Kapat Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Teknoloji Anabilim Dalı ki-** »"• Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Teknoloji

Anabilim Dalı Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları Yayın No: 95

Farmasötik Teknoloji Deneysel Uygulamalar Kitabı
Asuman Bozkır Nilüfer Yüksel AyĢegül KarataĢ NurĢin Gönül Canan Hasçiçek Nurten Özdemir Kandemir Canefe Tamer Baykara Müge Kılıçarslan Tangül Kılınç-ġen Nilüfer Tarımcı Tansel Çomoğlu Bu kitabın hazırlanmasında son aĢamada, yazım hatalarının bir ilkeler bütünü doğrultusunda düzeltilmesi, sayfa düzeninin yeniden oluĢturulması ve bilgisayarla bazı formatlama çalıĢmaları sırasında göstermiĢ olduğu titizlik ve özveri için Anabilim Dalımız AraĢtırma görevlisi Uzm.Ecz.Ongun Mehmet SAKA' ya, kitap yazarları adına sonsuz teĢekkürlerimizi sunuyoruz. Farmasötik Teknoloji Deneysel Uygulamalar kitabının, fakültemizden veya fakültemiz dıĢından olan tüm öğrencilere, Farmasötik Teknolojinin değiĢik konularında bilgi edinmek veya bilgilerini yenilemek isteyen herkese çok yararlı olacağına inanıyoruz. iv

içindekiler Önsöz iii-iv Ġçindekiler v-xi Bölüm 1 1. GĠRĠġ ve ÇALIġMA ESASLARI 1 1.1. Pratik ÇalıĢmalarda Uyulması Gereken Kurallar 1 Bölüm 2 2.T ARTIM ve ÖLÇÜM 2 2.1. Genel Kurallar 2 2.2. Reçete Terazisi 2 2.3. Sıvıların Ölçülmesi 7 2.4. Alkol Hesaplamaları 8 Bölüm 3 3. FARMASÖTĠK ÇÖZELTĠLER 12 3.1. Aromatik Sular 27 3.2. ġuruplar 28 3.3. Eliksirler 35 3.4. Enemalar (Lavmanlar) 37 3.5. Kollodyon 40 3.6. Ağız BoĢluğuna Uygulanan Çözeltiler 41 3.6.1. Ağız sulan 41 3.6.2. Gargaralar 43 3.6.3. Kollutuvarlar 44 Bölüm 4 4. SU VE KONTROLLERĠ 46 Bölüm 5 5. AMBALAJ MALZEMESĠ VE ĠLAÇ KAPLARI 51 5.1 .Kauçuk Tıpa Kontrolleri 52 5.1.1. Fiziksel kontroller 53 5.1.2. Fizikokimyasal kontroller 53 5.1.3. Kimyasal kontroller 54 5.1.4. Biyolojik kontroller 55 5.1.5. Sıcaklıkla ilgili özelliklerin tayini 55 5.2. Cam Kap Kontrolleri 55 5.2.1. Fiziksel kontroller 57 5.2.2. Hidrolıtik direnç testi 57 5.3. Plastik Kaplar 59 5.3.1. Sulu parenteral infüzyonlar için plastik kaplar 60 5.3.2. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için steril plastik kaplar 60 5.3.3. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil 61 klorür) boĢ steril kaplar

5.3.4. Antikuagülan çözeltisi içeren insan kanı için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) steril kaplar 5.3.5. Kan ve kan bileĢenlerinin transfîizyonu için setler Bölüm 6 6. PANSUMAN MALZEMESĠ VE CERRAHĠ MALZEME 6.1. Hidrofil Pamuk 6.1.1. Fiziksel kontroller 6.1.2. Kimyasal kontroller 6.1.3. Batma süresi tayini (Hidrofîllik) 6.1.4. Su tutma yeteneği 6.1.5. Nem miktar tayini 6.1.6. Topak tayini 6.2. Flasterler 6.2.1. Fiziksel kontroller 6.2.2. YapıĢkanlık kontrolü 6.2.3. Su buharı geçirgenliği 6.2.4. Suya dayanım 6.2.5. Uzama kontrolü 6.2.6. YapıĢtırıcının çinko oksit içeriği 6.2.7. Sterilite testi 6.3. Hidrofil Gaz Bezi 6.3.1. Fiziksel kontroller 6.3.2. Kimyasal kontroller 6.3.3. Hidrofıliklik 6.3.4. Kurutma ile ağırlık kaybı 6.3.5. Kopma dayanımı 6.4. Emilebilir Steril Katgüt 6.4.1. Fiziksel kontroller 6.4.2. Kimyasal kontroller 6.4.3. Ġğneden ayrılma kuvveti 6.4.4. Sterilite deneyi Bölüm 7 7. YÜZEY GERĠLĠMĠ VE TAYĠNĠ Bölüm 8 8. VĠSKOZLUK VE TAYĠN YÖNTEMLERĠ 8.1. Viskozluk (Viskozite) 8.2. Viskozluk Tayin Yöntemleri 8.2.1. Viskozluğun kılcal viskozimetre yöntemi ile tayini 8.2.2. Viskozluğun düĢen bilya yöntemi ile tayini VI

61 62 63 63 64 64 65 65 66 66 66 66 67 67 67 67 68 68 68 68 69 70 71 71 71 71 72 73 73 74 77 77 78 79 80

8.2.3. Viskozluğun rotasyonel viskozimetre ile tayini Bölüm 9 9. KOLLOÎDAL DĠSPERSĠYONLAR 10. SÜSPANSĠYONLAR 10.1. Sedimentasyon Hacminin Hesaplanması 10.2. Flokülasyon Derecesinin Saptanması 10.3. Geometrik Seyreltme Yöntemi 11. EMÜLSĠYONLAR 11.1. Emülsiyonların Hazırlanması 11.2. HLB Değeri ve Hesaplanması 11.3. Emülsiyonlarda Yapılan Kontroller 11.4. Emülsiyonlarda Yapılan Stabilite ÇalıĢmaları 12. YARI KATI PREPARATLAR 12.1. Merhemler 12.2. Kremler 12.3. Jeller 12.4. Pastalar 12.5. Lapalar 12.6. Tıbbi Flasterler 12.7. Yan Katı Sıvağların Sınıflandırılması 12.8. Yan Katı Preparatlann Hazırlanması 12.9. Yan Katı Preparatlarda Yapılan Kontroller

81

83 Bölüm 10 84 85 85 85 Bölüm 11 91 91 92 95 95 Bölüm 12 98 98 98 98 99 99 99 100 101 102

12.10. Merhemlerden in vitro Etkin Madde ÇıkıĢının Ġncelenmesi 103 12.11. Yan Katı Preparatlann Ambalajlanması 12.12. Yan Katı Preparatlann Saklanmaları 105 105 Bölüm 13

13. SUPOZITUVARLAR 13.1. Supozituvar Sıvağlan 13.2. Supozituvarlann Hazırlanması miktarının hesaplanması 13.3. Supozituvarlarda Yapılan Kontroller 14. OVÜLLER 15. REKTAL VE VAJĠNAL TABLETLER 16. KOZMETĠK PREPARATLAR Losyonları vıı 16.2. Antiperspiran ve Deodoranlar 16.3. Dudak Boyaları 16.4. GüneĢ Preparatlan 16.5. TraĢ Preparatlan 16.6. Depilatuvarlar 16.7. ġampuanlar 16.8. Tırnak Bakım Preparatlan 16.9. Ağız Bakım Preparatlan 16.10. Bebek Preparatlan 17. TOZLAR, TOZ TEKNOLOJĠSĠ VE MĠKROMERĠTĠK 17.1. Toz ve Granüllerde Partikül Büyüklüğü ve Büyüklük Ġncelenmesi 17.2. Toz ve Granüllerde AkıĢ Özelliklerinin Ġncelenmesi

116 116 119 13.2.1. Gerekli sıvağ 120 121 Bölüm 14 128 Bölüm 15 130 Bölüm 16 131 16.1. Deri Krem ve 131

138 140 141 143 145 147 150 152 154 Bölüm 17 158 160 Dağılımının

165

17.3. Toz ve Granüllerde Basılabilme Özelliklerinin Ġncelenmesi 167 Bölüm 18 18. KAġELER 19. PĠLÜLLER 19.1. Pilül Üretimi 169 Bölüm 19 171 171

19.1.3. Pilül Hazırlamada Dikkat Edilecek Hususlar 20. GRANÜLASYON ĠġLEMĠ VE GRANÜLLER ÜZERĠNDE KONTROLLER 20. Katı Dispersiyon Sistemlerini Ġnceleme Yöntemleri 21.3. Dolu Kapsüller Üzerinde Yapılan Kontroller 22.2. Higuchi EĢitliği 209 210 210 211 212 . Sert Jelatin Kapsüller Ġçine Sıvı ve Yarı-Katı (SemiMateryallerin Doldurulması Bölüm 23 23. Katı Dispersiyon Hazırlama Yöntemleri 21.2. Tablet Basımı 23. KATI ÎLAÇ ġEKĠLLERĠNDEN ETKĠN MADDE ÇÖZÜNME 208 HIZI DENEYĠ 24.2.1. SERT JELATĠN KAPSÜLLERĠN DOLDURULMASI VE KONTROLLER 22. Weibull Dağılımı 24. Katı Dispersiyonların Stabilitesi 22. Tabletler Üzerinde Yapılan Kontroller 198 172 Bölüm 20 175 YAPILAN 177 Bölüm 21 182 182 183 184 185 Bölüm 22 186 UYGULANAN 18 8 190 191 Solid Matrix) 194 23.5. Dolgu Maddelerinin Miktarlarının Belirlenmesi 22. Katı Dispersiyonlann Smıflandınlması 21.1. BitmiĢ Ürün Olarak Granüller 21.3. Birinci Derece Kinetik 24.2. KATI DĠSPERSĠYONLAR 21. TABLETLER Hazırlama Yöntemleri vııı 23.3. Tablet 196 198 Bölüm 24 24.1.2.1.4. Hixson-Crowell Küpkök Kanunu 24. Sıfır Derece Kinetik 24.4.

1.7. Faz ayrımı 229 230 230 230 231 231 231 Bölüm 27 235 27. Mikroskobik çalıĢmalar 26.2.2.4. MĠKROKAPSÜLLER 26.2.7. Etkin madde miktar tayini 24.7. Verilerin tablo haline getirilmesi 24.1.2. 240 .1.1. Film Kaplama 25.7.6. Mikrokapsüllerde Yapılan Kontroller 26.1. Mikrokapsül çeper kalınlığı tayini 27. MĠKROPELLETLER Mikropelletlerde Yapılan Kontroller Bölüm 29 213 214 214 214 213 Faktörü ve f2 - 215 216 Bölüm 25 217 218 220 223 Bölüm 26 228 228 26. MĠKROKÜRELER Yapılan Kontroller Bölüm 28 28. Deneysel Bölüm 24.1.3.24.4. Mikrokapsüllerden etkin madde salımı 26. Ġki Çözünme Profilinin KarĢılaĢtırılması Ġçin fi .7. Kalibrasyon eğrisi 24.2.Fark Benzerlik Faktörü 24. Mikrokapsül Hazırlama Yöntemleri (Koaservasyon) yöntemi 26. Mikromeritik özelliklerinin incelenmesi 26.3. Sonuçlann değerlendirilmesi 25. FARMASÖTĠK DOZAJ FORMLARININ KAPLANMASI 25. Deneyin yapılıĢı 24.2.2. Tabletlerin ġeker Kaplanması Draje Ġmalatı 25.2. Mikrokürelerde 236 238 28. Mikrokapsül içeriği miktar tayini 26.5.3.5.1.7. KaplanmıĢ Dozaj Formlarının Kontrolleri 26.2.1.

kullandığı malzemeleri temiz ve eksiksiz olarak teslim etmeli. 6. . özelliklerine uygun kaplar içine konularak uygun Ģekilde etiketlenmelidir. Yapacakları çalıĢmalar ile ilgili olarak yapmaları gereken hazırlıklar burada bildirilecektir. baĢka arkadaĢlarından yardım beklememelidir. çalıĢma yerini temiz bırakmalıdır. beyaz önlükle girilir. Öğrencilerin konu ile ilgili bilgileri her çalıĢmada sınav yapılarak değerlendirilecektir. haricen kullanılan ilaçlar için ise kırmızı etiket kullanılır. Öğrenciler. Öğrenciler çalıĢma sırasında laboratuvardan izinsiz çıkamazlar.1. hazırladığı raporu ve çalıĢma sırasında almıĢ olduğu sözlü notları da baĢarısının değerlendirilmesinde etkili olacaktır. 242 4. ÇalıĢmasını bitiren öğrenci. hazırlayacağı preparatlar hakkında ön araĢtırma yapıp. Ayrıca öğrencinin laboratuvar çalıĢma düzeni. lavabo ve diğer yerler) temizliğine titizlikle dikkat etmelidir. Herhangi bir sorunu olduğu zaman. bilgi edinerek laboratuvara gelmelidir. 3. Öğrenci.29. çalıĢma sırasında ve sonrasında kullanılacak malzemelerin ve çalıĢma yerinin (banko. Dahilen kullanılan ilaçlar için beyaz etiket. Öğrenci çalıĢmalarını kendi baĢına yapmalıdır. KONTROLLÜ SALIM SĠSTEMLERĠ ıx 1. 2. Laboratuvara temiz. Her öğrenci çalıĢmaya baĢlamadan önce. Etiket üzerinde: • • • • • Preparatm adı ya da bileĢimi Preparatm miktarı Preparatm kullanımı ve saklanması ile ilgili uyan Preparatm üretim tarihi Öğrencinin adı-soyadı ve numarası yer almalıdır. laboratuvardaki yardımcı kitaplara ve öğretim elemanlarına danıĢarak çözmeli. bölüm ilan dolabına asılan tüm duyuruları izlemek zorundadır. Laboratuvarda hazırlanan ilaç Ģekilleri. 9. GĠRĠġ ve ÇALIġMA ESASLARI 1. Pratik ÇalıĢmalarda Uyulması Gereken Kurallar 1. 2. 5. 7. Laboratuvara zamanında gelmeyenler laboratuvara alınmazlar. 8. Her iki koldaki ayar vidalan yardımı ile terazi açıldığında göstergenin sıfır noktasında durması sağlanır.

gösterge sıfırda durmuyorsa ek ağırlıklarla dengeye getirilir. bundan böyle terazinin duyarlılığı olarak değerlendirilir. Her iki kefede 100'er g varken kefelerden birisine 10 mg konulduğunda gösterge kaç bölme çizgisi sapıyor? Sonucu 1 ve 2 nolu soruların cevapları ile karĢılaĢtırınız. sonra her iki kefenin merkezine 20'Ģer g konulur ve terazi açılır. 6. Sapma belirgin olarak izlenemiyorsa 10 mg yerine 20 mg konularak tekrarlanır. Duyarlılığı 3 mg olan bir terazide % 5 hata ile en az ne kadar madde tartabilirsiniz? 100 mg X mg X = 60 mg Bu terazi ile 60 mg'ın altında bir ağırlık tartılırsa % 5' den fazla hata yapılır. Örnek 2. Sorular: 1.1. 4. Terazinin göstergesi 10 mg ile kaç bölme sapıyor? Duyarlılık ne kadardır? 2. Kolların eĢit ve ağırlıkların güvenilir olacağı varsayımından hareketle terazinizde 20 mg'lık bir madde tarttığınız zaman kaç mg hata yapabilirsiniz ve bu yüzde kaç hataya karĢılık gelir? 5. Sağ kefeye 10 mg ilave edilip terazi açılır. göstergenin kendi kendine durduğu bölme çizgisi belirlenip yazılır. Not: Yapılan kontroller sırasında gösterge. maddede bulunmuĢ olan duyarlılık. 10 mg ile 2 bölme çizgisi sapan terazinin duyarlılığı nedir? 10 mg X mg 2 bölme 1 bölme X = 5 mg/bölme Örnek 2. Göstergenin kendi kendine durduğu bölme çizgisi belirlenip yazılır. 5. Her iki kefeye 20'Ģer g konulur. Aynı koĢullarda terazinizde 1 g maddeyi yüzde kaç hata ile tartabilirsiniz? 5 mg 3 mg . Her iki kefede 20'Ģer g varken kefelerden birisine 10 mg konulduğunda gösterge kaç bölme çizgisi sapıyor? Duyarlılık ne kadardır? 3. fark varsa nedenini açıklayınız. Sağ kefeye 10 mg konulur. Göstergenin durduğu bölme çizgisi saptanır.3. maddedeki değerden ne kadar saptığı yazılır. 4. sınır çizgilerinin dıĢına çıkıyorsa en küçükten baĢlayarak göstergenin sınır çizgileri arasında durması sağlanır. kol yavaĢça çevrilerek terazi çalıĢır hale getirilir. 3. 4. Sahnımların sonunda. Son iki Ģıktaki iĢlemler bir kez de 100'er g ile tekrarlanır ve her üç sonuç bir tablo halinde gösterilir. Terazi kapatılır.2.

b) Suyun ve yüzey etken madde içeren sulu çözeltinin 1 mi ve 1 gramının damla sayısını pipet ve terazi kullanarak bulun. 2. Terazi kollarının eĢitlik kontrolü Tartımlann doğru olabilmesi için terazi kollarının eĢit olması gerekir. Yüzey etken madde içeren sulu çözeltinin yüzey gerilimini hesaplayın. 4. terazinizle hatasız olarak en az kaç mg madde tartabilirsiniz? 7.6. Sorular: 1. Bu fark yüzde kaça eĢdeğerdir? 2000 mg 100 mg X = ±%1 2. 3. gösterge sıfır noktasından sapıyorsa. AĢağıda verilen değerlere sahip terazilerden hangisinin duyarlılığı daha fazladır? a. kaç mg'lık sapma yaptığı bulunur (kaç mg'a eĢdeğer bir sapma yaptığını duyarlılıktan yararlanarak da saptayabilirsiniz).4 mg/bölme ÇalıĢma 2. Her iki kefenin merkezine 20'Ģer g ağırlık konulur. 1. damlalığı eğik ve dik tutarak bulun.a) Su ve yüzey etken madde içeren sulu çözeltiden birer damla temiz bir cam üzerine damlatarak damlaların durumlarını karĢılaĢtırın. terazi açılır. Reçetelerde tartım hatası % 5'i geçmeyeceğine göre. açıklayınız? 20 mg X .6 mg/bölme b. bu 2'Ģer g'lar arasında 20 mg'lık bir sapma olduğunu gösterir.Pipetin eğik (20 derece civarında) ve dik tutarken suyun 1 ml'sinin kaç damla geldiğini bulun.2. 3. Bu sapmanın kabul edilebilir sınırlarda olması için sapmayı dengeleyen ağırlığın 20 mg'dan fazla olmaması gerekir. Terazi dengeye getirilir. 2'Ģer g'lardan biri ile yapılan tartım diğerinden 20 mg farklı olacaktır. Örnek 3. Kefelerdeki 20'Ģer g'lann (varsa ilave ağırlıklarla birlikte) yerleri değiĢtirilir. Farmasötik sıvıların ölçümünde kullanacağınız ölçüm kaplarını nasıl seçersiniz.Elinizdeki damlalık ile 1 gram suyun kaç damla geldiğini. Eğer terazi dengede değilse hafif olan kefe ilave ağırlıklarla dengeye getirilir. Kolları eĢit bir terazide kefelere 2'Ģer g konulduğu zaman terazi 20 mg ile dengeye geliyorsa. sıfır noktası kontrol edilerek ayarlanır.

aynı damlalıkla suyun 1 gramı 20 damla geldiğine göre yüzey etken madde içeren çözeltinin yüzey gerilimi ne kadardır? 2.xd. 3. d.9 mi 96 72. 5. V2 d2 :Ġstenen alkolün mi miktarı :Ġstenen alkolün %. Tartılan alkol üzerine hesaplanan miktar arıtılmıĢ su ilave edilir. Alkol Hesaplamaları Pratikte alkol derecelerini hacim ve ağırlık olarak belirten.= V2xd2 V. Örnek 2.2. Yüzey etken madde içeren sulu çözeltinin 1 gramı 46 damla. ağırlık ve hacim miktarlarına göre düzenlenmiĢ tablo ve formüller vardır. Damlatma özelliğine göre sizin damlalığınızın bu standartlara uyması ile ilgili görüĢünüzü açıklayınız. Alkol derecesi: Bir etanol-su karıĢımının içinde bulunan saf etanol miktarı "alkol derecesi" olarak tanımlanır ve (%) ve (°) terimleri ile gösterilir.4. Hesaplama örnekleri: -Ağırlık esas alınarak alkol seyreltilmesinde istenilen derecede 1000 g alkol hazırlamak için alınacak su ve alkol miktarlarını gram olarak gösteren tablolar vardır. 50 g' a arıtılmıĢ su ile tamamlanır. h/h miktarı 555g x 100x70 = 72.4: 96° alkolden hareketle 100 mi 70° alkol hazırlayınız.5 g 96° alkolden alınır.5 g 27. 1000g 50 g x. Standart damlalık ile 1 gramı 30 damla gelen bir sıvıdan kullandığınız damlalık ile (1 g su 24 damla gelir) 1 gram alabilmek için kaç damla almanız gerekir? 4.3: 96° alkolden hareketle 50 g 60° alkol hazırlayınız. V. Örnek 2. 1000 g 60° lik alkol için 555 g 96° alkol gereklidir. . h/h miktarı : Eldeki alkolden alınması gereken mi miktarı : Eldeki alkolün %.27.9 mi % 96 h/h alkolden alınıp. arıtılmıĢ su ile mezürde 100 ml'ye tamamlanır. Bu tablolar yardımı ile istenilen alkol derecesine göre eldeki belli dereceye sahip alkolden kaç gram alınacağı bulunur. Damla ağırlığına etki eden faktörler nelerdir? Bunu bir formülle göstererek açıklayınız. Standart damlalık nedir? Tarif ediniz.

çözücünün sıvı olduğu (su-alkol.7 g 90 177. • • Çözünenin gaz . Çözücü ve çözünen maddeler değiĢik Ģekillerde bir araya gelerek çözelti Ģekillerini oluĢtururlar. formaldehit çözeltisi gibi) Çözünenin sıvı . Çözeltilerde yer alan moleküllerin tektür bir Ģekilde dağılması çözeltilerin konsantrasyonu ve dozaj güvenilirliği açısından son derece önemlidir. 3. a/a miktarı :Eldeki alkolden alınması gereken gram miktarı :Eldeki alkolün %. Farmasötik teknolojide önem taĢıyan çözelti çeĢitleri. FARMASÖTĠK ÇÖZELTĠLER Uygun bir çözücüde ya da çözücü karıĢımı içinde bir veya daha fazla maddenin çözündüğü ya da moleküler düzeyde disperse olduğu tek tür (homojen) sıvı preparatlara "çözelti" denir. arıtılmıĢ su ile terazide 400 g'a tamamlanır.= V2xd2 V. • • • 100 gram çözeltide bulunan etkin maddenin gram olarak miktarı (a/a) 100 mi çözeltide bulunan etkin maddenin gram olarak miktarı (a/h) 100 mi çözeltide bulunan etkin maddenin mi olarak miktarı (h/h) Eğer % konsantrasyon yukarıdaki ifadeler gibi kesin olarak belirtilmemiĢse. Çözeltilerin hazırlanmasında kullanılan konsantrasyon ifadeleri.5: % 90 a/a alkolden hareketle 400 g % 40 a/a alkol hazırlayınız.xd. su-gliserin gibi) • Çözünenin katı . • • • Katı içinde katı karıĢtırılarak hazırlanan formüller için "a/a" Sıvı içinde katı madde çözülerek hazırlanan formüller için "a/h" Sıvı içinde sıvı madde çözülerek hazırlanan formüller için "h/h" dir.Örnek 2. Çözünen maddenin molekülleri birbirleriyle tam karıĢmıĢ veya tektür bir faz oluĢturmuĢ ise meydana gelen sisteme gerçek çözelti veya tek fazlı sistemler de denir. di V2 d2 :Ġstenen alkolün gram miktarı :Ġstenen alkolün %. a/a miktarı 400 x 40 = 177. V.çözücünün sıvı olduğu (oksijenli su. izotonik sodyum klorür çözeltisi gibi) çözeltilerdir.çözücünün sıvı olduğu (Ģekerli su. .7 g % 90 a/a alkolden alınıp. Çözeltilerde en az bir çözünen madde (solute) ve bir çözücü (solvent) madde vardır.

Çözücüsü su olmayan çözeltilerde.Farmasötik Çözeltilerin Formülasyonları Farmasötik çözeltiler çözücülerine göre. • • • • • • • Sudaki çözünürlük pH kontrolü KompleksleĢme Partikül büyüklüğü Yardımcı çözücü (co-solvent) ÇözünürleĢtirme Kimyasal modifikasyon sayılabilir. su yerine uygun alternatif çözücüler kullanılır. Çözücüsü su olan çözeltiler Çözücüsü su olmayan çözeltiler olarak değerlendirilebilir. • • 12 Çözücüsü su olan çözeltilerde önemli formülasyon parametreleri olarak. Su yerine kullanılabilen çözücüler Ģunlardır: • • • • • • • Bitkisel kaynaklı sabit yağlar Alkoller Polihidrik alkoller Dimetil sülfoksit Etil eter Sıvı parafin ÇeĢitli çözücüler Farmasötik çözeltilerin formülasyonlarına giren yardımcı maddeler: • • Tamponlar Renk maddeleri .

dekoksiyon vs. Farmasötik Çözeltilerin Dayanıklılığı Çözeltilerde yer alan maddeler kimyasal stabilite açısından katı formlarla kıyaslandığında daha dayanıksızdır.) Kimyasal reaksiyon ile hazırlanan çözeltiler (örn: Alüminyum subasetat çözeltisi) • Ekstraksiyon yöntemi ile hazırlanan çözeltiler (örn: enfüzyon. sıkıca kapatılmıĢ kaplarda.1. yüksek sıcaklıktan korunarak saklanmalı ve kullanılmalıdır. . Aromatik sular ġuruplar Eliksirler Linktuslar Ağız suları ve gargaralar Farmasötik çözeltiler hazırlanma yöntemlerine göre. ÇalıĢma 3. Farmasötik çözeltiler grubunda yer alan preparat çeĢitleri ise: • • • • • 13 • • • • Nazal çözeltiler Kulak damlaları Enemalar Haricen kullanılan preparatlar olarak sınıflandırılır. Lugol çözeltisi vs. Çözeltilerin hepsi özellikle uçucu çözücü içerenler. • • Basit çözeltiler (örn: Rivanol çözeltisi.• • • • • • Lezzet ve koku vericiler Yoğunluk ayarlayıcılar Ġzotoni ayarlayıcılar Koruyucular Antioksidanlar Tatlandırıcılar olarak sıralanabilir.) olarak sınıflandırılabilir.

14 ÇalıĢma 3. Sonra asetik asit azar azar ilave edilir.% 3 a/a Borik Asit Çözeltisi Hazırlama: Borik asit kaynar suda çözülür. Eksilen su miktarı kaynatılıp soğutulmuĢ su ile tamamlanır. Eğer gerekirse çözelti vakum yardımıyla süzülür. 3. Sorular: 1. soğutulur ve tartılır. Baume derecesi nedir? Farmasötik teknolojideki kullanımını araĢtırarak yazınız. Bu çözelti ne amaçla kullanılır? 2. Sorular: 1. Büchner hunisi içerisinde kalan tortu azar azar su ilave edilerek yıkanır ve mezürde 1000 mi'ye tamamlanır.3. Borik asit çözeltisi hazırlanırken kaynatılmasının nedenlerini anlatınız. 145 g 160 mi 70 g y. Avrupa Farmakopesine (EP) göre sıvı preparatlar nasıl sınıflandırılmıĢtır? Yazınız. 1000 mi . ÇalıĢma 3. Çözelti süzülür ve üzerine kalsiyum karbonat (birkaç kısım halinde ve karıĢtırarak) ilave edilir. karıĢtılır ve bu karıĢım 24 saat bekletilir. süzülerek ĢiĢeye konur.m. Erlen (ağzı pamuklu tülbent ile kapatılmıĢ) içinde 10 dakika kaynatılır. Alüminyum Subasetat Çözeltisi (USP 27) Aluminium Subacetate Topical Solution Alüminyum sülfat Asetik asit Kalsiyum karbonat ArıtılmıĢ su Hazırlama: Alüminyum sülfat 600 mi soğuk suda çözülür.2.

Alüminyum Asetat Çözeltisi (USP 27) Aluminium Acetate Topical Solution Solutio Alumini Acetatis (Burow 's Solution) Alüminyum Subasetat Çözeltisi Glasiyal asetik asit ArıtılmıĢ su Hazırlama: Bir erlene daha önce hazırladığınız alüminyum subasetat çözeltisinden gerekli miktar konulur.m. ÇalıĢma 3. çalkalanır. üstte kalan berrak kısım çözeltiyi bulandırmadan dikkatlice aktarılarak ĢiĢeye konur.4. Üzerine glasiyal asetik asit ilave edilir. Kireç Suyu (USP 27) Calcium Hydroxide Topical Solution Aqua Calcariae Lime Water Kalsiyum hidroksit ArıtılmıĢ su Hazırlama: 3 g kalsiyum hidroksit 1000 mi su ile iyice çalkalanır ve duruluncaya kadar yaklaĢık 1 saat kadar bekletilir. 1000 mi . Bu çözelti hangi amaçlarla ve nasıl kullanılır? 3. karıĢtırılır ve gerekirse süzülür. ġiĢesine konarak. Bu çözeltinin USP'ye göre pH'sı kaç olmalıdır? 4. Sorular: 3g 1000 mi 545 mi 15 mi y. Gerekli miktar suyla istenilen hacme tamamlanır. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. 15 Sorular: 1. Bu çözelti % kaç alüminyum asetat içerir? 2. USP' ye göre farmasötik çözeltiler nasıl sınıflandırılır? Yazınız.

61 g 1000. üzerine % 5'lik Ki çözeltisinden 4 mi eklenip 0.1. 2. Bu ilaç Ģeklinin özel ismi nedir? Ne amaçla kullanılır ve nasıl saklanır? 3. y. Ġyice çalkaladıktan sonra pipetle 10 mi çekip bir erlene konur. Bu çözeltiye sodyum hipoklorür çözeltisi ilave edilerek 16 iyice karıĢtırılır ve gerekli hacme arıtılmıĢ su ile tamamlanarak uygun Ģekilde ambalajlanır.00 mi 5. HazırlamıĢ olduğunuz çözeltiye potasyum permanganat ilavesinin nedenini açıklayınız. Bu çözelti.1N sodyum tiyosülfat çözeltisi ile açık saman rengine dönüĢünceye kadar titre edilir. ÇalıĢma 3. Sorular: 1. Kireç suyunun kullanılacağı zaman süzülmesinin nedenlerini açıklayınız. . Aktif Klor Miktar Tayini: Piyasadan alınan sodyum hipoklorür çözeltisinden 5 mi alınarak bir balonjojeye konur. Ayırdığınız 1 mi çözeltiye 1 damla fenolftalein çözeltisi ilave ediniz. 5. Bu sırada üzerine 0. Kireç suyunun kullanılıĢ amacını ve saklama koĢullarını yazınız.5 mi % 1 'lik niĢasta çözeltisi konularak.6. ayarlı 0. Pratikte kullanılan kaç tür sodyum hipoklorür çözeltisi vardır? Ġsimleri nelerdir? Aralarındaki fark nedir? ÇalıĢma 3. Nötr Sodyum Hipoklorür Çözeltisi (USP 27) Sodium Hypochloride Topical Solution Sodyum hipoklorür çözeltisi Monobazik sodyum fosfat monohidrat Dibazik sodyum fosfat anhidri ArıtılmıĢ su Hazırlama: Monobazik sodyum fosfat monohidrat ve dibazik sodyum fosfat yaklaĢık 500 mi suda çözülür.00 mi 1.02 g 17. 2. Sodyum hipoklorür çözeltisini nasıl hazırladınız? Hesaplamaları gösteriniz.m. Üzerine su katılarak 50 ml'ye tamamlanır.5. renk değiĢimi oldu mu? Bu çözeltinin pH'sı hangi aralıkta olmalıdır? 4.5 mi % 25' lik HC1 ile asitlendirilir.

Diluted Önceden konsantrasyonu saptanmıĢ olan konsantre hidrojen peroksit çözeltisinden % 3 a/h'lik seyreltik hidrojen peroksit çözeltisi hazırlayınız. Hazırlama: Hazırlamanız istenen çözelti için gerekli hidrojen peroksit miktarı hesaplanır. 6.7. Bu çözeltinin stabilitesi nasıl sağlanır ve nasıl saklanmalıdır? Açıklayınız. Sorular: 1. Perhidrol ve oksijenli suda bulunan hidrojen peroksit yüzdeleri nedir? 2. Oksijenli suyun stabilitesine etki eden faktörler nelerdir? 5.oluĢan mavi renk kayboluncaya kadar ve her defasında iyice çalkalanarak titrasyon sonuçlandırılır. Perhidrol ve oksijenli su hangi amaçla kullanılır? 4. ÇalıĢmada kullandığınız reaktiflerin görevlerini yazınız? 3.15 Volümlük 50 g seyreltik hidrojen peroksit çözeltisi hazırlamak için gerekli hesapları gösteriniz. Bu çözeltinin hidrojen peroksit yüzdesi ne kadardır? . Seyreltik Hidrojen Peroksit Çözeltisi Solutio Hydrogenii Peroxidi Hydrogen Peroxide Solution.10 volümlük hidrojen peroksit çözeltisi ne demektir? 3. Bilgi: NaOCĠ + 2HC1 +2KI-> NaCl + 2KC1 +I2 +H2O h + 2Na2S2O3 -> Na2S4O6 + 2NaI lml0.1N-Na2S2O3 = 0. Size verilen sodyum hipoklorür çözeltisinde yüzde kaç aktif klor buldunuz? 2.003723 gNaOCĠ = 0. Gerekli seyreltme su ile yapılarak uygun ĢiĢeye konur. Sudaki klor miktarı en fazla ne kadar olmalıdır? 17 ÇalıĢma 3. Elinizdeki konsantre hidrojen peroksit çözeltisi hidrojen peroksit miktarına göre orantı kurarak hazırlamanız istenen miktardaki çözelti için perhidrolden alacağınız miktar bulunur.003546 g Cl Sorular: 1.

teslim edilir.Seyreltik Hidrojen Peroksit Çözeltisinde Hidrojen Peroksit Miktar Tayini: 5 mi hidrojen peroksit çözeltisi arıtılmıĢ su ile 100 ml'ye tamamlanır.8. Konsantre Ġyot Çözeltisi (USP 27) Strong Iodine Solution Ġyot Potasyum iyodür ArıtılmıĢ su Hazırlama: Ġyot ve potasyum iyodür cam havanda iyice ezilir.1N potasyum permanganat ile titre edilir. Sorular: 1. Bir mezüre aktarılır.m. **Titrasyona baĢlandığında ilk anda oluĢan renk dönüĢümü reaksiyonun bitimini göstermemektedir.2 mi' den az ve 1 mi' den çok olmamalıdır.1N KMnO4 0. Bilgi: 1 mi 0. **Titrasyon hafifçe ısıtılarak yapılmalıdır.ÇalıĢma 3. Harcanan sodyum hidroksit miktarı 0. I. Bu karıĢıma yaklaĢık 100 mi arıtılmıĢ su yavaĢ yavaĢ iyice karıĢtırılarak ilave edilir ve tamamen çözülür. 50 g 100 g 1000 mi . III.Çözeltinin Asitliğinin Saptanması: 10 mi çözelti su ile 20 ml'ye seyreltilir ve üzerine 5 damla metil kırmızısı konarak 0. Bundan 20 mi alınıp üzerine 5 mi seyreltik sülfırik asit katılır ve 0. Kalan su ile havan yıkanarak mezürde istenilen hacme tamamlanır ve uygun ĢiĢeye konarak etiketlenip. 18 II. ÇalıĢma 3.1N sodyum hidroksit ile renk değiĢene kadar titre edilir.9.DeriĢik Hidrojen Peroksit Çözeltisinde Hidrojen Peroksit Miktar Tayini: 1 mi çözelti su ile 100 ml'ye seyreltilir.001701 g H2O2' ye eĢdeğerdir. deriĢik H2O2 çözeltisinde olduğu gibi miktar tayinine devam edilir. Hazırladığınız çözeltinin etkin madde yüzdesi ne kadardır? y.

etiketlenip teslim edilir. Bu çözelti ne amaçla ve ne Ģekilde kullanılır? 4. uygun ĢiĢeye konur. Etanollü Ġyot Çözeltisi (USP 27) Ġodi Solutio Spirituosa Iodine Tincture Tinctura îodi Ġyot Sodyum iyodür Alkol ArıtılmıĢ su Hazırlama: Ġyot ve sodyum iyodür cam havanda iyice ezilir. teslim edilir. Bu karıĢıma 500 mi alkol yavaĢ yavaĢ iyice karıĢtırılarak ilave edilir ve tamamen çözülür.m. 1000 mi . Bir mezüre aktarılıp. Bu çözeltiden hastaya bir defada ve bir günde verilebilecek en fazla doz nedir? 5. uygun ĢiĢeye konarak.m. 3. Bu çözelti baĢka hangi isimle de bilinmektedir? Yazınız. Bu preparata potasyum iyodür ilavesinin nedenlerini açıklayınız. arıtılmıĢ su ile havan yıkanarak mezürde istenilen hacme tamamlanır.11. y. Bu çözeltinin ambalajı ve saklanması nasıl olmalıdır? 19 ÇalıĢma 3. Bir mezüre aktarılır. Buna suyun 50 mi'si yavaĢ yavaĢ iyice kanĢtırarak ilave edilir ve tamamen çözülür. Sorular: 1. Topikal Ġyot Çözeltisi (USP 27) Iodine Topical Solution Ġyot Sodyum iyodür ArıtılmıĢ su Hazırlama: Ġyot ve sodyum iyodür cam havanda iyice ezilir. Kalan su ile havan yıkanarak mezürde istenilen hacme tamamlanır. etiketlenip.2.10. 20 g 24 g 500 mi 1000 mi 20 g 24 g y. ÇalıĢma 3.

m. ÇalıĢma 3. 21 Sorular: 1. Bu preparatın hazırlanması sırasında dikkat edilmesi gereken noktalan belirterek. Konsantre Etanollü Ġyot Çözeltisi (USP 27) Strong Iodine Tincture Potasyum iyodür 50 g Ġyot 70 g ArıtılmıĢ su 50 mi Alkol y.13. nedenleri ile birlikte açıklayınız. 4. Bu sırada üzerine birkaç damla %1'lik niĢasta çözeltisi konup oluĢan mavi renk kayboluncaya kadar ve her damla sodyum tiyosülfat ilavesinden sonra iyice çalkalayarak titrasyona devam edilir.1N Na2S2O3 0. Örnek çözeltinizde % kaç iyot buldunuz? . Serbest Ġyot Miktar Tayini: Ġyot çözeltisi örneğinden pipet ile 2 mi çekilip bir erlene konur (varsa kapaklı erlen kullanılır) ve üzerine 5 mi arıtılmıĢ su ilave edilir. 0. Alkol ile mezürde gerekli hacme tamamlanır.012692 g iyoda eĢdeğerdir.12. Ġyot ile çalıĢırken dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir? Açıklayınız. Bu preparatın hazırlanması sırasında sodyum iyodür ilave edilmesinin nedenlerini açıklayınız. ÇalıĢma 3. 2. 3.1N sodyum tiyosülfat çözeltisi ile açık sarı renge kadar titre edilir. Preparatın kullanılıĢ amacını yazınız.20 Sorular: 1. Bilgi: 1 mi 0. 1000 mi Hazırlama: Potasyum iyodür 50 mi antılmıĢ suda tamamen çözülür ve bu çözeltiye iyot ilave edilir.

Sonra deriĢik amonyak çözeltisi ilave edilir ve rengi gidinceye kadar bekletilir (birkaç gün olabilir).00 mi . 29th ed. ÇalıĢma 3.15. Kömür Katranı Çözeltisi (USP 27) Coal Tar Topical Solution Liquor Carbonis Detergens Kömür katranı Polisorbat 80 Alkol Hazırlama: 200 g kömür katranına 500 g yıkanmıĢ kum katılır. kapalı bir kapta iyice çalkalanır ve üzerine 50 g polisorbat 80 ve 700 mi alkol ilave edilir. kap ve kalıntı tekrar alkol ile çalkalanarak süzülür ve 1000 ml'ye tamamlanır. Preparatın hazırlanması sırasında bir reaksiyon oluĢuyor mu? OluĢuyorsa yazınız.2. Taze iyot çözeltisi lekesi ne ile çıkar? ÇalıĢma 3. Hazırlama: Ġyot alkolde çözülür (gerekirse su banyosunda hafif ısıtılır). Renksiz Ġyot Çözeltisi (Martindale.m. Renk tamamen kaybolunca alkol ile 100 ml'ye tamamlanır.m.) Decolourised Solution oflodine Ġyot DeriĢik amonyak çözeltisi Alkol (90°) y. Bu preparat ne amaçla kullanılır? 2. 200 g 50 g 1000 mi 2. Sorular: 1. Preparatın hazırlanması sırasında dikkat edilmesi gereken noktaları belirtiniz. Sorular: y.25 mi 100. Ġyice 22 çalkalanıp yedi gün kapalı bir kap içinde arasıra çalkalanarak masere edilir.86 g 6. Bu sürenin sonunda pilili süzgeç kağıdından süzülür.14. 3.

Arap sabunu alkolün geri kalan kısmında çözülür ve ardıç katranı ile birleĢtirilir. Gül suyu ilave edilir.16. Bu preparat hangi amaçla kullanılır? 2.17. Bu çözelti ne amaçla kullanılır? 3. Ardıç Katranı Losyonu Pix Juniperi Lotion Ardıç Katranı Alkol Arap sabunu Hazırlama: Ardıç katranı ile alkolün 1/5'i karıĢtırılır. 2.1. Pilili süzgeç kağıdından süzülür ve uygun özellikteki ĢiĢeye konur. Rezorsin-Salisilik Asit Çözeltisi Solute Resorcini-Acidi Salicylici Salisilik asit Rezorsin Alkol Gül suyu 23 Hazırlama: ġahsilik asit ve rezorsin alkolde çözülür. Sorular: 3g 3g 150 g 150 g 25 g 225 g 750 g . Sorular: 1. Formüle giren maddelerin görevlerini yazınız. Preparatın hazırlanmasında yıkanmıĢ kum kullanılmasının nedenini açıklayınız? ÇalıĢma 3. Ardıç katranında bulunan etkili maddeler nelerdir? ÇalıĢma 3.

Daha sonra 1000 ml'ye alkol ile tamamlanır.20.19. Bu preparatın stabilitesi. Bu preparat hangi amaçla kullanılır? 2. Hazırladığınız çözeltiden 1 mi alın ve üzerine damla damla su ilave edin. Alkollü Kafur Çözeltisi (USP 27) Spiritus Camphoratus Camphor Spirit Kafur Alkol Hazırlama: Kafur havanda önce 800 mi alkol ile çözülür.18. 100 g 1000 mi 40 g 600 mi 1000 mi . Çözelti kaç damla su ilavesi ile bulanıyor? Nedenlerini yazınız. 24 Sorular: 1.m. ÇalıĢma 3.m.1. Gerekirse pilili süzgeç kağıdından süzerek ĢiĢeye konur. Preparat içindeki maddelerin görevleri nedir? 3. ÇalıĢma 3. y. Kuvvetle çalkalanarak azar azar arıtılmıĢ su ilave edilir. ÇalıĢma 3. saklama koĢulları. Bu ilaç Ģekli hangi amaçlarla kullanılır? 2. Konsantre Kafurlu Su (BP 1999) Concentrated Camphor Water Kafur Etanol (% 90) ArıtılmıĢ su y. Hazırlama: Kafur etanolde çözülür. kullanım süresi ve ambalajı hakkındaki düĢüncelerinizi yazınız. Her ilaveden sonra çalkalanarak karıĢtırılır ve 1000 mi'ye tamamlanır.

1000. Çözeltide yer alan maddelerin görevleri nelerdir? ÇalıĢma 3. 1000 mi 2. Alkollü kafur çözeltisi ve safran tentürü konup.23.21. Kloroformu! Su (BP 1999) Chloroform Water Kloroform ArıtılmıĢ su (taze kaynatılmıĢ-soğutulmuĢ) 25 ÇalıĢma 3. Konsantre Kloroformlu Su (BP 1999) Double-strength Chloroform Water Kloroform ArıtılmıĢ su (taze kaynatılmıĢ-soğutulmuĢ) ÇalıĢma 3. Bu ilaç Ģekli nasıl saklanmalıdır? 4.m.0 mi 1g 4g 1g 10 g 984 g .Alibor Suyu Aqua Zinco Cuprica Bakır sülfat Çinko sülfat Safran tentürü Alkollü kafur çözeltisi ArıtılmıĢ su Hazırlama: Bakır sülfat saat camında tartılır ve bir cam havana aktarılıp iyice toz edilir. Bu ilaç Ģeklinin özel ismi nedir? 3. 5 mi y.m. ArıtılmıĢ suyun 1/3'ü ilave edilir. 24 saat bekletilir ve bir ĢiĢeye süzülür. Üzerine çinko sülfat ilave edilerek karıĢtırılır. Bu çözelti hangi amaçla ve nasıl kullanılır? 2. Sorular: 1. Kalan su ilave edilerek karıĢtırma iĢlemine devam edilir.5 mi y.22. karıĢtırılır.

0 mi 15.000 g ArıtılmıĢ su 86.080 g Gliserin 1. Özellikle dahilen kullanılacak çözeltilerin koku ve tadlannın düzeltilmesi için. Nane Suyu Peppermint Water Aqua Menthae Piperitae Nane esansı Talk ArıtılmıĢ su (40°C) Hazırlama: 1g 10 g 999 g 350.420 g * sodyum lauril eter sülfat ÇalıĢma 3. uçucu yağların veya hoĢ kokulu uçucu maddelerin doymuĢ.5 g . suda çözünen.140 g Sodyum sitrat 0. Magnezyum Sitrat Çözeltisi (USP 27) Magnesium Citrate Oral Solution Magnezyum karbonat Sitrik asit (susuz) ġurup Talk Limon esansı Potasyum bikarbonat ArıtılmıĢ su y.003 g Sodyum bifosfat 0.000 g Teksapon K 12* 0.0 g 0. berrak ve sulu çözeltileridir.4 g 60. 26 3.0 mi 5.25.0 g 27.Povidon-Ġyot çözeltisi Povidon-Iyot 30/06 10.24.m. Droglardan hazırlanabildikleri gibi sentetik esanslardan da hazırlanabilirler. tadı hoĢ olmayan etkin maddeler için taĢıyıcı ve nadiren de etkin madde olarak kullanılırlar. ÇalıĢma 3.1. Aromatik Sular Aromatik sular.003 g Sodyum hidroksit (1 molar) 2.1 mi 2.

3. arabistan zamkı Ģurubu. ĢiĢeye konarak uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Her iki formülde yer alan talkın kullanım amaçlarını karĢılaĢtırınız.2. Ģekerin sudaki veya diğer su içeren sıvılardaki konsantre çözeltileridir. yazınız. süzülür. Önceden sterilize edilmiĢ 50 g talk ilave edilir.26. koku ve tat düzeltmek için taĢıyıcı olarak kullanılırlar. Sorular: 1. Bunlar. Nane suyu hazırlanmasında talkın hesaba katılmama nedenlerini yazınız. kiraz Ģurubu. ÇalıĢma 3. Kullandığınız esansın bir damlasının ağırlığını hesaplayıp. kaç damlasının bir gram geldiğini saptayınız. Aromatik suların stabilitesi nasıldır? Açıklayarak.Nane esansı talk ile iyice ezilerek karıĢtırılır. Bu karıĢıma. 5'er dakikalık aralarla bir saat çalkalanır. ġuruplar ġuruplar. Sorular: 1. karbetapentan sitrat Ģurubu gibi. kaynatılıp 40 C°'ye kadar soğutulmuĢ su ilave edilir. parasetamol Ģurubu. Konsantre Tarçın Suyu (BP 1999) Concentrated Cinnamon Water Tarçın esansı Etanol (% 90) ArıtılmıĢ su 27 Hazırlama: Tarçın esansı üzerine azar azar etanol ilave edilerek çözülür. ipeka Ģurubu. 2. Genel olarak etkin madde içermeyen fakat koku verici maddeler içeren Ģuruplara aromalı Ģuruplar denir. kakao Ģurubu. kodein fosfat Ģurubu. Genel hazırlama yöntemleri: y. ara sıra çalkalayarak bir kaç saat bekletilip. Sonra 1 saat bekletilip ıslak pilili süzgeç kağıdından süzülür. Örneğin. iyice çalkalanarak küçük hacimler halinde arıtılmıĢ suya ilave edilir ve 1000 ml'ye tamamlanır.m. Tedavi edici bir etkin madde içeren Ģuruplara etkin maddeli Ģurup denir. portakal Ģurubu gibi. 20 mi 600 mi 1000 mi . Aromatik suların hazırlama yöntemlerini kısaca açıklayınız. Örneğin. 3. 2. efedrin hidroklorür Ģurubu.

ġurupların içerdiği Ģeker oranının stabiliteleri üzerindeki etkisi nedir? 8. 4. 6. Örneğin. Hazırladığınız Ģurup a/a ve a/h cinsinde yüzde kaç Ģeker içerir? 2. Dördüncü hafta sonunda bozunma varsa nedenlerini haftalık olarak değerlendirerek yorumlayınız. Bir baĢka ĢiĢeye yine 10 g Ģurup alın. Basit ġurup (BP 2002) Sirupus Simplex ġeker ArıtılmıĢ su 28 Hazırlama: ġeker suda çözünene kadar ısıtılır ve kaynar su ile istenen hacme tamamlanır. etiketine yazınız. Etkin maddesi sıcaktan etkilenen Ģuruplar ise etkin madde ile Ģurubun oda sıcaklığında karıĢtırılması ile hazırlanırlar. 667 g 1000 g . üzerine 15 mi kaynatılıp. hangi oranlarda konur? Üç tane örnek veriniz. Dört hafta boyunca her hafta ĢiĢelerinizi kontrol ederek gözlem sonuçlarını rapor haline getiriniz. her üç ĢiĢeyi ağızlan kapalı olarak dolabınıza kaldırınız.Monografisinde özel bir hazırlama yöntemi gerektirmeyen Ģuruplar Ģekerin suda çözünmesinden sonra bir taĢım kaynatılması ve soğutulması ve gereken hacme veya ağırlığa tamamlanması ile hazırlanırlar. 5. ġuruplara hangi koruyucu maddeler. ġurup (USP 27) Syrup y. Gerektiğinde bir veya birkaç koruyucu ilave edilebilir.27.28. Sorular: 1. 3. ġeker yüzdesini a/a cinsinden hesaplayıp. Basit Ģurup kaynatıldıkça neden rengi koyulaĢır? 7. Bir baĢka ĢiĢeye 10 g hazırladığınız Ģuruptan koyarak etiketleyip. ÇalıĢma 3. kodein Ģurubu. soğutulmuĢ su ilave ederek iyice çalkalayınız. sitrik asit Ģurubu gibi. üzerine kaynatılıp soğutulmuĢ sudan 5 mi ilave edin ve iyice çalkalayın. Hazırladığınız Ģurubun yoğunluğunu ve spesifik ağırlığını hesaplayınız. ÇalıĢma 3. temiz bir ĢiĢeye koyup. Hazırladığınız Ģuruptan 10 g alarak.m. ġeker yüzdesini a/a olarak hesaplayıp etiketine yazınız.

29. Hazırlama: Tolu balsamı tentürü havandaki 10 g magnezyum karbonat ve 60 g Ģeker üzerine ilave edilerek karıĢtırılır. 430 mi arıtılmıĢ su azar azar eklenerek karıĢtırılır ve elde edilen karıĢım süzülür.m. 1000 mi Bir behere konan Ģeker kaynatılmıĢ su ile Ģeker tamamen çözünene kadar karıĢtırılır. ġurup ılıkken süzülür ve 1000 mi'ye kaynatılıp ılıtılmıĢ arıtılmıĢ su ile tamamlanır. ÇalıĢma 3.) Codeine Linctus Kodein fosfat 3g BileĢik tartarazin çözeltisi 10 mi Benzoik asit çözeltisi 20 mi 50 mi 10 g 820 g 1000 mi . Sorular: 1. Daha sonra 1000 mi ye su ile tamamlanır. Bu Ģurup hangi amaçla kullanılır. 29 ÇalıĢma 3.30. Ayrıca ısıtma yapılmadan uygun bir perkolatör yardımı ile USP 27'ye göre de hazırlanabilir. Hazırladığınız Ģuruptaki Ģeker konsantrasyonunun yüzdesini hesaplayınız.m. Taze hazırlandığı taktirde koruyucu ilave etmeye gerek yoktur. OluĢan berrak çözeltide geriye kalan Ģeker hafif ısıtılarak çözülür. Tolu Balsamı ġurubu (USP 27) Tolu Balsam Syrup Tolu balsamı tentürü Magnezyum karbonat ġeker ArıtılmıĢ su y. Kodein Fosfat ġurubu (Remington 20thed.ġeker ArıtılmıĢ su Hazırlama: 850 g y. Etkin maddesi nedir? 2.

30 Sorular: 1. karıĢtırılır. Oral Kodein Fosfat Çözeltisi (BP 1999) Codeine Phosphate Oral Solution Kodein fosfat ArıtılmıĢ su Kloroform spirit ġurup Hazırlama: Kodein fosfat arıtılmıĢ suda çözülür. 750 mi Ģurup ilave edilerek.32. ÇalıĢma 3. ÇalıĢma 3.Kloroform spirit ArıtılmıĢ su Limon Ģurubu ġurup y.31. karıĢtırılır.280 g Amonyum klorür 2.m. 5g 15 mi 25 mi 1000 mi . Sonra kloroform spirit ilave edilir ve karıĢım 1000 mi'ye Ģurup ile tamamlanır. Formülde yer alan maddelerin kullanılıĢ amaçlannı yazınız. Difenhidramin Hidroklorür ġurubu Dıfenhidramin hidroklorür 0. Bu Ģurup ne amaçla kullanılır? 2.Kloroform spirit nedir? Açıklayınız. Hazırlama: 20 mi 20 mi 200 mi 1000 mi Kodein fosfat suda çözülür. Daha sonra Ģurup ile 1000 mi'ye tamamlanır. ġurubun yaklaĢık yarısı bu karıĢıma ilave edilir. Diğer maddeler bu karıĢım üzerine ilave edilir.700 g y.m. Sorular: 1 .

33. ArıtılmıĢ su ile 1000 ml'ye tamamlanır. gerekirse bez filtreden süzülür. her iki 31 çözelti karıĢtırılır.Sodyum sitrat Mentol Alkol Propil paraben Metil paraben Basit surun v. Ġyice kanĢtmlır.m.0 g ArıtılmıĢ su y. Nane spirit nasıl hazırlanır? Yazınız. Nane Spirit (USP 27) Peppermint Spirit Nane yağı 100 mi . metil ve propil paraben alkolde çözülür.03 % 0. Ġki kat tülbentten süzdükten sonra etiketlenerek teslim edilir. Hazırlama: 1. çözülür.000 mi % 0.34.07 100.000 mi Difenhidramin hidroklorür.1 g Nane spirit 2. Sodyum sitrat bir miktar Ģurupta çözülerek. Bu preparat kullanılırken nelere dikkat edilmelidir? ÇalıĢma 3. Demir Sülfat ġurubu (USP 27) Ferrous Sulfate Syrup Demir sülfat 40. Bu preparat ne amaçla ve nasıl kullanılmalıdır? 3. nane spirit ve 200 g Ģeker suyun 450 ml'sinde çözülür.022 g 5. Süzüntüye geri kalan Ģeker ilave edilerek. Sorular: 1. sitrik asit.m.0 mi Hazırlama: Demir sülfat. 2. amonyum klorür ve mentol. Çözelti berraklaĢıncaya kadar süzülür.140 g 0. 1000. ÇalıĢma 3.0 g Sitrik asit (sulu) 2.0 mi ġeker 825.

37.m. ÇalıĢma 3. Ġpeka Ģurubu (USP 27) Ipecae Syrup Ġpeka (toz edilmiĢ) Gliserin ġurup y.0 g Sodyum sakarin 0. ÇalıĢma 3. Diğer bir beherde 40 mi alkol içersinde metil paraben ve propil paraben çözülür.38.5 g Alkol 40. Üzerine sodyum sakarin ilave edilip çözünene kadar karıĢtırılır.35.0 mi Metil paraben 0.0 g 4.0 mi Hazırlama: Karbetapentan sitrat bir beherde 100 mi arıtılmıĢ suda çözülür.m.0 g 31. iyice karıĢtırılır (iĢleme baĢlamadan önce 1000 ml'lik hacim hassas olarak ölçülüp beherin üzerinde iĢaretlenir).0 g Parasetamol Kristal sorbitol Sodyum siklamat Çilek esansı Kollidon 25 Gliserin Propilen glikol ArıtılmıĢ su o.ı g 20. 1000 mi ÇalıĢma 3. 250 mi y. Daha önceden hazırladığımız Ģurup beherdeki karıĢım üzerine azar azar karıĢtırılarak ilave edilir.Nane (kaba toz) Alkol 32 10 g y. Senna ġurubu (USP 27) Senna Syrup Senna sıvı ekstresi Uygun bir esans ġeker ArıtılmıĢ su y. 1000.m.m.0 g 20.36. Parasetamol ġurup Paracetamol Syrup 5.0 g 33 ÇalıĢma 3.7 g Propil paraben 0.0 g 5.0 g 15.m. 635 g 1000 mi 70 g 100 mi 1000 mi .0 mi ArıtılmıĢ su 100.3 g ġurup (% 50 a/a) y. Toplam hacim Ģurup ilavesi ile 1000 mi'ye tamamlanıp. Karbetapentan Sitrat ġurubu Sirupus Carbetapentanecitras Karbetapentan sitrat 2. Litrelik bir beher içine bu iki çözelti konulup karıĢtırılır.

Genel hazırlama yöntemi: Eliksirler genellikle basit çözelti hazırlama yöntemlerinden karıĢtırma ile veya iki ya da daha fazla sayıdaki sıvı maddenin birbiri ile karıĢtırılması ile hazırlanırlar. berrak. etiketlenir (ġurup ĢiĢeleri boĢ ve kapaklan kapalı iken tek tek numaralanıp tartılır. Etkin maddeyi taĢıyıcı olarak (sıvağ) kullanılabildikleri gibi lezzet düzeltici (aromatik eliksir) ve tedavi edici amaçla da (deksametazon eliksir. Daha sonra ĢiĢe doldurma makinesi her bir ĢiĢeye 90 mi Ģurup dolduracak Ģekilde ayarlanıp. Ġki çözelti tamamen karıĢtırıldıktan sonra karıĢım istenilen miktar veya hacme reçetede kayıtlı çözücü ile tamamlanır. renk ve koku verici maddeler de bulunabilir. Bulduğunuz tablo sonuçlarını yorumlayarak. Doldurma iĢleminden sonra ĢiĢeler etiketlenmeden önce tıpa ve kapaklan kapatılıp tekrar tartılır). 4. hazırlanan Ģurup ĢiĢelere doldurularak. Çözücü ortamının alkol ve su karıĢımından oluĢması nedeni ile hem suda hem de alkolde çözünen maddeleri çözelti içinde tutabilirler.00 mi 0. Formül yapılarında etil alkol ve suyun yanısıra gliserin. Ģurup. Formülasyonda kullanılan maddelerin görevlerini yazınız.Hazırlanan bütün Ģuruplar ana Ģurup toplama tankında birleĢtirilir ve hepsi birden tektür oluncaya kadar karıĢtırılır. Sodyum Pentobarbital Eliksiri Sodium Pentobarbital Elixir Sodyum pentobarbital Gliserin Alkol Portakal esansı 4. sorbitol. propilen glikol. tatlı ve alkol-su karıĢımından oluĢan preparatlardır. Bunun için darası alınmıĢ 100 ml'lik bir balon joje Ģurup ile doldurulup hassas olarak tartılır ve Ģurubun dansitesi bulunur. ortalama ve standart sapmasını ve her bir ĢiĢedeki miktarın.00 g 450. değerlendiriniz. Doldurduğunuz ĢiĢelerdeki ortalama Ģurup miktarını (mi). koruyucu. ÇalıĢma 3. Formüldeki alkolde çözünen maddelerin alkol içinde.3. kapakları kapatılıp.39. Her bir ĢiĢedeki Ģurup miktarını gram ve mi olarak bir çizelge halinde gösteriniz.00 mi 150. ġuruplarda zamanla gözlenen değiĢiklikler nelerdir? Yazınız. 3. suda çözünen maddelerin ise su içinde çözünmesinden sonra sulu çözelti alkollü çözeltiye eklenir.75 mi . fenobarbital eliksir) kullanılırlar. Eliksirler Eliksirler. Hazırlanan Ģurubun doldurma iĢlemine geçmeden önce dansitesi saptanır. ortalamadan % sapmasını hesaplayıp bir tablo halinde gösteriniz. 3. Sorular: 1. 34 2. Vakum ile cam filtreden süzülür. ġuruplarla karĢılaĢtırıldığında daha az tatlı ve daha az viskozdurlar.

00 mi 35 Hazırlama: Sodyum pentobarbital suyun bir kısmı ile erlende çözülür.m. Eliksirlerin Ģuruplardan farklı yönleri nelerdir? Bir eliksir formülasyonu hazırlarken stabilitesi açısından nelere dikkat edilmelidir? ÇalıĢma 3. Gliserin.m.Karamel 2. ÇalıĢma 3.00 g ġurup 150. Suyun geri kalanı ilave edilerek istenen hacme tamamlanıp karıĢtırılır.005 mi Sorbitol çözeltisi (USP) 10.41. 20 mi 25 mi 100 mi 100 mi 275 mi .th Terpin Hidrat Eliksin (Remington 20m ed.m. . Pediatrik Parasetamol Eliksir Pediatric Paracetamol Eliksir Parasetamol Eritrosin çözeltisi Kloroform spirit Konsantre ağaç çileği suyu Alkol (%95) Propilen glikol Ġnvert Ģurup Gliserin y. Portakal esansı alkolde çözülür ve diğer karıĢıma ilave edilir.00 mi ArıtılmıĢ su y.000 mi 1000 mi 24 g y.000 g Portakal esansı 0.40. karamel.100 mi Benzaldehit 0.00 mi Seyreltik hidroklorik asit 6.) Terpin Hydrate Elixir Terpin hidrat 6. Ģurup ve seyreltik hidroklorik asit ilave edilir. 1000. Sorular: 1.

Propilen glikol Alkol ArıtılmıĢ su y. Fosfatlı Enema I (BP 1999) Phosphates Enema Sodyum dihidrojen fosfat dihidrat 160 g y.4. barsaklan boĢaltmak için kullanılan enemalar. 37 ÇalıĢma 3.000 mi Aromatik Eliksir (USP 27) Aromatic Elixir ġurup 375 mi Talk 30 g Esans y. ÇalıĢma 3. 40. Alkol veya arıtılmıĢ su y.43. 30. sedatif veya uyarıcı olarak tedavi amacı ile kullanılanları olduğu gibi radyolojik incelemelerde teĢhis amacı ile kullanılanları da vardır. **Bu lavman tek baĢına ve baĢka enemalar için sıvağ olarak kullanılabilir.000 mi 43. Antihelmentik.) Starch Enema Ġnce toz edilmiĢ buğday niĢastası ArıtılmıĢ su Hazırlama: 30 g niĢasta 200 mi soğuk su ile ezilir ve pasta haline getirilir. Daha sonra preparat tekrar ısıtılarak Ģeffaf hale getirilir. absorbsiyonla sistemik etki oluĢturmak amacıyla hazırlanan enemalar. rektal bölgedeki rahatsızlıklarda lokal etki meydana getirmek amacı ile hazırlananlar olmak üzere baĢlıca üç grup altında toplanabilirler.44. Genel olarak kullanımlarına göre. NiĢastalı Enema (Remington 20th ed. emülsiyon veya süspansiyon tipindeki preparatlara denir.0 g 1000.0 mi .m. Enemalar (Lavmanlar) ÇeĢitli amaçlarla rektum içine verilerek uygulanan sulu veya yağlı çözelti.m. 36 ÇalıĢma 3.000 mi 100. Kaynama sıcaklığına kadar ısıtılmıĢ arıtılmıĢ su bu karıĢıma azar azar çalkalayarak ilave edilir.m. besleyici.42.m. 1000 mi 3.

9 g Sodyum klorür 36.m. 1000 mi *Uygun bir koruyucu içerebilir.0 g Metil paraben 8. Bu preparatlar hangi amaçla kullanılırlar? ÇalıĢma 3.0 g Propil paraben 2. ÇalıĢma 3. Fosfatlı Enema II (BP 1999) Phosphates Enema Sodyum dihidrojen fosfat dihidrat Disodyum hidrojen fosfat dodekahidrat 100 g 80 g ArıtılmıĢ su (taze kaynatılıp soğutulmuĢ) y. Sabunlu Enema (Remington 20th ed.m.46.0 g Sodyum askorbat 2.Disodyum hidrojen fosfat dodekahidrat 60 g ArıtılmıĢ su (taze kaynatılıp soğutulmuĢ) y. 1000 mi 38 ÇalıĢma 3.m.0 g Kitre zamkı 16. 4000. Sorular: 1 . 1000 mi *Uygun bir koruyucu içerebilir.45.0 g Propilen glikol 100. . 5-Aminosalisilik Asitli Enema (Remington 20 th ed.0 g Sodyum dihidrojen fosfat 1.6 g Disodyum hidrojen fosfat 17.0 mi ArıtılmıĢ su y.48.0 mi ÇalıĢma 3.Yukarıdaki preparatlan nasıl hazırlarsınız? 2.47.) 5-Ammosahsılik asit 168.m.) Enema ofSoap YumuĢak sabun (potas veya sodyum sabunu) 50 g ArıtılmıĢ su y.

Salisilik Asitli Kollodyon (USP 27) Salicylic Acid Collodion Salisilik asit Elastik kollodyon Hazırlama: Salisilik asit 750 mi civarında elastik kollodyonda çözülür. Elastik kollodyonda kullanılan hint yağı' nm görevi nedir? y. Sorular: 1.50.49. 120 g 100 mi 500 mi . Hint Yağlı Enema II Hint yağı NiĢasta müsilajı 39 3. piroksilinin (nitroselüloz) etil eter ve etanol karıĢımındaki çözeltisidir.Baryum Sülfath Enema (Remington 20 th ed. ince bir tabaka halinde kalır.) Barium sulfate enema Baryum sülfat Arap zamkı müsilajı NiĢastalı enema ÇalıĢma 3. Kollodyon Kollodyon.m.51. çözücüsü uçtuktan sonra deri üzerinde elastik. Haricen deri ve derideki çatlaklar üzerine uygulanan kollodyon. Hint Yağlı Enema I Hint yağı YumuĢak sabun çözeltisi ÇalıĢma 3. 100 g 1000 mi % 10 h/h % 20 h/h % 10 h/h % 5 a/h y.m. 1000 ml'ye elastik kollodyon ilave edilerek tamamlanır. ÇalıĢma 3.5.

mukozadaki hastalıklan tedavi etmek ve diĢ çürümelerini önlemek amacıyla kullanılırlar. Kullammlan ve hazırlanmaları sırasında nelere dikkat edilmelidir? 3.50 g 2. 100.m.52.6. 20 g 30 g 1000 g 40 g 750 mi 250 mi 3.40 mi 4. Ağız BoĢluğuna Uygulanan Çözeltiler 3.6.m. Bu preparatlar nasıl kullanılır. Mandel Boyası (Martindale 29th ed. gliserin ve su kullanılır.50 mi 0. baĢlıca ağzın lokal hijyenini korumak. sentetik tatlandırıcılar ve yüzey etken maddeleri de içerebilirler.0 arasında olmalıdır.1. Formülasyonlarında renk vericiler.54. Bu preparatlar için en uygun pH 6. Salisilik asitli kollodyon ne amaçla kullanılır? ÇalıĢma 3.57.00 mi .53. ÇalıĢma 3. Ağız suları Ağız yıkama çözeltileri.) Mandl 's Paint Ġyot Potasyum iyodür ArıtılmıĢ su Nane esansı Alkol (%90) Gliserin 1.2. Elastik Kollodyon (USP 27) Flexible Collodion Kafur Hint yağı Kollodyon y.25 g 2. Kollodyon (USP 27) Collodion Piroksilin Eter Alkol 40 ÇalıĢma 3.00 mi y. Bu preparatlarda çözücü olarak genellikle alkol.

1 Sitrik asit %0.4 Not: Fungusit ve bakterisit olan bu banyo kullanılmadan önce 1:3 oranında sulandırılmahdır.1 Renk maddesi y.Hazırlama: Ġyot ve potasyum iyodür suda çözülür.05 Nane esansı %0.m.03 %3 %2 %1 % 10 . 1000 mi 15 g 10 g 500 mi 25 mi *Bu çözelti kullanılmadan önce ılık su ile yarı yanya seyreltilmelidir. Sodyum klorür ve Sodyum bikarbonat içeren ağız suyu (BP 1999) Sodyum klorür Sodyum bikarbonat Konsantre kloroformlu su Konsantre nane emülsiyonu ArıtılmıĢ su y. Tween 60 % 0. 50 mi gliserin ve nane esansı ilave edilerek ve gliserin ile 100 ml'ye tamamlanır.m. Timol Alkol Boraks Sodyum bikarbonat Gliserin % 0.55.3 Etanol %10 ArıtılmıĢ su % 69. 41 ÇalıĢma 3.57.56. ÇalıĢma 3. ÇalıĢma 3. Setil piridinyum klorür %1 Sorbıtol (%70'lik çözeltisi) %20 Tarçın esansı % 0.

5 mi 100 mi .5 g 50. Tannik Asit Gargarası Tannik asitli gliserin (%15 a/a tannik asit) ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 3. Bunlarda etkin maddelerin yanı sıra formüllerinde renk ve tat maddesi de içerirler.0 g 500. Hidrojen Peroksit Ağız Suyu (EP. Bu yolla boğazın mukoz zarının ilaçla temas etmesi sağlanır. Fenollü Gargara Phenol Gargle Fenol gliserin (%16 a/a fenol ve % 84 a/a gliserin) Renk maddesi ArıtılmıĢ su y.m. ÇalıĢma 3.m. 12.m.58. 42 3. Bu formül antiseptik olarak kullanılır. 100 mi y. ÇalıĢma 3.2. 5 mi y.0 g y. Rivanol Basit Ģurup ArıtılmıĢ su 43 ÇalıĢma 3.60. 100 mi * Kullanılmadan önce eĢit miktarda ılık su ile sulandırılmalıdır. Timol miktarı artırıldığında alkol oranı da artırılmalıdır.59. Gargaralar Gargaralar farinks ve nazofarenksin hastalıklı durumlarında kullanılır. Kullanılmadan önce seyreltilirler.6. Bu çözeltilerin çözücüleri genellikle sudur.Tadlandırıcı ArıtılmıĢ su y.m. 4) 0. Gargaralar ve ağız yıkama çözeltileri birbirlerinin yerine de kullanılabilirler.m.61.

6.% 6'lık a/h hidrojen peroksit çözeltisi hazırlanır. Genellikle antiseptik ve lokal anestezik etkili etkin maddeler içerirler. gliserin ilave edilir ve karıĢtırmaya devam edilir. Bu preparatlarda çözücü gliserin.6 g Gliserin 30. azar azar gliserin ilave edilerek karıĢtırılır. Ġyotlu Kollutuvar Gliserine Iode Ġyot Potasyum iyodür Gliserin (% 85) Nane suyu Hazırlama: Ġyot ve potasyum iyodür cam havanda nane suyu ile iyice ezilir.62. Ġyot ve gliserin içeren preparatlann stabilitesi hakkındaki görüĢlerinizi yazınız. alkol veya su olabilir.3. Metilen Mavisi Kollutuvarı Metilen mavisi 0. Hazırlama: Metilen mavisi 1-2 damla su ile cam havanda karıĢtırılarak. 2g 4g 90 g 4g . Bu preparat hangi amaçla ve nasıl kullanılır? 2. 44 ÇalıĢma 3.0 g ArıtılmıĢ su y. ÇalıĢma 3. Kollutuvarlar Ağız yada boğaz mukozasındaki lezyon üzerine lokal olarak dokundurularak kullanılan preparatlardır. Stabilizatör ilave edilir ve ıĢıktan uzakta saklanır.63. Sorular: 1.m. 3.

64. Benzokain Kollutuvarı Benzokain 3. son arıtmada distilasyon veya ters ozmoz yöntemlerinin uygulanması gerektiği belirtilmektedir.25 USP Endotoksin Unit'den fazla endotoksin içermeyen sudur. fıltrasyon veya diğer uygun yöntemlerle elde edilen sudur. distilasyon.0 mi 45 4. Enjeksiyonluk su ise arıtılmıĢ suyun taĢıması gereken özelliklerin aynısını içeren ve aynı zamanda ml'sinde 0.3 mi Alkol 5.1. Avrupa Farmakopesi (EP 5) ve Amerikan Farmakopesi (USP 27)'ne göre arıtılmıĢ su çeĢitleri EP5 ArıtılmıĢ su (Water.0 mi Propilen glikol 30. ArıtılmıĢ sular taĢıdıkları özelliklere göre veya suyun arıtılmasında kullanılan arıtma yöntemine göre adlandırılabilmektedir.1 'de yer almaktadır. içme suyunun kaynak suyu olarak kullanılması ve deiyonizasyon. Punfıed) a) Büyük hacimli arıtılmıĢ su (Purifıed water in bulk) b) AmbalajlanmıĢ arıtılmıĢ su (Purifıed vvater in containers) Yüksek derecede arıtılmıĢ su (Water.0 g Nane esansı 0. Enjeksiyonluk su için farmakopede arıtılmıĢ su tanımından farklı olarak. ġekil . iyon değiĢimi.ÇalıĢma 3. Tablo 4. Hıghly Purifıed) Enjeksiyonluk su (Water for Injections) (Water for ınjections in bulk) b) Steril enjeksiyonluk su (Sterilised water for injections) USP 27 ArıtılmıĢ su (Purifıed water) Steril arıtılmıĢ su (Sterile purifıed water) Enjeksiyonluk su (Water for injection) Steril enjeksiyonluk su (Sterile water for injection) Bakteriostatikli enjeksiyonluk su (Bacteriostatic water for injection) (Sterile water for irrigation) Ġnhalasyon için steril su (Sterile water for inhalation) a) Büyük hacimde enjeksiyonluk su Ġrrigasyon için steril su USP 27'ye göre arıtılmıĢ su. Ġki farmakopeye göre verilen sınıflandırma Tablo 4. ters ozmoz. SU VE KONTROLLERĠ Farmakopelere göre farmasötik amaçlı olarak kullanılmakta olan su arıtılmıĢ su genel adı ile tanımlanmaktadır.

4. 46 Ulusal içme suyu düzenlemelerine uygun kalitede içme suyu *^ Diğer kullanımlar Tipik Arıtma Basamakları * YumuĢatma *Deklorinizasyon *Deiyonizasyon * Ters ozmoz *Ultrafıltrasyon *Distilasyon Özel farmasötik amaçlar için iĢlem suyu (Büyük hacimli farmasötik kimyasallar) Ġngradient Su** Distilasyon veya Ters Ozmoz Enjeksiyonlıık Su Ambalajlama ve Sterilizasyon Ambalajlama ve Sterilizasyon J Parenteral olmayan ilaç Ģekilleri Steril ArıtılmıĢ Su AmbalajlanmıĢ Su Steril Enjeksiyonluk Su Ġrrigasyon için Steril Su Bakteriostatikli Enjeksiyonluk Su Ġnhalasvon için Steril Su .1.'de USP 27'de yer alan farmasötik amaçlar için kullanılan su ve bu suların elde ediliĢ yöntemlerini sınıflandıran bir Ģema verilmiĢtir.

Kalsiyum (USP 27) Kontrol edilecek suyun 100 ml'sine 2 mi amonyum oksalat TS ilave edildiğinde bulanıklık oluĢmamalıdır. üzerine 100 g/l konsantrasyondaki potasyum klorür çözeltisi R'den 0.05 mi metil kırmızısı R çözeltisi eklendiğinde kırmızı renk oluĢmamak. renk.2. 3. pH ölçümü (USP 27) 100 mi arıtılmıĢ su üzerine 0. 4. 2. Çözelti en azından 15 dakika berrak ve renksiz kalmalıdır.1 mi ilave edilir ve bir yandan tüpteki bu karıĢım çalkalanırken diğer yandan damla damla azotsuz sülfırik asit R'den 5 mi ilave edilir. 47 1. Asitlik ve alkalilik 2. 2. Farmasötik amaçlar için kullanılan su [USP 27] **Parenteral amaçlar dıĢında kullanılan su ÇalıĢma 4. aynı koĢullarda ve aynı zamanda 4. yine alınan 10 mi' lik bir kısma 0. 48 . Klorür (EP 5) Kontrol edilecek suyun 10 ml'sine 1 mi dilüe nitrik asit R ve 0. ArıtılmıĢ su ve kontrolleri Kullandığınız arıtılmıĢ suya (deiyonize ve distile su) aĢağıda verilen kontrolleri uygulayınız ve sonuçları bir tablo halinde gösteriniz. Tüp 50°C'lik su banyosuna alınır. 15 dakika sonra çözeltide.1.5 mi standart nitrat çözeltisi R (2 ppm NO3) içeren karıĢımından farklı bir mavi renk oluĢmamalıdır. koku ve tat yönünden kontrol ediniz. 5.5 mi nitratsız su R ve 0.1 mi brom timol mavisi Rl eklendiğinde mavi renk oluĢmamalıdır.ġekil 4. Nitrat (EP 5) Kontrol edilecek suyun 5 mi'si test tüpüne konarak bir buz banyosuna yerleĢtirilir. Ġndikatörle belirleme (EP 5) Borosilikat camdan yapılmıĢ bir kap içindeki taze kaynatılmıĢ ve soğutulmuĢ arıtılmıĢ suyun 10 ml'sine 0.3 mi doygun potasyum klorür çözeltisi ilave edilerek hazırlanan çözeltinin potansiyometrik olarak pH'sı ölçülür.4 mi ve difenilamin çözeltisi R'den 0. Organoleptik Kontrol ArıtılmıĢ suyu berraklık.1.1.2 mi gümüĢ nitrat çözeltisi R2 ilave edilir.

Uçmayan artık ağırlığı 1 mg'dan (% 0.001) fazla olmamalıdır. 2.02 M potasyum permanganat ilave edilerek 5 dakika kaynatılır. Uçmayan artık (EP 5) Kontrol edilecek suyun 100 mi'si su banyosu üzerinde buharlaĢtırılır ve 100-105 °C'lik etüvde kurutulur. 9. bunlarda yapılması istenen kontrolleri karĢılaĢtırmalı olarak inceleyip birbirinden farkı olup olmadığını. USP'de yer alan farklı steril suların tanımlarını yaparak. ekivalan /g cinsinden hesaplanır. Okside olabilen madde (EP 5) Kontrol edilecek suyun 100 ml'sine 10 mi dilüe sülfirik asit R ve 0. açık pembe renk tamamen kaybolmamalıdır. Karbondioksit (USP 27) Kontrol edilecek suyun 25 ml'sine 25 mi kalsiyum hidroksit TS ilave edildiğinde karıĢım berrak kalmalıdır. 3. ROH + HC1 -----> RC1 + H2O (Anyon değiĢtirici) RSO3H + NaOH -----> RSO3Na + H2O (Katyon değiĢtirici) 49 Sorular: 1. Sülfat (USP 27) Kontrol edilecek suyun 100 mi'sine 1 mi baryum klorür TS ilave edildiğinde sıvı berrak ve renksiz kalmalıdır. Üstte kalan sıvının alkaliliği veya asitliği 0. 7.1 N HC1 veya 0.2.1 N NaOH ile ve metil oranj indikatörü kullanılarak titrasyonla tayin edilir. Deiyonize su hazırlanmasında kullanılan iyon değiĢtiricilerin kapasitelerinin tayini Cam kapaklı 200 ml'lik bir erlen içerisinde dikkatle 1 g anyon değiĢtirici veya 1 g katyon değiĢtirici tartılır.1 N NaOH ve anyon değiĢtirici için 100 mi 0. ÇalıĢma 4. 8.1 N HC1 ilave edilir. 24 saat arasıra çalkalanarak bekletilir. . Üzerine katyon değiĢtirici için 100 mi 0. bu numunelerin farmakopelere uygun olup olmadığını belirtiniz. varsa bu farklılığın neden kaynaklanabileceğini yazınız. Deiyonize su ve distile su ile yapmıĢ olduğunuz kontrollerin sonuçlarını karĢılaĢtırmalı bir tablo hazırlayarak yazıp.6.1 mi 0. Harcanan asit veya alkali miktarlarından 1 g iyon değiĢtiricinin tuttuğu anyon veya katyon. USP'ye göre enjeksiyonluk su ile steril arıtılmıĢ suyun birbirinden farklılığının ne olduğunu yazınız.

tüp. Ağır metal tayini hangi tip arıtılmıĢ sular için yapılmaktadır? Yazınız. poĢet. hacmi ve ağırlığı. blister. maliyeti. v. depolamak ve nakletmek amacıyla kullanılan materyallerdir. 7. torba. Ġlaç kaplan ise farmasötik kullanıma yönelik olarak ilaç formunu içinde bulunduran ve bir kısmı onunla doğrudan temas eden koruyucu ve muhafaza edici malzemelerdir. ArıtılmıĢ sularda amonyak tayininin nasıl yapıldığını USP ve EP'ye göre yazınız. 50 5. bekletildiği ve kullanıldığı ortamın tahrip ediciliğine bağlı olarak değiĢik derecelerdeki koruyuculukta ve içeriğindeki ilaç kaybını en az düzeyde tutacak Ģekilde üretilmiĢ olmalıdır. blister. ambalaj kağıdı gibi) ve ilaçlann topluca taĢınmasında kullanılan nakliye ambalajı (büyük karton kutu. . •Çok dozlu kaplar: Çok dozlu bir kap ilacın iki veya daha çok dozunu barındırır. USP'ye göre sınıflandırılmıĢ olan farklı tipte arıtılmıĢ sular için pH aralıklarının ne olduğunu yazınız. 8. plastik. kavanoz. EP'ye göre hangi amaçlarla kullanılacak sular için alüminyum tayini yapılır ve bu test nasıl uygulanır? Yazınız. Sizin çalıĢmalarınız sırasında yapmadığınız Total Organik Karbon testi farmasötik amaçlı sularda neden yapılır ve Avrupa Farmakopesinde verilen total organik karbon sınırı nedir? 6. AMBALAJ MALZEMESĠ VE ĠLAÇ KAPLARI Ambalaj malzemesi ilacı dıĢ etkilerden korumak. 5. tüp. tahta sandık gibi) Ģeklinde gruplandırılırlar. Ġlaç kapları belirlenmiĢ smırlann ötesinde kalitesini değiĢtirecek Ģekilde fiziksel. tıpa. kavanoz. kutu. Ġlaç kapları kullanım Ģekillerine ve içindeki ilacın özelliklerine göre aĢağıdaki Ģekilde sınıflandırılır: •Tek dozlu kaplar: Tek dozlu bir kap tek bir uygulamada tümüyle veya kısmen kullanılmak üzere ilacı muhafaza eder.4. ventil.). selüloz bazlı malzeme ve çeĢitli sentetik materyal kullanılır. kapak. Ambalaj malzemesi ve ilaç kaplarının yapımında cam. Ġlaç kaplan ĢiĢe. temininde kolaylık gibi özellikler göz önüne alınarak ilacın yapısına ve formuna yönelik seçim yapılır. Ġlaç kaplan ve ambalaj malzemesi kullanım amacına yönelik olarak ilaçla doğrudan temas eden bir ana kap (ĢiĢe. kağıt gibi çeĢitli yapıda ana gövde ve parçalardan oluĢur. iĢlenme ve üretim kolaylığı. metal. ana kabın konulduğu bir koruyucu dıĢ kap (karton kutu. Bir ilaç kabı içeriğindeki ilacı kullanıma uygun bir Ģekilde verebilmeli ve ürünün doğasına. Kalan ilaç bir daha bu kaptan alınarak kullanılmaz. Ambalaj malzemesi ve ilaç kaplarının tercihinde müstahzara uygunluğu.b. kimyasal ve biyolojik olarak hiç bir Ģekilde içeriğindeki ilaçla etkileĢmemelidir.

sıvıları ve gazlan saklama ve taĢıma sırasında içeriden dıĢarı veya tersine geçirmez. pigmentler) yapısı sonuç üründen istenen özelliklere bağlıdır. •Hermetik kapatılmıĢ kaplar: Bu kaplar kabı oluĢturan malzemenin eritilerek kaynaĢtırılması suretiyle çok sıkı kapatılmıĢ kaplardır. lifler. Kauçuk tıpalar iki tipte sınıflandırılabilir: •Tip I tıpalar.1. 52 5. Boyut muayenesi . Kauçuk Tıpa Kontrolleri Kauçuk tıpalar.1. polikondensasyon ve poliadisyon ile üretilir. yarı saydam veya opaktır ve kullanılan katkı maddelerine bağlı olarak değiĢtiğinden belli bir renge sahip değildir. Hemen hemen tetrahidrofuranda çözünmezler ancak önemli miktarda geri dönebilen bir ĢiĢme gösterebilirler. hızlandırıcılar. 51 •Sıkı kapatılmıĢ kaplar: Bunlar normal Ģartlar altında katıları. stabilizörler. çok tabakalı tıpalar ve laklı tıpalar için bu özellikler geçerli değildir.1. elastik. Silikon elastomerden yapılmıĢ tıpalar. yabancı partiküller. Bu özellikler liyofilize ürünlerin ve tozların konduğu kaplarda kullanılan tıpalar için de geçerlidir.Fiziksel kontroller (TS 5540) 1. •Kurcalanamaz kaplar: Açıldığını belli eden veya geri kapatılamayacak Ģekilde bir kapağa sahip olan kaplardır. göze çarpan yabancı maddeler (örneğin.•Ġyi kapatılmıĢ kaplar: Ġyi kapatılmıĢ bir kap içindeki ilacı normal Ģartlar altında dıĢarıdan gelebilecek katı veya sıvıların bulaĢmasından ya da içindeki maddenin kaybından saklama ve taĢıma sırasında korur. vulkanizasyon yapıcılar. Elastomerler doğal veya sentetik maddelerden polimerizasyon. özel kullanımlar için (birçok defa delinme gibi) gerekli mekanik özelliklere sahiptirler ve kimyasal bileĢimleri nedeniyle ilk sınıftaki tıpalar kadar katı koĢullan karĢılayamazlar. uygun katkılar kullanılarak makromoleküler organik maddelerin (elastomer) vulkanizasyonuyla (çapraz bağlanma) elde edilen malzemeden yapılırlar. •Çocuk korumalı kaplar: Çocuklar tarafından açılmasını önleyecek kapak ile kapatılmıĢ kaplardır. en üst düzeyde istenen özellikleri sağlarlar ve genellikle tercih edilirler. 5. Asıl bileĢenlerin ve katkıların (örneğin. Parenteral kullanılmak üzere sıvı içeren preparatların konduğu kaplarda kullanılan kauçuk tıpalar. artık kauçuk parçaları) içermezler. •Tip II tıpalar. Eğer kap bir defadan fazla açılmak için tasarlanmıĢsa yeniden kapatıldığında hava sızdırmazlığmı devam ettirecek Ģekilde tasarlanmalıdır. Homojendirler.

GörünüĢ (TS 5540) Ekstraksiyon çözeltisinin bulanıklığı. kesik. delik ve benzeri diğer kusurlar bulunmamalı ve tıpaların rengi homojen olmalıdır. Daha sonra 60 °C'de en çok 60 dakika kurutulur. 0. daha az olmalıdır. Çözeltilerin pH'sı hemen ölçülür ve aralarındaki fark 0. Fiziksel deneyler için ayrılmıĢ numuneler yaklaĢık 60 °C sıcaklıktaki suyla iki defa yıkanır. boya lekeleri. 2. toz. yumuĢama. pH (TS 5540) 20 mi ekstraksiyon çözeltisi ve 20 mi kör çözeltiye 1 mi potasyum klorür çözeltisi (% 0. pürüz. fiziksel özelliklerinde bir değiĢiklik olmamalıdır. 30 dakika otoklavda tutulur. GörünüĢ ve yapılıĢ Tıpaların üzerinde. Deneyler için ayrılmıĢ örnekler yaklaĢık 60 °C sıcaklıktaki suyla iki defa yıkanır.1 mm duyarlılıkta ölçülür. çapak. lif. Sertlik tayini. Otoklavdan çıkarıldıktan sonra tıpalarda yapıĢma. Ģekil bozukluğu. 0. 60 °C'de en çok 60 dakika kurutulur ve 100±5 cm2 tıpa yüzeyi için 200 mi taze arıtılmıĢ su kullanılarak ağzı beherle kapatılmıĢ erlene konularak otoklavda 53 121+1 °C'de.1.1 a/h) ilave edilir.5 cm'den büyük boyutları 0. 3. Fizikokimyasal kontroller Deneylerin yapılacağı ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. Absorbans (EP 5) . 2. c)Parçaçık verme tayini (TS 4397) 5. a)Sertlik tayini (TS 1324) b)Sterilizasyona dayanım Analizi yapılacak numuneler 121+1 °C sıcaklıktaki otoklavda 30 dakika tutulur.5 cm'den küçük boyutları 0. 30 dakika tutulur. uygun büyüklükte bir behere konularak 121 °C'de. sterilizasyona dayanım ve parçacık verme tayini gibi fiziksel bazı kontrollerin yapılabilmesi için ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. nodul. Aynı Ģartlarda karĢılaĢtırma çözeltisi olarak kör ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. 3.2. KaplanmıĢ tür tıpalarda en azından tıpanın ĢiĢenin içine giren ve ĢiĢeyle temas eden yüzeyleri kaplanmıĢ olmalıdır. süngerleĢme veya kullanımı engelleyecek baĢkaca bir kusur meydana gelmemeli.01 mm duyarlılıkta. Çözelti kokusuz ve renksiz olmalıdır.Tıpaların. yağ gibi yıkamakla giderilemeyen yabancı maddeler.5 den az olmalıdır. GiriĢ kanalı olan tıpaların üst yüzeyinde iğnenin gireceği yer belli olmalıdır. karĢılaĢtırma çözeltisinin bulanıklığından. 1.

1 mi bromtimol mavisi ilave edilir. Toksisite 2. Ġndikatör olarak 0. Aynı Ģartlarda karĢılaĢtırma çözeltisi olarak kör ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. Uçucu sülfürler 6. Hemolitik etki .01 M sodyum tiyosülfat çözeltisi ile açık kahverengine kadar titre edilir. Kimyasal deneyler için ayrılmıĢ örnekler yaklaĢık 60 °C sıcaklıktaki suyla iki defa yıkanır.1.25 mi %1'lik niĢasta çözeltisi damlatıldıktan sonra renk gidinceye kadar titrasyon sürdürülür. Geçirgenlik testi 9. 2. Bu çözeltiler 3 dakika kaynatılır ve soğutulur. Ekstre edilebilir ağır metaller 4.8 mi hidroklorik asit ilave edildiğinde san renk oluĢmamalıdır. Biyolojik kontroller (TS 4397) 1. Pirojenite 3.4.002 M potasyum permanganat çözeltisi ilave edilir. 54 3. Asitlik ve alkalilik 20 mi ekstraksiyon çözeltisine 0. Ekstre edilebilir çinko 7. ağzı beherle kapatılmıĢ erlene konularak otoklavda 121±1 °C'de yaklaĢık 30 dakika tutulur. Uçmayan artık (EP 5) 5. Ġndirgen madde 20 mi ekstraksiyon ve karĢılaĢtırma çözeltisine 1 mi dilüe sülfirik asit çözeltisi ve ardından 20 mi 0. 60 °C'de en çok 60 dakika kurutulur ve 100+5 cm2 tıpa yüzeyi için 200 mi taze arıtılmıĢ su ilave edilip. Daha sonra bu çözeltilere 1 g potasyum iyodür ilave edilir ve 0.4. Ġki deney farkı harcanan miktar hesaplanır. Kendi kendine kapanma testi 8. Bu çözelti karıĢımına en fazla 0. Kimyasal kontroller (EP 5) Deneylerin yapılacağı ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. Dağılma testi 5. 1.1. Amonyum 5. Tip I kauçuk tıpalar için bu fark 3 mi'den fazla olmamalı ve Tip II kauçuk tıpalar için 7 mi'den fazla olmamalıdır.01 M sodyum hidroksit ilave edildiğinde mavi renk yada en fazla 0.01 M 0.3 mi 0.3.

yüksek termal dirence ve çok yüksek hidrolitik dirence sahiptir. Nötral cam yapısından dolayı. . kabın iç yüzeyi ile temasta olan veya toz edilmiĢ camdan suya geçerek çözünen maddelerin salınma direncidir. parenteral amaçlar için olsun veya olmasın. Cam Kap Kontrolleri Farmasötik kullanım için cam kaplar. Sıcaklığa dayanım 5. •Tip III cam kaplar. • Tip II cam kaplar. genellikle soda-kireç-silisyum camdan yapılırlar ve yüzeylerine uygulanan bir kimyasal iĢlem sonucunda yüksek bir hidrolitik dirence sahiptirler. tüm preparatlar için kullanılmaya uygundur. baĢlıca da kalsiyum oksit içeren silisyum camıdır. Soda-kireç-silisyum camı. Bu özellik belirli koĢullar altında.5. alüminyum veya toprak alkali oksitler içeren borosilikat camdır. 55 Soda-kireç-silisyum camı. Farmasötik kullanım için olan cam kapların kimyasal stabilitesi. hidrolitik dirençle gösterilir. yapısından dolayı ancak orta düzeyde hidrolitik dirence sahiptir. Bir farmasötik ürünün üreticisi uygun özellikteki kabın seçiminden sorumludur. Farklı Ģekildeki farmasötik preparatlar için kullanılabilecek cam kap tipleri genel kurallar çerçevesinde aĢağıdaki koĢullara göre saptanır. genel olarak asidik ve nötral sulu preparatlar için uygundur. Sıcaklıkla ilgili özelliklerin tayini (TS 5540 ve TS 1324) 1. Hidrolitik direnç. • Tip I cam kaplar. nötral camdan yapılırlar. oluĢan alkaliliğin titre edilmesiyle değerlendirilir. parenteral amaçlar için olsun veya olmasın. Renkli cam. farmasötik ürünlerle doğrudan temas etmesi amaçlanan camdan malzemelerdir. alkali metal oksitler. kullanılan camın kimyasal yapısından dolayı yüksek hidrolitik dirence sahiptirler. Renksiz cam görünür dalga boyundaki ıĢığa karĢı geçirgendir. önemli miktarda boroksit.2. genellikle soda-kireç-silisyum camdan yapılırlar ve orta düzeyde hidrolitik dirence sahiptirler. arzu edilen spektral absorpsiyonu sağlamak için metal oksitlerin küçük miktarlarda ilavesiyle elde edilir. Cam kaplar hidrolitik dirence göre aĢağıdaki Ģekilde sınıflandırılır (EP 5): • Tip I cam kaplar. Soğutmaya dayanım 2. sodyum oksit ve toprak alkali oksitler.1. Nötral cam.5. •Tip II cam kaplar.

Tanecikleri süspande etmek için çalkalanır ve süzülür. Aynı Ģekilde ikinci bir erlene kör olarak kullanılmak üzere 50 mi arıtılmıĢ su konur ve tartılır. Gözle muayene 2. Parenteral kullanım için olan preparatlann renksiz cam kap içinde olması gerekir. Hidrolitik direnç testi (EP 5) A. asetonun tamamen uçması için 140°C'lik etüvde 20 dakika kurutulur ve soğuması beklenir.05 mi metilen kırmızısı çözeltisi ilave edilir.02 M HC1 ml'si olarak verilir.• Tip III cam kaplar. Özel tipteki preparatlar için yukarıda önerilenden daha yüksek hidrolitik dirence sahip cam kaplar kullanılabilir. Silindirik kısımların toleransı 3.2. Parenteral olmayan preparatlar için renkli veya renksiz cam kaplar kullanılabilir. 0. Titrasyon: 50 ml'lik sıvı erlene alınır. 10 g kurutulmuĢ cam tozu. Cam tanecikleri bir kurutma tepsisine konur. Her iki erlende arıtılmıĢ su ile yıkanmıĢ nötral cam bir kap veya alüminyum folyo ile kapatılır. Her erlene 0. Parenteral kullanım için olan tüm sıvı ve toz preparatlann konduğu cam kapların içeriğin kontrolüne imkan vermesi önerilir. Bununla birlikte ıĢığa duyarlı olduğu bilinen maddeleri içeren preparatlar için renkli cam kap kullanılabilir. 50 mi arıtılmıĢ su ile benzer bir erlende kör çözelti hazırlanır. Toz edilmiĢ camda hidrolitik direnç testi EP 5'te belirtilen Ģekilde toz edilerek hazırlanmıĢ numunelerden 10 g örnek alınarak erlene aktarılır ve 30 mi aseton ile yıkanır. parenteral kullanılan toz preparatlar (freze-dried preparatlar hariç) ve parenteral amaçlar için olmayan preparatlar için uygundur.02 M HC1 ile titre edilir. EP 5'te belirtildiği Ģekilde otoklavlanır.Yükseklik toleransı 4. Erlen otoklava yerleĢtirilir ve 121°C'de 30 dakika. Tip I cam kaplar hariç farmasötik preparatlar için olan cam kaplar yeniden kullanılmamalıdır. Test sıvısından elde edilen değerden kör çözeltiden elde edilen değer çıkanlır ve sonuçlar her 1 gram cam için 0. bir erlene konur ve üzerine 50 mi arıtılmıĢ su ilave edilir ve tartılır. erlenler dikkatle kurulanır ve su ilavesiyle ilk ağırlığına getirilir. 57 . parenteral uygulanım için olan susuz preparatlar.2. 56 5. ĠĢlem birkaç kez tekrarlanır. Kör çözeltide elde edilen rengin bir benzeri oluĢuncaya kadar test çözeltisinin titrasyonu yapılır. Ayrıca insan kan ve kan ürünleri için olan kaplar yeniden kullanılmamalıdır.Doldurma hacmi 5.2.Eğrilik kontrolü 5. Cam taneciklerinin tabanda düzgün bir Ģekilde yayılması sağlanır. Soğuduktan sonra kapaklar açılır. Fiziksel kontroller (TS 4865) 1.1.

8 3. benzer ikinci bir erlene konur. kör çözeltide ortaya çıkan renk oluĢuncaya kadar aynı asitle titre edilir.3 Tip III cam 20.6 0. Kör çözelti 0.l.01 M hidroklorik asitin mi si olarak belirtilir.01 M HCl'in mi cinsinden hacmi Tip I ve II cam 1'e kadar 1-2' e kadar 2-5'e kadar 5-10 10-20 20-50 50-100 100-200 200-500 2.5 0.1 4.8 1. Kaplardan elde edilen çözeltiler birleĢtirilir ve karıĢtırılır.8 0.5 ml'den fazla olmamalıdır.0 100.Yüzey hidrolitik direnci için olan test'te sınır değerleri. Tablo ġ.0 17. Test sıvısıda. doldurulur ve belirtilen Ģartlarda otoklavlanır. Tip II ve Tip III cam kaplar için ise bu miktar 8. Aynı miktardaki bir arıtılmıĢ su.0 100.0 50.3 1.Titrasyon sayısı ve test sıvısı hacmi.1) bir erlene konur. B. Önceden belirtilen hacimdeki sıvılar (Tablo 5. Otoklavdan çıkarılan kaplara bir saat içinde titrasyon uygulanır. Test çözeltisi için elde edilen değerden kör çözeltisinin değeri çıkarılır.05 mi metilen kırmızısı çözeltisinden ilave edilir.0 0. Yüzey hidrolitik direnç testi Yüzey hidrolitik direnç testi için test edilecek cam kaplar EP 5'te belirtilen Ģekilde temizlenerek.2 8.8 2.1 6.01 M hidroklorik asit ile titre edilir. Dolum hacmi (mi) ____ 3'e kadar 3'den30'a kadar 30'dan 100'e kadar 100'ün üzeri 58 Tablo 5. Numuneler otoklavdan farmakope uyarılarına göre çıkarılır ve soğutulur. Sonuçlar 100 ml'de 0. Sonuçlar Tablo 5.6 13.0 1.2.4 0.02 M HC1 miktarı 1 ml'den fazla olmamalıdır.2' ye uymalıdır. Bu iki erlenede her 25 mi için 0.Sınır değerleri: Tip I cam kaplar için harcanan 0. Doldurma hacmi (mi) Her 100 mi test sıvısı için 0.0 .2 10.9 Titrasyon sayısı Bir titrasyon için ______________ test sıvısı hacmi (mi) 1 2 2 3 25.

Kör çözelti için. her materyal için farmakopede tanımlanmıĢ tip özelliklerine göre belirlenir. polipropilen. Ġki deney arasındaki harcanan miktar farkı 1. 20 mi 0.01 M sodyum hidroksit ilave edildiğinde pembe renk. polietilenteraftalat polimerleri ve etilenvinil asetat gibi kopolimerleri kullanılmaktadır. Otoklava konularak 20-30 dakika içinde 121 °C'ye getirilir ve bu sıcaklıkta 30 dakika bekletilir. Analiz yapılacak olan kap arıtılmıĢ su ile kapasitesi kadar doldurulur ve ağzı kapatılır.3. polivinil klorür.3. 1. Sulu parenteral infüzyonlar için plastik kaplar Deneylerin yapılacağı ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. Aynı iĢlem 20 mi kör çözelti için de yapılır. 0. 59 5.500'ün üzeri 5. 3 dakika kaynatılır ve soğutulur.8 mi 0. Bu çözeltiye 0.2 Farmasötik kullanım için olan plastik bir kap bir ürünü içeren veya taĢıyan ve onunla doğrudan temas eden plastik malzeme olarak tanımlanır. preparatın satıĢ ruhsatını onaylayan ilgililer tarafından belirlenir. aynı iĢlemler borosilikat bir cam kaba arıtılmıĢ su konularak yapılır. Plastik Kaplar 0.4 mi 0. Kabul edilebilir katkılar.2 2. içinde bazı katkılar içerebilen bir ya da daha çok polimerden oluĢmuĢtur.1 mi metil kırmızısı çözeltisi ilave edildiğinde çözelti turuncu-kırmızı veya kırmızı renk alır. renklendirici maddeler ve katalizörler olabilir. Katkıların miktarı ve özellikleri polimerin tipine.5 mi den fazla olmamalıdır. Farmasötik kullanım için olan kaplarda kullanılan malzemeler. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için steril plastik kaplar .3.01 M hidroklorik asit ve 0. Absorbans (EP 5) 4. plastizerler. Bu malzemeler yapılarında etkiyi veya ürünün stabilitesini değiĢtirebilecek veya toksisitesini artıracak ekstrakte edilebilir miktarda hiçbir madde içermemelidir. lubrikantlar. 2. Ġndirgen madde 20 mi ekstraksiyon çözeltisine 1 mi dilüe sülfirik asit.1. Saydamlık (EP 5) 5.001 M sodyum tiyosülfat ile titre edilir. Çözelti renksiz kalmalıdır. 0.25 mi niĢasta çözeltisi kullanılır. plastiğe çevrilen maddeye ve düĢünülen amaca göre belirlenir. Diğer katkılar.1 mi fenolftalein çözeltisi ilave edilir. Katkılar. Daha sonra bu çözeltiye 1 g potasyum iyodür ilave edilir ve derhal 0. 3. Eğer bu sıcaklıkta kapta bir bozulma var ise 100 °C'de 2 saat bekletilir. Plastik ilaç kaplarının üretiminde genellikle polietilen.002 M potasyum permanganat ilave edilir.2. Ġndikatör olarak 0. Antistatik ve kalıptan çıkıĢı kolaylaĢtıran maddeler yalnızca oral ve haricen kullanılmasına müsaade edilen kaplarda kullanılır. Asitlik ve alkalilik Analizi yapılacak olan kabın kapasitesinin %4'ü kadar miktarda ekstraksiyon çözeltisinden alınır.

Santrifüjlenmeye dayanım 2. Absorbans . Klorür 4. Asitlik ve alkalilik 3. Saydamlık testi 9. Okside olabilen maddeler 2. Amonyum 5. 1. eğer gerekiyorsa katkı maddeleri ilavesi ile bir veya daha fazla polimerden üretilir.3. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) boĢ steril kaplar Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) boĢ steril kaplarda Avrupa Farmakopesi 5'e göre aĢağıda belirtilen kontroller yapılmaktadır. Sıcaklık değiĢimlerine karĢı dayanım 8. 1. TamponlanmıĢ sistemlerde hemolitik etki 10. Pirojen testi 12. Uçurmada artık 6. Basınç altında boĢaltma testi 6. Buhar geçirgenliği 60 5.3. Sterilizasyon testi 11. Ekstre edilebilir madde 5.Ġnsan kanı ve bileĢenlerinin toplanması. Toksisite testi 13. iĢlenmesi ve değerlendirilmesi için kullanılan plastik kaplar. Sızdırma testi 4. Gerilmeye karĢı direnç 3. Dolum hızı 7. Ġnsan kan ve kan bileĢenleri için steril kaplarda Avrupa Farmakopesi 5'e göre aĢağıda belirtilen kontroller yapılmaktadır.

Tüpün birine üç damla fenolftalein çözeltisi. Amonyum oksalat ve baryum klorür çözeltisi . 1 dakika beklenir. Birkaç dakika sonunda hiçbir tüpte bulanıklık oluĢmamalıdır.2. Klorür. birkaç damla baryum klorür ve 5 ml'lik tüpe ise birkaç damla amonyum okzalat eklenir. Yüzey Aktif Madde Bu çözeltiden 10 mi bir deney tüpüne alınır. 2. Antikuagülan çözeltisi içeren insan kanı için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) steril kaplar Bu tip kaplarda insan kan ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) boĢ steril kaplarda Avrupa Farmakopesi 5'in istediği testler ile. 30 sn içinde 30 kez kuvvetlice çalkalanır. Kimyasal kontroller El değmeden alman 10 g hidrofil pamuk temiz bir erlen içine alınır. Asitlik ve Alkalilik Ekstraksiyon çözeltisinden iki ayrı deney tüpüne 25'er mi çözelti konulur.3. 1. 2 saat sonunda elde edilen bu sıvı aktarılarak ekstraksiyon çözeltisi elde edilir. Çalkalanma bitiminden 10 dakika sonra çözelti üzerinde ve tüpün kenarlarında 2 mm'den fazla kalıcı köpük görülmemelidir.1. Sülfat ve Kalsiyum Ġyonları Aranması Temiz ve kuru üç ayrı deney tüpünün iki tanesine ekstraksiyon çözeltisinden 10 mi üçüncüsüne de 5 mi konur. metil oranj a karĢı soğan kabuğu renk oluĢmamalıdır. diğerine bir damla metil oranj çözeltisi eklenir. Ekstre edilebilir di(2-hekzil)ftalat 5. Fiziksel kontroller 1. 3. Üzerine 100 mi arıtılmıĢ su konur ve iki saat bekletilir. 6. Fenolftaline karĢı pembe renk.4.1. Deney numunesi rastgele bir iki nokta dıĢında floresan özelliği göstermemelidir.1. Optik beyazlatıcılar Paket veya paketlerden alınan 5 mm kalınlığındaki vatkalar dalga boyu 366±5 nm olan filtre edilmiĢ mor ötesi (UV) ıĢık altında fluoresan özelliği gösterip göstermemesi açısından incelenir. 6. Lif uzunluğu Hidrofil pamukta 10 mm ve daha uzun liflerin miktarı ağırlıkça en az % 70 ve 6 mm den daha kısa liflerin miktarı ağırlıkça en çok % 10 olmalıdır. aĢağıda belirtilen testler yapılır. Bu tüplere daha sonra sırasıyla 0. 2. Tüpler iyice çalkalanır. Tekrar aynı Ģekilde çalkalanır.5 mi gümüĢ nitrat.7. 61 Hidrofil pamuk % 100 pamuk liflerinden yapılmıĢ olmalıdır.

(g) p: Deneyde kullanılan pamuğun kütlesi 5. Bir huniden darası bilinen behere aktarılır. Batma süresi tayini (Hidrofillik) Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alman yaklaĢık 1 g' lık 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0.01 g yaklaĢımla tartılır. Hidrofil pamuğun tamamıyla batma süresi 10 saniyeden fazla olamamahdır. Pamuk suya deydiği anda kronometre çalıĢtırılır ve pamuğun tamamen batma süresi belirlenir. Deney sonunda sepet sudan çıkarılır ve 30 sn süreyle suyun süzülmesi sağlanır.1.01 g yaklaĢımla tartılır.3. 65 8. gümüĢ nitrat çözeltisi katıldığında ise bulanıklık görülmemelidir. BuharlaĢma ile kaybolan su eklenir.2. Boyar maddelerin tayini (TS 4786) 6. Süzüntünün 400 mi'si uçurulur. Viskozluğun düĢen bilye yöntemi ile tayini .4.katıldığında hemen bulanıklık oluĢmamalı.0lg yaklaĢımla tartılır. Su tutma yeteneği Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alınan yaklaĢık 1 g'lık 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0. 64 4. Su tutma yeteneği 1 g kütle baĢına hesaplanır. Suda çözünen madde miktarı tayini 5 g pamuk 500 mi arıtılmıĢ su içinde 30 dakika ara sıra karıĢtırılarak kaynatılır. Bütün çözelti sıcakken süzülür.5'den fazla olmamalıdır. Kül miktar tayini (TS 4786) 7.1. Hidrofil pamuk her bir gram kütlesi baĢına en az 23 g su tutabilmelidir. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır. Darası alınmıĢ bir beher içinde 0. 6. Suda çözünen madde miktarı (%): a-b / p a: Etüvde kurutulan beherin kütlesi (g) b: Beherin darası. Kalan kısmı 100-105 °C de kurutulur ve hassas olarak tartılır. Suda çözünen madde miktarı % 0. Hunide kalan pamuk cam çubukla dikkatlice sıkılır ve alınır. Yağ ve yağlı madde miktarı tayini (TS 4786) 6.2. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır.

Kül miktar tayini (TS 4786) 7. (g) p: Deneyde kullanılan pamuğun kütlesi 5. Hoeppler düĢen bilye viskozimetresi [A.2. Suda çözünen madde miktarı % 0.5'den fazla olmamalıdır. Batma süresi tayini (Hidrofillik) Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alman yaklaĢık 1 g' lık 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0. 463. Hunide kalan pamuk cam çubukla dikkatlice sıkılır ve alınır.3. 4th Edition.0lg yaklaĢımla tartılır.1. Suda çözünen madde miktarı tayini 5 g pamuk 500 mi arıtılmıĢ su içinde 30 dakika ara sıra karıĢtırılarak kaynatılır. Physical Pharmacy. Kalan kısmı 100-105 °C de kurutulur ve hassas olarak tartılır.Aletin cam borusu viskozluğu ölçülecek sıvı ile doldurulur. Boyar maddelerin tayini (TS 4786) 6.cm"3) Seçilen bilyeye ait ve aletin kitapçığında verilen bir sabit Örnek tüpü içindeki bilye ġekil 8. Martin.cm"3) Sıvının yoğunluğu (g. Ti = t(Sb-Sf)B r\ : t: Sb: Sf: B: Sıvının viskozluğu (cP) Bilyenin geçiĢ süresi (s) Bilyenin yoğunluğu (g. Bilyenin borudaki iki iĢaret çizgisi arasındaki mesafeyi geçiĢ süresi (t) saptanır ve aĢağıdaki denklem yardımı ile viskozluk (n) hesaplanır. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 . Suda çözünen madde miktarı (%): a-b / p a: Etüvde kurutulan beherin kütlesi (g) b: Beherin darası. Philadelphia. Yağ ve yağlı madde miktarı tayini (TS 4786) 6. Aletin bilyelerinden biri seçilerek boru içine üstten bırakılır. Lippincott Williams & Wilkins. 80 4. Bir huniden darası bilinen behere aktarılır. Süzüntünün 400 mi'si uçurulur. Bütün çözelti sıcakken süzülür. 1993]. BuharlaĢma ile kaybolan su eklenir.

GeniĢlik .4. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır.2. Bir paketin en az 10 değiĢik yerinden numune alınarak topaklar sayılır ve ortalama bir değer bulunur. Etüvde 105-110°C de sabit tartıma gelene kadar beklenir.1. 3. pamuk viskon veya ikisinin karıĢımı ipliklerden düz olarak dokunmuĢ bezler veya plastik bir film tabakasının iç yüzeyine homojen olarak yayılmıĢ kauçuk veya akrilat esaslı. Flasterler (TS 3957) Flasterler. Nem miktar tayini El değmeden alman 3 g hidrofil pamuk darası alınmıĢ bir kap içinde hassas bir Ģekilde tartılır.01 g yaklaĢımla tartılır.1. Altıdan fazla topak ihtiva etmemelidir.1.1. basınca hassas yapıĢtırıcı içeren. Su tutma yeteneği Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alman yaklaĢık 1 g'hk 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0. 6. pansuman malzemesini tespit etmekte. Su tutma yeteneği 1 g kütle baĢına hesaplanır. 65 6.6. Hidrofil pamuğun tamamıyla batma süresi 10 saniyeden fazla olamamalıdır. Ağırlık kaybı % olarak hesaplanır.01 g yaklaĢımla tartılır.5. GörünüĢ Elinizdeki flasteri gözle kontrol edin düzgün görünüĢlü olup olmadığını yapıĢkan kısmın alt tabakanın üst yüzeyine yapıĢıp yapıĢmadığını saptayın.C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır. 6. Pamuk suya deydiği anda kronometre çalıĢtırılır ve pamuğun tamamen batma süresi belirlenir. 6. Darası alınmıĢ bir beher içinde 0. yaraları kapatmakta ve küçük bölgeleri harekesiz tutmakta kullanılan tıbbi malzemelerdir. Uzunluk Flasteri tamamen açarak ambalajda belirtilen uzunluğun %98'den az olup olmadığını hesaplayın. Fiziksel kontroller 1.2. Deney sonunda sepet sudan çıkarılır ve 30 sn süreyle suyun süzülmesi sağlanır. 2. Hidrofil pamuk her bir gram kütlesi baĢına en az 23 g su tutabilmelidir. Topak tayini 1 g hidrofil pamuk iki cam levha arasına tülbent Ģeklinde yayılır ve topaklar sayılır. Paket içindeki hidrofil pamuğun nemi % 7 den fazla olmamalıdır. 6.

YapıĢkanlık kontrolü (TS 3957) Bir flasterin yapıĢkanlığını ölçmek için 2.Makaraya sarılı flasterin enleri flasterin 5 ayrı yerinden ölçülür ve ortalaması alınır. Kauçuk yapıĢtırıcılı flasterlerin yapıĢmaya dayanımı 0.2. bez flasterin 1 cm'deki atkı sayısı 22'den. ġerit temiz ve özel çelikten yapılmıĢ bir levha üzerine yapıĢtırılır.4 kgf/cm'den çok olmamalı ve deney sonunda kendi haline bırakıldığında ilk uzunluğunun % 5'inden fazla değiĢiklik göstermemelidir.2 kgf/cm'den. çözgü sayısı 27'den az olmamalıdır. Her cm'sine 2 kg ağırlığındaki levha üzerine yapıĢtırılan lastik.4. 6.Yırtılabilme Flaster bir ucundan ölçülen herhangi bir ende en az bir metre yırtıldığında baĢlangıç geniĢliğini ± 1 sapma ile muhafaza edip etmediğini tespit edin. eni 5 cm den geniĢ olanlarda etikette belirtilen geniĢlikten ± 2.5 cm eninde 50 cm boyunda bir Ģerit el değmeden kesilir. etiketinde belirtilen geniĢlikten ± 1. Suya dayanım (TS 3957) Bir flasterin yapıĢkanlığını ölçmek için 2.18 kgf/cm'den az olmamalıdır.3.2. 67 .5 mm den büyük fark olmamalıdır. Flasterin uzun ekseni yönünden cama paralel olarak gerekli çekme iĢlemi yapılır.2. Eni 5 cm den dar olan flasterlerin geniĢliğinde. akrilat yapıĢtırıcı flasterlerin dayanımı 0. 6.5 cm eninde 50 cm boyunda bir Ģerit el değmeden kesilir. Standart atmosferde 10 dakika bekletildikten sonra yapıĢma gücü daha önceki deneyde olduğu gibi test edilir. 4. ġerit temiz ve özel çelikten yapılmıĢ bir levha üzerine yapıĢtırılır.2. plastik yada metal merdane 30 cm/dakika hızla flaster üzerinden her iki yönde üç kez geçirilir. Su buharı geçirgenliği Deney TS 3957' e göre yapılır ve 24 saatteki su buharı geçirgenliği delikli bez flasterlerde 500 g/m2 den yarı geçirgen plastik flasterlerde 1000 g/m2 den geçirgen plastik flasterlerin yapıĢma gücü 2000 g/m2 den az olmamalıdır. Uzama kontrolü Plastik plasterlerin % 20 uzaması için gerekli kuvvet 1. Sudan çıkarıldıktan sonra kendi halinde bırakılarak kurutulur.2.5.16 kgf/cm den az olmamalıdır.6 mm den. 6. 66 5. Atkı ve çözgü sayısı Bezin 1 cm'sindeki atkı ve çözgü ipliklerinin sayısı saptanır. 23 °C deki suda 24 saat tutulur. 6. Yarı geçirgen ve geçirmez plastik flasterlerin yapıĢma gücü 0.

5 duyarlılık ile yapılmalıdır.5 m boyunda olan örneğin eni ve boyu ölçülür. Bu iki değerin toplamı. Fiziksel kontroller 1. Birim uzunlukta bulunan atkı ve çözgü sıklığı değerlerinin aritmetik ortalaması kumaĢın ortalama atkı ve çözgü sıklığını verir.6.1. Sterilite testi Deney TS 3957' e göre yapılır ve deney sonunda mikroorganizma ürememelidir. Birim Alan kütlesi a)Topun bir parça üzerinden metrekare ağırlığının tayini: Bunun için topun orta yerinden enlemesine kesilmiĢ en az 0.b.3. Hidrofil Gaz Bezi (TS 6077) 6. Metal Ģablon köĢegenleri atkı ve çözgü ipliklerine paralel 10 10 12 10 Birim alan kütlesi (en az g/m2) 24 30 32 32 Kopma dayanımı (çözgü yönünde) (en az kgf) 5 6 6 7 . bir iplik olarak kabul edilerek sayılır. YapıĢtırıcının çinko oksit içeriği Deney TS 3957' e göre yapılır ve kauçuk esaslı yapıĢtırıcı esasların çinko oksit içeriği en az % 10 olmalıdır.2. 6. %0. Sayımın 0.5 ipliğe kadar duyarlı olması gerekir.2 duyarlılıkta tartılır. Bu taktirde cm baĢına beĢ çiften az olmamalıdır. : b)10xl0 cm'lik örnek ile metrekare ağırlığın tayini: Bez düz olarak ve üzerine herhangi bir gerilme uygulanmadan yayılır. Atkı ve çözgü iplikleri sayısı bir "lup" yardımıyla saptanır. muntazam dokumalı olup olmadığı.3. birim alandaki iplik sayısını verir. kusurlar bulunup bulunmadığı yönünden kontrol edilir. Her örnek için en az üç deney yapılır. 2. ek yeri delik yırtık v. Bu sonuçlar saptandığında Tablo 6. Hidrofil gaz bezleri deney sonuç değerlendirilmesi Çözgü teli sayısı (cm Atkı teli sayısı (cm baĢına en az) baĢına en az) 10 12 12 14 68 3.6. Bir boĢluk ve bir iplik. Atkı-çözgü sayısı Gaz bezi kontrast bir zemin üzerine serbestçe yayılır. 6.2.7. Lup'un iki sol kenarı sayılacak ipliklere paralel ve en sondaki ipliğin sağ kenarına uyacak Ģekilde yerleĢtirilir.1. Parça boyu tayini %0. Gözle muayene Gaz bezinin temiz. Tablo 6.1'de verilen değerlere uygun olmalıdır. Aynı ağızlıktan çift atkı atılan dokuma Ģekillerinde atkı teli sayısı çift sayılmalıdır. beyaz görünüĢlü.

5'den az ve 8. 4. Sıvının tüp çeperi ile temas ettiği yüzeyde ince zincir halindeki köpük tabakasının yüksekliği 3 mm'den çok olmamalıdır. 3. Her iki tüpe de pembe renk meydana gelip gelmediği saptanır.6'dan çok olmamalıdır. Gaz bezlerinden alanı hesaplanabilir. Apre aranması El değmeden bir miktar gaz bezi üzerinde en az beĢ ayrı noktaya 1-2 damla iyot tentürü damlatılır. Bariz parlak olarak yada sarımsı görülen lif taĢıyıp taĢımadığı saptanır. Optik beyazlatıcılar El değmeden kesilen bir miktar gaz bezi 366 nm dalga boyundaki UV lambası altında incelenir. 6. Bulanıklık oluĢup oluĢmadığı gözlenir. baryum klorür ilavesinde bulanıklık görülmemelidir. 4. Tüp 10 dakika dinlendirilir. Mor renk niĢastayı belirtir. Bir parça kesilir. Temiz bir huni yardımı ile süzüntü 250 ml'lik bir balon jojeye aktarılır.2. Parlak yada sarımsı görülen lifler optik beyazlatıcı yada sentetik lif belirtisidir. Kimyasal kontroller (TS 4260) Ekstraksiyon Çözeltisinin Hazırlanması: 10 g gaz bezi 150 mi arıtılmıĢ su ile 15 dakika kaynatılır. Tüpler iyice çalkalanır. Mor renk meydana gelip gelmediği saptanır. Terazide tartılarak kütlesi bulunur. Sentetik lif . 5.gelecek Ģekilde bezin üstüne sıkıca bastırılır. Asitlik alkalilik Ekstraksiyon çözeltisinden temiz ve kuru iki tüpe 5'er mi çözelti koyulur. Klorür. 30 saniye içinde 30 kez Ģiddetle çalkalanır. Bir jilet yardımı ile deney örneği kesilir. Çözeltilerde ölçülen pH 4. Hunideki bez üzerinden geçirilerek 100 mi daha kaynamıĢ su ilavesiyle 250 ml'ye tamamlanır.3. 69 2. baryum klorür %10 a/h ve amonyum okzalat çözeltisinden (% 3 a/h) 2-3 damla konur ve hemen karıĢtırılır. Bu değer oranlanarak metrekare baĢına düĢen ağırlık hesaplanır. amonyum oksalat ilavesinde ise hemen bir bulanıklık görülmemelidir.2 duyarlılıkla tartılır. Sırasıyla tüplere ayrı ayrı %5 a/h gümiĢ nitrat. Tüpün birine 3 damla fenolftalein diğerine 3 damla metil oranj damlatılır. Sülfat ve Kalsiyum iyonları Ekstraksiyon çözeltisinden 20 mi temiz ve kuru üç ayrı tüpe konur. Örnekler % 0.Yüzey aktif madde miktar tayini Ekstraksiyon çözeltisinden 10 mi temiz ve kuru bir cam tüpe aktarılır. GümüĢ nitrat. 1 . Deneyler bu süzüntüde yapılır.

Kopma dayanımı (TS 4260) 6. Fiziksel kontroller 1. Sürenin sonunda asit reaksiyon vermeyene kadar su ile yıkanır.b.7 g sargı bezi 0.4. 70 6. %8'den fazla ağırlık kaybı olmamalıdır. sağlıklı memeli hayvanların ince barsaklarınm submukoza kısmından alınmıĢ kollojen yapılı cerrahi amaçlı kullanıldığı dokuda emilebilir ipliktir. Katgütler piyasaya sunuĢ Ģekline göre de yanlız iplik halinde olanlar ve cerrahi iğneye takılmıĢ halde olanlar (atravmatik) olmak üzere iki türe ayrılır.3. yırtık. düzgün yüzeyli ve silindirik görünüĢlü olmalı.4. Gözle kontrol Steril ambalajlarında delik.1 mg duyarlılıkta tartılır ve 50 mi ZnCl2 çözeltisinde (27 g ZnC12. 1 cm yükseklikten bırakılır.3. Bu sürenin 10 sn'nin altında olup olmadığı belirlenir. 75 mi formik asit. Katgütler tek parça. 2. Ġplikler ıslanıp su yüzeyini tamamen terk edinceye kadar geçen süre bir kronometre ile saptanır.4. DeğiĢmez ağırlığa gelene kadar kurutulur ve tartılır. kesik v. Cerrahi iğneye takılı olanlarda katgüt cerrahi iğnenin iplik takılan kısmına özel Ģekilde tutturulmuĢ olmalıdır.3. 6.5 saat 40 °C'de su banyosunda sık sık çalkalanarak tutulur.1. 100-105 °C'de değiĢmez ağırlığa kadar kurutulur. 5. Bu parça içinde 1 litre arıtılmıĢ su bulunan bir behere. Katgütler emilme sürelerine göre normal sürede emilenler (basit) ve yavaĢ emilenler (krome) olmak üzere iki tipe ayrılır.02 g'den çok olmamalıdır. sıcaklığı 103 ± 2°C arasında bulunan bir etüvde sabit ağırlığa kadar kurutulur. üzerinde girinti ve çıkıntı ile ince lifler görülmemelidir. Eterde çözünebilen maddeler (TS 6077) 8. Numune. Kurutma ile ağırlık kaybı YaklaĢık 5 g gaz bezi 0. yaklaĢık 1 g tartılır. Hidrofiliklik El değmeden kesilen yaklaĢık 10 cm2 lik bir parça pens yardımı ile 4 defa ikiye katlanır.5-0. Ağırlık kaybı % 0. Kuru artık Ekstraksiyon çözeltisinin 100 mi'si su banyosu üzerinde kuruluğa kadar uçurulur. Sülfat külü tayini (TS 6077) 6. Emilebilir Steril Katgüt (TS 3497) Katgüt. 15 mi su) 2. Kuru artık 0. kusurlar görülmemelidir.1'den çok olmamalıdır. Boyut muayenesi .3.5. 6. 6.YaklaĢık 0.001 g hassasiyetle tartılır. Boya maddeleri (TS 6077) 7.

275 0.375 0.035 0.8 7.225 0.200 0.049 0.299 0.650 0.375 0.450 0.045 0.175 0.0 70. Katgütlerin anma numaralarına karĢılık gelen çap değerleri Tablo 6.040 0.8 3.550 0.05 0.899 B en az en çok 0.0 60.399 0.799 0.085 0. Belirtilen anma numarası için deneyde ölçülen sonuçlann ortalaması Tablo 6.699 0.500 0.0 .029 0.249 0.125 0.499 0. -Çap: Deneyde kullanılacak numunelerin en az beĢ adedinin çapları TS 5460' a göre ölçülür.125 0.100 0.020 0.2'de C sütununda verilen değere eĢit veya büyük olmalı her bir iplik için ölçülen bireysel sonuç ise Tablo 6.20 0.2'de A sütununda verilen değerler arasında olmalıdır.5 20.30 0.060 0.0 45.010 0.175 0.800 0.045 0.4 0.400 0.025 0. kuru olarak saklananları ise %96 (h/h) etanol veya 2-propanolol R (%90 h/h) içersinde 24 saat bekletildikten sonra çap ve uzunluk ölçümleri yapılır.5 10 12.5 4 5 6 7 8 3. 71 Tablo 6.350 0.450 0.275 0.700 0. Kopma yükü Koruyucu sıvı içersinde saklanan katgütler ambalajlan açıldıktan hemen sonra.5 38.5 20 27.5 0.199 0. -Uzunluk: Her bir katgütün uzunluğu 350 cm'den fazla olmamak üzere bildirilen değerin %90'mmdan az olmamalıdır.099 0.5 3 3. Çaplar (mm) Anma numarası A en az en çok 0.039 0.025 0.070 0.300 0.1 0.150 0.8 7.325 0. 0.5 10 12.2'de D sütununda verilen değerden küçük olmamalıdır.40 0.5 38.3 0.750 0.2 0.0 D N 0.40 0.600 0.0 27.325 0.149 0.2.650 0.850 0.225 0.005 0. Katkütlerin çaplan ve kopma yükleri.10 0.085 0.550 0.7 1 1. kuru olarak saklananları %96 (h/h) etanol veya 2-propanol R (%90 h/h) içersinde 24 saat bekletildikten sonra deneye alınmalıdır.030 0.015 0.750 0.30 0. En az 2/3'ü bu değer aralıklar içinde kalmalı hiç bir ölçüm B sütununda verilen sınır değerlerinden az veya çok olmamalıdır.019 0.8 3.250 0.950 Kopma Yükü C N 0.0 45.70 1.5 2 2.050 0.70 1.20 0.599 0.035 0.060 0.Katgüt numunelerinin koruyucu sıvı içerisinde saklananları ambalajları açıldıktan hemen sonra.349 0.069 0.

yüzey geriliminden daha düĢük bir değere sahiptir.8 erg/cm2'dir. 2.4. bir sıvının yüzeyini 1 cm2 artırmak için birim uzunluğa uygulanması gereken kuvvettir. KarĢılaĢtırma çözeltisi 1 ppm krom bulundurmalıdır. 37 °C'de su banyosunda 24 saat tutulur. Yüzey serbest enerjisi. Örneğin 20°C'deki suyun yüzey gerilimi 72. Bu yöntemlerin bazıları sadece yüzey geriliminin.25 g katgüt içinde 25 mi antılmıĢ su bulunan erlene konulur ve ağzı kapatılır.4. Sterilite deneyi (TS 8232) 73 7. Yüzey gerilimi ve arayüzey gerilimi "y" ile gösterilir ve birimi cgs sistemine göre (dyn. Ġğneden ayrılma kuvveti (TS 5461) 6.cm1). Yüzeyler arasındaki gerilim ise arayüzey gerilimi adını alır. SI sistemine göre ise miliNewton/metredir (mN. • • • Kapillerde (kılcal boruda) yükselme yöntemi Wilhelmy plate (plaka) yöntemi DuNouy halka yöntemi Damla yöntemi Basit damlalık yöntemi Donnan pipeti yöntemi Pendant damla yöntemi . Sıcaklık arttıkça düĢme gösterir. Kimyasal kontroller 1. Çözünebilen krom bileĢikleri 0. Yüzey gerilimi sıcaklıkla değiĢir.m"1). Bu çözeltinin 5 mi'si deney tüpüne konulur ve üzerine difenilkarbazid'inin %96 (h/h) etanoldeki çözeltisinden 2 mi ve seyreltik sülfürik asit R den 2 mi ilave edilir.6. Yüzey ve arayüzey geriliminin tayininde çeĢitli yöntemler uygulanır.8 dyn/cm. yüzeyin 1 cm2 artırılması için yapılması gereken iĢ olarak tanımlanabilir.83 /Jg/ml).2. Bu. 3. Yüzey ve arayüzey gerilimi sayısal olarak yüzey serbest enerjisine eĢittir. Deney çözeltisinin rengi karĢılaĢtırma çözeltisinin renginden koyu olmamalıdır. 1.4. YÜZEY GERĠLĠMĠ VE TAYĠNĠ Yüzey gerilimi. 72 KarĢılaĢtırma çözeltisi: Deney tüpüne 5 mi potasyum dikromat R çözeltisi (2. 6. bazıları ise hem yüzey hem de arayüzey geriliminin saptanmasında kullanılır. yüzey serbest enerjisi ise 72. Kullanılan baĢlıca yöntemler. Süre sonunda soğutulur ve çözelti süzülür.4. 2 mi seyreltik sülfürük asit R ve 2 mi difenilkarbazid'inin %96 (v/v) etanol deki çözeltisi konulur.3. 4.

sonra 1 dakika çalkalanır. Tüp kıpırdatılmadan incelenir. damla ağırlığı veya damla hacmi yardımı ile ve Hagen-Poiseuille denklemine dayalı bir eĢitlik ile sıvının yüzey . 6. Her iki sıvı üzerine konan zeytinyağının durumu arasında fark var mı? Yüzey etkin maddelerin zeytinyağı ile su-zeytinyağı karıĢımlarının arayüzeyleri arasında fark görüyor musunuz? 2. 5. Kullanılan yüzey etkin madde nedir? ÇalıĢma 7.2 Basit Damlalık ile Bir Sıvının Yüzey Geriliminin Tayini Bu yöntemin esası. 74 b) Yukarıdaki formüle göre hazırlanan çözeltiden 10 mi baĢka bir tüpe konur. Sonra 1 dakika çalkalanır ve izlenir. Yüzey gerilimini açıklayınız. Önce yüzey etkin maddeyi içeren karıĢımdan elinize sürüp yıkayınız. lg 100 mi 3. Sonra diğer karıĢımı elinize sürerek yıkayınız. izlenir.m. Hangi karıĢım elinizden daha kolay yıkanıyor? Nedenini açıklayınız. Yüzey etkin madde nedir? y. üzerine 1 mi zeytinyağı katılır. yüzey gerilimi bilinen bir sıvının damla sayısı. Sessile damla yöntem Oscillating j et yöntemi Maksimum kabarcık yöntemi ÇalıĢma 7.1 Yüzey Etkenlik Yüzey etkin madde ArıtılmıĢ su Hazırlama a) Bir tüpe 10 mi su konur ve üzerine 1 mi zeytinyağı katılır. Tüp kıpırdatılmadan incelenir.• 5. 4. Her bir karıĢımı koyduğunuz tüpleri laboratuvardan çıkarken kontrol edin ve iki karıĢım arasında gördüğünüz farkları yazınız. Sorular: 1. 6. Her bir karıĢımdan 2'Ģer mi alınız. Her iki karıĢımın çalkalandıktan sonraki görünüĢleri arasında fark oluyor mu? Oluyorsa nedenini açıklayınız.

Yi : Suyun yüzey gerilimi (dyn. VĠSKOZLUK VE TAYĠN YÖNTEMLERĠ Sıvının yüzey gerilimi (dyn.g = 27try .cm"1) y2 : Zeytinyağının yüzey gerilimi (dyn. damlalık yarıçapı ve sıvının yüzey gerilimi ile orantılıdır.cm"3) 76 8.8 dyn/cm) yardımıyla zeytinyağının yüzey geriliminin tayini A.cm"3) p2: Zeytinyağının yoğunluğu (g.cm"1) . y = m. Damla koptuğu anda damlanın ağırlığı sıvının yüzey gerilimine eĢittir. Darası alınmıĢ bir kaba bu damlalık ile 50 damla su damlatılır ve tekrar tartımı alınarak 50 damla suyun kütlesi ile bir damla suyun kütlesi (mı) bulunur. Yi : Suyun yüzey gerilimi (dyn. Bir damlalıktan damlamak üzere olan bir damlayı damlalık ucunda tutan kuvvet.s"2) r : Damlalık yarıçapı (cm) y: 75 Suyun yüzey gerilimi (72.geriliminin saptanmasıdır. m.cm"1) mı: Suyun kütlesi (g) m2: Zeytinyağının kütlesi (g) B.Bir damlalık veya pipet alınır.Su ve zeytinyağından 5'er gram tartarak herbirinin kaç damla geldiğini saptayınız ve aĢağıdaki eĢitlik ile zeytinyağının yüzey gerilimini hesaplayınız.g/ 27tr m : Sıvı damlasının kütlesi (g) g : Yerçekimi ivmesi (980.cm'1) y2 : Zeytinyağının yüzey gerilimi (dyn. AĢağıdaki eĢitlikten yağın yüzey gerilimi hesaplanır.cm"1) r|ı : Suyun damla sayısı (5 gramının) •n2: Zeytinyağının damla sayısı (5 gramının) pı: Suyun yoğunluğu (g. Bu kap kurutulur ve içine aynı damlalık ile bu kez zeytinyağından 50 damla damlatılır ve tekrar tartımı alınarak 50 damla yağın kütlesi ile bir damla yağın kütlesi (m2) bulunur.7 cm.

8.2. Viskozluk (Viskozite) Viskozluk. Aletin bilyelerinden biri seçilerek boru içine üstten bırakılır. kinematik viskozluk ise v ile gösterilir. Bilyenin borudaki iki iĢaret çizgisi arasındaki mesafeyi geçiĢ süresi (t) saptanır ve aĢağıdaki denklem yardımı ile viskozluk (r|) hesaplanır. sıvı parafin gibi yalın sıvıların viskozlukları sayısal bir değer ile ifade edilebilirken süspansiyon.s"1) T| : Dinamik viskozluk (Pa. v : Kinematik viskozluk (m2. Sıvıların akıĢ özellikleri kantitatif olarak ilk kez Newton tarafından incelenmiĢ ve aĢağıdaki denklem ile ifade edilmiĢtir. T] = t(Sb-Sf)B . D ile F/A ise t ile gösterilmekte ve denklem. krem. emülsiyon. saniye (mPa. Newton akıĢ yasasına uyan sıvılar Newtonian. uymayanlar ise non-Newtonian sıvılar olarak adlandırılmıĢtır. Viskozluğun düĢen bilye yöntemi ile tayini Aletin cam borusu viskozluğu ölçülecek sıvı ile doldurulur. n= t/D Ģeklini almaktadır. Dinamik viskozluk milipaskal.2. gliserin.s) p : Sıvının belirli bir sıcaklıktaki yoğunluğu (kg. bir sıvının akmaya karĢı gösterdiği dirençtir. Su. dv / dx : Birbiri üzerinden kaymakta olan iki sıvı tabakası arasındaki kayma hızı (hız gradyanı) F / A : Kayma hızı oluĢturmak için birim alana düĢen kuvvet veya kayma gerilimi n : Dinamik viskozluk katsayısı veya dinamik viskozluk Avrupa Farmakopesi 4'e göre dv/dx. merhem gibi non-Newtonian sistemlerin viskoziteleri akıĢ eğrileri (reogram) ile ifade edilebilmektedir. Avrupa Farmakopesi 4'e göre viskozluk n ile. eĢitliği ile gösterilir.1. Kinematik viskozluk ise dinamik viskozluğun yoğunluğa bölünmesi ile elde edilen değer olup . Direnç ne kadar büyük ise viskozluk o denli yüksektir.m"3) 77 8. F / A= n (dv/ dx) Bu denklemde.s). kinematik viskozluk da mmV olarak ifade edilir.

Hoeppler düĢen bilye viskozimetresi [A. 463. Motora bağlı Ģaft Örnekteki kayma gerilimi ile orantılı dönme momenti takımı Sabit cup Kayma gerilimi altındaki örnek HapsedilmiĢ hava kabarcığı ġekil 8.%3 a/h'lik karboksimetilselüloz (CMC) çözeltisinin .3) sıvı içerisine daldırılan silindir Ģeklindeki kısım döndürüldüğünde etrafındaki sıvıyı sürüklemesi sonucu oluĢan dönme momenti bir yay ya da sensör ile ölçülür. 1993]. Philadelphia. Dönme momenti sıvının kayma gerilimi ile orantılıdır.cm"3) Seçilen bilyeye ait ve aletin kitapçığında verilen bir sabit Örnek tüpü içindeki bilye ġekil 8. koni veya döner disk (spindle) Ģeklinde olabilen kısmı daldırılır.2. Lippincott Williams & JVilkins.1. Martin.2.cm"3) Sıvının yoğunluğu (g. bir rotasyonel viskozimetre tipi olan Bob and Cup viskozimetresinde (ġekil 8. Physical Pharmacy. 4th Edition.3. Martin. Philadelphia. . 81 ÇalıĢma 8. 1. 1993]. Lippincott fVilliams & Wilkins. cihazın silindir. Viskozluğu ölçülecek sıvı aletin kabına konur.3. Rotasyonel cup ve bob viskozimetresinin Ģematik gösterimi (Searle tip) [A. Viskozluğun rotasyonel viskozimetre ile tayini Bu viskozimetreler ile elde edilen kayma hızı ve kayma gerilimi verileri grafiğe geçirilerek reogram oluĢturulur. 80 8. 4th Edition. Physical Pharmacy.t Sb Sf: B: Sıvının viskozluğu (cP) Bilyenin geçiĢ süresi (s) Bilyenin yoğunluğu (g. 463. Ġçine. Örneğin.

Rotasyon viskozimetresine göre artan hızlarda herbir sıvının reogrammı çiziniz. sıvı bir faz içinde dağıtılması ile hazırlanan preparatlardır.1. kaynatılan ve soğutulan arıtılmıĢ suyun bir kısmı ile bir erlene aktarılır. Polimer ve protein gibi makromoleküllü maddelerin moleküler düzeyde dağılım gösterdikleri çözeltiler kolloidal dispersiyon Ģeklindedir.2. Kollargol %1 (a/a) 0. Optik. oda sıcaklığındaki viskozluklannı her üç aletle de çalıĢarak tayin ediniz.0 mi . Viskozluğun sıcaklık ile iliĢkisini yazınız. sıvı veya gaz halindeki bir fazın.2. ÇalıĢma 9. DüĢen bilye yöntemi ile güvenilir viskozluk değeri elde edilebilmesi için tayinde nelere dikkat edilmelidir? 82 9. Sonuçlannı karĢılaĢtırıp nedenlerini yazınız. En az iki fazdan oluĢurlar. Sorular: 1. dağılan faz veya iç faz. Protargol Su Hazırlama: Protargol saat camında tartılır. Fazlardan biri dispers faz. 5. Kolloidal partiküllerin büyüklüğü genellikle 0. liyofobik. Sıvı vazelinin dinamik viskozluk ve kinematik viskozluk değerlerini deney sıcaklığınızda ne kadar buldunuz? 4. KOLLOIDAL DISPERSIYONLAR Katı. liyofilik ve amfıfılik (assosiyasyon. 3. Ağzı kapatılarak homojen dağılana kadar bekletilir. miseler) kolloidal dispersiyonlar Ģeklinde sınıflandırılırlar.Sıvı vazelinin. Bentonitin %5 a/h'lik çözeltisi ne tip bir akıĢ göstermektedir? 6. kinetik ve elektriksel özellikler gösteren kolloidal sistemler. ÇalıĢma 9.%5 a/h'lik bentonit çözeltisinin. Sıvının akıĢ tipine göre viskozimetre seçimi nasıl olur? 3. diğeri ise dispersiyon ortamı veya taĢıyıcı (vehikül) olarak adlandırılan sürekli faz veya dıĢ fazdır.5 g y.001-1000 nm arasındadır.m. 2. Mezüre aktarılıp soğutulan arıtılmıĢ suyun geri kalan kısmı ile istenen hacme tamamlanır. 100.

. Ancak farmasötik bir süspansiyonun çökmesinin tersinir (reversibl) olması. 83 10. SÜSPANSĠYONLAR Farmasötik bir süspansiyon. köpük kırıcı ajan. koruyucu kolloid. Havanda kalan artık bir miktar su ile mezüre aktarılır ve istenen hacme tamamlanıp ambalaj kabına doldurulur.1 um'den büyüktür. Ayrıca "Kullanmadan önce çalkalayınız" uyarısı taĢıyan etiket yapıĢtınlmalıdır. dıĢ faz olarak ise taĢıyıcı (vehikül). Sorular 1. Farmasötik süspansiyonlar. Viskozluğu. ince toz haline getirilmiĢ çözünmeyen katı bir maddenin sıvı bir ortam içinde dağıtılması ile oluĢmuĢ kaba bir dispersiyondur.Ticari preparatları var mıdır? AraĢtırınız. karıĢtırılır ve elde edilen karıĢım mezüre alınır. Kimyasal yönden stabil. Protargol preparatı gibi hazırlanır. Protargol ve kollargol preparatları ne amaçla kullanılırlar? 3. renk. Partikül büyüklüğü dağılımı dar bir aralıkta olmalı ve çöktüklerinde kek oluĢturmamalıdır. çalkalanınca homojen dağılması ve her seferinde tam dozda ilaç alınmasına olanak verecek Ģekilde formüle edilmiĢ olması istenir. mikrobiyal kontaminasyona dayanıklı ve homojen bir görünümde olmalıdır. Protargol ve kollargolün bileĢimleri nedir? 2. deflokülasyon ve süspansiyon ajanları. koruyucular. pH ayarlayıcılar (tamponlar). Hemen bütün farmasötik süspansiyonlarda partikül büyüklüğü 0. Süspansiyonlar formülasyonlannda iç faz olarak etkin madde. Ġyi formüle edilmiĢ süspansiyonlar bazı temel özelliklere sahip olmalıdırlar. Suda çözünen maddeler. • • • Oral uygulanan karıĢımlar Haricen uygulanan losyonlar Enjeksiyonluk (parenteral) süspansiyonlar olarak sınıflandırılabilirler. Ancak istenen ağırlığa tamamlanır. havanda önce kaba partiküllü toz (d >5mm) maddeler ince partiküllü toz (d= 1-5 mm) haline getirilir. ıslatıcı ajan. kolay akabilecek bir Ģekilde olmalıdır. Homojen görünümlü heterojen özellikte dispers sistemler olan süspansiyonlarda dispersiyon ortamında dağılmıĢ dispers faz partikülleri zamanla çökerler. Süspansiyon ilaç Ģekli küçük çapta hazırlanırken. flokülasyon. etiketlenir. Havandaki karıĢıma bir kısım taĢıyıcı (su) ilave edilir ve karıĢtırılır.m. geri kalan suyun bir miktarında çözündürülerek havana eklenir. koku ve tat vericiler içerebilirler.Su Hazırlama: y. kıvam vericiler. Tozlar havana geometrik seyreltme yöntemine göre eklenir.

oranından flokülasyon derecesi "p" bulunur.) oranından da (P =VU/Va)) hesaplanabilir. • • • • • • • • • • • görünüĢü. Süspansiyon çöktükten sonra ise çöken kısmın hacmi (Vu) veya yüksekliği (hu) ölçülür. Vu/V0 veya hu/ho oranından F değeri hesaplanır. F değeri l'e eĢit veya l'e yakın olmalıdır.3.2. Ġdeal olanı F=l olmasıdır. Geometrik Seyreltme Yöntemi . 10. Formülasyon çalıĢmalarında floküle süspansiyon amaçlanmıĢ ise P değerinin yüksek olması istenir. P değeri ayrıca floküle süspansiyonun final çökelti hacminin (Vu). kokusu. F / Fa. Bu durumda F değeri hesaplanır. Flokülasyon Derecesinin Saptanması Bir süspansiyon formülasyonunun hazırlandığı andaki sedimentasyon hacmi (Fa. Süspansiyonların 84 değerlendirilmesinde gözönünde bulundurulan baĢlıca parametreler arasında süspansiyonun. Sonra bu formülasyona flokülasyon ajanı eklenerek floküle süspansiyon oluĢturulur.Süspansiyon ilaç Ģeklinin kalitesini.1. Sedimentasyon Hacminin Hesaplanması Hazırlanan süspansiyonun hacmi (Vo) veya yüksekliği (h0) hazırlandıktan hemen sonra ölçülür. 10. rengi pH'sı yoğunluğu viskozluğu sedimentasyon parametreleri kolay karıĢabilirliği partikül büyüklüğü zeta potansiyeli iĢaretli potensi (etki gücü) mikrobiyal içeriği insanda kullanım güvenliği sayılabilir. 10. kabul edilebilirliğini ve performansını belirleyen bazı önemli parametreler vardır.) hesaplanır. defloküle süspansiyonun final çökelti hacmine (Vo.

• A. Süspansiyonlarda sedimentasyon hacminin saptanması Çinko oksit Gliserin ArıtılmıĢ su y. Miktarı en az olandan en fazla olana doğru bir sıra izlenerek ve her defasında havandaki miktar kadar eklenerek tüm tozların ilavesi tamamlanır. C olarak kodlanır. Ardından konan tozu izleyen daha fazla miktardaki tozdan havandaki madde miktarı kadar 85 alınıp eklenir ve karıĢtırılır. ÇalıĢma 10. Suyun bir miktarı ile karıĢtırılarak bir mezüre alınır. Herbir tüpte 20'Ģer mi (Vo) süspansiyon bulunmaktadır. B ve C tüplerindeki süspansiyonların belirli zamanlarda ölçtüğünüz çökelti hacimlerini (Vu. B ve C tüplerindeki süspansiyonların belirli zamanlardaki sedimentasyon hacimlerini (F= Vu/ Vo) hesaplayınız ve verileri bir tablo halinde gösteriniz 5g 20 g 70 mi . Havandaki artık geri kalan su ile mezüre aktarılarak süspansiyon 70 ml'ye tamamlanır. 10. Çalkalama iĢleminden sonra herbir tüpte 5. Hazırlama: Bir havanda çinko oksit gliserin ile iyice ezilir.3 'lük kitre zamkı çözeltisi C tüpüne 10 mi % l'likkarboksimetilselüloz (25 cP) çözeltisi konur ve tüpler çalkalanır.1. Tüpler A. cm) bir tablo halinde gösteriniz (Tablo 10. dakikalarda ve daha sonra 2 saat boyunca her 20 dakikada bir oluĢan çökeleğin hacmi (Vu) veya yüksekliği (hu) ölçülür. mi) veya çökelti yüksekliklerini (hu. Mezürdeki süspansiyon iyice çalkalandıktan sonra bundan bir tüplüğe yan yana yerleĢtirilmiĢ 3 ayrı deney tüpüne 10'ar mi konur. • A.Tozların birbiriyle karıĢtırılmasında uygulanan bir yöntemdir.m. A tüpüne 10 mi su B tüpüne 10 mi % 0. B. ve 20. Havana önce formülasyonda yer alan en düĢük miktardaki madde konur.1). Her eklemeden sonra karıĢtırma yapılır. 15.

Tablo 10. dakika) ölçülen çökelti yüksekliklerini (h^ cm) ve hesapla bulunan sedimentasyon hacmi değerlerini (F) bir tablo halinde gösteriniz. Herbir süspansiyon için ayrı bir tablo oluĢturunuz.Herbir tüpte baĢlangıçta ölçülen yüksekliği (h0.(Tablo 10. 86 Tablo 10. Süspansiyonların belirli zaman aralıklarındaki sedimentasyon hacimleri (F).2.3. Tüp kodu A B C 1. Süspansiyonların ho ve t'ye bağlı olarak elde edilen huve F değerleri. Tüp kodu A B C Tablo 10. t (dakika) h0 (cm) hu (cm) F= V h0 5 10 15 20 40 60 80 120 140 87 h0 : BaĢlangıç yüksekliği (cm) t : Zaman (dakika) hu : t anındaki çökelti yüksekliği (cm) F=hu/h0 5 10 15 20 40 60 80 100 120 140 Zaman (dakika) 5 10 15 20 40 60 80 100 120 140 .2). Süspansiyonların belirli zaman aralıklarındaki çökelti yükseklikleri (hu).1. cm) belirli zamanlarda (t.

1.5 a/h) eklenir.tüp) ve floküle süspansiyonların (2. tüpe 1 mi. tüpler) sedimentasyon hacimleri saptanarak flokülasyon dereceleri (P) hesaplanır. 2..: Defloküle süspansiyonun sedimentasyon hacmi Sorular: 1.Losyon Lotion ÇöktürülmüĢ kükürt 10 g Talk 20 g Çinko oksit 20 g Gliserin 20 g Metilselüloz (25 cP) U . Bu süspansiyondan bir tüplüğe yerleĢtirilmiĢ 4 tüpün içine 5'er mi konur.3'ten yararlanarak apsiste t değerlerine karĢı ordinatta F= hu/ ho değerleri bir grafik kağıdına geçirilerek grafiği çizilir. Buna göre en iyi olanı hangisidir? 88 ÇalıĢma 10. 5g 5 mi 25 mi Bir mezüre bizmut subnitrat ve metilselüloz çözeltisi konup 25 ml'ye su ile tamamlanarak defloküle bir süspansiyon oluĢturulur.Hazırladığınız süspansiyonlann p değerlerine göre yorumunu yapınız. 3. tüpe 5 mi distile su. F : Floküle süspansiyonun sedimentasyon hacmi Fa. ve 4. 3. P=F/F.F : Sedimentasyon hacmi 2. ÇalıĢma 10.. Süspansiyonlarda flokülasyon derecesinin (P) saptanması Bizmut subnitrat Metilselüloz çözeltisi (%1 'lik) ArıtılmıĢ su y. Grafik kağıdında her 20 dakika 1 cm olarak iĢaretlenecektir. tüpe 3 mi miktarlarda flokülasyon ajanı olarak monobazik potasyum fosfat (KH2PO4) çözeltisi (%0. ve 4. 2. tüpe 2 mi ve 4. 3. Defloküle süspansiyonun (l.m.2.Tablo 10. tüpler distile su ile 10 mi hacme tamamlanır.Çizilen grafiğin yorumunu yapınız ve en uygun F değerini veren süspansiyon formülünü belirleyiniz.3. Sulu pudra. 3.

Buna metilselüloz eklenerek karıĢtırılır.Bu ilaç Ģekli ne amaçla ve ne Ģekilde kullanılır? 2. ÇalıĢma 10.Ambalaj üzerine hangi etiket yapıĢtınlır? 3. Sonra üzerine aynı miktarda (5g) talk eklenip iyice karıĢtırılır. Yarım saat bekletilir. azar azar karıĢtırarak metilselüloz müsilajı da eklendikten sonra kanĢım ĢiĢeye alınarak etiketlenir ve teslim edilir. KarıĢımın üzerine gliserin damla damla eklenerek karıĢtırılır ve havana.4.m.ArıtılmıĢ su Hazırlama: 100 g Gerekli miktardaki suyun 1/3'ü 80-90° C'ye kadar ısıtılır. Her seferinde havandaki toplam madde miktan kadar eklemeler yapılarak talk ve çinko oksitin kükürt ile homojen kanĢması sağlanır. Bir cam havana önce kükürt konup iyice ezilir.Formülasyondaki herbir maddenin görevini yazınız. Üzerine suyun geri kalanı eklenerek karıĢım 10° C'ye kadar soğutulur. . Sorular: 1. Kalamin Losyon (BP 1988) Calamine Lotion Kalamin Çinko oksit Bentonit Sodyum sitrat SıvılaĢtırılmıĢ fenol Gliserin 1000 mi 89 Hazırlama: 150 g 50 g 30 g 5g 5 mi 50 mi ArıtılmıĢ su (kaynatılmıĢ soğutulmuĢ) y.

100 g Gliserin 2. Benzoik asit 30 mi sıcak suda çözülür ve çözelti soğutularak havandaki karıĢıma azar azar eklenir. yağ ve emülgatör içerir ve üç fazdan oluĢur. istenilen miktara geri kalan su ile tamamlanır. Havana pektin.Bu losyon ne amaçla kullanılır? 3. Sorular: 1 . Üzerine gliserin eklenerek toz karıĢımının iyice ıslanması sağlanır. Farmasötik bir emülsiyon temel olarak su. EMÜLSĠYONLAR Emülsiyonlar.Bu süspansiyon ne amaçla kullanılır? 2. • Ġç faz (dispers faz veya dağılan faz). kitre zamkı ve sodyum sakarin konup üzerine gliserin eklenerek iyice ezilir.000 mi Hazırlama: Kaolin 50 mi su ile karıĢtırılır. Sorular: 1.200 g Nane esansı 0. Üzerine kaolin dispersiyonu ve nane esansı ilave edilerek oluĢan karıĢım mezürde istenilen hacme su ile tamamlanır. çinko oksit ve kalamin geometrik seyreltme ile karıĢtırılır. homojen hale getirilir.075 mi ArıtılmıĢ su y.000 mi Benzoik asit 0.500 g Sodyum sakarin 0.m 100. Buna suyun 2/3'ünde çözündürülen sodyum sitrat çözeltisi eklenerek karıĢtırılır ve sıvılaĢtırılmıĢ fenol de eklenip karıĢım mezüre alınır. Kaolin-Pektin Süspansiyonu (NF XIV) Kaolin-Pectin Suspension Kaolin 20.000 g Pektin 1. .Havanda bentonit.000 g Kitre zamkı 0.Bu preparat nasıl bir farmasötik sistemdir? ÇalıĢma 10.Kalamin nedir? 2. 90 11. birbirleriyle karıĢmayan iki sıvıdan birinin diğeri içinde bir emülsiyon oluĢturucu (emülgatör) yardımıyla damlacıklar halinde dağılmasıyla oluĢmuĢ homojen görünümlü heterojen dispers sistemlerdir.5.Formülde yer alan herbir maddenin görevini yazınız.

1. ürün miktarına ve formülasyona bağlı olarak farklılık gösterir. 1:2:1 (yağ:su:zamk) oranlan kullanılır. • • • Kuru zamk yöntemi (Kontinental yöntem) YaĢ zamk yöntemi (Ġngiliz yöntemi) ġiĢe yöntemi Her üç yöntemde esas önce primer emülsiyonun oluĢturulmasıdır.Yağın. 2:2:1. üç fazlı olan çoklu emülsiyonlar ise su/yağ/su (s/y/s) ve yağ/su/yağ (y/s/y) tipinde hazırlanabilirler. Emülsiyonların Hazırlanması Hazırlama yöntemi.Bu oranlar yağın özelliğine göre seçilir. YaĢ zamk yöntemi: Bu yöntemde emülgatör çözündüğü faza eklenir ve üzerine diğer faz eklenerek primer emülsiyon oluĢturulur. sabit yağ. primer emülsiyon oluĢumunu gösteren karakteristik "Ģak 91 Ģak" sesi duyulana kadar karıĢtırılır. Kuru zamk yöntemi: Bu yöntemde emülgatör çözünmediği faza serpiĢtirilerek eklenir. uçucu yağ ve oleo-resin oluĢuna göre sırasıyla 4:2:1. Primer emülsiyon için yağ. mineral yağ. 11. hızla karıĢtırılır ve primer emülsiyon suyu eklenerek aynı yönde sürekli. Bir emülsiyonda yağ ve su fazı oranlan ile kullanılan emülgatör tipi emülsiyonun tipini belirler. Küçük çapta hazırlamada baĢlıca üç yöntem uygulanır. çoklu emülsiyon ve nanoemülsiyon gibi çeĢitleri bulunan farmasötik emülsiyonlar uygulanma alanlarına göre. Üzerine geri kalan sulu faz eklenerek istenilen hacme tamamlanır. emülsiyon çeĢidine. mikroemülsiyon . Ġki fazlı olan klasik emülsiyonlar yağ/su (y/s) ve su/yağ (s/y) tipinde. Daha sonra sürekli . • • • Oral emülsiyonlar Topikal emülsiyonlar Ġnjeksiyonluk (parenteral) emülsiyonlar Ģeklinde sınıflandırılır. 3:2:1. su ve zamk belirli oranlarda almır.• • Emülsiyon oluĢturucu (emülgatör) DıĢ faz (dispersiyon ortamı veya sürekli faz) Klasik emülsiyon.

hidrofilik-lipofılik denge "HLB" olarak ifade edilir. Aynı yağ fazı ile yağ içinde su (s/y) tipi bir . Spanlarm polioksietilen türevleri olan Tweenler ise hidrofiliktirler ve yüksek HLB değerlerine (9. HLB= E / 5 formülünden hesaplanabilir. Üzerine 2 k su eklenerek çalkalamaya devam edilir.7) sahiptirler. 92 S: Esterin sabunlaĢma sayısı A: Yağ asidinin asit sayısı Çok sık kullanılan yüzey etkin maddelerin bazılannm HLB değerleri Tablo 11. Primer emülsiyon için 1 k zamk ĢiĢeye alınır ve üzerine 2 k uçucu yağ eklenip iyice çalkalanır. E: Etilenoksitin ağırlıkça yüzdesi • Gliseril monostearat gibi polihidrik alkollerin yağ asidi esterlerinin HLB değeri. Primer emülsiyon oluĢumu gözlenince geri kalan sıvı faz eklenir ve çalkalanır. Yüzey etkin maddelerin HLB değerlerinin hesaplanmasında değiĢik formüllerden yararlanılabilir: • Hidrofilik kısmı polioksietilen olan noniyonik bir yüzey etkin maddenin HLB değeri. HLB Değeri ve Hesaplanması HLB.6-16. Griffin. Stabil emülsiyonların oluĢturulabilmesi için yağ fazının HLB değerine eĢit değerde HLB değerine sahip emülgatör veya emülgatör karıĢımı kullanılmalıdır. HLB=20[l-(S/A)] formülü ile hesaplanabilir.1 'de gösterilmiĢtir. yüzey etkin maddelerin HLB değerlerinin bir ölçüsü olarak ampirik bir cetvel oluĢturmuĢtur. Sorbitan esterleri olan Spanlar lipofiliktirler ve düĢük HLB değerlerine (1. Bu cetvel yardımıyla her bir sınıf yüzey etkin maddenin optimum etki aralığını saptamak mümkündür.2. Griffin'e göre. HLB değeri daha düĢük olan bir yüzey etkin maddenin lipofılik özelliği daha fazladır. Su içinde yağ (y/s) tipi bir emülsiyonun yağ fazı için "gerekli hidrofil-lipofil denge (RHLB)" olarak adlandırılan spesifik bir HLB gereklidir. amfıfılik molekülün hidrofilik kısmının yüzde ağırlığının beĢe bölünmesi ile elde edilen değerdir.6) sahiptirler.8-8. 11.fazın geri kalan kısmı eklenerek istenilen hacme tamamlanır. ġiĢe yöntemi: Genellikle uçucu yağ içeren emülsiyon formülasyonları için uygun bir yöntemdir. Bu. Amfıfılik moleküllerin hidrofilik ve lipofılik kısımları arasında bir denge vardır.

Bazı yüzey etkin maddelerin HLB değerleri.3 olan Span 80 seçilmiĢ olsun.2 g Boya gerekli miktar ArıtılmıĢ su y.1 HLB 1.60 Bundan sonra HLB değerleri emülsiyon için gerekli HLB değerinin (bu örnekte HLB = 10. y/s tipi emülsiyon için 2.6 .4.0 2.70 Lanolin (10/50) x 12 = 2. Bu nedenle 100 g emülsiyon için. 2. 100 g Toplam RHLB değeri.82 g'ı da Span 80 ile tamamlanmalıdır. Balmumu (15/50) x 9 = 2.0 . Yağ/su tipi bir emülsiyon formülü ve RHLB RHLB değeri Balmumu 15 g 9 Lanolin 10 g 12 Katı parafın 20 g 10 Setil alkol 5g 15 Emülgatör 2g Koruyucu 0.m. Tablo 11.4. Örnek olarak HLB değeri 15 olan Tween 80 ile HLB değeri 4.1. Omek 11. y/s ve s/y tipi her iki emülsiyon için HLB değerleri birçok yağlar ve yağ gibi maddeler için ampirik olarak saptanabilir.0 g emülgatör gerekli idi.HLB düĢük) / (HLB yüksek .59 = 1.3) / (15.6) biri altında ve diğeri üstünde olan iki emülgatör seçilir.1.59 hesaplanmıĢ olur.0 . yağ fazına katkıda bulunan yağ benzeri her bir bileĢenin.0 x 0.18 g Tween 80 alınmalı ve geri kalan 0.00 Setil alkol (5/50) x 15 = 1.3) = 0.emülsiyon oluĢumu için farklı bir RHLB gereklidir.HLB düĢük) denklemi kullanılarak % Tween 80 = (10.40 Parafin (20/50) x 10 = 4. ağırlık fraksiyonu ile RHLB değerinin çarpımından elde edilen değerlerin toplamıdır. 93 % Tween 80 = (RHLB. Madde Oleik asit Polioksietilen sorbitol balmumu türevi (G-1706) Sorbitan tristearat 2.50 Toplam HLB (Emülsiyon için) 10.

0 16. Damlacık büyüklüğü ve büyüklük dağılımının tayini 5.7 16.8 11.Etkin madde miktar tayini 3. Emülsiyon tipinin tayini 4. Fiziksel stabilite Kimyasal stabilite Mikrobiyolojik stabilite .Organoleptik kontroller 2.8 10. 3.0 13.6 9.Gliseril monostearat Sorbitan mono-oleat (Span 80) Dietilen glikol monostearat Gliseril monostearat (Tegin) Dietilen glikol monolaurat Sorbitan monolaurat (Span 20) Polietilen lauril eter (Brij 30) Jelatin (Pharmagel B) Metil selüloz (Methocel 15 cP) Polioksietilen lauril eter (G-3705) Polioksietilen monostearat (Myrj 45) Trietanolamin oleat Polietilen glikol 400 monolaurat Polioksietilen sorbitan mono-oleat (Tween 80) Polioksietilen sorbitan monolaurat (Tween 20) Polioksietilen lauril eter (Brij 35) Sodyum oleat Potasyum oleat Sodyum lauril sülfat 94 11. 2.5 10. Emülsiyonlarda Yapılan Kontroller 3.5 6.7 5.3.0 40. Viskozluk tayini 11.3 4. Emülsiyonlarda Yapılan Stabilite ÇalıĢmaları 1.1 8.8 4.5 9.8 1 .1 12.0 20.9 18.1 15.4.0 Polioksietilen alkil fenol (Igepal Ca-630) 12.

Preparatın farmasötik Ģekli nedir? Hangi amaçla kullanılabilir? 3.1.2. Sıvı parafin emülsiyonu Emulsio olei paraffıni Sıvı parafin 12 mi Arap zamkı 4g Nane suyu y. Primer emülsiyonun oluĢtuğunu gösteren belirgin Ģak Ģak sesi duyulana kadar karıĢtırmaya devam edilir.ÇalıĢma 11. ġiĢeye konur ve uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir. havan eli ile yavaĢça karıĢtırılır. Üzerine yavaĢ yavaĢ ve karıĢtırılarak 10 mi basit Ģurup katılır. Sonra sıvı parafin azar azar ve karıĢtırılarak ilave edilir. 4 mi suyun hepsi birden katılır. 3:2:1 (yağ:su:emülgatör) oranına göre hesaplanan primer emülsiyon suyu ilave edilir. Zeytinyağı emülsiyonu Olive oil emulsion Emulsio olei olivae Zeytinyağı 8 mi Arap zamkı 2g ArıtılmıĢ su 4 mi Basit Ģurup 10 mi ArıtılmıĢ su 15 mi Hazırlama: Kuru bir porselen havana arap zamkı konur. Primer emülsiyon oluĢunca 2-3 dakika daha karıĢtırılır ve kalan nane suyu ilave edilip.Emülsiyonun tipini belirleyiniz. Karakteristik Ģak Ģak sesleri . istenen hacme tamamlanır. Sonra beĢ dakika daha karıĢtırılır.m. 50ml Hazırlama A: Toz halindeki arap zamkı üzerine gerekli miktarda primer emülsiyon suyu konup karıĢtırılır ve zamk müsilaj haline getirilir.Preparatın hazırlanma yöntemi nedir? 2. 95 ÇalıĢma 11. Hazırlama B Toz halindeki arap zamkı üzerine sıvı parafin ilave edilip karıĢtırılır. Sorular: 1 . Daha sonra 15 mi su yine azar azar ve devamlı karıĢtırılarak ilave edilir. Üzerine zeytinyağı ilave edilip. derhal hızla ve aynı yönde karıĢtırılır. Emülsiyon tipini hangi yöntemler ile tayin ettiniz? Sizin emülsiyonuzun tipi nedir? Yazınız.

Sonra üzerine süzülmüĢ kireç suyu ilave edilir. Yarı Katı Sıvağların Sınıflandırılması ( USP 27. Uygun Ģekilde etiketlenip.7.3.Havanlarınız suyla yıkanıyor mu? Nedenini yazınız. Kireç Linimenti Linimentum calcicum Zeytinyağı Kireç suyu 96 Hazırlama: Zeytinyağı kuru. Sorular: 1.Bu emülsiyon hangi amaçla kullanılır? 4. ġiĢe döndürülerek yağın ĢiĢenin iç yüzeyini bir film halinde kaplaması sağlanır. 2.Hazırladığınız preparat hangi emülgatörü içeriyor? Bu.Absorpsiyon sıvağlan • Anhidr absorpsiyon sıvağlan • s/y tipi absorpsiyon sıvağlan 3.duyuluncaya kadar hızlıca karıĢtırılır.Linimentler hangi amaçlarla kullanılır? 3.NF 22 ) 1.A ve B yöntemleri arasındaki fark nedir? Her iki yöntemin adını yazınız.Hazırlanan preparatın farmasötik Ģekli nedir? Ġç ve dıĢ fazına göre tipini yazınız. ÇalıĢma 11. Kalan nane suyu azar azar ilave edilerek istenilen hacme tamamlanır. ġiĢenin ağzı kapatılır ve beyaz-krem renkli bir emülsiyon oluĢana kadar hızla çalkalanır.Bu formülasyon hangi amaçla kullanılır ve etiketine neler yazılmalıdır? 2. teslim edilir. Her iki yöntemden hangisi ile emülsiyon daha kolay hazırlanıyor? 3. Sorular: 1. renksiz bir ĢiĢeye konur. hangi özellikte bir emülgatördür? 97 12. Suyla uzaklaĢtınlabilen (yıkanabilen) sıvağlar 15 mi 15 mi . Hidrokarbon sıvağları 2.

• Deride yağlı bir his bırakırlar.) değiĢtirmeden yapılannda su tutabilen sıvağlardır. • Emoliyan özellikleri vardır. • Okluzif (örtücü-koruyucu) etkileri vardır. • Sürüldüklerinde yağlı bir his bırakırlar.• (y/s tipi sıvağlar) 4. Suda çözünen sıvağlar 1) Hidrokarbon Sıvağlan: • Su tutma özellikleri yoktur. a) Anhidr absorpsiyon sıvağlan: • Eklenen suyu. Bu sıvağlar iki alt gruba ayrılırlar. bir s/y tipi emülsiyon oluĢumu ile bünyesine alan. • Deri üzerinde yağlı bir his bırakırlar. sonradan eklenen bir miktar suyu da tutabilirler. . • Temizlenmeleri. • Emoliyan (yumuĢatıcı) özellikleri vardır. absorplayan anhidr sıvağlardır. Bununla birlikte. • Sıvı etkin maddelerin hastaya verilmesinde ve sulu yaralarda tercih edilirler. Örnek: Beyaz vazelin Katı parafın Balmumu 2) Absorpsiyon Sıvağlan: • Fiziksel özelliklerini (kıvam vb. Örnek: Susuz lanolin (Anhidr lanolin) b) s/y tipi absorpsiyon sıvağlan: • s/y tipi emülsiyon yapısında sıvağlar olduklarından kendi yapılannda su vardır. Ağırlıklarının iki katı su tutabilirler. suyla yıkanmaları çok zordur. 100 • Suda çözünmezler. • Suda çözünmezler.

NF 16) 3. • Koku ve renk maddeleri bulunabilir.) içermezler. • Deriye sürüldüklerinde yağlı his bırakmazlar. Örnek: Polietilenglikol merhemi (USP 27 .NF 22) Gliserin Merhemi Yan katı preparatlarda. • Yapılarında suda çözünmeyen yağlı maddeler (vazelin vb. 12. • Antioksidanlar. etkin madde ve sıvağdan baĢka. • Penetrasyon artırıcı maddeler. Yarı Katı Preparatlarin Hazırlanması • Oda sıcaklığında hazırlama • Eritme ve sıcakta hazırlama olmak üzere 2 Ģekilde hazırlanırlar. deriden ve giysilerden su ile kolayca uzaklaĢtırılabilirler. • Stabilize edici maddeler. y/s Tipi Emülsiyon Sıvağları (su ile uzaklaĢtınlabilen/yıkanabilen sıvağlar): • Bu sıvağlar su ile yıkanabilir. Örnek: Hidrofil merhem (USP 27 . • Deride yağlı bir his bırakmazlar.NF 22) 4. • Antimikrobiyal koruyucular.Örnek: Kold krem (USP 21 . • Okluzif etkileri yoktur. . • Okluzif etkileri yoktur. • y/s tipi emülsiyon sıvağlan. su ile yıkanabilirler. • Viskozluk artırıcılar. Hazırlama yöntemi sıvağın cinsine ve etkin maddelerin özelliklerine göre seçilir. su ile seyreltilebilirler. Suda Çözünen Sıvağlar: • Suda tamamen çözünürler.8.

Yarı Katı Preparatlarda Yapılan Kontroller 1. katı parafın gibi oda sıcaklığında katı olan maddeler ile yarı katı maddelerin bir karıĢımı ise eritme yöntemi tercih edilir. Ayrıca etkin madde eğer sıvağm erimiĢ halinde çözünebiliyor ise yine bu yöntem kullanılabilir. sürülebilen kıvamda olan sıvağlar ile çalıĢırken kullanılır. Özellikle merhem tipi majistral preparatların hazırlanmasında tercih edilen bir yöntemdir. sıvağm kalanı ile geometrik olarak seyreltilir. • Etkin madde su.pH kontrolü 5.Reolojik kontroller 4. balmumu gibi yüksek derecede eriyen maddeler porselen bir kapsül içinde su banyosunda eritilir. ayrı ayrı kaplarda su banyosu üzerinde 70-72°C'ye kadar ısıtılır. Sürekli karıĢtırılan sıvağa. • Emülsiyon tarzında olan formüllerde yağ fazını ve su fazını oluĢturan maddeler. soğuyana kadar karıĢtırılır.Ağırlık kontrolü . Sıvağ. • Etkin madde su. • Emülsiyon tipi sıvağlarda sıvağ hazırlandıktan sonra ılık iken etkin madde emülsiyona eklenebilir. alkol ya da deriye zarar vermeyen baĢka bir çözücüde çözünmüyorsa ince toz edilmiĢ etkin maddenin tamamı. yağ fazının üzerine eklenip soğuyuncaya kadar karıĢtırılır. daha sonra diğer maddeler karıĢtırılır.Sterilite kontrolü (oftalmik preparatlar) 6.Oda sıcaklığında karıĢtırma yöntemi bu sıcaklıkta yan katı. Su fazı.9.Homojenite kontrolü 2. alkol gibi bir çözücüde çözünüyorsa önce bu çözelti formüldeki sıvağa yedirilir. Burada: • Sıvağm eritilerek hazırlanmasında katı parafın. Daha sonra bu kütle. sonra diğerleri ilave edilir. Burada: • Sıvağı oluĢturan maddelerin havanda karıĢtırmaya uygun yumuĢaklıkta olması gerekir (vazelin gibi).Fiziksel kontroller 3. Bu iĢlemde havan ve havan 101 elinden yararlanılır. 12. sıvağm küçük bir miktarı ile homojen olarak karıĢtırılır. ince toz haline getirilmiĢ katı etkin madde eklenip.

Suyla yıkanabilen sıvağlar Hidrofil merhem (USP 27 .10. Merhemlerden in vitro Etkin Madde ÇıkıĢının Ġncelenmesi Sodyum salisilat Sıvağ 5g 100 g Bu çalıĢmada birbirinden farklı tipte merhem sıvağları kullanılacaktır.7 mi %10 FeCl3 çözeltisi ile kağıdın her tarafı damla damla ıslatılır. YaklaĢık 0. 10 dakika bekletilir.NF 22) 2. Sonra kağıtlar .Kantitatif Yöntemler • Zarlı yöntemler • Zarsız yöntemler 9.7.in vitro etkin madde çıkıĢ tayini a. Kağıtlar boĢ ve uygun büyüklükteki iki beherin üzerine yerleĢtirilir.Kalitatif Yöntemler • Kromatografık yöntem (Kağıt kromatografısi) • Ağar jeli yöntemi b. 1 . Bir petri kutusunun iç çapı büyüklüğünde kesilir.Mikrobiyolojik kontroller 102 8.in vivo tayinler 12.NF 22) Gliserin merhemi a. Kalitatif Yöntemler Kromatografık yöntem (Kağıt kromatografısi) Deneyin yapılıĢı: Ġki tane kantitatif süzgeç kağıdı alınır.NF 22) Stearik asit merhemi 4.Absorpsiyon sıvağları Susuz lanolin Basit merhem (BP 1999) 3.Hidrokarbon sıvağları Beyaz vazelin Beyaz merhem (USP 27 . Deneyler her gruptan bir sıvağ ile iki paralel olarak gerçekleĢtirilecektir.Suda çözünen sıvağlar PEG merhemi (USP 27 .

. 15.0 fosfat tamponu içeren beher içerisine zar yüzeyi sıvı yüzeyine değecek Ģekilde tutturulur. Daha sonra bu hücre 37°C'lik su banyosu içerisine yerleĢtirilmiĢ. kalibrasyon eğrisi yardımı ile jig/ml veya mg/1 cinsinden etkin madde konsantrasyonu hesaplanır. Ġki jelatin kapsülün tepesi toplu iğne ile delinir ve içi hazırlanan sıvağ ile doldurulur. Çizdiğiniz grafikteki profilleri ait olduğu sıvağı dikkate alarak karĢılaĢtınp yorumlaymız.. 5. Petriler. 30. Dolu jelatin kapsüller hafifçe bastırılarak reaktifli süzgeç kağıtlarının ortasına yerleĢtirilir. Doldurulan jelatin kapsüllerin ağız kısmı spatül yardımıyla düzeltilir. Kantitatif Yöntemler Zarlı yöntemler Deneyin yapılıĢı: Yeterli boyuttaki selofan zar 1 saat 37°C suda bekletilir. 45. 60. En az ve en çok etkin maddenin açığa çıktığı sıvağ gruplannın hangileri olduğunu belirtiniz.petri kutularına aktarılır. 2. Deney sonunda elde ettiğiniz sonuçlan tablo Ģeklinde gösteriniz. Sorular: 1. dakikalarda 2'Ģer mi örnek alınır ve her seferinde alman miktar kadar 37°C'deki etkin madde içermeyen pH 6.0 fosfat tamponu ile 10 ml'ye tamamlanır.. hızda karıĢtırılır. Çözelti magnetik karıĢtırıcı ile 300 devir/dak. ağızlan açık olarak altında su bulunan desikatörlere (%100 bağıl nem ortamı) konulur ve desikatörün ağzı hemen kapatılır. Yarı Katı Preparatların Ambalajlanması Yarı katı preparatlar genel olarak. Sıvağlar arasında difuzyon açısından ne fark gördünüz.. bağlanır. 90. • Cam veya plastik kavanozlarda .0 fosfat tamponu ortama ilave edilir. içinde 200 mi pH 6.. îki saat sonra oluĢan renkli bölgenin çapı ölçülür ve difuzyon uzaklığı hesaplanır. Zamana (x ekseni) karĢı açığa çıkan etkin madde miktarı (y ekseni) olacak Ģekilde grafiğe geçirilir. Merhem yüzeyi burada çok hafif dıĢ bükey 103 olmalıdır. Merhem ile doldurulup hazırlanan hücre tekrar tartılır. Sorular: 1. 104 12. ve 120. 2. sebebi nedir? b. Örneklerin absorbans değerleri okunarak.11. Alınan numunelerin üzerine l'er mi FeCl3 çözeltisi konulup bunlar pH 6. Cam hücrelerin boĢken darası alındıktan sonra hazırlanan sıvağ hücre içerisine hava kabarcığı kalmadan iyice doldurulur ve hücrenin üzeri selofan zar ile hiç hava kabarcığı bırakmadan kaplanıp.

12. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.12. Çinko Oksit Merhemi (BP 1999) Unguentum Zinci Oxydi Zinc Ointment Çinko oksit Basit merhem Hazırlama: 15 g 85 g . Soğuduktan sonra kutuya boĢaltılır.• Sıkılabilir metal veya plastik tüplerde ambalajlanır. ÇalıĢma 12. Geri kalan maddeler aynı kapsüle konulur. eĢit miktarlardaki setil ve stearil alkolün bir kapsülde su banyosu üzerinde eritilip karıĢtınlması ile hazırlanır. 30°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda bulundurulmamalıdır.2. Basit Merhem (BP 1999) Unguentum Simplex Simple Ointment Susuz lanolın 50 g Katı parafin 50 g Setostearil alkol 50 g Vazelin (yumuĢak) 850 g Hazırlama: Hesaplanan miktar setostearil alkol. oda sıcaklığında (25°C) saklanmalıdır. Bu ambalajların iyice kapatılmıĢ olması gereklidir. Bu merhem hangi amaçlarla kullanılır? 2. Eğer preparatta su veya uçucu bileĢik bulunuyorsa. Özel bir uyarı olmadıkça buzdolabında saklanmamalıdır. yarı katı preparatm hava ve mikroorganizmalarla temasına izin vermediği için tercih edilir. hava geçirmeyen ambalajlar kullanılmalıdır. 105 Sorular: 1. Su banyosu üzerinde beraberce eritilir ve pat kıvamını alıncaya kadar karıĢtınlır. Setostearil alkolün görevi nedir? ÇalıĢma 12. Tüpler. Eczanede hazırlanan yan katı preparatlarm ambalajlarına kırmızı etiket yapıĢtırılır. soğutulur.1. Yarı Katı Preparatların Saklanmaları Yan katı preparatlar.

sonra her iki karıĢım birleĢtirilir. Kutuya konulur. Sorular: 1.000 g . iyice homojenize edilir. iyice ezilir.4. Bu merhem hangi amaçlarla kullanılır? 2. kutuya konulur.NF 22) Unguentum Hydrophilicum Hydrophilic Ointment Beyaz vazelin Stearil alkol 25.000 g 25. Yıkanabilme özelliği nasıldır? ÇalıĢma 12. Hidrofil Merhem ( USP 27 .3. Bu merhem hangi amaçlarla ve nasıl kullanılır? Ayrıntılı olarak anlatınız. Merhemi elinize sürünüz ve yıkayınız. üzerine birkaç damla sıvı vazelin damlatılır. Wilkinson Merhemi (Remington 12*) Unguentum Wilkinsoni Wilkinson 's Ointment Kayın ağacı katranı 10 g Süblime kükürt 10 g Kalsiyum karbonat 20 g Sarı vazelin 20 g Potas sabunu 20 g 106 Hazırlama: Kükürt havanda iyice ezilerek kalsiyum karbonat ile karıĢtırılır. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. ÇalıĢma 12. Bir kapsülde kayın ağacı katranı ile potas sabunu tektür oluncaya kadar karıĢtırılır. Basit merhemin yarısı su banyosunda iyice eritilip sıcakken havandaki çinko oksit üzerine ilave edilip tektür hale sokulur. 2. Sorular: 1. Üzerine vazelin azar azar ilave edilir. Sonra geri kalan basit merhem ile iyice karıĢtırılır. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Formüldeki maddelerin Latince adlarını yazınız.Çinko oksit havana konulur.

(a) ve (b) de hazırlanan iki ayrı karıĢımdan (b).000 g Hazırlama: a) Stearil alkol.025 g Propil paraben 0. 3. . su banyosu üzerinde 70-72°C'ye getirilir. NOT: Hesap 100 g üzerinden yapılır.015 g ArıtılmıĢ su 37.000 g Sodyum lauril sülfat 1. Üzerine gliserin ilave edilip tekrar karıĢtınlır. Hidrofil merhemin fiziksel stabilite yönünden taĢıdığı özellikler nedir? 107 ÇalıĢma 12. beyaz vazelin ve propil paraben su banyosu üzerinde eritilerek 70-72°C'ye kadar ısıtılır. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Bu merhemdeki her bir maddenin görevini yazınız. Çok hafif alevde amyant üzerine konup karıĢtırmaya devam edilir.Propilen glikol 12. 4.000 g Metil paraben 0. Gliserin Merhemi Unguentum Glycerini Glycerini Ointment Buğday niĢastası 7g Gliserin 93 g ArıtılmıĢ su 7g Hazırlama: NiĢasta bir kapsülde cam baget yardımıyla su ile iyice karıĢtınlır. Sorular: 1.5. b) Diğer maddeler de suda çözülerek. Yarı Ģeffaf bir hal alıp ağırlığı 100 grama ininceye kadar ısıtılır. Bu preparatın emülsiyon tipini yazınız. Bu formül hangi amaçlarla kullanılır? 2. Kutuya konulur. (a)'nm üzerine yavaĢ yavaĢ ve karıĢtırarak ilave edilip soğuyuncaya kadar karıĢtırılır. Kutusuna konulup uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.

NiĢasta niçin önce su ile karıĢtınlır? ÇalıĢma 12. / ââ.0 g . Oda sıcaklığına gelinceye kadar karıĢtırmaya devam edilir. Akrinol Merhem Rivanol Merhem Rivanol Vazelin Lanolin ArıtılmıĢ su Hazırlama: Hesaplı miktar rivanol suda çözülür. Merhem .Sorular: 1.3 Hazırlama: Su ve yağ fazı ayrı kaplarda su banyosu üzerinde 70-72°C'ye kadar ısıtılır. hangi amaçlarla kullanılır ? 2. Merhem kutusuna konularak uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Hangi tip merhem sıvağıdır.6.7. Sonra vazelin ilave edilerek iyice karıĢtınlır. Su Ġçinde Yağ Tipi Krem HLB değeri Sıvı parafın 16 g 11 Stearik asit 2g 15 Setil alkol 4g 15 Gliseril monostearat 2g Emülgatör 4g Gliserin 9g ArıtılmıĢ su ym 100 g Tween 80'in HLB değeri: 15 Span 80'in HLB değeri : 4. Rivanollü çözelti lanolin ile bir cam havanda sulu çözelti kalmayıncaya kadar kanĢtmlır. YavaĢ yavaĢ ve devamlı karıĢtırılarak su fazı yağ fazının üzerine ilave edilir.0 g 1.0 g 20. 100. 108 ÇalıĢma 12.

. Bu formüldeki maddelerin latince isimlerini yazınız. 2. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Hazırladığınız krem ne amaçla kullanılır? Ġçindeki maddelerin görevlerini yazınız. Üzerine sıvı parafın ilave edilip su banyosunda eritilir ve 70-72°C'ye kadar ısıtılır.NF 16) Unguentum Leniens Cold Cream Balık nefsi 125 g Beyaz balmumu 120 g Sıvı parafın 560 g Boraks 5 g ArıtılmıĢ su 190 mi Hazırlama: Balık nefsi ve beyaz balmumu küçük parçalara bölünerek bir kapsüle alınır.9.8. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Ġkinci soruda bulduğunuz HLB değeri ne tip emülsiyon oluĢturmak için uygundur? s/y ve y/s tipi emülsiyonlar için ortamın ideal HLB değerleri hangi aralıklarda olmalıdır? 4. Formülde yer alan her bir maddenin görevini açıklayınız. 109 ÇalıĢma 12. Sorular: 1. 2. 3. Soğuyuncaya kadar devamlı karıĢtırılır ve kutusuna konulur. Bu çözelti aynı sıcaklıktaki önceki erimiĢ karıĢım üzerine yavaĢ yavaĢ ve hızla karıĢtırılarak ilave edilir.kutusuna konulur. Kold Krem (USP 21 . Kold krem ne tip bir merhem sıvağıdır? Hangi amaçla kullanılır? ÇalıĢma 12. HLB değerinin ne olduğunu açıklayınız. Sorular: 1. 3. Yukarıdaki formülde kullanılan emülgatör karıĢımının HLB değerini hesaplayınız. Küçük bir behere alınan boraks arıtılmıĢ suda çözülüp su banyosunda 70-72°C'ye kadar ısıtılır.

Havan. Bu karıĢım jelatin çözeltisi üzerine azar azar ve karıĢtırılarak ilave edilir. Zinc Çinko oksit Jelatin Gliserin ArıtılmıĢ su 110 Hazırlama: ArıtılmıĢ suyun yüzde doksanı üzerine jelatin azar azar ve karıĢtırılarak ilave edilir. KarıĢım 10 dakika bekletilir. Tektür bir jel elde edilene kadar dikkatle karıĢtırılır.Çinko Oksitli Jelatin ( BNF 63) Unna 's Paste Paste Gelat. Hazırladığınız bu pat nasıl saklanmalıdır? ÇalıĢma 12. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. kalan su ile yıkanarak behere ilave edilir. Bu ilaç Ģekli hangi amaçla kullanılır ve nasıl uygulanır? 2. Bir havanda çinko oksit gliserin ile iyice ezilerek karıĢtırılır ve pat haline getirilir. Sorular: 1. Sorular: 1. soğumadan kutuya konulur. Çinko Oksit Patı (USP 27 . Pat ve merhem arasında ne fark vardır? 3. Kalamin nedir? ÇeĢitli farmakope ve formülerlere göre hangi maddeleri içerir? 111 100 g 150 g 400 g 350 mi . Bu preparat hangi amaçlarla kullanılır? 2.10. Jelatin eriyinceye kadar hava kabarcığı oluĢturmayacak Ģekilde hafifçe karıĢtırılarak su banyosunda ısıtılır. Üzerine eritilmiĢ vazelin ilave edilir ve homojen bir pat oluĢana kadar iyice ezilir.NF 22) Pasta Zinci Oxydi Çinko oksit 25 g NiĢasta 25 g YumuĢak vazelin 50 g Hazırlama: NiĢasta ve çinko oksit havanda iyice karıĢtırılır.

0 g Esans y. 100. bu kanĢıma yaklaĢık 50 mi kadar su ilave edilerek homojenize edilir. Setil alkol. JelleĢme tamamlanıncaya kadar kanĢtınlır. Homojen bir görünüĢ elde edince bir miktar su ile karıĢtırılmıĢ propilen glikol ilave edilir. Naproksen sodyum gerekli suda çözüldükten sonra yukarıdaki karıĢıma eklenir. Hazırlanan preparat ne tür bir j eldir? ÇalıĢma 12. arıtılmıĢ suyun üçte birine sodyum lauril sülfat.5 g Ġzopropil alkol 20.15 112 Hazırlama: Eritme yöntemi kullanarak büyük çaplı merhem imalatı yapılacaktır.0 g ArıtılmıĢ su y.0 g Beyaz vazelin 20.0 g Trietanolamin 3.ÇalıĢma 12. Naproksen Jel Naproksen 10.0 g Stearil alkol 5. Metil paraben % 0.m.11.0 g Propilen glikol 8. Hazırlama: Karbopol 934 ve gliserin karıĢtırılır.m. Merhemlerin Endüstriyel Ġmalatı Setil alkol 5.12.0 g Sodyum lauril sülfat 1.0 g * naproksene eĢdeğer miktarda naproksen sodyum kullanılır. propilen glikol ilave ederek su banyosu . stearil alkol ve beyaz vazelin bir kapsül içinde su banyosu üzerinde 70°C'ye kadar ısıtılır (I). Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir. Gerekli ağırlığa su ile tamamlanır.0 g ArıtılmıĢ su 61. Bu preparat ne amaçla kullanılır? 2. Sorular: 1. Bir beherde. Daha sonra trietanolamin suda çözülür ve karbopollü kanĢıma damla damla ilave edilir.0 g* Karbopol 934 1.0 g Gliserin 7.

Sulphur ointment (USP 27 .0 g ÇalıĢma 12.8 g 3. Sodyum aljinat 1.5 Gliserin 7.0 Setil alkol 0. bir tablo halinde gösterin. Salisilik asit ÇöktürülmüĢ kükürt Kayın ağacı katranı Kold krem 1.14.0 ArıtılmıĢ su 86. Her bir tüpteki merhem içeriğini gram olarak bir çizelge haline getiriniz.18.20. KarıĢtırma iĢlemi planet karıĢtırıcıda gerçekleĢtirilir. 28th) .19.üzerinde aynı sıcaklıkta (70°C) ısıtılır (II).15. Hazırlanan merhem kitlesi merhem doldurma aletine boĢaltılır.16. Doldurduğunuz tüplerdeki ortalama merhem miktannı.13. Cool tar and salicylic acid ointment (BP 1999) ÇalıĢma 12. Bulduğunuz tablo sonuçlanna göre kiĢisel yorumunuzu belirtiniz.0 113 ÇalıĢma 12. Doldurma iĢleminden sonra tüpler kapatılır. Sulu faz (II ve III karıĢımları bir araya getirildikten sonra) kanĢtıncı devamlı çalıĢırken planet karıĢtıncıdaki yağlı fazın üzerine ilave edilir.17. KanĢımın sıcaklığı 40°C'ye kadar soğuyunca parfüm ilave edilip karıĢtırmaya devam edilir. standart sapmasını ve her bir tüpteki miktann ortalamadan % sapmasını hesaplayın. Aluminium subacetate ointment (Martindale.NF 22) ÇalıĢma 12. Bizmut gallat Vazelin Lanolin ArıtılmıĢ su 4g 10 g 25 g 25 g ÇalıĢma 12. Önce yağlı faz su banyosu üzerinden alınarak (I karıĢımı) planet karıĢtırıcıya dökülür ve karıĢtırıcı çalıĢtırılır. Merhem tüpleri boĢ ve kapaklan kapalı iken tek tek numaralanıp tartılır.5 Trietanolamin 0. ÇöktürülmüĢ kükürt ig Ġhtiyol ig Ardıç katranı 10 g Lanolin 10 g Vazelin 10 g ÇalıĢma 12.6 g 60. Daha sonra merhem doldurma aleti her bir merhem tüpüne 20g merhem doldurulacak Ģekilde ayarlanır ve hazırlanan merhem tüplere doldurulur. Tüpler (kapakları kapatılmıĢ olarak) tekrar tartılır (merhemler doldurulurken dikkat edilecek nokta. tüpün içinde hava kalmamasıdır). ÇalıĢma 12. Soğuyuncaya kadar karıĢtırma iĢlemine devam edilir.0 Stearik asit 5. fVhite ointment (USP 27-NF22) ÇalıĢma 12. Geri kalan suda metil paraben çözülüp bu da 70°C'ye ısıtılır (III).6 g 3.

antiastmatik. 28"') 115 13.Oral uygulamanın etkin madde açısından uygun olmadığı durumlar • • • etkin maddenin mide-barsak kanalının pH'smda stabil olmaması etkin maddenin mide-barsak kanalında enzimatik bozunmaya uğraması etkin maddenin karaciğerden ilk geçiĢ etkisine uğraması Supozituvarlar değiĢik Ģekil (konik veya torpido) ve büyüklüklerde (genellikle 1-4 g) hazırlanabilirler.Ağız yolu ile hastaya ilaç verilemediği durumlar • • • • ameliyat sonrası mide-barsak rahatsızlıkları bebek/yaĢlı hastalar hastanın mental bozukluğu olması 2. SUPOZITUVARLAR ġekilleri. Sistemik etki ise. Cetrimide cream (BP 1999) ÇalıĢma 12. hacimleri ve kıvamları rektal uygulamaya uygun katı tek dozluk preparatlardır. Örneğin lokal etki için hemoroidde ağrı ve irritasyonun giderilmesinde uygulanabildikleri gibi astrenjan. Resorcinol-sulfur paste (Martindale.23. damar geniĢletici ve antienflamatuvar etkili etkin maddelerin supozituvarlan ile lokal etki elde edilmesi de mümkündür. Cetrimide emulsifying ointment (BP 1999) 114 ÇalıĢma 12.1-40 gibi geniĢ bir aralıkta olabilir. antiseptik.21. Bunların etkin madde içerikleri % 0.24. antiromatizmal ve analzejik etkin maddeleri içeren supozituvarlar ile sağlanabilir. Supozituvarlar hem lokal hem de sistemik etki oluĢturmak amacıyla kullanılır. Lokal enfeksiyonların tedavisinde vajinal uygulanan bu tip preparatlar da vardır. .ÇalıĢma 12. lokal anestezik. 28*) ÇalıĢma 12. Rektal yol ile supozituvar uygulamanın tercih edilme nedenleri: 1.22. Burrow's paste (Martindale.

. Sentetik ve yarı sentetik sıvağlar 3. Yağlı Sıvağlar Kakao Yağı: Doğal bir maddedir. Yağlı sıvağlar 2. uzun süre stabil kalmalıdır Oda sıcaklığında kolayca kalıplara dökülebilmeli. Suda çözünen ve su ile karıĢabilen sıvağlar 1. Ġyonize olmayan yüzey aktif maddeler 4. p polimorfu en dayanıklı ve erime noktası en yüksek olan Ģeklidir ve bu polimorfu içeren supozituvarın katılaĢması ancak 15°C civarında olmaktadır. Ġdeal bir supozituvar sıvağmm taĢıması gereken özellikler: • • • • 116 • • • • • Erime noktası ile donma noktası arasındaki fark fazla olmamalıdır Çabuk bozunmamalı. fakat kalıplara yapıĢmamahdır Eritme yöntemi veya basınçla Ģekil verme yöntemi kullanılarak üretime elveriĢli olmalıdır Preparatın saklanması/kullanılması sırasında Ģekli bozulmamalıdır Vücut sıvılarında erimeli/dağılmalıdır Mukozaya nüfuz etmeli/temas yeteneği fazla olmalıdır Ġrritan/toksik olmamalıdır Etkin maddeler ile geçimli olmalıdır Supozituvar sıvağları 4 grupta incelenir. • Sıcaklığın devamlı kontrol edilmesi ve 35°C'i aĢmaması.1. Kakao yağı ile çalıĢırken sıcaklık 35°C'nin üzerine çıkarsa stabil olmayan a. 1. Supozituvar Sıvağları Etkin madde uygun bir sıvağ içinde hazırlanır. Kakao yağı ile çalıĢırken. Sıcaklık etkisiyle fiziksel özelliklerini değiĢtirebilen bir sıvağdır. p1 ve y polimorfları oluĢur.13.

Etkin madde suda çözünmüyor ise. 117 Supozituvarlarm hazırlanması sırasında amaç.+(fn-gn)] M : Gerekli sıvağın miktarı (g) S : Sadece sıvağ ile hazırlanan boĢ kalıp ağırlığı (g) f : Yer tutma değeri g : Formüldeki etkin madde miktarı (g) Örnek 13. etkin maddeyi sıvağ içerisinde çok ince ve homojen bir Ģekilde dağıtmaktır. 1 g etkin maddenin yerini tutan supozituvar sıvağmın miktarına veya 1 g sıvağın yerini tutan etkin maddenin miktarına "yer tutma değeri (f) veya deplasman faktörü" denir.• Daha yüksek sıcaklıklarda çalıĢılması durumunda sıvağm bir kısmının (-1/3) ayrılması ve diğer kısmı eritildikten sonra.g.1-0. Yer tutma değeri ile gerekli sıvağ miktarının hesaplanması: Reçete için gerekli sıvağın hesaplanması yer tutma değeri ile yapılır. Erime derecesini düĢüren maddeler ile çalıĢılırken formüle erime derecesinin düĢmesini engellemek için sıvağın % 20'i kadar balık nefsi veya % 4'ü kadar balmumu ilave edilebilir..1. ayrılan katı kısmın ilave edilerek supozituvarın hazırlanması gerekmektedir. Bu iĢleme "aĢılama" adı verilir. süspansiyon/emülsiyon haline getirmek gerekir... Yer tutma değeri çözünmeyen maddelere uygulanır ve pratikte hesaplanmıĢ olarak liste halinde çeĢitli maddeler için verilmiĢtir.. 13.5) ilave edilmelidir. supozituvar içerisindeki etkin madde eĢit ağırlıktaki sıvağm hacmini kaplayacaktır. Buna karĢılık erime derecesini yükselten maddeler ile çalıĢırken formüle uygun miktarda susam yağı.1.2.)+(f2. araĢit yağı gibi sıvı yağlar (genellikle % 0. Kakao yağı ile çalıĢırken dikkat edilmesi gereken diğer bir konu da bazı maddelerin sıvağm erime derecesini düĢürmesi ya da yükseltmesidir.[(f.. Etkin maddenin yoğunluğu sıvağın yoğunluğundan farklı ise o zaman etkin maddenin o sıvağ için ne kadar yer kapladığının hesaplanması gerekir.g2)+. Burada aĢağıdaki formül kullanılır: M = S .... Eğer etkin maddenin yoğunluğu sıvağın yoğunluğuna eĢitse. Rx .. Bu durum her etkin maddenin kendi yoğunluğuna bağlı olarak değiĢir. Gerekli sıvağ miktarının hesaplanması Supozituvann hazırlanabilmesi için etkin maddenin supozituvar sıvağı içerisinde ne kadar yer kapladığının bilinmesi gerekir.

8 M = S-(f. Supozituvarlarda Yapılan Kontroller 1. Erime süresinin saptanması Dağılma süresinin saptanması Kırılma ve mekanik dayanıklılık kontrolü in vitro etkin madde çıkıĢ testi Etkin madde içeriği .m. Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir.g) M =1. Elde edilen kütle daha önceden sıvı parafin ile yağlanmıĢ olan supozituvar kalıplarına donmaya yakınken karıĢtırılarak dökülür ve donmaya bırakılır.3. geri kalanı 35°C'i geçmeyecek Ģekilde su banyosu üzerinde ısıtılarak eritilir. Bu karıĢıma prokain (3. 13. 3.8 g olsun. Kakao yağı ile sadece sıvağdan oluĢan bir supozituvar hazırlanır.6) M = 1.92 g) tartılır.92 g Supozituvarın hazırlanması: Bunun için hesaplanan miktar kakao yağı (7. Prokainf=0.32 g 1 supozituvar için gereken kakao yağı miktarı Reçetede istenilen supozituvar sayısından 1 fazlası üzerinden hesap yapılır. 5.6 g) ilave edilir ve homojen oluncaya kadar karıĢtırılır. 4. Buna göre formül: prokain kakao yağı 0.8-(0. dondurulur ve kalıptan çıkarılarak tartılır.8x0. 2. No:V 120 0. Supp. Örneğin bu değer 1. YaklaĢık 1/3 kadarı ayrılır. Buna boĢ kalıp ağırlığı denir. Yani reçetede 5 supozituvar istendiğine göre 6 supozituvar için hesap yapılır.I.6 g y.6 g 1. Daha sonra su banyosundan alınarak üzerine katı haldeki kakao yağı ilave edilir ve karıĢtırarak eritilir. Donduktan sonra üzerinde kalan fazlalıklar sıyrılarak alındıktan sonra kalıplar açılıp supozituvarlar çıkartılır.Prokain Kakao yağı P.6x6 = 3.32x6 = 7.

Tekrar 50 mi arıtılmıĢ suyla karıĢtırılır. Donduktan sonra kalıbın üzerindeki fazlalıklar bir spatül yardımı ile kazınır. Genellikle yarım saat içinde erimeli ve dağılmalıdır. Bu formüle göre hazırlanan supozituvarlar üzerinde aĢağıdaki kontroller gerçekleĢtirilecektir. Etkin maddenin ve sıvağm yoğunluğu verildiğinde yer tutma değerinin nasıl hesaplandığını gösteriniz. 2.4. 3. GörünüĢ: Supozituvarlar boyuna kesilip incelendiklerinde iç ve dıĢ yüzeyleri tek biçim olmalıdır. Üstteki yağlı tabaka donuncaya kadar buzdolabında bekletilir. Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir. Supozituvarm tamamının eridiği veya dağılarak alet sepetli ise sepetin altına veya üstüne geçtiği zaman ölçülür. 1. Bu supozituvar hangi amaçla kullanılır? 4. Kalıp açılıp supozituvarlar çıkarılır. Kalan sıvağ tekrar eritilir.m. Aspirinin Witepsol H15'e göre yer tutma değeri 0. Erime-dağılma (EP 4): ÇeĢitli aletlerle 37°C'lik su banyosunda tayin edilir. Diğer etkin maddeler için referans kitaplarda verilen kendi monografmdaki analiz yöntemleri kullanılmalıdır. Sıvağ .71'dir. Ġki faz süzülerek ayrılır. 121 Ağırlık sapması pH kontrolü kalıba karıĢtırarak dökülür.Deneysel olarak parasetamolün yer tutma değerini hesaplayın ve nasıl yaptığınızı yazınız. Kullandığınız sıvağın yapısını yazınız.200 g y. Etkin madde miktar tayini: Burada örnek olarak sodyum salisilat için etkin madde tayininin nasıl yapıldığı anlatılacaktır. Tamamen eridikten sonra 50 mi arıtılmıĢ suyla karıĢtırılır. Supozituvarlann Endüstriyel Ġmalatı Sodyum salisilat WitepsolH15 0. 3. 7.6. NOT: 4 supozituvarlık kütle ile çalıĢılır. Hazırlanan supozituvarlardan 5 tanesi bir beherde su banyosunda eritilir. 2. ÇalıĢma 13. Sorular: 1 .

Önceden bekletilen supozituvarlar test bölmesine sivri kısmı yukarı gelecek Ģekilde yerleĢtirilir. Supozituvar kınlana kadar bu iĢleme devam edilir (aletin boĢ ağırlığı 600 g'dır). Supozituvarlar en az 24 saat test sıcaklığında bekletilmelidir. çözeltinin absorbans değeri kalorimetrede 510 nm'de okunur. Kopma 40 s'den sonra meydana gelmiĢse diskin tüm ağırlığı toplam ağırlığa katılır. son konan diskin yarı ağırlığı toplama katılır (100 g).7. içine supozituvarın yerleĢtirildiği bir bölme ve bu bölmedeki suyun dolaĢımını sağlayan termostatlı su banyosundan oluĢur. NOT: Eğer supozituvar ilk 600 g'lık boĢ ağırlık ile kınlıyorsa. Bulunan etkin madde miktarı istenen miktardan ±% 10'dan fazla sapma göstermemelidir. Bölmenin kapağı kapatılır. 2. 125 ÇalıĢma 13. Sodyum salisilat WitepsolH15 200 mg y. Deneyin yapıldığı sıcaklık 25°C'dir. Kırılma ve mekanik dayanıklılık kontrolü: Supozituvar Ģeklini almıĢ sıvağın belirli sıcaklıkta üzerine konan ağırlıklara dayanması ile ölçülür.25 g y. Son ilave edilen disk konulduktan ilk 20 s sonra kopma olmuĢsa. Rektuma konurken yapılacak basınca dayanıklı olup olmadığının anlaĢılması bakımından ve ambalajlama sırasındaki kayıp bakımından önemlidir.5. 4. Alet. Eldeki kalibrasyon doğrusu yardımıyla sodyum salisilatın miktarını hesaplanır. Formül 1 supozituvar içindir. Kopma olayı 20-40 s arasında olmuĢsa. tüm ağırlıkların toplamı alınır. Bu çözeltiden 9 mi alınıp üzerine 1 mi % 10'luk FeCl3 çözeltisi ilave edilip.124 kısmı donunca alttaki sulu tabaka ilk süzüntünün üzerine süzülür.00 g .m. Eğer supozituvara ilave edilen diskler ile kınlmıĢsa. ÇalıĢma 13.6. Bulunan konsantrasyon değeri (x) mg/1 veya ug/ml cinsindendir. Alet istenen test sıcaklığına ayarlanır.m. toplam ağırlığa eklenmez. Acetarsol WitepsolH15 ÇalıĢma 13.0 g 0. Birer dakika ara ile 200 g ağırlığındaki diskler ilave edilir. Bu süzüntüden 2 mi alınıp antılmıĢ suyla 100 ml'ye tamamlanır. kullanılamayacak kadar yumuĢaktır. Bu amaçla supozituvarlann kırılma noktasını saptayan alet kullanılacaktır. Benzokain 5.

Bizmut Subgallat-Rezorsin Supozituvan (Martindale 28th) Compound Bismuth and Resorcin Supp.0 g (BaĢka uygun sıvağ da kullanılabilir) ÇalıĢma 13.11.0 mi y.) Suppositoria Benzocaini Composito Benzokain 200 mg Çinko oksit 500 mg Peru balsamı 100 mg Bizmut oksigallat 200 mg Kakao yağı y.12. ÇalıĢma 13. Chloral for Infants Kloralhıdrat 60 mg Kakao yağı y. BileĢik Benzokain Supozituvarı (P. 100.m.m. Bizmut subgallat Hintyağı Rezorsin ' Çinko oksit Kakao yağı 126 ÇalıĢma 13. ÇalıĢma 13.m. Bebekler için Kloral Supozıtuvar (NF 1955) Supp.m.9.Adrenalin Borik asit ArıtılmıĢ su Kakao yağı 0. PEG400:PEG 4000 (1:1) y. Ġndometazin 25 mg 200 mg 60 mg 60 mg 120 mg y.m. .1 g 0.10. ÇalıĢma 13.Nord.2 g 5.8.

supozituvarlar gibi etkin madde ve sıvağdan oluĢan ve vajinaya uygulanan oval veya küre Ģeklindeki preparatlardır. Kalıba dökülür donduktan sonra çıkanlıp tartılır ve böylece övül kalıbının sıvağ ağırlığı bulunur. 2.1.m. Bunun yanısıra kakao yağı.002 g Ovüller. Henüz sıcak iken sıvı parafın ile yağlanmıĢ kalıba dökülür.010 g 0. Witepsol. Hafifçe yağlanmıĢ kağıda sanlır. Bu ağırlık esas alınarak ve kayıplar gözönünde bulundurularak gerekenden bir fazla övül üzerinden hesaplamalar yapılır. 1974'de verilmiĢ olan jelatin-gliserin-su sıvağı Ģu Ģekildedir: Jelatin Su Gliserin ÇalıĢma 14. Üzerine hesaplı miktar gliserinin 2/3'ü ilave edilir ve su banyosu üzerinde kanĢtınlarak ısıtılır. T. Bu ilaç Ģeklinde sıvağı hangi maddeler oluĢturuyor? 4k 10 k 2k . Ġhtiyol ovülü (Martindale 28*) Ichtammol Pessaries ihtiyol 5g Jelatin 7g Gliserin 60 g ArıtılmıĢ su 28 g Hazırlama: Bir kapsülde jelatin hesaplı miktar su ile ıslatılarak iyice ĢiĢene kadar bekletilir.000 g 127 14. Geri kalan gliserin ile ihtiyol bir saat camında homojenize edilir ve önceki kanĢıma katılarak karıĢtmlır. NOT: Önce yukandaki oranda 5 g'lık bir kütle hazırlanır.Ġzoprenalin sülfat Sodyum metabisülfıt WitepsolH15 y. Donduktan sonra üzeri bir jilet yardımıyla kesilir ve kalıptan çıkanlır. Bu grup preparatlann ortalama ağırlıkları 5 g'dır. OVÜLLER 0. Övül sıvağı olarak genellikle jelatin-gliserin-su sıvağı kullanılır. 128 Sorular: 1. polietilen glikollerin de kullanımı vardır. Ovüllerin küre Ģeklinde olanlarına globül (bol) adı verilmektedir.F.

2. Bu formüldeki maddelerin Latince isimlerini yazınız. su 3 k) ÇalıĢma 14.m. kutusuna konulur.125 g Jelatin-gliserin sıvağı y. 125 g 120 g 560 g Boraks 190 mi 5g . Kold Krem Cold Cream Unguentum Leniens Balık nefsi Beyaz balmumu Sıvı parafın ArıtılmıĢ su Hazırlama: Balık nefsi ve balmumu küçük parçalara ayrılıp.5 k. Formülasyonlarda yer alan okluzif (örtücü) ve emoliyan (yumuĢatıcı) maddeler sayesinde yumuĢak bir cilt sağlanabilir. Üzerine sıvı parafin ilave edip. (Sıvağ: jelatin 3 k.2. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.m. Borik asit 0. gliserin 12.3. Laktik asit / ââ 0 02 g Asetik asit/ Jelatin-gliserin sıvağı y. 70-75°C'ye kadar ısıtılır. Küçük bir behere alınan boraks arıtılmıĢ suda çözülüp o da su banyosunda.2. su banyosunda eritilir ve 70-75°C'ye kadar ısıtılır. Bu çözelti yağ fazı üzerine azar azar ve hızla karıĢtırarak ilave edilir. gliserin 7 g. bir kapsüle alınır. Ġhtiyolün diğer isimleri nelerdir? ÇalıĢma 14. su 24 g) 129 kremleri de bu gruptadır. Formülde yer alan her bir maddenin görevini açıklayınız. Sorular: 1. ÇalıĢma 16. Soğuyuncaya kadar karıĢtırmaya devam edip.1. Bu ilaç Ģekli ne amaçla kullanılır? 3. (Sıvağ: jelatin 10 g.

Su banyosu üzerinde sulu faz yağlı faza karıĢtırılarak ilave edilir. Genellikle stearat kremleri Ģeklindedirler. Bu karıĢım iyice karıĢtırılarak su banyosunda 70-75°C ye kadar ısıtılır. 133 ÇalıĢma 16. Geri kalan suda metil paraben ve boraks su banyosu üzerinde çözülür. Kabına konulur. Temizleyen Krem Cleansing Cream Balmumu 13.3. Bu preparatın emülgatörü nedir? Nasıl oluĢur? 132 ÇalıĢma 16. kreme ilave edilir.0 Sıvı vazelin 50. Parfüm alkolde çözülüp. Deriden hemen emilip yok olan ve deride yağlı his bırakmayan kremlerdir. nemlendirici krem ve losyonlar Çoğunlukla y/s tipi emülsiyon tarzında hazırlanırlar. DıĢ fazlarının su olması nedeniyle formüllerinde bir nemlendirici (hümektan) madde bulunur. iyice karıĢtırılır. Bu kremin emülsiyon tipi nedir? 2.1 Alkol 1.m ArıtılmıĢ su 34.0 Parfüm y.2.Vanishing krem. Temizleme yeteneği nereden ileri gelir? b. sıcaklık 40°C civarına inene kadar karıĢtırmaya devam edilir. SabunlaĢma tamamlanıncaya kadar karıĢtırılıp kapsül su banyosundan alınır. Sorular: 1.6. Bentonit 10 mi kadar suda ĢiĢirilir.0 Bentonit 1.0 Hazırlama: Balmumu ve sıvı vazelin bir kapsülde su banyosu üzerinde eritilip 70-75°C'ye kadar ısıtılır. Stearik asit 15 . uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Üzerine ĢiĢmiĢ haldeki bentonit ilave edilir.9 Metil paraben 0. Bu hazır ilaç Ģekline kold krem adı neden verilmiĢtir? 5. Kold krem ne tip bir merhem sıvağıdır? Hangi amaçla kullanılır? 4.0 Boraks 0.

Setrimonyum bromür 1.0 0.5 12.8. 100.9. Balmumu Boraks Balık nefsi Susam yağı 12.5 g Lanolin 2.5 40. ArıtılmıĢ su y. 1.0 Sıvı parafın 50.0 .m.m.0 g ÇalıĢma 16.0 g Parfüm y. ÇalıĢma 16. Koruyucu y.7.8 Parfüm y.m.m.5 g Ġsopropil miristat 3.m.m. ArıtılmıĢ su 33. Balmumu 16.0 Boraks 0.0 g Setil alkol 2.m.5 ve 16. Koruyucu y. y.6'daki preparatlarm emülsiyon tipleri nedir? Deneysel olarak nasıl saptarsınız? ÇalıĢma 16. y.m.Lanolin Balmumu Sıvı parafin PEG-40 stearat Sorbitol Parfüm Koruyucu ArıtılmıĢ su Sorular: 4 2 23 5 12 y.0 g Gliserin 8.2 136 ÇalıĢma 16.

0 Balık nefsi 1.m.6 Katı parafin 5. Stearik asit Lanolin Sorbitan oleat Polisorbat 60 Sorbitol Parfüm Koruyucu ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16.Parfüm y.12.0 Bentonit 2.5 0.0 0.0 Setil alkol 3.4 Parfüm y.0 Sodyum lauril sülfat 0. Sıvı parafin 52.50 0.5 Pudra baz ve renklendirici 8. y.m. ArıtılmıĢ su 35.0 ÇalıĢma 16.m Koruyucu y.40 2.m.10.11.m.m.40 .m ArıtılmıĢ su y.0 Parfüm y. 2.0 Vazelin 8.m ArıtılmıĢ su 23.0 ÇalıĢma 16. Sıvı parafin Ġzopropil miristat Stearik asit Lanolin Setil alkol 7.m 137 ÇalıĢma 16.0 Balmumu 5.0 Setil alkol 1.5 10.5 Gliseril stearat 1.5 0.0 y. Sıvı parafin 20.0 Sodyum setil sülfat 3.m Koruyucu y. y.13.90 0. Koruyucu y.40 2.

95 Propilen glikol 4.10 Propilen glikol 4.05 Parfüm 0.00 Triklosan 0. Antiperspiran ve Deodoranlar Antiperspiran preparatlar terlemeyi. Alüminyum klorhidrat çözeltisi ilave edilir. Co. ÇalıĢma 16. Antiperspiran ve deodoran preparatlar. ÇalıĢma 16. Ter vücut yüzeyine salgılandığı zaman epidermis florasında bulunan bakteriler tarafından parçalanır ve hoĢa gitmeyen koku oluĢur.Gliseril stearat 1. bilyeli ĢiĢe (roll-on) veya yarı katı formda hazırlanabilirler.50 * Hidroksietil selüloz (Hercules Powder. Koruyucu y.m. Natrosol tamamen hidrate oluncaya kadar iyice karıĢtırılır. Deodoran formülasyonlannda yer alan antimikrobik maddeler bu 138 parçalanmayı önledikleri için hem vücudun normal bir fonksiyonu olan terlemeyi engellemezler hem de istenmeyen vücut kokularının oluĢmasını önlerler.14. propilen glikol içinde disperse edilir ve bu karıĢım iyice karıĢtırılarak deiyonize suya ilave edilir.80 Setil piridinyum klorür 0.2. Natrosol. çubuk (stick).7-16. Parfüm y. deodoranlar ise vücut kokularını önleyen preparatlardır.) 40.40 Alüminyum klorhidrat (% 50 çöz. 16.20 Renk verici y.00 Trietanolamin 0. aerosol.00 Natrosol 250 H* 0. ArıtılmıĢ su 84.45 Sorular: 1.00 Alkol (% 99 h/h) 25.m.m. Deiyonize su 29.13 de hazırladığınız her bir kremin emülsiyon tipini ve ne amaçla kullanılacağını yazınız. Bu karıĢım 30°C civarına soğutulur ve .) Hazırlama: Deiyonize su 70-75°C'ye ısıtılır.

0 Hazırlama: Oda sıcaklığında sodyum stearat.3. Sodyum stearat 8.17. ÇalıĢma 16.0 Triklosan 0.0 Ġzopropil miristat 5. Triklosan ilave edilir ve bulanıklaĢan karıĢım 60-75 °C'ye ısıtılır. % Triklosan Propilen glikol Alkol (% 99 h/h) Parfüm Püskürtücü gaz 16. 5-8° C civarına karıĢtırılarak soğutulur ve kalıba dökülür. Ambalajına konulur.2 Parfüm 2. KarıĢım sıcakken bulanıklık geçinceye kadar karıĢtırmaya devam 139 edilir.16.00 57. ÇalıĢma 16. triklosan ve parfüm bu karıĢıma iyice karıĢtırılarak ve yavaĢça ilave edilir. etil alkol. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.45 0.0 Etil alkol 74. propilen glikol ve izopropil miristat karıĢtırılır.8 Propilen glikol 10.05 2. ÇalıĢma 16.00 . Dudak Boyaları Yağlı bir sıvağ içerisinde süspansiyon halinde renk ve boya maddesi taĢıyan ve dudak üzerinde bir film tabakası bırakan preparatlardır.alkol.15. Oda sıcaklığına inince parfüm ilave edilir. Balmumu Lanolin Parafın 30 10 8 0.50 40.

ErimiĢ kütleyi kalıba dökmeden iki tarafı açık kılcal bir boruya (erime noktası tayini kılcal borusu) bir cm yüksekliğinde çekilir ve buzdolabına konulur. e) Kalan rujlar kutuya konulur. Kalıba dökülen kütle oda sıcaklığında bir hafta bekletilir.Ağırlık sapmaları ve güvenirlik sınırlan hesaplanır. Balmumu. Diğer tarafta bir saat camında da hint yağı ile boya maddesi iyice karıĢtırılır ve titandioksit ile tektür hale getirilir. Sizin formülünüzü yeterli sertlikte buluyor musunuz? ÇalıĢma 16. 5. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Bir dudak boyasındaki madde miktarları hesaplanır. 3. b) Bir ruj ortadan diklemesine kesilip renk tektürlüğüne bakılır. Bu derecede yumuĢayıp erimesi gözlenir. Ġki saat sonra bir beher içindeki suda ve 40-50°C 140 arasında erime derecesi tayin edilir.18. Sorular: 1. 6. Bu karıĢım mum eriyiğine katılır. erime derecesi olarak kabul edilir. parafın. lanolin ve sıvı vazelin bir kapsülde su banyosunda eritilir. . a) Bütün dudak boyası ağırlıkları sıfırdan sonra iki haneye kadar tartılır. Hava kabarcığı oluĢturmadan yavaĢ yavaĢ tektür hale getirilir ve yavaĢça kalıba dökülür. 2. Kırmızı) Titandioksit Hazırlama: 45 3 1 3 1.C. d) Supozituvar sertlik tayini aleti kullanılarak iki rujun sertlikleri tayin edilir.Hint yağı Sıvı vazelin Boya (D. 4. Yukarıdaki formülden 5 g'lık bir kütle hazırlanıp bir kalıbın ağırlığı bulunur.21. c) Kesilen rujdan biri diklemesine bir kapsüle konulur ve 50°C'lık etüve yerleĢtirilir. Dudak boyalarında erime derecesi sınırlan ne kadar olmalıdır? 2. Kütlenin yukarıya kaydığı nokta.

1 g 2. rahatlatıcı ve deriyi nemlendirici ürünler (After Sun) ile güneĢsiz bronzlaĢma (ġelf Tanning) ürünlerini kapsar. bronzlaĢtırıcı (Sun Tan) preparatlar.24.9 g 60 3 1 36 .Karnauba mumu 10 Balmumu 15 Lanolin 5 Setil alkol 5 Hint yağı 65 Boya y.0 g 0. TraĢ Sonrası Losyonu After shave Alkol Sorbitol çözeltisi (%70) Mentol Borik asit Parfüm ArıtılmıĢ su 50. yağlı veya sulu jel. aerosol ve çubuk (stick) tarzında hazırlanabilir.m 16.5 g 0. GüneĢ Preparatları GüneĢ ıĢınlanna karĢı hazırlanan kozmetik ürünler. TraĢ Sonrası Losyonu After shave % Etil alkol Propilen glikol Parfüm Demineralize su ÇalıĢma 16.23. Ürünlerin temel amacı dalga boyu 290-350 nm arasındaki UVA ve UVB ıĢınlannm zararlı etkilerinden deriyi korumaktır.m Parfüm y. GüneĢten koruyucu preparatlar emülsiyon.5 g 44. güneĢ ıĢınlarının bronzlaĢtırıcı etkisini önleyen ürünler. 141 ÇalıĢma 16. güneĢ sonrası serinletici.4.0 g 2.

25.720 . b) Bir ruj ortadan diklemesine kesilip renk tektürlüğüne bakılır. Karnauba mumu 10 Balmumu 15 Lanolin 5 Setil alkol 5 0. a) Bütün dudak boyası ağırlıkları sıfırdan sonra iki haneye kadar tartılır. d) Supozituvar sertlik tayini aleti kullanılarak iki rujun sertlikleri tayin edilir. Kütlenin yukarıya kaydığı nokta. Kalıba dökülen kütle oda sıcaklığında bir hafta bekletilir.m.005 0.000 0.Ağırlık sapmaları ve güvenirlik sınırları hesaplanır. Antiseptik TraĢ Sonrası Losyonu After shave Hyamin 10-X (% 25)* Etil alkol Mentol Benzokain Parfüm ArıtılmıĢ su * Metil benzetonyum klorür 144 arasında erime derecesi tayin edilir. e) Kalan rujlar kutuya konulur. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.250 40. erime derecesi olarak kabul edilir. Sorular: 1. c) Kesilen rujdan biri diklemesine bir kapsüle konulur ve 50°C'hk etüve yerleĢtirilir.025 y. Sizin formülünüzü yeterli sertlikte buluyor musunuz? ÇalıĢma 16. Bu derecede yumuĢayıp erimesi gözlenir.18. Dudak boyalarında erime derecesi sınırları ne kadar olmalıdır? 2. 5.ÇalıĢma 16. 59. 6.

m y. Antiseptik TraĢ Sonrası Losyonu After shave Hyamin 10-X (% 25)* 0.24.5 g 44.250 50. bronzlaĢtırıcı (Sun Tan) preparatlar.0 g 2. GüneĢten koruyucu preparatlar emülsiyon. aerosol ve çubuk (stick) tarzında hazırlanabilir.m 16. TraĢ Sonrası Losyonu After shave Alkol Sorbitol çözeltisi (%70) Mentol Borik asit Parfüm ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16.1 g 2.23.9 g 60 3 1 36 . Ürünlerin temel amacı dalga boyu 290-350 nm arasındaki UVA ve UVB ıĢınlarının zararlı etkilerinden deriyi korumaktır. güneĢ ıĢınlarının bronzlaĢtırıcı etkisini önleyen ürünler.25. rahatlatıcı ve deriyi nemlendirici ürünler (After Sun) ile güneĢsiz bronzlaĢma (ġelf Tanning) ürünlerini kapsar.0 g 0. yağlı veya sulu jel. 141 ÇalıĢma 16. GüneĢ Preparatları GüneĢ ıĢınlarına karĢı hazırlanan kozmetik ürünler.Hint yağı Boya Parfüm 65 y. güneĢ sonrası serinletici. TraĢ Sonrası Losyonu After shave Etil alkol Propilen glikol Parfüm Demineralize su ÇalıĢma 16.4.5 g 0.

Karnauba mumu 10 Balmumu 15 Lanolin 5 Setil alkol 5 Hint yağı 65 Boya y.Etil alkol Mentol Benzokain Parfüm ArıtılmıĢ su * Metil benzetonyum klorür 144 40.005 0.Ağırlık sapmaları ve güvenirlik sınırlan hesaplanır. a) Bütün dudak boyası ağırlıkları sıfırdan sonra iki haneye kadar tartılır.000 0. Sizin formülünüzü yeterli sertlikte buluyor musunuz? ÇalıĢma 16. Kütlenin yukarıya kaydığı nokta. 6.4.m. Kalıba dökülen kütle oda sıcaklığında bir hafta bekletilir.m.m.18. erime derecesi olarak kabul edilir. 5. e) Kalan rujlar kutuya konulur. c) Kesilen rujdan biri diklemesine bir kapsüle konulur ve 50°C'lık etüve yerleĢtirilir. Parfüm y. 59.720 arasında erime derecesi tayin edilir. d) Supozituvar sertlik tayini aleti kullanılarak iki rujun sertlikleri tayin edilir. Bu derecede yumuĢayıp erimesi gözlenir. 16. Dudak boyalarında erime derecesi sınırlan ne kadar olmalıdır? 2. GüneĢ Preparatları . Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Sorular: 1. b) Bir ruj ortadan diklemesine kesilip renk tektürlüğüne bakılır.025 y.

141 ÇalıĢma 16.0 Stearik asit 2.2 Trietanolamin 1.20.m Su fazı 1. GüneĢ Losyonu Yağ fazı Oktilmetoksi sinnamat 3. Yukarıdaki formül ne tip bir emülsiyondur? 2.0 Gliseril monostearat 2. Ürünlerin temel amacı dalga boyu 290-350 nm arasındaki UVA ve UVB ıĢınlannın zararlı etkilerinden deriyi korumaktır. güneĢ sonrası serinletici. Formüldeki maddelerin görevi nedir? ÇalıĢma 16.m Koruyucu y. yağlı veya sulu jel.m.0 ArıtılmıĢ su 77.0 Vazelin 2. GüneĢ Yağı Oktilmetoksi sinnamat Sıvı parafın Setil oktanoat Butilhidroksi toluen Parfüm 2 70 28 y. güneĢ ıĢınlarının bronzlaĢtıncı etkisini önleyen ürünler.0 Vitamin E asetat y.0 Oleil oleat 4. y.19.GüneĢ ıĢınlarına karĢı hazırlanan kozmetik ürünler.m Parfüm y.3-butilen glikol 5. rahatlatıcı ve deriyi nemlendirici ürünler (After Sun) ile güneĢsiz bronzlaĢma (ġelf Tanning) ürünlerini kapsar.m. . GüneĢten koruyucu preparatlar emülsiyon.8 Sorular: 1.0 Stearil alkol 1. aerosol ve çubuk (stick) tarzında hazırlanabilir.0 Karboksivinil polimer 0.0 Ġzopropil miristat 2. bronzlaĢtırıcı (Sun Tan) preparatlar.

0 Tween 60 2. TraĢ Sonrası Kremi Stearik asit 36 Hindistan cevizi yağı 9 Potasyum hidroksit 8 Sodyum hidroksit 1 Sorbitol çözeltisi (%70) 3 Koruyucu y. ArıtılmıĢ su 43 143 ÇalıĢma 16.23.5.22.0 Trietanolamin 1.5 ArıtılmıĢ su 72.m.m.4 Span 60 1. • • TraĢ öncesi preparatlan (sakal ve yüz derisini traĢa hazırlamak için) TraĢ iĢleminde kullanılan preparatlar (traĢ sabunlan ve traĢ kremleri) • TraĢ sonrası preparatlar (after shave. . TraĢ Preparatlan TraĢ preparatlan temel olarak 3 grupta toplanabilir. TraĢ Öncesi Kremi Stearik asit 13.21.0 Ġzopropil palmitat 1.0 Lanolin 2.0 Dupanol C* 1.9 Sıvı parafın 2. Bunlar.0 Parfüm 0. traĢ sonrası cildin rahatlaması ve tahriĢlerin giderilmesi için). Parfüm y.4 * Sodyum lauril sülfat ÇalıĢma 16.8 Stearil alkol 2. ÇalıĢma 16. Formüldeki güneĢ filtresi hangi maddedir? 142 16.Sorular: 1.

25.005 0.TraĢ Sonrası Losyonu After shave Etil alkol Propilen glikol Parfüm Demineralize su ÇalıĢma 16. Antiseptik TraĢ Sonrası Losyonu After shave % Hyamin 10-X (% 25)* Etil alkol Mentol Benzokain Parfüm ArıtılmıĢ su * Metil benzetonyum klorür 144 ÇalıĢma 16.250 40.000 0.5 g 0.26. TraĢ Sonrası Losyonu After shave Alkol Sorbitol çözeltisi (%70) Mentol Borik asit Parfüm ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16. 0.9 g 60 3 1 36 .0 g 0.720 50.5 g 44.0 g 2. 59.1 g 2.025 y.m.24.

Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.6 Stronsiyum hidroksit 3.9 ArıtılmıĢ su 72.0 ArıtılmıĢ su 17.5 Hazırlama: Trietanolamin stearat.0 Sodyum stearat 1. Ġstenmeyen kıllan kimyasal olarak parçalayarak kopmalarını sağlarlar.27. Bu formülün preparat Ģekli nedir? 2.7 Parfüm y. Toz. Püskürtücü gaz olarak ne kullanılabilir? 16. SabunlaĢma tamamlanana kadar su banyosu üzerinde kanĢtınlmaya devam edilir.5 Parfüm 0.5 Püskürtücü gaz 12. 145 ÇalıĢma 16. Boraks suda çözülüp 70-75°C'ye ısıtılır. Daha sonra boraks aynı sıcaklıktaki eriyiğin üzerine ilave edilir. Sorular: 1.6. krem veya jel tipi formülasyonlar halinde hazırlanabilirler. Depilatuvar Losyon Kalsiyum tiyoglikolat 5. losyon.0 Potasyum stearat 4. Depilatu varlar Kıl dökücü preparatlardır. SabunlaĢma tamamlanınca su banyosunun üzerinden alınır. Aerosol tüpüne doldurulur ve aerosol kapatma cihazında tüpler kapatılır. sodyum stearat ve potasyum stearat su banyosu üzerinde eritilip sıcaklığı 70-75°C'ye getirilir.Aerosol TraĢ Köpüğü Tnetanolamin stearat 8.m Krem baz* 67. Daha sonra bu tüpe aerosol dolum cihazında püskürtücü gaz doldurulur.2 * Krem baz 0/ Setil alkol 6 Brij 35** 1 .4 Kalsiyum hidroksit 6.6 Boraks 0. sıcaklığı 40°C'nin altına inince parfüm ilave edilir. çözelti.

Daha sonra stronsiyum hidroksit ve suyun geri kalanı eklenir. * ÇalıĢma 27'deki krem baz formülünü kullanınız. 146 ÇalıĢma 16. 2. Depilatuvar Krem Sodyum sülfür Kalsiyum hidroksit Kaolin Gliserin ArıtılmıĢ su 5 5 58 2 30 . Bu çözelti üzerine kalsiyum hidroksit yavaĢça ve karıĢtırılarak ilave edilir.ArıtılmıĢ su 60 * * Polioksietilen lauril eter Hazırlama: Krem baz 70-75 °C de hazırlanır ve oda sıcaklığına kadar karıĢtırılarak soğutulur. Diğer tarafta suyun 2/3'üne kalsiyum tiyoglikolat ilave edilir ve iyice karıĢtırılır.m.29. ÇalıĢma 16. Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir. Formülde yer alan maddelerin görevlerini yazınız.3 Preparatın sürüldükten bir süre sonra yıkanmasının gerekçesini açıklayınız.28.4 y. Bu preparatın etki mekanizması nedir? Açıklayınız. 67. Depilatuvar Losyon Kalsiyum tiyoglikolat Kalsiyum hidroksit Parfüm Krem baz* ArıtılmıĢ su 5. Krem baz ve çözelti kısmı bir araya getirilip parfüm ilave edilir ve iyice karıĢtırılır.4 10.0 17. Sorular: 1. 3.

40 g 0. Hazırladığınız Ģampuanın pH'smı ölçün.00 mi y. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. krem. 1. sitrik asit ve sorbik asit çözülür. Ambalajına konulur.10 g y. Diğer bir beherde 20 mi suda sodyum klorür.m.16.m. Formüldeki maddelerin görevleri nelerdir? 2. ġampuanlar Saç ve saçlı deriye zarar vermeden saçı temizleyen ve bakımını sağlayan ürünlerdir.30. 100. Boya (FDC Yellow No:5) y.50 g .m. y. 2g 35. Trietanolamin lauril sülfat (% 28) Renk maddesi 18 g Kokonut monoetanolamid y. toz veya kuru Ģampuan formülleri hazırlanabilir. Ġyi bir Ģampuanın pH değeri hangi sınırlar arasında olmalıdır? Bunun önemi nedir? ÇalıĢma 16. 147 ÇalıĢma 16. Sıcak su ilave edilerek bütün kütle istenilen ağırlığa tamamlanır. Sorular: 1.31.00 g 0.00 g ComperlanKD* 2. aerosol.7. sıvı mat.m. Bu çözelti önceki behere kanĢtırılarak ilave edilir ve hepsi sıcak su banyosunda tektür oluncaya kadar karıĢtırılır.m. Sıvı Berrak ġampuan Sodyum lauril eter sülfat (% 30) Sodyum klorür Sitrik asit Sorbik asit (veya formalin) Koruyucu Parfüm ArıtılmıĢ su *Kokonut dietanolamid Hazırlama: Darası alınmıĢ bir behere yüzey aktif maddeler tartılıp bir bagetle iyice karıĢtırılır. Sıvı berrak.

Trietanolamin lauril sülfat (% 28) Trietanolamin oleat (% 50) Propilen glikol Oleil alkol AntılmıĢ su ÇalıĢma 16.0 g 1. ÇalıĢma 16. Koruyucu y.0 g 38.33.60 g Susuz lanolin 0.60 g Sodyum klorür 1.8 g 2.32. AntılmıĢ su y. 100. 100 g ÇalıĢma 16.34. Krem ġampuan I Sodyum lauril sülfat (% 90) 20.20 g II Stearik asit 4.Parfüm ArıtılmıĢ su 148 y.00 g Comperlan KD* 0. KanĢım 40°C'ye kadar soğutulup parfüm eklenir. Trietanolamin lauril sülfat (% 33) Kokonut monoetanolamid 45 g 2g 49. Oda sıcaklığına gelince uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir.0 g 9.00 g Sodyum lauril eter sülfat (% 27-30) 20.12 g Renk maddesi y.00 g III Sodyum hidroksit 2.m. Parfüm y.00 g *Kokonut dietanolamid Hazırlama: I ve III antılmıĢ suda çözülüp su banyosu üzerinde 70-75°C'ye kadar ısıtılır.m.m.m.m.m. y.2 g . II eritilip sıcaklığı 70-75°C'ye getirilir ve üzerine aynı sıcaklıktaki sulu karıĢım karıĢtınlarak ilave edilir.

ağız kokularının giderilmesi.41. Ana hedefleri diĢlerin ve ağız içinin temizliğinin sağlanması. ağız kokularım giderici gargara ve spreyler ile diĢ bakım preparatlarıdır. 100 mi Tırnak Cilası Nail Varnish % Nitroselüloz Rezin* Plastizer** Alkol Etil asetat Butil asetat Toluen Boyar madde 10 10 5 5 20 15 35 y.00 . ağız suları. Geri kalan çözücü karıĢımında rezin. plastizer karıĢtırılarak nitroselülozlu çözeltiye ilave edilir. diĢlerin periodontal hastalıklara ve diĢ çürüklerine karĢı korunmasıdır. Elde edilen çözelti filtre edildikten sonra ambalajına konulur.00 Silika 2.40. y.m. Ağız Bakım Preparatları Ağız mukozasına uygulanan kozmetik ürünler. butil asetat ve toluen karıĢımının 3/4'ü ile nitroselüloz karıĢtırılarak çözeltisi hazırlanır. DiĢ Patı (Macunu) Dibazik kalsiyum fosfat dihidrat 45.00 Gliserin 15.9. 16. 152 ÇalıĢma 16. * Toluen sülfonamid/formaldehit rezin (Satolite MS 80) ** Kafur veya dibutil ftalat Hazırlama: Etil asetat.m. Boyar madde alkolde çözüldükten sonra hepsi bir araya getirilir.ArıtılmıĢ su 149 ÇalıĢma 16.

silika ve sodyum lauril sülfat karıĢtınlarak eklenir. 0.03 g Alkol 3.A. ĠKA WERK-Stanfen Ġ. Bu kanĢıma dibazik kalsiyum fosfat.42.m. etiketlenir.Sodyum karboksimetilselüloz Karragen Sodyum lauril sülfat Sodyum sakarin Tat verici Etil paraben ArıtılmıĢ su Hazırlama: 1.G.m. 153 Emülgatör karıĢımı HLB değeri Sorbitan monooleat 4. Formüldeki maddelerin görevleri nelerdir? ÇalıĢma 16. sodyum karboksimetilselüloz.D.Willems) Janke und Kundel K.m.00 g Boraks 2.00 g Sodyum bikarbonat 1-00 g Gliserin 10.0 ** Ultra-Turrax (nach Prof. ArıtılmıĢ su y.46.30 1.00 mi NOT: Yukandaki çözelti % 5-20 arasında seyreltilerek kullanılır.50 0. Diğer tarafta gliserin. Daha sonra sodyum sakarin çözeltisi.00 g Tat verici y. tat verici ve etil paraben ilave edilerek homojen oluncaya kadar kanĢtınlır.D. U.R. ÇalıĢma 16. Breisgan B. karragen ve arıtılmıĢ su vakumlu karıĢtırıcıda kanĢtınlır.3 Polisorbat 80 15.01 35. . Ağız Suyu Timol 0. 100. *** Brookfıeld Engineering Laboratoties Stoughton.00 0.S.09 Sodyum sakarin bir miktar suda çözülür..10 y. Yan katı karıĢım tüplere doldurularak. Sorular: 1. Mass.

00 0.Bebek Pudrası % Sterilize talk Benzalkonyum klorür Kaolin Parfüm ÇalıĢma 16.95 5.00 64. Bebek Kremi Hafif sıvı parafın Lanolin Setil alkol Arlacel 80 Tween 80 Sıvı silikon FĠ 10/1000 Propil paraben Metil paraben Parfüm ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16. Bebek Yağı % Hafif sıvı parafin Ġzopropil miristat Zeytinyağı Silikon yağı Propil gallat Parfüm 156 ÇalıĢma 16.48.00 5.50 1.05 y.15 0.00 25.m.0 y.49.47.m.15 0.5 0. 79. .00 2.00 0.5 20.90 5.10 4.00 1.10 50. 35.

Bu değirmenler. disk ve çekiçli değirmenler gibi). Katı maddelerin daha küçük partiküllü toz haline getirilmesi (öğütülmesi).kaydırma ve germe Ģeklinde farklı etki mekanizmalarına dayanan öğütücüler (değirmenler) ile yapılır. sert jelatin kapsül.Bebek Losyonu Gliseril monostearat 12.15 Trietanolamin 1. kırılma. Bu mekanizmalara bağlı olarak partiküller sırasıyla parçalanma. poĢet vb. öğütme odası ve öğütülen ürünü toplama kabı olmak üzere üç temel kısımdan oluĢur. paket. dahilen veya haricen kullanılmak amacıyla hazırlanırlar ve kaĢe.vurma. öğütücünün tipine ve katı maddenin özelliğine bağlıdır.00 Ġzopropil miristat 1. 3.00 Parfüm 0. sürtme . Küçük çaptaki katı maddelerin toz edilmesinde ve homojen karıĢımlarının hazırlanmasında havan ve havan eli kullanılır. çekiçli. Tozların renkli ve aĢındırıcı karakterdeki maddeler veya beyaz oluĢuna göre farklı havan seçilir.00 Zeytinyağı 12. Geometrik seyreltme yöntemi ile tozlar havana eklenir ve ezilip karıĢtırılarak homojen hale getirilir. kesilme ve kopma sonucunda daha küçük partiküller haline gelirler. Öğütme iĢleminin etkinliği. dönen kesiciler. kıran. Renkli tozlar için cam havan. sıkıĢtıran parçalayıcılar gibi). çubuklu. ezen.00 Sorbitol çözeltisi (% 70) 5. Kaba öğüten parçalayıcılar (örneğin. Büyük miktardaki farmasötık materyallerin daha küçük parçacıklar haline getirilmelerinde genel olarak üç grup cihaz kullanılır: 1. Orta derecede öğüten öğütücüler (örneğin.00 Stearik asit 4. toplu. Ġnce öğüten değirmenler (örneğin.70 157 17. halinde ambalajlanabilirler. sıkıĢtırma. ġekil l'de değiĢik tipteki bazı öğütücüler Ģematik olarak gösterilmiĢtir. toz edilmiĢ bir veya daha fazla katı maddenin homojen karıĢımından oluĢan farmasötık katı dozaj Ģekilleridir. besleme hunisi. beyaz tozlar için ise porselen havan kullanılır. çarpma .15 ArıtılmıĢ su 64. 2. TOZ TEKNOLOJĠSĠ VE MĠKROMERĠTĠK Tozlar.00 Metil paraben 0. TOZLAR. kolloıd ve akıĢkan enerji değirmenleri gibi). Bu karıĢımdan her bir doz tartımla alınarak ambalaj kabına konur. Tozlar. .00 Susuz lanolin 2.

(B)AkıĢkan enerji değirmeni. sıkıĢabilme / hacmini küçültebilme (konsolidasyon) ve basılabilme özellikleridir.Tozların bir dozaj formu olarak kullanımı azalmakta ise de ince toz edilmiĢ katı materyallerin davranıĢ ve özellikleri eczacılıkta önemlidir. diğeri ise partiküllerin sayı veya ağırlık olarak yer aldığı büyüklük aralığı ve dolayısıyla toplam yüzey alanıdır. 21-46. Lea Febiger. Philadelphia. 1986]. 159 17. et al. akıĢ özellikleri. Tozlar iki önemli özelliğe sahiptir: Bunlardan birisi bireysel olarak partikülün Ģekli ve yüzey alanı. Tozların özellikleri bireysel ve kümesel olarak incelenir. The Theory and Practice of Industrial Pharmacy. (C)Çekiçli değirmen. Bıçaklar Elek ~\B -> Siklon U3 =— Hava Hava püskürtücü baĢlıklar Elek ġekil 17. (A)Kesici. Srd Ed.. L. Farmasötik iĢlemlerde kullanılan dört tip öğütücünün Ģematik gösterimi.. emülsiyon. kapsül ve toz farmasötik ilaç Ģekillerinin. (D)Dönen silindirli değirmen [Lachman. Süspansiyon. Bu iki temel özelliğe dayanan ve bunlardan türetilmiĢ diğer önemli özellikleri ise porozite. tablet.1. hem fiziksel 158 stabilite hem de terapötik etki açısından baĢarılı formülasyonlan ürün içinde ulaĢılmıĢ partikül büyüklüğüne bağlıdır. Toz ve GranüUerde Partikül Büyüklüğü ve Büyüklük Dağılımının Ġncelenmesi Partikül büyüklüğü ve büyüklük dağılımının tayini değiĢik yöntemler kullanılarak yapılabilir: • Elek yöntemi • Mikroskop yöntemi .1.

50mm 0. 6g 2g 92 g 70 g 30 g y. I-Partikül Büyüklüğü ve Büyüklük Dağılımının Ġncelenmesi Granül formülü Patates niĢastası Laktoz Bağlayıcı çözelti Bağlayıcı çözelti Jelatin Gliserin Su Hazırlama: Laktoz ve niĢasta havanda iyice karıĢtırılır. Hava akımlı kurutma dolabında 40-50°C sıcaklıkta kurutulup 1.• Sedimentasyon yöntemi • Coulter counter yöntemi • HIAC / Royco partikül sayacı yöntemi • Dar açılı lazer ıĢığı kırınımı yöntemi ÇalıĢma 17. Elde edilen granül kütlesi tartılır (m) ve kaydedilir. Bağlayıcı çözeltiyi içeren beher tekrar tartılarak harcanan bağlayıcı çözelti miktarı hesaplanır ve kaydedilir. Havandaki karıĢıma bağlayıcı çözeltiden damla damla eklenerek uygun kıvamda hamur haline gelene kadar karıĢtırılır.l'de elek yöntemi ve titreĢimle çalıĢan elek takımı (vibrasyonlu elek seti) kullanılacaktır. Küçük bir behere 25 g kadar bağlayıcı çözelti konup tartılır ve tartım kaydedilir.2.25mm Elek altı ġekil 17.OOtnm 0.75mm 0. Elek analizinin Ģematik gösterimi. Elde edilen hamur 1. Elek çalkalayıcj (vibratör) l. .m.2 mm gözenek çaplı elekten geçirilir.1.6 mm gözenek çaplı elekten geçirilir. 160 ÇalıĢma 17.

Sonuçlarınızı aĢağıdaki tablo Ģeklinde gösteriniz.00 mm'lik eleklerin üstündeki (1.00 mm'den büyük) granülleri iyice karıĢtırınız ve ortalama 10 mi tozu 10 ml'lik bir mezüre koyunuz.2.2) kullanılır. Toz veya granüllerin sıkıĢtırılmıĢ hacimlerinin tayini için kullanılan aletin Ģematik gösterimi [Lachman.Elek analizi: TitreĢimle çalıĢan elek takımı (ġekil 17.25 mm. Eleklerin gözenek çaplan 1. 1. en küçük gözeneklisi en altta yer alacak Ģekilde büyükten küçüğe doğru üstüste yerleĢtirilip vibratör üzerine konur.3. 1.75 mm.00 mm'den küçük) granülleri iyice karıĢtırınız ve yukarıdaki iĢlemi tekrarlayarak küme hacmini (Vk). Kapladığı hacmi okuyunuz (Vk). . ĠĢlem sonunda her bir elek üstünde kalan toz veya granül miktarı hassas olarak tartılır ve Tablo 17.1'e kaydedilir.50 mm ve 0. Mezürdeki tozu tartıp küme dansitesini (pk) bulunuz. 0.25 mm'dir. 1986]. 0. en büyük gözeneklisi en üstte. 10 dakika süre ile ve aralıklı olarak çalıĢtırılır.pk) / pv] x 100 III. Philadelphia. 164 III.00 mm'lik eleğin altına geçen (1. Elekler. vibratörünün yaklaĢık olarak 1 mm'lik titreĢim genliğinde. 161 Mezürün vuruĢ hareketini sağlayan mekanizma ġekil 17. 21-46. küme dansitesini (pk) ve sıkıĢtırılmıĢ dansitesini (pv) . L.00 mm.3. Hazırlanan granül veya toz karıĢımı en üstteki eleğe konup kapağı kapatılır ve cihaz. 1.25 mm ve 1. Lea Febiger. IlI-Partikül Büvüklüğünün Küme Dansitesi Üzerine Etkisinin Ġncelenmesi III.2. Partikül büyüklüğünün küme dansitesi ve sıkıĢabilme üzerine etkisi. yukarıdaki eĢitlikleri kullanarak HI ve % sıkıĢabilme değerlerini hesaplayınız. 1. et al. 3rdEd. Toz hacminde küçülme olmayıncaya kadar vuruĢ iĢlemi yaptırarak yeni hacmini (Vv) okuyunuz ve sıkıĢtırılmıĢ dansitesini (pv) hesaplayınız. The Theory and Practice of Industrial Pharmacy. Tablo 17. AĢağıdaki eĢitlikleri kullanarak Hausner indeksi (HI) ve % sıkıĢabilme (Carr Ġndeksi) değerlerini hesaplayınız: HI= % sıkıĢabilme= [ (pv ..

4. Yığın Açısının ve AkıĢ Hızının Tayini Düz bir zemin üzerinde koni oluĢturmuĢ bir toz yığınının yan yüzeyi ile oturduğu düzlem arasındaki açı. partikül büyüklüğü açısından nasıl bir sonuç çıkardınız? 2. 6. diğer grubun kullandığı bağlayıcı çözelti miktarlarını ve partikül büyüklüğü dağılımını gözönüne alarak inceleyin ve vardığınız sonucu yazınız. ĠĢlemler sırasında kaybolan toz veya granül miktarını ve %'sini hesaplayınız.. Toz ve Granüllerde AkıĢ Özelliklerinin Ġncelenmesi Tozların akıĢ özelliklerinin incelenmesi. 3. Küme dansitesi EP'ne göre ne Ģekilde saptanmaktadır? Yazınız. Kullandığınız bağlayıcı çözelti miktarının partikül büyüklüğü dağılımına etkisi olup olmadığım. Hesapladığınız HI ve % sıkıĢabilme değerleri hakkında yorumunuz nedir? Yazınız. Farklı buldunuz ise nedenini açıklayınız.Toz / granül partikül büyüklüğü (mm) Küme Ağırlığı hacmi (g) (cm3) Küme SıkıĢtırılmıĢ VuruĢ dansitesi hacim Vv sayısı pk (g/cm3) (cm3) SıkıĢtırılmıĢ dansite pv (g/cm3) Hausner indeksi (HI) Sorular: 1. Tablo 17. 165 Kavvakita eĢitliği: V--V.2. Bu açının değeri tozun akıĢ özelliği hakkında bilgi verir. Partikül büyüklüğü 1.4). 5. 17.00 mm'den büyük ve küçük olan tozların / granüllerin küme dansitelerini karĢılaĢtırınız. yığın açısının ve akıĢ hızının tayini ile yapılabilir.1 ve çizdiğiniz grafiklerden. yığın açısı olarak tanımlanır (ġekil 17. Birim zamanda akan toz miktarı ise akıĢ hızı olarak tanımlanır. abp o p v0 1 + bp ■pil ___________J____"P .

75-1.75 0. Avrupa Farmakopesinde yer almaktadırlar ve hem Avrupa Birliği ülkelerinde. Alt ve üst kapaktan oluĢan kaĢe kılıfı genellikle pirinç unundan hazırlanmıĢ. hem de ülkemizde kullanılmaları hala devam etmektedir. Basılan tozun baĢlangıç porozitesi ile ilgili katsayı Basım (kompresyon) katsayısı olup sistemin elastik deformasyonu ile ilgilidir.00 . Günümüzde yerlerini jelatin kapsüllere bırakmalarına rağmen.vp) / v0 'dır. Doldurulmaları ağırlık esaslı olup. doldurulmuĢ kaĢede ağırlık sapması 20 tanesinin 18'inde ± %10.7 g 16. 168 18. KAġELER KaĢeler içinde bir veya daha çok etkin maddenin tek dozunu içeren sert bir kılıftan oluĢan katı preparatlardır.50-0. dil üstüne koyulur ve su ile yutulur.50 0. KaĢeler büyüklüklerine göre numaralandırılırlar. Numaralarına göre aldıkları toz madde miktarı yaklaĢık olarak Ģöyledir: KaĢe No: Toz madde miktarı (yaklaĢık g olarak): 00 0 1 ÇalıĢma 18. p Cab P basıncının uygulanmasından sonraki tablet hacmi Hacim küçülmesi olup (v0.2 g 0. kaĢeler birkaç saniye suya batırılır. mayalanmamıĢ hamurdan yapılır. Toz halindeki ilaçların lezzetini gizlemek ve bunların alınmasını kolaylaĢtırmak için ağız yoluyla kullanılırlar.25-0.1.C ab a Alman toz veya granül hacmi (boĢ mühreyi dolduracak hacim) v. 2 tanesinde ise ± %15'i geçmemelidir. Alınmadan önce. Salisilik asit Fenasetin 22.

Pilüllerin hazırlandıktan sonra uzun süre Ģeklini korumasını sağlamalıdır. 0.02 g 0. uygun bir bağlayıcı ile etkin ve diğer yardımcı maddelerin karıĢtırılması ve Ģekillendirilmesi ile hazırlanan küre Ģeklinde preparatlardır.10 g 0.2.3. 1 Cach. Ağırlıkları çoğunlukla 50-250 mg arasında değiĢir. 100 Cach 0. Aminopirin Kodein Papaverin klorür Luminal 169 ÇalıĢma 18. fazla yumuĢak ve yapıĢkan olmamalıdır.02 g P. No.01 g 0. yoğurabilecek Ģekilde kıvam veren sıvı katı veya yankatı özellikteki yardımcı maddelere pilül sıvağları denir. Kütlenin iyi yoğurulabilmesine imkan vermeli. Pilül sıvağları aĢağıda belirtilen özellikleri taĢımalıdır. . Hazırlanan pilülün sindirim sisteminde çözünmesine veya dağılmasına imkan vermelidir.XV 170 19. Pilülller etkin ve yardımcı madde olmak üzere baĢlıca iki kısımdan meydana gelir.10 g'dan az olmamalıdır.01 0.15 0. Pilül kütlesine. 1 Cachet No.2 g Div. PILÜLLER 3.01 Pilüller. X 0. Helmitol Luminal Papaverin klorür P.Kafein ÇalıĢma 18. Pilül formülasyonlarmda kullanılan yardımcı maddeleri aĢağıdaki gibi gruplayabilirız.

19. plastik bir hal alıncaya kadar devam edilir. En çok kullanılan yardımcılar laktoz.10 g'dan daha az ise uygun bir dolgu maddesi ile her pilül 0. maddelerden yararlanılır. hem de kesme yapılarak Ģekillendirilir. kaolen. Örtücü maddeler: Likopod. Sonra kutuya konularak üzerine örtücü toz ilave edilir. Kalıp üzerinde hem yuvarlama. niĢasta ve kaolendir. 19.1. parçalar iki parmak arasında hafifçe sıkılarak küre Ģekli verilir. pilül tahtasının oyuklu. bolus alba vb. madeni kısmına yerleĢtirilir. Kütle istenilen pilül sayısına göre istenilen uzunluğa getirilip. Bir spatül yardımı ile kütleyi sık sık havan içinde toplamak faydalıdır Kütlenin bölünmesi: YoğurulmuĢ kütle.2. Bu kütle havandan alınır. Etkin madde gerekli miktar bağlayıcı (beher pilül için yaklaĢık 0. Pilül Hazırlamada Dikkat Edilecek Hususlar . niĢasta. Hazırlanan pilüller.05 g) ile karıĢtınlır. lk su.Bağlayıcı maddeler (pilül sıvağları) : Jansiyan ekstresi. Pilüllerin yapıĢmasını önlemek için ambalaj kutusunun içine inert bir tozlayıcı madde konur. havan içindeki kütle rahatça toplanıp yoğrulacak ve havan yüzeyine yapıĢmayacak. Tozlayıcı olarak niĢasta. En son Ģekillendirme pilül tahtasının yuvarlama kısmında tek parmak ile yapılır. Sıvağ ilavesine. laktoz veya bolus alba Formülde yer alan etkin madde miktarı bir pilülün en az ağırlığı olan 0. laktoz vb. Dolgu maddeleri kimyasal ve farmakolojik yönden inert olmalıdır. tamamen havandan alınır ve pilül Ģekillendirme ve bölme kalıbı yardımı ile düzgün bir silindir Ģekline getirilir. 7 k gliserin) Dolgu maddeleri: Laktoz. bira mayası. pilül tahtası üzerinde önce küre sonra silindir haline getirilir ve istenilen sayıya göre kesilir.02-0. kuruması için bir süre havada veya desikatörde bekletilir. Ġlave edilen madde miktarı hiçbir zaman pilülün ağırlığının üst sınırından daha fazla arttırmamalıdır. Pilül Üretimi Pilül kütlesinin hazırlanması: Formüldeki maddelerin kristal halde olanları iyice toz edilir ve tozların hazırlanmasındaki düzene göre dikkatle ve homojen bir kütle elde edilecek Ģekilde karıĢtırılır. Daha sonra sıvağ azar azar ve her ilaveden 171 sonra havan eli ile karıĢtırarak formüle eklenir. Bunlar pilül ağırlığım 50-250 mg'a ayarlamak için kullanılırlar.Meydana gelen kütle havan eli ile çevirme sırasında havana yapıĢmadan çıkarılabiliyorsa kıvamı uygun demektir. bal. Formülde sıvı bir madde mevcutsa kütleye ilave edilir.10 g'a tamamlanır. gliserin-su karıĢımı veya kitre zamkı çözeltisi ( lk kitre zamkı.

ÇalıĢma 19. havanda geometrik seyreltme ile karıĢtırılır. Kütleyi çok fazla yumuĢatacak sıvağ ilavesinden daima sakınılmalıdır. Bazı maddeler pilül Ģeklinde hazırlanıp verildiğinde midede tahriĢ edici etki gösterir veya sindirim sıvısı içinde etkisiz hala geçer.0 g Magnesie kalsine 0. laktoz.1.02 g Belladon ekstresi 0.7 g Meyan kökü usaresi 1.10 g Kodein 0.01 g Luminal 0.m P.10 grama ayarlamak için formüle ilave edilen niĢasta. Kaplama. Hesapsız olarak veya göz kararı alınan takribi miktarlar pilül ağırlığını rastgele arttırabilir. kaolen vb. bir pilül ağırlığını asgari değer olan 0.0 g Potasyum karbonat 7.XXI Hazırlama: Toz maddeler tartılır. Bağlayıcı olarak jansiyan ekstresi ilave edilerek kütle hazırlanır ve Ģekillendirilir. Aminopirin 0.2. görünüĢünün düzeltilmesi için pilüller kaplanabilir. Bu amaçla ve pilülün özelliklerinin korunması.I. hazırlanan pilüllerin ağıza alındığı zaman ilk acı lezzeti hissettirmemek için de yapılabilir.3 g Gliserin 4. Böylece bir defada gereğinden fazla sıvağ ilave edilmemiĢ olur. 172 ÇalıĢma 19. Bu amaçla genellikle balsam. maddelerin miktarı daima hesaplanıp tartılır.02 g Bağlayıcı (jansiyan ekstresi) y.Dolgu maddesi olarak .0 g Formül 100 pilül içindir Hazırlama: . pil.01 g Papaverin klorür 0.0 g ġeker 3. Blaud Hapları (T. havan içinde iyice homojen olarak karıĢtırılmıĢ toz kütlesi üzerine azar azar ve karıĢtırarak ilave edilmelidir.K 1948) Pilulae Ferratae Blaudii KurutulmuĢ demir II sülfat 9. Bağlayıcı maddeler.No. reçine ve zamk yapısında maddeler kullanılır.

15 dakikada bir karıĢtırılır. mide ortamına dayanıklı granüller. Prominal Luminal Formül 20 pilül içindir Kontroller: T. Kodein Dionin Luminal 0. etkin madde Ģahmının değiĢtirildiği granüller gibi kullanılabilmektedir.01 g 0. GRANÜLASYON ĠġLEMĠ VE GRANÜLLER ÜZERĠNDE YAPILAN KONTROLLER Granülasyon.4.60 g 0.m 173 Excipient glycerine: lk kitre zamkı. Granülasyona formülasyonda yer alan herbir toz bileĢenin homojen Ģekilde karıĢtırılmasından sonra baĢlanmakta ve granülasyon iĢleminden sonra elde edilen granüller.005 g 0. kaplanmıĢ granüller.YeĢilimsi renk oluĢuncaya kadar karıĢtırılır. toz partiküllerınin bir bağlayıcı veya mekanik güç yardımı ile birleĢtirilerek katı.3.50 g . kuru agregatlar haline getirilmesidir.015 g Bağlayıcı (excipient glycerine) y. Demir sülfat ve Ģeker ilave edilir. Ardından magnesie kalsine ve meyan kökü usaresini ilave edilerek gliserinin kalanı konur ve Ģekil verilir. efervesan granüller. 7 k gliserin ve 2 k su karıĢımından oluĢmaktadır. Çoğunlukla tablet veya kapsüllerin imalatında ara ürün olmalarına rağmen granüller. Granülasyon iĢleminin sağladığı yararlar Ģunlardır: 0.K'ne göre 100 mL'lik bir erlene 50 mL 37°C'deki su ve pilül konur. bitmiĢ ürün Ģeklinde bir dozaj formu olarak da örneğin. ÇalıĢma 19. Pilüller en fazla 2 saatte dağılmalıdır. bir dozaj formu olarak paketlenebildiği gibi tablet basımı ya da kapsül hazırlanması için kullanılabilmektedir. ÇalıĢma 19.Potasyum karbonat 3-4 damla gliserin ile iyice ezilir. Sorular: Pilül hazırlanmasının avantajları nelerdir? 174 20.

2. çünkü nem absorbe etmelerine rağmen granüller akıĢkanlıklarını koruyabilmektedir. yaĢ kütlenin hazırlanması için yüksek hızlı. Granülasyon yöntemi ve kullanılan ekipman. bağlayıcı maddelerin katı. yeterli bir sıvı dağılımı ve yapıĢkan bir kütle oluĢturmak için gerekli zamanı ve iĢ gücünü. zımba yüzeyine yapıĢma ve kapak atma eğilimini azaltmaktadır. granüller arası ve granül içi poroziteyi önemli ölçüde etkilemektedir. Dönen silindirler arasında toz karıĢımının sıkıĢtırılması ile Ģeritler halinde kompakt yapıların elde edilip bunların elekten geçirilmesi ile granül oluĢumu (roller compaction). Yas granülasvon: Bu yöntem toz karıĢımının bir sıvı ilave edilerek yaĢ bir kütle haline getirilmesini içermektedir. Briket tabletler halinde toz karıĢımının basılmasından sonra bu tabletlerin kırılması ve sonra elenmesi ile granül oluĢumu (slugging). 175 Bu yöntemler. bıçaklı karıĢtırıcılar ve granülatörler kullanılmaktadır. • Tektür (uniform) bir tanecik Ģekli ve çap dağılımı sağlamaktadır. • KarıĢımın akıĢ özelliklerinde düzelme sağlamaktadır. granülasyon iĢlemi bu olasılığı düĢürmekte. YaĢ granülasyonda. . • Higroskobik materyaller toz halinde saklandıklarında yapıĢarak bir kek Ģeklini alabilmektedir. • KarıĢımın basım özelliklerini iyileĢtirmekte. hem de taĢıma ve saklama açısından daha elveriĢli olacak Ģekilde karıĢımın küme dansitesini artırmaktadır.• Toz karıĢımmdaki bileĢenlerin ayrıĢmasını (segregasyonunu) önlemektedir. Granülasyon yöntemleri baĢlıca iki grup halinde sınıflandırılabilmektedir: Kuru granülasyon: Toz partikülleri yüksek basınç uygulanarak agregatlar haline getirilmektedir. Bu amaçla iki yöntem kullanılmaktadır: 1. toz kalinde toz karıĢımına ilave edilmesi durumunda (internal bağlayıcı olarak) tek baĢına ilave edilebildiği gibi bağlayıcı maddeyi içeren bir çözelti veya pasta (eksternal bağlayıcı olarak) Ģeklinde de ilave edilebilmektedir. AkıĢkan yatak cihazı ile bir cihazdan diğerine kütlenin transferi gerekmeksizin tüm iĢlemler aynı sistem içinde gerçekleĢtirilebilmektedir. yaĢ granülasyon ile basımın düzeltilemediği durumlarda ve materyaller neme ve ısıya duyarlı olduğunda kullanılmaktadır. • Hem sıkıĢabilme (konsolidasyon) ve basılabilirlik. • TozlaĢmanın azalmasını sağlayarak çapraz bulaĢma riskini azaltmakta ve çalıĢanın emniyetini artırmaktadır. Bu sıvı. OluĢan yaĢ kütle bir elekten geçirilip kurutulmakta ve sonrasında tekrar elenerek granüller elde edilmektedir.

yardımcı maddeler. GMP (Ġyi Ġmalat Uygulamaları) kapsamında ürün validasyonunun yer alması ile birlikte granülasyon iĢleminin de tekrarlanabilir ve kontrol altında olmasını sağlamak üzere granülasyon iĢlemi ile ilgili kritik iĢlem değiĢkenlerini belirlemek. kağıt paket veya flakon gibi tek birimlik kaplarda sunulur. Yardımcı madde olmaksızın da hazırlanabilirler. BitmiĢ Ürün Olarak Granüller Oral yolla uygulanmak üzere hazırlanırlar. Üretimleri. bazıları çiğnenerek. Bazıları yutularak. ambalajları. Suda disperse edilebilir diklofenak granülleri (50 mg) . depolama ve dağıtımları mikrobiyal kontaminasyondan uzak olarak gerçekleĢtirilmelidir.1. Tek doz granüller poĢet. Örnek 20.Tabletlerin kalitesi esas olarak oluĢturuldukları toz veya granüllerin fizikokimyasal özelliklerine bağlıdır. Uçucu veya korunması gereken madde içeren granüller sıkı kapatılmıĢ kaplarda muhafaza edilmelidir. istenilen dozda alınabilmeleri için uygun bir ölçekle birlikte ambalajlanır. gerekli ise renk ve koku verici maddeler de içerirler. bazıları ise suda veya diğer uygun bir sıvı içinde çözülerek veya dağıtılarak kullanılırlar. Granüller bir veya daha fazla etkin madde.1. Çok dozlu preparatlan. izlemek ve kantitatif ölçümlerden yararlanmak gerekmektedir. Bu açıdan granüllerde incelenmesi gereken faktörler Ģunlardır: • Granül oluĢumunun mekanizması • Granül çapını etkileyen faktörler ve granül çapının iĢlem ve dozaj formu üzerindeki etkileri • Granül çap dağılımının ölçülmesi ve yorumlanması • Granül Ģekli ve yüzey alanı tayini • Granül dansitesi ve sıkıĢabilmesi • Granül mekanik direnci ve kırılganlığı • Granüllerin elektrostatik özellikleri • Granüllerin akıĢ özellikleri • Granüllerin basılabilirliği • Granüllerin nem tayini 176 20. Granüller tek doz veya çok dozlu olarak ambalajlanabilirler.

Elde edilen pat. NOT: Bütün gereçler kuru olacaktır. Genellikle asit maddeler.0 g Hazırlama: II nolu çözelti ile I nolu karıĢım granüle edilir. Sıcaklığı 50°C'yi geçmeyen etüvde kurutulur. Uygun Ģekilde paketlenir ve etiketlenerek teslim edilir. 5. Sorular: 1. kurutulur ve tekrar elenir. 0.6 mm delik çaplı elekten geçirilir. Efervesan granüller: KaplanmamıĢ granüllerdir. 4.I. 177 ÇalıĢma 20. 2 dakika bekledikten sonra çıkarılır. 6.0 g 9. porselen spatül ile karıĢtırılır. 50 mg diklofenak sodyuma karĢılık gelen 3.3 g Portakal araması 4.0 g . Hazırladığınız granül niçin su ile pat haline getirilmiyor? 3. II. hızla 1. Tartarik asit ve sodyum bikarbonat eklenir. 100-105°C'lik etüvde 3-5 dakika bekletilir. Reaksiyon denklemini yazınız.4 g Su 50. Elde ettiğiniz granülleri hangi ortam koĢullarında tablet haline getirebilirsiniz? Nedenini açıklayınız.3 g Sorbitol 85.1. Uygulamadan önce suda çözülür veya dağıtılır.1 mm delik çaplı elekten geçirilir.6 g 4. karbonatlar veya bikarbonatlar içeren ve su ile hızla reaksiyona girerek karbondioksit açığa çıkaran granüllerdir.8 mm delik çaplı elekten geçirilir.9 g granül poĢetler içine doldurulur.0 g 15. Etüvden çıkarıldıktan sonra karıĢtırılır ve tekrar etüve konulur. Efervesan Granül Granulatum Effervescens Sitrik asit. Bu formülde niçin içerisinde 1 mol kristal suyu bulunan sitrik asit kullanılır? 2. Etkin madde taĢıyıcısı olarak kullanılırlar. Diklofenak sodyum Lutrol F 68 1. Hazırladığınız ilaç Ģekli ne amaçla ve nasıl kullanılır? Yazınız.4 g Cremophor RH 4. Sonra 1. H2O Tartarik asit Sodyum bikarbonat Hazırlama: Kristal sulu sitrik asit tartılarak bir kapsüle konulur.

Yardımcı madde olmaksızın da hazırlanabilirler.1.8 mm delik çaplı elekten geçirilir.4 g Su 50. Genellikle asit maddeler.4 g Cremophor RH 4. depolama ve dağıtımları mikrobiyal kontaminasyondan uzak olarak gerçekleĢtirilmelidir.6 g 4. kağıt paket veya flakon gibi tek birimlik kaplarda sunulur. Diklofenak sodyum Lutrol F 68 1. gerekli ise renk ve koku verici maddeler de içerirler.m. Granüller tek doz veya çok dozlu olarak ambalajlanabilirler.2. BitmiĢ Ürün Olarak Granüller Oral yolla uygulanmak üzere hazırlanırlar. Granüller bir veya daha fazla etkin madde. Uygulamadan önce suda çözülür veya dağıtılır. Uçucu veya korunması gereken madde içeren granüller sıkı kapatılmıĢ kaplarda muhafaza edilmelidir. Örnek 20.0 g 5g 23 g 17 g y. istenilen dozda alınabilmeleri için uygun bir ölçekle birlikte ambalajlanır. 50 mg diklofenak sodyuma karĢılık gelen 3. bazıları çiğnenerek. Magnezyum Sitrat Efervesan Granülü Magnesii Citrat Effervescens Magnezyum karbonat Sitrik asit (susuz) Sodyum bikarbonat Alkol (%95 h/h) 180 20. Suda disperse edilebilir diklofenak granülleri (50 mg) I. bazıları ise suda veya diğer uygun bir sıvı içinde çözülerek veya dağıtılarak kullanılırlar. kurutulur ve tekrar elenir. ambalajları. Üretimleri. Çok dozlu preparatlan. Bu ilaç Ģekli nasıl ambalajlanır? Neden? ÇalıĢma 20. Bazıları yutularak. Hazırlama: II nolu çözelti ile I nolu karıĢım granüle edilir.3 g Portakal aroması 4.6. Etkin madde taĢıyıcısı olarak kullanılırlar. .1. Efervesan granüller: KaplanmamıĢ granüllerdir. karbonatlar veya bikarbonatlar içeren ve su ile hızla reaksiyona girerek karbondioksit açığa çıkaran granüllerdir. Tek doz granüller poĢet. 0.3 g Sorbitol 85.9 g granül poĢetler içine doldurulur. yardımcı maddeler. II.

Efervesan granüller üzerinde diğer testlerin yanısıra Avrupa Farmakopesi'ne (EP5) göre dağılma testi de yapılır. granülasyonun akıĢkan yatak cihazında yapılması gerekir. Parasetamol (toz) 500 g Doksilamin süksinat 5g Kafein 33 g Tartarik asit 391 g Sodyum hidrojen karbonat 417 g II. Kaplayıcı olarak kullanılan maddeler çoğu kez çözelti 178 veya süspansiyon Ģeklinde ve sıvı kısımlarının buharlaĢtırıldığı koĢullarda uygulanır.1 g miktarda doldurulur. Bir doz efervesan granül bir beherglas içindeki 15-25°C'deki 200 mi suya konur. KaplanmıĢ granüller: Çoğunlukla çok dozlu preparatlardır ve çeĢitli yardımcı madde karıĢımlarıyla bir veya daha fazla tabaka halinde kaplanmıĢ granüllerden oluĢur. 6 dozun herbiri 5 dak. doksilamin 5 mg ve kafein 33 mg miktarda bulunacaktır. Dağılma süresi tayin edilir. sodyum bikarbonat ve sodyum bifosfat gibi alkali maddeler içerirler. Maksimum %30 bağıl nem koĢullarında poĢetler içine 2.2. Sodyum sitrat 30 g ġeker (kristal) 707 g Hazırlama: I nolu karıĢım II nolu çözelti ile granül haline getirilir. III. Kollidon 306 g Ġzopropanol (veya etanol) y. tartarik asit. Bir poĢet içinde parasetamol 500 mg.177 Formülasyonlannda sitrik asit. . Parasetamol (Asetaminofen) + Doksilamin + Kafein Efervesan Granülleri I. fumarik asit gibi asit maddeler ile sodyum karbonat. Örnek 20.m. 60°C'de kurutulur. içinde dağılırsa granül preparatı test ile uyumludur. elenir ve III nolu karıĢım ile karıĢtırılır. NOT: Çözücü olarak su kullanılacak olursa. ĠĢlem 5 adet tek doz granül üzerinde tekrarlanır.

yerini veya zamanını modifiye etmek üzere tasarlanmıĢ. akıĢ hızı tayini) • Küme dansitesi ve sıkıĢabilme tayini • Nem içeriği tayini • Dağılma süresi tayini (EP5) • Çözünme hızı tayini (EP5) • Ġçerik tekdüzeliği (EP5) • Kütle tekdüzeliği (EP5) 179 ÇalıĢma 20. kaplanmıĢ ya da kaplanmamıĢ granüllerdir. etkin maddenin salım tarzını göstermek için uygun bir çözünme testi uygulanır. geciktirilmiĢ salım yapan granüllerdir.1. Bu granüller üzerinde. H2O Tartarik asit Sodyum bikarbonat Hazırlama: 6. etkin maddenin uygun salım gösterdiğini tespit etmek için uygun bir çözünme testi örneğin katı dozaj formları için açıklanan testlerden biri uygulanabilir.0 g 9. Mide ortamına dayanıklı (gastro-resistant) granüller: Mide sıvısında dayanıklı olan ve intestinal sıvı içinde etkin maddenin (maddelerin) salımı için tasarlanmıĢ. Efervesan Granül Granulatum Effervescens Sitrik asit. Bu granüller üzerinde. ayrı ayrı veya birlikte.0 g . özel yardımcı maddeler içeren veya özel iĢlemlerle hazırlanan. Granüller üzerinde yapılan kontroller • Granül büyüklüğü ve dağılımı • Granüllerin akıĢ özelliğinin tayini (yığın açısı. etkin maddenin uygun salım gösterdiğini tespit etmek için uygun bir çözünme testi örneğin katı dozaj formları için açıklanan testlerden biri uygulanabilir. granüllerın mide sıvısına dayanıklı bir materyal ile kaplanmasıyla (enterik kaplı granüller) veya uygun diğer vasıtalar ile sağlanmaktadır. Bu özellikleri.KaplanmıĢ granüllere. Modifiye salım yapan granüller: Aktif madde veya maddelerin salım hızını.0 g 15.

1 mm delik çaplı elekten geçirilir.6 mm delik çaplı elekten geçirilir. 100-105°C'lik etüvde 3-5 dakika bekletilir. Tartarik asit ve sodyum bikarbonat eklenir. üzerine susuz sitrik asit ilave edilip homojen hale getirilir. 5. Sıcaklığı 50°C'yi geçmeyen etüvde kurutulur.Kristal sulu sitrik asit tartılarak bir kapsüle konulur. hızla 1. 6. Elde ettiğiniz granülleri hangi ortam koĢullarında tablet haline getirebilirsiniz? Nedenini açıklayınız. Bu granülün hazırlanmasında neden su yerine alkol kullanıyorsunuz? 5g 23 g 17 g y.6 mm delik çaplı elekten geçirilir. porselen spatül ile karıĢtırılır. Sonra 1. Uygun Ģekilde paketlenir ve etiketlenerek teslim edilir. Kuruyan granüller 1. Kütle irmik gibi taneleĢmeye baĢlayınca alkol eklemeye son verilir. Damla damla alkol eklenerek karıĢtırmaya devam edilir.m. . 4. Kütle 1. Magnezyum Sitrat Efervesan Granülü Magnesii Citrat Effervescens Magnezyum karbonat Sitrik asit (susuz) Sodyum bikarbonat Alkol (%95 h/h) 180 Hazırlama: Magnezyum karbonat ve sodyum bikarbonat havanda karıĢtırılır. Hava ve nem almayacak Ģekilde sıkı kapalı bir kaba konulur. Reaksiyon denklemini yazınız. 2 dakika bekledikten sonra çıkarılır.2. Sorular: 1. Elde edilen pat. Etüvden çıkarıldıktan sonra karıĢtırılır ve tekrar etüve konulur. NOT: Bütün gereçler kuru olacaktır. Bu formülde niçin içerisinde 1 mol kristal suyu bulunan sitrik asit kullanılır? 2. Hava akımlı kurutma dolabında 50°C'de kurutulur. Bu ilaç Ģekli nasıl ambalajlanır? Neden? ÇalıĢma 20. Hazırladığınız granül niçin su ile pat haline getirilmiyor? 3. Sorular: 1.1 mm delik çaplı elekten geçirilir. Uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir. Hazırladığınız ilaç Ģekli ne amaçla ve nasıl kullanılır? Yazınız.

Bu granül ne amaçla kullanılır? Avrupa Farmakopesi'ne göre efervesan granüller üzerinde hangi kontroller yapılır? 181 21. çözünme ortamında taĢıyıcının kolaylıkla çözünmesi ile ortamda dağılıp kolayca ıslanabilmektedir. 21. Elde ettiğiniz granülün kayıp miktarını ve kayıp yüzdesini hesaplayınız.2. Maddenin GI kanaldan absorpsiyon hızı. Bu parametreleri artırmak için. lg granülü 50 ml'lik bir beherdeki su içine koyarak yapınız. püskürterek kurutma vb. Katı dispersiyon. Katı dispersiyon oluĢması halinde etkin madde taĢıyıcı içinde moleküler düzeyde dağılmıĢ olduğundan çözünme ortamında çözünmesi daha kolay olmaktadır. Elde ettiğiniz efervesan granülün dağılma kontrolünü ve çözeltinin görünümünün kontrolünü. Ancak bu yöntemlerin gözlenen bazı dezavantajları nedeniyle (örneğin: öğütmede artan yüzey yüklerine bağlı olarak topaklanma ve etkin yüzey alanının azalması. çözünürlüğü fazla olan maddelerin kontrollü salım yapan preparatlarınm hazırlanması vb. maddenin ortam sıvısıyla temasta olan etkin yüzey alanının artırılması gerekmektedir. 2. çözücü kullanılan yöntemlerde çözücü toksisitesi gibi) son yıllarda etkin maddelerin katı dispersiyonlarmın hazırlanması tercih edilmektedir. Katı Dispersiyonlann Sınıflandırılması Etkin maddenin taĢıyıcı içinde dağılma ve açığa çıkma mekanizmalarına göre 6 temel grupta incelenebilirler: 182 1. Maddenin çözünme hızı ve belirli partikül iriliğinin altında olmak koĢuluyla çözünürlüğü. Bu sistemlerde dağılmıĢ olan kristal ve amorf haldeki madde. çözünme hızı ile kontrol ediliyorsa yani maddenin çözünme hızı emilme hızından çok yavaĢ ise bu maddelerin absorpsiyonu ve biyoyararlammı çözünme hızının bir fonksiyonu olmaktadır. Katı dispersiyonlarda ayrıca yapıda bulunan taĢıyıcı nedeniyle de partiküller arası topaklanmalar ortadan kalkmaktadır. Bunun için de öğütme. partikül büyüklüğünün bir fonksiyonudur. KATI DĠSPERSĠYONLAR Etkin maddeler gastrointestinal kanalda (GI) çözündükten sonra absorbe olmaktadır. 3. yöntemlerden yararlanılmaktadır. uygulama alanları da vardır. Katı dispersiyonlann yukarıda bahsedilen uygulamaları yanında bazı etkin maddelerin stabilitelerinin sağlanması. 4. çözünürlüğü az olan etkin maddelerin suda çok çözünen inert bir katı taĢıyıcıda çözme ve/veya eritme yöntemi kullanılarak dağıtılması ile oluĢturulmuĢ sistemlerdir.1. kontrollü çöktürme. Ötektik karıĢımlar Katı çözeltiler .

basitliği ve ekonomik olmasıdır. Yöntemin avantajı. çözücü uçurulduktan sonra kütle toz edilir. eritme ve çözme yönteminin avantaj ve dezavantajlarını birlikte taĢır. Çözme yönteminde genellikle çözücü olarak kloroform. uygulanan sıcaklıkta taĢıyıcı ve etkin maddenin parçalanma ve buharlaĢma olasılığının bulunmasıdır. 183 Tablo 21. Bu çözelti 70°C civarında eritilmiĢ taĢıyıcı ile karıĢtırılır.3. Katı dispersiyon hazırlamada kullanılan taĢıyıcı örnekleri ġekerler Polimerler Dekstroz Polivinil Sukroz pirolidon Galaktoz Polietilen Sorbitol glikoller Maltoz Yüzey aktif maddeler Polioksietilen-propilen glikol kopolimerleri (Poloxamer® 188) Polioksietilenalkil Asitler Diğerleri Sitrik asit Pentaeritritol Süksinik Üre asit Üretan Hidroksipropil eterleri (Texafor® AIP) . metanol veya bunların karıĢımları kullanılmaktadır. erime noktasına kadar dayanıklı olması. Eritme yönteminin uygulanabilmesi için. Dezavantajı ise. organik çözücü düĢük sıcaklıkta uçurulduğunda termal parçalanma olasılığının ortadan kalkmasıdır. EritilmiĢ karıĢım. organik çözücünün tamamen uzaklaĢtırılamaması. erime noktasının 250°C'nin üzerinde olmaması gerekir. Yöntemin avantajı. aseton. 6. suda iyi çözünmesi ve inert olması gereklidir. Etkin maddenin ise suda zor çözünmesi. Yöntem. 2. taĢıyıcının erime noktasının 200°C'nin üzerinde olmaması. Cam çözelti veya süspansiyonlar Kristal bir taĢıyıcıda etkin maddenin amorf halde kristallendiği sistemler Etkin madde ile taĢıyıcı arasında kompleks oluĢumu ile hazırlanan sistemler Yukarıdaki beĢ olasılığı birlikte taĢıyan karıĢık sistemler 21. uygun çözücü seçimindeki güçlükler ve aynı kristal Ģeklinin elde edilebilme zorluklarıdır.2. bu sıcaklığa kadar dayanıklı olup bozunmaması. KatılaĢmıĢ kütle öğütülür ve elenir. 3. Eritme yöntemi: Suda çözünen taĢıyıcı ile suda zor çözünen etkin madde birlikte ısıtılır ve eritilir. Çözme yöntemi: Etkin madde ile taĢıyıcının fiziksel karıĢımı organik çözücüde çözülür ve çözücü buharlaĢtmlarak uçurulur. düĢük buhar basıncına sahip olması.1. buz banyosunda karıĢtırılarak soğutulur. 1. Katı Dispersiyon Hazırlama Yöntemleri Katı dispersiyonları hazırlamak için genel olarak 3 farklı yöntem kullanılmaktadır. Dezavantajı ise pahalı olması. 4. 5. Eritme-çözme yöntemiı Etkin madde uygun çözücüde çözülür.

taĢıyıcının yapıya nem çekmesi nedeniyle kimyasal yapı değiĢiklikleri vb. renk değiĢimi. Katı Dispersiyon Sistemlerini Ġnceleme Yöntemleri Hazırlanan ürünlerle katı dispersiyon elde edilip edilemediğini. 4. 3. erime dereceleri düĢük olmalı (200°C'den düĢük olmalı). suda çözünmeli. X-ıĢmı kırınım yöntemi Mikroskop yöntemi Spektroskopik yöntemler Çözünme hızı yöntemi Termodinamik yöntem ve diferansiyel tarama 184 21. kimyasal ve termal stabiliteleri iyi olmalı. kristal Ģekilden amorf yapıya dönüĢüm.Mannitol metil selüloz Laktoz Metil selüloz Pektin Galaktomannan Deoksikolik asit Polisorbatlar (Tweenler) Sorbitan yağ asidi Siklodekstrinler esterleri (Spanlar) Katı dispersiyon hazırlamada kullanılan taĢıyıcılar. stabilite problemleri gösterebilirler. kristal durumlannı ve hangi tip bir katı dispersiyon olduğunu belirlemek için kullanılan temel yöntemler Ģunlardır: 1. 5. Termal analiz yöntemleri • soğutma eğrisi yöntemi • çözülme-erime yöntemi • termomikroskop yöntemi • diferansiyel termal analiz (DTA) kalorimetresi (DSC) yöntemleri • bölgesel eritme yöntemi (Zon melting) 2. erime noktalarını. nisbeten düĢük buhar basıncına sahip olmalı ve fizyolojik olarak inert olmalıdır. Katı Dispersiyonların Stabilitesi Katı dispersiyonlar hazırlama yöntemine. kullanılan taĢıyıcıya ve saklama koĢullarına bağlı olarak yeniden kristallenme. 21.4.3. 6. . fiziksel.

minitabletlerin yanısıra yarıkatılann konabildiği ve oral kullanım için tasarlanmıĢ katı dozaj formlarıdır.0.63 0. mikropellet. yine kontrolleri de ağırlık olarak yapılmaktadır. Maddelerin küme dansiteleri ve miktarlarına bağlı olarak seçilmesi gereken kapsül numaraları [Fahrig.21 0. Laboratuvar koĢullarında bir maddenin katı dispersiyonunu hazırlayıp hazırlayamadığmızı nasıl test edebileceğinizi yazınız. granüle. 2. içlerine toz. Sorular: 1.37 0.37 0. SERT JELATĠN KAPSÜLLERĠN DOLDURULMASI VE UYGULANAN KONTROLLER Kapak ve gövde olmak üzere iki parçadan oluĢan. metanol:antılmıĢ su (95:5) karıĢımında tamamen çözülür. Die KapsetGrundlagen. W. Hacim (mi ) 1. Bu nedenle sert jelatin kapsüller içine doldurulacak toz kütlesinin düzenli bir akıĢ özelliği.. bunların hacimleri ve bunlara karĢılık gelen numaraları ġekil 22. Sert jelatin kapsüller hacimlerine göre sekiz farklı büyüklükte üretilmektedir. Sert jelatin kapsüller hacim esasına göre doldurulmakta ancak içlerine konacak maddeler ağırlık olarak verilmekte. mikrokapsül. bu nemi koruyabilmeleri için sıcaklığı 15-25°C. mikroküre..ÇalıĢma 21. Elde edilen kütle elenerek istenilen partikül büyüklüğüne ayrılır.95 0.50. U. Furosemid Polivinilpirolidon (PVP-40) Hazırlama: Furosemid ve PVP. i 4 s ġekil 22. 185 22. Çözücü 60°C'de su banyosunda uçurulup elde edilen kütle 50°C'de vakum altında 1 saat kurutulur ve öğütülür.13 BBBbbb Kapsül No ono 00 o \ ?. Ġçerdikleri nem miktarı %12. bağıl nemi %30-70 arasında olan ortamlarda ve nem geçirmeyen kaplar içinde saklanmaları gerekmektedir. Katı dispersiyonu hazırlanarak çözünürlüğünü artırabileceğiniz az çözünür etkin maddelere örnekler veriniz.1.1. dar bir partikül çap dağılımı ve mümkün olduğunca küresel partikül Ģekillerine.30 0.1'de görülmektedir. yani stabil küme özelliklerine sahip olmaları gerekmektedir. Hofer.0 olup. 3.5-16. Çözünürlük nedir ve nasıl artırılır? Farmasötik teknolojideki önemini belirterek yazınız. Technologie und Biopharmazie 1k 6k .

9 855 612 450 333 270 189 117 1.5 475 340 250 185 150 105 65 0. Tablo 22.95 0.einermodernen Arzneiform.858-893.1'den hesaplanabilir. Chapter 46. mannitol. 186 Sert jelatin kapsüller içine doldurulacak maddeler.6 570 408 300 222 180 126 78 0. Seçimlerinde etkin madde ile geçimli olup olmadıkları değerlendirilmeli.fi. 20th Ed.4 380 272 200 148 120 84 52 0. Bu yardımcı maddeler mikrokristal selüloz. Kapsül dolum kartı [Limmer. herhangi bir seyreltmeye gerek göstermeyecek miktarda iseler küme dansiteleri hesaplanıp.13 Dansitesi Kapsül Büyüklüğü (g/ml) 00 0 1 2 3 4 5 0.0 950 680 500 370 300 210 130 1.1.8'e karĢılık gelen nokta.3 0.1 1045 748 550 407 330 231 143 1. pg. 1983.4 1330 952 700 518 420 294 182 1.8 g/cm3 olan bir etkin maddenin kapsül içinde bulunması gereken miktarı 700 mg ise Ģekilde yer alan küme dansitesi skalasından 1. inert dolgu maddeleri içinde seyreltilmeleri gerekmektedir. Kapsül Hacmi (mi) Küme 0.5 0.3 1235 884 650 481 390 273 169 1. niĢasta. dibazik ve tribazik kalsiyum fosfat olabilir.83-111.Wissenschaftliche Verlagsgesellscha. kalsiyum karbonat. ona göre hangi kapsül büyüklüğünün seçileceği ġekil 22. yine Ģekilde bulunan bir kapsüle doldurulması gereken ağırlık skalasmda 700 mg (0.The Science andPractice ofPharmacy. kalsiyum sülfat dihidrat.5 1425 1020 750 555 450 315 195 Sert jelatin kapsüllerin içine doldurulacak etkin madde veya maddelerin miktarlan çok az ise (0. bu iki noktanın birleĢtirilmesi ile 2 nolu kapsüle doldurulmasının uygun olacağı bulunmaktadır. pg. 2000. Baltimore].2 1140 816 600 444 360 252 156 1.3 285 204 150 111 90 63 39 0.7 665 476 350 259 210 147 91 0.21 0.37 0.5-50 mg) bu miktardaki maddenin fizyolojik etkiye sahip olmayan. Remington. Lippincott fVilliams & Wilkins.7 g)'ın iĢaretlenip. Tablo 22. laktoz. D. küme dansiteleri belirlenerek etkin maddenin küme 187 . (ed.8 760 544 400 296 240 168 104 0.68 0.1'de maddelerin küme dansiteleri ve miktarlarına bağlı olarak seçilmesi gereken kapsül numaralan tablo Ģeklinde verilmektedir. Stuttgart].). Örneğin küme dansitesi 1.

Kapsül hacmi x kapsül adedi = Gerekli tozun hacim olarak miktarı (Vt) • Etkin madde (de.dansitesine yakın olanlar tercih edilmelidir. Bunun yanısıra küçük çaplı bir üretim için gerekli miktarda etkin madde bir mezüre alınıp doğrudan dolgu maddesi ile Vt' ye tamamlanabilir. metalik stearatlar.m * e. • Etkin madde ve yardımcı maddeler spatülle uygun Ģekilde kanĢtınldıktan sonra sert jelatin kapsüller içerisine doldurulur. Dolgu Maddelerinin Miktarlarının Belirlenmesi • Kullanılacak kapsül büyüklüğüne göre alabileceği hacim Ģekilden tespit edilir ve istenen kapsül adedine göre toplam hacim belirlenir.1.2'de Ģematik olarak gösterilmektedir. Me. Eczane boyutunda üretimler için kullanılabilecek bir kapsül doldurma aleti ġekil 22.m de. Bunların yanısıra formülasyonlara akıĢ özelliklerini iyileĢtirmek üzere silisyum dioksit.m) ve kullanılacak dolgu maddesinin küme dansiteleri (ddm) bir mezür kullanılarak hesaplanır (g/cm3) Etkin maddenin birim dozu x kapsül adedi = Gerekli etkin madde miktarı (Mem) Dolgu maddesinin küme dansitesinden gerekli kapsül adedi için ilave edilmesi gereken dolgu maddesi miktarı bulunur. stearik asit ve talk ilave edilebilir. 22. A :Kapsüllerin üst-kapak kısmını ayıran ve sonra kapatan plaka. B/C:KapBül alt kıemını(hazneyi) muhafaza eden plakalar. .m Ve m: Ġstenen kapsül adedine göre mezüre alınan etkin maddenin hacmi Vdm: Ġstenen toplam kapsül adedine göre ilave edilecek dolgu maddesinin hacmi 188 'dm v.

Bölge Samsun Eczacı Odası Dergisi.75 g/ml ise hangi boyuttaki kapsül kullanılmalıdır ? 200 mg . Bir kapsül için ve istenen kapsül adedi için gerekli etkin madde ve dolgu maddesinin miktarları hem ağırlık hem de hacim olarak belirlenir. •\ s 1 S«rt jelatin kapsül doldurma ve kapatma aleti (Aponorm. Dağılma testi (EP5).. Çözünme testi (EP5). Kullanılacak dolgu maddesi seçilir. ÇalıĢma 22. Kütle tekdüzeliği (EP5). Hesaplanan miktarda etkin madde ve dolgu maddesi uygun Ģekilde karıĢtırılıp kapsül doldurma makinasmda kapsüller içine doldurulur. Parasetamol 30 kapsül hazırlayınız. 60 kapuülliık) .0 :SıkıĢtırma plakası. 10 ml'lik mezür yardımıyla etkin madde ve dolgu maddesinin küme dansiteleri bulunur.TEB 6. sf.22].1. ġekil 22. Mikrobiyal kalite tayini (EP5). Eczane boyutunda üretimler için kullanılabilecek bir kapsül doldurma aleti [Baykara T. Ocak 1987. Hazırlama: Size verilen kapsül büyüklüğüne göre doldurulması gerekli kütlenin toplam hacmi hesaplanır. Sert jelatin kapsüller içinde verilecek bir etkin maddenin teorik dolum ağırlığı 350 mg ve küme dansitesi 0.2. Dolu Kapsüller Üzerinde Yapılan Kontroller • • • • • Ġçerik tekdüzeliği (EP5). E t Aletin ana gövdesi. Sorular: 1. 189 22. Dolu kapsüller üzerinde kütle tekdüzeliği Avrupa Farmakopesine göre incelenerek sonuçlan kaydedilir.2.

2. Küme dansitesi 0.80 g/ml olan bir maddenin bir kapsül için dolum ağırlığı 500 mg olarak verilmiĢtir. Elinizde 0 numaralı kapsül varsa bu dolumu yapabilmek için dolgu maddesi kullanımına ihtiyaç varsa, bir kapsül için gerekli dolgu maddesi miktarını hesaplayınız. 3. Sert jelatin kapsüllerin doldurulmaları sırasında ortam sıcaklığı ve nemi nasıl olmalıdır? Yazınız. 4. Sert jelatin kapsüllerin saklanmaları sırasında dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir? Yazınız. 5. Sert jelatin kapsüllerin içine konamayacak maddeler nelerdir? Açıklayarak yazınız. 190 ÇalıĢma 22.2. Ramipril Prejelatinize niĢasta Kapsül no:4 ÇalıĢma 22.3. Metiltestosteron Mısır niĢastası Kapsül no: 4 22.3. Sert Jelatin Kapsüller Ġçine Sıvı ve Yarı-Katı (Semi-Solid Matrix) Materyallerin Doldurulması Sert jelatin kapsüller içine yumuĢak jelatin kapsüllerde olduğu gibi akıĢkan ve yarı katı maddelerin doldurulmasıdır. Kilitli sert jelatin kapsüllerin geliĢtirilmesi, kapsüllerin kap ve kapak kısımlarının dıĢtan bir bantla mühürlenmesini sağlayan tekniğin geliĢtirilmesi gibi faktörler bu teknolojinin ilerlemesini sağlamıĢtır. Sert jelatin kapsüller içinde sıvı veya yarı-katı matris Ģeklinde dozaj formlan olarak etkin maddelerin formülasyonlarınm geliĢtirilmesi Ģu amaçlarla uygulanmaktadır: • • Suda çözünürlüğü düĢük olan etkin maddelerin biyoyararlanımlannm artırılması, DüĢük erime noktasına sahip olan veya oda sıcaklığında sıvı olan maddelerin verilmesi, 10 mg y.m.

5mg y.m.

• DüĢük dozlu, yüksek potense sahip etkin maddelerin dozaj formlannm hazırlanmasında içerik tekdüzeliğine ulaĢma zorluğu ve çapraz bulaĢma problemlerinin önlenmesi, • • 191 Sert jelatin kapsüller içinde sıvı ve yarı-katı matris teknolojisinde kullanılabilecek yardımcı maddeler üç grup altında verilebilir: l.Sıvı yağlar (yerfıstığı yağı, zeytin yağı, soya yağı, susam yağı gibi) ve orta Neme duyarlı etkin maddelerin stabilitesinin artınlması, Etkin madde Ģahmının modifiye edilmesi.

zincir uzunluğuna sahip trigliseridler (Miglyol 810, 812 ve 820; Labrafac CC, PG; Lauroglycol FCC). 2.Yarı-katı lipofilik taĢıyıcılar ve lipofılik sıvı taĢıyıcılar için viskozite modifıye ediciler (setil alkol, setostearil alkol, gliseril behenat, gliseril palmitostearat, hidrojene sıvı yağlar, Aerosil, Gelucire'ler). 3.ÇözünürleĢtirici ajanlar, surfaktanlar, absorpsiyon artırıcılar, emülsifıye edici maddeler (yüksek HLB'ye sahip Gelucire tipleri, Molekül ağırlığı 4000'den büyük olan PEG'ler, Tween 80, Poloxamer F68). Sert jelatin kapsüller içinde yarı-katı matris tipi preparatlann imalatında iki yöntem söz konusudur: Tiksokap yöntemi: Etkin maddelerin yardımcı maddelerle tiksotropik özellikteki dispersiyonlannm hazırlanmasıdır. Bu dispersiyon karıĢtırılarak akıcı halde tutulurken kapsüller içine hacim olarak doldurulmaktadır. Dolum iĢleminden sonra sistem katılaĢarak sızmaya ve akmaya dirençli bir j el yapısı oluĢturmaktadır. Termokap yöntemi: Yardımcı maddeler ısı uygulanarak eritildikten sonra etkin madde ilave edilip karıĢtırılmakta ve bu karıĢım katılaĢmasına yakın bir sıcaklıkta kapsüller içine doldurulmaktadır. Bu iki yöntemin birarada kullanılması ile de yarı-katı matrisler hazırlanabilmektedir. ÇalıĢma 22.4. Ġbuprofen PEG-stearat Eudragit S-100 60.0 mg 37.4 mg 2.6 mg

192 Hazırlama: Termokap yöntemi ile hazırlanacak olan bu preparatta, PEG-stearat termostatlı bir su banyosu üzerinde erime noktasına kadar ısıtılır. Daha sonra içine polimer ve etkin madde ilave edilerek karıĢtırılır. Böylece elde edilen yarı katı matris kütlesi, içindeki dispers partiküllerin çökmesini önlemek üzere katılaĢmasına yakın bir sıcaklığa kadar soğutularak bir plastik enjektör içine boĢaltılır ve volumetrik olarak kapsüller içine doldurulur. ÇalıĢma 22.5. Oksprenolol HC1 Sıvı parafın CutinaHR Aerosil 200 Hazırlama: Tiksokap yöntemi ile hazırlanacak olan bu preparatta, formüldeki yardımcı maddeler bir su banyosu üzerinde karıĢtırılarak ısıtılır ve sonra oda sıcaklığına kadar soğutulur. Bu Ģekilde elde edilen tiksotropik jelin içine etkin madde ilave edilip karıĢtırılır. Bu karıĢım bir plastik enjektör içine boĢaltılır ve volumetrik olarak kapsüller içine doldurulur. 193 23. TABLETLER Tabletler etkin madde yanısıra ilacın özellikleri ve basıma yardımcı olmak üzere seçilen belirli yardımcı maddeleri içeren bir formülasyonun kompakt hale getirilmesi ve sıkıĢtırılması vasıtasıyla yapılan katı dozaj formlarıdır. Tabletler, kullanılan zımba/kalıp veya ekipmana bağlı olarak çeĢitli büyüklükte ve daire, oval, kare, üçgen, oblong gibi çeĢitli Ģekillerde üretilebilirler. Oral kullanım için tabletler Ģu Ģekilde sınıflandırılır (EP5): • KaplanmamıĢ tabletler • KaplanmıĢ tabletler • Efervesan tabletler • Suda çözünen tabletler • Suda dağılan tabletler • Ağızda dağılan tabletler • Mide ortamına dayanıklı tabletler (enterik tabletler) 50.0 46.5 1.5 2.0

• Modifiye salım sağlayan tabletler Tabletler uygun etkin madde salımı oluĢturmak, kabul edilebilir fiziksel ve mekanik özellikler sağlamak için ve imalatı kolaylaĢtırmak amacı ile çeĢitli yardımcı maddeler (eksipiyanlar) içermektedir. Dolgu maddeleri: Tabletin kütlesini artırırlar. Uygun dolgu maddelerinin seçimi için formülasyon geliĢimi sırasında etkin madde ile yardımcı maddeler arasında geçimsizlik olup olmadığı, etkin maddenin biyoyararlanımınm etkilenip etkilenmediği incelenmelidir. Çözünmeyen dolgu maddeleri: Kalsiyum sülfat dihidrat, kalsiyum fosfat dibazik ve tribazik, kalsiyum karbonat, niĢasta, modifiye edilmiĢ niĢastalar (karboksimetil niĢasta vs.) ve mikrokristal selüloz gibi. Çözünen dolgu maddeleri: Laktoz, sukroz, dekstroz, mannitol, sorbitol gibi. Bağlayıcılar: Granüle oluĢturmak üzere tozlan birarada tutan maddelerdir. Tablet basımı sırasında granülelerin birbirine bağlanmalarını sağlamak için gerekli kohezif özelliği oluĢtururlar. Bağlayıcılar, toz karıĢımına doğrudan ilave edilip bu karıĢım, su, alkol-su karıĢımı ile ıslatılarak granüle haline getirilebileceği gibi genellikle % 5-20 konsantrasyondaki sulu veya alkollü çözeltileri veya pastaları Ģeklinde de ilave edilebilirler. Yaygın olarak kullanılmakta olan bağlayıcılar Ģunlardır: NiĢasta, prejelatinize niĢasta, jelatin, akasya, sukroz, polivinil pirolidon, polivinil alkol, polietilen glikol, metil selüloz, sodyum karboksimetil selüloz, etil selüloz gibi. 194 Dağıtıcılar: Sulu ortama konulduklarında tabletlerin dağılmasını, granüller ve toz partiküllerine ayrılmasını sağlamak amacıyla tablet formülasyonuna ilave edilirler. Hazırlama esnasında granüle oluĢturulmasından önce toz karıĢımına veya daha sonra oluĢturulan granülelere karıĢtırılarak ilave edilebilirler. Dağıtıcılara örnek olarak niĢasta (Starch 1500), mikrokristal selüloz (Avicel), toz edilmiĢ selüloz (Elcema), sodyum niĢasta glikolat (Explotab, Primojel), guar reçinesi (Jaguar), aljinik asit, çapraz bağlı polivinil pirolidon (Kollidon CL, Polyplasdone XL ve XL10, Polyclar AT) ve çapraz bağlı sodyum karboksimetil selüloz (Ac-Di-Sol) verilebilir. Doğrudan tabletleme ajanları (DTA): Bu maddeler hem dolgu maddesi hem de bağlayıcı olmak üzere iki fonksiyona birarada sahip olan maddelerdir. Basılabilir olmaları ve uygun akıĢ özelliklerine sahip olmaları gerekmektedir. Bu maddeler: Laktozlar: Alfa laktoz monohidrat, Ludipress, Tablettose, Laktoz NF (anhidr), Laktoz Fast Flo. ġekerler: Nu-Tab, Di-Pac.

ġeker alkolleri: Sorbitol (Neosorb), mannitol (Mannitab), inozitol, ksilitol. Kalsiyum bileĢikleri: Kalsiyum sülfat (Compactrol, Celocal), dikalsiyum fosfat (Di-Cafos A), dikalsiyum fosfat dihidrat (Di-Cafos, Di-Tab, Emcompress), trikalsiyum fosfat (tri-Cafos), kalsiyum silikat (Cal Flo E). Selülozlar: Elcema, Avicel, Vitacel, Emcocel. Minör bileĢenler Lubrikantlar: Tabletlerin zımbalara yapıĢmasını önleyen, matris boĢluğu veya mühreden atılma kolaylığı sağlayan, zımbalar ve mühre arasındaki sürtünmeyi dolayısı ile aletlerin aĢınmasını önleyen ve zımba basıncının tablete eĢit olarak dağılımını sağlayan maddelerdir. Etkinlikleri partikül çaplan ve yüzey alanları, formüle ilave edilme Ģekli ve sırası, karıĢtırma süresi ile iliĢkilidir. Tabletlerin dağılma ve çözünme özelliklerini de tipleri, tablet basım kütlesi ile karıĢtırılma süreleri ve kullanılan miktarlarına bağlı olarak önemli derecede etkileyebilirler. 195 Lubrikantlar Ģunlardır: Hidrofob lubrikantlar: Metal stearatlar (Ca-, Mg-, Zn-stearatlar), stearik asit, hidrojene bitkisel yağlar, niĢasta, hafif sıvı parafın. Suda çözünen lubrikantlar: Sodyum benzoat, sodyum klorür, sodyum ve magnezyum lauril sülfat, polietilen glikol 4000 ve 6000, DL-lösin. Glidantlar: Tablet basımı anında matris boĢluğuna materyalin akıĢını kolaylaĢtıran ekstra küçük partiküllü, dansitesi düĢük maddelerdir. Silika tipli olanlar (Aerosil, Cab-O-Sil) en etkin glidantlardır. Diğerleri, metalik stearatlar, kalsiyum silikat, niĢasta ve Starch 1500, magnezyum karbonat, magnezyum oksit ve talktır. Antiadherentler: Basılacak partiküllerin zımba-matris yüzeylerine yapıĢıp yüzeyden parçacık kopmasını ve pürüzlü tablet yüzeyi oluĢmasını önlemek için kullanılırlar. Talk, kolloidal silisyum dioksit (Aerosil, Syloid, Cab-O-Sil), magnezyum stearat ve mısır niĢastası antiadherent olarak kullanılabilen maddelerdir. Diğer yardımcı maddeler: Renk maddeleri Tat ve koku vericiler Adsorbanlar Tampon maddeleri 23.1. Tablet Hazırlama Yöntemleri Tablet imalatında kullanılan yöntemler Ģu Ģekilde sınıflandınlabilir: I- Granülasyon yöntemi I-A- YaĢ granülasyon I-B- Kuru granülasyon

ıslatma 4. Büyük.Dönen silindirler arasında sıkıĢtırma (roller compaction) ile granüle hazırlanması II. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi 2.Doğrudan basım yöntemi 196 Farklı yöntemlerle tablet imalatında iĢlem basamaklan Ģunlardır: YaĢ granülasyon Kuru granülasyon Doğrudan basım 1. YaĢ kütlenin 6-12 mesh elekten geçirilmesi 5. Tablet basımı B. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi 2.I-B-l.Briket (slug) tabletlerden granüle hazırlanması I-B-2. KurutulmuĢ granülenin elenmesi ve kanĢtınlması 7. Nemli granülenin kurutulması 6. Minör bileĢenlerle kanĢtırma 6. Briket (slug) tabletlerden granüle hazırlanması 1. Tablet basımı A. Tozlar ve bağlayıcı çözeltinin karıĢtınlması. Briket tabletlerin kırılıp elenmesi (briket granüle) 5. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi . Tozların karıĢtırılması 3. Dönen silindirler arasında sıkıĢtırma (roller compaction) ile granüle hazırlanması 1. sert tabletlerin basılması (briket veya slug tablet) 4. Tozlann karıĢtınlması 3.

2. Tozlann karıĢtınlması 3. Dönen silindirler arasında sıkıĢtırarak granüle hazırlanması ve elenmesi 4. Minör bileĢenlerle kanĢtırma 5. Tablet basımı 1. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi 2. Tozlann kanĢtınlması 3. Tablet basımı 23.2. Tablet Basımı Tablet makinaları iki tiptir: Ekzantrik tablet makineleri: Üst ve alt zımba ile matris halkasından oluĢan tek bir zımba setini içerir. Tablet ağırlığı, alt zımbanın mühre içindeki en alt pozisyonu belirlenerek ayarlanırken, tablet sertliği üst zımbanın mühre içinde alacağı yol veya giriĢ derinliği ile ayarlanmaktadır. Bu makine ile dakikada yaklaĢık olarak 60 adet tablet basılabilir. Sayı, matris ve zımba çiftleri, üçlüleri kullanılarak dakikada 120-180 adet tablete kadar artırılabilir. Laboratuvar tipi makinedir. Ön formülasyon çalıĢmaları, küçük serilerin üretimi ve briket tablet basımında tercih edilir. Rotasyon tipi tablet makineleri: Ġki adet yatay olarak dönen dairesel tabladan üsttekinde üst zımbalar, alttakinde matris halkaları ve bunlara giren alt zımbalar bulunmaktadır. Bunlarda 12-73 adet zımba seti bulunabilir. Tablet sertliği, ekzantrik olanlardan farklı olarak hem alt hem de üst zımbalar tarafından basınç uygulanması ile sağlanmaktadır. Tablet ağırlığı ise alt zımbaların mühre içindeki pozisyonunun ayarlanması vasıtasıyla yapılmaktadır. Bu makineler endüstri tipi olup yaklaĢık olarak dakikada 500-17000 adet tablet basabılen yüksek hızlı makinelerdir. 23.3. Tabletler Üzerinde Yapılan Kontroller • BaĢlangıç maddelerin kontrolleri (teĢhis, saflık, potens, miktar tayini, katıların partikül büyüklüğü dağılımı ve Ģekli, nem tayini vb.), • ĠĢlem içi (in-process) ve ara ürün (tozlar veya granüleler, Bkz:sf. 179) kontrolleri, • BitmiĢ ürün kontrolleri Ģeklinde uygulanmaktadır. Tabletler üzerinde yapılan bitmiĢ ürün kontrolleri aĢağıda verilmektedir:

• Renk, görünüĢ, • Kalınlık kontrolü, • Nem içeriği tayini, • Ġçerik tekdüzeliği (EP5), • Kütle tekdüzeliği (EP5), • Kırılmaya karĢı direncin (sertlik) tayini (EP5), • Kırılganlık (friabilite) veya ufalanma-aĢınma tayini (EP5), 198 Dağılma testi (EP5), Çözünme testi (EP5), Mikrobiyal kalite tayini (EP5). ÇalıĢma 23.1. Parasetamol Tableti Compressi Paracetamolum Parasetamol NiĢasta Laktoz Jelatin çözeltisi (% 8 a/a) Glidant-lubrikant Formül 1 tablet içindir. Glidant-lubrikant karıĢımı: Talk NiĢasta Magnezyum stearat Kolloidal silisyum dioksit (Aerosil 200) Hazırlama: Parasetamol, niĢasta ve laktoz küp karıĢtırıcıda 15 dakika süreyle karıĢtırılır. Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile planet karıĢtırıcıya alınır. Bir erlene jelatin çözeltisi konup erlenle birlikte tartılır. Planet karıĢtırıcıda toz 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra üzerine, 10 ml'lik bir pipet yardımı ile, sıcak jelatin çözeltisinden azar azar ilave edilir. Çözeltinin homojen olarak dağılması için karıĢtırma iĢlemine devam edilir. KarıĢım hamur kıvamına gelince (parmaklar arasında sıkıĢtınldığmda dağılmamalı ve kompakt bir hale gelebilmeli) jelatin çözeltisi 50 40 8 2 0.250 g 0.100 g 0.050 g y.m. y.m.

ilavesine son verilir. Erlenle birlikte jelatin çözeltisi tekrar tartılıp kullanılan bağlayıcı çözelti miktarı kaydedilir. Elde edilen hamur plastik spatüller yardımı ile bir plastik kaba alınır. 1.25 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salınımlı granülatöre boĢaltılır ve granülatör orta hızda çalıĢtırılır. OluĢan granüle üzeri kağıtla kaplı tepsiler 199 üzerine ince bir tabaka halinde yayılarak 50°C'de kurutulur. KurutulmuĢ granüle, 1.00 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ granülatörden geçirilir. Glidant-lubrikant karıĢımından tartımın % 3'ü kadar ilave edilir. Bu karıĢım küp karıĢtırıcıda 20 rpm'de 10 dakika karıĢtınlıp kürek yardımı ile bir plastik kaba alınır. Ġçinde 250 mg parasetamol olacak Ģekilde 1 tablet ağırlığı hesaplanır. Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konup hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir. Tabletler üzerinde daha önce belirtilen kontroller yapılır ve sonuçlar tablo halinde gösterilir. Sorular: 1. 2. 3. 4. 5. Bu üretimde kullandığınız yöntem hangisidir? Kaç gram jelatin çözeltisi kullandınız? Bu miktar kaç gram jelatine karĢılık gelmektedir? Teorik kütle kaç gramdır? Hazırladığınız kütle (pratik kütle) kaç gramdır? Kaç gram glidant-lubrikant ilave ettiniz? 250 mg Parasetamol içeren bir tabletin ağırlığı ne kadardır?

6. Elinizdeki basım kütlesinden her biri 250 mg Parasetamol içeren kaç tablet basabilirsiniz? Hesaplayınız. 7. Hazırladığınız granülenin nem miktarını tayin ederek sonucu yorumlaymız.

ÇalıĢma 23.2. Sodyum Novamin Sülfonat (Novaljin) Tablet Compressi Natrii Novamin Sulfonas Sodyum novamin sülfonat Laktoz Patates niĢastası Jelatin çözeltisi (% 10 a/a) Magnezyum stearat 0.500 g 0.040 g 0.060 g y.m. %1

Aerosil 200:NiĢasta (0.5:9.5) Formül 1 tablet içindir. 200 Hazırlama:

%2

Patates niĢastası, laktoz ve sodyum novamin sülfonat küp karıĢtırıcıda 15 dakika karıĢtırılır. Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile sigma karıĢtırıcıya alınır. Bir erlene jelatin çözeltisi konup erlenle birlikte ağırlığı belirlenir. Sigma karıĢtırıcıda 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra tozun üzerine 10 ml'lik bir pipet yardımı ile azar azar sıcak jelatin çözeltisinden ilave edilir. Çözeltinin homojen olarak dağılması için karıĢtırma iĢlemine devam edilir. KarıĢım hamur kıvamına gelince jelatin çözeltisi ilavesine son verilir. Erlenle birlikte jelatin çözeltisinin ağırlığı tekrar belirlenip kullanılan bağlayıcı çözelti miktarı kaydedilir. Elde edilen hamur plastik spatüller yardımı ile bir plastik kaba alınır. 1.25 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salınımlı granülatöre boĢaltılır ve granülatör çalıĢtırılır. OluĢan granüle üzeri kağıtla kaplı tepsiler üzerine ince bir tabaka halinde yayılarak 50°C'de kurutulur. KurutulmuĢ granüle, 1.00 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ granülatörden geçirilir. 10 g'ı alınıp nem oranı tayin edilir. Granüle 50°C'de tekrar kurutulur. 10 g'ı alınıp nem oranı tekrar tayin edilir. Granüle tartılıp küp karıĢtırıcıya konur. Kütlenin % 2'si kadar Aerosil-niĢasta karıĢımı ilave edilir. Küp karıĢtırıcıda orta hızda 5 dakika karıĢtırılır. Üzerine magnezyum stearat ilave edilip 3 dakika daha karıĢtırılır. Bu karıĢım kürek yardımı ile bir plastik kaba alınır. Ġçinde 500 mg sodyum novamin sülfonat olacak Ģekilde 1 tablet ağırlığı hesaplanır. Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konup, hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir. Basım esnasında zaman zaman 5'er tablet olarak ağırlık ve sertlik tayinleri yapılır. Hazırlanan tabletler kabına konup uygun Ģekilde etiketlenir. Tabletler üzerinde daha önce belirtilen kontroller, yapılır ve sonuçlar tablo halinde gösterilir. Sorular: 1. 2. 3. 4. 5. Bu tableti hazırlamak için hangi yöntemi kullandınız? Kaç gram jelatin çözeltisi kullandınız? Bu miktar kaç gram jelatine karĢılık gelmektedir? Teorik kütle kaç gramdır? Hazırladığınız kütle (pratik kütle) kaç gramdır? Kaç gram glidant-lubrikant ilave ettiniz? 500 mg Novaljin içeren bir tabletin ağırlığı ne kadardır?

6. Elinizdeki basım kütlesinden her biri 500 mg Novaljin içeren kaç tablet basabilirsiniz? Hesaplayınız. 201 7. Hazırladığınız granülenin nem miktarını tayin ederek sonucu yorumlaymız.

ÇalıĢma 23.3. Aspirin- Fenasetin-Kafein Tableti Compressi Acidum Acetyl Salisylicum-Phenacetinum-Coffeinum Kafein Fenasetin Mısır niĢastası NiĢasta müsilajı (% 10 a/a) Aspirin Glidant-lubrikant Formül 1 tablet içindir. Hazırlama: Kafein, fenasetin ve mısır niĢastası küp karıĢtırıcıda 15 dakika süre ile karıĢtırılır. Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile sigma karıĢtırıcıya alınır. Sigma karıĢtırıcıda 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra tozun üzerine azar azar niĢasta pastasından ilave edilir. KarıĢım hamur kıvamına gelince 1.25 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salmımlı granülatörden geçirilir. OluĢan granüle hava akımlı etüvde 40-50°C'de kurutulur. Bu kez 1.00 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salınımlı granülatörden geçirilir ve tartılır (P). Tartılan aspirin 20 mm'lik zımba ile tablet makinesinde basılır. Basılan bu briket (slug) tabletler granülatörde kırılarak granüle haline getirilir. Her bir tabletteki etkin maddelerin yukarıdaki formülde verilen miktarlarda olması için gereken hesaplar yapılır. Hesaplanan miktarda aspirin granülesi (A) yaĢ yöntemle hazırlanmıĢ olan granüleye (P) ilave edilir. Toplam granül miktarının (P+A) % 2'si kadar glidant-lubrikant ilave edilir ve küp karıĢtırıcıda 15 dakika karıĢtırılır. Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konur, hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. 202 Hesaplama: 1. Ġlave edilecek aspirin granülesi miktarının hesaplanması: 1000 tablet için gerekli teorik miktarlar aĢağıda verilmektedir. Kafein Fenasetin 50 g 200 g 0.050 g 0.200 g 0.100 g y.m. 0.200 g y.m.

2.lubrikant (teorik) =----. i ■ -i 200. Tablet basım kütlesi = (P + A) +-----(P + A) = (P + A) 1 +----v } ıoov ' { ıoo 4.Mısır niĢastası 100 g NiĢasta müsilajı (% 10 a/a) M Aspirin 200 g Glidant .1. A 100 2.2.) Sorular: 1. Kaç gram niĢasta müsilajı harcadınız? .lubrikant (pratik) =-----(P + A) 100V . 2 ( 2 3. Bir tablet ağırlığı = 50 + 200 + —M+ 100+ 200 ||l 100 x1 1000 (Teorik kütleden hareketle hesaplanmaktadır. Glidant . Her bir maddeden ne kadar tarttınız? 2.P Gerekli aspirin granülesi miktarı =-------2 2.550 +-----M 1001 100 Teorik kütle (T) = 50 + 200 + 100 +—M 100 (Kafein-fenasetin içeren granüle için) „ ıv . . Aspirin niçin diğer etkin maddelerle beraber granüle haline getirilmiyor? Hesabınızı ayrıntılı olarak gösteriniz.

0. Sigma karıĢtırıcıda 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra tozun üzerine 10 ml'lik bir pipet yardımı ile sıcak jelatin çözeltisinden azar azar ilave edilir. YaĢ granülasyon yöntemi ile hazırladığınız granüle (P) kaç gram 203 geldi? Buna ilave edeceğiniz aspirin kuru granülesi ne kadar olmalıdır? 2. Erlen ve pipetle birlikte jelatin çözeltisinin ağırlığı tekrar belirlenip kullanılan bağlayıcı çözelti miktarı hesaplanır. Hazırlama: Benzokain. % 0. PEG 6000 ve mısır niĢastası küp karıĢtırıcıda 20 rpm hızda 30 dakika süre ile karıĢtırılır.2.5.m. Bir erlene jelatin çözeltisi konup erlenle ve 10 ml'lik pipetle birlikte ağırlığı belirlenir.3.6.10 g 0. KarıĢım hamur kıvamına gelince jelatin çözeltisi ilavesine son verilir. ÇalıĢma 23.50 . Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile sigma karıĢtırıcıya alınır. Formülde verilen miktarlarda etkin maddeleri içerecek bir tabletin ağırlığı ne olmalıdır? 2. Hazırladığınız tabletlerin çap ve kalınlıklarını ölçüp sonuçlarını yazınız.06 g y. Elde ettiğiniz toplam granüle karıĢımına (P+A) ne kadar glidant-lubrikant koydunuz? 2. toz edilmiĢ Ģeker.4.55 g 0.00 % 0. Çözeltinin homojen olarak dağılması için karıĢtırma iĢlemine devam edilir.70 % 1. Basıma hazır kütleden kaç adet tablet basabilirsiniz? 3.4. Benzokainli Emme Tableti Trochiscum Benzocainum Benzokain ġeker (ince toz edilmiĢ) Polietilen glikol 6000 (toz) Mısır niĢastası Jelatin çözeltisi (% 15 a/a) Tat ve koku verici Polietilen glikol 6000 (toz) Stearik asit (toz) Formül 1 tablet içindir.01 g 0.

Basım esnasında zaman zaman 5'er tablet alınarak ağırlık ve sertlik tayinleri yapılır. Sorular: 1. Hazırladığınız tabletler üzerinde sertlik. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. 2. Salınımlı granülatöre boĢaltılır ve 1. Granüle tartılıp küp karıĢtırıcıya konur. Vitamin C (Askorbik asit) Çiğneme Tableti Askorbik asit Sukroz (kristal) Avicel PH 101 Kollidon VA 64* Magnezyum stearat 500 g 850 g 575 g 60 g 15 g Formül 1000 tablet içindir. Bir tabletin ağırlığını nasıl hesapladığınızı gösteriniz. standart sapma ve bağıl sapma değerlerini hesaplayınız ve sonuçlan yorumlayınız. Küp karıĢtırıcıda 20 rpm hızda 15 dakika karıĢtırılır. dağılma ve ağırlık sapması kontrollerini yapınız. % 0. vinilpirolidon-vinilasetat kopolimeridir. çap.0 oranında nem kalıncaya kadar kurutulan granüle (nem miktarı tayin edilmeli). YaklaĢık % 0. .5. Formülde yer alan her bir maddenin görevini açıklayarak emme tabletlerinin formülasyonları sırasında baĢka hangi yardımcı maddelerin alternatif olarak kullanılabileceğini belirtiniz? 3. 4. Ġçinde 10 mg benzokain olacak Ģekilde 1 tablet ağırlığı hesaplanır. Kollidon VA 64.6 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ granülatör çalıĢtırılır. hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir.2 mm) takılmıĢ granülatörden geçirilir. Ağız içinde kullanılan diğer tablet türlerini de yazarak bunların birbirleri arasındaki farklan belirtiniz. bir numara küçük gözenek çaplı elek (1.5'i kadar stearik asit ve % 0.5-1. Tartım sonucu bulunan miktarın yani pratik kütlenin % l'i kadar polietilen glikol 6000. OluĢan granüle üzeri kağıtla kaplı tepsiler üzerine ince 204 bir tabaka halinde yayılarak 50°C'de kurutulur. kalınlık.7'si kadar tat ve koku verici madde ilave edilir.Elde edilen hamur plastik spatüller yardımı ile bir plastik kaba alınır. Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konup. ÇalıĢma 23. Sonuçlan bir tablo haline getirerek ortalama.

2. Hazırladığınız tabletlerin sertlik. 300.0 mg 110.6. Toz karıĢım kürekle tablet makinesinin besleme kabına konup hesaplanan ağırlıkta ve istenen sertlikte basmak üzere alt ve üst zımbalar ayarlanır ve basıma geçilir.205 Hazırlama: Tüm bileĢenler 0. Bir tabletin ağırlığını ve içerdiği etkin madde miktarını hesaplayınız.5 . KarıĢım bir kürek yardımı ile bir plastik kap içine alınır.8 mm gözenek çaplı elekten geçirilir. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. 2. 3. ÇalıĢma 23. Toz karıĢımı kürekle tablet makinesinin besleme kabına konup hesaplanan ağırlıkta ve yeterli sertlikte basılmak üzere alt ve üst zımbalar ayarlanır ve basıma geçilir. ağırlık ve dağılma kontrolünü yapınız ve sonuçların ortalama.0 mg 30. Aspirin Tablet Aspirin Mikrokristal selüloz (Avicel PH 101) Patates niĢastası Gliserin palmitostearat (Precirol ATO 5) Kolloidal silisyum dioksit (Aerosil 200) Formül 1 tablet içindir. standart sapma ve bağıl sapma değerlerini hesaplayınız. Bu toz karıĢımının üzerine önce lubrikant (partikül irilikleri 0. Sorular: 1.0 % 0. Basılan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir.250 mm'den küçük olacak Ģekilde) ilave edilerek 1 dakika. Küp karıĢtırıcıda 15 dakika süre ile karıĢtırılır. 1 tablet ağırlığı hesaplanır. Sorular: 1. Formülasyonda yer alan her bir maddenin fonksiyonunu açıklayınız. mikrokristal selüloz ve patates niĢastası küp karıĢtırıcıda 20 dakika karıĢtırılır.0 mg % 1. Kollidon'un bu formülasyonda ne amaçla kullanıldığını yazınız. sonra glidant ilave edilerek 5 dakika karıĢtırılır. Aspirin tabletlerin basımında uyguladığınız tabletleme yöntemi nedir? Formülasyonda yer alan her bir maddenin görevim yazınız. Hazırlama: Aspirin.

4. Aspirin . Ludipress LCE. Bir tabletin ağırlığını ve içerdiği etkin maddelerin miktarını hesaplayınız.8 mm gözenek çaplı elekten geçirilir. 207 . Küp karıĢtırıcıda 15 dakika süre ile karıĢtırılır. standart sapma ve bağıl sapma değerlerini hesaplayınız. Formüldeki maddelerin ne amaçla kullanıldığını yazınız. Bu örneğe alternatif olarak baĢka hangi maddeleri ne amaçla önerirsiniz? Yazınız. Hazırladığınız tabletlerin dağılma süresini belirleyiniz ve sonucu farmakopeye (USP veya EP) uygunluk açısından yorumlaymız. Sorular: 1. Hazırladığınız tabletlerin sertlik.7. Efervesan tabletlerin üretiminde. Ludipress gibi bir maddenin bu formülde sağlayacağı yararı farmasötik teknoloji açısından yorumlaymız. basım ve çevre koĢulları açısından dikkat edilecek noktalar nelerdir? Yazınız. Bu tableti eme yönteminde kullanılacak yardımcı maddelerin özellikleri neler olmalıdır? 4. Hazırlama: Tüm bileĢenler 0. Toz karıĢımı kürekle tablet makinesinin besleme kabına konup hesaplanan ağırlıkta ve yüksek sertlik değerinde basmak üzere alt ve üst zımbalar ayarlanır ve basıma geçilir. ağırlık ve dağılma kontrolünü yapınız ve sonuçların ortalama. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. 5.206 3. formülasyon bileĢenleri. ÇalıĢma 23. 3. 2. laktoz monohidrat ve Kollidon 30 içermektedir.Vitamin C Efervesan Tableti Asetilsalisilik asit Askorbik asit Ludipress LCE* Sitrik asit (kristal) Sodyum bikarbonat Polietilen glikol 4000 400 g 250 g 600 g 300 g 600 g 90 g Formül 1000 tablet içindir.

Apparatus 1) yöntemi.24. Örn: Cs=10 mg/ml olduğunda. in vivo performansın önceden tahmini için uygun bir gösterge olabilmektedir. KATI ĠLAÇ ġEKĠLLERĠNDEN ETKĠN MADDE ÇÖZÜNME HIZI DENEYĠ Oral yolla verilen katı bir dozaj formundan etkin maddenin absorpsiyonu. . • Formülasyon.Ġn vitro çözünme hızı testleri. Apparatus 3) yöntemi. permeabilitesi gibi bilgilerin değerlendirilmesi gerekmektedir. Ġn vitro deneyde ise çözünen etkin madde yine ortamda kalır. Ġn vivo ortamda çözünen etkin madde gastrointestinal kanaldan hemen absorbe edilir. ortamda herhangi bir t anında bulunan konsantrasyon. bu etkin maddenin dozaj formundan açığa çıkması. Sepet (basket. imalat iĢlemi imalat yeri ve imalat iĢleminin seri hacmindeki bazı değiĢiklikler sonrasında ürün kalitesi ve performansının devamlılığının belirlenmesi için uygulanmaktadır. pH'sı. Kullanım ruhsatı alan bir ilacın farmakopelerde yer alan çözünme testi ile ilgili gereksinimleri karĢılaması gerekmektedir. Apparatus 5) yöntemi. Bunun sonucunda ortamdaki konsantrasyon yükseleceğinden etkin maddenin 208 çözünmesi yavaĢlayabilir. bu etkin maddenin ortamdaki çözünürlüğünün (Cs) %20'sini geçmemelidir. Bunların ötesinde yasal bir zorunluluktur. Sink koĢula göre çözünme deneyinde herhangi bir t zamanında çözünmüĢ etkin madde konsantrasyonu (Ct). Ġn vitro çözünme deneyinde önemli bir faktör sink koĢulun sağlanmasıdır. disk üzerinde palet (paddle över disk. çözünmesi veya fizyolojik koĢullar altında çözünür hale gelmesi ve gastrointestinal sistemden permeabilitesine bağlıdır. ortamın karıĢtırılma hızı. iyonik direnci. Farmakope monograflarmda belirtilmemiĢ bir preparatm çözünme testi yöntemi ve koĢullarının (çözünme ortamı bileĢimi.2 Cs). stabilitesi. Apparatus 2) yöntemi. palet (paddle. Ġn vivo koĢullara uygunluk açısından sink koĢulun olup olmadığı incelenmelidir. DeğiĢik dozaj formlarından etkin madde açığa çıkıĢ hızı tayinleri için geliĢtirilmiĢ farklı yöntemler bulunmaktadır. Apparatus 6) yöntemi ve aĢağı yukarı hareket eden örnek tutucu (reciprocating holder. döner silindir (cylinder. Bu durum çözünürlüğü düĢük etkin maddeler için önemlidir. Bu adımlardan ilk ikisi olan etkin maddenin salımı ve çözünmesi kritik faktörlerdir ve bu nedenle in vitro çözünme hızı tayini. Apparatus 7) yöntemi USP 27'de yer alan yöntemlerdir. Apparatus 4) yöntemi. 2 mg/ml'den fazla olmamalıdır. Böylece etkin maddenin gastrointestinal kanalda konsantrasyonu yükselmez. sürekli akıĢ hücresi (flow-through celi. aĢağı yukarı hareket eden silindir (reciprocating cylinder. (Ct< 0. • Yeni formülasyonların geliĢtirilmesi • Bir ilacın seriden seriye kalite güvenliğinin kontrolü • Stabilite değerlendirmesi. preparatın vücuda tatbik edileceği bölge ve özellikleri. ortam havasının alınması vb. gibi) belirlenmesi için etkin maddenin çözünürlüğü.

Birinci Derece Kinetik Bu kinetiğe göre hız ifadesi Ģu eĢitlikle verilmektedir: lnC = lnC0 . n (kesiĢim) değerleri ve doğrusallık derecesini gösteren r2 (determinasyon katsayısı) değerleri hesaplanmakta ve istatistiksel olarak değerlendirilmektedir. Etkin maddenin çözünmesinin hangi modele uyum gösterdiği. etkin maddenin dozaj formundan çözünme mekanizması belirlenmekte ve sayısal parametreler elde edilmektedir. böylece aynı etkin maddenin farklı durumlar için (örn: formülasyon geliĢimi / değiĢimi. Çözünme verileri bu eĢitliklere uygulanarak lineer regresyon yapılmakta ve doğrusal denklemin m (eğim). bu parametrelerden belirlenmektedir. Sıfır Derece Kinetik Sıfır derece hız ifadesi aĢağıdaki eĢitlikle verilmektedir: C = Co. özellikle kontrollü salım / uzatılmıĢ salım yapan formlarda asıl olarak bu tip çözünme kinetiğine uyum sağlanması hedeflenmektedir.kt C :t anında çözünmeden kalan etkin madde miktarı Co :BaĢlangıçtaki etkin madde miktarı k :Birinci derece çözünme hız sabitesi t : Zaman lnC değerleri t'ye karĢı grafiğe geçirildiğinde eğimi k olan bir doğru elde edilmektedir. 24.1. imalat yöntemi veya yerinin değiĢmesi.kot C :t anında çözünmeden kalan etkin madde miktarı Co: BaĢlangıçtaki etkin madde miktarı ko: Sıfır derece çözünme hız sabitesi t : Zaman 209 Sıfır derece kinetikte t'ye karĢı C değerleri grafiğe geçirildiğinde eğimi k0 olan bir doğru elde edilmektedir. Klasik dozaj formlarının çoğu bu çözünme mekanizmasını göstermekte ve uzatılmıĢ salım yapan formülasyonlar da bu tip çözünme iĢlemine uyum sağlamaktadır. 24. Çözünme profilleri ve çözünme verileri (zaman-çözünen etkin madde miktarları) değerlendirilerek . Birinci derece kinetikte.Salım hızının değiĢtirildiği pek çok dozaj formunda.Hixson-Crowell Küpkök Kanunu Hixson ve Crowell aĢağıdaki varsayımlara bağlı olarak 'küpkök kanunu' nu geliĢtirmiĢlerdir: .3. zamana bağlı olarak çözünen etkin madde miktarı üssel Ģekilde azalmaktadır. Bu kinetiğe göre dozaj formundan herbir zaman aralığında çözeltiye geçen etkin madde miktarı sabit olmaktadır. Ayrıca bu parametreler çözünme profillerinin karĢılaĢtırılması için kullanılmaktadır. Çözünme verilerinin değerlendirilmesi için farklı matematiksel modeller bulunmaktadır. zamana karĢı çözünen kümülatif (yığılmalı) etkin madde miktarının ölçülmesiyle oluĢturulmaktadır.2. 24. seri içi ve seriler arası çözünme değiĢiminin veya stabilitenin incelenmesi gibi) elde edilen çözünme profilleri karĢılaĢtınlabilmektedir.Belirli koĢullar altında yapılan bir çözünme testi sonucunda etkin maddenin dozaj formundan çözünme profili. Farklı teorilere dayanan bu modeller genellikle doğrusal bir eĢitlik Ģeklindedir ve etkin maddenin dozaj formundan çıkıĢ mekanizmasını tanımlamaktadır.

Zamana (t) karĢı çözünen etkin madde yüzdelerinin (%F) grafiğe geçirilmesi ile elde edilen farklı eğrilerin P değerleri vasıtasıyla karĢılaĢtırılması aĢağıdaki Ģekilde gösterilmektedir.2'sinin çözünmesi için geçen süre . farklı yüzeylerden çözünme hızlarındaki farklılıklar önemsizdir. çünkü tümü. 3 değerleri t'ye karĢı grafiğe geçirildiğinde eğimi lc.a) Çözünme iĢlemi partikülün yüzeyine dik olarak gerçekleĢir ve katının yüzey alanının tamamına karĢı. olan bir doğru elde edilmektedir. d) Bu koĢullar altında. P parametresi orijinal çözünme profillerinin Ģekillerini sayısal olarak karakterize etmektedir.4.Wı. xd ve p parametreleridir. Bu eĢitlik. Sistemi tanımlayan iki önemli parametre. log[ln(l/l-Q)] = plogr-plogtd Q :Çözünen etkin madde % 'si P : ġekil faktörü t: Zaman .dak Ta:Etkin maddenin % 63. c) Çözünen partikülün belirli bir geometrik Ģekilde olması gerekmez ve dolayısıyla ağırlık dıĢında diğer ölçümlerin yapılması gerekmez.dak Bu eĢitlikte x = logt ve y =log[ ln(l/l-Q)] 'dir. özellikle partiküler ilaç Ģekilleri için uygun olmaktadır. Doğrunun eğimi p ve ordinat kesiĢimi . e) Partikülün etrafında yoğun bir karıĢtırma söz konusudur. ortalama bir hız oluĢturmak üzere birleĢtirilmiĢ bir iĢleme katkıda bulunmaktadır. karıĢtırılma etkisi esas olarak aynı derecededir. . 24. b) Çoğunlukla küresel Ģekilde olan katı partikül çözünme iĢlemi süresince Ģeklini korur.piogxd 'dir. 210 Bu kanuna göre çözünme hızı eĢitliği Ģu Ģekildedir: Wo :BaĢlangıçtaki etkin madde miktarı W :t anında çözünmeden kalan etkin madde miktarı k4 :Spesifik çözünme hızı sabitesi t : Zaman Wo" 3 . böylece bu bölgede difüzyonun yavaĢlamasına neden olacak Ģekilde durağan bir sıvı tabakası oluĢmamaktadır.Weibull Dağılımı Çözünme verilerinin doğrusallaĢtırılması ve parametrelerle tanımlanması amacıyla uygulanan diğer bir modeldir.

Higuchi. 24.211 100 Yo) 80 60 40 20 /> 0 0. Salman etkin madde miktarı zamanın kareköküne karĢı grafiğe geçirildiğinde. r —^TBf ____—" -—-■" ■— . kontrollü salım yapan katı matrisler içinde disperse edilmiĢ etkin maddelerin salım hızlarını belirleyen matematiksel ılĢkileri teorik olarak incelemiĢtir. p < 1 olduğunda ise baĢlangıçta hızlı etkin madde Ģahmını takiben basit birinci derece eğri ile uyumlu hızda platoya ulaĢılması söz konusudur. eğer etkin madde 212 salımı difüzyon kontrollü ise eğimi k sabitine eĢit olan bir doğru elde edilmektedir.Higuchi EĢitliği Etkin madde salımı değiĢtirilmiĢ dozaj formlarının çoğu bir matris sistemi Ģeklindedir. T. 100 200 J00 Zaman P > 1 olması baĢlangıçta yavaĢ etkin madde Ģahmını takiben hızla bir platoya ulaĢılması Ģeklinde oluĢan çan eğrilerini tanımlamaktadır. EĢitlik aĢağıdaki Ģekilde uygulanmaktadır: ı/2 = kt Q : t zamanında salman etkin madde miktarı k : salım hızı sabiti t : zaman Bu eĢitlik 'karekök kanunu' olarak bilinmektedir.5.2 -"" // V. ■ — .

: referans formülün t anında çözünme %'si Tt: test formülün t anında çözünme %'si n : çözünme sırasında numune alma zamanlarının sayısı Çözünme profillerinin benzer olarak kabul edilmesi için f.6. 30'uncu dakikalarda 5'er mi örnek.7. Belirli zaman aralıklarında.7. 20. 25.Fark Faktörü ve f2 . değerleri 0-15 arasında ve f2 değerleri 50-100 arasında olmalıdır. 24.3. VERĠLERĠN TABLO HALĠNE GETĠRĠLMESĠ . 214 24. t=l -0. Deneyin yapılıĢı Çözünme ortamından (0.4.7. Etkin madde miktar tayini Tayini yapılacak etkin maddeye bağlı olarak kullanılacak yöntem saptanır. Örneklerin içerdiği etkin madde.2.1. Sonra küvetin içine bir tablet atılarak ve zamanı saptanarak deneye baĢlanır. 10. 15. Deneysel Bölüm Yöntem : Döner Palet Yöntemi 213 24. Kalibrasyon eğrisi Etkin maddenin çözünme ortamı içindeki konsantrasyonları bilinen çözeltileri kullanılarak uygun Ģekilde çizilir.24.7. 24. uygun bir miktar tayini yöntemi ile belirlenir.Benzerlik Faktörü Biri test diğeri referans olmak üzere iki formülasyondan birim zamanda çözünen etkin madde %'lerinin arasındaki farb / benzerliği değerlendirmek için iki eĢitlik önerilmiĢtir.) Her örnek alındıktan sonra alman hacim kadar çözünme ortamı küvete ilave edilir.5 fi : fark faktörü f2 : benzerlik faktörü R. Ġki Çözünme Profilinin KarĢılaĢtırılması Ġçin fi .1 N HC1 çözeltisinden) 900 mi alarak küvetin (çözünme kabının) içine koyulur ve sıcaklığı 37°C'ye ulaĢıncaya kadar beklenir. önceden numaralandırılmıĢ tüpler içine alınacaktır. enjektörle belirli hacimde örnekler alınır (bu çalıĢmada 5. 24.7..

t zamanına karĢı tabletlerimizden çözünen % etkin madde miktarlarını grafiğe geçiriniz. Bu çözünme verilerinden kendi grubunuzunki referans. .g) 5: Çözünme ortamından önceki t zamanlarında 5 mi örnek içinde çekilen etkin madde miktarlan bir sonraki t anında çözünme ortamındaki etkin madde miktarına ilave edilir. 24. Hesapladığınız P değerine göre çözünme profilinizin Ģeklini tanımlayınız. 2: Seyreltilen çözelti hacmi/örnek hacmi 3: 5 mi örnek içindeki etkin madde miktarı (|j. 3. FARMASÖTĠK DOZAJ FORMLARININ KAPLANMASI Farmasötik katı dozaj formlarının. 216 25.7. 4. diğer grubunki test olmak üzere fi ve f2 faktörlerini hesaplayınız. Pekçok durumda kaplama. Tabletinizden etkin maddenin çözünmesi hangi modele uyuyor. neden? 2.F CiXSFx5 CnxSF x900 l'cixSFx5 + CnxSF ' 2 3 4 CnxSFx900 5 % çıkan % kalan 15 2 10 3 15 4 20 5 25 6 30 ': Etkin maddenin kalibrasyon eğrisinin denkleminde A değerleri yerine konarak hesaplanır. Modellerin parametrelerini hesaplayarak r2 değerleri ile birlikte bir tablo halinde gösteriniz. Sorular: 1.n T (dak) A r S. özellikle tabletlerin yüzeyinin kaplanması iĢlemi yaklaĢık 150 yıldır uygulanmaktadır. Diğer grubun matematiksel modellere uygunluk sonuçlarını kendi grubunuzla karĢılaĢtırdığınızda bir fark buluyormusunuz? Buluyorsanız nedenini açıklayınız. 2. Çözünme deneyi yapan diğer grup arkadaĢlarınızdan çözünme verilerini ve matematiksel modellere iliĢkin sonuçlan alınız ve kendi sonuçlarınızla birlikte bir tablo halinde gösteriniz. 3.g) 4: Çözünme ortamındaki etkin madde miktarı ()j. fonksiyonel olarak tamamlanmıĢ bir f ve f2 faktörlerine göre ne sonuç buldunuz yazınız. 4.5. Sonuçların değerlendirilmesi 1. Çözünme verilerini herbir matematiksel modele uygulayarak lineer regresyon yapınız ve grafiklerini çiziniz.

kristaller. nem. Çekirdekten beklenen özellikler ve dikkat edilmesi gereken noktalar Ģunlardır: • Çekirdekler. • ĠĢlemde uygulanan ısı nedeniyle çekirdeği oluĢturan maddelerin ısıya duyarlı olup olmadıkları belirlenmelidir. Kaplamanın uygulanacağı yapı çekirdek veya substrat adını almaktadır. Ģeker kaplama. Film Kaplama .dozaj formu üzerine uygulanması ve ilave bir masraf gerektirmesine rağmen. • Eğer çekirdek olarak tabletler kullanılacaksa. • Geçimsiz bileĢenler arasında etkileĢme riskini minimuma indirir. Çekirdek tipleri.1. yinelenen etki ve kontrollü salım Ģeklinde etkin madde Ģahmının modifiye edilmesini sağlar. • Enterik kaplama. yaygın olarak kullanılan bir iĢlemdir. 25. bunların üstüste yapıĢmalarını önlemek. mikropelletler. • HoĢa gitmeyen tat ve kokuyu maskeler. çeĢitli tipte granüller. • Ürünün mekanik bütünlüğünü sağlar. Bu sertlik dozaj formunun biyolojik fonksiyonunu ters yönde etkilememelidir. • Çekirdek ve kaplama arasındaki etkileĢim incelenmelidir. basımla kaplama (compression coating) vb. sürtünme. 217 • Kaplama tabakasının adhezyonu için çekirdek yüzeylerinin düzgün olması (partiküler sistemlerde kaplanacak partikülün küresel forma yakın olması) ve toz içermemesi gerekir. • Gerek imalat sırasında gerekse hasta kullanımı sırasında ürünün tanınmasını kolaylaĢtırır. çarpıĢma Ģeklindeki etkilere karĢı dirençli ve uygun sertlikte olmalıdır. kaplama sırasında dönme. Kaplama iĢleminin faydalan Ģunlardır: • Etkin maddeyi hava. ıĢık gibi dıĢ ortam etkilerinden koruyarak stabiliteyi artırır. film kaplama. sert jelatin kapsüller ve yumuĢak jelatin kapsüller olabilmektedir. ısı ile eritilen materyallerle kaplama (hot melt). • Hasta tarafından ilacın daha kolay yutulmasını sağlar. köĢe ve kenarlarının uygun Ģekilde kaplanmalarını sağlamak için dıĢ bükey olmaları ve derin iç bükey zımbalarla basılmıĢ olmaları gerekir. Farmasötik katı ilaç Ģekillerinin kaplanmasında kaplanacak çekirdek ve kullanılacak kaplama materyaline göre farklı yöntemler uygulanabilmektedir. tabletler. Örneğin.

PVAP.) kullanılmaktadır. HPMC-P. Bu dispersiyonlar %20-30 konsantrasyonda polimer içerirler ve 1-1000 nm arasında partikül çapına sahip yarı kolloidal özelliktedirler. 2-Fonksivonel olmayan film kaplama: Ürünün görünümünü düzeltmek. Plastizerler: Kaplamanın esnekliğini artırmak. depo.sistemler ve ozmotik kontrollü sistemler) gibi. viml polimerler (PVP) ve akrilik polimerler (Eudragit E ve NE vb. Eudragit L ve S vb. kapsüller. CAT. HPMCAS. Polimerle geçimli olmaları ve uçucu . çözücüler ve renk verici maddelerdir. yutmayı kolaylaĢtırmak. MC. • Daha hızlı iĢlem. etkin madde kristalleri. Film kaplama formülasyonlarının baĢlıca bileĢenleri polimerler. OluĢan film kaplamanın kalınlığı 20-200 um'dir. tozlar gibi) uygulanabilirlik. Kontrollü salım için akrilik polimerler (Eudragit RS ve RL gibi) ve EC kullanılabilir. EC. Enterik kaplama için yukarıdaki polimerlerin asit esterleri (CAP. filmin kırılma riskini azaltmak ve filmin çekirdeğe adhezyonunu artırmak için kullanılırlar.) kullanılabilir. tadı maskelemek veya stabiliteyi artırmak amacıyla uygulanan kaplamalardır. Na-CMC). Polimerler: Çözünürlüklerine bağlı olarak suda veya organik çözücülerdeki %10-15 konsantrasyonda çözeltileri kullanılır. süt görünümündeki hazır dispersiyonlar (lateksler ve psödolateksler) veya sonradan suda disperse edilebilecek mikronize toz halinde bulunurlar. Film kaplama için selüloz türevleri (HPMC. • Otomasyonun da sağlandığı daha basit iĢlem. HPC. granüller. kontrollü salım sağlayan kaplamalar (membran-. • ĠĢlem etkinliği ve verim artıĢı. enterik kaplamalar. inert boncuklar -nonpareils-. Film kaplamanın sağladığı baĢlıca avantajlar Ģunlardır: • Uygulanan kaplama miktarında azalma. plastizerler.Film kaplama iĢlemi uygun bir çekirdek üzerinde ince bir polimer bazlı tabakanın oluĢturulmasıdır. • ÇeĢitli farmasötik formlara (tabletler. Örneğin. • Kaplama materyalleri ve sistemlerinin çeĢitliliğinin sonucu olarak formülasyonların optimizasyonunda artan esneklik. Farmasötik ürünlerin film kaplanması etkin madde Ģahmına etkileri yönünden iki gruba ayrılmaktadır: 1-Fonksiyonel film kaplama: Etkin madde Ģahmını modifıye etmek amacıyla uygulanan kaplamalardır. Daha yeni bir yaklaĢım ise 218 organik çözücülerin çevre ve insan sağlığı açısından yan etkilerini gidermek üzere suda çözünmeyen polimerlerin su bazlı dispersiyonlarınm kullanımıdır.

Çözücüler polimerlerin çekirdeğe uygulanmasında yardımcı maddelerdir. özellikle organik çözücüler kullanıldığında tam olarak kapalı sistemlerin gerekmesi ve çekirdeklerin karıĢtırılmasında yetersizlik gibi faktörler.'» m *V V . propilen glikol.özellikte olmamaları gerekmektedir. I&i A-Ustten püskül sistem 4 \ I.1). Accela-Cota gibi). triasetin. alkoller. Polimerler ve çözücüler arasında iyi bir etkileĢim. uygulanacak kaplamanın istenen fonksiyonu ve yapısına bağlıdır. dietilftalat ve asetillenmiĢ monogliseridler örnek olarak verilebilir. Renk verici maddeler olarak suda çözünen boyalardan çok pigmentler ve özellikle laklar tercih edilir. ketonlar. BaĢlangıçta klasik kaplama kazanları kullanılmıĢ ancak kurutma koĢullarının yetersizliği. Çözücüler: Film kaplamada kullanılan çözücüler. AkıĢkan yatak (fluidized-bed) yöntemi. tabletlerin yanısıra partiküler materyallerin de kaplanması için yaygın Ģekilde kullanılmaktadır (ġekil 25. Film kaplama formülasyonları püskürtme-atomizasyon teknikleri ile uygulanmaktadır. önceleri toz/granüllerin hızlı kurutulması için geliĢtirilmiĢ ve kullanılmıĢ bir sistem olmasına rağmen son 20 yıldır özellikle Wurster iĢlemi. rotor processor) Bu sistemlerin seçimi. Glatt Pan. PEG'ler. bu eksiklikleri elimine etmek üzere modifıye edilmiĢ kaplama kazanlarının tasarımına ve kullanımına neden olmuĢtur (Pellegrini Pan. klorlu hidrokarbonlar ve sudur. Plastizerlere gliserin. film kaplamanın oluĢumu ve mekanik özellikleri açısından gerekmektedir. Bu yöntemde kullanılan üç temel sistem Ģunlardır: 219 • Üstten püskütmeli sistem (top spray granulator) • Alttan püskürtmeli sistem (bottom spray. Wurster kolonu) • Yandan püskürtmeli sistem (tangential spray.

Na-aljinat gibi).). PVP. Tabletlerin Ģeker kaplanması draje imalatı ġeker kaplama iĢlemi kaynağını Ģekercilik endüstrisinden alan ve halen uygulanmakta olan belki de en eski farmasötik iĢlemdir. AkıĢkan yatak yöntemi ile film kaplamada uygulanan 3 temel iĢlemin Ģematik gösterimi [Limmer. • tabakanın kristalizasyonu için kurutma. Son yıllardaki 220 modernizasyon ve otomatizasyona rağmen bu iĢlem bilimden çok bir sanat olarak düĢünülmektedir. talk. düzgün ve yüksek kalitede kaplamalar sağlaması nedeniyle kullanılan baĢlıca Ģeker kaplama materyali. CaSO4. kalite ve performans açısından tekrarlanabilirliği yüksek bir iĢlem olarak halen uygulanmaktadır. pg. . iĢlem basamaklarının tekrarlamalı bir uygulaması Ģeklindedir.2H2O. ürünün kullanılabilirliğini artırmak üzere kullanılan diğer yardımcı maddelerdir. ĠĢlem sonunda yapıĢkan olmayan. glukoz. ıslatıcı ve dispersiyon ajanı olarak da yüzey aktif maddeler kaplama formülasyonuna girebilir.. Ca-laktat. sorbitol ve ksilitol gibi Ģeker alkolleridir. • uygulanan porsiyonun homojen dağılımı için çekirdekler hareket halinde iken bir süre beklenmesi. (ed. Remington. kütle veren ve kaplamanın bütünlüğünü sağlayan dolgu maddeleridir (CaCO3. selüloz eterleri.2. CaHPO4. 20th Ed. ĠĢlem basamakları ve uygulanan formülasyonlarm çeĢitliliği açısından tam olarak otomasyona geçiĢi güçleĢtiren kompleks bir uygulama söz konusudur. Kaplama iĢlemi. Diğer materyaller kaplamanın elastikiyeti ve direncini artıran bağlayıcılar (akasya zamkı.B-Alttan püskürtmeli sistem püskürtmeü (VVurster kolonu) ir JkĠġekil 25. D. • kaplama formülasyonunun çekirdekler üzerine porsiyonlar halinde uygulanması.894-902. 2000. PVA. Bununla birlikte Ġyi Ġmalat Uygulamaları (Good Manufacturing Practice . KaplanmıĢ çekirdekler arasında sürtünmeyi azaltmak ve kurutma fazında toz oluĢumunu önlemek üzere talk gibi lubrikantlar kullanılır. Renk. tat ve koku verici maddeler. 25. izomalt. Baltimore]. karboksimetil niĢasta.5H2O gibi). niĢasta.The Science and Practice of Pharmacy. Lippincott Williams & JVilkins. kuru.2H2O.GMP) gereksinimlerine uygun. Kaplama süspansiyonunun sedimantasyonunu önlemek üzere kıvam verici maddeler. laktoz-sukroz karıĢımı ve insülin yükü diğer Ģekerlere göre daha az olan maltitol. sukroz'dur.1. Diğer materyaller. TiO2. Tabakalar oluĢturulurken uygulanan iĢlem. jelatin.

Her uygulamada yaklaĢık 1 mi olmak üzere. KarıĢtırma sırasında hava kabarcıkları 10.Ģeklindedir. Soğuk suyun V^'ünde jelatin ve '/i'ünde de arap zamkı ĢiĢirilir. Alt kaplama Alt kaplama çözeltisi Jelatin 2. Tabletler birbirine yapıĢırsa. Bir Ģeker kaplama iĢlemi beĢ tabakanın sıra ile oluĢumunu içerir: 1-Koruyucu kaplama (sealing): Çekirdeklerin sulu kaplama formülasyonları ile temasta fiziksel ve kimyasal stabilitelerini sağlamak ve bazı çekirdek 221 ÇalıĢma 25. kazan döndürülerek 30°C'ye kadar ısıtılır. 2. dönen tabletler üzerine 3 kere koruyucu kaplama çözeltisi püskürtülür. Uygulama: 1.0 g 48. .m 100.0 g Arap zamkı 5. 60 g tablet tartılır ve kazana konulur. Çözeltinin homojen bir Ģekilde dağılmasına dikkat edilir. Hazırlama: ġeker gerekli suyun yarısında çözülür.0 mi 100.0 g 3. 2. bunu önleyecek miktarda talk serpilir.m.1. bunlar sıcak Ģeker çözeltisi içine ilave edilir. 1.0 mi 20 mi hazırlayınız. Koruyucu kaplama Selüloz asetat ftalat (CAP) Propilen glikol Metilen klorür Alkol y.0 g 40 g hazırlayınız.0 g Distile su y. Uygulama sırasında sıcaklık 30°C'de tutulur. Propilen glikol ilave edilip karıĢtırılır ve alkol ile 100 ml'ye tamamlanır.0 g ġeker 50. Hazırlama: CAP metilen klorürde çözülür. Tabletlerin kuruması için uygulamalar arasında 5-10 dakika beklenir.

• tabakanın kristalizasyonu için kurutma.GMP) gereksinimlerine uygun.oluĢmamasına dikkat edilmelidir. glukoz. ıslatıcı ve dispersiyon ajanı olarak da yüzey aktif maddeler kaplama formülasyonuna girebilir. • kaplama formülasyonunun çekirdekler üzerine porsiyonlar halinde uygulanması. ĠĢlem basamakları ve uygulanan formülasyonların çeĢitliliği açısından tam olarak otomasyona geçiĢi güçleĢtiren kompleks bir uygulama söz konusudur. karboksimetil niĢasta. Ģeklindedir. Diğer materyaller kaplamanın elastikiyeti ve direncini artıran bağlayıcılar (akasya zamkı. Bu çözelti. HPMC. PVAP ve CAP gibi polimerlerin organik çözücülerdeki % 15-30 a/h konsantrasyondaki çözeltileri bu amaçla kullanılmaktadır. Tabakalar oluĢturulurken uygulanan iĢlem.2H2O. KaplanmıĢ çekirdekler arasında sürtünmeyi azaltmak ve kurutma fazında toz oluĢumunu önlemek üzere talk gibi lubrikantlar kullanılır. sukroz'dur.5H2O gibi).2H2O. KarıĢım su ile istenen ağırlığa tamamlanır. Na-aljinat gibi). CaHPO4. izomalt. PVA. Diğer materyaller. Ca-laktat. iĢlem basamaklarının tekrarlamalı bir uygulaması Ģeklindedir. tat ve koku verici maddeler. Renk. su banyosu üzerinde üstü saat camı ile kapatılarak 50°C civarında bekletilir. laktoz-sukroz karıĢımı ve insülin yükü diğer Ģekerlere göre daha az olan maltitol. kalite ve performans açısından tekrarlanabilirliği yüksek bir iĢlem olarak halen uygulanmaktadır. kuru. düzgün ve yüksek kalitede kaplamalar sağlaması nedeniyle kullanılan baĢlıca Ģeker kaplama materyali. TiO2. kütle veren ve kaplamanın bütünlüğünü sağlayan dolgu maddeleridir (CaCO3. Bununla birlikte Ġyi Ġmalat Uygulamaları (Good Manufacturing Practice . zein. jelatin. talk. PVP. CaSO4. Bir Ģeker kaplama iĢlemi beĢ tabakanın sıra ile oluĢumunu içerir: 1-Koruyucu kaplama (sealing): Çekirdeklerin sulu kaplama formülasyonları ile temasta fiziksel ve kimyasal stabilitelerini sağlamak ve bazı çekirdek 221 bileĢenlerinin kaplama ile etkileĢimini önlemek için polimer bazlı maddelerin dökme veya püskürtme Ģeklinde birkaç kez uygulanmasıdır. . • uygulanan porsiyonun homojen dağılımı için çekirdekler hareket halinde iken bir süre beklenmesi. 224 modernizasyon ve otomatizasyona rağmen bu iĢlem bilimden çok bir sanat olarak düĢünülmektedir. ġellak. ürünün kullanılabilirliğini artırmak üzere kullanılan diğer yardımcı maddelerdir. Kaplama iĢlemi. selüloz eterleri. niĢasta. Kaplama süspansiyonunun sedimantasyonunu önlemek üzere kıvam verici maddeler. ĠĢlem sonunda yapıĢkan olmayan. sorbitol ve ksilitol gibi Ģeker alkolleridir. PVP.

. 25. 2. BaĢlangıçta kısa olan kurutma periyotlarının. . özellikle iĢlemin sonuna doğru daha uzun süreli olmasını gerektirir. 3.2-Alt kaplama (subcoating'): Tablet kenarlarının yuvarlanmasını sağlamakta ve tablet ağırlığının %50-100 oranında artıĢına neden olmaktadır. görünüĢ. ġeker kaplama iĢlemi için kaplama kazanları kullanılır. bağlayıcı çözelti ve tozlama karıĢımının sırayla uygulanması ve kurutulması Ģeklinde iĢlem basamaklarının tablet kenarları yuvarlanmcaya ve istenen kalınlığa ulaĢılıncaya kadar tekrarlanmasıdır.2. Kütle homojenliği (EP5). aĢamalardaki formülasyonların tek bir formülasyon halinde birleĢtirilerek uygulanması da söz konusu olabilir. Alt kaplama iĢlemi. 222 HAVA GRĠSĠ HAVA ÇIKISI TABLET YATAĞI ġekil 25. niĢasta ve talk gibi dolgu maddelerini içeren bir süspansiyon halinde uygulanmaktadır.3. 3rd Ed. Kurutma hızı. 3 ve 4. Ġçerik tekdüzeliği (EP5). Lea Febiger. nem ve tozları uzaklaĢtırmak için kullanılan sistemler bulunmaktadır. 1986.. 2. kaplama kazanları veya kanvas kaplı cilalama kazanlarında Ģeker kaplı tabletlere toz edilmiĢ mumların (karnauba mumu. Ģurup çözeltisi içinde CaCO3. Buna "tektür (uniform) kaplama" adı verilir. 4. balmumu gibi) veya bu mumların organik çözücülerdeki ılık çözeltilerinin uygulanmasıdır. kaplamanın plastik özelliğini etkileyen kritik bir parametredir. L. ġekil 25. Tipik olarak böyle bir kaplama kazanında. Bu kazanların modifikasyonu ile pek çok kaplama ekipmanı oluĢturulmuĢtur. KaplanmıĢ Dozaj Formlarının Kontrolleri 1. Çözünme testi (EP5). The Theory and Practice of Industrial Pharmacy. Klasik bir kaplama kazanının görünüĢü [Lachman. 3-Düzeltici kaplama (smoothing): Alt kaplama esnasında oluĢan tablet yüzeyi pürüzlülüğünü örtmek için. et al. 4-Renk kaplama (color coating): Renk verici maddelerin Ģurup çözeltisi içindeki karıĢımları uygulanır. Renk. Philadelphia].346-373. tabletlerin kurutulması için gerekli havayı sağlamak. Ġyi bir renk temeli için bu süspansiyona az miktarda renk maddesi de ilave edilebilir. pg.2'de klasik bir kaplama kazanı görülmektedir. 5-Parlatma-cilalama (polishing"): Parlatma. Dağılma testi (EP5). 5.

2. Koruyucu kaplama Selüloz asetat ftalat (CAP) Propilen glikol Metilen klorür Alkol y.0 mi 100.6. Hazırlama: CAP metilen klorürde çözülür. bunu önleyecek miktarda talk serpilir. 8. pH'ya bağımlı çözünme davranıĢı.0 g 5. 10.0 g 3. Mikrobiyal kalite tayini (EP5). Her uygulamada yaklaĢık 1 mi olmak üzere. Film adhezyonunun tayini. Film kaplı dozaj formlarında uygulanabilecek ilave testlerden bazıları Ģunlardır: 7. Alt kaplama Alt kaplama çözeltisi Jelatin Arap zamkı 2. Tabletlerin kuruması için uygulamalar arasında 5-10 dakika beklenir. dönen tabletler üzerine 3 kere koruyucu kaplama çözeltisi püskürtülür. 11.1. Kaplamanın ĢiĢme derecesinin tayini. 223 ÇalıĢma 25. Uygulama: 1.0 g 10. Tabletler birbirine yapıĢırsa. Uygulama sırasında sıcaklık 30°C'de tutulur. Yüzey görünümünün incelenmesi. 60 g tablet tartılır ve kazana konulur. . 9. Çözeltinin homojen bir Ģekilde dağılmasına dikkat edilir. 1.m. 2.0 mi 20 mi hazırlayınız. kazan döndürülerek 30°C'ye kadar ısıtılır. Propilen glikol ilave edilip karıĢtırılır ve alkol ile 100 ml'ye tamamlanır. Çözücü artıklarının tayini.0 g 48.

Soğuk suyun Vi'ünde jelatin ve %'ünde de arap zamkı ĢiĢirilir. Isı ve hava uygulanmaksızın dönmekte olan kazan içindeki koruyucu kaplama uygulanmıĢ tabletlere 1. Gerekirse kurutma iĢlemi 40°C'de kurutma dolabında yapılabilir. Hazırlama: 100. . Düzeltici kaplama Kalsiyum karbonat Mısır niĢastası ġurup (%50 a/a Ģeker) Hazırlama: 10. Bu çözelti. 2. Daha sonraki uygulamalarda her seferinde 1 mi olmak üzere toplam 10 kaplama uygulanır. Tabletler arasında yapıĢma görülürse.5 mi ılık alt kaplama çözeltisi homojen olarak ilave edilir. 3.0 g 50.40°C). KarıĢtırma sırasında hava kabarcıkları oluĢmamasına dikkat edilmelidir. Uygulama: 1.0 g 50 g hazırlayınız. Son kaplama uygulamasından sonra kazan içine tabletler kuruyuncaya kadar hava verilir (30 .m 40 g hazırlayınız.0 g 1/10 oranında hazırlayınız.o g ġeker (toz edilmiĢ) 38. 224 Alt kaplamanın tozlama karıĢımı Titanyum dıoksit ı. KarıĢım su ile istenen ağırlığa tamamlanır. Her uygulama arasında yeterli kuruma sağlanması için en az 5 dakika süre bırakılır. Hazırlama: Tozlar karıĢtırılır ve ince bir elekten elenir.0 g ġeker gerekli suyun yarısında çözülür. su banyosu üzerinde üstü saat camı ile kapatılarak 50°C civarında bekletilir. tabletlerin serbestçe dönüĢünü sağlayacak ve yapıĢmayı önleyecek miktarda tozlama karıĢımı serpilir.0 g Talk 61.0 g 17.0 g 73. bunlar sıcak Ģeker çözeltisi içine ilave edilir.ġeker Dıstile su y.

dekstran. aljinat. Antibiyotik. pestisitler. bir çekirdeğin çeperle kaplanması sonucu oluĢan. antikorlar. OluĢan bu süspansiyon ısıtılmamalıdır. Ģellak v. vitamin. Çeper maddeleri doğal ve sentetik. • • • • • • • • Sıvıların kolay taĢınmasını sağlamak için katı hale getirmek Uçucu maddelerin buharlaĢma kaybını önlemek Ġstenmeyen tat ve kokuyu gizlemek Geçimsizliği gidermek Atmosfer koĢullarından korumak Stabiliteyi arttırmak Etki süresini uzatmak Kontrollü salım yapan sistemler hazırlamaktır. emülsiyon ve süspansiyon Ģeklinde olabilmektedir. Mikrokapsülleme ise. mürekkep v. BaĢlamadan önce kazan cidarına yapıĢmıĢ olan tozlar temizlenir. hidrofılik ve hidrofobik özellikteki polimerler arasından seçilmektedir. 2. poliüretanlar. pektin. sıvı veya gaz formundaki maddelerin inert polimerik bir madde ile bir film Ģeklinde kaplanması iĢlemidir. analjezik. polivinil pirolidon (PVP).Kalsiyum karbonat ve mısır niĢastası havanda karıĢtırılır. Kullanılan doğal polimerlere örnek olarak ağar. Mikrokapsüllemenin amacı ve nedenleri.b verilebilir. MĠKROKAPSÜLLER Mikrokapsül.Yeterli miktarda (15-25 damla) kaplama süspansiyonu tabletler üzerine uygulanır. Kazan döndürülür ve tabletlerin sıcaklığı yaklaĢık 50°C'ye getirilir. 26. Bu dispersiyon daha hızlı kuruduğundan. zein. arabistan zamkı. gaz. jelatin. sıvı. polistiren. kaplama maddesi de "çeper" adını alır. Mikrokapsül Hazırlama Yöntemleri . Alt kaplaması yapılmıĢ düzgün görünümde olmayan tabletler kazana konur. polietilen glikol (PEG). silikonlar.b de mikrokapsüllenebilmektedir. albumin. boyalar. peptit-protein. hormon ve enzimler gibi farklı farmakolojik gruplara ait etkin maddeler ile bakteriler. v. sentetik polimerlere örnek olarak da akrilik polimerler. ġurup azar azar ilave edilir ve tozlar bu Ģurup içinde homojen olarak disperse edilir. esanslar. poliortoesterler. polivinil alkol (PVA). Çekirdek maddeler katı. partikül büyüklüğü yaklaĢık olarak 5-500 u.b.m arasında olan dozaj Ģeklidir. selüloz ve türevleri. niĢasta.1. alifatik poliesterler. kitozan. antihistaminik. Genel olarak etkin madde "çekirdek". hızlı ve tektür olarak 225 26.. antikanserojen. kollajen. Uygulama: 1. katı.

o g ġeker (toz edilmiĢ) 38. Hazırlama: Kalsiyum karbonat ve mısır niĢastası havanda karıĢtırılır. Son kaplama uygulamasından sonra kazan içine tabletler kuruyuncaya kadar hava verilir (30 . 3. Düzeltici kaplama Kalsiyum karbonat 10.0 g Talk 61. Gerekirse kurutma iĢlemi 40°C'de kurutma dolabında yapılabilir. tabletlerin serbestçe dönüĢünü sağlayacak ve yapıĢmayı önleyecek miktarda tozlama karıĢımı serpilir.40°C).5 mi ılık alt kaplama çözeltisi homojen olarak ilave edilir. Her uygulama arasında yeterli kuruma sağlanması için en az 5 dakika süre bırakılır. 228 Alt kaplamanın tozlama karıĢımı Titanyum dioksit ı. 2.0 g Mısır niĢastası 17. Hazırlama: Tozlar karıĢtırılır ve ince bir elekten elenir. Tabletler arasında yapıĢma görülürse. ġurup azar azar ilave edilir ve tozlar bu Ģurup içinde homojen olarak disperse edilir. • 1.0 g 1/10 oranında hazırlayınız. Uygulama: 1. 2.Genel olarak üç sınıf altında incelenmektedir. Daha sonraki uygulamalarda her seferinde 1 mi olmak üzere toplam 10 kaplama uygulanır. Uygulama: Kimyasal yöntemler: Yüzeylerarası polimerizasyon In-situ polimerizasyon . OluĢan bu süspansiyon ısıtılmamalıdır. Isı ve hava uygulanmaksızın dönmekte olan kazan içindeki koruyucu kaplama uygulanmıĢ tabletlere 1.0 g 50 g hazırlayınız.0 g ġurup (%50 a/a Ģeker) 73.

hızlı ve tektür olarak 225 dağılmasına dikkat edilmelidir. BaĢlamadan önce kazan cidarına yapıĢmıĢ olan tozlar temizlenir. Bu dispersiyon daha hızlı kuruduğundan. Herbir kaplama. Tabletler kazan içinde bırakılır ve yavaĢ kurumaları için bir gece bekletilir. Toz karıĢımından ve herbir kaplama karıĢımından ne kadar kullandığınızı yazınız.m. 4.Yeterli miktarda (15-25 damla) kaplama süspansiyonu tabletler üzerine uygulanır. Kazan döndürülür ve tabletlerin sıcaklığı yaklaĢık 50°C'ye getirilir. Son kaplamadan sonra kazan durdurulur ve birkaç dakikada bir aralıklı olarak çalıĢtırılır. Alt kaplaması yapılmıĢ düzgün görünümde olmayan tabletler kazana konur. ' y. Renk kaplama çözeltisi uygulanır. Tabletler kuruyup hafif tozlu bir yüzey görünümü gözlendiğinde tekrar dispersiyon uygulanır. (Ġyi bir renk temeli için renk maddesi düzeltici kaplama dispersiyonuna da ilave edilebilir). Tabletlerin yüzeyi hafifçe matlaĢmaya / donuklaĢmaya baĢlamadan önce tekrar renk kaplama uygulanır. Bu Ģekilde tablet yüzeyleri düzgünleĢinceye kadar 5-15 kaplama yapılır. Toz edilmiĢ karnauba mumu veya balmumu ilave edilir.m. tabletlerin ortalama ağırlığını. Bu Ģekilde 5 kaplama yapılır. 2. y. Isı uygulamasına son verilir ve 3-4 kaplama daha uygulanır.0 mi 2. 85. Parlatma-cilalama BoyanmıĢ çekirdekler parlatma kazanına konup kazan çalıĢtırılır. Tartılan 10 tabletten. Renk kaplama Renk verici madde ġeker (toz edilmiĢ) Distile su Hazırlama: Distile su içinde Ģeker ısıtılarak çözülür ve renk verici madde ilave edilir. 4. tabletlerin yüzeyi donuklaĢmadan ve tozlaĢmadan hemen önce uygulanır. standart ve bağıl sapmalarını bulunuz. bu sıcaklıkta muhafaza edilir.1.0 g 100. 5. Sorular: 1. . Kazan döndürülür ve tabletler 50°C'ye kadar ısıtılır. 3. Uygulama: 1. Uygun parlaklık elde edilinceye kadar iĢleme devam edilir. 2.

Mikrokapsüllemenin amacı ve nedenleri. boyalar. antikanserojen. kitozan. Çekirdek maddeler katı. gaz. selüloz ve türevleri. • • • • • • • • Sıvıların kolay taĢınmasını sağlamak için katı hale getirmek Uçucu maddelerin buharlaĢma kaybını önlemek Ġstenmeyen tat ve kokuyu gizlemek Geçimsizliği gidermek Atmosfer koĢullarından korumak Stabiliteyi arttırmak Etki süresini uzatmak Kontrollü salım yapan sistemler hazırlamaktır. poliortoesterler. 5. Kullanılan doğal polimerlere örnek olarak ağar. sentetik polimerlere örnek olarak da akrilik polimerler. niĢasta. antihistaminik. peptit-protein. Genel olarak etkin madde "çekirdek". pektin. kollajen. bir çekirdeğin çeperle kaplanması sonucu oluĢan. sıvı veya gaz formundaki maddelerin inert polimerik bir madde ile bir film Ģeklinde kaplanması iĢlemidir. dekstran. aljinat. vitamin. 226 4. analjezik. zein. Mikrokapsül Hazırlama Yöntemleri . hidrofılik ve hidrofobik özellikteki polimerler arasından seçilmektedir. Draje hazırlama esnasında dikkatinizi çeken durum ve önerileriniz varsa yazınız.b verilebilir. standart ve bağıl sapmalarını bulunuz. 227 26. sıvı. Çekirdeklerin ve kaplamanın ortalama ağırlığını ve bunların tamamlanmıĢ drajelerin yüzde kaçı olduğunu hesaplayınız. katı. polietilen glikol (PEG).b. Mikrokapsülleme ise.3. poliüretanlar. polivinil alkol (PVA).. partikül büyüklüğü yaklaĢık olarak 5-500 um arasında olan dozaj Ģeklidir. pestisitler. polistiren. silikonlar. jelatin. hormon ve enzimler gibi farklı farmakolojik gruplara ait etkin maddeler ile bakteriler. mürekkep v. Çeper maddeleri doğal ve sentetik. v. polivinil pirolidon (PVP). esanslar. emülsiyon ve süspansiyon Ģeklinde olabilmektedir.b de mikrokapsüllenebilmektedir. Ģellak v. Hazırladığınız drajelerden 10 adedini tartınız. kaplama maddesi de "çeper" adını alır. ortalama ağırlığını. albumin. arabistan zamkı. Antibiyotik. MĠKROKAPSÜLLER Mikrokapsül. antikorlar. alifatik poliesterler. 26.1.

sulu ve organik çözücüden faz ayrımı olmak üzere iki grup altında incelenmektedir. 4. sıcaklık değiĢmesi. • 1. 3. Delik yöntemi ■ Fizikokimyasal yöntemler: 1. Wurster yöntemi Püskürterek kurutma Vakumda kaplama Elektrostatik aerosol yöntemi 26. Bu yöntem basit ve kompleks koaservasyon adı altında iki alt bölüme ayrılmaktadır. . • • 2. 2. Faz ayrımı (Koaservasyon) yöntemi Koaservasyon.1. 2. 228 3.Genel olarak üç sınıf altında incelenmektedir. Sulu çözücüden faz ayrımı Basit koaservasyon Kompleks koaservasyon Organik çözücüden faz ayrımı Kompleks emülsiyon yöntemi Eriyebilir dispersiyon ve soğutma Kimyasal yöntemler: Yüzeylerarası polimerizasyon In-situ polimerizasyon • Mekanik yöntemler: 1. 3. Bu yöntem. geçimli olmayan baĢka bir polimerin eklenmesi ya da polimer-polimer etkileĢimi sonucu oluĢmaktadır. 4.1. Burada çeper maddesi suda çözülür ya da dağıtılır ve hidrofobik çekirdek maddesi bu çözeltide dispers edilir. Sulu çözücüden faz ayrımı yöntemi: Bu yöntem suda çözünmeyen katı ve sıvı özellikteki maddelerin kaplanmasında kullanılır. non-solvent ya da tuz eklenmesi.

. 26. Organik çözücüden faz ayrımı yöntemi: Bu yöntemde çeper maddesi hidrofobik. Mikroskobik çalıĢmalar: Mikrokapsüllerin yüzey özelliklerini tayin etmek için optik mikroskop ve taramalı elektron mikroskopu (SEM) kullanılmaktadır.1. Eklenen maddeler.1. oo o& «o» o. diğeri ise seyreltik iki fazın oluĢumuna neden olur (ġekil 1). . o. biri kolloid damlacıkları açısından yoğun. pH. (4) Kaplama sertleĢtirilir (O).2. Mikrokapsüllerde Yapılan Kontroller 26. Suda çözünen sıvı veya katı özellikteki maddeler organik çözücüde çözünmüĢ çeper maddesiyle. çekirdek maddesi ise hidrofılik özelliktedir. çözücü (alkol) ve tuz uygun oranlarda seçildiğinde. non-solvent özellikteki ikinci bir polimerin eklenmesiyle oluĢan faz ayrımı sonucu kaplanır.a) Basit Koaservasyon: Sıcaklık. ĠĢlem temel olarak 4 adımda geliĢir. çözünürlüğün azalarak kompleks oluĢumunu sağlaması ve faz ayrıĢması meydana gelmesi Ģeklinde açıklanmaktadır. 229 oo ooo ooo (1) (2) ®©® ©© (3) (4) ġekil 26.2. (2) Çözeltiye koservasyonu sağlayacak faz ilave edilerek kaplayıcı maddenin (•) ortamdaki çözünürlüğü azaltılır böylece kaplayıcı madde ayrı bir faz halinde ayrılır. kaplama oluĢturacak Ģekilde çekirdek maddesi üzerinde toplanır (®). (3) Kaplayıcı madde. Nötral pH' daki jelatin ve arabistan zamkının birlikte kullanımı bu yönteme iyi bir örnektir. ooo oo oo • o» o. Bu etkileĢme pH ve sıcaklık değiĢmesiyle olmaktadır. Basit koesarvasyonla mikrokapsül oluĢumunun Ģematik gösterimi (1) Çekirdek maddesi ( o) polimer çözeltisinde disperse edilir. herhangi bir sulu polimer çözeltisi basit koaservasyona uğrar. b) Kompleks Koaservasyon: Bu yöntem karĢıt yüklü polielektrolitlerin birbirleriyle etkileĢmesiyle.

çözünme ile de yavaĢ olarak parçalanmaktadır. Mikromeritik özelliklerinin incelenmesi Çekirdek maddenin partikül büyüklüğü oluĢan mikrokapsüllerin özelliklerine etki ettiği için çekirdek maddenin ve oluĢan mikrokapsüllerin partikül dağılımı analizi optik mikroskop veya Coulter counter gibi metodlar kullanılarak yapılmaktadır. Eğer her iki materyal de lıpofilik çözücülerde çözünüyor ise. 8g 100 g .1. Verimin hesaplanması: % ürün verimi: [Elde edilen toplam mikrokapsül miktarı (mg) / Formüldeki toplam katı madde miktarı (mg)] x 100 Etkin madde yükleme kapasitesinin hesaplanması: % Etkin madde yükleme kapasitesi: [Mikrokapsüle yüklenmiĢ olan (ölçülen) etkin madde miktarı(mg) / Formülde yer alan (teorik) etkin madde miktan(mg)] xl00 26. Parçalanan mikrokapsüllerden açığa çıkan etkin madde miktarı uygun yöntemler kullanılarak tayin edilmektedir.2. aĢınma. 26.4.26. bir organik çözücü içersinde 230 mikrokapsüller çözülmekte ve etkin madde uygun analitik yöntem kullanılarak tayin edilmektedir. Mikrokapsüllerden etkin madde salımı Mikrokapsüllerden etkin maddenin salımı kullanılan polimer konsantrasyonuna.2. mikrokapsül boyutuna ve çeper kalınlığına bağlı olarak değiĢmektedir. Mikrokapsül içeriği miktar tayini: Çekirdek materyal ve kaplayıcı polimerin çözünürlüğüne dayanan iki ana yöntem kullanılarak içerik miktar tayini yapılmaktadır. 26. Kapsül çeperi termal. kimyasal etkilerle hızlı olarak.2. Sadece çekirdek materyalin suda çözündüğü durumlarda ise mikrokapsüllerin yüksek hızdaki parçalayıcılar/kanĢtıncılar veya ultrasonik banyo kullanılarak su içinde parçalanması sağlanmaktadır. Non-solvent çözeltisi Poliisobutilen 6g y. mekanik. Etkin madde ve kaplayıcı polimer çözeltisi Parasetamol (250-354 um) 25 g Poliisobutilen 6g EudragıtRS 100 Kloroform 20 g hazırlayınız 231 II.2.2.5. Mikrokapsül çeper kalınlığı tayini ÇalıĢma 26.3.m. I.

25 °C) 0.6 g Eudragit RS içeren 20 mi kloroform çözeltisi konulur. Son olarak mikrokapsüllere 50 mi siklohekzan ilave edip vakumla filtre edilir. Çözünme hızı tayini: Çözünme hızı pH 5.6 g PIB olan 60 g siklohekzan çözeltisi ilave edilir. Elde edilen mikrokapsüller oda sıcaklığında kurutulur.9 g damlayacak Ģekilde. içerisinde 3. Mikrokapsül yüzeyinde kalabilecek PIB kalıntısını ve boĢ polimer artıklarını ayırmak için mikrokapsüller 2 kere 100'er ml'lik porsiyonlar halindeki siklohekzan ile yıkanır. Yapılan kontroller: Miktar tayini: Parasetamolün miktar tayini.20 g Çözelti Parasetamol 5 g r Çözelti içinde disperse edilir KarıĢtırma (300 rpm. 7 saat boyunca belli zaman aralıklarında alman örnekler içersindeki parasetamol içeriği. 100 g 25 °C'ye ayarlanmıĢ termostattı su banyosu içerisinde yer alan üç boyunlu bir balona (250 mi) 1.2 g poliisobutilen (PIB) ve 1.9 g/dakika Damlatma 3.6 g Poliisobutilen 1.2 g Kloroform y. metanol içersinde 246 nm dalga boyunda spektrofotometrik olarak yapılmaktadır.Siklohekzan 60 g hazırlayınız Hazırlama: y.m. Ġlave iĢlemi bittikten bir süre sonra mikrokapsül oluĢumu tamamlanır.m. 232 EudragitRS 100 1.8 fosfat tamponu içersinde sürekli akıĢ yöntemi kullanılarak yapılmaktadır. Üzerine partikül büyüklüğü önceden ayarlanmıĢ parasetamol (250-354 (im ) ilave edilir.6 g PIB içeren 60 g siklohekzan çözeltisi Mikrokapsül Siklohekzan 100 mi 2 kere yıkama r . Balondaki içerik bir magnetik karıĢtırıcı ile sürekli karıĢtırılırken (300 rpm) içerisine bir damlatma hunisi yardımıyla dakikada 0. 240.5 nm dalga boyunda spektrofotometrik olarak tayin edilmektedir.

içlerinde etkin maddenin moleküler düzeyde ya da makroskopik partiküller halinde disperse edildiği. MĠKROKÜRELER Mikroküreler.2. poliesterler.MikrokapsüUeri hangi yöntemle hazırladınız? Neden? 2. doku ve hücreye taĢıması. Mikrokürelerin hazırlanmasında kullanılan yöntemler Ģöyle sıralanabilir. • Emülsiyon oluĢturma yöntemleri. 234 27. 3. Mikrokürelerin hazırlanmasında lipitler. in vitro ve in vivo koĢullarda oldukça dayanıklı olması. düĢük doza bağlı olarak toksisitesinin azalması ve biyolojik sistemle uyumlu olmasıdır. aminopolisakkaritler. etkin maddeyi hedef organ. Mikroküre sistemleri bu yapıları nedeniyle matriks ilaç dağıtım sistemlerine örnektir. Mikrokapsül hazırlama akıĢ Ģeması 233 Sorular: 1 . MikrokapsüUerde ürün verimini etkileyen faktörler nelerdir? Sizin bulduğunuz ürün verimi ve etkin madde yükleme verimi sonuçlarını yorumlayınız. etkin maddeyi kontrollü Ģekilde salması. mikrokapsül gibi ilaç taĢıyıcı mikropartiküler sistemlerden ayıran en önemli fark mikrokürelerde etkin maddenin taĢıyıcı matriks içerisinde çözünmüĢ veya dağılmıĢ halde bulunmasıdır. 2 saat Kurutma ġekil 26. poliakrilamidler ve silikonlar gibi sentetik yapılı polimerler yaygın olarak kullanılmaktadır.Siklohekzan 50 mi Vakumla filtrasyon Oda sıcaklığı. . Mikrokürelerden beklenen baĢlıca özellikler. proteinler ve karbonhidratlar gibi doğal polimerler veya selüloz türevleri. çapları birkaç mikrometreden birkaç yüz mikrometreye kadar değiĢebilen monolitik yapıda katı küresel partiküler sekideki mikrotaĢıyıcılardır.Mikrokapsüllerdeki etkin madde miktarını tayin ediniz ve sonuçları kaydediniz. 4. mikropellet.Hazırladığınız mikrokapsüUeri optik mikroskop altında inceleyerek sonuç hakkında yorumlarınızı yapınız. Mikroküreleri. hedefe ulaĢana dek etkin madde sızıntısı olmaması. düĢük dozda etkin madde kullanımına olanak sağlaması. etkin maddenin yapı ve akti vitesinin olumsuz yönde değiĢtirmemesi.

saklama ve sterilizasyon kriterleri incelenir ve esas alınır. doku. • • • • • 235 Mikrokürelerin tanımlanmasında ve kullanımında. ortopedik uygulamalar. Ardından bu çözeltide alüminyum stearat ve potasyum klorür disperse edilir.1. etkin maddenin maksimum absorbans verdiği dalga boyunda UV spektrofotmetrede absorbansını ölçerek etkin maddeye ait kalibrasyon denklemi yardımıyla etkin madde miktarını hesaplayın. Püskürterek dondurma. Polimer ve etkin maddenin ortak çözücüsü olan bir çözücüde çözün. kompleks koeservasyon) Püskürterek kurutma. • Partikül iriliği ve dağılımı: Bu amaçla elek analizi veya mikroskop yöntemi uygulanabilir. Çözeltinin. antikanserojen ilaçlar. kimyasal çapraz bağlanma) Polimerizasyon yöntemleri (Emülsiyon polimerizasyonu. büyüklük ve yüzey özellikleri. 27. ASTM standartlarına uygun ( DĠN 4188 ) mini elek takımı ile cihazı 100 ayarında 10 dakika Protein jelasyon yöntemi (Isı denatürasyonu. Etilselüloz 2. y/y emülsiyonu. biyolojik uyum ve toksisite.0 g Aseton 100 mi Sıvı parafin 100 mi n. Mikrokürelerde Yapılan Kontroller • Etkin madde miktar tayini: Formülden bir miktar hassas olarak tartın. OluĢan emülsiyon 45°C'ye ısıtılarak ve sürekli karıĢtırılarak aseton uçurulur. antienflamatuar ilaçlar.1. beyine implantasyon. ÇalıĢma 27. KarıĢım 25°C'lik su banyosunda 10 dakika (150-350 rpm) karıĢtırılır ve 25°Ç'deki 100 mi sıvı parafin içine boĢaltılır. lokal anestezikler.0 g Alüminyum stearat 1. kemoembolizasyon. .-Çözücü buharlaĢtırma yöntemi (y/s emülsiyonu. Mikrokürelerin klinik uygulamalarında uygulama alanları. süspansiyon polimerizasyonu) Koeservasyon yöntemleri (Basit koeservasyon.Hekzan 50 mi Hazırlama: 200 ml'lik bir beherde etilselüloz 100 mi asetonda tamamen çözülür. desolvasyon. Ardından n-hekzanla yıkanarak süzülür ve 40°C'de kurutulur. Mikroküreler tamamen çözündükten sonra süzün ve balonjojede belirli hacme çözücü ile tamamlayın. hücre veya organa hedefleme.5 g Potasyum klorür 2. s/y/s çoklu emülsiyonu) Çözücü ekstraksiyon yöntemi. peptid ve proteinlere bağlanma ve aĢılar olarak yoğunlaĢmıĢtır. etkin maddenin salımı. yüklenen etkin madde miktarı.

• AkıĢkanlık . Mikromeritik bölümünde anlatıdığı Ģekilde yığın açısını belirleyin. Etkin madde içermeyen.01-0.2. • Küme hacmi ve yoğunluğu ( mezürde): Mikrokürelerden 10 mi alın.5 mm arasındaki çaplarda partiküler ilaç formlarıdır. Önceleri etkin madde dayanıklılığını arttırmak. Mikroküre üretimi amacıyla laboratuvarda uyguladığınız yöntem hangisidir? Bu amaçla kullanılabilecek diğer yöntemler hangilerdir? 2.4 1. ağız noktasından 10 cm yükseğe yerleĢtirin. küre biçiminde yuvarlanmıĢ. ağırlığının hacmine bölünmesiyle yoğunluğunu hesaplayın. daha sonra bu özelliklerinin yanısıra modifiye salım . etkin maddenin kötü tat ve kokusunu ortadan kaldırmak. MIKROPELLETLER Mikropelletler. 0.236 çalıĢtırın. kurumadan ve oluĢumları esnasında gözlemlediklerinizle arasındaki farkları belirtin.0 mm arasında yer alabilmekte ve "mikrodraje" veya sadece "pellet" adıyla da isimlendirilebilmektedirler. Bu huninin içine 10 g mikropellet koyarak alttaki kağıda serbest akıĢını sağlayın. Uygulanabilecek Diğer Kontroller ĠĢlem etkinliği ġiĢme derecesi tayini Sorular: 1. tek veya çok tabakadan oluĢan.9 cm boyun geniĢliği ve 1 cm boyun uzunluğu olan bir cam huniyi. 237 28.Yığın açısı: 10 cm üst çapı. Bazen çap büyüklükleri 0. 20 tapping yaparak hacmini ölçün. sadece çekirdekten oluĢan mikropelletlere de "non pareille" adı verilmektedir. • Çözünme hızı deneyi: Ġstenilen miktar etkin maddeyi içerecek Ģekilde hesaplayarak tarttığınız mikroküreleri 900 ml'lik çözünme ortamına koyarak palet ya da sepet yöntemi ile çözünme hızı deneyi uygulayın. Her elek üzerindeki fraksiyonu tartarak % olarak belirleyin ve grafiğini çizin. Tespit edilen aralıklarla 5ml numune alarak (her defasında ortamdan alınan numune hacmi kadar taze çözelti çözünme ortamına ilave edin) belirlenen dalga boyunda spektrofotometrede absorbansı okuyarak kalibrasyon denkleminden etkin madde konsantrasyonunu hesaplayın.1 . Ağırlığı bilinen toz kümesinin. ilaç formlarının veya ara ürünlerin hacim / ağırlık oranlarını duyarlı olarak kontrol altında tutarak kesin doz ayarlaması yapabilmek ve formül yapısındaki maddelerin karĢılıklı etkileĢmelerini engellemek için tasarlanan bu oluĢumlar. Elde ettiğiniz kuru mikroküreleri mikroskopta inceleyerek. genellikle 0. Etkin maddelerin mikrokürelerinin hazırlanmasının avantaj ve dezavantajları nelerdir? 3.03 oranında Tween 60 ilave edilebilirsiniz. partiküler materyalin karıĢımlanna uygun akıĢ özellikleri kazandırmak. Palet yöntemi uygulanıyorsa mikrokürelerin çözünme ortamı ile temas yüzeyini artırmak için ortama % 0.

bunlar değiĢik alt teknikleri de içerirler. yapıĢtırıcı ve bağlayıcılar. • Zamanla fiziksel veya kimyasal olarak yapılarında fazla değiĢiklik göstermemesi olarak özetlenebilir. Mikropelletler oluĢturulurken etkin madde/lerin yanısıra bazı grup yardımcı maddelere ihtiyaç duyulur. yapıĢmayı önleyiciler. az aĢınma ve ufalanma göstermesi. Yukarıda sayılan yöntemlerin uygulanmasında değiĢik yapı ve özelliklerde cihazlar kullanılır ki. bunların belli baĢlı olanları kısaca. dolgu maddeleri. esas olarak bunların hepsi yukarıda sayılan cihaz ve yöntemlerin geliĢtirilmesiyle oluĢturulmuĢ modifikasyonlardır ve ana sistemleri aynıdır. Ayrıca son yıllarda baĢka Ģekillerde cihaz ve yöntemler de kullanılmaktaysa da. kontrollü salım veya sürekli salım yapan preparatların üretiminde yoğun olarak kullanılmaya baĢlanmıĢlardır. Yeterli sertlikte olup. Formlarının düzgün . seyrelticiler. Bunlardan baĢlıcaları. . Bu ana üretim yöntemleri.küresel Ģekilli ve yüzeylerinin olabildiğince pürüzsüz olması. cihazları olarak sayılabilir. Mıkropelletlerin üretiminde baĢlıca üç ana yol izlenir. • Belirli büyüklükte bir çekirdek esas alınarak (non pareille). Ġyi bir mikropellet yapısının sahip olması gereken özellikler. üzerine etkin madde/lerin kaplanması yöntemleri.yapmak ve optimal biyoyararlanım sağlamak üzere geliĢtirilerek böylece uzatılmıĢ salım. • Püskürtülerek partiküllerin oluĢumunu sağlayan yöntemler. • Toz karıĢımlarından doğrudan mikropelletlerin üretimini gerçekleĢtiren yöntemler olarak toplanabilirler. Püskürterek Ģekillendirme (Spray congealing veya spray drying) Amaca uygun draje kazanları. AkıĢkan yatak (Fluidized bed) cihazları. • 238 • • • • Tabak ve basamaklı tabak cihazları. düĢük porozite göstermesi. Partikül büyüklüğü dağılımlarının dar bir aralıkta olup. kaydırıcılar ve kaplayıcı maddelerdir. Granülatörler ve marumerizerler. • • • • Yüksek miktarda etkin madde oranına sahip olabilmesi.

Çözeltinin.2 g 2. Mikropelletlerin kaplanması iĢlemlerinde genellikle draje kazanları. küme dansitesi-yığın açısı ölçümleri. Diğer bazı yöntemler endüstriyel üretime uygun olmayıp. Pellegrini kaplama kazanı. Basamaklı Tabak Metodu ile Mikropellet Üretimi Etkin madde (Teofıllin) Laktoz Aerosil 200 AvicelPHĠOl Bağlayıcı çözelti (%3-5a/h) 239 Hazırlama: Basamaklı tabak aletinin. Belirli aralıklarla karıĢmakta olan toz kütlesi üzerine bağlayıcı çözeltiden püskürtülür (atomizörün tabağa uzaklığı 20 cm olacak ve bağlayıcı çözelti 10 saniye aralıklarla 0. Cihazı 100 ayarında 10 dakika süreyle çalıĢtırın. ÇalıĢma 28.1. akıĢkan yatak cihazları. Tartılan toz maddeler cihazın tabak bölümüne yerleĢtirilerek karıĢtırmaya baĢlanır.0 g y. tabak açısı 45° olarak ayarlanır. Her fraksiyonu % Ģeklinde belirleyerek. Gerektiğinde partiküler sistemlerde kullanılan diğer kalite kontrolleri de programa alınır.0 g 2. OluĢan mikropelletler.05 mi püskürtülecek Ģekilde ayarlanır). tabak açısı azaltılarak tabaktan alınır. daldırma kılıcı sistemi. Polimer ve etkin maddenin ortak çözücüsü olan bir çözücüde çözün. final ürün kontrolleri kapsamında baĢlıca. 16.1. Mikropelletlerin üretiminde rutin olarak iĢlem içi ve iĢlem kontrolleri ile. özellikle dıĢ faktörlerden iç yapının korunarak stabilitenin arttırılması ve etki süresinin ayarlanarak çeĢitli özelliklerdeki modifiye salımın sağlanmasıdır.m . 28. grafiğini çizin. tanecik büyüklüğü ve dağılımı kontrolleri. pnömatik taĢıyıcı sistemler.0 g 0. Mikropelletler 30°C'lik etüvde 45 dakika kurutulur.aĢınma kontrolleri. Mikropelletlerde Yapılan Kontroller • Etkin madde miktar tayini: Formülden bir miktar hassas olarak tartın. dağılma testi ve çözünme hızı testi gibi kontroller yapılır. Bundaki amaçlar. Mikropelletler tamamen çözündükten sonra süzün ve balonjojede belirli hacme çözücü ile tamamlayın. • Partikül büyüklüğü ve dağılımı (Elek analizi): Bu amaçla ASTM standartlarına uygun mini elek takımı (DĠN 4188) kullanılabilir. organoleptik kontroller. ufalanma . ancak araĢtırmalarda kullanılabilmektedirler. Ģekillerinin düzgünleĢtirilmesi. etkin maddenin maksimum absorbans verdiği dalga boyunda UV spektrofotmetrede absorbansmı ölçerek etkin maddeye ait kalibrasyon denklemi yardımıyla etkin madde miktarını hesaplayın. Accela-Cota sistemi ve Driacoater kaplama kazanı kullanılmaktadır.Mikropelletlerin kaplanması sıkça uygulanan bir iĢlem olmuĢtur.

Palet yöntemi uygulanıyorsa mikropelletlerm çözünme ortamı ile temas yüzeyini artırmak için ortama % 0. 241 29.aĢınma: Mikropelletlerden 10 g tartarak. Etkin madde salım hızı ve süresi klasik dozaj formlarından farklı olan sistemler genel olarak Mikropelletlerde yapılan kontroller nelerdir? Hangi amaçlarla yapılmaktadırlar? .Yığın açısı: 10 cm üst çapı. KONTROLLÜ SALIM SĠSTEMLERĠ Kontrollü salım yapan sistemler klasik (derhal salım yapan) dozaj formlarından farklı olarak etkin maddeyi önceden belirlenen bir tarzda ve daha uzun bir süre boyunca salan sistemlerdir.01-0. Dağılma sürelerini not edin. Mikromeritik bölümünde anlatıldığı Ģekilde yığın açısını hesaplayın. Bu huninin içine 10 g mikropellet koyarak alttaki kağıda serbest akıĢını sağlayın. Tekrar tartarak ufalanma aĢınmayı % olarak belirleyin. düzeltilmiĢtir ? 2. Uygulanabilecek diğer kontroller Yoğunluk Tayini Sorular: 1. 20 vuruĢ iĢlemi yaparak mikropelletlerin hacmini ölçün. ağız noktasından 10 cm yükseğe yerleĢtirin. • Çözünme hızı deneyi : Ġstenilen miktar etkin maddeyi içerecek Ģekilde hesaplayarak tarttığınız mikropelletleri 900 mL'lik çözünme ortamına koyarak palet ya da sepet yöntemi ile çözünme hızı deneyi uygulayın. 240 • Nem içeriği (Sauter Inframatic): 10 g mikropelleti cihazın kefesine yerleĢtirerek 60°C'de 60 dakika tutun. Ağırlığı bilinen toz kümesinin. Model etkin maddenin mikropelletleri halinde hazırlanmasıyla etkin maddenin hangi özellikleri değiĢtirilmiĢ.• AkıĢkanlık . 0.9 cm boyun geniĢliği ve 1 cm boyun uzunluğu olan bir cam huniyi. Mikropellet üretiminde laboratuvarda kullandığınız Basamaklı Tabak cihazı dıĢında baĢka hangi cihazlar ve yöntemler kullanılmaktadır? 3. Eleyerek tozlarından ayırın. ağırlığının hacmine bölünmesiyle yoğunluğunu hesaplayın. • Dağılma testi: Mikropelletleri 0 numaralı jelatin kapsüllere koyarak 37°C'deki su banyosuna 30 kez daldırılıp çıkarın. Tespit edilen aralıklarla 5mL numune alarak (her defasında ortamdan alınan numune hacmi kadar taze çözeltiyi çözünme ortamına ilave edin) belirlenen dalga boyunda spektrofotometrede absorbansı okuyarak kalibrasyon denkleminden % etkin madde miktarını hesaplayın. friabilitörde 25 devirde 5 dakika çevirin. • Küme hacmi ve yoğunluğu: Mikropelletlerden 10 mi alarak 10 mi hacimdeki bir mezüre koyun.03 oranında Tween 60 ilave edilebilirsiniz. • Ufalanma.Tekrar tartarak nem içeriğini % ağırlık kaybı olarak hesaplayın. Salım hızı ve sürelerinin etkin maddenin fızikokimyasal ve farmakokinetik özellikleri gözönünde bulundurularak önceden yapılacak bir tasarımla belirlenmesi gerekmektedir.

GeciktirilmiĢ salım. • Formülasyonlarında kullanılan etkin madde miktarı yüksek olduğundan herhangi bir nedenle örneğin hız kontrol eden membranlann yırtılması sonucunda hızlı salım olduğunda vücutta toksik düzeylerin oluĢabilmesidir. • Kullanılan toplam doz miktarının azalması ve uzun süreli kullanımda etkin madde birikiminin minimuma inmesi. Etkin maddenin bu açıdan belirlenmesi gerekli özellikleri Ģunlardır: Fizikokimyasal özellikler -Doz büyüklüğü -Suda çözünürlük -Partisyon katsayısı ve molekül büyüklüğü Biyolojik özellikler -Absorpsiyon -Dağılma -Metabolize olma . Kontrollü salım sistemlerinin yararları Ģöyle sıralanabilir: • Dozların sayı ve sıklığının azalması nedeniyle hasta uyuncunun artması. Bu tür sistemleri tanımlamada terminolojide bir bütünlük olmamasına rağmen ġekil 29. e. • GeliĢtirilmeleri ve üretimlerinin pahalı olması. d-UzatılmıĢ etki. Kontrollü salım sistemlerinin sakıncaları ise Ģunlardır: • Bu tip dozaj formları ile tedavi sırasında istenmeyen yan etkiler oluĢtuğunda etkinin daha uzun sürmesi ve tedavinin kesilememesi.1'de değiĢik salım profilleri ve bunlarla ilgili terminoloji yer almaktadır. b. Kontrollü salım sistemlerinin tasarımı ve performansında etkin maddenin özellikleri önemlidir.1. Terapötik aralık Zaman ġekil 29.farmakopelerde "modifıed release" (değiĢtirilmiĢ salım) baĢlığı altında yer almaktadır.Tekrarlanan etki. 242 • Hastada uzun süre ve uygun farmakolojik cevap sağlayan etkin madde terapötik kan düzeylerinin sağlanması.Derhal salım. • Yan etki Ģiddeti ve sıklığının azalması.zaman eğrileri (a. hasta bakımının kolaylaĢması. Bu özellikler bir etkin maddenin kontrollü salım formu halinde hazırlanması ve ilacın veriliĢ yolunu kısıtlayabilmektedir. özellikle hastanelerde zaman tasarrufunun sağlanması.Kontrollü salım). ÇeĢitli dozaj Ģekillerinin plazma konsantrasyonu . c.

rektal. . Magnetik kontrollü sistemler 5.2A) . transdermal. nazal.2E) . Mekanik kontrollü sistemler .Ultrasonik sistemler .-Stabilite -Yanlanma ömrü -Yan etkileri -Terapötik indeksi -Proteine bağlanma -Hastalığın rolü Kontrollü salım sistemleri uygulama yerine göre (örneğin: oküler. Fblimer Etkin maddi 2aman=0 Zaman=t Etkin madde + polimer . Kimyasal olarak kontrollü sistemler .Ortama duyarlı sistemler (pH.Polimer zincire takılı sistemler (ġekil 29.Vücutta aĢınan sistemler (ġekil 29.2F) 4.2C) . sıcaklık) .2B) 243 2.Elektrik ve nükleer enerji kullanan sistemler Bu sistemler Ģematik olarak ġekil 29. implant sistemleri gibi) smıflandınlabildikleri gibi etkin madde salım mekanizmalarına göre de aĢağıdaki Ģekilde sınıflandırılmaktadırlar: 1.Depo (membran) sistemler (ġekil 29.Ozmotik kontrollü sistemler (ġekil 29.Matris sistemler (ġekil 29.2D) 3.ġiĢme kontrollü sistemler (ġekil 29.2'de görülmektedir. Çözücünün harekete geçirdiği sistemler . Difüzyon kontrollü sistemler . bukkal. peroral.

D-Polimer zincire takılı sistem. 244 Kontrollü salım sistemlerinden etkin madde salım tarzının in vitro ve in vivo yöntemlerle ispatlanması gerekmektedir. 29. in vitro çözünme testi.Zaman=0 Etkin madde + polimer Zaman=0 Zaman=t polimer iskeleti |-»-| polimer iskeleti [ tttttV Trryy su veya emim Zaman=0 ZamarM Polimerde çözünmüĢ etkin madde Ozmotik çıkıĢ aralığı Hkin madde çöz. Genel olarak. C-Vücutta aĢınan sistem. kontrollü salım sistemlerinin tasarlanması. Bunu önlemek için örneğin. katı ilaç Ģekilleri için kullanılan duyarlı ve tekrarlanabilirliğe sahip bir çözünme testi yöntemi ile etkin maddenin salım hızı profilleri ve salım mekanizmalarına iliĢkin verilerin elde edilmesi gerekmektedir. Bu amaçla. değerlendirilmesi ve kontrolünde önemli bir araçtır. açığa çıkan etkin maddenin gastrointestinal kanalda (GI) absorbe edileceği bölgede kalıĢ süresinin kısalığının biyoyararlamm sorunu doğurduğu bilinmektedir.r JHjıkar Etkin maddenin salındığı ĢiĢmiĢ polimer Zaman=0 Yarı geçirgen v^ zar Zaman=0 Su gjrer Zaman^t Etkin madde Zaman^t ġekil 29. F-Ozmotik kontrollü sistem. Kontrollü salım yapan polimerik sistemlerden etkin madde salım mekanizmaları. B-Matris sistem. mideden ve/veya ince barsağın üst taraflarından emilimi olan bir etkin maddeyi içeren preparatm midede kalıĢ süresinin uzatılması gerektiği belirtilmektedir. E-ġiĢme kontrollü sistem.2.Membran sistem.1. A. Yüzen Dozaj Formları Kontrollü salım yapan oral preparatlardan etkin madde Ģahmının yetersizliği yanında. .

ÇalıĢma 29. kapsül. • Mide-barsak epitel yüzeyine yapıĢma yeteneğine sahip polimerlerin formüllere ilavesi.• Mide boĢalma hızını yavaĢlattığı bilinen yağ asitlerinin formüllere ilavesi. • Lokal olarak midede etkili olması.1. Hidrodinamik dengeli sistemler (HBS) olarak da bilinen yüzen dozaj formları genel olarak GI sıvılarla temasta jel oluĢturan hidrokolloidlerle etkin madde ya da maddelerin karıĢtırılmasıyla hazırlanan tablet. Bir etkin maddenin. böylece midede daha uzun zaman kalabilen yüzen dozaj formlarının geliĢtirilmesi önerilmektedir. Yüzen tablet Ģeklindeki dozaj formları. ortam sıvısıyla jel yapısı veren ve preparatm yoğunluğunun mide sıvısının yoğunluğunun altında kalmasını sağlayan tablet Ģeklinde hazırlanabileceği gibi. • Absorpsiyonunun sadece mideden ve/veya ince barsağm üst kısmından olması durumunda HBS Ģeklinde formüle edilmesi düĢünülebilmektedir. granül Ģeklindeki preparatlardır. • Dansitesi mide sıvısı dansitesinden düĢük olduğu için mide içeriği üzerinde yüzebilen. • Ġnce barsak sıvısında çözünme ve/veya stabilite probleminin olması. Daha sonra çıkıĢı kontrol eden karıĢım konularak kütle basılır. I II HPMC 4000 Sodyum bikarbonat Sitrik asit Asetilsalisilik asit HPMC 100 Basılabilir Ģeker (Di-Pac) Hazırlama: Her iki tabakayı içeren karıĢımlar ayrı ayrı hazırlanır. formül içine preparatm 245 250 mg 34 mg 28 mg 100 mg 30 mg 20 mg yüzmesine katkıda bulunmak üzere gaz kabarcıkları veren efervesan kısım da ilave edilebilmektedir. . Mühreye önce yüzmeyi sağlayan kısım konarak düĢük basınçta 12 mm'lik zımba ile sadece toz kütlesinin sıkıĢmasını sağlayacak Ģekilde ön basım yapılır. Suyla temasta efervesan kısmın oluĢturduğu kabarcıklar jel yapının içine hapsolmakta ve preparatm yüzmesini sağlamaktadır.

Sorular: 1. Bu sistemlerde kullanılan polimerin yapısı ve preparatın tatbik edildiği ortamın özellikleri (pH. su içeriği vs.Yüzmeye baĢlama süresi tayininde kullanılan tablet laboratuvar süresince yapay mide ortamında tutularak yüzme süresi saptanır. hidrojene hint yağı. Hazırladığınız preparatın yüzmeyi sağlayan tabakası ve kontrollü salımı sağlayan tabakası hangisidir? Bu amaçla kullanılabilecek formül önerileriniz neler olabilir? 246 29. polimerler kullanılarak hazırlanan inert (plastik) matrisler yapılarında bulunan etkin madde serbest hale geçtikten sonra feçesle değiĢmeden atılmaktadır (monolit). etil selüloz vb. hidroksipropilmetil selüloz gibi hidrofılik karakterdeki polimerler kullanılarak hazırlanan matrislerdir.Hazırlanan preparat 100 mi pH 1. kullanılabilmektedir. polivinil pirolidon.. hidrojene pamuk tohumu yağı. . Sistem bütünlüğünü koruduğu sürece etkin madde salımı difüzyon mekanizmasıyla meydana gelirken zamanla ĢiĢen polimerde meydana gelen kopmalarla erozyon mekanizması da etkin madde Ģahmında rol almakta ve sistem aĢınarak kaybolmaktadır. HBS sistemde kullanılacak hidrokolloidlere örnekler veriniz. 4. Matris Tipi Preparatlar Matris tipi preparatlar kontrollü salım yapan oral dozaj formlarının bir grubunu oluĢturmaktadır. Hidrofılik matrisler: Sodyum karboksimetil selüloz. Üç grupta incelenebilirler: .2. bütil stearat. .) etkin madde Ģahmında etkili olmaktadır. Mum (lipid) matrisler: Bu tür sistemleri hazırlayabilmek için karnauba mumu.Hidrofılik matrisler . karboksimetil selüloz. polivinil asetat. Yüzen dozaj formu hazırlamak için baĢka öneriler neler olabilir? Açıklayınız.Mum (lipid) matrisler Ġnert matrisler: Polivinil klorür. stearil alkol vb. 2. stearik asit.Ġnert matrisler .2 yapay mide ortamına konularak yüzmeye baĢlama süresi saptanır. Sistemden etkin madde çıkıĢı difüzyon mekanizması ile gerçekleĢmektedir. HBS sistemlerde kullanılabilecek efervesan karıĢımlar neler olabilir? 3. Bu sistemlerden etkin madde çıkıĢında difüzyon etkili olmakla beraber kullanılan matris maddesinin preparatın tatbik edildiği bölgede bulunan enzimlerden etkilenmesi durumunda erozyon mekanizması da gözlenebilmektedir.

h Di = Cp. buna etkin maddenin ilave edilip solvanm uçurulması sonucunda elde edilen kütlenin elenmesi ile granüllerin elde edilmesi ve tablet basılması. Mum materyal organik çözücüde çözüldükten sonra. Buna göre sıfır dereceden sabit hızla salım yapması planlanan dozaj formunun içermesi gereken etkin madde miktarının ve etkin madde açığa çıkıĢ hız sabitinin hesaplanabilmesi için aĢağıdaki eĢitliklerin kullanılması gerekir. Toz etkin madde ve lipid materyalin fiziksel karıĢımlarının tablet halinde basılması. Bu amaçla baĢlıca 3 yöntem kullanılabilir: 1.Vd DT = Dj + Ds Ds D( DT Cp kr° Vd kd h : Sürdürme dozu : Ġlk doz : Toplam doz : Etkin maddenin etkin kan konsantrasyonu : Sıfır derece salım hız sabiti : Dağılım hacmi : Eliminasyon hız sabiti : Etkin maddenin kr° hızıyla salımı istenen süre ÇalıĢma 29. Öncelikle bu tür dozaj formlarında kullanılacak etkin maddenin fızikokimyasalbiyofarmasötik özelliklerinden hareketle doz tasarımının yapılması gerekmektedir. 247 2.2. Parasetamol Lipid materyal Formül 1 tablet içindir. Hazırlama: 306 mg 62 mg . 3. Ds = kr°.Bu çalıĢmada hazırlanıĢ kolaylığı göstermesi nedeniyle mum matris tipi kontrollü salım yapan tabletlerin hazırlanıĢı verilecektir. EritilmiĢ mum materyale etkin maddenin ilave edilip karıĢtırılması ve kütlenin donmaya yakın uygun eleklerden elenerek mum granüllerinin elde edilmesi ve tablet halinde basılması.

Gerçek aerosoller olarak nitelendirilenler içeriğinde %80'in üzerinde püskürtücü (itici) gaz bulundururlar ve püsküren parçacıkların boyutları 5 um'nin altındadır. • Ġçeriğini dıĢarıdan verilen enerji ile verenler ki bunlara genellikle nebülizör ve atomizör isimleri verilmiĢtir. .35 1 ka= 0. 249 30. AĢağıda farmokokinetik parametreleri verilen etkin maddenin doz tasarımını yapınız. Basınçla püskürtme gösterdiklerinden iki Ģekilde çalıĢırlar. Eczacılık ve tıpta solunum yoluyla veya haricen kullanılan preparatlardır.Kütle yukarıda verilen yöntemlerden biri kullanılarak hazırlandıktan sonra 10 mm çaplı zımba kulanılarak uygun basınç altında el presinde basılır. Genelde solunum yoluyla kullanılanlar inhalasyon aerosolleri. Eğer etkin madde katı halde püskürüyorsa pudra spreyleri denilen aerosoller oluĢur ve bunlarda itici gaz oranı %5-20 arasında değiĢir. 248 Sorular: 1. 250-1000 um arasındaki boyutta damlalar Ģeklinde olur. Etkin madde sıvılaĢtırılmıĢ püskürtücü gaz ile emülsiyon oluĢturuyorsa köpük aerosolleri ortaya çıkar.76 saat"1 2. Haricen kullanılan ve yüzey spreyleri diye tanımlananlarda sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz oranı %40-70 arasında değiĢir ve püsküren partiküllerin boyutları 50-250 um arasındadır. haricen kullanılanlar da püskürtme aerosolleri (sprey) olarak tanımlanırlar. Hangi tür enerji kullanımıyla uygulanırsa uygulansınlar hepsi fiziksel olarak aerosol sistemleridir. CP = 20 mg/ml Vd= 6. bunlarda püskürtücü gaz miktarı % 10-20 arasındadır.326 saat'1 ka= 6. • Enerji taĢıyıcısını içeriğinde sıkıĢtırılmıĢ ve/veya sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz olarak bulunduranlar ki bunlarda da genellikle aerosol veya sprey isimleri kullanılmaktadır. AEROSOLLER Bir gaz fazı içinde sıvı veya katı taneciklerin dispersiyonu halinde püskürtülerek kullanılan tek veya çok fazlı sistemlerdir. Hazırladığınız preparatın çözünme hızı tayini için önereceğiniz yöntem veya yöntemler ne olabilir? Açıklayınız. Kullanım bölgesine ve amacına göre farklı yapıda ve özelliktedirler. Lipid matrislerden etkin madde açığa çıkıĢ mekanizması hakkında bilgi veriniz. Hazırlanan tabletler çözünme hızı deneylerinde kullanılmak üzere saklanır. Püskürtücü gaz oranı %30'un altına düĢerse ıslak spreyler diye tanımlanan preparatlar oluĢur ki burada püsküren tanecikler bir demet Ģeklinde değil. 3.

) kaplanarak kullanılırlar. Valf takımı çeĢitli parçalardan oluĢur. bunun altında ayrı ayrı iki faz . 5-10 um arasındakiler ise bronĢiyollere ulaĢırlar . Metal kaplarda korozyon oranı yüksektir. üstte buharlaĢmıĢ itici gaz ve altta ise sıvı faz halinde geri kalan bütün karıĢım bulunur. çözücü ve yardımcı çözücü (kosolvan) ve formülasyonda gerekli olan diğer yardımcı maddelerden (yüzey etken maddeler vb. daha çok basınç enerjisini dıĢarıdan alan nebülizör sistemlerinde tercih edilirler. böyle bir 251 sistemde fazlar. içeriğin formülasyonuna ve ticari bakıĢ açısına göre değiĢir. buna karĢı iç yüzeyleri inert bir tabakayla (laklama. Kesintisiz (devamlı) ve ölçülü (belli dozda) püskürtme yapanlar olarak iki tiptedirler. çelik. püskürtücü (itici veya sevk edici) gaz ile etkin maddeyi taĢıyan konsantrattan oluĢur. tıp ve eczacılıkta genellikle 1-10 atm arasında iç basınç sağlayacak oranlarda kullanılır. karbondioksit gibi inert gazlardır. gibi) oluĢur. plastik kaplama. Bunlar mekanik Ģoklara ve daha yüksek iç basınçlara dayanırlar. Bu kısımlar aerosol sisteminin içeriğindeki itici gazla birlikte püsküren taneciklerin püskürme özelliklerini ve büyüklük dağılımım belirler. Ġnhalasyon aerosollerinde basmç/partikül büyüklüğü iliĢkisi çok önem kazanır. etil bromür. Buna karĢın üstte buharlaĢmıĢ itici gaz. Eğer etkin madde içeren konsantrat sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz fazında çözünerek homojen bir karıĢım oluĢturuyorsa iki fazlı bir aerosol sistemi ortaya çıkar. metil klorür. içerikle etkileĢme tehlikesinin en az düzeyde olması dolayısıyla avantajlı görünürse de. önde gelen iki kısmı püskürtme odacığı ve püskürtme deliğidir. vb.Bir aerosol sistemi baĢlıca ana kap. Cam kaplar diğer tip kaplara göre saydam olmasının 250 yanısıra. Kabın yapısının seçimi kullanma tekniğine. Püskürtme basınçları tiplerine ve karıĢım oranlarına göre değiĢir. bütan.Daha küçük boyuttakiler ise alveollere inerler. ölçülü püskürtme yapanlara basıldığında ne kadar süre basılı tutulursa tutulsun sadece tek bir defa belirli dozda püskürtme yaparlar. Basınç enerjisini içinde taĢıyan aerosollerin içeriğinde yer alan püskürtücü ise sıkıĢtırılmıĢ ve/veya sıvılaĢtırılmıĢ itici gazlardan (propellan) oluĢur. iki parça veya üç parça (bodymaker) halindedir. Plastik kaplar ise oldukça merttirler ama ancak düĢük basınçlı içerik taĢıyabilirler. SıvılaĢtınlarak kullanılanlar ise propan. Kesintisiz püskürtenler valfın üzerindeki aktivatör baĢlığına basılı tutuldukça devamlı püskürtme yaparken. SıkıĢtırılmıĢ gazlardan. sıvılaĢtırılmadan kullanılanlar. Bir aerosol sisteminde konsantrat olarak tanımlanan kısım ise etkin madde. Valf takımı sistemin püskürmesini ve püskürtme Ģeklini belirler. inhalasyon aerosollerinde ise daha da düĢük olması gerekir. izobütan gibi hidrokarbonlar veya vinil klorür. Genel olarak havaya püskürtülecek aerosollerde basıncın 3-4 atm civarında olması istenirken. Frigen veya Freon adıyla tanımlanan klorlu-florlu hidrokarbonlar gibi halojenli hidrokarbonlardır. mekanik ve termik dirençlerinin azlığı nedeniyle kullanımları sınırlı kalır. 20-30 um büyüklükte püsküren parçacıklar trakeada kalırken. haricen deri üzerine püskürtülecek aerosollerde basıncın 3-5 atm civarında. teneke). azot. azot oksidül. argon. cam veya plastikten yapılır ve tek parça (monoblok). 10-20 um arasındakiler bronĢlara. valf takımı. Ana kap metal (alüminyum.

Ġç basıncın dengeye gelip gelmediği Madde 2' de açıklandığı gibi ölçülür.9 g HazırlanıĢı: Oksikonazol etil alkolde çözülür ve önceden temizlenmiĢ aerosol tüplerine 13'er mi olarak doldurulur. Püskürtme hızı kontrolü En az dört aerosol kabı alınır. kurulanır ve her kutu 5 saniye süre ile püskürtülür (zamanı tespit için kronometre kullanılır). Her saniye için gram olarak ortalama püskürtme miktarı hesaplanır. Aerosollerin üretimi soğukta basınç kullanmadan veya normal sıcaklıkta basınçla yapılır. Kapağı ve koruyucusu çıkartılır. Aerosollerde Kontroller 1. Bunlar iyice çalkalanarak kullanılmalıdır.1. Basınç testi .2. Herbiri iki-üç saniye süre ile püskürtülür ve tam olarak tartılır. 2. SıvılaĢtırılmamıĢ itici gaz kullanımında da bu yöntem uygulanır. Ġç basınçları dengeye gelen kaplar su banyosundan alınır. Valfin daldırma borusu kullanılacak tüpe göre ayarlanır ve aerosol kapatma cihazında tüplere valfleri takılır. Daha sonra bu tüplere aerosol dolum cihazında itici gaz gerektiği kadar doldurulur. valf sistemi takılır ve sıvılaĢtırılmıĢ püskürtücü gaz valf ağzından basınçla itilerek içeri doldurulur. Antimikotik Etkin Maddeli Aerosol Ġmalatı Oksikonazol 250 g Etil alkol (%96) 10. Kaplar sıcaklığı ayarlanmıĢ su banyosuna tekrar daldırılır ve püskürtme ve tartma iĢlemi üç defa tekrarlanır.5 g Freon 12 15. Soğukta doldurma iĢleminde . Uygun Ģekilde etiketlenir. Püskürtme enerjisini içeriğinde taĢımayan aerosol sistemleri ise esnek plastikten yapılmıĢ kabın sıkılarak içeriğin dıĢarı püskürtülmesiyle veya kaba eklenmiĢ bir puarın sıkılmasıyla çalıĢan ve itici gaz içermeyen yapıdadır. 252 ÇalıĢma 30. Her kap tekrar tartılır. ÇalıĢma 30. Normal sıcaklıkta basınçla doldurmada ise önce kaba etkin madde konsantratı konur. Bunlar sıkma basıncına ve püskürtme deliğinin inceliğine göre değiĢik büyüklükte ve miktarda damlacığı sis Ģeklinde püskürtür. Kaplar 25 ± l°C'deki su banyosuna daldırılıp iç basınçları dengeye gelinceye kadar tutulur.halinde etkin madde konsantratı ve sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz fazlan duruyorsa üç fazlı bir aerosol sistemi oluĢur.40°C'ye kadar soğutulan konsantrat ve sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz ayrı ayrı kaba doldurulur ve valf sistemi kaba takılarak kapatılır.

Püskürtücü baĢlığı çıkarılır. Kabm korozyona dayanıklılığının kontrolü . Deney. Sonuç. Ġki fazlı aerosollerde damlacık büyüklüğü tayini Bu metod boya-talk karıĢımı ile muamele görmüĢ bir kağıt parçasının püskürtme ile lekelenmesi esasına dayanır. 3. Lam üzerine yapıĢan tozlar uygun bir sıvağ kullanılarak dağıtılır. Aerosol iki-üç saniye püskürtülerek etkili püskürtme uzaklığı saptanır. Ağırlık kaybı hassas olarak saptanır. Birim doz püskürten aerosoUerde püskürtme hacmi tayini Aerosol formülasyonunun önceden yoğunluğu saptanır. ıslaklık varsa kurulanır. Sonuçlar log-olasılık grafiğine geçirilerek ortalama tanecik büyüklüğü ve standart sapma hesaplanır. Net ağırlık saptanması 8. Basınç ölçer yaklaĢık olarak beklenen basınca önceden ayarlanmıĢ olmalı. Partiküller kağıda çarptığında absorbe olur ve bu kağıt karĢılaĢtırma için kullanılır. 4. Bir veya iki saniye püskürtme yapılır. Aktüvatöre basarak püskürtme yapılır. Bu iĢlem en az on defa uygulanır. Her kap dik tutularak valfe basınç ölçer (manometre) sıkıca bağlanır. Buradan ortalama damlacık büyüklüğü ve standart sapma hesaplanır. kağıt 253 alınıp üzerinde homojen damla dağılımı görülüp görülmediği incelenir. Sızdırma Testi 7. Bu amaçla değiĢik seri ve değiĢik püskürtücü baĢlıkların gösterdiği püskürtme farklılığını ölçmek üzere özel cihaz kullanılır. içeriğin özelliğine göre yağda veya suda çözünen boyaların formüle eklenmesi ile yapılır. Kap tekrar temizlenir.Dört taneden az olmayan aerosol kabı alınır. 5. Aerosol kabı iyice kurulanarak tartılır ve darası almır. Belirli bir alandaki damlacıkların sayısı ve büyüklüğü uygun büyütme cihazları (örneğin mikroskop) kullanılarak % olarak hesaplanır. Bu uzaklığın yarısında. kurulanır ve tartılır. Formülasyon yoğunluğu. Aerosol kabı cihaza yerleĢtirilir. Basınç doğrudan doğruya manometre göstergesinden okunur. Kapağı ve koruyucusu çıkarılır ve iç basınç sabit hale gelinceye kadar 25 ± l°C'deki su banyosunda tutulur. Mikroskop yöntemiyle katı partiküllerin boyutları saptanır. ortalama ağırlık kaybına bölünerek püskürtme hacmi bulunur. 6. Sonuçlar log-olasılık grafiğine geçirilir. valflere uygun adaptör ile sıkıca bağlanmalıdır. valf spesifıkasyonu ile karĢılaĢtırılır. En az 1200 partikül sayarak boyutlarına göre sınıflandırılır. Özel cihazda kağıt. Saptanan sonuçların ortalaması alınır. Katı partikül taĢıyan aerosoUerde tanecik büyüklüğü tayini Aerosol kabı iyice çalkalanır ve sabit olarak yerleĢtirilir. Kaplar su banyosundan alındıktan sonra iyice çalkalanır. dönen diskin hemen arkasına sabit olarak bağlanır. püskürtücü baĢlık ile aynı düzlem üzerinde iyice temizlenmiĢ bir lamın köĢelerine aerosol püskürtülür.

intravenöz. 31. subkutan. infüzyon ya da implantasyon yolu ile verilen steril preparatlardır. enjeksiyon.Sorular 1. intratekal v. herhangi bir koruyucu içermeyen infüzyon Ģeklindeki veriliĢ için tasarlanmıĢ ve hermetik olarak kapatılmıĢ preparatlardır. Enjeksiyon baĢlığı altında verilenler Ģu Ģekilde sınıflandırılmaktadır.2. Ġrrigasyon. steril sulu çözelti ve emülsiyon Ģeklinde hazırlanan preparatlardır. Bu preparatlar llitre'den daha fazla hacimde de olabilir. Hangi tip içerik yapısı ile hangi tip aerosol kapları kullanılmalıdır. Ġnfüzyonların da verilmeden önce seyreltilen sıvı konsantre ve kullanılmadan önce sulandırılan toz Ģeklindeki formları bulunmaktadır. Etkin maddenin uzun süreli salımı için tasarlanmıĢlardır. Büyük Hacimli Parenteral Preparatlar 100 mi ya da daha fazla hacimdeki tek kullanımlık.yollarla verilmektedir. Ġmplantlar. Küçük Hacimli Parenteral Preparatlar .1. PARENTERAL PREPARATLAR Parenteral preparatlar insan ya da hayvan vücuduna. elektrolit dengesini sağlayıcı. kanın plazma hacmini artırıcı olarak kullanılmaktadır. intramusküler. AerosoUerde ne kadar basınç olmalı ve kaplar ne kadar basınca dayanabilmelidir ? 3. parenteral implantasyon için uygun Ģekil ve boyuttaki steril katı preparatlardır. Besleyici ve kalori verici. Birim doz püskürten aerosoUerde miktar tayininin önemini açıklayınız. Ġnfüzyonlar. 254 31. intradermal. 31. hemofiltrasyon ve peritonal dializ için kullanılan çözeltiler de büyük hacimli parenteral preparatlar (LVP) içerisinde yer almaktadır.b. intraartiküler. neden ? 2. Büyük hacimdeki veriliĢ için tercih edilmektedir. • • • • • • Kullanıma hazır çözeltiler Kullanılmadan önce çözücü ile karıĢtırılan çözünür kuru ürünler Kullanıma hazır süspansiyonlar Kullanılmadan önce bir taĢıyıcı ile karıĢtırılan çözünmeyen kuru ürünler Emülsiyonlar Verilmeden önce seyreltilen sıvı konsantreler Bu tip enjeksiyonlar.

Diğer . Ayrıca propilen glikol. gliserin gibi suyla karıĢabilen çözücü maddeler ve susam. ambalaj materyalleri (cam. saklama esnasında ürünün pH'sını stabil bir değerde tutmak 256 ve vücut sıvıları ile pH'yı kanın pH'sına kolaylıkla ayarlamak için yeterli tampon kapasitesine sahip olmalıdır. Küçük hacimli parenteral preparatlarda. intradermal için ise 0. 31. intramusküler için 3 mi. Uygun bir tampon sistemi. Ġntravenöz çözeltiler de veriliĢ hızı. USP 27'de monografında baĢka Ģekilde belirtilmedikçe tek dozlu kaplar 1000 mi ile.4.3. VeriliĢ hacmi intraspinal uygulama için 10 mi. etanol. kanın ayarlamasına ve seyreltmesine izin verecek kadar yavaĢ olduğu sürece izotoniklik çok önemli değildir. Ġzotonik çözeltiler daha az irritan olmasına. yağlı çözeltiler. Ġdeal pH. Ģelat yapıcı maddeler.5. 31. mısır yağı gibi suda çözünmeyen bitkisel yağlar da kullanılmaktadır.) ile etkileĢmesinden gazlar ve su buharının çözünmesinden meydana gelebilir. Sulu çözeltiler intravenöz ve intraspinal olarak verilirken. süspansiyonlar ve emülsiyonların intramusküler ve subkütan olarak verilmesi tercih edilmektedir. Bu problemlerden sakınmak için birçok ürüne tampon ilave edilir. Tamponlar Bir preparatm pH'smdaki değiĢimler. Formülasyona Ġlave Edilen Katı Maddeler Parenteral formüllere antioksidan. 255 31. tonisite ayarlayıcı maddeler ilave edilmektedir. çok dozlu kaplar ise 30 mi ile sınırlandırılmıĢtır. ürünün saklanması sırasındaki parçalanma reaksiyonlarından. subkütan için 2 mi. flebit meydana gelmektedir. zeytin.1. EP 5) kullanılmalıdır. kauçuk vb. pH ayarlayıcı tamponlar. pH 9'un üzerinde doku nekrozu görülürken. Subkütan ve intramusküler enjeksiyonlar için hipertonik çözeltiler sıklıkla kullanılmaktadır.5. daha az toksisiteye sebep olmasına ve olası bir hemolizi ortadan kaldırmasına rağmen tüm enjeksiyonluk preparatlar izotonik olmayabilir. pH 3'ün altında ağrı. Parenteral Preparatların VeriliĢ Yolu Ġntravenöz uygulama için genellikle 10 mi'den daha büyük hacimdeki preparatlann verilmesi tercih edilmektedir. Formülasyonda Kullanılan Çözücüler Parenteral preparatlarda çözücü olarak enjeksiyonluk su (USP 27.5'dir. kanın pH'sı olan 7. Ancak intraspinal enjeksiyonlar serobrospinal sıvının yavaĢ sirkülasyonundan dolayı mutlaka izotonik olmalıdır. intravenöz veriliĢ için kabul edilebilir pH aralığı 3-10. Bu pH'dan aĢın sapmalar komplikasy onlara sebep olmaktadır. antimikrobiyal maddeler.100 ml'den daha az. Çünkü kanın kendi tamponlama kapasitesi vardır. 31.2 mi ile sınırlandırılmıĢtır. fındık. Çözücü ve taĢıyıcı seçimi de veriliĢ yolu ile doğrudan iliĢkilidir.4'dür. polietilen glikol. yüzey etken maddeler. genellikle 1-50 mi hacimde hazırlanan preparatlardır.

Tonisite ayarlayıcı olarak. sodyum veya potasyum klorür ve sodyum sülfat kullanılmaktadır. elektrolit dengesi sağlayıcı ve plazma hacmini artırıcı gibi büyük hacimli parenteral preparatlara da antimikrobiyal maddeler ilave edilemez. sitrik asit ve bir tuzu (pH 2. Ozmotik basınç (Ozmolalite) ise Ozmol/kg veya mOzmol/kg olarak ifade edilir. 31. Ozmotik basıncı plazmanın ozmotik basıncından daha düĢük olan çözeltilere hipotonik. Madde miktarı (g/litre) mOzmol/litre =---------—----------------------. n P (7T) =---------RT = cRT . Çözeltideki iyonlann molar konsantrasyonu (elektrolit konsantrasyonu) ozmotik basınç üzerine etki yaptığından. klinik uygulamada Ozmol ya da 257 miliOzmol birimi ile ifade edilir.x 1000 x Çözeltideki mevcut Katı maddenin molekül ağırlığı iyon sayısı Ozmotik basınç aĢağıdaki formülle hesaplanır. Çözeltilerin ozmolarite değerleri ise mOzmol/litre olarak ifade edilir ve aĢağıdaki formül kullanılarak hesaplanır. Besleyici. tek bir dozu 15 ml'yi geçenlere ve intrasisternal. kan hücrelerinin hemolizini azaltmak ve küçük hacimli parenteral preparatlann veriliĢinden sonra elektrolit dengesizliğini önlemek için izotonik olması istenir.5.2 Antimikrobiyal maddeler Antimikrobiyal aktiviteye sahip maddeler aksi belirtilmedikçe veya etkin maddenin kendisi bakteriostatik etki göstermiyorsa çok dozlu kaplarda ambalajlanan ürünlere ilave edilmelidir.8.2). dekstroz. dokuya zarannı ve irritasyonunu minimuma indirmek. Bu amaçlar için asetik asit ve bir tuzu (pH 3. Parenteral bir ürünün. Tonisite Ġzotonik çözeltiler kan plazması ile aynı ozmotik basınca sahip çözeltilerdir. Ancak. Bazı enjeksiyonlarda düĢük hacimde yüksek etkin madde konsantrasyonu gerekli olduğu için. daha yüksek olan çözeltilere hipertonik çözeltiler adı verilmektedir.7).5 . glutamik asit (pH 8.yollarla verilen parenteraller için pH 4-9 arasına ayarlanmalıdır. fosforik asit tuzları (pH 6 . intra ve retrooküler ya da serebrospinal sıvıya herhangi bir yolla verilen enjeksiyonluk preparatlara mikrobiyal koruyucu madde ilave edilmemelidir.6).10.2 . veriliĢ yolu ile doz rejiminin çeĢitlilik göstermesi ve ürünün stabilite koĢullarından dolayı bu durum her zaman gerçekleĢememektedir. 31.5.5 .2) kullanılmaktadır.3. epidural.5. intratekal.

4 gibi değerler almaktadır (Bakınız izotonik değerler tablosu). Kriyoskopi sabiti olarak da ifade edilmektedir. • Etkin maddeyi izotonik çözelti oluĢturması için yeterli miktardaki suda çözüp. izotonik çözelti ile gerekli hacme seyreltme yöntemi: 258 Bu sınıfta White-Vincent ve Sprowls yöntemi yer almaktadır.082 litre atm/mol (K°) T: Mutlak sıcaklık (K°) c: Katı maddenin konsantrasyonu (mol/litre = molarite) Ġyonlarına ayrılan maddeler için formüle iyonlaĢma sabiti (I) (Örneğin. Ġzotonik Çözelti Hazırlama Yöntemleri • Çözeltinin donma noktasını kanın donma noktasına (. zayıf elektrolitler için 2. FeCl3= 4) ilave edilmektedir.V: Çözelti hacmi (litre) n: Katı maddenin mol sayısı R: Gaz sabiti 0.= mol/litre = molarite Molekül ağırlığı Elektrolitler için donma noktası AT = Liso. Elektrolit olmayanlar için 1. . NaCl=2.c. 31. CaCl2=3.I I: ĠyonlaĢma sabiti (Çözeltideki iyon sayısı) Çözeltilerde donma noktası alçalması ve osmotik basınç arasındaki iliĢki aĢağıdaki formülle verilmektedir.R.86. KCI gibi) 3.1. uni-univalan elektrolitler için (NaCI.c Liso : Kan ile izotonik konsantrasyondaki etkin maddenin molar donma noktası alçalmasıdır.0.6. P(tı ) = I.C.T 31.52°) düĢürmek için sodyum klorür veya baĢka bir izotoni ayarlayıcı madde ilave ederek izotonik yapma yöntemi: Bu sınıfta donma noktası alçalması (Kriyoskopi) ve sodyum klorür eĢdeğerliği yöntemi yer almaktadır. Donma noktası alçalması hesabı AT = Lis0.6. c: Katı maddenin konsantrasyonu (mol/litre = molarite) g/litre c =-------------------.

AT 259 31.a w=-----------W: 100 mi çözeltiye konması gereken ayarlayıcı madde miktarı (g) a : Etkin maddenin % 1 'lik çözeltisinin donma noktasının maddenin % oranı ile çarpımı b : Ayarlayıcı maddenin %1 'lik çözeltisinin donma noktası 31.4/1. Böylece %1'lik çözeltisinin donma noktası bilmen bir maddenin 100 ml'lik çözeltisini izotonik yapmak için aĢağıdaki formül kullanılır. Maddelerin sodyum klorür eĢdeğeri aĢağıdaki formülle hesaplanır.AT P(7t)=R. Sodyum klorür eĢdeğeri yöntemi 1 g etkin maddenin gösterdiği osmotik basıncı gösteren sodyum klorür miktarına o maddenin sodyum klorür eĢdeğeri denir ve E harfi ile gösterilir. 25°C'de 24.T ----------R. Donma noktası alçalması yöntemi Maddelerin %1'lik çözeltilerinin donma noktalan kaynaklarda listeler halinde verilir. W= 0.52 . Liso E = 17 ---------M M: Maddenin molekül ağırlığı Maddelerin sodyum klorür eĢdeğeri listeler halinde kaynaklarda yer almaktadır.(E x g) W: 100 mi çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli NaCl miktarı (g) E : Etkin maddenin NaCl eĢdeğeri g : Etkin maddenin % miktarı (g) .4 atm'dir) AT P(7t) = 22.9 .86.T = Gaz sabiti ile Kelvin derecesinin çarpımı (0°C de 22.4 atm.4 ------------=22.3. 0. AT ■Liso P(n)=12.6. AĢağıdaki formül ile hesaplanabilir.2.6.

. V = WxExlll. x E.3 g'ı seçmiĢtir..1 Formülde yer alan madde ya da maddeler V hacmi kadar suda çözündükten sonra gerekli hacme izotonik çözelti ile tamamlanır. Öncelikle kullanılacak ayarlayıcı maddenin sodyum klorür eĢdeğeri kullanılarak çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli sodyum klorür miktarı hesaplanır ve aĢağıdaki orantı kurularak tonisiteyi ayarlamak için gerekli izotoni ajanının miktarı bulunur. 31. 1 g ayarlayıcı madde Ayarlayıcı maddenin NaCl eĢdeğeri X 100 mi çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli NaCl miktarı (g) (W) X = 100 mi çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli ayarlayıcı madde miktarı (g) 31.. V = [ (W.9 .6....[ ( E. White-Vincent yöntemi Bu yöntemde hazırlanan çözeltiyi izotonik hale getirmek için gerekli olan sıvı hacmi aĢağıdaki formülle hesaplanır.. Sprovvls yöntemi Sprowls tarafından White-Vincent yönteminin daha da basitleĢtirilmesiyle ifade edilen bir yöntemdir.9 Formülde birden fazla madde varsa denklem Ģu Ģekle dönüĢür.. Sprovvls %1'lik bir çözeltinin 1 fluid ounce içindeki madde ağırlığı olan 0...l V : Maddenin çözüneceği sıvı hacmi (mi) W : Maddenin ağırlığı (g) 111. potasyum asetat veya nitrat vb.. W = 0...4.. Formüldeki W değerinin sabitleĢtirilmesiyle bulunan V değeri tablolarda verilmektedir.. Tablolarda 0.x gı) + (E2x g2) +.Formülde birden fazla madde yer alıyorsa denklem aĢağıdaki Ģekle dönüĢür.) kullanmak isteniyorsa gerekli ayarlayıcı madde miktarı aĢağıdaki Ģekilde hesaplanır..3 g 261 Enjeksiyonluk su I Steril olmayan Formülasyon .( Enx g») ] 260 Toni siteyi ayarlamak için sodyum klorür yerine baĢka bir ayarlayıcı madde (dekstroz.) + ( W2 x E2) +.6.5..(Wnx En) ] x 111.1 : 100/0.

Parenteral preparatlarda kullanılan ambalaj malzemeleri Steril ambalajlar. USP 27 tarafından parenteral preparatlar için kullanılan cam ambalaj malzemeleri aĢağıdaki tablo'da gösterilmektedir.2 mikrometrelik membran Hava Filtresi Etkin madde koruyucu ilavesi pH 6.1. Steril çözelti üretimi akıĢ Ģeması 31. Primer ambalaj materyali temiz ve steril olmalıdır. Ģırıngalar. Primer ambalaj steril ürün ile doğrudan temas halindedir ve hem ürünün sterilitesini muhafaza eder hem de ürünün fiziksel ve kimyasal olarak dekompoze olmasını engelleyen bir ortam sağlar. Primer ambalaj malzemesi olarak ampuller. Ģırınga kartuĢları. primer ve sekonder ambalaj bileĢenlerinden oluĢmaktadır.8-7 kontrol EnjeksiyozüuJc su ile final hacmi ayarlama N2 Steril Toplama Tankı Temizlik Tankı Hava Filtresi ġekil 31. kauçuk ve plastik tıpalar sayılabilir.1.II Steril Formülasyon III Aseptik Bölme Sodyum fosfat monobazikve dibazik ilavesi Steril 0. Sekonder ambalaj doğrudan steril ürün ile temasta değildir ve ürünün tanınmasına ve taĢınmasına yardım eder.8. flakonlar. 264 .

Ģırınga ve Ģırınga kartuĢları gibi camdan yapılan ambalaj malzemeleri kullanılmadan önce yıkanmalı. flakon. Parenteral preparatlar için kullanılan cam ambalaj malzemeleri Cam tipi Ambalajlanan Ürün Tip I pH'sına bakılmaksızın tüm küçük hacimli parenteral preparatlar. süspansiyon ya da toz Ģeklindeki katı ürünlerin tamamen dıĢarı alınmasını kolaylaĢtırmak için tercih edilmektedir. buhar ve filtre edilmiĢ sıcak pirojensiz su ile yıkanmalıdır. kullanılmadan önce sulandırılan kuru tozlar ve birkaç nötral sulu ürün.8. sterilize edilmeli ve gerekiyorsa silikonlanmalıdır. pirojensiz cam 265 ambalaj malzemeleri nemi kontrol edilen temiz alanda.1. ĠĢlem 4 saat süreyle 250°C'lik etüvde uygulanmalıdır. teĢhis preparatlan gibi büyük hacimli parenteral preparatlar. insan kanı ve komponentleri. Steril. Diğer bir cam tipi olan NP (Nonparenteral) camlar parenteral veriliĢ için kullanılmazlar. Tablo 31. hafif alkali ve termal Ģoka dayanması önemli olan büyük hacimli parenteral preparatlar Tip II Intravenöz çözeltiler. Ambalaj malzemelerinin dolum için hazırlanmaları Cam Malzemeler Ampul. ĢiĢe.1.2. polivinil klorür ve poliolefınler (polietilen ve polipropilen) gibi plastik ambalaj materyalleri de kullanılmaktadır. Yıkama: Cam ambalaj malzemeleri sırasıyla filtre edilmiĢ hava. nötral ve asidik yapıdaki küçük hacimli parenteral preparatlar Tip III Soda kireç camında saklanması ve paketlenmesiyle zarar görmeyeceği onaylanmıĢ küçük hacimli parenteral preparatlar. bitkisel yağ içindeki süspansiyon veya çözeltiler. irrigasyon çözeltileri. soğukta tercihen laminar hava akımı altında kapalı paslanmaz çelik tepsilerde saklanmalıdır. 31. Parenteral ürünler için polikarbonat. Silikonlama: Silikonlama cam kap içerisinden çözelti.USP 27 tarafından parenteral preparatlar için kullanılan cam ambalaj malzemeleri aĢağıdaki tablo'da gösterilmektedir. Kauçuk Malzemeler . antikoagülanlar. Sterilizasyon: Cam ambalaj malzemeleri kuru ısıyla sterilize edilmelidir. bunlar.

Parenteral ürünün doldurulması. Kapatma sırasında ampulün boyun kısmında çözelti kalmamasına dikkat edilmelidir.2. 1) Ampulün boyun kısmının ısıtılması sonucu bu bölgenin erimesi ve çevirme hareketi ile kapatılmasıdır. ancak gerekiyorsa deterjan dikkatlice uygulanmalı. yetersiz ısıtma sonucu ile de delik oluĢumu gibi riskler söz konusudur. Kapatma esnasında aĢırı ısıtma sonucu cam baloncuk oluĢması. • YaĢ ısı ile sterilizasyon . Diğer yolu ise ambalajın. camın bir kısmının erimesiyle kapanan ambalaj malzemeleridir. Bunun en kolay yolu ürünün liyofılizasyon ile hazırlanmasıdır. kapatılması ve sızdırmazlık kontrolünün yapılması Oksijene duyarlı bazı parenteral ürünlerin inert atmosfer Ģartlarında ambalajlanması gerekmektedir. Sterilizasyon: YıkanmıĢ kauçuk materyaller otoklavda yaĢ ısı ile sterilize edilmelidir. Bu amaçla azot ya da argon gibi gazlar kullanılmaktadır. Bu Ģart birkaç yolla sağlanmaktadır. alev altında. Ampullerde kapanma sırasında oluĢan çatlakları kontrol etmek için çeĢitli yöntemler kullanılmaktadır.8. nemi kontrol edilen soğuk ve temiz alanda tercihen laminar hava akımı altında saklanmalıdır. vakumlu boya banyosudur.3. 31. Ampuller kapatıldıktan ve sterilize edildikten sonra boya banyosuna (metilen mavisi çözeltisi gibi) daldırılmakta ve 15 dakika vakum uygulanmaktadır. Yıkama: Yıkama iĢleminde deterjan kullanılması tercih edilmez. kauçuk üzerinde hiçbir kalıntı kalmamasına dikkat edilmelidir. Kullanılmadan önce yıkanmalı. Ġki Ģekilde kapatılabilir. En yaygın yöntem. 266 2) Ampulün uç kısmının ısıyla eritilerek kapatılması iĢlemidir. sterilize edilmeli ve gerekiyorsa silikonlanmalıdır.Tıpalar gibi kauçuk bileĢimler kullanılıncaya kadar soğuk ve temiz alanlarda saklanmalıdır. Sterilizasyon Sterilizasyon bir preparat içersindeki ya da bir nesne üzerindeki tüm canlı mikroorganizmaları tahrip etmek için yapılan iĢlemdir.8. 31. Kauçuk materyal otaklavlandıktan sonra mutlaka kurutulmalı. Kauçuk materyallerde yaĢ ısı ile sterilizasyon ısı penetrasyonunun hızlı olmasından dolayı tercih edilmektedir. Dönme hareketi yetersiz olursa ampulde çatlak oluĢmaktadır. Kuru ısı ile sterilizasyon ısının yavaĢ penetrasyonuna bağlı olarak kauçuk materyalin kuruması ve çatlamasına neden olabilmektedir. 2-3 psig basınçta filtre ve sterilize edilmiĢ inert bir gaz altında kapatılmasıdır. Ampuller. Sterilizasyon için baĢlıca beĢ yöntem verilmektedir.

düĢük erime noktasına sahip tozlar.5saat 140°C de (285°F) 3 saat gibi sterilizasyon koĢullan da farmasötik ve hastane malzemelerinin sterilizasyonunda kullanılmaktadır. ameliyat eldivenleri ile giysiler sterilize edilmektedir. En etkili sterilizasyon yöntemi olmasına rağmen.3. Kuru ısı ile sterilizasyonda hava sirkülasyonlu fınn ya da bu iĢ için özel tasarlanmıĢ ekipman kullanılmaktadır. 170°Cde(370°F)l saat 150°Cde(300°F)2.2. Kuru ısı ile sterilizasyon Yüksek ısıdan etkilenmeyen çözücüsü yağ olan preparatlar. Kuru ısı yaĢ 267 ısıdan daha az etkin olduğu için sterilizasyon için daha uzun süre ve daha yüksek sıcaklık gereklidir. minimum 121°C lik sıcaklıkta en az 15 dakika sterilize edilir.3.8. dimerkaprol gibi sıvılar vb. fermantasyon tankları. cam ve paslanmaz çelik malzemeler. Kemoterapötik maddeler. Özellikle çözücüsü su olan preparatlar için uygundur ve bu preparatlar 1 atm basınç altında. steroidler. Bu yöntemin en büyük sakıncası organik moleküllerde etkinliği değiĢtirecek ve toksisite meydana getirebilecek değiĢikliklere sebep olabilmesidir.1. YaĢ ısı ile sterilizasyon DoymuĢ buhar basıncı altında. kuru tozlar ve malzemeler için uygun bir terminal sterilizasyon yöntemidir. hormonlar. Çoğu giysilere 2 atm basınç altında 134°C de 3 dakika sterilizasyon uygulanmaktadır. Bu terminal sterilizasyon yöntemi ile bakteriyolojik ortamlar.• • • • Kuru ısı ile sterilizasyon Radyasyonla sterilizasyon Gazlarla sterilizasyon Filtrasyonla sterilizasyon 31. 31. kataterler. antibiyotikler. .8. Radyasyonla sterilizasyon Ġyonize radyasyon vitaminler. kemik ve doku implantlan ile plastik Ģırıngalar. ısıya duyarlı maddeler ve bazı plastik malzemeler için kullanımı sınırlıdır. otoklavda yapılan sterilizasyon yöntemidir.3.3. için daha düĢük sıcaklıklarda ve daha uzun zaman içeren özel sterilizasyon koĢulları tasarlanmıĢtır. Bu yöntem için verilen referans koĢul 160°C (320°F) de 2 saattir. 31. iğneler.8. protezler ve cerrahi ipliklerin endüstride sterilizasyonu için kullanılan terminal sterilizasyon yöntemidir. Ancak bazı farmasötik preparatlar bu gibi koĢullara da dayanıklı değildir.

3. Bu yöntemin bir avantajı koli haline getirilmiĢ ürünlerin sterilizasyonuna olanak vermesidir. Membran filtreler ince. 31. steril malzemeler kullanılarak ve çalıĢma koĢulları kontrol altında tutularak sürdürülmelidir. Membran filtrelerin performansları sterilizasyon iĢleminden önce ve sonra. .8. Tüm kaplar ve cihazlar sterilize edilmiĢ olmalı ve çalıĢma laminar hava akımı veren cihazlar altında yapılmalıdır. ozon vb.7 nm dalga boyunda yapay olarak oluĢturulan UV radyasyonunun germisit etkisi olmakla birlikte sterilizasyon yöntemi olarak kullanılması tavsiye edilmemektedir. mikroorganizmalar ortamdan filtrasyonla uzaklaĢtırılır. günümüzde membran filtreler tercih edilmektedir. Bu durumda sterilite. Çünkü gaz plastik filmler ve karton malzemeden geçmektedir. Bu yöntem endüstride sıcaklığa duyarlı tıbbi cihazların sterilizasyonunda kullanılabilir.6. 31. rutin olarak filtreye zarar verici olmayan membran bütünlük testleri ile kontrol edilmelidir. formaldehit. X ve kozmik radyasyon içeren foton enerjisinden oluĢmuĢtur. 268 31. nem.8. aseptik hazırlama tüm maddeleri steril olan reçetelerin hazırlanmasında sıklıkla kullanılmaktadır. Elektromagnetik radyasyon ultraviyole (UV). porselen veya selüloz gibi porlu malzemelerden hazırlanan filtre sistemleri kullanılırken. Filtrasyonla sterilizasyon Filtrasyonla sterilizasyonda. Sterilizasyon amacı ile 0.5.4.Parenteral preparatlarda yapılan kalite kontrol testleri Parenteral preparatlarda diğer preparatlardan farklı olarak.5 Mrad olarak verilmektedir. GeçmiĢte sintirlenmiĢ cam.3. Çünkü çok sayıda parametre (sıcaklık. Bu sterilizasyon iĢlemi yaĢ ve kuru ısı ile sterilizasyon yöntemlerinden daha zordur. propilen oksit. Bu yöntem için absorbe edilen birim doz 25 kGy ya da 2. 269 31. sağlam. gaz konsantrasyonu ve gazla temas süresi) kontrol altında tutulmalıdır. Aseptik hazırlama Etkin bir sterilizasyon iĢlemi olmamasına rağmen. gazlar germisit özellik göstermektedir. homojen polimerik malzemelerdir.22 um por büyüklüğündeki filtreler kullanılır.3. Ancak alan ve odaların aseptikliğini sürdürmek için farmasötik endüstride sıklıkla uygulanır.4.8. 253. Diğer sterilizasyon yöntemlerine dayanıklı olmayan çözeltilerin sterilizasyonu için uygulanır. gama. Ancak bunlardan sadece etilen oksit tıbbi ürünlerin sterilizasyonu için kullanılmaktadır.8. Kobalt-60 ve sezyum-137 gibi radyoaktif maddelerden yayılan gama radyasyon en yaygın kullanılan elektromagnetik radyasyon sterilizasyon kaynağıdır.Radyasyonla sterilizasyon hem elektromagnetik hem de partikül radyasyonuyla yapılmaktadır. En eski yöntemlerden biridir. Gazlarla sterilizasyon Etilen oksit.

0 g 0.• • • • • Sterilite (EP 5) Pirojen (EP 5) Partiküler bulaĢma (EP 5) Alınabilir hacim (EP 5) Ambalaj bütünlük (çatlaklık) testleri yapılmaktadır. ampul yıkama makinasında yıkanıp. hamlaçta boyun kısmı ısıtıldıktan sonra bir pensle çekerek kapatılır.1.m. gözle renk. Bu çözeltinin ozmotik basıncını hesaplayınız. D-Glukoz monohidrat'ın (dekstroz) molekül ağırlığı : 198.17 g Hazırlama: Bir erlende D-glukoz monohidrat. Otoklavdan çıkarılır çıkarılmaz sıcak ampuller %0. Doldurulan bu ampuller. berraklık kontrolü yapılır. Küçük Hacimli Parenteral Preparatlar ÇalıĢma 31. . (Ampul doldurulurken çözeltinin ampulün boyun kısmına bulaĢmamasına dikkat edilir). 100.5'er mi çekilerek doldurulur.0 mi 5 ml'lik ampuller hazırlayınız.2. Otoklavda 110°C'de 40 dakika sterilize edilir. 3. Uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir. Porselen. membran veya cam süzgeçten süzülür. Enjeksiyonluk Glukoz Çözeltisi (USP 27) Dextrose injection D-Glukoz monohidrat Doygun potasyum klorür Enjeksiyonluk su 5. buradan çıkarılarak yıkanır. Sterilizasyondan sonra ampulleri neden metilen mavisi çözeltisine batırıyorsunuz ? 5. nasıl oluĢmaktadır? Bu ürünün oluĢmasını nasıl engellersiniz? ÇalıĢma 31. BoĢ ampuller. Glukozun parçalanması sonucu hangi ürün. Bu çözelti hangi yolla ve amaçlarla kullanılır ? 2. 270 Sorular: 1.3 mi y. su ve doygun potasyum klorür çözeltisi karıĢımında çözülür. etüvde kurutulduktan sonra hazırlanan çözeltiden enjektörle 5.5'lik soğuk metilen mavisi çözeltisine boyun kısmı aĢağı gelecek Ģekilde batırılır. Formüldeki hidroklorik asitin görevi nedir ? 4.

1 mi doldurulur.1985) %50 oranında sodyum novamin sülfonat içeren 2 ml'lik ampuller hazırlayınız.1 oranında sodyum metabisülfit ilave edilir. Porselen. Hazırladığınız çözeltinin izotoni hesabını yapınız 2. Bu preparat için ne tür ampuller kullanılır? Neden? 271 ÇalıĢma 31.5'lik metilen mavisi çözeltisine batırılır. 2. Ampullere sodyum metabisülfit ilavesinin nedenlerini ve otoklavdan çıkarıldıktan sonra iki tip çözelti arasındaki farkları yazınız. yarısına %0.3. Hazırlama: Bir erlende steril enjeksiyonluk su ile 6 mi %50 a/h oranında sodyum novamin sülfonat çözeltisi hazırlanır. Süzüntü ikiye ayrılır. Ġmi 1 ml'lik ampuller hazırlayınız.1 mi çözelti konulmaktadır? 3. Sorular: 1.1 mi diğer ampule de sodyum metabisülfit içeren çözeltiden 2. cam veya membran filtreden süzülür. Sorular: 1. gözle renk. buradan çıkararak yıkayıp.Enjeksiyonluk Sodyum Novamin Sülfonat Çözeltisi {Sodiurn Novamine Sulphonate solutionfor injectiori) (Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji Öğrenci Deneysel ÇalıĢmaları.m. Uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir. Hidrokortizon sodyum fosfat 50 mg Benzil alkol 9mg Sodyum sitrat 10 mg Sodyum bisülfit 3mg Sodyum hidroksit 1 mg Enjeksiyonluk su y. 2 ml'lik ampullere neden 2. Formülde yer alan etkin maddenin farmakolojik etkisini ve diğer Maddelerin formülasyonda kullanım amaçlarını yazınız. Önceden yıkanmıĢ kurutulmuĢ ampullerden birine enjektör ile sodyum metabisülfit içermeyen çözeltiden 2. 3. Hidrokortizon sodyum fosfatın stabil olduğu pH nedir ? Bu çözeltiyi hangi pH' da hazırlamanız gerekir ? . Otoklavdan çıkan sıcak ampuller hemen %0. Ampuller kapatılır ve 121°C'de 1 atm basınç altında en az 15 dakika sterilize edilir. berraklık kontrolü yapılır.

m.00 g 0. Prokain Penisilin Enjeksiyonluk Süspansiyon (300 mg/ml) (Procaine penicillin injectable suspensiori) Prokain penisilin G Kollidonl7PF Karboksi metilselüloz Sodyum sitrat Sistein Metil paraben Enjeksiyonluk su y.4. Sorular: 1.m. Hazırlama: Prokain penisilin G gerekli partikül büyüklüğüne getirildikten sonra (5-10 um) 80°C kadar ısıtılmıĢ enjeksiyonluk suyun bir kısmı ile karıĢtırılır. otoklavda sterilizasyon uygulanır. ÇalıĢma 31.00 mi 10 ml'lik flakonlar hazırlayınız.P.45 um por geniĢliğindeki membran filtreden 272 geçirilerek aseptik ortamda bu çözeltiye karıĢtırılır. 30. 1980) {Procaine . Formülde yer alan maddelerin kullanım amaçları nedir ? 2. Tüm karıĢım steril enjeksiyonluk su ile yeterli hacme tamamlanır.0 g y. o.01 100.2 veya 0.15 g 0.5.40 g 0.57 g % 0. Preparat hangi parenteral yolla kullanılır ? 3.2 %0.ı g . Bir miktar 80°C'lik enjeksiyonluk su ile Kollidon 17 PF ve Karboksi metilselüloz ayrı ayrı karıĢtırılır.ÇalıĢma 31. Prokain-Adrenalin Enjeksiyonluk Çözeltisi (B.adrenaline injection) Prokain hidroklorür Sodyum klorür Klorkrezol 2. Metil paraben ve sisteinin oda sıcaklığındaki enjeksiyonluk su ile hazırlanan çözeltileri 0. Parenteral bir süspansiyon formülünde bulunması gereken özellikleri yazınız. Laminar hava akımı altında steril ampullere doldurulur.

6. Prokain HC1 ve adrenalin'in stabilitesi açısından bu çözeltiyi hangi pH'da hazırlamanız gerekir ? ÇalıĢma 31.33 g y. 2.0 mi Sodyum metabisülfıt 0. 100.m.2 mg 1. 2.60 g 0. Bu preparatm hazırlanıĢını anlatınız. Preparatın izotoni hesabını yapınız. Büyük Hacimli Parenteral Preparatlar ÇalıĢma 31. 273 Sorular: 1.1 mg y.30 g 0. Formüldeki her bir maddenin görevini yazınız.1 g Enjeksiyonluk su y.m. Siyanokobalamin Sodyum klorür Metil paraben Propil paraben Enjeksiyonluk su lml'lik ampuller hazırlayınız. Bu formülasyon için nasıl bir sterilizasyon yapıldığını açıklayınız. Formülde yer alan etkin ve yardımcı maddelerin kullanım amaçlarını yazınız. Ġzotoni hesabını yaparak kullanılması gereken NaÇl miktarını hesaplayınız.0 mi .Adrenalin çözeltisi (1/1000) 2.7. 4.m. 0. 3. 3. 2 H2O 8. BileĢik Sodyum Klorür Enjeksiyonluk Çözeltisi (USP 27) Ringer 's Injection Sodyum klorür Potasyum klorür Kalsiyum klorür.0 mi Sorular: 1.5 mg 0. 1.

Bu çözelti hangi amaçlarla kullanılmaktadır ? 3. 274 ÇalıĢma 31. Otoklavda 121°C'de (1 atmosfer basınç altında) en az 15 dakika sterilize edilip. potasyum ve kalsiyumun mEq/l değerlerini bulunuz. mezüre alınarak istenen hacme tamamlanır. 1000. bir mezüre aktarılır. 1000. Kolera Çözeltisi (Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji Öğrenci Deneysel ÇalıĢmaları.0 mi .00 mi Sodyum klorür.m. membran veya cam süzgeçten ĢiĢeye süzülerek ĢiĢenin ağzı uygun Ģekilde kapatılır.0 g y. NaCl miktarlarını bularak yazınız.Enjeksiyonluk su Hazırlama: y. Formüldeki sodyum. KC1.7 mEq/l kalsiyum. potasyum klorür ve sodyum bikarbonat.6H2O. Çözelti membran veya cam süzgeçten ĢiĢeye süzülerek ĢiĢenin ağzı uygun Ģekilde kapatılır. Litresinde 2. Sorular: 1.m. Bu çözelti hangi yolla ve ne dozda kullanılır ? 4.0 g 1. uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir. potasyum klorür ve kalsiyum klorür bir beherde bir miktar enjeksiyonluk su ile çözülür. Sorular: 5.1985) Sodyum klorür Sodyum bikarbonat Potasyum klorür Enjeksiyonluk su Hazırlama: Sodyum klorür. 4 mEq/l potasyum ve 130 mEq/l sodyum bulunan bir çözeltinin formülündeki CaCl2. Otoklavda 121°C de (1 atmosfer basınç altında) en az 15 dakika sterilize edilip uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir. Porselen. bir erlende bir miktar enjeksiyonluk su ile çözülür.0 g 4. Ġstenen hacme enjeksiyonluk su ile tamamlanır. 2.8.

HazırlamıĢ olduğunuz bu çözeltinin kullanım amacı nedir ? 2. Böyle bir çözeltiyi ne tip ambalajlarda muhafaza edebilirsiniz ? 4.50 g . Bu çözelti hangi tip camdan yapılmıĢ ĢiĢelere konur.99 g 26. Antikoagülan Sitrat Fosfat Dekstroz Çözeltisi (USP 27) {Anticoagulant citrate phosphate dextrose solution) Sitrik asit (susuz) Sodyum sitrat dihidrat Monobazik sodyum fosfat monohidrat Dekstroz monohidrat Enjeksiyonluk su y. HCO3\ Cl' iyonlarının mEq/l olarak miktarlarını bulunuz. 31. Sorular: 1. ÇeĢitli konsantrasyonlarda glukoz ya da uygun ozmotik madde içerirler. ÇalıĢma 31.3'de verilen değerler arasındadır. K+. 2.1. membran veya cam süzgeçten ĢiĢeye süzülerek uygun Ģekilde sterilize edilip etiketlenerek teslim edilir. 1000.m.22 g 25. Çözeltideki bileĢiklerin litre baĢına düĢen konsantrasyonu genellikle tablo 31. Bu çözeltinin ozmotik basıncını hesaplayınız. HazırlamıĢ olduğunuz çözeltinin hangi pH aralığında olmasını beklersiniz? 5. Formüle göre 1000 mi kolera çözeltisindeki Na+. 275 Hazırlama: Formülasyonda bulunan tüm katı maddeler ayrı ayrı porsiyonlar halinde çözülerek karıĢtırılır ve istenen hacme enjeksiyonluk su ile tamamlanır.9. Peritonal Diyaliz Çözeltileri (EP 5) Peritonal diyaliz çözeltileri.9. Hazırlanan çözelti porselen.00 mi 2.30 g 2. Bu preparat için uygun sterilizasyon yöntemi hangisidir? Neden? 3. plazmanın elektrolit bileĢimine yakın konsantrasyonda elektrolit içeren intraperitonal olarak kullanılan çözeltilerdir. hangi yolla hastaya verilir ? 3. Antikoagülan terimini açıklayarak bu amaçla kullanılan ve farmakopelere kayıtlı olan preparatlara örnek veriniz.

Diyaliz çözeltilerindeki bileĢenlerin litredeki konsantrasyonları mmol mEq Sodyum 125-150 125-150 Potasyum 0-4. (Çözelti I + Çözelti II + Ters ozmoz yöntemiyle elde edilmiĢ su : 1 litre + .0 g 84.000 mi elde edilmiĢ su Çözelti II Sodyum bikarbonat 84.50-3. 1000. Aksi belirtilmedikçe metabisülfıt tuzlan gibi antioksidan maddeler çözeltilere ilave edilmemelidir.0 60.5 Kalsiyum 0-2.m.0 mi elde edilmiĢ su Hazırlama: Çözelti I ve Çözelti II belirli oranlarda karıĢtırılıp ters ozmoz ile elde edilmiĢ su ile seyreltilir.612 g Kalsiyum klorür dihidrat 7.3.5 0-5.0 Asetat ve/veya laktat 30-60 30-60 ve/veya hidrojen karbonat Klor 90-120 90-120 Glukoz 25-250 Eğer formülde hidrojen karbonat yer alıyorsa.m.5 74.5 0-4.800 g Potasyum klorür 2.25-1.0 Ters ozmoz yöntemiyle y.720 g Magnezyum klorür hekzahidrat 3.5 0.0 Sodyum klorür 214.0 203. 1000.Tablo 31.10.207 g Ters ozmoz yöntemiyle y. Diyaliz Çözeltisi Çözelti I Molekül Ağırlıkları 58. 276 ÇalıĢma 31. sodyum hidrojen karbonat çözeltisi ayrı bir kapta hazırlanmalı ve kullanılmadan önce elektrolit çözeltisine ilave edilmelidir.5 Magnezyum 0.6 147.558 g Asetik asit (% 100) 4.

2. Ca+2. I) 5 g yağ için b mi harcanmıĢsa 100 g yağ için X mi harcanır . asitlik derecesi 100 g yağ için gereken miktar olduğu için.1 N KOH (b) mi olsun. 1974) Oleum Olivae Nuetralisatum Sterilisatum Hazırlama: Steril nötral zeytinyağının hazırlanması için önce zeytinyağının asitlik derecesi tayin edilir.1 N KOH çözeltisi ile pembe renk görülüp 10 saniye sabit kalıncaya kadar titre edilir. Yağ iyice çözündükten sonra bu karıĢım üzerine 1.F. K+. 3.11. HCO3\ Cl\ CH3COO" iyonlarının mEq/ 1. Asitlik derecesi aĢağıdaki formülle hesaplanır. mmol/1 miktarlarını ve total çözelti ozmolaritesini hesaplayınız.0 mi fenolftalein çözeltisi konup. Sonra bu değerlerden faydalanarak zeytinyağını nötralleĢtirecek kristal sodyum karbonat miktarı hesaplanır. Asitlik derecesi : 100 g yağda bulunan serbest asitleri nötralize etmek için gerekli N KOH çözeltisinin hacmen (mi) miktarıdır. Diyaliz çözeltilerinin taĢıması gereken özellikleri yazınız. Nötral eter: alkol çözeltisinin hazırlanması Bu amaçla.225 litre+ 32.1. devamlı çalkalayarak 0. Bu çözelti ne Ģekilde kullanılmaktadır? 5. Zeytinyağının asitlik derecesinin tayini Yukarıdaki iĢlemden sonra bir erlen içinde 5 g yağ tartılıp. Steril Nötral Zeytinyağı (T.. 1. 0. Mg+2. SeyreltilmiĢ çözeltinin pH'sı kaç olmalıdır? 4. Bu karıĢıma 1.0 mi fenolftalein çözeltisi (1 k fenolftalein + 99 k alkol) ilave edilir. 277 ÇalıĢma 31.775 litre) Sorular: 1. Bu preparat neden ters ozmoz ile elde edilmiĢ su ile hazırlanmalıdır? 2. önce 30 mi eĢit hacimdeki alkol:eter karıĢımından (15 mi %95 h/h alkol + 15 mi eter) hazırlanır. Hazırladığınız çözeltideki Na+. Harcanan miktar 0.1 N KOH çözeltisi ile pembe renk 15 saniye sabit kalıncaya kadar titre edilir. üzerine bu çözelti ilave edilir.

10H2O miktarı —» 286 g ise 0.282 x AD x 2.10H2O) kullanılır.1 x (20xb)=lxV2 V2= 20 x b x 0.1 x AD)/ 1000 282 g'a karĢılık X 56. Kullanılacak yağın içerdiği serbest asit.1NKOH Asitlik derecesi ĠN KOH'in hacmen miktarıdır. 1000 mi ĠN KOH 56.10H2O miktarı —>0.1 g harcanıyorsa (56.1 x AD)/1000 X X = 0.10H2O' in molekül ağırlığı = 286 g. tesir değeri 2 KOH molekül ağırlığı = 56.X = 20xbml0. KOH molekül ağırlığı 56.5 ile çarpılır. tesir değeri 1 2 x 56. bizim kullandığımız KOH 0.xV. Bu değer 2.1 giĢe AD için X= (56. oleik asit üzerinden hesaplanır.=N2xV2 0. 100 g yağda bulunan oleik asit miktarı Ģöyle hesaplanır: R-COOH + KOH------> R-COOK + H2O Birer mol kullanıldığından KOH 1 mol 1 mol miktarından hesaplanabilir.5 ile çarpılarak ilave edilmesi gereken Na2CO3.282xAD x 286 2 x 56.5 . oleik asit'in molekül ağırlığı 282 g'dır. Böylece 100 g yağı nötralleĢtirecek kristal sulu sodyum karbonat miktarı bulunmuĢ olur.1 g.282 x AD' e karĢılık gelecek Na2CO3.10H2O miktarı = 0.1 = Asitlik derecesi (AD) 278 1. Na2CO3.1' e karĢılık gelecek Na2CO3.282 x AD g kadar oleik asite karĢılık gelir. Zeytinyağının nötralleĢtirilmesi a) Bu amaçla kristal sulu sodyum karbonat (Na2CO3. Yağın asitlik derecesinden faydalanılarak 100 g yağda bulunan serbest oleik asit miktarı hesaplanıp bulunan değer 2.10H2O miktarı bulunmuĢ olur.1 N olduğu için.1 g. N.1 Bulunan oleik asit miktarı için kullanılacak Na2CO3.

göz banyoları. Kauçuk kapaklar 150°C'lik kuru sıcaklıkta doldurulup kapatılmıĢ ĢiĢelerle beraber sterilize edilirler.1. Su banyosunda 45°C'ye kadar ısıtılmıĢ olan yağ içine ilave edip kuvvetle çalkalanır. Steril nötral zeytinyağı eczacılıkta nerede kullanılır? Bununla hazırlanan preparatların isimlerini Latince ve Türkçe olarak yazınız. Süzüntüye az miktarda da olsa su geçerse.10H2O miktarını bulmak mümkündür. Su gereğinden fazla konulmamalıdır.1. Hazırlayacağınız yağın miktarına göre gereken sodyum karbonat miktarı hesaplanır. Sonra kurutma dolabında kurutulur. Göz preparatları EP 5'e göre baĢlıca göz damlaları. yarı katı göz preparatlan ve insertler olmak üzere sınıflandırılırlar.3 mi nötral zeytinyağı doldurulup. Önce ĢiĢeler iyice yıkanır. yıkanıp kurutulmuĢ olan kauçuk kapaklar kapatılır ve sterilize edilir. Göz damlaları . Çözücüsü su ve yağ olan ilaç Ģekillerinin sterilizasyonu nasıl yapılır ? 3.6 ile çarpımının sonucu ile de ilave edilmesi gereken Na2CO3. b)Ya da yağın asitlik derecesinin 0. Steril nötral zeytinyağı ile hazırlanan preparatlar vücuda hangi yolla verilir. 32. fazla konan su emülsiyon meydana getirerek preparatm bulanık olmasına sebep olur. 150°C'de sterilizasyon sırasında en altta toplanmıĢ olan su bu sıcaklıkta birden buharlaĢacağından patlama yapabilir. 5. Yağları oksidasyondan korumak için hangi maddeler kullanılır ? 4. 2. bir kağıt üzerine ters kapatılıp suyu süzdürülür. neden ? 280 32. Ayrıca sterilizasyon sırasında sıcakta.279 NOT: 100 g yağın nötralizasyonu için bulunmuĢ olan bu değer hazırlanması istenen nötral yağ miktarına göre tekrar hesaplanır. Sorular: 1. 2. gerekli miktarı ĢiĢelere konularak kapatılır. Sonra kuru süzgeç kağıdından süzülüp. göz damlası ve göz banyosu hazırlamak için tozlar. Göz Preparatları Göze uygulanan preparatlar lokal etki oluĢturmak üzere uygulanan steril preparatlardır. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.1. Miktarı saptanan sodyum karbonat. BURUN VE KULAK PREPARATLARI 32. Bir müddet çalkalanan yağ 24 saat kendi haline bırakılır. Kuru havada 150°C'de 2 saat sterilize edilir. ağırlığının 1/10'u su ile bulamaç haline getirilir. Dikkat edilecek hususlar: 1. Not: Süzme iĢlemi masada birleĢik olarak yapılabilir. çünkü süzmede su alta geçer ve yağlanmıĢ olan süzgeç kağıdından kendisi süzülmediği gibi yağın süzülmesine de engel olur. GÖZ.

Eğer antimikrobiyal madde konulması uygun değilse preparat tek dozluk kaplarda hazırlanmalıdır.8 sodyum klorür çözeltisine eĢdeğer tonisiteli çözeltileri tolere edebilir. Ancak. 281 32. süspansiyon halinde olan göz damlalarının ise çalkalama ile tekrar homojen olarak dağılması (redisperse olması) ve her bir damlatma ile verilen doz homojenliğinin doğru ve yeterli olması gerekmektedir. kullanılmak üzere açıldıktan kısa bir süre sonra kontamine olur. Göz damlalarında kabul edilebilir en uygun pH aralığı 6. Çözücüsü su olan göz preparatları çok dozluk kaplarda hazırlanacağı zaman uygun bir antimikrobiyal madde içermelidir. Çözücüsü su olan damlaların steril olmasının yanısıra partiküllerinden arındırılmıĢ ve berrak olması.8'dir. Çözücü seçiminde etkin maddenin özellikleri dikkate alınmalıdır. viskozite ayarlamak. izohidri. Göz damlalarının formülasyonları Göz damlalarının formülasyonunda izotoni. Göz damlalarının formülasyonu sırasında etkin madde/maddelerin yanısıra. antioksidan. Çözücüler: Göz damlalarında genellikle kullanılan çözücü arıtılmıĢ sudur. Bu nedenle ambalajlan açıldıktan sonraki maksimum kullanım zamanları ambalajlannda belirtilmelidir.0-8. borat. izotonik olmayan çözeltilerin uygulanması gözde irritasyon ve yaĢarmaya neden olur. Göz çözetilerinde en çok kullanılan tamponlar.6-1. göz ameliyatlarında kullanılan göz damlaları koruyucu içermez ve tek dozluk kaplarda hazırlanır. yer fıstığı yağı gibi bitkisel yağlar tercih edilir. Çözücü olarak yağ kullanılması gerekiyorsa susam. maddeler kullanılabilir. Göz preparatlan. sodyum klorür. Göz damlalarının tonisiteleri 250-350 mOsmol/kg değerleri arasında olabilir.1. . asetat. steril sulu çözelti.1. tampon. yağlı çözelti ve süspansiyon yapısındaki preparatlardır. stabiliteleri ve etkileri açısından çok önemlidir. Göz damlalarında tonisite ayarlamak için. Göz çözeltilerinin izotonik olması istenirse de hafif hipotonik veya hipertonik olabilir. Göz yaĢının bu pH sınırları arasında olan çözeltileri tamponlama kapasitesi vardır. Ġzohidri: Göz çözeltilerinin pH değeri. stabilite. mannitol. preparatı en stabil olduğu pH'ya getirmek ve etkin maddenin çözünürlüğünü artırmak amacıyla bazı yardımcı maddelerden de yararlanılır. pamuk. çözücü. tonisite ayarlamak.1. Çok dozlu kaplarda hazırlanan göz damlalarının baĢka bir Ģekilde önerilmedikçe hacminin en fazla 10 mi olması gerekir. stabilizan. özel bir ambalaj materyali içermiyorsa. viskozite ve sterilite en önemli özelliklerdir. Örneğin. Göz % 0. lokal uygulanarak kullanılan. Preparatın stabilite problemi varsa etkin ve yardımcı madde karıĢımı steril toz halinde ambalajlanır ve kullanımdan hemen önce uygun steril çözücü ile çözelti veya süspansiyon haline getirilerek uygulanır.Bir veya daha fazla etkin madde içeren. Göz damlalarının hazırlanmasında uygun pH'daki tampon çözeltileri de çözücü olarak kullanılabilir. sorbitol. Ġzotoni: Göz yaĢının ozmotik basıncı kanın ozmotik basıncına eĢittir. Bir göz preparatı etkin madde dıĢında baĢlıca. koruyucu ve tonisite ayarlayıcı yardımcı maddeleri içerir. kullanımları. Göz çözeltilerinde iyi bir biyoyararlanım için preparatm en stabil olduğu pH ile fizyolojik pH arasında bir pH değeri (euhydrie) seçilmelidir. dekstran. dekstroz vb.

Ġnsertler her biri tekli ambalaj içersinde ve steril olarak muhafaza edilir. kuaterner amonyum bileĢiklerinden benzalkonyum klorür. 32. Göz preparatlannm sterilizasyonları hazırlanan formülasyonun ve etkin maddelerin özelliklerine göre değiĢik yöntemlerle yapılabilir. 32. Göz içi sistemler (Oftalmik insertler) Gözün cul de sac bölgesine yerleĢtirmek üzere tasarlanmıĢ uygun büyüklük ve Ģekle sahip steril. Göz banyoları da formülasyonları açısından göz damlaları ile aynı özelliklere sahip olmalıdır. katı veya yarı katı preparatlardır. 282 civalı koruyucular (fenil merküri asetat. maddelerdir. klorbutanol vb.1. Bu preparatlann da en fazla 5 g'lık uygun ambalajlar içinde bulunması ve ambalajın mikrobiyal kontaminasyona engel olacak Ģekilde kapatılabilmesi gerekir.fosfat ve sitrat tamponlarıdır.4.1. Gözün kabul edebileceği en uygun viskozite değeri 15-30 cP arasındadır. Göz preparatlannda en çok kullanılan koruyucular. Fizyolojik sıvı içinde az veya çok çözünen etkin madde membran veya matris yapıya bağlı olarak belli zaman aralıklarında salınır. hidroksipropil metilselüloz (HPMC).3. sulu çözeltilerdir. Bu preparatlar genel olarak etkin maddeyi bir matris yapı içinde bulundururlar veya depo Ģeklinde ve hız kontrol edici bir membran içeren yapıya sahiptirler. Koruyucular: Çok dozlu bir göz preparatı (ameliyat sırasında kullanılanlar hariç) koruyucu içermelidir. Ancak bu maddelerin etkin madde ile etkileĢmemesi ve lokal irritasyona neden olacak konsantrasyonlarda bulunmaması gerekir. Tampon seçiminde etkin maddeler ile olabilecek etkileĢimlere dikkat edilmelidir. Uygun bir taĢıyıcı sıvağ içerisinde bir veya daha fazla etkin maddenin çözünmesi veya disperse olması ile hazırlanan homojen görünüĢlü preparatlardır. 32. Göz banyolarında da etkin maddenin yanı sıra tonisite. maddeler kullanılabilir. fenil merküri nitrat. Bir göz dokusunun göz damlası ile temas süresini artırmak üzere metil selüloz (MC). krem veya jel yapısındadır. Disodyum EDTA koruyucularla sinerjik etki elde etmek amacıyla kullanılabilir.2. polivinil alkol (PVA). Aksi belirtilmedikçe çok dozluk göz banyolarının hacminin en fazla 200 mi olması istenir. viskozite. poliakrilik asit polimerleri (karbomerler) vb. Kullanılan sıvağm konjunktiva üzerinde irritan etkisinin olmaması gerekir.1. Yarı katı göz preparatları Yan katı göz preparatları konjunktivaya uygulanmak üzere hazırlanan steril merhem. 283 . Sterilite: Her göz preparatı steril olarak hazırlanmak zorundadır. pH ayarlamak için yardımcı maddeler kullanılabilir. Viskozluk: Sulu göz preparatları göz yaĢı sıvısı ile kolayca karıĢır ancak drenajla çabuk atıldığı için göz dokusu ile temas süresi azalır. tiyomersal). Göz banyoları Göz banyoları gözü ve çevresini yıkamak için kullanılan steril.

pH 5. 7. 0. Bir göz preparatının hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken baĢlıca faktörler nelerdir? Yazınız. 15 dakika sterilize edildikten sonra uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. 10 mi hazırlayınız.m.5 fosfat tamponu y.01 Sodyum klorür y. cam veya membran filtreden ĢiĢeye süzülür ve ĢiĢenin ağzı uygun bir Ģekilde kapatılır. Pilokarpin Hidroklorür Göz Damlası Pilokarpin hidroklorür %1 Benzalkonyum klorür % 0. Atropin Sülfat Göz Damlası Atropin sülfat Sodyum klorür ArıtılmıĢ su Hazırlama: Bir erlende atropin sülfat ve sodyum klorür arıtılmıĢ suda çözülür. 2. 6. Göz preparatları hazırlandıktan sonra Avrupa Farmakopesine göre hangi kalite kontrollerinin yapılması gereklidir? Yazınız.ÇalıĢma 32. Avrupa Farmakopesine göre çok dozlu kaplarda bulunan göz damlalarının ve göz banyolarının ambalaj açıldıktan sonraki kullanım süreleri ile ilgili olarak etiketlerine yazılması gereken uyarılar nelerdir? Yazınız ve nedenini açıklayınız.00 mi .1. 10. Otoklavda 121°C'de.05 g y.m. 3. Formüldeki maddelerin görevlerini yazınız. ÇalıĢma 32. Süspansiyon ve yarı katı yapısında olan göz preparatlarınm partikül büyüklüğü sınırlan ile ilgili Avrupa Farmakopesinin önerisi nedir? 5. y.004 EDTA % 0. Bu göz damlasının NaCl-ekivalan ve White-Vincent yöntemlerine göre izotoni hesabını yapınız. Sorular: 1.2. Porselen. Yukarıdaki formülasyonda arıtılmıĢ su yerine tampon çözelti kullanılması gerekirse tampon çözelti seçimi nasıl yapılır? 4.m.m.

ÇalıĢma 32. Çok dozluk bir göz preparatı kullanırken hasta nelere dikkat etmelidir? 2.8 sitrat tamponunun bir kısmında formülasyondaki maddeler çözülür. izotonik % l'lik gümüĢ nitrat çözeltisini hazırlayınız. GümüĢ Nitrat Göz Damlası 15 mi. Kalan tampon ile istenen hacme tamamlanır.3. ÇalıĢma 32. pH 5. Çinko Sülfat Göz Damlası Çinko sülfat Tiyomersal Borik asit pH 6. Sorular: 1.25 % 0.m. Ġstenen hacme kalan çözücü ile tamamlanır.4. otoklavda 121°C'de en az 15 dakika sterilize edilir.5. Hazırlanan çözeltinin pH'sı kontrol edilir ve cam filtreden süzülür. pH 6. Çözelti otoklavda 121°C'de 15 dakika sterilize edilir. Sorular: 1.8 sitrat tamponu 10 mi hazırlayınız.m. Ġzotonik olması için gerekli yardımcı madde miktarı bulunur. Hazırladığınız göz damlası ne amaçla kullanılır? 2.5 fosfat tamponunun bir kısmında formülasyondaki maddeler çözülür. Hazırlama: Uygun bir yöntemle formülün tonisitesi hesaplanır.284 Hazırlama: Uygun bir yöntemle formülün tonisitesi hesaplanır. % 0. tzotonik olması için gerekli yardımcı madde miktarı bulunur. . y. Bir göz damlasının izohidrik olmasının nedenini açıklayınız. Hazırlanan preparatm kullanım amacı nedir? 285 ÇalıĢma 32.0025 y. pH kontrolünden sonra cam filtreden süzülür.

Burun Preparatlan Burun preparatlan.000 g 50 g hazırlayınız.100 g ArıtılmıĢ su y.4 Fosfat tamponu y. Disodyum edetat 0.Prokain Hidroklorür Göz Damlası %1.000 g Tiyomersal 0.0 g 0. Gentamisin sülfat Prokain hidroklorür Sodyum klorür ArıtılmıĢ su 10 mi hazırlayınız.) 32. (* 1 g Karbomer için 400 mg sodyum hidroksit olacak Ģekilde ayarlanır.01 Sodyum klorür y.6. 50 mi hazırlayınız. 30 mi izotonik prokain hidroklorür çözeltisini hazırlayınız. yan katı ve katı preparatlardır. ÇalıĢma 32. pH 7. 100. Çözücüsü su olan burun 2.m.7. Burun preparatlan mümkün olduğunca burun mukozasının fonksiyonları ve silia üzerinde irritasyona ve olumsuz etkilere neden olmamalıdır. sistemik veya lokal etki sağlamak için burun boĢluğuna uygulanan sıvı. Formülasyonlannda bir veya birden fazla etkin madde kullanılır.0004 Disodyum edetat % 0.m. 286 ÇalıĢma 32. Yapay Göz YaĢı Preparatı Karbomer (Carbopol 934) 0.8. 100.m.0 mi .004 g Sodyum hidroksit y. Sert Kontakt Lens Temizleme Çözeltisi Hidroksıpropil selüloz % 0.m.m.5 konsantrasyonda.2.300 g Mannitol 5. ÇalıĢma 32.50 Benzalkonyum klorür % 0.5 g y.

Sorular: 1.5 g ArıtılmıĢ su y. Formülasyonda bulunan tüm maddelerin görevini yazınız.5 g Sekonder sodyum fosfat 0. . Geriye kalan su ile 100 ml'ye tamamlanır.10. 2. tek dozlu ve çok dozlu olan ve çözücüsü su olan burun preparatlan farklı bir uyan yapılmadıkça uygun bir antimikrobiyal madde içermelidir. Hazırlama: Potasyum klorür.5 g Sodyum klorür 0. burun banyolan ve burun stikleri olmak üzere sınıflandırılırlar. Uygun bir cam süzgeçten süzülerek etiketlenip teslim edilir. Formül yapılannda preparatm viskozitesini. sekonder sodyum fosfat.5-6. Efedrin Sülfatlı Burun Damlası Efedrin sülfat 0. sodyum klorür. burun damlaları. yarı katı burun preparatlan.5 arasında olmalıdır.9.15 g Susuz glukoz 1. etkin maddenin çözünürlüğünü artırmak veya preparatı stabilize etmek için yardımcı maddeler içermektedir. 287 ÇalıĢma 32. klorbutanol ve glukoz bir erlende az miktarda arıtılmıĢ suda çözülür. primer sodyum fosfat. 100 mi 15 mi hazırlayınız. Hazırladığınız çözeltinin pH'smı ölçünüz. 3. Bu ilaç Ģeklinin tonisitesini NaCl-ekivalanı yöntemi ile hesaplayarak gösteriniz.15 g Potasyum klorür 0. 4. burun tozlan.0 g Klorbutanol 0. pH'lan bir tampon çözelti yardımı ile 5.5 g Primer sodyum fosfat 0. Bu preparatm ambalajı nasıl olmalıdır? Neden? ÇalıĢma 32. pH'sını ayarlamak. burun spreyleri. Üzerine efedrin sülfat ilave edilerek karıĢtırılır.preparatlan genellikle izotoniktir. Burun çözeltilerinde pH'nın önemini yazınız. Burun preparatları EP 5'e göre.m.

Efedrin Hidroklorür Burun Damlası (Remington 20111 ed.5 g 0. Üzerine benzalkonyum klorür çözeltisi ilave edilir.Fenilefnn Burun Damlası Fenilefrin hidroklorür Efedrin hidroklorür Metil selüloz çözeltisi (400 cP. Bu preparatın kullanım amacını yazınız. Burun damlalarının hazırlanıĢları ve kullanımları sırasında silia ve mukozaya zarar vermemeleri için nelere dikkat edilmelidir? Yazınız.11. Oksimetazolin Hidroklorür Burun Spreyi Oksimetazolin hidroklorür klorür EDTA 5. ÇalıĢma 32.500 mi .12.0 mi 0.1) Sodyum klorür çözeltisi y. 3.m. Sorular: 1.5 g 10. Formülasyondaki maddelerin kulanım amaçlan nelerdir? Yazınız.000 mi 0.m.0 mg y.000 mi 0. sodyum klorür çözeltisinin bir kısmında çözülür.0 mg Benzalkonyum 1.025 g 25. 288 Hazırlama: Fenilefrin hidroklorür ve efedrin hidroklorür.025 g 0. Ġki karıĢım birleĢtirilip sodyum klorür çözeltisi ile istenen hacme tamamlanır.5 g 5. ) Efedrin hidroklorür Klorbutanol Sodyum klorür ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 32. 2.5 g 0. Uygun ambalaja konarak etiketlenir. Kaynatılıp soğutulmuĢ suya metil selüloz ilave edilerek çözünmeye bırakılır. % 2) Benzalkonyum klorür çözeltisi (% 0. 100.

Kulak damlalarında çözücü olarak suyun kullanılmama nedenini açıklayınız. etkin maddenin çözünürlüğünü artırıcı maddeler ve mikrobiyal korumayı sağlayıcı maddeler bulunabilir.m. Genellikle bir veya birkaç etkin maddeyi uygun bir taĢıyıcı içinde içerir. püskürtülerek veya sürülerek uygulanan sıvı.0 fosfat tamponu 32. Bu preparatlann formülasyonunda tonisite. Benzokain-Antipirin Kulak Damlası Antipirin Benzokain Gliserin Hazırlama: Benzokain ve antipirin havanda iyice toz edildikten sonra.0 mi . Sorular: 1. ÇalıĢma 32.14. yarı katı kulak preparatlan. 0. yarı katı ve katı preparatlardır. Bu preparatın kullanım amacını ve günlük dozunu yazınız.3. Ambalajları tek dozluk ve çok dozluk olabilir. viskozite ve pH ayarlayıcılar.13. 100 g 4g 1g 24 g y. EP 5'e göre kulak preparatlan. kulak damlaları ve spreyleri.0 mi Tedavi veya kulak yıkama amacıyla kulak yoluna damlatılarak. kulak tozlan. 2. su banyosu üzerinde gliserin ile karıĢtınlarak çözülür. Tülbentten süzülerek mezürde 30 ml'ye tamamlanır. 289 Operasyonlarda kullanılan kulak preparatlan tek dozluk ambalajlarda ve antimikrobiyal madde içermeden hazırlanır. Kulak Preparatları 10. ÇalıĢma 32.3 g 1.pH 6.m.0 g 30. kulak banyolan ve kulak tamponları olmak üzere sınıflandınlır. Uygun bir ĢiĢeye konarak etiketlenir. Aminofenazon Kulak Damlası Aminofenazon Lidokain hidroklorür Etanol (% 95) Gliserin y.

Alüminyum Sülfatlı Kulak Damlası Alüminyum sülfat Asetik asit (% 33) Tartarik asit Kalsiyum karbonat ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 32.290 ÇalıĢma 32. 40 mi 100 mi 225 g 250 mi 45 g 100 g 750 mi .m.Gliserin Fenol Gliserin ÇalıĢma 32.m. Sodyum Bikarbonatlı Kulak Damlası (Remington 20 th ed.16.18. Fenollü Kulak Damlası Fenol-Gliserin* Gliserin * Fenol.17. 10 mi 10 mi 5g 30 mi 100 mi 160g 840 g y.19. Borik asit çözeltisi (%4) Oksijenli su 291 ÇalıĢma 32. ÇalıĢma 32.) Sodyum bikarbonat Gliserin ArıtılmıĢ su y.15.

Limitlerin aĢılmaması ve/veya kaydadeğer sakıncalı veya zararlı bir durumun doğmaması halinde ilacın tedavide kullanılmasında bir mahsur görülmez. viskozluk değiĢmesi. sertleĢme. Ġlacın/ların vücuda alınmasından sonra terapötik/farmakolojik olarak izlenen geçimsizlikler ise ancak pozolojisinin veya tedavi Ģeklinin değiĢtirilmesi ile giderilebilir. hastanın metabolik yapısına bağlı olarak ilacın resorpsiyon hızının aĢırı artması. kristallenme gibi değiĢik Ģekillerde görülebilir. tedavi sırasında hastaya verilecek ilaçların önceden karıĢtırılması veya vücuda alındıktan sonra karıĢması durumunda ortaya çıkan geçimsizlik de uygulama Ģeklinin değiĢtirilmesi ile giderilebilir. etkin ve yardımcı maddelerin vücuda alındıktan sonra etkileĢerek toksik etki kazanması ya da ilacın vücuttaki maddelerle etkileĢerek zararlı özellikler göstermesi. karĢılıklı reaksiyona girerek yeni maddelerin ortaya çıkması ya da ilacın kullanımından sonra organlarda bulunan maddelerle kimyasal reaksiyona girmesiyle ortaya çıkabilir. renklenme. Terapötik geçimsizlik ise ilacın vücuda alındıktan sonra yan etki. Geçimsizlik hangi aĢamada ve özelliklerde olursa olsun ilaç stabilitesinin bir parçasıdır ve bu yönde ele alınır. Kimyasal veya fızikokimyasal olarak bu belirtilerin yanısıra veya bu belirtiler gözükmeden formül yapısındaki bir veya birkaç maddenin parçalanması. yardımcı madde/ler.5 g 20 g Ġlacın üretimi. ambalaj materyali/yalleri arasındaki etkileĢmelerden ortaya çıkabileceği gibi. yapısında gözle görülür bir değiĢiklik olmadan gizlice de seyredebilir ki buna larva geçimsizlik denir. beraberce vücuda alındıktan sonra birkaç ilaç arasında antagonist tesir gözükmesi sayılabilir. . Geçimsizlik etkin madde/ler.Borik asit Gliserin 292 33. Ġlacın formülasyonunun yapısından kaynaklanan geçimsizlikler formül düzeltmeleriyle giderilebildiği gibi. etki değiĢmesi veya ilacın toksisite kazanması olarak görülür. kimyasal veya terapötik olarak ya da aynı anda birçok mekanizmayla ortaya çıkabilir ve incelenebilir. ilaç vücuda alındıktan sonra vücutta bulunan maddelerle veya beraberce kullanılan diğer ilaçlarla ilacın yapısındaki maddeler arasındaki etkileĢmeyle de meydana gelebilir. çökme. Geçimsizlik ilacın üretim veya bekletilmesi sırasında belirgin olarak izlenebildiği gibi. ilacın pozolojisinde yapılan hatalar dolayısıyla organlarda 293 birikmesi. tedavi değerinin değiĢmesi veya sakınca yaratması geçimsizlik olarak nitelendirilir. Bunlara neden olarak hatalı dozda ilaç verilmesi. GEÇĠMSĠZLĠK 0. Geçimsizlik fiziksel. Fiziksel olarak ilaçta nemlenme. sulanma. depolanması ve kullanımı esnasında yapısında bulunan maddelerin etkileĢerek üretiminde. Fiziksel ve kimyasal geçimsizliklerin nitelendirilmesi ve giderilmesinde stabilite testlerinde öngörülen limitlerin aĢılıp aĢılmadığı esastır. kullanımda veya tedavide zorluklar çıkarması.

m. ÇalıĢma 33. Sorular: 0.00 g 50.10 g 0.m. Bu reçeteler nasıl hazırlanır? 2. ÇalıĢma 33.4. Papaverin hidroklorür Luminal sodyum Sodyum bromür ArıtılmıĢ su y. 2.80 g Sodyum bromür 1. Reçetedeki maddelerin birbiri ile geçimsiz olanlarını nedenleri ile açıklayınız.2.1. Her iki reçetenin hazırlanıĢında dikkatinizi çeken hususlar nelerdir? Nedenlerini açıklayınız. Kafein Sodyum benzoat Ratanya Ģurubu ArıtılmıĢ su y. 3.30 g 15.30 g 15.00 g 294 Sorular: 1.30 g 0. Bu reçetedeki herbir maddenin farmakolojik etkisini açıklayınız. Kafein Sodyum benzoat Basit Ģurup ArıtılmıĢ su y. vakit geçirmeden eczacının ve hastanın hekimi haberdar etmesi ve geçimsizliği giderecek önlemlerin alınması gerekir.00 g ArıtılmıĢ su y. Geçimli/Geçimsiz Reçeteler ÇalıĢma 33. Reçetedeki her bir maddenin kullanılma amacını yazınız.00 mi .3. Atropin sülfat 0.30 g 0.00 g 50.00 g ÇalıĢma 33. 30. 0.m.00 g Sorular: 1. 0.00 g 50.00 g Ratanya Ģurubu 5.20 g Papaverin hidroklorür 0.Her ne Ģekilde ortaya çıkarsa çıksın.m.20 g 2.

Veriler: Papaverinin çözünürlüğü 0. Bu reçetedeki her bir maddenin farmakolojik etkisini açıklayınız. Sodyum fenobarbital 0.9 Papaverinin molekül ağırlığı 340 Papaverin HCl'ün molekül ağırlığı 376 Fenobarbitalin çözünürlüğü 0. b) Bu ortamda sodyum fenobarbital ve efedrin hidroklorür hangi pH'da çökelmeye baĢlar? Hesaplayınız. 3.23 Sodyum fenobarbitalin molekül ağırlığı 254. b) Bu reçetedeki sodyum luminal hangi pH'da çökelmeye baĢlar? Hesaplayınız.5. 2.0 g ArıtılmıĢ su y.0 mi 295 Sorular: 1. Bu reçete ne amaçla kullanılır? 2.4 Fenobarbitalin molekül ağırlığı 232 Fenobarbital sodyumun molekül ağırlığı 254 ÇalıĢma 33. 3.5 g Efedrin hidroklorür 2.00 g/l .9 g/l Fenobarbitalin pKa'sı 7.m 30. Reçetedeki maddelerin farmakolojik etkisini açıklayınız. Bu reçetedeki geçimsizlikleri nedenleri ile açıklayınız.22 Efedrinin çözünürlüğü 50.9 g/l Fenobarbitalin pKa'sı 7.02 g/l Papaverinin pKa'sı 5.1. Bu reçeteyi hastaya ne Ģekilde hazırlayıp vermek gerekir? Veriler: Fenobarbitalin çözünürlüğü 0.4 Fenobarbitalin molekül ağırlığı 232. a) Reçetedeki geçimsizlik nedenlerini açıklayınız. a) Bu reçetedeki papaverin hidroklorür hangi pH'da çökelmeye baĢlar? Hesaplayınız. c) Bulduğunuz sonuçları değerlendirerek reçetedeki maddelerin çözünme durumu hakkındaki düĢüncelerinizi yazınız.

Salisilik asit 3g Rezorsin 3g Alkol 100 g Gülsuyu 200 g Sorular: 1. Bu patlamanın nedenini kimyasal denklemlerle açıklayınız. Bu maddeler bir arada ne tür bir reaksiyon verirler? .Efedrinin pKb'si Efedrinin molekül ağırlığı Efedrin HCl'ün molekül ağırlığı ÇalıĢma 33.80 g Salisilik asit 1.25 g Kafur 1-25 g Fenol 0.09 10 g 5g 85 mi Bu preparat hazırlanıp derhal ĢiĢeye konup ağzı mantarla kapatılırsa. Bu reçetelerdeki geçimsizliği nasıl giderirsiniz? ÇalıĢma 33. Bu reçetelerdeki geçimsizlik nedenini ve hangi çeĢit geçimsizlik olduğunu yazınız. Yukarıdaki formülde oluĢan reaksiyonları açıklayınız.9. Bizmut subnitrat Sodyum bikarbonat Nane suyu 4.7. 2.64 165.23 201. ÇalıĢma 33.8.80 g Sorular: 1. Mentol 1. Kloral hidrat Sodyum bromür Garus eliksiri 2g 3g 100 mi 296 ÇalıĢma 33. birkaç dakika sonra ĢiĢenin kapağı fırlayacaktır.6.

Bir aylık bekleme süresinden sonra hazırladığınız paketlerde ne gibi bir değiĢiklik oldu? 2. Hazırladığınız çözeltilerin ilk ve karıĢtırıldıktan sonraki görünümleri nasıldır? 2. tüm komponentlerin ve hatta ambalaj materyalinin en uzun sürede dayanıklı kalabilecek Ģekilde bir formülasyonun hazırlanması öngörülür. GeliĢtirilen ilaç Ģekli bütün yapıyı koruyarak. bir yandan ilaç formülasyonu geliĢtirilmesi sırasında iç faktörler olarak tanımlanan. Eğer yukarıdaki formülü bir paket halinde hazırlamak isterseniz ne yapmanız gerekir? ÇalıĢma 33. bütün komponentlerin fiziksel ve kimyasal yapılarının kendi aralarında çeĢitli etkileĢmelere elveriĢli olup olmadıklarının. genel özelliklerinin. özellikle etkin madde/lerin stabilitesini arttırmalı. Sorular: 1. aynı zamanda diğer etkin ve yardımcı maddelerle olabilecek etkileĢimleride önlemelidir.2. Ġki maddenin çözeltileri bir araya getirildiği zaman bir değiĢiklik oluyor mu? Nedeni nedir? 297 ÇalıĢma 33. Bir ilacın stabilitesi. kaliteli ve saf olup . Böyle bir reçeteyi hastanıza verir misiniz? Neden? 298 34. Bizmut subnitrat Sodyum bikarbonat 0. baĢta içindeki etkin madde/ler olmak üzere.5 g 0. Bu nedenle bir ilaç oluĢturulurken.11. ĠLAÇ STABĠLĠTESĠ Üretilen farmasötik ürünlerin tüm özelliklerinin önceden belirlenmiĢ spesifıkasyonlara uyduğunun ve bu ürünün üretimi aĢamasından hasta tarafından kullanılıp yarar sağlanıncaya kadar geçen süre boyunca bu özelliklerinin belli sınırlar ötesinde değiĢmediğinin kanıtlanması ve düzenlenmesi gerekir.5 g 4g 4g 100 mi Sanatınıza göre karıĢtırarak 2 paket hazırlayınız. Çinko sülfat Potasyum sülfür ArıtılmıĢ su Sorular: 1.10.

kaliteli olması zorunlu olan bir ilaçta güvenirlik ve etkinliğin sağlanmasının yanısıra. bu miktarı %100 olarak kabul edin. 90. Aspirinin Dayanıklılığı ( Stabilite Testi) A. miktar tayini yapm.m 9g 27 g 500 mi için a) Yukarıda formülü verilen çözeltiyi hazırlayın. tedavide 299 kullanıĢlı ve pazarlanabilir ürünlerin geliĢtirilmesi açısından da bir zorunluluk oluĢturur. d) Dört farklı sıcaklıkta bekletilen çözeltilerden 30. incelenmesi ve gerekli düzenlemelerin gerçekleĢtirilmesi ile sağlanabildiği gibi... ıĢık. hem de formülasyon aĢamalarında stabilite incelemeleri ve düzenlemeleri baĢlar. nem oranı. Ġlaç oluĢturulurken hem önformülasyon. Böylece stabilite testleri baĢlangıçtan itibaren önce etkin ve yardımcı maddeler üzerinde. diğer taraftan dıĢ faktörler olarak da. B. Saati yazın. ve 180. Oda sıcaklığını ölçerek kaydedin. pH'sını ölçün. ilacın üretildiği. genellikle kısa süreli ve/veya hızlandırılmıĢ stabilite testleri olarak. oksijen oranı gibi etkenlerin incelenmesi ve ilacın yapısının bu Ģartlara uygun olarak oluĢturulmasıyla sağlanabilir. Yöntem . 60. b) Hazırladığınız çözeltileri ĢiĢelere koyarak etiketleyin.1. 45°C ve 60°C'lik su banyoları veya ısı dolaplarına koyun. biyofarmasötik. mikrobiyolojik. c) Oda sıcaklığında saklayacağınız ĢiĢedeki çözeltinin hemen miktar tayinini yapın. oda sıcaklığı 37°C. ilacın polifarmasötik bir yapıda olup-olmadığının. kimyasal. 120. Bütün test sonuçlarının uygun ve yeterli olması halinde ilacın kullanıma girmesi ile birlikte izleme(follow-up) testleri olarak da ilaç kullanımda kaldığı sürece devam eder.olmadıklarının. Materyal Aspirin Sodyum sitrat Distile su y. dakikalarda numuneler alarak 0. sonra ara ürünlerde ve nihayet final üründe uzun süreli stabilite testleri olarak yapılır.1 N NaOH çözeltisi ile titre ederek. bekletildiği ve kullanıldığı ortamlardaki sıcaklık. Bu çözeltiden 50Ģer mi alarak 4 ĢiĢe veya erlene koyun.. ÇalıĢma 34. Böylece stabilite incelemeleri ve düzenlemeleri tamamlanan ilaç fiziksel. Böylece ilaçların stabilitelerinin incelenmesi ve sağlanması. üretim yöntemi ve kullanılan cihazların etkilerinin göz önüne alınması. farmakolojik ve toksikolojik yönden dayanıklılık kazanır. Formülasyon oluĢturulduktan sonra da uzun süreli stabilite testleri olarak devam eder.

1N NaOH miktarıdır.1NNaOH'dır. Belli bir zaman sonra ortamda hidroliz olmadan kalan aspirin miktarı ( 2A B ) mi 0.10 mi aspirin çözeltisine 2-3 damla fenolftalein indikatörü ilave edilip.2'yi hazırlayın.1N NaOH ile titre edin. Dört değiĢik sıcaklık kullanıldığı için dört ayrı doğru elde edilir.1 N NaOH (B mi) % Kalan etkin madde Ġn C (y) x 100 Tablo 34. k = Reaksiyon hız sabiti (zaman1) Co = BaĢlangıçtaki etkin madde konsantrasyonu Bu denkleme göre. 301 . OluĢan doğrunun eğim (m). (Aspirin tam hidroliz olduğu zaman harcanan miktar 2Aml0. olarak yazılır. o sıcaklıktaki reaksiyon hız sabitesini (k) hesaplayın ve Tablo 34.kt .2'de gösterdiğiniz.) B = Belli bir zaman sonra örnekteki hidroliz olmuĢ ve olmamıĢ aspirini nötralleĢtiren 0.1 N NaOH miktarı (mi). Derece kinetiğe uyan bu reaksiyon doğrularının denklemi.1 N NaOH'e karĢılıktır. 300 C. Zaman (dakika. 0. aspirin ortamda %100 iken harcanan 0. n (kesiĢim) ve r2 (determinasyon katsayısı) değerlerini hesaplayınız. 1. Her sıcaklık için aĢağıdaki gibi bir tablo yaparak sonuçlan gösteriniz. Bozulmadan kalan madde = {2AA B ' konsantrasyonu A = Hidroliz baĢlamadan. Tablo 34. kesiĢim (n) ve determinasyon katsayısı (r2) değerlerini hesaplayınız. Sonuçların değerlendirilmesi Tablo 34.1' de gösterdiğiniz.____________________________________________________ Sıcaklık (°C) Sıcaklık (°K) x 1/T eğim (k) zaman"1 (Ġn k) y 0. t) (x) konsantrasyonu (C) Tablo 34. Renk değiĢimi 1 dakika sabit kalmalıdır. zaman (t) değerlerini serbest değiĢken (x) ve Ġn konsantrasyon değerlerini bağlı değiĢken (y) olarak grafiği ve oluĢan doğruların m (eğim). her sıcaklık (T) için elde edilen doğrunun eğiminden. l/T değerlerini serbest değiĢken (x) ve Ġn k değerlerini bağlı değiĢken (y) olarak grafiğe geçiriniz. Ġn C = Ġn Co .2.1.

Reaksiyon hızı ile sıcaklık arasındaki iliĢki Arrhenius eĢitliği ile tanımlanmaktadır. çözeltideki etkin maddenin %10 kaybolması için geçen zamanı eğimden bulduğunuz k'ya göre hesaplayın.mor''den küçük olan reaksiyonlar kolay oluĢacağı için. Kısa Farmasötik Sözlük (Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji ÇalıĢmaları. 4.(E. Ġn k = Ġn S . yorumlayın. EKLER Tablo 35. HızlandırılmıĢ stabilite testi hangi durumlarda ve hangi ilaç Ģekillerinde yapılır. / R) x (1 / T) S = Frekans faktörü (moleküllerin birbiri ile çarpıĢma sıklığı) Ea = Aktivasyon enerjisi (kcal. 5. 2. Aktivasyon enerjisi 10 kcal. Buna göre çözeltinin dayanıklılığı hakkında yorum yapın. Aspirinin hidroliz reaksiyon denklemini açık formüllerle yazın. A.derece"') T = Sıcaklık (Kelvin) Tablo 34. çözelti oda sıcaklığında daha çabuk bozulacaktır.mol"1'den yüksek aktivasyon enerjisine sahip olan reaksiyonlar güç oluĢacağı için.Ü. 30 kcal.1. 302 35. kesiĢim değerinden de moleküllerin birbiri ile çarpıĢma sıklığını veren frekans faktörünü hesaplayın. 3. Hazırladığınız aspirin çözeltisinin molaritesini ve normalitesini hesaplayın ve deneyde bunun önemini belirtin.987 cal. çözelti oda sıcaklığında dayanıklıdır. Sonuçların yorumlanması.2'ye göre hesaplamıĢ olduğunuz doğrunun eğiminden aktivasyon enerjisini (Ea). Sorular : 1.moı"1. Tam hidroliz olduğu ve hiç hidroliz olmadığı zamanlardaki baz sarfiyatının farkını açıklayın. Aspirin hidrolizinin ortamın pH'sı ile olan iliĢkisini grafik ile göstererek açıklayın. Basımevi Ankara 1985) TÜRKÇE LATtNCE ĠNGĠLĠZCE FRANSĠZCA Çözelti Solutio Solution Solution Damla Gutta Drop Goutte Dekoksiyon Decoctum Decoction Decoction Dilaltı tableti Compressi Sııblingual tablet Linguette sublinguales Draje Compress i -obducti Coated tablet Dragee Öğrenci Deneysel ALMANCA Lösung Tropfen Dekokt Lingual Tablette Drage .mol"1) R = Gaz sabiti (1. Oda sıcaklığında. Bu bilgilere dayanarak çözeltinizin dayanıklılığı hakkında yorum yapınız.

Ad add. Latince Kısaltmalar (Merck IndexEd. a.. 13*) Latince KarĢılığı Anlamı ante önce auris kulak ana her birinden (eĢit miktarlarda) ante cibos yemeklerden önce ad a' kadar (tamamlayınız) adde. ad lib. ilave ediniz addendus.2.addendo ad libitum arzuya göre admove uygulayın (kullanın) .c. Kısaltmalar a. adm.Emülsiyon Extre Granül tniüsyon Kapsül KaĢe Liniment Losyon Müsilaj Merhem Pastil Pat Pilül ġurup Sera Sıvağ Sıvı Su Supozituvar Süspansiyon Tablet Tentür Toz Vajinal tablet Yağ Ovul Emulsio Extractum Granum Infusum Capsula Capsula amylace Linimentum Lotion Muciiago Unguentum Pastillus Pasta PĠlula Sirupus Ceratum Masse Liquor Aqua Supositorium Suspensione Compressi Tinctura Pulvis Compressi vaginales Oleum Ovula Emulsion Extract Granule Infusion Capsule Caclıet Liniment Lotion Mucilage Ointment Lozange Pasta Pili Syrup Cerate Base Liquid Water Suppository Suspension Tablet Tincture Povvder Vaginal tablet Oil Vaginal suppository Emulsion Extrait Granule Infusion Capsule Cachet Liniment Lotion Mucilage Pommade Pastille Pâte Pilule S i rop Cerat Velıicule Liquide Eau Suppositoire Suspension Comprimee Teinture Poudre Pessaire Huile Ovule Emulsion Extrakt Granulat Aufguss Kapsel Staıke-Kapsel Liniment Lotion Sclıleim Salbe Pastille Paste Pille Sinip Wachs Vehikel FlüPig Wasser ZSpfchen Suspension Tablette Tiııktıır Pulver Vaginal Tablette Öl Vaginal kugel 303 Tablo 35. addantur. aur aa. a.

aq. ampl. hor. aq. cochleare modicum tatlı kaĢığı dolusu .M.2. 304 ad saturandum agita albus alternis horis ante meridiem amplus ampulla applicandus aqua aqua bulliens aqua destillata aqua fervens aqua frigida bis bene bibe bis in die talep eden doktora elden teslim ediniz doygunluğa kadar çalkalayınız beyaz iki saatte bir öğleden önce büyük ampul uygulanacak olan su kaynar su distile su sıcak su soğuk su iki defa iyi içecek günde iki defa Tablo 35. çorda chirurgicalis katgüt cito disp! cito dispensetur! derhal kullanınız coch. ampul.i. chirurgicalis cerrahi chord chirurg. bolus bol Brevis brevis kısa bull. Devamı Kısaltmalar Latince KarĢılığı Anlamı bol. aq. kağıt paket chart. Mag. bulliat. Agit alb. ferv. A. cum ile C centum yüz cap. bib. ben. med. cochleare medium tatlı kaĢığı dolusu coch. aq. capsula kapsül cerat. cerat. kaynatınız bulliant c. alt. Med.ad man. charta cerata mumlu kağıt chirurg. applicand. cochleare magnum çorba kaĢığı dolusu coch. Mod. ceratum sera chart. capiat hastaya veriniz caps. Frig b. dest. charta kağıt. aq. ad manus medici ad satur. Amp. bull. b. bulliens. cochleare amplum çorba kaĢığı dolusu coch.d.

. 305 Tablo 35. contusus ezilmiĢ Coq coque. fac. collut. ex modo prescripto reçetedeki tarifine göre (tarzında) Et et ve Ex ex haricen ext. dispensa. dulcis tatlı dur. colet. da veriniz dent.. collyr.2. dosis bir doz da. in. zıt contus. dentur veriniz det. fıkra süz fi.p. dies bir gün d. alt. fluidus akıcı . detur veriniz dieb. dexter sağ d. parv. secund. Devamı Kısaltmalar Anlamı cochleare parvum cola coletur collunarium collutorium collyrium compositus congius çay kaĢığı dolusu süz süzün burun çözeltisi ağız çözeltisi göz çözeltisi bileĢim galon Latince KarĢılığı cont. fıant yapınız ferv. fiat. cong. coquatur kaynatınız d. collun. dividatur in partes aequales eĢit parçalara bölünüz d. col. fervens sıcak filt.d. dispensetur (ilaç reçetesini) hazırlayınız div. aeq. d.t.m. diebus secundus gün aĢın dil. par. dentur tales doses bu dozda veriniz dulc. divide bölünüz div. comp. duruĢ sert e. ft.coch. contra -e karĢı. extractum ekstre f. dilue seyreltiniz disp. diebus alternis değiĢik günlerde dieb.

yakında Kal. kalium potasyum l. minimum en az 307 Tablo 35. inter cibos öğünler arasında juxt. fortis kuvvetli frig. lotio losyon m. aydınlık liq. Devamı Kısaltmalar Latince KarĢılığı Anlamı flav. laevus sol lb. parça gran. liquor likör.c. frigidus soğuk garggargarisma gargara Gm. hora sommi yatarken hydrarg. m.p.a.s. m. fluidextractum sıvı ekstre fort.d. mixt. dict. misçe karıĢtırınız m.2. libra libre. mistura karıĢım mixtura karıĢım modo praescripto reçetede yazıldığı gibi mitte tales doses bu dozda gönderiniz Latince . granulatus granüle edilmiĢ gttgutta damla h. pound lev. magnus büyük m. mane sabah M. alkollü çözelti lot. hydrargyrum civa i. mitte gönderiniz (gönder) mag. juxta yanında. gramma gram grgranum tane. Devamı Kısaltmalar KarĢılığı Anlamı mist. lege artis sanatınıza göre laev. flavus sarı fldext.t.2. levis ıĢık. more dicto talimat verildiği gibi min.306 Tablo 35.

man. non repetatur 0. qq. naris Natr..d. pro rect. tekrar etmeyin galonun sekizde biri sıvı ölçü birimi. oculus sinister o. ppt. optimus o. oculus laevus omn. nebula n. p.n. numara gece tekrarlamayın. oculus dexter o. Devamı burun deliği sodyum nebülizasyon için gece ve sabah siyah sayı. Octaris o. omni mane opt. q.ae. Plumbum P. per os ponderosus praecipitatus pro re nata pro recto perstetur pulvis. post cibos phial. pond. pulv. quaeque . post meridiem 308 Tablo 35. oculus uterque p. sağ göz sol göz her saatte her sabah en iyi sol göz her iki göz eĢit parçalar küçük yemeklerden sonra ĢiĢe kurĢun öğleden sonra Kısaltmalar Latince KarĢılığı Anlamı p.2. partes aequales parv. parvus p. nocte non rep.n. et m.r.s. numero noct.u. Natrium nebul. phiala Plumb. niger no. hor. nocte maneque nig. pt.M. pulveres quodque.o.l.c. omni hora omn.

hor. sem. signetur secundum artem saturatus scatula scatula originalis gerek duyulduğunda. rept.sit.a.orig. quantum satis quot. ihtiyaca göre rektal . Sat Seat scat. q. qq. q.i. quoties opus sit quantum voleris recipe recens rectificatus renovetur semel repetatur ruber signa. S.op. Sic sıccus ağızdan ağır çöktürülmüĢ quater in die quaque hora quantum rectum quantum sufficiat.s.q. Sig. s.R. R recen. ren.v. rub. Q.d.. rect.

n.2. (hastaya tarif Ģeklinde) yazılacak sanatınıza göre doymuĢ. her günde dört kez her saat doğru miktar yeterli miktar gereken sıklıkta dilediğiniz kadar çok alınız taze damıtılmıĢ (sadece) bir kere yenilenecek yineleyin. üretici ambalajı (ve etiket) kurutulmuĢ 309 Tablo 35. doygun kutu orijinal ambalaj. toz edilmiĢ her bir. solubilis sol.sürdürün toz. secundum naturam sol. Devamı Kısaltmalar Latince KarĢılığı s. tekrarlayın kırmızı yazınız. solutio Anlamı özelliğine göre çözünür çözelti .

V.76 0. tinct.24 0.71 0.0000 1 0. 310 solve çözünüz si opus sit ihtiyaç olduğunda sipiritus spirit spissum kurutulmuĢ semis yarım statim derhal succus sebze veya meyve özsuyu sume. tr. ss. ung.56°C'de 25° 15.9945 4 3.i. stat.59 0. ter.51 0. suc.9879 0. sumendus alınız.19 0. talia böyle (o kadar) tere ovunuz ter in die günde üç kere tinctura tentür tritura seyreltiniz ultime son olarak unctus sıyrılmıĢ unguentum merhem ustus yanık.9945 0. tal.9956 0..V.solv. spir.9970 0.9970 2 2.56°C de 15 .0000 1.80 0.80 0. tab. tales.9912 6 4.9928 5 4. yanmıĢ ut dictum tarif edildiği gibi vel veya vesper akĢam volatilis.9915 6 7. s. unct. t.9911 0.3.9985 0. ult.9894 0.00 1. sum.9963 0.d. alınacak spiritus vini rectifıcatus alkol syrupus Ģurup tabella tablet talis.R.9956 3 3.9942 4 5. vol. spiss.26 0.9927 0. vesp.9963 3 2..s.48 0. S.56° 15.56° 0 0.9927 0.0000 0 0.9981 2 1.H.9985 1 1.9914 0.OH vüzdesi Havadaki i özgül CHsOH vüzdesi Havadaki özgül ağırlık aj ġırlık Hacim Ağırlık 25° Ağırlık Hacim olarak olarak 25°'de 15 .61 0.00 0.9901 0. ust. ungt.9896 7 5.9981 0. ut dict.39 0.9881 .56° 'de olarak olarak 25°'de 15.00 1. syr. volatile uçucu Tablo 35.9928 5 6.0000 1.o. trit.56° 'de 15.00 0. Alkolometrık Tablo (USP 27) (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) C.9902 7 8.9941 0.

8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48

6.42 7.23 8.05 8.86 9.68 10.50 11.32 12.14 12.96 13.79 14.61 15.44 16.27 17.10 17.93 i 8.77 19.60 20.44 21.29 22.13 22.97 23.82 24.67 25.52 26.38 27.24 28.10 28.97 29.84 30.72 3 1.60 32.48 33.36 34.25: 35.15 36.05 36.96 37.87 38.78 39.70 40.62

0.9888 0.9875 0.9862 0.9850 0.9838 0.9826 0.9814 0.9802 0.9790 0.9778 0.9767 0.9756 0.9744 0.9733 0.9721 0.9710 0.9698 0.9685 0.9673 0.9661 0.9648 0.9635 0.9622 0.9609 0.9595 0.9581 0.9567 0.9552 0.9537 0.9521 0.9506 0.9489 0.9473 0.9456 0.9439 0.9421 0.9403 0.9385 0.9366 0.9348 0.9328

0.9890 0.9878 0.9866 0.9854 0.9843 0.9832 0.9821 0.9810 0.9800 0.9789 0.9779 0.9769 0.9759 0.9749 0.9739 0.9729 0.9719 0.9708 0.9697 0.9687 0.9676 0.9664 0.9653 0.9641 0.9629 0.9617 0.9604 0.9590 0.9576 0.9562 0.9548 0.9533 0.9517 0.9501 0.9485 0.9469 0.9452 0.9434 0.9417 0.9399 0.9380

8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48

9.94 11.17 12.39 13.61 14.83 16.05 17.26 18.47 19.68 20.88 22.08 23.28 24.47 25.66 26.85 28.03 29.21 30.39 31.56 32.72 33.88 35.03 36.18 37.32 38.46 39.59 40.72 41.83 42.94 44.05 45.15 46.24 47.33 48.41 49.48 50.55 51.61 52.66 53,71 54.75 55.78

0.9863 0.9867 0.9848 0.9852 0.9833 0.9839 0.9818 0.9825 0.9804 0.9812 0.9789 0.9799 0.9776 0.9787 0.9762 0.9774 0.9748 0.9763 0.9734 0.9751 0.9720 0.9738 0.9706 0.9726 0.9692 0.9714 0.9677 0.9701 0.9663 0.9688 0.9648 0.9675 0.9633 0.9662 0.9617 0.9648 0.9601 0.9653 0.9585 0.9620 0.9568 0.9605 0.9551 0.9590 0.9534 0.9574 0.9516 0.9558 0.9498 0.9541 0.9480 0.9524 0.9461 0.9506 0.9442 0.9488 0.9422 0.9470 0.9402 0.9451 0.9382 0.9432 0.9362 0.9412 0.9341 0.9392 0.9320 0.9372 0.9299 0.9352 0.9278 0.9331 0.9256 0.9310 0.9235 0.9289 0.9213 0.9268 0.9191 0.9246 0.9169 0.9225

49 50 311

41.55 42.49

0.9309 0.9289

0.9361 0.9342

49 50

56,81 57.83

0.9147 0.9203 0.9124 0.9181

Tablo 35.3. Devamı (1) C,H,OH (2) (3) (4) (5) (6) (V) (8) vüzdesi Havadaki özgül C,H,OH vüzdesi Havadaki özgül ağırlık ağırlık Hacim Ağırlık Ağırlık Hacim olarak olarak 25°'de 15.56° 'de olarak olarak 25°'de 15.56°'de 15.56°C'de 25° 15.56° 15.56°C'de 25° 15.56° 51 43.43 0.9269 0.9322 51 58.84 0.9102 0.9159 52 44.37 0.9248 0.9302 52 59.85 0.9079 0.9137 53 45.33 0.9228 0.9282 53 60.85 0.9056 0.9114 54 46.28 0.9207 0.9262 54 61.85 0.9033 0.9092 55 47.25 0.9185 0.9241 55 62.84 0.9010 0.9069 56 48.21 0.9164 0.9220 56 63.82 0.8987 0.9046 57 49.19 0.9142 0.9199 57 64.80 Q.8964 0.9024 58 50.17 0.9120 0.9177 58 65.77 0.8941 0.9001 59 51.15 0.9098 0.9155 59 66.73 0.8918 0.8978 60 52.15 0.9076 0.9133 60 67.79 0.8895 0.8955 61 53.15 0.9053 0.9111 61 68.64 0.8871 0.8932 62 54.15 0.9030 0.9088 62 69.59 0.8848 0.8909 63 55.17 0.9006 0.9065 63 70.52 0.8824 0.8886 64 56.18 0.8983 0.9042 64 71.46 0.8801 0.8862 65 57.21 0.8959 0.9019 65 72.38 0.8777 0.8839 66 58.24 0.8936 0.8995 66 73.30 0.8753 0.8815 67 59.28 0.8911 0.8972 67 74.21 0.8729 0.8792 68 60.33 0.8887 0.8948 68 75.12 0.8706 0.8768 69 61.38 0.8862 0.8923 69 76.02 0.8682 0.8745 70 62.44 0.8837 0.8899 70 76.91 0.8658 0.8721 71 63.51 0.8812 0.8874 71 77.79 0.8634 0.8697 72 64.59 0.8787 0.8848 72 78.67 0.8609 0.8673 73 65.67 0.8761 0.8823 73 79.54 0.8585' 0.8649 74 66.77 0.8735 0.8797 74 80.41 0.8561 0.8625 75 67.87 0.8709 0.8771 75 81.27 0.8537 0.8601 76 68.98 0.8682 0.8745 76 82.12 0.8512 0.8576 77 70.10 0.8655 0.8718 77 82.97 0.8488 0.8552 78 71.23 0.8628 0.8691 78 83.81 0.8463 0.8528 79 72.38 0.8600 0.8664 79 84.64 0.8439 08503

80 81 .82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 312

73.53 74.69 75.86 77.04 78.23 79.44 80.66 81.90 83.14 84.41 85:69 86.99 88.31 89.65 91.03 92.42 93.85 95.32 96.82 98.38 100.00

0.8572 0.8636 0.8544 0.8608 0.8516 0.8580 0.8487 0.8551 0.8458 0.8522 0.8428 0.8493 0.8397 0.8462 0.8367 0.8432 0.8335 0.8401 0.8303 0.8369 0.8271 0.8336 0.8237 0.8303 0.8202 0.8268 0.8167 0.8233 0.8130 0.8196 0.8092 0.8158 0.8053 0.8118 0.8011 0.8077 0.7968 0.8033 0.7921 0.7986 0.7871 0.7936

80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100

85.46 86.28 87.08 87.89 88.68 89.46 90.24 91.01 91.77 92.52 93.25 93.98 94.70 95.41 96:10 96.79 97.46 98.12 98.76 99.39 100.00

0.8414 0.8389 0.8364 0.8339 0.8314 0.8288 0.8263 0.8237 0.8211 0.8184 0.8158 0.8131 0.8104 0.8076 0.8048 0.8020 0.7992 0.7962 0.7932 0.7902 0.7871

0.8479 0.8454 0.8429 0.8404 0.8379 0.8354 0.8328 0.8303 0.8276 0.8250 0.8224 0.8197 0.8170 0.8142 0.8114 0.8086 0.8057 0.8028 0.7998 0.7967 0.7936

Tablo 35.4. Termometrik eĢitlikler (Sıcaklık Cetveli) (Merck Index Ed.l3th) Sembol isimlendirme Sıfır noktası Suyun donma Standart noktası atmosfer basınçta suyun kaynama noktası °C °K Celsius derece veya santigrat Kelvin veya santigrat derecede mutlak sıcaklık °F Fahrenheit derece -178°C + 32°F 212°F Suyun donma 0°C noktası Mutlak sıfır 273.15°K 373.15°K 100°C

Tablo 35.5. Termometrik eĢitlikler. (AĢağıdaki formüller sıcaklıkların bir skaladan diğerine çevrilmesinde kullanılabilir) (Merck Index Ed. 13th ) Verilen istenilen sıcaklık °K °F C °C °K °F K-273.15 0.556F-17.8 313 Tablo 35.6. Yunan alfabesi (Merck Index 13lh) Harfin ismi alpha beta Büyük Küçük TransHarfin Büyük Küçük Transliterasyon(*) harfi harfi literasyon ismi harfi harfi A a a nu N V n B 6 veya P b xi X y 5 s ç n e l K X g d e (kısa) z omicron 0 pi rho sigma n p 2 T 0 o (kısa) C + 273.15 K 0.556F +255.3 1.8C + 32 1.8K-459.4 F

sıcaklık °C

gamma r delta A epsilon E zeta Z eta H

e (uzun) tau th i k,c 1 m

theta 0 iota I kappa K lambda A mu M

upsilon Y phi 0> chi X psi omega n

71 P P r ç veya s \J t T U y f X eh (Almancadaki gibi) ps o(uzun)

Transliterasyon : Yabancı yazıların, okunuĢları dikkate alınmadan harf harf aktarılması, harf çevirisi. Tablo 35.7. Romen Rakamları (Merck Index 13"') II I1 2 3 4 XX XXX XL L LX 60 LXX 70 LXXX 80 20 30 CC ece 40 50 CD D DC DCC DCCC 90 III IV V5 VI 6 7 8 xc IC 99 100 CM 900 XM 990 M 1000 C VII VIII IX 9 X 10

200 300 314

400 500 600

700

800

Tablo 35.8. SI Temel Birimleri (EP 5) Miktar Ġsim Uzunluk j Kütle Zaman Birim Sembol Ġsim 1 m t metre Sembol m Tanım Metre, ıĢığın vakum altında bir saniyenin 1/299 792 458'lik bir zaman dilimi içerisinde" kat ettiği mesafe Kilogram, kilogramın uluslararası prototipinin kütlesine eĢittir. Saniye, sezyum-133 atomunun temel Ģeklinin iki aĢırı saf seviyesi arasında geçiĢe uyan radyasyonun 9 192 631 770 periyotluk süresidir. Amper, ihmal edilebilir dairesel çapraz-kisımli sonsuz uzunlukta iki düz paralel iletkenle beslenen ve vakumda birbirinden 1 metre uzaklıkta yerleĢtirildiğinde bu iki iletken arasında metre uzunluk baĢına 2 X 10* newton'luk bir güce eĢit olarak meydana gelecek sabit akımdır. Kelvin, suyun üçlü noktasının termodinamik sıcaklığının 1/273.16'lık kısmıdır. Mol, karbon-12'nin 0.012 kilogramında bulunan atomları gibi bir çok temel birimi taĢıyan sistemin madde miktarıdır* Candela, verilen bir doğrultuda 540 x 10" hertz dalga boyunda monokromatik radyasyon yayan bir kaynağın ıĢık yoğunluğudur ve o doğrultudaki enerji yoğunluğu steradian baĢına 1/683 vvatt'dır

kilogram kg saniye s

Elektrik akımı

I

amper

A

Termodinamik T sıcaklık Madde miktarı n

kelvin mol

K mol

IĢık yoğunluğu iv

candela cd

* Mol kullanıldığında, temel birimler tarif edilmeli ve atomlar, moleküller, iyonlar, elektronlar, diğer partiküller veya bu gibi partiküllerin belirtilmiĢ grupları olabilmelidir (1) Uluslararası Sistemde kullanılan birimlerin tanımları Bureau International des Poids et Mesures, Pavillon de Breteuil, F-92310 Sevres tarafından basılmıĢ broĢürde verilmiĢtir. OJ Tablo 35.9. Avrupa Farmakopesinde kullanılan SI birimleri ve diğer birimler ile eĢdeğerliği (EP 5) Miktar tıim Birim Sentbol SltcnMĠbiriırılvri t>t^«r SI birimleri Uiger biTbntcriıı SI birlnrkrine

in'mV . 1 riin™.lff'kıtm" 1 mi.olarak ifadeli Dalga sayiM Dalga boyu Al ar Hacım (•Ye karıĢ ¥ı..s' N.UTm' mrtrv küp kg-m1 bas'iia k iktiranı sür.m Itrjî .m* atro.sIs' ltrt-'s.kSS' 1 *n .v IH" .125 kl»a Ihar-Hm-0.10" % Abftarbe 1I02 D firay Oy . n. lcm".IO'W.cra'. metr* kare & V « r mare hür krt.Kfl'a.323 3öt 1» 1 psi . 1 e-mu* 1«* N Mın/cm'.s" NnıskıT ĠSI .133.ki.m hasma bir m- dönüĢümü >• nlkrunrin A.322 387 1>1 1 Tnrr. um ı. 10'1'a-s 111'N.m.Ui' N. s N m.s ttsm* 11».m Hık Kuvvet Ftisırç V F P m.1 cmJ. iıfNms' llfj-j 1 Qd .ıjıeJıî nırtrt ne»t.MiR.4 1ġ»8J Akım yayan göç P watt W m'ke.101 325 fa 101. \aa'i .s" m.894 75T kl'a Dinamik vıskozltc Kinematik vııkttite Knerjı W pbMal ianıytüanıyi'de ııiı'tte kart fa.|iunluk V mene l. 10' J ĠOĠ.m iiv m! m1 Hz ms' kert' (■■m).^5" 1 dın^m .1 Hfı lmmH( . IĠ.m'.im1 1 d> . 133.s'.1 ml'as mVs ıpJ.1 rr.^1 N.

k(H4.17-10* »ıi 37-lff's1 K »hm u m-.n!1 1 g 1 -i ıv'ıim».J A' VA1.60 dak .1 dtıv1 ~ lû-1 m3 1 t .! Elektrik potir&ıyeli. ĠM .W kg 1 r/dak .dak Sembol dak s gün SI birimleri değeri 1 dak . eU'ktromntıv güç BMttrik rezistansı EU-ktnk miktarı Hır radynnüklıtırs jktivıtrti Konsantrasyon c (bir madden ini.1 volt V mJ. mfirc kvtp kg-m' babına k ibranı kj. Birimlerin ondalık katlan ve altkatları (EP 5) Faktör Önek Sembol Faktör Önek Sembol 10* eksa E 10* desı d .1 mtVirtt .(1/60) s. 316 Tablo 35.s 1 Cı .l yayılan encrjinir. V KA- Tablo 35..10.10" nmlnı' 0 A coulomfc c bel«tel A.. Uluslararası sistem ile kullanılan birimler (EP 5) Miktar Süre Düz açı Hacim Kütle Çevirim Frekansı Birim Süre dakika saat gün derece litre ton dakikada dönme 1 t r.1 kfim» m«tre küpb^mı nvnl tvxA/ m'1 mtıl. ınolsr konsantrasyon Kütle knn&antrasv™.k|t.11.ra-1 1 ımıM .60 sn 1 s .3600 sn 1 gün -24 s 8fi 400 sn l°«m/I8ÛSrad 1 1 .

57 3.83 22 .84 21 .75 4..49 2..01 1 1.09 2.687 1.82 63. 1988) t TABLOSU Tek Yönlü Testte Serbestlik 0.78 3.688 1.700 1.92 3 .26 2.62 2.706 1.11 12 .34 12.000 6.76 2.53 2.77 2.01 14 .65 3.95 16 .76 3.35 3.07 2.75 2.14 2.31 2.81 24 .92 17 .74 2.36 4.71 2.54 5.12.90 2.686 1.727 2.92 4.11 2.25 10 .58 2.72 3.71 31.90 18 .84 4 .08 2.96 9.685 1.30 6.688 1.83 2.16 2.689 1.816 2.81 2.00 3.60 5 .98 15 .14 3. Sümbüloğlu V.50 2.07 2.80 2.75 2.73 2.23 2.09 2.51 2.55 2.05 0.82 3.690 1.025 0.10 2.90 3.02 0.52 2. Biyoistatistik.06 13 .72 2.68 3.66 2 0.005 Derecesi Çift Yönlü Testte 0.13 2.50 0.20 2.72 2.05 0.10 0.36 9 .711 1.71 7 .703 1.692 1.45 3.686 1.88 19 .03 6 .10* 10* 10ıJ 10" iû-f 102 10: 317 peta P tera T (Jiga C raega M kilo k hekto h deka da ıos ıo-' 10" 10" 10"u ll?a &anti c mili m mikro M nano n piko P atto 104* femto f Tablo 35.94 2.02 2.685 1.60 2.78 2.13 2.57 2.694 1.697 1.50 8 .73 2.17 11 .18 2.80 .54 2.18 4.695 1.86 20 .12 2.36 3.691 1.82 23 .72 2.86 2.06 2. Student t tablosu (Sümbüloğlu K.01 0.71 2.741 2.765 2.718 1.25 0.

676 .07 456 46 53.98 1.39 2.03 1.07 3.01 1.2 312.17 5.684 .677 .676 .50 368.36 2.70 2.66 1.66 1.5 .33 2.65 1.68 2.06 10.683 .» 23.18 0.674 .674 1.683 .63 2.70 2.13 48 18B22 0.n 3.3 0.SĠ 0 18 6.9 5.64 1. Izotonik değerler tablosu (Physical Pharmacy) Substance AJcohol.71 2.70 0.99 1.35 2.7 0.97 1.65 1.00 1.04 1.47 2.46 2.6 36 0.02 1.66 1.678 .38 2.69 2.18 0.02 1.675 .65 1.04 1.69 2.70 2.684 .59 2.72 2.70 2.98 1.680 .37 2.17 1.67 2.48 2.63 2.10 1.35 2.49 E 0.97 1.12 694.34 2.96 1.42 2.681 .59 2.7 0.96 1.65 2.3 3.3 0.0 0.79 176.41 1.76 2.59 2.674 .38 2.71 2.67 2.58 2.00 1.4 7.47 2.0 o.13.98 1.679 .08 6.683 .65 1.46 2.33 2.29 2.1* t.0 0.79 2.41 2.7 0.99 1.61 2.78 2.40 2.33 2.76 2.60 2.682 .97 1.68 2.66 1.08 0.68 2.11 4.64 3.14 0.71 2.675 .9 5.7 0.677 .34 2.6 1.36 2.29 4.5 3.10 4.58 Tablo 35.82 S44 206.9 301.25 26 27 28 29 30 35 40 45 50 60 70 80 90 100 125 150 200 300 400 500 1000 oe 318 .05 1.06 1.48 2.66 2.96 2.77 2.678 .684 .62 2.06 1.68 2.65 1. dehydrated Amiflophylllne Ammonıum chloride Amphetamine sulfate (beıuednne sullate) Anlipyhne Antistine hydrochlorıde (anU20Ġine hydrochlofide) Apomorphine hydrocriloride Ascorbic acid Atropine sullate Aureomycin hydrochloride Barnılal sodıum UW 46.13 0.75 2.66 1.675 .05 1.11 0.3 0.44 2.22 V ar.64 2.677 .

04 5.4 4.31 0.09 2.30 Caınphor 152.07 0.16 0.88 Eucaıropine hydrochloride 327.9 3.92 (nupercaine hydrochloride) Emeline hydrochloride 553.7 0.3 0.84 Butacaine sullate 710.92 (opiocnin) Ethyimorphint hydrochloride (dionın) 385.9 2.11 5.10 0.14 4.24 0.10 2.7 0.4 0.0 0.5 1.8 1.7 0.0 0.4 0.13 0.17 Dibucaıne hydrochloride 379.34 0.20 0 10 0.28 17.79 (dcmsrol hydrochloride) Uercurtc chloride 271.3 0.2 1.09 4.12 7.5 • 3.13 4.08 3.30 0.7 0.7 0.12 0.30 5.7 2.23 0.81 Cupric sulfate ■ 5H2O 249.2O 6.17 0.51 0.14 6.5 6.0 0.66 Ethylhydrocupreıne hydrochloride 376.29 1.09 6.09 6.3 0.3 0.09 7.7 0 10 6.7 .8 3.50 16.8 0.06 10.7 0.3 0.8 3.84 (tuphthalmine hydrochlorıde) Fluoresceın sodium 376 Glycerin 92.17 5.Senadryl hydrochlorlde 291 81 (dıphenhydramıne hydrochloride) 8orıc acıd 61.06 8.20 67 0.26 Meperidine hydrochloride 283.31 Magnesium sultate ■ 7HjO 246.16 0.6 0.56 Ephedrıne hydrochloride 201.05 8.17 0.3 0 18 11.8 3.10 5.3 0.16 0 18 0.9 2.6S Uercuric succinimide 396.7 3.69 Imecholyl chloride) 0.50 Mtnlhol 156.9 __ 4.2 0.14 6.20 5.6 3.34 3.69 Ephedrine sulfate 428.7 0.1 0.11 9.3 0.7 0.7 0.95 (butyn sulfate) Calicine 194.08 0.29 0.19 3.22 2.25 0.39 Calcium lactale 308.12 3.7 0.7 0.0 0.3 0.19 Calicine and sodium benzoale Calcıum chloride ■ 2H.3 3.17 0.16 0 18 0.2 2.3 0.0 0.77 Uethacholine chloride 195.0 0.3 0.29 Epinephrırıe hydrochloride 219.H20 198.0 0.18 7.18 0.26 Laclose 360.54 Epinephrine bıtartrate 333.23 0.6 1.32 10.08 2.8 0.15 5.09 Homalropıne hydrobromide 356.08 3.23 Chloramphenıcol (chloromyeetin) 323.6 3.14 5.3 0.14 Chiorobulanol (chloretone) 177.6 5.12 8.69 Deiüose .2 4.3 0.11 10.47 Cocaıne hydrochloride 339.20 0.5 3.6 1.52 (mercury bicfıloride) Mercuric cyanide 252.7 0.0 147^03 Calcium gluconale 448.9 1.

22 4.71 356.9 0.18 35 0.8 3.7 0.4 ~ 3.6 0.4 0.3 0.7 0.3 0.40 13.7 6.14 246.7 0.07 3.85 0.12 3.9 0.0 0.13 (KHjPO.7 0.26 0.33 11.02 Procaine hydrochloride 272.3 E V ir.48 Scopolamine hydrobromıde 438.32 (hyoscine hydrobromide) Silver itilme 169.27 Potassium acid phosphate 136.25 3.11 0.06 0.7 0.7 0.0 0.3 0.2 0.91 Ouinıne and urea hydrochlorıde 547.8 7.3 0.2 122.14 7.9 3.13 4.3 0.0 023 7.37 12.7 0.11 0.45 Pilocarpinc nıtrate 271.10 0.0 3.11 3.3 0.20 8.00 (NaH.0 0.23 7.08 0 16 3.0) 189.09 3.43 14.20 1.0 292.12 4.11 3.11 Phertylephrın* hyrjrochloriae 203.20 0.14 3.18 0.0 5.24 8.3 __ 0. devamı Substance MW Phenooarö'lal sodium 254.22 6.21 7.3 6.22 Phenol 94.0 5.11 1.15 0.18 0.0 0.08 3.13.7 0.89 Sodium acid phosphate 138.0 0.55 Potassıum lodide 166.14 3.20 0.82 0.1 0.73 0.45 3.69 0.77 Ouinine hydrochlorida 396.19 3.18 376~84 0.3 0.4 0.24 3.47 588.Uethamphetamine hydrxhloride (desoxyephedrine hydrochloride) Uetycaine hydrochloride Mild silver protein Uorphine hydrochloride Uorphine sullate Haptuzoline hydrochloride Iprıvme h/drochloride) ^eomycın sulfate Seostigmine bromide Iprosliemine bromide) Vicotinamide 'enicillin G potassium 3enicillin G Procaine inicinin G sodium ^nacaine hydrochlorıde Iholocaıne hydrochloride) 319 Tablo 35.2 3." 0.7 6.13 372.3 6.15 758.4 0.3 0.5 3.0 4.12 0.32 9.38 352.2 .P04H.9 3.16 S.11 0.) Potassıum chlonde 74.46 Physostigmme sulfate 648.3 0.14 4.27 6.3 0 20 3.06 — 303.09 0.3 0.34 11.76 25.82 0.08 5.35 11.67 (neosyneohrin* Yıydrochloridt) Physostigmın* saiicylate 413.

7 0.0 0.8 286.31 4.0 0.11 5.9 __ 0.23 7.1 0.40 13.11 3.61 20. «x&iccated Slreptomycin suilate SUong silver protein Sucrose Sullacelamıde sodium Sulladiazint sodium Sulfamerajıne sodium Sullanilamıda Sulfalhiazöle sodium Tannic acid Tetracaine hydrochloride (pontocaine hydroch(oride) Tetracycline hydrochloride Tripelennamine hydrochloridt (pyribenzamıne hydrochloride) ürea Zinc chlorid* Zinc phenolsulfonate Zinc !ullalf7H.92 0.83 0.45 1.14 3.84 287.14 3.23 7.35 2.82 0.29 555.S6 0.2.09 .06 139.7 381.0 0.13 22 304.33 0.0 0.7 0.92 0.22 7.23 3.42 14.4 272.3 0.25 4.5 MW : Etkin maddenin molekül ağırlığı E V : Etkin maddenin sodyum klorür eĢdeğeri : 0.3 0.0 0.3 0.0 __ 0.38 3.1 0.0 0.25 0.05 0.4 84.0 0.05 __ 342.39 13.98 0.08 2.17 3.9 172.68 22.4 126.7 0.02 __ 300.Sodium benioate Sodium btcarbonate Sodium bısulfite Sodium borate-lOHjO Sodium chloride Sodium iodide Sodium nitrate Sodium pbosphate.3 0.38 4.3 0.3 0.14 3.3 0.7 0.00 0.27 024 a.53 17.3 g etkin maddeye (%1 'lik çözeltinin 1 fluid ounce içindeki madde ağırlığı) suyun ilavesiyle hazırlanan izotonik çözeltinin mi olarak hacmi .7 0.4 178.65 21.44 0.14 4.4 58.07 061 20.13 3.21 0.37 5.07 2.00 33.22 7.3 0.36 3.04 6.29 9.6 254.4 85.11 0.08 0.0 291.05 1.03 1.18 6.08 4.2 104.43 0.24 3.62 20.42 14.4 149.7 0.58 3.2 480.6 96.06 0.8 1457.07 0.21 0.01 0.7 0.0 144.39 34 141.17 46 358.3 0.22 7.8 60.9 0.59 19.29 0.65 21.13 4.7 0.30 7.o 0.08 2.3 0.36 3.18 6.4 268.7 0.30 0.7 0.15 5.7 0. anhydrous Sodium phosphate-2HjO Sodium phosphale-7HjO Sodium phosphate'12H20 Sodium propıonale Sodium sulfite.25 9.

15.. Ġstatistiksel değerlendirme formülleri (Sümbüloğlu K. Elek numaralan (değerler mikrometre olarak verilmiĢtir)(EP 5) Aralıkların Toleransı cieK numaraları Bir aralık Ortalama için maksimum aralıkların (Aralıkların tolerans toleransı standart ölçüleri) +X ±Y 11200 770 350 8000 600 250 5600 470 180 4000 370 130 2800 290 90 2000 230 70 1400 180 50 1000 140 30 710 112 25 Tel Çaplan Ortalama Önerilen Kabul elek geniĢliği standart edilebilir toleransı ölçüler sınırlar +Z d dmaks dmin 560 2500 2900 2100 430 2000 2300 1700 320 1600 1900 1300 250 1400 1700 1200 190 1120 1300 950 150 900 1040 770 110 710 820 600 90 560 640 480 69 450 520 380 .ATg /!: Etkin maddenin %1 'lik çözeltisinin donma noktası alçalması Lise : Kan ve gözyaĢı sıvısı ile izotonik konsantrasyondaki etkin maddenin molar donma noktası alçalması 320 Tablo 35. 1988) Formül Açıklamalar S : Standart sapma Standart sapma s.14. Biyoistatistik.: Örneklem ortalaması 3? : Standart hata t : Seçilen yanılma düzeyi (a ) ve n-1 serbestlik derecesinde t tablosundaki değer 321 Tablo 35.. Sümbüloğlu V.tr? ' n n-1 Varyasyon Katsayısı Standart Hata V= Üx100 '■' : Örneklerin aldıkları değerlerin karelerinin toplamı ■-i : Örneklerin aldıkları değerlerin toplamı n : Örnek sayısı V : Varyasyon katsayısı S : Standart sapma X : Örneklem ortalaması x : Standart hata S : Standart sapma n : Örnek sayısı ' : Evren ortalaması Evren ortalaması güven sınırları Y— •*^.

8 24.5 43 18.H2O KC2H3O2 KF NaBr CaCl2.5 88.39 30.1 81.9 7.5 35 35 38 42 32.5 79.5 51 .9 NH4C1 NH4C1 (NH4)2SO4 (NH4)2SO4 KBr KHSO4 Na2CO3.H2O 24 168 20 20 100 100 /o nem 9 13 15 20 NaC103 (NH4). Bazı katı maddelerin aĢın doygun sulu çözeltilerinin kapalı bir sistemde ve belirtilen sıcaklıkta sağladıkları % nem oranları (CRC Handbook and Chemistıy and Physics 57lh ed) Katı faz t°C H3PO4.6 3.5 88 20 20 20 88 90 92 103.7 3.3 77.5 44 20 20 100 20 45 47 50. Vı H2O KC2H3O2 LĠC1.5 92 24.10H2O NaBrO3 NaCl.4H2O NaHSO4.4 18.1 -- 54 43 34 27 22 18 15 13 - 315 224 160 125 90 63 45 32 30 360 260 190 150 104 72 52 37 35 270 190 130 106 77 5438 27 24 Tablo 35.6H2O CaCl2.7H2O 52 24.6H2O ZnNO3.7 84.6H2O K2CO3 2H2O K2CO3.5H2O 22.1 84 86 NaC2H3O2.5 87 24.S2O3.8 4.6H2O CaCl2.2H2O K2Cr04 Pb(NO3)2 Na2CO3. 2H2O 20 108 20 20 20 25 30 20 25 30 20 20 Katı faz t°C /o nem 75 75 76 76 78 79.49 NH4C1 24. 2H2O KNO2 KCNS Nal Ca(NO3)2. KNO3 ve NaNO3 16.500 355 250 180 125 90 63 45 38 322 89 72 58 47 38 32 26 22 — 18 13 9.6H2O CrO3 CaCl2.3 (NH4)2SO4 39.5 31 20 20 10 5 20 18.8 T12SO4 104.3H2O 20 22.10H2O BaCl2.9 Na.6H2O CaCl2.4 ZnSO4.SO4 H2C2O4.5 81 81.6 5.16.

71 0.6 TICI 100.6 Pb(NO3)2 69.33 0.2 TINO-.1 94.7 Tablo 35.5 56 100 20 20 20 30 100 25 20 58 65 66 56.00 0.78 0.5H2O 71.4H2O NaNO2 NH4CI ve KNO3 KBr NH4C1 ve KNO3 NH4CI ve KNO3 323 20 100 52 54 K2HPO4 NH4H2PO4 NH4H2PO4 Na2SO4.24 0.9 93 93 93.28 0.12H2O 20 68.7 95 95 96.87 0.17.87 0.7 100.67 0.37 0.5 52 18.5 56 18.6 98 98 24.7H2O Na2HPO4.19 0.75 0.50 0.6H2O Ki NaBr.45 1.57 0.7H2O NaF 20 30 25 20 20 5 20 100 20 20 92 92.2 CuSO4.78 0.2 ZnSO4.67 0.00 0.14 Bizmut subsalisilat 0.25 0.6H20 NaC103 Ca(NO3)2.15-0.63 1.01 0.75 1.00 0.68 0.29 .1 99.29 0.10H2O NH4H2PO4 Na2SO3.84 0.3 98. Bazı madde ve ekstrelerin yer tutma faktörleri Witepsol için Yer tutma faktörü Madde adı Alum Aminofilin Aminopirin Anestezin Aspirin Atropin sülfat Balıknefsi Barbital Belladon ekstresi Benzoik asit Beyaz balmumu Bizmut subgallat Bizmut subnitrat Borik asit Çinko oksit Çinko sülfat Kakao yağı için Yer tutma faktörü (f) (f) 0.67 1.2H2O Mg(C2H3O2)2.4H2O Mg(NO3)2. 72.70 0.40 0.50 Bizmut subkarbonat 0.NaCr2O72H2O Mg(NO3)2.

78 0.78 1.67 0.90 0.91 Kodein hidroklorür 0.50 - 0. Devamı Madde adı Kokain hidroklorür Mentol Morfin Hidroklorür Opium (toz) Parasetamol Peru balsamı Potasyum iyodür Prokain Rezorsin ġahsilik asit Salol Sitrik asit Sodyum bromür Sulfatiyazol 0.83 0.23 0.49 1.00 0.25 0.Efedrin hidroklorür 0.97 0.53 0.71 0.78 Fenol Gallik asit Gliserin Hidrokortizon Hintyağı Ihtiyol iyot Kafur Kafein Katı parafın Kinin hidroklorür Kloral hidrat Kodein fosfat 324 Tablo 35.44 0.85 0.75 1.00 0.12 0.71 0.65 0.72 Sodyum fenobarbital - .90 0.68 0.62 Papaverin hidroklorür 0.83 1.76 0.35 0.71 0.76 1.90 0.81 1.28 1.17.00 0.84 0.65 0.74 Kakao yağı için Yer tutma faktörü VVitepsol için Yer tutma faktörü (f) (f) 0.83 0.80 Hamamelis ekstresi 0.77 0.62 0.80 0.

Tannik asit Tetrasiklin hidroklorür 325

0,61

0,68 -

ġekil 35.1a. Grafik kağıtları, (milimetrik kağıt) i I Kitap formatına bağlı olarak küçültülmüĢtür. 326 ġekil 35.1b. Grafik kağıtları.. (2 log x mm (Chart Well - Graph Data Ref. 5521) * Kitap formatına bağlı olarak küçültülmüĢtür. 327 ġekil 35.1c. Grafik kağıtlan. (Weibull - log-olasılık)* oooo //// // /// //»90.00 80.00 70.00 60.00 50.00 -40.00 30.00 20.00 ... .......^--"""" ^___.----" I

5.00 -

3.00 2.00

0.50 -

0.30 0.20 ĠDÎ ıll cc >n ı 0.10 * Kitap formatına bağlı olarak kiiçültülmOĢtflr. 328 ġekil 35.2. Üçgen faz diyagramı 100% 20% V\ÂAAaaAaAA B 329 KAYNAKLAR Ağabeyoğlu, Ġ., Doğanay, T., Çelebi, N., Acartürk, F., Üstün, G., Ocak, F., ĠĢcanoğlu, M., Erden, N., Takka, S., Ataberk, P., Ocak,- Ö., Değim, T., Değim, Z., KıĢlal, Ö. "Farmasötik Teknoloji Laboratuvar Elkitabı" 2.Baskı, Ankara, 1990. Ağabeyoğlu Ġ., Çelebi N., Ocak F.. Değim T., Takka S., Teksin Z.ġ., Uslu A., Parlatan Z., Ġmren S.G., Doğanay T., Acartürk F., Ocak Ö.H., Değim Z.G., Türkoğlu A., CoĢkun Ö., Yetkin G., Senkoylu A., Sever S., "Farmasötik Teknoloji Laboratuar El Kitabı" 3.Baskı, Ertem Matbaa,

Ankara, 1999. Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Parenteral Çözelti Merkezi, Hemodiyaliz Çözeltisi. Aulton, A.E., "Pharmaceutics, The Science of Dosâge Form Design", 2nd ed., Churchill Livingstone, Edinburg - London - New York - Oxford Philadelphia - St Louis - Sydney - Toronto, 2002. Avis K.E., Lachman L., Lieberman H.A., "Pharmaceutical Dosage Forms: Parenteral medications", Volume 1, Marcel Dekker, Inc., New York, 1984. Avis K.E., Lachman L., Lieberman H.A., "Pharmaceutical Dosage Forms: Parenteral Medications", Volume 2, Marcel Dekker, Inc., New York, 1984. Banakar U.V., "Pharmaceutical Dissolution Testing", Marcel Dekker, Inc., NewYork, 1991. Barry, B.W., "Dermatological Formulations", Marcel Dekker, Inc., New York-Basel, 1983. Baykara T., "Eczanelerde Ġlaç Üretimi - I Katı Ġlaç ġekillerinden Kapsüllerin Eczanelerde Hazırlanması", TEB 6. Bölge Samsun Eczacı Odası Dergisi, s.22, Ocak 1987. Baykara T., KarataĢ A., "Preparation of Acetaminophen Microcapsules by Coacervation-Phase Separation Method", Drug Dev. Ind. Pharm., 19(5), 587-601, 1993. Baykara T., Yüksel N., "The Preparation of Prolonged Action Formulations in the Form of Semi Solid Matrix into Hard Gelatin Capsules of Oxprenolol, I- Thermocap Method", Drug. Dev. Ind. Pharm., 17(9), 1215-1227, 1991. Baykara, T.,Yüksel, N., "The Preparation of Prolonged Action Formulations in the Form of Semi Solid Matrix into Hard Gelatin Capsules of Oxprenolol, II- Thixocap Method", Drug. Dev. Ind. Pharm., 18(2), 233243,1992. 331 Bayraktar-Alpmen, G., "Kozmetik Preparatlar", Nurettin Uycan Matbaası A.ġ., Ġstanbul, 1978. Benita S., "Microencapsulation: Methods and Industrial Applications"

Marcel Dekker, Inc., New York, 1996. Bozkır, A., Aydınlı, A., "in Vitro Release Study of Lidocaine Hydrochloride From Ophtalmic Gels Containing Polyacrylic Acid Polymers", Bolletino Chimico Farmaceutico, 136 (8), 550-555, 1997. Bozkır A., Kılıçarslan M., "Enemalar ve Enema Formülasyonlarmda Yeni GeliĢmeler", Ankara Ecz. Fak. Derg., 26(1), 36-51, 1997. British Pharmacopoeia, The University Press, Cambridge, 1980. British Pharmacopoeia, Stationery Office Ltd., London, 1999. Bühler V., "Generic Drug Formulations" Fine Chemicals, BASF, 4th ed., 2001. Canefe, K., Bozkır, A., Aydınlı, A., Çomoğlu,T. "Investigation on Formation of Tablets From Theophylline Micropellets by Stepped Rimmed Flatpan Method" Bolletino Chimico Farmaceutico, 136 (9), 589-592, 1997. Canefe, K., "Chorda Resorbilis Aseptica", Turkish Standard, No:3497, TSE Ankara, 1980. Canefe,K., Bozkır,A., "An Investigation of Stabilities on Tablets and Capsules Dosage Forms", Pharmacia, 30(3), 126-135, 1990. Canefe,K., "Ġlaçların Stabilitelerinde Sıcaklık ve Nem Değerleri", Aylık Rapor, 4 (30), 2, 1991. Canefe,K., Bozkır,A., " The Limitations and General Defmitations on the Stability Investigations of Drugs under Different Climatic Conditions", Pharmacia, 31(3), 129-145, 1991. Canefe.K., Duman,G., "Selective Drug Delivery and Targeting", J. Fac. Pharm. Ankara, 23, 53-63, 1994. Canefe.K., Özyurt,C, "Safety Closure and Packaging for Drugs", Standard, 25(296), 16-18, 1986. Canefe, K., Özyurt,C, "Studies on the Formulation Parameters and Technologies of Pilot-Production of Micropellets", Doğa, C 10(1), 1220, 1986. Carstensen, J. T., Rhodes, C. T., "Drug Stability", Marcel-Dekker Inc.,New York, 2000. Carstensen, J.T. "Pharmaceutics of Solids and Solid Dosage Forms", John Wiley& Sons, New York, London, Sydney, Toronto, 1977. CRC Handbook and Chemistry and Physics 57* ed. Weast, R.C., CRC Press Inc., 1976-77. Dittert L.W., "American Pharmacy" Sprovvls', Seventh Edition, Lippincot Comp., 1974.

332 Elsner, P., Maibach, H.I., "Cosmeceuticals", Marcel Dekker, Inc., New York-Basel, 2000. European Pharmacopoeia, 5th Ed., Council of Europe, Strasbourg, France, 2004. European Pharmacopoeia, 4th Ed., Council of Europe, Strasbourg, France, 2002. Fahrig, W., Hofer, U., "Die Kapsel:Grundlagen, Technologie und Biopharmazie einermodernen Arzneiform", Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft, Stuttgart, 1983. Geçgil, ġ. "Farmasötik Teknolojiye BaĢlangıç", Cihan Matbaacılık, Ġstanbul, 1991. Gönül, N., "Çok Fazlı Sistemler I: Yüzey Kimyası ve Kolloidler", Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 2000. Gönül, N., "Çok Fazlı Sistemler II: Süspansiyon ve Emülsiyon Teknolojisi", Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 2000. Grimm,W.,"Stability Testing of Drug Products", Wissenschaftliche Verlag.mbH, Stuttgart, 1987. Gürsoy, A., Dortunç, B., Akbuğa, J. "Farmasötik Teknoloji Uygulamaları 1", Papirüs Basım Sanayi, Ġstanbul, 1992. Gürsoy, A., Dortunç, B., Akbuğa, J. "Farmasötik Teknoloji Uygulamaları 2", Papirüs Basım Sanayi, Ġstanbul, 1992. Gürsoy A. Z., "Kontrollü Salım Sistemleri", Elma Bilgisayar Basım, Ġstanbul, 2002. Gürsoy A.Z., "Farmasötik Teknoloji - Temel Konular ve Dozaj ġekilleri", Piksel BiliĢim Ltd. ġti., Ġstanbul, 2004. Gürsoy, A., et al.,"Kontrollü Ġlaç SerbestleĢtiren Sistemler", M. Ü. Eczacılık Fak. Yayınları No:469/5, Ġstanbul, 1989. Güven, K.C., "Tıbbi ve Kozmetik Formüleri" lO.Baskı, Nobel Tıp Kitabevleri, 2001. Güven, K.C. "Tıbbi Formüler", Çelik Cilt Matbaası, Ġstanbul, 1969. Güven, K.C, "Ġlaç Endüstrisi Teknolojisi, Cilt II: Katı Preparatlar", Hüsnütabiat Matbaası, Ġstanbul, 1979. Harry, R.G., "Harry's cosmeticology", 7th ed., Ed.: Wilkinson, J.B., Moore, R.S., George Godwin, London, 1982. Heckel R.W., "Density-Pressure Relationships in Powder Compaction",

Trans. Ankara."Pharmaceutical Inhalation Aerosol Technology".Soc... 333 Hixson A. H. Higuchi T. Lieberman H. Lachman L...Kontrol (GLP) KoĢulları.. 221. T. Ağabeyoğlu.Ü. J.. Rieger... Ġzgü.. Philadelphia. Kaynar-Özdemir N.923-931. Ġzgü. "Pharmaceutical Dosage . 1931.T... 671-675. Crowell J. Lieberman H. Ind. Ankara.M. KarataĢ A. 1961. 23. "Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji I". 1963.J.. "Asetaminofen'in Koaservasyon-faz AyrıĢması Yöntemiyle Mikrokapsüllerinin Hazırlanması" Yüksek lisans Tezi. H. "Mechanism of Sustained-action Medication: Theoretical Analysis of Rate of Release of Solid Drug Dispersed in Solid Matrices". Lea and Febiger. 1145-1149.. Kanig.A. Özyurt.. C. "The Theory and Practice of Industrial Pharmacy". Ankara Üniversitesi Basımevi. E. Tarımcı. 656-662. Kaning J. Lachman L. Ankara.P. E. Pharm. S. MarcelDekker Inc. Ankara Üniversitesi Basımevi. L.. 1988.. Lea&Febiger.. Philadelphia. Ercan. A. "The Theory and Practice of Industrial Pharmacy". 1970.A.M.L. Met.. Banker. M. Lieberman..S. "Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji Öğrenci Deneysel ÇalıĢmaları". N.A.. Ankara.H. A.A. 1983... A. Canefe. 1986.. Çelebi. Kaynar..I. Ağabeyoğlu Ġ.. Eng. "Genel-Endüstriyel Farmasötik Teknoloji II ve Ġlaç Sanayinde Organizasyon Uluslararası Ġyi Ġmalat (GMP).E. Fabrika ve ÇalıĢma Güvenliği". 3rdEd. F. J. 1989. N. "Studies on Sustained Release VI: Lipid Matrix Tablets Prepared by Employing Hydrogenated Gastor Oil" .. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Pharma.W. "Dependence of Reaction Velocity Upon Surface and Agitation I . Chem.L. Baykara. Sci. Ġzgü. N. 1992. Hickey.. Alkan. Acartürk. New York. 1984. 4 (8). E. G.Theoretical Consideration". Ankara Üniversitesi Basımevi. 52.. 1985. K.

"Studies on Floatîng Dosage Forms of Furosemide in Vitro and in Vıvo Evaluations of Bilayer Tablet .. Inc. USA.A. Moore J.H. 2nd Ed. 16th Ed. New York-Basel-Hong Kong. Inc. "Ophthalmic Drug Delivery Systems". Schwartz J. Marcel Dekker.... The Pharmaceutical Press... Doktora tezi. J.. Fak. 1989. "Pharmaceutical Dosage Forms: Tablets.F. Lieberman H.. Lieberman H. AmsterdamLausanne-New York-Oxford-Shannon-Singapure-Tokyo. Ordu ġ. 1989.. 29th Edition. ġ.. 1989.. "Yüzen dozaj formlarının in vitro-in vivo incelenmesi"... A. 1996. Pharmazie. Technol. Inc. 21:393.. Pharm..B. Lachman L.B. Lippincott Williams&Wilkins. Ordu ġ. 2nd Ed..73-80. 1989. New York.. New York. 2ııd Ed... London.: Wade.. K. Lachman L. 1997. Özkan Y.H. 334 Martindale... Lüdde K. "Pharmaceutical Dosage Forms: Tablets Volume 3". Rhemington's Pharmaceutical Sciences. Kawakita.W. II". Reynolds. Mitra A.. 1993.. London the Pharmaceutical Pres.. Flanner H.K.B.. T.Forms.. Marcel Dekker. 4* Ed. Cook E. Vol.. 1989.. Mitsui. 1977. Martindale the Extra Pharmacopoeia. New York. New York. Ed. Ordu. Schwartz J. 1996. Ecz. "Furosemidin Çözünme Hızının PVP ile Katı Dispersiyonlan Hazırlanarak Artırılması".W.. Inc. The Extra Pharmacopoeia .Ü. Ankara (1994). June.. Volume 1".. Ed. 25(2). Martin A. Mec. 64-74. Basel. 1992.A.. 1994.. Özdemir N. "New Cosmetic Science". Easton. Mack Publishing Comp.. Inc. Marcel Dekker. Marcel Dekker. "Die Pulverkompression"... "Mathematical Comparison of Dissolution Profıles". A. Martin E. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Reynolds. "Pharmaceutical Dosage Forms: Tablets Volume 2".E. 1966. "Physical Pharmacy". Lieberman H.. Schwartz J. 27* Editidion.F. Marcel Dekker. Ankara Univ. Lachman L. Elsevier.F.A. Özdemir N. James E..

A. 107-110..R. 53 (2)..L. Macmillan Publishing Co.. 8th Ed. Özyurt. Özalp B. Ed. Rathbone M. Rosoff. Bolletino Chimico Farmaceutico. 25:55(3).K. E. 335 Rawlins.... USA.Sağhk Bilimleri Enstitüsü. C. Özyurt. Fundamentals and Applications".K. Canefe. 1996.R. M..H.. Minnesota.C. "Safety Closure and Packagmg for Drugs". E. 413-416.Ü.A. Inc.Drug Dev.. 43-49. "Controlled Drug Delivery. Parrot. Inc. New York. 1984.L. Yüksek Lisans tezi. Saski W. Marcel Dekker. "Aerosol Formulations Which Form Antiseptic Film and Evaluation of Their Antiseptic Effects".. "Bentley's Textbook of Pharmaceutics". Özyurt. Açta Poloniae Pharm. New York. "Controlled Release of Drugs:Polymers and Aggregate Systems" . Hadgraft J.A. 4*. Ind.. Özdemir N. Inc.S. Marcel Dekker..J. New York. Pharmacia.1985... Doktora tezi. "Pharmaceutical Technology Fundamental Pharmaceutics". 524-527. 2000. 2003. Ed.: A. Minneapolis. "Modifıed Release Drug Delivery Technology". "Ülkemizde Topik Amaçla Kullanılacak Ġlaçların Aerosol Sistemlerinin GeliĢtirilmesine ĠliĢkin ÇalıĢmalar". 1996.. 1989. 3nd Ed. Özalp B. Özdemir N. Akın. Burgess Publishing Company. Robinson J. 1992. Gennaro. 135(9). Doğa .857-866.Formulatıons" . "Drug Release From Lipid Matrices I: Influence of Formulation Factors on the Release of Water Soluble Drug". 20* Ed. A.. 1987.. Özyurt. C. 2000.. Remington: The Science and Practice of Pharmacy. 1977. Roberts M. 1971. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. "Drug Release From Lipid Matrices II : Influence of Formulation Factors on the Release of Slightly Soluble Drug". Lee V.26 (8).. "Mikropelletlerin Pilot Ġmalat Teknolojileri ve Formülasyon Yapılan Üzerine ÇalıĢmalar".L. E.. Pharm. Canefe. Parrott. Burgess Publishing Company.Ü. 2.. "Experimental Pharmaceutics". C.... 1977.

.. Y. "Kozmetik Bilimi"." Biyoistatistik.62...1986. D.. 1970.. Buttenvorths.1974..1988... Ankara. 1961.1988... United States Pharmacopeial Convention. Inc.03. J...F. 1991.. Pharm. Teorik inceleme". New York.1986. T. Kanık A. ġti. Cerrahi Ġplikler TS 5540.Enjeksiyon Preparatlannda Kullanılan TS 4786. Ed. Sümbüloğlu V.. "Ġlaç TaĢıyıcı Sistem Olarak Mikroküreler ve Hazırlama Yöntemleri". FABAD Farm. Int..4l AkıĢ hızı. Ġstanbul... Türk Kodeksi.. 1989... Chemische Werke Witten.04. "Ek 2... Merck&Co. 57-67. London... 209. Sümbüloğlu K. T. 231-245. 01..02. 2004.04.... 1974..02.J.. 2000. 336 DĠZĠN Ağız bakım preparatlan. 1998.... The United States Pharmacopeia. KauçukTıpalar-Liyofilize preparatlar için TS 6077. 9.Inc. Plasterler TS 4397.Bil.. 1984.1986... 25..C. Pharmacia-JTPA. Thirteenth Edition. Yüksel N... USP 27.. Kauçuk Tıpalar. T. Baykara.. ġumnu.. Ġstanbul... Cam Ġlaç ġiĢeleri TS 5461..1983. 07. 11... Lastikler TS 3957.1988...E. Nobel Tıp Kitabevleri Ltd.10.. 2004.. Model-dependent and -independent methods".. Milli Eğitim Basımevi..02. Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu... Hidrofil Pamuk TS 4865.... Gaz Bezi-Hidrofıl Türk Farmakopesi-I.. Yüksel. 1997. Inc. 167 .05. TS 1324.. 13.. 2004. 31:54-68. Introduction to Colloid and Surface Chemistry.Der. "Katı dispersiyonlar 1.152 Ağız boĢluğuna uygulanan çözeltiler.T. "Comparison of in Vitro Dissolution Profıles by ANOVA-based... 05. Ġlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü.... N..VCH Publishers. 2nd. Shaw.. M.1985. Sağlık Bakanlığı. Witepsol "Suppository excipients Witepsol®". Baykara. 07. Hatipoğlu Yayınevi. Yazan. 16.. The Merck Index....

...................................................... 263.46 Bakteriostatikli enjeksiyonluk su......59...........51 Kauçuk tıpa...........................................................................74 ArıtılmıĢ su.........46 Arrhenius denklemi.........46 Ġrrigasyon için steril su... 176............................138 Arayüzey gerilimi.......................................................46 Büyük hacimde enjeksiyonluk su ................................................. Ġlaç kapları........ 274.......................................302 Ambalaj malzemesi..........................221 Basılabilirlik................46 AmbalajlanmıĢ........... 272............................. 273.......154 ......175 Bebek preparatları............................................AkıĢkan yatak yöntemi..........300 B Bağlayıcılar.49..52 Cam kap..171.....46 Ġnhalasyon için steril su..........46 Enjeksiyonluk su......... 56........... 275 Steril arıtılmıĢ su.........302 Aspirinin dayanıklılığı.....220 Aktivasyon enerjisi............. 46.....270........ 250 Plastik kap.. Büyük hacimli.................. 194.......251 Antiperspiranlar.................... 172.......................46 Yüksek derecede..........

....287 Çözeltiler. 5...............................120 Depo (membran) sistemler............................145 Deplasman faktörü..... 178 ...210 Burun preparatlan..........131 Doğrudan basım yöntemi.............................. 8.............179............... 208.....141 Duyarlılık................ 257.... 249 Döner palet (paddle......171..213 Birinci derece kinetik.......248.. 70 Efervesan granül..........................190....... 241 Dağıtıcılar..55........................ 199.3.... 184........ 69...................................138 Depilatuvarlar.............4...196 Doğrudan tabletleme ajanları. Apparatus 2)......... 237.................. 12-15........................... 41......................... 213 Döner basket (paddle......................... 223.. Apparatus 1)...... 190...........243 Deri krem ve losyonları..............177........ 276 Çözünme hızı.223 Çözünürlük.............................. 232........... 242 Deodoranlar........f2........ 208 Dudak boyalan.....195 Dolgu maddeleri...7...... 199...... 241 Çözünme testi.................Benzerlik faktörü ...185 D Dağılma testi............ 194 Doz tasarımı.195 DeğiĢtirilmiĢ salım (modifîye salım).......

.........................183 Cerrahi malzeme. 92 ġiĢe yöntemi...............240 Eliksir................... 66................ 67...152 Geçimsizlik....293 Terapötik geçimsizlik............................................................................ 99 337 Hidrofobik jeller.....36............................................... 38........ 156 Emülsiyon........................37 Emme tableti.............................. 207 Elek analizi.....f. Kuru zamk (Kontinental) yöntemi .. 39 Eritme-çözme yöntemi.... Farmasötik geçimsizlik....... 119....................................91.....13.................. 109...........................................37........91 YaĢ zamk (ingiliz) yöntemi.................................... 98..................100 Emülgatör....................................43.....98 Gargara....... 161...Efervesan tablet..........293 Geometrik seyreltme.158 .....204 Emoliyan özellik......................................160....................213 Flaster..........63....................................93.....63 Çiğneme Tableti.. 162..293 Kimyasal geçimsizlik....... 92 Enema.................205 Fark faktörü ..........91...194.................293 Fiziksel geçimsizlik........

........................................ 179........... 197-199 Dönen silindirler arasında sıkıĢtırma (Roller compaction)............. 196.......196 GüneĢ preparatları...........63..................283 Yarı katı göz preparatları............... 197......... 217............. 94......... 93......................................... 196...............................196 Göz preparatları................... 156................283 Granül. 197 Briket tablet (Slugging).....68 Hidrofil pamuk...... 176.....................161.......... 180...................92.......167 HızlandırılmıĢ stabilite........... 175.......... 218.... 303 YaĢ granülasyon.212 Hixson-Crowell küp kök kanunu................283 Göz damlaları. 230 ............................ 203 Kuru granülasyon....165 Heckel eĢitliği........172..... 192 K Kaplama..................... 221..........245 Hidrofil gaz bezi.175............................Glidantlar........... Göz banyoları........... 64........141 H Hausner indeksi.. 109....302 Hidrodinamik dengeli sistem................281......... 282 Göz içi sistemler (Oftalmik insertler) ... 176..210 HLB................... 65 Higuchi eĢitliği.........

....... 191..................... 303 KaĢe......240 Kütle tekdüzeliği................222.303 Katı çözelti.......................222...98..........83 Kollodyon..............209.... 134 Kulak preparatları.......163 Kozmetikler.... 179....165..ġeker kaplama... 188.....98................................41 Kollutuvar............289.....................44 Konsolidasyon....................169........... 190 Küme hacmi..........................96 ..............222.......98 Yağsız krem.....................99 Lineer regresyon............ 216 Liniment............................183 Kawakita eĢitliği................ 225 Düzeltici kaplama........................ 231. 226 Film kaplama...........................................131 Krem....................237..168 Kolloidal dispersiyon......................................................179....... Yağlı krem....................................................................... 290 Küme dansitesi............................................................. 225 Renk kaplama........221.............187.. 224 Alt kaplama.................... 190.163.......................219 Kapsül..... 198 Lapa......40....218......... 222 Koruyucu kaplama................................... 224............220..........

. 198..................229. 230..155 Mikrobiyal kalite tayini.............................................243 Ġnert matris.............237 Mikropellet....................... 125 Sürekli akıĢ hücresi (flow-through celi Apparatus 4). 113...... 235 Kompleks koaservasyon.......... 293..... 196 Ġçerik tekdüzeliği......... 116....229 Mikroküre..........................195...........................247 Mum matris...................................247 Merhem............ 119.....190.....223 Ġlaç etkileĢmeleri.......................103.. 49 Jel Hidrofılik jeller........228........... 146............. 299 Ġyon değiĢtirici reçine.......89......98 M Matris sistemler...241 Supozituvarlar.......223 338 Mikrokapsii!....... 124.. 231....... 232....... 104.46...................... 199.......247 Hidrofılik matris........ 108.... 190.......................... 233 Faz ayırımı-koaservasyon yöntemi 229 Basit koaservasyon.. 147 Lubrikantlar........... 107...... 109.............Losyon.....208 ...179.....239... 105.........283.

..........................100. 158.............. 37.........26.............. 78 Non-Newtonian sıvılar....63 Partikül büyüklüğü ve dağılımı...........84.. 174......Süspansiyon.........................303 Plastizer..........................183 Pansuman malzemesi..................................... 225 0-0 Okluzif özellik...77.. 78 ġampuanlar..........................111.147 ġiĢme kontrollü sistemler........... 235..................152 Polimer...94 Tablet kontrolleri................................198 Tablet makinası............ 240........ 244 Pudra.........83.. 28-31.................... 33-35.............................................. 101................... 284........... 303 N Newtonian sıvılar..... 272.... 172.............. 132 Ovüller................303 Pilül.....................................137 R Reaksiyon hız sabitesi......128 Ozmotik kontrollü sistemler........................77.93.. 85....218........ 236.. 244 Ötektik karıĢım.................................................301 RHLB...................171....198 .........240 Pasta..............244 ġurup...............

..300 Steril katgüt.....................192.... 190..............210 SıkıĢtırılmıĢ dansite..71 Supozituvar sıvağları....................3........158 TraĢ preparatları.................. 187.........................................78-81 Vücutta aĢınan sistemler....150 Tiksokap.................98 Tırnak preparatları............... 193 Toz öğütücüler .... Dinamik viskozluk.........325 Wurster cihazı...............................209 Stabilitetesti.143 V-W Viskozluk..... 6 Termokap.................. 4.........211.. 165 Sink koĢul............163........................................ 119 Yarı-katı matris (Semi-solid matrix......... 192 .... 78 Kinematik viskozluk..88 Sert jelatin kapsül 186.......................... 220............değirmenler.............................................244 Weibull dağılımı.............................................. 78 Viskozimetreler..............................................Terazi................... 193 Tıbbi flaster.................191.....................................219............................ 192 Sıfır derece kinetik................................77.. 229 Sedimentasyon hacmi........117.............192...........SSM) ........ 5.......77.......................... 191...

......246 Yüzey etkenlik.............................Yarı katı preparatlar...74 Yüzey gerilimi.......98..240 Yüzen dozaj formu............237... 166.........99......100 Yer tutma değeri.................... 101............................. 74-76 339 .................120 Yığın açısı......8.............. 105 Yarı katı sıvağ..................... 167.............

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful