Kapat Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Teknoloji Anabilim Dalı ki-** »"• Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Teknoloji

Anabilim Dalı Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları Yayın No: 95

Farmasötik Teknoloji Deneysel Uygulamalar Kitabı
Asuman Bozkır Nilüfer Yüksel AyĢegül KarataĢ NurĢin Gönül Canan Hasçiçek Nurten Özdemir Kandemir Canefe Tamer Baykara Müge Kılıçarslan Tangül Kılınç-ġen Nilüfer Tarımcı Tansel Çomoğlu Bu kitabın hazırlanmasında son aĢamada, yazım hatalarının bir ilkeler bütünü doğrultusunda düzeltilmesi, sayfa düzeninin yeniden oluĢturulması ve bilgisayarla bazı formatlama çalıĢmaları sırasında göstermiĢ olduğu titizlik ve özveri için Anabilim Dalımız AraĢtırma görevlisi Uzm.Ecz.Ongun Mehmet SAKA' ya, kitap yazarları adına sonsuz teĢekkürlerimizi sunuyoruz. Farmasötik Teknoloji Deneysel Uygulamalar kitabının, fakültemizden veya fakültemiz dıĢından olan tüm öğrencilere, Farmasötik Teknolojinin değiĢik konularında bilgi edinmek veya bilgilerini yenilemek isteyen herkese çok yararlı olacağına inanıyoruz. iv

içindekiler Önsöz iii-iv Ġçindekiler v-xi Bölüm 1 1. GĠRĠġ ve ÇALIġMA ESASLARI 1 1.1. Pratik ÇalıĢmalarda Uyulması Gereken Kurallar 1 Bölüm 2 2.T ARTIM ve ÖLÇÜM 2 2.1. Genel Kurallar 2 2.2. Reçete Terazisi 2 2.3. Sıvıların Ölçülmesi 7 2.4. Alkol Hesaplamaları 8 Bölüm 3 3. FARMASÖTĠK ÇÖZELTĠLER 12 3.1. Aromatik Sular 27 3.2. ġuruplar 28 3.3. Eliksirler 35 3.4. Enemalar (Lavmanlar) 37 3.5. Kollodyon 40 3.6. Ağız BoĢluğuna Uygulanan Çözeltiler 41 3.6.1. Ağız sulan 41 3.6.2. Gargaralar 43 3.6.3. Kollutuvarlar 44 Bölüm 4 4. SU VE KONTROLLERĠ 46 Bölüm 5 5. AMBALAJ MALZEMESĠ VE ĠLAÇ KAPLARI 51 5.1 .Kauçuk Tıpa Kontrolleri 52 5.1.1. Fiziksel kontroller 53 5.1.2. Fizikokimyasal kontroller 53 5.1.3. Kimyasal kontroller 54 5.1.4. Biyolojik kontroller 55 5.1.5. Sıcaklıkla ilgili özelliklerin tayini 55 5.2. Cam Kap Kontrolleri 55 5.2.1. Fiziksel kontroller 57 5.2.2. Hidrolıtik direnç testi 57 5.3. Plastik Kaplar 59 5.3.1. Sulu parenteral infüzyonlar için plastik kaplar 60 5.3.2. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için steril plastik kaplar 60 5.3.3. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil 61 klorür) boĢ steril kaplar

5.3.4. Antikuagülan çözeltisi içeren insan kanı için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) steril kaplar 5.3.5. Kan ve kan bileĢenlerinin transfîizyonu için setler Bölüm 6 6. PANSUMAN MALZEMESĠ VE CERRAHĠ MALZEME 6.1. Hidrofil Pamuk 6.1.1. Fiziksel kontroller 6.1.2. Kimyasal kontroller 6.1.3. Batma süresi tayini (Hidrofîllik) 6.1.4. Su tutma yeteneği 6.1.5. Nem miktar tayini 6.1.6. Topak tayini 6.2. Flasterler 6.2.1. Fiziksel kontroller 6.2.2. YapıĢkanlık kontrolü 6.2.3. Su buharı geçirgenliği 6.2.4. Suya dayanım 6.2.5. Uzama kontrolü 6.2.6. YapıĢtırıcının çinko oksit içeriği 6.2.7. Sterilite testi 6.3. Hidrofil Gaz Bezi 6.3.1. Fiziksel kontroller 6.3.2. Kimyasal kontroller 6.3.3. Hidrofıliklik 6.3.4. Kurutma ile ağırlık kaybı 6.3.5. Kopma dayanımı 6.4. Emilebilir Steril Katgüt 6.4.1. Fiziksel kontroller 6.4.2. Kimyasal kontroller 6.4.3. Ġğneden ayrılma kuvveti 6.4.4. Sterilite deneyi Bölüm 7 7. YÜZEY GERĠLĠMĠ VE TAYĠNĠ Bölüm 8 8. VĠSKOZLUK VE TAYĠN YÖNTEMLERĠ 8.1. Viskozluk (Viskozite) 8.2. Viskozluk Tayin Yöntemleri 8.2.1. Viskozluğun kılcal viskozimetre yöntemi ile tayini 8.2.2. Viskozluğun düĢen bilya yöntemi ile tayini VI

61 62 63 63 64 64 65 65 66 66 66 66 67 67 67 67 68 68 68 68 69 70 71 71 71 71 72 73 73 74 77 77 78 79 80

8.2.3. Viskozluğun rotasyonel viskozimetre ile tayini Bölüm 9 9. KOLLOÎDAL DĠSPERSĠYONLAR 10. SÜSPANSĠYONLAR 10.1. Sedimentasyon Hacminin Hesaplanması 10.2. Flokülasyon Derecesinin Saptanması 10.3. Geometrik Seyreltme Yöntemi 11. EMÜLSĠYONLAR 11.1. Emülsiyonların Hazırlanması 11.2. HLB Değeri ve Hesaplanması 11.3. Emülsiyonlarda Yapılan Kontroller 11.4. Emülsiyonlarda Yapılan Stabilite ÇalıĢmaları 12. YARI KATI PREPARATLAR 12.1. Merhemler 12.2. Kremler 12.3. Jeller 12.4. Pastalar 12.5. Lapalar 12.6. Tıbbi Flasterler 12.7. Yan Katı Sıvağların Sınıflandırılması 12.8. Yan Katı Preparatlann Hazırlanması 12.9. Yan Katı Preparatlarda Yapılan Kontroller

81

83 Bölüm 10 84 85 85 85 Bölüm 11 91 91 92 95 95 Bölüm 12 98 98 98 98 99 99 99 100 101 102

12.10. Merhemlerden in vitro Etkin Madde ÇıkıĢının Ġncelenmesi 103 12.11. Yan Katı Preparatlann Ambalajlanması 12.12. Yan Katı Preparatlann Saklanmaları 105 105 Bölüm 13

13. SUPOZITUVARLAR 13.1. Supozituvar Sıvağlan 13.2. Supozituvarlann Hazırlanması miktarının hesaplanması 13.3. Supozituvarlarda Yapılan Kontroller 14. OVÜLLER 15. REKTAL VE VAJĠNAL TABLETLER 16. KOZMETĠK PREPARATLAR Losyonları vıı 16.2. Antiperspiran ve Deodoranlar 16.3. Dudak Boyaları 16.4. GüneĢ Preparatlan 16.5. TraĢ Preparatlan 16.6. Depilatuvarlar 16.7. ġampuanlar 16.8. Tırnak Bakım Preparatlan 16.9. Ağız Bakım Preparatlan 16.10. Bebek Preparatlan 17. TOZLAR, TOZ TEKNOLOJĠSĠ VE MĠKROMERĠTĠK 17.1. Toz ve Granüllerde Partikül Büyüklüğü ve Büyüklük Ġncelenmesi 17.2. Toz ve Granüllerde AkıĢ Özelliklerinin Ġncelenmesi

116 116 119 13.2.1. Gerekli sıvağ 120 121 Bölüm 14 128 Bölüm 15 130 Bölüm 16 131 16.1. Deri Krem ve 131

138 140 141 143 145 147 150 152 154 Bölüm 17 158 160 Dağılımının

165

17.3. Toz ve Granüllerde Basılabilme Özelliklerinin Ġncelenmesi 167 Bölüm 18 18. KAġELER 19. PĠLÜLLER 19.1. Pilül Üretimi 169 Bölüm 19 171 171

Hixson-Crowell Küpkök Kanunu 24.1. Sıfır Derece Kinetik 24. Tablet 196 198 Bölüm 24 24. Weibull Dağılımı 24.2.3.1. GRANÜLASYON ĠġLEMĠ VE GRANÜLLER ÜZERĠNDE KONTROLLER 20.4. Katı Dispersiyon Sistemlerini Ġnceleme Yöntemleri 21.3. Birinci Derece Kinetik 24. Katı Dispersiyonlann Smıflandınlması 21.1.19. Tablet Basımı 23.1.2.2. Tabletler Üzerinde Yapılan Kontroller 198 172 Bölüm 20 175 YAPILAN 177 Bölüm 21 182 182 183 184 185 Bölüm 22 186 UYGULANAN 18 8 190 191 Solid Matrix) 194 23. Dolgu Maddelerinin Miktarlarının Belirlenmesi 22.2.5.2.4. BitmiĢ Ürün Olarak Granüller 21. SERT JELATĠN KAPSÜLLERĠN DOLDURULMASI VE KONTROLLER 22. TABLETLER Hazırlama Yöntemleri vııı 23.3. Pilül Hazırlamada Dikkat Edilecek Hususlar 20.3. Higuchi EĢitliği 209 210 210 211 212 . Katı Dispersiyon Hazırlama Yöntemleri 21. Dolu Kapsüller Üzerinde Yapılan Kontroller 22. Sert Jelatin Kapsüller Ġçine Sıvı ve Yarı-Katı (SemiMateryallerin Doldurulması Bölüm 23 23. KATI DĠSPERSĠYONLAR 21. Katı Dispersiyonların Stabilitesi 22.1. KATI ÎLAÇ ġEKĠLLERĠNDEN ETKĠN MADDE ÇÖZÜNME 208 HIZI DENEYĠ 24.

Mikrokapsül Hazırlama Yöntemleri (Koaservasyon) yöntemi 26. Mikrokapsüllerden etkin madde salımı 26. Mikromeritik özelliklerinin incelenmesi 26.4.7. FARMASÖTĠK DOZAJ FORMLARININ KAPLANMASI 25. MĠKROPELLETLER Mikropelletlerde Yapılan Kontroller Bölüm 29 213 214 214 214 213 Faktörü ve f2 - 215 216 Bölüm 25 217 218 220 223 Bölüm 26 228 228 26.5. Mikrokürelerde 236 238 28. KaplanmıĢ Dozaj Formlarının Kontrolleri 26. Film Kaplama 25. Mikroskobik çalıĢmalar 26.5. Deneyin yapılıĢı 24. MĠKROKAPSÜLLER 26.2.2. Faz ayrımı 229 230 230 230 231 231 231 Bölüm 27 235 27.3. Tabletlerin ġeker Kaplanması Draje Ġmalatı 25. Sonuçlann değerlendirilmesi 25. Mikrokapsüllerde Yapılan Kontroller 26.1.3.1.24.2. Verilerin tablo haline getirilmesi 24. MĠKROKÜRELER Yapılan Kontroller Bölüm 28 28.7. Mikrokapsül çeper kalınlığı tayini 27. Mikrokapsül içeriği miktar tayini 26. Deneysel Bölüm 24.7.1.6. Etkin madde miktar tayini 24.2.2.7.2. Kalibrasyon eğrisi 24.3.1. 240 .7.4.1.2.1. Ġki Çözünme Profilinin KarĢılaĢtırılması Ġçin fi .2.7.2.1.1.Fark Benzerlik Faktörü 24.

bölüm ilan dolabına asılan tüm duyuruları izlemek zorundadır. 9.29. Öğrenciler. Her öğrenci çalıĢmaya baĢlamadan önce. laboratuvardaki yardımcı kitaplara ve öğretim elemanlarına danıĢarak çözmeli. Öğrenciler çalıĢma sırasında laboratuvardan izinsiz çıkamazlar. . 7. çalıĢma yerini temiz bırakmalıdır. Etiket üzerinde: • • • • • Preparatm adı ya da bileĢimi Preparatm miktarı Preparatm kullanımı ve saklanması ile ilgili uyan Preparatm üretim tarihi Öğrencinin adı-soyadı ve numarası yer almalıdır. Laboratuvara temiz. çalıĢma sırasında ve sonrasında kullanılacak malzemelerin ve çalıĢma yerinin (banko. özelliklerine uygun kaplar içine konularak uygun Ģekilde etiketlenmelidir. Dahilen kullanılan ilaçlar için beyaz etiket. Yapacakları çalıĢmalar ile ilgili olarak yapmaları gereken hazırlıklar burada bildirilecektir. Ayrıca öğrencinin laboratuvar çalıĢma düzeni. lavabo ve diğer yerler) temizliğine titizlikle dikkat etmelidir. ÇalıĢmasını bitiren öğrenci. Laboratuvarda hazırlanan ilaç Ģekilleri. KONTROLLÜ SALIM SĠSTEMLERĠ ıx 1. Öğrenci çalıĢmalarını kendi baĢına yapmalıdır. Laboratuvara zamanında gelmeyenler laboratuvara alınmazlar. 3. Pratik ÇalıĢmalarda Uyulması Gereken Kurallar 1. Öğrencilerin konu ile ilgili bilgileri her çalıĢmada sınav yapılarak değerlendirilecektir. 5. hazırlayacağı preparatlar hakkında ön araĢtırma yapıp. kullandığı malzemeleri temiz ve eksiksiz olarak teslim etmeli. hazırladığı raporu ve çalıĢma sırasında almıĢ olduğu sözlü notları da baĢarısının değerlendirilmesinde etkili olacaktır. 8. haricen kullanılan ilaçlar için ise kırmızı etiket kullanılır. Her iki koldaki ayar vidalan yardımı ile terazi açıldığında göstergenin sıfır noktasında durması sağlanır. beyaz önlükle girilir. 2. 242 4. 6. 2. GĠRĠġ ve ÇALIġMA ESASLARI 1.1. baĢka arkadaĢlarından yardım beklememelidir. Herhangi bir sorunu olduğu zaman. bilgi edinerek laboratuvara gelmelidir. Öğrenci.

Duyarlılığı 3 mg olan bir terazide % 5 hata ile en az ne kadar madde tartabilirsiniz? 100 mg X mg X = 60 mg Bu terazi ile 60 mg'ın altında bir ağırlık tartılırsa % 5' den fazla hata yapılır. Son iki Ģıktaki iĢlemler bir kez de 100'er g ile tekrarlanır ve her üç sonuç bir tablo halinde gösterilir. 3. Aynı koĢullarda terazinizde 1 g maddeyi yüzde kaç hata ile tartabilirsiniz? 5 mg 3 mg . Not: Yapılan kontroller sırasında gösterge. 10 mg ile 2 bölme çizgisi sapan terazinin duyarlılığı nedir? 10 mg X mg 2 bölme 1 bölme X = 5 mg/bölme Örnek 2. Terazi kapatılır. sonra her iki kefenin merkezine 20'Ģer g konulur ve terazi açılır. 4. Göstergenin durduğu bölme çizgisi saptanır. 6. Her iki kefede 100'er g varken kefelerden birisine 10 mg konulduğunda gösterge kaç bölme çizgisi sapıyor? Sonucu 1 ve 2 nolu soruların cevapları ile karĢılaĢtırınız. Sorular: 1. Örnek 2.1. Sağ kefeye 10 mg konulur. bundan böyle terazinin duyarlılığı olarak değerlendirilir. Terazinin göstergesi 10 mg ile kaç bölme sapıyor? Duyarlılık ne kadardır? 2. Göstergenin kendi kendine durduğu bölme çizgisi belirlenip yazılır. 4.3. maddede bulunmuĢ olan duyarlılık. 4. Her iki kefeye 20'Ģer g konulur. Kolların eĢit ve ağırlıkların güvenilir olacağı varsayımından hareketle terazinizde 20 mg'lık bir madde tarttığınız zaman kaç mg hata yapabilirsiniz ve bu yüzde kaç hataya karĢılık gelir? 5. Her iki kefede 20'Ģer g varken kefelerden birisine 10 mg konulduğunda gösterge kaç bölme çizgisi sapıyor? Duyarlılık ne kadardır? 3. Sapma belirgin olarak izlenemiyorsa 10 mg yerine 20 mg konularak tekrarlanır. kol yavaĢça çevrilerek terazi çalıĢır hale getirilir. gösterge sıfırda durmuyorsa ek ağırlıklarla dengeye getirilir. Sağ kefeye 10 mg ilave edilip terazi açılır. Sahnımların sonunda. 5. fark varsa nedenini açıklayınız. sınır çizgilerinin dıĢına çıkıyorsa en küçükten baĢlayarak göstergenin sınır çizgileri arasında durması sağlanır. göstergenin kendi kendine durduğu bölme çizgisi belirlenip yazılır.2. maddedeki değerden ne kadar saptığı yazılır.

3.Pipetin eğik (20 derece civarında) ve dik tutarken suyun 1 ml'sinin kaç damla geldiğini bulun. Sorular: 1. bu 2'Ģer g'lar arasında 20 mg'lık bir sapma olduğunu gösterir. 2'Ģer g'lardan biri ile yapılan tartım diğerinden 20 mg farklı olacaktır. Örnek 3. Farmasötik sıvıların ölçümünde kullanacağınız ölçüm kaplarını nasıl seçersiniz. Kefelerdeki 20'Ģer g'lann (varsa ilave ağırlıklarla birlikte) yerleri değiĢtirilir. 4. gösterge sıfır noktasından sapıyorsa.2. Kolları eĢit bir terazide kefelere 2'Ģer g konulduğu zaman terazi 20 mg ile dengeye geliyorsa.6 mg/bölme b. Her iki kefenin merkezine 20'Ģer g ağırlık konulur. AĢağıda verilen değerlere sahip terazilerden hangisinin duyarlılığı daha fazladır? a. 2.4 mg/bölme ÇalıĢma 2. açıklayınız? 20 mg X . 3. terazinizle hatasız olarak en az kaç mg madde tartabilirsiniz? 7.6. b) Suyun ve yüzey etken madde içeren sulu çözeltinin 1 mi ve 1 gramının damla sayısını pipet ve terazi kullanarak bulun. sıfır noktası kontrol edilerek ayarlanır. Terazi kollarının eĢitlik kontrolü Tartımlann doğru olabilmesi için terazi kollarının eĢit olması gerekir. Reçetelerde tartım hatası % 5'i geçmeyeceğine göre. Terazi dengeye getirilir. Bu sapmanın kabul edilebilir sınırlarda olması için sapmayı dengeleyen ağırlığın 20 mg'dan fazla olmaması gerekir.a) Su ve yüzey etken madde içeren sulu çözeltiden birer damla temiz bir cam üzerine damlatarak damlaların durumlarını karĢılaĢtırın. terazi açılır. Bu fark yüzde kaça eĢdeğerdir? 2000 mg 100 mg X = ±%1 2. Yüzey etken madde içeren sulu çözeltinin yüzey gerilimini hesaplayın. damlalığı eğik ve dik tutarak bulun. 1. Eğer terazi dengede değilse hafif olan kefe ilave ağırlıklarla dengeye getirilir. kaç mg'lık sapma yaptığı bulunur (kaç mg'a eĢdeğer bir sapma yaptığını duyarlılıktan yararlanarak da saptayabilirsiniz).Elinizdeki damlalık ile 1 gram suyun kaç damla geldiğini.

V. Standart damlalık nedir? Tarif ediniz.5 g 27.9 mi % 96 h/h alkolden alınıp. Örnek 2. .4: 96° alkolden hareketle 100 mi 70° alkol hazırlayınız. Hesaplama örnekleri: -Ağırlık esas alınarak alkol seyreltilmesinde istenilen derecede 1000 g alkol hazırlamak için alınacak su ve alkol miktarlarını gram olarak gösteren tablolar vardır. Damla ağırlığına etki eden faktörler nelerdir? Bunu bir formülle göstererek açıklayınız.= V2xd2 V. Standart damlalık ile 1 gramı 30 damla gelen bir sıvıdan kullandığınız damlalık ile (1 g su 24 damla gelir) 1 gram alabilmek için kaç damla almanız gerekir? 4. 5.9 mi 96 72. 1000 g 60° lik alkol için 555 g 96° alkol gereklidir. 3. 1000g 50 g x. Bu tablolar yardımı ile istenilen alkol derecesine göre eldeki belli dereceye sahip alkolden kaç gram alınacağı bulunur. V2 d2 :Ġstenen alkolün mi miktarı :Ġstenen alkolün %.4.xd.2. Yüzey etken madde içeren sulu çözeltinin 1 gramı 46 damla. Alkol derecesi: Bir etanol-su karıĢımının içinde bulunan saf etanol miktarı "alkol derecesi" olarak tanımlanır ve (%) ve (°) terimleri ile gösterilir. 50 g' a arıtılmıĢ su ile tamamlanır. Tartılan alkol üzerine hesaplanan miktar arıtılmıĢ su ilave edilir. aynı damlalıkla suyun 1 gramı 20 damla geldiğine göre yüzey etken madde içeren çözeltinin yüzey gerilimi ne kadardır? 2. ağırlık ve hacim miktarlarına göre düzenlenmiĢ tablo ve formüller vardır. Örnek 2. h/h miktarı : Eldeki alkolden alınması gereken mi miktarı : Eldeki alkolün %.27. Alkol Hesaplamaları Pratikte alkol derecelerini hacim ve ağırlık olarak belirten.5 g 96° alkolden alınır. d. arıtılmıĢ su ile mezürde 100 ml'ye tamamlanır. h/h miktarı 555g x 100x70 = 72. Damlatma özelliğine göre sizin damlalığınızın bu standartlara uyması ile ilgili görüĢünüzü açıklayınız.3: 96° alkolden hareketle 50 g 60° alkol hazırlayınız.

Çözücü ve çözünen maddeler değiĢik Ģekillerde bir araya gelerek çözelti Ģekillerini oluĢtururlar. Çözeltilerde en az bir çözünen madde (solute) ve bir çözücü (solvent) madde vardır. 3.= V2xd2 V. • • Çözünenin gaz .xd.5: % 90 a/a alkolden hareketle 400 g % 40 a/a alkol hazırlayınız. . Çözeltilerde yer alan moleküllerin tektür bir Ģekilde dağılması çözeltilerin konsantrasyonu ve dozaj güvenilirliği açısından son derece önemlidir.çözücünün sıvı olduğu (Ģekerli su.çözücünün sıvı olduğu (su-alkol. V. Farmasötik teknolojide önem taĢıyan çözelti çeĢitleri. izotonik sodyum klorür çözeltisi gibi) çözeltilerdir. • • • Katı içinde katı karıĢtırılarak hazırlanan formüller için "a/a" Sıvı içinde katı madde çözülerek hazırlanan formüller için "a/h" Sıvı içinde sıvı madde çözülerek hazırlanan formüller için "h/h" dir. arıtılmıĢ su ile terazide 400 g'a tamamlanır. Çözeltilerin hazırlanmasında kullanılan konsantrasyon ifadeleri.7 g % 90 a/a alkolden alınıp. FARMASÖTĠK ÇÖZELTĠLER Uygun bir çözücüde ya da çözücü karıĢımı içinde bir veya daha fazla maddenin çözündüğü ya da moleküler düzeyde disperse olduğu tek tür (homojen) sıvı preparatlara "çözelti" denir. Çözünen maddenin molekülleri birbirleriyle tam karıĢmıĢ veya tektür bir faz oluĢturmuĢ ise meydana gelen sisteme gerçek çözelti veya tek fazlı sistemler de denir. • • • 100 gram çözeltide bulunan etkin maddenin gram olarak miktarı (a/a) 100 mi çözeltide bulunan etkin maddenin gram olarak miktarı (a/h) 100 mi çözeltide bulunan etkin maddenin mi olarak miktarı (h/h) Eğer % konsantrasyon yukarıdaki ifadeler gibi kesin olarak belirtilmemiĢse. a/a miktarı 400 x 40 = 177.çözücünün sıvı olduğu (oksijenli su. a/a miktarı :Eldeki alkolden alınması gereken gram miktarı :Eldeki alkolün %. formaldehit çözeltisi gibi) Çözünenin sıvı . di V2 d2 :Ġstenen alkolün gram miktarı :Ġstenen alkolün %.Örnek 2.7 g 90 177. su-gliserin gibi) • Çözünenin katı .

• • • • • • • Sudaki çözünürlük pH kontrolü KompleksleĢme Partikül büyüklüğü Yardımcı çözücü (co-solvent) ÇözünürleĢtirme Kimyasal modifikasyon sayılabilir. • • 12 Çözücüsü su olan çözeltilerde önemli formülasyon parametreleri olarak. Çözücüsü su olan çözeltiler Çözücüsü su olmayan çözeltiler olarak değerlendirilebilir.Farmasötik Çözeltilerin Formülasyonları Farmasötik çözeltiler çözücülerine göre. Çözücüsü su olmayan çözeltilerde. Su yerine kullanılabilen çözücüler Ģunlardır: • • • • • • • Bitkisel kaynaklı sabit yağlar Alkoller Polihidrik alkoller Dimetil sülfoksit Etil eter Sıvı parafin ÇeĢitli çözücüler Farmasötik çözeltilerin formülasyonlarına giren yardımcı maddeler: • • Tamponlar Renk maddeleri . su yerine uygun alternatif çözücüler kullanılır.

Lugol çözeltisi vs. .) olarak sınıflandırılabilir. Çözeltilerin hepsi özellikle uçucu çözücü içerenler.• • • • • • Lezzet ve koku vericiler Yoğunluk ayarlayıcılar Ġzotoni ayarlayıcılar Koruyucular Antioksidanlar Tatlandırıcılar olarak sıralanabilir. Aromatik sular ġuruplar Eliksirler Linktuslar Ağız suları ve gargaralar Farmasötik çözeltiler hazırlanma yöntemlerine göre. ÇalıĢma 3. sıkıca kapatılmıĢ kaplarda. dekoksiyon vs.) Kimyasal reaksiyon ile hazırlanan çözeltiler (örn: Alüminyum subasetat çözeltisi) • Ekstraksiyon yöntemi ile hazırlanan çözeltiler (örn: enfüzyon. yüksek sıcaklıktan korunarak saklanmalı ve kullanılmalıdır. Farmasötik Çözeltilerin Dayanıklılığı Çözeltilerde yer alan maddeler kimyasal stabilite açısından katı formlarla kıyaslandığında daha dayanıksızdır.1. Farmasötik çözeltiler grubunda yer alan preparat çeĢitleri ise: • • • • • 13 • • • • Nazal çözeltiler Kulak damlaları Enemalar Haricen kullanılan preparatlar olarak sınıflandırılır. • • Basit çözeltiler (örn: Rivanol çözeltisi.

Avrupa Farmakopesine (EP) göre sıvı preparatlar nasıl sınıflandırılmıĢtır? Yazınız. Büchner hunisi içerisinde kalan tortu azar azar su ilave edilerek yıkanır ve mezürde 1000 mi'ye tamamlanır. süzülerek ĢiĢeye konur. Bu çözelti ne amaçla kullanılır? 2. Borik asit çözeltisi hazırlanırken kaynatılmasının nedenlerini anlatınız. Eğer gerekirse çözelti vakum yardımıyla süzülür. karıĢtılır ve bu karıĢım 24 saat bekletilir. 1000 mi . 3. Sonra asetik asit azar azar ilave edilir. 14 ÇalıĢma 3. Baume derecesi nedir? Farmasötik teknolojideki kullanımını araĢtırarak yazınız.m. Sorular: 1. soğutulur ve tartılır.2. 145 g 160 mi 70 g y.% 3 a/a Borik Asit Çözeltisi Hazırlama: Borik asit kaynar suda çözülür. Alüminyum Subasetat Çözeltisi (USP 27) Aluminium Subacetate Topical Solution Alüminyum sülfat Asetik asit Kalsiyum karbonat ArıtılmıĢ su Hazırlama: Alüminyum sülfat 600 mi soğuk suda çözülür. Sorular: 1.3. Erlen (ağzı pamuklu tülbent ile kapatılmıĢ) içinde 10 dakika kaynatılır. Çözelti süzülür ve üzerine kalsiyum karbonat (birkaç kısım halinde ve karıĢtırarak) ilave edilir. ÇalıĢma 3. Eksilen su miktarı kaynatılıp soğutulmuĢ su ile tamamlanır.

15 Sorular: 1. Sorular: 3g 1000 mi 545 mi 15 mi y.m.4. Bu çözelti % kaç alüminyum asetat içerir? 2. Bu çözeltinin USP'ye göre pH'sı kaç olmalıdır? 4. çalkalanır.Alüminyum Asetat Çözeltisi (USP 27) Aluminium Acetate Topical Solution Solutio Alumini Acetatis (Burow 's Solution) Alüminyum Subasetat Çözeltisi Glasiyal asetik asit ArıtılmıĢ su Hazırlama: Bir erlene daha önce hazırladığınız alüminyum subasetat çözeltisinden gerekli miktar konulur. Gerekli miktar suyla istenilen hacme tamamlanır. USP' ye göre farmasötik çözeltiler nasıl sınıflandırılır? Yazınız. ġiĢesine konarak. 1000 mi . Üzerine glasiyal asetik asit ilave edilir. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. üstte kalan berrak kısım çözeltiyi bulandırmadan dikkatlice aktarılarak ĢiĢeye konur. Bu çözelti hangi amaçlarla ve nasıl kullanılır? 3. karıĢtırılır ve gerekirse süzülür. Kireç Suyu (USP 27) Calcium Hydroxide Topical Solution Aqua Calcariae Lime Water Kalsiyum hidroksit ArıtılmıĢ su Hazırlama: 3 g kalsiyum hidroksit 1000 mi su ile iyice çalkalanır ve duruluncaya kadar yaklaĢık 1 saat kadar bekletilir. ÇalıĢma 3.

1. Nötr Sodyum Hipoklorür Çözeltisi (USP 27) Sodium Hypochloride Topical Solution Sodyum hipoklorür çözeltisi Monobazik sodyum fosfat monohidrat Dibazik sodyum fosfat anhidri ArıtılmıĢ su Hazırlama: Monobazik sodyum fosfat monohidrat ve dibazik sodyum fosfat yaklaĢık 500 mi suda çözülür.02 g 17. Bu ilaç Ģeklinin özel ismi nedir? Ne amaçla kullanılır ve nasıl saklanır? 3. Bu sırada üzerine 0. Aktif Klor Miktar Tayini: Piyasadan alınan sodyum hipoklorür çözeltisinden 5 mi alınarak bir balonjojeye konur.m. Kireç suyunun kullanılıĢ amacını ve saklama koĢullarını yazınız. ayarlı 0.5 mi % 1 'lik niĢasta çözeltisi konularak. Kireç suyunun kullanılacağı zaman süzülmesinin nedenlerini açıklayınız. 2.5 mi % 25' lik HC1 ile asitlendirilir. ÇalıĢma 3. Sodyum hipoklorür çözeltisini nasıl hazırladınız? Hesaplamaları gösteriniz. 2. . Pratikte kullanılan kaç tür sodyum hipoklorür çözeltisi vardır? Ġsimleri nelerdir? Aralarındaki fark nedir? ÇalıĢma 3. Bu çözelti.61 g 1000.6.00 mi 1. y. Ġyice çalkaladıktan sonra pipetle 10 mi çekip bir erlene konur.5. Sorular: 1. Üzerine su katılarak 50 ml'ye tamamlanır. 5. Bu çözeltiye sodyum hipoklorür çözeltisi ilave edilerek 16 iyice karıĢtırılır ve gerekli hacme arıtılmıĢ su ile tamamlanarak uygun Ģekilde ambalajlanır.00 mi 5. üzerine % 5'lik Ki çözeltisinden 4 mi eklenip 0. HazırlamıĢ olduğunuz çözeltiye potasyum permanganat ilavesinin nedenini açıklayınız.1N sodyum tiyosülfat çözeltisi ile açık saman rengine dönüĢünceye kadar titre edilir. renk değiĢimi oldu mu? Bu çözeltinin pH'sı hangi aralıkta olmalıdır? 4. Ayırdığınız 1 mi çözeltiye 1 damla fenolftalein çözeltisi ilave ediniz.

Gerekli seyreltme su ile yapılarak uygun ĢiĢeye konur.1N-Na2S2O3 = 0. Bilgi: NaOCĠ + 2HC1 +2KI-> NaCl + 2KC1 +I2 +H2O h + 2Na2S2O3 -> Na2S4O6 + 2NaI lml0.oluĢan mavi renk kayboluncaya kadar ve her defasında iyice çalkalanarak titrasyon sonuçlandırılır. Oksijenli suyun stabilitesine etki eden faktörler nelerdir? 5. Sorular: 1.003723 gNaOCĠ = 0.10 volümlük hidrojen peroksit çözeltisi ne demektir? 3. Elinizdeki konsantre hidrojen peroksit çözeltisi hidrojen peroksit miktarına göre orantı kurarak hazırlamanız istenen miktardaki çözelti için perhidrolden alacağınız miktar bulunur. Diluted Önceden konsantrasyonu saptanmıĢ olan konsantre hidrojen peroksit çözeltisinden % 3 a/h'lik seyreltik hidrojen peroksit çözeltisi hazırlayınız. ÇalıĢmada kullandığınız reaktiflerin görevlerini yazınız? 3. Bu çözeltinin hidrojen peroksit yüzdesi ne kadardır? . Seyreltik Hidrojen Peroksit Çözeltisi Solutio Hydrogenii Peroxidi Hydrogen Peroxide Solution.7. Perhidrol ve oksijenli su hangi amaçla kullanılır? 4. Sudaki klor miktarı en fazla ne kadar olmalıdır? 17 ÇalıĢma 3. Perhidrol ve oksijenli suda bulunan hidrojen peroksit yüzdeleri nedir? 2. Bu çözeltinin stabilitesi nasıl sağlanır ve nasıl saklanmalıdır? Açıklayınız. 6. Size verilen sodyum hipoklorür çözeltisinde yüzde kaç aktif klor buldunuz? 2.003546 g Cl Sorular: 1.15 Volümlük 50 g seyreltik hidrojen peroksit çözeltisi hazırlamak için gerekli hesapları gösteriniz. Hazırlama: Hazırlamanız istenen çözelti için gerekli hidrojen peroksit miktarı hesaplanır.

m. Hazırladığınız çözeltinin etkin madde yüzdesi ne kadardır? y. Bundan 20 mi alınıp üzerine 5 mi seyreltik sülfırik asit katılır ve 0. Konsantre Ġyot Çözeltisi (USP 27) Strong Iodine Solution Ġyot Potasyum iyodür ArıtılmıĢ su Hazırlama: Ġyot ve potasyum iyodür cam havanda iyice ezilir. teslim edilir.1N potasyum permanganat ile titre edilir. Bilgi: 1 mi 0. Bir mezüre aktarılır. **Titrasyona baĢlandığında ilk anda oluĢan renk dönüĢümü reaksiyonun bitimini göstermemektedir.9.1N sodyum hidroksit ile renk değiĢene kadar titre edilir. Harcanan sodyum hidroksit miktarı 0. Kalan su ile havan yıkanarak mezürde istenilen hacme tamamlanır ve uygun ĢiĢeye konarak etiketlenip.Seyreltik Hidrojen Peroksit Çözeltisinde Hidrojen Peroksit Miktar Tayini: 5 mi hidrojen peroksit çözeltisi arıtılmıĢ su ile 100 ml'ye tamamlanır. 50 g 100 g 1000 mi .1N KMnO4 0.8.Çözeltinin Asitliğinin Saptanması: 10 mi çözelti su ile 20 ml'ye seyreltilir ve üzerine 5 damla metil kırmızısı konarak 0. ÇalıĢma 3. 18 II. Sorular: 1. **Titrasyon hafifçe ısıtılarak yapılmalıdır. I.001701 g H2O2' ye eĢdeğerdir. deriĢik H2O2 çözeltisinde olduğu gibi miktar tayinine devam edilir. III.2 mi' den az ve 1 mi' den çok olmamalıdır.ÇalıĢma 3.DeriĢik Hidrojen Peroksit Çözeltisinde Hidrojen Peroksit Miktar Tayini: 1 mi çözelti su ile 100 ml'ye seyreltilir. Bu karıĢıma yaklaĢık 100 mi arıtılmıĢ su yavaĢ yavaĢ iyice karıĢtırılarak ilave edilir ve tamamen çözülür.

uygun ĢiĢeye konarak. y. teslim edilir. Kalan su ile havan yıkanarak mezürde istenilen hacme tamamlanır. Bir mezüre aktarılır.m. Bu çözelti baĢka hangi isimle de bilinmektedir? Yazınız. Topikal Ġyot Çözeltisi (USP 27) Iodine Topical Solution Ġyot Sodyum iyodür ArıtılmıĢ su Hazırlama: Ġyot ve sodyum iyodür cam havanda iyice ezilir. Bu çözeltiden hastaya bir defada ve bir günde verilebilecek en fazla doz nedir? 5.10. 3. Bir mezüre aktarılıp. Bu karıĢıma 500 mi alkol yavaĢ yavaĢ iyice karıĢtırılarak ilave edilir ve tamamen çözülür. etiketlenip teslim edilir.m. Bu çözeltinin ambalajı ve saklanması nasıl olmalıdır? 19 ÇalıĢma 3. Etanollü Ġyot Çözeltisi (USP 27) Ġodi Solutio Spirituosa Iodine Tincture Tinctura îodi Ġyot Sodyum iyodür Alkol ArıtılmıĢ su Hazırlama: Ġyot ve sodyum iyodür cam havanda iyice ezilir. Bu çözelti ne amaçla ve ne Ģekilde kullanılır? 4.11. 20 g 24 g 500 mi 1000 mi 20 g 24 g y.2. uygun ĢiĢeye konur. etiketlenip. 1000 mi . Sorular: 1. Buna suyun 50 mi'si yavaĢ yavaĢ iyice kanĢtırarak ilave edilir ve tamamen çözülür. Bu preparata potasyum iyodür ilavesinin nedenlerini açıklayınız. arıtılmıĢ su ile havan yıkanarak mezürde istenilen hacme tamamlanır. ÇalıĢma 3.

1000 mi Hazırlama: Potasyum iyodür 50 mi antılmıĢ suda tamamen çözülür ve bu çözeltiye iyot ilave edilir. Konsantre Etanollü Ġyot Çözeltisi (USP 27) Strong Iodine Tincture Potasyum iyodür 50 g Ġyot 70 g ArıtılmıĢ su 50 mi Alkol y. 0. Preparatın kullanılıĢ amacını yazınız. 3.1N sodyum tiyosülfat çözeltisi ile açık sarı renge kadar titre edilir. 4.012692 g iyoda eĢdeğerdir. 2. Bu preparatın hazırlanması sırasında sodyum iyodür ilave edilmesinin nedenlerini açıklayınız.20 Sorular: 1. Ġyot ile çalıĢırken dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir? Açıklayınız.13. Bilgi: 1 mi 0. Bu preparatın hazırlanması sırasında dikkat edilmesi gereken noktalan belirterek. Alkol ile mezürde gerekli hacme tamamlanır. nedenleri ile birlikte açıklayınız.12. Örnek çözeltinizde % kaç iyot buldunuz? . 21 Sorular: 1. ÇalıĢma 3. Bu sırada üzerine birkaç damla %1'lik niĢasta çözeltisi konup oluĢan mavi renk kayboluncaya kadar ve her damla sodyum tiyosülfat ilavesinden sonra iyice çalkalayarak titrasyona devam edilir. Serbest Ġyot Miktar Tayini: Ġyot çözeltisi örneğinden pipet ile 2 mi çekilip bir erlene konur (varsa kapaklı erlen kullanılır) ve üzerine 5 mi arıtılmıĢ su ilave edilir.1N Na2S2O3 0.m. ÇalıĢma 3.

29th ed.15.00 mi . Bu sürenin sonunda pilili süzgeç kağıdından süzülür.14. Preparatın hazırlanması sırasında bir reaksiyon oluĢuyor mu? OluĢuyorsa yazınız. Bu preparat ne amaçla kullanılır? 2. Sonra deriĢik amonyak çözeltisi ilave edilir ve rengi gidinceye kadar bekletilir (birkaç gün olabilir). ÇalıĢma 3. 200 g 50 g 1000 mi 2.m. Renk tamamen kaybolunca alkol ile 100 ml'ye tamamlanır. Taze iyot çözeltisi lekesi ne ile çıkar? ÇalıĢma 3.) Decolourised Solution oflodine Ġyot DeriĢik amonyak çözeltisi Alkol (90°) y.m. Sorular: y.86 g 6.2. Hazırlama: Ġyot alkolde çözülür (gerekirse su banyosunda hafif ısıtılır).25 mi 100. 3. Sorular: 1. Preparatın hazırlanması sırasında dikkat edilmesi gereken noktaları belirtiniz. Ġyice 22 çalkalanıp yedi gün kapalı bir kap içinde arasıra çalkalanarak masere edilir. kapalı bir kapta iyice çalkalanır ve üzerine 50 g polisorbat 80 ve 700 mi alkol ilave edilir. kap ve kalıntı tekrar alkol ile çalkalanarak süzülür ve 1000 ml'ye tamamlanır. Kömür Katranı Çözeltisi (USP 27) Coal Tar Topical Solution Liquor Carbonis Detergens Kömür katranı Polisorbat 80 Alkol Hazırlama: 200 g kömür katranına 500 g yıkanmıĢ kum katılır. Renksiz Ġyot Çözeltisi (Martindale.

Sorular: 1.17. Bu çözelti ne amaçla kullanılır? 3. Rezorsin-Salisilik Asit Çözeltisi Solute Resorcini-Acidi Salicylici Salisilik asit Rezorsin Alkol Gül suyu 23 Hazırlama: ġahsilik asit ve rezorsin alkolde çözülür. 2. Arap sabunu alkolün geri kalan kısmında çözülür ve ardıç katranı ile birleĢtirilir. Gül suyu ilave edilir. Bu preparat hangi amaçla kullanılır? 2. Ardıç Katranı Losyonu Pix Juniperi Lotion Ardıç Katranı Alkol Arap sabunu Hazırlama: Ardıç katranı ile alkolün 1/5'i karıĢtırılır.16. Ardıç katranında bulunan etkili maddeler nelerdir? ÇalıĢma 3. Pilili süzgeç kağıdından süzülür ve uygun özellikteki ĢiĢeye konur. Sorular: 3g 3g 150 g 150 g 25 g 225 g 750 g .1. Preparatın hazırlanmasında yıkanmıĢ kum kullanılmasının nedenini açıklayınız? ÇalıĢma 3. Formüle giren maddelerin görevlerini yazınız.

m. y. Hazırladığınız çözeltiden 1 mi alın ve üzerine damla damla su ilave edin. Gerekirse pilili süzgeç kağıdından süzerek ĢiĢeye konur. ÇalıĢma 3. Kuvvetle çalkalanarak azar azar arıtılmıĢ su ilave edilir. saklama koĢulları. Preparat içindeki maddelerin görevleri nedir? 3.1.18. kullanım süresi ve ambalajı hakkındaki düĢüncelerinizi yazınız. Daha sonra 1000 ml'ye alkol ile tamamlanır. ÇalıĢma 3. 24 Sorular: 1.m.20. Bu preparat hangi amaçla kullanılır? 2.19. Bu ilaç Ģekli hangi amaçlarla kullanılır? 2. 100 g 1000 mi 40 g 600 mi 1000 mi . Çözelti kaç damla su ilavesi ile bulanıyor? Nedenlerini yazınız. Konsantre Kafurlu Su (BP 1999) Concentrated Camphor Water Kafur Etanol (% 90) ArıtılmıĢ su y. Bu preparatın stabilitesi. Her ilaveden sonra çalkalanarak karıĢtırılır ve 1000 mi'ye tamamlanır. Alkollü Kafur Çözeltisi (USP 27) Spiritus Camphoratus Camphor Spirit Kafur Alkol Hazırlama: Kafur havanda önce 800 mi alkol ile çözülür. Hazırlama: Kafur etanolde çözülür. ÇalıĢma 3.

21. ArıtılmıĢ suyun 1/3'ü ilave edilir. Sorular: 1. 5 mi y. Kloroformu! Su (BP 1999) Chloroform Water Kloroform ArıtılmıĢ su (taze kaynatılmıĢ-soğutulmuĢ) 25 ÇalıĢma 3. Bu ilaç Ģekli nasıl saklanmalıdır? 4. Kalan su ilave edilerek karıĢtırma iĢlemine devam edilir. 1000.Alibor Suyu Aqua Zinco Cuprica Bakır sülfat Çinko sülfat Safran tentürü Alkollü kafur çözeltisi ArıtılmıĢ su Hazırlama: Bakır sülfat saat camında tartılır ve bir cam havana aktarılıp iyice toz edilir. Bu çözelti hangi amaçla ve nasıl kullanılır? 2. Çözeltide yer alan maddelerin görevleri nelerdir? ÇalıĢma 3.m.23. Konsantre Kloroformlu Su (BP 1999) Double-strength Chloroform Water Kloroform ArıtılmıĢ su (taze kaynatılmıĢ-soğutulmuĢ) ÇalıĢma 3.0 mi 1g 4g 1g 10 g 984 g . Bu ilaç Ģeklinin özel ismi nedir? 3.22.m. Üzerine çinko sülfat ilave edilerek karıĢtırılır. 1000 mi 2.5 mi y. 24 saat bekletilir ve bir ĢiĢeye süzülür. karıĢtırılır. Alkollü kafur çözeltisi ve safran tentürü konup.

003 g Sodyum hidroksit (1 molar) 2. Nane Suyu Peppermint Water Aqua Menthae Piperitae Nane esansı Talk ArıtılmıĢ su (40°C) Hazırlama: 1g 10 g 999 g 350.0 mi 5.0 g 0.m. Magnezyum Sitrat Çözeltisi (USP 27) Magnesium Citrate Oral Solution Magnezyum karbonat Sitrik asit (susuz) ġurup Talk Limon esansı Potasyum bikarbonat ArıtılmıĢ su y.25. Droglardan hazırlanabildikleri gibi sentetik esanslardan da hazırlanabilirler.080 g Gliserin 1.5 g .420 g * sodyum lauril eter sülfat ÇalıĢma 3.24.0 mi 15. tadı hoĢ olmayan etkin maddeler için taĢıyıcı ve nadiren de etkin madde olarak kullanılırlar.000 g ArıtılmıĢ su 86. Özellikle dahilen kullanılacak çözeltilerin koku ve tadlannın düzeltilmesi için. 26 3. uçucu yağların veya hoĢ kokulu uçucu maddelerin doymuĢ. suda çözünen.Povidon-Ġyot çözeltisi Povidon-Iyot 30/06 10.4 g 60.0 g 27.000 g Teksapon K 12* 0.140 g Sodyum sitrat 0. berrak ve sulu çözeltileridir.1.1 mi 2. ÇalıĢma 3. Aromatik Sular Aromatik sular.003 g Sodyum bifosfat 0.

Sorular: 1. kiraz Ģurubu. Bu karıĢıma. Her iki formülde yer alan talkın kullanım amaçlarını karĢılaĢtırınız. Ģekerin sudaki veya diğer su içeren sıvılardaki konsantre çözeltileridir. efedrin hidroklorür Ģurubu. kodein fosfat Ģurubu. ÇalıĢma 3. Aromatik suların hazırlama yöntemlerini kısaca açıklayınız. Kullandığınız esansın bir damlasının ağırlığını hesaplayıp. 3. 5'er dakikalık aralarla bir saat çalkalanır. Genel olarak etkin madde içermeyen fakat koku verici maddeler içeren Ģuruplara aromalı Ģuruplar denir. Nane suyu hazırlanmasında talkın hesaba katılmama nedenlerini yazınız. ĢiĢeye konarak uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Önceden sterilize edilmiĢ 50 g talk ilave edilir.Nane esansı talk ile iyice ezilerek karıĢtırılır. Sorular: 1. 2. süzülür. arabistan zamkı Ģurubu. Konsantre Tarçın Suyu (BP 1999) Concentrated Cinnamon Water Tarçın esansı Etanol (% 90) ArıtılmıĢ su 27 Hazırlama: Tarçın esansı üzerine azar azar etanol ilave edilerek çözülür. kaç damlasının bir gram geldiğini saptayınız. Sonra 1 saat bekletilip ıslak pilili süzgeç kağıdından süzülür. iyice çalkalanarak küçük hacimler halinde arıtılmıĢ suya ilave edilir ve 1000 ml'ye tamamlanır. Örneğin.m. koku ve tat düzeltmek için taĢıyıcı olarak kullanılırlar. kakao Ģurubu. 3. Aromatik suların stabilitesi nasıldır? Açıklayarak. ipeka Ģurubu. Genel hazırlama yöntemleri: y. karbetapentan sitrat Ģurubu gibi. Bunlar. yazınız. Tedavi edici bir etkin madde içeren Ģuruplara etkin maddeli Ģurup denir. ġuruplar ġuruplar. Örneğin. kaynatılıp 40 C°'ye kadar soğutulmuĢ su ilave edilir. 2. parasetamol Ģurubu. portakal Ģurubu gibi. 20 mi 600 mi 1000 mi . ara sıra çalkalayarak bir kaç saat bekletilip.2.26.

etiketine yazınız. Dört hafta boyunca her hafta ĢiĢelerinizi kontrol ederek gözlem sonuçlarını rapor haline getiriniz. Gerektiğinde bir veya birkaç koruyucu ilave edilebilir. Örneğin. 3. Dördüncü hafta sonunda bozunma varsa nedenlerini haftalık olarak değerlendirerek yorumlayınız. Hazırladığınız Ģuruptan 10 g alarak. 667 g 1000 g . ġeker yüzdesini a/a olarak hesaplayıp etiketine yazınız. Bir baĢka ĢiĢeye yine 10 g Ģurup alın. ÇalıĢma 3. 5. ġuruplara hangi koruyucu maddeler. Sorular: 1.28. her üç ĢiĢeyi ağızlan kapalı olarak dolabınıza kaldırınız.27. soğutulmuĢ su ilave ederek iyice çalkalayınız. Hazırladığınız Ģurup a/a ve a/h cinsinde yüzde kaç Ģeker içerir? 2.m. Basit ġurup (BP 2002) Sirupus Simplex ġeker ArıtılmıĢ su 28 Hazırlama: ġeker suda çözünene kadar ısıtılır ve kaynar su ile istenen hacme tamamlanır. Etkin maddesi sıcaktan etkilenen Ģuruplar ise etkin madde ile Ģurubun oda sıcaklığında karıĢtırılması ile hazırlanırlar. üzerine 15 mi kaynatılıp. 4. temiz bir ĢiĢeye koyup. kodein Ģurubu. ÇalıĢma 3. Hazırladığınız Ģurubun yoğunluğunu ve spesifik ağırlığını hesaplayınız. ġeker yüzdesini a/a cinsinden hesaplayıp. üzerine kaynatılıp soğutulmuĢ sudan 5 mi ilave edin ve iyice çalkalayın. Basit Ģurup kaynatıldıkça neden rengi koyulaĢır? 7. ġurupların içerdiği Ģeker oranının stabiliteleri üzerindeki etkisi nedir? 8. sitrik asit Ģurubu gibi. hangi oranlarda konur? Üç tane örnek veriniz. Bir baĢka ĢiĢeye 10 g hazırladığınız Ģuruptan koyarak etiketleyip. ġurup (USP 27) Syrup y. 6.Monografisinde özel bir hazırlama yöntemi gerektirmeyen Ģuruplar Ģekerin suda çözünmesinden sonra bir taĢım kaynatılması ve soğutulması ve gereken hacme veya ağırlığa tamamlanması ile hazırlanırlar.

Bu Ģurup hangi amaçla kullanılır.30. 430 mi arıtılmıĢ su azar azar eklenerek karıĢtırılır ve elde edilen karıĢım süzülür. Hazırladığınız Ģuruptaki Ģeker konsantrasyonunun yüzdesini hesaplayınız.29. Daha sonra 1000 mi ye su ile tamamlanır. Etkin maddesi nedir? 2. Sorular: 1. Kodein Fosfat ġurubu (Remington 20thed. ġurup ılıkken süzülür ve 1000 mi'ye kaynatılıp ılıtılmıĢ arıtılmıĢ su ile tamamlanır.) Codeine Linctus Kodein fosfat 3g BileĢik tartarazin çözeltisi 10 mi Benzoik asit çözeltisi 20 mi 50 mi 10 g 820 g 1000 mi . Hazırlama: Tolu balsamı tentürü havandaki 10 g magnezyum karbonat ve 60 g Ģeker üzerine ilave edilerek karıĢtırılır. 1000 mi Bir behere konan Ģeker kaynatılmıĢ su ile Ģeker tamamen çözünene kadar karıĢtırılır. OluĢan berrak çözeltide geriye kalan Ģeker hafif ısıtılarak çözülür.ġeker ArıtılmıĢ su Hazırlama: 850 g y. 29 ÇalıĢma 3.m. Taze hazırlandığı taktirde koruyucu ilave etmeye gerek yoktur. ÇalıĢma 3.m. Ayrıca ısıtma yapılmadan uygun bir perkolatör yardımı ile USP 27'ye göre de hazırlanabilir. Tolu Balsamı ġurubu (USP 27) Tolu Balsam Syrup Tolu balsamı tentürü Magnezyum karbonat ġeker ArıtılmıĢ su y.

Diğer maddeler bu karıĢım üzerine ilave edilir.m.280 g Amonyum klorür 2.32. Daha sonra Ģurup ile 1000 mi'ye tamamlanır. Oral Kodein Fosfat Çözeltisi (BP 1999) Codeine Phosphate Oral Solution Kodein fosfat ArıtılmıĢ su Kloroform spirit ġurup Hazırlama: Kodein fosfat arıtılmıĢ suda çözülür. ÇalıĢma 3.m. 750 mi Ģurup ilave edilerek. 30 Sorular: 1. Sonra kloroform spirit ilave edilir ve karıĢım 1000 mi'ye Ģurup ile tamamlanır.Kloroform spirit ArıtılmıĢ su Limon Ģurubu ġurup y.31. ġurubun yaklaĢık yarısı bu karıĢıma ilave edilir. karıĢtırılır. ÇalıĢma 3.700 g y. Sorular: 1 . Difenhidramin Hidroklorür ġurubu Dıfenhidramin hidroklorür 0. Bu Ģurup ne amaçla kullanılır? 2.Kloroform spirit nedir? Açıklayınız. 5g 15 mi 25 mi 1000 mi . Hazırlama: 20 mi 20 mi 200 mi 1000 mi Kodein fosfat suda çözülür. karıĢtırılır. Formülde yer alan maddelerin kullanılıĢ amaçlannı yazınız.

1000.0 g ArıtılmıĢ su y.0 mi ġeker 825. Sorular: 1. Bu preparat kullanılırken nelere dikkat edilmelidir? ÇalıĢma 3. Ġki kat tülbentten süzdükten sonra etiketlenerek teslim edilir. çözülür.Sodyum sitrat Mentol Alkol Propil paraben Metil paraben Basit surun v. nane spirit ve 200 g Ģeker suyun 450 ml'sinde çözülür. Çözelti berraklaĢıncaya kadar süzülür.03 % 0. ArıtılmıĢ su ile 1000 ml'ye tamamlanır.140 g 0. ÇalıĢma 3. Nane spirit nasıl hazırlanır? Yazınız. gerekirse bez filtreden süzülür. amonyum klorür ve mentol.0 g Sitrik asit (sulu) 2.000 mi % 0. Ġyice kanĢtmlır.1 g Nane spirit 2.m.m. 2.07 100. metil ve propil paraben alkolde çözülür.34.000 mi Difenhidramin hidroklorür. Hazırlama: 1.022 g 5. Nane Spirit (USP 27) Peppermint Spirit Nane yağı 100 mi . Bu preparat ne amaçla ve nasıl kullanılmalıdır? 3. her iki 31 çözelti karıĢtırılır.0 mi Hazırlama: Demir sülfat. Demir Sülfat ġurubu (USP 27) Ferrous Sulfate Syrup Demir sülfat 40.33. sitrik asit. Süzüntüye geri kalan Ģeker ilave edilerek. Sodyum sitrat bir miktar Ģurupta çözülerek.

m. Parasetamol ġurup Paracetamol Syrup 5.ı g 20. Senna ġurubu (USP 27) Senna Syrup Senna sıvı ekstresi Uygun bir esans ġeker ArıtılmıĢ su y.0 g 5. Toplam hacim Ģurup ilavesi ile 1000 mi'ye tamamlanıp. Diğer bir beherde 40 mi alkol içersinde metil paraben ve propil paraben çözülür.0 g 31.0 g 4.35.5 g Alkol 40.m.36. 635 g 1000 mi 70 g 100 mi 1000 mi . 1000.7 g Propil paraben 0.38.3 g ġurup (% 50 a/a) y.0 g Parasetamol Kristal sorbitol Sodyum siklamat Çilek esansı Kollidon 25 Gliserin Propilen glikol ArıtılmıĢ su o.0 mi Hazırlama: Karbetapentan sitrat bir beherde 100 mi arıtılmıĢ suda çözülür.37.0 mi Metil paraben 0.0 mi ArıtılmıĢ su 100.m. 250 mi y. iyice karıĢtırılır (iĢleme baĢlamadan önce 1000 ml'lik hacim hassas olarak ölçülüp beherin üzerinde iĢaretlenir). 1000 mi ÇalıĢma 3.m. Karbetapentan Sitrat ġurubu Sirupus Carbetapentanecitras Karbetapentan sitrat 2.0 g Sodyum sakarin 0. Üzerine sodyum sakarin ilave edilip çözünene kadar karıĢtırılır. ÇalıĢma 3.0 g 33 ÇalıĢma 3. ÇalıĢma 3.0 g 15.0 g 20. Daha önceden hazırladığımız Ģurup beherdeki karıĢım üzerine azar azar karıĢtırılarak ilave edilir.Nane (kaba toz) Alkol 32 10 g y. Litrelik bir beher içine bu iki çözelti konulup karıĢtırılır.m. Ġpeka Ģurubu (USP 27) Ipecae Syrup Ġpeka (toz edilmiĢ) Gliserin ġurup y.

00 g 450. fenobarbital eliksir) kullanılırlar. ġuruplarda zamanla gözlenen değiĢiklikler nelerdir? Yazınız. Formüldeki alkolde çözünen maddelerin alkol içinde. Daha sonra ĢiĢe doldurma makinesi her bir ĢiĢeye 90 mi Ģurup dolduracak Ģekilde ayarlanıp. ġuruplarla karĢılaĢtırıldığında daha az tatlı ve daha az viskozdurlar. propilen glikol. Hazırlanan Ģurubun doldurma iĢlemine geçmeden önce dansitesi saptanır. Doldurduğunuz ĢiĢelerdeki ortalama Ģurup miktarını (mi). 4. Etkin maddeyi taĢıyıcı olarak (sıvağ) kullanılabildikleri gibi lezzet düzeltici (aromatik eliksir) ve tedavi edici amaçla da (deksametazon eliksir. Bunun için darası alınmıĢ 100 ml'lik bir balon joje Ģurup ile doldurulup hassas olarak tartılır ve Ģurubun dansitesi bulunur. renk ve koku verici maddeler de bulunabilir. etiketlenir (ġurup ĢiĢeleri boĢ ve kapaklan kapalı iken tek tek numaralanıp tartılır. Ģurup.39. Bulduğunuz tablo sonuçlarını yorumlayarak. Genel hazırlama yöntemi: Eliksirler genellikle basit çözelti hazırlama yöntemlerinden karıĢtırma ile veya iki ya da daha fazla sayıdaki sıvı maddenin birbiri ile karıĢtırılması ile hazırlanırlar. ÇalıĢma 3. Eliksirler Eliksirler. Formülasyonda kullanılan maddelerin görevlerini yazınız. ortalamadan % sapmasını hesaplayıp bir tablo halinde gösteriniz. berrak. Vakum ile cam filtreden süzülür.Hazırlanan bütün Ģuruplar ana Ģurup toplama tankında birleĢtirilir ve hepsi birden tektür oluncaya kadar karıĢtırılır. Doldurma iĢleminden sonra ĢiĢeler etiketlenmeden önce tıpa ve kapaklan kapatılıp tekrar tartılır). 3.00 mi 0. koruyucu. Çözücü ortamının alkol ve su karıĢımından oluĢması nedeni ile hem suda hem de alkolde çözünen maddeleri çözelti içinde tutabilirler. 3. kapakları kapatılıp. Sodyum Pentobarbital Eliksiri Sodium Pentobarbital Elixir Sodyum pentobarbital Gliserin Alkol Portakal esansı 4. sorbitol.00 mi 150. 34 2. Ġki çözelti tamamen karıĢtırıldıktan sonra karıĢım istenilen miktar veya hacme reçetede kayıtlı çözücü ile tamamlanır. Formül yapılarında etil alkol ve suyun yanısıra gliserin.3. suda çözünen maddelerin ise su içinde çözünmesinden sonra sulu çözelti alkollü çözeltiye eklenir. tatlı ve alkol-su karıĢımından oluĢan preparatlardır. Her bir ĢiĢedeki Ģurup miktarını gram ve mi olarak bir çizelge halinde gösteriniz.75 mi . hazırlanan Ģurup ĢiĢelere doldurularak. değerlendiriniz. ortalama ve standart sapmasını ve her bir ĢiĢedeki miktarın. Sorular: 1.

100 mi Benzaldehit 0. Gliserin. ÇalıĢma 3.) Terpin Hydrate Elixir Terpin hidrat 6.00 g ġurup 150.41. karamel. . Portakal esansı alkolde çözülür ve diğer karıĢıma ilave edilir.005 mi Sorbitol çözeltisi (USP) 10.Karamel 2. Sorular: 1.000 g Portakal esansı 0.m.m. 20 mi 25 mi 100 mi 100 mi 275 mi . Suyun geri kalanı ilave edilerek istenen hacme tamamlanıp karıĢtırılır.000 mi 1000 mi 24 g y. 1000. Eliksirlerin Ģuruplardan farklı yönleri nelerdir? Bir eliksir formülasyonu hazırlarken stabilitesi açısından nelere dikkat edilmelidir? ÇalıĢma 3.00 mi ArıtılmıĢ su y.00 mi 35 Hazırlama: Sodyum pentobarbital suyun bir kısmı ile erlende çözülür.40.th Terpin Hidrat Eliksin (Remington 20m ed. Ģurup ve seyreltik hidroklorik asit ilave edilir.m. Pediatrik Parasetamol Eliksir Pediatric Paracetamol Eliksir Parasetamol Eritrosin çözeltisi Kloroform spirit Konsantre ağaç çileği suyu Alkol (%95) Propilen glikol Ġnvert Ģurup Gliserin y.00 mi Seyreltik hidroklorik asit 6.

emülsiyon veya süspansiyon tipindeki preparatlara denir. 30. Enemalar (Lavmanlar) ÇeĢitli amaçlarla rektum içine verilerek uygulanan sulu veya yağlı çözelti.0 mi .42.) Starch Enema Ġnce toz edilmiĢ buğday niĢastası ArıtılmıĢ su Hazırlama: 30 g niĢasta 200 mi soğuk su ile ezilir ve pasta haline getirilir. Kaynama sıcaklığına kadar ısıtılmıĢ arıtılmıĢ su bu karıĢıma azar azar çalkalayarak ilave edilir.000 mi Aromatik Eliksir (USP 27) Aromatic Elixir ġurup 375 mi Talk 30 g Esans y.m. rektal bölgedeki rahatsızlıklarda lokal etki meydana getirmek amacı ile hazırlananlar olmak üzere baĢlıca üç grup altında toplanabilirler. sedatif veya uyarıcı olarak tedavi amacı ile kullanılanları olduğu gibi radyolojik incelemelerde teĢhis amacı ile kullanılanları da vardır.m.Propilen glikol Alkol ArıtılmıĢ su y. NiĢastalı Enema (Remington 20th ed. Genel olarak kullanımlarına göre. Antihelmentik.m. absorbsiyonla sistemik etki oluĢturmak amacıyla hazırlanan enemalar. besleyici.000 mi 43. Fosfatlı Enema I (BP 1999) Phosphates Enema Sodyum dihidrojen fosfat dihidrat 160 g y. ÇalıĢma 3. Alkol veya arıtılmıĢ su y.000 mi 100. 40. 36 ÇalıĢma 3. 1000 mi 3.44. barsaklan boĢaltmak için kullanılan enemalar. 37 ÇalıĢma 3.4.43. **Bu lavman tek baĢına ve baĢka enemalar için sıvağ olarak kullanılabilir. Daha sonra preparat tekrar ısıtılarak Ģeffaf hale getirilir.0 g 1000.m.

1000 mi *Uygun bir koruyucu içerebilir.Yukarıdaki preparatlan nasıl hazırlarsınız? 2. 5-Aminosalisilik Asitli Enema (Remington 20 th ed.9 g Sodyum klorür 36.0 g Metil paraben 8. . 1000 mi 38 ÇalıĢma 3. 4000.) Enema ofSoap YumuĢak sabun (potas veya sodyum sabunu) 50 g ArıtılmıĢ su y.m.46.6 g Disodyum hidrojen fosfat 17.0 g Kitre zamkı 16. ÇalıĢma 3. 1000 mi *Uygun bir koruyucu içerebilir.0 g Sodyum dihidrojen fosfat 1. Sorular: 1 .0 mi ArıtılmıĢ su y. Sabunlu Enema (Remington 20th ed.0 g Sodyum askorbat 2.m.45.m.Disodyum hidrojen fosfat dodekahidrat 60 g ArıtılmıĢ su (taze kaynatılıp soğutulmuĢ) y.47.48.0 mi ÇalıĢma 3.0 g Propil paraben 2.m. Fosfatlı Enema II (BP 1999) Phosphates Enema Sodyum dihidrojen fosfat dihidrat Disodyum hidrojen fosfat dodekahidrat 100 g 80 g ArıtılmıĢ su (taze kaynatılıp soğutulmuĢ) y. Bu preparatlar hangi amaçla kullanılırlar? ÇalıĢma 3.0 g Propilen glikol 100.) 5-Ammosahsılik asit 168.

120 g 100 mi 500 mi .49.50. 100 g 1000 mi % 10 h/h % 20 h/h % 10 h/h % 5 a/h y.m.Baryum Sülfath Enema (Remington 20 th ed. Hint Yağlı Enema I Hint yağı YumuĢak sabun çözeltisi ÇalıĢma 3. Haricen deri ve derideki çatlaklar üzerine uygulanan kollodyon.51. piroksilinin (nitroselüloz) etil eter ve etanol karıĢımındaki çözeltisidir. Kollodyon Kollodyon. Elastik kollodyonda kullanılan hint yağı' nm görevi nedir? y.5. 1000 ml'ye elastik kollodyon ilave edilerek tamamlanır. ince bir tabaka halinde kalır. Sorular: 1. ÇalıĢma 3. Hint Yağlı Enema II Hint yağı NiĢasta müsilajı 39 3. çözücüsü uçtuktan sonra deri üzerinde elastik.m.) Barium sulfate enema Baryum sülfat Arap zamkı müsilajı NiĢastalı enema ÇalıĢma 3. Salisilik Asitli Kollodyon (USP 27) Salicylic Acid Collodion Salisilik asit Elastik kollodyon Hazırlama: Salisilik asit 750 mi civarında elastik kollodyonda çözülür.

Ağız BoĢluğuna Uygulanan Çözeltiler 3.m.2.52. Bu preparatlar nasıl kullanılır.50 mi 0. 20 g 30 g 1000 g 40 g 750 mi 250 mi 3.1.53.0 arasında olmalıdır.54. Bu preparatlarda çözücü olarak genellikle alkol.6. Kollodyon (USP 27) Collodion Piroksilin Eter Alkol 40 ÇalıĢma 3.m. 100. mukozadaki hastalıklan tedavi etmek ve diĢ çürümelerini önlemek amacıyla kullanılırlar.00 mi y.50 g 2. baĢlıca ağzın lokal hijyenini korumak. Mandel Boyası (Martindale 29th ed.00 mi . Formülasyonlarında renk vericiler.) Mandl 's Paint Ġyot Potasyum iyodür ArıtılmıĢ su Nane esansı Alkol (%90) Gliserin 1.57. ÇalıĢma 3.40 mi 4.25 g 2. Elastik Kollodyon (USP 27) Flexible Collodion Kafur Hint yağı Kollodyon y. Bu preparatlar için en uygun pH 6. Salisilik asitli kollodyon ne amaçla kullanılır? ÇalıĢma 3. sentetik tatlandırıcılar ve yüzey etken maddeleri de içerebilirler.6. Kullammlan ve hazırlanmaları sırasında nelere dikkat edilmelidir? 3. Ağız suları Ağız yıkama çözeltileri. gliserin ve su kullanılır.

ÇalıĢma 3.m. 1000 mi 15 g 10 g 500 mi 25 mi *Bu çözelti kullanılmadan önce ılık su ile yarı yanya seyreltilmelidir. Timol Alkol Boraks Sodyum bikarbonat Gliserin % 0.05 Nane esansı %0. 41 ÇalıĢma 3.4 Not: Fungusit ve bakterisit olan bu banyo kullanılmadan önce 1:3 oranında sulandırılmahdır. ÇalıĢma 3.56.3 Etanol %10 ArıtılmıĢ su % 69. Sodyum klorür ve Sodyum bikarbonat içeren ağız suyu (BP 1999) Sodyum klorür Sodyum bikarbonat Konsantre kloroformlu su Konsantre nane emülsiyonu ArıtılmıĢ su y. 50 mi gliserin ve nane esansı ilave edilerek ve gliserin ile 100 ml'ye tamamlanır.m.1 Renk maddesi y. Tween 60 % 0.03 %3 %2 %1 % 10 . Setil piridinyum klorür %1 Sorbıtol (%70'lik çözeltisi) %20 Tarçın esansı % 0.57.1 Sitrik asit %0.55.Hazırlama: Ġyot ve potasyum iyodür suda çözülür.

6.m. Tannik Asit Gargarası Tannik asitli gliserin (%15 a/a tannik asit) ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 3. 42 3.0 g 500.m. Timol miktarı artırıldığında alkol oranı da artırılmalıdır.61.2.m. Hidrojen Peroksit Ağız Suyu (EP.m. Gargaralar ve ağız yıkama çözeltileri birbirlerinin yerine de kullanılabilirler. Gargaralar Gargaralar farinks ve nazofarenksin hastalıklı durumlarında kullanılır.5 mi 100 mi . Fenollü Gargara Phenol Gargle Fenol gliserin (%16 a/a fenol ve % 84 a/a gliserin) Renk maddesi ArıtılmıĢ su y. 12. Rivanol Basit Ģurup ArıtılmıĢ su 43 ÇalıĢma 3.0 g y. 100 mi y. Bu çözeltilerin çözücüleri genellikle sudur.60. ÇalıĢma 3. 4) 0.59.5 g 50. 100 mi * Kullanılmadan önce eĢit miktarda ılık su ile sulandırılmalıdır. Bunlarda etkin maddelerin yanı sıra formüllerinde renk ve tat maddesi de içerirler. ÇalıĢma 3.58.Tadlandırıcı ArıtılmıĢ su y. Bu yolla boğazın mukoz zarının ilaçla temas etmesi sağlanır. Bu formül antiseptik olarak kullanılır.m. 5 mi y. Kullanılmadan önce seyreltilirler.

44 ÇalıĢma 3.% 6'lık a/h hidrojen peroksit çözeltisi hazırlanır. Sorular: 1. Bu preparatlarda çözücü gliserin.62. alkol veya su olabilir. gliserin ilave edilir ve karıĢtırmaya devam edilir. Stabilizatör ilave edilir ve ıĢıktan uzakta saklanır.m. azar azar gliserin ilave edilerek karıĢtırılır. Bu preparat hangi amaçla ve nasıl kullanılır? 2. Ġyotlu Kollutuvar Gliserine Iode Ġyot Potasyum iyodür Gliserin (% 85) Nane suyu Hazırlama: Ġyot ve potasyum iyodür cam havanda nane suyu ile iyice ezilir. Genellikle antiseptik ve lokal anestezik etkili etkin maddeler içerirler.3.63.6. Hazırlama: Metilen mavisi 1-2 damla su ile cam havanda karıĢtırılarak. Kollutuvarlar Ağız yada boğaz mukozasındaki lezyon üzerine lokal olarak dokundurularak kullanılan preparatlardır. Ġyot ve gliserin içeren preparatlann stabilitesi hakkındaki görüĢlerinizi yazınız. 2g 4g 90 g 4g . Metilen Mavisi Kollutuvarı Metilen mavisi 0.6 g Gliserin 30. ÇalıĢma 3. 3.0 g ArıtılmıĢ su y.

25 USP Endotoksin Unit'den fazla endotoksin içermeyen sudur.64. iyon değiĢimi. Punfıed) a) Büyük hacimli arıtılmıĢ su (Purifıed water in bulk) b) AmbalajlanmıĢ arıtılmıĢ su (Purifıed vvater in containers) Yüksek derecede arıtılmıĢ su (Water. Enjeksiyonluk su ise arıtılmıĢ suyun taĢıması gereken özelliklerin aynısını içeren ve aynı zamanda ml'sinde 0. ters ozmoz.ÇalıĢma 3.1. distilasyon. Benzokain Kollutuvarı Benzokain 3. Ġki farmakopeye göre verilen sınıflandırma Tablo 4.3 mi Alkol 5. ArıtılmıĢ sular taĢıdıkları özelliklere göre veya suyun arıtılmasında kullanılan arıtma yöntemine göre adlandırılabilmektedir. Avrupa Farmakopesi (EP 5) ve Amerikan Farmakopesi (USP 27)'ne göre arıtılmıĢ su çeĢitleri EP5 ArıtılmıĢ su (Water. içme suyunun kaynak suyu olarak kullanılması ve deiyonizasyon. SU VE KONTROLLERĠ Farmakopelere göre farmasötik amaçlı olarak kullanılmakta olan su arıtılmıĢ su genel adı ile tanımlanmaktadır.1 'de yer almaktadır. Hıghly Purifıed) Enjeksiyonluk su (Water for Injections) (Water for ınjections in bulk) b) Steril enjeksiyonluk su (Sterilised water for injections) USP 27 ArıtılmıĢ su (Purifıed water) Steril arıtılmıĢ su (Sterile purifıed water) Enjeksiyonluk su (Water for injection) Steril enjeksiyonluk su (Sterile water for injection) Bakteriostatikli enjeksiyonluk su (Bacteriostatic water for injection) (Sterile water for irrigation) Ġnhalasyon için steril su (Sterile water for inhalation) a) Büyük hacimde enjeksiyonluk su Ġrrigasyon için steril su USP 27'ye göre arıtılmıĢ su. ġekil .0 mi Propilen glikol 30. son arıtmada distilasyon veya ters ozmoz yöntemlerinin uygulanması gerektiği belirtilmektedir. fıltrasyon veya diğer uygun yöntemlerle elde edilen sudur. Enjeksiyonluk su için farmakopede arıtılmıĢ su tanımından farklı olarak.0 mi 45 4.0 g Nane esansı 0. Tablo 4.

46 Ulusal içme suyu düzenlemelerine uygun kalitede içme suyu *^ Diğer kullanımlar Tipik Arıtma Basamakları * YumuĢatma *Deklorinizasyon *Deiyonizasyon * Ters ozmoz *Ultrafıltrasyon *Distilasyon Özel farmasötik amaçlar için iĢlem suyu (Büyük hacimli farmasötik kimyasallar) Ġngradient Su** Distilasyon veya Ters Ozmoz Enjeksiyonlıık Su Ambalajlama ve Sterilizasyon Ambalajlama ve Sterilizasyon J Parenteral olmayan ilaç Ģekilleri Steril ArıtılmıĢ Su AmbalajlanmıĢ Su Steril Enjeksiyonluk Su Ġrrigasyon için Steril Su Bakteriostatikli Enjeksiyonluk Su Ġnhalasvon için Steril Su .1.4.'de USP 27'de yer alan farmasötik amaçlar için kullanılan su ve bu suların elde ediliĢ yöntemlerini sınıflandıran bir Ģema verilmiĢtir.

2. Organoleptik Kontrol ArıtılmıĢ suyu berraklık. koku ve tat yönünden kontrol ediniz. Asitlik ve alkalilik 2.3 mi doygun potasyum klorür çözeltisi ilave edilerek hazırlanan çözeltinin potansiyometrik olarak pH'sı ölçülür. 5. 2. 48 .4 mi ve difenilamin çözeltisi R'den 0. 4.2 mi gümüĢ nitrat çözeltisi R2 ilave edilir. aynı koĢullarda ve aynı zamanda 4. 2. Tüp 50°C'lik su banyosuna alınır. renk.5 mi nitratsız su R ve 0. 15 dakika sonra çözeltide.1.5 mi standart nitrat çözeltisi R (2 ppm NO3) içeren karıĢımından farklı bir mavi renk oluĢmamalıdır. pH ölçümü (USP 27) 100 mi arıtılmıĢ su üzerine 0.1 mi ilave edilir ve bir yandan tüpteki bu karıĢım çalkalanırken diğer yandan damla damla azotsuz sülfırik asit R'den 5 mi ilave edilir. Farmasötik amaçlar için kullanılan su [USP 27] **Parenteral amaçlar dıĢında kullanılan su ÇalıĢma 4. Çözelti en azından 15 dakika berrak ve renksiz kalmalıdır. üzerine 100 g/l konsantrasyondaki potasyum klorür çözeltisi R'den 0. Ġndikatörle belirleme (EP 5) Borosilikat camdan yapılmıĢ bir kap içindeki taze kaynatılmıĢ ve soğutulmuĢ arıtılmıĢ suyun 10 ml'sine 0.1. Nitrat (EP 5) Kontrol edilecek suyun 5 mi'si test tüpüne konarak bir buz banyosuna yerleĢtirilir. Kalsiyum (USP 27) Kontrol edilecek suyun 100 ml'sine 2 mi amonyum oksalat TS ilave edildiğinde bulanıklık oluĢmamalıdır.1 mi brom timol mavisi Rl eklendiğinde mavi renk oluĢmamalıdır. yine alınan 10 mi' lik bir kısma 0. ArıtılmıĢ su ve kontrolleri Kullandığınız arıtılmıĢ suya (deiyonize ve distile su) aĢağıda verilen kontrolleri uygulayınız ve sonuçları bir tablo halinde gösteriniz.ġekil 4.05 mi metil kırmızısı R çözeltisi eklendiğinde kırmızı renk oluĢmamak. 47 1.1. 3. Klorür (EP 5) Kontrol edilecek suyun 10 ml'sine 1 mi dilüe nitrik asit R ve 0.

02 M potasyum permanganat ilave edilerek 5 dakika kaynatılır. bu numunelerin farmakopelere uygun olup olmadığını belirtiniz. 2. Üstte kalan sıvının alkaliliği veya asitliği 0. 24 saat arasıra çalkalanarak bekletilir. varsa bu farklılığın neden kaynaklanabileceğini yazınız. Deiyonize su ve distile su ile yapmıĢ olduğunuz kontrollerin sonuçlarını karĢılaĢtırmalı bir tablo hazırlayarak yazıp. 3. Okside olabilen madde (EP 5) Kontrol edilecek suyun 100 ml'sine 10 mi dilüe sülfirik asit R ve 0.1 N NaOH ile ve metil oranj indikatörü kullanılarak titrasyonla tayin edilir. Karbondioksit (USP 27) Kontrol edilecek suyun 25 ml'sine 25 mi kalsiyum hidroksit TS ilave edildiğinde karıĢım berrak kalmalıdır.1 mi 0. açık pembe renk tamamen kaybolmamalıdır. USP'de yer alan farklı steril suların tanımlarını yaparak. 9. Deiyonize su hazırlanmasında kullanılan iyon değiĢtiricilerin kapasitelerinin tayini Cam kapaklı 200 ml'lik bir erlen içerisinde dikkatle 1 g anyon değiĢtirici veya 1 g katyon değiĢtirici tartılır.1 N HC1 veya 0. 7. . Üzerine katyon değiĢtirici için 100 mi 0. Sülfat (USP 27) Kontrol edilecek suyun 100 mi'sine 1 mi baryum klorür TS ilave edildiğinde sıvı berrak ve renksiz kalmalıdır.6. Uçmayan artık ağırlığı 1 mg'dan (% 0.1 N NaOH ve anyon değiĢtirici için 100 mi 0.2.1 N HC1 ilave edilir.001) fazla olmamalıdır. Uçmayan artık (EP 5) Kontrol edilecek suyun 100 mi'si su banyosu üzerinde buharlaĢtırılır ve 100-105 °C'lik etüvde kurutulur. ROH + HC1 -----> RC1 + H2O (Anyon değiĢtirici) RSO3H + NaOH -----> RSO3Na + H2O (Katyon değiĢtirici) 49 Sorular: 1. ÇalıĢma 4. 8. USP'ye göre enjeksiyonluk su ile steril arıtılmıĢ suyun birbirinden farklılığının ne olduğunu yazınız. ekivalan /g cinsinden hesaplanır. Harcanan asit veya alkali miktarlarından 1 g iyon değiĢtiricinin tuttuğu anyon veya katyon. bunlarda yapılması istenen kontrolleri karĢılaĢtırmalı olarak inceleyip birbirinden farkı olup olmadığını.

4. Sizin çalıĢmalarınız sırasında yapmadığınız Total Organik Karbon testi farmasötik amaçlı sularda neden yapılır ve Avrupa Farmakopesinde verilen total organik karbon sınırı nedir? 6. tıpa. Ağır metal tayini hangi tip arıtılmıĢ sular için yapılmaktadır? Yazınız. tüp. . maliyeti. ArıtılmıĢ sularda amonyak tayininin nasıl yapıldığını USP ve EP'ye göre yazınız. iĢlenme ve üretim kolaylığı. •Çok dozlu kaplar: Çok dozlu bir kap ilacın iki veya daha çok dozunu barındırır. Ġlaç kapları belirlenmiĢ smırlann ötesinde kalitesini değiĢtirecek Ģekilde fiziksel. depolamak ve nakletmek amacıyla kullanılan materyallerdir. bekletildiği ve kullanıldığı ortamın tahrip ediciliğine bağlı olarak değiĢik derecelerdeki koruyuculukta ve içeriğindeki ilaç kaybını en az düzeyde tutacak Ģekilde üretilmiĢ olmalıdır. poĢet. 50 5. EP'ye göre hangi amaçlarla kullanılacak sular için alüminyum tayini yapılır ve bu test nasıl uygulanır? Yazınız. blister. kağıt gibi çeĢitli yapıda ana gövde ve parçalardan oluĢur. kimyasal ve biyolojik olarak hiç bir Ģekilde içeriğindeki ilaçla etkileĢmemelidir. USP'ye göre sınıflandırılmıĢ olan farklı tipte arıtılmıĢ sular için pH aralıklarının ne olduğunu yazınız.b. v. Ambalaj malzemesi ve ilaç kaplarının yapımında cam. Kalan ilaç bir daha bu kaptan alınarak kullanılmaz. ventil. tahta sandık gibi) Ģeklinde gruplandırılırlar. kutu. tüp. kavanoz. Ġlaç kaplan ise farmasötik kullanıma yönelik olarak ilaç formunu içinde bulunduran ve bir kısmı onunla doğrudan temas eden koruyucu ve muhafaza edici malzemelerdir. selüloz bazlı malzeme ve çeĢitli sentetik materyal kullanılır. plastik. temininde kolaylık gibi özellikler göz önüne alınarak ilacın yapısına ve formuna yönelik seçim yapılır. torba. ambalaj kağıdı gibi) ve ilaçlann topluca taĢınmasında kullanılan nakliye ambalajı (büyük karton kutu. 7. kavanoz. Bir ilaç kabı içeriğindeki ilacı kullanıma uygun bir Ģekilde verebilmeli ve ürünün doğasına.). Ġlaç kapları kullanım Ģekillerine ve içindeki ilacın özelliklerine göre aĢağıdaki Ģekilde sınıflandırılır: •Tek dozlu kaplar: Tek dozlu bir kap tek bir uygulamada tümüyle veya kısmen kullanılmak üzere ilacı muhafaza eder. hacmi ve ağırlığı. metal. blister. Ġlaç kaplan ĢiĢe. 8. ana kabın konulduğu bir koruyucu dıĢ kap (karton kutu. Ambalaj malzemesi ve ilaç kaplarının tercihinde müstahzara uygunluğu. AMBALAJ MALZEMESĠ VE ĠLAÇ KAPLARI Ambalaj malzemesi ilacı dıĢ etkilerden korumak. kapak. Ġlaç kaplan ve ambalaj malzemesi kullanım amacına yönelik olarak ilaçla doğrudan temas eden bir ana kap (ĢiĢe. 5.

Parenteral kullanılmak üzere sıvı içeren preparatların konduğu kaplarda kullanılan kauçuk tıpalar. Hemen hemen tetrahidrofuranda çözünmezler ancak önemli miktarda geri dönebilen bir ĢiĢme gösterebilirler. 52 5. Asıl bileĢenlerin ve katkıların (örneğin.•Ġyi kapatılmıĢ kaplar: Ġyi kapatılmıĢ bir kap içindeki ilacı normal Ģartlar altında dıĢarıdan gelebilecek katı veya sıvıların bulaĢmasından ya da içindeki maddenin kaybından saklama ve taĢıma sırasında korur. vulkanizasyon yapıcılar. göze çarpan yabancı maddeler (örneğin. artık kauçuk parçaları) içermezler. uygun katkılar kullanılarak makromoleküler organik maddelerin (elastomer) vulkanizasyonuyla (çapraz bağlanma) elde edilen malzemeden yapılırlar. stabilizörler. Bu özellikler liyofilize ürünlerin ve tozların konduğu kaplarda kullanılan tıpalar için de geçerlidir. yarı saydam veya opaktır ve kullanılan katkı maddelerine bağlı olarak değiĢtiğinden belli bir renge sahip değildir. Homojendirler. yabancı partiküller. sıvıları ve gazlan saklama ve taĢıma sırasında içeriden dıĢarı veya tersine geçirmez. •Çocuk korumalı kaplar: Çocuklar tarafından açılmasını önleyecek kapak ile kapatılmıĢ kaplardır. en üst düzeyde istenen özellikleri sağlarlar ve genellikle tercih edilirler. polikondensasyon ve poliadisyon ile üretilir. pigmentler) yapısı sonuç üründen istenen özelliklere bağlıdır. hızlandırıcılar.Fiziksel kontroller (TS 5540) 1. çok tabakalı tıpalar ve laklı tıpalar için bu özellikler geçerli değildir. Silikon elastomerden yapılmıĢ tıpalar. •Tip II tıpalar. Kauçuk Tıpa Kontrolleri Kauçuk tıpalar. Boyut muayenesi .1. Elastomerler doğal veya sentetik maddelerden polimerizasyon.1. elastik. Eğer kap bir defadan fazla açılmak için tasarlanmıĢsa yeniden kapatıldığında hava sızdırmazlığmı devam ettirecek Ģekilde tasarlanmalıdır. özel kullanımlar için (birçok defa delinme gibi) gerekli mekanik özelliklere sahiptirler ve kimyasal bileĢimleri nedeniyle ilk sınıftaki tıpalar kadar katı koĢullan karĢılayamazlar. •Hermetik kapatılmıĢ kaplar: Bu kaplar kabı oluĢturan malzemenin eritilerek kaynaĢtırılması suretiyle çok sıkı kapatılmıĢ kaplardır. Kauçuk tıpalar iki tipte sınıflandırılabilir: •Tip I tıpalar. •Kurcalanamaz kaplar: Açıldığını belli eden veya geri kapatılamayacak Ģekilde bir kapağa sahip olan kaplardır. 51 •Sıkı kapatılmıĢ kaplar: Bunlar normal Ģartlar altında katıları.1. 5. lifler.

nodul. çapak. toz. pH (TS 5540) 20 mi ekstraksiyon çözeltisi ve 20 mi kör çözeltiye 1 mi potasyum klorür çözeltisi (% 0.1. boya lekeleri. Ģekil bozukluğu. a)Sertlik tayini (TS 1324) b)Sterilizasyona dayanım Analizi yapılacak numuneler 121+1 °C sıcaklıktaki otoklavda 30 dakika tutulur. Daha sonra 60 °C'de en çok 60 dakika kurutulur. c)Parçaçık verme tayini (TS 4397) 5. yağ gibi yıkamakla giderilemeyen yabancı maddeler. 3. GörünüĢ ve yapılıĢ Tıpaların üzerinde. Sertlik tayini.5 cm'den küçük boyutları 0. 0. 0. Çözeltilerin pH'sı hemen ölçülür ve aralarındaki fark 0.1 a/h) ilave edilir. KaplanmıĢ tür tıpalarda en azından tıpanın ĢiĢenin içine giren ve ĢiĢeyle temas eden yüzeyleri kaplanmıĢ olmalıdır. pürüz. Fiziksel deneyler için ayrılmıĢ numuneler yaklaĢık 60 °C sıcaklıktaki suyla iki defa yıkanır. karĢılaĢtırma çözeltisinin bulanıklığından. GörünüĢ (TS 5540) Ekstraksiyon çözeltisinin bulanıklığı. 2. uygun büyüklükte bir behere konularak 121 °C'de.5 cm'den büyük boyutları 0. Absorbans (EP 5) . GiriĢ kanalı olan tıpaların üst yüzeyinde iğnenin gireceği yer belli olmalıdır. delik ve benzeri diğer kusurlar bulunmamalı ve tıpaların rengi homojen olmalıdır. 1. süngerleĢme veya kullanımı engelleyecek baĢkaca bir kusur meydana gelmemeli. 2.2. kesik. Fizikokimyasal kontroller Deneylerin yapılacağı ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır.1 mm duyarlılıkta ölçülür. daha az olmalıdır. 3. 60 °C'de en çok 60 dakika kurutulur ve 100±5 cm2 tıpa yüzeyi için 200 mi taze arıtılmıĢ su kullanılarak ağzı beherle kapatılmıĢ erlene konularak otoklavda 53 121+1 °C'de. Çözelti kokusuz ve renksiz olmalıdır. yumuĢama. fiziksel özelliklerinde bir değiĢiklik olmamalıdır. 30 dakika otoklavda tutulur. 30 dakika tutulur. sterilizasyona dayanım ve parçacık verme tayini gibi fiziksel bazı kontrollerin yapılabilmesi için ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. Otoklavdan çıkarıldıktan sonra tıpalarda yapıĢma. lif. Aynı Ģartlarda karĢılaĢtırma çözeltisi olarak kör ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. Deneyler için ayrılmıĢ örnekler yaklaĢık 60 °C sıcaklıktaki suyla iki defa yıkanır.01 mm duyarlılıkta.5 den az olmalıdır.Tıpaların.

Bu çözeltiler 3 dakika kaynatılır ve soğutulur.1. Ġndirgen madde 20 mi ekstraksiyon ve karĢılaĢtırma çözeltisine 1 mi dilüe sülfirik asit çözeltisi ve ardından 20 mi 0.4.1 mi bromtimol mavisi ilave edilir.3 mi 0. Bu çözelti karıĢımına en fazla 0. Kendi kendine kapanma testi 8. Amonyum 5. Ġki deney farkı harcanan miktar hesaplanır. Ekstre edilebilir çinko 7. Ekstre edilebilir ağır metaller 4. Uçmayan artık (EP 5) 5. Hemolitik etki .8 mi hidroklorik asit ilave edildiğinde san renk oluĢmamalıdır.01 M 0. Asitlik ve alkalilik 20 mi ekstraksiyon çözeltisine 0. Aynı Ģartlarda karĢılaĢtırma çözeltisi olarak kör ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. 60 °C'de en çok 60 dakika kurutulur ve 100+5 cm2 tıpa yüzeyi için 200 mi taze arıtılmıĢ su ilave edilip. Kimyasal kontroller (EP 5) Deneylerin yapılacağı ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır.4. Uçucu sülfürler 6. Geçirgenlik testi 9. Dağılma testi 5.1.01 M sodyum hidroksit ilave edildiğinde mavi renk yada en fazla 0. Biyolojik kontroller (TS 4397) 1. Toksisite 2.3.01 M sodyum tiyosülfat çözeltisi ile açık kahverengine kadar titre edilir. 54 3. ağzı beherle kapatılmıĢ erlene konularak otoklavda 121±1 °C'de yaklaĢık 30 dakika tutulur. 2. Tip I kauçuk tıpalar için bu fark 3 mi'den fazla olmamalı ve Tip II kauçuk tıpalar için 7 mi'den fazla olmamalıdır. Kimyasal deneyler için ayrılmıĢ örnekler yaklaĢık 60 °C sıcaklıktaki suyla iki defa yıkanır. Ġndikatör olarak 0. Pirojenite 3.25 mi %1'lik niĢasta çözeltisi damlatıldıktan sonra renk gidinceye kadar titrasyon sürdürülür. 1. Daha sonra bu çözeltilere 1 g potasyum iyodür ilave edilir ve 0.002 M potasyum permanganat çözeltisi ilave edilir.

5. Farklı Ģekildeki farmasötik preparatlar için kullanılabilecek cam kap tipleri genel kurallar çerçevesinde aĢağıdaki koĢullara göre saptanır. arzu edilen spektral absorpsiyonu sağlamak için metal oksitlerin küçük miktarlarda ilavesiyle elde edilir. farmasötik ürünlerle doğrudan temas etmesi amaçlanan camdan malzemelerdir. parenteral amaçlar için olsun veya olmasın. Bu özellik belirli koĢullar altında. yapısından dolayı ancak orta düzeyde hidrolitik dirence sahiptir. oluĢan alkaliliğin titre edilmesiyle değerlendirilir. Soğutmaya dayanım 2. Cam kaplar hidrolitik dirence göre aĢağıdaki Ģekilde sınıflandırılır (EP 5): • Tip I cam kaplar. Renksiz cam görünür dalga boyundaki ıĢığa karĢı geçirgendir. genel olarak asidik ve nötral sulu preparatlar için uygundur. Cam Kap Kontrolleri Farmasötik kullanım için cam kaplar. baĢlıca da kalsiyum oksit içeren silisyum camıdır. Farmasötik kullanım için olan cam kapların kimyasal stabilitesi. kabın iç yüzeyi ile temasta olan veya toz edilmiĢ camdan suya geçerek çözünen maddelerin salınma direncidir. 55 Soda-kireç-silisyum camı. önemli miktarda boroksit. • Tip I cam kaplar. Soda-kireç-silisyum camı. yüksek termal dirence ve çok yüksek hidrolitik dirence sahiptir. Nötral cam yapısından dolayı. . tüm preparatlar için kullanılmaya uygundur. kullanılan camın kimyasal yapısından dolayı yüksek hidrolitik dirence sahiptirler. Sıcaklıkla ilgili özelliklerin tayini (TS 5540 ve TS 1324) 1. genellikle soda-kireç-silisyum camdan yapılırlar ve yüzeylerine uygulanan bir kimyasal iĢlem sonucunda yüksek bir hidrolitik dirence sahiptirler. nötral camdan yapılırlar.1. •Tip II cam kaplar. Nötral cam.2. genellikle soda-kireç-silisyum camdan yapılırlar ve orta düzeyde hidrolitik dirence sahiptirler. •Tip III cam kaplar. Renkli cam. Sıcaklığa dayanım 5. parenteral amaçlar için olsun veya olmasın. hidrolitik dirençle gösterilir. Hidrolitik direnç. alkali metal oksitler. Bir farmasötik ürünün üreticisi uygun özellikteki kabın seçiminden sorumludur. alüminyum veya toprak alkali oksitler içeren borosilikat camdır. sodyum oksit ve toprak alkali oksitler. • Tip II cam kaplar.5.

Tip I cam kaplar hariç farmasötik preparatlar için olan cam kaplar yeniden kullanılmamalıdır. Erlen otoklava yerleĢtirilir ve 121°C'de 30 dakika. 0. Tanecikleri süspande etmek için çalkalanır ve süzülür.2. Parenteral kullanım için olan tüm sıvı ve toz preparatlann konduğu cam kapların içeriğin kontrolüne imkan vermesi önerilir. Titrasyon: 50 ml'lik sıvı erlene alınır. Silindirik kısımların toleransı 3. bir erlene konur ve üzerine 50 mi arıtılmıĢ su ilave edilir ve tartılır. parenteral kullanılan toz preparatlar (freze-dried preparatlar hariç) ve parenteral amaçlar için olmayan preparatlar için uygundur.02 M HC1 ile titre edilir. EP 5'te belirtildiği Ģekilde otoklavlanır. Kör çözeltide elde edilen rengin bir benzeri oluĢuncaya kadar test çözeltisinin titrasyonu yapılır. parenteral uygulanım için olan susuz preparatlar. erlenler dikkatle kurulanır ve su ilavesiyle ilk ağırlığına getirilir. asetonun tamamen uçması için 140°C'lik etüvde 20 dakika kurutulur ve soğuması beklenir. 10 g kurutulmuĢ cam tozu. Parenteral kullanım için olan preparatlann renksiz cam kap içinde olması gerekir.Doldurma hacmi 5. Özel tipteki preparatlar için yukarıda önerilenden daha yüksek hidrolitik dirence sahip cam kaplar kullanılabilir.1.Yükseklik toleransı 4.2. Hidrolitik direnç testi (EP 5) A. Aynı Ģekilde ikinci bir erlene kör olarak kullanılmak üzere 50 mi arıtılmıĢ su konur ve tartılır. ĠĢlem birkaç kez tekrarlanır. 50 mi arıtılmıĢ su ile benzer bir erlende kör çözelti hazırlanır. Test sıvısından elde edilen değerden kör çözeltiden elde edilen değer çıkanlır ve sonuçlar her 1 gram cam için 0. Toz edilmiĢ camda hidrolitik direnç testi EP 5'te belirtilen Ģekilde toz edilerek hazırlanmıĢ numunelerden 10 g örnek alınarak erlene aktarılır ve 30 mi aseton ile yıkanır. Her iki erlende arıtılmıĢ su ile yıkanmıĢ nötral cam bir kap veya alüminyum folyo ile kapatılır. 57 .05 mi metilen kırmızısı çözeltisi ilave edilir.2. Soğuduktan sonra kapaklar açılır.Eğrilik kontrolü 5. Ayrıca insan kan ve kan ürünleri için olan kaplar yeniden kullanılmamalıdır. Bununla birlikte ıĢığa duyarlı olduğu bilinen maddeleri içeren preparatlar için renkli cam kap kullanılabilir. Gözle muayene 2. 56 5. Her erlene 0. Cam taneciklerinin tabanda düzgün bir Ģekilde yayılması sağlanır.02 M HC1 ml'si olarak verilir. Fiziksel kontroller (TS 4865) 1. Cam tanecikleri bir kurutma tepsisine konur.• Tip III cam kaplar. Parenteral olmayan preparatlar için renkli veya renksiz cam kaplar kullanılabilir.

Aynı miktardaki bir arıtılmıĢ su. Önceden belirtilen hacimdeki sıvılar (Tablo 5. Kör çözelti 0.0 .0 17.0 50.05 mi metilen kırmızısı çözeltisinden ilave edilir.2.2 8.1) bir erlene konur.5 0.2 10.4 0. Doldurma hacmi (mi) Her 100 mi test sıvısı için 0.8 0.8 3.3 1. B.2' ye uymalıdır. Tablo ġ. Sonuçlar Tablo 5.9 Titrasyon sayısı Bir titrasyon için ______________ test sıvısı hacmi (mi) 1 2 2 3 25.3 Tip III cam 20. Test sıvısıda. Test çözeltisi için elde edilen değerden kör çözeltisinin değeri çıkarılır. Otoklavdan çıkarılan kaplara bir saat içinde titrasyon uygulanır. benzer ikinci bir erlene konur.6 13.0 1. kör çözeltide ortaya çıkan renk oluĢuncaya kadar aynı asitle titre edilir. Numuneler otoklavdan farmakope uyarılarına göre çıkarılır ve soğutulur. Yüzey hidrolitik direnç testi Yüzey hidrolitik direnç testi için test edilecek cam kaplar EP 5'te belirtilen Ģekilde temizlenerek. doldurulur ve belirtilen Ģartlarda otoklavlanır. Dolum hacmi (mi) ____ 3'e kadar 3'den30'a kadar 30'dan 100'e kadar 100'ün üzeri 58 Tablo 5.5 ml'den fazla olmamalıdır.1 4.Yüzey hidrolitik direnci için olan test'te sınır değerleri.0 100. Sonuçlar 100 ml'de 0.8 1.l.01 M hidroklorik asit ile titre edilir.02 M HC1 miktarı 1 ml'den fazla olmamalıdır. Bu iki erlenede her 25 mi için 0.1 6.Titrasyon sayısı ve test sıvısı hacmi.01 M HCl'in mi cinsinden hacmi Tip I ve II cam 1'e kadar 1-2' e kadar 2-5'e kadar 5-10 10-20 20-50 50-100 100-200 200-500 2.8 2. Tip II ve Tip III cam kaplar için ise bu miktar 8.01 M hidroklorik asitin mi si olarak belirtilir.6 0.0 100. Kaplardan elde edilen çözeltiler birleĢtirilir ve karıĢtırılır.0 0.Sınır değerleri: Tip I cam kaplar için harcanan 0.

Katkıların miktarı ve özellikleri polimerin tipine.2 Farmasötik kullanım için olan plastik bir kap bir ürünü içeren veya taĢıyan ve onunla doğrudan temas eden plastik malzeme olarak tanımlanır. lubrikantlar. 1.25 mi niĢasta çözeltisi kullanılır. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için steril plastik kaplar . polietilenteraftalat polimerleri ve etilenvinil asetat gibi kopolimerleri kullanılmaktadır. Otoklava konularak 20-30 dakika içinde 121 °C'ye getirilir ve bu sıcaklıkta 30 dakika bekletilir.500'ün üzeri 5. her materyal için farmakopede tanımlanmıĢ tip özelliklerine göre belirlenir.4 mi 0. Ġki deney arasındaki harcanan miktar farkı 1. Ġndirgen madde 20 mi ekstraksiyon çözeltisine 1 mi dilüe sülfirik asit.1. 20 mi 0.01 M sodyum hidroksit ilave edildiğinde pembe renk. 0. Absorbans (EP 5) 4. Farmasötik kullanım için olan kaplarda kullanılan malzemeler. Ġndikatör olarak 0.3. renklendirici maddeler ve katalizörler olabilir. 2.8 mi 0.1 mi fenolftalein çözeltisi ilave edilir. Antistatik ve kalıptan çıkıĢı kolaylaĢtıran maddeler yalnızca oral ve haricen kullanılmasına müsaade edilen kaplarda kullanılır. Bu malzemeler yapılarında etkiyi veya ürünün stabilitesini değiĢtirebilecek veya toksisitesini artıracak ekstrakte edilebilir miktarda hiçbir madde içermemelidir. polivinil klorür. Sulu parenteral infüzyonlar için plastik kaplar Deneylerin yapılacağı ekstraksiyon çözeltisi hazırlanır. Katkılar.5 mi den fazla olmamalıdır.1 mi metil kırmızısı çözeltisi ilave edildiğinde çözelti turuncu-kırmızı veya kırmızı renk alır.001 M sodyum tiyosülfat ile titre edilir. Plastik Kaplar 0. 0.2. 59 5.3. preparatın satıĢ ruhsatını onaylayan ilgililer tarafından belirlenir.3. içinde bazı katkılar içerebilen bir ya da daha çok polimerden oluĢmuĢtur. Eğer bu sıcaklıkta kapta bir bozulma var ise 100 °C'de 2 saat bekletilir. Çözelti renksiz kalmalıdır. Plastik ilaç kaplarının üretiminde genellikle polietilen. Asitlik ve alkalilik Analizi yapılacak olan kabın kapasitesinin %4'ü kadar miktarda ekstraksiyon çözeltisinden alınır.01 M hidroklorik asit ve 0. plastiğe çevrilen maddeye ve düĢünülen amaca göre belirlenir. 3 dakika kaynatılır ve soğutulur.2 2. Aynı iĢlem 20 mi kör çözelti için de yapılır. 3. Analiz yapılacak olan kap arıtılmıĢ su ile kapasitesi kadar doldurulur ve ağzı kapatılır. Diğer katkılar. plastizerler. Saydamlık (EP 5) 5. Kabul edilebilir katkılar. Kör çözelti için. Bu çözeltiye 0.002 M potasyum permanganat ilave edilir. aynı iĢlemler borosilikat bir cam kaba arıtılmıĢ su konularak yapılır. polipropilen. Daha sonra bu çözeltiye 1 g potasyum iyodür ilave edilir ve derhal 0.

Dolum hızı 7. Basınç altında boĢaltma testi 6. Saydamlık testi 9. Pirojen testi 12. eğer gerekiyorsa katkı maddeleri ilavesi ile bir veya daha fazla polimerden üretilir.Ġnsan kanı ve bileĢenlerinin toplanması. Klorür 4. TamponlanmıĢ sistemlerde hemolitik etki 10. Asitlik ve alkalilik 3. Toksisite testi 13. Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) boĢ steril kaplar Ġnsan kanı ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) boĢ steril kaplarda Avrupa Farmakopesi 5'e göre aĢağıda belirtilen kontroller yapılmaktadır. Amonyum 5. 1. Gerilmeye karĢı direnç 3. Ekstre edilebilir madde 5. Uçurmada artık 6. Ġnsan kan ve kan bileĢenleri için steril kaplarda Avrupa Farmakopesi 5'e göre aĢağıda belirtilen kontroller yapılmaktadır. Buhar geçirgenliği 60 5. Sıcaklık değiĢimlerine karĢı dayanım 8.3.3. Sterilizasyon testi 11. 1. Okside olabilen maddeler 2. Santrifüjlenmeye dayanım 2. Sızdırma testi 4. Absorbans . iĢlenmesi ve değerlendirilmesi için kullanılan plastik kaplar.

3. Tekrar aynı Ģekilde çalkalanır. Optik beyazlatıcılar Paket veya paketlerden alınan 5 mm kalınlığındaki vatkalar dalga boyu 366±5 nm olan filtre edilmiĢ mor ötesi (UV) ıĢık altında fluoresan özelliği gösterip göstermemesi açısından incelenir. 6. Antikuagülan çözeltisi içeren insan kanı için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) steril kaplar Bu tip kaplarda insan kan ve kan bileĢenleri için plastiklenmiĢ poli(vinil klorür) boĢ steril kaplarda Avrupa Farmakopesi 5'in istediği testler ile. 3. Deney numunesi rastgele bir iki nokta dıĢında floresan özelliği göstermemelidir. Ekstre edilebilir di(2-hekzil)ftalat 5. Çalkalanma bitiminden 10 dakika sonra çözelti üzerinde ve tüpün kenarlarında 2 mm'den fazla kalıcı köpük görülmemelidir.1. Tüpün birine üç damla fenolftalein çözeltisi. Tüpler iyice çalkalanır. 2 saat sonunda elde edilen bu sıvı aktarılarak ekstraksiyon çözeltisi elde edilir. birkaç damla baryum klorür ve 5 ml'lik tüpe ise birkaç damla amonyum okzalat eklenir. 2. metil oranj a karĢı soğan kabuğu renk oluĢmamalıdır. Amonyum oksalat ve baryum klorür çözeltisi . 2. Üzerine 100 mi arıtılmıĢ su konur ve iki saat bekletilir. Klorür. Birkaç dakika sonunda hiçbir tüpte bulanıklık oluĢmamalıdır.2. 6. 30 sn içinde 30 kez kuvvetlice çalkalanır. Kimyasal kontroller El değmeden alman 10 g hidrofil pamuk temiz bir erlen içine alınır. Fenolftaline karĢı pembe renk. 61 Hidrofil pamuk % 100 pamuk liflerinden yapılmıĢ olmalıdır. Lif uzunluğu Hidrofil pamukta 10 mm ve daha uzun liflerin miktarı ağırlıkça en az % 70 ve 6 mm den daha kısa liflerin miktarı ağırlıkça en çok % 10 olmalıdır.1. diğerine bir damla metil oranj çözeltisi eklenir. Sülfat ve Kalsiyum Ġyonları Aranması Temiz ve kuru üç ayrı deney tüpünün iki tanesine ekstraksiyon çözeltisinden 10 mi üçüncüsüne de 5 mi konur. Asitlik ve Alkalilik Ekstraksiyon çözeltisinden iki ayrı deney tüpüne 25'er mi çözelti konulur. 1 dakika beklenir.7.5 mi gümüĢ nitrat. Fiziksel kontroller 1. Bu tüplere daha sonra sırasıyla 0.4. Yüzey Aktif Madde Bu çözeltiden 10 mi bir deney tüpüne alınır. 1.1. aĢağıda belirtilen testler yapılır.

Bir huniden darası bilinen behere aktarılır. Hunide kalan pamuk cam çubukla dikkatlice sıkılır ve alınır. 65 8. Hidrofil pamuğun tamamıyla batma süresi 10 saniyeden fazla olamamahdır.01 g yaklaĢımla tartılır. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır. gümüĢ nitrat çözeltisi katıldığında ise bulanıklık görülmemelidir. Viskozluğun düĢen bilye yöntemi ile tayini . Hidrofil pamuk her bir gram kütlesi baĢına en az 23 g su tutabilmelidir. Batma süresi tayini (Hidrofillik) Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alman yaklaĢık 1 g' lık 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0.3. Kalan kısmı 100-105 °C de kurutulur ve hassas olarak tartılır. Pamuk suya deydiği anda kronometre çalıĢtırılır ve pamuğun tamamen batma süresi belirlenir. 6. 64 4. Boyar maddelerin tayini (TS 4786) 6. Deney sonunda sepet sudan çıkarılır ve 30 sn süreyle suyun süzülmesi sağlanır. Su tutma yeteneği 1 g kütle baĢına hesaplanır. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır. Bütün çözelti sıcakken süzülür.katıldığında hemen bulanıklık oluĢmamalı. Yağ ve yağlı madde miktarı tayini (TS 4786) 6.1. Darası alınmıĢ bir beher içinde 0. Süzüntünün 400 mi'si uçurulur.0lg yaklaĢımla tartılır.5'den fazla olmamalıdır. Suda çözünen madde miktarı tayini 5 g pamuk 500 mi arıtılmıĢ su içinde 30 dakika ara sıra karıĢtırılarak kaynatılır.1. Suda çözünen madde miktarı % 0.01 g yaklaĢımla tartılır. BuharlaĢma ile kaybolan su eklenir. Su tutma yeteneği Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alınan yaklaĢık 1 g'lık 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0.2. (g) p: Deneyde kullanılan pamuğun kütlesi 5.2. Suda çözünen madde miktarı (%): a-b / p a: Etüvde kurutulan beherin kütlesi (g) b: Beherin darası. Kül miktar tayini (TS 4786) 7.4.

0lg yaklaĢımla tartılır. Bir huniden darası bilinen behere aktarılır.5'den fazla olmamalıdır. Kalan kısmı 100-105 °C de kurutulur ve hassas olarak tartılır.Aletin cam borusu viskozluğu ölçülecek sıvı ile doldurulur. Yağ ve yağlı madde miktarı tayini (TS 4786) 6. Kül miktar tayini (TS 4786) 7. (g) p: Deneyde kullanılan pamuğun kütlesi 5. Suda çözünen madde miktarı (%): a-b / p a: Etüvde kurutulan beherin kütlesi (g) b: Beherin darası. 1993]. Süzüntünün 400 mi'si uçurulur. Aletin bilyelerinden biri seçilerek boru içine üstten bırakılır. Batma süresi tayini (Hidrofillik) Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alman yaklaĢık 1 g' lık 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0. Hunide kalan pamuk cam çubukla dikkatlice sıkılır ve alınır.2. Martin. Ti = t(Sb-Sf)B r\ : t: Sb: Sf: B: Sıvının viskozluğu (cP) Bilyenin geçiĢ süresi (s) Bilyenin yoğunluğu (g.1. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 .3. Lippincott Williams & Wilkins. BuharlaĢma ile kaybolan su eklenir. Suda çözünen madde miktarı % 0.cm"3) Sıvının yoğunluğu (g. Bilyenin borudaki iki iĢaret çizgisi arasındaki mesafeyi geçiĢ süresi (t) saptanır ve aĢağıdaki denklem yardımı ile viskozluk (n) hesaplanır.cm"3) Seçilen bilyeye ait ve aletin kitapçığında verilen bir sabit Örnek tüpü içindeki bilye ġekil 8. Physical Pharmacy. 80 4. Philadelphia. 4th Edition. Boyar maddelerin tayini (TS 4786) 6. Hoeppler düĢen bilye viskozimetresi [A. Suda çözünen madde miktarı tayini 5 g pamuk 500 mi arıtılmıĢ su içinde 30 dakika ara sıra karıĢtırılarak kaynatılır. Bütün çözelti sıcakken süzülür. 463.

4. Hidrofil pamuğun tamamıyla batma süresi 10 saniyeden fazla olamamalıdır. GeniĢlik . 6. pamuk viskon veya ikisinin karıĢımı ipliklerden düz olarak dokunmuĢ bezler veya plastik bir film tabakasının iç yüzeyine homojen olarak yayılmıĢ kauçuk veya akrilat esaslı. Pamuk suya deydiği anda kronometre çalıĢtırılır ve pamuğun tamamen batma süresi belirlenir. Flasterler (TS 3957) Flasterler. 6.C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır. pansuman malzemesini tespit etmekte. 6. Hidrofil pamuk her bir gram kütlesi baĢına en az 23 g su tutabilmelidir. GörünüĢ Elinizdeki flasteri gözle kontrol edin düzgün görünüĢlü olup olmadığını yapıĢkan kısmın alt tabakanın üst yüzeyine yapıĢıp yapıĢmadığını saptayın.2. Su tutma yeteneği 1 g kütle baĢına hesaplanır. Paket içindeki hidrofil pamuğun nemi % 7 den fazla olmamalıdır.1.01 g yaklaĢımla tartılır. Ağırlık kaybı % olarak hesaplanır. Etüvde 105-110°C de sabit tartıma gelene kadar beklenir. Nem miktar tayini El değmeden alman 3 g hidrofil pamuk darası alınmıĢ bir kap içinde hassas bir Ģekilde tartılır. basınca hassas yapıĢtırıcı içeren.5.2.6. Bir paketin en az 10 değiĢik yerinden numune alınarak topaklar sayılır ve ortalama bir değer bulunur. 6.01 g yaklaĢımla tartılır. Fiziksel kontroller 1.1. Uzunluk Flasteri tamamen açarak ambalajda belirtilen uzunluğun %98'den az olup olmadığını hesaplayın.1. Altıdan fazla topak ihtiva etmemelidir. Tel sepet 10 mm yükseklikten beher içindeki 20 C° deki arıtılmıĢ suya bırakılır. 3. Darası alınmıĢ bir beher içinde 0.1. 2. yaraları kapatmakta ve küçük bölgeleri harekesiz tutmakta kullanılan tıbbi malzemelerdir. Topak tayini 1 g hidrofil pamuk iki cam levha arasına tülbent Ģeklinde yayılır ve topaklar sayılır. 65 6. Deney sonunda sepet sudan çıkarılır ve 30 sn süreyle suyun süzülmesi sağlanır. Su tutma yeteneği Numune birimini oluĢturan paketin veya paketlerin değiĢik yerlerinden kesilmeden pensle çekilerek alman yaklaĢık 1 g'hk 5 deney numunesi bir araya getirilerek tel sepete yerleĢtirilir ve sepetle beraber 0.

Kauçuk yapıĢtırıcılı flasterlerin yapıĢmaya dayanımı 0. Flasterin uzun ekseni yönünden cama paralel olarak gerekli çekme iĢlemi yapılır. çözgü sayısı 27'den az olmamalıdır. 4.5 cm eninde 50 cm boyunda bir Ģerit el değmeden kesilir.5 mm den büyük fark olmamalıdır. ġerit temiz ve özel çelikten yapılmıĢ bir levha üzerine yapıĢtırılır. ġerit temiz ve özel çelikten yapılmıĢ bir levha üzerine yapıĢtırılır. 6.5.2 kgf/cm'den. 23 °C deki suda 24 saat tutulur. Standart atmosferde 10 dakika bekletildikten sonra yapıĢma gücü daha önceki deneyde olduğu gibi test edilir. Her cm'sine 2 kg ağırlığındaki levha üzerine yapıĢtırılan lastik. 6.4.Yırtılabilme Flaster bir ucundan ölçülen herhangi bir ende en az bir metre yırtıldığında baĢlangıç geniĢliğini ± 1 sapma ile muhafaza edip etmediğini tespit edin. Eni 5 cm den dar olan flasterlerin geniĢliğinde. Yarı geçirgen ve geçirmez plastik flasterlerin yapıĢma gücü 0.2. eni 5 cm den geniĢ olanlarda etikette belirtilen geniĢlikten ± 2. YapıĢkanlık kontrolü (TS 3957) Bir flasterin yapıĢkanlığını ölçmek için 2.16 kgf/cm den az olmamalıdır. 66 5. etiketinde belirtilen geniĢlikten ± 1.2. akrilat yapıĢtırıcı flasterlerin dayanımı 0. 6. bez flasterin 1 cm'deki atkı sayısı 22'den. Atkı ve çözgü sayısı Bezin 1 cm'sindeki atkı ve çözgü ipliklerinin sayısı saptanır. Sudan çıkarıldıktan sonra kendi halinde bırakılarak kurutulur. Uzama kontrolü Plastik plasterlerin % 20 uzaması için gerekli kuvvet 1.5 cm eninde 50 cm boyunda bir Ģerit el değmeden kesilir.4 kgf/cm'den çok olmamalı ve deney sonunda kendi haline bırakıldığında ilk uzunluğunun % 5'inden fazla değiĢiklik göstermemelidir.18 kgf/cm'den az olmamalıdır.Makaraya sarılı flasterin enleri flasterin 5 ayrı yerinden ölçülür ve ortalaması alınır.6 mm den.2. 67 . Suya dayanım (TS 3957) Bir flasterin yapıĢkanlığını ölçmek için 2. plastik yada metal merdane 30 cm/dakika hızla flaster üzerinden her iki yönde üç kez geçirilir. 6.2. Su buharı geçirgenliği Deney TS 3957' e göre yapılır ve 24 saatteki su buharı geçirgenliği delikli bez flasterlerde 500 g/m2 den yarı geçirgen plastik flasterlerde 1000 g/m2 den geçirgen plastik flasterlerin yapıĢma gücü 2000 g/m2 den az olmamalıdır.2.3.

6.3.2.1. Parça boyu tayini %0.b.5 duyarlılık ile yapılmalıdır. ek yeri delik yırtık v. Sayımın 0. Lup'un iki sol kenarı sayılacak ipliklere paralel ve en sondaki ipliğin sağ kenarına uyacak Ģekilde yerleĢtirilir. Fiziksel kontroller 1. Bu taktirde cm baĢına beĢ çiften az olmamalıdır. beyaz görünüĢlü. Aynı ağızlıktan çift atkı atılan dokuma Ģekillerinde atkı teli sayısı çift sayılmalıdır. Bir boĢluk ve bir iplik. 2. Atkı ve çözgü iplikleri sayısı bir "lup" yardımıyla saptanır. Hidrofil gaz bezleri deney sonuç değerlendirilmesi Çözgü teli sayısı (cm Atkı teli sayısı (cm baĢına en az) baĢına en az) 10 12 12 14 68 3. Hidrofil Gaz Bezi (TS 6077) 6. 6. Sterilite testi Deney TS 3957' e göre yapılır ve deney sonunda mikroorganizma ürememelidir.1'de verilen değerlere uygun olmalıdır. Bu sonuçlar saptandığında Tablo 6. Birim Alan kütlesi a)Topun bir parça üzerinden metrekare ağırlığının tayini: Bunun için topun orta yerinden enlemesine kesilmiĢ en az 0. Metal Ģablon köĢegenleri atkı ve çözgü ipliklerine paralel 10 10 12 10 Birim alan kütlesi (en az g/m2) 24 30 32 32 Kopma dayanımı (çözgü yönünde) (en az kgf) 5 6 6 7 .2. YapıĢtırıcının çinko oksit içeriği Deney TS 3957' e göre yapılır ve kauçuk esaslı yapıĢtırıcı esasların çinko oksit içeriği en az % 10 olmalıdır. Tablo 6.5 ipliğe kadar duyarlı olması gerekir. bir iplik olarak kabul edilerek sayılır.1. Atkı-çözgü sayısı Gaz bezi kontrast bir zemin üzerine serbestçe yayılır. Bu iki değerin toplamı.3. kusurlar bulunup bulunmadığı yönünden kontrol edilir.5 m boyunda olan örneğin eni ve boyu ölçülür. birim alandaki iplik sayısını verir. : b)10xl0 cm'lik örnek ile metrekare ağırlığın tayini: Bez düz olarak ve üzerine herhangi bir gerilme uygulanmadan yayılır. muntazam dokumalı olup olmadığı.6.7. %0. 6. Birim uzunlukta bulunan atkı ve çözgü sıklığı değerlerinin aritmetik ortalaması kumaĢın ortalama atkı ve çözgü sıklığını verir.2 duyarlılıkta tartılır. Gözle muayene Gaz bezinin temiz. Her örnek için en az üç deney yapılır.

Bir parça kesilir. Temiz bir huni yardımı ile süzüntü 250 ml'lik bir balon jojeye aktarılır. amonyum oksalat ilavesinde ise hemen bir bulanıklık görülmemelidir. Gaz bezlerinden alanı hesaplanabilir.gelecek Ģekilde bezin üstüne sıkıca bastırılır. Asitlik alkalilik Ekstraksiyon çözeltisinden temiz ve kuru iki tüpe 5'er mi çözelti koyulur. Bariz parlak olarak yada sarımsı görülen lif taĢıyıp taĢımadığı saptanır. Örnekler % 0. Tüp 10 dakika dinlendirilir. Mor renk meydana gelip gelmediği saptanır. Deneyler bu süzüntüde yapılır. Bir jilet yardımı ile deney örneği kesilir.2 duyarlılıkla tartılır. Mor renk niĢastayı belirtir. Her iki tüpe de pembe renk meydana gelip gelmediği saptanır. Optik beyazlatıcılar El değmeden kesilen bir miktar gaz bezi 366 nm dalga boyundaki UV lambası altında incelenir. Sıvının tüp çeperi ile temas ettiği yüzeyde ince zincir halindeki köpük tabakasının yüksekliği 3 mm'den çok olmamalıdır. Apre aranması El değmeden bir miktar gaz bezi üzerinde en az beĢ ayrı noktaya 1-2 damla iyot tentürü damlatılır.5'den az ve 8. Kimyasal kontroller (TS 4260) Ekstraksiyon Çözeltisinin Hazırlanması: 10 g gaz bezi 150 mi arıtılmıĢ su ile 15 dakika kaynatılır.6'dan çok olmamalıdır. 1 . baryum klorür %10 a/h ve amonyum okzalat çözeltisinden (% 3 a/h) 2-3 damla konur ve hemen karıĢtırılır. Terazide tartılarak kütlesi bulunur. 4. Hunideki bez üzerinden geçirilerek 100 mi daha kaynamıĢ su ilavesiyle 250 ml'ye tamamlanır. Tüpler iyice çalkalanır. Çözeltilerde ölçülen pH 4.2. Tüpün birine 3 damla fenolftalein diğerine 3 damla metil oranj damlatılır. Klorür. GümüĢ nitrat. 5. 69 2. 3. Sırasıyla tüplere ayrı ayrı %5 a/h gümiĢ nitrat. Sülfat ve Kalsiyum iyonları Ekstraksiyon çözeltisinden 20 mi temiz ve kuru üç ayrı tüpe konur. 30 saniye içinde 30 kez Ģiddetle çalkalanır. Bu değer oranlanarak metrekare baĢına düĢen ağırlık hesaplanır. 4. Parlak yada sarımsı görülen lifler optik beyazlatıcı yada sentetik lif belirtisidir. 6.Yüzey aktif madde miktar tayini Ekstraksiyon çözeltisinden 10 mi temiz ve kuru bir cam tüpe aktarılır. baryum klorür ilavesinde bulanıklık görülmemelidir. Bulanıklık oluĢup oluĢmadığı gözlenir. Sentetik lif .3.

5.b. kesik v. 1 cm yükseklikten bırakılır.1'den çok olmamalıdır.3. Bu sürenin 10 sn'nin altında olup olmadığı belirlenir.4.3. 2. Ġplikler ıslanıp su yüzeyini tamamen terk edinceye kadar geçen süre bir kronometre ile saptanır. 70 6. yaklaĢık 1 g tartılır. Kopma dayanımı (TS 4260) 6. Ağırlık kaybı % 0.3. 75 mi formik asit. DeğiĢmez ağırlığa gelene kadar kurutulur ve tartılır. Katgütler tek parça.1 mg duyarlılıkta tartılır ve 50 mi ZnCl2 çözeltisinde (27 g ZnC12. Bu parça içinde 1 litre arıtılmıĢ su bulunan bir behere. 15 mi su) 2. yırtık. sıcaklığı 103 ± 2°C arasında bulunan bir etüvde sabit ağırlığa kadar kurutulur. Boya maddeleri (TS 6077) 7. Kurutma ile ağırlık kaybı YaklaĢık 5 g gaz bezi 0. Sülfat külü tayini (TS 6077) 6. 6.5 saat 40 °C'de su banyosunda sık sık çalkalanarak tutulur. Numune. Kuru artık 0.5. Katgütler emilme sürelerine göre normal sürede emilenler (basit) ve yavaĢ emilenler (krome) olmak üzere iki tipe ayrılır. Emilebilir Steril Katgüt (TS 3497) Katgüt.5-0.1.02 g'den çok olmamalıdır. 6. Katgütler piyasaya sunuĢ Ģekline göre de yanlız iplik halinde olanlar ve cerrahi iğneye takılmıĢ halde olanlar (atravmatik) olmak üzere iki türe ayrılır. sağlıklı memeli hayvanların ince barsaklarınm submukoza kısmından alınmıĢ kollojen yapılı cerrahi amaçlı kullanıldığı dokuda emilebilir ipliktir. 100-105 °C'de değiĢmez ağırlığa kadar kurutulur.3. düzgün yüzeyli ve silindirik görünüĢlü olmalı.YaklaĢık 0.7 g sargı bezi 0.001 g hassasiyetle tartılır. 6. Hidrofiliklik El değmeden kesilen yaklaĢık 10 cm2 lik bir parça pens yardımı ile 4 defa ikiye katlanır.4. Sürenin sonunda asit reaksiyon vermeyene kadar su ile yıkanır. Fiziksel kontroller 1. %8'den fazla ağırlık kaybı olmamalıdır. Cerrahi iğneye takılı olanlarda katgüt cerrahi iğnenin iplik takılan kısmına özel Ģekilde tutturulmuĢ olmalıdır. Gözle kontrol Steril ambalajlarında delik.4. Boyut muayenesi . kusurlar görülmemelidir. üzerinde girinti ve çıkıntı ile ince lifler görülmemelidir. Kuru artık Ekstraksiyon çözeltisinin 100 mi'si su banyosu üzerinde kuruluğa kadar uçurulur. Eterde çözünebilen maddeler (TS 6077) 8.

5 2 2.70 1.325 0.399 0. -Çap: Deneyde kullanılacak numunelerin en az beĢ adedinin çapları TS 5460' a göre ölçülür.099 0.069 0.275 0.0 .4 0.085 0.249 0.035 0.375 0.699 0.2 0.200 0.70 1.039 0.20 0.045 0.060 0.400 0.030 0.060 0.125 0.175 0.5 4 5 6 7 8 3.Katgüt numunelerinin koruyucu sıvı içerisinde saklananları ambalajları açıldıktan hemen sonra. 71 Tablo 6.020 0.10 0.149 0.750 0.2.5 20.05 0.015 0.0 27.0 45.225 0. Katkütlerin çaplan ve kopma yükleri. En az 2/3'ü bu değer aralıklar içinde kalmalı hiç bir ölçüm B sütununda verilen sınır değerlerinden az veya çok olmamalıdır.0 70.8 3. Kopma yükü Koruyucu sıvı içersinde saklanan katgütler ambalajlan açıldıktan hemen sonra. Belirtilen anma numarası için deneyde ölçülen sonuçlann ortalaması Tablo 6.049 0.8 7.005 0.225 0.800 0.010 0.40 0.40 0.500 0.325 0.5 38.20 0.029 0.050 0.299 0.349 0.0 60.040 0.850 0.8 3.30 0.7 1 1.2'de C sütununda verilen değere eĢit veya büyük olmalı her bir iplik için ölçülen bireysel sonuç ise Tablo 6.8 7.2'de A sütununda verilen değerler arasında olmalıdır.750 0.950 Kopma Yükü C N 0.2'de D sütununda verilen değerden küçük olmamalıdır.5 38.5 10 12.100 0.700 0.650 0.275 0.499 0.450 0.899 B en az en çok 0.025 0.035 0.350 0.550 0.085 0.199 0.025 0.070 0. -Uzunluk: Her bir katgütün uzunluğu 350 cm'den fazla olmamak üzere bildirilen değerin %90'mmdan az olmamalıdır.300 0.5 20 27.0 D N 0.250 0.650 0.450 0.175 0.5 10 12.375 0. kuru olarak saklananları ise %96 (h/h) etanol veya 2-propanolol R (%90 h/h) içersinde 24 saat bekletildikten sonra çap ve uzunluk ölçümleri yapılır.799 0.599 0.5 0. 0.1 0.0 45. kuru olarak saklananları %96 (h/h) etanol veya 2-propanol R (%90 h/h) içersinde 24 saat bekletildikten sonra deneye alınmalıdır.550 0.019 0.30 0.125 0.3 0. Katgütlerin anma numaralarına karĢılık gelen çap değerleri Tablo 6.045 0.5 3 3.150 0.600 0. Çaplar (mm) Anma numarası A en az en çok 0.

Bu yöntemlerin bazıları sadece yüzey geriliminin.8 dyn/cm. Kimyasal kontroller 1. bazıları ise hem yüzey hem de arayüzey geriliminin saptanmasında kullanılır. 37 °C'de su banyosunda 24 saat tutulur.25 g katgüt içinde 25 mi antılmıĢ su bulunan erlene konulur ve ağzı kapatılır.8 erg/cm2'dir. 2.4.cm1). Süre sonunda soğutulur ve çözelti süzülür. YÜZEY GERĠLĠMĠ VE TAYĠNĠ Yüzey gerilimi. yüzeyin 1 cm2 artırılması için yapılması gereken iĢ olarak tanımlanabilir.83 /Jg/ml). Yüzey gerilimi ve arayüzey gerilimi "y" ile gösterilir ve birimi cgs sistemine göre (dyn. Bu çözeltinin 5 mi'si deney tüpüne konulur ve üzerine difenilkarbazid'inin %96 (h/h) etanoldeki çözeltisinden 2 mi ve seyreltik sülfürik asit R den 2 mi ilave edilir.4. 4. Yüzeyler arasındaki gerilim ise arayüzey gerilimi adını alır.2.4. Kullanılan baĢlıca yöntemler. Sıcaklık arttıkça düĢme gösterir. SI sistemine göre ise miliNewton/metredir (mN. Ġğneden ayrılma kuvveti (TS 5461) 6. Örneğin 20°C'deki suyun yüzey gerilimi 72. 1. 72 KarĢılaĢtırma çözeltisi: Deney tüpüne 5 mi potasyum dikromat R çözeltisi (2. yüzey geriliminden daha düĢük bir değere sahiptir. Yüzey gerilimi sıcaklıkla değiĢir. 2 mi seyreltik sülfürük asit R ve 2 mi difenilkarbazid'inin %96 (v/v) etanol deki çözeltisi konulur.m"1). • • • Kapillerde (kılcal boruda) yükselme yöntemi Wilhelmy plate (plaka) yöntemi DuNouy halka yöntemi Damla yöntemi Basit damlalık yöntemi Donnan pipeti yöntemi Pendant damla yöntemi .6.3. Çözünebilen krom bileĢikleri 0. Sterilite deneyi (TS 8232) 73 7. 3. yüzey serbest enerjisi ise 72. bir sıvının yüzeyini 1 cm2 artırmak için birim uzunluğa uygulanması gereken kuvvettir. Yüzey serbest enerjisi. KarĢılaĢtırma çözeltisi 1 ppm krom bulundurmalıdır. Bu. Yüzey ve arayüzey geriliminin tayininde çeĢitli yöntemler uygulanır. Yüzey ve arayüzey gerilimi sayısal olarak yüzey serbest enerjisine eĢittir.4. 6. Deney çözeltisinin rengi karĢılaĢtırma çözeltisinin renginden koyu olmamalıdır.

Sonra 1 dakika çalkalanır ve izlenir. Her bir karıĢımı koyduğunuz tüpleri laboratuvardan çıkarken kontrol edin ve iki karıĢım arasında gördüğünüz farkları yazınız. üzerine 1 mi zeytinyağı katılır. yüzey gerilimi bilinen bir sıvının damla sayısı. 5. 4.1 Yüzey Etkenlik Yüzey etkin madde ArıtılmıĢ su Hazırlama a) Bir tüpe 10 mi su konur ve üzerine 1 mi zeytinyağı katılır. Sonra diğer karıĢımı elinize sürerek yıkayınız. Tüp kıpırdatılmadan incelenir. Önce yüzey etkin maddeyi içeren karıĢımdan elinize sürüp yıkayınız. Kullanılan yüzey etkin madde nedir? ÇalıĢma 7. Sessile damla yöntem Oscillating j et yöntemi Maksimum kabarcık yöntemi ÇalıĢma 7. Sorular: 1. 6. 6. 74 b) Yukarıdaki formüle göre hazırlanan çözeltiden 10 mi baĢka bir tüpe konur. Yüzey etkin madde nedir? y. Tüp kıpırdatılmadan incelenir. izlenir.2 Basit Damlalık ile Bir Sıvının Yüzey Geriliminin Tayini Bu yöntemin esası. Her iki karıĢımın çalkalandıktan sonraki görünüĢleri arasında fark oluyor mu? Oluyorsa nedenini açıklayınız.• 5. sonra 1 dakika çalkalanır. Her iki sıvı üzerine konan zeytinyağının durumu arasında fark var mı? Yüzey etkin maddelerin zeytinyağı ile su-zeytinyağı karıĢımlarının arayüzeyleri arasında fark görüyor musunuz? 2. Hangi karıĢım elinizden daha kolay yıkanıyor? Nedenini açıklayınız. Yüzey gerilimini açıklayınız. damla ağırlığı veya damla hacmi yardımı ile ve Hagen-Poiseuille denklemine dayalı bir eĢitlik ile sıvının yüzey . lg 100 mi 3.m. Her bir karıĢımdan 2'Ģer mi alınız.

Bu kap kurutulur ve içine aynı damlalık ile bu kez zeytinyağından 50 damla damlatılır ve tekrar tartımı alınarak 50 damla yağın kütlesi ile bir damla yağın kütlesi (m2) bulunur.cm"3) 76 8.Su ve zeytinyağından 5'er gram tartarak herbirinin kaç damla geldiğini saptayınız ve aĢağıdaki eĢitlik ile zeytinyağının yüzey gerilimini hesaplayınız.geriliminin saptanmasıdır. y = m.g/ 27tr m : Sıvı damlasının kütlesi (g) g : Yerçekimi ivmesi (980. Yi : Suyun yüzey gerilimi (dyn.cm"3) p2: Zeytinyağının yoğunluğu (g.8 dyn/cm) yardımıyla zeytinyağının yüzey geriliminin tayini A. Darası alınmıĢ bir kaba bu damlalık ile 50 damla su damlatılır ve tekrar tartımı alınarak 50 damla suyun kütlesi ile bir damla suyun kütlesi (mı) bulunur.7 cm. damlalık yarıçapı ve sıvının yüzey gerilimi ile orantılıdır. Yi : Suyun yüzey gerilimi (dyn. m. AĢağıdaki eĢitlikten yağın yüzey gerilimi hesaplanır.cm"1) r|ı : Suyun damla sayısı (5 gramının) •n2: Zeytinyağının damla sayısı (5 gramının) pı: Suyun yoğunluğu (g.Bir damlalık veya pipet alınır. Damla koptuğu anda damlanın ağırlığı sıvının yüzey gerilimine eĢittir.cm"1) mı: Suyun kütlesi (g) m2: Zeytinyağının kütlesi (g) B.cm"1) y2 : Zeytinyağının yüzey gerilimi (dyn.s"2) r : Damlalık yarıçapı (cm) y: 75 Suyun yüzey gerilimi (72.cm'1) y2 : Zeytinyağının yüzey gerilimi (dyn.cm"1) .g = 27try . Bir damlalıktan damlamak üzere olan bir damlayı damlalık ucunda tutan kuvvet. VĠSKOZLUK VE TAYĠN YÖNTEMLERĠ Sıvının yüzey gerilimi (dyn.

merhem gibi non-Newtonian sistemlerin viskoziteleri akıĢ eğrileri (reogram) ile ifade edilebilmektedir.8. n= t/D Ģeklini almaktadır. Viskozluğun düĢen bilye yöntemi ile tayini Aletin cam borusu viskozluğu ölçülecek sıvı ile doldurulur. v : Kinematik viskozluk (m2. Su. Viskozluk (Viskozite) Viskozluk. kinematik viskozluk ise v ile gösterilir. Newton akıĢ yasasına uyan sıvılar Newtonian. Sıvıların akıĢ özellikleri kantitatif olarak ilk kez Newton tarafından incelenmiĢ ve aĢağıdaki denklem ile ifade edilmiĢtir. T] = t(Sb-Sf)B . bir sıvının akmaya karĢı gösterdiği dirençtir.m"3) 77 8. Direnç ne kadar büyük ise viskozluk o denli yüksektir. Bilyenin borudaki iki iĢaret çizgisi arasındaki mesafeyi geçiĢ süresi (t) saptanır ve aĢağıdaki denklem yardımı ile viskozluk (r|) hesaplanır. D ile F/A ise t ile gösterilmekte ve denklem.s) p : Sıvının belirli bir sıcaklıktaki yoğunluğu (kg.s). eĢitliği ile gösterilir. krem.2. gliserin. saniye (mPa. F / A= n (dv/ dx) Bu denklemde. Aletin bilyelerinden biri seçilerek boru içine üstten bırakılır. emülsiyon.2. Avrupa Farmakopesi 4'e göre viskozluk n ile. sıvı parafin gibi yalın sıvıların viskozlukları sayısal bir değer ile ifade edilebilirken süspansiyon.1. kinematik viskozluk da mmV olarak ifade edilir. Dinamik viskozluk milipaskal. uymayanlar ise non-Newtonian sıvılar olarak adlandırılmıĢtır.s"1) T| : Dinamik viskozluk (Pa. dv / dx : Birbiri üzerinden kaymakta olan iki sıvı tabakası arasındaki kayma hızı (hız gradyanı) F / A : Kayma hızı oluĢturmak için birim alana düĢen kuvvet veya kayma gerilimi n : Dinamik viskozluk katsayısı veya dinamik viskozluk Avrupa Farmakopesi 4'e göre dv/dx. Kinematik viskozluk ise dinamik viskozluğun yoğunluğa bölünmesi ile elde edilen değer olup .

Martin. Ġçine. . Örneğin. Physical Pharmacy. 463. Philadelphia. 1. 463. Lippincott fVilliams & Wilkins. 4th Edition. bir rotasyonel viskozimetre tipi olan Bob and Cup viskozimetresinde (ġekil 8.%3 a/h'lik karboksimetilselüloz (CMC) çözeltisinin . koni veya döner disk (spindle) Ģeklinde olabilen kısmı daldırılır. 4th Edition. 81 ÇalıĢma 8. cihazın silindir. Motora bağlı Ģaft Örnekteki kayma gerilimi ile orantılı dönme momenti takımı Sabit cup Kayma gerilimi altındaki örnek HapsedilmiĢ hava kabarcığı ġekil 8.cm"3) Seçilen bilyeye ait ve aletin kitapçığında verilen bir sabit Örnek tüpü içindeki bilye ġekil 8.3. Hoeppler düĢen bilye viskozimetresi [A. Rotasyonel cup ve bob viskozimetresinin Ģematik gösterimi (Searle tip) [A.3) sıvı içerisine daldırılan silindir Ģeklindeki kısım döndürüldüğünde etrafındaki sıvıyı sürüklemesi sonucu oluĢan dönme momenti bir yay ya da sensör ile ölçülür. Viskozluğun rotasyonel viskozimetre ile tayini Bu viskozimetreler ile elde edilen kayma hızı ve kayma gerilimi verileri grafiğe geçirilerek reogram oluĢturulur.t Sb Sf: B: Sıvının viskozluğu (cP) Bilyenin geçiĢ süresi (s) Bilyenin yoğunluğu (g.cm"3) Sıvının yoğunluğu (g. Martin.1. 80 8.2. 1993]. Physical Pharmacy. Lippincott Williams & JVilkins. Viskozluğu ölçülecek sıvı aletin kabına konur. Dönme momenti sıvının kayma gerilimi ile orantılıdır.3. Philadelphia. 1993].2.

Sorular: 1. dağılan faz veya iç faz. Rotasyon viskozimetresine göre artan hızlarda herbir sıvının reogrammı çiziniz. 100. Protargol Su Hazırlama: Protargol saat camında tartılır. Bentonitin %5 a/h'lik çözeltisi ne tip bir akıĢ göstermektedir? 6. miseler) kolloidal dispersiyonlar Ģeklinde sınıflandırılırlar.Sıvı vazelinin. liyofilik ve amfıfılik (assosiyasyon. Ağzı kapatılarak homojen dağılana kadar bekletilir. 3.2.%5 a/h'lik bentonit çözeltisinin. diğeri ise dispersiyon ortamı veya taĢıyıcı (vehikül) olarak adlandırılan sürekli faz veya dıĢ fazdır. sıvı veya gaz halindeki bir fazın. Kolloidal partiküllerin büyüklüğü genellikle 0.001-1000 nm arasındadır. Sıvı vazelinin dinamik viskozluk ve kinematik viskozluk değerlerini deney sıcaklığınızda ne kadar buldunuz? 4. Polimer ve protein gibi makromoleküllü maddelerin moleküler düzeyde dağılım gösterdikleri çözeltiler kolloidal dispersiyon Ģeklindedir. ÇalıĢma 9. sıvı bir faz içinde dağıtılması ile hazırlanan preparatlardır. Viskozluğun sıcaklık ile iliĢkisini yazınız. 5. Sonuçlannı karĢılaĢtırıp nedenlerini yazınız. En az iki fazdan oluĢurlar. Mezüre aktarılıp soğutulan arıtılmıĢ suyun geri kalan kısmı ile istenen hacme tamamlanır. Optik.m. oda sıcaklığındaki viskozluklannı her üç aletle de çalıĢarak tayin ediniz. DüĢen bilye yöntemi ile güvenilir viskozluk değeri elde edilebilmesi için tayinde nelere dikkat edilmelidir? 82 9.5 g y. kaynatılan ve soğutulan arıtılmıĢ suyun bir kısmı ile bir erlene aktarılır. KOLLOIDAL DISPERSIYONLAR Katı. liyofobik.1.0 mi . Kollargol %1 (a/a) 0. kinetik ve elektriksel özellikler gösteren kolloidal sistemler. Fazlardan biri dispers faz.2. 2. Sıvının akıĢ tipine göre viskozimetre seçimi nasıl olur? 3. ÇalıĢma 9.

Ayrıca "Kullanmadan önce çalkalayınız" uyarısı taĢıyan etiket yapıĢtınlmalıdır. köpük kırıcı ajan. koruyucular. Suda çözünen maddeler. Viskozluğu. dıĢ faz olarak ise taĢıyıcı (vehikül). geri kalan suyun bir miktarında çözündürülerek havana eklenir. Protargol preparatı gibi hazırlanır. flokülasyon. Farmasötik süspansiyonlar. renk. Partikül büyüklüğü dağılımı dar bir aralıkta olmalı ve çöktüklerinde kek oluĢturmamalıdır. mikrobiyal kontaminasyona dayanıklı ve homojen bir görünümde olmalıdır. Protargol ve kollargol preparatları ne amaçla kullanılırlar? 3. Ancak istenen ağırlığa tamamlanır. havanda önce kaba partiküllü toz (d >5mm) maddeler ince partiküllü toz (d= 1-5 mm) haline getirilir. Süspansiyonlar formülasyonlannda iç faz olarak etkin madde. Ġyi formüle edilmiĢ süspansiyonlar bazı temel özelliklere sahip olmalıdırlar. Sorular 1. Kimyasal yönden stabil. 83 10. Havanda kalan artık bir miktar su ile mezüre aktarılır ve istenen hacme tamamlanıp ambalaj kabına doldurulur. Protargol ve kollargolün bileĢimleri nedir? 2. kıvam vericiler. SÜSPANSĠYONLAR Farmasötik bir süspansiyon.m. ince toz haline getirilmiĢ çözünmeyen katı bir maddenin sıvı bir ortam içinde dağıtılması ile oluĢmuĢ kaba bir dispersiyondur.Su Hazırlama: y. Hemen bütün farmasötik süspansiyonlarda partikül büyüklüğü 0. . çalkalanınca homojen dağılması ve her seferinde tam dozda ilaç alınmasına olanak verecek Ģekilde formüle edilmiĢ olması istenir. ıslatıcı ajan. kolay akabilecek bir Ģekilde olmalıdır. karıĢtırılır ve elde edilen karıĢım mezüre alınır. Homojen görünümlü heterojen özellikte dispers sistemler olan süspansiyonlarda dispersiyon ortamında dağılmıĢ dispers faz partikülleri zamanla çökerler. Süspansiyon ilaç Ģekli küçük çapta hazırlanırken.1 um'den büyüktür. koku ve tat vericiler içerebilirler. deflokülasyon ve süspansiyon ajanları. pH ayarlayıcılar (tamponlar).Ticari preparatları var mıdır? AraĢtırınız. Tozlar havana geometrik seyreltme yöntemine göre eklenir. etiketlenir. • • • Oral uygulanan karıĢımlar Haricen uygulanan losyonlar Enjeksiyonluk (parenteral) süspansiyonlar olarak sınıflandırılabilirler. Havandaki karıĢıma bir kısım taĢıyıcı (su) ilave edilir ve karıĢtırılır. Ancak farmasötik bir süspansiyonun çökmesinin tersinir (reversibl) olması. koruyucu kolloid.

Geometrik Seyreltme Yöntemi .3. oranından flokülasyon derecesi "p" bulunur. Vu/V0 veya hu/ho oranından F değeri hesaplanır. • • • • • • • • • • • görünüĢü. rengi pH'sı yoğunluğu viskozluğu sedimentasyon parametreleri kolay karıĢabilirliği partikül büyüklüğü zeta potansiyeli iĢaretli potensi (etki gücü) mikrobiyal içeriği insanda kullanım güvenliği sayılabilir. Flokülasyon Derecesinin Saptanması Bir süspansiyon formülasyonunun hazırlandığı andaki sedimentasyon hacmi (Fa. kabul edilebilirliğini ve performansını belirleyen bazı önemli parametreler vardır.) hesaplanır. Sonra bu formülasyona flokülasyon ajanı eklenerek floküle süspansiyon oluĢturulur. Sedimentasyon Hacminin Hesaplanması Hazırlanan süspansiyonun hacmi (Vo) veya yüksekliği (h0) hazırlandıktan hemen sonra ölçülür. 10. kokusu. Süspansiyon çöktükten sonra ise çöken kısmın hacmi (Vu) veya yüksekliği (hu) ölçülür. P değeri ayrıca floküle süspansiyonun final çökelti hacminin (Vu). defloküle süspansiyonun final çökelti hacmine (Vo.1.Süspansiyon ilaç Ģeklinin kalitesini. F değeri l'e eĢit veya l'e yakın olmalıdır. Ġdeal olanı F=l olmasıdır.2.) oranından da (P =VU/Va)) hesaplanabilir. Süspansiyonların 84 değerlendirilmesinde gözönünde bulundurulan baĢlıca parametreler arasında süspansiyonun. 10. Bu durumda F değeri hesaplanır. 10. F / Fa. Formülasyon çalıĢmalarında floküle süspansiyon amaçlanmıĢ ise P değerinin yüksek olması istenir.

Havandaki artık geri kalan su ile mezüre aktarılarak süspansiyon 70 ml'ye tamamlanır.Tozların birbiriyle karıĢtırılmasında uygulanan bir yöntemdir. Süspansiyonlarda sedimentasyon hacminin saptanması Çinko oksit Gliserin ArıtılmıĢ su y.3 'lük kitre zamkı çözeltisi C tüpüne 10 mi % l'likkarboksimetilselüloz (25 cP) çözeltisi konur ve tüpler çalkalanır. Herbir tüpte 20'Ģer mi (Vo) süspansiyon bulunmaktadır. Havana önce formülasyonda yer alan en düĢük miktardaki madde konur. B ve C tüplerindeki süspansiyonların belirli zamanlarda ölçtüğünüz çökelti hacimlerini (Vu.1). 10. dakikalarda ve daha sonra 2 saat boyunca her 20 dakikada bir oluĢan çökeleğin hacmi (Vu) veya yüksekliği (hu) ölçülür.m. 15. Tüpler A. B. • A. Çalkalama iĢleminden sonra herbir tüpte 5. Her eklemeden sonra karıĢtırma yapılır. Suyun bir miktarı ile karıĢtırılarak bir mezüre alınır. Mezürdeki süspansiyon iyice çalkalandıktan sonra bundan bir tüplüğe yan yana yerleĢtirilmiĢ 3 ayrı deney tüpüne 10'ar mi konur. Hazırlama: Bir havanda çinko oksit gliserin ile iyice ezilir. mi) veya çökelti yüksekliklerini (hu. Ardından konan tozu izleyen daha fazla miktardaki tozdan havandaki madde miktarı kadar 85 alınıp eklenir ve karıĢtırılır. ve 20. A tüpüne 10 mi su B tüpüne 10 mi % 0. ÇalıĢma 10. C olarak kodlanır.1. B ve C tüplerindeki süspansiyonların belirli zamanlardaki sedimentasyon hacimlerini (F= Vu/ Vo) hesaplayınız ve verileri bir tablo halinde gösteriniz 5g 20 g 70 mi . cm) bir tablo halinde gösteriniz (Tablo 10. • A. Miktarı en az olandan en fazla olana doğru bir sıra izlenerek ve her defasında havandaki miktar kadar eklenerek tüm tozların ilavesi tamamlanır.

dakika) ölçülen çökelti yüksekliklerini (h^ cm) ve hesapla bulunan sedimentasyon hacmi değerlerini (F) bir tablo halinde gösteriniz. t (dakika) h0 (cm) hu (cm) F= V h0 5 10 15 20 40 60 80 120 140 87 h0 : BaĢlangıç yüksekliği (cm) t : Zaman (dakika) hu : t anındaki çökelti yüksekliği (cm) F=hu/h0 5 10 15 20 40 60 80 100 120 140 Zaman (dakika) 5 10 15 20 40 60 80 100 120 140 . cm) belirli zamanlarda (t. 86 Tablo 10. Süspansiyonların belirli zaman aralıklarındaki sedimentasyon hacimleri (F). Tablo 10.(Tablo 10.3. Herbir süspansiyon için ayrı bir tablo oluĢturunuz.2). Tüp kodu A B C Tablo 10. Süspansiyonların belirli zaman aralıklarındaki çökelti yükseklikleri (hu).Herbir tüpte baĢlangıçta ölçülen yüksekliği (h0.2. Süspansiyonların ho ve t'ye bağlı olarak elde edilen huve F değerleri.1. Tüp kodu A B C 1.

Hazırladığınız süspansiyonlann p değerlerine göre yorumunu yapınız. 3. Sulu pudra. Bu süspansiyondan bir tüplüğe yerleĢtirilmiĢ 4 tüpün içine 5'er mi konur.3'ten yararlanarak apsiste t değerlerine karĢı ordinatta F= hu/ ho değerleri bir grafik kağıdına geçirilerek grafiği çizilir. 3.2.tüp) ve floküle süspansiyonların (2. ve 4. 2. tüpler distile su ile 10 mi hacme tamamlanır. ve 4. ÇalıĢma 10.Çizilen grafiğin yorumunu yapınız ve en uygun F değerini veren süspansiyon formülünü belirleyiniz.5 a/h) eklenir. 3. Buna göre en iyi olanı hangisidir? 88 ÇalıĢma 10.. 1. Süspansiyonlarda flokülasyon derecesinin (P) saptanması Bizmut subnitrat Metilselüloz çözeltisi (%1 'lik) ArıtılmıĢ su y.F : Sedimentasyon hacmi 2. 2. tüpe 1 mi.Tablo 10.: Defloküle süspansiyonun sedimentasyon hacmi Sorular: 1. 5g 5 mi 25 mi Bir mezüre bizmut subnitrat ve metilselüloz çözeltisi konup 25 ml'ye su ile tamamlanarak defloküle bir süspansiyon oluĢturulur.3. Grafik kağıdında her 20 dakika 1 cm olarak iĢaretlenecektir. F : Floküle süspansiyonun sedimentasyon hacmi Fa. Defloküle süspansiyonun (l. 3. tüpler) sedimentasyon hacimleri saptanarak flokülasyon dereceleri (P) hesaplanır. tüpe 3 mi miktarlarda flokülasyon ajanı olarak monobazik potasyum fosfat (KH2PO4) çözeltisi (%0.. tüpe 2 mi ve 4.m.Losyon Lotion ÇöktürülmüĢ kükürt 10 g Talk 20 g Çinko oksit 20 g Gliserin 20 g Metilselüloz (25 cP) U . tüpe 5 mi distile su. P=F/F.

4. Sonra üzerine aynı miktarda (5g) talk eklenip iyice karıĢtırılır. . ÇalıĢma 10. Üzerine suyun geri kalanı eklenerek karıĢım 10° C'ye kadar soğutulur. KarıĢımın üzerine gliserin damla damla eklenerek karıĢtırılır ve havana. azar azar karıĢtırarak metilselüloz müsilajı da eklendikten sonra kanĢım ĢiĢeye alınarak etiketlenir ve teslim edilir. Bir cam havana önce kükürt konup iyice ezilir. Yarım saat bekletilir. Her seferinde havandaki toplam madde miktan kadar eklemeler yapılarak talk ve çinko oksitin kükürt ile homojen kanĢması sağlanır. Buna metilselüloz eklenerek karıĢtırılır.Formülasyondaki herbir maddenin görevini yazınız.m.ArıtılmıĢ su Hazırlama: 100 g Gerekli miktardaki suyun 1/3'ü 80-90° C'ye kadar ısıtılır.Ambalaj üzerine hangi etiket yapıĢtınlır? 3. Kalamin Losyon (BP 1988) Calamine Lotion Kalamin Çinko oksit Bentonit Sodyum sitrat SıvılaĢtırılmıĢ fenol Gliserin 1000 mi 89 Hazırlama: 150 g 50 g 30 g 5g 5 mi 50 mi ArıtılmıĢ su (kaynatılmıĢ soğutulmuĢ) y.Bu ilaç Ģekli ne amaçla ve ne Ģekilde kullanılır? 2. Sorular: 1.

Havana pektin. Buna suyun 2/3'ünde çözündürülen sodyum sitrat çözeltisi eklenerek karıĢtırılır ve sıvılaĢtırılmıĢ fenol de eklenip karıĢım mezüre alınır.Bu preparat nasıl bir farmasötik sistemdir? ÇalıĢma 10.Bu süspansiyon ne amaçla kullanılır? 2.Bu losyon ne amaçla kullanılır? 3. Kaolin-Pektin Süspansiyonu (NF XIV) Kaolin-Pectin Suspension Kaolin 20. Üzerine kaolin dispersiyonu ve nane esansı ilave edilerek oluĢan karıĢım mezürde istenilen hacme su ile tamamlanır. • Ġç faz (dispers faz veya dağılan faz). EMÜLSĠYONLAR Emülsiyonlar.100 g Gliserin 2.000 mi Hazırlama: Kaolin 50 mi su ile karıĢtırılır.500 g Sodyum sakarin 0.000 g Kitre zamkı 0. 90 11.Havanda bentonit.Kalamin nedir? 2.Formülde yer alan herbir maddenin görevini yazınız.000 mi Benzoik asit 0. .m 100.000 g Pektin 1.200 g Nane esansı 0. Farmasötik bir emülsiyon temel olarak su. Benzoik asit 30 mi sıcak suda çözülür ve çözelti soğutularak havandaki karıĢıma azar azar eklenir. yağ ve emülgatör içerir ve üç fazdan oluĢur. istenilen miktara geri kalan su ile tamamlanır. Sorular: 1 . homojen hale getirilir.5. Sorular: 1.075 mi ArıtılmıĢ su y. birbirleriyle karıĢmayan iki sıvıdan birinin diğeri içinde bir emülsiyon oluĢturucu (emülgatör) yardımıyla damlacıklar halinde dağılmasıyla oluĢmuĢ homojen görünümlü heterojen dispers sistemlerdir. çinko oksit ve kalamin geometrik seyreltme ile karıĢtırılır. Üzerine gliserin eklenerek toz karıĢımının iyice ıslanması sağlanır. kitre zamkı ve sodyum sakarin konup üzerine gliserin eklenerek iyice ezilir.

2:2:1. ürün miktarına ve formülasyona bağlı olarak farklılık gösterir. su ve zamk belirli oranlarda almır. Bir emülsiyonda yağ ve su fazı oranlan ile kullanılan emülgatör tipi emülsiyonun tipini belirler. 1:2:1 (yağ:su:zamk) oranlan kullanılır. Üzerine geri kalan sulu faz eklenerek istenilen hacme tamamlanır. uçucu yağ ve oleo-resin oluĢuna göre sırasıyla 4:2:1.Bu oranlar yağın özelliğine göre seçilir. 11. • • • Kuru zamk yöntemi (Kontinental yöntem) YaĢ zamk yöntemi (Ġngiliz yöntemi) ġiĢe yöntemi Her üç yöntemde esas önce primer emülsiyonun oluĢturulmasıdır. 3:2:1. Emülsiyonların Hazırlanması Hazırlama yöntemi. • • • Oral emülsiyonlar Topikal emülsiyonlar Ġnjeksiyonluk (parenteral) emülsiyonlar Ģeklinde sınıflandırılır. emülsiyon çeĢidine.1. mineral yağ. Daha sonra sürekli . mikroemülsiyon . YaĢ zamk yöntemi: Bu yöntemde emülgatör çözündüğü faza eklenir ve üzerine diğer faz eklenerek primer emülsiyon oluĢturulur.Yağın. Kuru zamk yöntemi: Bu yöntemde emülgatör çözünmediği faza serpiĢtirilerek eklenir. Küçük çapta hazırlamada baĢlıca üç yöntem uygulanır. primer emülsiyon oluĢumunu gösteren karakteristik "Ģak 91 Ģak" sesi duyulana kadar karıĢtırılır. üç fazlı olan çoklu emülsiyonlar ise su/yağ/su (s/y/s) ve yağ/su/yağ (y/s/y) tipinde hazırlanabilirler. Primer emülsiyon için yağ. Ġki fazlı olan klasik emülsiyonlar yağ/su (y/s) ve su/yağ (s/y) tipinde. sabit yağ. çoklu emülsiyon ve nanoemülsiyon gibi çeĢitleri bulunan farmasötik emülsiyonlar uygulanma alanlarına göre. hızla karıĢtırılır ve primer emülsiyon suyu eklenerek aynı yönde sürekli.• • Emülsiyon oluĢturucu (emülgatör) DıĢ faz (dispersiyon ortamı veya sürekli faz) Klasik emülsiyon.

E: Etilenoksitin ağırlıkça yüzdesi • Gliseril monostearat gibi polihidrik alkollerin yağ asidi esterlerinin HLB değeri. Su içinde yağ (y/s) tipi bir emülsiyonun yağ fazı için "gerekli hidrofil-lipofil denge (RHLB)" olarak adlandırılan spesifik bir HLB gereklidir. Üzerine 2 k su eklenerek çalkalamaya devam edilir.2. amfıfılik molekülün hidrofilik kısmının yüzde ağırlığının beĢe bölünmesi ile elde edilen değerdir. Griffin'e göre. Spanlarm polioksietilen türevleri olan Tweenler ise hidrofiliktirler ve yüksek HLB değerlerine (9. Primer emülsiyon için 1 k zamk ĢiĢeye alınır ve üzerine 2 k uçucu yağ eklenip iyice çalkalanır. Bu cetvel yardımıyla her bir sınıf yüzey etkin maddenin optimum etki aralığını saptamak mümkündür. Griffin. Stabil emülsiyonların oluĢturulabilmesi için yağ fazının HLB değerine eĢit değerde HLB değerine sahip emülgatör veya emülgatör karıĢımı kullanılmalıdır. Primer emülsiyon oluĢumu gözlenince geri kalan sıvı faz eklenir ve çalkalanır.8-8. Sorbitan esterleri olan Spanlar lipofiliktirler ve düĢük HLB değerlerine (1. yüzey etkin maddelerin HLB değerlerinin bir ölçüsü olarak ampirik bir cetvel oluĢturmuĢtur. HLB=20[l-(S/A)] formülü ile hesaplanabilir. Amfıfılik moleküllerin hidrofilik ve lipofılik kısımları arasında bir denge vardır. 92 S: Esterin sabunlaĢma sayısı A: Yağ asidinin asit sayısı Çok sık kullanılan yüzey etkin maddelerin bazılannm HLB değerleri Tablo 11.7) sahiptirler. Aynı yağ fazı ile yağ içinde su (s/y) tipi bir . Bu. HLB= E / 5 formülünden hesaplanabilir.6) sahiptirler. Yüzey etkin maddelerin HLB değerlerinin hesaplanmasında değiĢik formüllerden yararlanılabilir: • Hidrofilik kısmı polioksietilen olan noniyonik bir yüzey etkin maddenin HLB değeri. HLB değeri daha düĢük olan bir yüzey etkin maddenin lipofılik özelliği daha fazladır.6-16. ġiĢe yöntemi: Genellikle uçucu yağ içeren emülsiyon formülasyonları için uygun bir yöntemdir. 11. hidrofilik-lipofılik denge "HLB" olarak ifade edilir.1 'de gösterilmiĢtir. HLB Değeri ve Hesaplanması HLB.fazın geri kalan kısmı eklenerek istenilen hacme tamamlanır.

59 = 1.3) = 0.1. Tablo 11. Bazı yüzey etkin maddelerin HLB değerleri.emülsiyon oluĢumu için farklı bir RHLB gereklidir. Madde Oleik asit Polioksietilen sorbitol balmumu türevi (G-1706) Sorbitan tristearat 2.2 g Boya gerekli miktar ArıtılmıĢ su y.18 g Tween 80 alınmalı ve geri kalan 0.HLB düĢük) / (HLB yüksek . Omek 11. y/s ve s/y tipi her iki emülsiyon için HLB değerleri birçok yağlar ve yağ gibi maddeler için ampirik olarak saptanabilir. Bu nedenle 100 g emülsiyon için. Balmumu (15/50) x 9 = 2.4.0 g emülgatör gerekli idi. Yağ/su tipi bir emülsiyon formülü ve RHLB RHLB değeri Balmumu 15 g 9 Lanolin 10 g 12 Katı parafın 20 g 10 Setil alkol 5g 15 Emülgatör 2g Koruyucu 0.0 x 0. yağ fazına katkıda bulunan yağ benzeri her bir bileĢenin.4.0 .6) biri altında ve diğeri üstünde olan iki emülgatör seçilir.3 olan Span 80 seçilmiĢ olsun. 93 % Tween 80 = (RHLB.1. 100 g Toplam RHLB değeri. y/s tipi emülsiyon için 2.HLB düĢük) denklemi kullanılarak % Tween 80 = (10.1 HLB 1. ağırlık fraksiyonu ile RHLB değerinin çarpımından elde edilen değerlerin toplamıdır.3) / (15.82 g'ı da Span 80 ile tamamlanmalıdır.70 Lanolin (10/50) x 12 = 2.59 hesaplanmıĢ olur.0 .6 .0 2.50 Toplam HLB (Emülsiyon için) 10.m.40 Parafin (20/50) x 10 = 4. 2. Örnek olarak HLB değeri 15 olan Tween 80 ile HLB değeri 4.60 Bundan sonra HLB değerleri emülsiyon için gerekli HLB değerinin (bu örnekte HLB = 10.00 Setil alkol (5/50) x 15 = 1.

4.7 16.5 6.1 8.0 13.3. Emülsiyonlarda Yapılan Stabilite ÇalıĢmaları 1. Viskozluk tayini 11.1 15. Damlacık büyüklüğü ve büyüklük dağılımının tayini 5.0 16.8 11.0 20. 2.5 9. 3.8 10.6 9.1 12.9 18.Etkin madde miktar tayini 3. Fiziksel stabilite Kimyasal stabilite Mikrobiyolojik stabilite .8 4.5 10.0 40.Gliseril monostearat Sorbitan mono-oleat (Span 80) Dietilen glikol monostearat Gliseril monostearat (Tegin) Dietilen glikol monolaurat Sorbitan monolaurat (Span 20) Polietilen lauril eter (Brij 30) Jelatin (Pharmagel B) Metil selüloz (Methocel 15 cP) Polioksietilen lauril eter (G-3705) Polioksietilen monostearat (Myrj 45) Trietanolamin oleat Polietilen glikol 400 monolaurat Polioksietilen sorbitan mono-oleat (Tween 80) Polioksietilen sorbitan monolaurat (Tween 20) Polioksietilen lauril eter (Brij 35) Sodyum oleat Potasyum oleat Sodyum lauril sülfat 94 11.Organoleptik kontroller 2.0 Polioksietilen alkil fenol (Igepal Ca-630) 12. Emülsiyonlarda Yapılan Kontroller 3.8 1 . Emülsiyon tipinin tayini 4.3 4.7 5.

3:2:1 (yağ:su:emülgatör) oranına göre hesaplanan primer emülsiyon suyu ilave edilir. ġiĢeye konur ve uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir.ÇalıĢma 11. Zeytinyağı emülsiyonu Olive oil emulsion Emulsio olei olivae Zeytinyağı 8 mi Arap zamkı 2g ArıtılmıĢ su 4 mi Basit Ģurup 10 mi ArıtılmıĢ su 15 mi Hazırlama: Kuru bir porselen havana arap zamkı konur. Üzerine yavaĢ yavaĢ ve karıĢtırılarak 10 mi basit Ģurup katılır. istenen hacme tamamlanır. havan eli ile yavaĢça karıĢtırılır. 50ml Hazırlama A: Toz halindeki arap zamkı üzerine gerekli miktarda primer emülsiyon suyu konup karıĢtırılır ve zamk müsilaj haline getirilir. Sorular: 1 . 95 ÇalıĢma 11. 4 mi suyun hepsi birden katılır. Sıvı parafin emülsiyonu Emulsio olei paraffıni Sıvı parafin 12 mi Arap zamkı 4g Nane suyu y.Emülsiyonun tipini belirleyiniz. Sonra sıvı parafin azar azar ve karıĢtırılarak ilave edilir.m. Emülsiyon tipini hangi yöntemler ile tayin ettiniz? Sizin emülsiyonuzun tipi nedir? Yazınız. Primer emülsiyon oluĢunca 2-3 dakika daha karıĢtırılır ve kalan nane suyu ilave edilip. Daha sonra 15 mi su yine azar azar ve devamlı karıĢtırılarak ilave edilir.Preparatın hazırlanma yöntemi nedir? 2. Sonra beĢ dakika daha karıĢtırılır. derhal hızla ve aynı yönde karıĢtırılır. Hazırlama B Toz halindeki arap zamkı üzerine sıvı parafin ilave edilip karıĢtırılır.1.2. Karakteristik Ģak Ģak sesleri . Primer emülsiyonun oluĢtuğunu gösteren belirgin Ģak Ģak sesi duyulana kadar karıĢtırmaya devam edilir.Preparatın farmasötik Ģekli nedir? Hangi amaçla kullanılabilir? 3. Üzerine zeytinyağı ilave edilip.

Hazırlanan preparatın farmasötik Ģekli nedir? Ġç ve dıĢ fazına göre tipini yazınız.Hazırladığınız preparat hangi emülgatörü içeriyor? Bu. teslim edilir. ġiĢenin ağzı kapatılır ve beyaz-krem renkli bir emülsiyon oluĢana kadar hızla çalkalanır. Hidrokarbon sıvağları 2. Suyla uzaklaĢtınlabilen (yıkanabilen) sıvağlar 15 mi 15 mi .A ve B yöntemleri arasındaki fark nedir? Her iki yöntemin adını yazınız.duyuluncaya kadar hızlıca karıĢtırılır. Sorular: 1.Bu emülsiyon hangi amaçla kullanılır? 4.Linimentler hangi amaçlarla kullanılır? 3. ÇalıĢma 11. Sorular: 1. ġiĢe döndürülerek yağın ĢiĢenin iç yüzeyini bir film halinde kaplaması sağlanır. Uygun Ģekilde etiketlenip. Yarı Katı Sıvağların Sınıflandırılması ( USP 27. Kireç Linimenti Linimentum calcicum Zeytinyağı Kireç suyu 96 Hazırlama: Zeytinyağı kuru. renksiz bir ĢiĢeye konur.Absorpsiyon sıvağlan • Anhidr absorpsiyon sıvağlan • s/y tipi absorpsiyon sıvağlan 3. 2.Havanlarınız suyla yıkanıyor mu? Nedenini yazınız. Kalan nane suyu azar azar ilave edilerek istenilen hacme tamamlanır.3.7. Her iki yöntemden hangisi ile emülsiyon daha kolay hazırlanıyor? 3.Bu formülasyon hangi amaçla kullanılır ve etiketine neler yazılmalıdır? 2.NF 22 ) 1. hangi özellikte bir emülgatördür? 97 12. Sonra üzerine süzülmüĢ kireç suyu ilave edilir.

absorplayan anhidr sıvağlardır. sonradan eklenen bir miktar suyu da tutabilirler. • Suda çözünmezler. 100 • Suda çözünmezler. Bununla birlikte. Suda çözünen sıvağlar 1) Hidrokarbon Sıvağlan: • Su tutma özellikleri yoktur. Örnek: Beyaz vazelin Katı parafın Balmumu 2) Absorpsiyon Sıvağlan: • Fiziksel özelliklerini (kıvam vb. • Sıvı etkin maddelerin hastaya verilmesinde ve sulu yaralarda tercih edilirler. • Sürüldüklerinde yağlı bir his bırakırlar. • Emoliyan (yumuĢatıcı) özellikleri vardır. suyla yıkanmaları çok zordur. Ağırlıklarının iki katı su tutabilirler. Örnek: Susuz lanolin (Anhidr lanolin) b) s/y tipi absorpsiyon sıvağlan: • s/y tipi emülsiyon yapısında sıvağlar olduklarından kendi yapılannda su vardır. • Deri üzerinde yağlı bir his bırakırlar.) değiĢtirmeden yapılannda su tutabilen sıvağlardır. . a) Anhidr absorpsiyon sıvağlan: • Eklenen suyu. Bu sıvağlar iki alt gruba ayrılırlar. • Okluzif (örtücü-koruyucu) etkileri vardır. • Emoliyan özellikleri vardır. bir s/y tipi emülsiyon oluĢumu ile bünyesine alan. • Temizlenmeleri. • Deride yağlı bir his bırakırlar.• (y/s tipi sıvağlar) 4.

NF 16) 3. • Yapılarında suda çözünmeyen yağlı maddeler (vazelin vb. deriden ve giysilerden su ile kolayca uzaklaĢtırılabilirler. etkin madde ve sıvağdan baĢka. .8. • y/s tipi emülsiyon sıvağlan.NF 22) 4. • Stabilize edici maddeler. Örnek: Polietilenglikol merhemi (USP 27 . su ile yıkanabilirler. Yarı Katı Preparatlarin Hazırlanması • Oda sıcaklığında hazırlama • Eritme ve sıcakta hazırlama olmak üzere 2 Ģekilde hazırlanırlar. • Deriye sürüldüklerinde yağlı his bırakmazlar.NF 22) Gliserin Merhemi Yan katı preparatlarda. • Viskozluk artırıcılar. • Antimikrobiyal koruyucular. • Antioksidanlar.) içermezler. • Okluzif etkileri yoktur. • Penetrasyon artırıcı maddeler. Örnek: Hidrofil merhem (USP 27 .Örnek: Kold krem (USP 21 . • Koku ve renk maddeleri bulunabilir. Hazırlama yöntemi sıvağın cinsine ve etkin maddelerin özelliklerine göre seçilir. 12. su ile seyreltilebilirler. • Okluzif etkileri yoktur. • Deride yağlı bir his bırakmazlar. y/s Tipi Emülsiyon Sıvağları (su ile uzaklaĢtınlabilen/yıkanabilen sıvağlar): • Bu sıvağlar su ile yıkanabilir. Suda Çözünen Sıvağlar: • Suda tamamen çözünürler.

12.Ağırlık kontrolü . Daha sonra bu kütle. alkol gibi bir çözücüde çözünüyorsa önce bu çözelti formüldeki sıvağa yedirilir.Fiziksel kontroller 3. • Emülsiyon tipi sıvağlarda sıvağ hazırlandıktan sonra ılık iken etkin madde emülsiyona eklenebilir. soğuyana kadar karıĢtırılır. ince toz haline getirilmiĢ katı etkin madde eklenip. daha sonra diğer maddeler karıĢtırılır. sürülebilen kıvamda olan sıvağlar ile çalıĢırken kullanılır. Burada: • Sıvağm eritilerek hazırlanmasında katı parafın.Reolojik kontroller 4. • Emülsiyon tarzında olan formüllerde yağ fazını ve su fazını oluĢturan maddeler. • Etkin madde su. Yarı Katı Preparatlarda Yapılan Kontroller 1. sonra diğerleri ilave edilir. sıvağm küçük bir miktarı ile homojen olarak karıĢtırılır. Su fazı. • Etkin madde su.Sterilite kontrolü (oftalmik preparatlar) 6. katı parafın gibi oda sıcaklığında katı olan maddeler ile yarı katı maddelerin bir karıĢımı ise eritme yöntemi tercih edilir.9.pH kontrolü 5. Burada: • Sıvağı oluĢturan maddelerin havanda karıĢtırmaya uygun yumuĢaklıkta olması gerekir (vazelin gibi). Sıvağ.Oda sıcaklığında karıĢtırma yöntemi bu sıcaklıkta yan katı. Özellikle merhem tipi majistral preparatların hazırlanmasında tercih edilen bir yöntemdir. Bu iĢlemde havan ve havan 101 elinden yararlanılır. yağ fazının üzerine eklenip soğuyuncaya kadar karıĢtırılır. alkol ya da deriye zarar vermeyen baĢka bir çözücüde çözünmüyorsa ince toz edilmiĢ etkin maddenin tamamı. Sürekli karıĢtırılan sıvağa. balmumu gibi yüksek derecede eriyen maddeler porselen bir kapsül içinde su banyosunda eritilir. sıvağm kalanı ile geometrik olarak seyreltilir. ayrı ayrı kaplarda su banyosu üzerinde 70-72°C'ye kadar ısıtılır.Homojenite kontrolü 2. Ayrıca etkin madde eğer sıvağm erimiĢ halinde çözünebiliyor ise yine bu yöntem kullanılabilir.

Suda çözünen sıvağlar PEG merhemi (USP 27 .Mikrobiyolojik kontroller 102 8.7 mi %10 FeCl3 çözeltisi ile kağıdın her tarafı damla damla ıslatılır.in vitro etkin madde çıkıĢ tayini a.Suyla yıkanabilen sıvağlar Hidrofil merhem (USP 27 . 1 . Sonra kağıtlar .in vivo tayinler 12. Kalitatif Yöntemler Kromatografık yöntem (Kağıt kromatografısi) Deneyin yapılıĢı: Ġki tane kantitatif süzgeç kağıdı alınır.7. Bir petri kutusunun iç çapı büyüklüğünde kesilir.NF 22) 2. Kağıtlar boĢ ve uygun büyüklükteki iki beherin üzerine yerleĢtirilir. 10 dakika bekletilir. Deneyler her gruptan bir sıvağ ile iki paralel olarak gerçekleĢtirilecektir.NF 22) Stearik asit merhemi 4.Hidrokarbon sıvağları Beyaz vazelin Beyaz merhem (USP 27 .Kalitatif Yöntemler • Kromatografık yöntem (Kağıt kromatografısi) • Ağar jeli yöntemi b.10. YaklaĢık 0. Merhemlerden in vitro Etkin Madde ÇıkıĢının Ġncelenmesi Sodyum salisilat Sıvağ 5g 100 g Bu çalıĢmada birbirinden farklı tipte merhem sıvağları kullanılacaktır.Absorpsiyon sıvağları Susuz lanolin Basit merhem (BP 1999) 3.NF 22) Gliserin merhemi a.Kantitatif Yöntemler • Zarlı yöntemler • Zarsız yöntemler 9.

90. Örneklerin absorbans değerleri okunarak.. ağızlan açık olarak altında su bulunan desikatörlere (%100 bağıl nem ortamı) konulur ve desikatörün ağzı hemen kapatılır. Merhem ile doldurulup hazırlanan hücre tekrar tartılır. bağlanır.0 fosfat tamponu ortama ilave edilir. 5. • Cam veya plastik kavanozlarda . Deney sonunda elde ettiğiniz sonuçlan tablo Ģeklinde gösteriniz. Dolu jelatin kapsüller hafifçe bastırılarak reaktifli süzgeç kağıtlarının ortasına yerleĢtirilir.. Cam hücrelerin boĢken darası alındıktan sonra hazırlanan sıvağ hücre içerisine hava kabarcığı kalmadan iyice doldurulur ve hücrenin üzeri selofan zar ile hiç hava kabarcığı bırakmadan kaplanıp. Kantitatif Yöntemler Zarlı yöntemler Deneyin yapılıĢı: Yeterli boyuttaki selofan zar 1 saat 37°C suda bekletilir..11. Sıvağlar arasında difuzyon açısından ne fark gördünüz. ve 120. îki saat sonra oluĢan renkli bölgenin çapı ölçülür ve difuzyon uzaklığı hesaplanır. Çizdiğiniz grafikteki profilleri ait olduğu sıvağı dikkate alarak karĢılaĢtınp yorumlaymız.0 fosfat tamponu içeren beher içerisine zar yüzeyi sıvı yüzeyine değecek Ģekilde tutturulur. hızda karıĢtırılır. 60.. Doldurulan jelatin kapsüllerin ağız kısmı spatül yardımıyla düzeltilir. 30. 15. En az ve en çok etkin maddenin açığa çıktığı sıvağ gruplannın hangileri olduğunu belirtiniz. Alınan numunelerin üzerine l'er mi FeCl3 çözeltisi konulup bunlar pH 6. 2. sebebi nedir? b. içinde 200 mi pH 6. 2. dakikalarda 2'Ģer mi örnek alınır ve her seferinde alman miktar kadar 37°C'deki etkin madde içermeyen pH 6. Zamana (x ekseni) karĢı açığa çıkan etkin madde miktarı (y ekseni) olacak Ģekilde grafiğe geçirilir.petri kutularına aktarılır.0 fosfat tamponu ile 10 ml'ye tamamlanır. Daha sonra bu hücre 37°C'lik su banyosu içerisine yerleĢtirilmiĢ. Sorular: 1. Çözelti magnetik karıĢtırıcı ile 300 devir/dak. 104 12. kalibrasyon eğrisi yardımı ile jig/ml veya mg/1 cinsinden etkin madde konsantrasyonu hesaplanır. Merhem yüzeyi burada çok hafif dıĢ bükey 103 olmalıdır. Petriler. Ġki jelatin kapsülün tepesi toplu iğne ile delinir ve içi hazırlanan sıvağ ile doldurulur. 45. Sorular: 1. Yarı Katı Preparatların Ambalajlanması Yarı katı preparatlar genel olarak..

12. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Setostearil alkolün görevi nedir? ÇalıĢma 12. Bu merhem hangi amaçlarla kullanılır? 2. Eğer preparatta su veya uçucu bileĢik bulunuyorsa. ÇalıĢma 12. eĢit miktarlardaki setil ve stearil alkolün bir kapsülde su banyosu üzerinde eritilip karıĢtınlması ile hazırlanır. Eczanede hazırlanan yan katı preparatlarm ambalajlarına kırmızı etiket yapıĢtırılır. Özel bir uyarı olmadıkça buzdolabında saklanmamalıdır. soğutulur. Çinko Oksit Merhemi (BP 1999) Unguentum Zinci Oxydi Zinc Ointment Çinko oksit Basit merhem Hazırlama: 15 g 85 g .2. Tüpler. Basit Merhem (BP 1999) Unguentum Simplex Simple Ointment Susuz lanolın 50 g Katı parafin 50 g Setostearil alkol 50 g Vazelin (yumuĢak) 850 g Hazırlama: Hesaplanan miktar setostearil alkol. hava geçirmeyen ambalajlar kullanılmalıdır. 105 Sorular: 1. Yarı Katı Preparatların Saklanmaları Yan katı preparatlar.1. Geri kalan maddeler aynı kapsüle konulur.• Sıkılabilir metal veya plastik tüplerde ambalajlanır. yarı katı preparatm hava ve mikroorganizmalarla temasına izin vermediği için tercih edilir.12. 30°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda bulundurulmamalıdır. oda sıcaklığında (25°C) saklanmalıdır. Su banyosu üzerinde beraberce eritilir ve pat kıvamını alıncaya kadar karıĢtınlır. Soğuduktan sonra kutuya boĢaltılır. Bu ambalajların iyice kapatılmıĢ olması gereklidir.

Wilkinson Merhemi (Remington 12*) Unguentum Wilkinsoni Wilkinson 's Ointment Kayın ağacı katranı 10 g Süblime kükürt 10 g Kalsiyum karbonat 20 g Sarı vazelin 20 g Potas sabunu 20 g 106 Hazırlama: Kükürt havanda iyice ezilerek kalsiyum karbonat ile karıĢtırılır. Formüldeki maddelerin Latince adlarını yazınız.3. 2.4.000 g .Çinko oksit havana konulur.NF 22) Unguentum Hydrophilicum Hydrophilic Ointment Beyaz vazelin Stearil alkol 25. Üzerine vazelin azar azar ilave edilir. Bu merhem hangi amaçlarla kullanılır? 2. Kutuya konulur. Yıkanabilme özelliği nasıldır? ÇalıĢma 12. kutuya konulur. iyice homojenize edilir. sonra her iki karıĢım birleĢtirilir. iyice ezilir. Sonra geri kalan basit merhem ile iyice karıĢtırılır. Bir kapsülde kayın ağacı katranı ile potas sabunu tektür oluncaya kadar karıĢtırılır. Sorular: 1.000 g 25. ÇalıĢma 12. Hidrofil Merhem ( USP 27 . Merhemi elinize sürünüz ve yıkayınız. üzerine birkaç damla sıvı vazelin damlatılır. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Sorular: 1. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Basit merhemin yarısı su banyosunda iyice eritilip sıcakken havandaki çinko oksit üzerine ilave edilip tektür hale sokulur. Bu merhem hangi amaçlarla ve nasıl kullanılır? Ayrıntılı olarak anlatınız.

025 g Propil paraben 0.Propilen glikol 12. Hidrofil merhemin fiziksel stabilite yönünden taĢıdığı özellikler nedir? 107 ÇalıĢma 12. b) Diğer maddeler de suda çözülerek. Bu preparatın emülsiyon tipini yazınız. (a)'nm üzerine yavaĢ yavaĢ ve karıĢtırarak ilave edilip soğuyuncaya kadar karıĢtırılır.000 g Metil paraben 0. NOT: Hesap 100 g üzerinden yapılır. su banyosu üzerinde 70-72°C'ye getirilir. Sorular: 1. . 3.000 g Sodyum lauril sülfat 1. Gliserin Merhemi Unguentum Glycerini Glycerini Ointment Buğday niĢastası 7g Gliserin 93 g ArıtılmıĢ su 7g Hazırlama: NiĢasta bir kapsülde cam baget yardımıyla su ile iyice karıĢtınlır. Üzerine gliserin ilave edilip tekrar karıĢtınlır. (a) ve (b) de hazırlanan iki ayrı karıĢımdan (b). Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Çok hafif alevde amyant üzerine konup karıĢtırmaya devam edilir.015 g ArıtılmıĢ su 37. Kutuya konulur. Bu merhemdeki her bir maddenin görevini yazınız.5. Bu formül hangi amaçlarla kullanılır? 2. 4. Yarı Ģeffaf bir hal alıp ağırlığı 100 grama ininceye kadar ısıtılır. beyaz vazelin ve propil paraben su banyosu üzerinde eritilerek 70-72°C'ye kadar ısıtılır. Kutusuna konulup uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.000 g Hazırlama: a) Stearil alkol.

Su Ġçinde Yağ Tipi Krem HLB değeri Sıvı parafın 16 g 11 Stearik asit 2g 15 Setil alkol 4g 15 Gliseril monostearat 2g Emülgatör 4g Gliserin 9g ArıtılmıĢ su ym 100 g Tween 80'in HLB değeri: 15 Span 80'in HLB değeri : 4. Sonra vazelin ilave edilerek iyice karıĢtınlır. NiĢasta niçin önce su ile karıĢtınlır? ÇalıĢma 12.6.Sorular: 1. / ââ. 100. Hangi tip merhem sıvağıdır. Rivanollü çözelti lanolin ile bir cam havanda sulu çözelti kalmayıncaya kadar kanĢtmlır. Akrinol Merhem Rivanol Merhem Rivanol Vazelin Lanolin ArıtılmıĢ su Hazırlama: Hesaplı miktar rivanol suda çözülür.7. Oda sıcaklığına gelinceye kadar karıĢtırmaya devam edilir. hangi amaçlarla kullanılır ? 2.3 Hazırlama: Su ve yağ fazı ayrı kaplarda su banyosu üzerinde 70-72°C'ye kadar ısıtılır.0 g . 108 ÇalıĢma 12. Merhem .0 g 20.0 g 1. YavaĢ yavaĢ ve devamlı karıĢtırılarak su fazı yağ fazının üzerine ilave edilir. Merhem kutusuna konularak uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.

Küçük bir behere alınan boraks arıtılmıĢ suda çözülüp su banyosunda 70-72°C'ye kadar ısıtılır. Bu çözelti aynı sıcaklıktaki önceki erimiĢ karıĢım üzerine yavaĢ yavaĢ ve hızla karıĢtırılarak ilave edilir.kutusuna konulur. Üzerine sıvı parafın ilave edilip su banyosunda eritilir ve 70-72°C'ye kadar ısıtılır. . Sorular: 1. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Kold Krem (USP 21 . HLB değerinin ne olduğunu açıklayınız. Sorular: 1.NF 16) Unguentum Leniens Cold Cream Balık nefsi 125 g Beyaz balmumu 120 g Sıvı parafın 560 g Boraks 5 g ArıtılmıĢ su 190 mi Hazırlama: Balık nefsi ve beyaz balmumu küçük parçalara bölünerek bir kapsüle alınır. Formülde yer alan her bir maddenin görevini açıklayınız. 2. 3. Yukarıdaki formülde kullanılan emülgatör karıĢımının HLB değerini hesaplayınız.8. 2. 109 ÇalıĢma 12. Hazırladığınız krem ne amaçla kullanılır? Ġçindeki maddelerin görevlerini yazınız.9. Kold krem ne tip bir merhem sıvağıdır? Hangi amaçla kullanılır? ÇalıĢma 12. Ġkinci soruda bulduğunuz HLB değeri ne tip emülsiyon oluĢturmak için uygundur? s/y ve y/s tipi emülsiyonlar için ortamın ideal HLB değerleri hangi aralıklarda olmalıdır? 4. 3. Soğuyuncaya kadar devamlı karıĢtırılır ve kutusuna konulur. Bu formüldeki maddelerin latince isimlerini yazınız. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.

soğumadan kutuya konulur. kalan su ile yıkanarak behere ilave edilir. Üzerine eritilmiĢ vazelin ilave edilir ve homojen bir pat oluĢana kadar iyice ezilir. Hazırladığınız bu pat nasıl saklanmalıdır? ÇalıĢma 12. Pat ve merhem arasında ne fark vardır? 3.NF 22) Pasta Zinci Oxydi Çinko oksit 25 g NiĢasta 25 g YumuĢak vazelin 50 g Hazırlama: NiĢasta ve çinko oksit havanda iyice karıĢtırılır. Bir havanda çinko oksit gliserin ile iyice ezilerek karıĢtırılır ve pat haline getirilir. Jelatin eriyinceye kadar hava kabarcığı oluĢturmayacak Ģekilde hafifçe karıĢtırılarak su banyosunda ısıtılır. Havan.Çinko Oksitli Jelatin ( BNF 63) Unna 's Paste Paste Gelat. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Çinko Oksit Patı (USP 27 . Sorular: 1. Bu preparat hangi amaçlarla kullanılır? 2. Bu karıĢım jelatin çözeltisi üzerine azar azar ve karıĢtırılarak ilave edilir. Kalamin nedir? ÇeĢitli farmakope ve formülerlere göre hangi maddeleri içerir? 111 100 g 150 g 400 g 350 mi . Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Zinc Çinko oksit Jelatin Gliserin ArıtılmıĢ su 110 Hazırlama: ArıtılmıĢ suyun yüzde doksanı üzerine jelatin azar azar ve karıĢtırılarak ilave edilir. Bu ilaç Ģekli hangi amaçla kullanılır ve nasıl uygulanır? 2.10. KarıĢım 10 dakika bekletilir. Sorular: 1. Tektür bir jel elde edilene kadar dikkatle karıĢtırılır.

Naproksen sodyum gerekli suda çözüldükten sonra yukarıdaki karıĢıma eklenir.0 g ArıtılmıĢ su 61.15 112 Hazırlama: Eritme yöntemi kullanarak büyük çaplı merhem imalatı yapılacaktır.0 g Sodyum lauril sülfat 1.12. Merhemlerin Endüstriyel Ġmalatı Setil alkol 5.ÇalıĢma 12.0 g * naproksene eĢdeğer miktarda naproksen sodyum kullanılır. Bir beherde. Hazırlanan preparat ne tür bir j eldir? ÇalıĢma 12. Gerekli ağırlığa su ile tamamlanır. stearil alkol ve beyaz vazelin bir kapsül içinde su banyosu üzerinde 70°C'ye kadar ısıtılır (I).0 g Propilen glikol 8. Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir.0 g ArıtılmıĢ su y. Bu preparat ne amaçla kullanılır? 2.0 g Trietanolamin 3. 100. Naproksen Jel Naproksen 10. JelleĢme tamamlanıncaya kadar kanĢtınlır. bu kanĢıma yaklaĢık 50 mi kadar su ilave edilerek homojenize edilir. propilen glikol ilave ederek su banyosu . Daha sonra trietanolamin suda çözülür ve karbopollü kanĢıma damla damla ilave edilir.0 g* Karbopol 934 1.m.0 g Gliserin 7.m. Homojen bir görünüĢ elde edince bir miktar su ile karıĢtırılmıĢ propilen glikol ilave edilir. Setil alkol.0 g Stearil alkol 5. Hazırlama: Karbopol 934 ve gliserin karıĢtırılır.0 g Beyaz vazelin 20.11. Sorular: 1.5 g Ġzopropil alkol 20. arıtılmıĢ suyun üçte birine sodyum lauril sülfat. Metil paraben % 0.0 g Esans y.

standart sapmasını ve her bir tüpteki miktann ortalamadan % sapmasını hesaplayın. Sulphur ointment (USP 27 .0 ArıtılmıĢ su 86. bir tablo halinde gösterin. Salisilik asit ÇöktürülmüĢ kükürt Kayın ağacı katranı Kold krem 1. Tüpler (kapakları kapatılmıĢ olarak) tekrar tartılır (merhemler doldurulurken dikkat edilecek nokta. Sulu faz (II ve III karıĢımları bir araya getirildikten sonra) kanĢtıncı devamlı çalıĢırken planet karıĢtıncıdaki yağlı fazın üzerine ilave edilir.8 g 3.0 g ÇalıĢma 12.üzerinde aynı sıcaklıkta (70°C) ısıtılır (II). fVhite ointment (USP 27-NF22) ÇalıĢma 12. Soğuyuncaya kadar karıĢtırma iĢlemine devam edilir. Daha sonra merhem doldurma aleti her bir merhem tüpüne 20g merhem doldurulacak Ģekilde ayarlanır ve hazırlanan merhem tüplere doldurulur.0 Setil alkol 0.0 Stearik asit 5. ÇalıĢma 12.19. Hazırlanan merhem kitlesi merhem doldurma aletine boĢaltılır.15.5 Gliserin 7. Merhem tüpleri boĢ ve kapaklan kapalı iken tek tek numaralanıp tartılır. Geri kalan suda metil paraben çözülüp bu da 70°C'ye ısıtılır (III). tüpün içinde hava kalmamasıdır).14. Bizmut gallat Vazelin Lanolin ArıtılmıĢ su 4g 10 g 25 g 25 g ÇalıĢma 12. Önce yağlı faz su banyosu üzerinden alınarak (I karıĢımı) planet karıĢtırıcıya dökülür ve karıĢtırıcı çalıĢtırılır. 28th) . KanĢımın sıcaklığı 40°C'ye kadar soğuyunca parfüm ilave edilip karıĢtırmaya devam edilir. Doldurma iĢleminden sonra tüpler kapatılır.18. Bulduğunuz tablo sonuçlanna göre kiĢisel yorumunuzu belirtiniz.16. Her bir tüpteki merhem içeriğini gram olarak bir çizelge haline getiriniz. Aluminium subacetate ointment (Martindale.5 Trietanolamin 0.20.NF 22) ÇalıĢma 12.17. Cool tar and salicylic acid ointment (BP 1999) ÇalıĢma 12.0 113 ÇalıĢma 12. ÇöktürülmüĢ kükürt ig Ġhtiyol ig Ardıç katranı 10 g Lanolin 10 g Vazelin 10 g ÇalıĢma 12. Sodyum aljinat 1. KarıĢtırma iĢlemi planet karıĢtırıcıda gerçekleĢtirilir. Doldurduğunuz tüplerdeki ortalama merhem miktannı.6 g 3.13.6 g 60.

28*) ÇalıĢma 12.Oral uygulamanın etkin madde açısından uygun olmadığı durumlar • • • etkin maddenin mide-barsak kanalının pH'smda stabil olmaması etkin maddenin mide-barsak kanalında enzimatik bozunmaya uğraması etkin maddenin karaciğerden ilk geçiĢ etkisine uğraması Supozituvarlar değiĢik Ģekil (konik veya torpido) ve büyüklüklerde (genellikle 1-4 g) hazırlanabilirler. 28"') 115 13. Resorcinol-sulfur paste (Martindale. Sistemik etki ise. .ÇalıĢma 12. antiseptik. damar geniĢletici ve antienflamatuvar etkili etkin maddelerin supozituvarlan ile lokal etki elde edilmesi de mümkündür. Bunların etkin madde içerikleri % 0.23. hacimleri ve kıvamları rektal uygulamaya uygun katı tek dozluk preparatlardır. antiastmatik. Rektal yol ile supozituvar uygulamanın tercih edilme nedenleri: 1.Ağız yolu ile hastaya ilaç verilemediği durumlar • • • • ameliyat sonrası mide-barsak rahatsızlıkları bebek/yaĢlı hastalar hastanın mental bozukluğu olması 2. SUPOZITUVARLAR ġekilleri. Supozituvarlar hem lokal hem de sistemik etki oluĢturmak amacıyla kullanılır. lokal anestezik.21.24. antiromatizmal ve analzejik etkin maddeleri içeren supozituvarlar ile sağlanabilir. Örneğin lokal etki için hemoroidde ağrı ve irritasyonun giderilmesinde uygulanabildikleri gibi astrenjan. Cetrimide cream (BP 1999) ÇalıĢma 12. Cetrimide emulsifying ointment (BP 1999) 114 ÇalıĢma 12.1-40 gibi geniĢ bir aralıkta olabilir.22. Burrow's paste (Martindale. Lokal enfeksiyonların tedavisinde vajinal uygulanan bu tip preparatlar da vardır.

Yağlı sıvağlar 2. uzun süre stabil kalmalıdır Oda sıcaklığında kolayca kalıplara dökülebilmeli. Suda çözünen ve su ile karıĢabilen sıvağlar 1. p polimorfu en dayanıklı ve erime noktası en yüksek olan Ģeklidir ve bu polimorfu içeren supozituvarın katılaĢması ancak 15°C civarında olmaktadır. Sıcaklık etkisiyle fiziksel özelliklerini değiĢtirebilen bir sıvağdır. Yağlı Sıvağlar Kakao Yağı: Doğal bir maddedir. p1 ve y polimorfları oluĢur. Ġdeal bir supozituvar sıvağmm taĢıması gereken özellikler: • • • • 116 • • • • • Erime noktası ile donma noktası arasındaki fark fazla olmamalıdır Çabuk bozunmamalı. • Sıcaklığın devamlı kontrol edilmesi ve 35°C'i aĢmaması.13. fakat kalıplara yapıĢmamahdır Eritme yöntemi veya basınçla Ģekil verme yöntemi kullanılarak üretime elveriĢli olmalıdır Preparatın saklanması/kullanılması sırasında Ģekli bozulmamalıdır Vücut sıvılarında erimeli/dağılmalıdır Mukozaya nüfuz etmeli/temas yeteneği fazla olmalıdır Ġrritan/toksik olmamalıdır Etkin maddeler ile geçimli olmalıdır Supozituvar sıvağları 4 grupta incelenir. Kakao yağı ile çalıĢırken sıcaklık 35°C'nin üzerine çıkarsa stabil olmayan a. . Ġyonize olmayan yüzey aktif maddeler 4.1. Supozituvar Sıvağları Etkin madde uygun bir sıvağ içinde hazırlanır. 1. Sentetik ve yarı sentetik sıvağlar 3. Kakao yağı ile çalıĢırken.

1. Gerekli sıvağ miktarının hesaplanması Supozituvann hazırlanabilmesi için etkin maddenin supozituvar sıvağı içerisinde ne kadar yer kapladığının bilinmesi gerekir.. Etkin madde suda çözünmüyor ise.2. Yer tutma değeri çözünmeyen maddelere uygulanır ve pratikte hesaplanmıĢ olarak liste halinde çeĢitli maddeler için verilmiĢtir. Rx .. supozituvar içerisindeki etkin madde eĢit ağırlıktaki sıvağm hacmini kaplayacaktır.5) ilave edilmelidir. Etkin maddenin yoğunluğu sıvağın yoğunluğundan farklı ise o zaman etkin maddenin o sıvağ için ne kadar yer kapladığının hesaplanması gerekir.+(fn-gn)] M : Gerekli sıvağın miktarı (g) S : Sadece sıvağ ile hazırlanan boĢ kalıp ağırlığı (g) f : Yer tutma değeri g : Formüldeki etkin madde miktarı (g) Örnek 13. Eğer etkin maddenin yoğunluğu sıvağın yoğunluğuna eĢitse.g2)+.. Bu durum her etkin maddenin kendi yoğunluğuna bağlı olarak değiĢir.)+(f2.. ayrılan katı kısmın ilave edilerek supozituvarın hazırlanması gerekmektedir. 1 g etkin maddenin yerini tutan supozituvar sıvağmın miktarına veya 1 g sıvağın yerini tutan etkin maddenin miktarına "yer tutma değeri (f) veya deplasman faktörü" denir.1-0. 117 Supozituvarlarm hazırlanması sırasında amaç.. Burada aĢağıdaki formül kullanılır: M = S .. Erime derecesini düĢüren maddeler ile çalıĢılırken formüle erime derecesinin düĢmesini engellemek için sıvağın % 20'i kadar balık nefsi veya % 4'ü kadar balmumu ilave edilebilir. etkin maddeyi sıvağ içerisinde çok ince ve homojen bir Ģekilde dağıtmaktır. araĢit yağı gibi sıvı yağlar (genellikle % 0.[(f. Yer tutma değeri ile gerekli sıvağ miktarının hesaplanması: Reçete için gerekli sıvağın hesaplanması yer tutma değeri ile yapılır. Kakao yağı ile çalıĢırken dikkat edilmesi gereken diğer bir konu da bazı maddelerin sıvağm erime derecesini düĢürmesi ya da yükseltmesidir....1.• Daha yüksek sıcaklıklarda çalıĢılması durumunda sıvağm bir kısmının (-1/3) ayrılması ve diğer kısmı eritildikten sonra. Buna karĢılık erime derecesini yükselten maddeler ile çalıĢırken formüle uygun miktarda susam yağı. süspansiyon/emülsiyon haline getirmek gerekir. 13.g. Bu iĢleme "aĢılama" adı verilir.

Prokain Kakao yağı P.6 g 1. 13. Bu karıĢıma prokain (3. No:V 120 0. Buna göre formül: prokain kakao yağı 0. Prokainf=0.8 M = S-(f. 3.m. 4. Elde edilen kütle daha önceden sıvı parafin ile yağlanmıĢ olan supozituvar kalıplarına donmaya yakınken karıĢtırılarak dökülür ve donmaya bırakılır. 5.3.6x6 = 3. geri kalanı 35°C'i geçmeyecek Ģekilde su banyosu üzerinde ısıtılarak eritilir. Donduktan sonra üzerinde kalan fazlalıklar sıyrılarak alındıktan sonra kalıplar açılıp supozituvarlar çıkartılır.32 g 1 supozituvar için gereken kakao yağı miktarı Reçetede istenilen supozituvar sayısından 1 fazlası üzerinden hesap yapılır.I. Yani reçetede 5 supozituvar istendiğine göre 6 supozituvar için hesap yapılır. Supp. Erime süresinin saptanması Dağılma süresinin saptanması Kırılma ve mekanik dayanıklılık kontrolü in vitro etkin madde çıkıĢ testi Etkin madde içeriği .32x6 = 7. Buna boĢ kalıp ağırlığı denir.6 g y. Supozituvarlarda Yapılan Kontroller 1.6) M = 1. Örneğin bu değer 1. dondurulur ve kalıptan çıkarılarak tartılır. Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir. Daha sonra su banyosundan alınarak üzerine katı haldeki kakao yağı ilave edilir ve karıĢtırarak eritilir.6 g) ilave edilir ve homojen oluncaya kadar karıĢtırılır.8-(0.8x0.92 g) tartılır. 2. Kakao yağı ile sadece sıvağdan oluĢan bir supozituvar hazırlanır.92 g Supozituvarın hazırlanması: Bunun için hesaplanan miktar kakao yağı (7.8 g olsun. YaklaĢık 1/3 kadarı ayrılır.g) M =1.

Donduktan sonra kalıbın üzerindeki fazlalıklar bir spatül yardımı ile kazınır. Sıvağ . Sorular: 1 . 7. 3.4. Supozituvarlann Endüstriyel Ġmalatı Sodyum salisilat WitepsolH15 0.Deneysel olarak parasetamolün yer tutma değerini hesaplayın ve nasıl yaptığınızı yazınız. NOT: 4 supozituvarlık kütle ile çalıĢılır. 121 Ağırlık sapması pH kontrolü kalıba karıĢtırarak dökülür.6. GörünüĢ: Supozituvarlar boyuna kesilip incelendiklerinde iç ve dıĢ yüzeyleri tek biçim olmalıdır. Kalıp açılıp supozituvarlar çıkarılır. 2. Diğer etkin maddeler için referans kitaplarda verilen kendi monografmdaki analiz yöntemleri kullanılmalıdır. Bu supozituvar hangi amaçla kullanılır? 4. Genellikle yarım saat içinde erimeli ve dağılmalıdır. 3. Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir. Tamamen eridikten sonra 50 mi arıtılmıĢ suyla karıĢtırılır. Supozituvarm tamamının eridiği veya dağılarak alet sepetli ise sepetin altına veya üstüne geçtiği zaman ölçülür. Tekrar 50 mi arıtılmıĢ suyla karıĢtırılır. Erime-dağılma (EP 4): ÇeĢitli aletlerle 37°C'lik su banyosunda tayin edilir. Aspirinin Witepsol H15'e göre yer tutma değeri 0. Kullandığınız sıvağın yapısını yazınız. Kalan sıvağ tekrar eritilir. ÇalıĢma 13. Bu formüle göre hazırlanan supozituvarlar üzerinde aĢağıdaki kontroller gerçekleĢtirilecektir. Üstteki yağlı tabaka donuncaya kadar buzdolabında bekletilir.200 g y.71'dir. Etkin maddenin ve sıvağm yoğunluğu verildiğinde yer tutma değerinin nasıl hesaplandığını gösteriniz.m. Etkin madde miktar tayini: Burada örnek olarak sodyum salisilat için etkin madde tayininin nasıl yapıldığı anlatılacaktır. 1. 2. Hazırlanan supozituvarlardan 5 tanesi bir beherde su banyosunda eritilir. Ġki faz süzülerek ayrılır.

Deneyin yapıldığı sıcaklık 25°C'dir.m. içine supozituvarın yerleĢtirildiği bir bölme ve bu bölmedeki suyun dolaĢımını sağlayan termostatlı su banyosundan oluĢur.00 g . Bu amaçla supozituvarlann kırılma noktasını saptayan alet kullanılacaktır. kullanılamayacak kadar yumuĢaktır. Kopma olayı 20-40 s arasında olmuĢsa. 2. Önceden bekletilen supozituvarlar test bölmesine sivri kısmı yukarı gelecek Ģekilde yerleĢtirilir. ÇalıĢma 13.7.m. NOT: Eğer supozituvar ilk 600 g'lık boĢ ağırlık ile kınlıyorsa. Bu çözeltiden 9 mi alınıp üzerine 1 mi % 10'luk FeCl3 çözeltisi ilave edilip. Supozituvarlar en az 24 saat test sıcaklığında bekletilmelidir.25 g y. Sodyum salisilat WitepsolH15 200 mg y. Rektuma konurken yapılacak basınca dayanıklı olup olmadığının anlaĢılması bakımından ve ambalajlama sırasındaki kayıp bakımından önemlidir. son konan diskin yarı ağırlığı toplama katılır (100 g). Eldeki kalibrasyon doğrusu yardımıyla sodyum salisilatın miktarını hesaplanır. Bölmenin kapağı kapatılır.6. toplam ağırlığa eklenmez. Birer dakika ara ile 200 g ağırlığındaki diskler ilave edilir. 125 ÇalıĢma 13. Kırılma ve mekanik dayanıklılık kontrolü: Supozituvar Ģeklini almıĢ sıvağın belirli sıcaklıkta üzerine konan ağırlıklara dayanması ile ölçülür.5.124 kısmı donunca alttaki sulu tabaka ilk süzüntünün üzerine süzülür. Son ilave edilen disk konulduktan ilk 20 s sonra kopma olmuĢsa. Acetarsol WitepsolH15 ÇalıĢma 13. tüm ağırlıkların toplamı alınır. Bulunan konsantrasyon değeri (x) mg/1 veya ug/ml cinsindendir.0 g 0. Bu süzüntüden 2 mi alınıp antılmıĢ suyla 100 ml'ye tamamlanır. Alet istenen test sıcaklığına ayarlanır. Alet. Supozituvar kınlana kadar bu iĢleme devam edilir (aletin boĢ ağırlığı 600 g'dır). Bulunan etkin madde miktarı istenen miktardan ±% 10'dan fazla sapma göstermemelidir. 4. Benzokain 5. çözeltinin absorbans değeri kalorimetrede 510 nm'de okunur. Kopma 40 s'den sonra meydana gelmiĢse diskin tüm ağırlığı toplam ağırlığa katılır. Eğer supozituvara ilave edilen diskler ile kınlmıĢsa. Formül 1 supozituvar içindir.

12.m. BileĢik Benzokain Supozituvarı (P. PEG400:PEG 4000 (1:1) y.Adrenalin Borik asit ArıtılmıĢ su Kakao yağı 0.2 g 5.m. Bebekler için Kloral Supozıtuvar (NF 1955) Supp.0 g (BaĢka uygun sıvağ da kullanılabilir) ÇalıĢma 13. Chloral for Infants Kloralhıdrat 60 mg Kakao yağı y.8.10.11. 100.m.m.0 mi y. ÇalıĢma 13. .1 g 0. Bizmut Subgallat-Rezorsin Supozituvan (Martindale 28th) Compound Bismuth and Resorcin Supp. Bizmut subgallat Hintyağı Rezorsin ' Çinko oksit Kakao yağı 126 ÇalıĢma 13.Nord.m.9. ÇalıĢma 13. Ġndometazin 25 mg 200 mg 60 mg 60 mg 120 mg y. ÇalıĢma 13.) Suppositoria Benzocaini Composito Benzokain 200 mg Çinko oksit 500 mg Peru balsamı 100 mg Bizmut oksigallat 200 mg Kakao yağı y.

T. supozituvarlar gibi etkin madde ve sıvağdan oluĢan ve vajinaya uygulanan oval veya küre Ģeklindeki preparatlardır. 128 Sorular: 1. Witepsol. Henüz sıcak iken sıvı parafın ile yağlanmıĢ kalıba dökülür. Bunun yanısıra kakao yağı. 2. Kalıba dökülür donduktan sonra çıkanlıp tartılır ve böylece övül kalıbının sıvağ ağırlığı bulunur. Geri kalan gliserin ile ihtiyol bir saat camında homojenize edilir ve önceki kanĢıma katılarak karıĢtmlır. Üzerine hesaplı miktar gliserinin 2/3'ü ilave edilir ve su banyosu üzerinde kanĢtınlarak ısıtılır. Bu grup preparatlann ortalama ağırlıkları 5 g'dır. Ovüllerin küre Ģeklinde olanlarına globül (bol) adı verilmektedir.m.Ġzoprenalin sülfat Sodyum metabisülfıt WitepsolH15 y.F. Donduktan sonra üzeri bir jilet yardımıyla kesilir ve kalıptan çıkanlır. NOT: Önce yukandaki oranda 5 g'lık bir kütle hazırlanır.002 g Ovüller.010 g 0. Övül sıvağı olarak genellikle jelatin-gliserin-su sıvağı kullanılır. Bu ağırlık esas alınarak ve kayıplar gözönünde bulundurularak gerekenden bir fazla övül üzerinden hesaplamalar yapılır. Hafifçe yağlanmıĢ kağıda sanlır. OVÜLLER 0. Bu ilaç Ģeklinde sıvağı hangi maddeler oluĢturuyor? 4k 10 k 2k . 1974'de verilmiĢ olan jelatin-gliserin-su sıvağı Ģu Ģekildedir: Jelatin Su Gliserin ÇalıĢma 14. polietilen glikollerin de kullanımı vardır.1.000 g 127 14. Ġhtiyol ovülü (Martindale 28*) Ichtammol Pessaries ihtiyol 5g Jelatin 7g Gliserin 60 g ArıtılmıĢ su 28 g Hazırlama: Bir kapsülde jelatin hesaplı miktar su ile ıslatılarak iyice ĢiĢene kadar bekletilir.

Bu ilaç Ģekli ne amaçla kullanılır? 3.125 g Jelatin-gliserin sıvağı y. su banyosunda eritilir ve 70-75°C'ye kadar ısıtılır. Ġhtiyolün diğer isimleri nelerdir? ÇalıĢma 14.2. (Sıvağ: jelatin 3 k. ÇalıĢma 16. 125 g 120 g 560 g Boraks 190 mi 5g . Küçük bir behere alınan boraks arıtılmıĢ suda çözülüp o da su banyosunda. Kold Krem Cold Cream Unguentum Leniens Balık nefsi Beyaz balmumu Sıvı parafın ArıtılmıĢ su Hazırlama: Balık nefsi ve balmumu küçük parçalara ayrılıp.2.m. Üzerine sıvı parafin ilave edip. su 24 g) 129 kremleri de bu gruptadır. kutusuna konulur. Laktik asit / ââ 0 02 g Asetik asit/ Jelatin-gliserin sıvağı y. Borik asit 0.m. Bu çözelti yağ fazı üzerine azar azar ve hızla karıĢtırarak ilave edilir. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. bir kapsüle alınır. Formülde yer alan her bir maddenin görevini açıklayınız. su 3 k) ÇalıĢma 14. gliserin 12. 70-75°C'ye kadar ısıtılır.3. Formülasyonlarda yer alan okluzif (örtücü) ve emoliyan (yumuĢatıcı) maddeler sayesinde yumuĢak bir cilt sağlanabilir.1. Sorular: 1. gliserin 7 g. 2. Bu formüldeki maddelerin Latince isimlerini yazınız. (Sıvağ: jelatin 10 g.5 k. Soğuyuncaya kadar karıĢtırmaya devam edip.

iyice karıĢtırılır. Bu preparatın emülgatörü nedir? Nasıl oluĢur? 132 ÇalıĢma 16. Su banyosu üzerinde sulu faz yağlı faza karıĢtırılarak ilave edilir. Stearik asit 15 .2.0 Hazırlama: Balmumu ve sıvı vazelin bir kapsülde su banyosu üzerinde eritilip 70-75°C'ye kadar ısıtılır. Bu karıĢım iyice karıĢtırılarak su banyosunda 70-75°C ye kadar ısıtılır. Bentonit 10 mi kadar suda ĢiĢirilir. Bu hazır ilaç Ģekline kold krem adı neden verilmiĢtir? 5. Deriden hemen emilip yok olan ve deride yağlı his bırakmayan kremlerdir. SabunlaĢma tamamlanıncaya kadar karıĢtırılıp kapsül su banyosundan alınır. Geri kalan suda metil paraben ve boraks su banyosu üzerinde çözülür.1 Alkol 1.0 Bentonit 1.0 Boraks 0.m ArıtılmıĢ su 34.6.3. Üzerine ĢiĢmiĢ haldeki bentonit ilave edilir. Temizleme yeteneği nereden ileri gelir? b. Kold krem ne tip bir merhem sıvağıdır? Hangi amaçla kullanılır? 4. Bu kremin emülsiyon tipi nedir? 2. Temizleyen Krem Cleansing Cream Balmumu 13. Sorular: 1. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.Vanishing krem. nemlendirici krem ve losyonlar Çoğunlukla y/s tipi emülsiyon tarzında hazırlanırlar. Parfüm alkolde çözülüp. 133 ÇalıĢma 16. Genellikle stearat kremleri Ģeklindedirler.0 Sıvı vazelin 50.9 Metil paraben 0. DıĢ fazlarının su olması nedeniyle formüllerinde bir nemlendirici (hümektan) madde bulunur. sıcaklık 40°C civarına inene kadar karıĢtırmaya devam edilir. kreme ilave edilir. Kabına konulur.0 Parfüm y.

y. ArıtılmıĢ su y.5 40.0 Boraks 0.m.0 g Setil alkol 2. ArıtılmıĢ su 33.Lanolin Balmumu Sıvı parafin PEG-40 stearat Sorbitol Parfüm Koruyucu ArıtılmıĢ su Sorular: 4 2 23 5 12 y. 1.0 0. Balmumu 16.m.2 136 ÇalıĢma 16.9.5 12. Koruyucu y. 100.m.0 Sıvı parafın 50.7.5 g Ġsopropil miristat 3.0 .8.0 g Gliserin 8. ÇalıĢma 16.m.8 Parfüm y.5 g Lanolin 2.m. Balmumu Boraks Balık nefsi Susam yağı 12.0 g Parfüm y. y. Setrimonyum bromür 1. Koruyucu y.0 g ÇalıĢma 16.5 ve 16.m.m.m.6'daki preparatlarm emülsiyon tipleri nedir? Deneysel olarak nasıl saptarsınız? ÇalıĢma 16.

12.0 0.40 .13.5 0.m 137 ÇalıĢma 16.m.0 ÇalıĢma 16.6 Katı parafin 5.90 0.4 Parfüm y.m ArıtılmıĢ su 23. ArıtılmıĢ su 35.5 10.0 Sodyum setil sülfat 3.m ArıtılmıĢ su y.m.5 Pudra baz ve renklendirici 8.50 0.0 Sodyum lauril sülfat 0. Sıvı parafin 20. 2.5 0.0 Vazelin 8.40 2. Sıvı parafin Ġzopropil miristat Stearik asit Lanolin Setil alkol 7.0 Setil alkol 1.10.11.m Koruyucu y.m.0 Bentonit 2.0 Parfüm y. Stearik asit Lanolin Sorbitan oleat Polisorbat 60 Sorbitol Parfüm Koruyucu ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16.m Koruyucu y.Parfüm y. Sıvı parafin 52.0 ÇalıĢma 16.40 2.0 Balmumu 5. y.0 Setil alkol 3.m.m.5 Gliseril stearat 1. y. Koruyucu y.0 y.0 Balık nefsi 1.

) 40.m. Antiperspiran ve deodoran preparatlar. Parfüm y. Deodoran formülasyonlannda yer alan antimikrobik maddeler bu 138 parçalanmayı önledikleri için hem vücudun normal bir fonksiyonu olan terlemeyi engellemezler hem de istenmeyen vücut kokularının oluĢmasını önlerler. Alüminyum klorhidrat çözeltisi ilave edilir. aerosol. Bu karıĢım 30°C civarına soğutulur ve .m. Antiperspiran ve Deodoranlar Antiperspiran preparatlar terlemeyi.00 Alkol (% 99 h/h) 25.00 Trietanolamin 0. ÇalıĢma 16.40 Alüminyum klorhidrat (% 50 çöz. Natrosol.00 Natrosol 250 H* 0. Deiyonize su 29.20 Renk verici y.00 Triklosan 0.45 Sorular: 1.m.50 * Hidroksietil selüloz (Hercules Powder.05 Parfüm 0. bilyeli ĢiĢe (roll-on) veya yarı katı formda hazırlanabilirler.10 Propilen glikol 4. Koruyucu y. 16. Natrosol tamamen hidrate oluncaya kadar iyice karıĢtırılır. Ter vücut yüzeyine salgılandığı zaman epidermis florasında bulunan bakteriler tarafından parçalanır ve hoĢa gitmeyen koku oluĢur. çubuk (stick). ArıtılmıĢ su 84.Gliseril stearat 1.2.7-16.13 de hazırladığınız her bir kremin emülsiyon tipini ve ne amaçla kullanılacağını yazınız.80 Setil piridinyum klorür 0.95 Propilen glikol 4. Co. ÇalıĢma 16.) Hazırlama: Deiyonize su 70-75°C'ye ısıtılır.14. propilen glikol içinde disperse edilir ve bu karıĢım iyice karıĢtırılarak deiyonize suya ilave edilir. deodoranlar ise vücut kokularını önleyen preparatlardır.

ÇalıĢma 16.0 Ġzopropil miristat 5.50 40. ÇalıĢma 16.16.17.3. Dudak Boyaları Yağlı bir sıvağ içerisinde süspansiyon halinde renk ve boya maddesi taĢıyan ve dudak üzerinde bir film tabakası bırakan preparatlardır. 5-8° C civarına karıĢtırılarak soğutulur ve kalıba dökülür.2 Parfüm 2.45 0.05 2. Triklosan ilave edilir ve bulanıklaĢan karıĢım 60-75 °C'ye ısıtılır. propilen glikol ve izopropil miristat karıĢtırılır. triklosan ve parfüm bu karıĢıma iyice karıĢtırılarak ve yavaĢça ilave edilir. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. KarıĢım sıcakken bulanıklık geçinceye kadar karıĢtırmaya devam 139 edilir.15.00 57. ÇalıĢma 16. Ambalajına konulur.alkol.0 Triklosan 0. Oda sıcaklığına inince parfüm ilave edilir.8 Propilen glikol 10. Balmumu Lanolin Parafın 30 10 8 0.0 Etil alkol 74.00 . etil alkol.0 Hazırlama: Oda sıcaklığında sodyum stearat. Sodyum stearat 8. % Triklosan Propilen glikol Alkol (% 99 h/h) Parfüm Püskürtücü gaz 16.

Hava kabarcığı oluĢturmadan yavaĢ yavaĢ tektür hale getirilir ve yavaĢça kalıba dökülür.C. parafın. Sizin formülünüzü yeterli sertlikte buluyor musunuz? ÇalıĢma 16. Kırmızı) Titandioksit Hazırlama: 45 3 1 3 1.21.Ağırlık sapmaları ve güvenirlik sınırlan hesaplanır. e) Kalan rujlar kutuya konulur. Yukarıdaki formülden 5 g'lık bir kütle hazırlanıp bir kalıbın ağırlığı bulunur. 4. Ġki saat sonra bir beher içindeki suda ve 40-50°C 140 arasında erime derecesi tayin edilir. c) Kesilen rujdan biri diklemesine bir kapsüle konulur ve 50°C'lık etüve yerleĢtirilir. d) Supozituvar sertlik tayini aleti kullanılarak iki rujun sertlikleri tayin edilir. Bu karıĢım mum eriyiğine katılır. Bu derecede yumuĢayıp erimesi gözlenir. Bir dudak boyasındaki madde miktarları hesaplanır. a) Bütün dudak boyası ağırlıkları sıfırdan sonra iki haneye kadar tartılır. 6. Diğer tarafta bir saat camında da hint yağı ile boya maddesi iyice karıĢtırılır ve titandioksit ile tektür hale getirilir. 3. ErimiĢ kütleyi kalıba dökmeden iki tarafı açık kılcal bir boruya (erime noktası tayini kılcal borusu) bir cm yüksekliğinde çekilir ve buzdolabına konulur. erime derecesi olarak kabul edilir. . 2. b) Bir ruj ortadan diklemesine kesilip renk tektürlüğüne bakılır. Sorular: 1. Kütlenin yukarıya kaydığı nokta. Dudak boyalarında erime derecesi sınırlan ne kadar olmalıdır? 2. lanolin ve sıvı vazelin bir kapsülde su banyosunda eritilir. Balmumu. Kalıba dökülen kütle oda sıcaklığında bir hafta bekletilir. 5. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.Hint yağı Sıvı vazelin Boya (D.18.

5 g 44. GüneĢten koruyucu preparatlar emülsiyon.Karnauba mumu 10 Balmumu 15 Lanolin 5 Setil alkol 5 Hint yağı 65 Boya y.m Parfüm y.1 g 2. Ürünlerin temel amacı dalga boyu 290-350 nm arasındaki UVA ve UVB ıĢınlannm zararlı etkilerinden deriyi korumaktır. GüneĢ Preparatları GüneĢ ıĢınlanna karĢı hazırlanan kozmetik ürünler. TraĢ Sonrası Losyonu After shave % Etil alkol Propilen glikol Parfüm Demineralize su ÇalıĢma 16. bronzlaĢtırıcı (Sun Tan) preparatlar.0 g 0. güneĢ sonrası serinletici. aerosol ve çubuk (stick) tarzında hazırlanabilir. yağlı veya sulu jel.24.0 g 2. 141 ÇalıĢma 16.9 g 60 3 1 36 .4. TraĢ Sonrası Losyonu After shave Alkol Sorbitol çözeltisi (%70) Mentol Borik asit Parfüm ArıtılmıĢ su 50. güneĢ ıĢınlarının bronzlaĢtırıcı etkisini önleyen ürünler.5 g 0.23. rahatlatıcı ve deriyi nemlendirici ürünler (After Sun) ile güneĢsiz bronzlaĢma (ġelf Tanning) ürünlerini kapsar.m 16.

Kalıba dökülen kütle oda sıcaklığında bir hafta bekletilir. Sizin formülünüzü yeterli sertlikte buluyor musunuz? ÇalıĢma 16. erime derecesi olarak kabul edilir.000 0. c) Kesilen rujdan biri diklemesine bir kapsüle konulur ve 50°C'hk etüve yerleĢtirilir.720 . b) Bir ruj ortadan diklemesine kesilip renk tektürlüğüne bakılır. d) Supozituvar sertlik tayini aleti kullanılarak iki rujun sertlikleri tayin edilir.Ağırlık sapmaları ve güvenirlik sınırları hesaplanır. Dudak boyalarında erime derecesi sınırları ne kadar olmalıdır? 2. e) Kalan rujlar kutuya konulur.025 y.005 0.m. Antiseptik TraĢ Sonrası Losyonu After shave Hyamin 10-X (% 25)* Etil alkol Mentol Benzokain Parfüm ArıtılmıĢ su * Metil benzetonyum klorür 144 arasında erime derecesi tayin edilir.25. 59. 6.18.ÇalıĢma 16. 5.250 40. Bu derecede yumuĢayıp erimesi gözlenir. a) Bütün dudak boyası ağırlıkları sıfırdan sonra iki haneye kadar tartılır. Kütlenin yukarıya kaydığı nokta. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Karnauba mumu 10 Balmumu 15 Lanolin 5 Setil alkol 5 0. Sorular: 1.

1 g 2.25. rahatlatıcı ve deriyi nemlendirici ürünler (After Sun) ile güneĢsiz bronzlaĢma (ġelf Tanning) ürünlerini kapsar. aerosol ve çubuk (stick) tarzında hazırlanabilir. güneĢ ıĢınlarının bronzlaĢtırıcı etkisini önleyen ürünler.5 g 0. yağlı veya sulu jel. 141 ÇalıĢma 16.23.m 16. TraĢ Sonrası Losyonu After shave Alkol Sorbitol çözeltisi (%70) Mentol Borik asit Parfüm ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16.24.Hint yağı Boya Parfüm 65 y. Antiseptik TraĢ Sonrası Losyonu After shave Hyamin 10-X (% 25)* 0.m y.5 g 44. Ürünlerin temel amacı dalga boyu 290-350 nm arasındaki UVA ve UVB ıĢınlarının zararlı etkilerinden deriyi korumaktır.0 g 0.9 g 60 3 1 36 .250 50. GüneĢ Preparatları GüneĢ ıĢınlarına karĢı hazırlanan kozmetik ürünler.4. güneĢ sonrası serinletici. TraĢ Sonrası Losyonu After shave Etil alkol Propilen glikol Parfüm Demineralize su ÇalıĢma 16.0 g 2. bronzlaĢtırıcı (Sun Tan) preparatlar. GüneĢten koruyucu preparatlar emülsiyon.

18. Dudak boyalarında erime derecesi sınırlan ne kadar olmalıdır? 2.005 0. GüneĢ Preparatları . Bu derecede yumuĢayıp erimesi gözlenir.m. 59. d) Supozituvar sertlik tayini aleti kullanılarak iki rujun sertlikleri tayin edilir. Parfüm y.Ağırlık sapmaları ve güvenirlik sınırlan hesaplanır.720 arasında erime derecesi tayin edilir. 5. Sizin formülünüzü yeterli sertlikte buluyor musunuz? ÇalıĢma 16.025 y. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Karnauba mumu 10 Balmumu 15 Lanolin 5 Setil alkol 5 Hint yağı 65 Boya y. a) Bütün dudak boyası ağırlıkları sıfırdan sonra iki haneye kadar tartılır.Etil alkol Mentol Benzokain Parfüm ArıtılmıĢ su * Metil benzetonyum klorür 144 40. 6. e) Kalan rujlar kutuya konulur.m. Sorular: 1. c) Kesilen rujdan biri diklemesine bir kapsüle konulur ve 50°C'lık etüve yerleĢtirilir. Kalıba dökülen kütle oda sıcaklığında bir hafta bekletilir.4.000 0.m. erime derecesi olarak kabul edilir. 16. Kütlenin yukarıya kaydığı nokta. b) Bir ruj ortadan diklemesine kesilip renk tektürlüğüne bakılır.

Yukarıdaki formül ne tip bir emülsiyondur? 2. 141 ÇalıĢma 16.GüneĢ ıĢınlarına karĢı hazırlanan kozmetik ürünler. Ürünlerin temel amacı dalga boyu 290-350 nm arasındaki UVA ve UVB ıĢınlannın zararlı etkilerinden deriyi korumaktır. Formüldeki maddelerin görevi nedir? ÇalıĢma 16.m. yağlı veya sulu jel.0 ArıtılmıĢ su 77.20.8 Sorular: 1.m Su fazı 1.m Koruyucu y.0 Vazelin 2.19.3-butilen glikol 5. bronzlaĢtırıcı (Sun Tan) preparatlar.0 Stearik asit 2. y. rahatlatıcı ve deriyi nemlendirici ürünler (After Sun) ile güneĢsiz bronzlaĢma (ġelf Tanning) ürünlerini kapsar.0 Vitamin E asetat y.0 Gliseril monostearat 2. aerosol ve çubuk (stick) tarzında hazırlanabilir. güneĢ ıĢınlarının bronzlaĢtıncı etkisini önleyen ürünler. GüneĢten koruyucu preparatlar emülsiyon. GüneĢ Yağı Oktilmetoksi sinnamat Sıvı parafın Setil oktanoat Butilhidroksi toluen Parfüm 2 70 28 y.2 Trietanolamin 1. güneĢ sonrası serinletici. .0 Ġzopropil miristat 2.0 Karboksivinil polimer 0. GüneĢ Losyonu Yağ fazı Oktilmetoksi sinnamat 3.0 Stearil alkol 1.m.0 Oleil oleat 4.m Parfüm y.

Parfüm y.Sorular: 1.5 ArıtılmıĢ su 72.0 Ġzopropil palmitat 1. TraĢ Öncesi Kremi Stearik asit 13.0 Lanolin 2.8 Stearil alkol 2.4 * Sodyum lauril sülfat ÇalıĢma 16.4 Span 60 1. ÇalıĢma 16.21.m.23.0 Trietanolamin 1.9 Sıvı parafın 2. ArıtılmıĢ su 43 143 ÇalıĢma 16. TraĢ Sonrası Kremi Stearik asit 36 Hindistan cevizi yağı 9 Potasyum hidroksit 8 Sodyum hidroksit 1 Sorbitol çözeltisi (%70) 3 Koruyucu y.m. Formüldeki güneĢ filtresi hangi maddedir? 142 16.5. TraĢ Preparatlan TraĢ preparatlan temel olarak 3 grupta toplanabilir. Bunlar.0 Parfüm 0. . • • TraĢ öncesi preparatlan (sakal ve yüz derisini traĢa hazırlamak için) TraĢ iĢleminde kullanılan preparatlar (traĢ sabunlan ve traĢ kremleri) • TraĢ sonrası preparatlar (after shave.0 Tween 60 2.22.0 Dupanol C* 1. traĢ sonrası cildin rahatlaması ve tahriĢlerin giderilmesi için).

250 40.025 y.720 50.5 g 44.25.m.9 g 60 3 1 36 .1 g 2. 0.TraĢ Sonrası Losyonu After shave Etil alkol Propilen glikol Parfüm Demineralize su ÇalıĢma 16.005 0. Antiseptik TraĢ Sonrası Losyonu After shave % Hyamin 10-X (% 25)* Etil alkol Mentol Benzokain Parfüm ArıtılmıĢ su * Metil benzetonyum klorür 144 ÇalıĢma 16.5 g 0.24. TraĢ Sonrası Losyonu After shave Alkol Sorbitol çözeltisi (%70) Mentol Borik asit Parfüm ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16. 59.0 g 2.0 g 0.000 0.26.

0 Potasyum stearat 4. Bu formülün preparat Ģekli nedir? 2. Toz.9 ArıtılmıĢ su 72.5 Hazırlama: Trietanolamin stearat. Püskürtücü gaz olarak ne kullanılabilir? 16.7 Parfüm y.Aerosol TraĢ Köpüğü Tnetanolamin stearat 8.27. Daha sonra boraks aynı sıcaklıktaki eriyiğin üzerine ilave edilir. krem veya jel tipi formülasyonlar halinde hazırlanabilirler. Daha sonra bu tüpe aerosol dolum cihazında püskürtücü gaz doldurulur.4 Kalsiyum hidroksit 6. SabunlaĢma tamamlanana kadar su banyosu üzerinde kanĢtınlmaya devam edilir. çözelti. Depilatuvar Losyon Kalsiyum tiyoglikolat 5.m Krem baz* 67. 145 ÇalıĢma 16. losyon. Depilatu varlar Kıl dökücü preparatlardır. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.0 ArıtılmıĢ su 17. Sorular: 1.5 Püskürtücü gaz 12.0 Sodyum stearat 1. Boraks suda çözülüp 70-75°C'ye ısıtılır.6 Boraks 0. sodyum stearat ve potasyum stearat su banyosu üzerinde eritilip sıcaklığı 70-75°C'ye getirilir.6.2 * Krem baz 0/ Setil alkol 6 Brij 35** 1 . SabunlaĢma tamamlanınca su banyosunun üzerinden alınır. Ġstenmeyen kıllan kimyasal olarak parçalayarak kopmalarını sağlarlar.5 Parfüm 0.6 Stronsiyum hidroksit 3. Aerosol tüpüne doldurulur ve aerosol kapatma cihazında tüpler kapatılır. sıcaklığı 40°C'nin altına inince parfüm ilave edilir.

Bu preparatın etki mekanizması nedir? Açıklayınız. Formülde yer alan maddelerin görevlerini yazınız. 67.3 Preparatın sürüldükten bir süre sonra yıkanmasının gerekçesini açıklayınız. 146 ÇalıĢma 16. Bu çözelti üzerine kalsiyum hidroksit yavaĢça ve karıĢtırılarak ilave edilir. Depilatuvar Losyon Kalsiyum tiyoglikolat Kalsiyum hidroksit Parfüm Krem baz* ArıtılmıĢ su 5. Sorular: 1.28. Daha sonra stronsiyum hidroksit ve suyun geri kalanı eklenir.4 10.0 17. Diğer tarafta suyun 2/3'üne kalsiyum tiyoglikolat ilave edilir ve iyice karıĢtırılır. ÇalıĢma 16.m.29. * ÇalıĢma 27'deki krem baz formülünü kullanınız. 2.ArıtılmıĢ su 60 * * Polioksietilen lauril eter Hazırlama: Krem baz 70-75 °C de hazırlanır ve oda sıcaklığına kadar karıĢtırılarak soğutulur. Uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir. Krem baz ve çözelti kısmı bir araya getirilip parfüm ilave edilir ve iyice karıĢtırılır.4 y. Depilatuvar Krem Sodyum sülfür Kalsiyum hidroksit Kaolin Gliserin ArıtılmıĢ su 5 5 58 2 30 . 3.

31. uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir.40 g 0. Hazırladığınız Ģampuanın pH'smı ölçün. 100. Sıvı berrak.m. 2g 35.00 g 0.m.16. Boya (FDC Yellow No:5) y.30. Sıcak su ilave edilerek bütün kütle istenilen ağırlığa tamamlanır. sitrik asit ve sorbik asit çözülür. aerosol. toz veya kuru Ģampuan formülleri hazırlanabilir. sıvı mat. 147 ÇalıĢma 16. krem.00 mi y. Sorular: 1. ġampuanlar Saç ve saçlı deriye zarar vermeden saçı temizleyen ve bakımını sağlayan ürünlerdir.50 g . Sıvı Berrak ġampuan Sodyum lauril eter sülfat (% 30) Sodyum klorür Sitrik asit Sorbik asit (veya formalin) Koruyucu Parfüm ArıtılmıĢ su *Kokonut dietanolamid Hazırlama: Darası alınmıĢ bir behere yüzey aktif maddeler tartılıp bir bagetle iyice karıĢtırılır.00 g ComperlanKD* 2.m. Trietanolamin lauril sülfat (% 28) Renk maddesi 18 g Kokonut monoetanolamid y.m. y. Diğer bir beherde 20 mi suda sodyum klorür.10 g y. Bu çözelti önceki behere kanĢtırılarak ilave edilir ve hepsi sıcak su banyosunda tektür oluncaya kadar karıĢtırılır.7. Formüldeki maddelerin görevleri nelerdir? 2. 1. Ambalajına konulur. Ġyi bir Ģampuanın pH değeri hangi sınırlar arasında olmalıdır? Bunun önemi nedir? ÇalıĢma 16.m.

ÇalıĢma 16.Parfüm ArıtılmıĢ su 148 y. Koruyucu y. 100 g ÇalıĢma 16.2 g . II eritilip sıcaklığı 70-75°C'ye getirilir ve üzerine aynı sıcaklıktaki sulu karıĢım karıĢtınlarak ilave edilir.m. 100. AntılmıĢ su y.32.34.m.m.12 g Renk maddesi y. Krem ġampuan I Sodyum lauril sülfat (% 90) 20.60 g Susuz lanolin 0. KanĢım 40°C'ye kadar soğutulup parfüm eklenir. Oda sıcaklığına gelince uygun Ģekilde ambalajlanıp etiketlenir.00 g Sodyum lauril eter sülfat (% 27-30) 20. Parfüm y.20 g II Stearik asit 4.8 g 2.33.0 g 1. y.00 g III Sodyum hidroksit 2.0 g 9.0 g 38.m.00 g Comperlan KD* 0. Trietanolamin lauril sülfat (% 28) Trietanolamin oleat (% 50) Propilen glikol Oleil alkol AntılmıĢ su ÇalıĢma 16.00 g *Kokonut dietanolamid Hazırlama: I ve III antılmıĢ suda çözülüp su banyosu üzerinde 70-75°C'ye kadar ısıtılır.m.m. Trietanolamin lauril sülfat (% 33) Kokonut monoetanolamid 45 g 2g 49.60 g Sodyum klorür 1.

DiĢ Patı (Macunu) Dibazik kalsiyum fosfat dihidrat 45.00 Silika 2.40.ArıtılmıĢ su 149 ÇalıĢma 16. Ağız Bakım Preparatları Ağız mukozasına uygulanan kozmetik ürünler.m. plastizer karıĢtırılarak nitroselülozlu çözeltiye ilave edilir.00 Gliserin 15. * Toluen sülfonamid/formaldehit rezin (Satolite MS 80) ** Kafur veya dibutil ftalat Hazırlama: Etil asetat. Ana hedefleri diĢlerin ve ağız içinin temizliğinin sağlanması. 152 ÇalıĢma 16. ağız kokularının giderilmesi. Elde edilen çözelti filtre edildikten sonra ambalajına konulur.41.m. 16.9. 100 mi Tırnak Cilası Nail Varnish % Nitroselüloz Rezin* Plastizer** Alkol Etil asetat Butil asetat Toluen Boyar madde 10 10 5 5 20 15 35 y. Geri kalan çözücü karıĢımında rezin. butil asetat ve toluen karıĢımının 3/4'ü ile nitroselüloz karıĢtırılarak çözeltisi hazırlanır. diĢlerin periodontal hastalıklara ve diĢ çürüklerine karĢı korunmasıdır. ağız kokularım giderici gargara ve spreyler ile diĢ bakım preparatlarıdır.00 . Boyar madde alkolde çözüldükten sonra hepsi bir araya getirilir. y. ağız suları.

Daha sonra sodyum sakarin çözeltisi. U.09 Sodyum sakarin bir miktar suda çözülür.. sodyum karboksimetilselüloz. ÇalıĢma 16.0 ** Ultra-Turrax (nach Prof. . Ağız Suyu Timol 0.m.A.3 Polisorbat 80 15. Formüldeki maddelerin görevleri nelerdir? ÇalıĢma 16. ArıtılmıĢ su y.00 g Tat verici y.30 1. silika ve sodyum lauril sülfat karıĢtınlarak eklenir. Breisgan B.00 g Boraks 2.Sodyum karboksimetilselüloz Karragen Sodyum lauril sülfat Sodyum sakarin Tat verici Etil paraben ArıtılmıĢ su Hazırlama: 1. Mass. Diğer tarafta gliserin. etiketlenir. ĠKA WERK-Stanfen Ġ. Bu kanĢıma dibazik kalsiyum fosfat.R.m. 153 Emülgatör karıĢımı HLB değeri Sorbitan monooleat 4.G.01 35. 100. Yan katı karıĢım tüplere doldurularak. karragen ve arıtılmıĢ su vakumlu karıĢtırıcıda kanĢtınlır.Willems) Janke und Kundel K. Sorular: 1.03 g Alkol 3. *** Brookfıeld Engineering Laboratoties Stoughton. tat verici ve etil paraben ilave edilerek homojen oluncaya kadar kanĢtınlır.00 g Sodyum bikarbonat 1-00 g Gliserin 10.S.46.42. 0.D.00 0.m.50 0.10 y.00 mi NOT: Yukandaki çözelti % 5-20 arasında seyreltilerek kullanılır.D.

Bebek Kremi Hafif sıvı parafın Lanolin Setil alkol Arlacel 80 Tween 80 Sıvı silikon FĠ 10/1000 Propil paraben Metil paraben Parfüm ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 16.00 1.00 5. 79. 35.00 0.5 0.m.10 50.15 0.48. .10 4.00 2.50 1.49.00 0.00 64.95 5.5 20.0 y.Bebek Pudrası % Sterilize talk Benzalkonyum klorür Kaolin Parfüm ÇalıĢma 16.m.00 25. Bebek Yağı % Hafif sıvı parafin Ġzopropil miristat Zeytinyağı Silikon yağı Propil gallat Parfüm 156 ÇalıĢma 16.90 5.15 0.47.05 y.

sürtme .00 Ġzopropil miristat 1.Bebek Losyonu Gliseril monostearat 12. halinde ambalajlanabilirler.00 Sorbitol çözeltisi (% 70) 5. çubuklu. Geometrik seyreltme yöntemi ile tozlar havana eklenir ve ezilip karıĢtırılarak homojen hale getirilir. besleme hunisi. Tozlar. kıran. disk ve çekiçli değirmenler gibi). Kaba öğüten parçalayıcılar (örneğin.00 Zeytinyağı 12. paket. poĢet vb. Bu karıĢımdan her bir doz tartımla alınarak ambalaj kabına konur.00 Susuz lanolin 2. beyaz tozlar için ise porselen havan kullanılır.15 Trietanolamin 1. Ġnce öğüten değirmenler (örneğin. 2. Bu mekanizmalara bağlı olarak partiküller sırasıyla parçalanma. Büyük miktardaki farmasötık materyallerin daha küçük parçacıklar haline getirilmelerinde genel olarak üç grup cihaz kullanılır: 1. çarpma . ezen. Orta derecede öğüten öğütücüler (örneğin. sıkıĢtırma. Küçük çaptaki katı maddelerin toz edilmesinde ve homojen karıĢımlarının hazırlanmasında havan ve havan eli kullanılır.kaydırma ve germe Ģeklinde farklı etki mekanizmalarına dayanan öğütücüler (değirmenler) ile yapılır. öğütme odası ve öğütülen ürünü toplama kabı olmak üzere üç temel kısımdan oluĢur. sert jelatin kapsül. TOZ TEKNOLOJĠSĠ VE MĠKROMERĠTĠK Tozlar. Bu değirmenler. ġekil l'de değiĢik tipteki bazı öğütücüler Ģematik olarak gösterilmiĢtir. dahilen veya haricen kullanılmak amacıyla hazırlanırlar ve kaĢe. 3.00 Metil paraben 0. Renkli tozlar için cam havan. toplu. TOZLAR. Tozların renkli ve aĢındırıcı karakterdeki maddeler veya beyaz oluĢuna göre farklı havan seçilir.vurma. öğütücünün tipine ve katı maddenin özelliğine bağlıdır. . kesilme ve kopma sonucunda daha küçük partiküller haline gelirler.00 Parfüm 0. kırılma.00 Stearik asit 4. sıkıĢtıran parçalayıcılar gibi). kolloıd ve akıĢkan enerji değirmenleri gibi). dönen kesiciler. Katı maddelerin daha küçük partiküllü toz haline getirilmesi (öğütülmesi).15 ArıtılmıĢ su 64. Öğütme iĢleminin etkinliği.70 157 17. çekiçli. toz edilmiĢ bir veya daha fazla katı maddenin homojen karıĢımından oluĢan farmasötık katı dozaj Ģekilleridir.

159 17.1. Bu iki temel özelliğe dayanan ve bunlardan türetilmiĢ diğer önemli özellikleri ise porozite. Farmasötik iĢlemlerde kullanılan dört tip öğütücünün Ģematik gösterimi. L. (D)Dönen silindirli değirmen [Lachman.. hem fiziksel 158 stabilite hem de terapötik etki açısından baĢarılı formülasyonlan ürün içinde ulaĢılmıĢ partikül büyüklüğüne bağlıdır. Lea Febiger. Tozlar iki önemli özelliğe sahiptir: Bunlardan birisi bireysel olarak partikülün Ģekli ve yüzey alanı. (A)Kesici. Srd Ed. et al. Philadelphia. (C)Çekiçli değirmen. 21-46. 1986]. Bıçaklar Elek ~\B -> Siklon U3 =— Hava Hava püskürtücü baĢlıklar Elek ġekil 17..Tozların bir dozaj formu olarak kullanımı azalmakta ise de ince toz edilmiĢ katı materyallerin davranıĢ ve özellikleri eczacılıkta önemlidir. kapsül ve toz farmasötik ilaç Ģekillerinin.1. Tozların özellikleri bireysel ve kümesel olarak incelenir. diğeri ise partiküllerin sayı veya ağırlık olarak yer aldığı büyüklük aralığı ve dolayısıyla toplam yüzey alanıdır. The Theory and Practice of Industrial Pharmacy. sıkıĢabilme / hacmini küçültebilme (konsolidasyon) ve basılabilme özellikleridir. Toz ve GranüUerde Partikül Büyüklüğü ve Büyüklük Dağılımının Ġncelenmesi Partikül büyüklüğü ve büyüklük dağılımının tayini değiĢik yöntemler kullanılarak yapılabilir: • Elek yöntemi • Mikroskop yöntemi . Süspansiyon. akıĢ özellikleri. tablet. emülsiyon. (B)AkıĢkan enerji değirmeni.

OOtnm 0.1. I-Partikül Büyüklüğü ve Büyüklük Dağılımının Ġncelenmesi Granül formülü Patates niĢastası Laktoz Bağlayıcı çözelti Bağlayıcı çözelti Jelatin Gliserin Su Hazırlama: Laktoz ve niĢasta havanda iyice karıĢtırılır. Küçük bir behere 25 g kadar bağlayıcı çözelti konup tartılır ve tartım kaydedilir. Elde edilen hamur 1.75mm 0.l'de elek yöntemi ve titreĢimle çalıĢan elek takımı (vibrasyonlu elek seti) kullanılacaktır.• Sedimentasyon yöntemi • Coulter counter yöntemi • HIAC / Royco partikül sayacı yöntemi • Dar açılı lazer ıĢığı kırınımı yöntemi ÇalıĢma 17.6 mm gözenek çaplı elekten geçirilir. Hava akımlı kurutma dolabında 40-50°C sıcaklıkta kurutulup 1.m. 160 ÇalıĢma 17.50mm 0. Havandaki karıĢıma bağlayıcı çözeltiden damla damla eklenerek uygun kıvamda hamur haline gelene kadar karıĢtırılır. Elde edilen granül kütlesi tartılır (m) ve kaydedilir.2 mm gözenek çaplı elekten geçirilir. 6g 2g 92 g 70 g 30 g y. . Bağlayıcı çözeltiyi içeren beher tekrar tartılarak harcanan bağlayıcı çözelti miktarı hesaplanır ve kaydedilir.2.25mm Elek altı ġekil 17. Elek analizinin Ģematik gösterimi. Elek çalkalayıcj (vibratör) l.

2. The Theory and Practice of Industrial Pharmacy. 1. Hazırlanan granül veya toz karıĢımı en üstteki eleğe konup kapağı kapatılır ve cihaz. Toz veya granüllerin sıkıĢtırılmıĢ hacimlerinin tayini için kullanılan aletin Ģematik gösterimi [Lachman.Elek analizi: TitreĢimle çalıĢan elek takımı (ġekil 17. 0. .3.25 mm'dir. ĠĢlem sonunda her bir elek üstünde kalan toz veya granül miktarı hassas olarak tartılır ve Tablo 17.2) kullanılır.25 mm. 21-46.50 mm ve 0. vibratörünün yaklaĢık olarak 1 mm'lik titreĢim genliğinde. yukarıdaki eĢitlikleri kullanarak HI ve % sıkıĢabilme değerlerini hesaplayınız. Kapladığı hacmi okuyunuz (Vk). 0. 1. Elekler. Sonuçlarınızı aĢağıdaki tablo Ģeklinde gösteriniz. küme dansitesini (pk) ve sıkıĢtırılmıĢ dansitesini (pv) .2. 3rdEd. Toz hacminde küçülme olmayıncaya kadar vuruĢ iĢlemi yaptırarak yeni hacmini (Vv) okuyunuz ve sıkıĢtırılmıĢ dansitesini (pv) hesaplayınız. 1.00 mm'den küçük) granülleri iyice karıĢtırınız ve yukarıdaki iĢlemi tekrarlayarak küme hacmini (Vk).00 mm'lik eleğin altına geçen (1. Philadelphia. L.. 10 dakika süre ile ve aralıklı olarak çalıĢtırılır. en küçük gözeneklisi en altta yer alacak Ģekilde büyükten küçüğe doğru üstüste yerleĢtirilip vibratör üzerine konur. Partikül büyüklüğünün küme dansitesi ve sıkıĢabilme üzerine etkisi. 164 III. IlI-Partikül Büvüklüğünün Küme Dansitesi Üzerine Etkisinin Ġncelenmesi III.00 mm'den büyük) granülleri iyice karıĢtırınız ve ortalama 10 mi tozu 10 ml'lik bir mezüre koyunuz. et al. 161 Mezürün vuruĢ hareketini sağlayan mekanizma ġekil 17.3. Mezürdeki tozu tartıp küme dansitesini (pk) bulunuz.pk) / pv] x 100 III. en büyük gözeneklisi en üstte.1'e kaydedilir. AĢağıdaki eĢitlikleri kullanarak Hausner indeksi (HI) ve % sıkıĢabilme (Carr Ġndeksi) değerlerini hesaplayınız: HI= % sıkıĢabilme= [ (pv . 1986].00 mm.75 mm.00 mm'lik eleklerin üstündeki (1. Lea Febiger.25 mm ve 1. 1. Tablo 17. Eleklerin gözenek çaplan 1.

5.. abp o p v0 1 + bp ■pil ___________J____"P . yığın açısının ve akıĢ hızının tayini ile yapılabilir. 165 Kavvakita eĢitliği: V--V. 17. 4. partikül büyüklüğü açısından nasıl bir sonuç çıkardınız? 2. yığın açısı olarak tanımlanır (ġekil 17. Toz ve Granüllerde AkıĢ Özelliklerinin Ġncelenmesi Tozların akıĢ özelliklerinin incelenmesi. Farklı buldunuz ise nedenini açıklayınız. 3. ĠĢlemler sırasında kaybolan toz veya granül miktarını ve %'sini hesaplayınız. Hesapladığınız HI ve % sıkıĢabilme değerleri hakkında yorumunuz nedir? Yazınız. diğer grubun kullandığı bağlayıcı çözelti miktarlarını ve partikül büyüklüğü dağılımını gözönüne alarak inceleyin ve vardığınız sonucu yazınız.Toz / granül partikül büyüklüğü (mm) Küme Ağırlığı hacmi (g) (cm3) Küme SıkıĢtırılmıĢ VuruĢ dansitesi hacim Vv sayısı pk (g/cm3) (cm3) SıkıĢtırılmıĢ dansite pv (g/cm3) Hausner indeksi (HI) Sorular: 1. Tablo 17. Kullandığınız bağlayıcı çözelti miktarının partikül büyüklüğü dağılımına etkisi olup olmadığım. Birim zamanda akan toz miktarı ise akıĢ hızı olarak tanımlanır.4).2.00 mm'den büyük ve küçük olan tozların / granüllerin küme dansitelerini karĢılaĢtırınız. 6. Yığın Açısının ve AkıĢ Hızının Tayini Düz bir zemin üzerinde koni oluĢturmuĢ bir toz yığınının yan yüzeyi ile oturduğu düzlem arasındaki açı. Küme dansitesi EP'ne göre ne Ģekilde saptanmaktadır? Yazınız. Bu açının değeri tozun akıĢ özelliği hakkında bilgi verir.1 ve çizdiğiniz grafiklerden. Partikül büyüklüğü 1.

Numaralarına göre aldıkları toz madde miktarı yaklaĢık olarak Ģöyledir: KaĢe No: Toz madde miktarı (yaklaĢık g olarak): 00 0 1 ÇalıĢma 18.1.00 . KAġELER KaĢeler içinde bir veya daha çok etkin maddenin tek dozunu içeren sert bir kılıftan oluĢan katı preparatlardır. 2 tanesinde ise ± %15'i geçmemelidir.50-0. KaĢeler büyüklüklerine göre numaralandırılırlar. Doldurulmaları ağırlık esaslı olup. dil üstüne koyulur ve su ile yutulur. mayalanmamıĢ hamurdan yapılır. p Cab P basıncının uygulanmasından sonraki tablet hacmi Hacim küçülmesi olup (v0.75-1. Günümüzde yerlerini jelatin kapsüllere bırakmalarına rağmen.50 0.25-0. hem de ülkemizde kullanılmaları hala devam etmektedir.2 g 0.75 0.C ab a Alman toz veya granül hacmi (boĢ mühreyi dolduracak hacim) v.7 g 16. Avrupa Farmakopesinde yer almaktadırlar ve hem Avrupa Birliği ülkelerinde.vp) / v0 'dır. Alınmadan önce. Salisilik asit Fenasetin 22. kaĢeler birkaç saniye suya batırılır. doldurulmuĢ kaĢede ağırlık sapması 20 tanesinin 18'inde ± %10. Toz halindeki ilaçların lezzetini gizlemek ve bunların alınmasını kolaylaĢtırmak için ağız yoluyla kullanılırlar. Basılan tozun baĢlangıç porozitesi ile ilgili katsayı Basım (kompresyon) katsayısı olup sistemin elastik deformasyonu ile ilgilidir. Alt ve üst kapaktan oluĢan kaĢe kılıfı genellikle pirinç unundan hazırlanmıĢ. 168 18.

Pilül sıvağları aĢağıda belirtilen özellikleri taĢımalıdır.02 g 0. Hazırlanan pilülün sindirim sisteminde çözünmesine veya dağılmasına imkan vermelidir. Helmitol Luminal Papaverin klorür P. Pilüllerin hazırlandıktan sonra uzun süre Ģeklini korumasını sağlamalıdır.10 g 0.01 g 0. No. uygun bir bağlayıcı ile etkin ve diğer yardımcı maddelerin karıĢtırılması ve Ģekillendirilmesi ile hazırlanan küre Ģeklinde preparatlardır. Pilül formülasyonlarmda kullanılan yardımcı maddeleri aĢağıdaki gibi gruplayabilirız. Pilül kütlesine. Kütlenin iyi yoğurulabilmesine imkan vermeli. X 0. Aminopirin Kodein Papaverin klorür Luminal 169 ÇalıĢma 18.2. 100 Cach 0.3.01 Pilüller. PILÜLLER 3.10 g'dan az olmamalıdır. yoğurabilecek Ģekilde kıvam veren sıvı katı veya yankatı özellikteki yardımcı maddelere pilül sıvağları denir.XV 170 19. fazla yumuĢak ve yapıĢkan olmamalıdır.01 0. .02 g P. 0.15 0. 1 Cach. Pilülller etkin ve yardımcı madde olmak üzere baĢlıca iki kısımdan meydana gelir.2 g Div. 1 Cachet No. Ağırlıkları çoğunlukla 50-250 mg arasında değiĢir.Kafein ÇalıĢma 18.

Pilül Hazırlamada Dikkat Edilecek Hususlar . kaolen. pilül tahtası üzerinde önce küre sonra silindir haline getirilir ve istenilen sayıya göre kesilir. Bir spatül yardımı ile kütleyi sık sık havan içinde toplamak faydalıdır Kütlenin bölünmesi: YoğurulmuĢ kütle. pilül tahtasının oyuklu. Formülde sıvı bir madde mevcutsa kütleye ilave edilir.10 g'dan daha az ise uygun bir dolgu maddesi ile her pilül 0. maddelerden yararlanılır.1. niĢasta. laktoz vb.10 g'a tamamlanır. Sonra kutuya konularak üzerine örtücü toz ilave edilir. Pilüllerin yapıĢmasını önlemek için ambalaj kutusunun içine inert bir tozlayıcı madde konur. Sıvağ ilavesine. Dolgu maddeleri kimyasal ve farmakolojik yönden inert olmalıdır.02-0. 19. Kalıp üzerinde hem yuvarlama. bolus alba vb. En çok kullanılan yardımcılar laktoz. 7 k gliserin) Dolgu maddeleri: Laktoz. madeni kısmına yerleĢtirilir. bal. En son Ģekillendirme pilül tahtasının yuvarlama kısmında tek parmak ile yapılır. Etkin madde gerekli miktar bağlayıcı (beher pilül için yaklaĢık 0. kuruması için bir süre havada veya desikatörde bekletilir. bira mayası. hem de kesme yapılarak Ģekillendirilir. 19. laktoz veya bolus alba Formülde yer alan etkin madde miktarı bir pilülün en az ağırlığı olan 0.Meydana gelen kütle havan eli ile çevirme sırasında havana yapıĢmadan çıkarılabiliyorsa kıvamı uygun demektir. Bu kütle havandan alınır.05 g) ile karıĢtınlır. Ġlave edilen madde miktarı hiçbir zaman pilülün ağırlığının üst sınırından daha fazla arttırmamalıdır. Örtücü maddeler: Likopod. Pilül Üretimi Pilül kütlesinin hazırlanması: Formüldeki maddelerin kristal halde olanları iyice toz edilir ve tozların hazırlanmasındaki düzene göre dikkatle ve homojen bir kütle elde edilecek Ģekilde karıĢtırılır. Bunlar pilül ağırlığım 50-250 mg'a ayarlamak için kullanılırlar. Kütle istenilen pilül sayısına göre istenilen uzunluğa getirilip. Hazırlanan pilüller. parçalar iki parmak arasında hafifçe sıkılarak küre Ģekli verilir. Daha sonra sıvağ azar azar ve her ilaveden 171 sonra havan eli ile karıĢtırarak formüle eklenir. lk su. plastik bir hal alıncaya kadar devam edilir. gliserin-su karıĢımı veya kitre zamkı çözeltisi ( lk kitre zamkı. tamamen havandan alınır ve pilül Ģekillendirme ve bölme kalıbı yardımı ile düzgün bir silindir Ģekline getirilir. niĢasta ve kaolendir. havan içindeki kütle rahatça toplanıp yoğrulacak ve havan yüzeyine yapıĢmayacak.2.Bağlayıcı maddeler (pilül sıvağları) : Jansiyan ekstresi. Tozlayıcı olarak niĢasta.

1. havan içinde iyice homojen olarak karıĢtırılmıĢ toz kütlesi üzerine azar azar ve karıĢtırarak ilave edilmelidir.2.10 grama ayarlamak için formüle ilave edilen niĢasta. Hesapsız olarak veya göz kararı alınan takribi miktarlar pilül ağırlığını rastgele arttırabilir.01 g Luminal 0. ÇalıĢma 19. laktoz. maddelerin miktarı daima hesaplanıp tartılır.No. görünüĢünün düzeltilmesi için pilüller kaplanabilir. havanda geometrik seyreltme ile karıĢtırılır.XXI Hazırlama: Toz maddeler tartılır. hazırlanan pilüllerin ağıza alındığı zaman ilk acı lezzeti hissettirmemek için de yapılabilir.0 g Potasyum karbonat 7. Bağlayıcı maddeler. bir pilül ağırlığını asgari değer olan 0.7 g Meyan kökü usaresi 1.10 g Kodein 0.0 g Magnesie kalsine 0. 172 ÇalıĢma 19. reçine ve zamk yapısında maddeler kullanılır.02 g Belladon ekstresi 0. Böylece bir defada gereğinden fazla sıvağ ilave edilmemiĢ olur.3 g Gliserin 4.Dolgu maddesi olarak .I. Blaud Hapları (T.0 g Formül 100 pilül içindir Hazırlama: . Bu amaçla genellikle balsam.02 g Bağlayıcı (jansiyan ekstresi) y. Kütleyi çok fazla yumuĢatacak sıvağ ilavesinden daima sakınılmalıdır.m P.01 g Papaverin klorür 0. Aminopirin 0. kaolen vb. pil. Bu amaçla ve pilülün özelliklerinin korunması. Bağlayıcı olarak jansiyan ekstresi ilave edilerek kütle hazırlanır ve Ģekillendirilir. Bazı maddeler pilül Ģeklinde hazırlanıp verildiğinde midede tahriĢ edici etki gösterir veya sindirim sıvısı içinde etkisiz hala geçer. Kaplama.K 1948) Pilulae Ferratae Blaudii KurutulmuĢ demir II sülfat 9.0 g ġeker 3.

3.YeĢilimsi renk oluĢuncaya kadar karıĢtırılır. ÇalıĢma 19.50 g .m 173 Excipient glycerine: lk kitre zamkı.Potasyum karbonat 3-4 damla gliserin ile iyice ezilir. mide ortamına dayanıklı granüller. kaplanmıĢ granüller. 7 k gliserin ve 2 k su karıĢımından oluĢmaktadır. bitmiĢ ürün Ģeklinde bir dozaj formu olarak da örneğin. etkin madde Ģahmının değiĢtirildiği granüller gibi kullanılabilmektedir. ÇalıĢma 19. kuru agregatlar haline getirilmesidir. Sorular: Pilül hazırlanmasının avantajları nelerdir? 174 20. Ardından magnesie kalsine ve meyan kökü usaresini ilave edilerek gliserinin kalanı konur ve Ģekil verilir. bir dozaj formu olarak paketlenebildiği gibi tablet basımı ya da kapsül hazırlanması için kullanılabilmektedir. Granülasyona formülasyonda yer alan herbir toz bileĢenin homojen Ģekilde karıĢtırılmasından sonra baĢlanmakta ve granülasyon iĢleminden sonra elde edilen granüller.01 g 0. toz partiküllerınin bir bağlayıcı veya mekanik güç yardımı ile birleĢtirilerek katı. Granülasyon iĢleminin sağladığı yararlar Ģunlardır: 0. efervesan granüller.60 g 0. 15 dakikada bir karıĢtırılır. Demir sülfat ve Ģeker ilave edilir. Kodein Dionin Luminal 0. Pilüller en fazla 2 saatte dağılmalıdır.K'ne göre 100 mL'lik bir erlene 50 mL 37°C'deki su ve pilül konur. GRANÜLASYON ĠġLEMĠ VE GRANÜLLER ÜZERĠNDE YAPILAN KONTROLLER Granülasyon. Çoğunlukla tablet veya kapsüllerin imalatında ara ürün olmalarına rağmen granüller.005 g 0. Prominal Luminal Formül 20 pilül içindir Kontroller: T.015 g Bağlayıcı (excipient glycerine) y.4.

bıçaklı karıĢtırıcılar ve granülatörler kullanılmaktadır. granülasyon iĢlemi bu olasılığı düĢürmekte. Dönen silindirler arasında toz karıĢımının sıkıĢtırılması ile Ģeritler halinde kompakt yapıların elde edilip bunların elekten geçirilmesi ile granül oluĢumu (roller compaction). hem de taĢıma ve saklama açısından daha elveriĢli olacak Ģekilde karıĢımın küme dansitesini artırmaktadır. Granülasyon yöntemleri baĢlıca iki grup halinde sınıflandırılabilmektedir: Kuru granülasyon: Toz partikülleri yüksek basınç uygulanarak agregatlar haline getirilmektedir. yeterli bir sıvı dağılımı ve yapıĢkan bir kütle oluĢturmak için gerekli zamanı ve iĢ gücünü. • Higroskobik materyaller toz halinde saklandıklarında yapıĢarak bir kek Ģeklini alabilmektedir. yaĢ kütlenin hazırlanması için yüksek hızlı. YaĢ granülasyonda. 2. bağlayıcı maddelerin katı. • Hem sıkıĢabilme (konsolidasyon) ve basılabilirlik. Bu sıvı. çünkü nem absorbe etmelerine rağmen granüller akıĢkanlıklarını koruyabilmektedir. OluĢan yaĢ kütle bir elekten geçirilip kurutulmakta ve sonrasında tekrar elenerek granüller elde edilmektedir. AkıĢkan yatak cihazı ile bir cihazdan diğerine kütlenin transferi gerekmeksizin tüm iĢlemler aynı sistem içinde gerçekleĢtirilebilmektedir. Yas granülasvon: Bu yöntem toz karıĢımının bir sıvı ilave edilerek yaĢ bir kütle haline getirilmesini içermektedir.• Toz karıĢımmdaki bileĢenlerin ayrıĢmasını (segregasyonunu) önlemektedir. . • KarıĢımın akıĢ özelliklerinde düzelme sağlamaktadır. yaĢ granülasyon ile basımın düzeltilemediği durumlarda ve materyaller neme ve ısıya duyarlı olduğunda kullanılmaktadır. • TozlaĢmanın azalmasını sağlayarak çapraz bulaĢma riskini azaltmakta ve çalıĢanın emniyetini artırmaktadır. toz kalinde toz karıĢımına ilave edilmesi durumunda (internal bağlayıcı olarak) tek baĢına ilave edilebildiği gibi bağlayıcı maddeyi içeren bir çözelti veya pasta (eksternal bağlayıcı olarak) Ģeklinde de ilave edilebilmektedir. granüller arası ve granül içi poroziteyi önemli ölçüde etkilemektedir. Bu amaçla iki yöntem kullanılmaktadır: 1. 175 Bu yöntemler. • KarıĢımın basım özelliklerini iyileĢtirmekte. • Tektür (uniform) bir tanecik Ģekli ve çap dağılımı sağlamaktadır. Granülasyon yöntemi ve kullanılan ekipman. zımba yüzeyine yapıĢma ve kapak atma eğilimini azaltmaktadır. Briket tabletler halinde toz karıĢımının basılmasından sonra bu tabletlerin kırılması ve sonra elenmesi ile granül oluĢumu (slugging).

bazıları çiğnenerek.1. GMP (Ġyi Ġmalat Uygulamaları) kapsamında ürün validasyonunun yer alması ile birlikte granülasyon iĢleminin de tekrarlanabilir ve kontrol altında olmasını sağlamak üzere granülasyon iĢlemi ile ilgili kritik iĢlem değiĢkenlerini belirlemek. Uçucu veya korunması gereken madde içeren granüller sıkı kapatılmıĢ kaplarda muhafaza edilmelidir. ambalajları. Bazıları yutularak. Örnek 20.1. Bu açıdan granüllerde incelenmesi gereken faktörler Ģunlardır: • Granül oluĢumunun mekanizması • Granül çapını etkileyen faktörler ve granül çapının iĢlem ve dozaj formu üzerindeki etkileri • Granül çap dağılımının ölçülmesi ve yorumlanması • Granül Ģekli ve yüzey alanı tayini • Granül dansitesi ve sıkıĢabilmesi • Granül mekanik direnci ve kırılganlığı • Granüllerin elektrostatik özellikleri • Granüllerin akıĢ özellikleri • Granüllerin basılabilirliği • Granüllerin nem tayini 176 20. gerekli ise renk ve koku verici maddeler de içerirler. Suda disperse edilebilir diklofenak granülleri (50 mg) . istenilen dozda alınabilmeleri için uygun bir ölçekle birlikte ambalajlanır.Tabletlerin kalitesi esas olarak oluĢturuldukları toz veya granüllerin fizikokimyasal özelliklerine bağlıdır. Yardımcı madde olmaksızın da hazırlanabilirler. depolama ve dağıtımları mikrobiyal kontaminasyondan uzak olarak gerçekleĢtirilmelidir. izlemek ve kantitatif ölçümlerden yararlanmak gerekmektedir. Granüller bir veya daha fazla etkin madde. yardımcı maddeler. kağıt paket veya flakon gibi tek birimlik kaplarda sunulur. Tek doz granüller poĢet. bazıları ise suda veya diğer uygun bir sıvı içinde çözülerek veya dağıtılarak kullanılırlar. BitmiĢ Ürün Olarak Granüller Oral yolla uygulanmak üzere hazırlanırlar. Çok dozlu preparatlan. Üretimleri. Granüller tek doz veya çok dozlu olarak ambalajlanabilirler.

Efervesan granüller: KaplanmamıĢ granüllerdir. NOT: Bütün gereçler kuru olacaktır.8 mm delik çaplı elekten geçirilir. 6. Diklofenak sodyum Lutrol F 68 1. kurutulur ve tekrar elenir. Reaksiyon denklemini yazınız.1. karbonatlar veya bikarbonatlar içeren ve su ile hızla reaksiyona girerek karbondioksit açığa çıkaran granüllerdir.4 g Su 50.I. Etkin madde taĢıyıcısı olarak kullanılırlar.3 g Portakal araması 4. 2 dakika bekledikten sonra çıkarılır. Hazırladığınız granül niçin su ile pat haline getirilmiyor? 3. Bu formülde niçin içerisinde 1 mol kristal suyu bulunan sitrik asit kullanılır? 2. hızla 1. Sorular: 1.9 g granül poĢetler içine doldurulur. 50 mg diklofenak sodyuma karĢılık gelen 3. Hazırladığınız ilaç Ģekli ne amaçla ve nasıl kullanılır? Yazınız. Uygulamadan önce suda çözülür veya dağıtılır. Sıcaklığı 50°C'yi geçmeyen etüvde kurutulur. porselen spatül ile karıĢtırılır. Elde edilen pat. H2O Tartarik asit Sodyum bikarbonat Hazırlama: Kristal sulu sitrik asit tartılarak bir kapsüle konulur. Elde ettiğiniz granülleri hangi ortam koĢullarında tablet haline getirebilirsiniz? Nedenini açıklayınız.6 mm delik çaplı elekten geçirilir.0 g 15.1 mm delik çaplı elekten geçirilir. 177 ÇalıĢma 20.0 g Hazırlama: II nolu çözelti ile I nolu karıĢım granüle edilir. Sonra 1.0 g 9. 4. Efervesan Granül Granulatum Effervescens Sitrik asit. Etüvden çıkarıldıktan sonra karıĢtırılır ve tekrar etüve konulur. 100-105°C'lik etüvde 3-5 dakika bekletilir. II. Genellikle asit maddeler.6 g 4. 5. Uygun Ģekilde paketlenir ve etiketlenerek teslim edilir.3 g Sorbitol 85. 0. Tartarik asit ve sodyum bikarbonat eklenir.0 g .4 g Cremophor RH 4.

Diklofenak sodyum Lutrol F 68 1.6. gerekli ise renk ve koku verici maddeler de içerirler. Üretimleri.m. Uygulamadan önce suda çözülür veya dağıtılır.6 g 4.4 g Su 50.4 g Cremophor RH 4.2. BitmiĢ Ürün Olarak Granüller Oral yolla uygulanmak üzere hazırlanırlar.9 g granül poĢetler içine doldurulur. 50 mg diklofenak sodyuma karĢılık gelen 3.1.3 g Portakal aroması 4. istenilen dozda alınabilmeleri için uygun bir ölçekle birlikte ambalajlanır. karbonatlar veya bikarbonatlar içeren ve su ile hızla reaksiyona girerek karbondioksit açığa çıkaran granüllerdir. Granüller tek doz veya çok dozlu olarak ambalajlanabilirler. Bu ilaç Ģekli nasıl ambalajlanır? Neden? ÇalıĢma 20. Etkin madde taĢıyıcısı olarak kullanılırlar. Bazıları yutularak. Uçucu veya korunması gereken madde içeren granüller sıkı kapatılmıĢ kaplarda muhafaza edilmelidir. bazıları çiğnenerek. Suda disperse edilebilir diklofenak granülleri (50 mg) I.1. Tek doz granüller poĢet.0 g 5g 23 g 17 g y. yardımcı maddeler. ambalajları. Hazırlama: II nolu çözelti ile I nolu karıĢım granüle edilir. depolama ve dağıtımları mikrobiyal kontaminasyondan uzak olarak gerçekleĢtirilmelidir. II. Magnezyum Sitrat Efervesan Granülü Magnesii Citrat Effervescens Magnezyum karbonat Sitrik asit (susuz) Sodyum bikarbonat Alkol (%95 h/h) 180 20.3 g Sorbitol 85. kağıt paket veya flakon gibi tek birimlik kaplarda sunulur. kurutulur ve tekrar elenir. Çok dozlu preparatlan. bazıları ise suda veya diğer uygun bir sıvı içinde çözülerek veya dağıtılarak kullanılırlar.8 mm delik çaplı elekten geçirilir. Örnek 20. Granüller bir veya daha fazla etkin madde. 0. Efervesan granüller: KaplanmamıĢ granüllerdir. Genellikle asit maddeler. Yardımcı madde olmaksızın da hazırlanabilirler. .

granülasyonun akıĢkan yatak cihazında yapılması gerekir. Bir poĢet içinde parasetamol 500 mg. Örnek 20. elenir ve III nolu karıĢım ile karıĢtırılır.2.177 Formülasyonlannda sitrik asit. . sodyum bikarbonat ve sodyum bifosfat gibi alkali maddeler içerirler. Parasetamol (toz) 500 g Doksilamin süksinat 5g Kafein 33 g Tartarik asit 391 g Sodyum hidrojen karbonat 417 g II. fumarik asit gibi asit maddeler ile sodyum karbonat. içinde dağılırsa granül preparatı test ile uyumludur. Kaplayıcı olarak kullanılan maddeler çoğu kez çözelti 178 veya süspansiyon Ģeklinde ve sıvı kısımlarının buharlaĢtırıldığı koĢullarda uygulanır.1 g miktarda doldurulur. NOT: Çözücü olarak su kullanılacak olursa. 60°C'de kurutulur. Bir doz efervesan granül bir beherglas içindeki 15-25°C'deki 200 mi suya konur. 6 dozun herbiri 5 dak. KaplanmıĢ granüller: Çoğunlukla çok dozlu preparatlardır ve çeĢitli yardımcı madde karıĢımlarıyla bir veya daha fazla tabaka halinde kaplanmıĢ granüllerden oluĢur. Dağılma süresi tayin edilir. Kollidon 306 g Ġzopropanol (veya etanol) y. Efervesan granüller üzerinde diğer testlerin yanısıra Avrupa Farmakopesi'ne (EP5) göre dağılma testi de yapılır. Parasetamol (Asetaminofen) + Doksilamin + Kafein Efervesan Granülleri I. Sodyum sitrat 30 g ġeker (kristal) 707 g Hazırlama: I nolu karıĢım II nolu çözelti ile granül haline getirilir.m. III. ĠĢlem 5 adet tek doz granül üzerinde tekrarlanır. doksilamin 5 mg ve kafein 33 mg miktarda bulunacaktır. tartarik asit. Maksimum %30 bağıl nem koĢullarında poĢetler içine 2.

geciktirilmiĢ salım yapan granüllerdir.KaplanmıĢ granüllere. Efervesan Granül Granulatum Effervescens Sitrik asit. Bu granüller üzerinde.0 g 15. Bu granüller üzerinde. granüllerın mide sıvısına dayanıklı bir materyal ile kaplanmasıyla (enterik kaplı granüller) veya uygun diğer vasıtalar ile sağlanmaktadır. akıĢ hızı tayini) • Küme dansitesi ve sıkıĢabilme tayini • Nem içeriği tayini • Dağılma süresi tayini (EP5) • Çözünme hızı tayini (EP5) • Ġçerik tekdüzeliği (EP5) • Kütle tekdüzeliği (EP5) 179 ÇalıĢma 20. özel yardımcı maddeler içeren veya özel iĢlemlerle hazırlanan. yerini veya zamanını modifiye etmek üzere tasarlanmıĢ. Granüller üzerinde yapılan kontroller • Granül büyüklüğü ve dağılımı • Granüllerin akıĢ özelliğinin tayini (yığın açısı. etkin maddenin salım tarzını göstermek için uygun bir çözünme testi uygulanır. H2O Tartarik asit Sodyum bikarbonat Hazırlama: 6. kaplanmıĢ ya da kaplanmamıĢ granüllerdir. etkin maddenin uygun salım gösterdiğini tespit etmek için uygun bir çözünme testi örneğin katı dozaj formları için açıklanan testlerden biri uygulanabilir. ayrı ayrı veya birlikte. Modifiye salım yapan granüller: Aktif madde veya maddelerin salım hızını. etkin maddenin uygun salım gösterdiğini tespit etmek için uygun bir çözünme testi örneğin katı dozaj formları için açıklanan testlerden biri uygulanabilir.1.0 g 9. Bu özellikleri. Mide ortamına dayanıklı (gastro-resistant) granüller: Mide sıvısında dayanıklı olan ve intestinal sıvı içinde etkin maddenin (maddelerin) salımı için tasarlanmıĢ.0 g .

Kütle irmik gibi taneleĢmeye baĢlayınca alkol eklemeye son verilir. Hazırladığınız granül niçin su ile pat haline getirilmiyor? 3. 6. Hava ve nem almayacak Ģekilde sıkı kapalı bir kaba konulur.6 mm delik çaplı elekten geçirilir. Damla damla alkol eklenerek karıĢtırmaya devam edilir. 5. Sonra 1. 2 dakika bekledikten sonra çıkarılır. üzerine susuz sitrik asit ilave edilip homojen hale getirilir. Reaksiyon denklemini yazınız. hızla 1. 4. Hava akımlı kurutma dolabında 50°C'de kurutulur.m. Uygun Ģekilde paketlenir ve etiketlenerek teslim edilir. Kütle 1. Elde ettiğiniz granülleri hangi ortam koĢullarında tablet haline getirebilirsiniz? Nedenini açıklayınız.1 mm delik çaplı elekten geçirilir. Bu formülde niçin içerisinde 1 mol kristal suyu bulunan sitrik asit kullanılır? 2. Uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir.2.1 mm delik çaplı elekten geçirilir. Etüvden çıkarıldıktan sonra karıĢtırılır ve tekrar etüve konulur. Sorular: 1. Magnezyum Sitrat Efervesan Granülü Magnesii Citrat Effervescens Magnezyum karbonat Sitrik asit (susuz) Sodyum bikarbonat Alkol (%95 h/h) 180 Hazırlama: Magnezyum karbonat ve sodyum bikarbonat havanda karıĢtırılır.Kristal sulu sitrik asit tartılarak bir kapsüle konulur. . Sorular: 1. Tartarik asit ve sodyum bikarbonat eklenir. porselen spatül ile karıĢtırılır. Hazırladığınız ilaç Ģekli ne amaçla ve nasıl kullanılır? Yazınız. Kuruyan granüller 1. Bu ilaç Ģekli nasıl ambalajlanır? Neden? ÇalıĢma 20. Sıcaklığı 50°C'yi geçmeyen etüvde kurutulur. NOT: Bütün gereçler kuru olacaktır. Bu granülün hazırlanmasında neden su yerine alkol kullanıyorsunuz? 5g 23 g 17 g y. Elde edilen pat. 100-105°C'lik etüvde 3-5 dakika bekletilir.6 mm delik çaplı elekten geçirilir.

1. çözücü kullanılan yöntemlerde çözücü toksisitesi gibi) son yıllarda etkin maddelerin katı dispersiyonlarmın hazırlanması tercih edilmektedir. Katı Dispersiyonlann Sınıflandırılması Etkin maddenin taĢıyıcı içinde dağılma ve açığa çıkma mekanizmalarına göre 6 temel grupta incelenebilirler: 182 1. KATI DĠSPERSĠYONLAR Etkin maddeler gastrointestinal kanalda (GI) çözündükten sonra absorbe olmaktadır. 4. Bu granül ne amaçla kullanılır? Avrupa Farmakopesi'ne göre efervesan granüller üzerinde hangi kontroller yapılır? 181 21. maddenin ortam sıvısıyla temasta olan etkin yüzey alanının artırılması gerekmektedir. Katı dispersiyon oluĢması halinde etkin madde taĢıyıcı içinde moleküler düzeyde dağılmıĢ olduğundan çözünme ortamında çözünmesi daha kolay olmaktadır. Katı dispersiyon. Ötektik karıĢımlar Katı çözeltiler . Maddenin çözünme hızı ve belirli partikül iriliğinin altında olmak koĢuluyla çözünürlüğü. Elde ettiğiniz granülün kayıp miktarını ve kayıp yüzdesini hesaplayınız. Bunun için de öğütme. çözünme ortamında taĢıyıcının kolaylıkla çözünmesi ile ortamda dağılıp kolayca ıslanabilmektedir.2. Bu parametreleri artırmak için. 21. Maddenin GI kanaldan absorpsiyon hızı. 2. Katı dispersiyonlarda ayrıca yapıda bulunan taĢıyıcı nedeniyle de partiküller arası topaklanmalar ortadan kalkmaktadır. partikül büyüklüğünün bir fonksiyonudur. Bu sistemlerde dağılmıĢ olan kristal ve amorf haldeki madde. püskürterek kurutma vb. kontrollü çöktürme. yöntemlerden yararlanılmaktadır. 3. Ancak bu yöntemlerin gözlenen bazı dezavantajları nedeniyle (örneğin: öğütmede artan yüzey yüklerine bağlı olarak topaklanma ve etkin yüzey alanının azalması. çözünürlüğü az olan etkin maddelerin suda çok çözünen inert bir katı taĢıyıcıda çözme ve/veya eritme yöntemi kullanılarak dağıtılması ile oluĢturulmuĢ sistemlerdir. Elde ettiğiniz efervesan granülün dağılma kontrolünü ve çözeltinin görünümünün kontrolünü. lg granülü 50 ml'lik bir beherdeki su içine koyarak yapınız. Katı dispersiyonlann yukarıda bahsedilen uygulamaları yanında bazı etkin maddelerin stabilitelerinin sağlanması. çözünme hızı ile kontrol ediliyorsa yani maddenin çözünme hızı emilme hızından çok yavaĢ ise bu maddelerin absorpsiyonu ve biyoyararlammı çözünme hızının bir fonksiyonu olmaktadır. uygulama alanları da vardır. çözünürlüğü fazla olan maddelerin kontrollü salım yapan preparatlarınm hazırlanması vb.

3. 4. erime noktasına kadar dayanıklı olması. Yöntemin avantajı. Cam çözelti veya süspansiyonlar Kristal bir taĢıyıcıda etkin maddenin amorf halde kristallendiği sistemler Etkin madde ile taĢıyıcı arasında kompleks oluĢumu ile hazırlanan sistemler Yukarıdaki beĢ olasılığı birlikte taĢıyan karıĢık sistemler 21. Eritme yöntemi: Suda çözünen taĢıyıcı ile suda zor çözünen etkin madde birlikte ısıtılır ve eritilir. organik çözücünün tamamen uzaklaĢtırılamaması. Eritme yönteminin uygulanabilmesi için. metanol veya bunların karıĢımları kullanılmaktadır.1. buz banyosunda karıĢtırılarak soğutulur. 6. Bu çözelti 70°C civarında eritilmiĢ taĢıyıcı ile karıĢtırılır. uygulanan sıcaklıkta taĢıyıcı ve etkin maddenin parçalanma ve buharlaĢma olasılığının bulunmasıdır. suda iyi çözünmesi ve inert olması gereklidir. aseton. Çözme yönteminde genellikle çözücü olarak kloroform. KatılaĢmıĢ kütle öğütülür ve elenir. EritilmiĢ karıĢım. 5. 2. erime noktasının 250°C'nin üzerinde olmaması gerekir. eritme ve çözme yönteminin avantaj ve dezavantajlarını birlikte taĢır. 1. 3. Dezavantajı ise. düĢük buhar basıncına sahip olması. 183 Tablo 21. Yöntemin avantajı. Çözme yöntemi: Etkin madde ile taĢıyıcının fiziksel karıĢımı organik çözücüde çözülür ve çözücü buharlaĢtmlarak uçurulur. bu sıcaklığa kadar dayanıklı olup bozunmaması. Yöntem. Katı dispersiyon hazırlamada kullanılan taĢıyıcı örnekleri ġekerler Polimerler Dekstroz Polivinil Sukroz pirolidon Galaktoz Polietilen Sorbitol glikoller Maltoz Yüzey aktif maddeler Polioksietilen-propilen glikol kopolimerleri (Poloxamer® 188) Polioksietilenalkil Asitler Diğerleri Sitrik asit Pentaeritritol Süksinik Üre asit Üretan Hidroksipropil eterleri (Texafor® AIP) . organik çözücü düĢük sıcaklıkta uçurulduğunda termal parçalanma olasılığının ortadan kalkmasıdır. çözücü uçurulduktan sonra kütle toz edilir. taĢıyıcının erime noktasının 200°C'nin üzerinde olmaması.2. Dezavantajı ise pahalı olması. basitliği ve ekonomik olmasıdır. Katı Dispersiyon Hazırlama Yöntemleri Katı dispersiyonları hazırlamak için genel olarak 3 farklı yöntem kullanılmaktadır. Etkin maddenin ise suda zor çözünmesi. uygun çözücü seçimindeki güçlükler ve aynı kristal Ģeklinin elde edilebilme zorluklarıdır. Eritme-çözme yöntemiı Etkin madde uygun çözücüde çözülür.

4. fiziksel. 21.3. suda çözünmeli. renk değiĢimi. kristal Ģekilden amorf yapıya dönüĢüm. stabilite problemleri gösterebilirler. erime noktalarını. X-ıĢmı kırınım yöntemi Mikroskop yöntemi Spektroskopik yöntemler Çözünme hızı yöntemi Termodinamik yöntem ve diferansiyel tarama 184 21. erime dereceleri düĢük olmalı (200°C'den düĢük olmalı).4. 5. . kullanılan taĢıyıcıya ve saklama koĢullarına bağlı olarak yeniden kristallenme. kimyasal ve termal stabiliteleri iyi olmalı. Katı Dispersiyon Sistemlerini Ġnceleme Yöntemleri Hazırlanan ürünlerle katı dispersiyon elde edilip edilemediğini. 6. Katı Dispersiyonların Stabilitesi Katı dispersiyonlar hazırlama yöntemine.Mannitol metil selüloz Laktoz Metil selüloz Pektin Galaktomannan Deoksikolik asit Polisorbatlar (Tweenler) Sorbitan yağ asidi Siklodekstrinler esterleri (Spanlar) Katı dispersiyon hazırlamada kullanılan taĢıyıcılar. Termal analiz yöntemleri • soğutma eğrisi yöntemi • çözülme-erime yöntemi • termomikroskop yöntemi • diferansiyel termal analiz (DTA) kalorimetresi (DSC) yöntemleri • bölgesel eritme yöntemi (Zon melting) 2. kristal durumlannı ve hangi tip bir katı dispersiyon olduğunu belirlemek için kullanılan temel yöntemler Ģunlardır: 1. taĢıyıcının yapıya nem çekmesi nedeniyle kimyasal yapı değiĢiklikleri vb. 3. nisbeten düĢük buhar basıncına sahip olmalı ve fizyolojik olarak inert olmalıdır.

Sert jelatin kapsüller hacim esasına göre doldurulmakta ancak içlerine konacak maddeler ağırlık olarak verilmekte. Katı dispersiyonu hazırlanarak çözünürlüğünü artırabileceğiniz az çözünür etkin maddelere örnekler veriniz. SERT JELATĠN KAPSÜLLERĠN DOLDURULMASI VE UYGULANAN KONTROLLER Kapak ve gövde olmak üzere iki parçadan oluĢan. bağıl nemi %30-70 arasında olan ortamlarda ve nem geçirmeyen kaplar içinde saklanmaları gerekmektedir.50.5-16.1'de görülmektedir.21 0. mikrokapsül. Hofer. yine kontrolleri de ağırlık olarak yapılmaktadır. yani stabil küme özelliklerine sahip olmaları gerekmektedir. Laboratuvar koĢullarında bir maddenin katı dispersiyonunu hazırlayıp hazırlayamadığmızı nasıl test edebileceğinizi yazınız. Furosemid Polivinilpirolidon (PVP-40) Hazırlama: Furosemid ve PVP.37 0. mikroküre.0.95 0. W. granüle. 2.37 0. U.0 olup. 185 22. 3.ÇalıĢma 21. metanol:antılmıĢ su (95:5) karıĢımında tamamen çözülür. içlerine toz. Technologie und Biopharmazie 1k 6k . Sorular: 1.30 0. Maddelerin küme dansiteleri ve miktarlarına bağlı olarak seçilmesi gereken kapsül numaraları [Fahrig.63 0. bu nemi koruyabilmeleri için sıcaklığı 15-25°C. minitabletlerin yanısıra yarıkatılann konabildiği ve oral kullanım için tasarlanmıĢ katı dozaj formlarıdır. mikropellet. Çözünürlük nedir ve nasıl artırılır? Farmasötik teknolojideki önemini belirterek yazınız.1..13 BBBbbb Kapsül No ono 00 o \ ?. dar bir partikül çap dağılımı ve mümkün olduğunca küresel partikül Ģekillerine. bunların hacimleri ve bunlara karĢılık gelen numaraları ġekil 22. i 4 s ġekil 22. Elde edilen kütle elenerek istenilen partikül büyüklüğüne ayrılır.. Die KapsetGrundlagen. Çözücü 60°C'de su banyosunda uçurulup elde edilen kütle 50°C'de vakum altında 1 saat kurutulur ve öğütülür. Hacim (mi ) 1. Bu nedenle sert jelatin kapsüller içine doldurulacak toz kütlesinin düzenli bir akıĢ özelliği.1. Sert jelatin kapsüller hacimlerine göre sekiz farklı büyüklükte üretilmektedir. Ġçerdikleri nem miktarı %12.

ona göre hangi kapsül büyüklüğünün seçileceği ġekil 22.7 g)'ın iĢaretlenip. mannitol.5 0.Wissenschaftliche Verlagsgesellscha.1.1'de maddelerin küme dansiteleri ve miktarlarına bağlı olarak seçilmesi gereken kapsül numaralan tablo Ģeklinde verilmektedir. Kapsül Hacmi (mi) Küme 0. Örneğin küme dansitesi 1.9 855 612 450 333 270 189 117 1. küme dansiteleri belirlenerek etkin maddenin küme 187 .3 1235 884 650 481 390 273 169 1.8 760 544 400 296 240 168 104 0.6 570 408 300 222 180 126 78 0. Lippincott fVilliams & Wilkins.13 Dansitesi Kapsül Büyüklüğü (g/ml) 00 0 1 2 3 4 5 0.). yine Ģekilde bulunan bir kapsüle doldurulması gereken ağırlık skalasmda 700 mg (0.einermodernen Arzneiform.7 665 476 350 259 210 147 91 0. 2000. kalsiyum karbonat.2 1140 816 600 444 360 252 156 1.3 0.fi. Kapsül dolum kartı [Limmer. 1983.4 1330 952 700 518 420 294 182 1. pg.1 1045 748 550 407 330 231 143 1. Seçimlerinde etkin madde ile geçimli olup olmadıkları değerlendirilmeli. pg.5-50 mg) bu miktardaki maddenin fizyolojik etkiye sahip olmayan.95 0.37 0. niĢasta.5 1425 1020 750 555 450 315 195 Sert jelatin kapsüllerin içine doldurulacak etkin madde veya maddelerin miktarlan çok az ise (0.1'den hesaplanabilir. 20th Ed. inert dolgu maddeleri içinde seyreltilmeleri gerekmektedir.858-893. Baltimore].8 g/cm3 olan bir etkin maddenin kapsül içinde bulunması gereken miktarı 700 mg ise Ģekilde yer alan küme dansitesi skalasından 1.The Science andPractice ofPharmacy.21 0. kalsiyum sülfat dihidrat.5 475 340 250 185 150 105 65 0.0 950 680 500 370 300 210 130 1.3 285 204 150 111 90 63 39 0. (ed. Stuttgart].8'e karĢılık gelen nokta.68 0. Chapter 46. Remington. bu iki noktanın birleĢtirilmesi ile 2 nolu kapsüle doldurulmasının uygun olacağı bulunmaktadır.4 380 272 200 148 120 84 52 0. laktoz. Bu yardımcı maddeler mikrokristal selüloz.83-111. D. Tablo 22. herhangi bir seyreltmeye gerek göstermeyecek miktarda iseler küme dansiteleri hesaplanıp. dibazik ve tribazik kalsiyum fosfat olabilir. Tablo 22. 186 Sert jelatin kapsüller içine doldurulacak maddeler.

• Etkin madde ve yardımcı maddeler spatülle uygun Ģekilde kanĢtınldıktan sonra sert jelatin kapsüller içerisine doldurulur. . Me.m de.m * e. A :Kapsüllerin üst-kapak kısmını ayıran ve sonra kapatan plaka.2'de Ģematik olarak gösterilmektedir. stearik asit ve talk ilave edilebilir.m) ve kullanılacak dolgu maddesinin küme dansiteleri (ddm) bir mezür kullanılarak hesaplanır (g/cm3) Etkin maddenin birim dozu x kapsül adedi = Gerekli etkin madde miktarı (Mem) Dolgu maddesinin küme dansitesinden gerekli kapsül adedi için ilave edilmesi gereken dolgu maddesi miktarı bulunur. Eczane boyutunda üretimler için kullanılabilecek bir kapsül doldurma aleti ġekil 22.dansitesine yakın olanlar tercih edilmelidir.1. B/C:KapBül alt kıemını(hazneyi) muhafaza eden plakalar. Kapsül hacmi x kapsül adedi = Gerekli tozun hacim olarak miktarı (Vt) • Etkin madde (de. 22. Bunun yanısıra küçük çaplı bir üretim için gerekli miktarda etkin madde bir mezüre alınıp doğrudan dolgu maddesi ile Vt' ye tamamlanabilir. metalik stearatlar. Bunların yanısıra formülasyonlara akıĢ özelliklerini iyileĢtirmek üzere silisyum dioksit.m Ve m: Ġstenen kapsül adedine göre mezüre alınan etkin maddenin hacmi Vdm: Ġstenen toplam kapsül adedine göre ilave edilecek dolgu maddesinin hacmi 188 'dm v. Dolgu Maddelerinin Miktarlarının Belirlenmesi • Kullanılacak kapsül büyüklüğüne göre alabileceği hacim Ģekilden tespit edilir ve istenen kapsül adedine göre toplam hacim belirlenir.

Bir kapsül için ve istenen kapsül adedi için gerekli etkin madde ve dolgu maddesinin miktarları hem ağırlık hem de hacim olarak belirlenir. ġekil 22. Dolu Kapsüller Üzerinde Yapılan Kontroller • • • • • Ġçerik tekdüzeliği (EP5). Mikrobiyal kalite tayini (EP5). E t Aletin ana gövdesi. Hesaplanan miktarda etkin madde ve dolgu maddesi uygun Ģekilde karıĢtırılıp kapsül doldurma makinasmda kapsüller içine doldurulur.0 :SıkıĢtırma plakası..2. 60 kapuülliık) .1. 189 22. Kullanılacak dolgu maddesi seçilir. Parasetamol 30 kapsül hazırlayınız.22]. Dağılma testi (EP5). Hazırlama: Size verilen kapsül büyüklüğüne göre doldurulması gerekli kütlenin toplam hacmi hesaplanır.75 g/ml ise hangi boyuttaki kapsül kullanılmalıdır ? 200 mg . sf. 10 ml'lik mezür yardımıyla etkin madde ve dolgu maddesinin küme dansiteleri bulunur.TEB 6. Çözünme testi (EP5). Ocak 1987. Bölge Samsun Eczacı Odası Dergisi. Eczane boyutunda üretimler için kullanılabilecek bir kapsül doldurma aleti [Baykara T.2. Dolu kapsüller üzerinde kütle tekdüzeliği Avrupa Farmakopesine göre incelenerek sonuçlan kaydedilir. Sorular: 1. ÇalıĢma 22. Kütle tekdüzeliği (EP5). •\ s 1 S«rt jelatin kapsül doldurma ve kapatma aleti (Aponorm. Sert jelatin kapsüller içinde verilecek bir etkin maddenin teorik dolum ağırlığı 350 mg ve küme dansitesi 0.

2. Küme dansitesi 0.80 g/ml olan bir maddenin bir kapsül için dolum ağırlığı 500 mg olarak verilmiĢtir. Elinizde 0 numaralı kapsül varsa bu dolumu yapabilmek için dolgu maddesi kullanımına ihtiyaç varsa, bir kapsül için gerekli dolgu maddesi miktarını hesaplayınız. 3. Sert jelatin kapsüllerin doldurulmaları sırasında ortam sıcaklığı ve nemi nasıl olmalıdır? Yazınız. 4. Sert jelatin kapsüllerin saklanmaları sırasında dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir? Yazınız. 5. Sert jelatin kapsüllerin içine konamayacak maddeler nelerdir? Açıklayarak yazınız. 190 ÇalıĢma 22.2. Ramipril Prejelatinize niĢasta Kapsül no:4 ÇalıĢma 22.3. Metiltestosteron Mısır niĢastası Kapsül no: 4 22.3. Sert Jelatin Kapsüller Ġçine Sıvı ve Yarı-Katı (Semi-Solid Matrix) Materyallerin Doldurulması Sert jelatin kapsüller içine yumuĢak jelatin kapsüllerde olduğu gibi akıĢkan ve yarı katı maddelerin doldurulmasıdır. Kilitli sert jelatin kapsüllerin geliĢtirilmesi, kapsüllerin kap ve kapak kısımlarının dıĢtan bir bantla mühürlenmesini sağlayan tekniğin geliĢtirilmesi gibi faktörler bu teknolojinin ilerlemesini sağlamıĢtır. Sert jelatin kapsüller içinde sıvı veya yarı-katı matris Ģeklinde dozaj formlan olarak etkin maddelerin formülasyonlarınm geliĢtirilmesi Ģu amaçlarla uygulanmaktadır: • • Suda çözünürlüğü düĢük olan etkin maddelerin biyoyararlanımlannm artırılması, DüĢük erime noktasına sahip olan veya oda sıcaklığında sıvı olan maddelerin verilmesi, 10 mg y.m.

5mg y.m.

• DüĢük dozlu, yüksek potense sahip etkin maddelerin dozaj formlannm hazırlanmasında içerik tekdüzeliğine ulaĢma zorluğu ve çapraz bulaĢma problemlerinin önlenmesi, • • 191 Sert jelatin kapsüller içinde sıvı ve yarı-katı matris teknolojisinde kullanılabilecek yardımcı maddeler üç grup altında verilebilir: l.Sıvı yağlar (yerfıstığı yağı, zeytin yağı, soya yağı, susam yağı gibi) ve orta Neme duyarlı etkin maddelerin stabilitesinin artınlması, Etkin madde Ģahmının modifiye edilmesi.

zincir uzunluğuna sahip trigliseridler (Miglyol 810, 812 ve 820; Labrafac CC, PG; Lauroglycol FCC). 2.Yarı-katı lipofilik taĢıyıcılar ve lipofılik sıvı taĢıyıcılar için viskozite modifıye ediciler (setil alkol, setostearil alkol, gliseril behenat, gliseril palmitostearat, hidrojene sıvı yağlar, Aerosil, Gelucire'ler). 3.ÇözünürleĢtirici ajanlar, surfaktanlar, absorpsiyon artırıcılar, emülsifıye edici maddeler (yüksek HLB'ye sahip Gelucire tipleri, Molekül ağırlığı 4000'den büyük olan PEG'ler, Tween 80, Poloxamer F68). Sert jelatin kapsüller içinde yarı-katı matris tipi preparatlann imalatında iki yöntem söz konusudur: Tiksokap yöntemi: Etkin maddelerin yardımcı maddelerle tiksotropik özellikteki dispersiyonlannm hazırlanmasıdır. Bu dispersiyon karıĢtırılarak akıcı halde tutulurken kapsüller içine hacim olarak doldurulmaktadır. Dolum iĢleminden sonra sistem katılaĢarak sızmaya ve akmaya dirençli bir j el yapısı oluĢturmaktadır. Termokap yöntemi: Yardımcı maddeler ısı uygulanarak eritildikten sonra etkin madde ilave edilip karıĢtırılmakta ve bu karıĢım katılaĢmasına yakın bir sıcaklıkta kapsüller içine doldurulmaktadır. Bu iki yöntemin birarada kullanılması ile de yarı-katı matrisler hazırlanabilmektedir. ÇalıĢma 22.4. Ġbuprofen PEG-stearat Eudragit S-100 60.0 mg 37.4 mg 2.6 mg

192 Hazırlama: Termokap yöntemi ile hazırlanacak olan bu preparatta, PEG-stearat termostatlı bir su banyosu üzerinde erime noktasına kadar ısıtılır. Daha sonra içine polimer ve etkin madde ilave edilerek karıĢtırılır. Böylece elde edilen yarı katı matris kütlesi, içindeki dispers partiküllerin çökmesini önlemek üzere katılaĢmasına yakın bir sıcaklığa kadar soğutularak bir plastik enjektör içine boĢaltılır ve volumetrik olarak kapsüller içine doldurulur. ÇalıĢma 22.5. Oksprenolol HC1 Sıvı parafın CutinaHR Aerosil 200 Hazırlama: Tiksokap yöntemi ile hazırlanacak olan bu preparatta, formüldeki yardımcı maddeler bir su banyosu üzerinde karıĢtırılarak ısıtılır ve sonra oda sıcaklığına kadar soğutulur. Bu Ģekilde elde edilen tiksotropik jelin içine etkin madde ilave edilip karıĢtırılır. Bu karıĢım bir plastik enjektör içine boĢaltılır ve volumetrik olarak kapsüller içine doldurulur. 193 23. TABLETLER Tabletler etkin madde yanısıra ilacın özellikleri ve basıma yardımcı olmak üzere seçilen belirli yardımcı maddeleri içeren bir formülasyonun kompakt hale getirilmesi ve sıkıĢtırılması vasıtasıyla yapılan katı dozaj formlarıdır. Tabletler, kullanılan zımba/kalıp veya ekipmana bağlı olarak çeĢitli büyüklükte ve daire, oval, kare, üçgen, oblong gibi çeĢitli Ģekillerde üretilebilirler. Oral kullanım için tabletler Ģu Ģekilde sınıflandırılır (EP5): • KaplanmamıĢ tabletler • KaplanmıĢ tabletler • Efervesan tabletler • Suda çözünen tabletler • Suda dağılan tabletler • Ağızda dağılan tabletler • Mide ortamına dayanıklı tabletler (enterik tabletler) 50.0 46.5 1.5 2.0

• Modifiye salım sağlayan tabletler Tabletler uygun etkin madde salımı oluĢturmak, kabul edilebilir fiziksel ve mekanik özellikler sağlamak için ve imalatı kolaylaĢtırmak amacı ile çeĢitli yardımcı maddeler (eksipiyanlar) içermektedir. Dolgu maddeleri: Tabletin kütlesini artırırlar. Uygun dolgu maddelerinin seçimi için formülasyon geliĢimi sırasında etkin madde ile yardımcı maddeler arasında geçimsizlik olup olmadığı, etkin maddenin biyoyararlanımınm etkilenip etkilenmediği incelenmelidir. Çözünmeyen dolgu maddeleri: Kalsiyum sülfat dihidrat, kalsiyum fosfat dibazik ve tribazik, kalsiyum karbonat, niĢasta, modifiye edilmiĢ niĢastalar (karboksimetil niĢasta vs.) ve mikrokristal selüloz gibi. Çözünen dolgu maddeleri: Laktoz, sukroz, dekstroz, mannitol, sorbitol gibi. Bağlayıcılar: Granüle oluĢturmak üzere tozlan birarada tutan maddelerdir. Tablet basımı sırasında granülelerin birbirine bağlanmalarını sağlamak için gerekli kohezif özelliği oluĢtururlar. Bağlayıcılar, toz karıĢımına doğrudan ilave edilip bu karıĢım, su, alkol-su karıĢımı ile ıslatılarak granüle haline getirilebileceği gibi genellikle % 5-20 konsantrasyondaki sulu veya alkollü çözeltileri veya pastaları Ģeklinde de ilave edilebilirler. Yaygın olarak kullanılmakta olan bağlayıcılar Ģunlardır: NiĢasta, prejelatinize niĢasta, jelatin, akasya, sukroz, polivinil pirolidon, polivinil alkol, polietilen glikol, metil selüloz, sodyum karboksimetil selüloz, etil selüloz gibi. 194 Dağıtıcılar: Sulu ortama konulduklarında tabletlerin dağılmasını, granüller ve toz partiküllerine ayrılmasını sağlamak amacıyla tablet formülasyonuna ilave edilirler. Hazırlama esnasında granüle oluĢturulmasından önce toz karıĢımına veya daha sonra oluĢturulan granülelere karıĢtırılarak ilave edilebilirler. Dağıtıcılara örnek olarak niĢasta (Starch 1500), mikrokristal selüloz (Avicel), toz edilmiĢ selüloz (Elcema), sodyum niĢasta glikolat (Explotab, Primojel), guar reçinesi (Jaguar), aljinik asit, çapraz bağlı polivinil pirolidon (Kollidon CL, Polyplasdone XL ve XL10, Polyclar AT) ve çapraz bağlı sodyum karboksimetil selüloz (Ac-Di-Sol) verilebilir. Doğrudan tabletleme ajanları (DTA): Bu maddeler hem dolgu maddesi hem de bağlayıcı olmak üzere iki fonksiyona birarada sahip olan maddelerdir. Basılabilir olmaları ve uygun akıĢ özelliklerine sahip olmaları gerekmektedir. Bu maddeler: Laktozlar: Alfa laktoz monohidrat, Ludipress, Tablettose, Laktoz NF (anhidr), Laktoz Fast Flo. ġekerler: Nu-Tab, Di-Pac.

ġeker alkolleri: Sorbitol (Neosorb), mannitol (Mannitab), inozitol, ksilitol. Kalsiyum bileĢikleri: Kalsiyum sülfat (Compactrol, Celocal), dikalsiyum fosfat (Di-Cafos A), dikalsiyum fosfat dihidrat (Di-Cafos, Di-Tab, Emcompress), trikalsiyum fosfat (tri-Cafos), kalsiyum silikat (Cal Flo E). Selülozlar: Elcema, Avicel, Vitacel, Emcocel. Minör bileĢenler Lubrikantlar: Tabletlerin zımbalara yapıĢmasını önleyen, matris boĢluğu veya mühreden atılma kolaylığı sağlayan, zımbalar ve mühre arasındaki sürtünmeyi dolayısı ile aletlerin aĢınmasını önleyen ve zımba basıncının tablete eĢit olarak dağılımını sağlayan maddelerdir. Etkinlikleri partikül çaplan ve yüzey alanları, formüle ilave edilme Ģekli ve sırası, karıĢtırma süresi ile iliĢkilidir. Tabletlerin dağılma ve çözünme özelliklerini de tipleri, tablet basım kütlesi ile karıĢtırılma süreleri ve kullanılan miktarlarına bağlı olarak önemli derecede etkileyebilirler. 195 Lubrikantlar Ģunlardır: Hidrofob lubrikantlar: Metal stearatlar (Ca-, Mg-, Zn-stearatlar), stearik asit, hidrojene bitkisel yağlar, niĢasta, hafif sıvı parafın. Suda çözünen lubrikantlar: Sodyum benzoat, sodyum klorür, sodyum ve magnezyum lauril sülfat, polietilen glikol 4000 ve 6000, DL-lösin. Glidantlar: Tablet basımı anında matris boĢluğuna materyalin akıĢını kolaylaĢtıran ekstra küçük partiküllü, dansitesi düĢük maddelerdir. Silika tipli olanlar (Aerosil, Cab-O-Sil) en etkin glidantlardır. Diğerleri, metalik stearatlar, kalsiyum silikat, niĢasta ve Starch 1500, magnezyum karbonat, magnezyum oksit ve talktır. Antiadherentler: Basılacak partiküllerin zımba-matris yüzeylerine yapıĢıp yüzeyden parçacık kopmasını ve pürüzlü tablet yüzeyi oluĢmasını önlemek için kullanılırlar. Talk, kolloidal silisyum dioksit (Aerosil, Syloid, Cab-O-Sil), magnezyum stearat ve mısır niĢastası antiadherent olarak kullanılabilen maddelerdir. Diğer yardımcı maddeler: Renk maddeleri Tat ve koku vericiler Adsorbanlar Tampon maddeleri 23.1. Tablet Hazırlama Yöntemleri Tablet imalatında kullanılan yöntemler Ģu Ģekilde sınıflandınlabilir: I- Granülasyon yöntemi I-A- YaĢ granülasyon I-B- Kuru granülasyon

ıslatma 4. YaĢ kütlenin 6-12 mesh elekten geçirilmesi 5. Tozlann karıĢtınlması 3. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi 2. Büyük. Nemli granülenin kurutulması 6. Tablet basımı B. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi 2. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi . Tablet basımı A.I-B-l. Minör bileĢenlerle kanĢtırma 6. Tozların karıĢtırılması 3. Briket (slug) tabletlerden granüle hazırlanması 1.Doğrudan basım yöntemi 196 Farklı yöntemlerle tablet imalatında iĢlem basamaklan Ģunlardır: YaĢ granülasyon Kuru granülasyon Doğrudan basım 1.Briket (slug) tabletlerden granüle hazırlanması I-B-2. KurutulmuĢ granülenin elenmesi ve kanĢtınlması 7. Dönen silindirler arasında sıkıĢtırma (roller compaction) ile granüle hazırlanması 1.Dönen silindirler arasında sıkıĢtırma (roller compaction) ile granüle hazırlanması II. Briket tabletlerin kırılıp elenmesi (briket granüle) 5. sert tabletlerin basılması (briket veya slug tablet) 4. Tozlar ve bağlayıcı çözeltinin karıĢtınlması.

2. Tozlann karıĢtınlması 3. Dönen silindirler arasında sıkıĢtırarak granüle hazırlanması ve elenmesi 4. Minör bileĢenlerle kanĢtırma 5. Tablet basımı 1. Etkin ve yardımcı maddelerin öğütülmesi 2. Tozlann kanĢtınlması 3. Tablet basımı 23.2. Tablet Basımı Tablet makinaları iki tiptir: Ekzantrik tablet makineleri: Üst ve alt zımba ile matris halkasından oluĢan tek bir zımba setini içerir. Tablet ağırlığı, alt zımbanın mühre içindeki en alt pozisyonu belirlenerek ayarlanırken, tablet sertliği üst zımbanın mühre içinde alacağı yol veya giriĢ derinliği ile ayarlanmaktadır. Bu makine ile dakikada yaklaĢık olarak 60 adet tablet basılabilir. Sayı, matris ve zımba çiftleri, üçlüleri kullanılarak dakikada 120-180 adet tablete kadar artırılabilir. Laboratuvar tipi makinedir. Ön formülasyon çalıĢmaları, küçük serilerin üretimi ve briket tablet basımında tercih edilir. Rotasyon tipi tablet makineleri: Ġki adet yatay olarak dönen dairesel tabladan üsttekinde üst zımbalar, alttakinde matris halkaları ve bunlara giren alt zımbalar bulunmaktadır. Bunlarda 12-73 adet zımba seti bulunabilir. Tablet sertliği, ekzantrik olanlardan farklı olarak hem alt hem de üst zımbalar tarafından basınç uygulanması ile sağlanmaktadır. Tablet ağırlığı ise alt zımbaların mühre içindeki pozisyonunun ayarlanması vasıtasıyla yapılmaktadır. Bu makineler endüstri tipi olup yaklaĢık olarak dakikada 500-17000 adet tablet basabılen yüksek hızlı makinelerdir. 23.3. Tabletler Üzerinde Yapılan Kontroller • BaĢlangıç maddelerin kontrolleri (teĢhis, saflık, potens, miktar tayini, katıların partikül büyüklüğü dağılımı ve Ģekli, nem tayini vb.), • ĠĢlem içi (in-process) ve ara ürün (tozlar veya granüleler, Bkz:sf. 179) kontrolleri, • BitmiĢ ürün kontrolleri Ģeklinde uygulanmaktadır. Tabletler üzerinde yapılan bitmiĢ ürün kontrolleri aĢağıda verilmektedir:

• Renk, görünüĢ, • Kalınlık kontrolü, • Nem içeriği tayini, • Ġçerik tekdüzeliği (EP5), • Kütle tekdüzeliği (EP5), • Kırılmaya karĢı direncin (sertlik) tayini (EP5), • Kırılganlık (friabilite) veya ufalanma-aĢınma tayini (EP5), 198 Dağılma testi (EP5), Çözünme testi (EP5), Mikrobiyal kalite tayini (EP5). ÇalıĢma 23.1. Parasetamol Tableti Compressi Paracetamolum Parasetamol NiĢasta Laktoz Jelatin çözeltisi (% 8 a/a) Glidant-lubrikant Formül 1 tablet içindir. Glidant-lubrikant karıĢımı: Talk NiĢasta Magnezyum stearat Kolloidal silisyum dioksit (Aerosil 200) Hazırlama: Parasetamol, niĢasta ve laktoz küp karıĢtırıcıda 15 dakika süreyle karıĢtırılır. Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile planet karıĢtırıcıya alınır. Bir erlene jelatin çözeltisi konup erlenle birlikte tartılır. Planet karıĢtırıcıda toz 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra üzerine, 10 ml'lik bir pipet yardımı ile, sıcak jelatin çözeltisinden azar azar ilave edilir. Çözeltinin homojen olarak dağılması için karıĢtırma iĢlemine devam edilir. KarıĢım hamur kıvamına gelince (parmaklar arasında sıkıĢtınldığmda dağılmamalı ve kompakt bir hale gelebilmeli) jelatin çözeltisi 50 40 8 2 0.250 g 0.100 g 0.050 g y.m. y.m.

ilavesine son verilir. Erlenle birlikte jelatin çözeltisi tekrar tartılıp kullanılan bağlayıcı çözelti miktarı kaydedilir. Elde edilen hamur plastik spatüller yardımı ile bir plastik kaba alınır. 1.25 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salınımlı granülatöre boĢaltılır ve granülatör orta hızda çalıĢtırılır. OluĢan granüle üzeri kağıtla kaplı tepsiler 199 üzerine ince bir tabaka halinde yayılarak 50°C'de kurutulur. KurutulmuĢ granüle, 1.00 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ granülatörden geçirilir. Glidant-lubrikant karıĢımından tartımın % 3'ü kadar ilave edilir. Bu karıĢım küp karıĢtırıcıda 20 rpm'de 10 dakika karıĢtınlıp kürek yardımı ile bir plastik kaba alınır. Ġçinde 250 mg parasetamol olacak Ģekilde 1 tablet ağırlığı hesaplanır. Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konup hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir. Tabletler üzerinde daha önce belirtilen kontroller yapılır ve sonuçlar tablo halinde gösterilir. Sorular: 1. 2. 3. 4. 5. Bu üretimde kullandığınız yöntem hangisidir? Kaç gram jelatin çözeltisi kullandınız? Bu miktar kaç gram jelatine karĢılık gelmektedir? Teorik kütle kaç gramdır? Hazırladığınız kütle (pratik kütle) kaç gramdır? Kaç gram glidant-lubrikant ilave ettiniz? 250 mg Parasetamol içeren bir tabletin ağırlığı ne kadardır?

6. Elinizdeki basım kütlesinden her biri 250 mg Parasetamol içeren kaç tablet basabilirsiniz? Hesaplayınız. 7. Hazırladığınız granülenin nem miktarını tayin ederek sonucu yorumlaymız.

ÇalıĢma 23.2. Sodyum Novamin Sülfonat (Novaljin) Tablet Compressi Natrii Novamin Sulfonas Sodyum novamin sülfonat Laktoz Patates niĢastası Jelatin çözeltisi (% 10 a/a) Magnezyum stearat 0.500 g 0.040 g 0.060 g y.m. %1

Aerosil 200:NiĢasta (0.5:9.5) Formül 1 tablet içindir. 200 Hazırlama:

%2

Patates niĢastası, laktoz ve sodyum novamin sülfonat küp karıĢtırıcıda 15 dakika karıĢtırılır. Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile sigma karıĢtırıcıya alınır. Bir erlene jelatin çözeltisi konup erlenle birlikte ağırlığı belirlenir. Sigma karıĢtırıcıda 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra tozun üzerine 10 ml'lik bir pipet yardımı ile azar azar sıcak jelatin çözeltisinden ilave edilir. Çözeltinin homojen olarak dağılması için karıĢtırma iĢlemine devam edilir. KarıĢım hamur kıvamına gelince jelatin çözeltisi ilavesine son verilir. Erlenle birlikte jelatin çözeltisinin ağırlığı tekrar belirlenip kullanılan bağlayıcı çözelti miktarı kaydedilir. Elde edilen hamur plastik spatüller yardımı ile bir plastik kaba alınır. 1.25 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salınımlı granülatöre boĢaltılır ve granülatör çalıĢtırılır. OluĢan granüle üzeri kağıtla kaplı tepsiler üzerine ince bir tabaka halinde yayılarak 50°C'de kurutulur. KurutulmuĢ granüle, 1.00 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ granülatörden geçirilir. 10 g'ı alınıp nem oranı tayin edilir. Granüle 50°C'de tekrar kurutulur. 10 g'ı alınıp nem oranı tekrar tayin edilir. Granüle tartılıp küp karıĢtırıcıya konur. Kütlenin % 2'si kadar Aerosil-niĢasta karıĢımı ilave edilir. Küp karıĢtırıcıda orta hızda 5 dakika karıĢtırılır. Üzerine magnezyum stearat ilave edilip 3 dakika daha karıĢtırılır. Bu karıĢım kürek yardımı ile bir plastik kaba alınır. Ġçinde 500 mg sodyum novamin sülfonat olacak Ģekilde 1 tablet ağırlığı hesaplanır. Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konup, hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir. Basım esnasında zaman zaman 5'er tablet olarak ağırlık ve sertlik tayinleri yapılır. Hazırlanan tabletler kabına konup uygun Ģekilde etiketlenir. Tabletler üzerinde daha önce belirtilen kontroller, yapılır ve sonuçlar tablo halinde gösterilir. Sorular: 1. 2. 3. 4. 5. Bu tableti hazırlamak için hangi yöntemi kullandınız? Kaç gram jelatin çözeltisi kullandınız? Bu miktar kaç gram jelatine karĢılık gelmektedir? Teorik kütle kaç gramdır? Hazırladığınız kütle (pratik kütle) kaç gramdır? Kaç gram glidant-lubrikant ilave ettiniz? 500 mg Novaljin içeren bir tabletin ağırlığı ne kadardır?

6. Elinizdeki basım kütlesinden her biri 500 mg Novaljin içeren kaç tablet basabilirsiniz? Hesaplayınız. 201 7. Hazırladığınız granülenin nem miktarını tayin ederek sonucu yorumlaymız.

ÇalıĢma 23.3. Aspirin- Fenasetin-Kafein Tableti Compressi Acidum Acetyl Salisylicum-Phenacetinum-Coffeinum Kafein Fenasetin Mısır niĢastası NiĢasta müsilajı (% 10 a/a) Aspirin Glidant-lubrikant Formül 1 tablet içindir. Hazırlama: Kafein, fenasetin ve mısır niĢastası küp karıĢtırıcıda 15 dakika süre ile karıĢtırılır. Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile sigma karıĢtırıcıya alınır. Sigma karıĢtırıcıda 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra tozun üzerine azar azar niĢasta pastasından ilave edilir. KarıĢım hamur kıvamına gelince 1.25 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salmımlı granülatörden geçirilir. OluĢan granüle hava akımlı etüvde 40-50°C'de kurutulur. Bu kez 1.00 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ salınımlı granülatörden geçirilir ve tartılır (P). Tartılan aspirin 20 mm'lik zımba ile tablet makinesinde basılır. Basılan bu briket (slug) tabletler granülatörde kırılarak granüle haline getirilir. Her bir tabletteki etkin maddelerin yukarıdaki formülde verilen miktarlarda olması için gereken hesaplar yapılır. Hesaplanan miktarda aspirin granülesi (A) yaĢ yöntemle hazırlanmıĢ olan granüleye (P) ilave edilir. Toplam granül miktarının (P+A) % 2'si kadar glidant-lubrikant ilave edilir ve küp karıĢtırıcıda 15 dakika karıĢtırılır. Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konur, hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. 202 Hesaplama: 1. Ġlave edilecek aspirin granülesi miktarının hesaplanması: 1000 tablet için gerekli teorik miktarlar aĢağıda verilmektedir. Kafein Fenasetin 50 g 200 g 0.050 g 0.200 g 0.100 g y.m. 0.200 g y.m.

Her bir maddeden ne kadar tarttınız? 2. 2 ( 2 3. Glidant .550 +-----M 1001 100 Teorik kütle (T) = 50 + 200 + 100 +—M 100 (Kafein-fenasetin içeren granüle için) „ ıv .Mısır niĢastası 100 g NiĢasta müsilajı (% 10 a/a) M Aspirin 200 g Glidant . Bir tablet ağırlığı = 50 + 200 + —M+ 100+ 200 ||l 100 x1 1000 (Teorik kütleden hareketle hesaplanmaktadır. 2.lubrikant (pratik) =-----(P + A) 100V .P Gerekli aspirin granülesi miktarı =-------2 2. . Tablet basım kütlesi = (P + A) +-----(P + A) = (P + A) 1 +----v } ıoov ' { ıoo 4. Kaç gram niĢasta müsilajı harcadınız? .2.) Sorular: 1. A 100 2.1. i ■ -i 200. Aspirin niçin diğer etkin maddelerle beraber granüle haline getirilmiyor? Hesabınızı ayrıntılı olarak gösteriniz.lubrikant (teorik) =----.

0.m. Erlen ve pipetle birlikte jelatin çözeltisinin ağırlığı tekrar belirlenip kullanılan bağlayıcı çözelti miktarı hesaplanır. Çözeltinin homojen olarak dağılması için karıĢtırma iĢlemine devam edilir. Basıma hazır kütleden kaç adet tablet basabilirsiniz? 3.3.4.5. PEG 6000 ve mısır niĢastası küp karıĢtırıcıda 20 rpm hızda 30 dakika süre ile karıĢtırılır. % 0. Hazırlama: Benzokain. YaĢ granülasyon yöntemi ile hazırladığınız granüle (P) kaç gram 203 geldi? Buna ilave edeceğiniz aspirin kuru granülesi ne kadar olmalıdır? 2.06 g y.6. toz edilmiĢ Ģeker. Sigma karıĢtırıcıda 5 dakika karıĢtırıldıktan sonra tozun üzerine 10 ml'lik bir pipet yardımı ile sıcak jelatin çözeltisinden azar azar ilave edilir.55 g 0.10 g 0.00 % 0. Formülde verilen miktarlarda etkin maddeleri içerecek bir tabletin ağırlığı ne olmalıdır? 2. Bir erlene jelatin çözeltisi konup erlenle ve 10 ml'lik pipetle birlikte ağırlığı belirlenir.4.01 g 0.70 % 1. Toz karıĢımı bir kürek yardımı ile sigma karıĢtırıcıya alınır. Benzokainli Emme Tableti Trochiscum Benzocainum Benzokain ġeker (ince toz edilmiĢ) Polietilen glikol 6000 (toz) Mısır niĢastası Jelatin çözeltisi (% 15 a/a) Tat ve koku verici Polietilen glikol 6000 (toz) Stearik asit (toz) Formül 1 tablet içindir. Elde ettiğiniz toplam granüle karıĢımına (P+A) ne kadar glidant-lubrikant koydunuz? 2. Hazırladığınız tabletlerin çap ve kalınlıklarını ölçüp sonuçlarını yazınız. KarıĢım hamur kıvamına gelince jelatin çözeltisi ilavesine son verilir.50 .2. ÇalıĢma 23.

5.5'i kadar stearik asit ve % 0. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. Basım esnasında zaman zaman 5'er tablet alınarak ağırlık ve sertlik tayinleri yapılır. standart sapma ve bağıl sapma değerlerini hesaplayınız ve sonuçlan yorumlayınız.0 oranında nem kalıncaya kadar kurutulan granüle (nem miktarı tayin edilmeli). Basım kütlesi kürekle besleme hunisine konup. Salınımlı granülatöre boĢaltılır ve 1. Formülde yer alan her bir maddenin görevini açıklayarak emme tabletlerinin formülasyonları sırasında baĢka hangi yardımcı maddelerin alternatif olarak kullanılabileceğini belirtiniz? 3. hesaplanan ağırlık için alt zımba konumu ve istenen sertlik için de üst zımba konumu ayarlanarak basıma geçilir. YaklaĢık % 0. Sorular: 1. Küp karıĢtırıcıda 20 rpm hızda 15 dakika karıĢtırılır. ÇalıĢma 23. çap.7'si kadar tat ve koku verici madde ilave edilir. bir numara küçük gözenek çaplı elek (1.Elde edilen hamur plastik spatüller yardımı ile bir plastik kaba alınır. . Vitamin C (Askorbik asit) Çiğneme Tableti Askorbik asit Sukroz (kristal) Avicel PH 101 Kollidon VA 64* Magnezyum stearat 500 g 850 g 575 g 60 g 15 g Formül 1000 tablet içindir. dağılma ve ağırlık sapması kontrollerini yapınız. Kollidon VA 64. vinilpirolidon-vinilasetat kopolimeridir. kalınlık. 2.2 mm) takılmıĢ granülatörden geçirilir. Granüle tartılıp küp karıĢtırıcıya konur. Ağız içinde kullanılan diğer tablet türlerini de yazarak bunların birbirleri arasındaki farklan belirtiniz. Ġçinde 10 mg benzokain olacak Ģekilde 1 tablet ağırlığı hesaplanır. % 0. Tartım sonucu bulunan miktarın yani pratik kütlenin % l'i kadar polietilen glikol 6000. 4.5-1. Sonuçlan bir tablo haline getirerek ortalama.6 mm gözenek çaplı elek takılmıĢ granülatör çalıĢtırılır. Hazırladığınız tabletler üzerinde sertlik. Bir tabletin ağırlığını nasıl hesapladığınızı gösteriniz. OluĢan granüle üzeri kağıtla kaplı tepsiler üzerine ince 204 bir tabaka halinde yayılarak 50°C'de kurutulur.

205 Hazırlama: Tüm bileĢenler 0. 3. Toz karıĢım kürekle tablet makinesinin besleme kabına konup hesaplanan ağırlıkta ve istenen sertlikte basmak üzere alt ve üst zımbalar ayarlanır ve basıma geçilir.250 mm'den küçük olacak Ģekilde) ilave edilerek 1 dakika. mikrokristal selüloz ve patates niĢastası küp karıĢtırıcıda 20 dakika karıĢtırılır.0 mg 30.5 . Aspirin tabletlerin basımında uyguladığınız tabletleme yöntemi nedir? Formülasyonda yer alan her bir maddenin görevim yazınız.6. standart sapma ve bağıl sapma değerlerini hesaplayınız. Kollidon'un bu formülasyonda ne amaçla kullanıldığını yazınız. Küp karıĢtırıcıda 15 dakika süre ile karıĢtırılır. 300.0 mg % 1. Bu toz karıĢımının üzerine önce lubrikant (partikül irilikleri 0. Bir tabletin ağırlığını ve içerdiği etkin madde miktarını hesaplayınız. 1 tablet ağırlığı hesaplanır. Sorular: 1.0 mg 110. Hazırladığınız tabletlerin sertlik. 2. ÇalıĢma 23. KarıĢım bir kürek yardımı ile bir plastik kap içine alınır. Hazırlama: Aspirin. Sorular: 1. Formülasyonda yer alan her bir maddenin fonksiyonunu açıklayınız. Basılan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. sonra glidant ilave edilerek 5 dakika karıĢtırılır. 2. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir.8 mm gözenek çaplı elekten geçirilir.0 % 0. ağırlık ve dağılma kontrolünü yapınız ve sonuçların ortalama. Toz karıĢımı kürekle tablet makinesinin besleme kabına konup hesaplanan ağırlıkta ve yeterli sertlikte basılmak üzere alt ve üst zımbalar ayarlanır ve basıma geçilir. Aspirin Tablet Aspirin Mikrokristal selüloz (Avicel PH 101) Patates niĢastası Gliserin palmitostearat (Precirol ATO 5) Kolloidal silisyum dioksit (Aerosil 200) Formül 1 tablet içindir.

ÇalıĢma 23. 5. Sorular: 1. Aspirin . Küp karıĢtırıcıda 15 dakika süre ile karıĢtırılır. basım ve çevre koĢulları açısından dikkat edilecek noktalar nelerdir? Yazınız. Formüldeki maddelerin ne amaçla kullanıldığını yazınız. 3.8 mm gözenek çaplı elekten geçirilir. Bu örneğe alternatif olarak baĢka hangi maddeleri ne amaçla önerirsiniz? Yazınız. Bir tabletin ağırlığını ve içerdiği etkin maddelerin miktarını hesaplayınız.Vitamin C Efervesan Tableti Asetilsalisilik asit Askorbik asit Ludipress LCE* Sitrik asit (kristal) Sodyum bikarbonat Polietilen glikol 4000 400 g 250 g 600 g 300 g 600 g 90 g Formül 1000 tablet içindir. Toz karıĢımı kürekle tablet makinesinin besleme kabına konup hesaplanan ağırlıkta ve yüksek sertlik değerinde basmak üzere alt ve üst zımbalar ayarlanır ve basıma geçilir. Bu tableti eme yönteminde kullanılacak yardımcı maddelerin özellikleri neler olmalıdır? 4. standart sapma ve bağıl sapma değerlerini hesaplayınız. Hazırlanan tabletler kabına konarak uygun Ģekilde etiketlenir ve teslim edilir. Hazırladığınız tabletlerin dağılma süresini belirleyiniz ve sonucu farmakopeye (USP veya EP) uygunluk açısından yorumlaymız. Hazırladığınız tabletlerin sertlik. ağırlık ve dağılma kontrolünü yapınız ve sonuçların ortalama. laktoz monohidrat ve Kollidon 30 içermektedir. Efervesan tabletlerin üretiminde. formülasyon bileĢenleri. Ludipress LCE.206 3. Ludipress gibi bir maddenin bu formülde sağlayacağı yararı farmasötik teknoloji açısından yorumlaymız.7. Hazırlama: Tüm bileĢenler 0. 4. 207 . 2.

Ġn vitro çözünme hızı testleri. Bu durum çözünürlüğü düĢük etkin maddeler için önemlidir. • Formülasyon. • Yeni formülasyonların geliĢtirilmesi • Bir ilacın seriden seriye kalite güvenliğinin kontrolü • Stabilite değerlendirmesi. imalat iĢlemi imalat yeri ve imalat iĢleminin seri hacmindeki bazı değiĢiklikler sonrasında ürün kalitesi ve performansının devamlılığının belirlenmesi için uygulanmaktadır. Bunun sonucunda ortamdaki konsantrasyon yükseleceğinden etkin maddenin 208 çözünmesi yavaĢlayabilir. Örn: Cs=10 mg/ml olduğunda. aĢağı yukarı hareket eden silindir (reciprocating cylinder. Sink koĢula göre çözünme deneyinde herhangi bir t zamanında çözünmüĢ etkin madde konsantrasyonu (Ct). Bunların ötesinde yasal bir zorunluluktur. DeğiĢik dozaj formlarından etkin madde açığa çıkıĢ hızı tayinleri için geliĢtirilmiĢ farklı yöntemler bulunmaktadır. Ġn vivo ortamda çözünen etkin madde gastrointestinal kanaldan hemen absorbe edilir. in vivo performansın önceden tahmini için uygun bir gösterge olabilmektedir.2 Cs). permeabilitesi gibi bilgilerin değerlendirilmesi gerekmektedir. döner silindir (cylinder. Ġn vivo koĢullara uygunluk açısından sink koĢulun olup olmadığı incelenmelidir. ortamda herhangi bir t anında bulunan konsantrasyon. stabilitesi.24. Sepet (basket. Apparatus 5) yöntemi. bu etkin maddenin dozaj formundan açığa çıkması. Böylece etkin maddenin gastrointestinal kanalda konsantrasyonu yükselmez. Apparatus 7) yöntemi USP 27'de yer alan yöntemlerdir. (Ct< 0. Apparatus 4) yöntemi. preparatın vücuda tatbik edileceği bölge ve özellikleri. Ġn vitro deneyde ise çözünen etkin madde yine ortamda kalır. Bu adımlardan ilk ikisi olan etkin maddenin salımı ve çözünmesi kritik faktörlerdir ve bu nedenle in vitro çözünme hızı tayini. sürekli akıĢ hücresi (flow-through celi. Apparatus 1) yöntemi. gibi) belirlenmesi için etkin maddenin çözünürlüğü. Kullanım ruhsatı alan bir ilacın farmakopelerde yer alan çözünme testi ile ilgili gereksinimleri karĢılaması gerekmektedir. Apparatus 6) yöntemi ve aĢağı yukarı hareket eden örnek tutucu (reciprocating holder. palet (paddle. ortam havasının alınması vb. 2 mg/ml'den fazla olmamalıdır. Apparatus 3) yöntemi. ortamın karıĢtırılma hızı. disk üzerinde palet (paddle över disk. Farmakope monograflarmda belirtilmemiĢ bir preparatm çözünme testi yöntemi ve koĢullarının (çözünme ortamı bileĢimi. bu etkin maddenin ortamdaki çözünürlüğünün (Cs) %20'sini geçmemelidir. çözünmesi veya fizyolojik koĢullar altında çözünür hale gelmesi ve gastrointestinal sistemden permeabilitesine bağlıdır. pH'sı. Apparatus 2) yöntemi. iyonik direnci. . Ġn vitro çözünme deneyinde önemli bir faktör sink koĢulun sağlanmasıdır. KATI ĠLAÇ ġEKĠLLERĠNDEN ETKĠN MADDE ÇÖZÜNME HIZI DENEYĠ Oral yolla verilen katı bir dozaj formundan etkin maddenin absorpsiyonu.

seri içi ve seriler arası çözünme değiĢiminin veya stabilitenin incelenmesi gibi) elde edilen çözünme profilleri karĢılaĢtınlabilmektedir.2. Ayrıca bu parametreler çözünme profillerinin karĢılaĢtırılması için kullanılmaktadır. 24. n (kesiĢim) değerleri ve doğrusallık derecesini gösteren r2 (determinasyon katsayısı) değerleri hesaplanmakta ve istatistiksel olarak değerlendirilmektedir.Salım hızının değiĢtirildiği pek çok dozaj formunda. zamana karĢı çözünen kümülatif (yığılmalı) etkin madde miktarının ölçülmesiyle oluĢturulmaktadır. Birinci derece kinetikte. Çözünme profilleri ve çözünme verileri (zaman-çözünen etkin madde miktarları) değerlendirilerek . etkin maddenin dozaj formundan çözünme mekanizması belirlenmekte ve sayısal parametreler elde edilmektedir.kt C :t anında çözünmeden kalan etkin madde miktarı Co :BaĢlangıçtaki etkin madde miktarı k :Birinci derece çözünme hız sabitesi t : Zaman lnC değerleri t'ye karĢı grafiğe geçirildiğinde eğimi k olan bir doğru elde edilmektedir. bu parametrelerden belirlenmektedir.Hixson-Crowell Küpkök Kanunu Hixson ve Crowell aĢağıdaki varsayımlara bağlı olarak 'küpkök kanunu' nu geliĢtirmiĢlerdir: . Klasik dozaj formlarının çoğu bu çözünme mekanizmasını göstermekte ve uzatılmıĢ salım yapan formülasyonlar da bu tip çözünme iĢlemine uyum sağlamaktadır. 24.1. Bu kinetiğe göre dozaj formundan herbir zaman aralığında çözeltiye geçen etkin madde miktarı sabit olmaktadır. 24. Çözünme verileri bu eĢitliklere uygulanarak lineer regresyon yapılmakta ve doğrusal denklemin m (eğim). zamana bağlı olarak çözünen etkin madde miktarı üssel Ģekilde azalmaktadır. Birinci Derece Kinetik Bu kinetiğe göre hız ifadesi Ģu eĢitlikle verilmektedir: lnC = lnC0 .kot C :t anında çözünmeden kalan etkin madde miktarı Co: BaĢlangıçtaki etkin madde miktarı ko: Sıfır derece çözünme hız sabitesi t : Zaman 209 Sıfır derece kinetikte t'ye karĢı C değerleri grafiğe geçirildiğinde eğimi k0 olan bir doğru elde edilmektedir. Etkin maddenin çözünmesinin hangi modele uyum gösterdiği. böylece aynı etkin maddenin farklı durumlar için (örn: formülasyon geliĢimi / değiĢimi. imalat yöntemi veya yerinin değiĢmesi. Sıfır Derece Kinetik Sıfır derece hız ifadesi aĢağıdaki eĢitlikle verilmektedir: C = Co.3. Çözünme verilerinin değerlendirilmesi için farklı matematiksel modeller bulunmaktadır.Belirli koĢullar altında yapılan bir çözünme testi sonucunda etkin maddenin dozaj formundan çözünme profili. Farklı teorilere dayanan bu modeller genellikle doğrusal bir eĢitlik Ģeklindedir ve etkin maddenin dozaj formundan çıkıĢ mekanizmasını tanımlamaktadır. özellikle kontrollü salım / uzatılmıĢ salım yapan formlarda asıl olarak bu tip çözünme kinetiğine uyum sağlanması hedeflenmektedir.

210 Bu kanuna göre çözünme hızı eĢitliği Ģu Ģekildedir: Wo :BaĢlangıçtaki etkin madde miktarı W :t anında çözünmeden kalan etkin madde miktarı k4 :Spesifik çözünme hızı sabitesi t : Zaman Wo" 3 .Weibull Dağılımı Çözünme verilerinin doğrusallaĢtırılması ve parametrelerle tanımlanması amacıyla uygulanan diğer bir modeldir. Doğrunun eğimi p ve ordinat kesiĢimi . b) Çoğunlukla küresel Ģekilde olan katı partikül çözünme iĢlemi süresince Ģeklini korur. 3 değerleri t'ye karĢı grafiğe geçirildiğinde eğimi lc. ortalama bir hız oluĢturmak üzere birleĢtirilmiĢ bir iĢleme katkıda bulunmaktadır. . Sistemi tanımlayan iki önemli parametre. Zamana (t) karĢı çözünen etkin madde yüzdelerinin (%F) grafiğe geçirilmesi ile elde edilen farklı eğrilerin P değerleri vasıtasıyla karĢılaĢtırılması aĢağıdaki Ģekilde gösterilmektedir. e) Partikülün etrafında yoğun bir karıĢtırma söz konusudur. P parametresi orijinal çözünme profillerinin Ģekillerini sayısal olarak karakterize etmektedir. farklı yüzeylerden çözünme hızlarındaki farklılıklar önemsizdir.dak Ta:Etkin maddenin % 63.4. xd ve p parametreleridir.2'sinin çözünmesi için geçen süre .Wı. c) Çözünen partikülün belirli bir geometrik Ģekilde olması gerekmez ve dolayısıyla ağırlık dıĢında diğer ölçümlerin yapılması gerekmez. 24. d) Bu koĢullar altında. çünkü tümü. log[ln(l/l-Q)] = plogr-plogtd Q :Çözünen etkin madde % 'si P : ġekil faktörü t: Zaman . olan bir doğru elde edilmektedir. Bu eĢitlik.a) Çözünme iĢlemi partikülün yüzeyine dik olarak gerçekleĢir ve katının yüzey alanının tamamına karĢı. böylece bu bölgede difüzyonun yavaĢlamasına neden olacak Ģekilde durağan bir sıvı tabakası oluĢmamaktadır.piogxd 'dir.dak Bu eĢitlikte x = logt ve y =log[ ln(l/l-Q)] 'dir. karıĢtırılma etkisi esas olarak aynı derecededir. özellikle partiküler ilaç Ģekilleri için uygun olmaktadır.

5.2 -"" // V. EĢitlik aĢağıdaki Ģekilde uygulanmaktadır: ı/2 = kt Q : t zamanında salman etkin madde miktarı k : salım hızı sabiti t : zaman Bu eĢitlik 'karekök kanunu' olarak bilinmektedir.Higuchi. eğer etkin madde 212 salımı difüzyon kontrollü ise eğimi k sabitine eĢit olan bir doğru elde edilmektedir. ■ — . p < 1 olduğunda ise baĢlangıçta hızlı etkin madde Ģahmını takiben basit birinci derece eğri ile uyumlu hızda platoya ulaĢılması söz konusudur. kontrollü salım yapan katı matrisler içinde disperse edilmiĢ etkin maddelerin salım hızlarını belirleyen matematiksel ılĢkileri teorik olarak incelemiĢtir. 24.211 100 Yo) 80 60 40 20 /> 0 0. r —^TBf ____—" -—-■" ■— . Salman etkin madde miktarı zamanın kareköküne karĢı grafiğe geçirildiğinde. T. 100 200 J00 Zaman P > 1 olması baĢlangıçta yavaĢ etkin madde Ģahmını takiben hızla bir platoya ulaĢılması Ģeklinde oluĢan çan eğrilerini tanımlamaktadır.Higuchi EĢitliği Etkin madde salımı değiĢtirilmiĢ dozaj formlarının çoğu bir matris sistemi Ģeklindedir.

214 24. 25. 24.3.) Her örnek alındıktan sonra alman hacim kadar çözünme ortamı küvete ilave edilir.7.6. 30'uncu dakikalarda 5'er mi örnek.4. Deneysel Bölüm Yöntem : Döner Palet Yöntemi 213 24. Etkin madde miktar tayini Tayini yapılacak etkin maddeye bağlı olarak kullanılacak yöntem saptanır. enjektörle belirli hacimde örnekler alınır (bu çalıĢmada 5. 24. Kalibrasyon eğrisi Etkin maddenin çözünme ortamı içindeki konsantrasyonları bilinen çözeltileri kullanılarak uygun Ģekilde çizilir.: referans formülün t anında çözünme %'si Tt: test formülün t anında çözünme %'si n : çözünme sırasında numune alma zamanlarının sayısı Çözünme profillerinin benzer olarak kabul edilmesi için f. Ġki Çözünme Profilinin KarĢılaĢtırılması Ġçin fi .7.Benzerlik Faktörü Biri test diğeri referans olmak üzere iki formülasyondan birim zamanda çözünen etkin madde %'lerinin arasındaki farb / benzerliği değerlendirmek için iki eĢitlik önerilmiĢtir. 20. değerleri 0-15 arasında ve f2 değerleri 50-100 arasında olmalıdır. Örneklerin içerdiği etkin madde. önceden numaralandırılmıĢ tüpler içine alınacaktır..24.7. 10. VERĠLERĠN TABLO HALĠNE GETĠRĠLMESĠ .7. Sonra küvetin içine bir tablet atılarak ve zamanı saptanarak deneye baĢlanır. Deneyin yapılıĢı Çözünme ortamından (0.2.5 fi : fark faktörü f2 : benzerlik faktörü R. Belirli zaman aralıklarında.1 N HC1 çözeltisinden) 900 mi alarak küvetin (çözünme kabının) içine koyulur ve sıcaklığı 37°C'ye ulaĢıncaya kadar beklenir. t=l -0.Fark Faktörü ve f2 .1. 15.7. 24. uygun bir miktar tayini yöntemi ile belirlenir.

t zamanına karĢı tabletlerimizden çözünen % etkin madde miktarlarını grafiğe geçiriniz.5. Bu çözünme verilerinden kendi grubunuzunki referans. Tabletinizden etkin maddenin çözünmesi hangi modele uyuyor. 216 25. Çözünme deneyi yapan diğer grup arkadaĢlarınızdan çözünme verilerini ve matematiksel modellere iliĢkin sonuçlan alınız ve kendi sonuçlarınızla birlikte bir tablo halinde gösteriniz.g) 4: Çözünme ortamındaki etkin madde miktarı ()j. neden? 2. 2: Seyreltilen çözelti hacmi/örnek hacmi 3: 5 mi örnek içindeki etkin madde miktarı (|j. fonksiyonel olarak tamamlanmıĢ bir f ve f2 faktörlerine göre ne sonuç buldunuz yazınız.F CiXSFx5 CnxSF x900 l'cixSFx5 + CnxSF ' 2 3 4 CnxSFx900 5 % çıkan % kalan 15 2 10 3 15 4 20 5 25 6 30 ': Etkin maddenin kalibrasyon eğrisinin denkleminde A değerleri yerine konarak hesaplanır. Diğer grubun matematiksel modellere uygunluk sonuçlarını kendi grubunuzla karĢılaĢtırdığınızda bir fark buluyormusunuz? Buluyorsanız nedenini açıklayınız. FARMASÖTĠK DOZAJ FORMLARININ KAPLANMASI Farmasötik katı dozaj formlarının. özellikle tabletlerin yüzeyinin kaplanması iĢlemi yaklaĢık 150 yıldır uygulanmaktadır. 4.n T (dak) A r S.g) 5: Çözünme ortamından önceki t zamanlarında 5 mi örnek içinde çekilen etkin madde miktarlan bir sonraki t anında çözünme ortamındaki etkin madde miktarına ilave edilir. 4. Sonuçların değerlendirilmesi 1. Çözünme verilerini herbir matematiksel modele uygulayarak lineer regresyon yapınız ve grafiklerini çiziniz.7. diğer grubunki test olmak üzere fi ve f2 faktörlerini hesaplayınız. 24. Hesapladığınız P değerine göre çözünme profilinizin Ģeklini tanımlayınız. Sorular: 1. 2. 3. Modellerin parametrelerini hesaplayarak r2 değerleri ile birlikte bir tablo halinde gösteriniz. . 3. Pekçok durumda kaplama.

Örneğin.1. • Çekirdek ve kaplama arasındaki etkileĢim incelenmelidir. 217 • Kaplama tabakasının adhezyonu için çekirdek yüzeylerinin düzgün olması (partiküler sistemlerde kaplanacak partikülün küresel forma yakın olması) ve toz içermemesi gerekir. • Eğer çekirdek olarak tabletler kullanılacaksa. Film Kaplama . kristaller. • Hasta tarafından ilacın daha kolay yutulmasını sağlar. Ģeker kaplama. ıĢık gibi dıĢ ortam etkilerinden koruyarak stabiliteyi artırır. ısı ile eritilen materyallerle kaplama (hot melt). • Gerek imalat sırasında gerekse hasta kullanımı sırasında ürünün tanınmasını kolaylaĢtırır. nem. sert jelatin kapsüller ve yumuĢak jelatin kapsüller olabilmektedir. bunların üstüste yapıĢmalarını önlemek. sürtünme. Çekirdek tipleri. Bu sertlik dozaj formunun biyolojik fonksiyonunu ters yönde etkilememelidir. basımla kaplama (compression coating) vb. köĢe ve kenarlarının uygun Ģekilde kaplanmalarını sağlamak için dıĢ bükey olmaları ve derin iç bükey zımbalarla basılmıĢ olmaları gerekir. • HoĢa gitmeyen tat ve kokuyu maskeler. • Ürünün mekanik bütünlüğünü sağlar. çeĢitli tipte granüller. kaplama sırasında dönme. yinelenen etki ve kontrollü salım Ģeklinde etkin madde Ģahmının modifiye edilmesini sağlar. Kaplamanın uygulanacağı yapı çekirdek veya substrat adını almaktadır. • Enterik kaplama. tabletler. çarpıĢma Ģeklindeki etkilere karĢı dirençli ve uygun sertlikte olmalıdır. film kaplama. • Geçimsiz bileĢenler arasında etkileĢme riskini minimuma indirir. 25. yaygın olarak kullanılan bir iĢlemdir. Çekirdekten beklenen özellikler ve dikkat edilmesi gereken noktalar Ģunlardır: • Çekirdekler. mikropelletler. Kaplama iĢleminin faydalan Ģunlardır: • Etkin maddeyi hava. Farmasötik katı ilaç Ģekillerinin kaplanmasında kaplanacak çekirdek ve kullanılacak kaplama materyaline göre farklı yöntemler uygulanabilmektedir. • ĠĢlemde uygulanan ısı nedeniyle çekirdeği oluĢturan maddelerin ısıya duyarlı olup olmadıkları belirlenmelidir.dozaj formu üzerine uygulanması ve ilave bir masraf gerektirmesine rağmen.

Örneğin. inert boncuklar -nonpareils-. Film kaplama için selüloz türevleri (HPMC. EC.Film kaplama iĢlemi uygun bir çekirdek üzerinde ince bir polimer bazlı tabakanın oluĢturulmasıdır. HPMC-P. Film kaplamanın sağladığı baĢlıca avantajlar Ģunlardır: • Uygulanan kaplama miktarında azalma. • ÇeĢitli farmasötik formlara (tabletler. depo. süt görünümündeki hazır dispersiyonlar (lateksler ve psödolateksler) veya sonradan suda disperse edilebilecek mikronize toz halinde bulunurlar. Plastizerler: Kaplamanın esnekliğini artırmak. çözücüler ve renk verici maddelerdir. Farmasötik ürünlerin film kaplanması etkin madde Ģahmına etkileri yönünden iki gruba ayrılmaktadır: 1-Fonksiyonel film kaplama: Etkin madde Ģahmını modifıye etmek amacıyla uygulanan kaplamalardır.) kullanılmaktadır. kapsüller. • Daha hızlı iĢlem. yutmayı kolaylaĢtırmak. PVAP. Eudragit L ve S vb. HPC. plastizerler.sistemler ve ozmotik kontrollü sistemler) gibi. tadı maskelemek veya stabiliteyi artırmak amacıyla uygulanan kaplamalardır. • Otomasyonun da sağlandığı daha basit iĢlem. viml polimerler (PVP) ve akrilik polimerler (Eudragit E ve NE vb. MC. Kontrollü salım için akrilik polimerler (Eudragit RS ve RL gibi) ve EC kullanılabilir. • ĠĢlem etkinliği ve verim artıĢı. Film kaplama formülasyonlarının baĢlıca bileĢenleri polimerler. OluĢan film kaplamanın kalınlığı 20-200 um'dir. HPMCAS. CAT. kontrollü salım sağlayan kaplamalar (membran-. 2-Fonksivonel olmayan film kaplama: Ürünün görünümünü düzeltmek. granüller. Polimerler: Çözünürlüklerine bağlı olarak suda veya organik çözücülerdeki %10-15 konsantrasyonda çözeltileri kullanılır.) kullanılabilir. Polimerle geçimli olmaları ve uçucu . Enterik kaplama için yukarıdaki polimerlerin asit esterleri (CAP. • Kaplama materyalleri ve sistemlerinin çeĢitliliğinin sonucu olarak formülasyonların optimizasyonunda artan esneklik. Daha yeni bir yaklaĢım ise 218 organik çözücülerin çevre ve insan sağlığı açısından yan etkilerini gidermek üzere suda çözünmeyen polimerlerin su bazlı dispersiyonlarınm kullanımıdır. filmin kırılma riskini azaltmak ve filmin çekirdeğe adhezyonunu artırmak için kullanılırlar. Bu dispersiyonlar %20-30 konsantrasyonda polimer içerirler ve 1-1000 nm arasında partikül çapına sahip yarı kolloidal özelliktedirler. enterik kaplamalar. Na-CMC). etkin madde kristalleri. tozlar gibi) uygulanabilirlik.

'» m *V V . ketonlar.1). alkoller. Wurster kolonu) • Yandan püskürtmeli sistem (tangential spray. PEG'ler. rotor processor) Bu sistemlerin seçimi. klorlu hidrokarbonlar ve sudur. AkıĢkan yatak (fluidized-bed) yöntemi. Film kaplama formülasyonları püskürtme-atomizasyon teknikleri ile uygulanmaktadır. BaĢlangıçta klasik kaplama kazanları kullanılmıĢ ancak kurutma koĢullarının yetersizliği. Çözücüler: Film kaplamada kullanılan çözücüler. Glatt Pan. I&i A-Ustten püskül sistem 4 \ I. triasetin. uygulanacak kaplamanın istenen fonksiyonu ve yapısına bağlıdır. Renk verici maddeler olarak suda çözünen boyalardan çok pigmentler ve özellikle laklar tercih edilir. Polimerler ve çözücüler arasında iyi bir etkileĢim. bu eksiklikleri elimine etmek üzere modifıye edilmiĢ kaplama kazanlarının tasarımına ve kullanımına neden olmuĢtur (Pellegrini Pan. Accela-Cota gibi). film kaplamanın oluĢumu ve mekanik özellikleri açısından gerekmektedir. Plastizerlere gliserin. önceleri toz/granüllerin hızlı kurutulması için geliĢtirilmiĢ ve kullanılmıĢ bir sistem olmasına rağmen son 20 yıldır özellikle Wurster iĢlemi. Çözücüler polimerlerin çekirdeğe uygulanmasında yardımcı maddelerdir. dietilftalat ve asetillenmiĢ monogliseridler örnek olarak verilebilir. propilen glikol.özellikte olmamaları gerekmektedir. tabletlerin yanısıra partiküler materyallerin de kaplanması için yaygın Ģekilde kullanılmaktadır (ġekil 25. Bu yöntemde kullanılan üç temel sistem Ģunlardır: 219 • Üstten püskütmeli sistem (top spray granulator) • Alttan püskürtmeli sistem (bottom spray. özellikle organik çözücüler kullanıldığında tam olarak kapalı sistemlerin gerekmesi ve çekirdeklerin karıĢtırılmasında yetersizlik gibi faktörler.

TiO2. pg. Son yıllardaki 220 modernizasyon ve otomatizasyona rağmen bu iĢlem bilimden çok bir sanat olarak düĢünülmektedir. D. kütle veren ve kaplamanın bütünlüğünü sağlayan dolgu maddeleridir (CaCO3.2. laktoz-sukroz karıĢımı ve insülin yükü diğer Ģekerlere göre daha az olan maltitol. (ed. glukoz.). • kaplama formülasyonunun çekirdekler üzerine porsiyonlar halinde uygulanması. sorbitol ve ksilitol gibi Ģeker alkolleridir. selüloz eterleri. kuru. KaplanmıĢ çekirdekler arasında sürtünmeyi azaltmak ve kurutma fazında toz oluĢumunu önlemek üzere talk gibi lubrikantlar kullanılır.B-Alttan püskürtmeli sistem püskürtmeü (VVurster kolonu) ir JkĠġekil 25. Renk. PVP. • tabakanın kristalizasyonu için kurutma. Baltimore]. sukroz'dur. ĠĢlem sonunda yapıĢkan olmayan.2H2O. Diğer materyaller. Kaplama iĢlemi. Bununla birlikte Ġyi Ġmalat Uygulamaları (Good Manufacturing Practice . talk. . karboksimetil niĢasta. • uygulanan porsiyonun homojen dağılımı için çekirdekler hareket halinde iken bir süre beklenmesi. Remington. ıslatıcı ve dispersiyon ajanı olarak da yüzey aktif maddeler kaplama formülasyonuna girebilir. Lippincott Williams & JVilkins. PVA. jelatin. iĢlem basamaklarının tekrarlamalı bir uygulaması Ģeklindedir. niĢasta. ĠĢlem basamakları ve uygulanan formülasyonlarm çeĢitliliği açısından tam olarak otomasyona geçiĢi güçleĢtiren kompleks bir uygulama söz konusudur. Kaplama süspansiyonunun sedimantasyonunu önlemek üzere kıvam verici maddeler. tat ve koku verici maddeler. Diğer materyaller kaplamanın elastikiyeti ve direncini artıran bağlayıcılar (akasya zamkı.894-902. AkıĢkan yatak yöntemi ile film kaplamada uygulanan 3 temel iĢlemin Ģematik gösterimi [Limmer. 2000. 20th Ed. izomalt..GMP) gereksinimlerine uygun.1.The Science and Practice of Pharmacy. Tabakalar oluĢturulurken uygulanan iĢlem. Tabletlerin Ģeker kaplanması draje imalatı ġeker kaplama iĢlemi kaynağını Ģekercilik endüstrisinden alan ve halen uygulanmakta olan belki de en eski farmasötik iĢlemdir. 25. CaSO4. Ca-laktat. Na-aljinat gibi). kalite ve performans açısından tekrarlanabilirliği yüksek bir iĢlem olarak halen uygulanmaktadır.5H2O gibi). düzgün ve yüksek kalitede kaplamalar sağlaması nedeniyle kullanılan baĢlıca Ģeker kaplama materyali. ürünün kullanılabilirliğini artırmak üzere kullanılan diğer yardımcı maddelerdir.2H2O. CaHPO4.

0 g ġeker 50. Uygulama: 1.0 mi 20 mi hazırlayınız. Alt kaplama Alt kaplama çözeltisi Jelatin 2. Çözeltinin homojen bir Ģekilde dağılmasına dikkat edilir. bunlar sıcak Ģeker çözeltisi içine ilave edilir. dönen tabletler üzerine 3 kere koruyucu kaplama çözeltisi püskürtülür. Tabletler birbirine yapıĢırsa. Tabletlerin kuruması için uygulamalar arasında 5-10 dakika beklenir. 60 g tablet tartılır ve kazana konulur. Propilen glikol ilave edilip karıĢtırılır ve alkol ile 100 ml'ye tamamlanır.0 g Arap zamkı 5. Soğuk suyun V^'ünde jelatin ve '/i'ünde de arap zamkı ĢiĢirilir. 2.0 g 40 g hazırlayınız.0 g Distile su y.0 g 3. Hazırlama: ġeker gerekli suyun yarısında çözülür.1.Ģeklindedir.m. . Her uygulamada yaklaĢık 1 mi olmak üzere. 1.m 100. Hazırlama: CAP metilen klorürde çözülür. bunu önleyecek miktarda talk serpilir. Uygulama sırasında sıcaklık 30°C'de tutulur. 2. Koruyucu kaplama Selüloz asetat ftalat (CAP) Propilen glikol Metilen klorür Alkol y. KarıĢtırma sırasında hava kabarcıkları 10. Bir Ģeker kaplama iĢlemi beĢ tabakanın sıra ile oluĢumunu içerir: 1-Koruyucu kaplama (sealing): Çekirdeklerin sulu kaplama formülasyonları ile temasta fiziksel ve kimyasal stabilitelerini sağlamak ve bazı çekirdek 221 ÇalıĢma 25.0 mi 100.0 g 48. kazan döndürülerek 30°C'ye kadar ısıtılır.

sorbitol ve ksilitol gibi Ģeker alkolleridir.2H2O. talk. Bununla birlikte Ġyi Ġmalat Uygulamaları (Good Manufacturing Practice . izomalt. CaHPO4. ġellak. Bir Ģeker kaplama iĢlemi beĢ tabakanın sıra ile oluĢumunu içerir: 1-Koruyucu kaplama (sealing): Çekirdeklerin sulu kaplama formülasyonları ile temasta fiziksel ve kimyasal stabilitelerini sağlamak ve bazı çekirdek 221 bileĢenlerinin kaplama ile etkileĢimini önlemek için polimer bazlı maddelerin dökme veya püskürtme Ģeklinde birkaç kez uygulanmasıdır. Tabakalar oluĢturulurken uygulanan iĢlem. kütle veren ve kaplamanın bütünlüğünü sağlayan dolgu maddeleridir (CaCO3. kuru. PVAP ve CAP gibi polimerlerin organik çözücülerdeki % 15-30 a/h konsantrasyondaki çözeltileri bu amaçla kullanılmaktadır. 224 modernizasyon ve otomatizasyona rağmen bu iĢlem bilimden çok bir sanat olarak düĢünülmektedir. HPMC. su banyosu üzerinde üstü saat camı ile kapatılarak 50°C civarında bekletilir. selüloz eterleri. sukroz'dur. kalite ve performans açısından tekrarlanabilirliği yüksek bir iĢlem olarak halen uygulanmaktadır. karboksimetil niĢasta. • uygulanan porsiyonun homojen dağılımı için çekirdekler hareket halinde iken bir süre beklenmesi. KarıĢım su ile istenen ağırlığa tamamlanır.5H2O gibi). niĢasta. TiO2. Na-aljinat gibi). düzgün ve yüksek kalitede kaplamalar sağlaması nedeniyle kullanılan baĢlıca Ģeker kaplama materyali. ıslatıcı ve dispersiyon ajanı olarak da yüzey aktif maddeler kaplama formülasyonuna girebilir. PVP. • tabakanın kristalizasyonu için kurutma.oluĢmamasına dikkat edilmelidir. Diğer materyaller kaplamanın elastikiyeti ve direncini artıran bağlayıcılar (akasya zamkı.2H2O. tat ve koku verici maddeler. zein. ĠĢlem sonunda yapıĢkan olmayan. glukoz. . ĠĢlem basamakları ve uygulanan formülasyonların çeĢitliliği açısından tam olarak otomasyona geçiĢi güçleĢtiren kompleks bir uygulama söz konusudur. laktoz-sukroz karıĢımı ve insülin yükü diğer Ģekerlere göre daha az olan maltitol. Renk. iĢlem basamaklarının tekrarlamalı bir uygulaması Ģeklindedir. Kaplama süspansiyonunun sedimantasyonunu önlemek üzere kıvam verici maddeler. PVP. Bu çözelti. Diğer materyaller. Ca-laktat. KaplanmıĢ çekirdekler arasında sürtünmeyi azaltmak ve kurutma fazında toz oluĢumunu önlemek üzere talk gibi lubrikantlar kullanılır. jelatin. • kaplama formülasyonunun çekirdekler üzerine porsiyonlar halinde uygulanması. CaSO4. PVA. Ģeklindedir.GMP) gereksinimlerine uygun. Kaplama iĢlemi. ürünün kullanılabilirliğini artırmak üzere kullanılan diğer yardımcı maddelerdir.

1986. aĢamalardaki formülasyonların tek bir formülasyon halinde birleĢtirilerek uygulanması da söz konusu olabilir. Buna "tektür (uniform) kaplama" adı verilir. 3 ve 4. BaĢlangıçta kısa olan kurutma periyotlarının. 5. 25. özellikle iĢlemin sonuna doğru daha uzun süreli olmasını gerektirir. Kütle homojenliği (EP5). 3-Düzeltici kaplama (smoothing): Alt kaplama esnasında oluĢan tablet yüzeyi pürüzlülüğünü örtmek için. Alt kaplama iĢlemi. Ģurup çözeltisi içinde CaCO3. görünüĢ. Tipik olarak böyle bir kaplama kazanında. 2. kaplamanın plastik özelliğini etkileyen kritik bir parametredir. 3. L. Philadelphia]. 222 HAVA GRĠSĠ HAVA ÇIKISI TABLET YATAĞI ġekil 25. 2.2-Alt kaplama (subcoating'): Tablet kenarlarının yuvarlanmasını sağlamakta ve tablet ağırlığının %50-100 oranında artıĢına neden olmaktadır. niĢasta ve talk gibi dolgu maddelerini içeren bir süspansiyon halinde uygulanmaktadır. 3rd Ed. Ġyi bir renk temeli için bu süspansiyona az miktarda renk maddesi de ilave edilebilir. KaplanmıĢ Dozaj Formlarının Kontrolleri 1. kaplama kazanları veya kanvas kaplı cilalama kazanlarında Ģeker kaplı tabletlere toz edilmiĢ mumların (karnauba mumu. The Theory and Practice of Industrial Pharmacy. 4-Renk kaplama (color coating): Renk verici maddelerin Ģurup çözeltisi içindeki karıĢımları uygulanır. balmumu gibi) veya bu mumların organik çözücülerdeki ılık çözeltilerinin uygulanmasıdır. 4.. Bu kazanların modifikasyonu ile pek çok kaplama ekipmanı oluĢturulmuĢtur. bağlayıcı çözelti ve tozlama karıĢımının sırayla uygulanması ve kurutulması Ģeklinde iĢlem basamaklarının tablet kenarları yuvarlanmcaya ve istenen kalınlığa ulaĢılıncaya kadar tekrarlanmasıdır. Dağılma testi (EP5).. Lea Febiger. Klasik bir kaplama kazanının görünüĢü [Lachman. ġekil 25. Çözünme testi (EP5). 5-Parlatma-cilalama (polishing"): Parlatma.2'de klasik bir kaplama kazanı görülmektedir.3. . pg.346-373.2. Ġçerik tekdüzeliği (EP5). tabletlerin kurutulması için gerekli havayı sağlamak. Kurutma hızı. et al. ġeker kaplama iĢlemi için kaplama kazanları kullanılır. nem ve tozları uzaklaĢtırmak için kullanılan sistemler bulunmaktadır. Renk.

Alt kaplama Alt kaplama çözeltisi Jelatin Arap zamkı 2.0 g 10. Mikrobiyal kalite tayini (EP5). Her uygulamada yaklaĢık 1 mi olmak üzere. dönen tabletler üzerine 3 kere koruyucu kaplama çözeltisi püskürtülür. Uygulama sırasında sıcaklık 30°C'de tutulur.0 g 5. Propilen glikol ilave edilip karıĢtırılır ve alkol ile 100 ml'ye tamamlanır. 11.0 mi 100. 60 g tablet tartılır ve kazana konulur. 9. 1.0 mi 20 mi hazırlayınız. 8. 2. 2. pH'ya bağımlı çözünme davranıĢı. Uygulama: 1.0 g 48. Hazırlama: CAP metilen klorürde çözülür. Koruyucu kaplama Selüloz asetat ftalat (CAP) Propilen glikol Metilen klorür Alkol y. Kaplamanın ĢiĢme derecesinin tayini. Çözücü artıklarının tayini.0 g 3. Tabletler birbirine yapıĢırsa. . kazan döndürülerek 30°C'ye kadar ısıtılır. Çözeltinin homojen bir Ģekilde dağılmasına dikkat edilir. 10.6.1.m. Film adhezyonunun tayini. Tabletlerin kuruması için uygulamalar arasında 5-10 dakika beklenir. 223 ÇalıĢma 25. Film kaplı dozaj formlarında uygulanabilecek ilave testlerden bazıları Ģunlardır: 7. bunu önleyecek miktarda talk serpilir. Yüzey görünümünün incelenmesi.

Gerekirse kurutma iĢlemi 40°C'de kurutma dolabında yapılabilir. Isı ve hava uygulanmaksızın dönmekte olan kazan içindeki koruyucu kaplama uygulanmıĢ tabletlere 1.0 g Talk 61. Son kaplama uygulamasından sonra kazan içine tabletler kuruyuncaya kadar hava verilir (30 .40°C). su banyosu üzerinde üstü saat camı ile kapatılarak 50°C civarında bekletilir. 224 Alt kaplamanın tozlama karıĢımı Titanyum dıoksit ı. Hazırlama: 100. Her uygulama arasında yeterli kuruma sağlanması için en az 5 dakika süre bırakılır. Uygulama: 1. KarıĢtırma sırasında hava kabarcıkları oluĢmamasına dikkat edilmelidir. 2. Daha sonraki uygulamalarda her seferinde 1 mi olmak üzere toplam 10 kaplama uygulanır. . Hazırlama: Tozlar karıĢtırılır ve ince bir elekten elenir. Soğuk suyun Vi'ünde jelatin ve %'ünde de arap zamkı ĢiĢirilir.m 40 g hazırlayınız. tabletlerin serbestçe dönüĢünü sağlayacak ve yapıĢmayı önleyecek miktarda tozlama karıĢımı serpilir. Bu çözelti. 3. KarıĢım su ile istenen ağırlığa tamamlanır. bunlar sıcak Ģeker çözeltisi içine ilave edilir.0 g 17.ġeker Dıstile su y.5 mi ılık alt kaplama çözeltisi homojen olarak ilave edilir.0 g ġeker gerekli suyun yarısında çözülür.o g ġeker (toz edilmiĢ) 38.0 g 73.0 g 50 g hazırlayınız. Tabletler arasında yapıĢma görülürse.0 g 1/10 oranında hazırlayınız. Düzeltici kaplama Kalsiyum karbonat Mısır niĢastası ġurup (%50 a/a Ģeker) Hazırlama: 10.0 g 50.

kitozan. polietilen glikol (PEG). analjezik. partikül büyüklüğü yaklaĢık olarak 5-500 u. pestisitler. v. Bu dispersiyon daha hızlı kuruduğundan. ġurup azar azar ilave edilir ve tozlar bu Ģurup içinde homojen olarak disperse edilir. antihistaminik. gaz. • • • • • • • • Sıvıların kolay taĢınmasını sağlamak için katı hale getirmek Uçucu maddelerin buharlaĢma kaybını önlemek Ġstenmeyen tat ve kokuyu gizlemek Geçimsizliği gidermek Atmosfer koĢullarından korumak Stabiliteyi arttırmak Etki süresini uzatmak Kontrollü salım yapan sistemler hazırlamaktır. selüloz ve türevleri.. sentetik polimerlere örnek olarak da akrilik polimerler. vitamin. BaĢlamadan önce kazan cidarına yapıĢmıĢ olan tozlar temizlenir. mürekkep v. Çeper maddeleri doğal ve sentetik. Çekirdek maddeler katı. hızlı ve tektür olarak 225 26. Mikrokapsülleme ise. sıvı. niĢasta. Ģellak v. Kullanılan doğal polimerlere örnek olarak ağar.m arasında olan dozaj Ģeklidir. hormon ve enzimler gibi farklı farmakolojik gruplara ait etkin maddeler ile bakteriler. alifatik poliesterler. antikanserojen. 26. dekstran. esanslar. bir çekirdeğin çeperle kaplanması sonucu oluĢan. Uygulama: 1. silikonlar. Antibiyotik. peptit-protein.b verilebilir. polivinil pirolidon (PVP). poliortoesterler. MĠKROKAPSÜLLER Mikrokapsül. katı. zein. aljinat. Mikrokapsüllemenin amacı ve nedenleri.b de mikrokapsüllenebilmektedir. boyalar. jelatin. Alt kaplaması yapılmıĢ düzgün görünümde olmayan tabletler kazana konur. Genel olarak etkin madde "çekirdek". albumin. sıvı veya gaz formundaki maddelerin inert polimerik bir madde ile bir film Ģeklinde kaplanması iĢlemidir. hidrofılik ve hidrofobik özellikteki polimerler arasından seçilmektedir. arabistan zamkı. polistiren.Kalsiyum karbonat ve mısır niĢastası havanda karıĢtırılır.Yeterli miktarda (15-25 damla) kaplama süspansiyonu tabletler üzerine uygulanır.b. 2. poliüretanlar. polivinil alkol (PVA). kollajen. kaplama maddesi de "çeper" adını alır. Kazan döndürülür ve tabletlerin sıcaklığı yaklaĢık 50°C'ye getirilir. Mikrokapsül Hazırlama Yöntemleri . emülsiyon ve süspansiyon Ģeklinde olabilmektedir. antikorlar. pektin.1. OluĢan bu süspansiyon ısıtılmamalıdır.

Hazırlama: Kalsiyum karbonat ve mısır niĢastası havanda karıĢtırılır. Uygulama: Kimyasal yöntemler: Yüzeylerarası polimerizasyon In-situ polimerizasyon .Genel olarak üç sınıf altında incelenmektedir. Isı ve hava uygulanmaksızın dönmekte olan kazan içindeki koruyucu kaplama uygulanmıĢ tabletlere 1. 2. Daha sonraki uygulamalarda her seferinde 1 mi olmak üzere toplam 10 kaplama uygulanır.5 mi ılık alt kaplama çözeltisi homojen olarak ilave edilir. Hazırlama: Tozlar karıĢtırılır ve ince bir elekten elenir.0 g Mısır niĢastası 17.o g ġeker (toz edilmiĢ) 38.0 g Talk 61. Gerekirse kurutma iĢlemi 40°C'de kurutma dolabında yapılabilir.0 g ġurup (%50 a/a Ģeker) 73. Uygulama: 1. Düzeltici kaplama Kalsiyum karbonat 10.0 g 50 g hazırlayınız. tabletlerin serbestçe dönüĢünü sağlayacak ve yapıĢmayı önleyecek miktarda tozlama karıĢımı serpilir.0 g 1/10 oranında hazırlayınız. 228 Alt kaplamanın tozlama karıĢımı Titanyum dioksit ı. 3. 2.40°C). Son kaplama uygulamasından sonra kazan içine tabletler kuruyuncaya kadar hava verilir (30 . Tabletler arasında yapıĢma görülürse. OluĢan bu süspansiyon ısıtılmamalıdır. Her uygulama arasında yeterli kuruma sağlanması için en az 5 dakika süre bırakılır. ġurup azar azar ilave edilir ve tozlar bu Ģurup içinde homojen olarak disperse edilir. • 1.

Son kaplamadan sonra kazan durdurulur ve birkaç dakikada bir aralıklı olarak çalıĢtırılır. . 3. Renk kaplama çözeltisi uygulanır. tabletlerin yüzeyi donuklaĢmadan ve tozlaĢmadan hemen önce uygulanır. Renk kaplama Renk verici madde ġeker (toz edilmiĢ) Distile su Hazırlama: Distile su içinde Ģeker ısıtılarak çözülür ve renk verici madde ilave edilir. Herbir kaplama. Bu Ģekilde 5 kaplama yapılır. Kazan döndürülür ve tabletler 50°C'ye kadar ısıtılır. 4.Yeterli miktarda (15-25 damla) kaplama süspansiyonu tabletler üzerine uygulanır. Toz edilmiĢ karnauba mumu veya balmumu ilave edilir. y. Tabletler kuruyup hafif tozlu bir yüzey görünümü gözlendiğinde tekrar dispersiyon uygulanır. (Ġyi bir renk temeli için renk maddesi düzeltici kaplama dispersiyonuna da ilave edilebilir). Uygun parlaklık elde edilinceye kadar iĢleme devam edilir. Alt kaplaması yapılmıĢ düzgün görünümde olmayan tabletler kazana konur. Tabletler kazan içinde bırakılır ve yavaĢ kurumaları için bir gece bekletilir.m. ' y. 2. Isı uygulamasına son verilir ve 3-4 kaplama daha uygulanır.0 mi 2. 5. standart ve bağıl sapmalarını bulunuz. Bu dispersiyon daha hızlı kuruduğundan. BaĢlamadan önce kazan cidarına yapıĢmıĢ olan tozlar temizlenir. Tabletlerin yüzeyi hafifçe matlaĢmaya / donuklaĢmaya baĢlamadan önce tekrar renk kaplama uygulanır. Parlatma-cilalama BoyanmıĢ çekirdekler parlatma kazanına konup kazan çalıĢtırılır.m. 85. Toz karıĢımından ve herbir kaplama karıĢımından ne kadar kullandığınızı yazınız. Tartılan 10 tabletten. tabletlerin ortalama ağırlığını.0 g 100. Sorular: 1. 2. bu sıcaklıkta muhafaza edilir. Uygulama: 1. Bu Ģekilde tablet yüzeyleri düzgünleĢinceye kadar 5-15 kaplama yapılır. hızlı ve tektür olarak 225 dağılmasına dikkat edilmelidir. Kazan döndürülür ve tabletlerin sıcaklığı yaklaĢık 50°C'ye getirilir.1. 4.

partikül büyüklüğü yaklaĢık olarak 5-500 um arasında olan dozaj Ģeklidir. Antibiyotik. pestisitler. Kullanılan doğal polimerlere örnek olarak ağar. Çekirdek maddeler katı. ortalama ağırlığını. esanslar.. albumin. boyalar. jelatin. aljinat. niĢasta. vitamin. poliortoesterler. analjezik. antikanserojen. selüloz ve türevleri.1. poliüretanlar. standart ve bağıl sapmalarını bulunuz. mürekkep v. peptit-protein. hormon ve enzimler gibi farklı farmakolojik gruplara ait etkin maddeler ile bakteriler. Çeper maddeleri doğal ve sentetik. katı. • • • • • • • • Sıvıların kolay taĢınmasını sağlamak için katı hale getirmek Uçucu maddelerin buharlaĢma kaybını önlemek Ġstenmeyen tat ve kokuyu gizlemek Geçimsizliği gidermek Atmosfer koĢullarından korumak Stabiliteyi arttırmak Etki süresini uzatmak Kontrollü salım yapan sistemler hazırlamaktır. Mikrokapsül Hazırlama Yöntemleri . dekstran. 226 4. polietilen glikol (PEG). 5. pektin.b. sıvı. emülsiyon ve süspansiyon Ģeklinde olabilmektedir. 227 26.b de mikrokapsüllenebilmektedir. Hazırladığınız drajelerden 10 adedini tartınız. Mikrokapsüllemenin amacı ve nedenleri. Çekirdeklerin ve kaplamanın ortalama ağırlığını ve bunların tamamlanmıĢ drajelerin yüzde kaçı olduğunu hesaplayınız. antihistaminik. Ģellak v. sentetik polimerlere örnek olarak da akrilik polimerler. hidrofılik ve hidrofobik özellikteki polimerler arasından seçilmektedir. 26.b verilebilir. polivinil alkol (PVA). arabistan zamkı. zein. MĠKROKAPSÜLLER Mikrokapsül. polivinil pirolidon (PVP).3. alifatik poliesterler. Mikrokapsülleme ise. Genel olarak etkin madde "çekirdek". gaz. kitozan. silikonlar. v. antikorlar. kollajen. Draje hazırlama esnasında dikkatinizi çeken durum ve önerileriniz varsa yazınız. bir çekirdeğin çeperle kaplanması sonucu oluĢan. sıvı veya gaz formundaki maddelerin inert polimerik bir madde ile bir film Ģeklinde kaplanması iĢlemidir. polistiren. kaplama maddesi de "çeper" adını alır.

geçimli olmayan baĢka bir polimerin eklenmesi ya da polimer-polimer etkileĢimi sonucu oluĢmaktadır. 3.1. • • 2. 228 3. sulu ve organik çözücüden faz ayrımı olmak üzere iki grup altında incelenmektedir. 2.Genel olarak üç sınıf altında incelenmektedir. Sulu çözücüden faz ayrımı yöntemi: Bu yöntem suda çözünmeyen katı ve sıvı özellikteki maddelerin kaplanmasında kullanılır. sıcaklık değiĢmesi. • 1. . non-solvent ya da tuz eklenmesi. Sulu çözücüden faz ayrımı Basit koaservasyon Kompleks koaservasyon Organik çözücüden faz ayrımı Kompleks emülsiyon yöntemi Eriyebilir dispersiyon ve soğutma Kimyasal yöntemler: Yüzeylerarası polimerizasyon In-situ polimerizasyon • Mekanik yöntemler: 1. Bu yöntem basit ve kompleks koaservasyon adı altında iki alt bölüme ayrılmaktadır. 3. Bu yöntem. Burada çeper maddesi suda çözülür ya da dağıtılır ve hidrofobik çekirdek maddesi bu çözeltide dispers edilir. Delik yöntemi ■ Fizikokimyasal yöntemler: 1. Faz ayrımı (Koaservasyon) yöntemi Koaservasyon. 4. Wurster yöntemi Püskürterek kurutma Vakumda kaplama Elektrostatik aerosol yöntemi 26. 2. 4.1.

(4) Kaplama sertleĢtirilir (O). (3) Kaplayıcı madde. çözücü (alkol) ve tuz uygun oranlarda seçildiğinde. biri kolloid damlacıkları açısından yoğun. çekirdek maddesi ise hidrofılik özelliktedir. Bu etkileĢme pH ve sıcaklık değiĢmesiyle olmaktadır.. Nötral pH' daki jelatin ve arabistan zamkının birlikte kullanımı bu yönteme iyi bir örnektir. . ooo oo oo • o» o. Suda çözünen sıvı veya katı özellikteki maddeler organik çözücüde çözünmüĢ çeper maddesiyle. Mikrokapsüllerde Yapılan Kontroller 26. (2) Çözeltiye koservasyonu sağlayacak faz ilave edilerek kaplayıcı maddenin (•) ortamdaki çözünürlüğü azaltılır böylece kaplayıcı madde ayrı bir faz halinde ayrılır. Basit koesarvasyonla mikrokapsül oluĢumunun Ģematik gösterimi (1) Çekirdek maddesi ( o) polimer çözeltisinde disperse edilir. non-solvent özellikteki ikinci bir polimerin eklenmesiyle oluĢan faz ayrımı sonucu kaplanır. diğeri ise seyreltik iki fazın oluĢumuna neden olur (ġekil 1). Organik çözücüden faz ayrımı yöntemi: Bu yöntemde çeper maddesi hidrofobik. Mikroskobik çalıĢmalar: Mikrokapsüllerin yüzey özelliklerini tayin etmek için optik mikroskop ve taramalı elektron mikroskopu (SEM) kullanılmaktadır. 26.1. b) Kompleks Koaservasyon: Bu yöntem karĢıt yüklü polielektrolitlerin birbirleriyle etkileĢmesiyle.1. kaplama oluĢturacak Ģekilde çekirdek maddesi üzerinde toplanır (®). çözünürlüğün azalarak kompleks oluĢumunu sağlaması ve faz ayrıĢması meydana gelmesi Ģeklinde açıklanmaktadır. ĠĢlem temel olarak 4 adımda geliĢir. oo o& «o» o. herhangi bir sulu polimer çözeltisi basit koaservasyona uğrar. Eklenen maddeler.2. 229 oo ooo ooo (1) (2) ®©® ©© (3) (4) ġekil 26. pH.a) Basit Koaservasyon: Sıcaklık. o.2.

26. 26. Mikrokapsüllerden etkin madde salımı Mikrokapsüllerden etkin maddenin salımı kullanılan polimer konsantrasyonuna. I. Mikrokapsül içeriği miktar tayini: Çekirdek materyal ve kaplayıcı polimerin çözünürlüğüne dayanan iki ana yöntem kullanılarak içerik miktar tayini yapılmaktadır.3. çözünme ile de yavaĢ olarak parçalanmaktadır.2.2. kimyasal etkilerle hızlı olarak.2.5. Kapsül çeperi termal.1.4. Sadece çekirdek materyalin suda çözündüğü durumlarda ise mikrokapsüllerin yüksek hızdaki parçalayıcılar/kanĢtıncılar veya ultrasonik banyo kullanılarak su içinde parçalanması sağlanmaktadır. Mikrokapsül çeper kalınlığı tayini ÇalıĢma 26. Etkin madde ve kaplayıcı polimer çözeltisi Parasetamol (250-354 um) 25 g Poliisobutilen 6g EudragıtRS 100 Kloroform 20 g hazırlayınız 231 II. bir organik çözücü içersinde 230 mikrokapsüller çözülmekte ve etkin madde uygun analitik yöntem kullanılarak tayin edilmektedir. Verimin hesaplanması: % ürün verimi: [Elde edilen toplam mikrokapsül miktarı (mg) / Formüldeki toplam katı madde miktarı (mg)] x 100 Etkin madde yükleme kapasitesinin hesaplanması: % Etkin madde yükleme kapasitesi: [Mikrokapsüle yüklenmiĢ olan (ölçülen) etkin madde miktarı(mg) / Formülde yer alan (teorik) etkin madde miktan(mg)] xl00 26. aĢınma. Mikromeritik özelliklerinin incelenmesi Çekirdek maddenin partikül büyüklüğü oluĢan mikrokapsüllerin özelliklerine etki ettiği için çekirdek maddenin ve oluĢan mikrokapsüllerin partikül dağılımı analizi optik mikroskop veya Coulter counter gibi metodlar kullanılarak yapılmaktadır.26. Parçalanan mikrokapsüllerden açığa çıkan etkin madde miktarı uygun yöntemler kullanılarak tayin edilmektedir.2. Non-solvent çözeltisi Poliisobutilen 6g y. mekanik. mikrokapsül boyutuna ve çeper kalınlığına bağlı olarak değiĢmektedir.2.m. Eğer her iki materyal de lıpofilik çözücülerde çözünüyor ise. 8g 100 g .

9 g damlayacak Ģekilde. Üzerine partikül büyüklüğü önceden ayarlanmıĢ parasetamol (250-354 (im ) ilave edilir. 7 saat boyunca belli zaman aralıklarında alman örnekler içersindeki parasetamol içeriği.m.8 fosfat tamponu içersinde sürekli akıĢ yöntemi kullanılarak yapılmaktadır.9 g/dakika Damlatma 3.Siklohekzan 60 g hazırlayınız Hazırlama: y. 100 g 25 °C'ye ayarlanmıĢ termostattı su banyosu içerisinde yer alan üç boyunlu bir balona (250 mi) 1.2 g Kloroform y.6 g PIB olan 60 g siklohekzan çözeltisi ilave edilir. Mikrokapsül yüzeyinde kalabilecek PIB kalıntısını ve boĢ polimer artıklarını ayırmak için mikrokapsüller 2 kere 100'er ml'lik porsiyonlar halindeki siklohekzan ile yıkanır.5 nm dalga boyunda spektrofotometrik olarak tayin edilmektedir. metanol içersinde 246 nm dalga boyunda spektrofotometrik olarak yapılmaktadır. Balondaki içerik bir magnetik karıĢtırıcı ile sürekli karıĢtırılırken (300 rpm) içerisine bir damlatma hunisi yardımıyla dakikada 0. 240.20 g Çözelti Parasetamol 5 g r Çözelti içinde disperse edilir KarıĢtırma (300 rpm.6 g Poliisobutilen 1. Yapılan kontroller: Miktar tayini: Parasetamolün miktar tayini. içerisinde 3.6 g PIB içeren 60 g siklohekzan çözeltisi Mikrokapsül Siklohekzan 100 mi 2 kere yıkama r .m.6 g Eudragit RS içeren 20 mi kloroform çözeltisi konulur. Son olarak mikrokapsüllere 50 mi siklohekzan ilave edip vakumla filtre edilir. Elde edilen mikrokapsüller oda sıcaklığında kurutulur. Ġlave iĢlemi bittikten bir süre sonra mikrokapsül oluĢumu tamamlanır. 25 °C) 0.2 g poliisobutilen (PIB) ve 1. Çözünme hızı tayini: Çözünme hızı pH 5. 232 EudragitRS 100 1.

in vitro ve in vivo koĢullarda oldukça dayanıklı olması. Mikrokapsül hazırlama akıĢ Ģeması 233 Sorular: 1 . düĢük dozda etkin madde kullanımına olanak sağlaması. 3.2. mikropellet. Mikroküreleri. poliakrilamidler ve silikonlar gibi sentetik yapılı polimerler yaygın olarak kullanılmaktadır. etkin maddenin yapı ve akti vitesinin olumsuz yönde değiĢtirmemesi. etkin maddeyi kontrollü Ģekilde salması. mikrokapsül gibi ilaç taĢıyıcı mikropartiküler sistemlerden ayıran en önemli fark mikrokürelerde etkin maddenin taĢıyıcı matriks içerisinde çözünmüĢ veya dağılmıĢ halde bulunmasıdır. etkin maddeyi hedef organ. Mikrokürelerin hazırlanmasında lipitler. Mikrokürelerden beklenen baĢlıca özellikler. 234 27. poliesterler. proteinler ve karbonhidratlar gibi doğal polimerler veya selüloz türevleri.MikrokapsüUeri hangi yöntemle hazırladınız? Neden? 2. 2 saat Kurutma ġekil 26. 4. aminopolisakkaritler. çapları birkaç mikrometreden birkaç yüz mikrometreye kadar değiĢebilen monolitik yapıda katı küresel partiküler sekideki mikrotaĢıyıcılardır.Hazırladığınız mikrokapsüUeri optik mikroskop altında inceleyerek sonuç hakkında yorumlarınızı yapınız. doku ve hücreye taĢıması. Mikrokürelerin hazırlanmasında kullanılan yöntemler Ģöyle sıralanabilir. düĢük doza bağlı olarak toksisitesinin azalması ve biyolojik sistemle uyumlu olmasıdır. .Mikrokapsüllerdeki etkin madde miktarını tayin ediniz ve sonuçları kaydediniz.Siklohekzan 50 mi Vakumla filtrasyon Oda sıcaklığı. içlerinde etkin maddenin moleküler düzeyde ya da makroskopik partiküller halinde disperse edildiği. Mikroküre sistemleri bu yapıları nedeniyle matriks ilaç dağıtım sistemlerine örnektir. MikrokapsüUerde ürün verimini etkileyen faktörler nelerdir? Sizin bulduğunuz ürün verimi ve etkin madde yükleme verimi sonuçlarını yorumlayınız. • Emülsiyon oluĢturma yöntemleri. MĠKROKÜRELER Mikroküreler. hedefe ulaĢana dek etkin madde sızıntısı olmaması.

• • • • • 235 Mikrokürelerin tanımlanmasında ve kullanımında. biyolojik uyum ve toksisite.5 g Potasyum klorür 2. ortopedik uygulamalar. Polimer ve etkin maddenin ortak çözücüsü olan bir çözücüde çözün. KarıĢım 25°C'lik su banyosunda 10 dakika (150-350 rpm) karıĢtırılır ve 25°Ç'deki 100 mi sıvı parafin içine boĢaltılır. s/y/s çoklu emülsiyonu) Çözücü ekstraksiyon yöntemi.0 g Alüminyum stearat 1. kompleks koeservasyon) Püskürterek kurutma. Ardından bu çözeltide alüminyum stearat ve potasyum klorür disperse edilir. büyüklük ve yüzey özellikleri. süspansiyon polimerizasyonu) Koeservasyon yöntemleri (Basit koeservasyon. etkin maddenin salımı. ÇalıĢma 27.1. • Partikül iriliği ve dağılımı: Bu amaçla elek analizi veya mikroskop yöntemi uygulanabilir.Hekzan 50 mi Hazırlama: 200 ml'lik bir beherde etilselüloz 100 mi asetonda tamamen çözülür. antikanserojen ilaçlar. yüklenen etkin madde miktarı. beyine implantasyon. desolvasyon. .1. etkin maddenin maksimum absorbans verdiği dalga boyunda UV spektrofotmetrede absorbansını ölçerek etkin maddeye ait kalibrasyon denklemi yardımıyla etkin madde miktarını hesaplayın. Püskürterek dondurma. y/y emülsiyonu. saklama ve sterilizasyon kriterleri incelenir ve esas alınır. 27. Mikrokürelerin klinik uygulamalarında uygulama alanları. lokal anestezikler. Mikroküreler tamamen çözündükten sonra süzün ve balonjojede belirli hacme çözücü ile tamamlayın. kimyasal çapraz bağlanma) Polimerizasyon yöntemleri (Emülsiyon polimerizasyonu. Etilselüloz 2. kemoembolizasyon. doku.-Çözücü buharlaĢtırma yöntemi (y/s emülsiyonu.0 g Aseton 100 mi Sıvı parafin 100 mi n. Mikrokürelerde Yapılan Kontroller • Etkin madde miktar tayini: Formülden bir miktar hassas olarak tartın. peptid ve proteinlere bağlanma ve aĢılar olarak yoğunlaĢmıĢtır. ASTM standartlarına uygun ( DĠN 4188 ) mini elek takımı ile cihazı 100 ayarında 10 dakika Protein jelasyon yöntemi (Isı denatürasyonu. Çözeltinin. antienflamatuar ilaçlar. hücre veya organa hedefleme. Ardından n-hekzanla yıkanarak süzülür ve 40°C'de kurutulur. OluĢan emülsiyon 45°C'ye ısıtılarak ve sürekli karıĢtırılarak aseton uçurulur.

Yığın açısı: 10 cm üst çapı. Bu huninin içine 10 g mikropellet koyarak alttaki kağıda serbest akıĢını sağlayın. Etkin maddelerin mikrokürelerinin hazırlanmasının avantaj ve dezavantajları nelerdir? 3. tek veya çok tabakadan oluĢan. 237 28. kurumadan ve oluĢumları esnasında gözlemlediklerinizle arasındaki farkları belirtin. • AkıĢkanlık . ağırlığının hacmine bölünmesiyle yoğunluğunu hesaplayın. sadece çekirdekten oluĢan mikropelletlere de "non pareille" adı verilmektedir.4 1. Elde ettiğiniz kuru mikroküreleri mikroskopta inceleyerek. genellikle 0. • Çözünme hızı deneyi: Ġstenilen miktar etkin maddeyi içerecek Ģekilde hesaplayarak tarttığınız mikroküreleri 900 ml'lik çözünme ortamına koyarak palet ya da sepet yöntemi ile çözünme hızı deneyi uygulayın. Önceleri etkin madde dayanıklılığını arttırmak. Palet yöntemi uygulanıyorsa mikrokürelerin çözünme ortamı ile temas yüzeyini artırmak için ortama % 0. MIKROPELLETLER Mikropelletler. Mikromeritik bölümünde anlatıdığı Ģekilde yığın açısını belirleyin.1 . Bazen çap büyüklükleri 0.9 cm boyun geniĢliği ve 1 cm boyun uzunluğu olan bir cam huniyi. ilaç formlarının veya ara ürünlerin hacim / ağırlık oranlarını duyarlı olarak kontrol altında tutarak kesin doz ayarlaması yapabilmek ve formül yapısındaki maddelerin karĢılıklı etkileĢmelerini engellemek için tasarlanan bu oluĢumlar. Tespit edilen aralıklarla 5ml numune alarak (her defasında ortamdan alınan numune hacmi kadar taze çözelti çözünme ortamına ilave edin) belirlenen dalga boyunda spektrofotometrede absorbansı okuyarak kalibrasyon denkleminden etkin madde konsantrasyonunu hesaplayın. Ağırlığı bilinen toz kümesinin. daha sonra bu özelliklerinin yanısıra modifiye salım . Mikroküre üretimi amacıyla laboratuvarda uyguladığınız yöntem hangisidir? Bu amaçla kullanılabilecek diğer yöntemler hangilerdir? 2. ağız noktasından 10 cm yükseğe yerleĢtirin. 20 tapping yaparak hacmini ölçün. Etkin madde içermeyen. küre biçiminde yuvarlanmıĢ.0 mm arasında yer alabilmekte ve "mikrodraje" veya sadece "pellet" adıyla da isimlendirilebilmektedirler. Her elek üzerindeki fraksiyonu tartarak % olarak belirleyin ve grafiğini çizin. etkin maddenin kötü tat ve kokusunu ortadan kaldırmak.2.03 oranında Tween 60 ilave edilebilirsiniz. Uygulanabilecek Diğer Kontroller ĠĢlem etkinliği ġiĢme derecesi tayini Sorular: 1. 0. partiküler materyalin karıĢımlanna uygun akıĢ özellikleri kazandırmak.236 çalıĢtırın.5 mm arasındaki çaplarda partiküler ilaç formlarıdır.01-0. • Küme hacmi ve yoğunluğu ( mezürde): Mikrokürelerden 10 mi alın.

Bu ana üretim yöntemleri. • • • • Yüksek miktarda etkin madde oranına sahip olabilmesi. Püskürterek Ģekillendirme (Spray congealing veya spray drying) Amaca uygun draje kazanları. Formlarının düzgün .küresel Ģekilli ve yüzeylerinin olabildiğince pürüzsüz olması. seyrelticiler. bunların belli baĢlı olanları kısaca. dolgu maddeleri. • 238 • • • • Tabak ve basamaklı tabak cihazları. düĢük porozite göstermesi. Mıkropelletlerin üretiminde baĢlıca üç ana yol izlenir. Ayrıca son yıllarda baĢka Ģekillerde cihaz ve yöntemler de kullanılmaktaysa da. Ġyi bir mikropellet yapısının sahip olması gereken özellikler. • Zamanla fiziksel veya kimyasal olarak yapılarında fazla değiĢiklik göstermemesi olarak özetlenebilir. az aĢınma ve ufalanma göstermesi. AkıĢkan yatak (Fluidized bed) cihazları. Partikül büyüklüğü dağılımlarının dar bir aralıkta olup. • Belirli büyüklükte bir çekirdek esas alınarak (non pareille). Yukarıda sayılan yöntemlerin uygulanmasında değiĢik yapı ve özelliklerde cihazlar kullanılır ki. kontrollü salım veya sürekli salım yapan preparatların üretiminde yoğun olarak kullanılmaya baĢlanmıĢlardır. yapıĢtırıcı ve bağlayıcılar. üzerine etkin madde/lerin kaplanması yöntemleri. . • Püskürtülerek partiküllerin oluĢumunu sağlayan yöntemler. Yeterli sertlikte olup. yapıĢmayı önleyiciler. kaydırıcılar ve kaplayıcı maddelerdir. esas olarak bunların hepsi yukarıda sayılan cihaz ve yöntemlerin geliĢtirilmesiyle oluĢturulmuĢ modifikasyonlardır ve ana sistemleri aynıdır. Bunlardan baĢlıcaları. Mikropelletler oluĢturulurken etkin madde/lerin yanısıra bazı grup yardımcı maddelere ihtiyaç duyulur. cihazları olarak sayılabilir. • Toz karıĢımlarından doğrudan mikropelletlerin üretimini gerçekleĢtiren yöntemler olarak toplanabilirler.yapmak ve optimal biyoyararlanım sağlamak üzere geliĢtirilerek böylece uzatılmıĢ salım. bunlar değiĢik alt teknikleri de içerirler. Granülatörler ve marumerizerler.

OluĢan mikropelletler. pnömatik taĢıyıcı sistemler. tabak açısı azaltılarak tabaktan alınır. Mikropelletlerin üretiminde rutin olarak iĢlem içi ve iĢlem kontrolleri ile.2 g 2. Tartılan toz maddeler cihazın tabak bölümüne yerleĢtirilerek karıĢtırmaya baĢlanır. Polimer ve etkin maddenin ortak çözücüsü olan bir çözücüde çözün.0 g 0. ufalanma . etkin maddenin maksimum absorbans verdiği dalga boyunda UV spektrofotmetrede absorbansmı ölçerek etkin maddeye ait kalibrasyon denklemi yardımıyla etkin madde miktarını hesaplayın. Gerektiğinde partiküler sistemlerde kullanılan diğer kalite kontrolleri de programa alınır. 16. Bundaki amaçlar. Belirli aralıklarla karıĢmakta olan toz kütlesi üzerine bağlayıcı çözeltiden püskürtülür (atomizörün tabağa uzaklığı 20 cm olacak ve bağlayıcı çözelti 10 saniye aralıklarla 0. Cihazı 100 ayarında 10 dakika süreyle çalıĢtırın. • Partikül büyüklüğü ve dağılımı (Elek analizi): Bu amaçla ASTM standartlarına uygun mini elek takımı (DĠN 4188) kullanılabilir. dağılma testi ve çözünme hızı testi gibi kontroller yapılır. final ürün kontrolleri kapsamında baĢlıca. tanecik büyüklüğü ve dağılımı kontrolleri. Mikropelletlerde Yapılan Kontroller • Etkin madde miktar tayini: Formülden bir miktar hassas olarak tartın. Diğer bazı yöntemler endüstriyel üretime uygun olmayıp.1. ÇalıĢma 28. Ģekillerinin düzgünleĢtirilmesi. grafiğini çizin.05 mi püskürtülecek Ģekilde ayarlanır). tabak açısı 45° olarak ayarlanır. özellikle dıĢ faktörlerden iç yapının korunarak stabilitenin arttırılması ve etki süresinin ayarlanarak çeĢitli özelliklerdeki modifiye salımın sağlanmasıdır. Çözeltinin. 28. ancak araĢtırmalarda kullanılabilmektedirler. Her fraksiyonu % Ģeklinde belirleyerek. akıĢkan yatak cihazları.Mikropelletlerin kaplanması sıkça uygulanan bir iĢlem olmuĢtur.m . Mikropelletler 30°C'lik etüvde 45 dakika kurutulur. Pellegrini kaplama kazanı. Mikropelletler tamamen çözündükten sonra süzün ve balonjojede belirli hacme çözücü ile tamamlayın.aĢınma kontrolleri. Mikropelletlerin kaplanması iĢlemlerinde genellikle draje kazanları.0 g y. organoleptik kontroller. Accela-Cota sistemi ve Driacoater kaplama kazanı kullanılmaktadır. küme dansitesi-yığın açısı ölçümleri.0 g 2.1. Basamaklı Tabak Metodu ile Mikropellet Üretimi Etkin madde (Teofıllin) Laktoz Aerosil 200 AvicelPHĠOl Bağlayıcı çözelti (%3-5a/h) 239 Hazırlama: Basamaklı tabak aletinin. daldırma kılıcı sistemi.

friabilitörde 25 devirde 5 dakika çevirin.01-0. 240 • Nem içeriği (Sauter Inframatic): 10 g mikropelleti cihazın kefesine yerleĢtirerek 60°C'de 60 dakika tutun. Etkin madde salım hızı ve süresi klasik dozaj formlarından farklı olan sistemler genel olarak Mikropelletlerde yapılan kontroller nelerdir? Hangi amaçlarla yapılmaktadırlar? . Mikromeritik bölümünde anlatıldığı Ģekilde yığın açısını hesaplayın. • Küme hacmi ve yoğunluğu: Mikropelletlerden 10 mi alarak 10 mi hacimdeki bir mezüre koyun. 241 29. ağırlığının hacmine bölünmesiyle yoğunluğunu hesaplayın. düzeltilmiĢtir ? 2. Tespit edilen aralıklarla 5mL numune alarak (her defasında ortamdan alınan numune hacmi kadar taze çözeltiyi çözünme ortamına ilave edin) belirlenen dalga boyunda spektrofotometrede absorbansı okuyarak kalibrasyon denkleminden % etkin madde miktarını hesaplayın. Model etkin maddenin mikropelletleri halinde hazırlanmasıyla etkin maddenin hangi özellikleri değiĢtirilmiĢ. ağız noktasından 10 cm yükseğe yerleĢtirin. • Çözünme hızı deneyi : Ġstenilen miktar etkin maddeyi içerecek Ģekilde hesaplayarak tarttığınız mikropelletleri 900 mL'lik çözünme ortamına koyarak palet ya da sepet yöntemi ile çözünme hızı deneyi uygulayın. Tekrar tartarak ufalanma aĢınmayı % olarak belirleyin. Mikropellet üretiminde laboratuvarda kullandığınız Basamaklı Tabak cihazı dıĢında baĢka hangi cihazlar ve yöntemler kullanılmaktadır? 3.9 cm boyun geniĢliği ve 1 cm boyun uzunluğu olan bir cam huniyi. Palet yöntemi uygulanıyorsa mikropelletlerm çözünme ortamı ile temas yüzeyini artırmak için ortama % 0. 20 vuruĢ iĢlemi yaparak mikropelletlerin hacmini ölçün. Eleyerek tozlarından ayırın.• AkıĢkanlık .Yığın açısı: 10 cm üst çapı. 0. KONTROLLÜ SALIM SĠSTEMLERĠ Kontrollü salım yapan sistemler klasik (derhal salım yapan) dozaj formlarından farklı olarak etkin maddeyi önceden belirlenen bir tarzda ve daha uzun bir süre boyunca salan sistemlerdir. Bu huninin içine 10 g mikropellet koyarak alttaki kağıda serbest akıĢını sağlayın. Salım hızı ve sürelerinin etkin maddenin fızikokimyasal ve farmakokinetik özellikleri gözönünde bulundurularak önceden yapılacak bir tasarımla belirlenmesi gerekmektedir.aĢınma: Mikropelletlerden 10 g tartarak. Uygulanabilecek diğer kontroller Yoğunluk Tayini Sorular: 1.Tekrar tartarak nem içeriğini % ağırlık kaybı olarak hesaplayın. Dağılma sürelerini not edin. • Dağılma testi: Mikropelletleri 0 numaralı jelatin kapsüllere koyarak 37°C'deki su banyosuna 30 kez daldırılıp çıkarın. • Ufalanma. Ağırlığı bilinen toz kümesinin.03 oranında Tween 60 ilave edilebilirsiniz.

Kontrollü salım sistemlerinin tasarımı ve performansında etkin maddenin özellikleri önemlidir. Kontrollü salım sistemlerinin sakıncaları ise Ģunlardır: • Bu tip dozaj formları ile tedavi sırasında istenmeyen yan etkiler oluĢtuğunda etkinin daha uzun sürmesi ve tedavinin kesilememesi. Kontrollü salım sistemlerinin yararları Ģöyle sıralanabilir: • Dozların sayı ve sıklığının azalması nedeniyle hasta uyuncunun artması.zaman eğrileri (a. • Formülasyonlarında kullanılan etkin madde miktarı yüksek olduğundan herhangi bir nedenle örneğin hız kontrol eden membranlann yırtılması sonucunda hızlı salım olduğunda vücutta toksik düzeylerin oluĢabilmesidir. ÇeĢitli dozaj Ģekillerinin plazma konsantrasyonu .farmakopelerde "modifıed release" (değiĢtirilmiĢ salım) baĢlığı altında yer almaktadır. c. • Kullanılan toplam doz miktarının azalması ve uzun süreli kullanımda etkin madde birikiminin minimuma inmesi. Terapötik aralık Zaman ġekil 29. d-UzatılmıĢ etki. hasta bakımının kolaylaĢması. e.Tekrarlanan etki. • Yan etki Ģiddeti ve sıklığının azalması.Derhal salım.GeciktirilmiĢ salım. 242 • Hastada uzun süre ve uygun farmakolojik cevap sağlayan etkin madde terapötik kan düzeylerinin sağlanması. Bu tür sistemleri tanımlamada terminolojide bir bütünlük olmamasına rağmen ġekil 29. özellikle hastanelerde zaman tasarrufunun sağlanması. Bu özellikler bir etkin maddenin kontrollü salım formu halinde hazırlanması ve ilacın veriliĢ yolunu kısıtlayabilmektedir.1'de değiĢik salım profilleri ve bunlarla ilgili terminoloji yer almaktadır.1. b.Kontrollü salım). Etkin maddenin bu açıdan belirlenmesi gerekli özellikleri Ģunlardır: Fizikokimyasal özellikler -Doz büyüklüğü -Suda çözünürlük -Partisyon katsayısı ve molekül büyüklüğü Biyolojik özellikler -Absorpsiyon -Dağılma -Metabolize olma . • GeliĢtirilmeleri ve üretimlerinin pahalı olması.

ġiĢme kontrollü sistemler (ġekil 29.2D) 3. Magnetik kontrollü sistemler 5.Ultrasonik sistemler . bukkal.Vücutta aĢınan sistemler (ġekil 29.Depo (membran) sistemler (ġekil 29. transdermal. rektal. Difüzyon kontrollü sistemler . sıcaklık) . . Çözücünün harekete geçirdiği sistemler . Fblimer Etkin maddi 2aman=0 Zaman=t Etkin madde + polimer .2C) . implant sistemleri gibi) smıflandınlabildikleri gibi etkin madde salım mekanizmalarına göre de aĢağıdaki Ģekilde sınıflandırılmaktadırlar: 1.Ozmotik kontrollü sistemler (ġekil 29.Polimer zincire takılı sistemler (ġekil 29.2E) . Mekanik kontrollü sistemler .Elektrik ve nükleer enerji kullanan sistemler Bu sistemler Ģematik olarak ġekil 29. Kimyasal olarak kontrollü sistemler .Ortama duyarlı sistemler (pH.2A) .2F) 4.-Stabilite -Yanlanma ömrü -Yan etkileri -Terapötik indeksi -Proteine bağlanma -Hastalığın rolü Kontrollü salım sistemleri uygulama yerine göre (örneğin: oküler.2'de görülmektedir. nazal.Matris sistemler (ġekil 29.2B) 243 2. peroral.

in vitro çözünme testi. B-Matris sistem. mideden ve/veya ince barsağın üst taraflarından emilimi olan bir etkin maddeyi içeren preparatm midede kalıĢ süresinin uzatılması gerektiği belirtilmektedir. kontrollü salım sistemlerinin tasarlanması. 29. 244 Kontrollü salım sistemlerinden etkin madde salım tarzının in vitro ve in vivo yöntemlerle ispatlanması gerekmektedir.1. katı ilaç Ģekilleri için kullanılan duyarlı ve tekrarlanabilirliğe sahip bir çözünme testi yöntemi ile etkin maddenin salım hızı profilleri ve salım mekanizmalarına iliĢkin verilerin elde edilmesi gerekmektedir. Yüzen Dozaj Formları Kontrollü salım yapan oral preparatlardan etkin madde Ģahmının yetersizliği yanında. A. değerlendirilmesi ve kontrolünde önemli bir araçtır.Zaman=0 Etkin madde + polimer Zaman=0 Zaman=t polimer iskeleti |-»-| polimer iskeleti [ tttttV Trryy su veya emim Zaman=0 ZamarM Polimerde çözünmüĢ etkin madde Ozmotik çıkıĢ aralığı Hkin madde çöz. açığa çıkan etkin maddenin gastrointestinal kanalda (GI) absorbe edileceği bölgede kalıĢ süresinin kısalığının biyoyararlamm sorunu doğurduğu bilinmektedir. .r JHjıkar Etkin maddenin salındığı ĢiĢmiĢ polimer Zaman=0 Yarı geçirgen v^ zar Zaman=0 Su gjrer Zaman^t Etkin madde Zaman^t ġekil 29. F-Ozmotik kontrollü sistem. C-Vücutta aĢınan sistem. Bu amaçla. Bunu önlemek için örneğin. Kontrollü salım yapan polimerik sistemlerden etkin madde salım mekanizmaları. D-Polimer zincire takılı sistem. E-ġiĢme kontrollü sistem.2. Genel olarak.Membran sistem.

• Dansitesi mide sıvısı dansitesinden düĢük olduğu için mide içeriği üzerinde yüzebilen. Mühreye önce yüzmeyi sağlayan kısım konarak düĢük basınçta 12 mm'lik zımba ile sadece toz kütlesinin sıkıĢmasını sağlayacak Ģekilde ön basım yapılır. ÇalıĢma 29. Bir etkin maddenin.• Mide boĢalma hızını yavaĢlattığı bilinen yağ asitlerinin formüllere ilavesi. Suyla temasta efervesan kısmın oluĢturduğu kabarcıklar jel yapının içine hapsolmakta ve preparatm yüzmesini sağlamaktadır. ortam sıvısıyla jel yapısı veren ve preparatm yoğunluğunun mide sıvısının yoğunluğunun altında kalmasını sağlayan tablet Ģeklinde hazırlanabileceği gibi.1. • Absorpsiyonunun sadece mideden ve/veya ince barsağm üst kısmından olması durumunda HBS Ģeklinde formüle edilmesi düĢünülebilmektedir. Hidrodinamik dengeli sistemler (HBS) olarak da bilinen yüzen dozaj formları genel olarak GI sıvılarla temasta jel oluĢturan hidrokolloidlerle etkin madde ya da maddelerin karıĢtırılmasıyla hazırlanan tablet. formül içine preparatm 245 250 mg 34 mg 28 mg 100 mg 30 mg 20 mg yüzmesine katkıda bulunmak üzere gaz kabarcıkları veren efervesan kısım da ilave edilebilmektedir. kapsül. granül Ģeklindeki preparatlardır. böylece midede daha uzun zaman kalabilen yüzen dozaj formlarının geliĢtirilmesi önerilmektedir. • Mide-barsak epitel yüzeyine yapıĢma yeteneğine sahip polimerlerin formüllere ilavesi. Daha sonra çıkıĢı kontrol eden karıĢım konularak kütle basılır. • Lokal olarak midede etkili olması. . • Ġnce barsak sıvısında çözünme ve/veya stabilite probleminin olması. Yüzen tablet Ģeklindeki dozaj formları. I II HPMC 4000 Sodyum bikarbonat Sitrik asit Asetilsalisilik asit HPMC 100 Basılabilir Ģeker (Di-Pac) Hazırlama: Her iki tabakayı içeren karıĢımlar ayrı ayrı hazırlanır.

. hidroksipropilmetil selüloz gibi hidrofılik karakterdeki polimerler kullanılarak hazırlanan matrislerdir. Sistem bütünlüğünü koruduğu sürece etkin madde salımı difüzyon mekanizmasıyla meydana gelirken zamanla ĢiĢen polimerde meydana gelen kopmalarla erozyon mekanizması da etkin madde Ģahmında rol almakta ve sistem aĢınarak kaybolmaktadır. Üç grupta incelenebilirler: . hidrojene pamuk tohumu yağı. Hazırladığınız preparatın yüzmeyi sağlayan tabakası ve kontrollü salımı sağlayan tabakası hangisidir? Bu amaçla kullanılabilecek formül önerileriniz neler olabilir? 246 29. 4.Hazırlanan preparat 100 mi pH 1..Ġnert matrisler . polivinil asetat.Mum (lipid) matrisler Ġnert matrisler: Polivinil klorür. su içeriği vs. Bu sistemlerde kullanılan polimerin yapısı ve preparatın tatbik edildiği ortamın özellikleri (pH. Bu sistemlerden etkin madde çıkıĢında difüzyon etkili olmakla beraber kullanılan matris maddesinin preparatın tatbik edildiği bölgede bulunan enzimlerden etkilenmesi durumunda erozyon mekanizması da gözlenebilmektedir.Hidrofılik matrisler . . Matris Tipi Preparatlar Matris tipi preparatlar kontrollü salım yapan oral dozaj formlarının bir grubunu oluĢturmaktadır. bütil stearat.2. Sorular: 1. HBS sistemde kullanılacak hidrokolloidlere örnekler veriniz. stearil alkol vb. Hidrofılik matrisler: Sodyum karboksimetil selüloz. Yüzen dozaj formu hazırlamak için baĢka öneriler neler olabilir? Açıklayınız. karboksimetil selüloz. HBS sistemlerde kullanılabilecek efervesan karıĢımlar neler olabilir? 3. polivinil pirolidon.) etkin madde Ģahmında etkili olmaktadır. stearik asit. etil selüloz vb.Yüzmeye baĢlama süresi tayininde kullanılan tablet laboratuvar süresince yapay mide ortamında tutularak yüzme süresi saptanır. Mum (lipid) matrisler: Bu tür sistemleri hazırlayabilmek için karnauba mumu. Sistemden etkin madde çıkıĢı difüzyon mekanizması ile gerçekleĢmektedir. 2. kullanılabilmektedir.2 yapay mide ortamına konularak yüzmeye baĢlama süresi saptanır. polimerler kullanılarak hazırlanan inert (plastik) matrisler yapılarında bulunan etkin madde serbest hale geçtikten sonra feçesle değiĢmeden atılmaktadır (monolit). hidrojene hint yağı.

Vd DT = Dj + Ds Ds D( DT Cp kr° Vd kd h : Sürdürme dozu : Ġlk doz : Toplam doz : Etkin maddenin etkin kan konsantrasyonu : Sıfır derece salım hız sabiti : Dağılım hacmi : Eliminasyon hız sabiti : Etkin maddenin kr° hızıyla salımı istenen süre ÇalıĢma 29. Öncelikle bu tür dozaj formlarında kullanılacak etkin maddenin fızikokimyasalbiyofarmasötik özelliklerinden hareketle doz tasarımının yapılması gerekmektedir. buna etkin maddenin ilave edilip solvanm uçurulması sonucunda elde edilen kütlenin elenmesi ile granüllerin elde edilmesi ve tablet basılması. 3. Buna göre sıfır dereceden sabit hızla salım yapması planlanan dozaj formunun içermesi gereken etkin madde miktarının ve etkin madde açığa çıkıĢ hız sabitinin hesaplanabilmesi için aĢağıdaki eĢitliklerin kullanılması gerekir. EritilmiĢ mum materyale etkin maddenin ilave edilip karıĢtırılması ve kütlenin donmaya yakın uygun eleklerden elenerek mum granüllerinin elde edilmesi ve tablet halinde basılması. Hazırlama: 306 mg 62 mg .Bu çalıĢmada hazırlanıĢ kolaylığı göstermesi nedeniyle mum matris tipi kontrollü salım yapan tabletlerin hazırlanıĢı verilecektir. Toz etkin madde ve lipid materyalin fiziksel karıĢımlarının tablet halinde basılması.2. Mum materyal organik çözücüde çözüldükten sonra. Parasetamol Lipid materyal Formül 1 tablet içindir.h Di = Cp. 247 2. Bu amaçla baĢlıca 3 yöntem kullanılabilir: 1. Ds = kr°.

CP = 20 mg/ml Vd= 6. . Püskürtücü gaz oranı %30'un altına düĢerse ıslak spreyler diye tanımlanan preparatlar oluĢur ki burada püsküren tanecikler bir demet Ģeklinde değil. 249 30. Eğer etkin madde katı halde püskürüyorsa pudra spreyleri denilen aerosoller oluĢur ve bunlarda itici gaz oranı %5-20 arasında değiĢir. • Enerji taĢıyıcısını içeriğinde sıkıĢtırılmıĢ ve/veya sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz olarak bulunduranlar ki bunlarda da genellikle aerosol veya sprey isimleri kullanılmaktadır.Kütle yukarıda verilen yöntemlerden biri kullanılarak hazırlandıktan sonra 10 mm çaplı zımba kulanılarak uygun basınç altında el presinde basılır. Genelde solunum yoluyla kullanılanlar inhalasyon aerosolleri. haricen kullanılanlar da püskürtme aerosolleri (sprey) olarak tanımlanırlar.35 1 ka= 0. • Ġçeriğini dıĢarıdan verilen enerji ile verenler ki bunlara genellikle nebülizör ve atomizör isimleri verilmiĢtir. Hangi tür enerji kullanımıyla uygulanırsa uygulansınlar hepsi fiziksel olarak aerosol sistemleridir. Kullanım bölgesine ve amacına göre farklı yapıda ve özelliktedirler. 248 Sorular: 1. Gerçek aerosoller olarak nitelendirilenler içeriğinde %80'in üzerinde püskürtücü (itici) gaz bulundururlar ve püsküren parçacıkların boyutları 5 um'nin altındadır. Lipid matrislerden etkin madde açığa çıkıĢ mekanizması hakkında bilgi veriniz. AĢağıda farmokokinetik parametreleri verilen etkin maddenin doz tasarımını yapınız. Haricen kullanılan ve yüzey spreyleri diye tanımlananlarda sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz oranı %40-70 arasında değiĢir ve püsküren partiküllerin boyutları 50-250 um arasındadır. Hazırladığınız preparatın çözünme hızı tayini için önereceğiniz yöntem veya yöntemler ne olabilir? Açıklayınız.326 saat'1 ka= 6. Eczacılık ve tıpta solunum yoluyla veya haricen kullanılan preparatlardır. Hazırlanan tabletler çözünme hızı deneylerinde kullanılmak üzere saklanır. Basınçla püskürtme gösterdiklerinden iki Ģekilde çalıĢırlar. 3. 250-1000 um arasındaki boyutta damlalar Ģeklinde olur. AEROSOLLER Bir gaz fazı içinde sıvı veya katı taneciklerin dispersiyonu halinde püskürtülerek kullanılan tek veya çok fazlı sistemlerdir. bunlarda püskürtücü gaz miktarı % 10-20 arasındadır.76 saat"1 2. Etkin madde sıvılaĢtırılmıĢ püskürtücü gaz ile emülsiyon oluĢturuyorsa köpük aerosolleri ortaya çıkar.

Valf takımı sistemin püskürmesini ve püskürtme Ģeklini belirler. SıvılaĢtınlarak kullanılanlar ise propan. izobütan gibi hidrokarbonlar veya vinil klorür. 20-30 um büyüklükte püsküren parçacıklar trakeada kalırken. daha çok basınç enerjisini dıĢarıdan alan nebülizör sistemlerinde tercih edilirler. 10-20 um arasındakiler bronĢlara. püskürtücü (itici veya sevk edici) gaz ile etkin maddeyi taĢıyan konsantrattan oluĢur. etil bromür. SıkıĢtırılmıĢ gazlardan.Bir aerosol sistemi baĢlıca ana kap. bütan. iki parça veya üç parça (bodymaker) halindedir. Frigen veya Freon adıyla tanımlanan klorlu-florlu hidrokarbonlar gibi halojenli hidrokarbonlardır. Kesintisiz püskürtenler valfın üzerindeki aktivatör baĢlığına basılı tutuldukça devamlı püskürtme yaparken. argon. cam veya plastikten yapılır ve tek parça (monoblok). içerikle etkileĢme tehlikesinin en az düzeyde olması dolayısıyla avantajlı görünürse de. Buna karĢın üstte buharlaĢmıĢ itici gaz. çelik. içeriğin formülasyonuna ve ticari bakıĢ açısına göre değiĢir. ölçülü püskürtme yapanlara basıldığında ne kadar süre basılı tutulursa tutulsun sadece tek bir defa belirli dozda püskürtme yaparlar. Kesintisiz (devamlı) ve ölçülü (belli dozda) püskürtme yapanlar olarak iki tiptedirler. teneke). Bunlar mekanik Ģoklara ve daha yüksek iç basınçlara dayanırlar. çözücü ve yardımcı çözücü (kosolvan) ve formülasyonda gerekli olan diğer yardımcı maddelerden (yüzey etken maddeler vb. Cam kaplar diğer tip kaplara göre saydam olmasının 250 yanısıra. tıp ve eczacılıkta genellikle 1-10 atm arasında iç basınç sağlayacak oranlarda kullanılır. üstte buharlaĢmıĢ itici gaz ve altta ise sıvı faz halinde geri kalan bütün karıĢım bulunur. valf takımı. Püskürtme basınçları tiplerine ve karıĢım oranlarına göre değiĢir. Metal kaplarda korozyon oranı yüksektir. Bir aerosol sisteminde konsantrat olarak tanımlanan kısım ise etkin madde. azot oksidül.Daha küçük boyuttakiler ise alveollere inerler. mekanik ve termik dirençlerinin azlığı nedeniyle kullanımları sınırlı kalır. vb. Plastik kaplar ise oldukça merttirler ama ancak düĢük basınçlı içerik taĢıyabilirler. metil klorür. Eğer etkin madde içeren konsantrat sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz fazında çözünerek homojen bir karıĢım oluĢturuyorsa iki fazlı bir aerosol sistemi ortaya çıkar. Ana kap metal (alüminyum. buna karĢı iç yüzeyleri inert bir tabakayla (laklama. sıvılaĢtırılmadan kullanılanlar. haricen deri üzerine püskürtülecek aerosollerde basıncın 3-5 atm civarında.) kaplanarak kullanılırlar. gibi) oluĢur. inhalasyon aerosollerinde ise daha da düĢük olması gerekir. 5-10 um arasındakiler ise bronĢiyollere ulaĢırlar . Genel olarak havaya püskürtülecek aerosollerde basıncın 3-4 atm civarında olması istenirken. Bu kısımlar aerosol sisteminin içeriğindeki itici gazla birlikte püsküren taneciklerin püskürme özelliklerini ve büyüklük dağılımım belirler. Kabın yapısının seçimi kullanma tekniğine. karbondioksit gibi inert gazlardır. Basınç enerjisini içinde taĢıyan aerosollerin içeriğinde yer alan püskürtücü ise sıkıĢtırılmıĢ ve/veya sıvılaĢtırılmıĢ itici gazlardan (propellan) oluĢur. bunun altında ayrı ayrı iki faz . önde gelen iki kısmı püskürtme odacığı ve püskürtme deliğidir. Valf takımı çeĢitli parçalardan oluĢur. azot. böyle bir 251 sistemde fazlar. Ġnhalasyon aerosollerinde basmç/partikül büyüklüğü iliĢkisi çok önem kazanır. plastik kaplama.

1. Kaplar sıcaklığı ayarlanmıĢ su banyosuna tekrar daldırılır ve püskürtme ve tartma iĢlemi üç defa tekrarlanır. Kapağı ve koruyucusu çıkartılır. Aerosollerin üretimi soğukta basınç kullanmadan veya normal sıcaklıkta basınçla yapılır.40°C'ye kadar soğutulan konsantrat ve sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz ayrı ayrı kaba doldurulur ve valf sistemi kaba takılarak kapatılır. Aerosollerde Kontroller 1. Ġç basınçları dengeye gelen kaplar su banyosundan alınır. 2.halinde etkin madde konsantratı ve sıvılaĢtırılmıĢ itici gaz fazlan duruyorsa üç fazlı bir aerosol sistemi oluĢur. Ġç basıncın dengeye gelip gelmediği Madde 2' de açıklandığı gibi ölçülür.9 g HazırlanıĢı: Oksikonazol etil alkolde çözülür ve önceden temizlenmiĢ aerosol tüplerine 13'er mi olarak doldurulur. Püskürtme enerjisini içeriğinde taĢımayan aerosol sistemleri ise esnek plastikten yapılmıĢ kabın sıkılarak içeriğin dıĢarı püskürtülmesiyle veya kaba eklenmiĢ bir puarın sıkılmasıyla çalıĢan ve itici gaz içermeyen yapıdadır. Antimikotik Etkin Maddeli Aerosol Ġmalatı Oksikonazol 250 g Etil alkol (%96) 10.2. Kaplar 25 ± l°C'deki su banyosuna daldırılıp iç basınçları dengeye gelinceye kadar tutulur. Püskürtme hızı kontrolü En az dört aerosol kabı alınır. Uygun Ģekilde etiketlenir. Basınç testi . Valfin daldırma borusu kullanılacak tüpe göre ayarlanır ve aerosol kapatma cihazında tüplere valfleri takılır. Daha sonra bu tüplere aerosol dolum cihazında itici gaz gerektiği kadar doldurulur. Soğukta doldurma iĢleminde . valf sistemi takılır ve sıvılaĢtırılmıĢ püskürtücü gaz valf ağzından basınçla itilerek içeri doldurulur. ÇalıĢma 30. Herbiri iki-üç saniye süre ile püskürtülür ve tam olarak tartılır. SıvılaĢtırılmamıĢ itici gaz kullanımında da bu yöntem uygulanır. kurulanır ve her kutu 5 saniye süre ile püskürtülür (zamanı tespit için kronometre kullanılır). 252 ÇalıĢma 30. Her saniye için gram olarak ortalama püskürtme miktarı hesaplanır. Bunlar iyice çalkalanarak kullanılmalıdır. Her kap tekrar tartılır.5 g Freon 12 15. Normal sıcaklıkta basınçla doldurmada ise önce kaba etkin madde konsantratı konur. Bunlar sıkma basıncına ve püskürtme deliğinin inceliğine göre değiĢik büyüklükte ve miktarda damlacığı sis Ģeklinde püskürtür.

Aerosol kabı cihaza yerleĢtirilir. En az 1200 partikül sayarak boyutlarına göre sınıflandırılır. Ġki fazlı aerosollerde damlacık büyüklüğü tayini Bu metod boya-talk karıĢımı ile muamele görmüĢ bir kağıt parçasının püskürtme ile lekelenmesi esasına dayanır. Bir veya iki saniye püskürtme yapılır. Partiküller kağıda çarptığında absorbe olur ve bu kağıt karĢılaĢtırma için kullanılır. Bu amaçla değiĢik seri ve değiĢik püskürtücü baĢlıkların gösterdiği püskürtme farklılığını ölçmek üzere özel cihaz kullanılır. dönen diskin hemen arkasına sabit olarak bağlanır. kurulanır ve tartılır. Ağırlık kaybı hassas olarak saptanır. Basınç doğrudan doğruya manometre göstergesinden okunur. Buradan ortalama damlacık büyüklüğü ve standart sapma hesaplanır. 6. Özel cihazda kağıt. püskürtücü baĢlık ile aynı düzlem üzerinde iyice temizlenmiĢ bir lamın köĢelerine aerosol püskürtülür. Sonuç. Formülasyon yoğunluğu. 3. Aerosol iki-üç saniye püskürtülerek etkili püskürtme uzaklığı saptanır. Bu uzaklığın yarısında. Belirli bir alandaki damlacıkların sayısı ve büyüklüğü uygun büyütme cihazları (örneğin mikroskop) kullanılarak % olarak hesaplanır.Dört taneden az olmayan aerosol kabı alınır. Kapağı ve koruyucusu çıkarılır ve iç basınç sabit hale gelinceye kadar 25 ± l°C'deki su banyosunda tutulur. Kaplar su banyosundan alındıktan sonra iyice çalkalanır. valflere uygun adaptör ile sıkıca bağlanmalıdır. Lam üzerine yapıĢan tozlar uygun bir sıvağ kullanılarak dağıtılır. Püskürtücü baĢlığı çıkarılır. Sonuçlar log-olasılık grafiğine geçirilir. kağıt 253 alınıp üzerinde homojen damla dağılımı görülüp görülmediği incelenir. Her kap dik tutularak valfe basınç ölçer (manometre) sıkıca bağlanır. Sonuçlar log-olasılık grafiğine geçirilerek ortalama tanecik büyüklüğü ve standart sapma hesaplanır. Sızdırma Testi 7. Katı partikül taĢıyan aerosoUerde tanecik büyüklüğü tayini Aerosol kabı iyice çalkalanır ve sabit olarak yerleĢtirilir. Birim doz püskürten aerosoUerde püskürtme hacmi tayini Aerosol formülasyonunun önceden yoğunluğu saptanır. Basınç ölçer yaklaĢık olarak beklenen basınca önceden ayarlanmıĢ olmalı. Saptanan sonuçların ortalaması alınır. Kap tekrar temizlenir. Aerosol kabı iyice kurulanarak tartılır ve darası almır. Net ağırlık saptanması 8. Mikroskop yöntemiyle katı partiküllerin boyutları saptanır. 5. ıslaklık varsa kurulanır. 4. Bu iĢlem en az on defa uygulanır. Aktüvatöre basarak püskürtme yapılır. valf spesifıkasyonu ile karĢılaĢtırılır. ortalama ağırlık kaybına bölünerek püskürtme hacmi bulunur. Kabm korozyona dayanıklılığının kontrolü . içeriğin özelliğine göre yağda veya suda çözünen boyaların formüle eklenmesi ile yapılır. Deney.

hemofiltrasyon ve peritonal dializ için kullanılan çözeltiler de büyük hacimli parenteral preparatlar (LVP) içerisinde yer almaktadır. 254 31. Ġnfüzyonların da verilmeden önce seyreltilen sıvı konsantre ve kullanılmadan önce sulandırılan toz Ģeklindeki formları bulunmaktadır. intradermal. elektrolit dengesini sağlayıcı. intratekal v. Besleyici ve kalori verici. Enjeksiyon baĢlığı altında verilenler Ģu Ģekilde sınıflandırılmaktadır. Ġmplantlar. infüzyon ya da implantasyon yolu ile verilen steril preparatlardır.Sorular 1. PARENTERAL PREPARATLAR Parenteral preparatlar insan ya da hayvan vücuduna. 31. Büyük hacimdeki veriliĢ için tercih edilmektedir. AerosoUerde ne kadar basınç olmalı ve kaplar ne kadar basınca dayanabilmelidir ? 3. intraartiküler. • • • • • • Kullanıma hazır çözeltiler Kullanılmadan önce çözücü ile karıĢtırılan çözünür kuru ürünler Kullanıma hazır süspansiyonlar Kullanılmadan önce bir taĢıyıcı ile karıĢtırılan çözünmeyen kuru ürünler Emülsiyonlar Verilmeden önce seyreltilen sıvı konsantreler Bu tip enjeksiyonlar. Büyük Hacimli Parenteral Preparatlar 100 mi ya da daha fazla hacimdeki tek kullanımlık. Ġnfüzyonlar. Bu preparatlar llitre'den daha fazla hacimde de olabilir. Küçük Hacimli Parenteral Preparatlar . steril sulu çözelti ve emülsiyon Ģeklinde hazırlanan preparatlardır. intravenöz. Etkin maddenin uzun süreli salımı için tasarlanmıĢlardır. neden ? 2. 31. Birim doz püskürten aerosoUerde miktar tayininin önemini açıklayınız. herhangi bir koruyucu içermeyen infüzyon Ģeklindeki veriliĢ için tasarlanmıĢ ve hermetik olarak kapatılmıĢ preparatlardır. intramusküler.2. enjeksiyon. subkutan. kanın plazma hacmini artırıcı olarak kullanılmaktadır. Hangi tip içerik yapısı ile hangi tip aerosol kapları kullanılmalıdır. parenteral implantasyon için uygun Ģekil ve boyuttaki steril katı preparatlardır.b.yollarla verilmektedir.1. Ġrrigasyon.

Tamponlar Bir preparatm pH'smdaki değiĢimler. etanol. VeriliĢ hacmi intraspinal uygulama için 10 mi. ürünün saklanması sırasındaki parçalanma reaksiyonlarından.5.2 mi ile sınırlandırılmıĢtır. genellikle 1-50 mi hacimde hazırlanan preparatlardır. 31. Uygun bir tampon sistemi. Ġdeal pH. Ancak intraspinal enjeksiyonlar serobrospinal sıvının yavaĢ sirkülasyonundan dolayı mutlaka izotonik olmalıdır. saklama esnasında ürünün pH'sını stabil bir değerde tutmak 256 ve vücut sıvıları ile pH'yı kanın pH'sına kolaylıkla ayarlamak için yeterli tampon kapasitesine sahip olmalıdır. Formülasyonda Kullanılan Çözücüler Parenteral preparatlarda çözücü olarak enjeksiyonluk su (USP 27. kanın ayarlamasına ve seyreltmesine izin verecek kadar yavaĢ olduğu sürece izotoniklik çok önemli değildir. gliserin gibi suyla karıĢabilen çözücü maddeler ve susam.5'dir. Sulu çözeltiler intravenöz ve intraspinal olarak verilirken. Subkütan ve intramusküler enjeksiyonlar için hipertonik çözeltiler sıklıkla kullanılmaktadır. tonisite ayarlayıcı maddeler ilave edilmektedir. antimikrobiyal maddeler. süspansiyonlar ve emülsiyonların intramusküler ve subkütan olarak verilmesi tercih edilmektedir. yağlı çözeltiler. intradermal için ise 0. fındık. intravenöz veriliĢ için kabul edilebilir pH aralığı 3-10. 255 31. Ayrıca propilen glikol.1. EP 5) kullanılmalıdır. pH 9'un üzerinde doku nekrozu görülürken. 31. Diğer . pH 3'ün altında ağrı.4'dür.5. kanın pH'sı olan 7. ambalaj materyalleri (cam. intramusküler için 3 mi. daha az toksisiteye sebep olmasına ve olası bir hemolizi ortadan kaldırmasına rağmen tüm enjeksiyonluk preparatlar izotonik olmayabilir. yüzey etken maddeler. USP 27'de monografında baĢka Ģekilde belirtilmedikçe tek dozlu kaplar 1000 mi ile. subkütan için 2 mi. Bu pH'dan aĢın sapmalar komplikasy onlara sebep olmaktadır. Parenteral Preparatların VeriliĢ Yolu Ġntravenöz uygulama için genellikle 10 mi'den daha büyük hacimdeki preparatlann verilmesi tercih edilmektedir. 31. Ġzotonik çözeltiler daha az irritan olmasına. Bu problemlerden sakınmak için birçok ürüne tampon ilave edilir. polietilen glikol.3.100 ml'den daha az. pH ayarlayıcı tamponlar. Çünkü kanın kendi tamponlama kapasitesi vardır. mısır yağı gibi suda çözünmeyen bitkisel yağlar da kullanılmaktadır.) ile etkileĢmesinden gazlar ve su buharının çözünmesinden meydana gelebilir.4. kauçuk vb. Çözücü ve taĢıyıcı seçimi de veriliĢ yolu ile doğrudan iliĢkilidir. Ġntravenöz çözeltiler de veriliĢ hızı. çok dozlu kaplar ise 30 mi ile sınırlandırılmıĢtır. flebit meydana gelmektedir. Ģelat yapıcı maddeler. Formülasyona Ġlave Edilen Katı Maddeler Parenteral formüllere antioksidan. zeytin. Küçük hacimli parenteral preparatlarda.

Ozmotik basıncı plazmanın ozmotik basıncından daha düĢük olan çözeltilere hipotonik.5.5. Parenteral bir ürünün. Çözeltideki iyonlann molar konsantrasyonu (elektrolit konsantrasyonu) ozmotik basınç üzerine etki yaptığından.7).2 .10. fosforik asit tuzları (pH 6 . intra ve retrooküler ya da serebrospinal sıvıya herhangi bir yolla verilen enjeksiyonluk preparatlara mikrobiyal koruyucu madde ilave edilmemelidir. intratekal. Tonisite Ġzotonik çözeltiler kan plazması ile aynı ozmotik basınca sahip çözeltilerdir. Madde miktarı (g/litre) mOzmol/litre =---------—----------------------.5 . klinik uygulamada Ozmol ya da 257 miliOzmol birimi ile ifade edilir.8. Çözeltilerin ozmolarite değerleri ise mOzmol/litre olarak ifade edilir ve aĢağıdaki formül kullanılarak hesaplanır.2 Antimikrobiyal maddeler Antimikrobiyal aktiviteye sahip maddeler aksi belirtilmedikçe veya etkin maddenin kendisi bakteriostatik etki göstermiyorsa çok dozlu kaplarda ambalajlanan ürünlere ilave edilmelidir.5 . Bazı enjeksiyonlarda düĢük hacimde yüksek etkin madde konsantrasyonu gerekli olduğu için. epidural. daha yüksek olan çözeltilere hipertonik çözeltiler adı verilmektedir. Bu amaçlar için asetik asit ve bir tuzu (pH 3. Ozmotik basınç (Ozmolalite) ise Ozmol/kg veya mOzmol/kg olarak ifade edilir. dekstroz. Ancak. 31.yollarla verilen parenteraller için pH 4-9 arasına ayarlanmalıdır.x 1000 x Çözeltideki mevcut Katı maddenin molekül ağırlığı iyon sayısı Ozmotik basınç aĢağıdaki formülle hesaplanır. n P (7T) =---------RT = cRT .2).5. Tonisite ayarlayıcı olarak.3. tek bir dozu 15 ml'yi geçenlere ve intrasisternal.6). kan hücrelerinin hemolizini azaltmak ve küçük hacimli parenteral preparatlann veriliĢinden sonra elektrolit dengesizliğini önlemek için izotonik olması istenir. glutamik asit (pH 8. elektrolit dengesi sağlayıcı ve plazma hacmini artırıcı gibi büyük hacimli parenteral preparatlara da antimikrobiyal maddeler ilave edilemez. Besleyici. 31. veriliĢ yolu ile doz rejiminin çeĢitlilik göstermesi ve ürünün stabilite koĢullarından dolayı bu durum her zaman gerçekleĢememektedir. sitrik asit ve bir tuzu (pH 2. dokuya zarannı ve irritasyonunu minimuma indirmek. sodyum veya potasyum klorür ve sodyum sülfat kullanılmaktadır.2) kullanılmaktadır.

6.6. KCI gibi) 3.C.= mol/litre = molarite Molekül ağırlığı Elektrolitler için donma noktası AT = Liso.I I: ĠyonlaĢma sabiti (Çözeltideki iyon sayısı) Çözeltilerde donma noktası alçalması ve osmotik basınç arasındaki iliĢki aĢağıdaki formülle verilmektedir. .T 31.4 gibi değerler almaktadır (Bakınız izotonik değerler tablosu).0.c.R. CaCl2=3.1.52°) düĢürmek için sodyum klorür veya baĢka bir izotoni ayarlayıcı madde ilave ederek izotonik yapma yöntemi: Bu sınıfta donma noktası alçalması (Kriyoskopi) ve sodyum klorür eĢdeğerliği yöntemi yer almaktadır. P(tı ) = I. zayıf elektrolitler için 2. Donma noktası alçalması hesabı AT = Lis0. uni-univalan elektrolitler için (NaCI.c Liso : Kan ile izotonik konsantrasyondaki etkin maddenin molar donma noktası alçalmasıdır.V: Çözelti hacmi (litre) n: Katı maddenin mol sayısı R: Gaz sabiti 0. izotonik çözelti ile gerekli hacme seyreltme yöntemi: 258 Bu sınıfta White-Vincent ve Sprowls yöntemi yer almaktadır. 31. Kriyoskopi sabiti olarak da ifade edilmektedir. • Etkin maddeyi izotonik çözelti oluĢturması için yeterli miktardaki suda çözüp. Ġzotonik Çözelti Hazırlama Yöntemleri • Çözeltinin donma noktasını kanın donma noktasına (.86. FeCl3= 4) ilave edilmektedir. Elektrolit olmayanlar için 1. c: Katı maddenin konsantrasyonu (mol/litre = molarite) g/litre c =-------------------. NaCl=2.082 litre atm/mol (K°) T: Mutlak sıcaklık (K°) c: Katı maddenin konsantrasyonu (mol/litre = molarite) Ġyonlarına ayrılan maddeler için formüle iyonlaĢma sabiti (I) (Örneğin.

AT ■Liso P(n)=12. Böylece %1'lik çözeltisinin donma noktası bilmen bir maddenin 100 ml'lik çözeltisini izotonik yapmak için aĢağıdaki formül kullanılır.86.T ----------R.2. 0. Liso E = 17 ---------M M: Maddenin molekül ağırlığı Maddelerin sodyum klorür eĢdeğeri listeler halinde kaynaklarda yer almaktadır.4 ------------=22.(E x g) W: 100 mi çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli NaCl miktarı (g) E : Etkin maddenin NaCl eĢdeğeri g : Etkin maddenin % miktarı (g) . Sodyum klorür eĢdeğeri yöntemi 1 g etkin maddenin gösterdiği osmotik basıncı gösteren sodyum klorür miktarına o maddenin sodyum klorür eĢdeğeri denir ve E harfi ile gösterilir. Maddelerin sodyum klorür eĢdeğeri aĢağıdaki formülle hesaplanır.a w=-----------W: 100 mi çözeltiye konması gereken ayarlayıcı madde miktarı (g) a : Etkin maddenin % 1 'lik çözeltisinin donma noktasının maddenin % oranı ile çarpımı b : Ayarlayıcı maddenin %1 'lik çözeltisinin donma noktası 31.6. W= 0.6.3. Donma noktası alçalması yöntemi Maddelerin %1'lik çözeltilerinin donma noktalan kaynaklarda listeler halinde verilir.AT P(7t)=R.4/1. AĢağıdaki formül ile hesaplanabilir.9 . 25°C'de 24.T = Gaz sabiti ile Kelvin derecesinin çarpımı (0°C de 22.4 atm'dir) AT P(7t) = 22.52 .4 atm. AT 259 31.

Tablolarda 0.. x E... V = [ (W...x gı) + (E2x g2) +. 31.) kullanmak isteniyorsa gerekli ayarlayıcı madde miktarı aĢağıdaki Ģekilde hesaplanır.Formülde birden fazla madde yer alıyorsa denklem aĢağıdaki Ģekle dönüĢür.... White-Vincent yöntemi Bu yöntemde hazırlanan çözeltiyi izotonik hale getirmek için gerekli olan sıvı hacmi aĢağıdaki formülle hesaplanır. Sprovvls yöntemi Sprowls tarafından White-Vincent yönteminin daha da basitleĢtirilmesiyle ifade edilen bir yöntemdir.1 Formülde yer alan madde ya da maddeler V hacmi kadar suda çözündükten sonra gerekli hacme izotonik çözelti ile tamamlanır.3 g 261 Enjeksiyonluk su I Steril olmayan Formülasyon . V = WxExlll. Sprovvls %1'lik bir çözeltinin 1 fluid ounce içindeki madde ağırlığı olan 0. W = 0.6.1 : 100/0..) + ( W2 x E2) +.9 Formülde birden fazla madde varsa denklem Ģu Ģekle dönüĢür. Öncelikle kullanılacak ayarlayıcı maddenin sodyum klorür eĢdeğeri kullanılarak çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli sodyum klorür miktarı hesaplanır ve aĢağıdaki orantı kurularak tonisiteyi ayarlamak için gerekli izotoni ajanının miktarı bulunur..6. Formüldeki W değerinin sabitleĢtirilmesiyle bulunan V değeri tablolarda verilmektedir...9 .( Enx g») ] 260 Toni siteyi ayarlamak için sodyum klorür yerine baĢka bir ayarlayıcı madde (dekstroz..3 g'ı seçmiĢtir.. 1 g ayarlayıcı madde Ayarlayıcı maddenin NaCl eĢdeğeri X 100 mi çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli NaCl miktarı (g) (W) X = 100 mi çözeltiyi izotonik yapmak için gerekli ayarlayıcı madde miktarı (g) 31. potasyum asetat veya nitrat vb..l V : Maddenin çözüneceği sıvı hacmi (mi) W : Maddenin ağırlığı (g) 111..[ ( E.5..4.(Wnx En) ] x 111.

1. Parenteral preparatlarda kullanılan ambalaj malzemeleri Steril ambalajlar.8-7 kontrol EnjeksiyozüuJc su ile final hacmi ayarlama N2 Steril Toplama Tankı Temizlik Tankı Hava Filtresi ġekil 31. Sekonder ambalaj doğrudan steril ürün ile temasta değildir ve ürünün tanınmasına ve taĢınmasına yardım eder. Primer ambalaj malzemesi olarak ampuller. primer ve sekonder ambalaj bileĢenlerinden oluĢmaktadır.II Steril Formülasyon III Aseptik Bölme Sodyum fosfat monobazikve dibazik ilavesi Steril 0. kauçuk ve plastik tıpalar sayılabilir.8. flakonlar. Primer ambalaj materyali temiz ve steril olmalıdır. Steril çözelti üretimi akıĢ Ģeması 31.2 mikrometrelik membran Hava Filtresi Etkin madde koruyucu ilavesi pH 6. USP 27 tarafından parenteral preparatlar için kullanılan cam ambalaj malzemeleri aĢağıdaki tablo'da gösterilmektedir. 264 .1. Ģırıngalar. Ģırınga kartuĢları. Primer ambalaj steril ürün ile doğrudan temas halindedir ve hem ürünün sterilitesini muhafaza eder hem de ürünün fiziksel ve kimyasal olarak dekompoze olmasını engelleyen bir ortam sağlar.

nötral ve asidik yapıdaki küçük hacimli parenteral preparatlar Tip III Soda kireç camında saklanması ve paketlenmesiyle zarar görmeyeceği onaylanmıĢ küçük hacimli parenteral preparatlar. kullanılmadan önce sulandırılan kuru tozlar ve birkaç nötral sulu ürün. Yıkama: Cam ambalaj malzemeleri sırasıyla filtre edilmiĢ hava. antikoagülanlar. Tablo 31. buhar ve filtre edilmiĢ sıcak pirojensiz su ile yıkanmalıdır. ĠĢlem 4 saat süreyle 250°C'lik etüvde uygulanmalıdır. Parenteral ürünler için polikarbonat. Kauçuk Malzemeler . Silikonlama: Silikonlama cam kap içerisinden çözelti. Ambalaj malzemelerinin dolum için hazırlanmaları Cam Malzemeler Ampul.8. Sterilizasyon: Cam ambalaj malzemeleri kuru ısıyla sterilize edilmelidir. insan kanı ve komponentleri. Ģırınga ve Ģırınga kartuĢları gibi camdan yapılan ambalaj malzemeleri kullanılmadan önce yıkanmalı. 31. ĢiĢe.USP 27 tarafından parenteral preparatlar için kullanılan cam ambalaj malzemeleri aĢağıdaki tablo'da gösterilmektedir. teĢhis preparatlan gibi büyük hacimli parenteral preparatlar. Steril. bunlar. flakon. pirojensiz cam 265 ambalaj malzemeleri nemi kontrol edilen temiz alanda. hafif alkali ve termal Ģoka dayanması önemli olan büyük hacimli parenteral preparatlar Tip II Intravenöz çözeltiler. polivinil klorür ve poliolefınler (polietilen ve polipropilen) gibi plastik ambalaj materyalleri de kullanılmaktadır. süspansiyon ya da toz Ģeklindeki katı ürünlerin tamamen dıĢarı alınmasını kolaylaĢtırmak için tercih edilmektedir. Parenteral preparatlar için kullanılan cam ambalaj malzemeleri Cam tipi Ambalajlanan Ürün Tip I pH'sına bakılmaksızın tüm küçük hacimli parenteral preparatlar. bitkisel yağ içindeki süspansiyon veya çözeltiler.1. irrigasyon çözeltileri. Diğer bir cam tipi olan NP (Nonparenteral) camlar parenteral veriliĢ için kullanılmazlar.1.2. soğukta tercihen laminar hava akımı altında kapalı paslanmaz çelik tepsilerde saklanmalıdır. sterilize edilmeli ve gerekiyorsa silikonlanmalıdır.

Bu Ģart birkaç yolla sağlanmaktadır. En yaygın yöntem. Parenteral ürünün doldurulması. Sterilizasyon için baĢlıca beĢ yöntem verilmektedir.8. 266 2) Ampulün uç kısmının ısıyla eritilerek kapatılması iĢlemidir. 2-3 psig basınçta filtre ve sterilize edilmiĢ inert bir gaz altında kapatılmasıdır. Ampuller kapatıldıktan ve sterilize edildikten sonra boya banyosuna (metilen mavisi çözeltisi gibi) daldırılmakta ve 15 dakika vakum uygulanmaktadır. Yıkama: Yıkama iĢleminde deterjan kullanılması tercih edilmez. camın bir kısmının erimesiyle kapanan ambalaj malzemeleridir. Dönme hareketi yetersiz olursa ampulde çatlak oluĢmaktadır. Ġki Ģekilde kapatılabilir.3. 31.2. 31. Diğer yolu ise ambalajın. Sterilizasyon: YıkanmıĢ kauçuk materyaller otoklavda yaĢ ısı ile sterilize edilmelidir. Kauçuk materyallerde yaĢ ısı ile sterilizasyon ısı penetrasyonunun hızlı olmasından dolayı tercih edilmektedir. alev altında. Kauçuk materyal otaklavlandıktan sonra mutlaka kurutulmalı. Kullanılmadan önce yıkanmalı. vakumlu boya banyosudur. yetersiz ısıtma sonucu ile de delik oluĢumu gibi riskler söz konusudur. sterilize edilmeli ve gerekiyorsa silikonlanmalıdır. Kapatma sırasında ampulün boyun kısmında çözelti kalmamasına dikkat edilmelidir. ancak gerekiyorsa deterjan dikkatlice uygulanmalı. Ampullerde kapanma sırasında oluĢan çatlakları kontrol etmek için çeĢitli yöntemler kullanılmaktadır. Sterilizasyon Sterilizasyon bir preparat içersindeki ya da bir nesne üzerindeki tüm canlı mikroorganizmaları tahrip etmek için yapılan iĢlemdir. nemi kontrol edilen soğuk ve temiz alanda tercihen laminar hava akımı altında saklanmalıdır. kapatılması ve sızdırmazlık kontrolünün yapılması Oksijene duyarlı bazı parenteral ürünlerin inert atmosfer Ģartlarında ambalajlanması gerekmektedir. kauçuk üzerinde hiçbir kalıntı kalmamasına dikkat edilmelidir. • YaĢ ısı ile sterilizasyon . Ampuller.Tıpalar gibi kauçuk bileĢimler kullanılıncaya kadar soğuk ve temiz alanlarda saklanmalıdır. Bunun en kolay yolu ürünün liyofılizasyon ile hazırlanmasıdır. Bu amaçla azot ya da argon gibi gazlar kullanılmaktadır.8. Kapatma esnasında aĢırı ısıtma sonucu cam baloncuk oluĢması. 1) Ampulün boyun kısmının ısıtılması sonucu bu bölgenin erimesi ve çevirme hareketi ile kapatılmasıdır. Kuru ısı ile sterilizasyon ısının yavaĢ penetrasyonuna bağlı olarak kauçuk materyalin kuruması ve çatlamasına neden olabilmektedir.

için daha düĢük sıcaklıklarda ve daha uzun zaman içeren özel sterilizasyon koĢulları tasarlanmıĢtır. . Bu yöntemin en büyük sakıncası organik moleküllerde etkinliği değiĢtirecek ve toksisite meydana getirebilecek değiĢikliklere sebep olabilmesidir. 170°Cde(370°F)l saat 150°Cde(300°F)2.• • • • Kuru ısı ile sterilizasyon Radyasyonla sterilizasyon Gazlarla sterilizasyon Filtrasyonla sterilizasyon 31. Kemoterapötik maddeler. Kuru ısı ile sterilizasyon Yüksek ısıdan etkilenmeyen çözücüsü yağ olan preparatlar. Radyasyonla sterilizasyon Ġyonize radyasyon vitaminler. kuru tozlar ve malzemeler için uygun bir terminal sterilizasyon yöntemidir.3. En etkili sterilizasyon yöntemi olmasına rağmen.5saat 140°C de (285°F) 3 saat gibi sterilizasyon koĢullan da farmasötik ve hastane malzemelerinin sterilizasyonunda kullanılmaktadır. fermantasyon tankları. steroidler.8. iğneler. YaĢ ısı ile sterilizasyon DoymuĢ buhar basıncı altında. dimerkaprol gibi sıvılar vb.3.1. Çoğu giysilere 2 atm basınç altında 134°C de 3 dakika sterilizasyon uygulanmaktadır. Bu yöntem için verilen referans koĢul 160°C (320°F) de 2 saattir. ameliyat eldivenleri ile giysiler sterilize edilmektedir. otoklavda yapılan sterilizasyon yöntemidir. minimum 121°C lik sıcaklıkta en az 15 dakika sterilize edilir.8. antibiyotikler. 31. cam ve paslanmaz çelik malzemeler. düĢük erime noktasına sahip tozlar. Özellikle çözücüsü su olan preparatlar için uygundur ve bu preparatlar 1 atm basınç altında. protezler ve cerrahi ipliklerin endüstride sterilizasyonu için kullanılan terminal sterilizasyon yöntemidir. Kuru ısı ile sterilizasyonda hava sirkülasyonlu fınn ya da bu iĢ için özel tasarlanmıĢ ekipman kullanılmaktadır.8.3. Ancak bazı farmasötik preparatlar bu gibi koĢullara da dayanıklı değildir.3. hormonlar. ısıya duyarlı maddeler ve bazı plastik malzemeler için kullanımı sınırlıdır. Bu terminal sterilizasyon yöntemi ile bakteriyolojik ortamlar. kataterler.2. Kuru ısı yaĢ 267 ısıdan daha az etkin olduğu için sterilizasyon için daha uzun süre ve daha yüksek sıcaklık gereklidir. kemik ve doku implantlan ile plastik Ģırıngalar. 31.

homojen polimerik malzemelerdir. gazlar germisit özellik göstermektedir. Filtrasyonla sterilizasyon Filtrasyonla sterilizasyonda. Ancak bunlardan sadece etilen oksit tıbbi ürünlerin sterilizasyonu için kullanılmaktadır. Bu yöntemin bir avantajı koli haline getirilmiĢ ürünlerin sterilizasyonuna olanak vermesidir.4. sağlam. Bu sterilizasyon iĢlemi yaĢ ve kuru ısı ile sterilizasyon yöntemlerinden daha zordur. .8.5.7 nm dalga boyunda yapay olarak oluĢturulan UV radyasyonunun germisit etkisi olmakla birlikte sterilizasyon yöntemi olarak kullanılması tavsiye edilmemektedir. steril malzemeler kullanılarak ve çalıĢma koĢulları kontrol altında tutularak sürdürülmelidir. mikroorganizmalar ortamdan filtrasyonla uzaklaĢtırılır. Kobalt-60 ve sezyum-137 gibi radyoaktif maddelerden yayılan gama radyasyon en yaygın kullanılan elektromagnetik radyasyon sterilizasyon kaynağıdır. gaz konsantrasyonu ve gazla temas süresi) kontrol altında tutulmalıdır. 253. 31. Çünkü çok sayıda parametre (sıcaklık. Gazlarla sterilizasyon Etilen oksit. Diğer sterilizasyon yöntemlerine dayanıklı olmayan çözeltilerin sterilizasyonu için uygulanır. Elektromagnetik radyasyon ultraviyole (UV). Membran filtreler ince. rutin olarak filtreye zarar verici olmayan membran bütünlük testleri ile kontrol edilmelidir. Bu yöntem endüstride sıcaklığa duyarlı tıbbi cihazların sterilizasyonunda kullanılabilir.5 Mrad olarak verilmektedir. Aseptik hazırlama Etkin bir sterilizasyon iĢlemi olmamasına rağmen. gama.8.4.3.Parenteral preparatlarda yapılan kalite kontrol testleri Parenteral preparatlarda diğer preparatlardan farklı olarak.8. Bu durumda sterilite. 269 31. 31. 268 31.3. Bu yöntem için absorbe edilen birim doz 25 kGy ya da 2.Radyasyonla sterilizasyon hem elektromagnetik hem de partikül radyasyonuyla yapılmaktadır. propilen oksit. formaldehit.6.22 um por büyüklüğündeki filtreler kullanılır. Membran filtrelerin performansları sterilizasyon iĢleminden önce ve sonra. ozon vb. günümüzde membran filtreler tercih edilmektedir. En eski yöntemlerden biridir. porselen veya selüloz gibi porlu malzemelerden hazırlanan filtre sistemleri kullanılırken. Çünkü gaz plastik filmler ve karton malzemeden geçmektedir. X ve kozmik radyasyon içeren foton enerjisinden oluĢmuĢtur.3.8. Sterilizasyon amacı ile 0. GeçmiĢte sintirlenmiĢ cam. Tüm kaplar ve cihazlar sterilize edilmiĢ olmalı ve çalıĢma laminar hava akımı veren cihazlar altında yapılmalıdır. aseptik hazırlama tüm maddeleri steril olan reçetelerin hazırlanmasında sıklıkla kullanılmaktadır. Ancak alan ve odaların aseptikliğini sürdürmek için farmasötik endüstride sıklıkla uygulanır. nem.

su ve doygun potasyum klorür çözeltisi karıĢımında çözülür.3 mi y.0 g 0. ampul yıkama makinasında yıkanıp.1. gözle renk. etüvde kurutulduktan sonra hazırlanan çözeltiden enjektörle 5.0 mi 5 ml'lik ampuller hazırlayınız.17 g Hazırlama: Bir erlende D-glukoz monohidrat. nasıl oluĢmaktadır? Bu ürünün oluĢmasını nasıl engellersiniz? ÇalıĢma 31. Sterilizasyondan sonra ampulleri neden metilen mavisi çözeltisine batırıyorsunuz ? 5.m. Bu çözeltinin ozmotik basıncını hesaplayınız. Küçük Hacimli Parenteral Preparatlar ÇalıĢma 31. Enjeksiyonluk Glukoz Çözeltisi (USP 27) Dextrose injection D-Glukoz monohidrat Doygun potasyum klorür Enjeksiyonluk su 5. Formüldeki hidroklorik asitin görevi nedir ? 4.5'lik soğuk metilen mavisi çözeltisine boyun kısmı aĢağı gelecek Ģekilde batırılır. Uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir.5'er mi çekilerek doldurulur. 100.2. Glukozun parçalanması sonucu hangi ürün. membran veya cam süzgeçten süzülür. 270 Sorular: 1. Doldurulan bu ampuller. Otoklavdan çıkarılır çıkarılmaz sıcak ampuller %0.• • • • • Sterilite (EP 5) Pirojen (EP 5) Partiküler bulaĢma (EP 5) Alınabilir hacim (EP 5) Ambalaj bütünlük (çatlaklık) testleri yapılmaktadır. . BoĢ ampuller. D-Glukoz monohidrat'ın (dekstroz) molekül ağırlığı : 198. buradan çıkarılarak yıkanır. 3. Bu çözelti hangi yolla ve amaçlarla kullanılır ? 2. Otoklavda 110°C'de 40 dakika sterilize edilir. hamlaçta boyun kısmı ısıtıldıktan sonra bir pensle çekerek kapatılır. Porselen. (Ampul doldurulurken çözeltinin ampulün boyun kısmına bulaĢmamasına dikkat edilir). berraklık kontrolü yapılır.

Porselen.1 oranında sodyum metabisülfit ilave edilir. Süzüntü ikiye ayrılır.1 mi çözelti konulmaktadır? 3. Hidrokortizon sodyum fosfat 50 mg Benzil alkol 9mg Sodyum sitrat 10 mg Sodyum bisülfit 3mg Sodyum hidroksit 1 mg Enjeksiyonluk su y. Formülde yer alan etkin maddenin farmakolojik etkisini ve diğer Maddelerin formülasyonda kullanım amaçlarını yazınız. 2. gözle renk. yarısına %0. Bu preparat için ne tür ampuller kullanılır? Neden? 271 ÇalıĢma 31. Hazırlama: Bir erlende steril enjeksiyonluk su ile 6 mi %50 a/h oranında sodyum novamin sülfonat çözeltisi hazırlanır. 3. 2 ml'lik ampullere neden 2. Hazırladığınız çözeltinin izotoni hesabını yapınız 2. berraklık kontrolü yapılır. Ampuller kapatılır ve 121°C'de 1 atm basınç altında en az 15 dakika sterilize edilir.Enjeksiyonluk Sodyum Novamin Sülfonat Çözeltisi {Sodiurn Novamine Sulphonate solutionfor injectiori) (Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji Öğrenci Deneysel ÇalıĢmaları. Sorular: 1.1 mi doldurulur. Ġmi 1 ml'lik ampuller hazırlayınız.1985) %50 oranında sodyum novamin sülfonat içeren 2 ml'lik ampuller hazırlayınız. Ampullere sodyum metabisülfit ilavesinin nedenlerini ve otoklavdan çıkarıldıktan sonra iki tip çözelti arasındaki farkları yazınız. buradan çıkararak yıkayıp. Otoklavdan çıkan sıcak ampuller hemen %0.1 mi diğer ampule de sodyum metabisülfit içeren çözeltiden 2.5'lik metilen mavisi çözeltisine batırılır. Önceden yıkanmıĢ kurutulmuĢ ampullerden birine enjektör ile sodyum metabisülfit içermeyen çözeltiden 2.3. cam veya membran filtreden süzülür. Uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir. Hidrokortizon sodyum fosfatın stabil olduğu pH nedir ? Bu çözeltiyi hangi pH' da hazırlamanız gerekir ? . Sorular: 1.m.

ı g . Tüm karıĢım steril enjeksiyonluk su ile yeterli hacme tamamlanır.ÇalıĢma 31.00 g 0. otoklavda sterilizasyon uygulanır. Bir miktar 80°C'lik enjeksiyonluk su ile Kollidon 17 PF ve Karboksi metilselüloz ayrı ayrı karıĢtırılır. Metil paraben ve sisteinin oda sıcaklığındaki enjeksiyonluk su ile hazırlanan çözeltileri 0. Prokain-Adrenalin Enjeksiyonluk Çözeltisi (B.P.adrenaline injection) Prokain hidroklorür Sodyum klorür Klorkrezol 2. 30.4.00 mi 10 ml'lik flakonlar hazırlayınız. o.57 g % 0. Formülde yer alan maddelerin kullanım amaçları nedir ? 2.m.2 %0. Prokain Penisilin Enjeksiyonluk Süspansiyon (300 mg/ml) (Procaine penicillin injectable suspensiori) Prokain penisilin G Kollidonl7PF Karboksi metilselüloz Sodyum sitrat Sistein Metil paraben Enjeksiyonluk su y.01 100.40 g 0. Laminar hava akımı altında steril ampullere doldurulur. 1980) {Procaine .15 g 0. Hazırlama: Prokain penisilin G gerekli partikül büyüklüğüne getirildikten sonra (5-10 um) 80°C kadar ısıtılmıĢ enjeksiyonluk suyun bir kısmı ile karıĢtırılır.5.45 um por geniĢliğindeki membran filtreden 272 geçirilerek aseptik ortamda bu çözeltiye karıĢtırılır.2 veya 0. Parenteral bir süspansiyon formülünde bulunması gereken özellikleri yazınız. Sorular: 1. Preparat hangi parenteral yolla kullanılır ? 3.0 g y.m. ÇalıĢma 31.

0 mi .1 mg y.7.m. 100. 0. Bu preparatm hazırlanıĢını anlatınız. 2. Bu formülasyon için nasıl bir sterilizasyon yapıldığını açıklayınız.30 g 0.0 mi Sodyum metabisülfıt 0. 3.5 mg 0. 3.0 mi Sorular: 1.6. 2.33 g y. Büyük Hacimli Parenteral Preparatlar ÇalıĢma 31. 273 Sorular: 1. Siyanokobalamin Sodyum klorür Metil paraben Propil paraben Enjeksiyonluk su lml'lik ampuller hazırlayınız. 4. 1.1 g Enjeksiyonluk su y. Formüldeki her bir maddenin görevini yazınız. Preparatın izotoni hesabını yapınız. Prokain HC1 ve adrenalin'in stabilitesi açısından bu çözeltiyi hangi pH'da hazırlamanız gerekir ? ÇalıĢma 31. Formülde yer alan etkin ve yardımcı maddelerin kullanım amaçlarını yazınız.Adrenalin çözeltisi (1/1000) 2.60 g 0. 2 H2O 8.2 mg 1. Ġzotoni hesabını yaparak kullanılması gereken NaÇl miktarını hesaplayınız.m.m. BileĢik Sodyum Klorür Enjeksiyonluk Çözeltisi (USP 27) Ringer 's Injection Sodyum klorür Potasyum klorür Kalsiyum klorür.

Litresinde 2. Bu çözelti hangi yolla ve ne dozda kullanılır ? 4. membran veya cam süzgeçten ĢiĢeye süzülerek ĢiĢenin ağzı uygun Ģekilde kapatılır. bir erlende bir miktar enjeksiyonluk su ile çözülür. Formüldeki sodyum. 1000. uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir.0 g 1. Ġstenen hacme enjeksiyonluk su ile tamamlanır. 274 ÇalıĢma 31. Sorular: 1.1985) Sodyum klorür Sodyum bikarbonat Potasyum klorür Enjeksiyonluk su Hazırlama: Sodyum klorür. Otoklavda 121°C'de (1 atmosfer basınç altında) en az 15 dakika sterilize edilip. Porselen.7 mEq/l kalsiyum. Çözelti membran veya cam süzgeçten ĢiĢeye süzülerek ĢiĢenin ağzı uygun Ģekilde kapatılır. mezüre alınarak istenen hacme tamamlanır.8. potasyum klorür ve kalsiyum klorür bir beherde bir miktar enjeksiyonluk su ile çözülür. Bu çözelti hangi amaçlarla kullanılmaktadır ? 3.0 g 4. bir mezüre aktarılır. NaCl miktarlarını bularak yazınız. potasyum ve kalsiyumun mEq/l değerlerini bulunuz.00 mi Sodyum klorür.m.m. KC1. Kolera Çözeltisi (Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji Öğrenci Deneysel ÇalıĢmaları.0 g y.Enjeksiyonluk su Hazırlama: y. 4 mEq/l potasyum ve 130 mEq/l sodyum bulunan bir çözeltinin formülündeki CaCl2. Sorular: 5. 1000.6H2O.0 mi . 2. potasyum klorür ve sodyum bikarbonat. Otoklavda 121°C de (1 atmosfer basınç altında) en az 15 dakika sterilize edilip uygun Ģekilde etiketlenerek teslim edilir.

ÇeĢitli konsantrasyonlarda glukoz ya da uygun ozmotik madde içerirler. HCO3\ Cl' iyonlarının mEq/l olarak miktarlarını bulunuz. 1000. Bu preparat için uygun sterilizasyon yöntemi hangisidir? Neden? 3.30 g 2. plazmanın elektrolit bileĢimine yakın konsantrasyonda elektrolit içeren intraperitonal olarak kullanılan çözeltilerdir. Antikoagülan Sitrat Fosfat Dekstroz Çözeltisi (USP 27) {Anticoagulant citrate phosphate dextrose solution) Sitrik asit (susuz) Sodyum sitrat dihidrat Monobazik sodyum fosfat monohidrat Dekstroz monohidrat Enjeksiyonluk su y.22 g 25.1.00 mi 2. Sorular: 1. 31. 2. Bu çözeltinin ozmotik basıncını hesaplayınız.9. Bu çözelti hangi tip camdan yapılmıĢ ĢiĢelere konur. Formüle göre 1000 mi kolera çözeltisindeki Na+.m. Çözeltideki bileĢiklerin litre baĢına düĢen konsantrasyonu genellikle tablo 31. HazırlamıĢ olduğunuz bu çözeltinin kullanım amacı nedir ? 2. hangi yolla hastaya verilir ? 3. Antikoagülan terimini açıklayarak bu amaçla kullanılan ve farmakopelere kayıtlı olan preparatlara örnek veriniz.9. ÇalıĢma 31. 275 Hazırlama: Formülasyonda bulunan tüm katı maddeler ayrı ayrı porsiyonlar halinde çözülerek karıĢtırılır ve istenen hacme enjeksiyonluk su ile tamamlanır. Peritonal Diyaliz Çözeltileri (EP 5) Peritonal diyaliz çözeltileri. Hazırlanan çözelti porselen.3'de verilen değerler arasındadır.50 g . HazırlamıĢ olduğunuz çözeltinin hangi pH aralığında olmasını beklersiniz? 5. Böyle bir çözeltiyi ne tip ambalajlarda muhafaza edebilirsiniz ? 4.99 g 26. membran veya cam süzgeçten ĢiĢeye süzülerek uygun Ģekilde sterilize edilip etiketlenerek teslim edilir. K+.

207 g Ters ozmoz yöntemiyle y.0 Asetat ve/veya laktat 30-60 30-60 ve/veya hidrojen karbonat Klor 90-120 90-120 Glukoz 25-250 Eğer formülde hidrojen karbonat yer alıyorsa.800 g Potasyum klorür 2.0 mi elde edilmiĢ su Hazırlama: Çözelti I ve Çözelti II belirli oranlarda karıĢtırılıp ters ozmoz ile elde edilmiĢ su ile seyreltilir.25-1. Diyaliz çözeltilerindeki bileĢenlerin litredeki konsantrasyonları mmol mEq Sodyum 125-150 125-150 Potasyum 0-4.3.0 g 84.50-3.0 Sodyum klorür 214.0 203.5 0.720 g Magnezyum klorür hekzahidrat 3.612 g Kalsiyum klorür dihidrat 7.m.5 Kalsiyum 0-2. 276 ÇalıĢma 31. 1000. Aksi belirtilmedikçe metabisülfıt tuzlan gibi antioksidan maddeler çözeltilere ilave edilmemelidir.10. (Çözelti I + Çözelti II + Ters ozmoz yöntemiyle elde edilmiĢ su : 1 litre + .6 147.5 Magnezyum 0.m.5 0-5.0 60.000 mi elde edilmiĢ su Çözelti II Sodyum bikarbonat 84.5 0-4.0 Ters ozmoz yöntemiyle y. Diyaliz Çözeltisi Çözelti I Molekül Ağırlıkları 58.Tablo 31.558 g Asetik asit (% 100) 4.5 74. 1000. sodyum hidrojen karbonat çözeltisi ayrı bir kapta hazırlanmalı ve kullanılmadan önce elektrolit çözeltisine ilave edilmelidir.

Yağ iyice çözündükten sonra bu karıĢım üzerine 1.775 litre) Sorular: 1. Harcanan miktar 0.1 N KOH çözeltisi ile pembe renk görülüp 10 saniye sabit kalıncaya kadar titre edilir. 3.1. Asitlik derecesi : 100 g yağda bulunan serbest asitleri nötralize etmek için gerekli N KOH çözeltisinin hacmen (mi) miktarıdır..0 mi fenolftalein çözeltisi (1 k fenolftalein + 99 k alkol) ilave edilir. Asitlik derecesi aĢağıdaki formülle hesaplanır. Ca+2. 2.1 N KOH çözeltisi ile pembe renk 15 saniye sabit kalıncaya kadar titre edilir. I) 5 g yağ için b mi harcanmıĢsa 100 g yağ için X mi harcanır . 1. Zeytinyağının asitlik derecesinin tayini Yukarıdaki iĢlemden sonra bir erlen içinde 5 g yağ tartılıp. Sonra bu değerlerden faydalanarak zeytinyağını nötralleĢtirecek kristal sodyum karbonat miktarı hesaplanır. K+.F.11. asitlik derecesi 100 g yağ için gereken miktar olduğu için. 277 ÇalıĢma 31.0 mi fenolftalein çözeltisi konup. devamlı çalkalayarak 0. Diyaliz çözeltilerinin taĢıması gereken özellikleri yazınız. mmol/1 miktarlarını ve total çözelti ozmolaritesini hesaplayınız. Bu preparat neden ters ozmoz ile elde edilmiĢ su ile hazırlanmalıdır? 2. Mg+2. SeyreltilmiĢ çözeltinin pH'sı kaç olmalıdır? 4. 0.1 N KOH (b) mi olsun. Steril Nötral Zeytinyağı (T.225 litre+ 32. Bu karıĢıma 1. önce 30 mi eĢit hacimdeki alkol:eter karıĢımından (15 mi %95 h/h alkol + 15 mi eter) hazırlanır. üzerine bu çözelti ilave edilir. Bu çözelti ne Ģekilde kullanılmaktadır? 5. Nötral eter: alkol çözeltisinin hazırlanması Bu amaçla. HCO3\ Cl\ CH3COO" iyonlarının mEq/ 1. 1974) Oleum Olivae Nuetralisatum Sterilisatum Hazırlama: Steril nötral zeytinyağının hazırlanması için önce zeytinyağının asitlik derecesi tayin edilir. Hazırladığınız çözeltideki Na+.

5 ile çarpılır.1 x AD)/1000 X X = 0.1 x AD)/ 1000 282 g'a karĢılık X 56. oleik asit'in molekül ağırlığı 282 g'dır.282 x AD x 2.10H2O miktarı —>0.1NKOH Asitlik derecesi ĠN KOH'in hacmen miktarıdır.1 = Asitlik derecesi (AD) 278 1.=N2xV2 0. Na2CO3.10H2O miktarı bulunmuĢ olur. Böylece 100 g yağı nötralleĢtirecek kristal sulu sodyum karbonat miktarı bulunmuĢ olur. bizim kullandığımız KOH 0. N. Bu değer 2.282xAD x 286 2 x 56.1 g.xV.1' e karĢılık gelecek Na2CO3. oleik asit üzerinden hesaplanır.282 x AD' e karĢılık gelecek Na2CO3.5 ile çarpılarak ilave edilmesi gereken Na2CO3.1 N olduğu için. tesir değeri 1 2 x 56.X = 20xbml0.282 x AD g kadar oleik asite karĢılık gelir.1 Bulunan oleik asit miktarı için kullanılacak Na2CO3. Kullanılacak yağın içerdiği serbest asit.10H2O miktarı = 0. 100 g yağda bulunan oleik asit miktarı Ģöyle hesaplanır: R-COOH + KOH------> R-COOK + H2O Birer mol kullanıldığından KOH 1 mol 1 mol miktarından hesaplanabilir.1 x (20xb)=lxV2 V2= 20 x b x 0.5 .10H2O' in molekül ağırlığı = 286 g.10H2O) kullanılır.1 g. KOH molekül ağırlığı 56. 1000 mi ĠN KOH 56.1 g harcanıyorsa (56. Zeytinyağının nötralleĢtirilmesi a) Bu amaçla kristal sulu sodyum karbonat (Na2CO3.10H2O miktarı —» 286 g ise 0.1 giĢe AD için X= (56. Yağın asitlik derecesinden faydalanılarak 100 g yağda bulunan serbest oleik asit miktarı hesaplanıp bulunan değer 2. tesir değeri 2 KOH molekül ağırlığı = 56.

2. Göz preparatları EP 5'e göre baĢlıca göz damlaları. yıkanıp kurutulmuĢ olan kauçuk kapaklar kapatılır ve sterilize edilir. Önce ĢiĢeler iyice yıkanır. Göz damlaları . 150°C'de sterilizasyon sırasında en altta toplanmıĢ olan su bu sıcaklıkta birden buharlaĢacağından patlama yapabilir. Dikkat edilecek hususlar: 1. gerekli miktarı ĢiĢelere konularak kapatılır. Hazırlayacağınız yağın miktarına göre gereken sodyum karbonat miktarı hesaplanır. Kauçuk kapaklar 150°C'lik kuru sıcaklıkta doldurulup kapatılmıĢ ĢiĢelerle beraber sterilize edilirler. Uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Not: Süzme iĢlemi masada birleĢik olarak yapılabilir. Bir müddet çalkalanan yağ 24 saat kendi haline bırakılır. Yağları oksidasyondan korumak için hangi maddeler kullanılır ? 4.1. 2. 32. göz damlası ve göz banyosu hazırlamak için tozlar. Miktarı saptanan sodyum karbonat. yarı katı göz preparatlan ve insertler olmak üzere sınıflandırılırlar. 5. Süzüntüye az miktarda da olsa su geçerse. fazla konan su emülsiyon meydana getirerek preparatm bulanık olmasına sebep olur. Sonra kuru süzgeç kağıdından süzülüp.6 ile çarpımının sonucu ile de ilave edilmesi gereken Na2CO3. neden ? 280 32. Ayrıca sterilizasyon sırasında sıcakta. GÖZ. Sonra kurutma dolabında kurutulur. Steril nötral zeytinyağı ile hazırlanan preparatlar vücuda hangi yolla verilir. Steril nötral zeytinyağı eczacılıkta nerede kullanılır? Bununla hazırlanan preparatların isimlerini Latince ve Türkçe olarak yazınız.279 NOT: 100 g yağın nötralizasyonu için bulunmuĢ olan bu değer hazırlanması istenen nötral yağ miktarına göre tekrar hesaplanır. göz banyoları.10H2O miktarını bulmak mümkündür. Sorular: 1. Su banyosunda 45°C'ye kadar ısıtılmıĢ olan yağ içine ilave edip kuvvetle çalkalanır. ağırlığının 1/10'u su ile bulamaç haline getirilir.1.3 mi nötral zeytinyağı doldurulup. b)Ya da yağın asitlik derecesinin 0. bir kağıt üzerine ters kapatılıp suyu süzdürülür. Çözücüsü su ve yağ olan ilaç Ģekillerinin sterilizasyonu nasıl yapılır ? 3. Su gereğinden fazla konulmamalıdır. Göz Preparatları Göze uygulanan preparatlar lokal etki oluĢturmak üzere uygulanan steril preparatlardır. Kuru havada 150°C'de 2 saat sterilize edilir. BURUN VE KULAK PREPARATLARI 32.1. çünkü süzmede su alta geçer ve yağlanmıĢ olan süzgeç kağıdından kendisi süzülmediği gibi yağın süzülmesine de engel olur.

Ancak. maddeler kullanılabilir. antioksidan.Bir veya daha fazla etkin madde içeren.1. süspansiyon halinde olan göz damlalarının ise çalkalama ile tekrar homojen olarak dağılması (redisperse olması) ve her bir damlatma ile verilen doz homojenliğinin doğru ve yeterli olması gerekmektedir. Çözücüsü su olan göz preparatları çok dozluk kaplarda hazırlanacağı zaman uygun bir antimikrobiyal madde içermelidir. Göz çözeltilerinin izotonik olması istenirse de hafif hipotonik veya hipertonik olabilir. Göz damlalarının hazırlanmasında uygun pH'daki tampon çözeltileri de çözücü olarak kullanılabilir.6-1. Eğer antimikrobiyal madde konulması uygun değilse preparat tek dozluk kaplarda hazırlanmalıdır.8 sodyum klorür çözeltisine eĢdeğer tonisiteli çözeltileri tolere edebilir. izotonik olmayan çözeltilerin uygulanması gözde irritasyon ve yaĢarmaya neden olur.0-8. Çok dozlu kaplarda hazırlanan göz damlalarının baĢka bir Ģekilde önerilmedikçe hacminin en fazla 10 mi olması gerekir. Ġzotoni: Göz yaĢının ozmotik basıncı kanın ozmotik basıncına eĢittir. yer fıstığı yağı gibi bitkisel yağlar tercih edilir. viskozite ve sterilite en önemli özelliklerdir. Preparatın stabilite problemi varsa etkin ve yardımcı madde karıĢımı steril toz halinde ambalajlanır ve kullanımdan hemen önce uygun steril çözücü ile çözelti veya süspansiyon haline getirilerek uygulanır. Göz damlalarının formülasyonları Göz damlalarının formülasyonunda izotoni. Göz damlalarının tonisiteleri 250-350 mOsmol/kg değerleri arasında olabilir. . stabilizan. göz ameliyatlarında kullanılan göz damlaları koruyucu içermez ve tek dozluk kaplarda hazırlanır. dekstroz vb. izohidri. preparatı en stabil olduğu pH'ya getirmek ve etkin maddenin çözünürlüğünü artırmak amacıyla bazı yardımcı maddelerden de yararlanılır. sorbitol. tampon. steril sulu çözelti. koruyucu ve tonisite ayarlayıcı yardımcı maddeleri içerir. Bir göz preparatı etkin madde dıĢında baĢlıca. kullanılmak üzere açıldıktan kısa bir süre sonra kontamine olur. Çözücü seçiminde etkin maddenin özellikleri dikkate alınmalıdır.1. Göz damlalarında kabul edilebilir en uygun pH aralığı 6. Göz yaĢının bu pH sınırları arasında olan çözeltileri tamponlama kapasitesi vardır. özel bir ambalaj materyali içermiyorsa. 281 32. asetat.1. Göz damlalarının formülasyonu sırasında etkin madde/maddelerin yanısıra. çözücü. Bu nedenle ambalajlan açıldıktan sonraki maksimum kullanım zamanları ambalajlannda belirtilmelidir. pamuk. sodyum klorür. dekstran. Çözücüsü su olan damlaların steril olmasının yanısıra partiküllerinden arındırılmıĢ ve berrak olması. lokal uygulanarak kullanılan. borat. stabiliteleri ve etkileri açısından çok önemlidir. Çözücü olarak yağ kullanılması gerekiyorsa susam. mannitol. tonisite ayarlamak. Göz çözetilerinde en çok kullanılan tamponlar. Örneğin. Göz % 0. Göz preparatlan. Göz çözeltilerinde iyi bir biyoyararlanım için preparatm en stabil olduğu pH ile fizyolojik pH arasında bir pH değeri (euhydrie) seçilmelidir. Ġzohidri: Göz çözeltilerinin pH değeri. stabilite. yağlı çözelti ve süspansiyon yapısındaki preparatlardır.8'dir. Çözücüler: Göz damlalarında genellikle kullanılan çözücü arıtılmıĢ sudur. Göz damlalarında tonisite ayarlamak için. kullanımları. viskozite ayarlamak.

tiyomersal). Yarı katı göz preparatları Yan katı göz preparatları konjunktivaya uygulanmak üzere hazırlanan steril merhem.3.1. Koruyucular: Çok dozlu bir göz preparatı (ameliyat sırasında kullanılanlar hariç) koruyucu içermelidir. fenil merküri nitrat. Göz preparatlannm sterilizasyonları hazırlanan formülasyonun ve etkin maddelerin özelliklerine göre değiĢik yöntemlerle yapılabilir. Viskozluk: Sulu göz preparatları göz yaĢı sıvısı ile kolayca karıĢır ancak drenajla çabuk atıldığı için göz dokusu ile temas süresi azalır. Aksi belirtilmedikçe çok dozluk göz banyolarının hacminin en fazla 200 mi olması istenir. Ancak bu maddelerin etkin madde ile etkileĢmemesi ve lokal irritasyona neden olacak konsantrasyonlarda bulunmaması gerekir. poliakrilik asit polimerleri (karbomerler) vb. hidroksipropil metilselüloz (HPMC). maddeler kullanılabilir. Fizyolojik sıvı içinde az veya çok çözünen etkin madde membran veya matris yapıya bağlı olarak belli zaman aralıklarında salınır. Ġnsertler her biri tekli ambalaj içersinde ve steril olarak muhafaza edilir.1. 32. katı veya yarı katı preparatlardır. viskozite. Tampon seçiminde etkin maddeler ile olabilecek etkileĢimlere dikkat edilmelidir. Sterilite: Her göz preparatı steril olarak hazırlanmak zorundadır.4. Göz preparatlannda en çok kullanılan koruyucular. Göz banyoları Göz banyoları gözü ve çevresini yıkamak için kullanılan steril. pH ayarlamak için yardımcı maddeler kullanılabilir. Bu preparatlann da en fazla 5 g'lık uygun ambalajlar içinde bulunması ve ambalajın mikrobiyal kontaminasyona engel olacak Ģekilde kapatılabilmesi gerekir. Gözün kabul edebileceği en uygun viskozite değeri 15-30 cP arasındadır. 283 .fosfat ve sitrat tamponlarıdır. kuaterner amonyum bileĢiklerinden benzalkonyum klorür. Kullanılan sıvağm konjunktiva üzerinde irritan etkisinin olmaması gerekir. 32. Bu preparatlar genel olarak etkin maddeyi bir matris yapı içinde bulundururlar veya depo Ģeklinde ve hız kontrol edici bir membran içeren yapıya sahiptirler. 282 civalı koruyucular (fenil merküri asetat. polivinil alkol (PVA). krem veya jel yapısındadır. Göz banyoları da formülasyonları açısından göz damlaları ile aynı özelliklere sahip olmalıdır. Uygun bir taĢıyıcı sıvağ içerisinde bir veya daha fazla etkin maddenin çözünmesi veya disperse olması ile hazırlanan homojen görünüĢlü preparatlardır. 32. Disodyum EDTA koruyucularla sinerjik etki elde etmek amacıyla kullanılabilir. klorbutanol vb.2. sulu çözeltilerdir.1. Bir göz dokusunun göz damlası ile temas süresini artırmak üzere metil selüloz (MC). maddelerdir. Göz içi sistemler (Oftalmik insertler) Gözün cul de sac bölgesine yerleĢtirmek üzere tasarlanmıĢ uygun büyüklük ve Ģekle sahip steril. Göz banyolarında da etkin maddenin yanı sıra tonisite.

Atropin Sülfat Göz Damlası Atropin sülfat Sodyum klorür ArıtılmıĢ su Hazırlama: Bir erlende atropin sülfat ve sodyum klorür arıtılmıĢ suda çözülür.05 g y. y.m. 15 dakika sterilize edildikten sonra uygun Ģekilde etiketlenip teslim edilir. Porselen. 7. Süspansiyon ve yarı katı yapısında olan göz preparatlarınm partikül büyüklüğü sınırlan ile ilgili Avrupa Farmakopesinin önerisi nedir? 5. Yukarıdaki formülasyonda arıtılmıĢ su yerine tampon çözelti kullanılması gerekirse tampon çözelti seçimi nasıl yapılır? 4. 10. cam veya membran filtreden ĢiĢeye süzülür ve ĢiĢenin ağzı uygun bir Ģekilde kapatılır.5 fosfat tamponu y. 3.m. 6. 2.00 mi .2.1. 10 mi hazırlayınız.004 EDTA % 0.m. Sorular: 1. Otoklavda 121°C'de. Formüldeki maddelerin görevlerini yazınız.01 Sodyum klorür y. Göz preparatları hazırlandıktan sonra Avrupa Farmakopesine göre hangi kalite kontrollerinin yapılması gereklidir? Yazınız.m. pH 5.ÇalıĢma 32. Bir göz preparatının hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken baĢlıca faktörler nelerdir? Yazınız. Avrupa Farmakopesine göre çok dozlu kaplarda bulunan göz damlalarının ve göz banyolarının ambalaj açıldıktan sonraki kullanım süreleri ile ilgili olarak etiketlerine yazılması gereken uyarılar nelerdir? Yazınız ve nedenini açıklayınız. ÇalıĢma 32. Bu göz damlasının NaCl-ekivalan ve White-Vincent yöntemlerine göre izotoni hesabını yapınız. Pilokarpin Hidroklorür Göz Damlası Pilokarpin hidroklorür %1 Benzalkonyum klorür % 0. 0.

pH kontrolünden sonra cam filtreden süzülür.284 Hazırlama: Uygun bir yöntemle formülün tonisitesi hesaplanır.8 sitrat tamponunun bir kısmında formülasyondaki maddeler çözülür. GümüĢ Nitrat Göz Damlası 15 mi. Çinko Sülfat Göz Damlası Çinko sülfat Tiyomersal Borik asit pH 6. Hazırladığınız göz damlası ne amaçla kullanılır? 2. Hazırlanan çözeltinin pH'sı kontrol edilir ve cam filtreden süzülür. Kalan tampon ile istenen hacme tamamlanır. pH 6. Sorular: 1.5 fosfat tamponunun bir kısmında formülasyondaki maddeler çözülür. ÇalıĢma 32.0025 y. ÇalıĢma 32. Sorular: 1. otoklavda 121°C'de en az 15 dakika sterilize edilir. tzotonik olması için gerekli yardımcı madde miktarı bulunur. Hazırlama: Uygun bir yöntemle formülün tonisitesi hesaplanır. Çözelti otoklavda 121°C'de 15 dakika sterilize edilir. izotonik % l'lik gümüĢ nitrat çözeltisini hazırlayınız. Ġstenen hacme kalan çözücü ile tamamlanır. % 0. Hazırlanan preparatm kullanım amacı nedir? 285 ÇalıĢma 32.5.3. y.m. pH 5. Ġzotonik olması için gerekli yardımcı madde miktarı bulunur.4.8 sitrat tamponu 10 mi hazırlayınız. .25 % 0. Bir göz damlasının izohidrik olmasının nedenini açıklayınız.m. Çok dozluk bir göz preparatı kullanırken hasta nelere dikkat etmelidir? 2.

Sert Kontakt Lens Temizleme Çözeltisi Hidroksıpropil selüloz % 0. yan katı ve katı preparatlardır. Yapay Göz YaĢı Preparatı Karbomer (Carbopol 934) 0.50 Benzalkonyum klorür % 0.8.m. ÇalıĢma 32.0 mi . 100. 286 ÇalıĢma 32.m.000 g 50 g hazırlayınız.) 32.m.m.100 g ArıtılmıĢ su y.000 g Tiyomersal 0.5 konsantrasyonda.4 Fosfat tamponu y.300 g Mannitol 5. ÇalıĢma 32.m. (* 1 g Karbomer için 400 mg sodyum hidroksit olacak Ģekilde ayarlanır.2.0 g 0.004 g Sodyum hidroksit y. 50 mi hazırlayınız.01 Sodyum klorür y. sistemik veya lokal etki sağlamak için burun boĢluğuna uygulanan sıvı. Burun Preparatlan Burun preparatlan. 30 mi izotonik prokain hidroklorür çözeltisini hazırlayınız.0004 Disodyum edetat % 0.5 g y. pH 7. Disodyum edetat 0. Gentamisin sülfat Prokain hidroklorür Sodyum klorür ArıtılmıĢ su 10 mi hazırlayınız. Formülasyonlannda bir veya birden fazla etkin madde kullanılır.6.7. Burun preparatlan mümkün olduğunca burun mukozasının fonksiyonları ve silia üzerinde irritasyona ve olumsuz etkilere neden olmamalıdır. 100.Prokain Hidroklorür Göz Damlası %1. Çözücüsü su olan burun 2.

5 g Primer sodyum fosfat 0. burun spreyleri. Sorular: 1. Üzerine efedrin sülfat ilave edilerek karıĢtırılır. Hazırladığınız çözeltinin pH'smı ölçünüz.5 g Sekonder sodyum fosfat 0. etkin maddenin çözünürlüğünü artırmak veya preparatı stabilize etmek için yardımcı maddeler içermektedir. 100 mi 15 mi hazırlayınız.5 g ArıtılmıĢ su y. Bu preparatm ambalajı nasıl olmalıdır? Neden? ÇalıĢma 32. sekonder sodyum fosfat. Efedrin Sülfatlı Burun Damlası Efedrin sülfat 0.preparatlan genellikle izotoniktir.m. sodyum klorür.9. primer sodyum fosfat. 3. Bu ilaç Ģeklinin tonisitesini NaCl-ekivalanı yöntemi ile hesaplayarak gösteriniz. pH'lan bir tampon çözelti yardımı ile 5. pH'sını ayarlamak. klorbutanol ve glukoz bir erlende az miktarda arıtılmıĢ suda çözülür.0 g Klorbutanol 0.15 g Susuz glukoz 1.5 arasında olmalıdır. . 2.5-6. burun banyolan ve burun stikleri olmak üzere sınıflandırılırlar. Uygun bir cam süzgeçten süzülerek etiketlenip teslim edilir. Burun çözeltilerinde pH'nın önemini yazınız.5 g Sodyum klorür 0. burun damlaları.15 g Potasyum klorür 0.10. 4. burun tozlan. tek dozlu ve çok dozlu olan ve çözücüsü su olan burun preparatlan farklı bir uyan yapılmadıkça uygun bir antimikrobiyal madde içermelidir. 287 ÇalıĢma 32. Formül yapılannda preparatm viskozitesini. Geriye kalan su ile 100 ml'ye tamamlanır. Hazırlama: Potasyum klorür. yarı katı burun preparatlan. Burun preparatları EP 5'e göre. Formülasyonda bulunan tüm maddelerin görevini yazınız.

sodyum klorür çözeltisinin bir kısmında çözülür.5 g 0.500 mi . ÇalıĢma 32. 3. % 2) Benzalkonyum klorür çözeltisi (% 0.11.Fenilefnn Burun Damlası Fenilefrin hidroklorür Efedrin hidroklorür Metil selüloz çözeltisi (400 cP. Sorular: 1.m. Uygun ambalaja konarak etiketlenir. Üzerine benzalkonyum klorür çözeltisi ilave edilir.0 mi 0. Oksimetazolin Hidroklorür Burun Spreyi Oksimetazolin hidroklorür klorür EDTA 5. 288 Hazırlama: Fenilefrin hidroklorür ve efedrin hidroklorür.5 g 5. Efedrin Hidroklorür Burun Damlası (Remington 20111 ed.5 g 0.5 g 10.0 mg Benzalkonyum 1.025 g 0.000 mi 0.12.000 mi 0.m. 2.1) Sodyum klorür çözeltisi y. Bu preparatın kullanım amacını yazınız. ) Efedrin hidroklorür Klorbutanol Sodyum klorür ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 32. Formülasyondaki maddelerin kulanım amaçlan nelerdir? Yazınız. Burun damlalarının hazırlanıĢları ve kullanımları sırasında silia ve mukozaya zarar vermemeleri için nelere dikkat edilmelidir? Yazınız. 100.025 g 25. Ġki karıĢım birleĢtirilip sodyum klorür çözeltisi ile istenen hacme tamamlanır. Kaynatılıp soğutulmuĢ suya metil selüloz ilave edilerek çözünmeye bırakılır.0 mg y.

Sorular: 1.13. Ambalajları tek dozluk ve çok dozluk olabilir. Tülbentten süzülerek mezürde 30 ml'ye tamamlanır. kulak tozlan.pH 6.0 mi Tedavi veya kulak yıkama amacıyla kulak yoluna damlatılarak. Benzokain-Antipirin Kulak Damlası Antipirin Benzokain Gliserin Hazırlama: Benzokain ve antipirin havanda iyice toz edildikten sonra. 289 Operasyonlarda kullanılan kulak preparatlan tek dozluk ambalajlarda ve antimikrobiyal madde içermeden hazırlanır. Genellikle bir veya birkaç etkin maddeyi uygun bir taĢıyıcı içinde içerir. yarı katı kulak preparatlan. su banyosu üzerinde gliserin ile karıĢtınlarak çözülür.0 fosfat tamponu 32.m. püskürtülerek veya sürülerek uygulanan sıvı. kulak damlaları ve spreyleri. Kulak damlalarında çözücü olarak suyun kullanılmama nedenini açıklayınız. Bu preparatlann formülasyonunda tonisite. Kulak Preparatları 10. ÇalıĢma 32.14.0 mi . EP 5'e göre kulak preparatlan.m. kulak banyolan ve kulak tamponları olmak üzere sınıflandınlır. Uygun bir ĢiĢeye konarak etiketlenir.3 g 1.0 g 30. ÇalıĢma 32. etkin maddenin çözünürlüğünü artırıcı maddeler ve mikrobiyal korumayı sağlayıcı maddeler bulunabilir. 0. Aminofenazon Kulak Damlası Aminofenazon Lidokain hidroklorür Etanol (% 95) Gliserin y.3. yarı katı ve katı preparatlardır. viskozite ve pH ayarlayıcılar. 100 g 4g 1g 24 g y. 2. Bu preparatın kullanım amacını ve günlük dozunu yazınız.

40 mi 100 mi 225 g 250 mi 45 g 100 g 750 mi . ÇalıĢma 32. Fenollü Kulak Damlası Fenol-Gliserin* Gliserin * Fenol.19.16.18. Borik asit çözeltisi (%4) Oksijenli su 291 ÇalıĢma 32. Sodyum Bikarbonatlı Kulak Damlası (Remington 20 th ed.17. Alüminyum Sülfatlı Kulak Damlası Alüminyum sülfat Asetik asit (% 33) Tartarik asit Kalsiyum karbonat ArıtılmıĢ su ÇalıĢma 32. 10 mi 10 mi 5g 30 mi 100 mi 160g 840 g y.Gliserin Fenol Gliserin ÇalıĢma 32.15.290 ÇalıĢma 32.m.m.) Sodyum bikarbonat Gliserin ArıtılmıĢ su y.

Geçimsizlik ilacın üretim veya bekletilmesi sırasında belirgin olarak izlenebildiği gibi. GEÇĠMSĠZLĠK 0. Limitlerin aĢılmaması ve/veya kaydadeğer sakıncalı veya zararlı bir durumun doğmaması halinde ilacın tedavide kullanılmasında bir mahsur görülmez. yapısında gözle görülür bir değiĢiklik olmadan gizlice de seyredebilir ki buna larva geçimsizlik denir. kullanımda veya tedavide zorluklar çıkarması.5 g 20 g Ġlacın üretimi. etki değiĢmesi veya ilacın toksisite kazanması olarak görülür. Bunlara neden olarak hatalı dozda ilaç verilmesi. tedavi değerinin değiĢmesi veya sakınca yaratması geçimsizlik olarak nitelendirilir. Kimyasal veya fızikokimyasal olarak bu belirtilerin yanısıra veya bu belirtiler gözükmeden formül yapısındaki bir veya birkaç maddenin parçalanması. Geçimsizlik etkin madde/ler. Fiziksel ve kimyasal geçimsizliklerin nitelendirilmesi ve giderilmesinde stabilite testlerinde öngörülen limitlerin aĢılıp aĢılmadığı esastır. Fiziksel olarak ilaçta nemlenme. ilaç vücuda alındıktan sonra vücutta bulunan maddelerle veya beraberce kullanılan diğer ilaçlarla ilacın yapısındaki maddeler arasındaki etkileĢmeyle de meydana gelebilir. . kristallenme gibi değiĢik Ģekillerde görülebilir. Terapötik geçimsizlik ise ilacın vücuda alındıktan sonra yan etki.Borik asit Gliserin 292 33. yardımcı madde/ler. çökme. Geçimsizlik hangi aĢamada ve özelliklerde olursa olsun ilaç stabilitesinin bir parçasıdır ve bu yönde ele alınır. tedavi sırasında hastaya verilecek ilaçların önceden karıĢtırılması veya vücuda alındıktan sonra karıĢması durumunda ortaya çıkan geçimsizlik de uygulama Ģeklinin değiĢtirilmesi ile giderilebilir. Ġlacın formülasyonunun yapısından kaynaklanan geçimsizlikler formül düzeltmeleriyle giderilebildiği gibi. viskozluk değiĢmesi. hastanın metabolik yapısına bağlı olarak ilacın resorpsiyon hızının aĢırı artması. sertleĢme. karĢılıklı reaksiyona girerek yeni maddelerin ortaya çıkması ya da ilacın kullanımından sonra organlarda bulunan maddelerle kimyasal reaksiyona girmesiyle ortaya çıkabilir. kimyasal veya terapötik olarak ya da aynı anda birçok mekanizmayla ortaya çıkabilir ve incelenebilir. renklenme. Ġlacın/ların vücuda alınmasından sonra terapötik/farmakolojik olarak izlenen geçimsizlikler ise ancak pozolojisinin veya tedavi Ģeklinin değiĢtirilmesi ile giderilebilir. ilacın pozolojisinde yapılan hatalar dolayısıyla organlarda 293 birikmesi. depolanması ve kullanımı esnasında yapısında bulunan maddelerin etkileĢerek üretiminde. etkin ve yardımcı maddelerin vücuda alındıktan sonra etkileĢerek toksik etki kazanması ya da ilacın vücuttaki maddelerle etkileĢerek zararlı özellikler göstermesi. sulanma. ambalaj materyali/yalleri arasındaki etkileĢmelerden ortaya çıkabileceği gibi. beraberce vücuda alındıktan sonra birkaç ilaç arasında antagonist tesir gözükmesi sayılabilir. Geçimsizlik fiziksel.

20 g 2.m.30 g 15. Her iki reçetenin hazırlanıĢında dikkatinizi çeken hususlar nelerdir? Nedenlerini açıklayınız.00 g 50. Kafein Sodyum benzoat Basit Ģurup ArıtılmıĢ su y.30 g 15. Bu reçeteler nasıl hazırlanır? 2.m.00 g Ratanya Ģurubu 5. Geçimli/Geçimsiz Reçeteler ÇalıĢma 33. Papaverin hidroklorür Luminal sodyum Sodyum bromür ArıtılmıĢ su y. 3.m. 0.00 g Sorular: 1.Her ne Ģekilde ortaya çıkarsa çıksın.00 g 50.00 mi .3. Atropin sülfat 0.20 g Papaverin hidroklorür 0. Kafein Sodyum benzoat Ratanya Ģurubu ArıtılmıĢ su y.2. ÇalıĢma 33.00 g 50. vakit geçirmeden eczacının ve hastanın hekimi haberdar etmesi ve geçimsizliği giderecek önlemlerin alınması gerekir. Reçetedeki her bir maddenin kullanılma amacını yazınız. 2.10 g 0.80 g Sodyum bromür 1.00 g ÇalıĢma 33.00 g 294 Sorular: 1. Reçetedeki maddelerin birbiri ile geçimsiz olanlarını nedenleri ile açıklayınız.1.m.30 g 0. Sorular: 0. 30.30 g 0.4. ÇalıĢma 33.00 g ArıtılmıĢ su y. Bu reçetedeki herbir maddenin farmakolojik etkisini açıklayınız. 0.

Veriler: Papaverinin çözünürlüğü 0.22 Efedrinin çözünürlüğü 50.5.02 g/l Papaverinin pKa'sı 5.5 g Efedrin hidroklorür 2. b) Bu reçetedeki sodyum luminal hangi pH'da çökelmeye baĢlar? Hesaplayınız. 2. Bu reçeteyi hastaya ne Ģekilde hazırlayıp vermek gerekir? Veriler: Fenobarbitalin çözünürlüğü 0. 3.23 Sodyum fenobarbitalin molekül ağırlığı 254. Sodyum fenobarbital 0. a) Reçetedeki geçimsizlik nedenlerini açıklayınız. 3.1.m 30.9 g/l Fenobarbitalin pKa'sı 7.9 Papaverinin molekül ağırlığı 340 Papaverin HCl'ün molekül ağırlığı 376 Fenobarbitalin çözünürlüğü 0. b) Bu ortamda sodyum fenobarbital ve efedrin hidroklorür hangi pH'da çökelmeye baĢlar? Hesaplayınız. Reçetedeki maddelerin farmakolojik etkisini açıklayınız.9 g/l Fenobarbitalin pKa'sı 7. Bu reçete ne amaçla kullanılır? 2. Bu reçetedeki her bir maddenin farmakolojik etkisini açıklayınız. a) Bu reçetedeki papaverin hidroklorür hangi pH'da çökelmeye baĢlar? Hesaplayınız.4 Fenobarbitalin molekül ağırlığı 232.0 g ArıtılmıĢ su y. Bu reçetedeki geçimsizlikleri nedenleri ile açıklayınız. c) Bulduğunuz sonuçları değerlendirerek reçetedeki maddelerin çözünme durumu hakkındaki düĢüncelerinizi yazınız.00 g/l .4 Fenobarbitalin molekül ağırlığı 232 Fenobarbital sodyumun molekül ağırlığı 254 ÇalıĢma 33.0 mi 295 Sorular: 1.

80 g Salisilik asit 1. 2. ÇalıĢma 33.09 10 g 5g 85 mi Bu preparat hazırlanıp derhal ĢiĢeye konup ağzı mantarla kapatılırsa. Bu reçetelerdeki geçimsizliği nasıl giderirsiniz? ÇalıĢma 33. Kloral hidrat Sodyum bromür Garus eliksiri 2g 3g 100 mi 296 ÇalıĢma 33. Bizmut subnitrat Sodyum bikarbonat Nane suyu 4. Bu reçetelerdeki geçimsizlik nedenini ve hangi çeĢit geçimsizlik olduğunu yazınız.23 201.9.8.Efedrinin pKb'si Efedrinin molekül ağırlığı Efedrin HCl'ün molekül ağırlığı ÇalıĢma 33. birkaç dakika sonra ĢiĢenin kapağı fırlayacaktır. Salisilik asit 3g Rezorsin 3g Alkol 100 g Gülsuyu 200 g Sorular: 1. Bu patlamanın nedenini kimyasal denklemlerle açıklayınız. Mentol 1.80 g Sorular: 1. Bu maddeler bir arada ne tür bir reaksiyon verirler? .7. Yukarıdaki formülde oluĢan reaksiyonları açıklayınız.25 g Kafur 1-25 g Fenol 0.64 165.6.

11. bütün komponentlerin fiziksel ve kimyasal yapılarının kendi aralarında çeĢitli etkileĢmelere elveriĢli olup olmadıklarının. özellikle etkin madde/lerin stabilitesini arttırmalı. Hazırladığınız çözeltilerin ilk ve karıĢtırıldıktan sonraki görünümleri nasıldır? 2. genel özelliklerinin. Bizmut subnitrat Sodyum bikarbonat 0.2. Sorular: 1. Ġki maddenin çözeltileri bir araya getirildiği zaman bir değiĢiklik oluyor mu? Nedeni nedir? 297 ÇalıĢma 33. bir yandan ilaç formülasyonu geliĢtirilmesi sırasında iç faktörler olarak tanımlanan.5 g 4g 4g 100 mi Sanatınıza göre karıĢtırarak 2 paket hazırlayınız. Bir aylık bekleme süresinden sonra hazırladığınız paketlerde ne gibi bir değiĢiklik oldu? 2. Çinko sülfat Potasyum sülfür ArıtılmıĢ su Sorular: 1.5 g 0. baĢta içindeki etkin madde/ler olmak üzere. kaliteli ve saf olup . Bir ilacın stabilitesi. tüm komponentlerin ve hatta ambalaj materyalinin en uzun sürede dayanıklı kalabilecek Ģekilde bir formülasyonun hazırlanması öngörülür. Bu nedenle bir ilaç oluĢturulurken.10. GeliĢtirilen ilaç Ģekli bütün yapıyı koruyarak. aynı zamanda diğer etkin ve yardımcı maddelerle olabilecek etkileĢimleride önlemelidir. ĠLAÇ STABĠLĠTESĠ Üretilen farmasötik ürünlerin tüm özelliklerinin önceden belirlenmiĢ spesifıkasyonlara uyduğunun ve bu ürünün üretimi aĢamasından hasta tarafından kullanılıp yarar sağlanıncaya kadar geçen süre boyunca bu özelliklerinin belli sınırlar ötesinde değiĢmediğinin kanıtlanması ve düzenlenmesi gerekir. Böyle bir reçeteyi hastanıza verir misiniz? Neden? 298 34. Eğer yukarıdaki formülü bir paket halinde hazırlamak isterseniz ne yapmanız gerekir? ÇalıĢma 33.

Formülasyon oluĢturulduktan sonra da uzun süreli stabilite testleri olarak devam eder. 90.1 N NaOH çözeltisi ile titre ederek. Bütün test sonuçlarının uygun ve yeterli olması halinde ilacın kullanıma girmesi ile birlikte izleme(follow-up) testleri olarak da ilaç kullanımda kaldığı sürece devam eder. diğer taraftan dıĢ faktörler olarak da. bu miktarı %100 olarak kabul edin. ilacın üretildiği. B. Bu çözeltiden 50Ģer mi alarak 4 ĢiĢe veya erlene koyun. Oda sıcaklığını ölçerek kaydedin. Yöntem .olmadıklarının. Saati yazın. bekletildiği ve kullanıldığı ortamlardaki sıcaklık. ÇalıĢma 34. nem oranı. pH'sını ölçün. Böylece stabilite incelemeleri ve düzenlemeleri tamamlanan ilaç fiziksel.. ve 180. kaliteli olması zorunlu olan bir ilaçta güvenirlik ve etkinliğin sağlanmasının yanısıra.1. 60. dakikalarda numuneler alarak 0. 120. kimyasal. oksijen oranı gibi etkenlerin incelenmesi ve ilacın yapısının bu Ģartlara uygun olarak oluĢturulmasıyla sağlanabilir. Ġlaç oluĢturulurken hem önformülasyon. Böylece ilaçların stabilitelerinin incelenmesi ve sağlanması. hem de formülasyon aĢamalarında stabilite incelemeleri ve düzenlemeleri baĢlar. 45°C ve 60°C'lik su banyoları veya ısı dolaplarına koyun. biyofarmasötik. sonra ara ürünlerde ve nihayet final üründe uzun süreli stabilite testleri olarak yapılır. Aspirinin Dayanıklılığı ( Stabilite Testi) A. ıĢık. ilacın polifarmasötik bir yapıda olup-olmadığının. tedavide 299 kullanıĢlı ve pazarlanabilir ürünlerin geliĢtirilmesi açısından da bir zorunluluk oluĢturur. miktar tayini yapm. mikrobiyolojik. Böylece stabilite testleri baĢlangıçtan itibaren önce etkin ve yardımcı maddeler üzerinde. Materyal Aspirin Sodyum sitrat Distile su y. üretim yöntemi ve kullanılan cihazların etkilerinin göz önüne alınması. b) Hazırladığınız çözeltileri ĢiĢelere koyarak etiketleyin.m 9g 27 g 500 mi için a) Yukarıda formülü verilen çözeltiyi hazırlayın. incelenmesi ve gerekli düzenlemelerin gerçekleĢtirilmesi ile sağlanabildiği gibi. genellikle kısa süreli ve/veya hızlandırılmıĢ stabilite testleri olarak.. c) Oda sıcaklığında saklayacağınız ĢiĢedeki çözeltinin hemen miktar tayinini yapın. oda sıcaklığı 37°C. d) Dört farklı sıcaklıkta bekletilen çözeltilerden 30.. farmakolojik ve toksikolojik yönden dayanıklılık kazanır.

10 mi aspirin çözeltisine 2-3 damla fenolftalein indikatörü ilave edilip. OluĢan doğrunun eğim (m). n (kesiĢim) ve r2 (determinasyon katsayısı) değerlerini hesaplayınız. 300 C. olarak yazılır.2. (Aspirin tam hidroliz olduğu zaman harcanan miktar 2Aml0.1N NaOH miktarıdır. Belli bir zaman sonra ortamda hidroliz olmadan kalan aspirin miktarı ( 2A B ) mi 0.2'yi hazırlayın. k = Reaksiyon hız sabiti (zaman1) Co = BaĢlangıçtaki etkin madde konsantrasyonu Bu denkleme göre. 1. Tablo 34.2'de gösterdiğiniz. aspirin ortamda %100 iken harcanan 0.1NNaOH'dır.1 N NaOH (B mi) % Kalan etkin madde Ġn C (y) x 100 Tablo 34.kt . t) (x) konsantrasyonu (C) Tablo 34.1 N NaOH'e karĢılıktır. zaman (t) değerlerini serbest değiĢken (x) ve Ġn konsantrasyon değerlerini bağlı değiĢken (y) olarak grafiği ve oluĢan doğruların m (eğim). o sıcaklıktaki reaksiyon hız sabitesini (k) hesaplayın ve Tablo 34. 301 . Her sıcaklık için aĢağıdaki gibi bir tablo yaparak sonuçlan gösteriniz.1 N NaOH miktarı (mi). Dört değiĢik sıcaklık kullanıldığı için dört ayrı doğru elde edilir. Renk değiĢimi 1 dakika sabit kalmalıdır. kesiĢim (n) ve determinasyon katsayısı (r2) değerlerini hesaplayınız. Zaman (dakika. 0. Derece kinetiğe uyan bu reaksiyon doğrularının denklemi.) B = Belli bir zaman sonra örnekteki hidroliz olmuĢ ve olmamıĢ aspirini nötralleĢtiren 0. Ġn C = Ġn Co .1.1N NaOH ile titre edin.____________________________________________________ Sıcaklık (°C) Sıcaklık (°K) x 1/T eğim (k) zaman"1 (Ġn k) y 0. l/T değerlerini serbest değiĢken (x) ve Ġn k değerlerini bağlı değiĢken (y) olarak grafiğe geçiriniz.1' de gösterdiğiniz. her sıcaklık (T) için elde edilen doğrunun eğiminden. Bozulmadan kalan madde = {2AA B ' konsantrasyonu A = Hidroliz baĢlamadan. Sonuçların değerlendirilmesi Tablo 34.

Tam hidroliz olduğu ve hiç hidroliz olmadığı zamanlardaki baz sarfiyatının farkını açıklayın.mol"1) R = Gaz sabiti (1. çözeltideki etkin maddenin %10 kaybolması için geçen zamanı eğimden bulduğunuz k'ya göre hesaplayın.moı"1. Oda sıcaklığında. Aktivasyon enerjisi 10 kcal. 302 35. 3. 2.(E.Ü.mol"1'den yüksek aktivasyon enerjisine sahip olan reaksiyonlar güç oluĢacağı için. Buna göre çözeltinin dayanıklılığı hakkında yorum yapın. A. Aspirinin hidroliz reaksiyon denklemini açık formüllerle yazın. Hazırladığınız aspirin çözeltisinin molaritesini ve normalitesini hesaplayın ve deneyde bunun önemini belirtin.derece"') T = Sıcaklık (Kelvin) Tablo 34. Basımevi Ankara 1985) TÜRKÇE LATtNCE ĠNGĠLĠZCE FRANSĠZCA Çözelti Solutio Solution Solution Damla Gutta Drop Goutte Dekoksiyon Decoctum Decoction Decoction Dilaltı tableti Compressi Sııblingual tablet Linguette sublinguales Draje Compress i -obducti Coated tablet Dragee Öğrenci Deneysel ALMANCA Lösung Tropfen Dekokt Lingual Tablette Drage . 5. yorumlayın. Sorular : 1.Reaksiyon hızı ile sıcaklık arasındaki iliĢki Arrhenius eĢitliği ile tanımlanmaktadır. 4. kesiĢim değerinden de moleküllerin birbiri ile çarpıĢma sıklığını veren frekans faktörünü hesaplayın. HızlandırılmıĢ stabilite testi hangi durumlarda ve hangi ilaç Ģekillerinde yapılır. Kısa Farmasötik Sözlük (Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji ÇalıĢmaları. Sonuçların yorumlanması. EKLER Tablo 35.mor''den küçük olan reaksiyonlar kolay oluĢacağı için.2'ye göre hesaplamıĢ olduğunuz doğrunun eğiminden aktivasyon enerjisini (Ea). Ġn k = Ġn S .987 cal.1. çözelti oda sıcaklığında daha çabuk bozulacaktır. çözelti oda sıcaklığında dayanıklıdır. Aspirin hidrolizinin ortamın pH'sı ile olan iliĢkisini grafik ile göstererek açıklayın. Bu bilgilere dayanarak çözeltinizin dayanıklılığı hakkında yorum yapınız. 30 kcal. / R) x (1 / T) S = Frekans faktörü (moleküllerin birbiri ile çarpıĢma sıklığı) Ea = Aktivasyon enerjisi (kcal.

. a.c. ad lib. aur aa.Emülsiyon Extre Granül tniüsyon Kapsül KaĢe Liniment Losyon Müsilaj Merhem Pastil Pat Pilül ġurup Sera Sıvağ Sıvı Su Supozituvar Süspansiyon Tablet Tentür Toz Vajinal tablet Yağ Ovul Emulsio Extractum Granum Infusum Capsula Capsula amylace Linimentum Lotion Muciiago Unguentum Pastillus Pasta PĠlula Sirupus Ceratum Masse Liquor Aqua Supositorium Suspensione Compressi Tinctura Pulvis Compressi vaginales Oleum Ovula Emulsion Extract Granule Infusion Capsule Caclıet Liniment Lotion Mucilage Ointment Lozange Pasta Pili Syrup Cerate Base Liquid Water Suppository Suspension Tablet Tincture Povvder Vaginal tablet Oil Vaginal suppository Emulsion Extrait Granule Infusion Capsule Cachet Liniment Lotion Mucilage Pommade Pastille Pâte Pilule S i rop Cerat Velıicule Liquide Eau Suppositoire Suspension Comprimee Teinture Poudre Pessaire Huile Ovule Emulsion Extrakt Granulat Aufguss Kapsel Staıke-Kapsel Liniment Lotion Sclıleim Salbe Pastille Paste Pille Sinip Wachs Vehikel FlüPig Wasser ZSpfchen Suspension Tablette Tiııktıır Pulver Vaginal Tablette Öl Vaginal kugel 303 Tablo 35. adm. ilave ediniz addendus. 13*) Latince KarĢılığı Anlamı ante önce auris kulak ana her birinden (eĢit miktarlarda) ante cibos yemeklerden önce ad a' kadar (tamamlayınız) adde.2. Kısaltmalar a. Ad add. Latince Kısaltmalar (Merck IndexEd. addantur. a.addendo ad libitum arzuya göre admove uygulayın (kullanın) .

çorda chirurgicalis katgüt cito disp! cito dispensetur! derhal kullanınız coch. capsula kapsül cerat. bib. alt. bulliat. ampl. bolus bol Brevis brevis kısa bull. kağıt paket chart. hor. cerat. ceratum sera chart. cum ile C centum yüz cap. Med. ampul. kaynatınız bulliant c. bulliens. Frig b. A. med.ad man. ben. aq.2. applicand. chirurgicalis cerrahi chord chirurg.M. 304 ad saturandum agita albus alternis horis ante meridiem amplus ampulla applicandus aqua aqua bulliens aqua destillata aqua fervens aqua frigida bis bene bibe bis in die talep eden doktora elden teslim ediniz doygunluğa kadar çalkalayınız beyaz iki saatte bir öğleden önce büyük ampul uygulanacak olan su kaynar su distile su sıcak su soğuk su iki defa iyi içecek günde iki defa Tablo 35. b. charta cerata mumlu kağıt chirurg. cochleare modicum tatlı kaĢığı dolusu . cochleare medium tatlı kaĢığı dolusu coch. bull. Mod.i. aq.d. aq. Mag. cochleare amplum çorba kaĢığı dolusu coch. cochleare magnum çorba kaĢığı dolusu coch. Devamı Kısaltmalar Latince KarĢılığı Anlamı bol. Amp. Agit alb. capiat hastaya veriniz caps. charta kağıt. ferv. dest. aq. aq. ad manus medici ad satur.

dentur veriniz det. alt. dies bir gün d.m. parv.. fıant yapınız ferv. cong. collun. comp. contusus ezilmiĢ Coq coque. contra -e karĢı. collyr.d. aeq. zıt contus. fluidus akıcı . dispensetur (ilaç reçetesini) hazırlayınız div. divide bölünüz div. ex modo prescripto reçetedeki tarifine göre (tarzında) Et et ve Ex ex haricen ext. dividatur in partes aequales eĢit parçalara bölünüz d. fiat. fıkra süz fi. da veriniz dent.t. dilue seyreltiniz disp. coquatur kaynatınız d. dispensa. fac. colet. diebus alternis değiĢik günlerde dieb. d. collut. secund.coch. dulcis tatlı dur. dentur tales doses bu dozda veriniz dulc.2. detur veriniz dieb. dosis bir doz da. in. duruĢ sert e. diebus secundus gün aĢın dil. col. extractum ekstre f. 305 Tablo 35.p. Devamı Kısaltmalar Anlamı cochleare parvum cola coletur collunarium collutorium collyrium compositus congius çay kaĢığı dolusu süz süzün burun çözeltisi ağız çözeltisi göz çözeltisi bileĢim galon Latince KarĢılığı cont. ft. par. fervens sıcak filt.. dexter sağ d.

lege artis sanatınıza göre laev. parça gran. fluidextractum sıvı ekstre fort. mixt. dict. kalium potasyum l. misçe karıĢtırınız m. mane sabah M. gramma gram grgranum tane. minimum en az 307 Tablo 35. laevus sol lb. mitte gönderiniz (gönder) mag. more dicto talimat verildiği gibi min. juxta yanında.t.p. m. m. magnus büyük m. hydrargyrum civa i. alkollü çözelti lot. libra libre.306 Tablo 35. frigidus soğuk garggargarisma gargara Gm.2. pound lev. Devamı Kısaltmalar KarĢılığı Anlamı mist. yakında Kal.2. aydınlık liq. liquor likör. lotio losyon m. granulatus granüle edilmiĢ gttgutta damla h. flavus sarı fldext.d. Devamı Kısaltmalar Latince KarĢılığı Anlamı flav.c. mistura karıĢım mixtura karıĢım modo praescripto reçetede yazıldığı gibi mitte tales doses bu dozda gönderiniz Latince . inter cibos öğünler arasında juxt. levis ıĢık. hora sommi yatarken hydrarg.a. fortis kuvvetli frig.s.

per os ponderosus praecipitatus pro re nata pro recto perstetur pulvis. phiala Plumb. partes aequales parv.s.2. post meridiem 308 Tablo 35. sağ göz sol göz her saatte her sabah en iyi sol göz her iki göz eĢit parçalar küçük yemeklerden sonra ĢiĢe kurĢun öğleden sonra Kısaltmalar Latince KarĢılığı Anlamı p. pt.u. parvus p.l. omni mane opt. p. tekrar etmeyin galonun sekizde biri sıvı ölçü birimi. Plumbum P. oculus dexter o. nebula n.c. quaeque . qq.n. nocte maneque nig.o. nocte non rep.r.M. numero noct. et m. omni hora omn. non repetatur 0. naris Natr.. pulv. pro rect. ppt. niger no. pulveres quodque. Natrium nebul. oculus uterque p. post cibos phial. numara gece tekrarlamayın. q. optimus o.n. Devamı burun deliği sodyum nebülizasyon için gece ve sabah siyah sayı. man. Octaris o. oculus sinister o. oculus laevus omn. hor.ae. pond.d.

q. signetur secundum artem saturatus scatula scatula originalis gerek duyulduğunda.. Sic sıccus ağızdan ağır çöktürülmüĢ quater in die quaque hora quantum rectum quantum sufficiat. sem.q. ren. ihtiyaca göre rektal .s. rept. S.i.R. qq.sit.v.orig.a. Sat Seat scat. rect. q. quantum satis quot.d. Q.hor.op. Sig. R recen. s. quoties opus sit quantum voleris recipe recens rectificatus renovetur semel repetatur ruber signa. rub.

toz edilmiĢ her bir. Devamı Kısaltmalar Latince KarĢılığı s. solubilis sol.n. üretici ambalajı (ve etiket) kurutulmuĢ 309 Tablo 35.sürdürün toz. tekrarlayın kırmızı yazınız. doygun kutu orijinal ambalaj. secundum naturam sol. her günde dört kez her saat doğru miktar yeterli miktar gereken sıklıkta dilediğiniz kadar çok alınız taze damıtılmıĢ (sadece) bir kere yenilenecek yineleyin. (hastaya tarif Ģeklinde) yazılacak sanatınıza göre doymuĢ. solutio Anlamı özelliğine göre çözünür çözelti .2.

9970 2 2. unct. ss.80 0.0000 1. sum. ung.9912 6 4. S.9915 6 7. trit. t.R. suc.H.0000 0 0.OH vüzdesi Havadaki i özgül CHsOH vüzdesi Havadaki özgül ağırlık aj ġırlık Hacim Ağırlık 25° Ağırlık Hacim olarak olarak 25°'de 15 . volatile uçucu Tablo 35.56° 0 0.3. ut dict.s..d.00 1. ter. spiss..71 0.9928 5 4.9985 1 1. vesp. Alkolometrık Tablo (USP 27) (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) C.9945 4 3.9985 0.9956 3 3.9956 0.i. 310 solve çözünüz si opus sit ihtiyaç olduğunda sipiritus spirit spissum kurutulmuĢ semis yarım statim derhal succus sebze veya meyve özsuyu sume. alınacak spiritus vini rectifıcatus alkol syrupus Ģurup tabella tablet talis. sumendus alınız.00 1.76 0.56° 'de 15.56°C de 15 . tr. yanmıĢ ut dictum tarif edildiği gibi vel veya vesper akĢam volatilis. syr.9881 .9927 0.0000 1.9911 0.39 0. tab.51 0. ust.80 0.56° 'de olarak olarak 25°'de 15.9981 0. ungt.9942 4 5. vol.48 0.9963 0.o.9914 0.V.9879 0. V.19 0.9970 0.56°C'de 25° 15.9945 0.9963 3 2. spir.9901 0. tal.59 0.00 0.26 0.solv. tinct.9894 0.9981 2 1.00 0. ult. stat.9928 5 6. s.24 0. talia böyle (o kadar) tere ovunuz ter in die günde üç kere tinctura tentür tritura seyreltiniz ultime son olarak unctus sıyrılmıĢ unguentum merhem ustus yanık.56° 15.9927 0.9941 0.9902 7 8.9896 7 5.61 0.0000 1 0. tales.

8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48

6.42 7.23 8.05 8.86 9.68 10.50 11.32 12.14 12.96 13.79 14.61 15.44 16.27 17.10 17.93 i 8.77 19.60 20.44 21.29 22.13 22.97 23.82 24.67 25.52 26.38 27.24 28.10 28.97 29.84 30.72 3 1.60 32.48 33.36 34.25: 35.15 36.05 36.96 37.87 38.78 39.70 40.62

0.9888 0.9875 0.9862 0.9850 0.9838 0.9826 0.9814 0.9802 0.9790 0.9778 0.9767 0.9756 0.9744 0.9733 0.9721 0.9710 0.9698 0.9685 0.9673 0.9661 0.9648 0.9635 0.9622 0.9609 0.9595 0.9581 0.9567 0.9552 0.9537 0.9521 0.9506 0.9489 0.9473 0.9456 0.9439 0.9421 0.9403 0.9385 0.9366 0.9348 0.9328

0.9890 0.9878 0.9866 0.9854 0.9843 0.9832 0.9821 0.9810 0.9800 0.9789 0.9779 0.9769 0.9759 0.9749 0.9739 0.9729 0.9719 0.9708 0.9697 0.9687 0.9676 0.9664 0.9653 0.9641 0.9629 0.9617 0.9604 0.9590 0.9576 0.9562 0.9548 0.9533 0.9517 0.9501 0.9485 0.9469 0.9452 0.9434 0.9417 0.9399 0.9380

8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48

9.94 11.17 12.39 13.61 14.83 16.05 17.26 18.47 19.68 20.88 22.08 23.28 24.47 25.66 26.85 28.03 29.21 30.39 31.56 32.72 33.88 35.03 36.18 37.32 38.46 39.59 40.72 41.83 42.94 44.05 45.15 46.24 47.33 48.41 49.48 50.55 51.61 52.66 53,71 54.75 55.78

0.9863 0.9867 0.9848 0.9852 0.9833 0.9839 0.9818 0.9825 0.9804 0.9812 0.9789 0.9799 0.9776 0.9787 0.9762 0.9774 0.9748 0.9763 0.9734 0.9751 0.9720 0.9738 0.9706 0.9726 0.9692 0.9714 0.9677 0.9701 0.9663 0.9688 0.9648 0.9675 0.9633 0.9662 0.9617 0.9648 0.9601 0.9653 0.9585 0.9620 0.9568 0.9605 0.9551 0.9590 0.9534 0.9574 0.9516 0.9558 0.9498 0.9541 0.9480 0.9524 0.9461 0.9506 0.9442 0.9488 0.9422 0.9470 0.9402 0.9451 0.9382 0.9432 0.9362 0.9412 0.9341 0.9392 0.9320 0.9372 0.9299 0.9352 0.9278 0.9331 0.9256 0.9310 0.9235 0.9289 0.9213 0.9268 0.9191 0.9246 0.9169 0.9225

49 50 311

41.55 42.49

0.9309 0.9289

0.9361 0.9342

49 50

56,81 57.83

0.9147 0.9203 0.9124 0.9181

Tablo 35.3. Devamı (1) C,H,OH (2) (3) (4) (5) (6) (V) (8) vüzdesi Havadaki özgül C,H,OH vüzdesi Havadaki özgül ağırlık ağırlık Hacim Ağırlık Ağırlık Hacim olarak olarak 25°'de 15.56° 'de olarak olarak 25°'de 15.56°'de 15.56°C'de 25° 15.56° 15.56°C'de 25° 15.56° 51 43.43 0.9269 0.9322 51 58.84 0.9102 0.9159 52 44.37 0.9248 0.9302 52 59.85 0.9079 0.9137 53 45.33 0.9228 0.9282 53 60.85 0.9056 0.9114 54 46.28 0.9207 0.9262 54 61.85 0.9033 0.9092 55 47.25 0.9185 0.9241 55 62.84 0.9010 0.9069 56 48.21 0.9164 0.9220 56 63.82 0.8987 0.9046 57 49.19 0.9142 0.9199 57 64.80 Q.8964 0.9024 58 50.17 0.9120 0.9177 58 65.77 0.8941 0.9001 59 51.15 0.9098 0.9155 59 66.73 0.8918 0.8978 60 52.15 0.9076 0.9133 60 67.79 0.8895 0.8955 61 53.15 0.9053 0.9111 61 68.64 0.8871 0.8932 62 54.15 0.9030 0.9088 62 69.59 0.8848 0.8909 63 55.17 0.9006 0.9065 63 70.52 0.8824 0.8886 64 56.18 0.8983 0.9042 64 71.46 0.8801 0.8862 65 57.21 0.8959 0.9019 65 72.38 0.8777 0.8839 66 58.24 0.8936 0.8995 66 73.30 0.8753 0.8815 67 59.28 0.8911 0.8972 67 74.21 0.8729 0.8792 68 60.33 0.8887 0.8948 68 75.12 0.8706 0.8768 69 61.38 0.8862 0.8923 69 76.02 0.8682 0.8745 70 62.44 0.8837 0.8899 70 76.91 0.8658 0.8721 71 63.51 0.8812 0.8874 71 77.79 0.8634 0.8697 72 64.59 0.8787 0.8848 72 78.67 0.8609 0.8673 73 65.67 0.8761 0.8823 73 79.54 0.8585' 0.8649 74 66.77 0.8735 0.8797 74 80.41 0.8561 0.8625 75 67.87 0.8709 0.8771 75 81.27 0.8537 0.8601 76 68.98 0.8682 0.8745 76 82.12 0.8512 0.8576 77 70.10 0.8655 0.8718 77 82.97 0.8488 0.8552 78 71.23 0.8628 0.8691 78 83.81 0.8463 0.8528 79 72.38 0.8600 0.8664 79 84.64 0.8439 08503

80 81 .82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 312

73.53 74.69 75.86 77.04 78.23 79.44 80.66 81.90 83.14 84.41 85:69 86.99 88.31 89.65 91.03 92.42 93.85 95.32 96.82 98.38 100.00

0.8572 0.8636 0.8544 0.8608 0.8516 0.8580 0.8487 0.8551 0.8458 0.8522 0.8428 0.8493 0.8397 0.8462 0.8367 0.8432 0.8335 0.8401 0.8303 0.8369 0.8271 0.8336 0.8237 0.8303 0.8202 0.8268 0.8167 0.8233 0.8130 0.8196 0.8092 0.8158 0.8053 0.8118 0.8011 0.8077 0.7968 0.8033 0.7921 0.7986 0.7871 0.7936

80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100

85.46 86.28 87.08 87.89 88.68 89.46 90.24 91.01 91.77 92.52 93.25 93.98 94.70 95.41 96:10 96.79 97.46 98.12 98.76 99.39 100.00

0.8414 0.8389 0.8364 0.8339 0.8314 0.8288 0.8263 0.8237 0.8211 0.8184 0.8158 0.8131 0.8104 0.8076 0.8048 0.8020 0.7992 0.7962 0.7932 0.7902 0.7871

0.8479 0.8454 0.8429 0.8404 0.8379 0.8354 0.8328 0.8303 0.8276 0.8250 0.8224 0.8197 0.8170 0.8142 0.8114 0.8086 0.8057 0.8028 0.7998 0.7967 0.7936

Tablo 35.4. Termometrik eĢitlikler (Sıcaklık Cetveli) (Merck Index Ed.l3th) Sembol isimlendirme Sıfır noktası Suyun donma Standart noktası atmosfer basınçta suyun kaynama noktası °C °K Celsius derece veya santigrat Kelvin veya santigrat derecede mutlak sıcaklık °F Fahrenheit derece -178°C + 32°F 212°F Suyun donma 0°C noktası Mutlak sıfır 273.15°K 373.15°K 100°C

Tablo 35.5. Termometrik eĢitlikler. (AĢağıdaki formüller sıcaklıkların bir skaladan diğerine çevrilmesinde kullanılabilir) (Merck Index Ed. 13th ) Verilen istenilen sıcaklık °K °F C °C °K °F K-273.15 0.556F-17.8 313 Tablo 35.6. Yunan alfabesi (Merck Index 13lh) Harfin ismi alpha beta Büyük Küçük TransHarfin Büyük Küçük Transliterasyon(*) harfi harfi literasyon ismi harfi harfi A a a nu N V n B 6 veya P b xi X y 5 s ç n e l K X g d e (kısa) z omicron 0 pi rho sigma n p 2 T 0 o (kısa) C + 273.15 K 0.556F +255.3 1.8C + 32 1.8K-459.4 F

sıcaklık °C

gamma r delta A epsilon E zeta Z eta H

e (uzun) tau th i k,c 1 m

theta 0 iota I kappa K lambda A mu M

upsilon Y phi 0> chi X psi omega n

71 P P r ç veya s \J t T U y f X eh (Almancadaki gibi) ps o(uzun)

Transliterasyon : Yabancı yazıların, okunuĢları dikkate alınmadan harf harf aktarılması, harf çevirisi. Tablo 35.7. Romen Rakamları (Merck Index 13"') II I1 2 3 4 XX XXX XL L LX 60 LXX 70 LXXX 80 20 30 CC ece 40 50 CD D DC DCC DCCC 90 III IV V5 VI 6 7 8 xc IC 99 100 CM 900 XM 990 M 1000 C VII VIII IX 9 X 10

200 300 314

400 500 600

700

800

Tablo 35.8. SI Temel Birimleri (EP 5) Miktar Ġsim Uzunluk j Kütle Zaman Birim Sembol Ġsim 1 m t metre Sembol m Tanım Metre, ıĢığın vakum altında bir saniyenin 1/299 792 458'lik bir zaman dilimi içerisinde" kat ettiği mesafe Kilogram, kilogramın uluslararası prototipinin kütlesine eĢittir. Saniye, sezyum-133 atomunun temel Ģeklinin iki aĢırı saf seviyesi arasında geçiĢe uyan radyasyonun 9 192 631 770 periyotluk süresidir. Amper, ihmal edilebilir dairesel çapraz-kisımli sonsuz uzunlukta iki düz paralel iletkenle beslenen ve vakumda birbirinden 1 metre uzaklıkta yerleĢtirildiğinde bu iki iletken arasında metre uzunluk baĢına 2 X 10* newton'luk bir güce eĢit olarak meydana gelecek sabit akımdır. Kelvin, suyun üçlü noktasının termodinamik sıcaklığının 1/273.16'lık kısmıdır. Mol, karbon-12'nin 0.012 kilogramında bulunan atomları gibi bir çok temel birimi taĢıyan sistemin madde miktarıdır* Candela, verilen bir doğrultuda 540 x 10" hertz dalga boyunda monokromatik radyasyon yayan bir kaynağın ıĢık yoğunluğudur ve o doğrultudaki enerji yoğunluğu steradian baĢına 1/683 vvatt'dır

kilogram kg saniye s

Elektrik akımı

I

amper

A

Termodinamik T sıcaklık Madde miktarı n

kelvin mol

K mol

IĢık yoğunluğu iv

candela cd

* Mol kullanıldığında, temel birimler tarif edilmeli ve atomlar, moleküller, iyonlar, elektronlar, diğer partiküller veya bu gibi partiküllerin belirtilmiĢ grupları olabilmelidir (1) Uluslararası Sistemde kullanılan birimlerin tanımları Bureau International des Poids et Mesures, Pavillon de Breteuil, F-92310 Sevres tarafından basılmıĢ broĢürde verilmiĢtir. OJ Tablo 35.9. Avrupa Farmakopesinde kullanılan SI birimleri ve diğer birimler ile eĢdeğerliği (EP 5) Miktar tıim Birim Sentbol SltcnMĠbiriırılvri t>t^«r SI birimleri Uiger biTbntcriıı SI birlnrkrine

1 ml'as mVs ıpJ.s' N.1 cmJ. n. 133.323 3öt 1» 1 psi .m Hık Kuvvet Ftisırç V F P m.4 1ġ»8J Akım yayan göç P watt W m'ke.322 387 1>1 1 Tnrr.s" NnıskıT ĠSI ..m iiv m! m1 Hz ms' kert' (■■m).m Itrjî .ıjıeJıî nırtrt ne»t.ki. lcm".m.125 kl»a Ihar-Hm-0.m hasma bir m- dönüĢümü >• nlkrunrin A.Ui' N.IO'W. 10'1'a-s 111'N.Kfl'a.im1 1 d> .|iunluk V mene l.m'. 10' J ĠOĠ.lff'kıtm" 1 mi.894 75T kl'a Dinamik vıskozltc Kinematik vııkttite Knerjı W pbMal ianıytüanıyi'de ııiı'tte kart fa. \aa'i . s N m.olarak ifadeli Dalga sayiM Dalga boyu Al ar Hacım (•Ye karıĢ ¥ı.s'.1 rr. IĠ. in'mV . 1 e-mu* 1«* N Mın/cm'.cra'.1 Hfı lmmH( . um ı.133. metr* kare & V « r mare hür krt.s" m.sIs' ltrt-'s.^1 N.kSS' 1 *n .101 325 fa 101.^5" 1 dın^m .v IH" .MiR.s ttsm* 11».m* atro. 1 riin™. iıfNms' llfj-j 1 Qd .UTm' mrtrv küp kg-m1 bas'iia k iktiranı sür.10" % Abftarbe 1I02 D firay Oy .

V KA- Tablo 35.ra-1 1 ımıM .3600 sn 1 gün -24 s 8fi 400 sn l°«m/I8ÛSrad 1 1 .l yayılan encrjinir. Birimlerin ondalık katlan ve altkatları (EP 5) Faktör Önek Sembol Faktör Önek Sembol 10* eksa E 10* desı d .60 sn 1 s .17-10* »ıi 37-lff's1 K »hm u m-.1 volt V mJ.1 mtVirtt .(1/60) s.W kg 1 r/dak . ĠM .10.dak Sembol dak s gün SI birimleri değeri 1 dak . 316 Tablo 35.. mfirc kvtp kg-m' babına k ibranı kj.J A' VA1.1 dtıv1 ~ lû-1 m3 1 t . ınolsr konsantrasyon Kütle knn&antrasv™.! Elektrik potir&ıyeli.s 1 Cı .n!1 1 g 1 -i ıv'ıim».k|t. Uluslararası sistem ile kullanılan birimler (EP 5) Miktar Süre Düz açı Hacim Kütle Çevirim Frekansı Birim Süre dakika saat gün derece litre ton dakikada dönme 1 t r.60 dak .k(H4..11. eU'ktromntıv güç BMttrik rezistansı EU-ktnk miktarı Hır radynnüklıtırs jktivıtrti Konsantrasyon c (bir madden ini.10" nmlnı' 0 A coulomfc c bel«tel A.1 kfim» m«tre küpb^mı nvnl tvxA/ m'1 mtıl.

18 2.52 2.50 0.34 12.82 23 .26 2.76 3.72 3.02 2.92 3 .86 20 .78 3.84 21 .765 2.81 24 .76 2.35 3.685 1.49 2.17 11 .686 1. Student t tablosu (Sümbüloğlu K.00 3.66 2 0.12.09 2.01 0..06 2.73 2.92 17 .08 2.13 2.80 .005 Derecesi Çift Yönlü Testte 0.741 2.03 6 .81 2.727 2.57 2.25 0.71 7 .01 14 .36 3.000 6.71 31.92 4.689 1.16 2.71 2.690 1.78 2.95 16 .88 19 .14 3.30 6.60 5 .10 0.36 9 .54 2.703 1.20 2.54 5.711 1.06 13 .98 15 .90 2.75 2.697 1.86 2.01 1 1.83 22 .688 1.31 2.07 2.50 2.05 0.18 4..65 3.68 3.96 9.94 2.688 1.692 1.57 3.62 2.07 2.14 2.11 12 .77 2.05 0.718 1.90 18 .50 8 . 1988) t TABLOSU Tek Yönlü Testte Serbestlik 0.025 0.694 1.700 1.02 0.74 2.90 3.13 2.11 2.10* 10* 10ıJ 10" iû-f 102 10: 317 peta P tera T (Jiga C raega M kilo k hekto h deka da ıos ıo-' 10" 10" 10"u ll?a &anti c mili m mikro M nano n piko P atto 104* femto f Tablo 35.72 2.686 1.82 63.695 1.58 2.72 2.75 2. Biyoistatistik.55 2.23 2.691 1.45 3.73 2.84 4 .51 2.71 2.12 2.10 2.685 1.36 4.09 2.706 1.80 2.72 2.83 2. Sümbüloğlu V.60 2.687 1.816 2.82 3.25 10 .75 4.53 2.

60 2.04 1.29 4.05 1.677 .70 0.6 36 0.3 0.6 1.684 .49 E 0.9 301.58 2.98 1.65 1.33 2.676 .06 10.40 2.72 2.07 3.97 1.64 1.65 1.12 694.4 7.3 0.39 2.682 .65 1.2 312.64 3.69 2.5 3.678 .67 2.06 1.n 3.05 1.62 2.58 Tablo 35.65 1.676 .70 2.» 23.78 2.00 1.7 0.3 3.07 456 46 53.34 2.68 2.03 1.674 1.70 2.98 1.38 2.02 1.680 .59 2.66 1.675 .71 2.18 0.11 0.47 2.02 1.04 1.37 2.68 2.677 .66 1.33 2.675 .0 o.59 2.69 2.10 4.33 2.675 .70 2.0 0.75 2. dehydrated Amiflophylllne Ammonıum chloride Amphetamine sulfate (beıuednne sullate) Anlipyhne Antistine hydrochlorıde (anU20Ġine hydrochlofide) Apomorphine hydrocriloride Ascorbic acid Atropine sullate Aureomycin hydrochloride Barnılal sodıum UW 46.65 2.66 2.9 5.38 2.3 0.0 0.68 2.34 2.41 1.1* t.13.08 6.13 48 18B22 0.48 2.67 2.66 1.71 2.18 0.64 2.41 2.59 2.7 0.5 .71 2.96 2.96 1.76 2.65 1.96 1.13 0.01 1.SĠ 0 18 6.44 2.70 2.63 2.684 .35 2.46 2. Izotonik değerler tablosu (Physical Pharmacy) Substance AJcohol.674 .79 176.684 .35 2.77 2.76 2.674 .17 1.08 0.683 .97 1.97 1.36 2.68 2.66 1.61 2.82 S44 206.683 .99 1.677 .46 2.99 1.679 .06 1.678 .9 5.66 1.48 2.11 4.98 1.36 2.10 1.79 2.25 26 27 28 29 30 35 40 45 50 60 70 80 90 100 125 150 200 300 400 500 1000 oe 318 .42 2.29 2.00 1.7 0.47 2.50 368.63 2.22 V ar.7 0.681 .17 5.14 0.683 .

0 0.6 0.23 Chloramphenıcol (chloromyeetin) 323.06 10.7 3.09 Homalropıne hydrobromide 356.34 3.17 0.8 0.7 0.0 0.69 Deiüose .18 7.31 0.3 0.9 2.29 1.25 0.6 3.22 2.7 0.18 0.3 0.3 0.12 7.6 3.08 2.95 (butyn sulfate) Calicine 194.3 0.16 0.7 0.06 8.7 0 10 6.19 Calicine and sodium benzoale Calcıum chloride ■ 2H.3 0.12 0.26 Meperidine hydrochloride 283.08 3.81 Cupric sulfate ■ 5H2O 249.19 3.5 6.0 147^03 Calcium gluconale 448.9 1.09 4.66 Ethylhydrocupreıne hydrochloride 376.7 0.20 67 0.34 0.6 1.50 Mtnlhol 156.0 0.1 0.7 0.13 4.14 6.28 17.69 Ephedrine sulfate 428.10 2.3 0.9 3.3 3.30 Caınphor 152.54 Epinephrine bıtartrate 333.7 0.3 0.9 2.08 3.17 5.11 10.10 5.7 0.2 1.30 5.09 6.2O 6.5 3.8 3.16 0 18 0.Senadryl hydrochlorlde 291 81 (dıphenhydramıne hydrochloride) 8orıc acıd 61.17 Dibucaıne hydrochloride 379.10 0.7 0.15 5.09 6.16 0.05 8.5 1.7 .2 0.3 0.51 0.6S Uercuric succinimide 396.14 4.26 Laclose 360.6 1.11 5.13 0.92 (nupercaine hydrochloride) Emeline hydrochloride 553.0 0.12 8.3 0 18 11.69 Imecholyl chloride) 0.8 1.7 0.14 Chiorobulanol (chloretone) 177.3 0.30 0.07 0.56 Ephedrıne hydrochloride 201.17 0.0 0.14 5.8 0.77 Uethacholine chloride 195.23 0.23 0.47 Cocaıne hydrochloride 339.84 Butacaine sullate 710.39 Calcium lactale 308.24 0.29 Epinephrırıe hydrochloride 219.20 0 10 0.9 __ 4.0 0.7 0.79 (dcmsrol hydrochloride) Uercurtc chloride 271.3 0.04 5.32 10.2 4.7 0.4 4.12 3.17 0.3 0.20 5.11 9.8 3.08 0.92 (opiocnin) Ethyimorphint hydrochloride (dionın) 385.7 0.4 0.29 0.6 5.4 0.84 (tuphthalmine hydrochlorıde) Fluoresceın sodium 376 Glycerin 92.5 • 3.H20 198.88 Eucaıropine hydrochloride 327.3 0.52 (mercury bicfıloride) Mercuric cyanide 252.8 3.09 2.09 7.2 2.14 6.31 Magnesium sultate ■ 7HjO 246.0 0.16 0 18 0.50 16.7 2.20 0.

4 0.3 __ 0.14 246.32 9.6 0.0 0.82 0.11 0.7 0.37 12.0 0.46 Physostigmme sulfate 648.18 0.43 14.0 5.45 Pilocarpinc nıtrate 271.45 3.7 6.4 0.8 3.3 0.47 588.0 292.3 0.3 0.13 372.13.21 7.7 0.16 S.0 5.26 0.) Potassıum chlonde 74.2 .13 (KHjPO.3 E V ir.7 0." 0.3 6.3 0.9 0.3 0.15 758.15 0.11 0.67 (neosyneohrin* Yıydrochloridt) Physostigmın* saiicylate 413.89 Sodium acid phosphate 138.08 3.2 3.11 3.10 0.0 0.38 352.48 Scopolamine hydrobromıde 438.1 0.23 7.22 Phenol 94.07 3.33 11.5 3.12 0.18 376~84 0.12 4.25 3.82 0.06 — 303.Uethamphetamine hydrxhloride (desoxyephedrine hydrochloride) Uetycaine hydrochloride Mild silver protein Uorphine hydrochloride Uorphine sullate Haptuzoline hydrochloride Iprıvme h/drochloride) ^eomycın sulfate Seostigmine bromide Iprosliemine bromide) Vicotinamide 'enicillin G potassium 3enicillin G Procaine inicinin G sodium ^nacaine hydrochlorıde Iholocaıne hydrochloride) 319 Tablo 35.12 3.27 Potassium acid phosphate 136.14 7.20 8.9 3.73 0.06 0.14 3.0 3.0 0.35 11.76 25.09 3.3 0.9 0.4 ~ 3.9 3.19 3.00 (NaH.11 1. devamı Substance MW Phenooarö'lal sodium 254.7 0.7 0.24 8.18 35 0.4 0.69 0.09 0.77 Ouinine hydrochlorida 396.0 4.3 0.3 0.22 4.0 023 7.8 7.14 4.91 Ouinıne and urea hydrochlorıde 547.20 0.P04H.11 Phertylephrın* hyrjrochloriae 203.27 6.3 0.20 1.11 0.08 5.14 3.2 122.40 13.20 0.71 356.02 Procaine hydrochloride 272.3 0.3 0 20 3.7 6.18 0.0) 189.11 3.13 4.85 0.0 0.3 6.08 0 16 3.24 3.55 Potassıum lodide 166.7 0.22 6.2 0.7 0.32 (hyoscine hydrobromide) Silver itilme 169.34 11.7 0.

21 0.0 0.18 6.92 0.38 3.13 22 304.06 139.39 13.68 22.15 5.4 178.08 4.84 287.3 g etkin maddeye (%1 'lik çözeltinin 1 fluid ounce içindeki madde ağırlığı) suyun ilavesiyle hazırlanan izotonik çözeltinin mi olarak hacmi .22 7.05 1.9 172. «x&iccated Slreptomycin suilate SUong silver protein Sucrose Sullacelamıde sodium Sulladiazint sodium Sulfamerajıne sodium Sullanilamıda Sulfalhiazöle sodium Tannic acid Tetracaine hydrochloride (pontocaine hydroch(oride) Tetracycline hydrochloride Tripelennamine hydrochloridt (pyribenzamıne hydrochloride) ürea Zinc chlorid* Zinc phenolsulfonate Zinc !ullalf7H.07 2.07 061 20.o 0.0 0.7 0.40 13.92 0.35 2.3 0.4 126.0 0.9 __ 0.0 144.59 19.14 3.1 0.3 0.08 0.4 85.2 480.3 0.17 3.29 555.2 104.7 0.05 0.44 0.08 2.23 7.04 6.9 0.29 9.8 286.7 0.14 3.0 __ 0.09 .4 84.8 60.00 33.22 7.3 0.7 0.11 0.00 0.31 4.4 149.03 1.3 0.3 0.5 MW : Etkin maddenin molekül ağırlığı E V : Etkin maddenin sodyum klorür eĢdeğeri : 0.S6 0.6 254.0 291.3 0.08 2.65 21.39 34 141.23 3.4 272.21 0.82 0.33 0.27 024 a.65 21.0 0.14 3.4 268.83 0.7 0.02 __ 300.53 17.43 0.13 3.1 0.62 20.3 0.Sodium benioate Sodium btcarbonate Sodium bısulfite Sodium borate-lOHjO Sodium chloride Sodium iodide Sodium nitrate Sodium pbosphate.4 58.25 9.7 0.6 96.14 4.30 0.11 5.23 7.22 7.7 0.29 0.17 46 358.0 0.98 0.0 0.25 0.8 1457.25 4.37 5.07 0.7 381.06 0.30 7.7 0.24 3.01 0.7 0.18 6.58 3.3 0.45 1.05 __ 342. anhydrous Sodium phosphate-2HjO Sodium phosphale-7HjO Sodium phosphate'12H20 Sodium propıonale Sodium sulfite.3 0.7 0.36 3.7 0.61 20.36 3.42 14.11 3.2.0 0.38 4.13 4.42 14.

15. Elek numaralan (değerler mikrometre olarak verilmiĢtir)(EP 5) Aralıkların Toleransı cieK numaraları Bir aralık Ortalama için maksimum aralıkların (Aralıkların tolerans toleransı standart ölçüleri) +X ±Y 11200 770 350 8000 600 250 5600 470 180 4000 370 130 2800 290 90 2000 230 70 1400 180 50 1000 140 30 710 112 25 Tel Çaplan Ortalama Önerilen Kabul elek geniĢliği standart edilebilir toleransı ölçüler sınırlar +Z d dmaks dmin 560 2500 2900 2100 430 2000 2300 1700 320 1600 1900 1300 250 1400 1700 1200 190 1120 1300 950 150 900 1040 770 110 710 820 600 90 560 640 480 69 450 520 380 .ATg /!: Etkin maddenin %1 'lik çözeltisinin donma noktası alçalması Lise : Kan ve gözyaĢı sıvısı ile izotonik konsantrasyondaki etkin maddenin molar donma noktası alçalması 320 Tablo 35... Sümbüloğlu V.tr? ' n n-1 Varyasyon Katsayısı Standart Hata V= Üx100 '■' : Örneklerin aldıkları değerlerin karelerinin toplamı ■-i : Örneklerin aldıkları değerlerin toplamı n : Örnek sayısı V : Varyasyon katsayısı S : Standart sapma X : Örneklem ortalaması x : Standart hata S : Standart sapma n : Örnek sayısı ' : Evren ortalaması Evren ortalaması güven sınırları Y— •*^. Biyoistatistik.14.: Örneklem ortalaması 3? : Standart hata t : Seçilen yanılma düzeyi (a ) ve n-1 serbestlik derecesinde t tablosundaki değer 321 Tablo 35. Ġstatistiksel değerlendirme formülleri (Sümbüloğlu K. 1988) Formül Açıklamalar S : Standart sapma Standart sapma s.

5 79.16.4 18.6 3.8 24.2H2O K2Cr04 Pb(NO3)2 Na2CO3.H2O KC2H3O2 KF NaBr CaCl2.5 31 20 20 10 5 20 18. KNO3 ve NaNO3 16.6H2O CaCl2.7 84.1 81. 2H2O 20 108 20 20 20 25 30 20 25 30 20 20 Katı faz t°C /o nem 75 75 76 76 78 79.6H2O CaCl2.4 ZnSO4.4H2O NaHSO4.49 NH4C1 24. Vı H2O KC2H3O2 LĠC1.6H2O CrO3 CaCl2.39 30.1 -- 54 43 34 27 22 18 15 13 - 315 224 160 125 90 63 45 32 30 360 260 190 150 104 72 52 37 35 270 190 130 106 77 5438 27 24 Tablo 35.5 87 24.10H2O BaCl2.10H2O NaBrO3 NaCl.7H2O 52 24.5 43 18.5 81 81.5 44 20 20 100 20 45 47 50.5 35 35 38 42 32. 2H2O KNO2 KCNS Nal Ca(NO3)2. Bazı katı maddelerin aĢın doygun sulu çözeltilerinin kapalı bir sistemde ve belirtilen sıcaklıkta sağladıkları % nem oranları (CRC Handbook and Chemistıy and Physics 57lh ed) Katı faz t°C H3PO4.9 Na.9 NH4C1 NH4C1 (NH4)2SO4 (NH4)2SO4 KBr KHSO4 Na2CO3.9 7.6H2O CaCl2.1 84 86 NaC2H3O2.500 355 250 180 125 90 63 45 38 322 89 72 58 47 38 32 26 22 — 18 13 9.S2O3.5 88.5 51 .5H2O 22.6H2O K2CO3 2H2O K2CO3.5 88 20 20 20 88 90 92 103.8 T12SO4 104.3 (NH4)2SO4 39.7 3.3 77.6 5.6H2O ZnNO3.SO4 H2C2O4.8 4.5 92 24.H2O 24 168 20 20 100 100 /o nem 9 13 15 20 NaC103 (NH4).3H2O 20 22.

7 Tablo 35.7 100.68 0.NaCr2O72H2O Mg(NO3)2.75 0.17.87 0.6 TICI 100.00 0.63 1.5 56 18.2 ZnSO4.25 0.6 Pb(NO3)2 69.2H2O Mg(C2H3O2)2.57 0.00 0.50 Bizmut subkarbonat 0.33 0.40 0.67 0. 72.67 1.15-0.75 1.6H20 NaC103 Ca(NO3)2.37 0.00 0.78 0.6 98 98 24.01 0.6H2O Ki NaBr.10H2O NH4H2PO4 Na2SO3.9 93 93 93.71 0.29 0.50 0.78 0.70 0.2 TINO-.84 0.45 1.87 0.2 CuSO4.19 0.29 .67 0.1 94.12H2O 20 68.5 52 18.7 95 95 96.4H2O NaNO2 NH4CI ve KNO3 KBr NH4C1 ve KNO3 NH4CI ve KNO3 323 20 100 52 54 K2HPO4 NH4H2PO4 NH4H2PO4 Na2SO4.5 56 100 20 20 20 30 100 25 20 58 65 66 56.7H2O NaF 20 30 25 20 20 5 20 100 20 20 92 92. Bazı madde ve ekstrelerin yer tutma faktörleri Witepsol için Yer tutma faktörü Madde adı Alum Aminofilin Aminopirin Anestezin Aspirin Atropin sülfat Balıknefsi Barbital Belladon ekstresi Benzoik asit Beyaz balmumu Bizmut subgallat Bizmut subnitrat Borik asit Çinko oksit Çinko sülfat Kakao yağı için Yer tutma faktörü (f) (f) 0.7H2O Na2HPO4.28 0.1 99.14 Bizmut subsalisilat 0.4H2O Mg(NO3)2.3 98.5H2O 71.24 0.

85 0.78 1.49 1.76 1.90 0.81 1.83 1.67 0.28 1.68 0.83 0.44 0.Efedrin hidroklorür 0.62 Papaverin hidroklorür 0.75 1.53 0.25 0.71 0. Devamı Madde adı Kokain hidroklorür Mentol Morfin Hidroklorür Opium (toz) Parasetamol Peru balsamı Potasyum iyodür Prokain Rezorsin ġahsilik asit Salol Sitrik asit Sodyum bromür Sulfatiyazol 0.76 0.78 Fenol Gallik asit Gliserin Hidrokortizon Hintyağı Ihtiyol iyot Kafur Kafein Katı parafın Kinin hidroklorür Kloral hidrat Kodein fosfat 324 Tablo 35.90 0.00 0.72 Sodyum fenobarbital - .91 Kodein hidroklorür 0.35 0.83 0.90 0.00 0.65 0.65 0.84 0.50 - 0.71 0.71 0.80 Hamamelis ekstresi 0.97 0.17.23 0.12 0.62 0.74 Kakao yağı için Yer tutma faktörü VVitepsol için Yer tutma faktörü (f) (f) 0.80 0.78 0.00 0.77 0.

Tannik asit Tetrasiklin hidroklorür 325

0,61

0,68 -

ġekil 35.1a. Grafik kağıtları, (milimetrik kağıt) i I Kitap formatına bağlı olarak küçültülmüĢtür. 326 ġekil 35.1b. Grafik kağıtları.. (2 log x mm (Chart Well - Graph Data Ref. 5521) * Kitap formatına bağlı olarak küçültülmüĢtür. 327 ġekil 35.1c. Grafik kağıtlan. (Weibull - log-olasılık)* oooo //// // /// //»90.00 80.00 70.00 60.00 50.00 -40.00 30.00 20.00 ... .......^--"""" ^___.----" I

5.00 -

3.00 2.00

0.50 -

0.30 0.20 ĠDÎ ıll cc >n ı 0.10 * Kitap formatına bağlı olarak kiiçültülmOĢtflr. 328 ġekil 35.2. Üçgen faz diyagramı 100% 20% V\ÂAAaaAaAA B 329 KAYNAKLAR Ağabeyoğlu, Ġ., Doğanay, T., Çelebi, N., Acartürk, F., Üstün, G., Ocak, F., ĠĢcanoğlu, M., Erden, N., Takka, S., Ataberk, P., Ocak,- Ö., Değim, T., Değim, Z., KıĢlal, Ö. "Farmasötik Teknoloji Laboratuvar Elkitabı" 2.Baskı, Ankara, 1990. Ağabeyoğlu Ġ., Çelebi N., Ocak F.. Değim T., Takka S., Teksin Z.ġ., Uslu A., Parlatan Z., Ġmren S.G., Doğanay T., Acartürk F., Ocak Ö.H., Değim Z.G., Türkoğlu A., CoĢkun Ö., Yetkin G., Senkoylu A., Sever S., "Farmasötik Teknoloji Laboratuar El Kitabı" 3.Baskı, Ertem Matbaa,

Ankara, 1999. Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Parenteral Çözelti Merkezi, Hemodiyaliz Çözeltisi. Aulton, A.E., "Pharmaceutics, The Science of Dosâge Form Design", 2nd ed., Churchill Livingstone, Edinburg - London - New York - Oxford Philadelphia - St Louis - Sydney - Toronto, 2002. Avis K.E., Lachman L., Lieberman H.A., "Pharmaceutical Dosage Forms: Parenteral medications", Volume 1, Marcel Dekker, Inc., New York, 1984. Avis K.E., Lachman L., Lieberman H.A., "Pharmaceutical Dosage Forms: Parenteral Medications", Volume 2, Marcel Dekker, Inc., New York, 1984. Banakar U.V., "Pharmaceutical Dissolution Testing", Marcel Dekker, Inc., NewYork, 1991. Barry, B.W., "Dermatological Formulations", Marcel Dekker, Inc., New York-Basel, 1983. Baykara T., "Eczanelerde Ġlaç Üretimi - I Katı Ġlaç ġekillerinden Kapsüllerin Eczanelerde Hazırlanması", TEB 6. Bölge Samsun Eczacı Odası Dergisi, s.22, Ocak 1987. Baykara T., KarataĢ A., "Preparation of Acetaminophen Microcapsules by Coacervation-Phase Separation Method", Drug Dev. Ind. Pharm., 19(5), 587-601, 1993. Baykara T., Yüksel N., "The Preparation of Prolonged Action Formulations in the Form of Semi Solid Matrix into Hard Gelatin Capsules of Oxprenolol, I- Thermocap Method", Drug. Dev. Ind. Pharm., 17(9), 1215-1227, 1991. Baykara, T.,Yüksel, N., "The Preparation of Prolonged Action Formulations in the Form of Semi Solid Matrix into Hard Gelatin Capsules of Oxprenolol, II- Thixocap Method", Drug. Dev. Ind. Pharm., 18(2), 233243,1992. 331 Bayraktar-Alpmen, G., "Kozmetik Preparatlar", Nurettin Uycan Matbaası A.ġ., Ġstanbul, 1978. Benita S., "Microencapsulation: Methods and Industrial Applications"

Marcel Dekker, Inc., New York, 1996. Bozkır, A., Aydınlı, A., "in Vitro Release Study of Lidocaine Hydrochloride From Ophtalmic Gels Containing Polyacrylic Acid Polymers", Bolletino Chimico Farmaceutico, 136 (8), 550-555, 1997. Bozkır A., Kılıçarslan M., "Enemalar ve Enema Formülasyonlarmda Yeni GeliĢmeler", Ankara Ecz. Fak. Derg., 26(1), 36-51, 1997. British Pharmacopoeia, The University Press, Cambridge, 1980. British Pharmacopoeia, Stationery Office Ltd., London, 1999. Bühler V., "Generic Drug Formulations" Fine Chemicals, BASF, 4th ed., 2001. Canefe, K., Bozkır, A., Aydınlı, A., Çomoğlu,T. "Investigation on Formation of Tablets From Theophylline Micropellets by Stepped Rimmed Flatpan Method" Bolletino Chimico Farmaceutico, 136 (9), 589-592, 1997. Canefe, K., "Chorda Resorbilis Aseptica", Turkish Standard, No:3497, TSE Ankara, 1980. Canefe,K., Bozkır,A., "An Investigation of Stabilities on Tablets and Capsules Dosage Forms", Pharmacia, 30(3), 126-135, 1990. Canefe,K., "Ġlaçların Stabilitelerinde Sıcaklık ve Nem Değerleri", Aylık Rapor, 4 (30), 2, 1991. Canefe,K., Bozkır,A., " The Limitations and General Defmitations on the Stability Investigations of Drugs under Different Climatic Conditions", Pharmacia, 31(3), 129-145, 1991. Canefe.K., Duman,G., "Selective Drug Delivery and Targeting", J. Fac. Pharm. Ankara, 23, 53-63, 1994. Canefe.K., Özyurt,C, "Safety Closure and Packaging for Drugs", Standard, 25(296), 16-18, 1986. Canefe, K., Özyurt,C, "Studies on the Formulation Parameters and Technologies of Pilot-Production of Micropellets", Doğa, C 10(1), 1220, 1986. Carstensen, J. T., Rhodes, C. T., "Drug Stability", Marcel-Dekker Inc.,New York, 2000. Carstensen, J.T. "Pharmaceutics of Solids and Solid Dosage Forms", John Wiley& Sons, New York, London, Sydney, Toronto, 1977. CRC Handbook and Chemistry and Physics 57* ed. Weast, R.C., CRC Press Inc., 1976-77. Dittert L.W., "American Pharmacy" Sprovvls', Seventh Edition, Lippincot Comp., 1974.

332 Elsner, P., Maibach, H.I., "Cosmeceuticals", Marcel Dekker, Inc., New York-Basel, 2000. European Pharmacopoeia, 5th Ed., Council of Europe, Strasbourg, France, 2004. European Pharmacopoeia, 4th Ed., Council of Europe, Strasbourg, France, 2002. Fahrig, W., Hofer, U., "Die Kapsel:Grundlagen, Technologie und Biopharmazie einermodernen Arzneiform", Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft, Stuttgart, 1983. Geçgil, ġ. "Farmasötik Teknolojiye BaĢlangıç", Cihan Matbaacılık, Ġstanbul, 1991. Gönül, N., "Çok Fazlı Sistemler I: Yüzey Kimyası ve Kolloidler", Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 2000. Gönül, N., "Çok Fazlı Sistemler II: Süspansiyon ve Emülsiyon Teknolojisi", Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 2000. Grimm,W.,"Stability Testing of Drug Products", Wissenschaftliche Verlag.mbH, Stuttgart, 1987. Gürsoy, A., Dortunç, B., Akbuğa, J. "Farmasötik Teknoloji Uygulamaları 1", Papirüs Basım Sanayi, Ġstanbul, 1992. Gürsoy, A., Dortunç, B., Akbuğa, J. "Farmasötik Teknoloji Uygulamaları 2", Papirüs Basım Sanayi, Ġstanbul, 1992. Gürsoy A. Z., "Kontrollü Salım Sistemleri", Elma Bilgisayar Basım, Ġstanbul, 2002. Gürsoy A.Z., "Farmasötik Teknoloji - Temel Konular ve Dozaj ġekilleri", Piksel BiliĢim Ltd. ġti., Ġstanbul, 2004. Gürsoy, A., et al.,"Kontrollü Ġlaç SerbestleĢtiren Sistemler", M. Ü. Eczacılık Fak. Yayınları No:469/5, Ġstanbul, 1989. Güven, K.C., "Tıbbi ve Kozmetik Formüleri" lO.Baskı, Nobel Tıp Kitabevleri, 2001. Güven, K.C. "Tıbbi Formüler", Çelik Cilt Matbaası, Ġstanbul, 1969. Güven, K.C, "Ġlaç Endüstrisi Teknolojisi, Cilt II: Katı Preparatlar", Hüsnütabiat Matbaası, Ġstanbul, 1979. Harry, R.G., "Harry's cosmeticology", 7th ed., Ed.: Wilkinson, J.B., Moore, R.S., George Godwin, London, 1982. Heckel R.W., "Density-Pressure Relationships in Powder Compaction",

M..M. 221.. Lieberman H.. 23.. Çelebi. Lachman L.A. "Genel-Endüstriyel Farmasötik Teknoloji II ve Ġlaç Sanayinde Organizasyon Uluslararası Ġyi Ġmalat (GMP). Ind. 1963.. "The Theory and Practice of Industrial Pharmacy". 333 Hixson A. Chem.. E. 1983. Hickey. 52. Kaynar.923-931. J. Ankara Üniversitesi Basımevi. Ağabeyoğlu. N. Fabrika ve ÇalıĢma Güvenliği". E. 1988.. Ankara Üniversitesi Basımevi. "Asetaminofen'in Koaservasyon-faz AyrıĢması Yöntemiyle Mikrokapsüllerinin Hazırlanması" Yüksek lisans Tezi. Ġzgü.. Philadelphia. Pharma. Lieberman.. 1992. E. "Dependence of Reaction Velocity Upon Surface and Agitation I . L.. "Studies on Sustained Release VI: Lipid Matrix Tablets Prepared by Employing Hydrogenated Gastor Oil" . 1984.. Philadelphia. 3rdEd. S. Ankara. N. T. Ankara. Ankara.. F. 656-662..L..H.. Ġzgü. Tarımcı.. 1970. 1989.. Acartürk. Ankara Üniversitesi Basımevi. A. Ankara. Banker.A. M.E.A.. Ercan. H. K. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Özyurt."Pharmaceutical Inhalation Aerosol Technology".Kontrol (GLP) KoĢulları. Alkan.. 1931.J.Ü. N.L. Kanig. 1986. "Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji I".W.I. 1961. "Genel ve Endüstriyel Farmasötik Teknoloji Öğrenci Deneysel ÇalıĢmaları". Lieberman H.Soc. G. "Mechanism of Sustained-action Medication: Theoretical Analysis of Rate of Release of Solid Drug Dispersed in Solid Matrices".. Met. 1145-1149. C.. Kaynar-Özdemir N.A. 4 (8). Baykara.T. Higuchi T. Pharm... J. Lea&Febiger. MarcelDekker Inc.... 671-675.Trans.. Canefe. H. 1985. Lachman L. New York. "Pharmaceutical Dosage . Crowell J. Eng. KarataĢ A. A. Rieger.P.S.. Sci. Ağabeyoğlu Ġ. Ġzgü. A. Kaning J. "The Theory and Practice of Industrial Pharmacy".Theoretical Consideration". Lea and Febiger.

"Physical Pharmacy".. USA.. Ordu ġ.. Lachman L..H. Ordu ġ. New York. Pharmazie. Martin E. 1996. 29th Edition... Mec. Moore J. 27* Editidion. "Ophthalmic Drug Delivery Systems"..F..A. J. New York.. Mitra A.: Wade. Ed. Marcel Dekker. Basel... London. "Studies on Floatîng Dosage Forms of Furosemide in Vitro and in Vıvo Evaluations of Bilayer Tablet .. 2nd Ed. Vol. 334 Martindale. London the Pharmaceutical Pres. 1989..B. Pharm.Ü.. Mitsui.. Schwartz J. 4* Ed.73-80. Rhemington's Pharmaceutical Sciences.. Doktora tezi. 1992. June. AmsterdamLausanne-New York-Oxford-Shannon-Singapure-Tokyo. 1989.W.B.K.. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. 1989.A. Lachman L. "New Cosmetic Science". Marcel Dekker. Özdemir N. Marcel Dekker.. Mack Publishing Comp. 1977. Easton. Reynolds... Reynolds.. Schwartz J. Ed. Özkan Y. New York. 1994. Fak. "Pharmaceutical Dosage Forms: Tablets Volume 3". "Pharmaceutical Dosage Forms: Tablets.E. ġ.F.Forms.. Volume 1". Marcel Dekker. "Die Pulverkompression". A. 1989.W. Lüdde K. "Yüzen dozaj formlarının in vitro-in vivo incelenmesi"... Ordu.. Schwartz J.. 64-74. II". The Pharmaceutical Press. 16th Ed. 2nd Ed. Inc. Lieberman H. Cook E.B.H. Ecz. Technol. K. Lieberman H. Kawakita.A. 21:393..F. New York.. "Furosemidin Çözünme Hızının PVP ile Katı Dispersiyonlan Hazırlanarak Artırılması". 1993. Ankara Univ. The Extra Pharmacopoeia . Özdemir N. 1966. Martin A.. 25(2). 1997. Martindale the Extra Pharmacopoeia. Inc. T. 1996. Flanner H. Marcel Dekker..... New York-Basel-Hong Kong. Inc. 1989. Inc. Elsevier.... James E. "Mathematical Comparison of Dissolution Profıles". Inc. 2ııd Ed. A. "Pharmaceutical Dosage Forms: Tablets Volume 2". Ankara (1994)... Lippincott Williams&Wilkins. Lieberman H.. Lachman L.

. A. E.R.26 (8). Hadgraft J.R.. "Controlled Drug Delivery. 3nd Ed.. 1996. E.. Sağlık Bilimleri Enstitüsü.. Inc. Gennaro. Özyurt. 2000. Doğa ... 107-110. Bolletino Chimico Farmaceutico. 1992. 1987. 2000. Roberts M. Açta Poloniae Pharm. "Controlled Release of Drugs:Polymers and Aggregate Systems" . Özalp B. A. C. Marcel Dekker.. 1984. Akın. Pharm...L. 135(9).A. Ed. 1971. "Safety Closure and Packagmg for Drugs". 53 (2). Inc.. C.Ü. 1989.C. Rathbone M. New York. "Bentley's Textbook of Pharmaceutics". 43-49. Fundamentals and Applications". Canefe. Özalp B. "Mikropelletlerin Pilot Ġmalat Teknolojileri ve Formülasyon Yapılan Üzerine ÇalıĢmalar". 2003. 20* Ed.857-866. 1996. 4*.Sağhk Bilimleri Enstitüsü... Minnesota. Lee V.. E.... Robinson J. Özdemir N.: A.. "Experimental Pharmaceutics". "Drug Release From Lipid Matrices II : Influence of Formulation Factors on the Release of Slightly Soluble Drug". Burgess Publishing Company. Marcel Dekker.H. 2.Ü. Özyurt.K.1985.J.. "Ülkemizde Topik Amaçla Kullanılacak Ġlaçların Aerosol Sistemlerinin GeliĢtirilmesine ĠliĢkin ÇalıĢmalar". 524-527. "Aerosol Formulations Which Form Antiseptic Film and Evaluation of Their Antiseptic Effects".L.. Pharmacia. "Pharmaceutical Technology Fundamental Pharmaceutics".Formulatıons" .A. Parrott. 413-416. Burgess Publishing Company. Rosoff.K.. Yüksek Lisans tezi. Parrot. Remington: The Science and Practice of Pharmacy.L.. Canefe. Ind. Inc. USA. Özyurt. 8th Ed. 1977. 1977. Macmillan Publishing Co. Ed. M. New York.. Saski W.Drug Dev. "Drug Release From Lipid Matrices I: Influence of Formulation Factors on the Release of Water Soluble Drug". "Modifıed Release Drug Delivery Technology". New York. C. Minneapolis. Doktora tezi.S. Özyurt.. 335 Rawlins. Özdemir N. 25:55(3).

The Merck Index.T.Inc.. 07. 13. 2nd.. New York. United States Pharmacopeial Convention. Cam Ġlaç ġiĢeleri TS 5461... Sağlık Bakanlığı. Gaz Bezi-Hidrofıl Türk Farmakopesi-I... Teorik inceleme".. USP 27. Cerrahi Ġplikler TS 5540. Chemische Werke Witten. 31:54-68. T..C.Der.02....1986....4l AkıĢ hızı. Ankara... Kanık A. J. 1991.. 1984... Ed.. 2004. Türk Kodeksi. Thirteenth Edition.. Nobel Tıp Kitabevleri Ltd.. N. 2004. London..04.. "Katı dispersiyonlar 1. 9... 336 DĠZĠN Ağız bakım preparatlan.Bil.. Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu.. Witepsol "Suppository excipients Witepsol®". "Ek 2. ġti.1988. Yazan. Ġstanbul... Lastikler TS 3957... 2004." Biyoistatistik.. Baykara. 57-67. FABAD Farm. 1970. Hatipoğlu Yayınevi. TS 1324.E.04... Sümbüloğlu K. "Ġlaç TaĢıyıcı Sistem Olarak Mikroküreler ve Hazırlama Yöntemleri".. 2000.Enjeksiyon Preparatlannda Kullanılan TS 4786. ġumnu. Pharmacia-JTPA... Buttenvorths. 1961. 1974.62..1985...1988..... Introduction to Colloid and Surface Chemistry.05......10.F.1986. Merck&Co. T. 11.03. Int. 231-245... Ġlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü. The United States Pharmacopeia.. Yüksel. 1998.. 16. Milli Eğitim Basımevi. Hidrofil Pamuk TS 4865. 07. 167 . Kauçuk Tıpalar. D. Pharm. Plasterler TS 4397..1983. Model-dependent and -independent methods". "Comparison of in Vitro Dissolution Profıles by ANOVA-based. Sümbüloğlu V. Shaw.. Yüksel N. "Kozmetik Bilimi". 1997.1988..VCH Publishers.. Inc. 05.. Baykara. Y.02. 209.. M... KauçukTıpalar-Liyofilize preparatlar için TS 6077.. 1989... T.. Inc..1986.. 01...152 Ağız boĢluğuna uygulanan çözeltiler.J. Ġstanbul.. 25...02.1974.

.251 Antiperspiranlar..... 273........ 250 Plastik kap..59. Büyük hacimli............................................46 Büyük hacimde enjeksiyonluk su .................... 176......52 Cam kap........46 Bakteriostatikli enjeksiyonluk su........................46 Enjeksiyonluk su.............................. 56........175 Bebek preparatları...................171......... 275 Steril arıtılmıĢ su.....46 Arrhenius denklemi...302 Ambalaj malzemesi......51 Kauçuk tıpa......154 .........................................221 Basılabilirlik................................................ Ġlaç kapları................... 172...........74 ArıtılmıĢ su.. 274.....302 Aspirinin dayanıklılığı............... 272...................................................46 Ġnhalasyon için steril su..........................270........................................................................................... 263...... 46..............................................49.................... 194......46 AmbalajlanmıĢ.46 Ġrrigasyon için steril su..........300 B Bağlayıcılar.AkıĢkan yatak yöntemi.138 Arayüzey gerilimi...220 Aktivasyon enerjisi.............................46 Yüksek derecede...................

.. 199.................... 241 Çözünme testi.......287 Çözeltiler...........243 Deri krem ve losyonları.............3....... Apparatus 1)........................................... 213 Döner basket (paddle..... 12-15............... 232.......195 DeğiĢtirilmiĢ salım (modifîye salım).141 Duyarlılık..... 190...... 69.120 Depo (membran) sistemler............. 178 .................................179................ 5...... 249 Döner palet (paddle.......... 223.. 70 Efervesan granül....7.185 D Dağılma testi................... 208 Dudak boyalan................Benzerlik faktörü ..190...........223 Çözünürlük...........................f2. 8..........195 Dolgu maddeleri............. 276 Çözünme hızı.......... 41. 257...... 199.............. 208.....138 Depilatuvarlar...............196 Doğrudan tabletleme ajanları.213 Birinci derece kinetik...............248..171..................55.......... 194 Doz tasarımı.....................145 Deplasman faktörü..............131 Doğrudan basım yöntemi...............210 Burun preparatlan........... 241 Dağıtıcılar.............. 237......... 184.....177. Apparatus 2)............. 242 Deodoranlar.........4.................................

.............152 Geçimsizlik.............. 66..........158 ............. 99 337 Hidrofobik jeller.....63 Çiğneme Tableti....... Farmasötik geçimsizlik.....293 Terapötik geçimsizlik...91.......100 Emülgatör............... 161..........91 YaĢ zamk (ingiliz) yöntemi.f.........240 Eliksir...................................13....................................................................................205 Fark faktörü ..........................................213 Flaster..98 Gargara....................... 109...............293 Kimyasal geçimsizlik................................ 38.91........... 162.....36. 119............................................. 39 Eritme-çözme yöntemi.....194................................... 67. 156 Emülsiyon.......................... Kuru zamk (Kontinental) yöntemi .......37 Emme tableti........................183 Cerrahi malzeme....................43.................................. 92 ġiĢe yöntemi.......160...37..........................204 Emoliyan özellik....................... 98...................93.........63...293 Fiziksel geçimsizlik...........293 Geometrik seyreltme. 207 Elek analizi........................ 92 Enema......Efervesan tablet......

..141 H Hausner indeksi.................................. 94............. 197................... 203 Kuru granülasyon..............68 Hidrofil pamuk......... 109..........175..........................63.......................245 Hidrofil gaz bezi.....161..196 Göz preparatları.........196 GüneĢ preparatları... 192 K Kaplama...... 221.........212 Hixson-Crowell küp kök kanunu....210 HLB................ 156...... 217....................165 Heckel eĢitliği.......... 196...................... 176... 230 ............................... 179............ 93..... 197 Briket tablet (Slugging)................................Glidantlar....283 Granül. 65 Higuchi eĢitliği.283 Yarı katı göz preparatları.... 282 Göz içi sistemler (Oftalmik insertler) ... 64....281.............167 HızlandırılmıĢ stabilite........302 Hidrodinamik dengeli sistem.. 180.....................92........172...... 176......283 Göz damlaları.................... Göz banyoları..... 218......................................... 175........................ 303 YaĢ granülasyon........................................... 196... 197-199 Dönen silindirler arasında sıkıĢtırma (Roller compaction)..

............163 Kozmetikler..........209..............................40....................... 225 Düzeltici kaplama................................98......................................98.......................41 Kollutuvar..................222..... 216 Liniment.........163..................................................................................222. 198 Lapa.................169........ 134 Kulak preparatları.221..... 224.......... 224 Alt kaplama..303 Katı çözelti.... 179........................ 290 Küme dansitesi......................98 Yağsız krem....222....219 Kapsül.......... 303 KaĢe.99 Lineer regresyon..................ġeker kaplama..... 226 Film kaplama......183 Kawakita eĢitliği.............................96 ............131 Krem.... 191..44 Konsolidasyon.........179. 231...................168 Kolloidal dispersiyon......................218...........220............ 190...........165.........240 Kütle tekdüzeliği........83 Kollodyon.....237... 225 Renk kaplama...............289................................... 190 Küme hacmi......187...................... 188............ Yağlı krem................................................................................ 222 Koruyucu kaplama..............................

............. 107.........................243 Ġnert matris........ 104.....................223 Ġlaç etkileĢmeleri... 146..................... 233 Faz ayırımı-koaservasyon yöntemi 229 Basit koaservasyon. 49 Jel Hidrofılik jeller. 113.........195...........239.... 235 Kompleks koaservasyon.. 147 Lubrikantlar.......... 230.............................. 108.....237 Mikropellet........179................ 109...........................247 Hidrofılik matris..229.................208 ....... 198...... 196 Ġçerik tekdüzeliği...........155 Mikrobiyal kalite tayini.......... 232....229 Mikroküre....... 105.89... 190..... 299 Ġyon değiĢtirici reçine..Losyon..........247 Mum matris....... 125 Sürekli akıĢ hücresi (flow-through celi Apparatus 4)..................................228.... 116..98 M Matris sistemler........................247 Merhem.....................190............... 293........103.283...... 231...241 Supozituvarlar.. 119....46.... 199............................ 124.223 338 Mikrokapsii!.............

......... 235...................................240 Pasta.............................171.......244 ġurup.................111............100.............................218........... 236....... 303 N Newtonian sıvılar.......... 240................................ 132 Ovüller..... 78 Non-Newtonian sıvılar......................198 ............. 284................. 28-31..........303 Plastizer......77..... 85.. 78 ġampuanlar....301 RHLB.......... 172....................... 244 Pudra...........94 Tablet kontrolleri..................Süspansiyon................137 R Reaksiyon hız sabitesi................... 33-35...................63 Partikül büyüklüğü ve dağılımı...77......... 244 Ötektik karıĢım... 174.................................152 Polimer....84...147 ġiĢme kontrollü sistemler........................ 158..............................93...83....183 Pansuman malzemesi....................... 272...128 Ozmotik kontrollü sistemler.................26.......303 Pilül....................198 Tablet makinası.................. 225 0-0 Okluzif özellik........... 101............. 37.....

.219....... 187............ 6 Termokap..... 119 Yarı-katı matris (Semi-solid matrix.....77.................... 220..............................143 V-W Viskozluk................. 190........78-81 Vücutta aĢınan sistemler.............191.192......88 Sert jelatin kapsül 186....SSM) .................................................. 192 ............77..210 SıkıĢtırılmıĢ dansite............... Dinamik viskozluk..... 193 Tıbbi flaster.............150 Tiksokap.....244 Weibull dağılımı....... 4....158 TraĢ preparatları.............................................değirmenler...... 192 Sıfır derece kinetik..................................................................................................................... 193 Toz öğütücüler .....98 Tırnak preparatları.......................Terazi.........192... 78 Kinematik viskozluk..71 Supozituvar sıvağları................................................ 191. 165 Sink koĢul..............................300 Steril katgüt......163....211..............325 Wurster cihazı...........................209 Stabilitetesti................ 5..........................117...... 78 Viskozimetreler...................... 229 Sedimentasyon hacmi...............................3...............

.......98.......................74 Yüzey gerilimi..........237.................120 Yığın açısı.............Yarı katı preparatlar..........240 Yüzen dozaj formu....99.. 105 Yarı katı sıvağ... 167........246 Yüzey etkenlik..................... 166.....8...........100 Yer tutma değeri................................................... 101........ 74-76 339 ....

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful