Kapat Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Teknoloji Anabilim Dalı ki-** »"• Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Teknoloji

Anabilim Dalı Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları Yayın No: 95

Farmasötik Teknoloji Deneysel Uygulamalar Kitabı
Asuman Bozkır Nilüfer Yüksel AyĢegül KarataĢ NurĢin Gönül Canan Hasçiçek Nurten Özdemir Kandemir Canefe Tamer Baykara Müge Kılıçarslan Tangül Kılınç-ġen Nilüfer Tarımcı Tansel Çomoğlu Bu kitabın hazırlanmasında son aĢamada, yazım hatalarının bir ilkeler bütünü doğrultusunda düzeltilmesi, sayfa düzeninin yeniden oluĢturulması ve bilgisayarla bazı formatlama çalıĢmaları sırasında göstermiĢ olduğu titizlik ve özveri için Anabilim Dalımız AraĢtırma görevlisi Uzm.Ecz.Ongun Mehmet SAKA' ya, kitap yazarları adına sonsuz teĢekkürlerimizi sunuyoruz. Farmasötik Teknoloji Deneysel Uygulamalar kitabının, fakültemizden veya fakültemiz dıĢından olan tüm öğrencilere, Farmasötik Teknolojinin değiĢik konularında bilgi edinmek veya bilgilerini yenilemek isteyen herkese çok yararlı olacağına inanıyoruz. iv

içindekiler Önsöz iii-iv Ġçindekiler v-xi Bölüm 1 1. GĠRĠġ ve ÇALIġMA ESASLARI 1 1.1. Pratik ÇalıĢmalarda Uyulması Gereken Kurallar 1 Bölüm 2 2.T ARTIM ve ÖLÇÜM 2 2.1. Genel Kurallar 2 2.2. Reçete Terazisi 2 2.3. Sıvıların Ölçülmesi 7 2.4. Alkol Hesaplamaları 8 Bölüm 3 3. FARMASÖTĠK ÇÖZELTĠLER 12 3.1. Aromatik Sular 27 3.2. ġuruplar 28 3.3. Eliksirler 35 3.4. Enemalar (Lavmanlar) 37 3.5. Kollodyon 40 3.6. Ağız BoĢluğuna Uygulanan Çözeltiler 41 3.6.1. Ağız sulan 41 3.6.2. Gargaralar 43 3.6.3. Kollutuvarlar 44 Bölüm 4 4. SU VE KONTROLLERĠ 46 Bölüm 5 5. AMBALAJ MALZEMESĠ VE ĠLAÇ KAPLARI 51 5.1 .Kauçuk Tıpa Kontrolleri 52 5.1.1. Fiziksel kontroller 53 5.1.2. Fizikokimyasal kontroller 53 5.1.3. Kimyasal kontroller 54 5.1.4. Biyolojik kontroller 55 5.1.5. Sıcaklıkla ilgili özelliklerin tayini 55 5.2. Cam Kap Kontrolleri 55 5.2.1. Fiziksel kontroller 57 5.2.2. Hidrolıtik direnç testi 57 5.3. Plastik Kaplar 59 5.3.1. Sulu parenteral infüzyonlar için plastik kaplar 60 5.3.2. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için steril plastik kaplar 60 5.3.3. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil 61 klorür) boĢ steril kaplar

5.3.4. Antikuagülan çözeltisi içeren insan kanı için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) steril kaplar 5.3.5. Kan ve kan bileĢenlerinin transfîizyonu için setler Bölüm 6 6. PANSUMAN MALZEMESĠ VE CERRAHĠ MALZEME 6.1. Hidrofil Pamuk 6.1.1. Fiziksel kontroller 6.1.2. Kimyasal kontroller 6.1.3. Batma süresi tayini (Hidrofîllik) 6.1.4. Su tutma yeteneği 6.1.5. Nem miktar tayini 6.1.6. Topak tayini 6.2. Flasterler 6.2.1. Fiziksel kontroller 6.2.2. YapıĢkanlık kontrolü 6.2.3. Su buharı geçirgenliği 6.2.4. Suya dayanım 6.2.5. Uzama kontrolü 6.2.6. YapıĢtırıcının çinko oksit içeriği 6.2.7. Sterilite testi 6.3. Hidrofil Gaz Bezi 6.3.1. Fiziksel kontroller 6.3.2. Kimyasal kontroller 6.3.3. Hidrofıliklik 6.3.4. Kurutma ile ağırlık kaybı 6.3.5. Kopma dayanımı 6.4. Emilebilir Steril Katgüt 6.4.1. Fiziksel kontroller 6.4.2. Kimyasal kontroller 6.4.3. Ġğneden ayrılma kuvveti 6.4.4. Sterilite deneyi Bölüm 7 7. YÜZEY GERĠLĠMĠ VE TAYĠNĠ Bölüm 8 8. VĠSKOZLUK VE TAYĠN YÖNTEMLERĠ 8.1. Viskozluk (Viskozite) 8.2. Viskozluk Tayin Yöntemleri 8.2.1. Viskozluğun kılcal viskozimetre yöntemi ile tayini 8.2.2. Viskozluğun düĢen bilya yöntemi ile tayini VI

61 62 63 63 64 64 65 65 66 66 66 66 67 67 67 67 68 68 68 68 69 70 71 71 71 71 72 73 73 74 77 77 78 79 80

8.2.3. Viskozluğun rotasyonel viskozimetre ile tayini Bölüm 9 9. KOLLOÎDAL DĠSPERSĠYONLAR 10. SÜSPANSĠYONLAR 10.1. Sedimentasyon Hacminin Hesaplanması 10.2. Flokülasyon Derecesinin Saptanması 10.3. Geometrik Seyreltme Yöntemi 11. EMÜLSĠYONLAR 11.1. Emülsiyonların Hazırlanması 11.2. HLB Değeri ve Hesaplanması 11.3. Emülsiyonlarda Yapılan Kontroller 11.4. Emülsiyonlarda Yapılan Stabilite ÇalıĢmaları 12. YARI KATI PREPARATLAR 12.1. Merhemler 12.2. Kremler 12.3. Jeller 12.4. Pastalar 12.5. Lapalar 12.6. Tıbbi Flasterler 12.7. Yan Katı Sıvağların Sınıflandırılması 12.8. Yan Katı Preparatlann Hazırlanması 12.9. Yan Katı Preparatlarda Yapılan Kontroller

81

83 Bölüm 10 84 85 85 85 Bölüm 11 91 91 92 95 95 Bölüm 12 98 98 98 98 99 99 99 100 101 102

12.10. Merhemlerden in vitro Etkin Madde ÇıkıĢının Ġncelenmesi 103 12.11. Yan Katı Preparatlann Ambalajlanması 12.12. Yan Katı Preparatlann Saklanmaları 105 105 Bölüm 13

13. SUPOZITUVARLAR 13.1. Supozituvar Sıvağlan 13.2. Supozituvarlann Hazırlanması miktarının hesaplanması 13.3. Supozituvarlarda Yapılan Kontroller 14. OVÜLLER 15. REKTAL VE VAJĠNAL TABLETLER 16. KOZMETĠK PREPARATLAR Losyonları vıı 16.2. Antiperspiran ve Deodoranlar 16.3. Dudak Boyaları 16.4. GüneĢ Preparatlan 16.5. TraĢ Preparatlan 16.6. Depilatuvarlar 16.7. ġampuanlar 16.8. Tırnak Bakım Preparatlan 16.9. Ağız Bakım Preparatlan 16.10. Bebek Preparatlan 17. TOZLAR, TOZ TEKNOLOJĠSĠ VE MĠKROMERĠTĠK 17.1. Toz ve Granüllerde Partikül Büyüklüğü ve Büyüklük Ġncelenmesi 17.2. Toz ve Granüllerde AkıĢ Özelliklerinin Ġncelenmesi

116 116 119 13.2.1. Gerekli sıvağ 120 121 Bölüm 14 128 Bölüm 15 130 Bölüm 16 131 16.1. Deri Krem ve 131

138 140 141 143 145 147 150 152 154 Bölüm 17 158 160 Dağılımının

165

17.3. Toz ve Granüllerde Basılabilme Özelliklerinin Ġncelenmesi 167 Bölüm 18 18. KAġELER 19. PĠLÜLLER 19.1. Pilül Üretimi 169 Bölüm 19 171 171

BitmiĢ Ürün Olarak Granüller 21. TABLETLER Hazırlama Yöntemleri vııı 23. Dolgu Maddelerinin Miktarlarının Belirlenmesi 22. Katı Dispersiyonlann Smıflandınlması 21. Sert Jelatin Kapsüller Ġçine Sıvı ve Yarı-Katı (SemiMateryallerin Doldurulması Bölüm 23 23.1.2. KATI DĠSPERSĠYONLAR 21.1.5. Higuchi EĢitliği 209 210 210 211 212 . Tablet Basımı 23. KATI ÎLAÇ ġEKĠLLERĠNDEN ETKĠN MADDE ÇÖZÜNME 208 HIZI DENEYĠ 24.19.1. SERT JELATĠN KAPSÜLLERĠN DOLDURULMASI VE KONTROLLER 22. Sıfır Derece Kinetik 24.4.1. Hixson-Crowell Küpkök Kanunu 24.2. Katı Dispersiyon Sistemlerini Ġnceleme Yöntemleri 21. Weibull Dağılımı 24. Katı Dispersiyonların Stabilitesi 22.3.1. GRANÜLASYON ĠġLEMĠ VE GRANÜLLER ÜZERĠNDE KONTROLLER 20.3. Pilül Hazırlamada Dikkat Edilecek Hususlar 20.2. Tablet 196 198 Bölüm 24 24. Katı Dispersiyon Hazırlama Yöntemleri 21.3.2. Tabletler Üzerinde Yapılan Kontroller 198 172 Bölüm 20 175 YAPILAN 177 Bölüm 21 182 182 183 184 185 Bölüm 22 186 UYGULANAN 18 8 190 191 Solid Matrix) 194 23.3. Birinci Derece Kinetik 24. Dolu Kapsüller Üzerinde Yapılan Kontroller 22.2.4.

3.2.2.7.1. KaplanmıĢ Dozaj Formlarının Kontrolleri 26.1. Tabletlerin ġeker Kaplanması Draje Ġmalatı 25. Verilerin tablo haline getirilmesi 24.24. Ġki Çözünme Profilinin KarĢılaĢtırılması Ġçin fi . Sonuçlann değerlendirilmesi 25. Kalibrasyon eğrisi 24.7.4. Mikrokapsül içeriği miktar tayini 26.3. FARMASÖTĠK DOZAJ FORMLARININ KAPLANMASI 25.3.7. Film Kaplama 25.7.4. Etkin madde miktar tayini 24. MĠKROPELLETLER Mikropelletlerde Yapılan Kontroller Bölüm 29 213 214 214 214 213 Faktörü ve f2 - 215 216 Bölüm 25 217 218 220 223 Bölüm 26 228 228 26.1. Mikrokürelerde 236 238 28.6. 240 . Deneyin yapılıĢı 24.2.2.1.2.5. Faz ayrımı 229 230 230 230 231 231 231 Bölüm 27 235 27. MĠKROKAPSÜLLER 26.1.2. Mikroskobik çalıĢmalar 26. Mikromeritik özelliklerinin incelenmesi 26. Mikrokapsüllerden etkin madde salımı 26. Mikrokapsül Hazırlama Yöntemleri (Koaservasyon) yöntemi 26. Deneysel Bölüm 24.7.2. Mikrokapsül çeper kalınlığı tayini 27.Fark Benzerlik Faktörü 24.1.7.2. MĠKROKÜRELER Yapılan Kontroller Bölüm 28 28.5.1.2. Mikrokapsüllerde Yapılan Kontroller 26.1.

çalıĢma sırasında ve sonrasında kullanılacak malzemelerin ve çalıĢma yerinin (banko. Öğrenciler.1. Dahilen kullanılan ilaçlar için beyaz etiket. 2. hazırlayacağı preparatlar hakkında ön araĢtırma yapıp. Laboratuvarda hazırlanan ilaç Ģekilleri. GĠRĠġ ve ÇALIġMA ESASLARI 1. bölüm ilan dolabına asılan tüm duyuruları izlemek zorundadır. Her iki koldaki ayar vidalan yardımı ile terazi açıldığında göstergenin sıfır noktasında durması sağlanır. Yapacakları çalıĢmalar ile ilgili olarak yapmaları gereken hazırlıklar burada bildirilecektir. Öğrenci çalıĢmalarını kendi baĢına yapmalıdır. 6. lavabo ve diğer yerler) temizliğine titizlikle dikkat etmelidir. Her öğrenci çalıĢmaya baĢlamadan önce. 242 4. haricen kullanılan ilaçlar için ise kırmızı etiket kullanılır. Laboratuvara zamanında gelmeyenler laboratuvara alınmazlar. 7. 2. bilgi edinerek laboratuvara gelmelidir. Etiket üzerinde: • • • • • Preparatm adı ya da bileĢimi Preparatm miktarı Preparatm kullanımı ve saklanması ile ilgili uyan Preparatm üretim tarihi Öğrencinin adı-soyadı ve numarası yer almalıdır. Öğrenciler çalıĢma sırasında laboratuvardan izinsiz çıkamazlar. Herhangi bir sorunu olduğu zaman. hazırladığı raporu ve çalıĢma sırasında almıĢ olduğu sözlü notları da baĢarısının değerlendirilmesinde etkili olacaktır. Laboratuvara temiz. 9.29. Pratik ÇalıĢmalarda Uyulması Gereken Kurallar 1. KONTROLLÜ SALIM SĠSTEMLERĠ ıx 1. ÇalıĢmasını bitiren öğrenci. Ayrıca öğrencinin laboratuvar çalıĢma düzeni. 8. çalıĢma yerini temiz bırakmalıdır. . özelliklerine uygun kaplar içine konularak uygun Ģekilde etiketlenmelidir. 3. beyaz önlükle girilir. kullandığı malzemeleri temiz ve eksiksiz olarak teslim etmeli. Öğrenci. 5. laboratuvardaki yardımcı kitaplara ve öğretim elemanlarına danıĢarak çözmeli. Öğrencilerin konu ile ilgili bilgileri her çalıĢmada sınav yapılarak değerlendirilecektir. baĢka arkadaĢlarından yardım beklememelidir.

3. 4. Sapma belirgin olarak izlenemiyorsa 10 mg yerine 20 mg konularak tekrarlanır. Aynı koĢullarda terazinizde 1 g maddeyi yüzde kaç hata ile tartabilirsiniz? 5 mg 3 mg . 4. 6. sonra her iki kefenin merkezine 20'Ģer g konulur ve terazi açılır.1. 4. Son iki Ģıktaki iĢlemler bir kez de 100'er g ile tekrarlanır ve her üç sonuç bir tablo halinde gösterilir. maddedeki değerden ne kadar saptığı yazılır. Sağ kefeye 10 mg ilave edilip terazi açılır. Duyarlılığı 3 mg olan bir terazide % 5 hata ile en az ne kadar madde tartabilirsiniz? 100 mg X mg X = 60 mg Bu terazi ile 60 mg'ın altında bir ağırlık tartılırsa % 5' den fazla hata yapılır. Göstergenin durduğu bölme çizgisi saptanır. Göstergenin kendi kendine durduğu bölme çizgisi belirlenip yazılır.2. fark varsa nedenini açıklayınız. Terazinin göstergesi 10 mg ile kaç bölme sapıyor? Duyarlılık ne kadardır? 2. sınır çizgilerinin dıĢına çıkıyorsa en küçükten baĢlayarak göstergenin sınır çizgileri arasında durması sağlanır.3. Sağ kefeye 10 mg konulur. Sahnımların sonunda. maddede bulunmuĢ olan duyarlılık. bundan böyle terazinin duyarlılığı olarak değerlendirilir. Her iki kefede 100'er g varken kefelerden birisine 10 mg konulduğunda gösterge kaç bölme çizgisi sapıyor? Sonucu 1 ve 2 nolu soruların cevapları ile karĢılaĢtırınız. Örnek 2. Her iki kefede 20'Ģer g varken kefelerden birisine 10 mg konulduğunda gösterge kaç bölme çizgisi sapıyor? Duyarlılık ne kadardır? 3. Not: Yapılan kontroller sırasında gösterge. göstergenin kendi kendine durduğu bölme çizgisi belirlenip yazılır. 10 mg ile 2 bölme çizgisi sapan terazinin duyarlılığı nedir? 10 mg X mg 2 bölme 1 bölme X = 5 mg/bölme Örnek 2. Sorular: 1. gösterge sıfırda durmuyorsa ek ağırlıklarla dengeye getirilir. Terazi kapatılır. Kolların eĢit ve ağırlıkların güvenilir olacağı varsayımından hareketle terazinizde 20 mg'lık bir madde tarttığınız zaman kaç mg hata yapabilirsiniz ve bu yüzde kaç hataya karĢılık gelir? 5. kol yavaĢça çevrilerek terazi çalıĢır hale getirilir. 5. Her iki kefeye 20'Ģer g konulur.

2'Ģer g'lardan biri ile yapılan tartım diğerinden 20 mg farklı olacaktır. kaç mg'lık sapma yaptığı bulunur (kaç mg'a eĢdeğer bir sapma yaptığını duyarlılıktan yararlanarak da saptayabilirsiniz). Terazi kollarının eĢitlik kontrolü Tartımlann doğru olabilmesi için terazi kollarının eĢit olması gerekir. 3. Yüzey etken madde içeren sulu çözeltinin yüzey gerilimini hesaplayın.6. Eğer terazi dengede değilse hafif olan kefe ilave ağırlıklarla dengeye getirilir. sıfır noktası kontrol edilerek ayarlanır. Örnek 3. 3. Terazi dengeye getirilir. 2. bu 2'Ģer g'lar arasında 20 mg'lık bir sapma olduğunu gösterir. açıklayınız? 20 mg X . terazi açılır. damlalığı eğik ve dik tutarak bulun.a) Su ve yüzey etken madde içeren sulu çözeltiden birer damla temiz bir cam üzerine damlatarak damlaların durumlarını karĢılaĢtırın. Reçetelerde tartım hatası % 5'i geçmeyeceğine göre.Elinizdeki damlalık ile 1 gram suyun kaç damla geldiğini.Pipetin eğik (20 derece civarında) ve dik tutarken suyun 1 ml'sinin kaç damla geldiğini bulun. gösterge sıfır noktasından sapıyorsa. Her iki kefenin merkezine 20'Ģer g ağırlık konulur. Bu fark yüzde kaça eĢdeğerdir? 2000 mg 100 mg X = ±%1 2. Sorular: 1.4 mg/bölme ÇalıĢma 2. Kolları eĢit bir terazide kefelere 2'Ģer g konulduğu zaman terazi 20 mg ile dengeye geliyorsa.6 mg/bölme b. terazinizle hatasız olarak en az kaç mg madde tartabilirsiniz? 7. Bu sapmanın kabul edilebilir sınırlarda olması için sapmayı dengeleyen ağırlığın 20 mg'dan fazla olmaması gerekir. Farmasötik sıvıların ölçümünde kullanacağınız ölçüm kaplarını nasıl seçersiniz. Kefelerdeki 20'Ģer g'lann (varsa ilave ağırlıklarla birlikte) yerleri değiĢtirilir. AĢağıda verilen değerlere sahip terazilerden hangisinin duyarlılığı daha fazladır? a. 1. b) Suyun ve yüzey etken madde içeren sulu çözeltinin 1 mi ve 1 gramının damla sayısını pipet ve terazi kullanarak bulun.2. 4.

Alkol Hesaplamaları Pratikte alkol derecelerini hacim ve ağırlık olarak belirten.27. d. V2 d2 :Ġstenen alkolün mi miktarı :Ġstenen alkolün %. arıtılmıĢ su ile mezürde 100 ml'ye tamamlanır. aynı damlalıkla suyun 1 gramı 20 damla geldiğine göre yüzey etken madde içeren çözeltinin yüzey gerilimi ne kadardır? 2. Örnek 2. Tartılan alkol üzerine hesaplanan miktar arıtılmıĢ su ilave edilir. Örnek 2. 1000g 50 g x.4. 1000 g 60° lik alkol için 555 g 96° alkol gereklidir. Standart damlalık ile 1 gramı 30 damla gelen bir sıvıdan kullandığınız damlalık ile (1 g su 24 damla gelir) 1 gram alabilmek için kaç damla almanız gerekir? 4.9 mi 96 72. . Hesaplama örnekleri: -Ağırlık esas alınarak alkol seyreltilmesinde istenilen derecede 1000 g alkol hazırlamak için alınacak su ve alkol miktarlarını gram olarak gösteren tablolar vardır.xd. ağırlık ve hacim miktarlarına göre düzenlenmiĢ tablo ve formüller vardır. 3. V.3: 96° alkolden hareketle 50 g 60° alkol hazırlayınız.2. Damla ağırlığına etki eden faktörler nelerdir? Bunu bir formülle göstererek açıklayınız. 50 g' a arıtılmıĢ su ile tamamlanır. Alkol derecesi: Bir etanol-su karıĢımının içinde bulunan saf etanol miktarı "alkol derecesi" olarak tanımlanır ve (%) ve (°) terimleri ile gösterilir. h/h miktarı : Eldeki alkolden alınması gereken mi miktarı : Eldeki alkolün %. h/h miktarı 555g x 100x70 = 72.4: 96° alkolden hareketle 100 mi 70° alkol hazırlayınız. Yüzey etken madde içeren sulu çözeltinin 1 gramı 46 damla.5 g 96° alkolden alınır. Bu tablolar yardımı ile istenilen alkol derecesine göre eldeki belli dereceye sahip alkolden kaç gram alınacağı bulunur. 5.= V2xd2 V. Standart damlalık nedir? Tarif ediniz.5 g 27. Damlatma özelliğine göre sizin damlalığınızın bu standartlara uyması ile ilgili görüĢünüzü açıklayınız.9 mi % 96 h/h alkolden alınıp.

• • • Katı içinde katı karıĢtırılarak hazırlanan formüller için "a/a" Sıvı içinde katı madde çözülerek hazırlanan formüller için "a/h" Sıvı içinde sıvı madde çözülerek hazırlanan formüller için "h/h" dir. Çözeltilerde yer alan moleküllerin tektür bir Ģekilde dağılması çözeltilerin konsantrasyonu ve dozaj güvenilirliği açısından son derece önemlidir.7 g 90 177. izotonik sodyum klorür çözeltisi gibi) çözeltilerdir.çözücünün sıvı olduğu (Ģekerli su. Farmasötik teknolojide önem taĢıyan çözelti çeĢitleri. .çözücünün sıvı olduğu (oksijenli su. FARMASÖTĠK ÇÖZELTĠLER Uygun bir çözücüde ya da çözücü karıĢımı içinde bir veya daha fazla maddenin çözündüğü ya da moleküler düzeyde disperse olduğu tek tür (homojen) sıvı preparatlara "çözelti" denir.7 g % 90 a/a alkolden alınıp.çözücünün sıvı olduğu (su-alkol.5: % 90 a/a alkolden hareketle 400 g % 40 a/a alkol hazırlayınız. Çözeltilerde en az bir çözünen madde (solute) ve bir çözücü (solvent) madde vardır. su-gliserin gibi) • Çözünenin katı . Çözeltilerin hazırlanmasında kullanılan konsantrasyon ifadeleri. a/a miktarı :Eldeki alkolden alınması gereken gram miktarı :Eldeki alkolün %.= V2xd2 V. • • • 100 gram çözeltide bulunan etkin maddenin gram olarak miktarı (a/a) 100 mi çözeltide bulunan etkin maddenin gram olarak miktarı (a/h) 100 mi çözeltide bulunan etkin maddenin mi olarak miktarı (h/h) Eğer % konsantrasyon yukarıdaki ifadeler gibi kesin olarak belirtilmemiĢse. • • Çözünenin gaz .xd. arıtılmıĢ su ile terazide 400 g'a tamamlanır. Çözücü ve çözünen maddeler değiĢik Ģekillerde bir araya gelerek çözelti Ģekillerini oluĢtururlar. V.Örnek 2. 3. formaldehit çözeltisi gibi) Çözünenin sıvı . Çözünen maddenin molekülleri birbirleriyle tam karıĢmıĢ veya tektür bir faz oluĢturmuĢ ise meydana gelen sisteme gerçek çözelti veya tek fazlı sistemler de denir. a/a miktarı 400 x 40 = 177. di V2 d2 :Ġstenen alkolün gram miktarı :Ġstenen alkolün %.

su yerine uygun alternatif çözücüler kullanılır. Çözücüsü su olan çözeltiler Çözücüsü su olmayan çözeltiler olarak değerlendirilebilir. • • • • • • • Sudaki çözünürlük pH kontrolü KompleksleĢme Partikül büyüklüğü Yardımcı çözücü (co-solvent) ÇözünürleĢtirme Kimyasal modifikasyon sayılabilir. Su yerine kullanılabilen çözücüler Ģunlardır: • • • • • • • Bitkisel kaynaklı sabit yağlar Alkoller Polihidrik alkoller Dimetil sülfoksit Etil eter Sıvı parafin ÇeĢitli çözücüler Farmasötik çözeltilerin formülasyonlarına giren yardımcı maddeler: • • Tamponlar Renk maddeleri .Farmasötik Çözeltilerin Formülasyonları Farmasötik çözeltiler çözücülerine göre. Çözücüsü su olmayan çözeltilerde. • • 12 Çözücüsü su olan çözeltilerde önemli formülasyon parametreleri olarak.

. Lugol çözeltisi vs.• • • • • • Lezzet ve koku vericiler Yoğunluk ayarlayıcılar Ġzotoni ayarlayıcılar Koruyucular Antioksidanlar Tatlandırıcılar olarak sıralanabilir. • • Basit çözeltiler (örn: Rivanol çözeltisi. dekoksiyon vs. yüksek sıcaklıktan korunarak saklanmalı ve kullanılmalıdır. sıkıca kapatılmıĢ kaplarda.1. Farmasötik çözeltiler grubunda yer alan preparat çeĢitleri ise: • • • • • 13 • • • • Nazal çözeltiler Kulak damlaları Enemalar Haricen kullanılan preparatlar olarak sınıflandırılır.) Kimyasal reaksiyon ile hazırlanan çözeltiler (örn: Alüminyum subasetat çözeltisi) • Ekstraksiyon yöntemi ile hazırlanan çözeltiler (örn: enfüzyon.) olarak sınıflandırılabilir. Aromatik sular ġuruplar Eliksirler Linktuslar Ağız suları ve gargaralar Farmasötik çözeltiler hazırlanma yöntemlerine göre. Farmasötik Çözeltilerin Dayanıklılığı Çözeltilerde yer alan maddeler kimyasal stabilite açısından katı formlarla kıyaslandığında daha dayanıksızdır. Çözeltilerin hepsi özellikle uçucu çözücü içerenler. ÇalıĢma 3.

145 g 160 mi 70 g y. Erlen (ağzı pamuklu tülbent ile kapatılmıĢ) içinde 10 dakika kaynatılır. Eğer gerekirse çözelti vakum yardımıyla süzülür. Sorular: 1.3.2. Büchner hunisi içerisinde kalan tortu azar azar su ilave edilerek yıkanır ve mezürde 1000 mi'ye tamamlanır. süzülerek ĢiĢeye konur. karıĢtılır ve bu karıĢım 24 saat bekletilir. Avrupa Farmakopesine (EP) göre sıvı preparatlar nasıl sınıflandırılmıĢtır? Yazınız. 1000 mi . ÇalıĢma 3. soğutulur ve tartılır. Bu çözelti ne amaçla kullanılır? 2. Çözelti süzülür ve üzerine kalsiyum karbonat (birkaç kısım halinde ve karıĢtırarak) ilave edilir. Eksilen su miktarı kaynatılıp soğutulmuĢ su ile tamamlanır. Alüminyum Subasetat Çözeltisi (USP 27) Aluminium Subacetate Topical Solution Alüminyum sülfat Asetik asit Kalsiyum karbonat ArıtılmıĢ su Hazırlama: Alüminyum sülfat 600 mi soğuk suda çözülür.% 3 a/a Borik Asit Çözeltisi Hazırlama: Borik asit kaynar suda çözülür.m. Sonra asetik asit azar azar ilave edilir. Sorular: 1. 14 ÇalıĢma 3. Baume derecesi nedir? Farmasötik teknolojideki kullanımını araĢtırarak yazınız. 3. Borik asit çözeltisi hazırlanırken kaynatılmasının nedenlerini anlatınız.

Alüminyum Asetat Çözeltisi (USP 27) Aluminium Acetate Topical Solution Solutio Alumini Acetatis (Burow 's Solution) Alüminyum Subasetat Çözeltisi Glasiyal asetik asit ArıtılmıĢ su Hazırlama: Bir erlene daha önce hazırladığınız alüminyum subasetat çözeltisinden gerekli miktar konulur.m. karıĢtırılır ve gerekirse süzülür. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. 1000 mi .4. Sorular: 3g 1000 mi 545 mi 15 mi y. 15 Sorular: 1. üstte kalan berrak kısım çözeltiyi bulandırmadan dikkatlice aktarılarak ĢiĢeye konur. Kireç Suyu (USP 27) Calcium Hydroxide Topical Solution Aqua Calcariae Lime Water Kalsiyum hidroksit ArıtılmıĢ su Hazırlama: 3 g kalsiyum hidroksit 1000 mi su ile iyice çalkalanır ve duruluncaya kadar yaklaĢık 1 saat kadar bekletilir. USP' ye göre farmasötik çözeltiler nasıl sınıflandırılır? Yazınız. ġiĢesine konarak. Üzerine glasiyal asetik asit ilave edilir. Bu çözeltinin USP'ye göre pH'sı kaç olmalıdır? 4. Bu çözelti % kaç alüminyum asetat içerir? 2. ÇalıĢma 3. Gerekli miktar suyla istenilen hacme tamamlanır. Bu çözelti hangi amaçlarla ve nasıl kullanılır? 3. çalkalanır.

Ayırdığınız 1 mi çözeltiye 1 damla fenolftalein çözeltisi ilave ediniz. Bu ilaç Ģeklinin özel ismi nedir? Ne amaçla kullanılır ve nasıl saklanır? 3. Üzerine su katılarak 50 ml'ye tamamlanır.m. ayarlı 0. Bu sırada üzerine 0. Bu çözelti. Sodyum hipoklorür çözeltisini nasıl hazırladınız? Hesaplamaları gösteriniz.1.00 mi 1. Nötr Sodyum Hipoklorür Çözeltisi (USP 27) Sodium Hypochloride Topical Solution Sodyum hipoklorür çözeltisi Monobazik sodyum fosfat monohidrat Dibazik sodyum fosfat anhidri ArıtılmıĢ su Hazırlama: Monobazik sodyum fosfat monohidrat ve dibazik sodyum fosfat yaklaĢık 500 mi suda çözülür.5 mi % 25' lik HC1 ile asitlendirilir. üzerine % 5'lik Ki çözeltisinden 4 mi eklenip 0.1N sodyum tiyosülfat çözeltisi ile açık saman rengine dönüĢünceye kadar titre edilir. y.00 mi 5. . 2. renk değiĢimi oldu mu? Bu çözeltinin pH'sı hangi aralıkta olmalıdır? 4.5 mi % 1 'lik niĢasta çözeltisi konularak. Kireç suyunun kullanılıĢ amacını ve saklama koĢullarını yazınız.02 g 17. Kireç suyunun kullanılacağı zaman süzülmesinin nedenlerini açıklayınız. 5. Ġyice çalkaladıktan sonra pipetle 10 mi çekip bir erlene konur.6. 2.5. Aktif Klor Miktar Tayini: Piyasadan alınan sodyum hipoklorür çözeltisinden 5 mi alınarak bir balonjojeye konur.61 g 1000. Bu çözeltiye sodyum hipoklorür çözeltisi ilave edilerek 16 iyice karıĢtırılır ve gerekli hacme arıtılmıĢ su ile tamamlanarak uygun Ģekilde ambalajlanır. Sorular: 1. ÇalıĢma 3. Pratikte kullanılan kaç tür sodyum hipoklorür çözeltisi vardır? Ġsimleri nelerdir? Aralarındaki fark nedir? ÇalıĢma 3. HazırlamıĢ olduğunuz çözeltiye potasyum permanganat ilavesinin nedenini açıklayınız.

Oksijenli suyun stabilitesine etki eden faktörler nelerdir? 5.oluĢan mavi renk kayboluncaya kadar ve her defasında iyice çalkalanarak titrasyon sonuçlandırılır. ÇalıĢmada kullandığınız reaktiflerin görevlerini yazınız? 3. Elinizdeki konsantre hidrojen peroksit çözeltisi hidrojen peroksit miktarına göre orantı kurarak hazırlamanız istenen miktardaki çözelti için perhidrolden alacağınız miktar bulunur. 6.003546 g Cl Sorular: 1. Perhidrol ve oksijenli su hangi amaçla kullanılır? 4. Sudaki klor miktarı en fazla ne kadar olmalıdır? 17 ÇalıĢma 3.003723 gNaOCĠ = 0. Perhidrol ve oksijenli suda bulunan hidrojen peroksit yüzdeleri nedir? 2. Size verilen sodyum hipoklorür çözeltisinde yüzde kaç aktif klor buldunuz? 2.1N-Na2S2O3 = 0. Diluted Önceden konsantrasyonu saptanmıĢ olan konsantre hidrojen peroksit çözeltisinden % 3 a/h'lik seyreltik hidrojen peroksit çözeltisi hazırlayınız.10 volümlük hidrojen peroksit çözeltisi ne demektir? 3.7. Seyreltik Hidrojen Peroksit Çözeltisi Solutio Hydrogenii Peroxidi Hydrogen Peroxide Solution. Hazırlama: Hazırlamanız istenen çözelti için gerekli hidrojen peroksit miktarı hesaplanır. Gerekli seyreltme su ile yapılarak uygun ĢiĢeye konur. Bu çözeltinin hidrojen peroksit yüzdesi ne kadardır? .15 Volümlük 50 g seyreltik hidrojen peroksit çözeltisi hazırlamak için gerekli hesapları gösteriniz. Bilgi: NaOCĠ + 2HC1 +2KI-> NaCl + 2KC1 +I2 +H2O h + 2Na2S2O3 -> Na2S4O6 + 2NaI lml0. Sorular: 1. Bu çözeltinin stabilitesi nasıl sağlanır ve nasıl saklanmalıdır? Açıklayınız.

9.8. Hazırladığınız çözeltinin etkin madde yüzdesi ne kadardır? y. **Titrasyona baĢlandığında ilk anda oluĢan renk dönüĢümü reaksiyonun bitimini göstermemektedir. 50 g 100 g 1000 mi .2 mi' den az ve 1 mi' den çok olmamalıdır. deriĢik H2O2 çözeltisinde olduğu gibi miktar tayinine devam edilir. Bilgi: 1 mi 0. **Titrasyon hafifçe ısıtılarak yapılmalıdır. Bir mezüre aktarılır.1N KMnO4 0.m. Konsantre Ġyot Çözeltisi (USP 27) Strong Iodine Solution Ġyot Potasyum iyodür ArıtılmıĢ su Hazırlama: Ġyot ve potasyum iyodür cam havanda iyice ezilir. ÇalıĢma 3.1N potasyum permanganat ile titre edilir. Harcanan sodyum hidroksit miktarı 0.ÇalıĢma 3. Sorular: 1. III. 18 II.1N sodyum hidroksit ile renk değiĢene kadar titre edilir. Kalan su ile havan yıkanarak mezürde istenilen hacme tamamlanır ve uygun ĢiĢeye konarak etiketlenip. Bu karıĢıma yaklaĢık 100 mi arıtılmıĢ su yavaĢ yavaĢ iyice karıĢtırılarak ilave edilir ve tamamen çözülür. I.001701 g H2O2' ye eĢdeğerdir. teslim edilir.DeriĢik Hidrojen Peroksit Çözeltisinde Hidrojen Peroksit Miktar Tayini: 1 mi çözelti su ile 100 ml'ye seyreltilir.Seyreltik Hidrojen Peroksit Çözeltisinde Hidrojen Peroksit Miktar Tayini: 5 mi hidrojen peroksit çözeltisi arıtılmıĢ su ile 100 ml'ye tamamlanır. Bundan 20 mi alınıp üzerine 5 mi seyreltik sülfırik asit katılır ve 0.Çözeltinin Asitliğinin Saptanması: 10 mi çözelti su ile 20 ml'ye seyreltilir ve üzerine 5 damla metil kırmızısı konarak 0.

Bir mezüre aktarılıp. Buna suyun 50 mi'si yavaĢ yavaĢ iyice kanĢtırarak ilave edilir ve tamamen çözülür. Bir mezüre aktarılır. Sorular: 1. uygun ĢiĢeye konur. teslim edilir. etiketlenip teslim edilir. Bu karıĢıma 500 mi alkol yavaĢ yavaĢ iyice karıĢtırılarak ilave edilir ve tamamen çözülür. Topikal Ġyot Çözeltisi (USP 27) Iodine Topical Solution Ġyot Sodyum iyodür ArıtılmıĢ su Hazırlama: Ġyot ve sodyum iyodür cam havanda iyice ezilir. uygun ĢiĢeye konarak. 20 g 24 g 500 mi 1000 mi 20 g 24 g y. arıtılmıĢ su ile havan yıkanarak mezürde istenilen hacme tamamlanır. Bu preparata potasyum iyodür ilavesinin nedenlerini açıklayınız. Bu çözelti baĢka hangi isimle de bilinmektedir? Yazınız. 3. etiketlenip.10. Bu çözeltiden hastaya bir defada ve bir günde verilebilecek en fazla doz nedir? 5. y.2. Bu çözelti ne amaçla ve ne Ģekilde kullanılır? 4. Etanollü Ġyot Çözeltisi (USP 27) Ġodi Solutio Spirituosa Iodine Tincture Tinctura îodi Ġyot Sodyum iyodür Alkol ArıtılmıĢ su Hazırlama: Ġyot ve sodyum iyodür cam havanda iyice ezilir.11. Bu çözeltinin ambalajı ve saklanması nasıl olmalıdır? 19 ÇalıĢma 3. Kalan su ile havan yıkanarak mezürde istenilen hacme tamamlanır.m. 1000 mi . ÇalıĢma 3.m.

1N Na2S2O3 0. Serbest Ġyot Miktar Tayini: Ġyot çözeltisi örneğinden pipet ile 2 mi çekilip bir erlene konur (varsa kapaklı erlen kullanılır) ve üzerine 5 mi arıtılmıĢ su ilave edilir. Bilgi: 1 mi 0.20 Sorular: 1. Alkol ile mezürde gerekli hacme tamamlanır.13. Preparatın kullanılıĢ amacını yazınız. 4.1N sodyum tiyosülfat çözeltisi ile açık sarı renge kadar titre edilir.m. Bu sırada üzerine birkaç damla %1'lik niĢasta çözeltisi konup oluĢan mavi renk kayboluncaya kadar ve her damla sodyum tiyosülfat ilavesinden sonra iyice çalkalayarak titrasyona devam edilir. 1000 mi Hazırlama: Potasyum iyodür 50 mi antılmıĢ suda tamamen çözülür ve bu çözeltiye iyot ilave edilir. Ġyot ile çalıĢırken dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir? Açıklayınız.12. Konsantre Etanollü Ġyot Çözeltisi (USP 27) Strong Iodine Tincture Potasyum iyodür 50 g Ġyot 70 g ArıtılmıĢ su 50 mi Alkol y. 3. ÇalıĢma 3.012692 g iyoda eĢdeğerdir. 21 Sorular: 1. Bu preparatın hazırlanması sırasında dikkat edilmesi gereken noktalan belirterek. Bu preparatın hazırlanması sırasında sodyum iyodür ilave edilmesinin nedenlerini açıklayınız. Örnek çözeltinizde % kaç iyot buldunuz? . 2. 0. ÇalıĢma 3. nedenleri ile birlikte açıklayınız.

25 mi 100.m. Sorular: 1. Bu sürenin sonunda pilili süzgeç kağıdından süzülür.14. Hazırlama: Ġyot alkolde çözülür (gerekirse su banyosunda hafif ısıtılır). Preparatın hazırlanması sırasında dikkat edilmesi gereken noktaları belirtiniz. Bu preparat ne amaçla kullanılır? 2. Preparatın hazırlanması sırasında bir reaksiyon oluĢuyor mu? OluĢuyorsa yazınız. 3. Ġyice 22 çalkalanıp yedi gün kapalı bir kap içinde arasıra çalkalanarak masere edilir. kap ve kalıntı tekrar alkol ile çalkalanarak süzülür ve 1000 ml'ye tamamlanır.) Decolourised Solution oflodine Ġyot DeriĢik amonyak çözeltisi Alkol (90°) y. Sorular: y. Kömür Katranı Çözeltisi (USP 27) Coal Tar Topical Solution Liquor Carbonis Detergens Kömür katranı Polisorbat 80 Alkol Hazırlama: 200 g kömür katranına 500 g yıkanmıĢ kum katılır. Taze iyot çözeltisi lekesi ne ile çıkar? ÇalıĢma 3.15.m. Sonra deriĢik amonyak çözeltisi ilave edilir ve rengi gidinceye kadar bekletilir (birkaç gün olabilir). Renk tamamen kaybolunca alkol ile 100 ml'ye tamamlanır.86 g 6. 200 g 50 g 1000 mi 2. kapalı bir kapta iyice çalkalanır ve üzerine 50 g polisorbat 80 ve 700 mi alkol ilave edilir.00 mi . Renksiz Ġyot Çözeltisi (Martindale.2. ÇalıĢma 3. 29th ed.

1. Gül suyu ilave edilir. Rezorsin-Salisilik Asit Çözeltisi Solute Resorcini-Acidi Salicylici Salisilik asit Rezorsin Alkol Gül suyu 23 Hazırlama: ġahsilik asit ve rezorsin alkolde çözülür. Bu çözelti ne amaçla kullanılır? 3. Bu preparat hangi amaçla kullanılır? 2.16.17. Ardıç Katranı Losyonu Pix Juniperi Lotion Ardıç Katranı Alkol Arap sabunu Hazırlama: Ardıç katranı ile alkolün 1/5'i karıĢtırılır. Arap sabunu alkolün geri kalan kısmında çözülür ve ardıç katranı ile birleĢtirilir. Sorular: 1. 2. Formüle giren maddelerin görevlerini yazınız. Ardıç katranında bulunan etkili maddeler nelerdir? ÇalıĢma 3. Sorular: 3g 3g 150 g 150 g 25 g 225 g 750 g . Preparatın hazırlanmasında yıkanmıĢ kum kullanılmasının nedenini açıklayınız? ÇalıĢma 3. Pilili süzgeç kağıdından süzülür ve uygun özellikteki ĢiĢeye konur.

kullanım süresi ve ambalajı hakkındaki düĢüncelerinizi yazınız.18. Konsantre Kafurlu Su (BP 1999) Concentrated Camphor Water Kafur Etanol (% 90) ArıtılmıĢ su y.m. Çözelti kaç damla su ilavesi ile bulanıyor? Nedenlerini yazınız. Her ilaveden sonra çalkalanarak karıĢtırılır ve 1000 mi'ye tamamlanır. ÇalıĢma 3. Alkollü Kafur Çözeltisi (USP 27) Spiritus Camphoratus Camphor Spirit Kafur Alkol Hazırlama: Kafur havanda önce 800 mi alkol ile çözülür. Bu preparat hangi amaçla kullanılır? 2.1. Hazırladığınız çözeltiden 1 mi alın ve üzerine damla damla su ilave edin. 100 g 1000 mi 40 g 600 mi 1000 mi . saklama koĢulları. Gerekirse pilili süzgeç kağıdından süzerek ĢiĢeye konur. 24 Sorular: 1. y. Bu ilaç Ģekli hangi amaçlarla kullanılır? 2. Daha sonra 1000 ml'ye alkol ile tamamlanır. ÇalıĢma 3. Bu preparatın stabilitesi.19.m.20. ÇalıĢma 3. Preparat içindeki maddelerin görevleri nedir? 3. Kuvvetle çalkalanarak azar azar arıtılmıĢ su ilave edilir. Hazırlama: Kafur etanolde çözülür.

Alkollü kafur çözeltisi ve safran tentürü konup. Bu ilaç Ģekli nasıl saklanmalıdır? 4.Alibor Suyu Aqua Zinco Cuprica Bakır sülfat Çinko sülfat Safran tentürü Alkollü kafur çözeltisi ArıtılmıĢ su Hazırlama: Bakır sülfat saat camında tartılır ve bir cam havana aktarılıp iyice toz edilir. 24 saat bekletilir ve bir ĢiĢeye süzülür. karıĢtırılır. Üzerine çinko sülfat ilave edilerek karıĢtırılır. Kalan su ilave edilerek karıĢtırma iĢlemine devam edilir. Kloroformu! Su (BP 1999) Chloroform Water Kloroform ArıtılmıĢ su (taze kaynatılmıĢ-soğutulmuĢ) 25 ÇalıĢma 3.21. Konsantre Kloroformlu Su (BP 1999) Double-strength Chloroform Water Kloroform ArıtılmıĢ su (taze kaynatılmıĢ-soğutulmuĢ) ÇalıĢma 3. Sorular: 1.23.m. Bu ilaç Ģeklinin özel ismi nedir? 3. Çözeltide yer alan maddelerin görevleri nelerdir? ÇalıĢma 3.0 mi 1g 4g 1g 10 g 984 g . 5 mi y.5 mi y. 1000 mi 2. 1000. ArıtılmıĢ suyun 1/3'ü ilave edilir. Bu çözelti hangi amaçla ve nasıl kullanılır? 2.m.22.

25.0 mi 15.0 mi 5. uçucu yağların veya hoĢ kokulu uçucu maddelerin doymuĢ.5 g .1.1 mi 2.080 g Gliserin 1.Povidon-Ġyot çözeltisi Povidon-Iyot 30/06 10.000 g Teksapon K 12* 0.003 g Sodyum bifosfat 0.m. Özellikle dahilen kullanılacak çözeltilerin koku ve tadlannın düzeltilmesi için. berrak ve sulu çözeltileridir. Droglardan hazırlanabildikleri gibi sentetik esanslardan da hazırlanabilirler. 26 3.000 g ArıtılmıĢ su 86.003 g Sodyum hidroksit (1 molar) 2.0 g 0.0 g 27.24. ÇalıĢma 3.4 g 60. suda çözünen. Nane Suyu Peppermint Water Aqua Menthae Piperitae Nane esansı Talk ArıtılmıĢ su (40°C) Hazırlama: 1g 10 g 999 g 350. Magnezyum Sitrat Çözeltisi (USP 27) Magnesium Citrate Oral Solution Magnezyum karbonat Sitrik asit (susuz) ġurup Talk Limon esansı Potasyum bikarbonat ArıtılmıĢ su y. Aromatik Sular Aromatik sular.420 g * sodyum lauril eter sülfat ÇalıĢma 3. tadı hoĢ olmayan etkin maddeler için taĢıyıcı ve nadiren de etkin madde olarak kullanılırlar.140 g Sodyum sitrat 0.

5'er dakikalık aralarla bir saat çalkalanır. ara sıra çalkalayarak bir kaç saat bekletilip. efedrin hidroklorür Ģurubu. 2. Önceden sterilize edilmiĢ 50 g talk ilave edilir. Kullandığınız esansın bir damlasının ağırlığını hesaplayıp. Her iki formülde yer alan talkın kullanım amaçlarını karĢılaĢtırınız. Örneğin. Tedavi edici bir etkin madde içeren Ģuruplara etkin maddeli Ģurup denir.m. 3. kiraz Ģurubu. yazınız. 3. parasetamol Ģurubu. Bu karıĢıma. Sonra 1 saat bekletilip ıslak pilili süzgeç kağıdından süzülür. Aromatik suların stabilitesi nasıldır? Açıklayarak.2. Genel olarak etkin madde içermeyen fakat koku verici maddeler içeren Ģuruplara aromalı Ģuruplar denir. kaynatılıp 40 C°'ye kadar soğutulmuĢ su ilave edilir. ġuruplar ġuruplar. Aromatik suların hazırlama yöntemlerini kısaca açıklayınız. 20 mi 600 mi 1000 mi . Ģekerin sudaki veya diğer su içeren sıvılardaki konsantre çözeltileridir. kodein fosfat Ģurubu. Sorular: 1. iyice çalkalanarak küçük hacimler halinde arıtılmıĢ suya ilave edilir ve 1000 ml'ye tamamlanır. süzülür. koku ve tat düzeltmek için taĢıyıcı olarak kullanılırlar. ipeka Ģurubu.Nane esansı talk ile iyice ezilerek karıĢtırılır.26. ĢiĢeye konarak uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Sorular: 1. kaç damlasının bir gram geldiğini saptayınız. Nane suyu hazırlanmasında talkın hesaba katılmama nedenlerini yazınız. karbetapentan sitrat Ģurubu gibi. Örneğin. ÇalıĢma 3. kakao Ģurubu. Konsantre Tarçın Suyu (BP 1999) Concentrated Cinnamon Water Tarçın esansı Etanol (% 90) ArıtılmıĢ su 27 Hazırlama: Tarçın esansı üzerine azar azar etanol ilave edilerek çözülür. 2. arabistan zamkı Ģurubu. Bunlar. Genel hazırlama yöntemleri: y. portakal Ģurubu gibi.

4.m. Bir baĢka ĢiĢeye 10 g hazırladığınız Ģuruptan koyarak etiketleyip. her üç ĢiĢeyi ağızlan kapalı olarak dolabınıza kaldırınız. sitrik asit Ģurubu gibi.27. etiketine yazınız. ġeker yüzdesini a/a cinsinden hesaplayıp. Bir baĢka ĢiĢeye yine 10 g Ģurup alın. Dördüncü hafta sonunda bozunma varsa nedenlerini haftalık olarak değerlendirerek yorumlayınız. ġurup (USP 27) Syrup y. Basit Ģurup kaynatıldıkça neden rengi koyulaĢır? 7. üzerine 15 mi kaynatılıp. Dört hafta boyunca her hafta ĢiĢelerinizi kontrol ederek gözlem sonuçlarını rapor haline getiriniz. 667 g 1000 g . Örneğin.28. ÇalıĢma 3. Hazırladığınız Ģurubun yoğunluğunu ve spesifik ağırlığını hesaplayınız. 6. Sorular: 1. 3. Gerektiğinde bir veya birkaç koruyucu ilave edilebilir.Monografisinde özel bir hazırlama yöntemi gerektirmeyen Ģuruplar Ģekerin suda çözünmesinden sonra bir taĢım kaynatılması ve soğutulması ve gereken hacme veya ağırlığa tamamlanması ile hazırlanırlar. kodein Ģurubu. ġurupların içerdiği Ģeker oranının stabiliteleri üzerindeki etkisi nedir? 8. üzerine kaynatılıp soğutulmuĢ sudan 5 mi ilave edin ve iyice çalkalayın. Hazırladığınız Ģurup a/a ve a/h cinsinde yüzde kaç Ģeker içerir? 2. hangi oranlarda konur? Üç tane örnek veriniz. temiz bir ĢiĢeye koyup. ÇalıĢma 3. Basit ġurup (BP 2002) Sirupus Simplex ġeker ArıtılmıĢ su 28 Hazırlama: ġeker suda çözünene kadar ısıtılır ve kaynar su ile istenen hacme tamamlanır. 5. soğutulmuĢ su ilave ederek iyice çalkalayınız. ġeker yüzdesini a/a olarak hesaplayıp etiketine yazınız. ġuruplara hangi koruyucu maddeler. Etkin maddesi sıcaktan etkilenen Ģuruplar ise etkin madde ile Ģurubun oda sıcaklığında karıĢtırılması ile hazırlanırlar. Hazırladığınız Ģuruptan 10 g alarak.

Taze hazırlandığı taktirde koruyucu ilave etmeye gerek yoktur. ġurup ılıkken süzülür ve 1000 mi'ye kaynatılıp ılıtılmıĢ arıtılmıĢ su ile tamamlanır.30.ġeker ArıtılmıĢ su Hazırlama: 850 g y. OluĢan berrak çözeltide geriye kalan Ģeker hafif ısıtılarak çözülür. Sorular: 1. Tolu Balsamı ġurubu (USP 27) Tolu Balsam Syrup Tolu balsamı tentürü Magnezyum karbonat ġeker ArıtılmıĢ su y. 430 mi arıtılmıĢ su azar azar eklenerek karıĢtırılır ve elde edilen karıĢım süzülür. Ayrıca ısıtma yapılmadan uygun bir perkolatör yardımı ile USP 27'ye göre de hazırlanabilir. Hazırladığınız Ģuruptaki Ģeker konsantrasyonunun yüzdesini hesaplayınız.) Codeine Linctus Kodein fosfat 3g BileĢik tartarazin çözeltisi 10 mi Benzoik asit çözeltisi 20 mi 50 mi 10 g 820 g 1000 mi . 1000 mi Bir behere konan Ģeker kaynatılmıĢ su ile Ģeker tamamen çözünene kadar karıĢtırılır. Bu Ģurup hangi amaçla kullanılır.m. Etkin maddesi nedir? 2. Daha sonra 1000 mi ye su ile tamamlanır.29. Kodein Fosfat ġurubu (Remington 20thed.m. Hazırlama: Tolu balsamı tentürü havandaki 10 g magnezyum karbonat ve 60 g Ģeker üzerine ilave edilerek karıĢtırılır. ÇalıĢma 3. 29 ÇalıĢma 3.

750 mi Ģurup ilave edilerek.32. 5g 15 mi 25 mi 1000 mi . ÇalıĢma 3.700 g y.Kloroform spirit nedir? Açıklayınız. Formülde yer alan maddelerin kullanılıĢ amaçlannı yazınız. Oral Kodein Fosfat Çözeltisi (BP 1999) Codeine Phosphate Oral Solution Kodein fosfat ArıtılmıĢ su Kloroform spirit ġurup Hazırlama: Kodein fosfat arıtılmıĢ suda çözülür.280 g Amonyum klorür 2.m. Hazırlama: 20 mi 20 mi 200 mi 1000 mi Kodein fosfat suda çözülür. Daha sonra Ģurup ile 1000 mi'ye tamamlanır. karıĢtırılır.Kloroform spirit ArıtılmıĢ su Limon Ģurubu ġurup y. 30 Sorular: 1. Bu Ģurup ne amaçla kullanılır? 2. Difenhidramin Hidroklorür ġurubu Dıfenhidramin hidroklorür 0. Sorular: 1 .31. ÇalıĢma 3. Diğer maddeler bu karıĢım üzerine ilave edilir. karıĢtırılır. Sonra kloroform spirit ilave edilir ve karıĢım 1000 mi'ye Ģurup ile tamamlanır.m. ġurubun yaklaĢık yarısı bu karıĢıma ilave edilir.

2.m. Çözelti berraklaĢıncaya kadar süzülür. sitrik asit. 1000.1 g Nane spirit 2. Sorular: 1.140 g 0.022 g 5.m.000 mi % 0.33. Ġyice kanĢtmlır. çözülür. gerekirse bez filtreden süzülür. ÇalıĢma 3. Sodyum sitrat bir miktar Ģurupta çözülerek. Bu preparat kullanılırken nelere dikkat edilmelidir? ÇalıĢma 3.0 g ArıtılmıĢ su y.000 mi Difenhidramin hidroklorür. amonyum klorür ve mentol. her iki 31 çözelti karıĢtırılır. Bu preparat ne amaçla ve nasıl kullanılmalıdır? 3. Demir Sülfat ġurubu (USP 27) Ferrous Sulfate Syrup Demir sülfat 40.07 100. Nane Spirit (USP 27) Peppermint Spirit Nane yağı 100 mi .0 mi ġeker 825.34.0 mi Hazırlama: Demir sülfat.03 % 0. nane spirit ve 200 g Ģeker suyun 450 ml'sinde çözülür.Sodyum sitrat Mentol Alkol Propil paraben Metil paraben Basit surun v. ArıtılmıĢ su ile 1000 ml'ye tamamlanır. Süzüntüye geri kalan Ģeker ilave edilerek. Hazırlama: 1.0 g Sitrik asit (sulu) 2. metil ve propil paraben alkolde çözülür. Ġki kat tülbentten süzdükten sonra etiketlenerek teslim edilir. Nane spirit nasıl hazırlanır? Yazınız.

3 g ġurup (% 50 a/a) y.37.5 g Alkol 40.0 g Sodyum sakarin 0.ı g 20.0 mi ArıtılmıĢ su 100. Parasetamol ġurup Paracetamol Syrup 5.0 mi Metil paraben 0.0 g 15.36. 250 mi y.0 g 33 ÇalıĢma 3. ÇalıĢma 3. Üzerine sodyum sakarin ilave edilip çözünene kadar karıĢtırılır. Daha önceden hazırladığımız Ģurup beherdeki karıĢım üzerine azar azar karıĢtırılarak ilave edilir.Nane (kaba toz) Alkol 32 10 g y. ÇalıĢma 3.38.0 g Parasetamol Kristal sorbitol Sodyum siklamat Çilek esansı Kollidon 25 Gliserin Propilen glikol ArıtılmıĢ su o.7 g Propil paraben 0.m.0 g 5. Diğer bir beherde 40 mi alkol içersinde metil paraben ve propil paraben çözülür.0 g 31.0 g 4. Ġpeka Ģurubu (USP 27) Ipecae Syrup Ġpeka (toz edilmiĢ) Gliserin ġurup y. 1000. Litrelik bir beher içine bu iki çözelti konulup karıĢtırılır. 1000 mi ÇalıĢma 3.m.m. Toplam hacim Ģurup ilavesi ile 1000 mi'ye tamamlanıp.0 mi Hazırlama: Karbetapentan sitrat bir beherde 100 mi arıtılmıĢ suda çözülür. 635 g 1000 mi 70 g 100 mi 1000 mi . Senna ġurubu (USP 27) Senna Syrup Senna sıvı ekstresi Uygun bir esans ġeker ArıtılmıĢ su y.m. iyice karıĢtırılır (iĢleme baĢlamadan önce 1000 ml'lik hacim hassas olarak ölçülüp beherin üzerinde iĢaretlenir). Karbetapentan Sitrat ġurubu Sirupus Carbetapentanecitras Karbetapentan sitrat 2.0 g 20.m.35.

75 mi . Sorular: 1. ġuruplarda zamanla gözlenen değiĢiklikler nelerdir? Yazınız. Bunun için darası alınmıĢ 100 ml'lik bir balon joje Ģurup ile doldurulup hassas olarak tartılır ve Ģurubun dansitesi bulunur. renk ve koku verici maddeler de bulunabilir. Formülasyonda kullanılan maddelerin görevlerini yazınız. koruyucu. Formül yapılarında etil alkol ve suyun yanısıra gliserin. ortalama ve standart sapmasını ve her bir ĢiĢedeki miktarın.Hazırlanan bütün Ģuruplar ana Ģurup toplama tankında birleĢtirilir ve hepsi birden tektür oluncaya kadar karıĢtırılır. Eliksirler Eliksirler. propilen glikol. Formüldeki alkolde çözünen maddelerin alkol içinde. Doldurduğunuz ĢiĢelerdeki ortalama Ģurup miktarını (mi). ÇalıĢma 3.00 mi 0. etiketlenir (ġurup ĢiĢeleri boĢ ve kapaklan kapalı iken tek tek numaralanıp tartılır. Bulduğunuz tablo sonuçlarını yorumlayarak. Genel hazırlama yöntemi: Eliksirler genellikle basit çözelti hazırlama yöntemlerinden karıĢtırma ile veya iki ya da daha fazla sayıdaki sıvı maddenin birbiri ile karıĢtırılması ile hazırlanırlar. ortalamadan % sapmasını hesaplayıp bir tablo halinde gösteriniz. tatlı ve alkol-su karıĢımından oluĢan preparatlardır. 34 2. Ģurup. 3. Ġki çözelti tamamen karıĢtırıldıktan sonra karıĢım istenilen miktar veya hacme reçetede kayıtlı çözücü ile tamamlanır. hazırlanan Ģurup ĢiĢelere doldurularak.00 g 450.00 mi 150. sorbitol. Doldurma iĢleminden sonra ĢiĢeler etiketlenmeden önce tıpa ve kapaklan kapatılıp tekrar tartılır). Her bir ĢiĢedeki Ģurup miktarını gram ve mi olarak bir çizelge halinde gösteriniz. Çözücü ortamının alkol ve su karıĢımından oluĢması nedeni ile hem suda hem de alkolde çözünen maddeleri çözelti içinde tutabilirler. 3.39. 4. berrak. suda çözünen maddelerin ise su içinde çözünmesinden sonra sulu çözelti alkollü çözeltiye eklenir. Etkin maddeyi taĢıyıcı olarak (sıvağ) kullanılabildikleri gibi lezzet düzeltici (aromatik eliksir) ve tedavi edici amaçla da (deksametazon eliksir. Daha sonra ĢiĢe doldurma makinesi her bir ĢiĢeye 90 mi Ģurup dolduracak Ģekilde ayarlanıp. Sodyum Pentobarbital Eliksiri Sodium Pentobarbital Elixir Sodyum pentobarbital Gliserin Alkol Portakal esansı 4. Hazırlanan Ģurubun doldurma iĢlemine geçmeden önce dansitesi saptanır.3. ġuruplarla karĢılaĢtırıldığında daha az tatlı ve daha az viskozdurlar. Vakum ile cam filtreden süzülür. değerlendiriniz. fenobarbital eliksir) kullanılırlar. kapakları kapatılıp.

m.000 mi 1000 mi 24 g y.Karamel 2.) Terpin Hydrate Elixir Terpin hidrat 6.00 mi Seyreltik hidroklorik asit 6.100 mi Benzaldehit 0.41.m. Ģurup ve seyreltik hidroklorik asit ilave edilir. Suyun geri kalanı ilave edilerek istenen hacme tamamlanıp karıĢtırılır.40. Pediatrik Parasetamol Eliksir Pediatric Paracetamol Eliksir Parasetamol Eritrosin çözeltisi Kloroform spirit Konsantre ağaç çileği suyu Alkol (%95) Propilen glikol Ġnvert Ģurup Gliserin y.th Terpin Hidrat Eliksin (Remington 20m ed.00 mi 35 Hazırlama: Sodyum pentobarbital suyun bir kısmı ile erlende çözülür.000 g Portakal esansı 0. Gliserin.m.00 mi ArıtılmıĢ su y. . karamel. Eliksirlerin Ģuruplardan farklı yönleri nelerdir? Bir eliksir formülasyonu hazırlarken stabilitesi açısından nelere dikkat edilmelidir? ÇalıĢma 3. Portakal esansı alkolde çözülür ve diğer karıĢıma ilave edilir. Sorular: 1.005 mi Sorbitol çözeltisi (USP) 10. 1000. 20 mi 25 mi 100 mi 100 mi 275 mi . ÇalıĢma 3.00 g ġurup 150.

besleyici.43. ÇalıĢma 3. NiĢastalı Enema (Remington 20th ed. Genel olarak kullanımlarına göre.000 mi 100.0 g 1000. Daha sonra preparat tekrar ısıtılarak Ģeffaf hale getirilir. Antihelmentik. emülsiyon veya süspansiyon tipindeki preparatlara denir.m.m.4.m.44.000 mi Aromatik Eliksir (USP 27) Aromatic Elixir ġurup 375 mi Talk 30 g Esans y. 30.Propilen glikol Alkol ArıtılmıĢ su y.) Starch Enema Ġnce toz edilmiĢ buğday niĢastası ArıtılmıĢ su Hazırlama: 30 g niĢasta 200 mi soğuk su ile ezilir ve pasta haline getirilir.000 mi 43. 1000 mi 3. 36 ÇalıĢma 3.m. Alkol veya arıtılmıĢ su y. Fosfatlı Enema I (BP 1999) Phosphates Enema Sodyum dihidrojen fosfat dihidrat 160 g y. barsaklan boĢaltmak için kullanılan enemalar.42. sedatif veya uyarıcı olarak tedavi amacı ile kullanılanları olduğu gibi radyolojik incelemelerde teĢhis amacı ile kullanılanları da vardır. Enemalar (Lavmanlar) ÇeĢitli amaçlarla rektum içine verilerek uygulanan sulu veya yağlı çözelti. 37 ÇalıĢma 3.0 mi . absorbsiyonla sistemik etki oluĢturmak amacıyla hazırlanan enemalar. 40. **Bu lavman tek baĢına ve baĢka enemalar için sıvağ olarak kullanılabilir. rektal bölgedeki rahatsızlıklarda lokal etki meydana getirmek amacı ile hazırlananlar olmak üzere baĢlıca üç grup altında toplanabilirler. Kaynama sıcaklığına kadar ısıtılmıĢ arıtılmıĢ su bu karıĢıma azar azar çalkalayarak ilave edilir.

) 5-Ammosahsılik asit 168.6 g Disodyum hidrojen fosfat 17.m.Yukarıdaki preparatlan nasıl hazırlarsınız? 2. Sorular: 1 .45. 4000. . Bu preparatlar hangi amaçla kullanılırlar? ÇalıĢma 3.) Enema ofSoap YumuĢak sabun (potas veya sodyum sabunu) 50 g ArıtılmıĢ su y. Sabunlu Enema (Remington 20th ed.Disodyum hidrojen fosfat dodekahidrat 60 g ArıtılmıĢ su (taze kaynatılıp soğutulmuĢ) y.m.m.0 g Propilen glikol 100.0 mi ÇalıĢma 3.0 g Sodyum dihidrojen fosfat 1.46.0 g Kitre zamkı 16.9 g Sodyum klorür 36. 1000 mi *Uygun bir koruyucu içerebilir.0 mi ArıtılmıĢ su y.0 g Metil paraben 8. 1000 mi *Uygun bir koruyucu içerebilir.0 g Propil paraben 2. 1000 mi 38 ÇalıĢma 3. Fosfatlı Enema II (BP 1999) Phosphates Enema Sodyum dihidrojen fosfat dihidrat Disodyum hidrojen fosfat dodekahidrat 100 g 80 g ArıtılmıĢ su (taze kaynatılıp soğutulmuĢ) y.47. ÇalıĢma 3. 5-Aminosalisilik Asitli Enema (Remington 20 th ed.m.0 g Sodyum askorbat 2.48.

Baryum Sülfath Enema (Remington 20 th ed.) Barium sulfate enema Baryum sülfat Arap zamkı müsilajı NiĢastalı enema ÇalıĢma 3. piroksilinin (nitroselüloz) etil eter ve etanol karıĢımındaki çözeltisidir. çözücüsü uçtuktan sonra deri üzerinde elastik. Hint Yağlı Enema II Hint yağı NiĢasta müsilajı 39 3. Elastik kollodyonda kullanılan hint yağı' nm görevi nedir? y. 100 g 1000 mi % 10 h/h % 20 h/h % 10 h/h % 5 a/h y.51.m.49. Haricen deri ve derideki çatlaklar üzerine uygulanan kollodyon. Hint Yağlı Enema I Hint yağı YumuĢak sabun çözeltisi ÇalıĢma 3. Salisilik Asitli Kollodyon (USP 27) Salicylic Acid Collodion Salisilik asit Elastik kollodyon Hazırlama: Salisilik asit 750 mi civarında elastik kollodyonda çözülür. Sorular: 1. 120 g 100 mi 500 mi . ÇalıĢma 3. Kollodyon Kollodyon. ince bir tabaka halinde kalır. 1000 ml'ye elastik kollodyon ilave edilerek tamamlanır.50.m.5.

Ağız BoĢluğuna Uygulanan Çözeltiler 3. Elastik Kollodyon (USP 27) Flexible Collodion Kafur Hint yağı Kollodyon y.50 g 2.m. ÇalıĢma 3. 20 g 30 g 1000 g 40 g 750 mi 250 mi 3.1.53.2.40 mi 4.50 mi 0. gliserin ve su kullanılır.25 g 2. mukozadaki hastalıklan tedavi etmek ve diĢ çürümelerini önlemek amacıyla kullanılırlar. Bu preparatlar nasıl kullanılır.) Mandl 's Paint Ġyot Potasyum iyodür ArıtılmıĢ su Nane esansı Alkol (%90) Gliserin 1.00 mi .00 mi y.52.6. Formülasyonlarında renk vericiler. Kullammlan ve hazırlanmaları sırasında nelere dikkat edilmelidir? 3. sentetik tatlandırıcılar ve yüzey etken maddeleri de içerebilirler. 100. Kollodyon (USP 27) Collodion Piroksilin Eter Alkol 40 ÇalıĢma 3.m.0 arasında olmalıdır. baĢlıca ağzın lokal hijyenini korumak.57. Salisilik asitli kollodyon ne amaçla kullanılır? ÇalıĢma 3. Ağız suları Ağız yıkama çözeltileri.54. Mandel Boyası (Martindale 29th ed. Bu preparatlarda çözücü olarak genellikle alkol. Bu preparatlar için en uygun pH 6.6.

Timol Alkol Boraks Sodyum bikarbonat Gliserin % 0.m. 1000 mi 15 g 10 g 500 mi 25 mi *Bu çözelti kullanılmadan önce ılık su ile yarı yanya seyreltilmelidir. ÇalıĢma 3.56.Hazırlama: Ġyot ve potasyum iyodür suda çözülür.55.1 Renk maddesi y.3 Etanol %10 ArıtılmıĢ su % 69.05 Nane esansı %0.1 Sitrik asit %0. ÇalıĢma 3. 41 ÇalıĢma 3. Tween 60 % 0. Sodyum klorür ve Sodyum bikarbonat içeren ağız suyu (BP 1999) Sodyum klorür Sodyum bikarbonat Konsantre kloroformlu su Konsantre nane emülsiyonu ArıtılmıĢ su y.03 %3 %2 %1 % 10 . 50 mi gliserin ve nane esansı ilave edilerek ve gliserin ile 100 ml'ye tamamlanır.57. Setil piridinyum klorür %1 Sorbıtol (%70'lik çözeltisi) %20 Tarçın esansı % 0.m.4 Not: Fungusit ve bakterisit olan bu banyo kullanılmadan önce 1:3 oranında sulandırılmahdır.

0 g y. Gargaralar ve ağız yıkama çözeltileri birbirlerinin yerine de kullanılabilirler. Tannik Asit Gargarası Tannik asitli gliserin (%15 a/a tannik asit) ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 3. 100 mi y. 12.m. Fenollü Gargara Phenol Gargle Fenol gliserin (%16 a/a fenol ve % 84 a/a gliserin) Renk maddesi ArıtılmıĢ su y. Kullanılmadan önce seyreltilirler.m. ÇalıĢma 3. Bu yolla boğazın mukoz zarının ilaçla temas etmesi sağlanır.2. 4) 0.6.61. ÇalıĢma 3.Tadlandırıcı ArıtılmıĢ su y. Rivanol Basit Ģurup ArıtılmıĢ su 43 ÇalıĢma 3. 100 mi * Kullanılmadan önce eĢit miktarda ılık su ile sulandırılmalıdır. Bu çözeltilerin çözücüleri genellikle sudur.m. Hidrojen Peroksit Ağız Suyu (EP. Bu formül antiseptik olarak kullanılır.58.m.5 g 50.60.m. 5 mi y.59. Gargaralar Gargaralar farinks ve nazofarenksin hastalıklı durumlarında kullanılır. Timol miktarı artırıldığında alkol oranı da artırılmalıdır. Bunlarda etkin maddelerin yanı sıra formüllerinde renk ve tat maddesi de içerirler.5 mi 100 mi . 42 3.0 g 500.

alkol veya su olabilir. 2g 4g 90 g 4g . Ġyot ve gliserin içeren preparatlann stabilitesi hakkındaki görüĢlerinizi yazınız.6 g Gliserin 30. Hazırlama: Metilen mavisi 1-2 damla su ile cam havanda karıĢtırılarak.3. Bu preparatlarda çözücü gliserin. Bu preparat hangi amaçla ve nasıl kullanılır? 2. 3. 44 ÇalıĢma 3.6. Ġyotlu Kollutuvar Gliserine Iode Ġyot Potasyum iyodür Gliserin (% 85) Nane suyu Hazırlama: Ġyot ve potasyum iyodür cam havanda nane suyu ile iyice ezilir. ÇalıĢma 3.% 6'lık a/h hidrojen peroksit çözeltisi hazırlanır.62. Kollutuvarlar Ağız yada boğaz mukozasındaki lezyon üzerine lokal olarak dokundurularak kullanılan preparatlardır.63.0 g ArıtılmıĢ su y. azar azar gliserin ilave edilerek karıĢtırılır.m. Genellikle antiseptik ve lokal anestezik etkili etkin maddeler içerirler. Stabilizatör ilave edilir ve ıĢıktan uzakta saklanır. Metilen Mavisi Kollutuvarı Metilen mavisi 0. gliserin ilave edilir ve karıĢtırmaya devam edilir. Sorular: 1.

Ġki farmakopeye göre verilen sınıflandırma Tablo 4.1. ġekil . ters ozmoz. Tablo 4. Enjeksiyonluk su için farmakopede arıtılmıĢ su tanımından farklı olarak. Punfıed) a) Büyük hacimli arıtılmıĢ su (Purifıed water in bulk) b) AmbalajlanmıĢ arıtılmıĢ su (Purifıed vvater in containers) Yüksek derecede arıtılmıĢ su (Water. fıltrasyon veya diğer uygun yöntemlerle elde edilen sudur. ArıtılmıĢ sular taĢıdıkları özelliklere göre veya suyun arıtılmasında kullanılan arıtma yöntemine göre adlandırılabilmektedir. distilasyon. Benzokain Kollutuvarı Benzokain 3. Avrupa Farmakopesi (EP 5) ve Amerikan Farmakopesi (USP 27)'ne göre arıtılmıĢ su çeĢitleri EP5 ArıtılmıĢ su (Water. içme suyunun kaynak suyu olarak kullanılması ve deiyonizasyon.0 g Nane esansı 0.64. SU VE KONTROLLERĠ Farmakopelere göre farmasötik amaçlı olarak kullanılmakta olan su arıtılmıĢ su genel adı ile tanımlanmaktadır. iyon değiĢimi.0 mi Propilen glikol 30.3 mi Alkol 5. Enjeksiyonluk su ise arıtılmıĢ suyun taĢıması gereken özelliklerin aynısını içeren ve aynı zamanda ml'sinde 0. Hıghly Purifıed) Enjeksiyonluk su (Water for Injections) (Water for ınjections in bulk) b) Steril enjeksiyonluk su (Sterilised water for injections) USP 27 ArıtılmıĢ su (Purifıed water) Steril arıtılmıĢ su (Sterile purifıed water) Enjeksiyonluk su (Water for injection) Steril enjeksiyonluk su (Sterile water for injection) Bakteriostatikli enjeksiyonluk su (Bacteriostatic water for injection) (Sterile water for irrigation) Ġnhalasyon için steril su (Sterile water for inhalation) a) Büyük hacimde enjeksiyonluk su Ġrrigasyon için steril su USP 27'ye göre arıtılmıĢ su.1 'de yer almaktadır.0 mi 45 4.ÇalıĢma 3.25 USP Endotoksin Unit'den fazla endotoksin içermeyen sudur. son arıtmada distilasyon veya ters ozmoz yöntemlerinin uygulanması gerektiği belirtilmektedir.

4.1. 46 Ulusal içme suyu düzenlemelerine uygun kalitede içme suyu *^ Diğer kullanımlar Tipik Arıtma Basamakları * YumuĢatma *Deklorinizasyon *Deiyonizasyon * Ters ozmoz *Ultrafıltrasyon *Distilasyon Özel farmasötik amaçlar için iĢlem suyu (Büyük hacimli farmasötik kimyasallar) Ġngradient Su** Distilasyon veya Ters Ozmoz Enjeksiyonlıık Su Ambalajlama ve Sterilizasyon Ambalajlama ve Sterilizasyon J Parenteral olmayan ilaç Ģekilleri Steril ArıtılmıĢ Su AmbalajlanmıĢ Su Steril Enjeksiyonluk Su Ġrrigasyon için Steril Su Bakteriostatikli Enjeksiyonluk Su Ġnhalasvon için Steril Su .'de USP 27'de yer alan farmasötik amaçlar için kullanılan su ve bu suların elde ediliĢ yöntemlerini sınıflandıran bir Ģema verilmiĢtir.

2. yine alınan 10 mi' lik bir kısma 0.ġekil 4.1. 2.1. Organoleptik Kontrol ArıtılmıĢ suyu berraklık. renk. Tüp 50°C'lik su banyosuna alınır. 4.3 mi doygun potasyum klorür çözeltisi ilave edilerek hazırlanan çözeltinin potansiyometrik olarak pH'sı ölçülür. Asitlik ve alkalilik 2. 5. Klorür (EP 5) Kontrol edilecek suyun 10 ml'sine 1 mi dilüe nitrik asit R ve 0.1 mi brom timol mavisi Rl eklendiğinde mavi renk oluĢmamalıdır. üzerine 100 g/l konsantrasyondaki potasyum klorür çözeltisi R'den 0.4 mi ve difenilamin çözeltisi R'den 0.05 mi metil kırmızısı R çözeltisi eklendiğinde kırmızı renk oluĢmamak. Farmasötik amaçlar için kullanılan su [USP 27] **Parenteral amaçlar dıĢında kullanılan su ÇalıĢma 4. ArıtılmıĢ su ve kontrolleri Kullandığınız arıtılmıĢ suya (deiyonize ve distile su) aĢağıda verilen kontrolleri uygulayınız ve sonuçları bir tablo halinde gösteriniz.1. Nitrat (EP 5) Kontrol edilecek suyun 5 mi'si test tüpüne konarak bir buz banyosuna yerleĢtirilir. aynı koĢullarda ve aynı zamanda 4. 15 dakika sonra çözeltide. 3. Ġndikatörle belirleme (EP 5) Borosilikat camdan yapılmıĢ bir kap içindeki taze kaynatılmıĢ ve soğutulmuĢ arıtılmıĢ suyun 10 ml'sine 0.1 mi ilave edilir ve bir yandan tüpteki bu karıĢım çalkalanırken diğer yandan damla damla azotsuz sülfırik asit R'den 5 mi ilave edilir. koku ve tat yönünden kontrol ediniz. 47 1. pH ölçümü (USP 27) 100 mi arıtılmıĢ su üzerine 0. Kalsiyum (USP 27) Kontrol edilecek suyun 100 ml'sine 2 mi amonyum oksalat TS ilave edildiğinde bulanıklık oluĢmamalıdır.5 mi nitratsız su R ve 0.2.5 mi standart nitrat çözeltisi R (2 ppm NO3) içeren karıĢımından farklı bir mavi renk oluĢmamalıdır.2 mi gümüĢ nitrat çözeltisi R2 ilave edilir. Çözelti en azından 15 dakika berrak ve renksiz kalmalıdır. 48 .

Okside olabilen madde (EP 5) Kontrol edilecek suyun 100 ml'sine 10 mi dilüe sülfirik asit R ve 0. . Uçmayan artık (EP 5) Kontrol edilecek suyun 100 mi'si su banyosu üzerinde buharlaĢtırılır ve 100-105 °C'lik etüvde kurutulur. Sülfat (USP 27) Kontrol edilecek suyun 100 mi'sine 1 mi baryum klorür TS ilave edildiğinde sıvı berrak ve renksiz kalmalıdır. açık pembe renk tamamen kaybolmamalıdır.1 mi 0. USP'ye göre enjeksiyonluk su ile steril arıtılmıĢ suyun birbirinden farklılığının ne olduğunu yazınız.1 N NaOH ve anyon değiĢtirici için 100 mi 0. Uçmayan artık ağırlığı 1 mg'dan (% 0. bu numunelerin farmakopelere uygun olup olmadığını belirtiniz.1 N NaOH ile ve metil oranj indikatörü kullanılarak titrasyonla tayin edilir.6. Harcanan asit veya alkali miktarlarından 1 g iyon değiĢtiricinin tuttuğu anyon veya katyon. Üstte kalan sıvının alkaliliği veya asitliği 0. 9.1 N HC1 ilave edilir. Deiyonize su hazırlanmasında kullanılan iyon değiĢtiricilerin kapasitelerinin tayini Cam kapaklı 200 ml'lik bir erlen içerisinde dikkatle 1 g anyon değiĢtirici veya 1 g katyon değiĢtirici tartılır. Üzerine katyon değiĢtirici için 100 mi 0. varsa bu farklılığın neden kaynaklanabileceğini yazınız. ÇalıĢma 4. Deiyonize su ve distile su ile yapmıĢ olduğunuz kontrollerin sonuçlarını karĢılaĢtırmalı bir tablo hazırlayarak yazıp. Karbondioksit (USP 27) Kontrol edilecek suyun 25 ml'sine 25 mi kalsiyum hidroksit TS ilave edildiğinde karıĢım berrak kalmalıdır. ROH + HC1 -----> RC1 + H2O (Anyon değiĢtirici) RSO3H + NaOH -----> RSO3Na + H2O (Katyon değiĢtirici) 49 Sorular: 1. 8. 24 saat arasıra çalkalanarak bekletilir.2.02 M potasyum permanganat ilave edilerek 5 dakika kaynatılır. 7.001) fazla olmamalıdır. bunlarda yapılması istenen kontrolleri karĢılaĢtırmalı olarak inceleyip birbirinden farkı olup olmadığını. 2. ekivalan /g cinsinden hesaplanır.1 N HC1 veya 0. USP'de yer alan farklı steril suların tanımlarını yaparak. 3.

Ġlaç kaplan ise farmasötik kullanıma yönelik olarak ilaç formunu içinde bulunduran ve bir kısmı onunla doğrudan temas eden koruyucu ve muhafaza edici malzemelerdir. . v. Ġlaç kaplan ve ambalaj malzemesi kullanım amacına yönelik olarak ilaçla doğrudan temas eden bir ana kap (ĢiĢe. Sizin çalıĢmalarınız sırasında yapmadığınız Total Organik Karbon testi farmasötik amaçlı sularda neden yapılır ve Avrupa Farmakopesinde verilen total organik karbon sınırı nedir? 6. blister. Ġlaç kapları kullanım Ģekillerine ve içindeki ilacın özelliklerine göre aĢağıdaki Ģekilde sınıflandırılır: •Tek dozlu kaplar: Tek dozlu bir kap tek bir uygulamada tümüyle veya kısmen kullanılmak üzere ilacı muhafaza eder. ventil. EP'ye göre hangi amaçlarla kullanılacak sular için alüminyum tayini yapılır ve bu test nasıl uygulanır? Yazınız. bekletildiği ve kullanıldığı ortamın tahrip ediciliğine bağlı olarak değiĢik derecelerdeki koruyuculukta ve içeriğindeki ilaç kaybını en az düzeyde tutacak Ģekilde üretilmiĢ olmalıdır. 5. iĢlenme ve üretim kolaylığı. 8. poĢet. ambalaj kağıdı gibi) ve ilaçlann topluca taĢınmasında kullanılan nakliye ambalajı (büyük karton kutu. Ambalaj malzemesi ve ilaç kaplarının yapımında cam.). Ambalaj malzemesi ve ilaç kaplarının tercihinde müstahzara uygunluğu. Ġlaç kapları belirlenmiĢ smırlann ötesinde kalitesini değiĢtirecek Ģekilde fiziksel. ArıtılmıĢ sularda amonyak tayininin nasıl yapıldığını USP ve EP'ye göre yazınız. kağıt gibi çeĢitli yapıda ana gövde ve parçalardan oluĢur. depolamak ve nakletmek amacıyla kullanılan materyallerdir. temininde kolaylık gibi özellikler göz önüne alınarak ilacın yapısına ve formuna yönelik seçim yapılır. Bir ilaç kabı içeriğindeki ilacı kullanıma uygun bir Ģekilde verebilmeli ve ürünün doğasına. maliyeti. tüp. kutu. kavanoz. 50 5. metal. torba. Kalan ilaç bir daha bu kaptan alınarak kullanılmaz. tahta sandık gibi) Ģeklinde gruplandırılırlar. ana kabın konulduğu bir koruyucu dıĢ kap (karton kutu. hacmi ve ağırlığı. blister. kimyasal ve biyolojik olarak hiç bir Ģekilde içeriğindeki ilaçla etkileĢmemelidir. Ġlaç kaplan ĢiĢe. kavanoz. tıpa.b. 7. Ağır metal tayini hangi tip arıtılmıĢ sular için yapılmaktadır? Yazınız. tüp.4. selüloz bazlı malzeme ve çeĢitli sentetik materyal kullanılır. USP'ye göre sınıflandırılmıĢ olan farklı tipte arıtılmıĢ sular için pH aralıklarının ne olduğunu yazınız. •Çok dozlu kaplar: Çok dozlu bir kap ilacın iki veya daha çok dozunu barındırır. AMBALAJ MALZEMESĠ VE ĠLAÇ KAPLARI Ambalaj malzemesi ilacı dıĢ etkilerden korumak. plastik. kapak.

uygun katkılar kullanılarak makromoleküler organik maddelerin (elastomer) vulkanizasyonuyla (çapraz bağlanma) elde edilen malzemeden yapılırlar. •Çocuk korumalı kaplar: Çocuklar tarafından açılmasını önleyecek kapak ile kapatılmıĢ kaplardır. pigmentler) yapısı sonuç üründen istenen özelliklere bağlıdır. •Tip II tıpalar. vulkanizasyon yapıcılar. en üst düzeyde istenen özellikleri sağlarlar ve genellikle tercih edilirler. 51 •Sıkı kapatılmıĢ kaplar: Bunlar normal Ģartlar altında katıları. Hemen hemen tetrahidrofuranda çözünmezler ancak önemli miktarda geri dönebilen bir ĢiĢme gösterebilirler. Kauçuk tıpalar iki tipte sınıflandırılabilir: •Tip I tıpalar.1. stabilizörler. Homojendirler. elastik.1. Eğer kap bir defadan fazla açılmak için tasarlanmıĢsa yeniden kapatıldığında hava sızdırmazlığmı devam ettirecek Ģekilde tasarlanmalıdır. Boyut muayenesi . Kauçuk Tıpa Kontrolleri Kauçuk tıpalar. özel kullanımlar için (birçok defa delinme gibi) gerekli mekanik özelliklere sahiptirler ve kimyasal bileĢimleri nedeniyle ilk sınıftaki tıpalar kadar katı koĢullan karĢılayamazlar. çok tabakalı tıpalar ve laklı tıpalar için bu özellikler geçerli değildir. Bu özellikler liyofilize ürünlerin ve tozların konduğu kaplarda kullanılan tıpalar için de geçerlidir. •Hermetik kapatılmıĢ kaplar: Bu kaplar kabı oluĢturan malzemenin eritilerek kaynaĢtırılması suretiyle çok sıkı kapatılmıĢ kaplardır.1. Elastomerler doğal veya sentetik maddelerden polimerizasyon. lifler.•Ġyi kapatılmıĢ kaplar: Ġyi kapatılmıĢ bir kap içindeki ilacı normal Ģartlar altında dıĢarıdan gelebilecek katı veya sıvıların bulaĢmasından ya da içindeki maddenin kaybından saklama ve taĢıma sırasında korur.Fiziksel kontroller (TS 5540) 1. Silikon elastomerden yapılmıĢ tıpalar. yabancı partiküller. •Kurcalanamaz kaplar: Açıldığını belli eden veya geri kapatılamayacak Ģekilde bir kapağa sahip olan kaplardır. 5. göze çarpan yabancı maddeler (örneğin. 52 5. sıvıları ve gazlan saklama ve taĢıma sırasında içeriden dıĢarı veya tersine geçirmez. Parenteral kullanılmak üzere sıvı içeren preparatların konduğu kaplarda kullanılan kauçuk tıpalar. artık kauçuk parçaları) içermezler. yarı saydam veya opaktır ve kullanılan katkı maddelerine bağlı olarak değiĢtiğinden belli bir renge sahip değildir. Asıl bileĢenlerin ve katkıların (örneğin. polikondensasyon ve poliadisyon ile üretilir. hızlandırıcılar.

Otoklavdan çıkarıldıktan sonra tıpalarda yapıĢma. GörünüĢ (TS 5540) Ekstraksiyon çözeltisinin bulanıklığı.2.1 mm duyarlılıkta ölçülür.1 a/h) ilave edilir.5 den az olmalıdır. 0. GörünüĢ ve yapılıĢ Tıpaların üzerinde. nodul. çapak. lif. pH (TS 5540) 20 mi ekstraksiyon çözeltisi ve 20 mi kör çözeltiye 1 mi potasyum klorür çözeltisi (% 0. pürüz.5 cm'den küçük boyutları 0. Deneyler için ayrılmıĢ örnekler yaklaĢık 60 °C sıcaklıktaki suyla iki defa yıkanır. 60 °C'de en çok 60 dakika kurutulur ve 100±5 cm2 tıpa yüzeyi için 200 mi taze arıtılmıĢ su kullanılarak ağzı beherle kapatılmıĢ erlene konularak otoklavda 53 121+1 °C'de. 3. 30 dakika tutulur. KaplanmıĢ tür tıpalarda en azından tıpanın ĢiĢenin içine giren ve ĢiĢeyle temas eden yüzeyleri kaplanmıĢ olmalıdır.01 mm duyarlılıkta. 1. yumuĢama. karĢılaĢtırma çözeltisinin bulanıklığından. toz. yağ gibi yıkamakla giderilemeyen yabancı maddeler. süngerleĢme veya kullanımı engelleyecek baĢkaca bir kusur meydana gelmemeli.Tıpaların. Aynı Ģartlarda karĢılaĢtırma çözeltisi olarak kör ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. Çözelti kokusuz ve renksiz olmalıdır. Sertlik tayini. Daha sonra 60 °C'de en çok 60 dakika kurutulur. fiziksel özelliklerinde bir değiĢiklik olmamalıdır. Fizikokimyasal kontroller Deneylerin yapılacağı ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. kesik. 3. Ģekil bozukluğu. a)Sertlik tayini (TS 1324) b)Sterilizasyona dayanım Analizi yapılacak numuneler 121+1 °C sıcaklıktaki otoklavda 30 dakika tutulur. delik ve benzeri diğer kusurlar bulunmamalı ve tıpaların rengi homojen olmalıdır. 2. 2.5 cm'den büyük boyutları 0.1. GiriĢ kanalı olan tıpaların üst yüzeyinde iğnenin gireceği yer belli olmalıdır. 0. Fiziksel deneyler için ayrılmıĢ numuneler yaklaĢık 60 °C sıcaklıktaki suyla iki defa yıkanır. Absorbans (EP 5) . daha az olmalıdır. uygun büyüklükte bir behere konularak 121 °C'de. boya lekeleri. sterilizasyona dayanım ve parçacık verme tayini gibi fiziksel bazı kontrollerin yapılabilmesi için ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. 30 dakika otoklavda tutulur. c)Parçaçık verme tayini (TS 4397) 5. Çözeltilerin pH'sı hemen ölçülür ve aralarındaki fark 0.

Kimyasal deneyler için ayrılmıĢ örnekler yaklaĢık 60 °C sıcaklıktaki suyla iki defa yıkanır. Ġndikatör olarak 0. Toksisite 2. Dağılma testi 5. Pirojenite 3. Uçmayan artık (EP 5) 5. ağzı beherle kapatılmıĢ erlene konularak otoklavda 121±1 °C'de yaklaĢık 30 dakika tutulur. Biyolojik kontroller (TS 4397) 1. 1.4. Uçucu sülfürler 6. Ekstre edilebilir ağır metaller 4.1. Geçirgenlik testi 9.25 mi %1'lik niĢasta çözeltisi damlatıldıktan sonra renk gidinceye kadar titrasyon sürdürülür.01 M 0. Ekstre edilebilir çinko 7. Amonyum 5. Hemolitik etki . Daha sonra bu çözeltilere 1 g potasyum iyodür ilave edilir ve 0. Kimyasal kontroller (EP 5) Deneylerin yapılacağı ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır.8 mi hidroklorik asit ilave edildiğinde san renk oluĢmamalıdır. Kendi kendine kapanma testi 8. 54 3. 60 °C'de en çok 60 dakika kurutulur ve 100+5 cm2 tıpa yüzeyi için 200 mi taze arıtılmıĢ su ilave edilip. Bu çözeltiler 3 dakika kaynatılır ve soğutulur.3.1. Bu çözelti karıĢımına en fazla 0. Ġki deney farkı harcanan miktar hesaplanır.1 mi bromtimol mavisi ilave edilir.3 mi 0. Ġndirgen madde 20 mi ekstraksiyon ve karĢılaĢtırma çözeltisine 1 mi dilüe sülfirik asit çözeltisi ve ardından 20 mi 0. Aynı Ģartlarda karĢılaĢtırma çözeltisi olarak kör ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır.01 M sodyum hidroksit ilave edildiğinde mavi renk yada en fazla 0. Asitlik ve alkalilik 20 mi ekstraksiyon çözeltisine 0.4.002 M potasyum permanganat çözeltisi ilave edilir.01 M sodyum tiyosülfat çözeltisi ile açık kahverengine kadar titre edilir. 2. Tip I kauçuk tıpalar için bu fark 3 mi'den fazla olmamalı ve Tip II kauçuk tıpalar için 7 mi'den fazla olmamalıdır.

2. Renksiz cam görünür dalga boyundaki ıĢığa karĢı geçirgendir. genel olarak asidik ve nötral sulu preparatlar için uygundur. 55 Soda-kireç-silisyum camı. hidrolitik dirençle gösterilir. sodyum oksit ve toprak alkali oksitler. .5. • Tip II cam kaplar. Farklı Ģekildeki farmasötik preparatlar için kullanılabilecek cam kap tipleri genel kurallar çerçevesinde aĢağıdaki koĢullara göre saptanır. arzu edilen spektral absorpsiyonu sağlamak için metal oksitlerin küçük miktarlarda ilavesiyle elde edilir. genellikle soda-kireç-silisyum camdan yapılırlar ve orta düzeyde hidrolitik dirence sahiptirler. •Tip II cam kaplar. •Tip III cam kaplar. Sıcaklıkla ilgili özelliklerin tayini (TS 5540 ve TS 1324) 1. baĢlıca da kalsiyum oksit içeren silisyum camıdır. nötral camdan yapılırlar. Sıcaklığa dayanım 5. Soğutmaya dayanım 2.5. Hidrolitik direnç. alüminyum veya toprak alkali oksitler içeren borosilikat camdır. oluĢan alkaliliğin titre edilmesiyle değerlendirilir. • Tip I cam kaplar. Nötral cam yapısından dolayı. yüksek termal dirence ve çok yüksek hidrolitik dirence sahiptir. farmasötik ürünlerle doğrudan temas etmesi amaçlanan camdan malzemelerdir. parenteral amaçlar için olsun veya olmasın. Cam kaplar hidrolitik dirence göre aĢağıdaki Ģekilde sınıflandırılır (EP 5): • Tip I cam kaplar. Farmasötik kullanım için olan cam kapların kimyasal stabilitesi.1. genellikle soda-kireç-silisyum camdan yapılırlar ve yüzeylerine uygulanan bir kimyasal iĢlem sonucunda yüksek bir hidrolitik dirence sahiptirler. Nötral cam. alkali metal oksitler. yapısından dolayı ancak orta düzeyde hidrolitik dirence sahiptir. kullanılan camın kimyasal yapısından dolayı yüksek hidrolitik dirence sahiptirler. Bir farmasötik ürünün üreticisi uygun özellikteki kabın seçiminden sorumludur. parenteral amaçlar için olsun veya olmasın. Soda-kireç-silisyum camı. Bu özellik belirli koĢullar altında. Cam Kap Kontrolleri Farmasötik kullanım için cam kaplar. tüm preparatlar için kullanılmaya uygundur. kabın iç yüzeyi ile temasta olan veya toz edilmiĢ camdan suya geçerek çözünen maddelerin salınma direncidir. Renkli cam. önemli miktarda boroksit.

2. 56 5. Cam taneciklerinin tabanda düzgün bir Ģekilde yayılması sağlanır.Yükseklik toleransı 4. Parenteral olmayan preparatlar için renkli veya renksiz cam kaplar kullanılabilir. Kör çözeltide elde edilen rengin bir benzeri oluĢuncaya kadar test çözeltisinin titrasyonu yapılır.05 mi metilen kırmızısı çözeltisi ilave edilir.1. 50 mi arıtılmıĢ su ile benzer bir erlende kör çözelti hazırlanır. 57 . Her iki erlende arıtılmıĢ su ile yıkanmıĢ nötral cam bir kap veya alüminyum folyo ile kapatılır. Özel tipteki preparatlar için yukarıda önerilenden daha yüksek hidrolitik dirence sahip cam kaplar kullanılabilir. Tanecikleri süspande etmek için çalkalanır ve süzülür. parenteral uygulanım için olan susuz preparatlar. 0. Erlen otoklava yerleĢtirilir ve 121°C'de 30 dakika. Titrasyon: 50 ml'lik sıvı erlene alınır. Her erlene 0. Silindirik kısımların toleransı 3. Gözle muayene 2. asetonun tamamen uçması için 140°C'lik etüvde 20 dakika kurutulur ve soğuması beklenir. Toz edilmiĢ camda hidrolitik direnç testi EP 5'te belirtilen Ģekilde toz edilerek hazırlanmıĢ numunelerden 10 g örnek alınarak erlene aktarılır ve 30 mi aseton ile yıkanır.Eğrilik kontrolü 5. bir erlene konur ve üzerine 50 mi arıtılmıĢ su ilave edilir ve tartılır. Ayrıca insan kan ve kan ürünleri için olan kaplar yeniden kullanılmamalıdır. erlenler dikkatle kurulanır ve su ilavesiyle ilk ağırlığına getirilir. Tip I cam kaplar hariç farmasötik preparatlar için olan cam kaplar yeniden kullanılmamalıdır. Soğuduktan sonra kapaklar açılır.2. Parenteral kullanım için olan preparatlann renksiz cam kap içinde olması gerekir. EP 5'te belirtildiği Ģekilde otoklavlanır. Parenteral kullanım için olan tüm sıvı ve toz preparatlann konduğu cam kapların içeriğin kontrolüne imkan vermesi önerilir. Bununla birlikte ıĢığa duyarlı olduğu bilinen maddeleri içeren preparatlar için renkli cam kap kullanılabilir. Test sıvısından elde edilen değerden kör çözeltiden elde edilen değer çıkanlır ve sonuçlar her 1 gram cam için 0. 10 g kurutulmuĢ cam tozu.Doldurma hacmi 5.02 M HC1 ile titre edilir. parenteral kullanılan toz preparatlar (freze-dried preparatlar hariç) ve parenteral amaçlar için olmayan preparatlar için uygundur. ĠĢlem birkaç kez tekrarlanır. Fiziksel kontroller (TS 4865) 1. Aynı Ģekilde ikinci bir erlene kör olarak kullanılmak üzere 50 mi arıtılmıĢ su konur ve tartılır.2.• Tip III cam kaplar. Cam tanecikleri bir kurutma tepsisine konur.02 M HC1 ml'si olarak verilir. Hidrolitik direnç testi (EP 5) A.

0 100.0 17. benzer ikinci bir erlene konur.5 ml'den fazla olmamalıdır. Bu iki erlenede her 25 mi için 0. Yüzey hidrolitik direnç testi Yüzey hidrolitik direnç testi için test edilecek cam kaplar EP 5'te belirtilen Ģekilde temizlenerek.1) bir erlene konur.2 8.0 .8 0.2' ye uymalıdır. Kör çözelti 0.2 10. Aynı miktardaki bir arıtılmıĢ su. Otoklavdan çıkarılan kaplara bir saat içinde titrasyon uygulanır.Yüzey hidrolitik direnci için olan test'te sınır değerleri.0 1.0 0. Önceden belirtilen hacimdeki sıvılar (Tablo 5.01 M HCl'in mi cinsinden hacmi Tip I ve II cam 1'e kadar 1-2' e kadar 2-5'e kadar 5-10 10-20 20-50 50-100 100-200 200-500 2.0 100. Dolum hacmi (mi) ____ 3'e kadar 3'den30'a kadar 30'dan 100'e kadar 100'ün üzeri 58 Tablo 5.3 Tip III cam 20.8 2.05 mi metilen kırmızısı çözeltisinden ilave edilir.01 M hidroklorik asit ile titre edilir. Doldurma hacmi (mi) Her 100 mi test sıvısı için 0. Numuneler otoklavdan farmakope uyarılarına göre çıkarılır ve soğutulur. kör çözeltide ortaya çıkan renk oluĢuncaya kadar aynı asitle titre edilir. Sonuçlar Tablo 5.l.5 0. B.4 0. Tablo ġ.3 1. doldurulur ve belirtilen Ģartlarda otoklavlanır. Kaplardan elde edilen çözeltiler birleĢtirilir ve karıĢtırılır. Test çözeltisi için elde edilen değerden kör çözeltisinin değeri çıkarılır.6 0. Sonuçlar 100 ml'de 0.0 50.1 4.01 M hidroklorik asitin mi si olarak belirtilir.8 3.1 6.02 M HC1 miktarı 1 ml'den fazla olmamalıdır.6 13. Tip II ve Tip III cam kaplar için ise bu miktar 8. Test sıvısıda.Titrasyon sayısı ve test sıvısı hacmi.2.Sınır değerleri: Tip I cam kaplar için harcanan 0.8 1.9 Titrasyon sayısı Bir titrasyon için ______________ test sıvısı hacmi (mi) 1 2 2 3 25.

1. polipropilen. Plastik Kaplar 0.01 M sodyum hidroksit ilave edildiğinde pembe renk. Antistatik ve kalıptan çıkıĢı kolaylaĢtıran maddeler yalnızca oral ve haricen kullanılmasına müsaade edilen kaplarda kullanılır. Analiz yapılacak olan kap arıtılmıĢ su ile kapasitesi kadar doldurulur ve ağzı kapatılır. içinde bazı katkılar içerebilen bir ya da daha çok polimerden oluĢmuĢtur. Diğer katkılar. Otoklava konularak 20-30 dakika içinde 121 °C'ye getirilir ve bu sıcaklıkta 30 dakika bekletilir. Saydamlık (EP 5) 5. 20 mi 0.001 M sodyum tiyosülfat ile titre edilir. Asitlik ve alkalilik Analizi yapılacak olan kabın kapasitesinin %4'ü kadar miktarda ekstraksiyon çözeltisinden alınır.500'ün üzeri 5.2 2.2. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için steril plastik kaplar . Ġndikatör olarak 0.8 mi 0. Bu malzemeler yapılarında etkiyi veya ürünün stabilitesini değiĢtirebilecek veya toksisitesini artıracak ekstrakte edilebilir miktarda hiçbir madde içermemelidir. Ġndirgen madde 20 mi ekstraksiyon çözeltisine 1 mi dilüe sülfirik asit. Çözelti renksiz kalmalıdır.3. renklendirici maddeler ve katalizörler olabilir.4 mi 0. 1. her materyal için farmakopede tanımlanmıĢ tip özelliklerine göre belirlenir. preparatın satıĢ ruhsatını onaylayan ilgililer tarafından belirlenir. Farmasötik kullanım için olan kaplarda kullanılan malzemeler. Absorbans (EP 5) 4. Katkılar. plastizerler. Aynı iĢlem 20 mi kör çözelti için de yapılır. Kör çözelti için. 0. 0.3.1 mi metil kırmızısı çözeltisi ilave edildiğinde çözelti turuncu-kırmızı veya kırmızı renk alır.2 Farmasötik kullanım için olan plastik bir kap bir ürünü içeren veya taĢıyan ve onunla doğrudan temas eden plastik malzeme olarak tanımlanır. Eğer bu sıcaklıkta kapta bir bozulma var ise 100 °C'de 2 saat bekletilir.3. 59 5. 3. lubrikantlar. 3 dakika kaynatılır ve soğutulur. aynı iĢlemler borosilikat bir cam kaba arıtılmıĢ su konularak yapılır. polietilenteraftalat polimerleri ve etilenvinil asetat gibi kopolimerleri kullanılmaktadır. Daha sonra bu çözeltiye 1 g potasyum iyodür ilave edilir ve derhal 0. Plastik ilaç kaplarının üretiminde genellikle polietilen. Ġki deney arasındaki harcanan miktar farkı 1.002 M potasyum permanganat ilave edilir. Sulu parenteral infüzyonlar için plastik kaplar Deneylerin yapılacağı ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. Katkıların miktarı ve özellikleri polimerin tipine. 2.01 M hidroklorik asit ve 0.1 mi fenolftalein çözeltisi ilave edilir. Kabul edilebilir katkılar. plastiğe çevrilen maddeye ve düĢünülen amaca göre belirlenir.25 mi niĢasta çözeltisi kullanılır. polivinil klorür.5 mi den fazla olmamalıdır. Bu çözeltiye 0.

Okside olabilen maddeler 2. eğer gerekiyorsa katkı maddeleri ilavesi ile bir veya daha fazla polimerden üretilir.3. Santrifüjlenmeye dayanım 2.3. Klorür 4. 1. TamponlanmıĢ sistemlerde hemolitik etki 10. Pirojen testi 12. Amonyum 5. Toksisite testi 13. Dolum hızı 7. Absorbans . Asitlik ve alkalilik 3. Uçurmada artık 6. Sterilizasyon testi 11. Saydamlık testi 9. Buhar geçirgenliği 60 5. Sızdırma testi 4.Ġnsan kanı ve bileĢenlerinin toplanması. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) boĢ steril kaplar Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) boĢ steril kaplarda Avrupa Farmakopesi 5'e göre aĢağıda belirtilen kontroller yapılmaktadır. Gerilmeye karĢı direnç 3. Sıcaklık değiĢimlerine karĢı dayanım 8. iĢlenmesi ve değerlendirilmesi için kullanılan plastik kaplar. Ekstre edilebilir madde 5. 1. Ġnsan kan ve kan bileĢenleri için steril kaplarda Avrupa Farmakopesi 5'e göre aĢağıda belirtilen kontroller yapılmaktadır. Basınç altında boĢaltma testi 6.

Amonyum oksalat ve baryum klorür çözeltisi . 2 saat sonunda elde edilen bu sıvı aktarılarak ekstraksiyon çözeltisi elde edilir. Fiziksel kontroller 1. Deney numunesi rastgele bir iki nokta dıĢında floresan özelliği göstermemelidir. 2. 6.4. Çalkalanma bitiminden 10 dakika sonra çözelti üzerinde ve tüpün kenarlarında 2 mm'den fazla kalıcı köpük görülmemelidir.7. 1 dakika beklenir. Üzerine 100 mi arıtılmıĢ su konur ve iki saat bekletilir. 1. Yüzey Aktif Madde Bu çözeltiden 10 mi bir deney tüpüne alınır. Optik beyazlatıcılar Paket veya paketlerden alınan 5 mm kalınlığındaki vatkalar dalga boyu 366±5 nm olan filtre edilmiĢ mor ötesi (UV) ıĢık altında fluoresan özelliği gösterip göstermemesi açısından incelenir. birkaç damla baryum klorür ve 5 ml'lik tüpe ise birkaç damla amonyum okzalat eklenir. Antikuagülan çözeltisi içeren insan kanı için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) steril kaplar Bu tip kaplarda insan kan ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) boĢ steril kaplarda Avrupa Farmakopesi 5'in istediği testler ile.1. Tüpler iyice çalkalanır. 61 Hidrofil pamuk % 100 pamuk liflerinden yapılmıĢ olmalıdır. diğerine bir damla metil oranj çözeltisi eklenir. Tekrar aynı Ģekilde çalkalanır. 30 sn içinde 30 kez kuvvetlice çalkalanır. Ekstre edilebilir di(2-hekzil)ftalat 5.3.2. Sülfat ve Kalsiyum Ġyonları Aranması Temiz ve kuru üç ayrı deney tüpünün iki tanesine ekstraksiyon çözeltisinden 10 mi üçüncüsüne de 5 mi konur. Klorür.1. Kimyasal kontroller El değmeden alman 10 g hidrofil pamuk temiz bir erlen içine alınır. metil oranj a karĢı soğan kabuğu renk oluĢmamalıdır.1.5 mi gümüĢ nitrat. Lif uzunluğu Hidrofil pamukta 10 mm ve daha uzun liflerin miktarı ağırlıkça en az % 70 ve 6 mm den daha kısa liflerin miktarı ağırlıkça en çok % 10 olmalıdır. 2. Fenolftaline karĢı pembe renk. 6. aĢağıda belirtilen testler yapılır. 3. Birkaç dakika sonunda hiçbir tüpte bulanıklık oluĢmamalıdır. Tüpün birine üç damla fenolftalein çözeltisi. Asitlik ve Alkalilik Ekstraksiyon çözeltisinden iki ayrı deney tüpüne 25'er mi çözelti konulur. Bu tüplere daha sonra sırasıyla 0.

Suda çözünen madde miktarı tayini 5 g pamuk 500 mi arıtılmıĢ su içinde 30 dakika ara sıra karıĢtırılarak kaynatılır. gümüĢ nitrat çözeltisi katıldığında ise bulanıklık görülmemelidir.1.01 g yaklaĢımla tartılır.1.2. Hidrofil pamuk her bir gram kütlesi baĢına en az 23 g su tutabilmelidir. Suda çözünen madde miktarı % 0. Darası alınmıĢ bir beher içinde 0. BuharlaĢma ile kaybolan su eklenir.5'den fazla olmamalıdır. 64 4. Deney sonunda sepet sudan çıkarılır ve 30 sn süreyle suyun süzülmesi sağlanır. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır. (g) p: Deneyde kullanılan pamuğun kütlesi 5.2. 6. Suda çözünen madde miktarı (%): a-b / p a: Etüvde kurutulan beherin kütlesi (g) b: Beherin darası.01 g yaklaĢımla tartılır.katıldığında hemen bulanıklık oluĢmamalı. Batma süresi tayini (Hidrofillik) Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alman yaklaĢık 1 g' lık 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0. Su tutma yeteneği Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alınan yaklaĢık 1 g'lık 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0. 65 8. Kül miktar tayini (TS 4786) 7. Kalan kısmı 100-105 °C de kurutulur ve hassas olarak tartılır. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır. Süzüntünün 400 mi'si uçurulur. Pamuk suya deydiği anda kronometre çalıĢtırılır ve pamuğun tamamen batma süresi belirlenir. Yağ ve yağlı madde miktarı tayini (TS 4786) 6.0lg yaklaĢımla tartılır.3. Bütün çözelti sıcakken süzülür. Hunide kalan pamuk cam çubukla dikkatlice sıkılır ve alınır. Boyar maddelerin tayini (TS 4786) 6. Bir huniden darası bilinen behere aktarılır. Viskozluğun düĢen bilye yöntemi ile tayini .4. Hidrofil pamuğun tamamıyla batma süresi 10 saniyeden fazla olamamahdır. Su tutma yeteneği 1 g kütle baĢına hesaplanır.

Lippincott Williams & Wilkins. Bütün çözelti sıcakken süzülür. Suda çözünen madde miktarı % 0. (g) p: Deneyde kullanılan pamuğun kütlesi 5. Suda çözünen madde miktarı tayini 5 g pamuk 500 mi arıtılmıĢ su içinde 30 dakika ara sıra karıĢtırılarak kaynatılır.1. Hoeppler düĢen bilye viskozimetresi [A. Kül miktar tayini (TS 4786) 7. Hunide kalan pamuk cam çubukla dikkatlice sıkılır ve alınır.2. Aletin bilyelerinden biri seçilerek boru içine üstten bırakılır. Physical Pharmacy. 1993]. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 . 80 4. Bir huniden darası bilinen behere aktarılır. Boyar maddelerin tayini (TS 4786) 6. 4th Edition.3. Martin. Süzüntünün 400 mi'si uçurulur.0lg yaklaĢımla tartılır.5'den fazla olmamalıdır. Kalan kısmı 100-105 °C de kurutulur ve hassas olarak tartılır.Aletin cam borusu viskozluğu ölçülecek sıvı ile doldurulur. BuharlaĢma ile kaybolan su eklenir. Philadelphia. 463. Suda çözünen madde miktarı (%): a-b / p a: Etüvde kurutulan beherin kütlesi (g) b: Beherin darası. Yağ ve yağlı madde miktarı tayini (TS 4786) 6.cm"3) Sıvının yoğunluğu (g. Batma süresi tayini (Hidrofillik) Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alman yaklaĢık 1 g' lık 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0. Bilyenin borudaki iki iĢaret çizgisi arasındaki mesafeyi geçiĢ süresi (t) saptanır ve aĢağıdaki denklem yardımı ile viskozluk (n) hesaplanır.cm"3) Seçilen bilyeye ait ve aletin kitapçığında verilen bir sabit Örnek tüpü içindeki bilye ġekil 8. Ti = t(Sb-Sf)B r\ : t: Sb: Sf: B: Sıvının viskozluğu (cP) Bilyenin geçiĢ süresi (s) Bilyenin yoğunluğu (g.

1. Uzunluk Flasteri tamamen açarak ambalajda belirtilen uzunluğun %98'den az olup olmadığını hesaplayın. 6.C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır. Pamuk suya deydiği anda kronometre çalıĢtırılır ve pamuğun tamamen batma süresi belirlenir. pansuman malzemesini tespit etmekte. 65 6.1. GeniĢlik . Altıdan fazla topak ihtiva etmemelidir. 6. 6. Hidrofil pamuğun tamamıyla batma süresi 10 saniyeden fazla olamamalıdır. 3. pamuk viskon veya ikisinin karıĢımı ipliklerden düz olarak dokunmuĢ bezler veya plastik bir film tabakasının iç yüzeyine homojen olarak yayılmıĢ kauçuk veya akrilat esaslı. Bir paketin en az 10 değiĢik yerinden numune alınarak topaklar sayılır ve ortalama bir değer bulunur. Paket içindeki hidrofil pamuğun nemi % 7 den fazla olmamalıdır. basınca hassas yapıĢtırıcı içeren. Nem miktar tayini El değmeden alman 3 g hidrofil pamuk darası alınmıĢ bir kap içinde hassas bir Ģekilde tartılır. Flasterler (TS 3957) Flasterler. Topak tayini 1 g hidrofil pamuk iki cam levha arasına tülbent Ģeklinde yayılır ve topaklar sayılır. GörünüĢ Elinizdeki flasteri gözle kontrol edin düzgün görünüĢlü olup olmadığını yapıĢkan kısmın alt tabakanın üst yüzeyine yapıĢıp yapıĢmadığını saptayın.1. Su tutma yeteneği 1 g kütle baĢına hesaplanır. Etüvde 105-110°C de sabit tartıma gelene kadar beklenir.2. Fiziksel kontroller 1. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır.01 g yaklaĢımla tartılır.2. yaraları kapatmakta ve küçük bölgeleri harekesiz tutmakta kullanılan tıbbi malzemelerdir. Hidrofil pamuk her bir gram kütlesi baĢına en az 23 g su tutabilmelidir. Deney sonunda sepet sudan çıkarılır ve 30 sn süreyle suyun süzülmesi sağlanır.4.6. 2.1. Su tutma yeteneği Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alman yaklaĢık 1 g'hk 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0. Darası alınmıĢ bir beher içinde 0.01 g yaklaĢımla tartılır. Ağırlık kaybı % olarak hesaplanır. 6.5.

4. 66 5. Flasterin uzun ekseni yönünden cama paralel olarak gerekli çekme iĢlemi yapılır. Eni 5 cm den dar olan flasterlerin geniĢliğinde. 6.2. etiketinde belirtilen geniĢlikten ± 1. ġerit temiz ve özel çelikten yapılmıĢ bir levha üzerine yapıĢtırılır.6 mm den. Suya dayanım (TS 3957) Bir flasterin yapıĢkanlığını ölçmek için 2.2. Kauçuk yapıĢtırıcılı flasterlerin yapıĢmaya dayanımı 0. Her cm'sine 2 kg ağırlığındaki levha üzerine yapıĢtırılan lastik. Standart atmosferde 10 dakika bekletildikten sonra yapıĢma gücü daha önceki deneyde olduğu gibi test edilir. Uzama kontrolü Plastik plasterlerin % 20 uzaması için gerekli kuvvet 1.16 kgf/cm den az olmamalıdır. 6.18 kgf/cm'den az olmamalıdır.Makaraya sarılı flasterin enleri flasterin 5 ayrı yerinden ölçülür ve ortalaması alınır. akrilat yapıĢtırıcı flasterlerin dayanımı 0.2. Sudan çıkarıldıktan sonra kendi halinde bırakılarak kurutulur.2. plastik yada metal merdane 30 cm/dakika hızla flaster üzerinden her iki yönde üç kez geçirilir. 23 °C deki suda 24 saat tutulur. 4.5 mm den büyük fark olmamalıdır.2. çözgü sayısı 27'den az olmamalıdır.5 cm eninde 50 cm boyunda bir Ģerit el değmeden kesilir. 67 . Yarı geçirgen ve geçirmez plastik flasterlerin yapıĢma gücü 0.Yırtılabilme Flaster bir ucundan ölçülen herhangi bir ende en az bir metre yırtıldığında baĢlangıç geniĢliğini ± 1 sapma ile muhafaza edip etmediğini tespit edin. ġerit temiz ve özel çelikten yapılmıĢ bir levha üzerine yapıĢtırılır.3.5. Su buharı geçirgenliği Deney TS 3957' e göre yapılır ve 24 saatteki su buharı geçirgenliği delikli bez flasterlerde 500 g/m2 den yarı geçirgen plastik flasterlerde 1000 g/m2 den geçirgen plastik flasterlerin yapıĢma gücü 2000 g/m2 den az olmamalıdır.4 kgf/cm'den çok olmamalı ve deney sonunda kendi haline bırakıldığında ilk uzunluğunun % 5'inden fazla değiĢiklik göstermemelidir. Atkı ve çözgü sayısı Bezin 1 cm'sindeki atkı ve çözgü ipliklerinin sayısı saptanır. bez flasterin 1 cm'deki atkı sayısı 22'den. YapıĢkanlık kontrolü (TS 3957) Bir flasterin yapıĢkanlığını ölçmek için 2. 6.5 cm eninde 50 cm boyunda bir Ģerit el değmeden kesilir.2 kgf/cm'den. 6. eni 5 cm den geniĢ olanlarda etikette belirtilen geniĢlikten ± 2.

Sayımın 0. 6.1'de verilen değerlere uygun olmalıdır.1. %0. Sterilite testi Deney TS 3957' e göre yapılır ve deney sonunda mikroorganizma ürememelidir. Metal Ģablon köĢegenleri atkı ve çözgü ipliklerine paralel 10 10 12 10 Birim alan kütlesi (en az g/m2) 24 30 32 32 Kopma dayanımı (çözgü yönünde) (en az kgf) 5 6 6 7 . Atkı ve çözgü iplikleri sayısı bir "lup" yardımıyla saptanır. Birim Alan kütlesi a)Topun bir parça üzerinden metrekare ağırlığının tayini: Bunun için topun orta yerinden enlemesine kesilmiĢ en az 0. Gözle muayene Gaz bezinin temiz. Bu sonuçlar saptandığında Tablo 6. 2. bir iplik olarak kabul edilerek sayılır.2 duyarlılıkta tartılır.b. birim alandaki iplik sayısını verir. Lup'un iki sol kenarı sayılacak ipliklere paralel ve en sondaki ipliğin sağ kenarına uyacak Ģekilde yerleĢtirilir. Aynı ağızlıktan çift atkı atılan dokuma Ģekillerinde atkı teli sayısı çift sayılmalıdır. : b)10xl0 cm'lik örnek ile metrekare ağırlığın tayini: Bez düz olarak ve üzerine herhangi bir gerilme uygulanmadan yayılır.2.7. Birim uzunlukta bulunan atkı ve çözgü sıklığı değerlerinin aritmetik ortalaması kumaĢın ortalama atkı ve çözgü sıklığını verir.6. Bir boĢluk ve bir iplik.5 m boyunda olan örneğin eni ve boyu ölçülür. 6.3.2.5 ipliğe kadar duyarlı olması gerekir. Her örnek için en az üç deney yapılır. Bu iki değerin toplamı. beyaz görünüĢlü. YapıĢtırıcının çinko oksit içeriği Deney TS 3957' e göre yapılır ve kauçuk esaslı yapıĢtırıcı esasların çinko oksit içeriği en az % 10 olmalıdır.6. Tablo 6. Parça boyu tayini %0. Hidrofil gaz bezleri deney sonuç değerlendirilmesi Çözgü teli sayısı (cm Atkı teli sayısı (cm baĢına en az) baĢına en az) 10 12 12 14 68 3. kusurlar bulunup bulunmadığı yönünden kontrol edilir. Atkı-çözgü sayısı Gaz bezi kontrast bir zemin üzerine serbestçe yayılır. muntazam dokumalı olup olmadığı. Fiziksel kontroller 1.5 duyarlılık ile yapılmalıdır.1. Hidrofil Gaz Bezi (TS 6077) 6. Bu taktirde cm baĢına beĢ çiften az olmamalıdır. ek yeri delik yırtık v.3.

30 saniye içinde 30 kez Ģiddetle çalkalanır. Temiz bir huni yardımı ile süzüntü 250 ml'lik bir balon jojeye aktarılır. Bulanıklık oluĢup oluĢmadığı gözlenir. Bir parça kesilir. 69 2. Deneyler bu süzüntüde yapılır.6'dan çok olmamalıdır. Sıvının tüp çeperi ile temas ettiği yüzeyde ince zincir halindeki köpük tabakasının yüksekliği 3 mm'den çok olmamalıdır. Bir jilet yardımı ile deney örneği kesilir. Parlak yada sarımsı görülen lifler optik beyazlatıcı yada sentetik lif belirtisidir. Bariz parlak olarak yada sarımsı görülen lif taĢıyıp taĢımadığı saptanır.gelecek Ģekilde bezin üstüne sıkıca bastırılır. Terazide tartılarak kütlesi bulunur.3. Kimyasal kontroller (TS 4260) Ekstraksiyon Çözeltisinin Hazırlanması: 10 g gaz bezi 150 mi arıtılmıĢ su ile 15 dakika kaynatılır. Bu değer oranlanarak metrekare baĢına düĢen ağırlık hesaplanır. Sentetik lif .2 duyarlılıkla tartılır. 4. baryum klorür %10 a/h ve amonyum okzalat çözeltisinden (% 3 a/h) 2-3 damla konur ve hemen karıĢtırılır. Sırasıyla tüplere ayrı ayrı %5 a/h gümiĢ nitrat. Hunideki bez üzerinden geçirilerek 100 mi daha kaynamıĢ su ilavesiyle 250 ml'ye tamamlanır. 1 . 3. 5. baryum klorür ilavesinde bulanıklık görülmemelidir. Asitlik alkalilik Ekstraksiyon çözeltisinden temiz ve kuru iki tüpe 5'er mi çözelti koyulur. Örnekler % 0. Tüp 10 dakika dinlendirilir. GümüĢ nitrat. Tüpler iyice çalkalanır. Sülfat ve Kalsiyum iyonları Ekstraksiyon çözeltisinden 20 mi temiz ve kuru üç ayrı tüpe konur. Her iki tüpe de pembe renk meydana gelip gelmediği saptanır. Gaz bezlerinden alanı hesaplanabilir. 6.5'den az ve 8. Apre aranması El değmeden bir miktar gaz bezi üzerinde en az beĢ ayrı noktaya 1-2 damla iyot tentürü damlatılır. amonyum oksalat ilavesinde ise hemen bir bulanıklık görülmemelidir.2. Tüpün birine 3 damla fenolftalein diğerine 3 damla metil oranj damlatılır. 4. Mor renk niĢastayı belirtir.Yüzey aktif madde miktar tayini Ekstraksiyon çözeltisinden 10 mi temiz ve kuru bir cam tüpe aktarılır. Çözeltilerde ölçülen pH 4. Mor renk meydana gelip gelmediği saptanır. Optik beyazlatıcılar El değmeden kesilen bir miktar gaz bezi 366 nm dalga boyundaki UV lambası altında incelenir. Klorür.

5.3. Ġplikler ıslanıp su yüzeyini tamamen terk edinceye kadar geçen süre bir kronometre ile saptanır. üzerinde girinti ve çıkıntı ile ince lifler görülmemelidir. Cerrahi iğneye takılı olanlarda katgüt cerrahi iğnenin iplik takılan kısmına özel Ģekilde tutturulmuĢ olmalıdır.1 mg duyarlılıkta tartılır ve 50 mi ZnCl2 çözeltisinde (27 g ZnC12. yırtık. 1 cm yükseklikten bırakılır.3. Sürenin sonunda asit reaksiyon vermeyene kadar su ile yıkanır.7 g sargı bezi 0.5. 70 6. Kuru artık Ekstraksiyon çözeltisinin 100 mi'si su banyosu üzerinde kuruluğa kadar uçurulur. sıcaklığı 103 ± 2°C arasında bulunan bir etüvde sabit ağırlığa kadar kurutulur. Katgütler emilme sürelerine göre normal sürede emilenler (basit) ve yavaĢ emilenler (krome) olmak üzere iki tipe ayrılır. Katgütler tek parça.3. 15 mi su) 2. 100-105 °C'de değiĢmez ağırlığa kadar kurutulur.1'den çok olmamalıdır. kusurlar görülmemelidir. Gözle kontrol Steril ambalajlarında delik. kesik v. Fiziksel kontroller 1.3. yaklaĢık 1 g tartılır.4. Kurutma ile ağırlık kaybı YaklaĢık 5 g gaz bezi 0. Eterde çözünebilen maddeler (TS 6077) 8.02 g'den çok olmamalıdır. Kopma dayanımı (TS 4260) 6. 2.YaklaĢık 0.1.001 g hassasiyetle tartılır. Kuru artık 0. düzgün yüzeyli ve silindirik görünüĢlü olmalı.b. Sülfat külü tayini (TS 6077) 6. Numune. %8'den fazla ağırlık kaybı olmamalıdır.4. Bu parça içinde 1 litre arıtılmıĢ su bulunan bir behere. 6. Bu sürenin 10 sn'nin altında olup olmadığı belirlenir. 6. Boyut muayenesi .4.5-0. Katgütler piyasaya sunuĢ Ģekline göre de yanlız iplik halinde olanlar ve cerrahi iğneye takılmıĢ halde olanlar (atravmatik) olmak üzere iki türe ayrılır. DeğiĢmez ağırlığa gelene kadar kurutulur ve tartılır. 6. Emilebilir Steril Katgüt (TS 3497) Katgüt. sağlıklı memeli hayvanların ince barsaklarınm submukoza kısmından alınmıĢ kollojen yapılı cerrahi amaçlı kullanıldığı dokuda emilebilir ipliktir. Hidrofiliklik El değmeden kesilen yaklaĢık 10 cm2 lik bir parça pens yardımı ile 4 defa ikiye katlanır. Boya maddeleri (TS 6077) 7. Ağırlık kaybı % 0. 75 mi formik asit.5 saat 40 °C'de su banyosunda sık sık çalkalanarak tutulur.

Katgüt numunelerinin koruyucu sıvı içerisinde saklananları ambalajları açıldıktan hemen sonra.0 70.30 0.7 1 1.499 0. Çaplar (mm) Anma numarası A en az en çok 0.700 0.5 0.850 0.325 0.8 3.70 1.20 0.125 0.3 0.005 0.750 0.225 0.060 0.5 3 3.025 0.200 0.035 0. Kopma yükü Koruyucu sıvı içersinde saklanan katgütler ambalajlan açıldıktan hemen sonra.800 0.750 0.10 0.0 60.5 10 12.0 D N 0.450 0.550 0.020 0.040 0. Katkütlerin çaplan ve kopma yükleri.799 0.100 0.375 0.2'de A sütununda verilen değerler arasında olmalıdır.450 0.275 0. kuru olarak saklananları ise %96 (h/h) etanol veya 2-propanolol R (%90 h/h) içersinde 24 saat bekletildikten sonra çap ve uzunluk ölçümleri yapılır.275 0.1 0.5 4 5 6 7 8 3. 71 Tablo 6.2'de D sütununda verilen değerden küçük olmamalıdır.025 0.045 0.015 0.0 .399 0.899 B en az en çok 0.099 0.225 0.2.249 0.5 20.650 0.250 0.500 0.085 0.8 7.0 27.149 0.5 38.070 0.950 Kopma Yükü C N 0.199 0. Katgütlerin anma numaralarına karĢılık gelen çap değerleri Tablo 6.05 0.5 10 12.175 0.375 0.060 0.5 2 2.20 0.175 0.030 0.350 0.4 0.40 0.299 0.010 0.349 0.70 1.029 0.045 0.30 0.2'de C sütununda verilen değere eĢit veya büyük olmalı her bir iplik için ölçülen bireysel sonuç ise Tablo 6.049 0. En az 2/3'ü bu değer aralıklar içinde kalmalı hiç bir ölçüm B sütununda verilen sınır değerlerinden az veya çok olmamalıdır.650 0. Belirtilen anma numarası için deneyde ölçülen sonuçlann ortalaması Tablo 6.600 0.150 0.8 3.5 38.050 0.699 0.550 0.599 0. kuru olarak saklananları %96 (h/h) etanol veya 2-propanol R (%90 h/h) içersinde 24 saat bekletildikten sonra deneye alınmalıdır.8 7. -Uzunluk: Her bir katgütün uzunluğu 350 cm'den fazla olmamak üzere bildirilen değerin %90'mmdan az olmamalıdır.125 0.400 0.300 0.40 0.085 0.039 0.2 0.019 0.0 45.069 0.325 0.5 20 27. -Çap: Deneyde kullanılacak numunelerin en az beĢ adedinin çapları TS 5460' a göre ölçülür. 0.0 45.035 0.

Yüzey gerilimi ve arayüzey gerilimi "y" ile gösterilir ve birimi cgs sistemine göre (dyn. Bu yöntemlerin bazıları sadece yüzey geriliminin. bazıları ise hem yüzey hem de arayüzey geriliminin saptanmasında kullanılır.2. Yüzey serbest enerjisi. Yüzey ve arayüzey geriliminin tayininde çeĢitli yöntemler uygulanır.6.4. SI sistemine göre ise miliNewton/metredir (mN. Bu. Süre sonunda soğutulur ve çözelti süzülür.4. Ġğneden ayrılma kuvveti (TS 5461) 6. Örneğin 20°C'deki suyun yüzey gerilimi 72. Yüzey gerilimi sıcaklıkla değiĢir.25 g katgüt içinde 25 mi antılmıĢ su bulunan erlene konulur ve ağzı kapatılır. Deney çözeltisinin rengi karĢılaĢtırma çözeltisinin renginden koyu olmamalıdır. 6.83 /Jg/ml).4. KarĢılaĢtırma çözeltisi 1 ppm krom bulundurmalıdır. Kullanılan baĢlıca yöntemler. 1. Yüzeyler arasındaki gerilim ise arayüzey gerilimi adını alır. 37 °C'de su banyosunda 24 saat tutulur. Sıcaklık arttıkça düĢme gösterir.4. • • • Kapillerde (kılcal boruda) yükselme yöntemi Wilhelmy plate (plaka) yöntemi DuNouy halka yöntemi Damla yöntemi Basit damlalık yöntemi Donnan pipeti yöntemi Pendant damla yöntemi .3. yüzey geriliminden daha düĢük bir değere sahiptir. 72 KarĢılaĢtırma çözeltisi: Deney tüpüne 5 mi potasyum dikromat R çözeltisi (2. Kimyasal kontroller 1. 2 mi seyreltik sülfürük asit R ve 2 mi difenilkarbazid'inin %96 (v/v) etanol deki çözeltisi konulur.8 dyn/cm. 4.cm1). 3. yüzey serbest enerjisi ise 72. Sterilite deneyi (TS 8232) 73 7. Çözünebilen krom bileĢikleri 0. yüzeyin 1 cm2 artırılması için yapılması gereken iĢ olarak tanımlanabilir.8 erg/cm2'dir. bir sıvının yüzeyini 1 cm2 artırmak için birim uzunluğa uygulanması gereken kuvvettir. YÜZEY GERĠLĠMĠ VE TAYĠNĠ Yüzey gerilimi.m"1). Bu çözeltinin 5 mi'si deney tüpüne konulur ve üzerine difenilkarbazid'inin %96 (h/h) etanoldeki çözeltisinden 2 mi ve seyreltik sülfürik asit R den 2 mi ilave edilir. 2. Yüzey ve arayüzey gerilimi sayısal olarak yüzey serbest enerjisine eĢittir.

lg 100 mi 3. Kullanılan yüzey etkin madde nedir? ÇalıĢma 7. Sessile damla yöntem Oscillating j et yöntemi Maksimum kabarcık yöntemi ÇalıĢma 7. Sorular: 1. Sonra diğer karıĢımı elinize sürerek yıkayınız. 74 b) Yukarıdaki formüle göre hazırlanan çözeltiden 10 mi baĢka bir tüpe konur. 5. 4. 6. Her iki karıĢımın çalkalandıktan sonraki görünüĢleri arasında fark oluyor mu? Oluyorsa nedenini açıklayınız. Tüp kıpırdatılmadan incelenir.• 5. yüzey gerilimi bilinen bir sıvının damla sayısı.1 Yüzey Etkenlik Yüzey etkin madde ArıtılmıĢ su Hazırlama a) Bir tüpe 10 mi su konur ve üzerine 1 mi zeytinyağı katılır. Sonra 1 dakika çalkalanır ve izlenir. Hangi karıĢım elinizden daha kolay yıkanıyor? Nedenini açıklayınız. Her bir karıĢımdan 2'Ģer mi alınız. damla ağırlığı veya damla hacmi yardımı ile ve Hagen-Poiseuille denklemine dayalı bir eĢitlik ile sıvının yüzey .2 Basit Damlalık ile Bir Sıvının Yüzey Geriliminin Tayini Bu yöntemin esası.m. izlenir. sonra 1 dakika çalkalanır. Tüp kıpırdatılmadan incelenir. Her bir karıĢımı koyduğunuz tüpleri laboratuvardan çıkarken kontrol edin ve iki karıĢım arasında gördüğünüz farkları yazınız. 6. Yüzey gerilimini açıklayınız. üzerine 1 mi zeytinyağı katılır. Her iki sıvı üzerine konan zeytinyağının durumu arasında fark var mı? Yüzey etkin maddelerin zeytinyağı ile su-zeytinyağı karıĢımlarının arayüzeyleri arasında fark görüyor musunuz? 2. Yüzey etkin madde nedir? y. Önce yüzey etkin maddeyi içeren karıĢımdan elinize sürüp yıkayınız.

Su ve zeytinyağından 5'er gram tartarak herbirinin kaç damla geldiğini saptayınız ve aĢağıdaki eĢitlik ile zeytinyağının yüzey gerilimini hesaplayınız.cm'1) y2 : Zeytinyağının yüzey gerilimi (dyn. Damla koptuğu anda damlanın ağırlığı sıvının yüzey gerilimine eĢittir. m.g/ 27tr m : Sıvı damlasının kütlesi (g) g : Yerçekimi ivmesi (980.s"2) r : Damlalık yarıçapı (cm) y: 75 Suyun yüzey gerilimi (72.cm"3) 76 8. Darası alınmıĢ bir kaba bu damlalık ile 50 damla su damlatılır ve tekrar tartımı alınarak 50 damla suyun kütlesi ile bir damla suyun kütlesi (mı) bulunur.7 cm.cm"3) p2: Zeytinyağının yoğunluğu (g. Bir damlalıktan damlamak üzere olan bir damlayı damlalık ucunda tutan kuvvet. Yi : Suyun yüzey gerilimi (dyn. VĠSKOZLUK VE TAYĠN YÖNTEMLERĠ Sıvının yüzey gerilimi (dyn. y = m.Bir damlalık veya pipet alınır. damlalık yarıçapı ve sıvının yüzey gerilimi ile orantılıdır. Bu kap kurutulur ve içine aynı damlalık ile bu kez zeytinyağından 50 damla damlatılır ve tekrar tartımı alınarak 50 damla yağın kütlesi ile bir damla yağın kütlesi (m2) bulunur.cm"1) mı: Suyun kütlesi (g) m2: Zeytinyağının kütlesi (g) B.g = 27try .geriliminin saptanmasıdır.cm"1) y2 : Zeytinyağının yüzey gerilimi (dyn. AĢağıdaki eĢitlikten yağın yüzey gerilimi hesaplanır. Yi : Suyun yüzey gerilimi (dyn.8 dyn/cm) yardımıyla zeytinyağının yüzey geriliminin tayini A.cm"1) .cm"1) r|ı : Suyun damla sayısı (5 gramının) •n2: Zeytinyağının damla sayısı (5 gramının) pı: Suyun yoğunluğu (g.

emülsiyon. merhem gibi non-Newtonian sistemlerin viskoziteleri akıĢ eğrileri (reogram) ile ifade edilebilmektedir.2.s"1) T| : Dinamik viskozluk (Pa. Kinematik viskozluk ise dinamik viskozluğun yoğunluğa bölünmesi ile elde edilen değer olup .m"3) 77 8. eĢitliği ile gösterilir. krem. v : Kinematik viskozluk (m2. Avrupa Farmakopesi 4'e göre viskozluk n ile.2. F / A= n (dv/ dx) Bu denklemde. Su. n= t/D Ģeklini almaktadır. saniye (mPa. Sıvıların akıĢ özellikleri kantitatif olarak ilk kez Newton tarafından incelenmiĢ ve aĢağıdaki denklem ile ifade edilmiĢtir. Bilyenin borudaki iki iĢaret çizgisi arasındaki mesafeyi geçiĢ süresi (t) saptanır ve aĢağıdaki denklem yardımı ile viskozluk (r|) hesaplanır. kinematik viskozluk ise v ile gösterilir. Direnç ne kadar büyük ise viskozluk o denli yüksektir. Viskozluk (Viskozite) Viskozluk. Newton akıĢ yasasına uyan sıvılar Newtonian. uymayanlar ise non-Newtonian sıvılar olarak adlandırılmıĢtır. dv / dx : Birbiri üzerinden kaymakta olan iki sıvı tabakası arasındaki kayma hızı (hız gradyanı) F / A : Kayma hızı oluĢturmak için birim alana düĢen kuvvet veya kayma gerilimi n : Dinamik viskozluk katsayısı veya dinamik viskozluk Avrupa Farmakopesi 4'e göre dv/dx. gliserin. sıvı parafin gibi yalın sıvıların viskozlukları sayısal bir değer ile ifade edilebilirken süspansiyon. kinematik viskozluk da mmV olarak ifade edilir. T] = t(Sb-Sf)B . D ile F/A ise t ile gösterilmekte ve denklem.8.s).s) p : Sıvının belirli bir sıcaklıktaki yoğunluğu (kg. bir sıvının akmaya karĢı gösterdiği dirençtir. Aletin bilyelerinden biri seçilerek boru içine üstten bırakılır. Viskozluğun düĢen bilye yöntemi ile tayini Aletin cam borusu viskozluğu ölçülecek sıvı ile doldurulur.1. Dinamik viskozluk milipaskal.

Martin. Lippincott fVilliams & Wilkins. 1. 4th Edition. Rotasyonel cup ve bob viskozimetresinin Ģematik gösterimi (Searle tip) [A.3. Philadelphia. 4th Edition. 1993]. Lippincott Williams & JVilkins.1. Dönme momenti sıvının kayma gerilimi ile orantılıdır. koni veya döner disk (spindle) Ģeklinde olabilen kısmı daldırılır. Philadelphia. Hoeppler düĢen bilye viskozimetresi [A. 463. Physical Pharmacy. Physical Pharmacy. 463. 81 ÇalıĢma 8. bir rotasyonel viskozimetre tipi olan Bob and Cup viskozimetresinde (ġekil 8.3.cm"3) Sıvının yoğunluğu (g.cm"3) Seçilen bilyeye ait ve aletin kitapçığında verilen bir sabit Örnek tüpü içindeki bilye ġekil 8.3) sıvı içerisine daldırılan silindir Ģeklindeki kısım döndürüldüğünde etrafındaki sıvıyı sürüklemesi sonucu oluĢan dönme momenti bir yay ya da sensör ile ölçülür. Örneğin. Motora bağlı Ģaft Örnekteki kayma gerilimi ile orantılı dönme momenti takımı Sabit cup Kayma gerilimi altındaki örnek HapsedilmiĢ hava kabarcığı ġekil 8. 80 8. Viskozluğu ölçülecek sıvı aletin kabına konur. Viskozluğun rotasyonel viskozimetre ile tayini Bu viskozimetreler ile elde edilen kayma hızı ve kayma gerilimi verileri grafiğe geçirilerek reogram oluĢturulur. Ġçine.%3 a/h'lik karboksimetilselüloz (CMC) çözeltisinin .2. cihazın silindir. 1993]. .2. Martin.t Sb Sf: B: Sıvının viskozluğu (cP) Bilyenin geçiĢ süresi (s) Bilyenin yoğunluğu (g.

5.001-1000 nm arasındadır. diğeri ise dispersiyon ortamı veya taĢıyıcı (vehikül) olarak adlandırılan sürekli faz veya dıĢ fazdır. Fazlardan biri dispers faz. sıvı veya gaz halindeki bir fazın. Sıvının akıĢ tipine göre viskozimetre seçimi nasıl olur? 3.Sıvı vazelinin. oda sıcaklığındaki viskozluklannı her üç aletle de çalıĢarak tayin ediniz. Protargol Su Hazırlama: Protargol saat camında tartılır. 2.%5 a/h'lik bentonit çözeltisinin. liyofilik ve amfıfılik (assosiyasyon. Kollargol %1 (a/a) 0. sıvı bir faz içinde dağıtılması ile hazırlanan preparatlardır. miseler) kolloidal dispersiyonlar Ģeklinde sınıflandırılırlar. Sorular: 1.m. dağılan faz veya iç faz. Sonuçlannı karĢılaĢtırıp nedenlerini yazınız. 100.0 mi . En az iki fazdan oluĢurlar. kaynatılan ve soğutulan arıtılmıĢ suyun bir kısmı ile bir erlene aktarılır.5 g y.2. ÇalıĢma 9. Viskozluğun sıcaklık ile iliĢkisini yazınız. liyofobik. Rotasyon viskozimetresine göre artan hızlarda herbir sıvının reogrammı çiziniz. KOLLOIDAL DISPERSIYONLAR Katı.1. Sıvı vazelinin dinamik viskozluk ve kinematik viskozluk değerlerini deney sıcaklığınızda ne kadar buldunuz? 4. Kolloidal partiküllerin büyüklüğü genellikle 0. kinetik ve elektriksel özellikler gösteren kolloidal sistemler. Bentonitin %5 a/h'lik çözeltisi ne tip bir akıĢ göstermektedir? 6. DüĢen bilye yöntemi ile güvenilir viskozluk değeri elde edilebilmesi için tayinde nelere dikkat edilmelidir? 82 9. Polimer ve protein gibi makromoleküllü maddelerin moleküler düzeyde dağılım gösterdikleri çözeltiler kolloidal dispersiyon Ģeklindedir. Ağzı kapatılarak homojen dağılana kadar bekletilir. 3. Optik. ÇalıĢma 9. Mezüre aktarılıp soğutulan arıtılmıĢ suyun geri kalan kısmı ile istenen hacme tamamlanır.2.

. Süspansiyonlar formülasyonlannda iç faz olarak etkin madde.Su Hazırlama: y. çalkalanınca homojen dağılması ve her seferinde tam dozda ilaç alınmasına olanak verecek Ģekilde formüle edilmiĢ olması istenir.m. koku ve tat vericiler içerebilirler. • • • Oral uygulanan karıĢımlar Haricen uygulanan losyonlar Enjeksiyonluk (parenteral) süspansiyonlar olarak sınıflandırılabilirler. karıĢtırılır ve elde edilen karıĢım mezüre alınır. Protargol ve kollargolün bileĢimleri nedir? 2. geri kalan suyun bir miktarında çözündürülerek havana eklenir. Ancak farmasötik bir süspansiyonun çökmesinin tersinir (reversibl) olması.Ticari preparatları var mıdır? AraĢtırınız. 83 10. Tozlar havana geometrik seyreltme yöntemine göre eklenir. Protargol ve kollargol preparatları ne amaçla kullanılırlar? 3. renk.1 um'den büyüktür. Ancak istenen ağırlığa tamamlanır. etiketlenir. mikrobiyal kontaminasyona dayanıklı ve homojen bir görünümde olmalıdır. koruyucu kolloid. Süspansiyon ilaç Ģekli küçük çapta hazırlanırken. kıvam vericiler. pH ayarlayıcılar (tamponlar). Sorular 1. Hemen bütün farmasötik süspansiyonlarda partikül büyüklüğü 0. Kimyasal yönden stabil. Partikül büyüklüğü dağılımı dar bir aralıkta olmalı ve çöktüklerinde kek oluĢturmamalıdır. Ġyi formüle edilmiĢ süspansiyonlar bazı temel özelliklere sahip olmalıdırlar. Havanda kalan artık bir miktar su ile mezüre aktarılır ve istenen hacme tamamlanıp ambalaj kabına doldurulur. Ayrıca "Kullanmadan önce çalkalayınız" uyarısı taĢıyan etiket yapıĢtınlmalıdır. Suda çözünen maddeler. havanda önce kaba partiküllü toz (d >5mm) maddeler ince partiküllü toz (d= 1-5 mm) haline getirilir. Protargol preparatı gibi hazırlanır. koruyucular. Homojen görünümlü heterojen özellikte dispers sistemler olan süspansiyonlarda dispersiyon ortamında dağılmıĢ dispers faz partikülleri zamanla çökerler. flokülasyon. dıĢ faz olarak ise taĢıyıcı (vehikül). köpük kırıcı ajan. ıslatıcı ajan. kolay akabilecek bir Ģekilde olmalıdır. Farmasötik süspansiyonlar. Havandaki karıĢıma bir kısım taĢıyıcı (su) ilave edilir ve karıĢtırılır. ince toz haline getirilmiĢ çözünmeyen katı bir maddenin sıvı bir ortam içinde dağıtılması ile oluĢmuĢ kaba bir dispersiyondur. SÜSPANSĠYONLAR Farmasötik bir süspansiyon. Viskozluğu. deflokülasyon ve süspansiyon ajanları.

defloküle süspansiyonun final çökelti hacmine (Vo. F / Fa. Ġdeal olanı F=l olmasıdır. Sonra bu formülasyona flokülasyon ajanı eklenerek floküle süspansiyon oluĢturulur.Süspansiyon ilaç Ģeklinin kalitesini. kokusu.3. oranından flokülasyon derecesi "p" bulunur. 10. Flokülasyon Derecesinin Saptanması Bir süspansiyon formülasyonunun hazırlandığı andaki sedimentasyon hacmi (Fa. Süspansiyon çöktükten sonra ise çöken kısmın hacmi (Vu) veya yüksekliği (hu) ölçülür. 10. Sedimentasyon Hacminin Hesaplanması Hazırlanan süspansiyonun hacmi (Vo) veya yüksekliği (h0) hazırlandıktan hemen sonra ölçülür. Geometrik Seyreltme Yöntemi .1. Bu durumda F değeri hesaplanır.2. rengi pH'sı yoğunluğu viskozluğu sedimentasyon parametreleri kolay karıĢabilirliği partikül büyüklüğü zeta potansiyeli iĢaretli potensi (etki gücü) mikrobiyal içeriği insanda kullanım güvenliği sayılabilir. Süspansiyonların 84 değerlendirilmesinde gözönünde bulundurulan baĢlıca parametreler arasında süspansiyonun. Formülasyon çalıĢmalarında floküle süspansiyon amaçlanmıĢ ise P değerinin yüksek olması istenir. 10.) oranından da (P =VU/Va)) hesaplanabilir.) hesaplanır. P değeri ayrıca floküle süspansiyonun final çökelti hacminin (Vu). • • • • • • • • • • • görünüĢü. F değeri l'e eĢit veya l'e yakın olmalıdır. Vu/V0 veya hu/ho oranından F değeri hesaplanır. kabul edilebilirliğini ve performansını belirleyen bazı önemli parametreler vardır.

Çalkalama iĢleminden sonra herbir tüpte 5. Suyun bir miktarı ile karıĢtırılarak bir mezüre alınır. Mezürdeki süspansiyon iyice çalkalandıktan sonra bundan bir tüplüğe yan yana yerleĢtirilmiĢ 3 ayrı deney tüpüne 10'ar mi konur.3 'lük kitre zamkı çözeltisi C tüpüne 10 mi % l'likkarboksimetilselüloz (25 cP) çözeltisi konur ve tüpler çalkalanır. Ardından konan tozu izleyen daha fazla miktardaki tozdan havandaki madde miktarı kadar 85 alınıp eklenir ve karıĢtırılır. B ve C tüplerindeki süspansiyonların belirli zamanlarda ölçtüğünüz çökelti hacimlerini (Vu. Havana önce formülasyonda yer alan en düĢük miktardaki madde konur. Herbir tüpte 20'Ģer mi (Vo) süspansiyon bulunmaktadır. 15. B. dakikalarda ve daha sonra 2 saat boyunca her 20 dakikada bir oluĢan çökeleğin hacmi (Vu) veya yüksekliği (hu) ölçülür. Havandaki artık geri kalan su ile mezüre aktarılarak süspansiyon 70 ml'ye tamamlanır. ve 20. mi) veya çökelti yüksekliklerini (hu.m. B ve C tüplerindeki süspansiyonların belirli zamanlardaki sedimentasyon hacimlerini (F= Vu/ Vo) hesaplayınız ve verileri bir tablo halinde gösteriniz 5g 20 g 70 mi . • A. ÇalıĢma 10. C olarak kodlanır.Tozların birbiriyle karıĢtırılmasında uygulanan bir yöntemdir.1). Hazırlama: Bir havanda çinko oksit gliserin ile iyice ezilir. Her eklemeden sonra karıĢtırma yapılır.1. A tüpüne 10 mi su B tüpüne 10 mi % 0. cm) bir tablo halinde gösteriniz (Tablo 10. Süspansiyonlarda sedimentasyon hacminin saptanması Çinko oksit Gliserin ArıtılmıĢ su y. Miktarı en az olandan en fazla olana doğru bir sıra izlenerek ve her defasında havandaki miktar kadar eklenerek tüm tozların ilavesi tamamlanır. 10. • A. Tüpler A.

dakika) ölçülen çökelti yüksekliklerini (h^ cm) ve hesapla bulunan sedimentasyon hacmi değerlerini (F) bir tablo halinde gösteriniz. Süspansiyonların belirli zaman aralıklarındaki sedimentasyon hacimleri (F). Süspansiyonların belirli zaman aralıklarındaki çökelti yükseklikleri (hu).2).Herbir tüpte baĢlangıçta ölçülen yüksekliği (h0. t (dakika) h0 (cm) hu (cm) F= V h0 5 10 15 20 40 60 80 120 140 87 h0 : BaĢlangıç yüksekliği (cm) t : Zaman (dakika) hu : t anındaki çökelti yüksekliği (cm) F=hu/h0 5 10 15 20 40 60 80 100 120 140 Zaman (dakika) 5 10 15 20 40 60 80 100 120 140 .3. cm) belirli zamanlarda (t. Tüp kodu A B C 1.1. Herbir süspansiyon için ayrı bir tablo oluĢturunuz. Tablo 10.2. Süspansiyonların ho ve t'ye bağlı olarak elde edilen huve F değerleri.(Tablo 10. 86 Tablo 10. Tüp kodu A B C Tablo 10.

3'ten yararlanarak apsiste t değerlerine karĢı ordinatta F= hu/ ho değerleri bir grafik kağıdına geçirilerek grafiği çizilir. ve 4. Defloküle süspansiyonun (l. 2. ÇalıĢma 10. tüpler distile su ile 10 mi hacme tamamlanır..Losyon Lotion ÇöktürülmüĢ kükürt 10 g Talk 20 g Çinko oksit 20 g Gliserin 20 g Metilselüloz (25 cP) U . Sulu pudra. 1. Grafik kağıdında her 20 dakika 1 cm olarak iĢaretlenecektir. tüpe 5 mi distile su.m. P=F/F. tüpe 3 mi miktarlarda flokülasyon ajanı olarak monobazik potasyum fosfat (KH2PO4) çözeltisi (%0. 3. 3.3.Tablo 10. 2. 3.tüp) ve floküle süspansiyonların (2. tüpler) sedimentasyon hacimleri saptanarak flokülasyon dereceleri (P) hesaplanır.Çizilen grafiğin yorumunu yapınız ve en uygun F değerini veren süspansiyon formülünü belirleyiniz.Hazırladığınız süspansiyonlann p değerlerine göre yorumunu yapınız. 5g 5 mi 25 mi Bir mezüre bizmut subnitrat ve metilselüloz çözeltisi konup 25 ml'ye su ile tamamlanarak defloküle bir süspansiyon oluĢturulur.2. F : Floküle süspansiyonun sedimentasyon hacmi Fa. 3.F : Sedimentasyon hacmi 2.5 a/h) eklenir.: Defloküle süspansiyonun sedimentasyon hacmi Sorular: 1. Buna göre en iyi olanı hangisidir? 88 ÇalıĢma 10. Bu süspansiyondan bir tüplüğe yerleĢtirilmiĢ 4 tüpün içine 5'er mi konur.. Süspansiyonlarda flokülasyon derecesinin (P) saptanması Bizmut subnitrat Metilselüloz çözeltisi (%1 'lik) ArıtılmıĢ su y. ve 4. tüpe 2 mi ve 4. tüpe 1 mi.

.Ambalaj üzerine hangi etiket yapıĢtınlır? 3. Her seferinde havandaki toplam madde miktan kadar eklemeler yapılarak talk ve çinko oksitin kükürt ile homojen kanĢması sağlanır.m. azar azar karıĢtırarak metilselüloz müsilajı da eklendikten sonra kanĢım ĢiĢeye alınarak etiketlenir ve teslim edilir.Formülasyondaki herbir maddenin görevini yazınız. Buna metilselüloz eklenerek karıĢtırılır. Sonra üzerine aynı miktarda (5g) talk eklenip iyice karıĢtırılır. Sorular: 1.ArıtılmıĢ su Hazırlama: 100 g Gerekli miktardaki suyun 1/3'ü 80-90° C'ye kadar ısıtılır. ÇalıĢma 10. Üzerine suyun geri kalanı eklenerek karıĢım 10° C'ye kadar soğutulur.4. KarıĢımın üzerine gliserin damla damla eklenerek karıĢtırılır ve havana. Yarım saat bekletilir.Bu ilaç Ģekli ne amaçla ve ne Ģekilde kullanılır? 2. Kalamin Losyon (BP 1988) Calamine Lotion Kalamin Çinko oksit Bentonit Sodyum sitrat SıvılaĢtırılmıĢ fenol Gliserin 1000 mi 89 Hazırlama: 150 g 50 g 30 g 5g 5 mi 50 mi ArıtılmıĢ su (kaynatılmıĢ soğutulmuĢ) y. Bir cam havana önce kükürt konup iyice ezilir.

Benzoik asit 30 mi sıcak suda çözülür ve çözelti soğutularak havandaki karıĢıma azar azar eklenir.200 g Nane esansı 0. . yağ ve emülgatör içerir ve üç fazdan oluĢur.Bu preparat nasıl bir farmasötik sistemdir? ÇalıĢma 10.100 g Gliserin 2. 90 11. Üzerine gliserin eklenerek toz karıĢımının iyice ıslanması sağlanır.Havanda bentonit.000 g Kitre zamkı 0. homojen hale getirilir.000 mi Hazırlama: Kaolin 50 mi su ile karıĢtırılır.Bu süspansiyon ne amaçla kullanılır? 2.5. istenilen miktara geri kalan su ile tamamlanır.000 mi Benzoik asit 0. çinko oksit ve kalamin geometrik seyreltme ile karıĢtırılır. Buna suyun 2/3'ünde çözündürülen sodyum sitrat çözeltisi eklenerek karıĢtırılır ve sıvılaĢtırılmıĢ fenol de eklenip karıĢım mezüre alınır. Sorular: 1 .m 100. Üzerine kaolin dispersiyonu ve nane esansı ilave edilerek oluĢan karıĢım mezürde istenilen hacme su ile tamamlanır.500 g Sodyum sakarin 0. EMÜLSĠYONLAR Emülsiyonlar. Farmasötik bir emülsiyon temel olarak su.000 g Pektin 1. • Ġç faz (dispers faz veya dağılan faz). kitre zamkı ve sodyum sakarin konup üzerine gliserin eklenerek iyice ezilir. Sorular: 1.075 mi ArıtılmıĢ su y.Kalamin nedir? 2.Formülde yer alan herbir maddenin görevini yazınız. birbirleriyle karıĢmayan iki sıvıdan birinin diğeri içinde bir emülsiyon oluĢturucu (emülgatör) yardımıyla damlacıklar halinde dağılmasıyla oluĢmuĢ homojen görünümlü heterojen dispers sistemlerdir.Bu losyon ne amaçla kullanılır? 3. Kaolin-Pektin Süspansiyonu (NF XIV) Kaolin-Pectin Suspension Kaolin 20. Havana pektin.

Bu oranlar yağın özelliğine göre seçilir. • • • Oral emülsiyonlar Topikal emülsiyonlar Ġnjeksiyonluk (parenteral) emülsiyonlar Ģeklinde sınıflandırılır. primer emülsiyon oluĢumunu gösteren karakteristik "Ģak 91 Ģak" sesi duyulana kadar karıĢtırılır. • • • Kuru zamk yöntemi (Kontinental yöntem) YaĢ zamk yöntemi (Ġngiliz yöntemi) ġiĢe yöntemi Her üç yöntemde esas önce primer emülsiyonun oluĢturulmasıdır. uçucu yağ ve oleo-resin oluĢuna göre sırasıyla 4:2:1. Emülsiyonların Hazırlanması Hazırlama yöntemi. YaĢ zamk yöntemi: Bu yöntemde emülgatör çözündüğü faza eklenir ve üzerine diğer faz eklenerek primer emülsiyon oluĢturulur. sabit yağ. Küçük çapta hazırlamada baĢlıca üç yöntem uygulanır. 3:2:1. 1:2:1 (yağ:su:zamk) oranlan kullanılır. Bir emülsiyonda yağ ve su fazı oranlan ile kullanılan emülgatör tipi emülsiyonun tipini belirler.Yağın. 2:2:1.1. Üzerine geri kalan sulu faz eklenerek istenilen hacme tamamlanır. üç fazlı olan çoklu emülsiyonlar ise su/yağ/su (s/y/s) ve yağ/su/yağ (y/s/y) tipinde hazırlanabilirler. mineral yağ. ürün miktarına ve formülasyona bağlı olarak farklılık gösterir. su ve zamk belirli oranlarda almır. mikroemülsiyon . Ġki fazlı olan klasik emülsiyonlar yağ/su (y/s) ve su/yağ (s/y) tipinde. emülsiyon çeĢidine. çoklu emülsiyon ve nanoemülsiyon gibi çeĢitleri bulunan farmasötik emülsiyonlar uygulanma alanlarına göre. 11.• • Emülsiyon oluĢturucu (emülgatör) DıĢ faz (dispersiyon ortamı veya sürekli faz) Klasik emülsiyon. hızla karıĢtırılır ve primer emülsiyon suyu eklenerek aynı yönde sürekli. Kuru zamk yöntemi: Bu yöntemde emülgatör çözünmediği faza serpiĢtirilerek eklenir. Daha sonra sürekli . Primer emülsiyon için yağ.

Stabil emülsiyonların oluĢturulabilmesi için yağ fazının HLB değerine eĢit değerde HLB değerine sahip emülgatör veya emülgatör karıĢımı kullanılmalıdır. HLB değeri daha düĢük olan bir yüzey etkin maddenin lipofılik özelliği daha fazladır. Griffin'e göre. HLB=20[l-(S/A)] formülü ile hesaplanabilir. 92 S: Esterin sabunlaĢma sayısı A: Yağ asidinin asit sayısı Çok sık kullanılan yüzey etkin maddelerin bazılannm HLB değerleri Tablo 11. hidrofilik-lipofılik denge "HLB" olarak ifade edilir.2. ġiĢe yöntemi: Genellikle uçucu yağ içeren emülsiyon formülasyonları için uygun bir yöntemdir. Griffin.6) sahiptirler. Yüzey etkin maddelerin HLB değerlerinin hesaplanmasında değiĢik formüllerden yararlanılabilir: • Hidrofilik kısmı polioksietilen olan noniyonik bir yüzey etkin maddenin HLB değeri. Bu cetvel yardımıyla her bir sınıf yüzey etkin maddenin optimum etki aralığını saptamak mümkündür.fazın geri kalan kısmı eklenerek istenilen hacme tamamlanır.1 'de gösterilmiĢtir. E: Etilenoksitin ağırlıkça yüzdesi • Gliseril monostearat gibi polihidrik alkollerin yağ asidi esterlerinin HLB değeri. amfıfılik molekülün hidrofilik kısmının yüzde ağırlığının beĢe bölünmesi ile elde edilen değerdir. Su içinde yağ (y/s) tipi bir emülsiyonun yağ fazı için "gerekli hidrofil-lipofil denge (RHLB)" olarak adlandırılan spesifik bir HLB gereklidir. 11. HLB Değeri ve Hesaplanması HLB.8-8. Amfıfılik moleküllerin hidrofilik ve lipofılik kısımları arasında bir denge vardır. Primer emülsiyon oluĢumu gözlenince geri kalan sıvı faz eklenir ve çalkalanır. HLB= E / 5 formülünden hesaplanabilir. yüzey etkin maddelerin HLB değerlerinin bir ölçüsü olarak ampirik bir cetvel oluĢturmuĢtur. Bu. Sorbitan esterleri olan Spanlar lipofiliktirler ve düĢük HLB değerlerine (1. Spanlarm polioksietilen türevleri olan Tweenler ise hidrofiliktirler ve yüksek HLB değerlerine (9. Üzerine 2 k su eklenerek çalkalamaya devam edilir. Aynı yağ fazı ile yağ içinde su (s/y) tipi bir . Primer emülsiyon için 1 k zamk ĢiĢeye alınır ve üzerine 2 k uçucu yağ eklenip iyice çalkalanır.7) sahiptirler.6-16.

59 hesaplanmıĢ olur.2 g Boya gerekli miktar ArıtılmıĢ su y. 2. Bazı yüzey etkin maddelerin HLB değerleri. ağırlık fraksiyonu ile RHLB değerinin çarpımından elde edilen değerlerin toplamıdır. yağ fazına katkıda bulunan yağ benzeri her bir bileĢenin. Örnek olarak HLB değeri 15 olan Tween 80 ile HLB değeri 4.70 Lanolin (10/50) x 12 = 2.00 Setil alkol (5/50) x 15 = 1.4.50 Toplam HLB (Emülsiyon için) 10.0 .1. Balmumu (15/50) x 9 = 2.6) biri altında ve diğeri üstünde olan iki emülgatör seçilir. y/s tipi emülsiyon için 2.40 Parafin (20/50) x 10 = 4.18 g Tween 80 alınmalı ve geri kalan 0. Madde Oleik asit Polioksietilen sorbitol balmumu türevi (G-1706) Sorbitan tristearat 2. 100 g Toplam RHLB değeri.6 . Omek 11. Bu nedenle 100 g emülsiyon için.0 2.emülsiyon oluĢumu için farklı bir RHLB gereklidir.3) = 0.1 HLB 1. y/s ve s/y tipi her iki emülsiyon için HLB değerleri birçok yağlar ve yağ gibi maddeler için ampirik olarak saptanabilir.3 olan Span 80 seçilmiĢ olsun.82 g'ı da Span 80 ile tamamlanmalıdır.60 Bundan sonra HLB değerleri emülsiyon için gerekli HLB değerinin (bu örnekte HLB = 10.m. 93 % Tween 80 = (RHLB.0 g emülgatör gerekli idi.4.HLB düĢük) / (HLB yüksek .59 = 1.0 x 0.1.HLB düĢük) denklemi kullanılarak % Tween 80 = (10. Yağ/su tipi bir emülsiyon formülü ve RHLB RHLB değeri Balmumu 15 g 9 Lanolin 10 g 12 Katı parafın 20 g 10 Setil alkol 5g 15 Emülgatör 2g Koruyucu 0. Tablo 11.0 .3) / (15.

0 40.0 20. Damlacık büyüklüğü ve büyüklük dağılımının tayini 5.1 15.5 10.3.9 18.0 Polioksietilen alkil fenol (Igepal Ca-630) 12.0 13.Organoleptik kontroller 2.3 4.8 11. Viskozluk tayini 11.5 6.1 12. Fiziksel stabilite Kimyasal stabilite Mikrobiyolojik stabilite .1 8. 2.Gliseril monostearat Sorbitan mono-oleat (Span 80) Dietilen glikol monostearat Gliseril monostearat (Tegin) Dietilen glikol monolaurat Sorbitan monolaurat (Span 20) Polietilen lauril eter (Brij 30) Jelatin (Pharmagel B) Metil selüloz (Methocel 15 cP) Polioksietilen lauril eter (G-3705) Polioksietilen monostearat (Myrj 45) Trietanolamin oleat Polietilen glikol 400 monolaurat Polioksietilen sorbitan mono-oleat (Tween 80) Polioksietilen sorbitan monolaurat (Tween 20) Polioksietilen lauril eter (Brij 35) Sodyum oleat Potasyum oleat Sodyum lauril sülfat 94 11.Etkin madde miktar tayini 3.7 16.5 9.4. 3.8 1 .0 16.8 10. Emülsiyon tipinin tayini 4.6 9.7 5. Emülsiyonlarda Yapılan Stabilite ÇalıĢmaları 1. Emülsiyonlarda Yapılan Kontroller 3.8 4.

50ml Hazırlama A: Toz halindeki arap zamkı üzerine gerekli miktarda primer emülsiyon suyu konup karıĢtırılır ve zamk müsilaj haline getirilir. 95 ÇalıĢma 11. 3:2:1 (yağ:su:emülgatör) oranına göre hesaplanan primer emülsiyon suyu ilave edilir. Sonra beĢ dakika daha karıĢtırılır.Preparatın hazırlanma yöntemi nedir? 2. 4 mi suyun hepsi birden katılır. istenen hacme tamamlanır. Hazırlama B Toz halindeki arap zamkı üzerine sıvı parafin ilave edilip karıĢtırılır. Karakteristik Ģak Ģak sesleri .2. Daha sonra 15 mi su yine azar azar ve devamlı karıĢtırılarak ilave edilir. Primer emülsiyon oluĢunca 2-3 dakika daha karıĢtırılır ve kalan nane suyu ilave edilip. havan eli ile yavaĢça karıĢtırılır. Üzerine zeytinyağı ilave edilip. derhal hızla ve aynı yönde karıĢtırılır. Üzerine yavaĢ yavaĢ ve karıĢtırılarak 10 mi basit Ģurup katılır.Emülsiyonun tipini belirleyiniz.1. Emülsiyon tipini hangi yöntemler ile tayin ettiniz? Sizin emülsiyonuzun tipi nedir? Yazınız.ÇalıĢma 11. Sorular: 1 . Sıvı parafin emülsiyonu Emulsio olei paraffıni Sıvı parafin 12 mi Arap zamkı 4g Nane suyu y.Preparatın farmasötik Ģekli nedir? Hangi amaçla kullanılabilir? 3. Sonra sıvı parafin azar azar ve karıĢtırılarak ilave edilir. Zeytinyağı emülsiyonu Olive oil emulsion Emulsio olei olivae Zeytinyağı 8 mi Arap zamkı 2g ArıtılmıĢ su 4 mi Basit Ģurup 10 mi ArıtılmıĢ su 15 mi Hazırlama: Kuru bir porselen havana arap zamkı konur. ġiĢeye konur ve uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir.m. Primer emülsiyonun oluĢtuğunu gösteren belirgin Ģak Ģak sesi duyulana kadar karıĢtırmaya devam edilir.

Hidrokarbon sıvağları 2. Suyla uzaklaĢtınlabilen (yıkanabilen) sıvağlar 15 mi 15 mi .Hazırladığınız preparat hangi emülgatörü içeriyor? Bu.NF 22 ) 1.A ve B yöntemleri arasındaki fark nedir? Her iki yöntemin adını yazınız.Absorpsiyon sıvağlan • Anhidr absorpsiyon sıvağlan • s/y tipi absorpsiyon sıvağlan 3. ġiĢe döndürülerek yağın ĢiĢenin iç yüzeyini bir film halinde kaplaması sağlanır. Yarı Katı Sıvağların Sınıflandırılması ( USP 27.7. Kalan nane suyu azar azar ilave edilerek istenilen hacme tamamlanır. 2. Kireç Linimenti Linimentum calcicum Zeytinyağı Kireç suyu 96 Hazırlama: Zeytinyağı kuru. Her iki yöntemden hangisi ile emülsiyon daha kolay hazırlanıyor? 3. hangi özellikte bir emülgatördür? 97 12. ġiĢenin ağzı kapatılır ve beyaz-krem renkli bir emülsiyon oluĢana kadar hızla çalkalanır.Linimentler hangi amaçlarla kullanılır? 3. teslim edilir.Bu emülsiyon hangi amaçla kullanılır? 4.Bu formülasyon hangi amaçla kullanılır ve etiketine neler yazılmalıdır? 2. Sorular: 1. renksiz bir ĢiĢeye konur.Havanlarınız suyla yıkanıyor mu? Nedenini yazınız. Sonra üzerine süzülmüĢ kireç suyu ilave edilir.3.duyuluncaya kadar hızlıca karıĢtırılır.Hazırlanan preparatın farmasötik Ģekli nedir? Ġç ve dıĢ fazına göre tipini yazınız. Sorular: 1. Uygun Ģekilde etiketlenip. ÇalıĢma 11.

Örnek: Beyaz vazelin Katı parafın Balmumu 2) Absorpsiyon Sıvağlan: • Fiziksel özelliklerini (kıvam vb. bir s/y tipi emülsiyon oluĢumu ile bünyesine alan. Örnek: Susuz lanolin (Anhidr lanolin) b) s/y tipi absorpsiyon sıvağlan: • s/y tipi emülsiyon yapısında sıvağlar olduklarından kendi yapılannda su vardır. • Temizlenmeleri. • Emoliyan (yumuĢatıcı) özellikleri vardır. • Emoliyan özellikleri vardır.) değiĢtirmeden yapılannda su tutabilen sıvağlardır. suyla yıkanmaları çok zordur. • Sürüldüklerinde yağlı bir his bırakırlar. • Deri üzerinde yağlı bir his bırakırlar. • Sıvı etkin maddelerin hastaya verilmesinde ve sulu yaralarda tercih edilirler. • Okluzif (örtücü-koruyucu) etkileri vardır. . 100 • Suda çözünmezler. Ağırlıklarının iki katı su tutabilirler. • Suda çözünmezler. Suda çözünen sıvağlar 1) Hidrokarbon Sıvağlan: • Su tutma özellikleri yoktur. a) Anhidr absorpsiyon sıvağlan: • Eklenen suyu. Bununla birlikte.• (y/s tipi sıvağlar) 4. sonradan eklenen bir miktar suyu da tutabilirler. • Deride yağlı bir his bırakırlar. Bu sıvağlar iki alt gruba ayrılırlar. absorplayan anhidr sıvağlardır.

NF 22) 4. • Okluzif etkileri yoktur. y/s Tipi Emülsiyon Sıvağları (su ile uzaklaĢtınlabilen/yıkanabilen sıvağlar): • Bu sıvağlar su ile yıkanabilir. • Antioksidanlar. • Penetrasyon artırıcı maddeler. • Deride yağlı bir his bırakmazlar. Örnek: Polietilenglikol merhemi (USP 27 . etkin madde ve sıvağdan baĢka. • Koku ve renk maddeleri bulunabilir. Yarı Katı Preparatlarin Hazırlanması • Oda sıcaklığında hazırlama • Eritme ve sıcakta hazırlama olmak üzere 2 Ģekilde hazırlanırlar. • Okluzif etkileri yoktur. su ile seyreltilebilirler. Hazırlama yöntemi sıvağın cinsine ve etkin maddelerin özelliklerine göre seçilir.NF 16) 3.) içermezler. • Viskozluk artırıcılar.8. • Yapılarında suda çözünmeyen yağlı maddeler (vazelin vb. 12.NF 22) Gliserin Merhemi Yan katı preparatlarda. su ile yıkanabilirler. Suda Çözünen Sıvağlar: • Suda tamamen çözünürler. Örnek: Hidrofil merhem (USP 27 . • y/s tipi emülsiyon sıvağlan. • Antimikrobiyal koruyucular. • Deriye sürüldüklerinde yağlı his bırakmazlar. deriden ve giysilerden su ile kolayca uzaklaĢtırılabilirler. . • Stabilize edici maddeler.Örnek: Kold krem (USP 21 .

alkol gibi bir çözücüde çözünüyorsa önce bu çözelti formüldeki sıvağa yedirilir. Bu iĢlemde havan ve havan 101 elinden yararlanılır.pH kontrolü 5. balmumu gibi yüksek derecede eriyen maddeler porselen bir kapsül içinde su banyosunda eritilir.9. Sıvağ. soğuyana kadar karıĢtırılır. sürülebilen kıvamda olan sıvağlar ile çalıĢırken kullanılır. • Etkin madde su. Yarı Katı Preparatlarda Yapılan Kontroller 1. daha sonra diğer maddeler karıĢtırılır. yağ fazının üzerine eklenip soğuyuncaya kadar karıĢtırılır. Ayrıca etkin madde eğer sıvağm erimiĢ halinde çözünebiliyor ise yine bu yöntem kullanılabilir. katı parafın gibi oda sıcaklığında katı olan maddeler ile yarı katı maddelerin bir karıĢımı ise eritme yöntemi tercih edilir. Burada: • Sıvağı oluĢturan maddelerin havanda karıĢtırmaya uygun yumuĢaklıkta olması gerekir (vazelin gibi). sıvağm küçük bir miktarı ile homojen olarak karıĢtırılır. ayrı ayrı kaplarda su banyosu üzerinde 70-72°C'ye kadar ısıtılır. ince toz haline getirilmiĢ katı etkin madde eklenip. Burada: • Sıvağm eritilerek hazırlanmasında katı parafın. • Emülsiyon tipi sıvağlarda sıvağ hazırlandıktan sonra ılık iken etkin madde emülsiyona eklenebilir.Ağırlık kontrolü . 12. Özellikle merhem tipi majistral preparatların hazırlanmasında tercih edilen bir yöntemdir. Daha sonra bu kütle. sonra diğerleri ilave edilir. sıvağm kalanı ile geometrik olarak seyreltilir.Homojenite kontrolü 2.Sterilite kontrolü (oftalmik preparatlar) 6. alkol ya da deriye zarar vermeyen baĢka bir çözücüde çözünmüyorsa ince toz edilmiĢ etkin maddenin tamamı. • Etkin madde su. Sürekli karıĢtırılan sıvağa.Oda sıcaklığında karıĢtırma yöntemi bu sıcaklıkta yan katı. Su fazı.Fiziksel kontroller 3. • Emülsiyon tarzında olan formüllerde yağ fazını ve su fazını oluĢturan maddeler.Reolojik kontroller 4.

Suyla yıkanabilen sıvağlar Hidrofil merhem (USP 27 .Hidrokarbon sıvağları Beyaz vazelin Beyaz merhem (USP 27 .in vitro etkin madde çıkıĢ tayini a. Sonra kağıtlar .Mikrobiyolojik kontroller 102 8. Merhemlerden in vitro Etkin Madde ÇıkıĢının Ġncelenmesi Sodyum salisilat Sıvağ 5g 100 g Bu çalıĢmada birbirinden farklı tipte merhem sıvağları kullanılacaktır.Suda çözünen sıvağlar PEG merhemi (USP 27 .Kantitatif Yöntemler • Zarlı yöntemler • Zarsız yöntemler 9. Deneyler her gruptan bir sıvağ ile iki paralel olarak gerçekleĢtirilecektir.7. YaklaĢık 0. Kağıtlar boĢ ve uygun büyüklükteki iki beherin üzerine yerleĢtirilir.NF 22) 2.10. 10 dakika bekletilir.Absorpsiyon sıvağları Susuz lanolin Basit merhem (BP 1999) 3.Kalitatif Yöntemler • Kromatografık yöntem (Kağıt kromatografısi) • Ağar jeli yöntemi b.in vivo tayinler 12.NF 22) Gliserin merhemi a. Bir petri kutusunun iç çapı büyüklüğünde kesilir. 1 .7 mi %10 FeCl3 çözeltisi ile kağıdın her tarafı damla damla ıslatılır. Kalitatif Yöntemler Kromatografık yöntem (Kağıt kromatografısi) Deneyin yapılıĢı: Ġki tane kantitatif süzgeç kağıdı alınır.NF 22) Stearik asit merhemi 4.

15.. ve 120. 2. kalibrasyon eğrisi yardımı ile jig/ml veya mg/1 cinsinden etkin madde konsantrasyonu hesaplanır. îki saat sonra oluĢan renkli bölgenin çapı ölçülür ve difuzyon uzaklığı hesaplanır. sebebi nedir? b. En az ve en çok etkin maddenin açığa çıktığı sıvağ gruplannın hangileri olduğunu belirtiniz. içinde 200 mi pH 6.0 fosfat tamponu ile 10 ml'ye tamamlanır. bağlanır. 90. 2. Cam hücrelerin boĢken darası alındıktan sonra hazırlanan sıvağ hücre içerisine hava kabarcığı kalmadan iyice doldurulur ve hücrenin üzeri selofan zar ile hiç hava kabarcığı bırakmadan kaplanıp. Daha sonra bu hücre 37°C'lik su banyosu içerisine yerleĢtirilmiĢ. ağızlan açık olarak altında su bulunan desikatörlere (%100 bağıl nem ortamı) konulur ve desikatörün ağzı hemen kapatılır. Petriler.11. Ġki jelatin kapsülün tepesi toplu iğne ile delinir ve içi hazırlanan sıvağ ile doldurulur.. Alınan numunelerin üzerine l'er mi FeCl3 çözeltisi konulup bunlar pH 6.petri kutularına aktarılır. Sorular: 1.0 fosfat tamponu ortama ilave edilir. Örneklerin absorbans değerleri okunarak. Zamana (x ekseni) karĢı açığa çıkan etkin madde miktarı (y ekseni) olacak Ģekilde grafiğe geçirilir. 104 12. 5. Yarı Katı Preparatların Ambalajlanması Yarı katı preparatlar genel olarak. 45. 30. dakikalarda 2'Ģer mi örnek alınır ve her seferinde alman miktar kadar 37°C'deki etkin madde içermeyen pH 6. Çizdiğiniz grafikteki profilleri ait olduğu sıvağı dikkate alarak karĢılaĢtınp yorumlaymız. Sıvağlar arasında difuzyon açısından ne fark gördünüz. Merhem ile doldurulup hazırlanan hücre tekrar tartılır.. Sorular: 1. Kantitatif Yöntemler Zarlı yöntemler Deneyin yapılıĢı: Yeterli boyuttaki selofan zar 1 saat 37°C suda bekletilir. • Cam veya plastik kavanozlarda . 60. Doldurulan jelatin kapsüllerin ağız kısmı spatül yardımıyla düzeltilir.. Çözelti magnetik karıĢtırıcı ile 300 devir/dak. Merhem yüzeyi burada çok hafif dıĢ bükey 103 olmalıdır.0 fosfat tamponu içeren beher içerisine zar yüzeyi sıvı yüzeyine değecek Ģekilde tutturulur.. Dolu jelatin kapsüller hafifçe bastırılarak reaktifli süzgeç kağıtlarının ortasına yerleĢtirilir. hızda karıĢtırılır. Deney sonunda elde ettiğiniz sonuçlan tablo Ģeklinde gösteriniz.

ÇalıĢma 12. yarı katı preparatm hava ve mikroorganizmalarla temasına izin vermediği için tercih edilir. 12. Tüpler. Su banyosu üzerinde beraberce eritilir ve pat kıvamını alıncaya kadar karıĢtınlır. eĢit miktarlardaki setil ve stearil alkolün bir kapsülde su banyosu üzerinde eritilip karıĢtınlması ile hazırlanır. Basit Merhem (BP 1999) Unguentum Simplex Simple Ointment Susuz lanolın 50 g Katı parafin 50 g Setostearil alkol 50 g Vazelin (yumuĢak) 850 g Hazırlama: Hesaplanan miktar setostearil alkol. 105 Sorular: 1.2. Özel bir uyarı olmadıkça buzdolabında saklanmamalıdır. Setostearil alkolün görevi nedir? ÇalıĢma 12.1. soğutulur. Bu ambalajların iyice kapatılmıĢ olması gereklidir. 30°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda bulundurulmamalıdır. Yarı Katı Preparatların Saklanmaları Yan katı preparatlar. Bu merhem hangi amaçlarla kullanılır? 2.12. Soğuduktan sonra kutuya boĢaltılır. Eğer preparatta su veya uçucu bileĢik bulunuyorsa. oda sıcaklığında (25°C) saklanmalıdır. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.• Sıkılabilir metal veya plastik tüplerde ambalajlanır. Eczanede hazırlanan yan katı preparatlarm ambalajlarına kırmızı etiket yapıĢtırılır. Çinko Oksit Merhemi (BP 1999) Unguentum Zinci Oxydi Zinc Ointment Çinko oksit Basit merhem Hazırlama: 15 g 85 g . Geri kalan maddeler aynı kapsüle konulur. hava geçirmeyen ambalajlar kullanılmalıdır.

Wilkinson Merhemi (Remington 12*) Unguentum Wilkinsoni Wilkinson 's Ointment Kayın ağacı katranı 10 g Süblime kükürt 10 g Kalsiyum karbonat 20 g Sarı vazelin 20 g Potas sabunu 20 g 106 Hazırlama: Kükürt havanda iyice ezilerek kalsiyum karbonat ile karıĢtırılır. üzerine birkaç damla sıvı vazelin damlatılır. iyice ezilir. Formüldeki maddelerin Latince adlarını yazınız. Hidrofil Merhem ( USP 27 . Bu merhem hangi amaçlarla ve nasıl kullanılır? Ayrıntılı olarak anlatınız.4. kutuya konulur.000 g . sonra her iki karıĢım birleĢtirilir. Kutuya konulur. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. ÇalıĢma 12. iyice homojenize edilir. Basit merhemin yarısı su banyosunda iyice eritilip sıcakken havandaki çinko oksit üzerine ilave edilip tektür hale sokulur.3. Sonra geri kalan basit merhem ile iyice karıĢtırılır. Merhemi elinize sürünüz ve yıkayınız. Üzerine vazelin azar azar ilave edilir.Çinko oksit havana konulur. Bir kapsülde kayın ağacı katranı ile potas sabunu tektür oluncaya kadar karıĢtırılır. Yıkanabilme özelliği nasıldır? ÇalıĢma 12. Bu merhem hangi amaçlarla kullanılır? 2.NF 22) Unguentum Hydrophilicum Hydrophilic Ointment Beyaz vazelin Stearil alkol 25.000 g 25. Sorular: 1. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. 2. Sorular: 1.

000 g Hazırlama: a) Stearil alkol. Bu formül hangi amaçlarla kullanılır? 2.000 g Metil paraben 0. beyaz vazelin ve propil paraben su banyosu üzerinde eritilerek 70-72°C'ye kadar ısıtılır.000 g Sodyum lauril sülfat 1. Kutuya konulur. Hidrofil merhemin fiziksel stabilite yönünden taĢıdığı özellikler nedir? 107 ÇalıĢma 12. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. (a)'nm üzerine yavaĢ yavaĢ ve karıĢtırarak ilave edilip soğuyuncaya kadar karıĢtırılır. Kutusuna konulup uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Gliserin Merhemi Unguentum Glycerini Glycerini Ointment Buğday niĢastası 7g Gliserin 93 g ArıtılmıĢ su 7g Hazırlama: NiĢasta bir kapsülde cam baget yardımıyla su ile iyice karıĢtınlır. (a) ve (b) de hazırlanan iki ayrı karıĢımdan (b). b) Diğer maddeler de suda çözülerek. NOT: Hesap 100 g üzerinden yapılır. .015 g ArıtılmıĢ su 37.Propilen glikol 12.5. Çok hafif alevde amyant üzerine konup karıĢtırmaya devam edilir. 4.025 g Propil paraben 0. Bu preparatın emülsiyon tipini yazınız. Üzerine gliserin ilave edilip tekrar karıĢtınlır. 3. Bu merhemdeki her bir maddenin görevini yazınız. su banyosu üzerinde 70-72°C'ye getirilir. Yarı Ģeffaf bir hal alıp ağırlığı 100 grama ininceye kadar ısıtılır. Sorular: 1.

0 g 20.0 g 1. / ââ. Su Ġçinde Yağ Tipi Krem HLB değeri Sıvı parafın 16 g 11 Stearik asit 2g 15 Setil alkol 4g 15 Gliseril monostearat 2g Emülgatör 4g Gliserin 9g ArıtılmıĢ su ym 100 g Tween 80'in HLB değeri: 15 Span 80'in HLB değeri : 4.0 g . 108 ÇalıĢma 12.3 Hazırlama: Su ve yağ fazı ayrı kaplarda su banyosu üzerinde 70-72°C'ye kadar ısıtılır. 100.7. Akrinol Merhem Rivanol Merhem Rivanol Vazelin Lanolin ArıtılmıĢ su Hazırlama: Hesaplı miktar rivanol suda çözülür. Merhem . Hangi tip merhem sıvağıdır. YavaĢ yavaĢ ve devamlı karıĢtırılarak su fazı yağ fazının üzerine ilave edilir.6. hangi amaçlarla kullanılır ? 2.Sorular: 1. Merhem kutusuna konularak uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. NiĢasta niçin önce su ile karıĢtınlır? ÇalıĢma 12. Oda sıcaklığına gelinceye kadar karıĢtırmaya devam edilir. Sonra vazelin ilave edilerek iyice karıĢtınlır. Rivanollü çözelti lanolin ile bir cam havanda sulu çözelti kalmayıncaya kadar kanĢtmlır.

3. Formülde yer alan her bir maddenin görevini açıklayınız. Ġkinci soruda bulduğunuz HLB değeri ne tip emülsiyon oluĢturmak için uygundur? s/y ve y/s tipi emülsiyonlar için ortamın ideal HLB değerleri hangi aralıklarda olmalıdır? 4. 2. HLB değerinin ne olduğunu açıklayınız. Sorular: 1. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Üzerine sıvı parafın ilave edilip su banyosunda eritilir ve 70-72°C'ye kadar ısıtılır. 3. 2.8. Bu çözelti aynı sıcaklıktaki önceki erimiĢ karıĢım üzerine yavaĢ yavaĢ ve hızla karıĢtırılarak ilave edilir.kutusuna konulur. Kold krem ne tip bir merhem sıvağıdır? Hangi amaçla kullanılır? ÇalıĢma 12. . Bu formüldeki maddelerin latince isimlerini yazınız.9. Sorular: 1. Küçük bir behere alınan boraks arıtılmıĢ suda çözülüp su banyosunda 70-72°C'ye kadar ısıtılır. 109 ÇalıĢma 12. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.NF 16) Unguentum Leniens Cold Cream Balık nefsi 125 g Beyaz balmumu 120 g Sıvı parafın 560 g Boraks 5 g ArıtılmıĢ su 190 mi Hazırlama: Balık nefsi ve beyaz balmumu küçük parçalara bölünerek bir kapsüle alınır. Kold Krem (USP 21 . Hazırladığınız krem ne amaçla kullanılır? Ġçindeki maddelerin görevlerini yazınız. Yukarıdaki formülde kullanılan emülgatör karıĢımının HLB değerini hesaplayınız. Soğuyuncaya kadar devamlı karıĢtırılır ve kutusuna konulur.

10. Havan. Pat ve merhem arasında ne fark vardır? 3. kalan su ile yıkanarak behere ilave edilir. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Bu karıĢım jelatin çözeltisi üzerine azar azar ve karıĢtırılarak ilave edilir. Bir havanda çinko oksit gliserin ile iyice ezilerek karıĢtırılır ve pat haline getirilir. Çinko Oksit Patı (USP 27 . Sorular: 1. KarıĢım 10 dakika bekletilir. Tektür bir jel elde edilene kadar dikkatle karıĢtırılır. Zinc Çinko oksit Jelatin Gliserin ArıtılmıĢ su 110 Hazırlama: ArıtılmıĢ suyun yüzde doksanı üzerine jelatin azar azar ve karıĢtırılarak ilave edilir. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Üzerine eritilmiĢ vazelin ilave edilir ve homojen bir pat oluĢana kadar iyice ezilir. Sorular: 1. soğumadan kutuya konulur.Çinko Oksitli Jelatin ( BNF 63) Unna 's Paste Paste Gelat. Bu ilaç Ģekli hangi amaçla kullanılır ve nasıl uygulanır? 2. Kalamin nedir? ÇeĢitli farmakope ve formülerlere göre hangi maddeleri içerir? 111 100 g 150 g 400 g 350 mi . Jelatin eriyinceye kadar hava kabarcığı oluĢturmayacak Ģekilde hafifçe karıĢtırılarak su banyosunda ısıtılır. Hazırladığınız bu pat nasıl saklanmalıdır? ÇalıĢma 12. Bu preparat hangi amaçlarla kullanılır? 2.NF 22) Pasta Zinci Oxydi Çinko oksit 25 g NiĢasta 25 g YumuĢak vazelin 50 g Hazırlama: NiĢasta ve çinko oksit havanda iyice karıĢtırılır.

Gerekli ağırlığa su ile tamamlanır. Setil alkol.0 g Beyaz vazelin 20. Hazırlanan preparat ne tür bir j eldir? ÇalıĢma 12.0 g Gliserin 7.0 g Trietanolamin 3.0 g Stearil alkol 5. Hazırlama: Karbopol 934 ve gliserin karıĢtırılır.0 g ArıtılmıĢ su y.0 g Sodyum lauril sülfat 1.m. Bir beherde. Daha sonra trietanolamin suda çözülür ve karbopollü kanĢıma damla damla ilave edilir.15 112 Hazırlama: Eritme yöntemi kullanarak büyük çaplı merhem imalatı yapılacaktır.ÇalıĢma 12. Metil paraben % 0.0 g Esans y.11.0 g* Karbopol 934 1. Sorular: 1. bu kanĢıma yaklaĢık 50 mi kadar su ilave edilerek homojenize edilir.0 g * naproksene eĢdeğer miktarda naproksen sodyum kullanılır. Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir. propilen glikol ilave ederek su banyosu .12. 100.5 g Ġzopropil alkol 20. Merhemlerin Endüstriyel Ġmalatı Setil alkol 5. Homojen bir görünüĢ elde edince bir miktar su ile karıĢtırılmıĢ propilen glikol ilave edilir. stearil alkol ve beyaz vazelin bir kapsül içinde su banyosu üzerinde 70°C'ye kadar ısıtılır (I). Bu preparat ne amaçla kullanılır? 2.m.0 g Propilen glikol 8. Naproksen sodyum gerekli suda çözüldükten sonra yukarıdaki karıĢıma eklenir. arıtılmıĢ suyun üçte birine sodyum lauril sülfat. Naproksen Jel Naproksen 10. JelleĢme tamamlanıncaya kadar kanĢtınlır.0 g ArıtılmıĢ su 61.

28th) . standart sapmasını ve her bir tüpteki miktann ortalamadan % sapmasını hesaplayın.19. Soğuyuncaya kadar karıĢtırma iĢlemine devam edilir. Doldurduğunuz tüplerdeki ortalama merhem miktannı. Doldurma iĢleminden sonra tüpler kapatılır. Salisilik asit ÇöktürülmüĢ kükürt Kayın ağacı katranı Kold krem 1. Tüpler (kapakları kapatılmıĢ olarak) tekrar tartılır (merhemler doldurulurken dikkat edilecek nokta.0 113 ÇalıĢma 12. Bulduğunuz tablo sonuçlanna göre kiĢisel yorumunuzu belirtiniz.6 g 60. ÇöktürülmüĢ kükürt ig Ġhtiyol ig Ardıç katranı 10 g Lanolin 10 g Vazelin 10 g ÇalıĢma 12.NF 22) ÇalıĢma 12.20. Aluminium subacetate ointment (Martindale. Sulphur ointment (USP 27 . KanĢımın sıcaklığı 40°C'ye kadar soğuyunca parfüm ilave edilip karıĢtırmaya devam edilir. bir tablo halinde gösterin.18.15. Sulu faz (II ve III karıĢımları bir araya getirildikten sonra) kanĢtıncı devamlı çalıĢırken planet karıĢtıncıdaki yağlı fazın üzerine ilave edilir.0 ArıtılmıĢ su 86. Bizmut gallat Vazelin Lanolin ArıtılmıĢ su 4g 10 g 25 g 25 g ÇalıĢma 12.8 g 3. tüpün içinde hava kalmamasıdır). Her bir tüpteki merhem içeriğini gram olarak bir çizelge haline getiriniz.5 Trietanolamin 0.0 Stearik asit 5. Önce yağlı faz su banyosu üzerinden alınarak (I karıĢımı) planet karıĢtırıcıya dökülür ve karıĢtırıcı çalıĢtırılır.13. KarıĢtırma iĢlemi planet karıĢtırıcıda gerçekleĢtirilir.14. Geri kalan suda metil paraben çözülüp bu da 70°C'ye ısıtılır (III).0 Setil alkol 0. Sodyum aljinat 1.5 Gliserin 7. Cool tar and salicylic acid ointment (BP 1999) ÇalıĢma 12. Merhem tüpleri boĢ ve kapaklan kapalı iken tek tek numaralanıp tartılır.6 g 3. fVhite ointment (USP 27-NF22) ÇalıĢma 12.üzerinde aynı sıcaklıkta (70°C) ısıtılır (II).16.0 g ÇalıĢma 12. Hazırlanan merhem kitlesi merhem doldurma aletine boĢaltılır.17. ÇalıĢma 12. Daha sonra merhem doldurma aleti her bir merhem tüpüne 20g merhem doldurulacak Ģekilde ayarlanır ve hazırlanan merhem tüplere doldurulur.

hacimleri ve kıvamları rektal uygulamaya uygun katı tek dozluk preparatlardır. 28*) ÇalıĢma 12.22. Bunların etkin madde içerikleri % 0. lokal anestezik. Burrow's paste (Martindale.23. antiastmatik. SUPOZITUVARLAR ġekilleri. antiromatizmal ve analzejik etkin maddeleri içeren supozituvarlar ile sağlanabilir.Ağız yolu ile hastaya ilaç verilemediği durumlar • • • • ameliyat sonrası mide-barsak rahatsızlıkları bebek/yaĢlı hastalar hastanın mental bozukluğu olması 2.1-40 gibi geniĢ bir aralıkta olabilir. 28"') 115 13. Lokal enfeksiyonların tedavisinde vajinal uygulanan bu tip preparatlar da vardır. Örneğin lokal etki için hemoroidde ağrı ve irritasyonun giderilmesinde uygulanabildikleri gibi astrenjan.ÇalıĢma 12. Supozituvarlar hem lokal hem de sistemik etki oluĢturmak amacıyla kullanılır. Rektal yol ile supozituvar uygulamanın tercih edilme nedenleri: 1. Cetrimide emulsifying ointment (BP 1999) 114 ÇalıĢma 12. Sistemik etki ise. Cetrimide cream (BP 1999) ÇalıĢma 12. antiseptik.Oral uygulamanın etkin madde açısından uygun olmadığı durumlar • • • etkin maddenin mide-barsak kanalının pH'smda stabil olmaması etkin maddenin mide-barsak kanalında enzimatik bozunmaya uğraması etkin maddenin karaciğerden ilk geçiĢ etkisine uğraması Supozituvarlar değiĢik Ģekil (konik veya torpido) ve büyüklüklerde (genellikle 1-4 g) hazırlanabilirler. Resorcinol-sulfur paste (Martindale. damar geniĢletici ve antienflamatuvar etkili etkin maddelerin supozituvarlan ile lokal etki elde edilmesi de mümkündür.21. .24.

Kakao yağı ile çalıĢırken. Ġdeal bir supozituvar sıvağmm taĢıması gereken özellikler: • • • • 116 • • • • • Erime noktası ile donma noktası arasındaki fark fazla olmamalıdır Çabuk bozunmamalı. p polimorfu en dayanıklı ve erime noktası en yüksek olan Ģeklidir ve bu polimorfu içeren supozituvarın katılaĢması ancak 15°C civarında olmaktadır. • Sıcaklığın devamlı kontrol edilmesi ve 35°C'i aĢmaması. Kakao yağı ile çalıĢırken sıcaklık 35°C'nin üzerine çıkarsa stabil olmayan a. uzun süre stabil kalmalıdır Oda sıcaklığında kolayca kalıplara dökülebilmeli. Suda çözünen ve su ile karıĢabilen sıvağlar 1. Sıcaklık etkisiyle fiziksel özelliklerini değiĢtirebilen bir sıvağdır. Yağlı Sıvağlar Kakao Yağı: Doğal bir maddedir. Sentetik ve yarı sentetik sıvağlar 3.1. Supozituvar Sıvağları Etkin madde uygun bir sıvağ içinde hazırlanır.13. 1. Ġyonize olmayan yüzey aktif maddeler 4. p1 ve y polimorfları oluĢur. . Yağlı sıvağlar 2. fakat kalıplara yapıĢmamahdır Eritme yöntemi veya basınçla Ģekil verme yöntemi kullanılarak üretime elveriĢli olmalıdır Preparatın saklanması/kullanılması sırasında Ģekli bozulmamalıdır Vücut sıvılarında erimeli/dağılmalıdır Mukozaya nüfuz etmeli/temas yeteneği fazla olmalıdır Ġrritan/toksik olmamalıdır Etkin maddeler ile geçimli olmalıdır Supozituvar sıvağları 4 grupta incelenir.

g. Yer tutma değeri çözünmeyen maddelere uygulanır ve pratikte hesaplanmıĢ olarak liste halinde çeĢitli maddeler için verilmiĢtir.1. Eğer etkin maddenin yoğunluğu sıvağın yoğunluğuna eĢitse. 1 g etkin maddenin yerini tutan supozituvar sıvağmın miktarına veya 1 g sıvağın yerini tutan etkin maddenin miktarına "yer tutma değeri (f) veya deplasman faktörü" denir.g2)+. Burada aĢağıdaki formül kullanılır: M = S .+(fn-gn)] M : Gerekli sıvağın miktarı (g) S : Sadece sıvağ ile hazırlanan boĢ kalıp ağırlığı (g) f : Yer tutma değeri g : Formüldeki etkin madde miktarı (g) Örnek 13. Etkin maddenin yoğunluğu sıvağın yoğunluğundan farklı ise o zaman etkin maddenin o sıvağ için ne kadar yer kapladığının hesaplanması gerekir.... Bu durum her etkin maddenin kendi yoğunluğuna bağlı olarak değiĢir. süspansiyon/emülsiyon haline getirmek gerekir..[(f. Gerekli sıvağ miktarının hesaplanması Supozituvann hazırlanabilmesi için etkin maddenin supozituvar sıvağı içerisinde ne kadar yer kapladığının bilinmesi gerekir.. supozituvar içerisindeki etkin madde eĢit ağırlıktaki sıvağm hacmini kaplayacaktır. etkin maddeyi sıvağ içerisinde çok ince ve homojen bir Ģekilde dağıtmaktır. Bu iĢleme "aĢılama" adı verilir. Kakao yağı ile çalıĢırken dikkat edilmesi gereken diğer bir konu da bazı maddelerin sıvağm erime derecesini düĢürmesi ya da yükseltmesidir. Erime derecesini düĢüren maddeler ile çalıĢılırken formüle erime derecesinin düĢmesini engellemek için sıvağın % 20'i kadar balık nefsi veya % 4'ü kadar balmumu ilave edilebilir.1-0. Rx .5) ilave edilmelidir.1.2. 13.. araĢit yağı gibi sıvı yağlar (genellikle % 0.. Yer tutma değeri ile gerekli sıvağ miktarının hesaplanması: Reçete için gerekli sıvağın hesaplanması yer tutma değeri ile yapılır.• Daha yüksek sıcaklıklarda çalıĢılması durumunda sıvağm bir kısmının (-1/3) ayrılması ve diğer kısmı eritildikten sonra. 117 Supozituvarlarm hazırlanması sırasında amaç. Etkin madde suda çözünmüyor ise. ayrılan katı kısmın ilave edilerek supozituvarın hazırlanması gerekmektedir...)+(f2. Buna karĢılık erime derecesini yükselten maddeler ile çalıĢırken formüle uygun miktarda susam yağı.

Örneğin bu değer 1.8 g olsun.6x6 = 3. Buna boĢ kalıp ağırlığı denir. geri kalanı 35°C'i geçmeyecek Ģekilde su banyosu üzerinde ısıtılarak eritilir.92 g) tartılır. Supozituvarlarda Yapılan Kontroller 1. Bu karıĢıma prokain (3. Kakao yağı ile sadece sıvağdan oluĢan bir supozituvar hazırlanır.m.8-(0.8 M = S-(f.Prokain Kakao yağı P. 2.I.6 g 1. 13. Prokainf=0.g) M =1. 3.8x0. Yani reçetede 5 supozituvar istendiğine göre 6 supozituvar için hesap yapılır. No:V 120 0. Donduktan sonra üzerinde kalan fazlalıklar sıyrılarak alındıktan sonra kalıplar açılıp supozituvarlar çıkartılır.6 g) ilave edilir ve homojen oluncaya kadar karıĢtırılır.32x6 = 7.6) M = 1.92 g Supozituvarın hazırlanması: Bunun için hesaplanan miktar kakao yağı (7. 5.6 g y. Buna göre formül: prokain kakao yağı 0. Supp. YaklaĢık 1/3 kadarı ayrılır. Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir. dondurulur ve kalıptan çıkarılarak tartılır. Elde edilen kütle daha önceden sıvı parafin ile yağlanmıĢ olan supozituvar kalıplarına donmaya yakınken karıĢtırılarak dökülür ve donmaya bırakılır.32 g 1 supozituvar için gereken kakao yağı miktarı Reçetede istenilen supozituvar sayısından 1 fazlası üzerinden hesap yapılır. 4.3. Erime süresinin saptanması Dağılma süresinin saptanması Kırılma ve mekanik dayanıklılık kontrolü in vitro etkin madde çıkıĢ testi Etkin madde içeriği . Daha sonra su banyosundan alınarak üzerine katı haldeki kakao yağı ilave edilir ve karıĢtırarak eritilir.

Sorular: 1 .6. Ġki faz süzülerek ayrılır. Etkin madde miktar tayini: Burada örnek olarak sodyum salisilat için etkin madde tayininin nasıl yapıldığı anlatılacaktır.71'dir. Bu supozituvar hangi amaçla kullanılır? 4. GörünüĢ: Supozituvarlar boyuna kesilip incelendiklerinde iç ve dıĢ yüzeyleri tek biçim olmalıdır. Tamamen eridikten sonra 50 mi arıtılmıĢ suyla karıĢtırılır. Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir. Supozituvarm tamamının eridiği veya dağılarak alet sepetli ise sepetin altına veya üstüne geçtiği zaman ölçülür. 3. Kullandığınız sıvağın yapısını yazınız. 7. 2. NOT: 4 supozituvarlık kütle ile çalıĢılır. Aspirinin Witepsol H15'e göre yer tutma değeri 0. Üstteki yağlı tabaka donuncaya kadar buzdolabında bekletilir. Kalıp açılıp supozituvarlar çıkarılır.Deneysel olarak parasetamolün yer tutma değerini hesaplayın ve nasıl yaptığınızı yazınız.m. Hazırlanan supozituvarlardan 5 tanesi bir beherde su banyosunda eritilir. ÇalıĢma 13. Donduktan sonra kalıbın üzerindeki fazlalıklar bir spatül yardımı ile kazınır. Etkin maddenin ve sıvağm yoğunluğu verildiğinde yer tutma değerinin nasıl hesaplandığını gösteriniz. 2.4. Supozituvarlann Endüstriyel Ġmalatı Sodyum salisilat WitepsolH15 0. 1. Kalan sıvağ tekrar eritilir. Sıvağ . 3. 121 Ağırlık sapması pH kontrolü kalıba karıĢtırarak dökülür. Erime-dağılma (EP 4): ÇeĢitli aletlerle 37°C'lik su banyosunda tayin edilir. Bu formüle göre hazırlanan supozituvarlar üzerinde aĢağıdaki kontroller gerçekleĢtirilecektir. Genellikle yarım saat içinde erimeli ve dağılmalıdır.200 g y. Diğer etkin maddeler için referans kitaplarda verilen kendi monografmdaki analiz yöntemleri kullanılmalıdır. Tekrar 50 mi arıtılmıĢ suyla karıĢtırılır.

Acetarsol WitepsolH15 ÇalıĢma 13. Alet istenen test sıcaklığına ayarlanır.124 kısmı donunca alttaki sulu tabaka ilk süzüntünün üzerine süzülür. Formül 1 supozituvar içindir. Rektuma konurken yapılacak basınca dayanıklı olup olmadığının anlaĢılması bakımından ve ambalajlama sırasındaki kayıp bakımından önemlidir. NOT: Eğer supozituvar ilk 600 g'lık boĢ ağırlık ile kınlıyorsa. tüm ağırlıkların toplamı alınır.00 g . Bu süzüntüden 2 mi alınıp antılmıĢ suyla 100 ml'ye tamamlanır. ÇalıĢma 13.6. içine supozituvarın yerleĢtirildiği bir bölme ve bu bölmedeki suyun dolaĢımını sağlayan termostatlı su banyosundan oluĢur. Kırılma ve mekanik dayanıklılık kontrolü: Supozituvar Ģeklini almıĢ sıvağın belirli sıcaklıkta üzerine konan ağırlıklara dayanması ile ölçülür. 2. Eğer supozituvara ilave edilen diskler ile kınlmıĢsa. Son ilave edilen disk konulduktan ilk 20 s sonra kopma olmuĢsa. Birer dakika ara ile 200 g ağırlığındaki diskler ilave edilir. Kopma olayı 20-40 s arasında olmuĢsa. Bulunan konsantrasyon değeri (x) mg/1 veya ug/ml cinsindendir. Bu amaçla supozituvarlann kırılma noktasını saptayan alet kullanılacaktır.m. Benzokain 5. Sodyum salisilat WitepsolH15 200 mg y. toplam ağırlığa eklenmez. çözeltinin absorbans değeri kalorimetrede 510 nm'de okunur.25 g y. Kopma 40 s'den sonra meydana gelmiĢse diskin tüm ağırlığı toplam ağırlığa katılır. Supozituvarlar en az 24 saat test sıcaklığında bekletilmelidir. Önceden bekletilen supozituvarlar test bölmesine sivri kısmı yukarı gelecek Ģekilde yerleĢtirilir. Bu çözeltiden 9 mi alınıp üzerine 1 mi % 10'luk FeCl3 çözeltisi ilave edilip. Alet. Eldeki kalibrasyon doğrusu yardımıyla sodyum salisilatın miktarını hesaplanır. son konan diskin yarı ağırlığı toplama katılır (100 g).7. kullanılamayacak kadar yumuĢaktır.m. 4.0 g 0. Deneyin yapıldığı sıcaklık 25°C'dir. Supozituvar kınlana kadar bu iĢleme devam edilir (aletin boĢ ağırlığı 600 g'dır). 125 ÇalıĢma 13. Bulunan etkin madde miktarı istenen miktardan ±% 10'dan fazla sapma göstermemelidir.5. Bölmenin kapağı kapatılır.

m. ÇalıĢma 13. 100. Bebekler için Kloral Supozıtuvar (NF 1955) Supp.0 mi y. Chloral for Infants Kloralhıdrat 60 mg Kakao yağı y.) Suppositoria Benzocaini Composito Benzokain 200 mg Çinko oksit 500 mg Peru balsamı 100 mg Bizmut oksigallat 200 mg Kakao yağı y.11. Bizmut Subgallat-Rezorsin Supozituvan (Martindale 28th) Compound Bismuth and Resorcin Supp. PEG400:PEG 4000 (1:1) y.0 g (BaĢka uygun sıvağ da kullanılabilir) ÇalıĢma 13.m. ÇalıĢma 13. BileĢik Benzokain Supozituvarı (P. .8.12.10.Adrenalin Borik asit ArıtılmıĢ su Kakao yağı 0.Nord.m.m. Ġndometazin 25 mg 200 mg 60 mg 60 mg 120 mg y.1 g 0. ÇalıĢma 13. Bizmut subgallat Hintyağı Rezorsin ' Çinko oksit Kakao yağı 126 ÇalıĢma 13.9.m.2 g 5.

Ġzoprenalin sülfat Sodyum metabisülfıt WitepsolH15 y. Ġhtiyol ovülü (Martindale 28*) Ichtammol Pessaries ihtiyol 5g Jelatin 7g Gliserin 60 g ArıtılmıĢ su 28 g Hazırlama: Bir kapsülde jelatin hesaplı miktar su ile ıslatılarak iyice ĢiĢene kadar bekletilir.002 g Ovüller.010 g 0. Bu grup preparatlann ortalama ağırlıkları 5 g'dır.F. Ovüllerin küre Ģeklinde olanlarına globül (bol) adı verilmektedir. 2. OVÜLLER 0. polietilen glikollerin de kullanımı vardır. Henüz sıcak iken sıvı parafın ile yağlanmıĢ kalıba dökülür. Bunun yanısıra kakao yağı. T. 128 Sorular: 1. Geri kalan gliserin ile ihtiyol bir saat camında homojenize edilir ve önceki kanĢıma katılarak karıĢtmlır. supozituvarlar gibi etkin madde ve sıvağdan oluĢan ve vajinaya uygulanan oval veya küre Ģeklindeki preparatlardır. Donduktan sonra üzeri bir jilet yardımıyla kesilir ve kalıptan çıkanlır.000 g 127 14.m. Üzerine hesaplı miktar gliserinin 2/3'ü ilave edilir ve su banyosu üzerinde kanĢtınlarak ısıtılır. Kalıba dökülür donduktan sonra çıkanlıp tartılır ve böylece övül kalıbının sıvağ ağırlığı bulunur. Hafifçe yağlanmıĢ kağıda sanlır.1. NOT: Önce yukandaki oranda 5 g'lık bir kütle hazırlanır. Bu ağırlık esas alınarak ve kayıplar gözönünde bulundurularak gerekenden bir fazla övül üzerinden hesaplamalar yapılır. 1974'de verilmiĢ olan jelatin-gliserin-su sıvağı Ģu Ģekildedir: Jelatin Su Gliserin ÇalıĢma 14. Witepsol. Bu ilaç Ģeklinde sıvağı hangi maddeler oluĢturuyor? 4k 10 k 2k . Övül sıvağı olarak genellikle jelatin-gliserin-su sıvağı kullanılır.

Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Formülasyonlarda yer alan okluzif (örtücü) ve emoliyan (yumuĢatıcı) maddeler sayesinde yumuĢak bir cilt sağlanabilir.m.2. Bu çözelti yağ fazı üzerine azar azar ve hızla karıĢtırarak ilave edilir.125 g Jelatin-gliserin sıvağı y. Borik asit 0. gliserin 7 g.1. 125 g 120 g 560 g Boraks 190 mi 5g . Kold Krem Cold Cream Unguentum Leniens Balık nefsi Beyaz balmumu Sıvı parafın ArıtılmıĢ su Hazırlama: Balık nefsi ve balmumu küçük parçalara ayrılıp.2. Üzerine sıvı parafin ilave edip. ÇalıĢma 16. Bu ilaç Ģekli ne amaçla kullanılır? 3. Laktik asit / ââ 0 02 g Asetik asit/ Jelatin-gliserin sıvağı y. Sorular: 1. Ġhtiyolün diğer isimleri nelerdir? ÇalıĢma 14. su 3 k) ÇalıĢma 14.5 k. Soğuyuncaya kadar karıĢtırmaya devam edip. bir kapsüle alınır. 70-75°C'ye kadar ısıtılır. gliserin 12. Küçük bir behere alınan boraks arıtılmıĢ suda çözülüp o da su banyosunda. Bu formüldeki maddelerin Latince isimlerini yazınız. Formülde yer alan her bir maddenin görevini açıklayınız.3.m. 2. su banyosunda eritilir ve 70-75°C'ye kadar ısıtılır. (Sıvağ: jelatin 10 g. (Sıvağ: jelatin 3 k. su 24 g) 129 kremleri de bu gruptadır. kutusuna konulur.

0 Bentonit 1. nemlendirici krem ve losyonlar Çoğunlukla y/s tipi emülsiyon tarzında hazırlanırlar. Geri kalan suda metil paraben ve boraks su banyosu üzerinde çözülür.1 Alkol 1. Genellikle stearat kremleri Ģeklindedirler. 133 ÇalıĢma 16.3.0 Parfüm y. Kold krem ne tip bir merhem sıvağıdır? Hangi amaçla kullanılır? 4. Temizleme yeteneği nereden ileri gelir? b. Bu kremin emülsiyon tipi nedir? 2. Bu preparatın emülgatörü nedir? Nasıl oluĢur? 132 ÇalıĢma 16.Vanishing krem. Bu hazır ilaç Ģekline kold krem adı neden verilmiĢtir? 5. Stearik asit 15 . SabunlaĢma tamamlanıncaya kadar karıĢtırılıp kapsül su banyosundan alınır. iyice karıĢtırılır. sıcaklık 40°C civarına inene kadar karıĢtırmaya devam edilir. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Bentonit 10 mi kadar suda ĢiĢirilir.2. Parfüm alkolde çözülüp. Bu karıĢım iyice karıĢtırılarak su banyosunda 70-75°C ye kadar ısıtılır.0 Hazırlama: Balmumu ve sıvı vazelin bir kapsülde su banyosu üzerinde eritilip 70-75°C'ye kadar ısıtılır.6.0 Sıvı vazelin 50.0 Boraks 0. kreme ilave edilir. Temizleyen Krem Cleansing Cream Balmumu 13. Su banyosu üzerinde sulu faz yağlı faza karıĢtırılarak ilave edilir. DıĢ fazlarının su olması nedeniyle formüllerinde bir nemlendirici (hümektan) madde bulunur. Deriden hemen emilip yok olan ve deride yağlı his bırakmayan kremlerdir. Kabına konulur. Sorular: 1. Üzerine ĢiĢmiĢ haldeki bentonit ilave edilir.9 Metil paraben 0.m ArıtılmıĢ su 34.

Koruyucu y.7. y.m.0 g Setil alkol 2.0 g Gliserin 8.5 g Ġsopropil miristat 3.m.m. Setrimonyum bromür 1. ArıtılmıĢ su y. ÇalıĢma 16. 100.5 40. ArıtılmıĢ su 33.m.9. 1.8.8 Parfüm y.0 g Parfüm y.0 0. Koruyucu y. Balmumu 16.0 Sıvı parafın 50.Lanolin Balmumu Sıvı parafin PEG-40 stearat Sorbitol Parfüm Koruyucu ArıtılmıĢ su Sorular: 4 2 23 5 12 y. y.0 Boraks 0. Balmumu Boraks Balık nefsi Susam yağı 12.5 g Lanolin 2.0 g ÇalıĢma 16.6'daki preparatlarm emülsiyon tipleri nedir? Deneysel olarak nasıl saptarsınız? ÇalıĢma 16.5 ve 16.5 12.0 .m.m.m.m.2 136 ÇalıĢma 16.

Sıvı parafin 52. Koruyucu y.0 ÇalıĢma 16.10.5 0.0 Parfüm y.0 Setil alkol 3.5 Pudra baz ve renklendirici 8.m.40 2.11.Parfüm y.0 Sodyum lauril sülfat 0.m Koruyucu y.0 Sodyum setil sülfat 3.0 Bentonit 2.0 Vazelin 8.0 ÇalıĢma 16.0 y.5 0.m.5 Gliseril stearat 1.0 Setil alkol 1. y. Sıvı parafin Ġzopropil miristat Stearik asit Lanolin Setil alkol 7.50 0.m 137 ÇalıĢma 16.40 2. ArıtılmıĢ su 35. Sıvı parafin 20.5 10.m. y.6 Katı parafin 5. Stearik asit Lanolin Sorbitan oleat Polisorbat 60 Sorbitol Parfüm Koruyucu ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16.m Koruyucu y.0 0.0 Balmumu 5.m ArıtılmıĢ su 23.40 . 2.4 Parfüm y.m.0 Balık nefsi 1.m ArıtılmıĢ su y.13.m.12.90 0.

ArıtılmıĢ su 84. 16.) Hazırlama: Deiyonize su 70-75°C'ye ısıtılır. Ter vücut yüzeyine salgılandığı zaman epidermis florasında bulunan bakteriler tarafından parçalanır ve hoĢa gitmeyen koku oluĢur.00 Alkol (% 99 h/h) 25.05 Parfüm 0.m. ÇalıĢma 16.95 Propilen glikol 4.00 Natrosol 250 H* 0. çubuk (stick).14. Parfüm y.50 * Hidroksietil selüloz (Hercules Powder. Antiperspiran ve Deodoranlar Antiperspiran preparatlar terlemeyi. bilyeli ĢiĢe (roll-on) veya yarı katı formda hazırlanabilirler.45 Sorular: 1. Bu karıĢım 30°C civarına soğutulur ve .7-16. Alüminyum klorhidrat çözeltisi ilave edilir. Deiyonize su 29. aerosol.00 Triklosan 0.m. propilen glikol içinde disperse edilir ve bu karıĢım iyice karıĢtırılarak deiyonize suya ilave edilir.80 Setil piridinyum klorür 0.10 Propilen glikol 4. Antiperspiran ve deodoran preparatlar. Natrosol. Natrosol tamamen hidrate oluncaya kadar iyice karıĢtırılır.20 Renk verici y.00 Trietanolamin 0.13 de hazırladığınız her bir kremin emülsiyon tipini ve ne amaçla kullanılacağını yazınız. deodoranlar ise vücut kokularını önleyen preparatlardır. ÇalıĢma 16. Koruyucu y.40 Alüminyum klorhidrat (% 50 çöz.Gliseril stearat 1. Co.2. Deodoran formülasyonlannda yer alan antimikrobik maddeler bu 138 parçalanmayı önledikleri için hem vücudun normal bir fonksiyonu olan terlemeyi engellemezler hem de istenmeyen vücut kokularının oluĢmasını önlerler.m.) 40.

uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. ÇalıĢma 16.8 Propilen glikol 10. Sodyum stearat 8. ÇalıĢma 16. Dudak Boyaları Yağlı bir sıvağ içerisinde süspansiyon halinde renk ve boya maddesi taĢıyan ve dudak üzerinde bir film tabakası bırakan preparatlardır.15. KarıĢım sıcakken bulanıklık geçinceye kadar karıĢtırmaya devam 139 edilir.16. triklosan ve parfüm bu karıĢıma iyice karıĢtırılarak ve yavaĢça ilave edilir.00 .0 Hazırlama: Oda sıcaklığında sodyum stearat.3. ÇalıĢma 16.17. Triklosan ilave edilir ve bulanıklaĢan karıĢım 60-75 °C'ye ısıtılır.50 40.2 Parfüm 2.alkol. Oda sıcaklığına inince parfüm ilave edilir. Balmumu Lanolin Parafın 30 10 8 0.45 0.05 2.0 Etil alkol 74.0 Triklosan 0. propilen glikol ve izopropil miristat karıĢtırılır. Ambalajına konulur. % Triklosan Propilen glikol Alkol (% 99 h/h) Parfüm Püskürtücü gaz 16. etil alkol.00 57.0 Ġzopropil miristat 5. 5-8° C civarına karıĢtırılarak soğutulur ve kalıba dökülür.

parafın. 6. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. d) Supozituvar sertlik tayini aleti kullanılarak iki rujun sertlikleri tayin edilir. ErimiĢ kütleyi kalıba dökmeden iki tarafı açık kılcal bir boruya (erime noktası tayini kılcal borusu) bir cm yüksekliğinde çekilir ve buzdolabına konulur. Kırmızı) Titandioksit Hazırlama: 45 3 1 3 1. 3. Kütlenin yukarıya kaydığı nokta. 5. Balmumu. e) Kalan rujlar kutuya konulur.Hint yağı Sıvı vazelin Boya (D. c) Kesilen rujdan biri diklemesine bir kapsüle konulur ve 50°C'lık etüve yerleĢtirilir. Bu karıĢım mum eriyiğine katılır. lanolin ve sıvı vazelin bir kapsülde su banyosunda eritilir. 2. Bu derecede yumuĢayıp erimesi gözlenir.21. Bir dudak boyasındaki madde miktarları hesaplanır.Ağırlık sapmaları ve güvenirlik sınırlan hesaplanır. Sorular: 1. b) Bir ruj ortadan diklemesine kesilip renk tektürlüğüne bakılır. Hava kabarcığı oluĢturmadan yavaĢ yavaĢ tektür hale getirilir ve yavaĢça kalıba dökülür. Kalıba dökülen kütle oda sıcaklığında bir hafta bekletilir. Ġki saat sonra bir beher içindeki suda ve 40-50°C 140 arasında erime derecesi tayin edilir. Yukarıdaki formülden 5 g'lık bir kütle hazırlanıp bir kalıbın ağırlığı bulunur. .18.C. 4. Sizin formülünüzü yeterli sertlikte buluyor musunuz? ÇalıĢma 16. a) Bütün dudak boyası ağırlıkları sıfırdan sonra iki haneye kadar tartılır. Dudak boyalarında erime derecesi sınırlan ne kadar olmalıdır? 2. Diğer tarafta bir saat camında da hint yağı ile boya maddesi iyice karıĢtırılır ve titandioksit ile tektür hale getirilir. erime derecesi olarak kabul edilir.

m Parfüm y. GüneĢten koruyucu preparatlar emülsiyon.1 g 2.5 g 44.4.9 g 60 3 1 36 .Karnauba mumu 10 Balmumu 15 Lanolin 5 Setil alkol 5 Hint yağı 65 Boya y.5 g 0.0 g 0. TraĢ Sonrası Losyonu After shave Alkol Sorbitol çözeltisi (%70) Mentol Borik asit Parfüm ArıtılmıĢ su 50.24.0 g 2. bronzlaĢtırıcı (Sun Tan) preparatlar. güneĢ ıĢınlarının bronzlaĢtırıcı etkisini önleyen ürünler.23. 141 ÇalıĢma 16. TraĢ Sonrası Losyonu After shave % Etil alkol Propilen glikol Parfüm Demineralize su ÇalıĢma 16. rahatlatıcı ve deriyi nemlendirici ürünler (After Sun) ile güneĢsiz bronzlaĢma (ġelf Tanning) ürünlerini kapsar. yağlı veya sulu jel. Ürünlerin temel amacı dalga boyu 290-350 nm arasındaki UVA ve UVB ıĢınlannm zararlı etkilerinden deriyi korumaktır. güneĢ sonrası serinletici. GüneĢ Preparatları GüneĢ ıĢınlanna karĢı hazırlanan kozmetik ürünler. aerosol ve çubuk (stick) tarzında hazırlanabilir.m 16.

Bu derecede yumuĢayıp erimesi gözlenir.250 40. Kütlenin yukarıya kaydığı nokta.25. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. 59. Antiseptik TraĢ Sonrası Losyonu After shave Hyamin 10-X (% 25)* Etil alkol Mentol Benzokain Parfüm ArıtılmıĢ su * Metil benzetonyum klorür 144 arasında erime derecesi tayin edilir. b) Bir ruj ortadan diklemesine kesilip renk tektürlüğüne bakılır.720 . Sizin formülünüzü yeterli sertlikte buluyor musunuz? ÇalıĢma 16. Sorular: 1. Dudak boyalarında erime derecesi sınırları ne kadar olmalıdır? 2.025 y.18.005 0. erime derecesi olarak kabul edilir. c) Kesilen rujdan biri diklemesine bir kapsüle konulur ve 50°C'hk etüve yerleĢtirilir.m.Ağırlık sapmaları ve güvenirlik sınırları hesaplanır. d) Supozituvar sertlik tayini aleti kullanılarak iki rujun sertlikleri tayin edilir. e) Kalan rujlar kutuya konulur. Karnauba mumu 10 Balmumu 15 Lanolin 5 Setil alkol 5 0.000 0.ÇalıĢma 16. 5. Kalıba dökülen kütle oda sıcaklığında bir hafta bekletilir. a) Bütün dudak boyası ağırlıkları sıfırdan sonra iki haneye kadar tartılır. 6.

TraĢ Sonrası Losyonu After shave Etil alkol Propilen glikol Parfüm Demineralize su ÇalıĢma 16.m 16.m y. 141 ÇalıĢma 16.9 g 60 3 1 36 . TraĢ Sonrası Losyonu After shave Alkol Sorbitol çözeltisi (%70) Mentol Borik asit Parfüm ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16.0 g 2. rahatlatıcı ve deriyi nemlendirici ürünler (After Sun) ile güneĢsiz bronzlaĢma (ġelf Tanning) ürünlerini kapsar.Hint yağı Boya Parfüm 65 y. GüneĢten koruyucu preparatlar emülsiyon.23.250 50. GüneĢ Preparatları GüneĢ ıĢınlarına karĢı hazırlanan kozmetik ürünler.25.5 g 44. bronzlaĢtırıcı (Sun Tan) preparatlar. aerosol ve çubuk (stick) tarzında hazırlanabilir. Ürünlerin temel amacı dalga boyu 290-350 nm arasındaki UVA ve UVB ıĢınlarının zararlı etkilerinden deriyi korumaktır.1 g 2. güneĢ ıĢınlarının bronzlaĢtırıcı etkisini önleyen ürünler.5 g 0.24.4. güneĢ sonrası serinletici. Antiseptik TraĢ Sonrası Losyonu After shave Hyamin 10-X (% 25)* 0.0 g 0. yağlı veya sulu jel.

m. 16.005 0. Bu derecede yumuĢayıp erimesi gözlenir.4.000 0. c) Kesilen rujdan biri diklemesine bir kapsüle konulur ve 50°C'lık etüve yerleĢtirilir.Ağırlık sapmaları ve güvenirlik sınırlan hesaplanır. 5.18.m.720 arasında erime derecesi tayin edilir. Dudak boyalarında erime derecesi sınırlan ne kadar olmalıdır? 2.Etil alkol Mentol Benzokain Parfüm ArıtılmıĢ su * Metil benzetonyum klorür 144 40. Parfüm y. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.025 y. 59. GüneĢ Preparatları . 6. erime derecesi olarak kabul edilir. Kütlenin yukarıya kaydığı nokta. a) Bütün dudak boyası ağırlıkları sıfırdan sonra iki haneye kadar tartılır. Sizin formülünüzü yeterli sertlikte buluyor musunuz? ÇalıĢma 16.m. Karnauba mumu 10 Balmumu 15 Lanolin 5 Setil alkol 5 Hint yağı 65 Boya y. e) Kalan rujlar kutuya konulur. d) Supozituvar sertlik tayini aleti kullanılarak iki rujun sertlikleri tayin edilir. b) Bir ruj ortadan diklemesine kesilip renk tektürlüğüne bakılır. Sorular: 1. Kalıba dökülen kütle oda sıcaklığında bir hafta bekletilir.

GüneĢ Losyonu Yağ fazı Oktilmetoksi sinnamat 3. güneĢ sonrası serinletici.m.m Su fazı 1. GüneĢten koruyucu preparatlar emülsiyon.m Koruyucu y. y.0 Ġzopropil miristat 2.0 Vitamin E asetat y. 141 ÇalıĢma 16. güneĢ ıĢınlarının bronzlaĢtıncı etkisini önleyen ürünler.0 Vazelin 2. aerosol ve çubuk (stick) tarzında hazırlanabilir.20.m.3-butilen glikol 5.8 Sorular: 1. .0 Stearik asit 2. rahatlatıcı ve deriyi nemlendirici ürünler (After Sun) ile güneĢsiz bronzlaĢma (ġelf Tanning) ürünlerini kapsar.19.0 Karboksivinil polimer 0.m Parfüm y.0 Stearil alkol 1. Formüldeki maddelerin görevi nedir? ÇalıĢma 16. yağlı veya sulu jel. bronzlaĢtırıcı (Sun Tan) preparatlar.0 Oleil oleat 4. Ürünlerin temel amacı dalga boyu 290-350 nm arasındaki UVA ve UVB ıĢınlannın zararlı etkilerinden deriyi korumaktır. GüneĢ Yağı Oktilmetoksi sinnamat Sıvı parafın Setil oktanoat Butilhidroksi toluen Parfüm 2 70 28 y. Yukarıdaki formül ne tip bir emülsiyondur? 2.0 Gliseril monostearat 2.2 Trietanolamin 1.0 ArıtılmıĢ su 77.GüneĢ ıĢınlarına karĢı hazırlanan kozmetik ürünler.

m. TraĢ Öncesi Kremi Stearik asit 13.5. .Sorular: 1.0 Parfüm 0. • • TraĢ öncesi preparatlan (sakal ve yüz derisini traĢa hazırlamak için) TraĢ iĢleminde kullanılan preparatlar (traĢ sabunlan ve traĢ kremleri) • TraĢ sonrası preparatlar (after shave.4 * Sodyum lauril sülfat ÇalıĢma 16.5 ArıtılmıĢ su 72.0 Dupanol C* 1.0 Lanolin 2.4 Span 60 1.m.22. TraĢ Preparatlan TraĢ preparatlan temel olarak 3 grupta toplanabilir.21. TraĢ Sonrası Kremi Stearik asit 36 Hindistan cevizi yağı 9 Potasyum hidroksit 8 Sodyum hidroksit 1 Sorbitol çözeltisi (%70) 3 Koruyucu y. traĢ sonrası cildin rahatlaması ve tahriĢlerin giderilmesi için). Bunlar.0 Trietanolamin 1. ÇalıĢma 16. ArıtılmıĢ su 43 143 ÇalıĢma 16.0 Tween 60 2.0 Ġzopropil palmitat 1. Formüldeki güneĢ filtresi hangi maddedir? 142 16.8 Stearil alkol 2.9 Sıvı parafın 2.23. Parfüm y.

m.26. TraĢ Sonrası Losyonu After shave Alkol Sorbitol çözeltisi (%70) Mentol Borik asit Parfüm ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16.TraĢ Sonrası Losyonu After shave Etil alkol Propilen glikol Parfüm Demineralize su ÇalıĢma 16.250 40.24. 59.0 g 0.025 y. 0.25.5 g 44.000 0.720 50.0 g 2.9 g 60 3 1 36 .5 g 0.005 0. Antiseptik TraĢ Sonrası Losyonu After shave % Hyamin 10-X (% 25)* Etil alkol Mentol Benzokain Parfüm ArıtılmıĢ su * Metil benzetonyum klorür 144 ÇalıĢma 16.1 g 2.

5 Hazırlama: Trietanolamin stearat.0 Sodyum stearat 1.4 Kalsiyum hidroksit 6. Toz. 145 ÇalıĢma 16. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.0 Potasyum stearat 4. Püskürtücü gaz olarak ne kullanılabilir? 16.9 ArıtılmıĢ su 72. Boraks suda çözülüp 70-75°C'ye ısıtılır.0 ArıtılmıĢ su 17.6. krem veya jel tipi formülasyonlar halinde hazırlanabilirler. losyon. sodyum stearat ve potasyum stearat su banyosu üzerinde eritilip sıcaklığı 70-75°C'ye getirilir. Daha sonra bu tüpe aerosol dolum cihazında püskürtücü gaz doldurulur. SabunlaĢma tamamlanana kadar su banyosu üzerinde kanĢtınlmaya devam edilir. Depilatu varlar Kıl dökücü preparatlardır.6 Stronsiyum hidroksit 3. çözelti. Daha sonra boraks aynı sıcaklıktaki eriyiğin üzerine ilave edilir. Ġstenmeyen kıllan kimyasal olarak parçalayarak kopmalarını sağlarlar.27. Bu formülün preparat Ģekli nedir? 2. Sorular: 1. Aerosol tüpüne doldurulur ve aerosol kapatma cihazında tüpler kapatılır.5 Parfüm 0.m Krem baz* 67.6 Boraks 0. Depilatuvar Losyon Kalsiyum tiyoglikolat 5.5 Püskürtücü gaz 12.2 * Krem baz 0/ Setil alkol 6 Brij 35** 1 . sıcaklığı 40°C'nin altına inince parfüm ilave edilir. SabunlaĢma tamamlanınca su banyosunun üzerinden alınır.Aerosol TraĢ Köpüğü Tnetanolamin stearat 8.7 Parfüm y.

4 10. Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir.0 17. Bu preparatın etki mekanizması nedir? Açıklayınız. ÇalıĢma 16. Bu çözelti üzerine kalsiyum hidroksit yavaĢça ve karıĢtırılarak ilave edilir. Daha sonra stronsiyum hidroksit ve suyun geri kalanı eklenir. 146 ÇalıĢma 16. 3. Depilatuvar Losyon Kalsiyum tiyoglikolat Kalsiyum hidroksit Parfüm Krem baz* ArıtılmıĢ su 5.29. * ÇalıĢma 27'deki krem baz formülünü kullanınız.ArıtılmıĢ su 60 * * Polioksietilen lauril eter Hazırlama: Krem baz 70-75 °C de hazırlanır ve oda sıcaklığına kadar karıĢtırılarak soğutulur. Sorular: 1. Depilatuvar Krem Sodyum sülfür Kalsiyum hidroksit Kaolin Gliserin ArıtılmıĢ su 5 5 58 2 30 .28.4 y. 67. Formülde yer alan maddelerin görevlerini yazınız. Krem baz ve çözelti kısmı bir araya getirilip parfüm ilave edilir ve iyice karıĢtırılır.3 Preparatın sürüldükten bir süre sonra yıkanmasının gerekçesini açıklayınız. Diğer tarafta suyun 2/3'üne kalsiyum tiyoglikolat ilave edilir ve iyice karıĢtırılır. 2.m.

m.00 mi y. 100. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.m. sıvı mat. y. Sorular: 1.31.30.00 g ComperlanKD* 2.40 g 0. krem.16. Trietanolamin lauril sülfat (% 28) Renk maddesi 18 g Kokonut monoetanolamid y.7. Ġyi bir Ģampuanın pH değeri hangi sınırlar arasında olmalıdır? Bunun önemi nedir? ÇalıĢma 16.m.00 g 0. Formüldeki maddelerin görevleri nelerdir? 2. Ambalajına konulur. Sıcak su ilave edilerek bütün kütle istenilen ağırlığa tamamlanır. Sıvı berrak. Boya (FDC Yellow No:5) y.50 g . Sıvı Berrak ġampuan Sodyum lauril eter sülfat (% 30) Sodyum klorür Sitrik asit Sorbik asit (veya formalin) Koruyucu Parfüm ArıtılmıĢ su *Kokonut dietanolamid Hazırlama: Darası alınmıĢ bir behere yüzey aktif maddeler tartılıp bir bagetle iyice karıĢtırılır. toz veya kuru Ģampuan formülleri hazırlanabilir. 147 ÇalıĢma 16. 2g 35. aerosol. Diğer bir beherde 20 mi suda sodyum klorür.m.m. sitrik asit ve sorbik asit çözülür.10 g y. ġampuanlar Saç ve saçlı deriye zarar vermeden saçı temizleyen ve bakımını sağlayan ürünlerdir. Bu çözelti önceki behere kanĢtırılarak ilave edilir ve hepsi sıcak su banyosunda tektür oluncaya kadar karıĢtırılır. 1. Hazırladığınız Ģampuanın pH'smı ölçün.

20 g II Stearik asit 4.m.00 g Comperlan KD* 0.8 g 2.34. Parfüm y. AntılmıĢ su y.m.0 g 9.00 g *Kokonut dietanolamid Hazırlama: I ve III antılmıĢ suda çözülüp su banyosu üzerinde 70-75°C'ye kadar ısıtılır.60 g Sodyum klorür 1.00 g III Sodyum hidroksit 2. Oda sıcaklığına gelince uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir. 100 g ÇalıĢma 16.12 g Renk maddesi y. 100. KanĢım 40°C'ye kadar soğutulup parfüm eklenir.33.0 g 38. Trietanolamin lauril sülfat (% 33) Kokonut monoetanolamid 45 g 2g 49. Koruyucu y.00 g Sodyum lauril eter sülfat (% 27-30) 20. Trietanolamin lauril sülfat (% 28) Trietanolamin oleat (% 50) Propilen glikol Oleil alkol AntılmıĢ su ÇalıĢma 16.m.m. II eritilip sıcaklığı 70-75°C'ye getirilir ve üzerine aynı sıcaklıktaki sulu karıĢım karıĢtınlarak ilave edilir.32. ÇalıĢma 16.0 g 1.Parfüm ArıtılmıĢ su 148 y. Krem ġampuan I Sodyum lauril sülfat (% 90) 20.m. y.2 g .60 g Susuz lanolin 0.m.

40. y. 152 ÇalıĢma 16. Boyar madde alkolde çözüldükten sonra hepsi bir araya getirilir.00 Gliserin 15. DiĢ Patı (Macunu) Dibazik kalsiyum fosfat dihidrat 45. diĢlerin periodontal hastalıklara ve diĢ çürüklerine karĢı korunmasıdır.41.00 Silika 2. butil asetat ve toluen karıĢımının 3/4'ü ile nitroselüloz karıĢtırılarak çözeltisi hazırlanır.m.ArıtılmıĢ su 149 ÇalıĢma 16. 16. ağız kokularının giderilmesi. ağız suları. Elde edilen çözelti filtre edildikten sonra ambalajına konulur. 100 mi Tırnak Cilası Nail Varnish % Nitroselüloz Rezin* Plastizer** Alkol Etil asetat Butil asetat Toluen Boyar madde 10 10 5 5 20 15 35 y. Ana hedefleri diĢlerin ve ağız içinin temizliğinin sağlanması. * Toluen sülfonamid/formaldehit rezin (Satolite MS 80) ** Kafur veya dibutil ftalat Hazırlama: Etil asetat. Geri kalan çözücü karıĢımında rezin.m.00 . Ağız Bakım Preparatları Ağız mukozasına uygulanan kozmetik ürünler.9. plastizer karıĢtırılarak nitroselülozlu çözeltiye ilave edilir. ağız kokularım giderici gargara ve spreyler ile diĢ bakım preparatlarıdır.

Daha sonra sodyum sakarin çözeltisi.03 g Alkol 3. Bu kanĢıma dibazik kalsiyum fosfat.R. *** Brookfıeld Engineering Laboratoties Stoughton.A. etiketlenir. 153 Emülgatör karıĢımı HLB değeri Sorbitan monooleat 4.50 0. Breisgan B. Formüldeki maddelerin görevleri nelerdir? ÇalıĢma 16. Ağız Suyu Timol 0.m.S.10 y.30 1. sodyum karboksimetilselüloz.00 0.09 Sodyum sakarin bir miktar suda çözülür. ArıtılmıĢ su y.42.m. 100. tat verici ve etil paraben ilave edilerek homojen oluncaya kadar kanĢtınlır. Diğer tarafta gliserin.D.00 g Boraks 2. ÇalıĢma 16.Sodyum karboksimetilselüloz Karragen Sodyum lauril sülfat Sodyum sakarin Tat verici Etil paraben ArıtılmıĢ su Hazırlama: 1. Sorular: 1.00 mi NOT: Yukandaki çözelti % 5-20 arasında seyreltilerek kullanılır.00 g Sodyum bikarbonat 1-00 g Gliserin 10.01 35..00 g Tat verici y. ĠKA WERK-Stanfen Ġ. Yan katı karıĢım tüplere doldurularak. . 0. U.46.D.Willems) Janke und Kundel K.m.3 Polisorbat 80 15.G. karragen ve arıtılmıĢ su vakumlu karıĢtırıcıda kanĢtınlır. Mass. silika ve sodyum lauril sülfat karıĢtınlarak eklenir.0 ** Ultra-Turrax (nach Prof.

Bebek Kremi Hafif sıvı parafın Lanolin Setil alkol Arlacel 80 Tween 80 Sıvı silikon FĠ 10/1000 Propil paraben Metil paraben Parfüm ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16.0 y.5 0.00 2.00 0.00 64.Bebek Pudrası % Sterilize talk Benzalkonyum klorür Kaolin Parfüm ÇalıĢma 16.00 5.48.50 1.10 4.95 5.05 y. Bebek Yağı % Hafif sıvı parafin Ġzopropil miristat Zeytinyağı Silikon yağı Propil gallat Parfüm 156 ÇalıĢma 16.m.10 50.15 0.00 25.15 0.49. .5 20.00 0. 35. 79.90 5.m.00 1.47.

TOZLAR. çekiçli. sıkıĢtıran parçalayıcılar gibi).kaydırma ve germe Ģeklinde farklı etki mekanizmalarına dayanan öğütücüler (değirmenler) ile yapılır. Büyük miktardaki farmasötık materyallerin daha küçük parçacıklar haline getirilmelerinde genel olarak üç grup cihaz kullanılır: 1. Katı maddelerin daha küçük partiküllü toz haline getirilmesi (öğütülmesi). Tozların renkli ve aĢındırıcı karakterdeki maddeler veya beyaz oluĢuna göre farklı havan seçilir.00 Ġzopropil miristat 1. çubuklu. çarpma .00 Susuz lanolin 2. Öğütme iĢleminin etkinliği.00 Parfüm 0. sert jelatin kapsül.vurma.70 157 17. dönen kesiciler.15 ArıtılmıĢ su 64. Ġnce öğüten değirmenler (örneğin. TOZ TEKNOLOJĠSĠ VE MĠKROMERĠTĠK Tozlar. Bu karıĢımdan her bir doz tartımla alınarak ambalaj kabına konur. öğütme odası ve öğütülen ürünü toplama kabı olmak üzere üç temel kısımdan oluĢur. toplu. halinde ambalajlanabilirler. toz edilmiĢ bir veya daha fazla katı maddenin homojen karıĢımından oluĢan farmasötık katı dozaj Ģekilleridir. Orta derecede öğüten öğütücüler (örneğin. sürtme . kıran. poĢet vb.00 Sorbitol çözeltisi (% 70) 5. Geometrik seyreltme yöntemi ile tozlar havana eklenir ve ezilip karıĢtırılarak homojen hale getirilir. Tozlar. 3. paket. disk ve çekiçli değirmenler gibi). sıkıĢtırma. besleme hunisi. Kaba öğüten parçalayıcılar (örneğin. ġekil l'de değiĢik tipteki bazı öğütücüler Ģematik olarak gösterilmiĢtir. Bu mekanizmalara bağlı olarak partiküller sırasıyla parçalanma. Küçük çaptaki katı maddelerin toz edilmesinde ve homojen karıĢımlarının hazırlanmasında havan ve havan eli kullanılır. kolloıd ve akıĢkan enerji değirmenleri gibi). Renkli tozlar için cam havan. 2.Bebek Losyonu Gliseril monostearat 12.00 Stearik asit 4. Bu değirmenler. .15 Trietanolamin 1. ezen. dahilen veya haricen kullanılmak amacıyla hazırlanırlar ve kaĢe. kırılma. öğütücünün tipine ve katı maddenin özelliğine bağlıdır. beyaz tozlar için ise porselen havan kullanılır.00 Metil paraben 0. kesilme ve kopma sonucunda daha küçük partiküller haline gelirler.00 Zeytinyağı 12.

kapsül ve toz farmasötik ilaç Ģekillerinin. Toz ve GranüUerde Partikül Büyüklüğü ve Büyüklük Dağılımının Ġncelenmesi Partikül büyüklüğü ve büyüklük dağılımının tayini değiĢik yöntemler kullanılarak yapılabilir: • Elek yöntemi • Mikroskop yöntemi . Farmasötik iĢlemlerde kullanılan dört tip öğütücünün Ģematik gösterimi. Srd Ed. akıĢ özellikleri.1. 159 17. Bu iki temel özelliğe dayanan ve bunlardan türetilmiĢ diğer önemli özellikleri ise porozite. Philadelphia. emülsiyon. (D)Dönen silindirli değirmen [Lachman. Süspansiyon.. Tozların özellikleri bireysel ve kümesel olarak incelenir. sıkıĢabilme / hacmini küçültebilme (konsolidasyon) ve basılabilme özellikleridir. Lea Febiger. hem fiziksel 158 stabilite hem de terapötik etki açısından baĢarılı formülasyonlan ürün içinde ulaĢılmıĢ partikül büyüklüğüne bağlıdır.Tozların bir dozaj formu olarak kullanımı azalmakta ise de ince toz edilmiĢ katı materyallerin davranıĢ ve özellikleri eczacılıkta önemlidir. Bıçaklar Elek ~\B -> Siklon U3 =— Hava Hava püskürtücü baĢlıklar Elek ġekil 17. 1986]. (A)Kesici. (C)Çekiçli değirmen. Tozlar iki önemli özelliğe sahiptir: Bunlardan birisi bireysel olarak partikülün Ģekli ve yüzey alanı.1. tablet. diğeri ise partiküllerin sayı veya ağırlık olarak yer aldığı büyüklük aralığı ve dolayısıyla toplam yüzey alanıdır. (B)AkıĢkan enerji değirmeni. 21-46. L.. The Theory and Practice of Industrial Pharmacy. et al.

Elde edilen hamur 1.l'de elek yöntemi ve titreĢimle çalıĢan elek takımı (vibrasyonlu elek seti) kullanılacaktır. Havandaki karıĢıma bağlayıcı çözeltiden damla damla eklenerek uygun kıvamda hamur haline gelene kadar karıĢtırılır.6 mm gözenek çaplı elekten geçirilir. I-Partikül Büyüklüğü ve Büyüklük Dağılımının Ġncelenmesi Granül formülü Patates niĢastası Laktoz Bağlayıcı çözelti Bağlayıcı çözelti Jelatin Gliserin Su Hazırlama: Laktoz ve niĢasta havanda iyice karıĢtırılır. Elde edilen granül kütlesi tartılır (m) ve kaydedilir. Elek analizinin Ģematik gösterimi.2. 160 ÇalıĢma 17. Hava akımlı kurutma dolabında 40-50°C sıcaklıkta kurutulup 1.OOtnm 0.25mm Elek altı ġekil 17.75mm 0. Bağlayıcı çözeltiyi içeren beher tekrar tartılarak harcanan bağlayıcı çözelti miktarı hesaplanır ve kaydedilir.m. 6g 2g 92 g 70 g 30 g y. Elek çalkalayıcj (vibratör) l. Küçük bir behere 25 g kadar bağlayıcı çözelti konup tartılır ve tartım kaydedilir.50mm 0.2 mm gözenek çaplı elekten geçirilir.1.• Sedimentasyon yöntemi • Coulter counter yöntemi • HIAC / Royco partikül sayacı yöntemi • Dar açılı lazer ıĢığı kırınımı yöntemi ÇalıĢma 17. .

00 mm'lik eleklerin üstündeki (1. en küçük gözeneklisi en altta yer alacak Ģekilde büyükten küçüğe doğru üstüste yerleĢtirilip vibratör üzerine konur. yukarıdaki eĢitlikleri kullanarak HI ve % sıkıĢabilme değerlerini hesaplayınız. 1.3.00 mm. 3rdEd. 1. Partikül büyüklüğünün küme dansitesi ve sıkıĢabilme üzerine etkisi.75 mm. küme dansitesini (pk) ve sıkıĢtırılmıĢ dansitesini (pv) . Elekler. AĢağıdaki eĢitlikleri kullanarak Hausner indeksi (HI) ve % sıkıĢabilme (Carr Ġndeksi) değerlerini hesaplayınız: HI= % sıkıĢabilme= [ (pv .50 mm ve 0.25 mm ve 1. The Theory and Practice of Industrial Pharmacy.3. 21-46.00 mm'den büyük) granülleri iyice karıĢtırınız ve ortalama 10 mi tozu 10 ml'lik bir mezüre koyunuz..00 mm'lik eleğin altına geçen (1. 1986].1'e kaydedilir. et al.2. Lea Febiger. Kapladığı hacmi okuyunuz (Vk). Sonuçlarınızı aĢağıdaki tablo Ģeklinde gösteriniz. Hazırlanan granül veya toz karıĢımı en üstteki eleğe konup kapağı kapatılır ve cihaz.2.pk) / pv] x 100 III.25 mm'dir. Toz hacminde küçülme olmayıncaya kadar vuruĢ iĢlemi yaptırarak yeni hacmini (Vv) okuyunuz ve sıkıĢtırılmıĢ dansitesini (pv) hesaplayınız. 0.2) kullanılır. Tablo 17. 161 Mezürün vuruĢ hareketini sağlayan mekanizma ġekil 17. ĠĢlem sonunda her bir elek üstünde kalan toz veya granül miktarı hassas olarak tartılır ve Tablo 17. en büyük gözeneklisi en üstte.Elek analizi: TitreĢimle çalıĢan elek takımı (ġekil 17.00 mm'den küçük) granülleri iyice karıĢtırınız ve yukarıdaki iĢlemi tekrarlayarak küme hacmini (Vk). Philadelphia. IlI-Partikül Büvüklüğünün Küme Dansitesi Üzerine Etkisinin Ġncelenmesi III. 1. vibratörünün yaklaĢık olarak 1 mm'lik titreĢim genliğinde. L. 1. 164 III. Eleklerin gözenek çaplan 1. Mezürdeki tozu tartıp küme dansitesini (pk) bulunuz. 0.25 mm. 10 dakika süre ile ve aralıklı olarak çalıĢtırılır. . Toz veya granüllerin sıkıĢtırılmıĢ hacimlerinin tayini için kullanılan aletin Ģematik gösterimi [Lachman.

partikül büyüklüğü açısından nasıl bir sonuç çıkardınız? 2. 3. 17. Kullandığınız bağlayıcı çözelti miktarının partikül büyüklüğü dağılımına etkisi olup olmadığım. diğer grubun kullandığı bağlayıcı çözelti miktarlarını ve partikül büyüklüğü dağılımını gözönüne alarak inceleyin ve vardığınız sonucu yazınız.Toz / granül partikül büyüklüğü (mm) Küme Ağırlığı hacmi (g) (cm3) Küme SıkıĢtırılmıĢ VuruĢ dansitesi hacim Vv sayısı pk (g/cm3) (cm3) SıkıĢtırılmıĢ dansite pv (g/cm3) Hausner indeksi (HI) Sorular: 1. Hesapladığınız HI ve % sıkıĢabilme değerleri hakkında yorumunuz nedir? Yazınız. Farklı buldunuz ise nedenini açıklayınız.00 mm'den büyük ve küçük olan tozların / granüllerin küme dansitelerini karĢılaĢtırınız. 5.2.4). yığın açısı olarak tanımlanır (ġekil 17. yığın açısının ve akıĢ hızının tayini ile yapılabilir. Birim zamanda akan toz miktarı ise akıĢ hızı olarak tanımlanır. 6.1 ve çizdiğiniz grafiklerden. 4. Küme dansitesi EP'ne göre ne Ģekilde saptanmaktadır? Yazınız. Partikül büyüklüğü 1. ĠĢlemler sırasında kaybolan toz veya granül miktarını ve %'sini hesaplayınız. Toz ve Granüllerde AkıĢ Özelliklerinin Ġncelenmesi Tozların akıĢ özelliklerinin incelenmesi. Yığın Açısının ve AkıĢ Hızının Tayini Düz bir zemin üzerinde koni oluĢturmuĢ bir toz yığınının yan yüzeyi ile oturduğu düzlem arasındaki açı. Bu açının değeri tozun akıĢ özelliği hakkında bilgi verir. Tablo 17. abp o p v0 1 + bp ■pil ___________J____"P . 165 Kavvakita eĢitliği: V--V..

50-0.50 0. 168 18. Basılan tozun baĢlangıç porozitesi ile ilgili katsayı Basım (kompresyon) katsayısı olup sistemin elastik deformasyonu ile ilgilidir. mayalanmamıĢ hamurdan yapılır. hem de ülkemizde kullanılmaları hala devam etmektedir.75 0.C ab a Alman toz veya granül hacmi (boĢ mühreyi dolduracak hacim) v. p Cab P basıncının uygulanmasından sonraki tablet hacmi Hacim küçülmesi olup (v0.00 .75-1.1. Alt ve üst kapaktan oluĢan kaĢe kılıfı genellikle pirinç unundan hazırlanmıĢ. Numaralarına göre aldıkları toz madde miktarı yaklaĢık olarak Ģöyledir: KaĢe No: Toz madde miktarı (yaklaĢık g olarak): 00 0 1 ÇalıĢma 18. doldurulmuĢ kaĢede ağırlık sapması 20 tanesinin 18'inde ± %10. Doldurulmaları ağırlık esaslı olup.vp) / v0 'dır. Toz halindeki ilaçların lezzetini gizlemek ve bunların alınmasını kolaylaĢtırmak için ağız yoluyla kullanılırlar. Günümüzde yerlerini jelatin kapsüllere bırakmalarına rağmen. KAġELER KaĢeler içinde bir veya daha çok etkin maddenin tek dozunu içeren sert bir kılıftan oluĢan katı preparatlardır. dil üstüne koyulur ve su ile yutulur. kaĢeler birkaç saniye suya batırılır. Salisilik asit Fenasetin 22. Avrupa Farmakopesinde yer almaktadırlar ve hem Avrupa Birliği ülkelerinde.25-0.2 g 0. KaĢeler büyüklüklerine göre numaralandırılırlar. 2 tanesinde ise ± %15'i geçmemelidir.7 g 16. Alınmadan önce.

3.2 g Div. Pilül formülasyonlarmda kullanılan yardımcı maddeleri aĢağıdaki gibi gruplayabilirız. Pilüllerin hazırlandıktan sonra uzun süre Ģeklini korumasını sağlamalıdır. Ağırlıkları çoğunlukla 50-250 mg arasında değiĢir. No.02 g P. 1 Cach. Helmitol Luminal Papaverin klorür P. Hazırlanan pilülün sindirim sisteminde çözünmesine veya dağılmasına imkan vermelidir. PILÜLLER 3. Pilülller etkin ve yardımcı madde olmak üzere baĢlıca iki kısımdan meydana gelir. Kütlenin iyi yoğurulabilmesine imkan vermeli. Pilül kütlesine.Kafein ÇalıĢma 18. uygun bir bağlayıcı ile etkin ve diğer yardımcı maddelerin karıĢtırılması ve Ģekillendirilmesi ile hazırlanan küre Ģeklinde preparatlardır. Pilül sıvağları aĢağıda belirtilen özellikleri taĢımalıdır.10 g'dan az olmamalıdır.01 g 0. . X 0.02 g 0.01 0. 0. 1 Cachet No. 100 Cach 0.2. fazla yumuĢak ve yapıĢkan olmamalıdır.15 0. Aminopirin Kodein Papaverin klorür Luminal 169 ÇalıĢma 18.10 g 0. yoğurabilecek Ģekilde kıvam veren sıvı katı veya yankatı özellikteki yardımcı maddelere pilül sıvağları denir.XV 170 19.01 Pilüller.

bal. Kalıp üzerinde hem yuvarlama. Hazırlanan pilüller.10 g'a tamamlanır. maddelerden yararlanılır. lk su. Kütle istenilen pilül sayısına göre istenilen uzunluğa getirilip.02-0.10 g'dan daha az ise uygun bir dolgu maddesi ile her pilül 0. Bunlar pilül ağırlığım 50-250 mg'a ayarlamak için kullanılırlar. pilül tahtası üzerinde önce küre sonra silindir haline getirilir ve istenilen sayıya göre kesilir. Bir spatül yardımı ile kütleyi sık sık havan içinde toplamak faydalıdır Kütlenin bölünmesi: YoğurulmuĢ kütle. Bu kütle havandan alınır.05 g) ile karıĢtınlır. bolus alba vb. Pilüllerin yapıĢmasını önlemek için ambalaj kutusunun içine inert bir tozlayıcı madde konur. parçalar iki parmak arasında hafifçe sıkılarak küre Ģekli verilir. Ġlave edilen madde miktarı hiçbir zaman pilülün ağırlığının üst sınırından daha fazla arttırmamalıdır. bira mayası.Meydana gelen kütle havan eli ile çevirme sırasında havana yapıĢmadan çıkarılabiliyorsa kıvamı uygun demektir. 19. Pilül Üretimi Pilül kütlesinin hazırlanması: Formüldeki maddelerin kristal halde olanları iyice toz edilir ve tozların hazırlanmasındaki düzene göre dikkatle ve homojen bir kütle elde edilecek Ģekilde karıĢtırılır. Etkin madde gerekli miktar bağlayıcı (beher pilül için yaklaĢık 0. 7 k gliserin) Dolgu maddeleri: Laktoz. niĢasta.1.Bağlayıcı maddeler (pilül sıvağları) : Jansiyan ekstresi. En son Ģekillendirme pilül tahtasının yuvarlama kısmında tek parmak ile yapılır. tamamen havandan alınır ve pilül Ģekillendirme ve bölme kalıbı yardımı ile düzgün bir silindir Ģekline getirilir. pilül tahtasının oyuklu. Örtücü maddeler: Likopod. Sonra kutuya konularak üzerine örtücü toz ilave edilir. kaolen. laktoz veya bolus alba Formülde yer alan etkin madde miktarı bir pilülün en az ağırlığı olan 0.2. Tozlayıcı olarak niĢasta. gliserin-su karıĢımı veya kitre zamkı çözeltisi ( lk kitre zamkı. havan içindeki kütle rahatça toplanıp yoğrulacak ve havan yüzeyine yapıĢmayacak. Formülde sıvı bir madde mevcutsa kütleye ilave edilir. niĢasta ve kaolendir. En çok kullanılan yardımcılar laktoz. Dolgu maddeleri kimyasal ve farmakolojik yönden inert olmalıdır. Daha sonra sıvağ azar azar ve her ilaveden 171 sonra havan eli ile karıĢtırarak formüle eklenir. Pilül Hazırlamada Dikkat Edilecek Hususlar . madeni kısmına yerleĢtirilir. plastik bir hal alıncaya kadar devam edilir. 19. Sıvağ ilavesine. laktoz vb. hem de kesme yapılarak Ģekillendirilir. kuruması için bir süre havada veya desikatörde bekletilir.

ÇalıĢma 19. pil.10 g Kodein 0. Bağlayıcı maddeler.0 g Magnesie kalsine 0. Böylece bir defada gereğinden fazla sıvağ ilave edilmemiĢ olur. Bu amaçla ve pilülün özelliklerinin korunması. Aminopirin 0.XXI Hazırlama: Toz maddeler tartılır.0 g Formül 100 pilül içindir Hazırlama: . Bazı maddeler pilül Ģeklinde hazırlanıp verildiğinde midede tahriĢ edici etki gösterir veya sindirim sıvısı içinde etkisiz hala geçer.02 g Belladon ekstresi 0. laktoz. hazırlanan pilüllerin ağıza alındığı zaman ilk acı lezzeti hissettirmemek için de yapılabilir.2.0 g ġeker 3. Bağlayıcı olarak jansiyan ekstresi ilave edilerek kütle hazırlanır ve Ģekillendirilir. görünüĢünün düzeltilmesi için pilüller kaplanabilir.02 g Bağlayıcı (jansiyan ekstresi) y. maddelerin miktarı daima hesaplanıp tartılır.K 1948) Pilulae Ferratae Blaudii KurutulmuĢ demir II sülfat 9.I.3 g Gliserin 4.10 grama ayarlamak için formüle ilave edilen niĢasta. kaolen vb.01 g Papaverin klorür 0. Hesapsız olarak veya göz kararı alınan takribi miktarlar pilül ağırlığını rastgele arttırabilir. bir pilül ağırlığını asgari değer olan 0. Blaud Hapları (T.01 g Luminal 0.1. Kütleyi çok fazla yumuĢatacak sıvağ ilavesinden daima sakınılmalıdır.7 g Meyan kökü usaresi 1. Bu amaçla genellikle balsam.0 g Potasyum karbonat 7. reçine ve zamk yapısında maddeler kullanılır.Dolgu maddesi olarak . 172 ÇalıĢma 19. Kaplama. havan içinde iyice homojen olarak karıĢtırılmıĢ toz kütlesi üzerine azar azar ve karıĢtırarak ilave edilmelidir.m P. havanda geometrik seyreltme ile karıĢtırılır.No.

kaplanmıĢ granüller. 7 k gliserin ve 2 k su karıĢımından oluĢmaktadır.K'ne göre 100 mL'lik bir erlene 50 mL 37°C'deki su ve pilül konur. Kodein Dionin Luminal 0. Demir sülfat ve Ģeker ilave edilir. kuru agregatlar haline getirilmesidir. GRANÜLASYON ĠġLEMĠ VE GRANÜLLER ÜZERĠNDE YAPILAN KONTROLLER Granülasyon. toz partiküllerınin bir bağlayıcı veya mekanik güç yardımı ile birleĢtirilerek katı. Granülasyona formülasyonda yer alan herbir toz bileĢenin homojen Ģekilde karıĢtırılmasından sonra baĢlanmakta ve granülasyon iĢleminden sonra elde edilen granüller.Potasyum karbonat 3-4 damla gliserin ile iyice ezilir.60 g 0. Sorular: Pilül hazırlanmasının avantajları nelerdir? 174 20. 15 dakikada bir karıĢtırılır.m 173 Excipient glycerine: lk kitre zamkı. Pilüller en fazla 2 saatte dağılmalıdır.4.005 g 0. mide ortamına dayanıklı granüller. Ardından magnesie kalsine ve meyan kökü usaresini ilave edilerek gliserinin kalanı konur ve Ģekil verilir. efervesan granüller. bitmiĢ ürün Ģeklinde bir dozaj formu olarak da örneğin.015 g Bağlayıcı (excipient glycerine) y.50 g .YeĢilimsi renk oluĢuncaya kadar karıĢtırılır. Çoğunlukla tablet veya kapsüllerin imalatında ara ürün olmalarına rağmen granüller.01 g 0. Prominal Luminal Formül 20 pilül içindir Kontroller: T.3. ÇalıĢma 19. etkin madde Ģahmının değiĢtirildiği granüller gibi kullanılabilmektedir. bir dozaj formu olarak paketlenebildiği gibi tablet basımı ya da kapsül hazırlanması için kullanılabilmektedir. ÇalıĢma 19. Granülasyon iĢleminin sağladığı yararlar Ģunlardır: 0.

OluĢan yaĢ kütle bir elekten geçirilip kurutulmakta ve sonrasında tekrar elenerek granüller elde edilmektedir. YaĢ granülasyonda. yaĢ kütlenin hazırlanması için yüksek hızlı. yaĢ granülasyon ile basımın düzeltilemediği durumlarda ve materyaller neme ve ısıya duyarlı olduğunda kullanılmaktadır. çünkü nem absorbe etmelerine rağmen granüller akıĢkanlıklarını koruyabilmektedir. • Tektür (uniform) bir tanecik Ģekli ve çap dağılımı sağlamaktadır. 175 Bu yöntemler. Granülasyon yöntemi ve kullanılan ekipman. Yas granülasvon: Bu yöntem toz karıĢımının bir sıvı ilave edilerek yaĢ bir kütle haline getirilmesini içermektedir. • Hem sıkıĢabilme (konsolidasyon) ve basılabilirlik. yeterli bir sıvı dağılımı ve yapıĢkan bir kütle oluĢturmak için gerekli zamanı ve iĢ gücünü.• Toz karıĢımmdaki bileĢenlerin ayrıĢmasını (segregasyonunu) önlemektedir. Dönen silindirler arasında toz karıĢımının sıkıĢtırılması ile Ģeritler halinde kompakt yapıların elde edilip bunların elekten geçirilmesi ile granül oluĢumu (roller compaction). granüller arası ve granül içi poroziteyi önemli ölçüde etkilemektedir. bıçaklı karıĢtırıcılar ve granülatörler kullanılmaktadır. granülasyon iĢlemi bu olasılığı düĢürmekte. zımba yüzeyine yapıĢma ve kapak atma eğilimini azaltmaktadır. • TozlaĢmanın azalmasını sağlayarak çapraz bulaĢma riskini azaltmakta ve çalıĢanın emniyetini artırmaktadır. bağlayıcı maddelerin katı. Bu sıvı. • KarıĢımın akıĢ özelliklerinde düzelme sağlamaktadır. . 2. Bu amaçla iki yöntem kullanılmaktadır: 1. • Higroskobik materyaller toz halinde saklandıklarında yapıĢarak bir kek Ģeklini alabilmektedir. Granülasyon yöntemleri baĢlıca iki grup halinde sınıflandırılabilmektedir: Kuru granülasyon: Toz partikülleri yüksek basınç uygulanarak agregatlar haline getirilmektedir. hem de taĢıma ve saklama açısından daha elveriĢli olacak Ģekilde karıĢımın küme dansitesini artırmaktadır. Briket tabletler halinde toz karıĢımının basılmasından sonra bu tabletlerin kırılması ve sonra elenmesi ile granül oluĢumu (slugging). AkıĢkan yatak cihazı ile bir cihazdan diğerine kütlenin transferi gerekmeksizin tüm iĢlemler aynı sistem içinde gerçekleĢtirilebilmektedir. toz kalinde toz karıĢımına ilave edilmesi durumunda (internal bağlayıcı olarak) tek baĢına ilave edilebildiği gibi bağlayıcı maddeyi içeren bir çözelti veya pasta (eksternal bağlayıcı olarak) Ģeklinde de ilave edilebilmektedir. • KarıĢımın basım özelliklerini iyileĢtirmekte.

1. Yardımcı madde olmaksızın da hazırlanabilirler. gerekli ise renk ve koku verici maddeler de içerirler. Granüller bir veya daha fazla etkin madde. Tek doz granüller poĢet. bazıları ise suda veya diğer uygun bir sıvı içinde çözülerek veya dağıtılarak kullanılırlar. GMP (Ġyi Ġmalat Uygulamaları) kapsamında ürün validasyonunun yer alması ile birlikte granülasyon iĢleminin de tekrarlanabilir ve kontrol altında olmasını sağlamak üzere granülasyon iĢlemi ile ilgili kritik iĢlem değiĢkenlerini belirlemek. depolama ve dağıtımları mikrobiyal kontaminasyondan uzak olarak gerçekleĢtirilmelidir. Çok dozlu preparatlan. Granüller tek doz veya çok dozlu olarak ambalajlanabilirler. bazıları çiğnenerek. Uçucu veya korunması gereken madde içeren granüller sıkı kapatılmıĢ kaplarda muhafaza edilmelidir. izlemek ve kantitatif ölçümlerden yararlanmak gerekmektedir. istenilen dozda alınabilmeleri için uygun bir ölçekle birlikte ambalajlanır.1.Tabletlerin kalitesi esas olarak oluĢturuldukları toz veya granüllerin fizikokimyasal özelliklerine bağlıdır. BitmiĢ Ürün Olarak Granüller Oral yolla uygulanmak üzere hazırlanırlar. yardımcı maddeler. Bu açıdan granüllerde incelenmesi gereken faktörler Ģunlardır: • Granül oluĢumunun mekanizması • Granül çapını etkileyen faktörler ve granül çapının iĢlem ve dozaj formu üzerindeki etkileri • Granül çap dağılımının ölçülmesi ve yorumlanması • Granül Ģekli ve yüzey alanı tayini • Granül dansitesi ve sıkıĢabilmesi • Granül mekanik direnci ve kırılganlığı • Granüllerin elektrostatik özellikleri • Granüllerin akıĢ özellikleri • Granüllerin basılabilirliği • Granüllerin nem tayini 176 20. Bazıları yutularak. kağıt paket veya flakon gibi tek birimlik kaplarda sunulur. Üretimleri. Suda disperse edilebilir diklofenak granülleri (50 mg) . Örnek 20. ambalajları.

Efervesan granüller: KaplanmamıĢ granüllerdir. II.9 g granül poĢetler içine doldurulur. 50 mg diklofenak sodyuma karĢılık gelen 3. Bu formülde niçin içerisinde 1 mol kristal suyu bulunan sitrik asit kullanılır? 2. 5.0 g .4 g Cremophor RH 4. 0. Genellikle asit maddeler. 177 ÇalıĢma 20. Diklofenak sodyum Lutrol F 68 1.6 g 4. Hazırladığınız ilaç Ģekli ne amaçla ve nasıl kullanılır? Yazınız.0 g 15.8 mm delik çaplı elekten geçirilir.6 mm delik çaplı elekten geçirilir.3 g Portakal araması 4.1.4 g Su 50. 2 dakika bekledikten sonra çıkarılır. Etkin madde taĢıyıcısı olarak kullanılırlar. NOT: Bütün gereçler kuru olacaktır. Etüvden çıkarıldıktan sonra karıĢtırılır ve tekrar etüve konulur. Sonra 1. 100-105°C'lik etüvde 3-5 dakika bekletilir. kurutulur ve tekrar elenir. Efervesan Granül Granulatum Effervescens Sitrik asit. Tartarik asit ve sodyum bikarbonat eklenir. Reaksiyon denklemini yazınız.1 mm delik çaplı elekten geçirilir. Sorular: 1. karbonatlar veya bikarbonatlar içeren ve su ile hızla reaksiyona girerek karbondioksit açığa çıkaran granüllerdir.0 g Hazırlama: II nolu çözelti ile I nolu karıĢım granüle edilir.3 g Sorbitol 85. Elde ettiğiniz granülleri hangi ortam koĢullarında tablet haline getirebilirsiniz? Nedenini açıklayınız. hızla 1. Uygulamadan önce suda çözülür veya dağıtılır. Uygun Ģekilde paketlenir ve etiketlenerek teslim edilir. porselen spatül ile karıĢtırılır. Elde edilen pat.0 g 9. 6. Sıcaklığı 50°C'yi geçmeyen etüvde kurutulur. H2O Tartarik asit Sodyum bikarbonat Hazırlama: Kristal sulu sitrik asit tartılarak bir kapsüle konulur. Hazırladığınız granül niçin su ile pat haline getirilmiyor? 3.I. 4.

Efervesan granüller: KaplanmamıĢ granüllerdir. gerekli ise renk ve koku verici maddeler de içerirler.3 g Sorbitol 85.8 mm delik çaplı elekten geçirilir.2.3 g Portakal aroması 4. karbonatlar veya bikarbonatlar içeren ve su ile hızla reaksiyona girerek karbondioksit açığa çıkaran granüllerdir. Hazırlama: II nolu çözelti ile I nolu karıĢım granüle edilir.1.4 g Su 50. ambalajları. 0. Granüller bir veya daha fazla etkin madde. Etkin madde taĢıyıcısı olarak kullanılırlar.6. bazıları ise suda veya diğer uygun bir sıvı içinde çözülerek veya dağıtılarak kullanılırlar.6 g 4. Tek doz granüller poĢet. II.1. BitmiĢ Ürün Olarak Granüller Oral yolla uygulanmak üzere hazırlanırlar. Çok dozlu preparatlan. depolama ve dağıtımları mikrobiyal kontaminasyondan uzak olarak gerçekleĢtirilmelidir.4 g Cremophor RH 4.9 g granül poĢetler içine doldurulur. Yardımcı madde olmaksızın da hazırlanabilirler. Uçucu veya korunması gereken madde içeren granüller sıkı kapatılmıĢ kaplarda muhafaza edilmelidir. . Bu ilaç Ģekli nasıl ambalajlanır? Neden? ÇalıĢma 20. Örnek 20.m. yardımcı maddeler. Granüller tek doz veya çok dozlu olarak ambalajlanabilirler. istenilen dozda alınabilmeleri için uygun bir ölçekle birlikte ambalajlanır. Magnezyum Sitrat Efervesan Granülü Magnesii Citrat Effervescens Magnezyum karbonat Sitrik asit (susuz) Sodyum bikarbonat Alkol (%95 h/h) 180 20. Bazıları yutularak. kurutulur ve tekrar elenir. Üretimleri. Genellikle asit maddeler. Diklofenak sodyum Lutrol F 68 1. 50 mg diklofenak sodyuma karĢılık gelen 3. bazıları çiğnenerek. Uygulamadan önce suda çözülür veya dağıtılır.0 g 5g 23 g 17 g y. kağıt paket veya flakon gibi tek birimlik kaplarda sunulur. Suda disperse edilebilir diklofenak granülleri (50 mg) I.

doksilamin 5 mg ve kafein 33 mg miktarda bulunacaktır. Örnek 20.m. Efervesan granüller üzerinde diğer testlerin yanısıra Avrupa Farmakopesi'ne (EP5) göre dağılma testi de yapılır. 6 dozun herbiri 5 dak. 60°C'de kurutulur. Maksimum %30 bağıl nem koĢullarında poĢetler içine 2. içinde dağılırsa granül preparatı test ile uyumludur. Dağılma süresi tayin edilir. Parasetamol (Asetaminofen) + Doksilamin + Kafein Efervesan Granülleri I. Bir doz efervesan granül bir beherglas içindeki 15-25°C'deki 200 mi suya konur. sodyum bikarbonat ve sodyum bifosfat gibi alkali maddeler içerirler. Parasetamol (toz) 500 g Doksilamin süksinat 5g Kafein 33 g Tartarik asit 391 g Sodyum hidrojen karbonat 417 g II. Kollidon 306 g Ġzopropanol (veya etanol) y. Sodyum sitrat 30 g ġeker (kristal) 707 g Hazırlama: I nolu karıĢım II nolu çözelti ile granül haline getirilir. Bir poĢet içinde parasetamol 500 mg. granülasyonun akıĢkan yatak cihazında yapılması gerekir.177 Formülasyonlannda sitrik asit. . Kaplayıcı olarak kullanılan maddeler çoğu kez çözelti 178 veya süspansiyon Ģeklinde ve sıvı kısımlarının buharlaĢtırıldığı koĢullarda uygulanır. ĠĢlem 5 adet tek doz granül üzerinde tekrarlanır. elenir ve III nolu karıĢım ile karıĢtırılır. tartarik asit. III. fumarik asit gibi asit maddeler ile sodyum karbonat. KaplanmıĢ granüller: Çoğunlukla çok dozlu preparatlardır ve çeĢitli yardımcı madde karıĢımlarıyla bir veya daha fazla tabaka halinde kaplanmıĢ granüllerden oluĢur.1 g miktarda doldurulur.2. NOT: Çözücü olarak su kullanılacak olursa.

Bu özellikleri. Bu granüller üzerinde. Efervesan Granül Granulatum Effervescens Sitrik asit. H2O Tartarik asit Sodyum bikarbonat Hazırlama: 6. Modifiye salım yapan granüller: Aktif madde veya maddelerin salım hızını.0 g 15. geciktirilmiĢ salım yapan granüllerdir. Granüller üzerinde yapılan kontroller • Granül büyüklüğü ve dağılımı • Granüllerin akıĢ özelliğinin tayini (yığın açısı. etkin maddenin salım tarzını göstermek için uygun bir çözünme testi uygulanır. akıĢ hızı tayini) • Küme dansitesi ve sıkıĢabilme tayini • Nem içeriği tayini • Dağılma süresi tayini (EP5) • Çözünme hızı tayini (EP5) • Ġçerik tekdüzeliği (EP5) • Kütle tekdüzeliği (EP5) 179 ÇalıĢma 20. ayrı ayrı veya birlikte.0 g . granüllerın mide sıvısına dayanıklı bir materyal ile kaplanmasıyla (enterik kaplı granüller) veya uygun diğer vasıtalar ile sağlanmaktadır. kaplanmıĢ ya da kaplanmamıĢ granüllerdir. Bu granüller üzerinde. Mide ortamına dayanıklı (gastro-resistant) granüller: Mide sıvısında dayanıklı olan ve intestinal sıvı içinde etkin maddenin (maddelerin) salımı için tasarlanmıĢ. etkin maddenin uygun salım gösterdiğini tespit etmek için uygun bir çözünme testi örneğin katı dozaj formları için açıklanan testlerden biri uygulanabilir.0 g 9. yerini veya zamanını modifiye etmek üzere tasarlanmıĢ. özel yardımcı maddeler içeren veya özel iĢlemlerle hazırlanan.1.KaplanmıĢ granüllere. etkin maddenin uygun salım gösterdiğini tespit etmek için uygun bir çözünme testi örneğin katı dozaj formları için açıklanan testlerden biri uygulanabilir.

Tartarik asit ve sodyum bikarbonat eklenir.6 mm delik çaplı elekten geçirilir. Sorular: 1. Bu formülde niçin içerisinde 1 mol kristal suyu bulunan sitrik asit kullanılır? 2.6 mm delik çaplı elekten geçirilir.1 mm delik çaplı elekten geçirilir. . Sorular: 1. Uygun Ģekilde paketlenir ve etiketlenerek teslim edilir.2. 2 dakika bekledikten sonra çıkarılır. Kuruyan granüller 1. Hazırladığınız ilaç Ģekli ne amaçla ve nasıl kullanılır? Yazınız. 4. Bu ilaç Ģekli nasıl ambalajlanır? Neden? ÇalıĢma 20.Kristal sulu sitrik asit tartılarak bir kapsüle konulur. Sonra 1. Uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir. 5. Hava akımlı kurutma dolabında 50°C'de kurutulur. Etüvden çıkarıldıktan sonra karıĢtırılır ve tekrar etüve konulur. hızla 1. porselen spatül ile karıĢtırılır. Hazırladığınız granül niçin su ile pat haline getirilmiyor? 3. 6. Damla damla alkol eklenerek karıĢtırmaya devam edilir. Hava ve nem almayacak Ģekilde sıkı kapalı bir kaba konulur. Bu granülün hazırlanmasında neden su yerine alkol kullanıyorsunuz? 5g 23 g 17 g y.m. 100-105°C'lik etüvde 3-5 dakika bekletilir. Kütle 1. NOT: Bütün gereçler kuru olacaktır. Sıcaklığı 50°C'yi geçmeyen etüvde kurutulur.1 mm delik çaplı elekten geçirilir. üzerine susuz sitrik asit ilave edilip homojen hale getirilir. Reaksiyon denklemini yazınız. Elde ettiğiniz granülleri hangi ortam koĢullarında tablet haline getirebilirsiniz? Nedenini açıklayınız. Elde edilen pat. Kütle irmik gibi taneleĢmeye baĢlayınca alkol eklemeye son verilir. Magnezyum Sitrat Efervesan Granülü Magnesii Citrat Effervescens Magnezyum karbonat Sitrik asit (susuz) Sodyum bikarbonat Alkol (%95 h/h) 180 Hazırlama: Magnezyum karbonat ve sodyum bikarbonat havanda karıĢtırılır.

Katı Dispersiyonlann Sınıflandırılması Etkin maddenin taĢıyıcı içinde dağılma ve açığa çıkma mekanizmalarına göre 6 temel grupta incelenebilirler: 182 1. Katı dispersiyonlarda ayrıca yapıda bulunan taĢıyıcı nedeniyle de partiküller arası topaklanmalar ortadan kalkmaktadır. Bu parametreleri artırmak için. partikül büyüklüğünün bir fonksiyonudur. uygulama alanları da vardır. Katı dispersiyon oluĢması halinde etkin madde taĢıyıcı içinde moleküler düzeyde dağılmıĢ olduğundan çözünme ortamında çözünmesi daha kolay olmaktadır. Ötektik karıĢımlar Katı çözeltiler . 2. çözünürlüğü az olan etkin maddelerin suda çok çözünen inert bir katı taĢıyıcıda çözme ve/veya eritme yöntemi kullanılarak dağıtılması ile oluĢturulmuĢ sistemlerdir. Bu sistemlerde dağılmıĢ olan kristal ve amorf haldeki madde. Ancak bu yöntemlerin gözlenen bazı dezavantajları nedeniyle (örneğin: öğütmede artan yüzey yüklerine bağlı olarak topaklanma ve etkin yüzey alanının azalması.2. Katı dispersiyonlann yukarıda bahsedilen uygulamaları yanında bazı etkin maddelerin stabilitelerinin sağlanması. maddenin ortam sıvısıyla temasta olan etkin yüzey alanının artırılması gerekmektedir. Katı dispersiyon. Bunun için de öğütme. 21. 4. Bu granül ne amaçla kullanılır? Avrupa Farmakopesi'ne göre efervesan granüller üzerinde hangi kontroller yapılır? 181 21. Elde ettiğiniz efervesan granülün dağılma kontrolünü ve çözeltinin görünümünün kontrolünü. 3. lg granülü 50 ml'lik bir beherdeki su içine koyarak yapınız. Maddenin GI kanaldan absorpsiyon hızı. çözücü kullanılan yöntemlerde çözücü toksisitesi gibi) son yıllarda etkin maddelerin katı dispersiyonlarmın hazırlanması tercih edilmektedir. çözünürlüğü fazla olan maddelerin kontrollü salım yapan preparatlarınm hazırlanması vb. kontrollü çöktürme. çözünme hızı ile kontrol ediliyorsa yani maddenin çözünme hızı emilme hızından çok yavaĢ ise bu maddelerin absorpsiyonu ve biyoyararlammı çözünme hızının bir fonksiyonu olmaktadır. yöntemlerden yararlanılmaktadır. püskürterek kurutma vb.1. Maddenin çözünme hızı ve belirli partikül iriliğinin altında olmak koĢuluyla çözünürlüğü. Elde ettiğiniz granülün kayıp miktarını ve kayıp yüzdesini hesaplayınız. çözünme ortamında taĢıyıcının kolaylıkla çözünmesi ile ortamda dağılıp kolayca ıslanabilmektedir. KATI DĠSPERSĠYONLAR Etkin maddeler gastrointestinal kanalda (GI) çözündükten sonra absorbe olmaktadır.

uygulanan sıcaklıkta taĢıyıcı ve etkin maddenin parçalanma ve buharlaĢma olasılığının bulunmasıdır. 1. buz banyosunda karıĢtırılarak soğutulur. organik çözücünün tamamen uzaklaĢtırılamaması. 2.2. eritme ve çözme yönteminin avantaj ve dezavantajlarını birlikte taĢır. Bu çözelti 70°C civarında eritilmiĢ taĢıyıcı ile karıĢtırılır. erime noktasının 250°C'nin üzerinde olmaması gerekir. Eritme yöntemi: Suda çözünen taĢıyıcı ile suda zor çözünen etkin madde birlikte ısıtılır ve eritilir. Yöntemin avantajı. bu sıcaklığa kadar dayanıklı olup bozunmaması. Eritme yönteminin uygulanabilmesi için. suda iyi çözünmesi ve inert olması gereklidir. organik çözücü düĢük sıcaklıkta uçurulduğunda termal parçalanma olasılığının ortadan kalkmasıdır. 5. EritilmiĢ karıĢım. 183 Tablo 21. 4. taĢıyıcının erime noktasının 200°C'nin üzerinde olmaması. basitliği ve ekonomik olmasıdır. aseton. düĢük buhar basıncına sahip olması.3. Eritme-çözme yöntemiı Etkin madde uygun çözücüde çözülür. çözücü uçurulduktan sonra kütle toz edilir. uygun çözücü seçimindeki güçlükler ve aynı kristal Ģeklinin elde edilebilme zorluklarıdır. Dezavantajı ise pahalı olması. KatılaĢmıĢ kütle öğütülür ve elenir. Dezavantajı ise.1. Katı Dispersiyon Hazırlama Yöntemleri Katı dispersiyonları hazırlamak için genel olarak 3 farklı yöntem kullanılmaktadır. metanol veya bunların karıĢımları kullanılmaktadır. erime noktasına kadar dayanıklı olması. Cam çözelti veya süspansiyonlar Kristal bir taĢıyıcıda etkin maddenin amorf halde kristallendiği sistemler Etkin madde ile taĢıyıcı arasında kompleks oluĢumu ile hazırlanan sistemler Yukarıdaki beĢ olasılığı birlikte taĢıyan karıĢık sistemler 21. Katı dispersiyon hazırlamada kullanılan taĢıyıcı örnekleri ġekerler Polimerler Dekstroz Polivinil Sukroz pirolidon Galaktoz Polietilen Sorbitol glikoller Maltoz Yüzey aktif maddeler Polioksietilen-propilen glikol kopolimerleri (Poloxamer® 188) Polioksietilenalkil Asitler Diğerleri Sitrik asit Pentaeritritol Süksinik Üre asit Üretan Hidroksipropil eterleri (Texafor® AIP) . Çözme yönteminde genellikle çözücü olarak kloroform. Yöntemin avantajı. Çözme yöntemi: Etkin madde ile taĢıyıcının fiziksel karıĢımı organik çözücüde çözülür ve çözücü buharlaĢtmlarak uçurulur. 6. 3. Yöntem. Etkin maddenin ise suda zor çözünmesi.

3. kullanılan taĢıyıcıya ve saklama koĢullarına bağlı olarak yeniden kristallenme. 5. kimyasal ve termal stabiliteleri iyi olmalı. 3. taĢıyıcının yapıya nem çekmesi nedeniyle kimyasal yapı değiĢiklikleri vb. erime noktalarını. renk değiĢimi. 4. Katı Dispersiyon Sistemlerini Ġnceleme Yöntemleri Hazırlanan ürünlerle katı dispersiyon elde edilip edilemediğini. kristal durumlannı ve hangi tip bir katı dispersiyon olduğunu belirlemek için kullanılan temel yöntemler Ģunlardır: 1. . stabilite problemleri gösterebilirler. Katı Dispersiyonların Stabilitesi Katı dispersiyonlar hazırlama yöntemine. 6. kristal Ģekilden amorf yapıya dönüĢüm. suda çözünmeli. X-ıĢmı kırınım yöntemi Mikroskop yöntemi Spektroskopik yöntemler Çözünme hızı yöntemi Termodinamik yöntem ve diferansiyel tarama 184 21. 21. nisbeten düĢük buhar basıncına sahip olmalı ve fizyolojik olarak inert olmalıdır.Mannitol metil selüloz Laktoz Metil selüloz Pektin Galaktomannan Deoksikolik asit Polisorbatlar (Tweenler) Sorbitan yağ asidi Siklodekstrinler esterleri (Spanlar) Katı dispersiyon hazırlamada kullanılan taĢıyıcılar.4. erime dereceleri düĢük olmalı (200°C'den düĢük olmalı). Termal analiz yöntemleri • soğutma eğrisi yöntemi • çözülme-erime yöntemi • termomikroskop yöntemi • diferansiyel termal analiz (DTA) kalorimetresi (DSC) yöntemleri • bölgesel eritme yöntemi (Zon melting) 2. fiziksel.

U. dar bir partikül çap dağılımı ve mümkün olduğunca küresel partikül Ģekillerine. Çözücü 60°C'de su banyosunda uçurulup elde edilen kütle 50°C'de vakum altında 1 saat kurutulur ve öğütülür. Sert jelatin kapsüller hacim esasına göre doldurulmakta ancak içlerine konacak maddeler ağırlık olarak verilmekte.1. yine kontrolleri de ağırlık olarak yapılmaktadır. Ġçerdikleri nem miktarı %12. bu nemi koruyabilmeleri için sıcaklığı 15-25°C.21 0.63 0. 185 22. Technologie und Biopharmazie 1k 6k .13 BBBbbb Kapsül No ono 00 o \ ?. bağıl nemi %30-70 arasında olan ortamlarda ve nem geçirmeyen kaplar içinde saklanmaları gerekmektedir. Furosemid Polivinilpirolidon (PVP-40) Hazırlama: Furosemid ve PVP. minitabletlerin yanısıra yarıkatılann konabildiği ve oral kullanım için tasarlanmıĢ katı dozaj formlarıdır. Laboratuvar koĢullarında bir maddenin katı dispersiyonunu hazırlayıp hazırlayamadığmızı nasıl test edebileceğinizi yazınız. SERT JELATĠN KAPSÜLLERĠN DOLDURULMASI VE UYGULANAN KONTROLLER Kapak ve gövde olmak üzere iki parçadan oluĢan. Hacim (mi ) 1. yani stabil küme özelliklerine sahip olmaları gerekmektedir. Die KapsetGrundlagen.37 0.37 0. metanol:antılmıĢ su (95:5) karıĢımında tamamen çözülür. 2. Çözünürlük nedir ve nasıl artırılır? Farmasötik teknolojideki önemini belirterek yazınız.1'de görülmektedir. 3. Sorular: 1. granüle. W. mikrokapsül. Sert jelatin kapsüller hacimlerine göre sekiz farklı büyüklükte üretilmektedir.0.50.30 0. Bu nedenle sert jelatin kapsüller içine doldurulacak toz kütlesinin düzenli bir akıĢ özelliği. Katı dispersiyonu hazırlanarak çözünürlüğünü artırabileceğiniz az çözünür etkin maddelere örnekler veriniz. bunların hacimleri ve bunlara karĢılık gelen numaraları ġekil 22. içlerine toz. Elde edilen kütle elenerek istenilen partikül büyüklüğüne ayrılır. mikropellet.5-16. Hofer. mikroküre.ÇalıĢma 21... Maddelerin küme dansiteleri ve miktarlarına bağlı olarak seçilmesi gereken kapsül numaraları [Fahrig.0 olup.1. i 4 s ġekil 22.95 0.

Lippincott fVilliams & Wilkins.5 0. Chapter 46. Bu yardımcı maddeler mikrokristal selüloz. Stuttgart].83-111.5 1425 1020 750 555 450 315 195 Sert jelatin kapsüllerin içine doldurulacak etkin madde veya maddelerin miktarlan çok az ise (0. 186 Sert jelatin kapsüller içine doldurulacak maddeler. Seçimlerinde etkin madde ile geçimli olup olmadıkları değerlendirilmeli.5-50 mg) bu miktardaki maddenin fizyolojik etkiye sahip olmayan. Remington. kalsiyum karbonat.0 950 680 500 370 300 210 130 1. dibazik ve tribazik kalsiyum fosfat olabilir.95 0.1'den hesaplanabilir. yine Ģekilde bulunan bir kapsüle doldurulması gereken ağırlık skalasmda 700 mg (0. 20th Ed. 1983. 2000. niĢasta.4 380 272 200 148 120 84 52 0.7 665 476 350 259 210 147 91 0.Wissenschaftliche Verlagsgesellscha.2 1140 816 600 444 360 252 156 1.37 0.21 0.68 0. küme dansiteleri belirlenerek etkin maddenin küme 187 .einermodernen Arzneiform.1'de maddelerin küme dansiteleri ve miktarlarına bağlı olarak seçilmesi gereken kapsül numaralan tablo Ģeklinde verilmektedir. Baltimore].858-893. ona göre hangi kapsül büyüklüğünün seçileceği ġekil 22.8'e karĢılık gelen nokta.3 0.6 570 408 300 222 180 126 78 0.The Science andPractice ofPharmacy. mannitol.8 g/cm3 olan bir etkin maddenin kapsül içinde bulunması gereken miktarı 700 mg ise Ģekilde yer alan küme dansitesi skalasından 1. herhangi bir seyreltmeye gerek göstermeyecek miktarda iseler küme dansiteleri hesaplanıp.5 475 340 250 185 150 105 65 0. bu iki noktanın birleĢtirilmesi ile 2 nolu kapsüle doldurulmasının uygun olacağı bulunmaktadır.7 g)'ın iĢaretlenip.1.13 Dansitesi Kapsül Büyüklüğü (g/ml) 00 0 1 2 3 4 5 0.3 1235 884 650 481 390 273 169 1. pg.8 760 544 400 296 240 168 104 0. kalsiyum sülfat dihidrat. Tablo 22. Örneğin küme dansitesi 1.fi. Tablo 22. Kapsül Hacmi (mi) Küme 0.9 855 612 450 333 270 189 117 1. Kapsül dolum kartı [Limmer. D.3 285 204 150 111 90 63 39 0.1 1045 748 550 407 330 231 143 1.). laktoz. pg.4 1330 952 700 518 420 294 182 1. (ed. inert dolgu maddeleri içinde seyreltilmeleri gerekmektedir.

m * e. Eczane boyutunda üretimler için kullanılabilecek bir kapsül doldurma aleti ġekil 22. Bunun yanısıra küçük çaplı bir üretim için gerekli miktarda etkin madde bir mezüre alınıp doğrudan dolgu maddesi ile Vt' ye tamamlanabilir.2'de Ģematik olarak gösterilmektedir. metalik stearatlar. stearik asit ve talk ilave edilebilir. B/C:KapBül alt kıemını(hazneyi) muhafaza eden plakalar. • Etkin madde ve yardımcı maddeler spatülle uygun Ģekilde kanĢtınldıktan sonra sert jelatin kapsüller içerisine doldurulur. Dolgu Maddelerinin Miktarlarının Belirlenmesi • Kullanılacak kapsül büyüklüğüne göre alabileceği hacim Ģekilden tespit edilir ve istenen kapsül adedine göre toplam hacim belirlenir. Bunların yanısıra formülasyonlara akıĢ özelliklerini iyileĢtirmek üzere silisyum dioksit.1. Me.m de.m Ve m: Ġstenen kapsül adedine göre mezüre alınan etkin maddenin hacmi Vdm: Ġstenen toplam kapsül adedine göre ilave edilecek dolgu maddesinin hacmi 188 'dm v.m) ve kullanılacak dolgu maddesinin küme dansiteleri (ddm) bir mezür kullanılarak hesaplanır (g/cm3) Etkin maddenin birim dozu x kapsül adedi = Gerekli etkin madde miktarı (Mem) Dolgu maddesinin küme dansitesinden gerekli kapsül adedi için ilave edilmesi gereken dolgu maddesi miktarı bulunur. 22.dansitesine yakın olanlar tercih edilmelidir. Kapsül hacmi x kapsül adedi = Gerekli tozun hacim olarak miktarı (Vt) • Etkin madde (de. . A :Kapsüllerin üst-kapak kısmını ayıran ve sonra kapatan plaka.

Mikrobiyal kalite tayini (EP5). Parasetamol 30 kapsül hazırlayınız.. •\ s 1 S«rt jelatin kapsül doldurma ve kapatma aleti (Aponorm. Sert jelatin kapsüller içinde verilecek bir etkin maddenin teorik dolum ağırlığı 350 mg ve küme dansitesi 0. E t Aletin ana gövdesi. Dağılma testi (EP5). Kütle tekdüzeliği (EP5). ÇalıĢma 22. Dolu kapsüller üzerinde kütle tekdüzeliği Avrupa Farmakopesine göre incelenerek sonuçlan kaydedilir. Bir kapsül için ve istenen kapsül adedi için gerekli etkin madde ve dolgu maddesinin miktarları hem ağırlık hem de hacim olarak belirlenir. 10 ml'lik mezür yardımıyla etkin madde ve dolgu maddesinin küme dansiteleri bulunur. Dolu Kapsüller Üzerinde Yapılan Kontroller • • • • • Ġçerik tekdüzeliği (EP5).1.2. Çözünme testi (EP5). ġekil 22.75 g/ml ise hangi boyuttaki kapsül kullanılmalıdır ? 200 mg . Kullanılacak dolgu maddesi seçilir. Ocak 1987.22].2. sf. Sorular: 1. 189 22. Eczane boyutunda üretimler için kullanılabilecek bir kapsül doldurma aleti [Baykara T. Hesaplanan miktarda etkin madde ve dolgu maddesi uygun Ģekilde karıĢtırılıp kapsül doldurma makinasmda kapsüller içine doldurulur.0 :SıkıĢtırma plakası. Hazırlama: Size verilen kapsül büyüklüğüne göre doldurulması gerekli kütlenin toplam hacmi hesaplanır. 60 kapuülliık) .TEB 6. Bölge Samsun Eczacı Odası Dergisi.

2. Küme dansitesi 0.80 g/ml olan bir maddenin bir kapsül için dolum ağırlığı 500 mg olarak verilmiĢtir. Elinizde 0 numaralı kapsül varsa bu dolumu yapabilmek için dolgu maddesi kullanımına ihtiyaç varsa, bir kapsül için gerekli dolgu maddesi miktarını hesaplayınız. 3. Sert jelatin kapsüllerin doldurulmaları sırasında ortam sıcaklığı ve nemi nasıl olmalıdır? Yazınız. 4. Sert jelatin kapsüllerin saklanmaları sırasında dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir? Yazınız. 5. Sert jelatin kapsüllerin içine konamayacak maddeler nelerdir? Açıklayarak yazınız. 190 ÇalıĢma 22.2. Ramipril Prejelatinize niĢasta Kapsül no:4 ÇalıĢma 22.3. Metiltestosteron Mısır niĢastası Kapsül no: 4 22.3. Sert Jelatin Kapsüller Ġçine Sıvı ve Yarı-Katı (Semi-Solid Matrix) Materyallerin Doldurulması Sert jelatin kapsüller içine yumuĢak jelatin kapsüllerde olduğu gibi akıĢkan ve yarı katı maddelerin doldurulmasıdır. Kilitli sert jelatin kapsüllerin geliĢtirilmesi, kapsüllerin kap ve kapak kısımlarının dıĢtan bir bantla mühürlenmesini sağlayan tekniğin geliĢtirilmesi gibi faktörler bu teknolojinin ilerlemesini sağlamıĢtır. Sert jelatin kapsüller içinde sıvı veya yarı-katı matris Ģeklinde dozaj formlan olarak etkin maddelerin formülasyonlarınm geliĢtirilmesi Ģu amaçlarla uygulanmaktadır: • • Suda çözünürlüğü düĢük olan etkin maddelerin biyoyararlanımlannm artırılması, DüĢük erime noktasına sahip olan veya oda sıcaklığında sıvı olan maddelerin verilmesi, 10 mg y.m.

5mg y.m.

• DüĢük dozlu, yüksek potense sahip etkin maddelerin dozaj formlannm hazırlanmasında içerik tekdüzeliğine ulaĢma zorluğu ve çapraz bulaĢma problemlerinin önlenmesi, • • 191 Sert jelatin kapsüller içinde sıvı ve yarı-katı matris teknolojisinde kullanılabilecek yardımcı maddeler üç grup altında verilebilir: l.Sıvı yağlar (yerfıstığı yağı, zeytin yağı, soya yağı, susam yağı gibi) ve orta Neme duyarlı etkin maddelerin stabilitesinin artınlması, Etkin madde Ģahmının modifiye edilmesi.

zincir uzunluğuna sahip trigliseridler (Miglyol 810, 812 ve 820; Labrafac CC, PG; Lauroglycol FCC). 2.Yarı-katı lipofilik taĢıyıcılar ve lipofılik sıvı taĢıyıcılar için viskozite modifıye ediciler (setil alkol, setostearil alkol, gliseril behenat, gliseril palmitostearat, hidrojene sıvı yağlar, Aerosil, Gelucire'ler). 3.ÇözünürleĢtirici ajanlar, surfaktanlar, absorpsiyon artırıcılar, emülsifıye edici maddeler (yüksek HLB'ye sahip Gelucire tipleri, Molekül ağırlığı 4000'den büyük olan PEG'ler, Tween 80, Poloxamer F68). Sert jelatin kapsüller içinde yarı-katı matris tipi preparatlann imalatında iki yöntem söz konusudur: Tiksokap yöntemi: Etkin maddelerin yardımcı maddelerle tiksotropik özellikteki dispersiyonlannm hazırlanmasıdır. Bu dispersiyon karıĢtırılarak akıcı halde tutulurken kapsüller içine hacim olarak doldurulmaktadır. Dolum iĢleminden sonra sistem katılaĢarak sızmaya ve akmaya dirençli bir j el yapısı oluĢturmaktadır. Termokap yöntemi: Yardımcı maddeler ısı uygulanarak eritildikten sonra etkin madde ilave edilip karıĢtırılmakta ve bu karıĢım katılaĢmasına yakın bir sıcaklıkta kapsüller içine doldurulmaktadır. Bu iki yöntemin birarada kullanılması ile de yarı-katı matrisler hazırlanabilmektedir. ÇalıĢma 22.4. Ġbuprofen PEG-stearat Eudragit S-100 60.0 mg 37.4 mg 2.6 mg

192 Hazırlama: Termokap yöntemi ile hazırlanacak olan bu preparatta, PEG-stearat termostatlı bir su banyosu üzerinde erime noktasına kadar ısıtılır. Daha sonra içine polimer ve etkin madde ilave edilerek karıĢtırılır. Böylece elde edilen yarı katı matris kütlesi, içindeki dispers partiküllerin çökmesini önlemek üzere katılaĢmasına yakın bir sıcaklığa kadar soğutularak bir plastik enjektör içine boĢaltılır ve volumetrik olarak kapsüller içine doldurulur. ÇalıĢma 22.5. Oksprenolol HC1 Sıvı parafın CutinaHR Aerosil 200 Hazırlama: Tiksokap yöntemi ile hazırlanacak olan bu preparatta, formüldeki yardımcı maddeler bir su banyosu üzerinde karıĢtırılarak ısıtılır ve sonra oda sıcaklığına kadar soğutulur. Bu Ģekilde elde edilen tiksotropik jelin içine etkin madde ilave edilip karıĢtırılır. Bu karıĢım bir plastik enjektör içine boĢaltılır ve volumetrik olarak kapsüller içine doldurulur. 193 23. TABLETLER Tabletler etkin madde yanısıra ilacın özellikleri ve basıma yardımcı olmak üzere seçilen belirli yardımcı maddeleri içeren bir formülasyonun kompakt hale getirilmesi ve sıkıĢtırılması vasıtasıyla yapılan katı dozaj formlarıdır. Tabletler, kullanılan zımba/kalıp veya ekipmana bağlı olarak çeĢitli büyüklükte ve daire, oval, kare, üçgen, oblong gibi çeĢitli Ģekillerde üretilebilirler. Oral kullanım için tabletler Ģu Ģekilde sınıflandırılır (EP5): • KaplanmamıĢ tabletler • KaplanmıĢ tabletler • Efervesan tabletler • Suda çözünen tabletler • Suda dağılan tabletler • Ağızda dağılan tabletler • Mide ortamına dayanıklı tabletler (enterik tabletler) 50.0 46.5 1.5 2.0

• Modifiye salım sağlayan tabletler Tabletler uygun etkin madde salımı oluĢturmak, kabul edilebilir fiziksel ve mekanik özellikler sağlamak için ve imalatı kolaylaĢtırmak amacı ile çeĢitli yardımcı maddeler (eksipiyanlar) içermektedir. Dolgu maddeleri: Tabletin kütlesini artırırlar. Uygun dolgu maddelerinin seçimi için formülasyon geliĢimi sırasında etkin madde ile yardımcı maddeler arasında geçimsizlik olup olmadığı, etkin maddenin biyoyararlanımınm etkilenip etkilenmediği incelenmelidir. Çözünmeyen dolgu maddeleri: Kalsiyum sülfat dihidrat, kalsiyum fosfat dibazik ve tribazik, kalsiyum karbonat, niĢasta, modifiye edilmiĢ niĢastalar (karboksimetil niĢasta vs.) ve mikrokristal selüloz gibi. Çözünen dolgu maddeleri: Laktoz, sukroz, dekstroz, mannitol, sorbitol gibi. Bağlayıcılar: Granüle oluĢturmak üzere tozlan birarada tutan maddelerdir. Tablet basımı sırasında granülelerin birbirine bağlanmalarını sağlamak için gerekli kohezif özelliği oluĢtururlar. Bağlayıcılar, toz karıĢımına doğrudan ilave edilip bu karıĢım, su, alkol-su karıĢımı ile ıslatılarak granüle haline getirilebileceği gibi genellikle % 5-20 konsantrasyondaki sulu veya alkollü çözeltileri veya pastaları Ģeklinde de ilave edilebilirler. Yaygın olarak kullanılmakta olan bağlayıcılar Ģunlardır: NiĢasta, prejelatinize niĢasta, jelatin, akasya, sukroz, polivinil pirolidon, polivinil alkol, polietilen glikol, metil selüloz, sodyum karboksimetil selüloz, etil selüloz gibi. 194 Dağıtıcılar: Sulu ortama konulduklarında tabletlerin dağılmasını, granüller ve toz partiküllerine ayrılmasını sağlamak amacıyla tablet formülasyonuna ilave edilirler. Hazırlama esnasında granüle oluĢturulmasından önce toz karıĢımına veya daha sonra oluĢturulan granülelere karıĢtırılarak ilave edilebilirler. Dağıtıcılara örnek olarak niĢasta (Starch 1500), mikrokristal selüloz (Avicel), toz edilmiĢ selüloz (Elcema), sodyum niĢasta glikolat (Explotab, Primojel), guar reçinesi (Jaguar), aljinik asit, çapraz bağlı polivinil pirolidon (Kollidon CL, Polyplasdone XL ve XL10, Polyclar AT) ve çapraz bağlı sodyum karboksimetil selüloz (Ac-Di-Sol) verilebilir. Doğrudan tabletleme ajanları (DTA): Bu maddeler hem dolgu maddesi hem de bağlayıcı olmak üzere iki fonksiyona birarada sahip olan maddelerdir. Basılabilir olmaları ve uygun akıĢ özelliklerine sahip olmaları gerekmektedir. Bu maddeler: Laktozlar: Alfa laktoz monohidrat, Ludipress, Tablettose, Laktoz NF (anhidr), Laktoz Fast Flo. ġekerler: Nu-Tab, Di-Pac.

ġeker alkolleri: Sorbitol (Neosorb), mannitol (Mannitab), inozitol, ksilitol. Kalsiyum bileĢikleri: Kalsiyum sülfat (Compactrol, Celocal), dikalsiyum fosfat (Di-Cafos A), dikalsiyum fosfat dihidrat (Di-Cafos, Di-Tab, Emcompress), trikalsiyum fosfat (tri-Cafos), kalsiyum silikat (Cal Flo E). Selülozlar: Elcema, Avicel, Vitacel, Emcocel. Minör bileĢenler Lubrikantlar: Tabletlerin zımbalara yapıĢmasını önleyen, matris boĢluğu veya mühreden atılma kolaylığı sağlayan, zımbalar ve mühre arasındaki sürtünmeyi dolayısı ile aletlerin aĢınmasını önleyen ve zımba basıncının tablete eĢit olarak dağılımını sağlayan maddelerdir. Etkinlikleri partikül çaplan ve yüzey alanları, formüle ilave edilme Ģekli ve sırası, karıĢtırma süresi ile iliĢkilidir. Tabletlerin dağılma ve çözünme özelliklerini de tipleri, tablet basım kütlesi ile karıĢtırılma süreleri ve kullanılan miktarlarına bağlı olarak önemli derecede etkileyebilirler. 195 Lubrikantlar Ģunlardır: Hidrofob lubrikantlar: Metal stearatlar (Ca-, Mg-, Zn-stearatlar), stearik asit, hidrojene bitkisel yağlar, niĢasta, hafif sıvı parafın. Suda çözünen lubrikantlar: Sodyum benzoat, sodyum klorür, sodyum ve magnezyum lauril sülfat, polietilen glikol 4000 ve 6000, DL-lösin. Glidantlar: Tablet basımı anında matris boĢluğuna materyalin akıĢını kolaylaĢtıran ekstra küçük partiküllü, dansitesi düĢük maddelerdir. Silika tipli olanlar (Aerosil, Cab-O-Sil) en etkin glidantlardır. Diğerleri, metalik stearatlar, kalsiyum silikat, niĢasta ve Starch 1500, magnezyum karbonat, magnezyum oksit ve talktır. Antiadherentler: Basılacak partiküllerin zımba-matris yüzeylerine yapıĢıp yüzeyden parçacık kopmasını ve pürüzlü tablet yüzeyi oluĢmasını önlemek için kullanılırlar. Talk, kolloidal silisyum dioksit (Aerosil, Syloid, Cab-O-Sil), magnezyum stearat ve mısır niĢastası antiadherent olarak kullanılabilen maddelerdir. Diğer yardımcı maddeler: Renk maddeleri Tat ve koku vericiler Adsorbanlar Tampon maddeleri 23.1. Tablet Hazırlama Yöntemleri Tablet imalatında kullanılan yöntemler Ģu Ģekilde sınıflandınlabilir: I- Granülasyon yöntemi I-A- YaĢ granülasyon I-B- Kuru granülasyon

Briket tabletlerin kırılıp elenmesi (briket granüle) 5. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi 2. Tablet basımı B. Tozların karıĢtırılması 3. KurutulmuĢ granülenin elenmesi ve kanĢtınlması 7. YaĢ kütlenin 6-12 mesh elekten geçirilmesi 5.Doğrudan basım yöntemi 196 Farklı yöntemlerle tablet imalatında iĢlem basamaklan Ģunlardır: YaĢ granülasyon Kuru granülasyon Doğrudan basım 1. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi . Minör bileĢenlerle kanĢtırma 6. Dönen silindirler arasında sıkıĢtırma (roller compaction) ile granüle hazırlanması 1. Tozlann karıĢtınlması 3. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi 2.Briket (slug) tabletlerden granüle hazırlanması I-B-2. Tozlar ve bağlayıcı çözeltinin karıĢtınlması. Büyük.Dönen silindirler arasında sıkıĢtırma (roller compaction) ile granüle hazırlanması II. ıslatma 4. Nemli granülenin kurutulması 6.I-B-l. Briket (slug) tabletlerden granüle hazırlanması 1. Tablet basımı A. sert tabletlerin basılması (briket veya slug tablet) 4.

2. Tozlann karıĢtınlması 3. Dönen silindirler arasında sıkıĢtırarak granüle hazırlanması ve elenmesi 4. Minör bileĢenlerle kanĢtırma 5. Tablet basımı 1. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi 2. Tozlann kanĢtınlması 3. Tablet basımı 23.2. Tablet Basımı Tablet makinaları iki tiptir: Ekzantrik tablet makineleri: Üst ve alt zımba ile matris halkasından oluĢan tek bir zımba setini içerir. Tablet ağırlığı, alt zımbanın mühre içindeki en alt pozisyonu belirlenerek ayarlanırken, tablet sertliği üst zımbanın mühre içinde alacağı yol veya giriĢ derinliği ile ayarlanmaktadır. Bu makine ile dakikada yaklaĢık olarak 60 adet tablet basılabilir. Sayı, matris ve zımba çiftleri, üçlüleri kullanılarak dakikada 120-180 adet tablete kadar artırılabilir. Laboratuvar tipi makinedir. Ön formülasyon çalıĢmaları, küçük serilerin üretimi ve briket tablet basımında tercih edilir. Rotasyon tipi tablet makineleri: Ġki adet yatay olarak dönen dairesel tabladan üsttekinde üst zımbalar, alttakinde matris halkaları ve bunlara giren alt zımbalar bulunmaktadır. Bunlarda 12-73 adet zımba seti bulunabilir. Tablet sertliği, ekzantrik olanlardan farklı olarak hem alt hem de üst zımbalar tarafından basınç uygulanması ile sağlanmaktadır. Tablet ağırlığı ise alt zımbaların mühre içindeki pozisyonunun ayarlanması vasıtasıyla yapılmaktadır. Bu makineler endüstri tipi olup yaklaĢık olarak dakikada 500-17000 adet tablet basabılen yüksek hızlı makinelerdir. 23.3. Tabletler Üzerinde Yapılan Kontroller • BaĢlangıç maddelerin kontrolleri (teĢhis, saflık, potens, miktar tayini, katıların partikül büyüklüğü dağılımı ve Ģekli, nem tayini vb.), • ĠĢlem içi (in-process) ve ara ürün (tozlar veya granüleler, Bkz:sf. 179) kontrolleri, • BitmiĢ ürün kontrolleri Ģeklinde uygulanmaktadır. Tabletler üzerinde yapılan bitmiĢ ürün kontrolleri aĢağıda verilmektedir:

• Renk, görünüĢ, • Kalınlık kontrolü, • Nem içeriği tayini, • Ġçerik tekdüzeliği (EP5), • Kütle tekdüzeliği (EP5), • Kırılmaya karĢı direncin (sertlik) tayini (EP5), • Kırılganlık (friabilite) veya ufalanma-aĢınma tayini (EP5), 198 Dağılma testi (EP5), Çözünme testi (EP5), Mikrobiyal kalite tayini (EP5). ÇalıĢma 23.1. Parasetamol Tableti Compressi Paracetamolum Parasetamol NiĢasta Laktoz Jelatin çözeltisi (% 8 a/a) Glidant-lubrikant Formül 1 tablet içindir. Glidant-lubrikant karıĢımı: Talk NiĢasta Magnezyum stearat Kolloidal silisyum dioksit (Aerosil 200) Hazırlama: Parasetamol, niĢasta ve laktoz küp karıĢtırıcıda 15 dakika süreyle karıĢtırılır. Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile planet karıĢtırıcıya alınır. Bir erlene jelatin çözeltisi konup erlenle birlikte tartılır. Planet karıĢtırıcıda toz 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra üzerine, 10 ml'lik bir pipet yardımı ile, sıcak jelatin çözeltisinden azar azar ilave edilir. Çözeltinin homojen olarak dağılması için karıĢtırma iĢlemine devam edilir. KarıĢım hamur kıvamına gelince (parmaklar arasında sıkıĢtınldığmda dağılmamalı ve kompakt bir hale gelebilmeli) jelatin çözeltisi 50 40 8 2 0.250 g 0.100 g 0.050 g y.m. y.m.

ilavesine son verilir. Erlenle birlikte jelatin çözeltisi tekrar tartılıp kullanılan bağlayıcı çözelti miktarı kaydedilir. Elde edilen hamur plastik spatüller yardımı ile bir plastik kaba alınır. 1.25 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salınımlı granülatöre boĢaltılır ve granülatör orta hızda çalıĢtırılır. OluĢan granüle üzeri kağıtla kaplı tepsiler 199 üzerine ince bir tabaka halinde yayılarak 50°C'de kurutulur. KurutulmuĢ granüle, 1.00 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ granülatörden geçirilir. Glidant-lubrikant karıĢımından tartımın % 3'ü kadar ilave edilir. Bu karıĢım küp karıĢtırıcıda 20 rpm'de 10 dakika karıĢtınlıp kürek yardımı ile bir plastik kaba alınır. Ġçinde 250 mg parasetamol olacak Ģekilde 1 tablet ağırlığı hesaplanır. Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konup hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir. Tabletler üzerinde daha önce belirtilen kontroller yapılır ve sonuçlar tablo halinde gösterilir. Sorular: 1. 2. 3. 4. 5. Bu üretimde kullandığınız yöntem hangisidir? Kaç gram jelatin çözeltisi kullandınız? Bu miktar kaç gram jelatine karĢılık gelmektedir? Teorik kütle kaç gramdır? Hazırladığınız kütle (pratik kütle) kaç gramdır? Kaç gram glidant-lubrikant ilave ettiniz? 250 mg Parasetamol içeren bir tabletin ağırlığı ne kadardır?

6. Elinizdeki basım kütlesinden her biri 250 mg Parasetamol içeren kaç tablet basabilirsiniz? Hesaplayınız. 7. Hazırladığınız granülenin nem miktarını tayin ederek sonucu yorumlaymız.

ÇalıĢma 23.2. Sodyum Novamin Sülfonat (Novaljin) Tablet Compressi Natrii Novamin Sulfonas Sodyum novamin sülfonat Laktoz Patates niĢastası Jelatin çözeltisi (% 10 a/a) Magnezyum stearat 0.500 g 0.040 g 0.060 g y.m. %1

Aerosil 200:NiĢasta (0.5:9.5) Formül 1 tablet içindir. 200 Hazırlama:

%2

Patates niĢastası, laktoz ve sodyum novamin sülfonat küp karıĢtırıcıda 15 dakika karıĢtırılır. Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile sigma karıĢtırıcıya alınır. Bir erlene jelatin çözeltisi konup erlenle birlikte ağırlığı belirlenir. Sigma karıĢtırıcıda 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra tozun üzerine 10 ml'lik bir pipet yardımı ile azar azar sıcak jelatin çözeltisinden ilave edilir. Çözeltinin homojen olarak dağılması için karıĢtırma iĢlemine devam edilir. KarıĢım hamur kıvamına gelince jelatin çözeltisi ilavesine son verilir. Erlenle birlikte jelatin çözeltisinin ağırlığı tekrar belirlenip kullanılan bağlayıcı çözelti miktarı kaydedilir. Elde edilen hamur plastik spatüller yardımı ile bir plastik kaba alınır. 1.25 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salınımlı granülatöre boĢaltılır ve granülatör çalıĢtırılır. OluĢan granüle üzeri kağıtla kaplı tepsiler üzerine ince bir tabaka halinde yayılarak 50°C'de kurutulur. KurutulmuĢ granüle, 1.00 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ granülatörden geçirilir. 10 g'ı alınıp nem oranı tayin edilir. Granüle 50°C'de tekrar kurutulur. 10 g'ı alınıp nem oranı tekrar tayin edilir. Granüle tartılıp küp karıĢtırıcıya konur. Kütlenin % 2'si kadar Aerosil-niĢasta karıĢımı ilave edilir. Küp karıĢtırıcıda orta hızda 5 dakika karıĢtırılır. Üzerine magnezyum stearat ilave edilip 3 dakika daha karıĢtırılır. Bu karıĢım kürek yardımı ile bir plastik kaba alınır. Ġçinde 500 mg sodyum novamin sülfonat olacak Ģekilde 1 tablet ağırlığı hesaplanır. Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konup, hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir. Basım esnasında zaman zaman 5'er tablet olarak ağırlık ve sertlik tayinleri yapılır. Hazırlanan tabletler kabına konup uygun Ģekilde etiketlenir. Tabletler üzerinde daha önce belirtilen kontroller, yapılır ve sonuçlar tablo halinde gösterilir. Sorular: 1. 2. 3. 4. 5. Bu tableti hazırlamak için hangi yöntemi kullandınız? Kaç gram jelatin çözeltisi kullandınız? Bu miktar kaç gram jelatine karĢılık gelmektedir? Teorik kütle kaç gramdır? Hazırladığınız kütle (pratik kütle) kaç gramdır? Kaç gram glidant-lubrikant ilave ettiniz? 500 mg Novaljin içeren bir tabletin ağırlığı ne kadardır?

6. Elinizdeki basım kütlesinden her biri 500 mg Novaljin içeren kaç tablet basabilirsiniz? Hesaplayınız. 201 7. Hazırladığınız granülenin nem miktarını tayin ederek sonucu yorumlaymız.

ÇalıĢma 23.3. Aspirin- Fenasetin-Kafein Tableti Compressi Acidum Acetyl Salisylicum-Phenacetinum-Coffeinum Kafein Fenasetin Mısır niĢastası NiĢasta müsilajı (% 10 a/a) Aspirin Glidant-lubrikant Formül 1 tablet içindir. Hazırlama: Kafein, fenasetin ve mısır niĢastası küp karıĢtırıcıda 15 dakika süre ile karıĢtırılır. Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile sigma karıĢtırıcıya alınır. Sigma karıĢtırıcıda 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra tozun üzerine azar azar niĢasta pastasından ilave edilir. KarıĢım hamur kıvamına gelince 1.25 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salmımlı granülatörden geçirilir. OluĢan granüle hava akımlı etüvde 40-50°C'de kurutulur. Bu kez 1.00 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salınımlı granülatörden geçirilir ve tartılır (P). Tartılan aspirin 20 mm'lik zımba ile tablet makinesinde basılır. Basılan bu briket (slug) tabletler granülatörde kırılarak granüle haline getirilir. Her bir tabletteki etkin maddelerin yukarıdaki formülde verilen miktarlarda olması için gereken hesaplar yapılır. Hesaplanan miktarda aspirin granülesi (A) yaĢ yöntemle hazırlanmıĢ olan granüleye (P) ilave edilir. Toplam granül miktarının (P+A) % 2'si kadar glidant-lubrikant ilave edilir ve küp karıĢtırıcıda 15 dakika karıĢtırılır. Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konur, hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. 202 Hesaplama: 1. Ġlave edilecek aspirin granülesi miktarının hesaplanması: 1000 tablet için gerekli teorik miktarlar aĢağıda verilmektedir. Kafein Fenasetin 50 g 200 g 0.050 g 0.200 g 0.100 g y.m. 0.200 g y.m.

Mısır niĢastası 100 g NiĢasta müsilajı (% 10 a/a) M Aspirin 200 g Glidant .1. Aspirin niçin diğer etkin maddelerle beraber granüle haline getirilmiyor? Hesabınızı ayrıntılı olarak gösteriniz.) Sorular: 1.2. A 100 2. Bir tablet ağırlığı = 50 + 200 + —M+ 100+ 200 ||l 100 x1 1000 (Teorik kütleden hareketle hesaplanmaktadır.550 +-----M 1001 100 Teorik kütle (T) = 50 + 200 + 100 +—M 100 (Kafein-fenasetin içeren granüle için) „ ıv .lubrikant (pratik) =-----(P + A) 100V .lubrikant (teorik) =----. Kaç gram niĢasta müsilajı harcadınız? . 2 ( 2 3. Tablet basım kütlesi = (P + A) +-----(P + A) = (P + A) 1 +----v } ıoov ' { ıoo 4. Her bir maddeden ne kadar tarttınız? 2. i ■ -i 200. Glidant . .P Gerekli aspirin granülesi miktarı =-------2 2. 2.

ÇalıĢma 23.2.55 g 0. Basıma hazır kütleden kaç adet tablet basabilirsiniz? 3.10 g 0. YaĢ granülasyon yöntemi ile hazırladığınız granüle (P) kaç gram 203 geldi? Buna ilave edeceğiniz aspirin kuru granülesi ne kadar olmalıdır? 2. Çözeltinin homojen olarak dağılması için karıĢtırma iĢlemine devam edilir. 0. Benzokainli Emme Tableti Trochiscum Benzocainum Benzokain ġeker (ince toz edilmiĢ) Polietilen glikol 6000 (toz) Mısır niĢastası Jelatin çözeltisi (% 15 a/a) Tat ve koku verici Polietilen glikol 6000 (toz) Stearik asit (toz) Formül 1 tablet içindir.m.5. Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile sigma karıĢtırıcıya alınır. Erlen ve pipetle birlikte jelatin çözeltisinin ağırlığı tekrar belirlenip kullanılan bağlayıcı çözelti miktarı hesaplanır. Hazırladığınız tabletlerin çap ve kalınlıklarını ölçüp sonuçlarını yazınız. KarıĢım hamur kıvamına gelince jelatin çözeltisi ilavesine son verilir.4.3. % 0. Elde ettiğiniz toplam granüle karıĢımına (P+A) ne kadar glidant-lubrikant koydunuz? 2. Hazırlama: Benzokain. toz edilmiĢ Ģeker. Formülde verilen miktarlarda etkin maddeleri içerecek bir tabletin ağırlığı ne olmalıdır? 2.50 .6. Sigma karıĢtırıcıda 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra tozun üzerine 10 ml'lik bir pipet yardımı ile sıcak jelatin çözeltisinden azar azar ilave edilir. PEG 6000 ve mısır niĢastası küp karıĢtırıcıda 20 rpm hızda 30 dakika süre ile karıĢtırılır.00 % 0. Bir erlene jelatin çözeltisi konup erlenle ve 10 ml'lik pipetle birlikte ağırlığı belirlenir.06 g y.70 % 1.01 g 0.4.

0 oranında nem kalıncaya kadar kurutulan granüle (nem miktarı tayin edilmeli). Sorular: 1. Salınımlı granülatöre boĢaltılır ve 1. Basım esnasında zaman zaman 5'er tablet alınarak ağırlık ve sertlik tayinleri yapılır. vinilpirolidon-vinilasetat kopolimeridir.5'i kadar stearik asit ve % 0. Granüle tartılıp küp karıĢtırıcıya konur. Kollidon VA 64. YaklaĢık % 0.5-1. bir numara küçük gözenek çaplı elek (1. Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konup. çap. 2. dağılma ve ağırlık sapması kontrollerini yapınız. .7'si kadar tat ve koku verici madde ilave edilir. Bir tabletin ağırlığını nasıl hesapladığınızı gösteriniz. kalınlık. Vitamin C (Askorbik asit) Çiğneme Tableti Askorbik asit Sukroz (kristal) Avicel PH 101 Kollidon VA 64* Magnezyum stearat 500 g 850 g 575 g 60 g 15 g Formül 1000 tablet içindir. Formülde yer alan her bir maddenin görevini açıklayarak emme tabletlerinin formülasyonları sırasında baĢka hangi yardımcı maddelerin alternatif olarak kullanılabileceğini belirtiniz? 3.2 mm) takılmıĢ granülatörden geçirilir. Hazırladığınız tabletler üzerinde sertlik. Küp karıĢtırıcıda 20 rpm hızda 15 dakika karıĢtırılır. hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir. Tartım sonucu bulunan miktarın yani pratik kütlenin % l'i kadar polietilen glikol 6000.6 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ granülatör çalıĢtırılır. Ġçinde 10 mg benzokain olacak Ģekilde 1 tablet ağırlığı hesaplanır. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. OluĢan granüle üzeri kağıtla kaplı tepsiler üzerine ince 204 bir tabaka halinde yayılarak 50°C'de kurutulur. Sonuçlan bir tablo haline getirerek ortalama. ÇalıĢma 23.Elde edilen hamur plastik spatüller yardımı ile bir plastik kaba alınır. 4. % 0.5. standart sapma ve bağıl sapma değerlerini hesaplayınız ve sonuçlan yorumlayınız. Ağız içinde kullanılan diğer tablet türlerini de yazarak bunların birbirleri arasındaki farklan belirtiniz.

Hazırladığınız tabletlerin sertlik.6. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. Sorular: 1. standart sapma ve bağıl sapma değerlerini hesaplayınız. sonra glidant ilave edilerek 5 dakika karıĢtırılır.8 mm gözenek çaplı elekten geçirilir. Aspirin tabletlerin basımında uyguladığınız tabletleme yöntemi nedir? Formülasyonda yer alan her bir maddenin görevim yazınız. Bir tabletin ağırlığını ve içerdiği etkin madde miktarını hesaplayınız. 1 tablet ağırlığı hesaplanır. 3.205 Hazırlama: Tüm bileĢenler 0. Basılan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir.0 mg 30.5 . Toz karıĢım kürekle tablet makinesinin besleme kabına konup hesaplanan ağırlıkta ve istenen sertlikte basmak üzere alt ve üst zımbalar ayarlanır ve basıma geçilir.0 mg 110. Küp karıĢtırıcıda 15 dakika süre ile karıĢtırılır. ağırlık ve dağılma kontrolünü yapınız ve sonuçların ortalama. Aspirin Tablet Aspirin Mikrokristal selüloz (Avicel PH 101) Patates niĢastası Gliserin palmitostearat (Precirol ATO 5) Kolloidal silisyum dioksit (Aerosil 200) Formül 1 tablet içindir. KarıĢım bir kürek yardımı ile bir plastik kap içine alınır. Toz karıĢımı kürekle tablet makinesinin besleme kabına konup hesaplanan ağırlıkta ve yeterli sertlikte basılmak üzere alt ve üst zımbalar ayarlanır ve basıma geçilir. 2. Sorular: 1. Formülasyonda yer alan her bir maddenin fonksiyonunu açıklayınız.0 % 0. 2. 300.250 mm'den küçük olacak Ģekilde) ilave edilerek 1 dakika.0 mg % 1. Hazırlama: Aspirin. Kollidon'un bu formülasyonda ne amaçla kullanıldığını yazınız. mikrokristal selüloz ve patates niĢastası küp karıĢtırıcıda 20 dakika karıĢtırılır. Bu toz karıĢımının üzerine önce lubrikant (partikül irilikleri 0. ÇalıĢma 23.

Efervesan tabletlerin üretiminde. 2. Bu örneğe alternatif olarak baĢka hangi maddeleri ne amaçla önerirsiniz? Yazınız. basım ve çevre koĢulları açısından dikkat edilecek noktalar nelerdir? Yazınız. ağırlık ve dağılma kontrolünü yapınız ve sonuçların ortalama.8 mm gözenek çaplı elekten geçirilir. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. 5. Ludipress LCE.7. standart sapma ve bağıl sapma değerlerini hesaplayınız. Hazırladığınız tabletlerin dağılma süresini belirleyiniz ve sonucu farmakopeye (USP veya EP) uygunluk açısından yorumlaymız. Bir tabletin ağırlığını ve içerdiği etkin maddelerin miktarını hesaplayınız. Sorular: 1. Ludipress gibi bir maddenin bu formülde sağlayacağı yararı farmasötik teknoloji açısından yorumlaymız. Toz karıĢımı kürekle tablet makinesinin besleme kabına konup hesaplanan ağırlıkta ve yüksek sertlik değerinde basmak üzere alt ve üst zımbalar ayarlanır ve basıma geçilir. Bu tableti eme yönteminde kullanılacak yardımcı maddelerin özellikleri neler olmalıdır? 4. Hazırladığınız tabletlerin sertlik. 207 . laktoz monohidrat ve Kollidon 30 içermektedir.206 3. Küp karıĢtırıcıda 15 dakika süre ile karıĢtırılır. Hazırlama: Tüm bileĢenler 0. formülasyon bileĢenleri. ÇalıĢma 23.Vitamin C Efervesan Tableti Asetilsalisilik asit Askorbik asit Ludipress LCE* Sitrik asit (kristal) Sodyum bikarbonat Polietilen glikol 4000 400 g 250 g 600 g 300 g 600 g 90 g Formül 1000 tablet içindir. Aspirin . Formüldeki maddelerin ne amaçla kullanıldığını yazınız. 4. 3.

in vivo performansın önceden tahmini için uygun bir gösterge olabilmektedir. Apparatus 7) yöntemi USP 27'de yer alan yöntemlerdir. Ġn vitro çözünme deneyinde önemli bir faktör sink koĢulun sağlanmasıdır. ortamın karıĢtırılma hızı. çözünmesi veya fizyolojik koĢullar altında çözünür hale gelmesi ve gastrointestinal sistemden permeabilitesine bağlıdır. bu etkin maddenin dozaj formundan açığa çıkması. Kullanım ruhsatı alan bir ilacın farmakopelerde yer alan çözünme testi ile ilgili gereksinimleri karĢılaması gerekmektedir. iyonik direnci. aĢağı yukarı hareket eden silindir (reciprocating cylinder.2 Cs). Apparatus 4) yöntemi. döner silindir (cylinder. bu etkin maddenin ortamdaki çözünürlüğünün (Cs) %20'sini geçmemelidir. KATI ĠLAÇ ġEKĠLLERĠNDEN ETKĠN MADDE ÇÖZÜNME HIZI DENEYĠ Oral yolla verilen katı bir dozaj formundan etkin maddenin absorpsiyonu. ortamda herhangi bir t anında bulunan konsantrasyon. Bu adımlardan ilk ikisi olan etkin maddenin salımı ve çözünmesi kritik faktörlerdir ve bu nedenle in vitro çözünme hızı tayini. DeğiĢik dozaj formlarından etkin madde açığa çıkıĢ hızı tayinleri için geliĢtirilmiĢ farklı yöntemler bulunmaktadır. sürekli akıĢ hücresi (flow-through celi. Ġn vitro deneyde ise çözünen etkin madde yine ortamda kalır. • Formülasyon. ortam havasının alınması vb. (Ct< 0. Böylece etkin maddenin gastrointestinal kanalda konsantrasyonu yükselmez. Örn: Cs=10 mg/ml olduğunda. gibi) belirlenmesi için etkin maddenin çözünürlüğü. Bunun sonucunda ortamdaki konsantrasyon yükseleceğinden etkin maddenin 208 çözünmesi yavaĢlayabilir. Apparatus 3) yöntemi. Apparatus 1) yöntemi. palet (paddle. • Yeni formülasyonların geliĢtirilmesi • Bir ilacın seriden seriye kalite güvenliğinin kontrolü • Stabilite değerlendirmesi. Bu durum çözünürlüğü düĢük etkin maddeler için önemlidir. Apparatus 2) yöntemi. 2 mg/ml'den fazla olmamalıdır. Sink koĢula göre çözünme deneyinde herhangi bir t zamanında çözünmüĢ etkin madde konsantrasyonu (Ct). permeabilitesi gibi bilgilerin değerlendirilmesi gerekmektedir. Farmakope monograflarmda belirtilmemiĢ bir preparatm çözünme testi yöntemi ve koĢullarının (çözünme ortamı bileĢimi.24. stabilitesi. Ġn vivo koĢullara uygunluk açısından sink koĢulun olup olmadığı incelenmelidir. Bunların ötesinde yasal bir zorunluluktur.Ġn vitro çözünme hızı testleri. preparatın vücuda tatbik edileceği bölge ve özellikleri. Apparatus 5) yöntemi. imalat iĢlemi imalat yeri ve imalat iĢleminin seri hacmindeki bazı değiĢiklikler sonrasında ürün kalitesi ve performansının devamlılığının belirlenmesi için uygulanmaktadır. pH'sı. . disk üzerinde palet (paddle över disk. Ġn vivo ortamda çözünen etkin madde gastrointestinal kanaldan hemen absorbe edilir. Sepet (basket. Apparatus 6) yöntemi ve aĢağı yukarı hareket eden örnek tutucu (reciprocating holder.

Farklı teorilere dayanan bu modeller genellikle doğrusal bir eĢitlik Ģeklindedir ve etkin maddenin dozaj formundan çıkıĢ mekanizmasını tanımlamaktadır. seri içi ve seriler arası çözünme değiĢiminin veya stabilitenin incelenmesi gibi) elde edilen çözünme profilleri karĢılaĢtınlabilmektedir. Etkin maddenin çözünmesinin hangi modele uyum gösterdiği. n (kesiĢim) değerleri ve doğrusallık derecesini gösteren r2 (determinasyon katsayısı) değerleri hesaplanmakta ve istatistiksel olarak değerlendirilmektedir.Hixson-Crowell Küpkök Kanunu Hixson ve Crowell aĢağıdaki varsayımlara bağlı olarak 'küpkök kanunu' nu geliĢtirmiĢlerdir: . Çözünme profilleri ve çözünme verileri (zaman-çözünen etkin madde miktarları) değerlendirilerek .3. zamana bağlı olarak çözünen etkin madde miktarı üssel Ģekilde azalmaktadır. zamana karĢı çözünen kümülatif (yığılmalı) etkin madde miktarının ölçülmesiyle oluĢturulmaktadır. özellikle kontrollü salım / uzatılmıĢ salım yapan formlarda asıl olarak bu tip çözünme kinetiğine uyum sağlanması hedeflenmektedir. böylece aynı etkin maddenin farklı durumlar için (örn: formülasyon geliĢimi / değiĢimi. Sıfır Derece Kinetik Sıfır derece hız ifadesi aĢağıdaki eĢitlikle verilmektedir: C = Co. Birinci derece kinetikte. Klasik dozaj formlarının çoğu bu çözünme mekanizmasını göstermekte ve uzatılmıĢ salım yapan formülasyonlar da bu tip çözünme iĢlemine uyum sağlamaktadır. Bu kinetiğe göre dozaj formundan herbir zaman aralığında çözeltiye geçen etkin madde miktarı sabit olmaktadır.kt C :t anında çözünmeden kalan etkin madde miktarı Co :BaĢlangıçtaki etkin madde miktarı k :Birinci derece çözünme hız sabitesi t : Zaman lnC değerleri t'ye karĢı grafiğe geçirildiğinde eğimi k olan bir doğru elde edilmektedir.Belirli koĢullar altında yapılan bir çözünme testi sonucunda etkin maddenin dozaj formundan çözünme profili.kot C :t anında çözünmeden kalan etkin madde miktarı Co: BaĢlangıçtaki etkin madde miktarı ko: Sıfır derece çözünme hız sabitesi t : Zaman 209 Sıfır derece kinetikte t'ye karĢı C değerleri grafiğe geçirildiğinde eğimi k0 olan bir doğru elde edilmektedir. Çözünme verilerinin değerlendirilmesi için farklı matematiksel modeller bulunmaktadır. bu parametrelerden belirlenmektedir.Salım hızının değiĢtirildiği pek çok dozaj formunda. etkin maddenin dozaj formundan çözünme mekanizması belirlenmekte ve sayısal parametreler elde edilmektedir. imalat yöntemi veya yerinin değiĢmesi. Ayrıca bu parametreler çözünme profillerinin karĢılaĢtırılması için kullanılmaktadır.1. 24. Birinci Derece Kinetik Bu kinetiğe göre hız ifadesi Ģu eĢitlikle verilmektedir: lnC = lnC0 . 24. 24.2. Çözünme verileri bu eĢitliklere uygulanarak lineer regresyon yapılmakta ve doğrusal denklemin m (eğim).

.Wı. çünkü tümü. Sistemi tanımlayan iki önemli parametre. d) Bu koĢullar altında. e) Partikülün etrafında yoğun bir karıĢtırma söz konusudur.2'sinin çözünmesi için geçen süre . ortalama bir hız oluĢturmak üzere birleĢtirilmiĢ bir iĢleme katkıda bulunmaktadır. 24. 3 değerleri t'ye karĢı grafiğe geçirildiğinde eğimi lc. özellikle partiküler ilaç Ģekilleri için uygun olmaktadır.piogxd 'dir. farklı yüzeylerden çözünme hızlarındaki farklılıklar önemsizdir. b) Çoğunlukla küresel Ģekilde olan katı partikül çözünme iĢlemi süresince Ģeklini korur. 210 Bu kanuna göre çözünme hızı eĢitliği Ģu Ģekildedir: Wo :BaĢlangıçtaki etkin madde miktarı W :t anında çözünmeden kalan etkin madde miktarı k4 :Spesifik çözünme hızı sabitesi t : Zaman Wo" 3 .a) Çözünme iĢlemi partikülün yüzeyine dik olarak gerçekleĢir ve katının yüzey alanının tamamına karĢı. Bu eĢitlik. böylece bu bölgede difüzyonun yavaĢlamasına neden olacak Ģekilde durağan bir sıvı tabakası oluĢmamaktadır.dak Bu eĢitlikte x = logt ve y =log[ ln(l/l-Q)] 'dir. Zamana (t) karĢı çözünen etkin madde yüzdelerinin (%F) grafiğe geçirilmesi ile elde edilen farklı eğrilerin P değerleri vasıtasıyla karĢılaĢtırılması aĢağıdaki Ģekilde gösterilmektedir. xd ve p parametreleridir. Doğrunun eğimi p ve ordinat kesiĢimi . log[ln(l/l-Q)] = plogr-plogtd Q :Çözünen etkin madde % 'si P : ġekil faktörü t: Zaman .dak Ta:Etkin maddenin % 63. P parametresi orijinal çözünme profillerinin Ģekillerini sayısal olarak karakterize etmektedir. karıĢtırılma etkisi esas olarak aynı derecededir.Weibull Dağılımı Çözünme verilerinin doğrusallaĢtırılması ve parametrelerle tanımlanması amacıyla uygulanan diğer bir modeldir.4. olan bir doğru elde edilmektedir. c) Çözünen partikülün belirli bir geometrik Ģekilde olması gerekmez ve dolayısıyla ağırlık dıĢında diğer ölçümlerin yapılması gerekmez.

2 -"" // V. T. ■ — . p < 1 olduğunda ise baĢlangıçta hızlı etkin madde Ģahmını takiben basit birinci derece eğri ile uyumlu hızda platoya ulaĢılması söz konusudur.211 100 Yo) 80 60 40 20 /> 0 0.5. 24.Higuchi EĢitliği Etkin madde salımı değiĢtirilmiĢ dozaj formlarının çoğu bir matris sistemi Ģeklindedir. 100 200 J00 Zaman P > 1 olması baĢlangıçta yavaĢ etkin madde Ģahmını takiben hızla bir platoya ulaĢılması Ģeklinde oluĢan çan eğrilerini tanımlamaktadır.Higuchi. EĢitlik aĢağıdaki Ģekilde uygulanmaktadır: ı/2 = kt Q : t zamanında salman etkin madde miktarı k : salım hızı sabiti t : zaman Bu eĢitlik 'karekök kanunu' olarak bilinmektedir. eğer etkin madde 212 salımı difüzyon kontrollü ise eğimi k sabitine eĢit olan bir doğru elde edilmektedir. kontrollü salım yapan katı matrisler içinde disperse edilmiĢ etkin maddelerin salım hızlarını belirleyen matematiksel ılĢkileri teorik olarak incelemiĢtir. r —^TBf ____—" -—-■" ■— . Salman etkin madde miktarı zamanın kareköküne karĢı grafiğe geçirildiğinde.

24. 10. Ġki Çözünme Profilinin KarĢılaĢtırılması Ġçin fi . Etkin madde miktar tayini Tayini yapılacak etkin maddeye bağlı olarak kullanılacak yöntem saptanır. Deneyin yapılıĢı Çözünme ortamından (0.4.7. VERĠLERĠN TABLO HALĠNE GETĠRĠLMESĠ . 24. değerleri 0-15 arasında ve f2 değerleri 50-100 arasında olmalıdır. 20. 30'uncu dakikalarda 5'er mi örnek.7.2.Fark Faktörü ve f2 .7. t=l -0.) Her örnek alındıktan sonra alman hacim kadar çözünme ortamı küvete ilave edilir.1.Benzerlik Faktörü Biri test diğeri referans olmak üzere iki formülasyondan birim zamanda çözünen etkin madde %'lerinin arasındaki farb / benzerliği değerlendirmek için iki eĢitlik önerilmiĢtir. 214 24. Deneysel Bölüm Yöntem : Döner Palet Yöntemi 213 24. önceden numaralandırılmıĢ tüpler içine alınacaktır. enjektörle belirli hacimde örnekler alınır (bu çalıĢmada 5. uygun bir miktar tayini yöntemi ile belirlenir.7. 24.: referans formülün t anında çözünme %'si Tt: test formülün t anında çözünme %'si n : çözünme sırasında numune alma zamanlarının sayısı Çözünme profillerinin benzer olarak kabul edilmesi için f. 15.6.7..1 N HC1 çözeltisinden) 900 mi alarak küvetin (çözünme kabının) içine koyulur ve sıcaklığı 37°C'ye ulaĢıncaya kadar beklenir. Sonra küvetin içine bir tablet atılarak ve zamanı saptanarak deneye baĢlanır.5 fi : fark faktörü f2 : benzerlik faktörü R.3. 25. Örneklerin içerdiği etkin madde. Kalibrasyon eğrisi Etkin maddenin çözünme ortamı içindeki konsantrasyonları bilinen çözeltileri kullanılarak uygun Ģekilde çizilir. Belirli zaman aralıklarında.24.

Bu çözünme verilerinden kendi grubunuzunki referans.g) 4: Çözünme ortamındaki etkin madde miktarı ()j. 2. 3. Modellerin parametrelerini hesaplayarak r2 değerleri ile birlikte bir tablo halinde gösteriniz. Pekçok durumda kaplama. Hesapladığınız P değerine göre çözünme profilinizin Ģeklini tanımlayınız.g) 5: Çözünme ortamından önceki t zamanlarında 5 mi örnek içinde çekilen etkin madde miktarlan bir sonraki t anında çözünme ortamındaki etkin madde miktarına ilave edilir. diğer grubunki test olmak üzere fi ve f2 faktörlerini hesaplayınız. t zamanına karĢı tabletlerimizden çözünen % etkin madde miktarlarını grafiğe geçiriniz. Sonuçların değerlendirilmesi 1. 2: Seyreltilen çözelti hacmi/örnek hacmi 3: 5 mi örnek içindeki etkin madde miktarı (|j. Tabletinizden etkin maddenin çözünmesi hangi modele uyuyor.n T (dak) A r S. özellikle tabletlerin yüzeyinin kaplanması iĢlemi yaklaĢık 150 yıldır uygulanmaktadır. Sorular: 1. . Çözünme deneyi yapan diğer grup arkadaĢlarınızdan çözünme verilerini ve matematiksel modellere iliĢkin sonuçlan alınız ve kendi sonuçlarınızla birlikte bir tablo halinde gösteriniz.F CiXSFx5 CnxSF x900 l'cixSFx5 + CnxSF ' 2 3 4 CnxSFx900 5 % çıkan % kalan 15 2 10 3 15 4 20 5 25 6 30 ': Etkin maddenin kalibrasyon eğrisinin denkleminde A değerleri yerine konarak hesaplanır. 4. 4. Diğer grubun matematiksel modellere uygunluk sonuçlarını kendi grubunuzla karĢılaĢtırdığınızda bir fark buluyormusunuz? Buluyorsanız nedenini açıklayınız. fonksiyonel olarak tamamlanmıĢ bir f ve f2 faktörlerine göre ne sonuç buldunuz yazınız.5. Çözünme verilerini herbir matematiksel modele uygulayarak lineer regresyon yapınız ve grafiklerini çiziniz. 216 25. neden? 2. FARMASÖTĠK DOZAJ FORMLARININ KAPLANMASI Farmasötik katı dozaj formlarının. 24.7. 3.

bunların üstüste yapıĢmalarını önlemek. yinelenen etki ve kontrollü salım Ģeklinde etkin madde Ģahmının modifiye edilmesini sağlar. Ģeker kaplama. • Enterik kaplama. çarpıĢma Ģeklindeki etkilere karĢı dirençli ve uygun sertlikte olmalıdır. • Geçimsiz bileĢenler arasında etkileĢme riskini minimuma indirir. köĢe ve kenarlarının uygun Ģekilde kaplanmalarını sağlamak için dıĢ bükey olmaları ve derin iç bükey zımbalarla basılmıĢ olmaları gerekir. nem. 217 • Kaplama tabakasının adhezyonu için çekirdek yüzeylerinin düzgün olması (partiküler sistemlerde kaplanacak partikülün küresel forma yakın olması) ve toz içermemesi gerekir.1. Kaplama iĢleminin faydalan Ģunlardır: • Etkin maddeyi hava. Çekirdek tipleri. sürtünme.dozaj formu üzerine uygulanması ve ilave bir masraf gerektirmesine rağmen. 25. tabletler. yaygın olarak kullanılan bir iĢlemdir. mikropelletler. ısı ile eritilen materyallerle kaplama (hot melt). Farmasötik katı ilaç Ģekillerinin kaplanmasında kaplanacak çekirdek ve kullanılacak kaplama materyaline göre farklı yöntemler uygulanabilmektedir. • ĠĢlemde uygulanan ısı nedeniyle çekirdeği oluĢturan maddelerin ısıya duyarlı olup olmadıkları belirlenmelidir. sert jelatin kapsüller ve yumuĢak jelatin kapsüller olabilmektedir. film kaplama. • Eğer çekirdek olarak tabletler kullanılacaksa. • Hasta tarafından ilacın daha kolay yutulmasını sağlar. ıĢık gibi dıĢ ortam etkilerinden koruyarak stabiliteyi artırır. Örneğin. çeĢitli tipte granüller. kristaller. Bu sertlik dozaj formunun biyolojik fonksiyonunu ters yönde etkilememelidir. basımla kaplama (compression coating) vb. • Gerek imalat sırasında gerekse hasta kullanımı sırasında ürünün tanınmasını kolaylaĢtırır. kaplama sırasında dönme. • HoĢa gitmeyen tat ve kokuyu maskeler. Kaplamanın uygulanacağı yapı çekirdek veya substrat adını almaktadır. • Ürünün mekanik bütünlüğünü sağlar. Çekirdekten beklenen özellikler ve dikkat edilmesi gereken noktalar Ģunlardır: • Çekirdekler. • Çekirdek ve kaplama arasındaki etkileĢim incelenmelidir. Film Kaplama .

Film kaplama iĢlemi uygun bir çekirdek üzerinde ince bir polimer bazlı tabakanın oluĢturulmasıdır.) kullanılmaktadır. Plastizerler: Kaplamanın esnekliğini artırmak. kontrollü salım sağlayan kaplamalar (membran-. Kontrollü salım için akrilik polimerler (Eudragit RS ve RL gibi) ve EC kullanılabilir. Na-CMC). viml polimerler (PVP) ve akrilik polimerler (Eudragit E ve NE vb. OluĢan film kaplamanın kalınlığı 20-200 um'dir. • ÇeĢitli farmasötik formlara (tabletler. enterik kaplamalar. Daha yeni bir yaklaĢım ise 218 organik çözücülerin çevre ve insan sağlığı açısından yan etkilerini gidermek üzere suda çözünmeyen polimerlerin su bazlı dispersiyonlarınm kullanımıdır. Örneğin. Enterik kaplama için yukarıdaki polimerlerin asit esterleri (CAP. inert boncuklar -nonpareils-. HPMCAS. HPMC-P. • Kaplama materyalleri ve sistemlerinin çeĢitliliğinin sonucu olarak formülasyonların optimizasyonunda artan esneklik. yutmayı kolaylaĢtırmak. tadı maskelemek veya stabiliteyi artırmak amacıyla uygulanan kaplamalardır. PVAP. kapsüller. CAT. Polimerle geçimli olmaları ve uçucu .sistemler ve ozmotik kontrollü sistemler) gibi. Film kaplama formülasyonlarının baĢlıca bileĢenleri polimerler. Bu dispersiyonlar %20-30 konsantrasyonda polimer içerirler ve 1-1000 nm arasında partikül çapına sahip yarı kolloidal özelliktedirler. • Daha hızlı iĢlem. plastizerler. süt görünümündeki hazır dispersiyonlar (lateksler ve psödolateksler) veya sonradan suda disperse edilebilecek mikronize toz halinde bulunurlar. MC. HPC. Polimerler: Çözünürlüklerine bağlı olarak suda veya organik çözücülerdeki %10-15 konsantrasyonda çözeltileri kullanılır. Film kaplama için selüloz türevleri (HPMC. depo. EC. tozlar gibi) uygulanabilirlik. etkin madde kristalleri. Farmasötik ürünlerin film kaplanması etkin madde Ģahmına etkileri yönünden iki gruba ayrılmaktadır: 1-Fonksiyonel film kaplama: Etkin madde Ģahmını modifıye etmek amacıyla uygulanan kaplamalardır. Eudragit L ve S vb. 2-Fonksivonel olmayan film kaplama: Ürünün görünümünü düzeltmek. çözücüler ve renk verici maddelerdir. filmin kırılma riskini azaltmak ve filmin çekirdeğe adhezyonunu artırmak için kullanılırlar.) kullanılabilir. • Otomasyonun da sağlandığı daha basit iĢlem. • ĠĢlem etkinliği ve verim artıĢı. Film kaplamanın sağladığı baĢlıca avantajlar Ģunlardır: • Uygulanan kaplama miktarında azalma. granüller.

Wurster kolonu) • Yandan püskürtmeli sistem (tangential spray.1). BaĢlangıçta klasik kaplama kazanları kullanılmıĢ ancak kurutma koĢullarının yetersizliği. Bu yöntemde kullanılan üç temel sistem Ģunlardır: 219 • Üstten püskütmeli sistem (top spray granulator) • Alttan püskürtmeli sistem (bottom spray.özellikte olmamaları gerekmektedir. PEG'ler. klorlu hidrokarbonlar ve sudur. Film kaplama formülasyonları püskürtme-atomizasyon teknikleri ile uygulanmaktadır. AkıĢkan yatak (fluidized-bed) yöntemi. alkoller. Plastizerlere gliserin. triasetin. uygulanacak kaplamanın istenen fonksiyonu ve yapısına bağlıdır. Glatt Pan. Çözücüler: Film kaplamada kullanılan çözücüler.'» m *V V . bu eksiklikleri elimine etmek üzere modifıye edilmiĢ kaplama kazanlarının tasarımına ve kullanımına neden olmuĢtur (Pellegrini Pan. Renk verici maddeler olarak suda çözünen boyalardan çok pigmentler ve özellikle laklar tercih edilir. tabletlerin yanısıra partiküler materyallerin de kaplanması için yaygın Ģekilde kullanılmaktadır (ġekil 25. Çözücüler polimerlerin çekirdeğe uygulanmasında yardımcı maddelerdir. ketonlar. özellikle organik çözücüler kullanıldığında tam olarak kapalı sistemlerin gerekmesi ve çekirdeklerin karıĢtırılmasında yetersizlik gibi faktörler. dietilftalat ve asetillenmiĢ monogliseridler örnek olarak verilebilir. önceleri toz/granüllerin hızlı kurutulması için geliĢtirilmiĢ ve kullanılmıĢ bir sistem olmasına rağmen son 20 yıldır özellikle Wurster iĢlemi. rotor processor) Bu sistemlerin seçimi. film kaplamanın oluĢumu ve mekanik özellikleri açısından gerekmektedir. Polimerler ve çözücüler arasında iyi bir etkileĢim. I&i A-Ustten püskül sistem 4 \ I. Accela-Cota gibi). propilen glikol.

sukroz'dur. Ca-laktat. ıslatıcı ve dispersiyon ajanı olarak da yüzey aktif maddeler kaplama formülasyonuna girebilir. Lippincott Williams & JVilkins. sorbitol ve ksilitol gibi Ģeker alkolleridir. (ed.. ĠĢlem basamakları ve uygulanan formülasyonlarm çeĢitliliği açısından tam olarak otomasyona geçiĢi güçleĢtiren kompleks bir uygulama söz konusudur. Bununla birlikte Ġyi Ġmalat Uygulamaları (Good Manufacturing Practice . • kaplama formülasyonunun çekirdekler üzerine porsiyonlar halinde uygulanması. Tabletlerin Ģeker kaplanması draje imalatı ġeker kaplama iĢlemi kaynağını Ģekercilik endüstrisinden alan ve halen uygulanmakta olan belki de en eski farmasötik iĢlemdir. TiO2. 20th Ed. Baltimore]. • uygulanan porsiyonun homojen dağılımı için çekirdekler hareket halinde iken bir süre beklenmesi.). tat ve koku verici maddeler. jelatin.2. ĠĢlem sonunda yapıĢkan olmayan.1. 25.894-902. PVP.2H2O. kuru. CaSO4. • tabakanın kristalizasyonu için kurutma.5H2O gibi). glukoz. . selüloz eterleri. Renk. Diğer materyaller kaplamanın elastikiyeti ve direncini artıran bağlayıcılar (akasya zamkı. Na-aljinat gibi). kalite ve performans açısından tekrarlanabilirliği yüksek bir iĢlem olarak halen uygulanmaktadır. KaplanmıĢ çekirdekler arasında sürtünmeyi azaltmak ve kurutma fazında toz oluĢumunu önlemek üzere talk gibi lubrikantlar kullanılır.B-Alttan püskürtmeli sistem püskürtmeü (VVurster kolonu) ir JkĠġekil 25. Kaplama süspansiyonunun sedimantasyonunu önlemek üzere kıvam verici maddeler.The Science and Practice of Pharmacy. 2000. düzgün ve yüksek kalitede kaplamalar sağlaması nedeniyle kullanılan baĢlıca Ģeker kaplama materyali. Son yıllardaki 220 modernizasyon ve otomatizasyona rağmen bu iĢlem bilimden çok bir sanat olarak düĢünülmektedir. iĢlem basamaklarının tekrarlamalı bir uygulaması Ģeklindedir. Diğer materyaller. Tabakalar oluĢturulurken uygulanan iĢlem. ürünün kullanılabilirliğini artırmak üzere kullanılan diğer yardımcı maddelerdir. laktoz-sukroz karıĢımı ve insülin yükü diğer Ģekerlere göre daha az olan maltitol. Remington.2H2O. izomalt. CaHPO4. PVA. karboksimetil niĢasta. niĢasta. talk. Kaplama iĢlemi.GMP) gereksinimlerine uygun. D. pg. kütle veren ve kaplamanın bütünlüğünü sağlayan dolgu maddeleridir (CaCO3. AkıĢkan yatak yöntemi ile film kaplamada uygulanan 3 temel iĢlemin Ģematik gösterimi [Limmer.

Hazırlama: ġeker gerekli suyun yarısında çözülür. Bir Ģeker kaplama iĢlemi beĢ tabakanın sıra ile oluĢumunu içerir: 1-Koruyucu kaplama (sealing): Çekirdeklerin sulu kaplama formülasyonları ile temasta fiziksel ve kimyasal stabilitelerini sağlamak ve bazı çekirdek 221 ÇalıĢma 25. Tabletler birbirine yapıĢırsa. Uygulama sırasında sıcaklık 30°C'de tutulur.0 g Arap zamkı 5.0 g ġeker 50. kazan döndürülerek 30°C'ye kadar ısıtılır. Çözeltinin homojen bir Ģekilde dağılmasına dikkat edilir.Ģeklindedir. .0 g 48. 2.0 g 40 g hazırlayınız. Alt kaplama Alt kaplama çözeltisi Jelatin 2.0 g Distile su y. Uygulama: 1. Her uygulamada yaklaĢık 1 mi olmak üzere.0 g 3. 1.0 mi 20 mi hazırlayınız. bunlar sıcak Ģeker çözeltisi içine ilave edilir.0 mi 100. dönen tabletler üzerine 3 kere koruyucu kaplama çözeltisi püskürtülür. bunu önleyecek miktarda talk serpilir. Tabletlerin kuruması için uygulamalar arasında 5-10 dakika beklenir. Koruyucu kaplama Selüloz asetat ftalat (CAP) Propilen glikol Metilen klorür Alkol y.m 100. Propilen glikol ilave edilip karıĢtırılır ve alkol ile 100 ml'ye tamamlanır. KarıĢtırma sırasında hava kabarcıkları 10. 2.1. 60 g tablet tartılır ve kazana konulur.m. Soğuk suyun V^'ünde jelatin ve '/i'ünde de arap zamkı ĢiĢirilir. Hazırlama: CAP metilen klorürde çözülür.

ġellak. PVP. . zein. KaplanmıĢ çekirdekler arasında sürtünmeyi azaltmak ve kurutma fazında toz oluĢumunu önlemek üzere talk gibi lubrikantlar kullanılır. izomalt. • uygulanan porsiyonun homojen dağılımı için çekirdekler hareket halinde iken bir süre beklenmesi. düzgün ve yüksek kalitede kaplamalar sağlaması nedeniyle kullanılan baĢlıca Ģeker kaplama materyali.2H2O. sorbitol ve ksilitol gibi Ģeker alkolleridir. ĠĢlem basamakları ve uygulanan formülasyonların çeĢitliliği açısından tam olarak otomasyona geçiĢi güçleĢtiren kompleks bir uygulama söz konusudur. tat ve koku verici maddeler. ürünün kullanılabilirliğini artırmak üzere kullanılan diğer yardımcı maddelerdir. su banyosu üzerinde üstü saat camı ile kapatılarak 50°C civarında bekletilir. Bir Ģeker kaplama iĢlemi beĢ tabakanın sıra ile oluĢumunu içerir: 1-Koruyucu kaplama (sealing): Çekirdeklerin sulu kaplama formülasyonları ile temasta fiziksel ve kimyasal stabilitelerini sağlamak ve bazı çekirdek 221 bileĢenlerinin kaplama ile etkileĢimini önlemek için polimer bazlı maddelerin dökme veya püskürtme Ģeklinde birkaç kez uygulanmasıdır. PVAP ve CAP gibi polimerlerin organik çözücülerdeki % 15-30 a/h konsantrasyondaki çözeltileri bu amaçla kullanılmaktadır. Diğer materyaller. PVA. Kaplama süspansiyonunun sedimantasyonunu önlemek üzere kıvam verici maddeler. Na-aljinat gibi). niĢasta. • tabakanın kristalizasyonu için kurutma. Diğer materyaller kaplamanın elastikiyeti ve direncini artıran bağlayıcılar (akasya zamkı. Bununla birlikte Ġyi Ġmalat Uygulamaları (Good Manufacturing Practice . 224 modernizasyon ve otomatizasyona rağmen bu iĢlem bilimden çok bir sanat olarak düĢünülmektedir. talk. CaSO4.2H2O. kütle veren ve kaplamanın bütünlüğünü sağlayan dolgu maddeleridir (CaCO3. Tabakalar oluĢturulurken uygulanan iĢlem. iĢlem basamaklarının tekrarlamalı bir uygulaması Ģeklindedir. jelatin. • kaplama formülasyonunun çekirdekler üzerine porsiyonlar halinde uygulanması. ĠĢlem sonunda yapıĢkan olmayan. selüloz eterleri.5H2O gibi). sukroz'dur. Bu çözelti.GMP) gereksinimlerine uygun. Kaplama iĢlemi. Ca-laktat. kuru. TiO2. karboksimetil niĢasta.oluĢmamasına dikkat edilmelidir. Renk. PVP. kalite ve performans açısından tekrarlanabilirliği yüksek bir iĢlem olarak halen uygulanmaktadır. KarıĢım su ile istenen ağırlığa tamamlanır. CaHPO4. Ģeklindedir. HPMC. ıslatıcı ve dispersiyon ajanı olarak da yüzey aktif maddeler kaplama formülasyonuna girebilir. glukoz. laktoz-sukroz karıĢımı ve insülin yükü diğer Ģekerlere göre daha az olan maltitol.

1986. Alt kaplama iĢlemi. Tipik olarak böyle bir kaplama kazanında. 3-Düzeltici kaplama (smoothing): Alt kaplama esnasında oluĢan tablet yüzeyi pürüzlülüğünü örtmek için. kaplamanın plastik özelliğini etkileyen kritik bir parametredir. bağlayıcı çözelti ve tozlama karıĢımının sırayla uygulanması ve kurutulması Ģeklinde iĢlem basamaklarının tablet kenarları yuvarlanmcaya ve istenen kalınlığa ulaĢılıncaya kadar tekrarlanmasıdır. niĢasta ve talk gibi dolgu maddelerini içeren bir süspansiyon halinde uygulanmaktadır. Klasik bir kaplama kazanının görünüĢü [Lachman. Ġyi bir renk temeli için bu süspansiyona az miktarda renk maddesi de ilave edilebilir. görünüĢ. 2. et al. BaĢlangıçta kısa olan kurutma periyotlarının.. KaplanmıĢ Dozaj Formlarının Kontrolleri 1. Philadelphia]. özellikle iĢlemin sonuna doğru daha uzun süreli olmasını gerektirir. The Theory and Practice of Industrial Pharmacy. Bu kazanların modifikasyonu ile pek çok kaplama ekipmanı oluĢturulmuĢtur. nem ve tozları uzaklaĢtırmak için kullanılan sistemler bulunmaktadır. 222 HAVA GRĠSĠ HAVA ÇIKISI TABLET YATAĞI ġekil 25.2-Alt kaplama (subcoating'): Tablet kenarlarının yuvarlanmasını sağlamakta ve tablet ağırlığının %50-100 oranında artıĢına neden olmaktadır. 2. ġekil 25. Dağılma testi (EP5). 3. 4.3.2. Kurutma hızı. Ġçerik tekdüzeliği (EP5). L. balmumu gibi) veya bu mumların organik çözücülerdeki ılık çözeltilerinin uygulanmasıdır..2'de klasik bir kaplama kazanı görülmektedir. ġeker kaplama iĢlemi için kaplama kazanları kullanılır. pg. 3 ve 4. 5. Buna "tektür (uniform) kaplama" adı verilir. Kütle homojenliği (EP5). Lea Febiger. tabletlerin kurutulması için gerekli havayı sağlamak. kaplama kazanları veya kanvas kaplı cilalama kazanlarında Ģeker kaplı tabletlere toz edilmiĢ mumların (karnauba mumu. 4-Renk kaplama (color coating): Renk verici maddelerin Ģurup çözeltisi içindeki karıĢımları uygulanır. Renk. 25. Ģurup çözeltisi içinde CaCO3.346-373. 5-Parlatma-cilalama (polishing"): Parlatma. 3rd Ed. aĢamalardaki formülasyonların tek bir formülasyon halinde birleĢtirilerek uygulanması da söz konusu olabilir. . Çözünme testi (EP5).

1. Film kaplı dozaj formlarında uygulanabilecek ilave testlerden bazıları Ģunlardır: 7. 223 ÇalıĢma 25.0 g 10. 8. 9.0 mi 20 mi hazırlayınız. 11. Koruyucu kaplama Selüloz asetat ftalat (CAP) Propilen glikol Metilen klorür Alkol y.0 mi 100.0 g 3. Kaplamanın ĢiĢme derecesinin tayini. Film adhezyonunun tayini.6.0 g 5. Hazırlama: CAP metilen klorürde çözülür. 10. 1. pH'ya bağımlı çözünme davranıĢı. bunu önleyecek miktarda talk serpilir. Mikrobiyal kalite tayini (EP5). 2. Uygulama sırasında sıcaklık 30°C'de tutulur. Uygulama: 1. 60 g tablet tartılır ve kazana konulur. Yüzey görünümünün incelenmesi. . Çözeltinin homojen bir Ģekilde dağılmasına dikkat edilir. Tabletlerin kuruması için uygulamalar arasında 5-10 dakika beklenir. Propilen glikol ilave edilip karıĢtırılır ve alkol ile 100 ml'ye tamamlanır. Her uygulamada yaklaĢık 1 mi olmak üzere. 2.0 g 48. kazan döndürülerek 30°C'ye kadar ısıtılır.m. dönen tabletler üzerine 3 kere koruyucu kaplama çözeltisi püskürtülür. Alt kaplama Alt kaplama çözeltisi Jelatin Arap zamkı 2. Çözücü artıklarının tayini. Tabletler birbirine yapıĢırsa.

3.0 g 50. 2. Düzeltici kaplama Kalsiyum karbonat Mısır niĢastası ġurup (%50 a/a Ģeker) Hazırlama: 10.m 40 g hazırlayınız. Tabletler arasında yapıĢma görülürse. Gerekirse kurutma iĢlemi 40°C'de kurutma dolabında yapılabilir. 224 Alt kaplamanın tozlama karıĢımı Titanyum dıoksit ı. Son kaplama uygulamasından sonra kazan içine tabletler kuruyuncaya kadar hava verilir (30 . Isı ve hava uygulanmaksızın dönmekte olan kazan içindeki koruyucu kaplama uygulanmıĢ tabletlere 1.0 g 17. bunlar sıcak Ģeker çözeltisi içine ilave edilir. .0 g 1/10 oranında hazırlayınız. KarıĢtırma sırasında hava kabarcıkları oluĢmamasına dikkat edilmelidir.0 g 50 g hazırlayınız. Hazırlama: Tozlar karıĢtırılır ve ince bir elekten elenir. Bu çözelti. Uygulama: 1.5 mi ılık alt kaplama çözeltisi homojen olarak ilave edilir.0 g ġeker gerekli suyun yarısında çözülür.0 g 73.0 g Talk 61.ġeker Dıstile su y.o g ġeker (toz edilmiĢ) 38. tabletlerin serbestçe dönüĢünü sağlayacak ve yapıĢmayı önleyecek miktarda tozlama karıĢımı serpilir.40°C). KarıĢım su ile istenen ağırlığa tamamlanır. Hazırlama: 100. su banyosu üzerinde üstü saat camı ile kapatılarak 50°C civarında bekletilir. Daha sonraki uygulamalarda her seferinde 1 mi olmak üzere toplam 10 kaplama uygulanır. Soğuk suyun Vi'ünde jelatin ve %'ünde de arap zamkı ĢiĢirilir. Her uygulama arasında yeterli kuruma sağlanması için en az 5 dakika süre bırakılır.

aljinat. albumin. ġurup azar azar ilave edilir ve tozlar bu Ģurup içinde homojen olarak disperse edilir.b de mikrokapsüllenebilmektedir. peptit-protein. BaĢlamadan önce kazan cidarına yapıĢmıĢ olan tozlar temizlenir.Kalsiyum karbonat ve mısır niĢastası havanda karıĢtırılır. polietilen glikol (PEG). 2. sentetik polimerlere örnek olarak da akrilik polimerler. selüloz ve türevleri. kollajen. Kazan döndürülür ve tabletlerin sıcaklığı yaklaĢık 50°C'ye getirilir. silikonlar. antikanserojen. hidrofılik ve hidrofobik özellikteki polimerler arasından seçilmektedir. hızlı ve tektür olarak 225 26. 26. OluĢan bu süspansiyon ısıtılmamalıdır. vitamin.b verilebilir. emülsiyon ve süspansiyon Ģeklinde olabilmektedir.. Genel olarak etkin madde "çekirdek". Alt kaplaması yapılmıĢ düzgün görünümde olmayan tabletler kazana konur. hormon ve enzimler gibi farklı farmakolojik gruplara ait etkin maddeler ile bakteriler. antihistaminik.m arasında olan dozaj Ģeklidir. niĢasta. antikorlar. boyalar. pektin. kaplama maddesi de "çeper" adını alır. pestisitler.b. poliüretanlar. arabistan zamkı. gaz. katı. Ģellak v. partikül büyüklüğü yaklaĢık olarak 5-500 u. sıvı veya gaz formundaki maddelerin inert polimerik bir madde ile bir film Ģeklinde kaplanması iĢlemidir. Mikrokapsül Hazırlama Yöntemleri . Çekirdek maddeler katı. dekstran. mürekkep v. jelatin. v. bir çekirdeğin çeperle kaplanması sonucu oluĢan. Bu dispersiyon daha hızlı kuruduğundan. polivinil pirolidon (PVP). Çeper maddeleri doğal ve sentetik. alifatik poliesterler. Mikrokapsüllemenin amacı ve nedenleri. Uygulama: 1.1. Mikrokapsülleme ise. Antibiyotik. zein.Yeterli miktarda (15-25 damla) kaplama süspansiyonu tabletler üzerine uygulanır. kitozan. polivinil alkol (PVA). analjezik. sıvı. • • • • • • • • Sıvıların kolay taĢınmasını sağlamak için katı hale getirmek Uçucu maddelerin buharlaĢma kaybını önlemek Ġstenmeyen tat ve kokuyu gizlemek Geçimsizliği gidermek Atmosfer koĢullarından korumak Stabiliteyi arttırmak Etki süresini uzatmak Kontrollü salım yapan sistemler hazırlamaktır. MĠKROKAPSÜLLER Mikrokapsül. polistiren. esanslar. poliortoesterler. Kullanılan doğal polimerlere örnek olarak ağar.

0 g 50 g hazırlayınız.0 g 1/10 oranında hazırlayınız. tabletlerin serbestçe dönüĢünü sağlayacak ve yapıĢmayı önleyecek miktarda tozlama karıĢımı serpilir. 2.o g ġeker (toz edilmiĢ) 38. Uygulama: 1. Gerekirse kurutma iĢlemi 40°C'de kurutma dolabında yapılabilir. Uygulama: Kimyasal yöntemler: Yüzeylerarası polimerizasyon In-situ polimerizasyon .5 mi ılık alt kaplama çözeltisi homojen olarak ilave edilir. Isı ve hava uygulanmaksızın dönmekte olan kazan içindeki koruyucu kaplama uygulanmıĢ tabletlere 1. 2.0 g Talk 61. Hazırlama: Tozlar karıĢtırılır ve ince bir elekten elenir. Hazırlama: Kalsiyum karbonat ve mısır niĢastası havanda karıĢtırılır. Her uygulama arasında yeterli kuruma sağlanması için en az 5 dakika süre bırakılır.40°C).0 g Mısır niĢastası 17. • 1. OluĢan bu süspansiyon ısıtılmamalıdır. 3. Daha sonraki uygulamalarda her seferinde 1 mi olmak üzere toplam 10 kaplama uygulanır. Son kaplama uygulamasından sonra kazan içine tabletler kuruyuncaya kadar hava verilir (30 . 228 Alt kaplamanın tozlama karıĢımı Titanyum dioksit ı. Tabletler arasında yapıĢma görülürse.0 g ġurup (%50 a/a Ģeker) 73.Genel olarak üç sınıf altında incelenmektedir. Düzeltici kaplama Kalsiyum karbonat 10. ġurup azar azar ilave edilir ve tozlar bu Ģurup içinde homojen olarak disperse edilir.

tabletlerin yüzeyi donuklaĢmadan ve tozlaĢmadan hemen önce uygulanır. Tabletlerin yüzeyi hafifçe matlaĢmaya / donuklaĢmaya baĢlamadan önce tekrar renk kaplama uygulanır. Toz edilmiĢ karnauba mumu veya balmumu ilave edilir. y. Renk kaplama Renk verici madde ġeker (toz edilmiĢ) Distile su Hazırlama: Distile su içinde Ģeker ısıtılarak çözülür ve renk verici madde ilave edilir.Yeterli miktarda (15-25 damla) kaplama süspansiyonu tabletler üzerine uygulanır. ' y. Toz karıĢımından ve herbir kaplama karıĢımından ne kadar kullandığınızı yazınız.m. Parlatma-cilalama BoyanmıĢ çekirdekler parlatma kazanına konup kazan çalıĢtırılır. Kazan döndürülür ve tabletler 50°C'ye kadar ısıtılır. 85. 2. 5.1.0 mi 2. Uygulama: 1.m. Sorular: 1. Tabletler kuruyup hafif tozlu bir yüzey görünümü gözlendiğinde tekrar dispersiyon uygulanır. Herbir kaplama. Tabletler kazan içinde bırakılır ve yavaĢ kurumaları için bir gece bekletilir. Son kaplamadan sonra kazan durdurulur ve birkaç dakikada bir aralıklı olarak çalıĢtırılır. BaĢlamadan önce kazan cidarına yapıĢmıĢ olan tozlar temizlenir. Uygun parlaklık elde edilinceye kadar iĢleme devam edilir. Bu Ģekilde 5 kaplama yapılır. 4. Kazan döndürülür ve tabletlerin sıcaklığı yaklaĢık 50°C'ye getirilir. standart ve bağıl sapmalarını bulunuz. Alt kaplaması yapılmıĢ düzgün görünümde olmayan tabletler kazana konur. (Ġyi bir renk temeli için renk maddesi düzeltici kaplama dispersiyonuna da ilave edilebilir). 3. Tartılan 10 tabletten. Renk kaplama çözeltisi uygulanır. 2. Bu dispersiyon daha hızlı kuruduğundan. bu sıcaklıkta muhafaza edilir. Isı uygulamasına son verilir ve 3-4 kaplama daha uygulanır. Bu Ģekilde tablet yüzeyleri düzgünleĢinceye kadar 5-15 kaplama yapılır. hızlı ve tektür olarak 225 dağılmasına dikkat edilmelidir.0 g 100. . 4. tabletlerin ortalama ağırlığını.

Çekirdek maddeler katı. polistiren. selüloz ve türevleri. polivinil pirolidon (PVP). hidrofılik ve hidrofobik özellikteki polimerler arasından seçilmektedir. sıvı. zein. kaplama maddesi de "çeper" adını alır. Çeper maddeleri doğal ve sentetik. bir çekirdeğin çeperle kaplanması sonucu oluĢan. analjezik. poliortoesterler. 5. sıvı veya gaz formundaki maddelerin inert polimerik bir madde ile bir film Ģeklinde kaplanması iĢlemidir. 227 26. partikül büyüklüğü yaklaĢık olarak 5-500 um arasında olan dozaj Ģeklidir. silikonlar. jelatin. katı. albumin. sentetik polimerlere örnek olarak da akrilik polimerler. hormon ve enzimler gibi farklı farmakolojik gruplara ait etkin maddeler ile bakteriler. antikanserojen. peptit-protein. polivinil alkol (PVA). 226 4. MĠKROKAPSÜLLER Mikrokapsül.b verilebilir. Çekirdeklerin ve kaplamanın ortalama ağırlığını ve bunların tamamlanmıĢ drajelerin yüzde kaçı olduğunu hesaplayınız. emülsiyon ve süspansiyon Ģeklinde olabilmektedir.. Mikrokapsül Hazırlama Yöntemleri . dekstran. kitozan. vitamin. Genel olarak etkin madde "çekirdek". Hazırladığınız drajelerden 10 adedini tartınız. standart ve bağıl sapmalarını bulunuz. mürekkep v.3. kollajen. niĢasta. aljinat. esanslar. polietilen glikol (PEG). alifatik poliesterler. Ģellak v. v. Mikrokapsüllemenin amacı ve nedenleri. 26.1. Mikrokapsülleme ise. arabistan zamkı. Antibiyotik. • • • • • • • • Sıvıların kolay taĢınmasını sağlamak için katı hale getirmek Uçucu maddelerin buharlaĢma kaybını önlemek Ġstenmeyen tat ve kokuyu gizlemek Geçimsizliği gidermek Atmosfer koĢullarından korumak Stabiliteyi arttırmak Etki süresini uzatmak Kontrollü salım yapan sistemler hazırlamaktır. Draje hazırlama esnasında dikkatinizi çeken durum ve önerileriniz varsa yazınız. pektin. poliüretanlar. Kullanılan doğal polimerlere örnek olarak ağar. ortalama ağırlığını. gaz.b.b de mikrokapsüllenebilmektedir. boyalar. antikorlar. antihistaminik. pestisitler.

Sulu çözücüden faz ayrımı yöntemi: Bu yöntem suda çözünmeyen katı ve sıvı özellikteki maddelerin kaplanmasında kullanılır. Faz ayrımı (Koaservasyon) yöntemi Koaservasyon. non-solvent ya da tuz eklenmesi. Sulu çözücüden faz ayrımı Basit koaservasyon Kompleks koaservasyon Organik çözücüden faz ayrımı Kompleks emülsiyon yöntemi Eriyebilir dispersiyon ve soğutma Kimyasal yöntemler: Yüzeylerarası polimerizasyon In-situ polimerizasyon • Mekanik yöntemler: 1.Genel olarak üç sınıf altında incelenmektedir. Bu yöntem basit ve kompleks koaservasyon adı altında iki alt bölüme ayrılmaktadır. 3.1. 2.1. Delik yöntemi ■ Fizikokimyasal yöntemler: 1. 4. • 1. Wurster yöntemi Püskürterek kurutma Vakumda kaplama Elektrostatik aerosol yöntemi 26. geçimli olmayan baĢka bir polimerin eklenmesi ya da polimer-polimer etkileĢimi sonucu oluĢmaktadır. . sıcaklık değiĢmesi. 4. 2. • • 2. sulu ve organik çözücüden faz ayrımı olmak üzere iki grup altında incelenmektedir. 228 3. 3. Burada çeper maddesi suda çözülür ya da dağıtılır ve hidrofobik çekirdek maddesi bu çözeltide dispers edilir. Bu yöntem.

Bu etkileĢme pH ve sıcaklık değiĢmesiyle olmaktadır. pH.1. diğeri ise seyreltik iki fazın oluĢumuna neden olur (ġekil 1). 229 oo ooo ooo (1) (2) ®©® ©© (3) (4) ġekil 26. oo o& «o» o.. çekirdek maddesi ise hidrofılik özelliktedir. Basit koesarvasyonla mikrokapsül oluĢumunun Ģematik gösterimi (1) Çekirdek maddesi ( o) polimer çözeltisinde disperse edilir. o. Mikrokapsüllerde Yapılan Kontroller 26.2. (2) Çözeltiye koservasyonu sağlayacak faz ilave edilerek kaplayıcı maddenin (•) ortamdaki çözünürlüğü azaltılır böylece kaplayıcı madde ayrı bir faz halinde ayrılır. . Mikroskobik çalıĢmalar: Mikrokapsüllerin yüzey özelliklerini tayin etmek için optik mikroskop ve taramalı elektron mikroskopu (SEM) kullanılmaktadır. kaplama oluĢturacak Ģekilde çekirdek maddesi üzerinde toplanır (®). Suda çözünen sıvı veya katı özellikteki maddeler organik çözücüde çözünmüĢ çeper maddesiyle. çözünürlüğün azalarak kompleks oluĢumunu sağlaması ve faz ayrıĢması meydana gelmesi Ģeklinde açıklanmaktadır.a) Basit Koaservasyon: Sıcaklık. non-solvent özellikteki ikinci bir polimerin eklenmesiyle oluĢan faz ayrımı sonucu kaplanır. ĠĢlem temel olarak 4 adımda geliĢir. (4) Kaplama sertleĢtirilir (O). çözücü (alkol) ve tuz uygun oranlarda seçildiğinde. Nötral pH' daki jelatin ve arabistan zamkının birlikte kullanımı bu yönteme iyi bir örnektir. Organik çözücüden faz ayrımı yöntemi: Bu yöntemde çeper maddesi hidrofobik. herhangi bir sulu polimer çözeltisi basit koaservasyona uğrar.2. (3) Kaplayıcı madde. Eklenen maddeler. biri kolloid damlacıkları açısından yoğun.1. ooo oo oo • o» o. b) Kompleks Koaservasyon: Bu yöntem karĢıt yüklü polielektrolitlerin birbirleriyle etkileĢmesiyle. 26.

2. Mikrokapsüllerden etkin madde salımı Mikrokapsüllerden etkin maddenin salımı kullanılan polimer konsantrasyonuna.4. çözünme ile de yavaĢ olarak parçalanmaktadır.2. mekanik. Mikrokapsül içeriği miktar tayini: Çekirdek materyal ve kaplayıcı polimerin çözünürlüğüne dayanan iki ana yöntem kullanılarak içerik miktar tayini yapılmaktadır. Mikrokapsül çeper kalınlığı tayini ÇalıĢma 26.26. I. bir organik çözücü içersinde 230 mikrokapsüller çözülmekte ve etkin madde uygun analitik yöntem kullanılarak tayin edilmektedir.2. 26.2. Mikromeritik özelliklerinin incelenmesi Çekirdek maddenin partikül büyüklüğü oluĢan mikrokapsüllerin özelliklerine etki ettiği için çekirdek maddenin ve oluĢan mikrokapsüllerin partikül dağılımı analizi optik mikroskop veya Coulter counter gibi metodlar kullanılarak yapılmaktadır. Etkin madde ve kaplayıcı polimer çözeltisi Parasetamol (250-354 um) 25 g Poliisobutilen 6g EudragıtRS 100 Kloroform 20 g hazırlayınız 231 II.5. Kapsül çeperi termal. Eğer her iki materyal de lıpofilik çözücülerde çözünüyor ise.2.3. mikrokapsül boyutuna ve çeper kalınlığına bağlı olarak değiĢmektedir. Sadece çekirdek materyalin suda çözündüğü durumlarda ise mikrokapsüllerin yüksek hızdaki parçalayıcılar/kanĢtıncılar veya ultrasonik banyo kullanılarak su içinde parçalanması sağlanmaktadır. kimyasal etkilerle hızlı olarak.m. aĢınma. 26. Parçalanan mikrokapsüllerden açığa çıkan etkin madde miktarı uygun yöntemler kullanılarak tayin edilmektedir. 8g 100 g . Non-solvent çözeltisi Poliisobutilen 6g y. Verimin hesaplanması: % ürün verimi: [Elde edilen toplam mikrokapsül miktarı (mg) / Formüldeki toplam katı madde miktarı (mg)] x 100 Etkin madde yükleme kapasitesinin hesaplanması: % Etkin madde yükleme kapasitesi: [Mikrokapsüle yüklenmiĢ olan (ölçülen) etkin madde miktarı(mg) / Formülde yer alan (teorik) etkin madde miktan(mg)] xl00 26.1.

240.6 g PIB içeren 60 g siklohekzan çözeltisi Mikrokapsül Siklohekzan 100 mi 2 kere yıkama r .9 g damlayacak Ģekilde.8 fosfat tamponu içersinde sürekli akıĢ yöntemi kullanılarak yapılmaktadır.6 g Eudragit RS içeren 20 mi kloroform çözeltisi konulur. Son olarak mikrokapsüllere 50 mi siklohekzan ilave edip vakumla filtre edilir.m.Siklohekzan 60 g hazırlayınız Hazırlama: y. Balondaki içerik bir magnetik karıĢtırıcı ile sürekli karıĢtırılırken (300 rpm) içerisine bir damlatma hunisi yardımıyla dakikada 0. Çözünme hızı tayini: Çözünme hızı pH 5. 232 EudragitRS 100 1.2 g Kloroform y. Mikrokapsül yüzeyinde kalabilecek PIB kalıntısını ve boĢ polimer artıklarını ayırmak için mikrokapsüller 2 kere 100'er ml'lik porsiyonlar halindeki siklohekzan ile yıkanır.2 g poliisobutilen (PIB) ve 1. 25 °C) 0.6 g Poliisobutilen 1. içerisinde 3. Yapılan kontroller: Miktar tayini: Parasetamolün miktar tayini.5 nm dalga boyunda spektrofotometrik olarak tayin edilmektedir. Elde edilen mikrokapsüller oda sıcaklığında kurutulur.m.9 g/dakika Damlatma 3. 7 saat boyunca belli zaman aralıklarında alman örnekler içersindeki parasetamol içeriği.6 g PIB olan 60 g siklohekzan çözeltisi ilave edilir. Ġlave iĢlemi bittikten bir süre sonra mikrokapsül oluĢumu tamamlanır.20 g Çözelti Parasetamol 5 g r Çözelti içinde disperse edilir KarıĢtırma (300 rpm. 100 g 25 °C'ye ayarlanmıĢ termostattı su banyosu içerisinde yer alan üç boyunlu bir balona (250 mi) 1. Üzerine partikül büyüklüğü önceden ayarlanmıĢ parasetamol (250-354 (im ) ilave edilir. metanol içersinde 246 nm dalga boyunda spektrofotometrik olarak yapılmaktadır.

aminopolisakkaritler. . mikrokapsül gibi ilaç taĢıyıcı mikropartiküler sistemlerden ayıran en önemli fark mikrokürelerde etkin maddenin taĢıyıcı matriks içerisinde çözünmüĢ veya dağılmıĢ halde bulunmasıdır. Mikrokürelerin hazırlanmasında kullanılan yöntemler Ģöyle sıralanabilir. 234 27. hedefe ulaĢana dek etkin madde sızıntısı olmaması. düĢük dozda etkin madde kullanımına olanak sağlaması. çapları birkaç mikrometreden birkaç yüz mikrometreye kadar değiĢebilen monolitik yapıda katı küresel partiküler sekideki mikrotaĢıyıcılardır.Mikrokapsüllerdeki etkin madde miktarını tayin ediniz ve sonuçları kaydediniz. Mikrokapsül hazırlama akıĢ Ģeması 233 Sorular: 1 .Hazırladığınız mikrokapsüUeri optik mikroskop altında inceleyerek sonuç hakkında yorumlarınızı yapınız. in vitro ve in vivo koĢullarda oldukça dayanıklı olması.Siklohekzan 50 mi Vakumla filtrasyon Oda sıcaklığı. • Emülsiyon oluĢturma yöntemleri. Mikrokürelerden beklenen baĢlıca özellikler. poliesterler. 4. mikropellet. doku ve hücreye taĢıması. Mikrokürelerin hazırlanmasında lipitler. etkin maddenin yapı ve akti vitesinin olumsuz yönde değiĢtirmemesi. MĠKROKÜRELER Mikroküreler. içlerinde etkin maddenin moleküler düzeyde ya da makroskopik partiküller halinde disperse edildiği. Mikroküreleri. proteinler ve karbonhidratlar gibi doğal polimerler veya selüloz türevleri. 2 saat Kurutma ġekil 26. düĢük doza bağlı olarak toksisitesinin azalması ve biyolojik sistemle uyumlu olmasıdır. poliakrilamidler ve silikonlar gibi sentetik yapılı polimerler yaygın olarak kullanılmaktadır. etkin maddeyi kontrollü Ģekilde salması. MikrokapsüUerde ürün verimini etkileyen faktörler nelerdir? Sizin bulduğunuz ürün verimi ve etkin madde yükleme verimi sonuçlarını yorumlayınız. 3.MikrokapsüUeri hangi yöntemle hazırladınız? Neden? 2.2. etkin maddeyi hedef organ. Mikroküre sistemleri bu yapıları nedeniyle matriks ilaç dağıtım sistemlerine örnektir.

kompleks koeservasyon) Püskürterek kurutma. peptid ve proteinlere bağlanma ve aĢılar olarak yoğunlaĢmıĢtır. ÇalıĢma 27. ASTM standartlarına uygun ( DĠN 4188 ) mini elek takımı ile cihazı 100 ayarında 10 dakika Protein jelasyon yöntemi (Isı denatürasyonu.0 g Aseton 100 mi Sıvı parafin 100 mi n. süspansiyon polimerizasyonu) Koeservasyon yöntemleri (Basit koeservasyon. biyolojik uyum ve toksisite. etkin maddenin salımı. antikanserojen ilaçlar. Etilselüloz 2.-Çözücü buharlaĢtırma yöntemi (y/s emülsiyonu.Hekzan 50 mi Hazırlama: 200 ml'lik bir beherde etilselüloz 100 mi asetonda tamamen çözülür. Ardından n-hekzanla yıkanarak süzülür ve 40°C'de kurutulur. ortopedik uygulamalar. • Partikül iriliği ve dağılımı: Bu amaçla elek analizi veya mikroskop yöntemi uygulanabilir. Püskürterek dondurma.5 g Potasyum klorür 2. Polimer ve etkin maddenin ortak çözücüsü olan bir çözücüde çözün. kemoembolizasyon. 27. Mikrokürelerde Yapılan Kontroller • Etkin madde miktar tayini: Formülden bir miktar hassas olarak tartın. y/y emülsiyonu. .0 g Alüminyum stearat 1. antienflamatuar ilaçlar. Mikroküreler tamamen çözündükten sonra süzün ve balonjojede belirli hacme çözücü ile tamamlayın. etkin maddenin maksimum absorbans verdiği dalga boyunda UV spektrofotmetrede absorbansını ölçerek etkin maddeye ait kalibrasyon denklemi yardımıyla etkin madde miktarını hesaplayın. lokal anestezikler. beyine implantasyon. büyüklük ve yüzey özellikleri. doku. desolvasyon. • • • • • 235 Mikrokürelerin tanımlanmasında ve kullanımında. kimyasal çapraz bağlanma) Polimerizasyon yöntemleri (Emülsiyon polimerizasyonu. Ardından bu çözeltide alüminyum stearat ve potasyum klorür disperse edilir. yüklenen etkin madde miktarı. saklama ve sterilizasyon kriterleri incelenir ve esas alınır. Mikrokürelerin klinik uygulamalarında uygulama alanları.1. KarıĢım 25°C'lik su banyosunda 10 dakika (150-350 rpm) karıĢtırılır ve 25°Ç'deki 100 mi sıvı parafin içine boĢaltılır. OluĢan emülsiyon 45°C'ye ısıtılarak ve sürekli karıĢtırılarak aseton uçurulur. Çözeltinin.1. hücre veya organa hedefleme. s/y/s çoklu emülsiyonu) Çözücü ekstraksiyon yöntemi.

0 mm arasında yer alabilmekte ve "mikrodraje" veya sadece "pellet" adıyla da isimlendirilebilmektedirler. ağırlığının hacmine bölünmesiyle yoğunluğunu hesaplayın.Yığın açısı: 10 cm üst çapı. daha sonra bu özelliklerinin yanısıra modifiye salım . tek veya çok tabakadan oluĢan.5 mm arasındaki çaplarda partiküler ilaç formlarıdır.01-0. 0. küre biçiminde yuvarlanmıĢ. Uygulanabilecek Diğer Kontroller ĠĢlem etkinliği ġiĢme derecesi tayini Sorular: 1.4 1. 237 28. Elde ettiğiniz kuru mikroküreleri mikroskopta inceleyerek. partiküler materyalin karıĢımlanna uygun akıĢ özellikleri kazandırmak. Her elek üzerindeki fraksiyonu tartarak % olarak belirleyin ve grafiğini çizin. Palet yöntemi uygulanıyorsa mikrokürelerin çözünme ortamı ile temas yüzeyini artırmak için ortama % 0. Etkin madde içermeyen. Önceleri etkin madde dayanıklılığını arttırmak. • AkıĢkanlık .236 çalıĢtırın. ağız noktasından 10 cm yükseğe yerleĢtirin. 20 tapping yaparak hacmini ölçün. Etkin maddelerin mikrokürelerinin hazırlanmasının avantaj ve dezavantajları nelerdir? 3. ilaç formlarının veya ara ürünlerin hacim / ağırlık oranlarını duyarlı olarak kontrol altında tutarak kesin doz ayarlaması yapabilmek ve formül yapısındaki maddelerin karĢılıklı etkileĢmelerini engellemek için tasarlanan bu oluĢumlar. kurumadan ve oluĢumları esnasında gözlemlediklerinizle arasındaki farkları belirtin.03 oranında Tween 60 ilave edilebilirsiniz. etkin maddenin kötü tat ve kokusunu ortadan kaldırmak. • Çözünme hızı deneyi: Ġstenilen miktar etkin maddeyi içerecek Ģekilde hesaplayarak tarttığınız mikroküreleri 900 ml'lik çözünme ortamına koyarak palet ya da sepet yöntemi ile çözünme hızı deneyi uygulayın.2.9 cm boyun geniĢliği ve 1 cm boyun uzunluğu olan bir cam huniyi.1 . genellikle 0. Mikroküre üretimi amacıyla laboratuvarda uyguladığınız yöntem hangisidir? Bu amaçla kullanılabilecek diğer yöntemler hangilerdir? 2. MIKROPELLETLER Mikropelletler. • Küme hacmi ve yoğunluğu ( mezürde): Mikrokürelerden 10 mi alın. Mikromeritik bölümünde anlatıdığı Ģekilde yığın açısını belirleyin. Ağırlığı bilinen toz kümesinin. sadece çekirdekten oluĢan mikropelletlere de "non pareille" adı verilmektedir. Bazen çap büyüklükleri 0. Tespit edilen aralıklarla 5ml numune alarak (her defasında ortamdan alınan numune hacmi kadar taze çözelti çözünme ortamına ilave edin) belirlenen dalga boyunda spektrofotometrede absorbansı okuyarak kalibrasyon denkleminden etkin madde konsantrasyonunu hesaplayın. Bu huninin içine 10 g mikropellet koyarak alttaki kağıda serbest akıĢını sağlayın.

Ayrıca son yıllarda baĢka Ģekillerde cihaz ve yöntemler de kullanılmaktaysa da. • Püskürtülerek partiküllerin oluĢumunu sağlayan yöntemler. bunlar değiĢik alt teknikleri de içerirler. Mikropelletler oluĢturulurken etkin madde/lerin yanısıra bazı grup yardımcı maddelere ihtiyaç duyulur. Ġyi bir mikropellet yapısının sahip olması gereken özellikler. az aĢınma ve ufalanma göstermesi. cihazları olarak sayılabilir. Partikül büyüklüğü dağılımlarının dar bir aralıkta olup. • Belirli büyüklükte bir çekirdek esas alınarak (non pareille).yapmak ve optimal biyoyararlanım sağlamak üzere geliĢtirilerek böylece uzatılmıĢ salım. Yukarıda sayılan yöntemlerin uygulanmasında değiĢik yapı ve özelliklerde cihazlar kullanılır ki. Granülatörler ve marumerizerler. kontrollü salım veya sürekli salım yapan preparatların üretiminde yoğun olarak kullanılmaya baĢlanmıĢlardır. • 238 • • • • Tabak ve basamaklı tabak cihazları. bunların belli baĢlı olanları kısaca. üzerine etkin madde/lerin kaplanması yöntemleri. Mıkropelletlerin üretiminde baĢlıca üç ana yol izlenir. AkıĢkan yatak (Fluidized bed) cihazları. esas olarak bunların hepsi yukarıda sayılan cihaz ve yöntemlerin geliĢtirilmesiyle oluĢturulmuĢ modifikasyonlardır ve ana sistemleri aynıdır. düĢük porozite göstermesi. Yeterli sertlikte olup. • • • • Yüksek miktarda etkin madde oranına sahip olabilmesi. • Toz karıĢımlarından doğrudan mikropelletlerin üretimini gerçekleĢtiren yöntemler olarak toplanabilirler.küresel Ģekilli ve yüzeylerinin olabildiğince pürüzsüz olması. seyrelticiler. yapıĢtırıcı ve bağlayıcılar. kaydırıcılar ve kaplayıcı maddelerdir. dolgu maddeleri. . Bunlardan baĢlıcaları. Formlarının düzgün . Püskürterek Ģekillendirme (Spray congealing veya spray drying) Amaca uygun draje kazanları. Bu ana üretim yöntemleri. • Zamanla fiziksel veya kimyasal olarak yapılarında fazla değiĢiklik göstermemesi olarak özetlenebilir. yapıĢmayı önleyiciler.

05 mi püskürtülecek Ģekilde ayarlanır). Mikropelletler tamamen çözündükten sonra süzün ve balonjojede belirli hacme çözücü ile tamamlayın. pnömatik taĢıyıcı sistemler. Bundaki amaçlar. Polimer ve etkin maddenin ortak çözücüsü olan bir çözücüde çözün. grafiğini çizin. Cihazı 100 ayarında 10 dakika süreyle çalıĢtırın.0 g 0.0 g y. organoleptik kontroller. tabak açısı 45° olarak ayarlanır. ÇalıĢma 28. etkin maddenin maksimum absorbans verdiği dalga boyunda UV spektrofotmetrede absorbansmı ölçerek etkin maddeye ait kalibrasyon denklemi yardımıyla etkin madde miktarını hesaplayın. dağılma testi ve çözünme hızı testi gibi kontroller yapılır.Mikropelletlerin kaplanması sıkça uygulanan bir iĢlem olmuĢtur. Diğer bazı yöntemler endüstriyel üretime uygun olmayıp. Çözeltinin. Mikropelletlerin üretiminde rutin olarak iĢlem içi ve iĢlem kontrolleri ile.1. • Partikül büyüklüğü ve dağılımı (Elek analizi): Bu amaçla ASTM standartlarına uygun mini elek takımı (DĠN 4188) kullanılabilir. Tartılan toz maddeler cihazın tabak bölümüne yerleĢtirilerek karıĢtırmaya baĢlanır. Basamaklı Tabak Metodu ile Mikropellet Üretimi Etkin madde (Teofıllin) Laktoz Aerosil 200 AvicelPHĠOl Bağlayıcı çözelti (%3-5a/h) 239 Hazırlama: Basamaklı tabak aletinin. ufalanma . Belirli aralıklarla karıĢmakta olan toz kütlesi üzerine bağlayıcı çözeltiden püskürtülür (atomizörün tabağa uzaklığı 20 cm olacak ve bağlayıcı çözelti 10 saniye aralıklarla 0. Mikropelletlerde Yapılan Kontroller • Etkin madde miktar tayini: Formülden bir miktar hassas olarak tartın. 28. tabak açısı azaltılarak tabaktan alınır. OluĢan mikropelletler.2 g 2. final ürün kontrolleri kapsamında baĢlıca. daldırma kılıcı sistemi.0 g 2.m .1.aĢınma kontrolleri. akıĢkan yatak cihazları. 16. Accela-Cota sistemi ve Driacoater kaplama kazanı kullanılmaktadır. Mikropelletlerin kaplanması iĢlemlerinde genellikle draje kazanları. özellikle dıĢ faktörlerden iç yapının korunarak stabilitenin arttırılması ve etki süresinin ayarlanarak çeĢitli özelliklerdeki modifiye salımın sağlanmasıdır. Ģekillerinin düzgünleĢtirilmesi. ancak araĢtırmalarda kullanılabilmektedirler. Gerektiğinde partiküler sistemlerde kullanılan diğer kalite kontrolleri de programa alınır. küme dansitesi-yığın açısı ölçümleri. tanecik büyüklüğü ve dağılımı kontrolleri. Mikropelletler 30°C'lik etüvde 45 dakika kurutulur. Pellegrini kaplama kazanı. Her fraksiyonu % Ģeklinde belirleyerek.

Bu huninin içine 10 g mikropellet koyarak alttaki kağıda serbest akıĢını sağlayın.Tekrar tartarak nem içeriğini % ağırlık kaybı olarak hesaplayın. 241 29. • Dağılma testi: Mikropelletleri 0 numaralı jelatin kapsüllere koyarak 37°C'deki su banyosuna 30 kez daldırılıp çıkarın. Eleyerek tozlarından ayırın. • Çözünme hızı deneyi : Ġstenilen miktar etkin maddeyi içerecek Ģekilde hesaplayarak tarttığınız mikropelletleri 900 mL'lik çözünme ortamına koyarak palet ya da sepet yöntemi ile çözünme hızı deneyi uygulayın. düzeltilmiĢtir ? 2. Dağılma sürelerini not edin. 0. Tespit edilen aralıklarla 5mL numune alarak (her defasında ortamdan alınan numune hacmi kadar taze çözeltiyi çözünme ortamına ilave edin) belirlenen dalga boyunda spektrofotometrede absorbansı okuyarak kalibrasyon denkleminden % etkin madde miktarını hesaplayın. ağırlığının hacmine bölünmesiyle yoğunluğunu hesaplayın. Etkin madde salım hızı ve süresi klasik dozaj formlarından farklı olan sistemler genel olarak Mikropelletlerde yapılan kontroller nelerdir? Hangi amaçlarla yapılmaktadırlar? . Mikropellet üretiminde laboratuvarda kullandığınız Basamaklı Tabak cihazı dıĢında baĢka hangi cihazlar ve yöntemler kullanılmaktadır? 3. Mikromeritik bölümünde anlatıldığı Ģekilde yığın açısını hesaplayın. • Ufalanma. 240 • Nem içeriği (Sauter Inframatic): 10 g mikropelleti cihazın kefesine yerleĢtirerek 60°C'de 60 dakika tutun. ağız noktasından 10 cm yükseğe yerleĢtirin.03 oranında Tween 60 ilave edilebilirsiniz. friabilitörde 25 devirde 5 dakika çevirin. • Küme hacmi ve yoğunluğu: Mikropelletlerden 10 mi alarak 10 mi hacimdeki bir mezüre koyun. Uygulanabilecek diğer kontroller Yoğunluk Tayini Sorular: 1.aĢınma: Mikropelletlerden 10 g tartarak. Tekrar tartarak ufalanma aĢınmayı % olarak belirleyin.Yığın açısı: 10 cm üst çapı. KONTROLLÜ SALIM SĠSTEMLERĠ Kontrollü salım yapan sistemler klasik (derhal salım yapan) dozaj formlarından farklı olarak etkin maddeyi önceden belirlenen bir tarzda ve daha uzun bir süre boyunca salan sistemlerdir.01-0. Model etkin maddenin mikropelletleri halinde hazırlanmasıyla etkin maddenin hangi özellikleri değiĢtirilmiĢ. 20 vuruĢ iĢlemi yaparak mikropelletlerin hacmini ölçün. Ağırlığı bilinen toz kümesinin.9 cm boyun geniĢliği ve 1 cm boyun uzunluğu olan bir cam huniyi. Salım hızı ve sürelerinin etkin maddenin fızikokimyasal ve farmakokinetik özellikleri gözönünde bulundurularak önceden yapılacak bir tasarımla belirlenmesi gerekmektedir.• AkıĢkanlık . Palet yöntemi uygulanıyorsa mikropelletlerm çözünme ortamı ile temas yüzeyini artırmak için ortama % 0.

GeciktirilmiĢ salım.1. • Kullanılan toplam doz miktarının azalması ve uzun süreli kullanımda etkin madde birikiminin minimuma inmesi. Kontrollü salım sistemlerinin sakıncaları ise Ģunlardır: • Bu tip dozaj formları ile tedavi sırasında istenmeyen yan etkiler oluĢtuğunda etkinin daha uzun sürmesi ve tedavinin kesilememesi. hasta bakımının kolaylaĢması. özellikle hastanelerde zaman tasarrufunun sağlanması. c. ÇeĢitli dozaj Ģekillerinin plazma konsantrasyonu . Kontrollü salım sistemlerinin yararları Ģöyle sıralanabilir: • Dozların sayı ve sıklığının azalması nedeniyle hasta uyuncunun artması. Bu özellikler bir etkin maddenin kontrollü salım formu halinde hazırlanması ve ilacın veriliĢ yolunu kısıtlayabilmektedir. 242 • Hastada uzun süre ve uygun farmakolojik cevap sağlayan etkin madde terapötik kan düzeylerinin sağlanması. Bu tür sistemleri tanımlamada terminolojide bir bütünlük olmamasına rağmen ġekil 29.Derhal salım.farmakopelerde "modifıed release" (değiĢtirilmiĢ salım) baĢlığı altında yer almaktadır. Etkin maddenin bu açıdan belirlenmesi gerekli özellikleri Ģunlardır: Fizikokimyasal özellikler -Doz büyüklüğü -Suda çözünürlük -Partisyon katsayısı ve molekül büyüklüğü Biyolojik özellikler -Absorpsiyon -Dağılma -Metabolize olma . Kontrollü salım sistemlerinin tasarımı ve performansında etkin maddenin özellikleri önemlidir.1'de değiĢik salım profilleri ve bunlarla ilgili terminoloji yer almaktadır. Terapötik aralık Zaman ġekil 29. • Formülasyonlarında kullanılan etkin madde miktarı yüksek olduğundan herhangi bir nedenle örneğin hız kontrol eden membranlann yırtılması sonucunda hızlı salım olduğunda vücutta toksik düzeylerin oluĢabilmesidir. e. • Yan etki Ģiddeti ve sıklığının azalması.zaman eğrileri (a.Tekrarlanan etki. • GeliĢtirilmeleri ve üretimlerinin pahalı olması. b. d-UzatılmıĢ etki.Kontrollü salım).

Fblimer Etkin maddi 2aman=0 Zaman=t Etkin madde + polimer . nazal. transdermal. peroral. Difüzyon kontrollü sistemler .2C) . Magnetik kontrollü sistemler 5.Ortama duyarlı sistemler (pH.2'de görülmektedir.2F) 4.-Stabilite -Yanlanma ömrü -Yan etkileri -Terapötik indeksi -Proteine bağlanma -Hastalığın rolü Kontrollü salım sistemleri uygulama yerine göre (örneğin: oküler.Polimer zincire takılı sistemler (ġekil 29. Mekanik kontrollü sistemler . Kimyasal olarak kontrollü sistemler . sıcaklık) . . bukkal.Ozmotik kontrollü sistemler (ġekil 29.2D) 3.Vücutta aĢınan sistemler (ġekil 29.Elektrik ve nükleer enerji kullanan sistemler Bu sistemler Ģematik olarak ġekil 29.Depo (membran) sistemler (ġekil 29.Ultrasonik sistemler . Çözücünün harekete geçirdiği sistemler . rektal.Matris sistemler (ġekil 29.ġiĢme kontrollü sistemler (ġekil 29.2B) 243 2.2A) .2E) . implant sistemleri gibi) smıflandınlabildikleri gibi etkin madde salım mekanizmalarına göre de aĢağıdaki Ģekilde sınıflandırılmaktadırlar: 1.

D-Polimer zincire takılı sistem. Kontrollü salım yapan polimerik sistemlerden etkin madde salım mekanizmaları. 244 Kontrollü salım sistemlerinden etkin madde salım tarzının in vitro ve in vivo yöntemlerle ispatlanması gerekmektedir. kontrollü salım sistemlerinin tasarlanması. açığa çıkan etkin maddenin gastrointestinal kanalda (GI) absorbe edileceği bölgede kalıĢ süresinin kısalığının biyoyararlamm sorunu doğurduğu bilinmektedir.Membran sistem. katı ilaç Ģekilleri için kullanılan duyarlı ve tekrarlanabilirliğe sahip bir çözünme testi yöntemi ile etkin maddenin salım hızı profilleri ve salım mekanizmalarına iliĢkin verilerin elde edilmesi gerekmektedir. 29. A. Yüzen Dozaj Formları Kontrollü salım yapan oral preparatlardan etkin madde Ģahmının yetersizliği yanında.2. C-Vücutta aĢınan sistem. Genel olarak.r JHjıkar Etkin maddenin salındığı ĢiĢmiĢ polimer Zaman=0 Yarı geçirgen v^ zar Zaman=0 Su gjrer Zaman^t Etkin madde Zaman^t ġekil 29. F-Ozmotik kontrollü sistem. mideden ve/veya ince barsağın üst taraflarından emilimi olan bir etkin maddeyi içeren preparatm midede kalıĢ süresinin uzatılması gerektiği belirtilmektedir.Zaman=0 Etkin madde + polimer Zaman=0 Zaman=t polimer iskeleti |-»-| polimer iskeleti [ tttttV Trryy su veya emim Zaman=0 ZamarM Polimerde çözünmüĢ etkin madde Ozmotik çıkıĢ aralığı Hkin madde çöz. in vitro çözünme testi. Bu amaçla.1. E-ġiĢme kontrollü sistem. B-Matris sistem. . değerlendirilmesi ve kontrolünde önemli bir araçtır. Bunu önlemek için örneğin.

1. Bir etkin maddenin. kapsül. Daha sonra çıkıĢı kontrol eden karıĢım konularak kütle basılır. ÇalıĢma 29. Yüzen tablet Ģeklindeki dozaj formları. ortam sıvısıyla jel yapısı veren ve preparatm yoğunluğunun mide sıvısının yoğunluğunun altında kalmasını sağlayan tablet Ģeklinde hazırlanabileceği gibi. • Absorpsiyonunun sadece mideden ve/veya ince barsağm üst kısmından olması durumunda HBS Ģeklinde formüle edilmesi düĢünülebilmektedir. Suyla temasta efervesan kısmın oluĢturduğu kabarcıklar jel yapının içine hapsolmakta ve preparatm yüzmesini sağlamaktadır. • Lokal olarak midede etkili olması. • Dansitesi mide sıvısı dansitesinden düĢük olduğu için mide içeriği üzerinde yüzebilen. • Mide-barsak epitel yüzeyine yapıĢma yeteneğine sahip polimerlerin formüllere ilavesi. formül içine preparatm 245 250 mg 34 mg 28 mg 100 mg 30 mg 20 mg yüzmesine katkıda bulunmak üzere gaz kabarcıkları veren efervesan kısım da ilave edilebilmektedir. böylece midede daha uzun zaman kalabilen yüzen dozaj formlarının geliĢtirilmesi önerilmektedir. I II HPMC 4000 Sodyum bikarbonat Sitrik asit Asetilsalisilik asit HPMC 100 Basılabilir Ģeker (Di-Pac) Hazırlama: Her iki tabakayı içeren karıĢımlar ayrı ayrı hazırlanır. granül Ģeklindeki preparatlardır. Hidrodinamik dengeli sistemler (HBS) olarak da bilinen yüzen dozaj formları genel olarak GI sıvılarla temasta jel oluĢturan hidrokolloidlerle etkin madde ya da maddelerin karıĢtırılmasıyla hazırlanan tablet. Mühreye önce yüzmeyi sağlayan kısım konarak düĢük basınçta 12 mm'lik zımba ile sadece toz kütlesinin sıkıĢmasını sağlayacak Ģekilde ön basım yapılır. . • Ġnce barsak sıvısında çözünme ve/veya stabilite probleminin olması.• Mide boĢalma hızını yavaĢlattığı bilinen yağ asitlerinin formüllere ilavesi.

Hazırlanan preparat 100 mi pH 1. hidrojene pamuk tohumu yağı. Üç grupta incelenebilirler: . Yüzen dozaj formu hazırlamak için baĢka öneriler neler olabilir? Açıklayınız. stearik asit. hidrojene hint yağı. karboksimetil selüloz. Bu sistemlerden etkin madde çıkıĢında difüzyon etkili olmakla beraber kullanılan matris maddesinin preparatın tatbik edildiği bölgede bulunan enzimlerden etkilenmesi durumunda erozyon mekanizması da gözlenebilmektedir. kullanılabilmektedir. polivinil pirolidon. stearil alkol vb. Hazırladığınız preparatın yüzmeyi sağlayan tabakası ve kontrollü salımı sağlayan tabakası hangisidir? Bu amaçla kullanılabilecek formül önerileriniz neler olabilir? 246 29. 4.Mum (lipid) matrisler Ġnert matrisler: Polivinil klorür. HBS sistemlerde kullanılabilecek efervesan karıĢımlar neler olabilir? 3. Matris Tipi Preparatlar Matris tipi preparatlar kontrollü salım yapan oral dozaj formlarının bir grubunu oluĢturmaktadır.Yüzmeye baĢlama süresi tayininde kullanılan tablet laboratuvar süresince yapay mide ortamında tutularak yüzme süresi saptanır. Sistem bütünlüğünü koruduğu sürece etkin madde salımı difüzyon mekanizmasıyla meydana gelirken zamanla ĢiĢen polimerde meydana gelen kopmalarla erozyon mekanizması da etkin madde Ģahmında rol almakta ve sistem aĢınarak kaybolmaktadır. bütil stearat.Hidrofılik matrisler .2 yapay mide ortamına konularak yüzmeye baĢlama süresi saptanır. etil selüloz vb. . hidroksipropilmetil selüloz gibi hidrofılik karakterdeki polimerler kullanılarak hazırlanan matrislerdir. 2.Ġnert matrisler .. Hidrofılik matrisler: Sodyum karboksimetil selüloz. su içeriği vs. Sorular: 1. HBS sistemde kullanılacak hidrokolloidlere örnekler veriniz. Mum (lipid) matrisler: Bu tür sistemleri hazırlayabilmek için karnauba mumu. . polivinil asetat.2. Bu sistemlerde kullanılan polimerin yapısı ve preparatın tatbik edildiği ortamın özellikleri (pH. Sistemden etkin madde çıkıĢı difüzyon mekanizması ile gerçekleĢmektedir.) etkin madde Ģahmında etkili olmaktadır. polimerler kullanılarak hazırlanan inert (plastik) matrisler yapılarında bulunan etkin madde serbest hale geçtikten sonra feçesle değiĢmeden atılmaktadır (monolit).

h Di = Cp.Vd DT = Dj + Ds Ds D( DT Cp kr° Vd kd h : Sürdürme dozu : Ġlk doz : Toplam doz : Etkin maddenin etkin kan konsantrasyonu : Sıfır derece salım hız sabiti : Dağılım hacmi : Eliminasyon hız sabiti : Etkin maddenin kr° hızıyla salımı istenen süre ÇalıĢma 29. 247 2.2. Öncelikle bu tür dozaj formlarında kullanılacak etkin maddenin fızikokimyasalbiyofarmasötik özelliklerinden hareketle doz tasarımının yapılması gerekmektedir. Hazırlama: 306 mg 62 mg . Parasetamol Lipid materyal Formül 1 tablet içindir. Buna göre sıfır dereceden sabit hızla salım yapması planlanan dozaj formunun içermesi gereken etkin madde miktarının ve etkin madde açığa çıkıĢ hız sabitinin hesaplanabilmesi için aĢağıdaki eĢitliklerin kullanılması gerekir. Toz etkin madde ve lipid materyalin fiziksel karıĢımlarının tablet halinde basılması. 3. Mum materyal organik çözücüde çözüldükten sonra. Ds = kr°. EritilmiĢ mum materyale etkin maddenin ilave edilip karıĢtırılması ve kütlenin donmaya yakın uygun eleklerden elenerek mum granüllerinin elde edilmesi ve tablet halinde basılması. buna etkin maddenin ilave edilip solvanm uçurulması sonucunda elde edilen kütlenin elenmesi ile granüllerin elde edilmesi ve tablet basılması.Bu çalıĢmada hazırlanıĢ kolaylığı göstermesi nedeniyle mum matris tipi kontrollü salım yapan tabletlerin hazırlanıĢı verilecektir. Bu amaçla baĢlıca 3 yöntem kullanılabilir: 1.

AĢağıda farmokokinetik parametreleri verilen etkin maddenin doz tasarımını yapınız. Hangi tür enerji kullanımıyla uygulanırsa uygulansınlar hepsi fiziksel olarak aerosol sistemleridir.35 1 ka= 0. Etkin madde sıvılaĢtırılmıĢ püskürtücü gaz ile emülsiyon oluĢturuyorsa köpük aerosolleri ortaya çıkar. . AEROSOLLER Bir gaz fazı içinde sıvı veya katı taneciklerin dispersiyonu halinde püskürtülerek kullanılan tek veya çok fazlı sistemlerdir. bunlarda püskürtücü gaz miktarı % 10-20 arasındadır. Eczacılık ve tıpta solunum yoluyla veya haricen kullanılan preparatlardır. Haricen kullanılan ve yüzey spreyleri diye tanımlananlarda sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz oranı %40-70 arasında değiĢir ve püsküren partiküllerin boyutları 50-250 um arasındadır. Gerçek aerosoller olarak nitelendirilenler içeriğinde %80'in üzerinde püskürtücü (itici) gaz bulundururlar ve püsküren parçacıkların boyutları 5 um'nin altındadır. 248 Sorular: 1.Kütle yukarıda verilen yöntemlerden biri kullanılarak hazırlandıktan sonra 10 mm çaplı zımba kulanılarak uygun basınç altında el presinde basılır.76 saat"1 2. • Enerji taĢıyıcısını içeriğinde sıkıĢtırılmıĢ ve/veya sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz olarak bulunduranlar ki bunlarda da genellikle aerosol veya sprey isimleri kullanılmaktadır. Basınçla püskürtme gösterdiklerinden iki Ģekilde çalıĢırlar. 249 30. Eğer etkin madde katı halde püskürüyorsa pudra spreyleri denilen aerosoller oluĢur ve bunlarda itici gaz oranı %5-20 arasında değiĢir. 3. Lipid matrislerden etkin madde açığa çıkıĢ mekanizması hakkında bilgi veriniz. 250-1000 um arasındaki boyutta damlalar Ģeklinde olur. Püskürtücü gaz oranı %30'un altına düĢerse ıslak spreyler diye tanımlanan preparatlar oluĢur ki burada püsküren tanecikler bir demet Ģeklinde değil. CP = 20 mg/ml Vd= 6. Kullanım bölgesine ve amacına göre farklı yapıda ve özelliktedirler. Genelde solunum yoluyla kullanılanlar inhalasyon aerosolleri. Hazırlanan tabletler çözünme hızı deneylerinde kullanılmak üzere saklanır. Hazırladığınız preparatın çözünme hızı tayini için önereceğiniz yöntem veya yöntemler ne olabilir? Açıklayınız. haricen kullanılanlar da püskürtme aerosolleri (sprey) olarak tanımlanırlar.326 saat'1 ka= 6. • Ġçeriğini dıĢarıdan verilen enerji ile verenler ki bunlara genellikle nebülizör ve atomizör isimleri verilmiĢtir.

haricen deri üzerine püskürtülecek aerosollerde basıncın 3-5 atm civarında. bütan. vb. Bu kısımlar aerosol sisteminin içeriğindeki itici gazla birlikte püsküren taneciklerin püskürme özelliklerini ve büyüklük dağılımım belirler. teneke). iki parça veya üç parça (bodymaker) halindedir. ölçülü püskürtme yapanlara basıldığında ne kadar süre basılı tutulursa tutulsun sadece tek bir defa belirli dozda püskürtme yaparlar. SıkıĢtırılmıĢ gazlardan. Valf takımı sistemin püskürmesini ve püskürtme Ģeklini belirler. çelik. 10-20 um arasındakiler bronĢlara. valf takımı. çözücü ve yardımcı çözücü (kosolvan) ve formülasyonda gerekli olan diğer yardımcı maddelerden (yüzey etken maddeler vb. buna karĢı iç yüzeyleri inert bir tabakayla (laklama. Ġnhalasyon aerosollerinde basmç/partikül büyüklüğü iliĢkisi çok önem kazanır. bunun altında ayrı ayrı iki faz . Frigen veya Freon adıyla tanımlanan klorlu-florlu hidrokarbonlar gibi halojenli hidrokarbonlardır. Püskürtme basınçları tiplerine ve karıĢım oranlarına göre değiĢir. SıvılaĢtınlarak kullanılanlar ise propan. argon. önde gelen iki kısmı püskürtme odacığı ve püskürtme deliğidir. böyle bir 251 sistemde fazlar. Kesintisiz püskürtenler valfın üzerindeki aktivatör baĢlığına basılı tutuldukça devamlı püskürtme yaparken. Cam kaplar diğer tip kaplara göre saydam olmasının 250 yanısıra. inhalasyon aerosollerinde ise daha da düĢük olması gerekir. azot.Bir aerosol sistemi baĢlıca ana kap. üstte buharlaĢmıĢ itici gaz ve altta ise sıvı faz halinde geri kalan bütün karıĢım bulunur. Kabın yapısının seçimi kullanma tekniğine. içeriğin formülasyonuna ve ticari bakıĢ açısına göre değiĢir. cam veya plastikten yapılır ve tek parça (monoblok). sıvılaĢtırılmadan kullanılanlar. Genel olarak havaya püskürtülecek aerosollerde basıncın 3-4 atm civarında olması istenirken. plastik kaplama. metil klorür. etil bromür. 5-10 um arasındakiler ise bronĢiyollere ulaĢırlar . Plastik kaplar ise oldukça merttirler ama ancak düĢük basınçlı içerik taĢıyabilirler. Valf takımı çeĢitli parçalardan oluĢur. Bir aerosol sisteminde konsantrat olarak tanımlanan kısım ise etkin madde. Metal kaplarda korozyon oranı yüksektir. 20-30 um büyüklükte püsküren parçacıklar trakeada kalırken. Ana kap metal (alüminyum.) kaplanarak kullanılırlar. Buna karĢın üstte buharlaĢmıĢ itici gaz. püskürtücü (itici veya sevk edici) gaz ile etkin maddeyi taĢıyan konsantrattan oluĢur. karbondioksit gibi inert gazlardır. izobütan gibi hidrokarbonlar veya vinil klorür. Kesintisiz (devamlı) ve ölçülü (belli dozda) püskürtme yapanlar olarak iki tiptedirler. gibi) oluĢur. mekanik ve termik dirençlerinin azlığı nedeniyle kullanımları sınırlı kalır. içerikle etkileĢme tehlikesinin en az düzeyde olması dolayısıyla avantajlı görünürse de. daha çok basınç enerjisini dıĢarıdan alan nebülizör sistemlerinde tercih edilirler. tıp ve eczacılıkta genellikle 1-10 atm arasında iç basınç sağlayacak oranlarda kullanılır.Daha küçük boyuttakiler ise alveollere inerler. azot oksidül. Bunlar mekanik Ģoklara ve daha yüksek iç basınçlara dayanırlar. Basınç enerjisini içinde taĢıyan aerosollerin içeriğinde yer alan püskürtücü ise sıkıĢtırılmıĢ ve/veya sıvılaĢtırılmıĢ itici gazlardan (propellan) oluĢur. Eğer etkin madde içeren konsantrat sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz fazında çözünerek homojen bir karıĢım oluĢturuyorsa iki fazlı bir aerosol sistemi ortaya çıkar.

5 g Freon 12 15. Uygun Ģekilde etiketlenir. Basınç testi . Soğukta doldurma iĢleminde . SıvılaĢtırılmamıĢ itici gaz kullanımında da bu yöntem uygulanır. Bunlar sıkma basıncına ve püskürtme deliğinin inceliğine göre değiĢik büyüklükte ve miktarda damlacığı sis Ģeklinde püskürtür. Daha sonra bu tüplere aerosol dolum cihazında itici gaz gerektiği kadar doldurulur.40°C'ye kadar soğutulan konsantrat ve sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz ayrı ayrı kaba doldurulur ve valf sistemi kaba takılarak kapatılır.9 g HazırlanıĢı: Oksikonazol etil alkolde çözülür ve önceden temizlenmiĢ aerosol tüplerine 13'er mi olarak doldurulur. Aerosollerde Kontroller 1. Kaplar sıcaklığı ayarlanmıĢ su banyosuna tekrar daldırılır ve püskürtme ve tartma iĢlemi üç defa tekrarlanır. Her kap tekrar tartılır. Kapağı ve koruyucusu çıkartılır. valf sistemi takılır ve sıvılaĢtırılmıĢ püskürtücü gaz valf ağzından basınçla itilerek içeri doldurulur. Valfin daldırma borusu kullanılacak tüpe göre ayarlanır ve aerosol kapatma cihazında tüplere valfleri takılır. kurulanır ve her kutu 5 saniye süre ile püskürtülür (zamanı tespit için kronometre kullanılır). Normal sıcaklıkta basınçla doldurmada ise önce kaba etkin madde konsantratı konur.1. 2. Püskürtme hızı kontrolü En az dört aerosol kabı alınır. Her saniye için gram olarak ortalama püskürtme miktarı hesaplanır. Püskürtme enerjisini içeriğinde taĢımayan aerosol sistemleri ise esnek plastikten yapılmıĢ kabın sıkılarak içeriğin dıĢarı püskürtülmesiyle veya kaba eklenmiĢ bir puarın sıkılmasıyla çalıĢan ve itici gaz içermeyen yapıdadır. Bunlar iyice çalkalanarak kullanılmalıdır. Ġç basıncın dengeye gelip gelmediği Madde 2' de açıklandığı gibi ölçülür. Aerosollerin üretimi soğukta basınç kullanmadan veya normal sıcaklıkta basınçla yapılır. 252 ÇalıĢma 30. Herbiri iki-üç saniye süre ile püskürtülür ve tam olarak tartılır. Kaplar 25 ± l°C'deki su banyosuna daldırılıp iç basınçları dengeye gelinceye kadar tutulur.halinde etkin madde konsantratı ve sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz fazlan duruyorsa üç fazlı bir aerosol sistemi oluĢur.2. Antimikotik Etkin Maddeli Aerosol Ġmalatı Oksikonazol 250 g Etil alkol (%96) 10. ÇalıĢma 30. Ġç basınçları dengeye gelen kaplar su banyosundan alınır.

Kaplar su banyosundan alındıktan sonra iyice çalkalanır. Bu amaçla değiĢik seri ve değiĢik püskürtücü baĢlıkların gösterdiği püskürtme farklılığını ölçmek üzere özel cihaz kullanılır. Partiküller kağıda çarptığında absorbe olur ve bu kağıt karĢılaĢtırma için kullanılır. kurulanır ve tartılır. ıslaklık varsa kurulanır. Deney. Katı partikül taĢıyan aerosoUerde tanecik büyüklüğü tayini Aerosol kabı iyice çalkalanır ve sabit olarak yerleĢtirilir. Sızdırma Testi 7. valf spesifıkasyonu ile karĢılaĢtırılır. Bir veya iki saniye püskürtme yapılır. Aktüvatöre basarak püskürtme yapılır. Her kap dik tutularak valfe basınç ölçer (manometre) sıkıca bağlanır. Kabm korozyona dayanıklılığının kontrolü . 6. Kapağı ve koruyucusu çıkarılır ve iç basınç sabit hale gelinceye kadar 25 ± l°C'deki su banyosunda tutulur. 4. En az 1200 partikül sayarak boyutlarına göre sınıflandırılır. 3.Dört taneden az olmayan aerosol kabı alınır. Basınç doğrudan doğruya manometre göstergesinden okunur. Püskürtücü baĢlığı çıkarılır. Belirli bir alandaki damlacıkların sayısı ve büyüklüğü uygun büyütme cihazları (örneğin mikroskop) kullanılarak % olarak hesaplanır. Formülasyon yoğunluğu. Mikroskop yöntemiyle katı partiküllerin boyutları saptanır. Ġki fazlı aerosollerde damlacık büyüklüğü tayini Bu metod boya-talk karıĢımı ile muamele görmüĢ bir kağıt parçasının püskürtme ile lekelenmesi esasına dayanır. dönen diskin hemen arkasına sabit olarak bağlanır. valflere uygun adaptör ile sıkıca bağlanmalıdır. Basınç ölçer yaklaĢık olarak beklenen basınca önceden ayarlanmıĢ olmalı. Aerosol iki-üç saniye püskürtülerek etkili püskürtme uzaklığı saptanır. Özel cihazda kağıt. Lam üzerine yapıĢan tozlar uygun bir sıvağ kullanılarak dağıtılır. Sonuç. Ağırlık kaybı hassas olarak saptanır. 5. püskürtücü baĢlık ile aynı düzlem üzerinde iyice temizlenmiĢ bir lamın köĢelerine aerosol püskürtülür. Sonuçlar log-olasılık grafiğine geçirilerek ortalama tanecik büyüklüğü ve standart sapma hesaplanır. Sonuçlar log-olasılık grafiğine geçirilir. ortalama ağırlık kaybına bölünerek püskürtme hacmi bulunur. kağıt 253 alınıp üzerinde homojen damla dağılımı görülüp görülmediği incelenir. Bu iĢlem en az on defa uygulanır. Birim doz püskürten aerosoUerde püskürtme hacmi tayini Aerosol formülasyonunun önceden yoğunluğu saptanır. içeriğin özelliğine göre yağda veya suda çözünen boyaların formüle eklenmesi ile yapılır. Saptanan sonuçların ortalaması alınır. Aerosol kabı iyice kurulanarak tartılır ve darası almır. Aerosol kabı cihaza yerleĢtirilir. Bu uzaklığın yarısında. Buradan ortalama damlacık büyüklüğü ve standart sapma hesaplanır. Net ağırlık saptanması 8. Kap tekrar temizlenir.

2. steril sulu çözelti ve emülsiyon Ģeklinde hazırlanan preparatlardır. Besleyici ve kalori verici. neden ? 2. Ġnfüzyonların da verilmeden önce seyreltilen sıvı konsantre ve kullanılmadan önce sulandırılan toz Ģeklindeki formları bulunmaktadır. PARENTERAL PREPARATLAR Parenteral preparatlar insan ya da hayvan vücuduna. Büyük Hacimli Parenteral Preparatlar 100 mi ya da daha fazla hacimdeki tek kullanımlık. subkutan. • • • • • • Kullanıma hazır çözeltiler Kullanılmadan önce çözücü ile karıĢtırılan çözünür kuru ürünler Kullanıma hazır süspansiyonlar Kullanılmadan önce bir taĢıyıcı ile karıĢtırılan çözünmeyen kuru ürünler Emülsiyonlar Verilmeden önce seyreltilen sıvı konsantreler Bu tip enjeksiyonlar. infüzyon ya da implantasyon yolu ile verilen steril preparatlardır. Etkin maddenin uzun süreli salımı için tasarlanmıĢlardır.yollarla verilmektedir.1. kanın plazma hacmini artırıcı olarak kullanılmaktadır. Enjeksiyon baĢlığı altında verilenler Ģu Ģekilde sınıflandırılmaktadır. Büyük hacimdeki veriliĢ için tercih edilmektedir. enjeksiyon. Bu preparatlar llitre'den daha fazla hacimde de olabilir. Ġmplantlar. intratekal v. intravenöz. parenteral implantasyon için uygun Ģekil ve boyuttaki steril katı preparatlardır. 254 31. AerosoUerde ne kadar basınç olmalı ve kaplar ne kadar basınca dayanabilmelidir ? 3. Ġrrigasyon. elektrolit dengesini sağlayıcı. 31. Küçük Hacimli Parenteral Preparatlar .b. intradermal. Birim doz püskürten aerosoUerde miktar tayininin önemini açıklayınız. Hangi tip içerik yapısı ile hangi tip aerosol kapları kullanılmalıdır. herhangi bir koruyucu içermeyen infüzyon Ģeklindeki veriliĢ için tasarlanmıĢ ve hermetik olarak kapatılmıĢ preparatlardır.Sorular 1. intraartiküler. intramusküler. 31. hemofiltrasyon ve peritonal dializ için kullanılan çözeltiler de büyük hacimli parenteral preparatlar (LVP) içerisinde yer almaktadır. Ġnfüzyonlar.

daha az toksisiteye sebep olmasına ve olası bir hemolizi ortadan kaldırmasına rağmen tüm enjeksiyonluk preparatlar izotonik olmayabilir. fındık. kanın ayarlamasına ve seyreltmesine izin verecek kadar yavaĢ olduğu sürece izotoniklik çok önemli değildir. Bu pH'dan aĢın sapmalar komplikasy onlara sebep olmaktadır. mısır yağı gibi suda çözünmeyen bitkisel yağlar da kullanılmaktadır. ambalaj materyalleri (cam. 255 31. Formülasyona Ġlave Edilen Katı Maddeler Parenteral formüllere antioksidan. Ayrıca propilen glikol. Tamponlar Bir preparatm pH'smdaki değiĢimler.4'dür. pH 3'ün altında ağrı. etanol. süspansiyonlar ve emülsiyonların intramusküler ve subkütan olarak verilmesi tercih edilmektedir. Sulu çözeltiler intravenöz ve intraspinal olarak verilirken. zeytin. Çünkü kanın kendi tamponlama kapasitesi vardır. Ancak intraspinal enjeksiyonlar serobrospinal sıvının yavaĢ sirkülasyonundan dolayı mutlaka izotonik olmalıdır. genellikle 1-50 mi hacimde hazırlanan preparatlardır. Küçük hacimli parenteral preparatlarda.1. Ġntravenöz çözeltiler de veriliĢ hızı. tonisite ayarlayıcı maddeler ilave edilmektedir. yağlı çözeltiler.2 mi ile sınırlandırılmıĢtır. çok dozlu kaplar ise 30 mi ile sınırlandırılmıĢtır. intramusküler için 3 mi.3. antimikrobiyal maddeler. Uygun bir tampon sistemi. Parenteral Preparatların VeriliĢ Yolu Ġntravenöz uygulama için genellikle 10 mi'den daha büyük hacimdeki preparatlann verilmesi tercih edilmektedir.5. VeriliĢ hacmi intraspinal uygulama için 10 mi. 31. pH 9'un üzerinde doku nekrozu görülürken. polietilen glikol. Bu problemlerden sakınmak için birçok ürüne tampon ilave edilir. 31.5. saklama esnasında ürünün pH'sını stabil bir değerde tutmak 256 ve vücut sıvıları ile pH'yı kanın pH'sına kolaylıkla ayarlamak için yeterli tampon kapasitesine sahip olmalıdır. kanın pH'sı olan 7. flebit meydana gelmektedir. USP 27'de monografında baĢka Ģekilde belirtilmedikçe tek dozlu kaplar 1000 mi ile. pH ayarlayıcı tamponlar. subkütan için 2 mi. intravenöz veriliĢ için kabul edilebilir pH aralığı 3-10. EP 5) kullanılmalıdır. intradermal için ise 0. Formülasyonda Kullanılan Çözücüler Parenteral preparatlarda çözücü olarak enjeksiyonluk su (USP 27.100 ml'den daha az. Çözücü ve taĢıyıcı seçimi de veriliĢ yolu ile doğrudan iliĢkilidir. kauçuk vb. gliserin gibi suyla karıĢabilen çözücü maddeler ve susam. 31. Ġdeal pH. Ģelat yapıcı maddeler.) ile etkileĢmesinden gazlar ve su buharının çözünmesinden meydana gelebilir. Ġzotonik çözeltiler daha az irritan olmasına.4. Subkütan ve intramusküler enjeksiyonlar için hipertonik çözeltiler sıklıkla kullanılmaktadır.5'dir. ürünün saklanması sırasındaki parçalanma reaksiyonlarından. Diğer . yüzey etken maddeler.

Parenteral bir ürünün.3. elektrolit dengesi sağlayıcı ve plazma hacmini artırıcı gibi büyük hacimli parenteral preparatlara da antimikrobiyal maddeler ilave edilemez. veriliĢ yolu ile doz rejiminin çeĢitlilik göstermesi ve ürünün stabilite koĢullarından dolayı bu durum her zaman gerçekleĢememektedir.5. Besleyici. Tonisite ayarlayıcı olarak. epidural. Ancak.2 .8.6). Çözeltilerin ozmolarite değerleri ise mOzmol/litre olarak ifade edilir ve aĢağıdaki formül kullanılarak hesaplanır. Bu amaçlar için asetik asit ve bir tuzu (pH 3. klinik uygulamada Ozmol ya da 257 miliOzmol birimi ile ifade edilir.yollarla verilen parenteraller için pH 4-9 arasına ayarlanmalıdır. fosforik asit tuzları (pH 6 . daha yüksek olan çözeltilere hipertonik çözeltiler adı verilmektedir.7).5 . 31.5.2) kullanılmaktadır. sodyum veya potasyum klorür ve sodyum sülfat kullanılmaktadır. kan hücrelerinin hemolizini azaltmak ve küçük hacimli parenteral preparatlann veriliĢinden sonra elektrolit dengesizliğini önlemek için izotonik olması istenir.5 .2). Ozmotik basıncı plazmanın ozmotik basıncından daha düĢük olan çözeltilere hipotonik.2 Antimikrobiyal maddeler Antimikrobiyal aktiviteye sahip maddeler aksi belirtilmedikçe veya etkin maddenin kendisi bakteriostatik etki göstermiyorsa çok dozlu kaplarda ambalajlanan ürünlere ilave edilmelidir. dokuya zarannı ve irritasyonunu minimuma indirmek.x 1000 x Çözeltideki mevcut Katı maddenin molekül ağırlığı iyon sayısı Ozmotik basınç aĢağıdaki formülle hesaplanır.5. Çözeltideki iyonlann molar konsantrasyonu (elektrolit konsantrasyonu) ozmotik basınç üzerine etki yaptığından. intra ve retrooküler ya da serebrospinal sıvıya herhangi bir yolla verilen enjeksiyonluk preparatlara mikrobiyal koruyucu madde ilave edilmemelidir. Madde miktarı (g/litre) mOzmol/litre =---------—----------------------.10. tek bir dozu 15 ml'yi geçenlere ve intrasisternal. glutamik asit (pH 8. Ozmotik basınç (Ozmolalite) ise Ozmol/kg veya mOzmol/kg olarak ifade edilir. Bazı enjeksiyonlarda düĢük hacimde yüksek etkin madde konsantrasyonu gerekli olduğu için. n P (7T) =---------RT = cRT . dekstroz. Tonisite Ġzotonik çözeltiler kan plazması ile aynı ozmotik basınca sahip çözeltilerdir. intratekal. sitrik asit ve bir tuzu (pH 2. 31.

. FeCl3= 4) ilave edilmektedir. c: Katı maddenin konsantrasyonu (mol/litre = molarite) g/litre c =-------------------.c. Kriyoskopi sabiti olarak da ifade edilmektedir.= mol/litre = molarite Molekül ağırlığı Elektrolitler için donma noktası AT = Liso. Donma noktası alçalması hesabı AT = Lis0.52°) düĢürmek için sodyum klorür veya baĢka bir izotoni ayarlayıcı madde ilave ederek izotonik yapma yöntemi: Bu sınıfta donma noktası alçalması (Kriyoskopi) ve sodyum klorür eĢdeğerliği yöntemi yer almaktadır. CaCl2=3.R.T 31.4 gibi değerler almaktadır (Bakınız izotonik değerler tablosu).6. Ġzotonik Çözelti Hazırlama Yöntemleri • Çözeltinin donma noktasını kanın donma noktasına (. • Etkin maddeyi izotonik çözelti oluĢturması için yeterli miktardaki suda çözüp. KCI gibi) 3. zayıf elektrolitler için 2. Elektrolit olmayanlar için 1.0.082 litre atm/mol (K°) T: Mutlak sıcaklık (K°) c: Katı maddenin konsantrasyonu (mol/litre = molarite) Ġyonlarına ayrılan maddeler için formüle iyonlaĢma sabiti (I) (Örneğin. uni-univalan elektrolitler için (NaCI.86. NaCl=2.1. P(tı ) = I.c Liso : Kan ile izotonik konsantrasyondaki etkin maddenin molar donma noktası alçalmasıdır.6.C.V: Çözelti hacmi (litre) n: Katı maddenin mol sayısı R: Gaz sabiti 0. izotonik çözelti ile gerekli hacme seyreltme yöntemi: 258 Bu sınıfta White-Vincent ve Sprowls yöntemi yer almaktadır.I I: ĠyonlaĢma sabiti (Çözeltideki iyon sayısı) Çözeltilerde donma noktası alçalması ve osmotik basınç arasındaki iliĢki aĢağıdaki formülle verilmektedir. 31.

Liso E = 17 ---------M M: Maddenin molekül ağırlığı Maddelerin sodyum klorür eĢdeğeri listeler halinde kaynaklarda yer almaktadır. 25°C'de 24. W= 0. Sodyum klorür eĢdeğeri yöntemi 1 g etkin maddenin gösterdiği osmotik basıncı gösteren sodyum klorür miktarına o maddenin sodyum klorür eĢdeğeri denir ve E harfi ile gösterilir.(E x g) W: 100 mi çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli NaCl miktarı (g) E : Etkin maddenin NaCl eĢdeğeri g : Etkin maddenin % miktarı (g) .86.a w=-----------W: 100 mi çözeltiye konması gereken ayarlayıcı madde miktarı (g) a : Etkin maddenin % 1 'lik çözeltisinin donma noktasının maddenin % oranı ile çarpımı b : Ayarlayıcı maddenin %1 'lik çözeltisinin donma noktası 31.AT P(7t)=R.T = Gaz sabiti ile Kelvin derecesinin çarpımı (0°C de 22.9 . 0. Maddelerin sodyum klorür eĢdeğeri aĢağıdaki formülle hesaplanır.T ----------R.4 atm. AĢağıdaki formül ile hesaplanabilir. AT ■Liso P(n)=12.4/1.2. AT 259 31.6.3.52 . Böylece %1'lik çözeltisinin donma noktası bilmen bir maddenin 100 ml'lik çözeltisini izotonik yapmak için aĢağıdaki formül kullanılır. Donma noktası alçalması yöntemi Maddelerin %1'lik çözeltilerinin donma noktalan kaynaklarda listeler halinde verilir.4 atm'dir) AT P(7t) = 22.6.4 ------------=22.

6...6. Sprovvls %1'lik bir çözeltinin 1 fluid ounce içindeki madde ağırlığı olan 0.. White-Vincent yöntemi Bu yöntemde hazırlanan çözeltiyi izotonik hale getirmek için gerekli olan sıvı hacmi aĢağıdaki formülle hesaplanır.. Formüldeki W değerinin sabitleĢtirilmesiyle bulunan V değeri tablolarda verilmektedir. potasyum asetat veya nitrat vb. Tablolarda 0...1 : 100/0.9 Formülde birden fazla madde varsa denklem Ģu Ģekle dönüĢür.. V = WxExlll. 1 g ayarlayıcı madde Ayarlayıcı maddenin NaCl eĢdeğeri X 100 mi çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli NaCl miktarı (g) (W) X = 100 mi çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli ayarlayıcı madde miktarı (g) 31. 31. x E..3 g'ı seçmiĢtir.x gı) + (E2x g2) +..1 Formülde yer alan madde ya da maddeler V hacmi kadar suda çözündükten sonra gerekli hacme izotonik çözelti ile tamamlanır.( Enx g») ] 260 Toni siteyi ayarlamak için sodyum klorür yerine baĢka bir ayarlayıcı madde (dekstroz. Sprovvls yöntemi Sprowls tarafından White-Vincent yönteminin daha da basitleĢtirilmesiyle ifade edilen bir yöntemdir..l V : Maddenin çözüneceği sıvı hacmi (mi) W : Maddenin ağırlığı (g) 111.) kullanmak isteniyorsa gerekli ayarlayıcı madde miktarı aĢağıdaki Ģekilde hesaplanır.. W = 0.... V = [ (W.4.9 . Öncelikle kullanılacak ayarlayıcı maddenin sodyum klorür eĢdeğeri kullanılarak çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli sodyum klorür miktarı hesaplanır ve aĢağıdaki orantı kurularak tonisiteyi ayarlamak için gerekli izotoni ajanının miktarı bulunur.(Wnx En) ] x 111..) + ( W2 x E2) +..5.[ ( E..Formülde birden fazla madde yer alıyorsa denklem aĢağıdaki Ģekle dönüĢür.3 g 261 Enjeksiyonluk su I Steril olmayan Formülasyon .

1. Ģırıngalar. Primer ambalaj materyali temiz ve steril olmalıdır. Sekonder ambalaj doğrudan steril ürün ile temasta değildir ve ürünün tanınmasına ve taĢınmasına yardım eder.2 mikrometrelik membran Hava Filtresi Etkin madde koruyucu ilavesi pH 6. Ģırınga kartuĢları. kauçuk ve plastik tıpalar sayılabilir.1. primer ve sekonder ambalaj bileĢenlerinden oluĢmaktadır. 264 .8-7 kontrol EnjeksiyozüuJc su ile final hacmi ayarlama N2 Steril Toplama Tankı Temizlik Tankı Hava Filtresi ġekil 31. Steril çözelti üretimi akıĢ Ģeması 31. Primer ambalaj malzemesi olarak ampuller. Parenteral preparatlarda kullanılan ambalaj malzemeleri Steril ambalajlar. flakonlar. Primer ambalaj steril ürün ile doğrudan temas halindedir ve hem ürünün sterilitesini muhafaza eder hem de ürünün fiziksel ve kimyasal olarak dekompoze olmasını engelleyen bir ortam sağlar.8. USP 27 tarafından parenteral preparatlar için kullanılan cam ambalaj malzemeleri aĢağıdaki tablo'da gösterilmektedir.II Steril Formülasyon III Aseptik Bölme Sodyum fosfat monobazikve dibazik ilavesi Steril 0.

nötral ve asidik yapıdaki küçük hacimli parenteral preparatlar Tip III Soda kireç camında saklanması ve paketlenmesiyle zarar görmeyeceği onaylanmıĢ küçük hacimli parenteral preparatlar. teĢhis preparatlan gibi büyük hacimli parenteral preparatlar. flakon. soğukta tercihen laminar hava akımı altında kapalı paslanmaz çelik tepsilerde saklanmalıdır. buhar ve filtre edilmiĢ sıcak pirojensiz su ile yıkanmalıdır. irrigasyon çözeltileri. Sterilizasyon: Cam ambalaj malzemeleri kuru ısıyla sterilize edilmelidir. bunlar. 31. Silikonlama: Silikonlama cam kap içerisinden çözelti. pirojensiz cam 265 ambalaj malzemeleri nemi kontrol edilen temiz alanda. Parenteral preparatlar için kullanılan cam ambalaj malzemeleri Cam tipi Ambalajlanan Ürün Tip I pH'sına bakılmaksızın tüm küçük hacimli parenteral preparatlar. antikoagülanlar.1. Tablo 31. Kauçuk Malzemeler .1. hafif alkali ve termal Ģoka dayanması önemli olan büyük hacimli parenteral preparatlar Tip II Intravenöz çözeltiler. ĢiĢe. Ģırınga ve Ģırınga kartuĢları gibi camdan yapılan ambalaj malzemeleri kullanılmadan önce yıkanmalı.USP 27 tarafından parenteral preparatlar için kullanılan cam ambalaj malzemeleri aĢağıdaki tablo'da gösterilmektedir.2. Steril. Parenteral ürünler için polikarbonat. polivinil klorür ve poliolefınler (polietilen ve polipropilen) gibi plastik ambalaj materyalleri de kullanılmaktadır. Ambalaj malzemelerinin dolum için hazırlanmaları Cam Malzemeler Ampul. kullanılmadan önce sulandırılan kuru tozlar ve birkaç nötral sulu ürün. bitkisel yağ içindeki süspansiyon veya çözeltiler. insan kanı ve komponentleri. Yıkama: Cam ambalaj malzemeleri sırasıyla filtre edilmiĢ hava. Diğer bir cam tipi olan NP (Nonparenteral) camlar parenteral veriliĢ için kullanılmazlar.8. süspansiyon ya da toz Ģeklindeki katı ürünlerin tamamen dıĢarı alınmasını kolaylaĢtırmak için tercih edilmektedir. sterilize edilmeli ve gerekiyorsa silikonlanmalıdır. ĠĢlem 4 saat süreyle 250°C'lik etüvde uygulanmalıdır.

Dönme hareketi yetersiz olursa ampulde çatlak oluĢmaktadır. ancak gerekiyorsa deterjan dikkatlice uygulanmalı.Tıpalar gibi kauçuk bileĢimler kullanılıncaya kadar soğuk ve temiz alanlarda saklanmalıdır.8.8. yetersiz ısıtma sonucu ile de delik oluĢumu gibi riskler söz konusudur. Diğer yolu ise ambalajın. Bu Ģart birkaç yolla sağlanmaktadır. 31. En yaygın yöntem. Kauçuk materyal otaklavlandıktan sonra mutlaka kurutulmalı. Bunun en kolay yolu ürünün liyofılizasyon ile hazırlanmasıdır. Sterilizasyon için baĢlıca beĢ yöntem verilmektedir. Kullanılmadan önce yıkanmalı. vakumlu boya banyosudur. Kuru ısı ile sterilizasyon ısının yavaĢ penetrasyonuna bağlı olarak kauçuk materyalin kuruması ve çatlamasına neden olabilmektedir. 2-3 psig basınçta filtre ve sterilize edilmiĢ inert bir gaz altında kapatılmasıdır. camın bir kısmının erimesiyle kapanan ambalaj malzemeleridir. • YaĢ ısı ile sterilizasyon . Bu amaçla azot ya da argon gibi gazlar kullanılmaktadır. sterilize edilmeli ve gerekiyorsa silikonlanmalıdır. Kapatma sırasında ampulün boyun kısmında çözelti kalmamasına dikkat edilmelidir. kapatılması ve sızdırmazlık kontrolünün yapılması Oksijene duyarlı bazı parenteral ürünlerin inert atmosfer Ģartlarında ambalajlanması gerekmektedir. alev altında. Ġki Ģekilde kapatılabilir. 31. Ampuller. Yıkama: Yıkama iĢleminde deterjan kullanılması tercih edilmez.2. Parenteral ürünün doldurulması. Ampuller kapatıldıktan ve sterilize edildikten sonra boya banyosuna (metilen mavisi çözeltisi gibi) daldırılmakta ve 15 dakika vakum uygulanmaktadır. Kauçuk materyallerde yaĢ ısı ile sterilizasyon ısı penetrasyonunun hızlı olmasından dolayı tercih edilmektedir. Sterilizasyon: YıkanmıĢ kauçuk materyaller otoklavda yaĢ ısı ile sterilize edilmelidir. Sterilizasyon Sterilizasyon bir preparat içersindeki ya da bir nesne üzerindeki tüm canlı mikroorganizmaları tahrip etmek için yapılan iĢlemdir. nemi kontrol edilen soğuk ve temiz alanda tercihen laminar hava akımı altında saklanmalıdır. Ampullerde kapanma sırasında oluĢan çatlakları kontrol etmek için çeĢitli yöntemler kullanılmaktadır. Kapatma esnasında aĢırı ısıtma sonucu cam baloncuk oluĢması. 266 2) Ampulün uç kısmının ısıyla eritilerek kapatılması iĢlemidir. kauçuk üzerinde hiçbir kalıntı kalmamasına dikkat edilmelidir. 1) Ampulün boyun kısmının ısıtılması sonucu bu bölgenin erimesi ve çevirme hareketi ile kapatılmasıdır.3.

Kuru ısı yaĢ 267 ısıdan daha az etkin olduğu için sterilizasyon için daha uzun süre ve daha yüksek sıcaklık gereklidir. Çoğu giysilere 2 atm basınç altında 134°C de 3 dakika sterilizasyon uygulanmaktadır. kuru tozlar ve malzemeler için uygun bir terminal sterilizasyon yöntemidir. iğneler.1. otoklavda yapılan sterilizasyon yöntemidir. kemik ve doku implantlan ile plastik Ģırıngalar.• • • • Kuru ısı ile sterilizasyon Radyasyonla sterilizasyon Gazlarla sterilizasyon Filtrasyonla sterilizasyon 31. için daha düĢük sıcaklıklarda ve daha uzun zaman içeren özel sterilizasyon koĢulları tasarlanmıĢtır. dimerkaprol gibi sıvılar vb. fermantasyon tankları. düĢük erime noktasına sahip tozlar. hormonlar.2. steroidler. Bu yöntemin en büyük sakıncası organik moleküllerde etkinliği değiĢtirecek ve toksisite meydana getirebilecek değiĢikliklere sebep olabilmesidir. Ancak bazı farmasötik preparatlar bu gibi koĢullara da dayanıklı değildir. Kuru ısı ile sterilizasyon Yüksek ısıdan etkilenmeyen çözücüsü yağ olan preparatlar. Kemoterapötik maddeler.8. . Bu terminal sterilizasyon yöntemi ile bakteriyolojik ortamlar. Radyasyonla sterilizasyon Ġyonize radyasyon vitaminler. 170°Cde(370°F)l saat 150°Cde(300°F)2.3. protezler ve cerrahi ipliklerin endüstride sterilizasyonu için kullanılan terminal sterilizasyon yöntemidir.3. En etkili sterilizasyon yöntemi olmasına rağmen. kataterler. Kuru ısı ile sterilizasyonda hava sirkülasyonlu fınn ya da bu iĢ için özel tasarlanmıĢ ekipman kullanılmaktadır. antibiyotikler.3.8. ameliyat eldivenleri ile giysiler sterilize edilmektedir. 31.5saat 140°C de (285°F) 3 saat gibi sterilizasyon koĢullan da farmasötik ve hastane malzemelerinin sterilizasyonunda kullanılmaktadır. 31. YaĢ ısı ile sterilizasyon DoymuĢ buhar basıncı altında. Bu yöntem için verilen referans koĢul 160°C (320°F) de 2 saattir. cam ve paslanmaz çelik malzemeler. minimum 121°C lik sıcaklıkta en az 15 dakika sterilize edilir.3. Özellikle çözücüsü su olan preparatlar için uygundur ve bu preparatlar 1 atm basınç altında.8. ısıya duyarlı maddeler ve bazı plastik malzemeler için kullanımı sınırlıdır.

nem. Bu yöntem endüstride sıcaklığa duyarlı tıbbi cihazların sterilizasyonunda kullanılabilir.5. Bu yöntemin bir avantajı koli haline getirilmiĢ ürünlerin sterilizasyonuna olanak vermesidir. Elektromagnetik radyasyon ultraviyole (UV). ozon vb. mikroorganizmalar ortamdan filtrasyonla uzaklaĢtırılır. günümüzde membran filtreler tercih edilmektedir. Ancak alan ve odaların aseptikliğini sürdürmek için farmasötik endüstride sıklıkla uygulanır. propilen oksit.5 Mrad olarak verilmektedir. Kobalt-60 ve sezyum-137 gibi radyoaktif maddelerden yayılan gama radyasyon en yaygın kullanılan elektromagnetik radyasyon sterilizasyon kaynağıdır. Ancak bunlardan sadece etilen oksit tıbbi ürünlerin sterilizasyonu için kullanılmaktadır.8. porselen veya selüloz gibi porlu malzemelerden hazırlanan filtre sistemleri kullanılırken.4. formaldehit. Diğer sterilizasyon yöntemlerine dayanıklı olmayan çözeltilerin sterilizasyonu için uygulanır.8. X ve kozmik radyasyon içeren foton enerjisinden oluĢmuĢtur.8. Çünkü gaz plastik filmler ve karton malzemeden geçmektedir. Gazlarla sterilizasyon Etilen oksit.3. Tüm kaplar ve cihazlar sterilize edilmiĢ olmalı ve çalıĢma laminar hava akımı veren cihazlar altında yapılmalıdır. gazlar germisit özellik göstermektedir.Parenteral preparatlarda yapılan kalite kontrol testleri Parenteral preparatlarda diğer preparatlardan farklı olarak. Çünkü çok sayıda parametre (sıcaklık. aseptik hazırlama tüm maddeleri steril olan reçetelerin hazırlanmasında sıklıkla kullanılmaktadır. Bu sterilizasyon iĢlemi yaĢ ve kuru ısı ile sterilizasyon yöntemlerinden daha zordur. Sterilizasyon amacı ile 0. . rutin olarak filtreye zarar verici olmayan membran bütünlük testleri ile kontrol edilmelidir. gama.8. Aseptik hazırlama Etkin bir sterilizasyon iĢlemi olmamasına rağmen.3.22 um por büyüklüğündeki filtreler kullanılır. 269 31.Radyasyonla sterilizasyon hem elektromagnetik hem de partikül radyasyonuyla yapılmaktadır. homojen polimerik malzemelerdir. En eski yöntemlerden biridir. Filtrasyonla sterilizasyon Filtrasyonla sterilizasyonda. Membran filtreler ince. Bu yöntem için absorbe edilen birim doz 25 kGy ya da 2. 31. steril malzemeler kullanılarak ve çalıĢma koĢulları kontrol altında tutularak sürdürülmelidir.6. Bu durumda sterilite. 268 31. 253. 31. Membran filtrelerin performansları sterilizasyon iĢleminden önce ve sonra.3.7 nm dalga boyunda yapay olarak oluĢturulan UV radyasyonunun germisit etkisi olmakla birlikte sterilizasyon yöntemi olarak kullanılması tavsiye edilmemektedir. gaz konsantrasyonu ve gazla temas süresi) kontrol altında tutulmalıdır.4. sağlam. GeçmiĢte sintirlenmiĢ cam.

Küçük Hacimli Parenteral Preparatlar ÇalıĢma 31.5'lik soğuk metilen mavisi çözeltisine boyun kısmı aĢağı gelecek Ģekilde batırılır. 100.17 g Hazırlama: Bir erlende D-glukoz monohidrat.1. Sterilizasyondan sonra ampulleri neden metilen mavisi çözeltisine batırıyorsunuz ? 5.0 g 0.5'er mi çekilerek doldurulur. hamlaçta boyun kısmı ısıtıldıktan sonra bir pensle çekerek kapatılır.• • • • • Sterilite (EP 5) Pirojen (EP 5) Partiküler bulaĢma (EP 5) Alınabilir hacim (EP 5) Ambalaj bütünlük (çatlaklık) testleri yapılmaktadır. gözle renk. membran veya cam süzgeçten süzülür. ampul yıkama makinasında yıkanıp. Glukozun parçalanması sonucu hangi ürün. su ve doygun potasyum klorür çözeltisi karıĢımında çözülür. 270 Sorular: 1. Porselen.3 mi y. buradan çıkarılarak yıkanır. Bu çözelti hangi yolla ve amaçlarla kullanılır ? 2. Doldurulan bu ampuller. D-Glukoz monohidrat'ın (dekstroz) molekül ağırlığı : 198.2.0 mi 5 ml'lik ampuller hazırlayınız. Enjeksiyonluk Glukoz Çözeltisi (USP 27) Dextrose injection D-Glukoz monohidrat Doygun potasyum klorür Enjeksiyonluk su 5. BoĢ ampuller. Uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir. . etüvde kurutulduktan sonra hazırlanan çözeltiden enjektörle 5. berraklık kontrolü yapılır. nasıl oluĢmaktadır? Bu ürünün oluĢmasını nasıl engellersiniz? ÇalıĢma 31. Formüldeki hidroklorik asitin görevi nedir ? 4. Bu çözeltinin ozmotik basıncını hesaplayınız. Otoklavda 110°C'de 40 dakika sterilize edilir. 3. Otoklavdan çıkarılır çıkarılmaz sıcak ampuller %0.m. (Ampul doldurulurken çözeltinin ampulün boyun kısmına bulaĢmamasına dikkat edilir).

1 mi diğer ampule de sodyum metabisülfit içeren çözeltiden 2. berraklık kontrolü yapılır.1 mi doldurulur. Hazırladığınız çözeltinin izotoni hesabını yapınız 2. Bu preparat için ne tür ampuller kullanılır? Neden? 271 ÇalıĢma 31.1 mi çözelti konulmaktadır? 3. Ampullere sodyum metabisülfit ilavesinin nedenlerini ve otoklavdan çıkarıldıktan sonra iki tip çözelti arasındaki farkları yazınız. yarısına %0. Hidrokortizon sodyum fosfatın stabil olduğu pH nedir ? Bu çözeltiyi hangi pH' da hazırlamanız gerekir ? .Enjeksiyonluk Sodyum Novamin Sülfonat Çözeltisi {Sodiurn Novamine Sulphonate solutionfor injectiori) (Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji Öğrenci Deneysel ÇalıĢmaları. Ġmi 1 ml'lik ampuller hazırlayınız.m. Önceden yıkanmıĢ kurutulmuĢ ampullerden birine enjektör ile sodyum metabisülfit içermeyen çözeltiden 2. Sorular: 1. Porselen.3.1985) %50 oranında sodyum novamin sülfonat içeren 2 ml'lik ampuller hazırlayınız. Formülde yer alan etkin maddenin farmakolojik etkisini ve diğer Maddelerin formülasyonda kullanım amaçlarını yazınız. Hidrokortizon sodyum fosfat 50 mg Benzil alkol 9mg Sodyum sitrat 10 mg Sodyum bisülfit 3mg Sodyum hidroksit 1 mg Enjeksiyonluk su y. 2 ml'lik ampullere neden 2. Uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir.1 oranında sodyum metabisülfit ilave edilir. Sorular: 1. Hazırlama: Bir erlende steril enjeksiyonluk su ile 6 mi %50 a/h oranında sodyum novamin sülfonat çözeltisi hazırlanır. Ampuller kapatılır ve 121°C'de 1 atm basınç altında en az 15 dakika sterilize edilir.5'lik metilen mavisi çözeltisine batırılır. gözle renk. buradan çıkararak yıkayıp. 3. Süzüntü ikiye ayrılır. Otoklavdan çıkan sıcak ampuller hemen %0. 2. cam veya membran filtreden süzülür.

P.ı g . 1980) {Procaine . o.adrenaline injection) Prokain hidroklorür Sodyum klorür Klorkrezol 2. Metil paraben ve sisteinin oda sıcaklığındaki enjeksiyonluk su ile hazırlanan çözeltileri 0.0 g y.m. 30.ÇalıĢma 31. Bir miktar 80°C'lik enjeksiyonluk su ile Kollidon 17 PF ve Karboksi metilselüloz ayrı ayrı karıĢtırılır. Parenteral bir süspansiyon formülünde bulunması gereken özellikleri yazınız. otoklavda sterilizasyon uygulanır.45 um por geniĢliğindeki membran filtreden 272 geçirilerek aseptik ortamda bu çözeltiye karıĢtırılır.m. Sorular: 1.5. Laminar hava akımı altında steril ampullere doldurulur. Hazırlama: Prokain penisilin G gerekli partikül büyüklüğüne getirildikten sonra (5-10 um) 80°C kadar ısıtılmıĢ enjeksiyonluk suyun bir kısmı ile karıĢtırılır.00 mi 10 ml'lik flakonlar hazırlayınız. Prokain Penisilin Enjeksiyonluk Süspansiyon (300 mg/ml) (Procaine penicillin injectable suspensiori) Prokain penisilin G Kollidonl7PF Karboksi metilselüloz Sodyum sitrat Sistein Metil paraben Enjeksiyonluk su y.40 g 0.57 g % 0. ÇalıĢma 31. Preparat hangi parenteral yolla kullanılır ? 3.2 veya 0.4. Formülde yer alan maddelerin kullanım amaçları nedir ? 2.15 g 0. Prokain-Adrenalin Enjeksiyonluk Çözeltisi (B.01 100. Tüm karıĢım steril enjeksiyonluk su ile yeterli hacme tamamlanır.2 %0.00 g 0.

Formüldeki her bir maddenin görevini yazınız.6. 3. Siyanokobalamin Sodyum klorür Metil paraben Propil paraben Enjeksiyonluk su lml'lik ampuller hazırlayınız.60 g 0.0 mi Sodyum metabisülfıt 0. Prokain HC1 ve adrenalin'in stabilitesi açısından bu çözeltiyi hangi pH'da hazırlamanız gerekir ? ÇalıĢma 31.1 g Enjeksiyonluk su y. 100.0 mi . Büyük Hacimli Parenteral Preparatlar ÇalıĢma 31. 3.Adrenalin çözeltisi (1/1000) 2.30 g 0. Preparatın izotoni hesabını yapınız. Bu formülasyon için nasıl bir sterilizasyon yapıldığını açıklayınız. Ġzotoni hesabını yaparak kullanılması gereken NaÇl miktarını hesaplayınız. Bu preparatm hazırlanıĢını anlatınız. 2.m. 1.m.m.5 mg 0.33 g y.0 mi Sorular: 1.1 mg y. BileĢik Sodyum Klorür Enjeksiyonluk Çözeltisi (USP 27) Ringer 's Injection Sodyum klorür Potasyum klorür Kalsiyum klorür. 0. 2 H2O 8. Formülde yer alan etkin ve yardımcı maddelerin kullanım amaçlarını yazınız.7. 273 Sorular: 1. 4. 2.2 mg 1.

1985) Sodyum klorür Sodyum bikarbonat Potasyum klorür Enjeksiyonluk su Hazırlama: Sodyum klorür. membran veya cam süzgeçten ĢiĢeye süzülerek ĢiĢenin ağzı uygun Ģekilde kapatılır.0 mi . Çözelti membran veya cam süzgeçten ĢiĢeye süzülerek ĢiĢenin ağzı uygun Ģekilde kapatılır. Ġstenen hacme enjeksiyonluk su ile tamamlanır.Enjeksiyonluk su Hazırlama: y. Porselen.m. NaCl miktarlarını bularak yazınız. Bu çözelti hangi yolla ve ne dozda kullanılır ? 4.8.0 g 4.7 mEq/l kalsiyum. Kolera Çözeltisi (Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji Öğrenci Deneysel ÇalıĢmaları. Bu çözelti hangi amaçlarla kullanılmaktadır ? 3. 4 mEq/l potasyum ve 130 mEq/l sodyum bulunan bir çözeltinin formülündeki CaCl2. Sorular: 1. potasyum ve kalsiyumun mEq/l değerlerini bulunuz. 274 ÇalıĢma 31. mezüre alınarak istenen hacme tamamlanır. Otoklavda 121°C de (1 atmosfer basınç altında) en az 15 dakika sterilize edilip uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir. 1000. 1000. Formüldeki sodyum. Otoklavda 121°C'de (1 atmosfer basınç altında) en az 15 dakika sterilize edilip.m.6H2O. Litresinde 2. bir erlende bir miktar enjeksiyonluk su ile çözülür. uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir.0 g y. bir mezüre aktarılır. potasyum klorür ve kalsiyum klorür bir beherde bir miktar enjeksiyonluk su ile çözülür. potasyum klorür ve sodyum bikarbonat.00 mi Sodyum klorür. Sorular: 5. KC1. 2.0 g 1.

Antikoagülan terimini açıklayarak bu amaçla kullanılan ve farmakopelere kayıtlı olan preparatlara örnek veriniz. Formüle göre 1000 mi kolera çözeltisindeki Na+. ÇalıĢma 31. HazırlamıĢ olduğunuz bu çözeltinin kullanım amacı nedir ? 2. 275 Hazırlama: Formülasyonda bulunan tüm katı maddeler ayrı ayrı porsiyonlar halinde çözülerek karıĢtırılır ve istenen hacme enjeksiyonluk su ile tamamlanır. Hazırlanan çözelti porselen. 2. plazmanın elektrolit bileĢimine yakın konsantrasyonda elektrolit içeren intraperitonal olarak kullanılan çözeltilerdir.22 g 25. hangi yolla hastaya verilir ? 3.1.9. 1000.50 g . Bu çözelti hangi tip camdan yapılmıĢ ĢiĢelere konur. Sorular: 1. Böyle bir çözeltiyi ne tip ambalajlarda muhafaza edebilirsiniz ? 4. Bu preparat için uygun sterilizasyon yöntemi hangisidir? Neden? 3. membran veya cam süzgeçten ĢiĢeye süzülerek uygun Ģekilde sterilize edilip etiketlenerek teslim edilir.00 mi 2.m. Bu çözeltinin ozmotik basıncını hesaplayınız. 31. Peritonal Diyaliz Çözeltileri (EP 5) Peritonal diyaliz çözeltileri. Çözeltideki bileĢiklerin litre baĢına düĢen konsantrasyonu genellikle tablo 31.99 g 26. K+.9.30 g 2. Antikoagülan Sitrat Fosfat Dekstroz Çözeltisi (USP 27) {Anticoagulant citrate phosphate dextrose solution) Sitrik asit (susuz) Sodyum sitrat dihidrat Monobazik sodyum fosfat monohidrat Dekstroz monohidrat Enjeksiyonluk su y.3'de verilen değerler arasındadır. HCO3\ Cl' iyonlarının mEq/l olarak miktarlarını bulunuz. ÇeĢitli konsantrasyonlarda glukoz ya da uygun ozmotik madde içerirler. HazırlamıĢ olduğunuz çözeltinin hangi pH aralığında olmasını beklersiniz? 5.

5 Magnezyum 0.5 0-5.800 g Potasyum klorür 2.0 60.Tablo 31.0 Asetat ve/veya laktat 30-60 30-60 ve/veya hidrojen karbonat Klor 90-120 90-120 Glukoz 25-250 Eğer formülde hidrojen karbonat yer alıyorsa. sodyum hidrojen karbonat çözeltisi ayrı bir kapta hazırlanmalı ve kullanılmadan önce elektrolit çözeltisine ilave edilmelidir.5 0.000 mi elde edilmiĢ su Çözelti II Sodyum bikarbonat 84.5 74.0 mi elde edilmiĢ su Hazırlama: Çözelti I ve Çözelti II belirli oranlarda karıĢtırılıp ters ozmoz ile elde edilmiĢ su ile seyreltilir. Diyaliz çözeltilerindeki bileĢenlerin litredeki konsantrasyonları mmol mEq Sodyum 125-150 125-150 Potasyum 0-4.5 0-4. Diyaliz Çözeltisi Çözelti I Molekül Ağırlıkları 58.558 g Asetik asit (% 100) 4.0 203.5 Kalsiyum 0-2.0 Ters ozmoz yöntemiyle y.0 Sodyum klorür 214.50-3.m. 1000. 1000.m.612 g Kalsiyum klorür dihidrat 7. (Çözelti I + Çözelti II + Ters ozmoz yöntemiyle elde edilmiĢ su : 1 litre + .207 g Ters ozmoz yöntemiyle y.3.6 147.25-1. Aksi belirtilmedikçe metabisülfıt tuzlan gibi antioksidan maddeler çözeltilere ilave edilmemelidir.10.720 g Magnezyum klorür hekzahidrat 3.0 g 84. 276 ÇalıĢma 31.

Zeytinyağının asitlik derecesinin tayini Yukarıdaki iĢlemden sonra bir erlen içinde 5 g yağ tartılıp. 277 ÇalıĢma 31. mmol/1 miktarlarını ve total çözelti ozmolaritesini hesaplayınız. önce 30 mi eĢit hacimdeki alkol:eter karıĢımından (15 mi %95 h/h alkol + 15 mi eter) hazırlanır. üzerine bu çözelti ilave edilir. Asitlik derecesi aĢağıdaki formülle hesaplanır. 0. Ca+2. I) 5 g yağ için b mi harcanmıĢsa 100 g yağ için X mi harcanır . 2. Diyaliz çözeltilerinin taĢıması gereken özellikleri yazınız. Bu karıĢıma 1. Harcanan miktar 0. SeyreltilmiĢ çözeltinin pH'sı kaç olmalıdır? 4. Asitlik derecesi : 100 g yağda bulunan serbest asitleri nötralize etmek için gerekli N KOH çözeltisinin hacmen (mi) miktarıdır. Sonra bu değerlerden faydalanarak zeytinyağını nötralleĢtirecek kristal sodyum karbonat miktarı hesaplanır. asitlik derecesi 100 g yağ için gereken miktar olduğu için..225 litre+ 32. 1974) Oleum Olivae Nuetralisatum Sterilisatum Hazırlama: Steril nötral zeytinyağının hazırlanması için önce zeytinyağının asitlik derecesi tayin edilir.1. Steril Nötral Zeytinyağı (T. Mg+2. Bu preparat neden ters ozmoz ile elde edilmiĢ su ile hazırlanmalıdır? 2. K+. 3. Yağ iyice çözündükten sonra bu karıĢım üzerine 1. Bu çözelti ne Ģekilde kullanılmaktadır? 5. Hazırladığınız çözeltideki Na+.0 mi fenolftalein çözeltisi konup.F.1 N KOH (b) mi olsun. devamlı çalkalayarak 0.1 N KOH çözeltisi ile pembe renk 15 saniye sabit kalıncaya kadar titre edilir. Nötral eter: alkol çözeltisinin hazırlanması Bu amaçla.1 N KOH çözeltisi ile pembe renk görülüp 10 saniye sabit kalıncaya kadar titre edilir.775 litre) Sorular: 1.11.0 mi fenolftalein çözeltisi (1 k fenolftalein + 99 k alkol) ilave edilir. HCO3\ Cl\ CH3COO" iyonlarının mEq/ 1. 1.

10H2O miktarı = 0. 1000 mi ĠN KOH 56.10H2O miktarı bulunmuĢ olur.=N2xV2 0. 100 g yağda bulunan oleik asit miktarı Ģöyle hesaplanır: R-COOH + KOH------> R-COOK + H2O Birer mol kullanıldığından KOH 1 mol 1 mol miktarından hesaplanabilir.5 ile çarpılarak ilave edilmesi gereken Na2CO3.10H2O) kullanılır. bizim kullandığımız KOH 0.5 . Zeytinyağının nötralleĢtirilmesi a) Bu amaçla kristal sulu sodyum karbonat (Na2CO3. oleik asit'in molekül ağırlığı 282 g'dır. tesir değeri 1 2 x 56. Na2CO3.1NKOH Asitlik derecesi ĠN KOH'in hacmen miktarıdır.xV.1 Bulunan oleik asit miktarı için kullanılacak Na2CO3.5 ile çarpılır. Böylece 100 g yağı nötralleĢtirecek kristal sulu sodyum karbonat miktarı bulunmuĢ olur.1 g.282 x AD' e karĢılık gelecek Na2CO3.282 x AD g kadar oleik asite karĢılık gelir.1' e karĢılık gelecek Na2CO3. KOH molekül ağırlığı 56.1 N olduğu için. Kullanılacak yağın içerdiği serbest asit.1 x AD)/ 1000 282 g'a karĢılık X 56.1 = Asitlik derecesi (AD) 278 1.282 x AD x 2. tesir değeri 2 KOH molekül ağırlığı = 56. oleik asit üzerinden hesaplanır.10H2O miktarı —>0.1 giĢe AD için X= (56.1 g harcanıyorsa (56.10H2O' in molekül ağırlığı = 286 g.X = 20xbml0.1 x (20xb)=lxV2 V2= 20 x b x 0. N. Yağın asitlik derecesinden faydalanılarak 100 g yağda bulunan serbest oleik asit miktarı hesaplanıp bulunan değer 2.282xAD x 286 2 x 56.1 x AD)/1000 X X = 0.1 g.10H2O miktarı —» 286 g ise 0. Bu değer 2.

Not: Süzme iĢlemi masada birleĢik olarak yapılabilir. ağırlığının 1/10'u su ile bulamaç haline getirilir. Çözücüsü su ve yağ olan ilaç Ģekillerinin sterilizasyonu nasıl yapılır ? 3. 2. Steril nötral zeytinyağı ile hazırlanan preparatlar vücuda hangi yolla verilir. yarı katı göz preparatlan ve insertler olmak üzere sınıflandırılırlar. fazla konan su emülsiyon meydana getirerek preparatm bulanık olmasına sebep olur. Önce ĢiĢeler iyice yıkanır. 2. Yağları oksidasyondan korumak için hangi maddeler kullanılır ? 4. Sonra kurutma dolabında kurutulur. Sonra kuru süzgeç kağıdından süzülüp. Kauçuk kapaklar 150°C'lik kuru sıcaklıkta doldurulup kapatılmıĢ ĢiĢelerle beraber sterilize edilirler. 150°C'de sterilizasyon sırasında en altta toplanmıĢ olan su bu sıcaklıkta birden buharlaĢacağından patlama yapabilir.279 NOT: 100 g yağın nötralizasyonu için bulunmuĢ olan bu değer hazırlanması istenen nötral yağ miktarına göre tekrar hesaplanır. Kuru havada 150°C'de 2 saat sterilize edilir.3 mi nötral zeytinyağı doldurulup. Steril nötral zeytinyağı eczacılıkta nerede kullanılır? Bununla hazırlanan preparatların isimlerini Latince ve Türkçe olarak yazınız.1. Su gereğinden fazla konulmamalıdır. gerekli miktarı ĢiĢelere konularak kapatılır.1. Süzüntüye az miktarda da olsa su geçerse.10H2O miktarını bulmak mümkündür.6 ile çarpımının sonucu ile de ilave edilmesi gereken Na2CO3. Su banyosunda 45°C'ye kadar ısıtılmıĢ olan yağ içine ilave edip kuvvetle çalkalanır. Dikkat edilecek hususlar: 1. yıkanıp kurutulmuĢ olan kauçuk kapaklar kapatılır ve sterilize edilir. 32. Göz Preparatları Göze uygulanan preparatlar lokal etki oluĢturmak üzere uygulanan steril preparatlardır. Göz preparatları EP 5'e göre baĢlıca göz damlaları. b)Ya da yağın asitlik derecesinin 0. Miktarı saptanan sodyum karbonat. Ayrıca sterilizasyon sırasında sıcakta. Göz damlaları . GÖZ. bir kağıt üzerine ters kapatılıp suyu süzdürülür. neden ? 280 32.1. göz banyoları. Hazırlayacağınız yağın miktarına göre gereken sodyum karbonat miktarı hesaplanır. çünkü süzmede su alta geçer ve yağlanmıĢ olan süzgeç kağıdından kendisi süzülmediği gibi yağın süzülmesine de engel olur. BURUN VE KULAK PREPARATLARI 32. Sorular: 1. göz damlası ve göz banyosu hazırlamak için tozlar. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Bir müddet çalkalanan yağ 24 saat kendi haline bırakılır. 5.

maddeler kullanılabilir. Çözücü olarak yağ kullanılması gerekiyorsa susam. borat. tonisite ayarlamak. Göz çözetilerinde en çok kullanılan tamponlar. stabilite. Örneğin.Bir veya daha fazla etkin madde içeren. göz ameliyatlarında kullanılan göz damlaları koruyucu içermez ve tek dozluk kaplarda hazırlanır.8 sodyum klorür çözeltisine eĢdeğer tonisiteli çözeltileri tolere edebilir. izotonik olmayan çözeltilerin uygulanması gözde irritasyon ve yaĢarmaya neden olur. Ancak. koruyucu ve tonisite ayarlayıcı yardımcı maddeleri içerir. Göz damlalarının hazırlanmasında uygun pH'daki tampon çözeltileri de çözücü olarak kullanılabilir. sodyum klorür. antioksidan. Preparatın stabilite problemi varsa etkin ve yardımcı madde karıĢımı steril toz halinde ambalajlanır ve kullanımdan hemen önce uygun steril çözücü ile çözelti veya süspansiyon haline getirilerek uygulanır. steril sulu çözelti. Çözücüsü su olan göz preparatları çok dozluk kaplarda hazırlanacağı zaman uygun bir antimikrobiyal madde içermelidir. preparatı en stabil olduğu pH'ya getirmek ve etkin maddenin çözünürlüğünü artırmak amacıyla bazı yardımcı maddelerden de yararlanılır. Çözücü seçiminde etkin maddenin özellikleri dikkate alınmalıdır. Çözücüsü su olan damlaların steril olmasının yanısıra partiküllerinden arındırılmıĢ ve berrak olması. lokal uygulanarak kullanılan. asetat. Çok dozlu kaplarda hazırlanan göz damlalarının baĢka bir Ģekilde önerilmedikçe hacminin en fazla 10 mi olması gerekir. kullanımları. Göz çözeltilerinde iyi bir biyoyararlanım için preparatm en stabil olduğu pH ile fizyolojik pH arasında bir pH değeri (euhydrie) seçilmelidir.1. dekstroz vb. dekstran. Göz damlalarında tonisite ayarlamak için. çözücü. Ġzotoni: Göz yaĢının ozmotik basıncı kanın ozmotik basıncına eĢittir. izohidri.6-1. Göz damlalarının formülasyonları Göz damlalarının formülasyonunda izotoni. Bir göz preparatı etkin madde dıĢında baĢlıca. Göz yaĢının bu pH sınırları arasında olan çözeltileri tamponlama kapasitesi vardır. Bu nedenle ambalajlan açıldıktan sonraki maksimum kullanım zamanları ambalajlannda belirtilmelidir. . mannitol.0-8. sorbitol. Çözücüler: Göz damlalarında genellikle kullanılan çözücü arıtılmıĢ sudur. 281 32. pamuk. tampon. Göz preparatlan. Göz damlalarının formülasyonu sırasında etkin madde/maddelerin yanısıra. viskozite ayarlamak.1.1. kullanılmak üzere açıldıktan kısa bir süre sonra kontamine olur. viskozite ve sterilite en önemli özelliklerdir.8'dir. Göz damlalarının tonisiteleri 250-350 mOsmol/kg değerleri arasında olabilir. stabiliteleri ve etkileri açısından çok önemlidir. Göz damlalarında kabul edilebilir en uygun pH aralığı 6. yağlı çözelti ve süspansiyon yapısındaki preparatlardır. Göz çözeltilerinin izotonik olması istenirse de hafif hipotonik veya hipertonik olabilir. özel bir ambalaj materyali içermiyorsa. yer fıstığı yağı gibi bitkisel yağlar tercih edilir. Ġzohidri: Göz çözeltilerinin pH değeri. Göz % 0. stabilizan. süspansiyon halinde olan göz damlalarının ise çalkalama ile tekrar homojen olarak dağılması (redisperse olması) ve her bir damlatma ile verilen doz homojenliğinin doğru ve yeterli olması gerekmektedir. Eğer antimikrobiyal madde konulması uygun değilse preparat tek dozluk kaplarda hazırlanmalıdır.

4. pH ayarlamak için yardımcı maddeler kullanılabilir. Yarı katı göz preparatları Yan katı göz preparatları konjunktivaya uygulanmak üzere hazırlanan steril merhem. Uygun bir taĢıyıcı sıvağ içerisinde bir veya daha fazla etkin maddenin çözünmesi veya disperse olması ile hazırlanan homojen görünüĢlü preparatlardır. Ancak bu maddelerin etkin madde ile etkileĢmemesi ve lokal irritasyona neden olacak konsantrasyonlarda bulunmaması gerekir. Göz preparatlannm sterilizasyonları hazırlanan formülasyonun ve etkin maddelerin özelliklerine göre değiĢik yöntemlerle yapılabilir. viskozite. Göz banyoları Göz banyoları gözü ve çevresini yıkamak için kullanılan steril. polivinil alkol (PVA). poliakrilik asit polimerleri (karbomerler) vb. Göz banyoları da formülasyonları açısından göz damlaları ile aynı özelliklere sahip olmalıdır. Disodyum EDTA koruyucularla sinerjik etki elde etmek amacıyla kullanılabilir. Göz preparatlannda en çok kullanılan koruyucular. Kullanılan sıvağm konjunktiva üzerinde irritan etkisinin olmaması gerekir. klorbutanol vb.3. Fizyolojik sıvı içinde az veya çok çözünen etkin madde membran veya matris yapıya bağlı olarak belli zaman aralıklarında salınır. hidroksipropil metilselüloz (HPMC). Bu preparatlar genel olarak etkin maddeyi bir matris yapı içinde bulundururlar veya depo Ģeklinde ve hız kontrol edici bir membran içeren yapıya sahiptirler. Koruyucular: Çok dozlu bir göz preparatı (ameliyat sırasında kullanılanlar hariç) koruyucu içermelidir.1. Tampon seçiminde etkin maddeler ile olabilecek etkileĢimlere dikkat edilmelidir.fosfat ve sitrat tamponlarıdır. Bir göz dokusunun göz damlası ile temas süresini artırmak üzere metil selüloz (MC). sulu çözeltilerdir. 32. kuaterner amonyum bileĢiklerinden benzalkonyum klorür.1. tiyomersal). Ġnsertler her biri tekli ambalaj içersinde ve steril olarak muhafaza edilir. fenil merküri nitrat. Sterilite: Her göz preparatı steril olarak hazırlanmak zorundadır. 282 civalı koruyucular (fenil merküri asetat. 32.2. Göz içi sistemler (Oftalmik insertler) Gözün cul de sac bölgesine yerleĢtirmek üzere tasarlanmıĢ uygun büyüklük ve Ģekle sahip steril. Aksi belirtilmedikçe çok dozluk göz banyolarının hacminin en fazla 200 mi olması istenir. katı veya yarı katı preparatlardır. 283 . maddelerdir. maddeler kullanılabilir. Viskozluk: Sulu göz preparatları göz yaĢı sıvısı ile kolayca karıĢır ancak drenajla çabuk atıldığı için göz dokusu ile temas süresi azalır. Göz banyolarında da etkin maddenin yanı sıra tonisite. 32. Bu preparatlann da en fazla 5 g'lık uygun ambalajlar içinde bulunması ve ambalajın mikrobiyal kontaminasyona engel olacak Ģekilde kapatılabilmesi gerekir.1. Gözün kabul edebileceği en uygun viskozite değeri 15-30 cP arasındadır. krem veya jel yapısındadır.

004 EDTA % 0.1. Bir göz preparatının hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken baĢlıca faktörler nelerdir? Yazınız. Avrupa Farmakopesine göre çok dozlu kaplarda bulunan göz damlalarının ve göz banyolarının ambalaj açıldıktan sonraki kullanım süreleri ile ilgili olarak etiketlerine yazılması gereken uyarılar nelerdir? Yazınız ve nedenini açıklayınız. ÇalıĢma 32. 0.01 Sodyum klorür y. Porselen. Yukarıdaki formülasyonda arıtılmıĢ su yerine tampon çözelti kullanılması gerekirse tampon çözelti seçimi nasıl yapılır? 4. 7.05 g y. Atropin Sülfat Göz Damlası Atropin sülfat Sodyum klorür ArıtılmıĢ su Hazırlama: Bir erlende atropin sülfat ve sodyum klorür arıtılmıĢ suda çözülür. 6.m. 10 mi hazırlayınız. 3. Otoklavda 121°C'de. 2. Bu göz damlasının NaCl-ekivalan ve White-Vincent yöntemlerine göre izotoni hesabını yapınız. 15 dakika sterilize edildikten sonra uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Süspansiyon ve yarı katı yapısında olan göz preparatlarınm partikül büyüklüğü sınırlan ile ilgili Avrupa Farmakopesinin önerisi nedir? 5. Sorular: 1. Pilokarpin Hidroklorür Göz Damlası Pilokarpin hidroklorür %1 Benzalkonyum klorür % 0.00 mi .ÇalıĢma 32.m. y. Formüldeki maddelerin görevlerini yazınız. 10.m.m. pH 5.2. cam veya membran filtreden ĢiĢeye süzülür ve ĢiĢenin ağzı uygun bir Ģekilde kapatılır.5 fosfat tamponu y. Göz preparatları hazırlandıktan sonra Avrupa Farmakopesine göre hangi kalite kontrollerinin yapılması gereklidir? Yazınız.

8 sitrat tamponu 10 mi hazırlayınız. . Ġstenen hacme kalan çözücü ile tamamlanır.8 sitrat tamponunun bir kısmında formülasyondaki maddeler çözülür. ÇalıĢma 32. Kalan tampon ile istenen hacme tamamlanır.m.m. ÇalıĢma 32. pH 5.3.0025 y. GümüĢ Nitrat Göz Damlası 15 mi. Hazırlanan preparatm kullanım amacı nedir? 285 ÇalıĢma 32.5. otoklavda 121°C'de en az 15 dakika sterilize edilir.4. izotonik % l'lik gümüĢ nitrat çözeltisini hazırlayınız.25 % 0. % 0. Hazırladığınız göz damlası ne amaçla kullanılır? 2. Ġzotonik olması için gerekli yardımcı madde miktarı bulunur. pH 6. pH kontrolünden sonra cam filtreden süzülür. Sorular: 1. Çözelti otoklavda 121°C'de 15 dakika sterilize edilir. Hazırlama: Uygun bir yöntemle formülün tonisitesi hesaplanır.5 fosfat tamponunun bir kısmında formülasyondaki maddeler çözülür. Çinko Sülfat Göz Damlası Çinko sülfat Tiyomersal Borik asit pH 6. Sorular: 1. Bir göz damlasının izohidrik olmasının nedenini açıklayınız. Çok dozluk bir göz preparatı kullanırken hasta nelere dikkat etmelidir? 2. y. Hazırlanan çözeltinin pH'sı kontrol edilir ve cam filtreden süzülür. tzotonik olması için gerekli yardımcı madde miktarı bulunur.284 Hazırlama: Uygun bir yöntemle formülün tonisitesi hesaplanır.

0 mi .0 g 0. ÇalıĢma 32.5 g y. Formülasyonlannda bir veya birden fazla etkin madde kullanılır.m. 50 mi hazırlayınız. ÇalıĢma 32.7. Disodyum edetat 0.5 konsantrasyonda.004 g Sodyum hidroksit y.m.m. 286 ÇalıĢma 32. Yapay Göz YaĢı Preparatı Karbomer (Carbopol 934) 0. pH 7.000 g Tiyomersal 0.01 Sodyum klorür y.100 g ArıtılmıĢ su y.m. Sert Kontakt Lens Temizleme Çözeltisi Hidroksıpropil selüloz % 0.) 32.0004 Disodyum edetat % 0. Burun Preparatlan Burun preparatlan.m. (* 1 g Karbomer için 400 mg sodyum hidroksit olacak Ģekilde ayarlanır. Gentamisin sülfat Prokain hidroklorür Sodyum klorür ArıtılmıĢ su 10 mi hazırlayınız.6.50 Benzalkonyum klorür % 0. 100. Burun preparatlan mümkün olduğunca burun mukozasının fonksiyonları ve silia üzerinde irritasyona ve olumsuz etkilere neden olmamalıdır.8. yan katı ve katı preparatlardır.2. sistemik veya lokal etki sağlamak için burun boĢluğuna uygulanan sıvı. Çözücüsü su olan burun 2.Prokain Hidroklorür Göz Damlası %1.300 g Mannitol 5.000 g 50 g hazırlayınız. 30 mi izotonik prokain hidroklorür çözeltisini hazırlayınız. 100.4 Fosfat tamponu y.

Hazırladığınız çözeltinin pH'smı ölçünüz.5 arasında olmalıdır.preparatlan genellikle izotoniktir.0 g Klorbutanol 0. .5 g ArıtılmıĢ su y. Efedrin Sülfatlı Burun Damlası Efedrin sülfat 0. tek dozlu ve çok dozlu olan ve çözücüsü su olan burun preparatlan farklı bir uyan yapılmadıkça uygun bir antimikrobiyal madde içermelidir. pH'lan bir tampon çözelti yardımı ile 5. 4.5-6.10. yarı katı burun preparatlan. sodyum klorür. Formülasyonda bulunan tüm maddelerin görevini yazınız. 287 ÇalıĢma 32. Burun çözeltilerinde pH'nın önemini yazınız.15 g Potasyum klorür 0.5 g Primer sodyum fosfat 0.m.5 g Sekonder sodyum fosfat 0. etkin maddenin çözünürlüğünü artırmak veya preparatı stabilize etmek için yardımcı maddeler içermektedir.15 g Susuz glukoz 1. 100 mi 15 mi hazırlayınız. Bu ilaç Ģeklinin tonisitesini NaCl-ekivalanı yöntemi ile hesaplayarak gösteriniz. Bu preparatm ambalajı nasıl olmalıdır? Neden? ÇalıĢma 32. Geriye kalan su ile 100 ml'ye tamamlanır. Üzerine efedrin sülfat ilave edilerek karıĢtırılır.5 g Sodyum klorür 0. sekonder sodyum fosfat. burun damlaları. Sorular: 1. Hazırlama: Potasyum klorür.9. Formül yapılannda preparatm viskozitesini. klorbutanol ve glukoz bir erlende az miktarda arıtılmıĢ suda çözülür. primer sodyum fosfat. Uygun bir cam süzgeçten süzülerek etiketlenip teslim edilir. burun spreyleri. burun tozlan. Burun preparatları EP 5'e göre. 3. 2. burun banyolan ve burun stikleri olmak üzere sınıflandırılırlar. pH'sını ayarlamak.

0 mg Benzalkonyum 1. Uygun ambalaja konarak etiketlenir.Fenilefnn Burun Damlası Fenilefrin hidroklorür Efedrin hidroklorür Metil selüloz çözeltisi (400 cP.1) Sodyum klorür çözeltisi y. Kaynatılıp soğutulmuĢ suya metil selüloz ilave edilerek çözünmeye bırakılır.5 g 0. Oksimetazolin Hidroklorür Burun Spreyi Oksimetazolin hidroklorür klorür EDTA 5. 100.000 mi 0. ÇalıĢma 32. ) Efedrin hidroklorür Klorbutanol Sodyum klorür ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 32.0 mg y. Efedrin Hidroklorür Burun Damlası (Remington 20111 ed. Ġki karıĢım birleĢtirilip sodyum klorür çözeltisi ile istenen hacme tamamlanır.000 mi 0. Üzerine benzalkonyum klorür çözeltisi ilave edilir. 3.m. Sorular: 1.025 g 25. Formülasyondaki maddelerin kulanım amaçlan nelerdir? Yazınız.5 g 10.025 g 0.5 g 5.500 mi .12. sodyum klorür çözeltisinin bir kısmında çözülür.0 mi 0. Burun damlalarının hazırlanıĢları ve kullanımları sırasında silia ve mukozaya zarar vermemeleri için nelere dikkat edilmelidir? Yazınız.m. Bu preparatın kullanım amacını yazınız. % 2) Benzalkonyum klorür çözeltisi (% 0.5 g 0. 288 Hazırlama: Fenilefrin hidroklorür ve efedrin hidroklorür. 2.11.

3 g 1. ÇalıĢma 32. ÇalıĢma 32. EP 5'e göre kulak preparatlan.0 mi Tedavi veya kulak yıkama amacıyla kulak yoluna damlatılarak.0 fosfat tamponu 32. Genellikle bir veya birkaç etkin maddeyi uygun bir taĢıyıcı içinde içerir. Aminofenazon Kulak Damlası Aminofenazon Lidokain hidroklorür Etanol (% 95) Gliserin y. kulak damlaları ve spreyleri. su banyosu üzerinde gliserin ile karıĢtınlarak çözülür. Kulak damlalarında çözücü olarak suyun kullanılmama nedenini açıklayınız.0 mi . Bu preparatın kullanım amacını ve günlük dozunu yazınız. Ambalajları tek dozluk ve çok dozluk olabilir.3. kulak banyolan ve kulak tamponları olmak üzere sınıflandınlır. viskozite ve pH ayarlayıcılar. Kulak Preparatları 10. 100 g 4g 1g 24 g y. Benzokain-Antipirin Kulak Damlası Antipirin Benzokain Gliserin Hazırlama: Benzokain ve antipirin havanda iyice toz edildikten sonra. 0. yarı katı kulak preparatlan. Uygun bir ĢiĢeye konarak etiketlenir. Bu preparatlann formülasyonunda tonisite. yarı katı ve katı preparatlardır.m.m.13.pH 6. Sorular: 1. püskürtülerek veya sürülerek uygulanan sıvı. 289 Operasyonlarda kullanılan kulak preparatlan tek dozluk ambalajlarda ve antimikrobiyal madde içermeden hazırlanır. Tülbentten süzülerek mezürde 30 ml'ye tamamlanır.0 g 30.14. kulak tozlan. 2. etkin maddenin çözünürlüğünü artırıcı maddeler ve mikrobiyal korumayı sağlayıcı maddeler bulunabilir.

ÇalıĢma 32. Fenollü Kulak Damlası Fenol-Gliserin* Gliserin * Fenol. 40 mi 100 mi 225 g 250 mi 45 g 100 g 750 mi .18.290 ÇalıĢma 32. Alüminyum Sülfatlı Kulak Damlası Alüminyum sülfat Asetik asit (% 33) Tartarik asit Kalsiyum karbonat ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 32.m.) Sodyum bikarbonat Gliserin ArıtılmıĢ su y. Sodyum Bikarbonatlı Kulak Damlası (Remington 20 th ed.17.15.m. 10 mi 10 mi 5g 30 mi 100 mi 160g 840 g y. Borik asit çözeltisi (%4) Oksijenli su 291 ÇalıĢma 32.16.19.Gliserin Fenol Gliserin ÇalıĢma 32.

kullanımda veya tedavide zorluklar çıkarması. karĢılıklı reaksiyona girerek yeni maddelerin ortaya çıkması ya da ilacın kullanımından sonra organlarda bulunan maddelerle kimyasal reaksiyona girmesiyle ortaya çıkabilir. Geçimsizlik hangi aĢamada ve özelliklerde olursa olsun ilaç stabilitesinin bir parçasıdır ve bu yönde ele alınır. renklenme. tedavi sırasında hastaya verilecek ilaçların önceden karıĢtırılması veya vücuda alındıktan sonra karıĢması durumunda ortaya çıkan geçimsizlik de uygulama Ģeklinin değiĢtirilmesi ile giderilebilir. tedavi değerinin değiĢmesi veya sakınca yaratması geçimsizlik olarak nitelendirilir. Ġlacın/ların vücuda alınmasından sonra terapötik/farmakolojik olarak izlenen geçimsizlikler ise ancak pozolojisinin veya tedavi Ģeklinin değiĢtirilmesi ile giderilebilir. sertleĢme. beraberce vücuda alındıktan sonra birkaç ilaç arasında antagonist tesir gözükmesi sayılabilir. hastanın metabolik yapısına bağlı olarak ilacın resorpsiyon hızının aĢırı artması. ilacın pozolojisinde yapılan hatalar dolayısıyla organlarda 293 birikmesi. . kristallenme gibi değiĢik Ģekillerde görülebilir. Terapötik geçimsizlik ise ilacın vücuda alındıktan sonra yan etki. ilaç vücuda alındıktan sonra vücutta bulunan maddelerle veya beraberce kullanılan diğer ilaçlarla ilacın yapısındaki maddeler arasındaki etkileĢmeyle de meydana gelebilir. depolanması ve kullanımı esnasında yapısında bulunan maddelerin etkileĢerek üretiminde. Ġlacın formülasyonunun yapısından kaynaklanan geçimsizlikler formül düzeltmeleriyle giderilebildiği gibi. kimyasal veya terapötik olarak ya da aynı anda birçok mekanizmayla ortaya çıkabilir ve incelenebilir. viskozluk değiĢmesi. Geçimsizlik fiziksel. etkin ve yardımcı maddelerin vücuda alındıktan sonra etkileĢerek toksik etki kazanması ya da ilacın vücuttaki maddelerle etkileĢerek zararlı özellikler göstermesi. Geçimsizlik etkin madde/ler. etki değiĢmesi veya ilacın toksisite kazanması olarak görülür. çökme.Borik asit Gliserin 292 33. Kimyasal veya fızikokimyasal olarak bu belirtilerin yanısıra veya bu belirtiler gözükmeden formül yapısındaki bir veya birkaç maddenin parçalanması. yardımcı madde/ler. Fiziksel olarak ilaçta nemlenme.5 g 20 g Ġlacın üretimi. sulanma. Fiziksel ve kimyasal geçimsizliklerin nitelendirilmesi ve giderilmesinde stabilite testlerinde öngörülen limitlerin aĢılıp aĢılmadığı esastır. Geçimsizlik ilacın üretim veya bekletilmesi sırasında belirgin olarak izlenebildiği gibi. yapısında gözle görülür bir değiĢiklik olmadan gizlice de seyredebilir ki buna larva geçimsizlik denir. GEÇĠMSĠZLĠK 0. Limitlerin aĢılmaması ve/veya kaydadeğer sakıncalı veya zararlı bir durumun doğmaması halinde ilacın tedavide kullanılmasında bir mahsur görülmez. Bunlara neden olarak hatalı dozda ilaç verilmesi. ambalaj materyali/yalleri arasındaki etkileĢmelerden ortaya çıkabileceği gibi.

Kafein Sodyum benzoat Basit Ģurup ArıtılmıĢ su y.1.00 g 294 Sorular: 1.30 g 0. Geçimli/Geçimsiz Reçeteler ÇalıĢma 33.4. vakit geçirmeden eczacının ve hastanın hekimi haberdar etmesi ve geçimsizliği giderecek önlemlerin alınması gerekir. Her iki reçetenin hazırlanıĢında dikkatinizi çeken hususlar nelerdir? Nedenlerini açıklayınız. 30. 0. Reçetedeki maddelerin birbiri ile geçimsiz olanlarını nedenleri ile açıklayınız. Atropin sülfat 0.30 g 15.m.00 g 50.00 mi .30 g 0. 0. 2.m.20 g 2. 3.m. Sorular: 0.00 g 50.00 g Sorular: 1. Papaverin hidroklorür Luminal sodyum Sodyum bromür ArıtılmıĢ su y. Kafein Sodyum benzoat Ratanya Ģurubu ArıtılmıĢ su y. Bu reçeteler nasıl hazırlanır? 2.Her ne Ģekilde ortaya çıkarsa çıksın.00 g ArıtılmıĢ su y. ÇalıĢma 33.80 g Sodyum bromür 1.00 g Ratanya Ģurubu 5.30 g 15.20 g Papaverin hidroklorür 0. Bu reçetedeki herbir maddenin farmakolojik etkisini açıklayınız. ÇalıĢma 33.3.00 g ÇalıĢma 33. Reçetedeki her bir maddenin kullanılma amacını yazınız.2.m.10 g 0.00 g 50.

Bu reçete ne amaçla kullanılır? 2. Veriler: Papaverinin çözünürlüğü 0. b) Bu ortamda sodyum fenobarbital ve efedrin hidroklorür hangi pH'da çökelmeye baĢlar? Hesaplayınız.9 g/l Fenobarbitalin pKa'sı 7. 2.5 g Efedrin hidroklorür 2.22 Efedrinin çözünürlüğü 50.23 Sodyum fenobarbitalin molekül ağırlığı 254. Bu reçetedeki geçimsizlikleri nedenleri ile açıklayınız.5.1.9 Papaverinin molekül ağırlığı 340 Papaverin HCl'ün molekül ağırlığı 376 Fenobarbitalin çözünürlüğü 0. 3. c) Bulduğunuz sonuçları değerlendirerek reçetedeki maddelerin çözünme durumu hakkındaki düĢüncelerinizi yazınız. Bu reçeteyi hastaya ne Ģekilde hazırlayıp vermek gerekir? Veriler: Fenobarbitalin çözünürlüğü 0. Reçetedeki maddelerin farmakolojik etkisini açıklayınız.m 30. a) Reçetedeki geçimsizlik nedenlerini açıklayınız.02 g/l Papaverinin pKa'sı 5.0 mi 295 Sorular: 1.00 g/l . Sodyum fenobarbital 0. 3. b) Bu reçetedeki sodyum luminal hangi pH'da çökelmeye baĢlar? Hesaplayınız. Bu reçetedeki her bir maddenin farmakolojik etkisini açıklayınız.0 g ArıtılmıĢ su y. a) Bu reçetedeki papaverin hidroklorür hangi pH'da çökelmeye baĢlar? Hesaplayınız.4 Fenobarbitalin molekül ağırlığı 232.9 g/l Fenobarbitalin pKa'sı 7.4 Fenobarbitalin molekül ağırlığı 232 Fenobarbital sodyumun molekül ağırlığı 254 ÇalıĢma 33.

birkaç dakika sonra ĢiĢenin kapağı fırlayacaktır.80 g Salisilik asit 1.7. Bu maddeler bir arada ne tür bir reaksiyon verirler? .9.8. Yukarıdaki formülde oluĢan reaksiyonları açıklayınız.Efedrinin pKb'si Efedrinin molekül ağırlığı Efedrin HCl'ün molekül ağırlığı ÇalıĢma 33.09 10 g 5g 85 mi Bu preparat hazırlanıp derhal ĢiĢeye konup ağzı mantarla kapatılırsa.6.23 201. Bu reçetelerdeki geçimsizliği nasıl giderirsiniz? ÇalıĢma 33. Bu reçetelerdeki geçimsizlik nedenini ve hangi çeĢit geçimsizlik olduğunu yazınız. Kloral hidrat Sodyum bromür Garus eliksiri 2g 3g 100 mi 296 ÇalıĢma 33.64 165.80 g Sorular: 1. Bu patlamanın nedenini kimyasal denklemlerle açıklayınız. Bizmut subnitrat Sodyum bikarbonat Nane suyu 4. Mentol 1.25 g Kafur 1-25 g Fenol 0. ÇalıĢma 33. Salisilik asit 3g Rezorsin 3g Alkol 100 g Gülsuyu 200 g Sorular: 1. 2.

kaliteli ve saf olup . Bir ilacın stabilitesi. Sorular: 1. tüm komponentlerin ve hatta ambalaj materyalinin en uzun sürede dayanıklı kalabilecek Ģekilde bir formülasyonun hazırlanması öngörülür. bir yandan ilaç formülasyonu geliĢtirilmesi sırasında iç faktörler olarak tanımlanan. ĠLAÇ STABĠLĠTESĠ Üretilen farmasötik ürünlerin tüm özelliklerinin önceden belirlenmiĢ spesifıkasyonlara uyduğunun ve bu ürünün üretimi aĢamasından hasta tarafından kullanılıp yarar sağlanıncaya kadar geçen süre boyunca bu özelliklerinin belli sınırlar ötesinde değiĢmediğinin kanıtlanması ve düzenlenmesi gerekir. baĢta içindeki etkin madde/ler olmak üzere. aynı zamanda diğer etkin ve yardımcı maddelerle olabilecek etkileĢimleride önlemelidir. Çinko sülfat Potasyum sülfür ArıtılmıĢ su Sorular: 1. Bu nedenle bir ilaç oluĢturulurken. bütün komponentlerin fiziksel ve kimyasal yapılarının kendi aralarında çeĢitli etkileĢmelere elveriĢli olup olmadıklarının. Ġki maddenin çözeltileri bir araya getirildiği zaman bir değiĢiklik oluyor mu? Nedeni nedir? 297 ÇalıĢma 33. Bir aylık bekleme süresinden sonra hazırladığınız paketlerde ne gibi bir değiĢiklik oldu? 2. Bizmut subnitrat Sodyum bikarbonat 0. Hazırladığınız çözeltilerin ilk ve karıĢtırıldıktan sonraki görünümleri nasıldır? 2. Böyle bir reçeteyi hastanıza verir misiniz? Neden? 298 34. Eğer yukarıdaki formülü bir paket halinde hazırlamak isterseniz ne yapmanız gerekir? ÇalıĢma 33.5 g 4g 4g 100 mi Sanatınıza göre karıĢtırarak 2 paket hazırlayınız. GeliĢtirilen ilaç Ģekli bütün yapıyı koruyarak.2. genel özelliklerinin. özellikle etkin madde/lerin stabilitesini arttırmalı.10.5 g 0.11.

ilacın polifarmasötik bir yapıda olup-olmadığının. 90. Aspirinin Dayanıklılığı ( Stabilite Testi) A. 60.. Bu çözeltiden 50Ģer mi alarak 4 ĢiĢe veya erlene koyun. biyofarmasötik. oda sıcaklığı 37°C. d) Dört farklı sıcaklıkta bekletilen çözeltilerden 30. bu miktarı %100 olarak kabul edin. ve 180. pH'sını ölçün. Ġlaç oluĢturulurken hem önformülasyon. oksijen oranı gibi etkenlerin incelenmesi ve ilacın yapısının bu Ģartlara uygun olarak oluĢturulmasıyla sağlanabilir.olmadıklarının. kimyasal. Böylece stabilite incelemeleri ve düzenlemeleri tamamlanan ilaç fiziksel. miktar tayini yapm. B.1 N NaOH çözeltisi ile titre ederek. Materyal Aspirin Sodyum sitrat Distile su y.1. sonra ara ürünlerde ve nihayet final üründe uzun süreli stabilite testleri olarak yapılır. ilacın üretildiği. farmakolojik ve toksikolojik yönden dayanıklılık kazanır. b) Hazırladığınız çözeltileri ĢiĢelere koyarak etiketleyin. bekletildiği ve kullanıldığı ortamlardaki sıcaklık.m 9g 27 g 500 mi için a) Yukarıda formülü verilen çözeltiyi hazırlayın. ıĢık. 120. Bütün test sonuçlarının uygun ve yeterli olması halinde ilacın kullanıma girmesi ile birlikte izleme(follow-up) testleri olarak da ilaç kullanımda kaldığı sürece devam eder. hem de formülasyon aĢamalarında stabilite incelemeleri ve düzenlemeleri baĢlar. genellikle kısa süreli ve/veya hızlandırılmıĢ stabilite testleri olarak. Oda sıcaklığını ölçerek kaydedin. Böylece stabilite testleri baĢlangıçtan itibaren önce etkin ve yardımcı maddeler üzerinde. üretim yöntemi ve kullanılan cihazların etkilerinin göz önüne alınması. dakikalarda numuneler alarak 0. mikrobiyolojik. nem oranı. tedavide 299 kullanıĢlı ve pazarlanabilir ürünlerin geliĢtirilmesi açısından da bir zorunluluk oluĢturur. incelenmesi ve gerekli düzenlemelerin gerçekleĢtirilmesi ile sağlanabildiği gibi. Formülasyon oluĢturulduktan sonra da uzun süreli stabilite testleri olarak devam eder. Yöntem . Saati yazın. Böylece ilaçların stabilitelerinin incelenmesi ve sağlanması. kaliteli olması zorunlu olan bir ilaçta güvenirlik ve etkinliğin sağlanmasının yanısıra. diğer taraftan dıĢ faktörler olarak da. ÇalıĢma 34... c) Oda sıcaklığında saklayacağınız ĢiĢedeki çözeltinin hemen miktar tayinini yapın. 45°C ve 60°C'lik su banyoları veya ısı dolaplarına koyun.

o sıcaklıktaki reaksiyon hız sabitesini (k) hesaplayın ve Tablo 34. 300 C. kesiĢim (n) ve determinasyon katsayısı (r2) değerlerini hesaplayınız. (Aspirin tam hidroliz olduğu zaman harcanan miktar 2Aml0. 1. 0.2'de gösterdiğiniz. Dört değiĢik sıcaklık kullanıldığı için dört ayrı doğru elde edilir. l/T değerlerini serbest değiĢken (x) ve Ġn k değerlerini bağlı değiĢken (y) olarak grafiğe geçiriniz.1 N NaOH'e karĢılıktır.____________________________________________________ Sıcaklık (°C) Sıcaklık (°K) x 1/T eğim (k) zaman"1 (Ġn k) y 0. Derece kinetiğe uyan bu reaksiyon doğrularının denklemi. n (kesiĢim) ve r2 (determinasyon katsayısı) değerlerini hesaplayınız.10 mi aspirin çözeltisine 2-3 damla fenolftalein indikatörü ilave edilip. OluĢan doğrunun eğim (m). Sonuçların değerlendirilmesi Tablo 34.1N NaOH miktarıdır.2.1 N NaOH (B mi) % Kalan etkin madde Ġn C (y) x 100 Tablo 34. Belli bir zaman sonra ortamda hidroliz olmadan kalan aspirin miktarı ( 2A B ) mi 0. t) (x) konsantrasyonu (C) Tablo 34. Ġn C = Ġn Co . her sıcaklık (T) için elde edilen doğrunun eğiminden. Her sıcaklık için aĢağıdaki gibi bir tablo yaparak sonuçlan gösteriniz.kt .2'yi hazırlayın.1 N NaOH miktarı (mi).1NNaOH'dır. olarak yazılır. zaman (t) değerlerini serbest değiĢken (x) ve Ġn konsantrasyon değerlerini bağlı değiĢken (y) olarak grafiği ve oluĢan doğruların m (eğim).1N NaOH ile titre edin.) B = Belli bir zaman sonra örnekteki hidroliz olmuĢ ve olmamıĢ aspirini nötralleĢtiren 0.1' de gösterdiğiniz. Tablo 34. aspirin ortamda %100 iken harcanan 0.1. Zaman (dakika. k = Reaksiyon hız sabiti (zaman1) Co = BaĢlangıçtaki etkin madde konsantrasyonu Bu denkleme göre. Bozulmadan kalan madde = {2AA B ' konsantrasyonu A = Hidroliz baĢlamadan. 301 . Renk değiĢimi 1 dakika sabit kalmalıdır.

derece"') T = Sıcaklık (Kelvin) Tablo 34. Aktivasyon enerjisi 10 kcal.2'ye göre hesaplamıĢ olduğunuz doğrunun eğiminden aktivasyon enerjisini (Ea). Sonuçların yorumlanması. Buna göre çözeltinin dayanıklılığı hakkında yorum yapın. Bu bilgilere dayanarak çözeltinizin dayanıklılığı hakkında yorum yapınız. HızlandırılmıĢ stabilite testi hangi durumlarda ve hangi ilaç Ģekillerinde yapılır. kesiĢim değerinden de moleküllerin birbiri ile çarpıĢma sıklığını veren frekans faktörünü hesaplayın. EKLER Tablo 35.Ü. Aspirin hidrolizinin ortamın pH'sı ile olan iliĢkisini grafik ile göstererek açıklayın. Ġn k = Ġn S . yorumlayın.moı"1. Oda sıcaklığında.mol"1'den yüksek aktivasyon enerjisine sahip olan reaksiyonlar güç oluĢacağı için.987 cal. 2. 4. Aspirinin hidroliz reaksiyon denklemini açık formüllerle yazın.(E. çözelti oda sıcaklığında dayanıklıdır. 5.Reaksiyon hızı ile sıcaklık arasındaki iliĢki Arrhenius eĢitliği ile tanımlanmaktadır. Tam hidroliz olduğu ve hiç hidroliz olmadığı zamanlardaki baz sarfiyatının farkını açıklayın. / R) x (1 / T) S = Frekans faktörü (moleküllerin birbiri ile çarpıĢma sıklığı) Ea = Aktivasyon enerjisi (kcal. Hazırladığınız aspirin çözeltisinin molaritesini ve normalitesini hesaplayın ve deneyde bunun önemini belirtin. çözeltideki etkin maddenin %10 kaybolması için geçen zamanı eğimden bulduğunuz k'ya göre hesaplayın. Kısa Farmasötik Sözlük (Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji ÇalıĢmaları. çözelti oda sıcaklığında daha çabuk bozulacaktır. A. Basımevi Ankara 1985) TÜRKÇE LATtNCE ĠNGĠLĠZCE FRANSĠZCA Çözelti Solutio Solution Solution Damla Gutta Drop Goutte Dekoksiyon Decoctum Decoction Decoction Dilaltı tableti Compressi Sııblingual tablet Linguette sublinguales Draje Compress i -obducti Coated tablet Dragee Öğrenci Deneysel ALMANCA Lösung Tropfen Dekokt Lingual Tablette Drage . Sorular : 1. 3.mor''den küçük olan reaksiyonlar kolay oluĢacağı için.1.mol"1) R = Gaz sabiti (1. 302 35. 30 kcal.

Emülsiyon Extre Granül tniüsyon Kapsül KaĢe Liniment Losyon Müsilaj Merhem Pastil Pat Pilül ġurup Sera Sıvağ Sıvı Su Supozituvar Süspansiyon Tablet Tentür Toz Vajinal tablet Yağ Ovul Emulsio Extractum Granum Infusum Capsula Capsula amylace Linimentum Lotion Muciiago Unguentum Pastillus Pasta PĠlula Sirupus Ceratum Masse Liquor Aqua Supositorium Suspensione Compressi Tinctura Pulvis Compressi vaginales Oleum Ovula Emulsion Extract Granule Infusion Capsule Caclıet Liniment Lotion Mucilage Ointment Lozange Pasta Pili Syrup Cerate Base Liquid Water Suppository Suspension Tablet Tincture Povvder Vaginal tablet Oil Vaginal suppository Emulsion Extrait Granule Infusion Capsule Cachet Liniment Lotion Mucilage Pommade Pastille Pâte Pilule S i rop Cerat Velıicule Liquide Eau Suppositoire Suspension Comprimee Teinture Poudre Pessaire Huile Ovule Emulsion Extrakt Granulat Aufguss Kapsel Staıke-Kapsel Liniment Lotion Sclıleim Salbe Pastille Paste Pille Sinip Wachs Vehikel FlüPig Wasser ZSpfchen Suspension Tablette Tiııktıır Pulver Vaginal Tablette Öl Vaginal kugel 303 Tablo 35. Ad add. aur aa. addantur. ilave ediniz addendus.c. a. Latince Kısaltmalar (Merck IndexEd.2. Kısaltmalar a.addendo ad libitum arzuya göre admove uygulayın (kullanın) .. adm. ad lib. a. 13*) Latince KarĢılığı Anlamı ante önce auris kulak ana her birinden (eĢit miktarlarda) ante cibos yemeklerden önce ad a' kadar (tamamlayınız) adde.

aq. bull. chirurgicalis cerrahi chord chirurg. Frig b. aq. A. dest. bulliens. charta kağıt.2. capiat hastaya veriniz caps. capsula kapsül cerat. ampul. ceratum sera chart. ben. Devamı Kısaltmalar Latince KarĢılığı Anlamı bol. ad manus medici ad satur.d.ad man. cerat. ampl. applicand.M. alt. charta cerata mumlu kağıt chirurg. Med. aq. 304 ad saturandum agita albus alternis horis ante meridiem amplus ampulla applicandus aqua aqua bulliens aqua destillata aqua fervens aqua frigida bis bene bibe bis in die talep eden doktora elden teslim ediniz doygunluğa kadar çalkalayınız beyaz iki saatte bir öğleden önce büyük ampul uygulanacak olan su kaynar su distile su sıcak su soğuk su iki defa iyi içecek günde iki defa Tablo 35. cochleare modicum tatlı kaĢığı dolusu . Agit alb. Amp. bolus bol Brevis brevis kısa bull. aq. hor. cochleare amplum çorba kaĢığı dolusu coch. Mod. kağıt paket chart. aq. cum ile C centum yüz cap. bulliat. med. cochleare magnum çorba kaĢığı dolusu coch. bib. ferv. b. Mag. kaynatınız bulliant c.i. cochleare medium tatlı kaĢığı dolusu coch. çorda chirurgicalis katgüt cito disp! cito dispensetur! derhal kullanınız coch.

dentur veriniz det.coch. ft. colet. duruĢ sert e. in. dosis bir doz da. collyr. col. dispensa. contusus ezilmiĢ Coq coque. cong. diebus secundus gün aĢın dil. contra -e karĢı. fıant yapınız ferv.m.p. Devamı Kısaltmalar Anlamı cochleare parvum cola coletur collunarium collutorium collyrium compositus congius çay kaĢığı dolusu süz süzün burun çözeltisi ağız çözeltisi göz çözeltisi bileĢim galon Latince KarĢılığı cont. dentur tales doses bu dozda veriniz dulc. detur veriniz dieb. extractum ekstre f. dilue seyreltiniz disp. d. zıt contus. diebus alternis değiĢik günlerde dieb. da veriniz dent. 305 Tablo 35. divide bölünüz div. ex modo prescripto reçetedeki tarifine göre (tarzında) Et et ve Ex ex haricen ext. fac. collut. secund. fiat. comp. coquatur kaynatınız d. dulcis tatlı dur. fıkra süz fi. dexter sağ d. par. alt. fluidus akıcı ..2. collun. dies bir gün d. aeq.t.. parv.d. dividatur in partes aequales eĢit parçalara bölünüz d. fervens sıcak filt. dispensetur (ilaç reçetesini) hazırlayınız div.

2. parça gran.p. misçe karıĢtırınız m. lotio losyon m. mitte gönderiniz (gönder) mag. frigidus soğuk garggargarisma gargara Gm. flavus sarı fldext. kalium potasyum l. mane sabah M. aydınlık liq. hora sommi yatarken hydrarg. fluidextractum sıvı ekstre fort.2. alkollü çözelti lot. Devamı Kısaltmalar Latince KarĢılığı Anlamı flav. hydrargyrum civa i. liquor likör. m.306 Tablo 35.c. dict. minimum en az 307 Tablo 35. Devamı Kısaltmalar KarĢılığı Anlamı mist.s.t. granulatus granüle edilmiĢ gttgutta damla h. inter cibos öğünler arasında juxt. fortis kuvvetli frig.a. levis ıĢık. gramma gram grgranum tane. m. yakında Kal. more dicto talimat verildiği gibi min. lege artis sanatınıza göre laev. mistura karıĢım mixtura karıĢım modo praescripto reçetede yazıldığı gibi mitte tales doses bu dozda gönderiniz Latince .d. magnus büyük m. mixt. laevus sol lb. pound lev. juxta yanında. libra libre.

. oculus uterque p. omni mane opt. pro rect. pt.2. qq.n. naris Natr. omni hora omn. phiala Plumb.r. oculus laevus omn. nocte maneque nig.l. Natrium nebul. numero noct. quaeque . per os ponderosus praecipitatus pro re nata pro recto perstetur pulvis.ae. tekrar etmeyin galonun sekizde biri sıvı ölçü birimi. man. Plumbum P. ppt. pulveres quodque. post meridiem 308 Tablo 35. parvus p.o. partes aequales parv.d. q.M. et m.s. hor. post cibos phial. Octaris o.n.u. niger no. pulv. pond. nebula n. oculus dexter o. non repetatur 0. sağ göz sol göz her saatte her sabah en iyi sol göz her iki göz eĢit parçalar küçük yemeklerden sonra ĢiĢe kurĢun öğleden sonra Kısaltmalar Latince KarĢılığı Anlamı p. oculus sinister o.c. p. nocte non rep. optimus o. Devamı burun deliği sodyum nebülizasyon için gece ve sabah siyah sayı. numara gece tekrarlamayın.

quoties opus sit quantum voleris recipe recens rectificatus renovetur semel repetatur ruber signa.v. rect.op.R. qq. rept. ren. Sat Seat scat. R recen.sit. Q. S.orig..s.q.hor. Sig.a. quantum satis quot. sem.d.i. q. s. q. rub. signetur secundum artem saturatus scatula scatula originalis gerek duyulduğunda. Sic sıccus ağızdan ağır çöktürülmüĢ quater in die quaque hora quantum rectum quantum sufficiat. ihtiyaca göre rektal .

2. her günde dört kez her saat doğru miktar yeterli miktar gereken sıklıkta dilediğiniz kadar çok alınız taze damıtılmıĢ (sadece) bir kere yenilenecek yineleyin. doygun kutu orijinal ambalaj.sürdürün toz.n. üretici ambalajı (ve etiket) kurutulmuĢ 309 Tablo 35. (hastaya tarif Ģeklinde) yazılacak sanatınıza göre doymuĢ. tekrarlayın kırmızı yazınız. toz edilmiĢ her bir. solubilis sol. Devamı Kısaltmalar Latince KarĢılığı s. solutio Anlamı özelliğine göre çözünür çözelti . secundum naturam sol.

9901 0.9963 0.9956 0.00 1.9927 0.V.9981 0.9942 4 5.24 0.0000 0 0. stat. unct.59 0. tr. spir.9963 3 2..9981 2 1.9911 0.i. ust.80 0.9945 0.9928 5 4. ungt.9928 5 6. syr. alınacak spiritus vini rectifıcatus alkol syrupus Ģurup tabella tablet talis..9879 0. tales.56° 0 0. sum. Alkolometrık Tablo (USP 27) (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) C.00 1. ter.9881 .3.R.9912 6 4.56° 'de 15.9915 6 7.48 0.9941 0.0000 1.OH vüzdesi Havadaki i özgül CHsOH vüzdesi Havadaki özgül ağırlık aj ġırlık Hacim Ağırlık 25° Ağırlık Hacim olarak olarak 25°'de 15 .9956 3 3. ut dict. spiss.0000 1.26 0.9927 0. t.solv.00 0. ult. S.9914 0.56°C'de 25° 15. 310 solve çözünüz si opus sit ihtiyaç olduğunda sipiritus spirit spissum kurutulmuĢ semis yarım statim derhal succus sebze veya meyve özsuyu sume.o.00 0. tinct. vesp. vol.19 0. tab. suc. tal.d.9985 0. ss. talia böyle (o kadar) tere ovunuz ter in die günde üç kere tinctura tentür tritura seyreltiniz ultime son olarak unctus sıyrılmıĢ unguentum merhem ustus yanık.9970 2 2.s.56° 'de olarak olarak 25°'de 15.61 0.9985 1 1. volatile uçucu Tablo 35.9902 7 8.0000 1 0.56°C de 15 .9970 0. V.71 0.9896 7 5. trit.H.9894 0. ung. sumendus alınız.9945 4 3.80 0.76 0.56° 15. yanmıĢ ut dictum tarif edildiği gibi vel veya vesper akĢam volatilis.39 0.51 0. s.

8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48

6.42 7.23 8.05 8.86 9.68 10.50 11.32 12.14 12.96 13.79 14.61 15.44 16.27 17.10 17.93 i 8.77 19.60 20.44 21.29 22.13 22.97 23.82 24.67 25.52 26.38 27.24 28.10 28.97 29.84 30.72 3 1.60 32.48 33.36 34.25: 35.15 36.05 36.96 37.87 38.78 39.70 40.62

0.9888 0.9875 0.9862 0.9850 0.9838 0.9826 0.9814 0.9802 0.9790 0.9778 0.9767 0.9756 0.9744 0.9733 0.9721 0.9710 0.9698 0.9685 0.9673 0.9661 0.9648 0.9635 0.9622 0.9609 0.9595 0.9581 0.9567 0.9552 0.9537 0.9521 0.9506 0.9489 0.9473 0.9456 0.9439 0.9421 0.9403 0.9385 0.9366 0.9348 0.9328

0.9890 0.9878 0.9866 0.9854 0.9843 0.9832 0.9821 0.9810 0.9800 0.9789 0.9779 0.9769 0.9759 0.9749 0.9739 0.9729 0.9719 0.9708 0.9697 0.9687 0.9676 0.9664 0.9653 0.9641 0.9629 0.9617 0.9604 0.9590 0.9576 0.9562 0.9548 0.9533 0.9517 0.9501 0.9485 0.9469 0.9452 0.9434 0.9417 0.9399 0.9380

8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48

9.94 11.17 12.39 13.61 14.83 16.05 17.26 18.47 19.68 20.88 22.08 23.28 24.47 25.66 26.85 28.03 29.21 30.39 31.56 32.72 33.88 35.03 36.18 37.32 38.46 39.59 40.72 41.83 42.94 44.05 45.15 46.24 47.33 48.41 49.48 50.55 51.61 52.66 53,71 54.75 55.78

0.9863 0.9867 0.9848 0.9852 0.9833 0.9839 0.9818 0.9825 0.9804 0.9812 0.9789 0.9799 0.9776 0.9787 0.9762 0.9774 0.9748 0.9763 0.9734 0.9751 0.9720 0.9738 0.9706 0.9726 0.9692 0.9714 0.9677 0.9701 0.9663 0.9688 0.9648 0.9675 0.9633 0.9662 0.9617 0.9648 0.9601 0.9653 0.9585 0.9620 0.9568 0.9605 0.9551 0.9590 0.9534 0.9574 0.9516 0.9558 0.9498 0.9541 0.9480 0.9524 0.9461 0.9506 0.9442 0.9488 0.9422 0.9470 0.9402 0.9451 0.9382 0.9432 0.9362 0.9412 0.9341 0.9392 0.9320 0.9372 0.9299 0.9352 0.9278 0.9331 0.9256 0.9310 0.9235 0.9289 0.9213 0.9268 0.9191 0.9246 0.9169 0.9225

49 50 311

41.55 42.49

0.9309 0.9289

0.9361 0.9342

49 50

56,81 57.83

0.9147 0.9203 0.9124 0.9181

Tablo 35.3. Devamı (1) C,H,OH (2) (3) (4) (5) (6) (V) (8) vüzdesi Havadaki özgül C,H,OH vüzdesi Havadaki özgül ağırlık ağırlık Hacim Ağırlık Ağırlık Hacim olarak olarak 25°'de 15.56° 'de olarak olarak 25°'de 15.56°'de 15.56°C'de 25° 15.56° 15.56°C'de 25° 15.56° 51 43.43 0.9269 0.9322 51 58.84 0.9102 0.9159 52 44.37 0.9248 0.9302 52 59.85 0.9079 0.9137 53 45.33 0.9228 0.9282 53 60.85 0.9056 0.9114 54 46.28 0.9207 0.9262 54 61.85 0.9033 0.9092 55 47.25 0.9185 0.9241 55 62.84 0.9010 0.9069 56 48.21 0.9164 0.9220 56 63.82 0.8987 0.9046 57 49.19 0.9142 0.9199 57 64.80 Q.8964 0.9024 58 50.17 0.9120 0.9177 58 65.77 0.8941 0.9001 59 51.15 0.9098 0.9155 59 66.73 0.8918 0.8978 60 52.15 0.9076 0.9133 60 67.79 0.8895 0.8955 61 53.15 0.9053 0.9111 61 68.64 0.8871 0.8932 62 54.15 0.9030 0.9088 62 69.59 0.8848 0.8909 63 55.17 0.9006 0.9065 63 70.52 0.8824 0.8886 64 56.18 0.8983 0.9042 64 71.46 0.8801 0.8862 65 57.21 0.8959 0.9019 65 72.38 0.8777 0.8839 66 58.24 0.8936 0.8995 66 73.30 0.8753 0.8815 67 59.28 0.8911 0.8972 67 74.21 0.8729 0.8792 68 60.33 0.8887 0.8948 68 75.12 0.8706 0.8768 69 61.38 0.8862 0.8923 69 76.02 0.8682 0.8745 70 62.44 0.8837 0.8899 70 76.91 0.8658 0.8721 71 63.51 0.8812 0.8874 71 77.79 0.8634 0.8697 72 64.59 0.8787 0.8848 72 78.67 0.8609 0.8673 73 65.67 0.8761 0.8823 73 79.54 0.8585' 0.8649 74 66.77 0.8735 0.8797 74 80.41 0.8561 0.8625 75 67.87 0.8709 0.8771 75 81.27 0.8537 0.8601 76 68.98 0.8682 0.8745 76 82.12 0.8512 0.8576 77 70.10 0.8655 0.8718 77 82.97 0.8488 0.8552 78 71.23 0.8628 0.8691 78 83.81 0.8463 0.8528 79 72.38 0.8600 0.8664 79 84.64 0.8439 08503

80 81 .82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 312

73.53 74.69 75.86 77.04 78.23 79.44 80.66 81.90 83.14 84.41 85:69 86.99 88.31 89.65 91.03 92.42 93.85 95.32 96.82 98.38 100.00

0.8572 0.8636 0.8544 0.8608 0.8516 0.8580 0.8487 0.8551 0.8458 0.8522 0.8428 0.8493 0.8397 0.8462 0.8367 0.8432 0.8335 0.8401 0.8303 0.8369 0.8271 0.8336 0.8237 0.8303 0.8202 0.8268 0.8167 0.8233 0.8130 0.8196 0.8092 0.8158 0.8053 0.8118 0.8011 0.8077 0.7968 0.8033 0.7921 0.7986 0.7871 0.7936

80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100

85.46 86.28 87.08 87.89 88.68 89.46 90.24 91.01 91.77 92.52 93.25 93.98 94.70 95.41 96:10 96.79 97.46 98.12 98.76 99.39 100.00

0.8414 0.8389 0.8364 0.8339 0.8314 0.8288 0.8263 0.8237 0.8211 0.8184 0.8158 0.8131 0.8104 0.8076 0.8048 0.8020 0.7992 0.7962 0.7932 0.7902 0.7871

0.8479 0.8454 0.8429 0.8404 0.8379 0.8354 0.8328 0.8303 0.8276 0.8250 0.8224 0.8197 0.8170 0.8142 0.8114 0.8086 0.8057 0.8028 0.7998 0.7967 0.7936

Tablo 35.4. Termometrik eĢitlikler (Sıcaklık Cetveli) (Merck Index Ed.l3th) Sembol isimlendirme Sıfır noktası Suyun donma Standart noktası atmosfer basınçta suyun kaynama noktası °C °K Celsius derece veya santigrat Kelvin veya santigrat derecede mutlak sıcaklık °F Fahrenheit derece -178°C + 32°F 212°F Suyun donma 0°C noktası Mutlak sıfır 273.15°K 373.15°K 100°C

Tablo 35.5. Termometrik eĢitlikler. (AĢağıdaki formüller sıcaklıkların bir skaladan diğerine çevrilmesinde kullanılabilir) (Merck Index Ed. 13th ) Verilen istenilen sıcaklık °K °F C °C °K °F K-273.15 0.556F-17.8 313 Tablo 35.6. Yunan alfabesi (Merck Index 13lh) Harfin ismi alpha beta Büyük Küçük TransHarfin Büyük Küçük Transliterasyon(*) harfi harfi literasyon ismi harfi harfi A a a nu N V n B 6 veya P b xi X y 5 s ç n e l K X g d e (kısa) z omicron 0 pi rho sigma n p 2 T 0 o (kısa) C + 273.15 K 0.556F +255.3 1.8C + 32 1.8K-459.4 F

sıcaklık °C

gamma r delta A epsilon E zeta Z eta H

e (uzun) tau th i k,c 1 m

theta 0 iota I kappa K lambda A mu M

upsilon Y phi 0> chi X psi omega n

71 P P r ç veya s \J t T U y f X eh (Almancadaki gibi) ps o(uzun)

Transliterasyon : Yabancı yazıların, okunuĢları dikkate alınmadan harf harf aktarılması, harf çevirisi. Tablo 35.7. Romen Rakamları (Merck Index 13"') II I1 2 3 4 XX XXX XL L LX 60 LXX 70 LXXX 80 20 30 CC ece 40 50 CD D DC DCC DCCC 90 III IV V5 VI 6 7 8 xc IC 99 100 CM 900 XM 990 M 1000 C VII VIII IX 9 X 10

200 300 314

400 500 600

700

800

Tablo 35.8. SI Temel Birimleri (EP 5) Miktar Ġsim Uzunluk j Kütle Zaman Birim Sembol Ġsim 1 m t metre Sembol m Tanım Metre, ıĢığın vakum altında bir saniyenin 1/299 792 458'lik bir zaman dilimi içerisinde" kat ettiği mesafe Kilogram, kilogramın uluslararası prototipinin kütlesine eĢittir. Saniye, sezyum-133 atomunun temel Ģeklinin iki aĢırı saf seviyesi arasında geçiĢe uyan radyasyonun 9 192 631 770 periyotluk süresidir. Amper, ihmal edilebilir dairesel çapraz-kisımli sonsuz uzunlukta iki düz paralel iletkenle beslenen ve vakumda birbirinden 1 metre uzaklıkta yerleĢtirildiğinde bu iki iletken arasında metre uzunluk baĢına 2 X 10* newton'luk bir güce eĢit olarak meydana gelecek sabit akımdır. Kelvin, suyun üçlü noktasının termodinamik sıcaklığının 1/273.16'lık kısmıdır. Mol, karbon-12'nin 0.012 kilogramında bulunan atomları gibi bir çok temel birimi taĢıyan sistemin madde miktarıdır* Candela, verilen bir doğrultuda 540 x 10" hertz dalga boyunda monokromatik radyasyon yayan bir kaynağın ıĢık yoğunluğudur ve o doğrultudaki enerji yoğunluğu steradian baĢına 1/683 vvatt'dır

kilogram kg saniye s

Elektrik akımı

I

amper

A

Termodinamik T sıcaklık Madde miktarı n

kelvin mol

K mol

IĢık yoğunluğu iv

candela cd

* Mol kullanıldığında, temel birimler tarif edilmeli ve atomlar, moleküller, iyonlar, elektronlar, diğer partiküller veya bu gibi partiküllerin belirtilmiĢ grupları olabilmelidir (1) Uluslararası Sistemde kullanılan birimlerin tanımları Bureau International des Poids et Mesures, Pavillon de Breteuil, F-92310 Sevres tarafından basılmıĢ broĢürde verilmiĢtir. OJ Tablo 35.9. Avrupa Farmakopesinde kullanılan SI birimleri ve diğer birimler ile eĢdeğerliği (EP 5) Miktar tıim Birim Sentbol SltcnMĠbiriırılvri t>t^«r SI birimleri Uiger biTbntcriıı SI birlnrkrine

^1 N.lff'kıtm" 1 mi.ki.m iiv m! m1 Hz ms' kert' (■■m).Kfl'a.s" m. in'mV . 1 e-mu* 1«* N Mın/cm'.ıjıeJıî nırtrt ne»t.m Hık Kuvvet Ftisırç V F P m.894 75T kl'a Dinamik vıskozltc Kinematik vııkttite Knerjı W pbMal ianıytüanıyi'de ııiı'tte kart fa. 10' J ĠOĠ.sIs' ltrt-'s.1 rr.1 Hfı lmmH( .m Itrjî .cra'.4 1ġ»8J Akım yayan göç P watt W m'ke.1 ml'as mVs ıpJ.s" NnıskıT ĠSI .10" % Abftarbe 1I02 D firay Oy . metr* kare & V « r mare hür krt.kSS' 1 *n .IO'W.133.s'.olarak ifadeli Dalga sayiM Dalga boyu Al ar Hacım (•Ye karıĢ ¥ı. IĠ.s' N. n.v IH" .m* atro.m hasma bir m- dönüĢümü >• nlkrunrin A.MiR.Ui' N.m.m'.322 387 1>1 1 Tnrr.s ttsm* 11». 10'1'a-s 111'N.|iunluk V mene l. \aa'i .101 325 fa 101.^5" 1 dın^m ..UTm' mrtrv küp kg-m1 bas'iia k iktiranı sür. 133. um ı.im1 1 d> . 1 riin™. lcm". s N m.1 cmJ.323 3öt 1» 1 psi . iıfNms' llfj-j 1 Qd .125 kl»a Ihar-Hm-0.

ra-1 1 ımıM .17-10* »ıi 37-lff's1 K »hm u m-.10" nmlnı' 0 A coulomfc c bel«tel A.s 1 Cı .l yayılan encrjinir. Uluslararası sistem ile kullanılan birimler (EP 5) Miktar Süre Düz açı Hacim Kütle Çevirim Frekansı Birim Süre dakika saat gün derece litre ton dakikada dönme 1 t r.n!1 1 g 1 -i ıv'ıim». ınolsr konsantrasyon Kütle knn&antrasv™.60 dak .. 316 Tablo 35.1 kfim» m«tre küpb^mı nvnl tvxA/ m'1 mtıl.! Elektrik potir&ıyeli.. V KA- Tablo 35.3600 sn 1 gün -24 s 8fi 400 sn l°«m/I8ÛSrad 1 1 . eU'ktromntıv güç BMttrik rezistansı EU-ktnk miktarı Hır radynnüklıtırs jktivıtrti Konsantrasyon c (bir madden ini. Birimlerin ondalık katlan ve altkatları (EP 5) Faktör Önek Sembol Faktör Önek Sembol 10* eksa E 10* desı d . mfirc kvtp kg-m' babına k ibranı kj.1 mtVirtt .1 volt V mJ.W kg 1 r/dak .dak Sembol dak s gün SI birimleri değeri 1 dak .11.J A' VA1.10.k|t.k(H4.60 sn 1 s .(1/60) s. ĠM .1 dtıv1 ~ lû-1 m3 1 t .

02 0.706 1.66 2 0.75 2.025 0. Student t tablosu (Sümbüloğlu K.688 1.697 1.13 2.72 2.34 12.711 1.50 8 .12.65 3.005 Derecesi Çift Yönlü Testte 0.45 3.00 3.73 2.05 0..10 0.10 2.05 0.75 4.01 0.765 2.88 19 .72 2.78 3.26 2.50 2.685 1.81 24 .81 2.57 2.31 2.72 3.691 1.700 1.686 1.71 31.12 2.76 3.06 13 .80 .08 2.49 2.690 1.01 1 1.83 2.75 2.703 1.11 2.25 0.77 2.78 2.74 2.02 2.10* 10* 10ıJ 10" iû-f 102 10: 317 peta P tera T (Jiga C raega M kilo k hekto h deka da ıos ıo-' 10" 10" 10"u ll?a &anti c mili m mikro M nano n piko P atto 104* femto f Tablo 35.62 2.96 9.72 2.14 2.80 2.73 2.83 22 .14 3.94 2.741 2.92 17 .17 11 .36 4.727 2.50 0.686 1.000 6.98 15 .55 2.71 2. Sümbüloğlu V.54 2.688 1.01 14 .51 2.36 3.07 2. 1988) t TABLOSU Tek Yönlü Testte Serbestlik 0.16 2.692 1.95 16 .86 2.68 3.60 2.20 2.90 3.687 1.76 2.689 1.92 4.09 2.13 2.54 5.30 6.92 3 .25 10 .53 2.09 2.84 4 .695 1.71 7 .58 2.82 63.90 2.18 4.694 1.84 21 .07 2.685 1.36 9 .718 1..816 2.23 2. Biyoistatistik.90 18 .11 12 .35 3.18 2.57 3.06 2.82 23 .86 20 .71 2.52 2.03 6 .82 3.60 5 .

70 2.98 1.42 2.13 0.675 .29 2.35 2.97 1.11 4.67 2.77 2.3 0.36 2.66 1.7 0.674 .11 0.13 48 18B22 0.46 2.684 .41 1.0 0.96 1.41 2.50 368.70 0.677 .44 2.677 .22 V ar.12 694.6 1.37 2.4 7.71 2.9 301.70 2.97 1.59 2.65 1.02 1.33 2.58 Tablo 35.70 2.40 2.48 2.47 2.5 .96 2.04 1.6 36 0.684 .08 6.49 E 0.68 2.68 2.65 2.n 3.98 1.79 176.38 2.684 .63 2.36 2.75 2.68 2.680 .58 2.679 .7 0.65 1.9 5.64 2.02 1.33 2.60 2.676 .69 2.48 2.08 0.63 2.59 2.99 1.18 0.677 .06 1.14 0.2 312.17 1.33 2.46 2.96 1.678 .10 4.29 4.681 .82 S44 206.69 2.64 1.71 2.17 5.682 .3 0.» 23.47 2.683 .00 1.00 1.06 1.72 2.66 1.683 .1* t.71 2.39 2.59 2.62 2.68 2.65 1.97 1.01 1.0 o.66 1.683 .66 1.3 3.10 1.76 2.66 1.674 1.78 2.676 .65 1.7 0.98 1.99 1.04 1.675 .SĠ 0 18 6.79 2. dehydrated Amiflophylllne Ammonıum chloride Amphetamine sulfate (beıuednne sullate) Anlipyhne Antistine hydrochlorıde (anU20Ġine hydrochlofide) Apomorphine hydrocriloride Ascorbic acid Atropine sullate Aureomycin hydrochloride Barnılal sodıum UW 46.67 2.7 0.25 26 27 28 29 30 35 40 45 50 60 70 80 90 100 125 150 200 300 400 500 1000 oe 318 .06 10.66 2.678 .675 .13.38 2.674 .9 5.0 0.07 3.34 2.70 2.05 1.18 0.35 2.34 2.64 3.03 1.76 2.5 3.3 0.65 1. Izotonik değerler tablosu (Physical Pharmacy) Substance AJcohol.05 1.07 456 46 53.61 2.

0 0.2 2.5 1.08 0.17 Dibucaıne hydrochloride 379.92 (opiocnin) Ethyimorphint hydrochloride (dionın) 385.7 0.34 0.08 3.09 6.66 Ethylhydrocupreıne hydrochloride 376.7 0.9 1.32 10.20 67 0.6 1.13 0.3 0 18 11.10 2.8 0.7 0.18 0.95 (butyn sulfate) Calicine 194.0 0.7 2.7 0.12 8.25 0.50 16.3 0.0 147^03 Calcium gluconale 448.7 0.Senadryl hydrochlorlde 291 81 (dıphenhydramıne hydrochloride) 8orıc acıd 61.05 8.31 0.26 Meperidine hydrochloride 283.2O 6.52 (mercury bicfıloride) Mercuric cyanide 252.3 0.29 0.54 Epinephrine bıtartrate 333.14 Chiorobulanol (chloretone) 177.4 0.16 0 18 0.39 Calcium lactale 308.84 Butacaine sullate 710.8 3.09 4.17 0.20 5.06 10.2 4.1 0.H20 198.3 3.8 0.7 0.20 0 10 0.22 2.9 3.29 Epinephrırıe hydrochloride 219.4 0.16 0.20 0.19 Calicine and sodium benzoale Calcıum chloride ■ 2H.23 0.26 Laclose 360.12 3.11 9.7 .5 6.6 0.4 4.6 5.9 __ 4.79 (dcmsrol hydrochloride) Uercurtc chloride 271.0 0.11 5.6 1.8 3.30 Caınphor 152.92 (nupercaine hydrochloride) Emeline hydrochloride 553.3 0.56 Ephedrıne hydrochloride 201.69 Deiüose .9 2.7 0.10 0.30 0.06 8.3 0.14 4.0 0.8 3.6 3.3 0.09 2.7 0.2 1.28 17.69 Imecholyl chloride) 0.69 Ephedrine sulfate 428.0 0.17 0.5 3.14 5.7 3.5 • 3.8 1.7 0.2 0.11 10.50 Mtnlhol 156.12 0.3 0.7 0.3 0.24 0.7 0 10 6.08 2.84 (tuphthalmine hydrochlorıde) Fluoresceın sodium 376 Glycerin 92.10 5.34 3.7 0.14 6.9 2.3 0.29 1.0 0.23 0.6 3.31 Magnesium sultate ■ 7HjO 246.7 0.3 0.14 6.17 0.13 4.12 7.19 3.30 5.51 0.3 0.17 5.09 6.18 7.88 Eucaıropine hydrochloride 327.15 5.23 Chloramphenıcol (chloromyeetin) 323.77 Uethacholine chloride 195.16 0.6S Uercuric succinimide 396.0 0.09 7.09 Homalropıne hydrobromide 356.04 5.08 3.3 0.16 0 18 0.81 Cupric sulfate ■ 5H2O 249.47 Cocaıne hydrochloride 339.3 0.07 0.

2 .0 0.3 0.1 0.22 6.3 0.3 0.20 1. devamı Substance MW Phenooarö'lal sodium 254.12 0.13 372.8 7.9 0.06 0.0 0.11 0.7 0.5 3." 0.23 7.6 0.89 Sodium acid phosphate 138.85 0.02 Procaine hydrochloride 272.26 0.0 0.18 35 0.82 0.43 14.15 758.2 3.11 1.16 S.3 E V ir.76 25.21 7.14 246.7 0.13 (KHjPO.3 0.46 Physostigmme sulfate 648.7 0.3 0.06 — 303.91 Ouinıne and urea hydrochlorıde 547.4 0.27 6.7 0.24 3.18 0.4 0.0 0.7 6.45 3.9 0.27 Potassium acid phosphate 136.0 023 7.10 0.0 5.40 13.35 11.3 0.11 3.4 ~ 3.3 __ 0.0 0.14 7.7 0.3 6.11 Phertylephrın* hyrjrochloriae 203.7 0.00 (NaH.13.9 3.82 0.7 6.67 (neosyneohrin* Yıydrochloridt) Physostigmın* saiicylate 413.2 122.14 3.) Potassıum chlonde 74.71 356.11 3.0) 189.69 0.08 0 16 3.25 3.09 0.38 352.Uethamphetamine hydrxhloride (desoxyephedrine hydrochloride) Uetycaine hydrochloride Mild silver protein Uorphine hydrochloride Uorphine sullate Haptuzoline hydrochloride Iprıvme h/drochloride) ^eomycın sulfate Seostigmine bromide Iprosliemine bromide) Vicotinamide 'enicillin G potassium 3enicillin G Procaine inicinin G sodium ^nacaine hydrochlorıde Iholocaıne hydrochloride) 319 Tablo 35.19 3.73 0.0 4.20 0.0 3.32 9.11 0.20 0.20 8.7 0.15 0.22 4.48 Scopolamine hydrobromıde 438.12 4.3 0.2 0.4 0.47 588.7 0.3 0.8 3.77 Ouinine hydrochlorida 396.3 0.11 0.18 376~84 0.07 3.3 6.37 12.08 3.14 4.32 (hyoscine hydrobromide) Silver itilme 169.9 3.09 3.34 11.12 3.P04H.55 Potassıum lodide 166.14 3.33 11.45 Pilocarpinc nıtrate 271.3 0 20 3.0 5.3 0.22 Phenol 94.08 5.18 0.13 4.0 292.24 8.

13 4.2 104.36 3.14 4.21 0.4 272.31 4.06 139.17 46 358.15 5.33 0.65 21.0 0.25 9.8 60.7 0.14 3.3 0.S6 0.29 9.0 0.38 3.08 0.3 0.4 84.4 85.24 3.8 286.18 6.42 14.9 172.0 0.06 0.07 0.4 126.29 0.92 0.9 __ 0.40 13.29 555.4 268. «x&iccated Slreptomycin suilate SUong silver protein Sucrose Sullacelamıde sodium Sulladiazint sodium Sulfamerajıne sodium Sullanilamıda Sulfalhiazöle sodium Tannic acid Tetracaine hydrochloride (pontocaine hydroch(oride) Tetracycline hydrochloride Tripelennamine hydrochloridt (pyribenzamıne hydrochloride) ürea Zinc chlorid* Zinc phenolsulfonate Zinc !ullalf7H.68 22.7 0.08 4.2 480.65 21.0 144.21 0.3 0.0 0.7 0.82 0.3 0.6 254.44 0.05 __ 342.23 7.23 3.00 33.0 __ 0.6 96.92 0.3 0.43 0.7 0.02 __ 300.0 0.25 0.22 7.36 3.1 0.53 17.13 22 304.7 0.83 0.7 0.08 2.9 0.39 34 141.98 0.07 2.0 0.3 0.4 58.05 0.17 3.14 3.2.7 0.5 MW : Etkin maddenin molekül ağırlığı E V : Etkin maddenin sodyum klorür eĢdeğeri : 0. anhydrous Sodium phosphate-2HjO Sodium phosphale-7HjO Sodium phosphate'12H20 Sodium propıonale Sodium sulfite.38 4.14 3.05 1.4 149.00 0.25 4.7 0.59 19.1 0.37 5.18 6.22 7.0 291.3 0.11 0.84 287.39 13.4 178.3 0.o 0.42 14.0 0.7 0.35 2.61 20.62 20.3 0.22 7.45 1.7 0.04 6.8 1457.03 1.23 7.08 2.30 0.3 g etkin maddeye (%1 'lik çözeltinin 1 fluid ounce içindeki madde ağırlığı) suyun ilavesiyle hazırlanan izotonik çözeltinin mi olarak hacmi .13 3.7 0.09 .07 061 20.3 0.30 7.Sodium benioate Sodium btcarbonate Sodium bısulfite Sodium borate-lOHjO Sodium chloride Sodium iodide Sodium nitrate Sodium pbosphate.27 024 a.11 3.7 381.58 3.11 5.01 0.

Biyoistatistik.15.. 1988) Formül Açıklamalar S : Standart sapma Standart sapma s. Sümbüloğlu V.ATg /!: Etkin maddenin %1 'lik çözeltisinin donma noktası alçalması Lise : Kan ve gözyaĢı sıvısı ile izotonik konsantrasyondaki etkin maddenin molar donma noktası alçalması 320 Tablo 35.. Ġstatistiksel değerlendirme formülleri (Sümbüloğlu K. Elek numaralan (değerler mikrometre olarak verilmiĢtir)(EP 5) Aralıkların Toleransı cieK numaraları Bir aralık Ortalama için maksimum aralıkların (Aralıkların tolerans toleransı standart ölçüleri) +X ±Y 11200 770 350 8000 600 250 5600 470 180 4000 370 130 2800 290 90 2000 230 70 1400 180 50 1000 140 30 710 112 25 Tel Çaplan Ortalama Önerilen Kabul elek geniĢliği standart edilebilir toleransı ölçüler sınırlar +Z d dmaks dmin 560 2500 2900 2100 430 2000 2300 1700 320 1600 1900 1300 250 1400 1700 1200 190 1120 1300 950 150 900 1040 770 110 710 820 600 90 560 640 480 69 450 520 380 .: Örneklem ortalaması 3? : Standart hata t : Seçilen yanılma düzeyi (a ) ve n-1 serbestlik derecesinde t tablosundaki değer 321 Tablo 35.tr? ' n n-1 Varyasyon Katsayısı Standart Hata V= Üx100 '■' : Örneklerin aldıkları değerlerin karelerinin toplamı ■-i : Örneklerin aldıkları değerlerin toplamı n : Örnek sayısı V : Varyasyon katsayısı S : Standart sapma X : Örneklem ortalaması x : Standart hata S : Standart sapma n : Örnek sayısı ' : Evren ortalaması Evren ortalaması güven sınırları Y— •*^.14.

3 77.1 81.9 Na.S2O3.6 3.6H2O ZnNO3. Vı H2O KC2H3O2 LĠC1.10H2O BaCl2.5 35 35 38 42 32.3 (NH4)2SO4 39.5 43 18.2H2O K2Cr04 Pb(NO3)2 Na2CO3.5H2O 22.3H2O 20 22. Bazı katı maddelerin aĢın doygun sulu çözeltilerinin kapalı bir sistemde ve belirtilen sıcaklıkta sağladıkları % nem oranları (CRC Handbook and Chemistıy and Physics 57lh ed) Katı faz t°C H3PO4.5 87 24.1 84 86 NaC2H3O2.5 88 20 20 20 88 90 92 103.8 24.16.8 T12SO4 104. 2H2O 20 108 20 20 20 25 30 20 25 30 20 20 Katı faz t°C /o nem 75 75 76 76 78 79.10H2O NaBrO3 NaCl.5 51 . 2H2O KNO2 KCNS Nal Ca(NO3)2. KNO3 ve NaNO3 16.7 3.9 7.5 81 81.8 4.7 84.7H2O 52 24.6H2O K2CO3 2H2O K2CO3.6 5.1 -- 54 43 34 27 22 18 15 13 - 315 224 160 125 90 63 45 32 30 360 260 190 150 104 72 52 37 35 270 190 130 106 77 5438 27 24 Tablo 35.500 355 250 180 125 90 63 45 38 322 89 72 58 47 38 32 26 22 — 18 13 9.4H2O NaHSO4.9 NH4C1 NH4C1 (NH4)2SO4 (NH4)2SO4 KBr KHSO4 Na2CO3.6H2O CaCl2.39 30.4 18.H2O 24 168 20 20 100 100 /o nem 9 13 15 20 NaC103 (NH4).49 NH4C1 24.6H2O CaCl2.5 92 24.5 88.4 ZnSO4.H2O KC2H3O2 KF NaBr CaCl2.SO4 H2C2O4.5 44 20 20 100 20 45 47 50.5 79.5 31 20 20 10 5 20 18.6H2O CaCl2.6H2O CrO3 CaCl2.

5 56 18.29 .71 0.78 0.00 0.2 TINO-.5H2O 71.33 0.25 0.7 100.7H2O NaF 20 30 25 20 20 5 20 100 20 20 92 92.5 52 18.84 0.00 0.75 0.6H20 NaC103 Ca(NO3)2.15-0.6 Pb(NO3)2 69.19 0.78 0.5 56 100 20 20 20 30 100 25 20 58 65 66 56.NaCr2O72H2O Mg(NO3)2.29 0.87 0.1 94.57 0.4H2O NaNO2 NH4CI ve KNO3 KBr NH4C1 ve KNO3 NH4CI ve KNO3 323 20 100 52 54 K2HPO4 NH4H2PO4 NH4H2PO4 Na2SO4.75 1.7 95 95 96.9 93 93 93.7 Tablo 35.10H2O NH4H2PO4 Na2SO3.14 Bizmut subsalisilat 0.28 0.12H2O 20 68.45 1.50 Bizmut subkarbonat 0.2 ZnSO4.17.3 98.67 1.2H2O Mg(C2H3O2)2.7H2O Na2HPO4.6 98 98 24.24 0.2 CuSO4.68 0.70 0.37 0.6 TICI 100.67 0.67 0.1 99.01 0. Bazı madde ve ekstrelerin yer tutma faktörleri Witepsol için Yer tutma faktörü Madde adı Alum Aminofilin Aminopirin Anestezin Aspirin Atropin sülfat Balıknefsi Barbital Belladon ekstresi Benzoik asit Beyaz balmumu Bizmut subgallat Bizmut subnitrat Borik asit Çinko oksit Çinko sülfat Kakao yağı için Yer tutma faktörü (f) (f) 0. 72.6H2O Ki NaBr.4H2O Mg(NO3)2.63 1.40 0.00 0.87 0.50 0.

77 0.72 Sodyum fenobarbital - .50 - 0.28 1.90 0.97 0.91 Kodein hidroklorür 0.62 0.44 0.76 0.78 Fenol Gallik asit Gliserin Hidrokortizon Hintyağı Ihtiyol iyot Kafur Kafein Katı parafın Kinin hidroklorür Kloral hidrat Kodein fosfat 324 Tablo 35.71 0.71 0.00 0.80 0.84 0.65 0.81 1.65 0.53 0.12 0.83 0.68 0.90 0.35 0.23 0.67 0.75 1.76 1.25 0.71 0.83 0.78 0.17.78 1. Devamı Madde adı Kokain hidroklorür Mentol Morfin Hidroklorür Opium (toz) Parasetamol Peru balsamı Potasyum iyodür Prokain Rezorsin ġahsilik asit Salol Sitrik asit Sodyum bromür Sulfatiyazol 0.83 1.85 0.90 0.80 Hamamelis ekstresi 0.74 Kakao yağı için Yer tutma faktörü VVitepsol için Yer tutma faktörü (f) (f) 0.Efedrin hidroklorür 0.00 0.62 Papaverin hidroklorür 0.00 0.49 1.

Tannik asit Tetrasiklin hidroklorür 325

0,61

0,68 -

ġekil 35.1a. Grafik kağıtları, (milimetrik kağıt) i I Kitap formatına bağlı olarak küçültülmüĢtür. 326 ġekil 35.1b. Grafik kağıtları.. (2 log x mm (Chart Well - Graph Data Ref. 5521) * Kitap formatına bağlı olarak küçültülmüĢtür. 327 ġekil 35.1c. Grafik kağıtlan. (Weibull - log-olasılık)* oooo //// // /// //»90.00 80.00 70.00 60.00 50.00 -40.00 30.00 20.00 ... .......^--"""" ^___.----" I

5.00 -

3.00 2.00

0.50 -

0.30 0.20 ĠDÎ ıll cc >n ı 0.10 * Kitap formatına bağlı olarak kiiçültülmOĢtflr. 328 ġekil 35.2. Üçgen faz diyagramı 100% 20% V\ÂAAaaAaAA B 329 KAYNAKLAR Ağabeyoğlu, Ġ., Doğanay, T., Çelebi, N., Acartürk, F., Üstün, G., Ocak, F., ĠĢcanoğlu, M., Erden, N., Takka, S., Ataberk, P., Ocak,- Ö., Değim, T., Değim, Z., KıĢlal, Ö. "Farmasötik Teknoloji Laboratuvar Elkitabı" 2.Baskı, Ankara, 1990. Ağabeyoğlu Ġ., Çelebi N., Ocak F.. Değim T., Takka S., Teksin Z.ġ., Uslu A., Parlatan Z., Ġmren S.G., Doğanay T., Acartürk F., Ocak Ö.H., Değim Z.G., Türkoğlu A., CoĢkun Ö., Yetkin G., Senkoylu A., Sever S., "Farmasötik Teknoloji Laboratuar El Kitabı" 3.Baskı, Ertem Matbaa,

Ankara, 1999. Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Parenteral Çözelti Merkezi, Hemodiyaliz Çözeltisi. Aulton, A.E., "Pharmaceutics, The Science of Dosâge Form Design", 2nd ed., Churchill Livingstone, Edinburg - London - New York - Oxford Philadelphia - St Louis - Sydney - Toronto, 2002. Avis K.E., Lachman L., Lieberman H.A., "Pharmaceutical Dosage Forms: Parenteral medications", Volume 1, Marcel Dekker, Inc., New York, 1984. Avis K.E., Lachman L., Lieberman H.A., "Pharmaceutical Dosage Forms: Parenteral Medications", Volume 2, Marcel Dekker, Inc., New York, 1984. Banakar U.V., "Pharmaceutical Dissolution Testing", Marcel Dekker, Inc., NewYork, 1991. Barry, B.W., "Dermatological Formulations", Marcel Dekker, Inc., New York-Basel, 1983. Baykara T., "Eczanelerde Ġlaç Üretimi - I Katı Ġlaç ġekillerinden Kapsüllerin Eczanelerde Hazırlanması", TEB 6. Bölge Samsun Eczacı Odası Dergisi, s.22, Ocak 1987. Baykara T., KarataĢ A., "Preparation of Acetaminophen Microcapsules by Coacervation-Phase Separation Method", Drug Dev. Ind. Pharm., 19(5), 587-601, 1993. Baykara T., Yüksel N., "The Preparation of Prolonged Action Formulations in the Form of Semi Solid Matrix into Hard Gelatin Capsules of Oxprenolol, I- Thermocap Method", Drug. Dev. Ind. Pharm., 17(9), 1215-1227, 1991. Baykara, T.,Yüksel, N., "The Preparation of Prolonged Action Formulations in the Form of Semi Solid Matrix into Hard Gelatin Capsules of Oxprenolol, II- Thixocap Method", Drug. Dev. Ind. Pharm., 18(2), 233243,1992. 331 Bayraktar-Alpmen, G., "Kozmetik Preparatlar", Nurettin Uycan Matbaası A.ġ., Ġstanbul, 1978. Benita S., "Microencapsulation: Methods and Industrial Applications"

Marcel Dekker, Inc., New York, 1996. Bozkır, A., Aydınlı, A., "in Vitro Release Study of Lidocaine Hydrochloride From Ophtalmic Gels Containing Polyacrylic Acid Polymers", Bolletino Chimico Farmaceutico, 136 (8), 550-555, 1997. Bozkır A., Kılıçarslan M., "Enemalar ve Enema Formülasyonlarmda Yeni GeliĢmeler", Ankara Ecz. Fak. Derg., 26(1), 36-51, 1997. British Pharmacopoeia, The University Press, Cambridge, 1980. British Pharmacopoeia, Stationery Office Ltd., London, 1999. Bühler V., "Generic Drug Formulations" Fine Chemicals, BASF, 4th ed., 2001. Canefe, K., Bozkır, A., Aydınlı, A., Çomoğlu,T. "Investigation on Formation of Tablets From Theophylline Micropellets by Stepped Rimmed Flatpan Method" Bolletino Chimico Farmaceutico, 136 (9), 589-592, 1997. Canefe, K., "Chorda Resorbilis Aseptica", Turkish Standard, No:3497, TSE Ankara, 1980. Canefe,K., Bozkır,A., "An Investigation of Stabilities on Tablets and Capsules Dosage Forms", Pharmacia, 30(3), 126-135, 1990. Canefe,K., "Ġlaçların Stabilitelerinde Sıcaklık ve Nem Değerleri", Aylık Rapor, 4 (30), 2, 1991. Canefe,K., Bozkır,A., " The Limitations and General Defmitations on the Stability Investigations of Drugs under Different Climatic Conditions", Pharmacia, 31(3), 129-145, 1991. Canefe.K., Duman,G., "Selective Drug Delivery and Targeting", J. Fac. Pharm. Ankara, 23, 53-63, 1994. Canefe.K., Özyurt,C, "Safety Closure and Packaging for Drugs", Standard, 25(296), 16-18, 1986. Canefe, K., Özyurt,C, "Studies on the Formulation Parameters and Technologies of Pilot-Production of Micropellets", Doğa, C 10(1), 1220, 1986. Carstensen, J. T., Rhodes, C. T., "Drug Stability", Marcel-Dekker Inc.,New York, 2000. Carstensen, J.T. "Pharmaceutics of Solids and Solid Dosage Forms", John Wiley& Sons, New York, London, Sydney, Toronto, 1977. CRC Handbook and Chemistry and Physics 57* ed. Weast, R.C., CRC Press Inc., 1976-77. Dittert L.W., "American Pharmacy" Sprovvls', Seventh Edition, Lippincot Comp., 1974.

332 Elsner, P., Maibach, H.I., "Cosmeceuticals", Marcel Dekker, Inc., New York-Basel, 2000. European Pharmacopoeia, 5th Ed., Council of Europe, Strasbourg, France, 2004. European Pharmacopoeia, 4th Ed., Council of Europe, Strasbourg, France, 2002. Fahrig, W., Hofer, U., "Die Kapsel:Grundlagen, Technologie und Biopharmazie einermodernen Arzneiform", Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft, Stuttgart, 1983. Geçgil, ġ. "Farmasötik Teknolojiye BaĢlangıç", Cihan Matbaacılık, Ġstanbul, 1991. Gönül, N., "Çok Fazlı Sistemler I: Yüzey Kimyası ve Kolloidler", Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 2000. Gönül, N., "Çok Fazlı Sistemler II: Süspansiyon ve Emülsiyon Teknolojisi", Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 2000. Grimm,W.,"Stability Testing of Drug Products", Wissenschaftliche Verlag.mbH, Stuttgart, 1987. Gürsoy, A., Dortunç, B., Akbuğa, J. "Farmasötik Teknoloji Uygulamaları 1", Papirüs Basım Sanayi, Ġstanbul, 1992. Gürsoy, A., Dortunç, B., Akbuğa, J. "Farmasötik Teknoloji Uygulamaları 2", Papirüs Basım Sanayi, Ġstanbul, 1992. Gürsoy A. Z., "Kontrollü Salım Sistemleri", Elma Bilgisayar Basım, Ġstanbul, 2002. Gürsoy A.Z., "Farmasötik Teknoloji - Temel Konular ve Dozaj ġekilleri", Piksel BiliĢim Ltd. ġti., Ġstanbul, 2004. Gürsoy, A., et al.,"Kontrollü Ġlaç SerbestleĢtiren Sistemler", M. Ü. Eczacılık Fak. Yayınları No:469/5, Ġstanbul, 1989. Güven, K.C., "Tıbbi ve Kozmetik Formüleri" lO.Baskı, Nobel Tıp Kitabevleri, 2001. Güven, K.C. "Tıbbi Formüler", Çelik Cilt Matbaası, Ġstanbul, 1969. Güven, K.C, "Ġlaç Endüstrisi Teknolojisi, Cilt II: Katı Preparatlar", Hüsnütabiat Matbaası, Ġstanbul, 1979. Harry, R.G., "Harry's cosmeticology", 7th ed., Ed.: Wilkinson, J.B., Moore, R.S., George Godwin, London, 1982. Heckel R.W., "Density-Pressure Relationships in Powder Compaction",

. Lea and Febiger. 1986.. Çelebi. Ankara. Lea&Febiger.. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. "Genel-Endüstriyel Farmasötik Teknoloji II ve Ġlaç Sanayinde Organizasyon Uluslararası Ġyi Ġmalat (GMP). New York. Sci. Lachman L. Ağabeyoğlu.S.T. E.. Ankara Üniversitesi Basımevi. Kaynar-Özdemir N... Özyurt. Ankara. Philadelphia. 1985.A. Ġzgü.A. Kaning J. N. 221. Ġzgü. 23. "Asetaminofen'in Koaservasyon-faz AyrıĢması Yöntemiyle Mikrokapsüllerinin Hazırlanması" Yüksek lisans Tezi.I..Soc. Hickey.. 3rdEd.Kontrol (GLP) KoĢulları.M.. "The Theory and Practice of Industrial Pharmacy". J. Lieberman H. Higuchi T. Acartürk. 1963. H. C.Theoretical Consideration".. M. Kaynar. Crowell J. "Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji Öğrenci Deneysel ÇalıĢmaları".Trans.923-931. Ġzgü. Baykara. L. Kanig. Rieger. G... Ankara Üniversitesi Basımevi. A. Ağabeyoğlu Ġ. Fabrika ve ÇalıĢma Güvenliği".L. Ankara Üniversitesi Basımevi.. 1984.H. 1983. Philadelphia. "Dependence of Reaction Velocity Upon Surface and Agitation I .. "The Theory and Practice of Industrial Pharmacy".. H.Ü.A.P. 1961. "Pharmaceutical Dosage . T."Pharmaceutical Inhalation Aerosol Technology". 1145-1149. S. 333 Hixson A.J. 1988. KarataĢ A.. 4 (8). "Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji I". E. 671-675. Lachman L. 52. J. 1989. A.. A.. E.. Banker.. N. Eng. 1970. Tarımcı. Pharm. Ind. Lieberman H. K. Alkan. Pharma..L. Lieberman. 656-662. Ercan. N...W. Met.. Canefe.A... Ankara..E. Chem.. F. "Studies on Sustained Release VI: Lipid Matrix Tablets Prepared by Employing Hydrogenated Gastor Oil" . Ankara. MarcelDekker Inc. 1992. 1931. "Mechanism of Sustained-action Medication: Theoretical Analysis of Rate of Release of Solid Drug Dispersed in Solid Matrices".M.

. ġ. 1966. "Studies on Floatîng Dosage Forms of Furosemide in Vitro and in Vıvo Evaluations of Bilayer Tablet . AmsterdamLausanne-New York-Oxford-Shannon-Singapure-Tokyo. Ankara (1994).H. New York. Reynolds.. 334 Martindale. London.. Özdemir N. 1989.. Özdemir N.. 1996.. Ecz... 1977. 16th Ed. 2ııd Ed. Elsevier. Mitsui. A.H. Lüdde K. Fak. Ordu ġ..F.B. Mack Publishing Comp. Inc. Lieberman H.. New York-Basel-Hong Kong. II". "Yüzen dozaj formlarının in vitro-in vivo incelenmesi"..W. Ankara Univ. Easton.. New York... Mec.73-80.A. Lachman L. Lieberman H.. "Pharmaceutical Dosage Forms: Tablets. 29th Edition. Martin A.B. Marcel Dekker. "Pharmaceutical Dosage Forms: Tablets Volume 3". Schwartz J. Mitra A..... Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Inc. Doktora tezi. "Pharmaceutical Dosage Forms: Tablets Volume 2". Technol.. New York.: Wade. "Ophthalmic Drug Delivery Systems". 1996.B. Basel. Rhemington's Pharmaceutical Sciences. 1989. K. "New Cosmetic Science"... Ordu. Inc.. Marcel Dekker. Lieberman H. Schwartz J. Reynolds. Lachman L. 4* Ed. 21:393.K. The Pharmaceutical Press. Flanner H.W. Marcel Dekker. 1989...F. "Furosemidin Çözünme Hızının PVP ile Katı Dispersiyonlan Hazırlanarak Artırılması".E... 1989. James E. Moore J.F..Ü. Ordu ġ.. Martin E. "Mathematical Comparison of Dissolution Profıles". Marcel Dekker.. Marcel Dekker.A. "Physical Pharmacy". 2nd Ed. 1997. Inc. 27* Editidion.. The Extra Pharmacopoeia . Lippincott Williams&Wilkins. Pharm.. June. 1989..A. T. 2nd Ed. Cook E. Kawakita. Ed. 1992. 25(2). Schwartz J. Ed.. 1993.. Inc. USA.. Martindale the Extra Pharmacopoeia. A.. Pharmazie. "Die Pulverkompression". Özkan Y.. London the Pharmaceutical Pres. Lachman L..Forms. New York. 1994. Vol. J. Volume 1". 64-74.

Canefe. Burgess Publishing Company. "Safety Closure and Packagmg for Drugs". Ed. "Controlled Drug Delivery. 1987. 413-416.. 135(9). 1989.L. Özyurt.... 25:55(3).A.. "Pharmaceutical Technology Fundamental Pharmaceutics". Macmillan Publishing Co.Ü. Doktora tezi. 1971..K. Burgess Publishing Company. "Modifıed Release Drug Delivery Technology". Bolletino Chimico Farmaceutico. Parrott. Rathbone M.L. Marcel Dekker. Marcel Dekker. Pharmacia.26 (8). Inc.R.Sağhk Bilimleri Enstitüsü. 1996. 524-527. "Mikropelletlerin Pilot Ġmalat Teknolojileri ve Formülasyon Yapılan Üzerine ÇalıĢmalar".K. C. Ind. E. New York. 335 Rawlins.. 2000. Doğa .R. E. 1977. Özyurt.. 2003. Lee V.. 53 (2).. Inc. M... Minneapolis.. "Bentley's Textbook of Pharmaceutics".. 2.J... "Controlled Release of Drugs:Polymers and Aggregate Systems" . Minnesota. Inc. "Drug Release From Lipid Matrices I: Influence of Formulation Factors on the Release of Water Soluble Drug". Rosoff. "Experimental Pharmaceutics". Özdemir N. Akın. "Aerosol Formulations Which Form Antiseptic Film and Evaluation of Their Antiseptic Effects". "Drug Release From Lipid Matrices II : Influence of Formulation Factors on the Release of Slightly Soluble Drug". Fundamentals and Applications". New York. New York... E.L. Açta Poloniae Pharm. Özyurt. Pharm. 20* Ed. A. Ed.. Robinson J. 1977.857-866. Özyurt.H...Drug Dev. Hadgraft J.. Özalp B.S. 43-49. Remington: The Science and Practice of Pharmacy. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Özalp B.: A. Roberts M.1985.A. 4*. 1984. USA. 1996. 2000.. Yüksek Lisans tezi. 107-110. 1992. Gennaro.C. Özdemir N. Canefe.. Saski W. "Ülkemizde Topik Amaçla Kullanılacak Ġlaçların Aerosol Sistemlerinin GeliĢtirilmesine ĠliĢkin ÇalıĢmalar".Formulatıons" . 8th Ed. A. C.Ü. C. Parrot. 3nd Ed.

13..1986. 16.03..." Biyoistatistik. Gaz Bezi-Hidrofıl Türk Farmakopesi-I... Kanık A. Pharmacia-JTPA.. Sümbüloğlu K.. Ġlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü..10. Chemische Werke Witten.....04..E.. Cerrahi Ġplikler TS 5540. 209. 9.Der.. 1974. Baykara. Plasterler TS 4397. Ġstanbul. Model-dependent and -independent methods"... Introduction to Colloid and Surface Chemistry.. 11. Y. 167 . M.. Sağlık Bakanlığı. Thirteenth Edition... 07. J.Bil. FABAD Farm. Shaw. TS 1324.02.1985..1988.. 1961. 1989.... "Ġlaç TaĢıyıcı Sistem Olarak Mikroküreler ve Hazırlama Yöntemleri".Enjeksiyon Preparatlannda Kullanılan TS 4786. 231-245. 1998.F.VCH Publishers.. 2004. Hatipoğlu Yayınevi. 2004.... N. Yüksel. USP 27....C.. Ġstanbul.J..04. Witepsol "Suppository excipients Witepsol®". Sümbüloğlu V.4l AkıĢ hızı.. 57-67. Yüksel N. 07.05.. New York..... D. Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu. Buttenvorths.62. 1991. 01..... The United States Pharmacopeia. United States Pharmacopeial Convention. 2000. KauçukTıpalar-Liyofilize preparatlar için TS 6077. Hidrofil Pamuk TS 4865. Inc. Ed.... "Comparison of in Vitro Dissolution Profıles by ANOVA-based. 336 DĠZĠN Ağız bakım preparatlan.. 1997. Lastikler TS 3957. Cam Ġlaç ġiĢeleri TS 5461. T. Baykara..1988... 2004. 2nd. Pharm. "Ek 2. 25. The Merck Index.. Merck&Co. T. 05...1974... 31:54-68.... Türk Kodeksi..1988.152 Ağız boĢluğuna uygulanan çözeltiler.T. T. ġti.. Yazan.. Inc.. "Kozmetik Bilimi". Int. 1970.. "Katı dispersiyonlar 1.02.1983.Inc.. Ankara. ġumnu...02. Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Teorik inceleme".. Kauçuk Tıpalar.. 1984..1986. Milli Eğitim Basımevi..1986.. London.

............ Büyük hacimli....... 273......................302 Ambalaj malzemesi...46 Ġrrigasyon için steril su............... 46........52 Cam kap........154 ....... 272.............. 56.......................................171.............59.........221 Basılabilirlik...... 194.....................................................300 B Bağlayıcılar......175 Bebek preparatları..138 Arayüzey gerilimi..220 Aktivasyon enerjisi........................................46 Arrhenius denklemi.......46 Enjeksiyonluk su. 250 Plastik kap..........................251 Antiperspiranlar............... 263............. 274................AkıĢkan yatak yöntemi.....270..46 Yüksek derecede............................................. 172....74 ArıtılmıĢ su............46 Büyük hacimde enjeksiyonluk su .................................49...................................302 Aspirinin dayanıklılığı............. 176......46 Ġnhalasyon için steril su................ 275 Steril arıtılmıĢ su...................................................................... Ġlaç kapları..................................46 Bakteriostatikli enjeksiyonluk su.......46 AmbalajlanmıĢ.....................51 Kauçuk tıpa.........

..... 208... 41.. 257...................195 Dolgu maddeleri.............. Apparatus 1).................. 241 Çözünme testi........... 184...210 Burun preparatlan... 241 Dağıtıcılar......................................196 Doğrudan tabletleme ajanları.. 8........ 5.............195 DeğiĢtirilmiĢ salım (modifîye salım)...........171.. 178 .... 237......................7.......213 Birinci derece kinetik............179............. 249 Döner palet (paddle.............223 Çözünürlük.........138 Depilatuvarlar.. 190.......... 232.....120 Depo (membran) sistemler..............287 Çözeltiler......... 194 Doz tasarımı.... 242 Deodoranlar....................243 Deri krem ve losyonları.... 208 Dudak boyalan........ 223........131 Doğrudan basım yöntemi.. 199......... 276 Çözünme hızı..... 199....141 Duyarlılık. 213 Döner basket (paddle.............Benzerlik faktörü ..................................145 Deplasman faktörü..................... 69......................................................... Apparatus 2)..4.......................248...... 12-15...............3.........55.... 70 Efervesan granül.....185 D Dağılma testi..f2.................177...190.....................

..........36.. 207 Elek analizi........ 156 Emülsiyon......................204 Emoliyan özellik.....63.............. Kuru zamk (Kontinental) yöntemi ..100 Emülgatör..........91 YaĢ zamk (ingiliz) yöntemi......................................293 Terapötik geçimsizlik...293 Fiziksel geçimsizlik.....................................................98 Gargara........................... 39 Eritme-çözme yöntemi..... Farmasötik geçimsizlik...240 Eliksir......Efervesan tablet.....160..13....................................................213 Flaster................194.........37..........................91...... 38..... 92 ġiĢe yöntemi.... 99 337 Hidrofobik jeller......................f...... 67........152 Geçimsizlik.................43.... 119.....................183 Cerrahi malzeme... 98........293 Geometrik seyreltme............................... 66.205 Fark faktörü .............. 161..................37 Emme tableti.................93.............158 .......................................91................................... 109................293 Kimyasal geçimsizlik..................63 Çiğneme Tableti...................... 162................................................... 92 Enema.

167 HızlandırılmıĢ stabilite................................... 197 Briket tablet (Slugging).....Glidantlar...........................175....................... 179............... 176..63.....283 Göz damlaları......283 Granül...............196 GüneĢ preparatları......... 197.........................................................................281...............302 Hidrodinamik dengeli sistem................... 180.................. 109............ 203 Kuru granülasyon....172.......................... 303 YaĢ granülasyon...... 94.............. 217.......................141 H Hausner indeksi.................. Göz banyoları..... 65 Higuchi eĢitliği.........92..............68 Hidrofil pamuk..... 196..................... 221......... 93.......... 196............. 218.....161. 282 Göz içi sistemler (Oftalmik insertler) .... 230 .165 Heckel eĢitliği..210 HLB................ 64............... 192 K Kaplama..196 Göz preparatları.........245 Hidrofil gaz bezi...283 Yarı katı göz preparatları............ 175.212 Hixson-Crowell küp kök kanunu......... 197-199 Dönen silindirler arasında sıkıĢtırma (Roller compaction)........... 156............. 176....

.221.....222...............187....218.................... 303 KaĢe... 222 Koruyucu kaplama.............................................. 198 Lapa..ġeker kaplama.168 Kolloidal dispersiyon....... 231.............98.... 216 Liniment......289.......... 188.....................237...................... 226 Film kaplama................220................ 179..........40.. 191.......................165...163 Kozmetikler....................98 Yağsız krem.............83 Kollodyon...................................... 190 Küme hacmi. 290 Küme dansitesi.....183 Kawakita eĢitliği......209...... 224 Alt kaplama.. 224.....................................................................222.......................303 Katı çözelti.....................179.......................................................... 190................99 Lineer regresyon..................41 Kollutuvar..................................222.............................219 Kapsül...240 Kütle tekdüzeliği.......................163...131 Krem.......... 225 Renk kaplama....44 Konsolidasyon.................... 134 Kulak preparatları.96 .......98............. Yağlı krem... 225 Düzeltici kaplama..............169.......................................................................

..........229 Mikroküre. 49 Jel Hidrofılik jeller....228.. 116........195.. 233 Faz ayırımı-koaservasyon yöntemi 229 Basit koaservasyon........ 119............................. 108................ 147 Lubrikantlar..... 125 Sürekli akıĢ hücresi (flow-through celi Apparatus 4)........................ 299 Ġyon değiĢtirici reçine....... 104...241 Supozituvarlar...89................... 190..........223 Ġlaç etkileĢmeleri.......208 .......223 338 Mikrokapsii!...... 199. 196 Ġçerik tekdüzeliği..........................247 Mum matris............243 Ġnert matris..... 109..... 235 Kompleks koaservasyon......247 Hidrofılik matris..239.....46...... 293....... 107..283... 232...............................179..98 M Matris sistemler.......................247 Merhem... 230............103....... 146..............................229.......... 198.........................237 Mikropellet... 124.. 113.........155 Mikrobiyal kalite tayini...... 231................................................190..Losyon............ 105.

........................... 78 ġampuanlar.....................147 ġiĢme kontrollü sistemler............................... 132 Ovüller...244 ġurup..183 Pansuman malzemesi.. 101... 244 Ötektik karıĢım......... 235..303 Plastizer..............100....................301 RHLB.......240 Pasta.........................152 Polimer.....................................63 Partikül büyüklüğü ve dağılımı.303 Pilül............................93.......128 Ozmotik kontrollü sistemler..........171..198 .. 236...........................................83................................Süspansiyon......................... 284....... 174...................... 37..111....... 240...94 Tablet kontrolleri...... 172.................. 28-31.......... 225 0-0 Okluzif özellik........... 303 N Newtonian sıvılar..................198 Tablet makinası.............................26....................84....77........................ 33-35. 272... 158.........218.........137 R Reaksiyon hız sabitesi.............................. 85............... 78 Non-Newtonian sıvılar....77..... 244 Pudra.....................

..........219.......................... 187......... 165 Sink koĢul.................192.......................143 V-W Viskozluk........... 229 Sedimentasyon hacmi.......88 Sert jelatin kapsül 186.. 192 Sıfır derece kinetik...............SSM) ........117.191....... 191......211................. 6 Termokap...........150 Tiksokap.........158 TraĢ preparatları.................. 220............................... 193 Tıbbi flaster.......................................................................325 Wurster cihazı.........163......... 190.....................77................ 78 Kinematik viskozluk................ 5........................192.............3..................................... 193 Toz öğütücüler .71 Supozituvar sıvağları.. 4............................................. 192 ...... 78 Viskozimetreler.................................................değirmenler.....209 Stabilitetesti...................................77....244 Weibull dağılımı...............................210 SıkıĢtırılmıĢ dansite.Terazi......................................... Dinamik viskozluk............. 119 Yarı-katı matris (Semi-solid matrix..300 Steril katgüt..98 Tırnak preparatları.........78-81 Vücutta aĢınan sistemler........

....................100 Yer tutma değeri......237.........240 Yüzen dozaj formu......................98.... 101.. 167...................................246 Yüzey etkenlik......8......99.......... 105 Yarı katı sıvağ.. 74-76 339 ............... 166........Yarı katı preparatlar................................74 Yüzey gerilimi.........120 Yığın açısı...........

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful