K MYASAL TEPK MELERDE DENGE

K MYASAL DENGE
‡ Ürün ve reaktiflerin deri im oranlar n sabit kalmas d r. ‡ Sabit s cakl kta kapal kapta; A+B C+D tepkimesini inceleyelim: Kaba önce bir miktar A ve B koyal m. Zamanla A ve B¶nin reaksiyona girmesinden dolay miktar azalacak, C ve D¶nin miktar artacakt r. Olu an C ve D reaksiyona girip tekrar A ve B olu acakt r. ‡ Bir müddet sonra A ve B¶den C ve D olu ma h z ile C ve D¶den A ve B olu ma h z e it olur. Bu duruma denge durumu denir. ‡ Denge an nda maddelerin konsantrasyonu de i memekle birlikte her iki yönde reaksiyon e it h zda sürmektedir (Dinamik denge). Denge tepkimelerinin çift okla gösterilmesinin sebebi budur. ‡ Kimyasal denge iki yönlü tepkimelerde söz konusudur. ‡ ki yönlü tepkimelere tersinir tepkime, reversibl tepkime, çift yönlü tepkime de denir. ‡ Tek yönlü tepkimeler ise geriye dönmeyen tepkime, tersinmez tepkime, irreversibl tepkime adlar yla da biliniyordu.

K MYASAL DENGE SAB T (K)
‡ Sabit s cakl kta denge durumunda; ileri yöndeki reaksiyonun h z
1

sabitinin geri yöndeki reaksiyonun h z sabitine oran sabittir. K ile belirtilir. ‡ Molar deri imler cinsinden denge sabiti ve k smi bas nç cinsinden denge sabiti olmak üzere iki çe it K vard r.

DER M C NS NDEN K MYASAL DENGE SAB T (Kd)
‡ Molar deri imler cinsinden denge sabiti Kd ile gösterilir. ‡ K denildi inde de Kd anla lmal d r.

KISM BASINÇ C NS NDEN K MYASAL DENGE SAB T (KP)
‡ K smi bas nç cinsinden denge sabiti ise KP ile gösterilir.

K MYASAL DENGEDE DENGE BA INTISININ MOLAR DER MLER KULLANILARAK YAZILI I
‡ 2A(g) + B(g) C(g) + 2D(g) reaksiyonu için molar deri im cinsinden denge ifadesi; [D]2 [C]¶nin, [A]2 [B]¶ye bölümünün Kd¶ye e itlenmesiyle elde edilir. ‡ Bir kimyasal reaksiyon sonucu olu an gaz ve sulu çözeltilerin molar konsantrasyonlar çarp m n n (kat say lar n molar deri ime üs olarak yaz lmas kayd yla), reaksiyona giren gaz ve sulu çözeltilerin molar konsantrasyonlar çarp m na (kat say lar n molar deri ime üs olarak yaz lmas kayd yla) bölünmesiyle ç kan say sal de er denge sabitine (Kd) e ittir. ‡ Denge sabiti h z sabitlerinden yola ç k larak bulundu undan kat ve s v fazdaki maddeler denge ba nt s nda yer almaz, gaz faz ndaki ve suda çözünmü durumdaki maddeler yaz l r.

2

K MYASAL DENGEDE DENGE BA INTISININ KISM BASINÇLAR KULLANILARAK YAZILI I ‡ 2A(g) + B(g) C(g) + 2D(g) reaksiyonu için k smi bas nç cinsinden denge ifadesi. PA2 PB¶ye bölümünün KP¶ye e itlenmesiyle elde edilir. ‡ Farkl birimlere göre de KP de erleri olabilir. ‡ Bir kimyasal reaksiyon sonucu olu an gazlar n k smi bas nçlar çarp m n n (kat say lar n k smi bas nca üs olarak yaz lmas kayd yla). PD2 PC¶nin. reaksiyona giren gazlar n k smi bas nçlar çarp m na (kat say lar n k smi bas nca üs olarak yaz lmas kayd yla) bölümü KP denge sabitine e ittir. KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (KP) LE DER M C NS NDEN DENGE SAB T (Kd) L K S ‡ Gaz faz nda gerçekle en kimyasal reaksiyonlarda k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti ile deri im cinsinden denge sabiti ili kisini belirten ba nt u ekildedir: KP = Kd (RT) n ‡ Ba nt öyle de yaz l r: Kd = 1 / KP (RT) n ‡ T = Mutlak s cakl k (K) ‡ R = deal gaz sabiti ‡ n = Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki ürünlerin kat say lar toplam ± Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki girenlerin kat say lar toplam GAZLARIN KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (KP) DE ERLER TABLOLARI ‡ Gazlar n k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti (KP) de erlerinin yaz ld tablolar atm¶ye göre ayarlanm t r. 3 .

‡ Gaz tepkimelerinde mol say s n n çok oldu u yöne do ru düzensizlik artmaktad r. ‡ Ba olu umu ekzotermik tepkimedir. A + B C + s tepkimesinde minimum enerjiye e ilim ürünler yönünedir. 2. NaCI(k) + s + su Na+(suda) + Cl±(suda) Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. ‡ Örne in.N Ç N DENGE? ‡ Maddelerin tümünün yap s nda minimum enerjiye yönelme e ilimi ve maksimum düzensizlik e ilimi mevcuttur. ‡ Kimyasal tepkimelerde minimum enerjiye e ilim s n n oldu u tarafad r. ‡ Maddenin kat dan gaza do ru düzensizli i artmaktad r. MAKS MUM DÜZENS ZL 3. COCl2(g) CO(g) + Cl2(g) Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. 1. M N MUM ENERJ YE E LM ‡ Bütün maddeler dü ük potansiyel enerjili olmak isterler. ‡ Tuzlar n suda çözünmesi s ras nda iyonla ma yönünde düzensizlik artar. EE LM ‡ Minimum enerjiye e ilim yönü ile maksimum düzensizlik yönü birbirine z tt r. H+H H2+enerji Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sola 4 . H2O(k) + s H2O(s) H2O(s) + s H2O(g) Yukar daki tepkimelerde maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur.

‡ Gazlar n suda çözünmesi olay nda düzensizlik azal r. her iki e ilim de ayn yönü destekliyorsa olay tek yönlüdür. 5 . sistemin dengede olup olmad K ile Q¶nun kar la t r lmas ile bulunur. ‡ Bir tepkimede minimum enerjiye e ilim ilkesi denklemin bir taraf na do ru. maksimum düzensizli e e ilim ilkesi denklemin di er taraf na do ru ise olay denge tepkimesidir (çift yönlüdür).do rudur. maksimum düzensizlik e iliminin bask alt na al nmas anlam na gelmektedir. ‡ K < Q ise sistem dengeye ula mak için girenler lehinde yürür. O2(g) + su O2(suda) + s CO2(g)+ H2O(s) 2H+(suda)+ CO3 ±2(suda) + s Yukar daki tepkimelerde maksimum düzensizli e e ilim sola do rudur. ‡ Tek yönlü tepkimelerde her iki e ilimin de ayn yönü desteklemesi. ‡ K = Q ise sistem dengededir. KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (Kp) ‡ Gaz faz nda gerçekle en tepkimeler için k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti de yaz labilir. Kp = Kd(RT) n ‡ T=Mutlak s cakl k (K) ‡ R= deal gaz sabiti ‡ n=Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki ürünlerin kat say lar toplam ± Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki girenlerin kat say lar toplam DENGE KESR (YALANCI DENGE SAB T ) ‡ Herhangi bir andaki denge ba nt s na Q dersek.

Le Chatelier (Lö atölye) Prensibi ‡ Bir sisteme d ar dan bir etki yap ld nda sistem bu etkiyi azaltacak ekilde tepki gösterir. ‡ Le Chatelier prensibi.‡ K > Q ise sistem dengeye ula mak için ürünler lehinde yürür. LE CHATEL ER PRENS B LE AÇIKLANAB LEN BAZI KONULAR ‡ S cak su içmenin bedenin do al serinletme sistemini çal t rmas ‡ Kemik erimesi ilaçlar n n kemik erimesi hastal yapmas ‡ Sentetik erkeklik hormonlar n n erkekli i azaltmas ‡ eker dü ürücü ilaçlar n eker hastal yapmas ‡ Kan vermenin kan artt rmas ‡ Kan yap c ilaçlar n kans zl k yapmas ‡ Antiasit ilaçlar n mide asidini artt rmas ‡ Ast m ilaçlar n n ast m kronikle tirmesi ‡ Tansiyon ilaçlar n n tansiyonu kronikle tirmesi ‡ A r kesicilerin a r y müzminle tirmesi ‡ Depresyon ilaçlar n n depresyonu artt rmas ‡ Mutlu olmak niyetiyle al nan ecstasy (ekstazi) hap n n insan mutsuz etmesi BEDEN M ZDEK DO AL SER NLETME S STEM N N LA CHATEL ER PRENS B NE GÖRE YORUMLANMASI 6 . evrendeki kanunlardan biridir. Baz konular Le Chatelier prensibi ile aç klayabiliriz. Hayat m zda bu prensiple iç içeyiz.

Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kemik erimesi artm t r. KEM K ER MES LAÇLARININ KEM K ER MES HASTALI I YAPMASININ LA CHATEL ER PRENS B NE GÖRE YORUMLANMASI ‡ Örne in. FDA [United States Food & Drug Administration] (Yunayt d Steyts Fuud end Drog Edministrey n) (ABD G da & laç letimi) 2005 y l nda Fosamax ilac na kemik erimesi yapt na dair etiket koydurtmu tur. ‡ Yap lan etki kemik erimesini durdurmak oldu u hâlde. bedenin do al serinletme sistemini çal t r r. ERKEKL ARTTIRMAK AMACIYLA KULLANILAN LAÇLAR ERKEKL AZALTIYOR ‡ D ar dan al nan sentetik erkeklik hormonlar na örnek olarak testosterondan üretilmi steroitleri verebiliriz. erkeklerde 7 . ‡ LH ve FSH erkeklikle ilgili hormonlard r. Böylece ba ta kan dola m n n h zlanmas olmak üzere birçok fayda ortaya ç kar. ilac n piyasadan kald r lmas n istemektedirler. Bu azalma ilac b rakt ktan sonra bile 12 hafta süreyle devam eder. ‡ Yap lan etki s cakl artt rmak oldu u hâlde. kemik erimesine kar kullan lmaktad r. FSH. ‡ Hamam ve saunadan sonra s cak içecekler tercih edilir. LH (lüteinle tirici hormon) ve FSH (folikül stümüle hormon) hormonlar n n vücuttaki üretimi azal r. Bu hormon al nd nda. laçtan zarar görenler. Böylece insan serinlemi olur. Le Chatelier prensibine göre z dd olur ve vücudun s cakl azal r. Bu nedenle üretici firmay dava etmi lerdir. ‡ U. Bu konuda mahkemeler devam etmektedir. Ba ta çene kemi inde erime olmak üzere vücutta kalsiyum azalmas sonucu kemik erimesi yapmaktad r. Fosamax ilac .‡ S cak su içmek.S.

LH ise erkeklerde testosteron hormonunun salg lanmas n sa lar. Hastal ortadan kald rmaz. ³ leyen demir ldar. mecbur olunmad hâlde. ömür boyu sürecek kal c zarar do urur. hormon yapan bez durgunlu a dü er. örne in. Erkeklik hormonu. Al nan steroitler ayn zamanda erkeklerde östrojen hormonunun artmas na neden olur. tedaviye yönelik de ildir.´ atasözü konumuzla ilgilidir. Steroitler genelde vücut geli tirme amaçl olarak sporcular taraf ndan al n r. letilmezse.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ spermin yap m nda etkilidir. hormon d ar dan verilirse. k llar dökülür. d ar dan verilen baz ilaçlarla yap lmaya kalk l nca pankreas atalete dü mektedir. ‡ Pankreas n eker dü ürme görevi. Östrojen hormonunun erkeklerde artmas sonucu gö üsler kad nlardaki gibi büyür. En iyisi pankreas tembelli e atmamakt r. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve erkeklik azalm t r. erkekli i artt rmak için verildi inde silah geri tepmi tir. KAN VERMEK KANI ARTTIRIR 8 . EKER DÜ ÜRÜCÜ LAÇLAR EKER HASTASI YAPAR ‡ Tip±2 eker hastal nda kullan lan eker dü ürücü ilaçlar. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta eker artm t r. ‡ Yap lan etki ekeri dü ürmek oldu u hâlde. Östrojen hormonunun artmas . ‡ eker dü ürücü hap kullanan eker hastalar 5 y l içerisinde ensülin almak zorunda kalabilirler. ‡ Pankreas n eker dü ürme görevi vard r. Tip±1 eker hastal ortaya ç km olur.

Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kan azalm t r. Bu nedenle de mide kanamalar nda kullan lan ilaçlar antiasit amaçl iki günde bir kullan l r.‡ Kan veren ki inin vücudunda kan olu umu h zlan r. KAN YAPICI LAÇLAR KANSIZLIK YAPAR ‡ Kan. ‡ Ayn ekilde kans zl k hastal na. Bundan dolay da antiasit kullan m n n artt r lmas zorunlulu u ortaya ç kar. ‡ Yap lan etki mide ek imesini gidermek oldu u hâlde. kemik ili inde yap l r. ‡ Her bir insan n kendine özel bir a r e i i vard r. Böylece ancak mide ek imesi geçer. Bunun sonucunda da kans zl k ilerler. Ertesi gün daha fazla mide ek imesi olur. ‡ Kans zl k hastal nda kullan lan kan yap c ilaçlar. o anda iyi gelir. kemik ili inde zafiyete neden olur. Kullan l rsa a r müzminle ir. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kan artm t r. ‡ Kan alan ki ilerde ise kan n olu umu bask lan r. Yap lan etki kan azaltmak oldu u hâlde. A RI KES C LER HAFTADA K KEZDEN FAZLA KULLANILMAMALIDIR ‡ A r kesiciler haftada iki kereden fazla kullan lmamal d r. hiç kan vermeyen ki ilerde daha çok rastlan r. ANT AS T LAÇLAR M DE AS D N ARTTIRIR ‡ Mide ek imelerinde kullan lan antiasitler. ‡ Belli bir süre sonra hiçbir antiasit etki etmez. ‡ Yap lan etki kan artt rmak amaçl oldu u hâlde. o 9 . ayet insan. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve mide ek imesi artt r lm t r.

Depresyon ilaçlar depresyonu artt r r. Serotonin. tansiyon ilaçlar ve depresyon ilaçlar hastal ortadan kald rmaya yönelik de ildir. Bu hastal klarda da Le Chatelier prensibine göre istenenin z dd bir durum ortaya ç km t r. ‡ Ecstasy (ekstazi). ‡ Ast m ilaçlar . A r n n kayna n bulmak ve a r ya neden olan sebebi ortadan kald rmak gerekir. MUTLU OLMAK N YET YLE ALINAN ECSTASY (EKSTAZ ) HAPI NSANI MUTSUZ EDER ‡ Ecstasy (ekstazi). Tansiyon ilaçlar da tansiyonu kronikle tirir. Serotonin. yasa d sentetik bir maddedir. D ar dan al nan a r kesici ilaçlar insan n a r e i ini dü ürür. ASTIM LAÇLARI. mutluluk meydana getiren bir maddedir.‡ ‡ ‡ ‡ a r e i ine kadar sab r gösterip a r ya dayanabilirse vücutta do al a r kesici salg lan r. ‡ Ecstasy (ekstazi) hap n n yutulmas suretiyle salg lanan serotonin sahte bir ne e sa lar. Yap lan etki a r y gidermek oldu u hâlde. mutluluk an nda beynin arka k sm nda bulunan beyin sap ndaki sinir uçlar ndan salg lan r. Her bir al nan a r kesici ile insan a r ya kar daha tahammülsüz hâle gelir. Hap yutan ki i saatler boyunca 10 . TANS YON LAÇLARI VE DEPRESYON LAÇLARI HASTALI I KRON KLE T R R ‡ ‡ ‡ ‡ Ast m ilaçlar ast m kronikle tirir. Tedavi edici özellikleri yoktur. vücutta serotonin maddesinin salg lanmas n sa lar. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve a r artt r lm t r. Vücudumuzdaki do al a r kesicinin ad endorfin maddesidir. Hastay o anda rahatlatmak içindir.

Vücudun dengesiyle oynanm t r. Ki i kendisine. Yap lacak bir ey kalmam t r. müsamaha demektir. Ne yaz k ki vücutta serotonin kalmam t r. Ecstasy (ekstazi) hap . örgüt gibi menfaat ebekeleri ve er odaklar bu etkiyi terör maksad yla kullan rlar. oyuncak de ildir. Kulland klar adam 8±10 saat sürecek bir eyleme ve bir tak m kötü amaçlara yönlendirirler. Hatta onlar intihar komandosu bile yapabilirler. Baz ki ilerde ilk kullan mda ani ölüm riski dahi söz konusudur. kullanmaya ba layanlar n geriye dönü ü çok zor olan bir yola girdikleri 11 . Hap almad anda ki i a r karamsar olur (ruhsal etki). Ecstasy hap . Mutluluk hap . Hap almas na ra men mutlu olamaz. dikkati ola anüstü derece artt r r. Bu nedenle kendisini hap almaya mecbur hisseder. mutlulu u bitirmi tir.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ hiper aktif ve uyan k olur. Organizman n dengesi bozulmu tur. Zanneder ki hap al nca mutlu olaca m. Uzun süre kullanan ba ml ki ilerde zaman içinde ölümler görülür. ki i kafas n kald r lamaz. a r güven ve kontrolsüz cesaret de olu turur. Vücut. Ecstasy (ekstazi) hap n n bu etkisini bilen çete. Bütün bu etkiler ecstasy (ekstazi) hap n n. Hap n etkisi geçtikten sonra ise a r yorgunluk ve tahmin edilemeyecek derecede bitkinlik görülür. ho görü. Ki i hap ald zamandaki gibi hep enerjik kalmak için hap tekrar tekrar istemeye ba lar (fiziksel etki). geriye dönü ü olmayan büyük bir zarar vermi tir. nsan kendisini güçlü ve enerjik hisseder. ayet kullanan ki ide intikam ve nefret hissi varsa bu his aç a ç kar. stenilenin z dd bir durum Le Chatelier prensibi gere ince ortaya ç km t r. Ertesi gün bir adet daha ecstasy (ekstazi) hap almadan. serotonin maddesinin bütün depolar n bo altmas suretiyle olmu tur. Ecstasy (ekstazi) hap n n tolerans yok denilebilecek kadar azd r. Tolerans. Hap. Ki i ölümü göze alarak gösterilen hedefe yönlendirilebilir. k sa sürede ciddi ba ml l k yapar. mafya. Ecstasy (ekstazi) hap n n tolerans n n zay f olmas .

sistemin bas nc n azaltacak yöne (gazlar n mol say s n n az oldu u yöne) kayar. deri imi artt r lan maddeyi azaltacak yönde. Dengedeki bir sistemin hacmi azalt l rsa bas nc artaca ndan denge. Hacim artarsa deri im azal r. Dengedeki bir sistemin hacmi artt r l rsa bas nç azalaca ndan denge. ‡ ‡ ‡ ‡ 12 . Denge de deri ime göre tepki gösterir.anlam n ta r. Denge denkleminde tepkimeye girenlerin ve ürünlerin gaz olarak mol say s birbirine e it ise hacim ve bas nç de i imi bu tür tepkimelere etki etmez. ‡ Kimyasal Dengeye Etki Eden Faktörlerin Le Chatelier Prensibine Göre Yorumlanmas : Denge hâlindeki bir sisteme d ar dan bir etki yap ld nda sistem bu etkiyi azalt p yeniden dengeye gelecek ekilde tepki gösterir. maddelerden birinin deri imi azalt l rsa denge deri imi azalt lan maddeyi artt racak yönde tepki gösterir. 1± KONSANTRASYON (DER M) ETK S Bir denge tepkimesinde maddelerden birinin deri imi artt r l rsa denge. hacim azal rsa deri im artar. BASINÇ ± HAC M ETK S Sabit s cakl kta bir miktar gaz n hacmi azalt l rsa bas nc artar. Hacim etkisini deri ime paralel olarak da dü ünebiliriz. sistemin bas nc n artt racak yöne (gazlar n mol say s n n çok oldu u yöne) kayar. 2. K MYASAL DENGEYE ETK EDEN FAKTÖRLER ‡ Dengeye etki eden faktörler Le Chatelier prensibine göre yorumlan r. hacmi art r l rsa bas nc azal r.

S cakl k 2. DENGE SAB T NE ETK EDEN FAKTÖRLER 1. s cakl n azalaca yön olan girenler lehine kayar. Endotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. Ekzotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. dengede olan bir sisteme etki etmez. bas nç ve katalizörün etkisi yoktur. TEPK MEYE G RMEYEN HERHANG B R MADDEN N EKLENMES N N DENGEYE ETK S YOKTUR ‡ Dengedeki bir sisteme hacim ve s cakl k de i tirilmeden tepkimeye girmeyen herhangi bir maddenin eklenmesi denge durumunu de i tirmez. 13 . ancak dengede olmayan sistemin (ileri ve geri yöndeki h z n artt rabilece inden) daha k sa sürede dengeye ula mas n sa lar. Endotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. hacim. s cakl n artaca yön olan girenler lehine kayar. Kat say lar n de i imi ‡ K denge sabitinin say sal de erini d etkilerden yaln z s cakl k de i tirir. ‡ K denge sabitinin say sal de erine deri im. KATAL ZÖR DENGEYE ETK ETMEZ ‡ Katalizörler.‡ ‡ ‡ ‡ 3. Ekzotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. s cakl n azalaca yön olan ürünler lehine kayar. SICAKLIK ETK S Is art dengeyi s y harcayacak yöne. s cakl n artaca yön olan ürünler lehine kayar. s azalmas ise s üretecek yöne kayd r r.

Ba nt da girenlerin molar deri imi paydaya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri küçülür. girenler lehine kayar. 14 .DENGE SAB T NE SICAKLIK DE M N N ETK S ‡ Ekzotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. K DENGE SAB T NE KAT SAYI DE M N N ETK S (DENGE TEPK MELER NE HESS PRENS PLER N N UYGULANMASI) ‡ Sabit s cakl kta bir kimyasal reaksiyonun denge sabiti K ise. ‡ Endotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. FARKLI K SICAKLIKTAK K1 VE K2 DE ERLER NDEN H HESAPLANMASI ‡ log K2/K1= H/2.T1) ‡ R=8. ürünler lehine kayar. K K1 VE H DE ERLER B L N YORSA K2 HESAPLANAB L R ‡ log K2/K1= H/2. ürünler lehine kayar. ‡ Endotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge.303R.303R. ‡ Ekzotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. girenler lehine kayar.(T2±T1)/(T2.T1) ‡ R=8. Ba nt da ürünlerin molar deri imi paya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri büyür.314 J/mol. Ba nt da ürünlerin molar deri imi paya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri büyür.314 J/mol. denklem ters çevrilirse denge sabiti 1/K olur. Ba nt da girenlerin molar deri imi paydaya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri küçülür.(T2±T1)/(T2.

tek yönlü olsayd ne olurdu? CEVAP: Yeryüzünü su kaplard . ‡ Yeryüzünden her sene ne kadar su buharla rsa. ‡ SORU: Bu olay n ölçülü. yeryüzünde bulunan su kadar atmosferde su buhar bulundu u anlam na gelir. ‡ Yeryüzüne inen ya mur. tepkimenin denge 15 . DO AL F Z KSEL DENGE TEPK MELER YERYÜZÜNDEK F Z KSEL DENGE ‡ Yeryüzünde ne kadar H2O(s) (su) varsa atmosferde de o kadar H2O(g) (su buhar ) vard r. Dengeli.‡ Denge denkleminin kat say lar bir say ile çarp l rsa ayn say denge sabitine üs olarak al n r. toplanan reaksiyon denklemlerinin denge sabitlerinin çarp m na e ittir. ‡ SORU: H2O(g) H2O(s) Yukar daki tepkimede görülen dünyam zdaki de i im. her sene ayn miktardad r. yine o a rl kta su ya mur. dengeli ve dinamik olmas ne anlama gelir? ‡ CEVAP: Ölçülü. ‡ SORU: H2O(s) H2O(g) Dünyam zdaki suyun buharla mas tepkimesi yukar da verildi i gibi tek yönlü olsayd ne olurdu? CEVAP: Dünyada su kalmazd . kar ve dolu olarak dünyaya ya ar. ‡ Denge denkleminin kat say lar 2¶ye bölünürse. ‡ Denge reaksiyon denklemi birden fazla reaksiyon denkleminin toplam ndan elde ediliyorsa bu denge denkleminin denge sabiti. denge sabitinin karekökü al n r.

tepkimesi (çift yönlü tepkime) oldu u anlam na gelir. bir 16 . ya buharla acakt ya da donacakt . denizin rengini and r r. Yine ikinci bir emirden sonra bir k s m moleküller yo unla arak. emir ald klar zaman. o moleküller her taraftan toplanmaya ba larlar ve bulut eklini al p. çarp madan kolayca yere dü erler. ‡ Dünyada suyun varl . güne le aram zdaki uzakl n hassasl ile de alakal d r. YA MURUN YA MASI VE ATMOSFERDE F Z KSEL DENGEN N KORUNMASI ‡ S cakl k. denizlerden ve yerlerden kalkan buharlarla doldurulur. bu olay n her an. katrelere dönü ürler. Havada. atmosferdeki hava moleküllerinin onda birini te kil edince su buhar yo unla r. Bu nedenle. suyu buharla t rmakla suyun bünyesini tahrip etti i zaman. Dinamik ise. icap etti inde ya mak için orada durur. Sanki u atmosfer bo lu u ya mur ile dolu bir havuzdur. denizlerdeki sudan daha fazla su vard r. ‡ Ya mur ya mas hakk nda en k sa yol öyle tarif edilir: Su buhar molekülleri. ‡ Atmosferde fiziksel dengenin korunmas için. ³atmosferde denizin bulundu u te bihi´ mecaz olarak ak ldan uzak de ildir. haz r vaziyette dururlar. ‡ Atmosferde bulunan belli bir düzeydeki su buhar n n yo unla mas suretiyle ya mur ya ar. ‡ Atmosfer. ‡ Atmosferdeki su buhar molekülleri. yer±gök aras nda devam etti i anlam na gelir. Sonra kanunlar n temsilcileri vas tas yla. o tahrip sonucu olu an su buhar yok olmaz. ‡ Bulutlar n bir k sm negatif elektri i üzerlerinde ta maktad r. Belirli bir yere sevk edilir ve belli bir düzeye ç kar. ‡ Dünya ile güne aras ndaki uzakl k imdikinden farkl olsayd su. ya an katrelerden bo kalan yerler.

insand r. ‡ Bulutlar n bir k sm n n hücum etti i. her sene ayn miktardad r. nsan n canl ±cans z ekosisteme kar olumsuz müdahalesi. ‡ Kurakl n insaf m za ve insanl m za olan uyar c görevini bir an önce anlay p. Ya lar yer de i tirmi tir. dünyada ya lar azald ndan de ildir. Örne in.k sm da pozitif elektri i üzerlerinde ta maktad r. bir k sm n n ise kaçt zaman aralar nda havas z kalan yerleri doldurmak için atmosfer tabakas hareket ve heyecana geldi inde gök gürlemesi (gök gürültüsü) meydana gelir. Bu k s mlar birbirlerine yakla p aralar nda çarp ma oldu unda. ‡ Dünyan n baz bölgelerinin çok ya ald n duyarken. KÜRESEL ISINMAYA BA LI KURAKLIKTAN SÖZ ETMEK HATTA BUNA DA R SOMUT VER BULMAYA ÇALI MAK B L MSEL SKANDALDIR ‡ Türkiye son senelerde kurakl k ya yor. SUYUN YONLA MA DENKLEM VE ON 17 . o nizam ve o kanunu temsil eden gök gürlemesi ve im ek arac lar d r. ‡ Sorun da buradan ç k yor. baz bölgelerinin daha az ya ald n görüyoruz. özellikle Türkiye¶de ya lar azald . çünkü yeryüzüne inen ya . Bu sorunu do uran. ya da l m n bozmaktad r. im ek çakar. Amerika¶da ise artt . ‡ Kurakl k. gerekli çal malar yaparak bu problemin üstesinden gelmeliyiz. Bu hâllerin olmas bir nizam ve kanun alt nda olur ki.

‡ H2O molekülü iyonlar na daha fazla ayr sayd . alet kendi kendini durduramayacak. bize zarar vermez. elektrik kaça n hissedemedi imizden tedbir alamayacakt k. yang nlar meydana gelecekti.M LYONDA B R ORANINDA YONLA MASININ FAYDALARI H2O(s) ‡ ‡ ‡ ‡ H+1(suda) + OH±1(suda) 10 000 000 H2O molekülünden 1 tanesi iyonlar na ayr r. içi su ile dolu bir çama r makinesinde elimizi suyun içine sokarsak. tedbirli olmam z için ikaz meselesi ortadan kalkacakt . Bu bir sigortad r ve uyar d r. sigorta görevini yapamad ndan bir anda daha büyük zararlar. Yine elektrikli aletin içine su kaçt nda. Örne in. Hiç ayr masayd veya daha fazla oranda ayr sayd ne olurdu? Saf su. Elektrik kaça n n oldu u. çünkü tedbirsiz ve ihtiyats z olarak aletin tamiriyle u ra l rsa. çok hassas aletlerle anla labilecek derecede iletkendir. derecesine göre ortaya ç kacakt . tedbirli olmam z. su nötr olmayacakt . elektrikli aletin tamirini yapmam z için bir ikazd r. ya am son bulacakt . su. ‡ Elektrikli aletin içine su kaçarsa kontak yapar. say lamayacak kadar çok ar za ortaya ç kard . H2O molekülü iyonlar na hiç ayr masayd . elektrik çarparak öldürür. hem asidik hem de bazik özellikte oldu undan dolay hayat n canl lar için devam mümkün olmayacakt . H2O molekülü iyonlar na hiç ayr masayd . kontak yapamadan. DO AL K MYASAL DENGE TEPK MELER M EK ÇAKTI INDA NAD REN OLU AN HNO3 HMAL ED LEB L RD R 18 . ancak elektrik kaça n anlayabiliriz. bir anda büyük ve ölümcül patlamalar.

19 . sular ac la t ran bir maddedir.5O2 + yüksek s cakl k N2O5 ‡ Azot oksitlerin suyla birle mesine ait tepkime da çift yönlü olup ileri tepkimenin h z çok yava t r. N2O5 + H2O 2HNO3 Her im ek çak nda HNO3 (kezzap) olu mas için artlar haz r oldu u hâlde hayat devam etmektedir. ‡ Ozon tabakas . N2 + 2. ‡ Olu sayd sular ac la acakt . zararl ve tehlikeli nlar n a a geçerek yeryüzüne inmesine stratosfer tabakas ndaki ozon vesilesi ile izin verilmez.‡ im ek çakt nda nadiren gerekli olan yüksek aktivasyon enerjisi sa land nda bile tepkimenin sa a do ru cereyan yüzdesi çok dü ük oldu undan az miktarda azot oksitleri olu ur ve topra a geçer. ‡ Yüksek enerjili. EKZOTERM K OLDU U HÂLDE GERÇEKLE MEYEN TEPK ME (SULARIN ACILA MAMASI) ‡ Havada N2 ve H2 bulundu u ve tepkime ekzotermik oldu u hâlde NH3 olu maz. çünkü NH3. ‡ Bütün yanma tepkimeleri ekzotermik oldu u hâlde azotun yanmas endotermiktir. N2 + 3H2 2NH3 + 22 kcal NH3 + H2O NH4OH OKS JEN N OZONA DÖNÜ MES K MYASAL DENGE TEPK MES D R ‡ Oksijenin ozona dönü mesi (3O2 2O3) kimyasal denge tepkimesidir. stratosfer tabakas ndad r.

yere inseydi yeryüzü daha fazla s nacakt . oksijenin ozona dönü türülmesinde kullan l r. 20 . ‡ Zararl ultraviyole nlar . bitkilerin öz suyunu kaynatmaya yeterli olacakt . korunmu bir tavan k l nm t r. ‡ Kimyasal denge tepkimesindeki sa a do ru cereyan yüzdesi belirlenmi tir. YAPAY K MYASAL DENGE TEPK MELER SANAY DE YAPAY K MYASAL DENGE TEPK MELER ‡ TUZ RUHU ELDE ED LMES H2(g) + Cl2(g) 2HCl(g) 2HCl(suda) ‡ KEZZAP ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta elde edilir. canl bünyesindeki DNA moleküllerindeki ba lar kopar p bozar ve kansere yol açar. Ortalama s cakl n 10 °C artmas bile insanlar n ve hayvanlar n kan n .‡ Ozon. ozon molekülleri azalm olsayd . Yüzy llard r de i meyen ortalama s cakl k de erinde de bozulma görülecekti. ozon molekülleri azalm olsayd . ultraviyole nlar rahatça yere inecekti. ‡ Dengenin sola do ru kaymas sonucunda. ‡ Güne ten gelen zararl nlar ozon tabakas nda yakalan r. Bu ise kanserlilerin say s nda anormal derecede art n olmas n netice verecekti. Bu moleküller güne nlar n n zararlar n filtre eder. ‡ Böylece gökyüzü. filtre edilmeyecekti. çünkü ultraviyole nlar . üç atomlu bir oksijen molekülüdür. k sa dalga boylu ve enerjisi çok yüksek nlar oldu undan dolay . Kimyasal denge insan eli kar mad kça bozulmaz. ozon tabakas ile filtre edilen bu zararl nlar. ‡ Yine dengenin sola do ru kaymas sonucunda.

2SO2(g) + O2(g) 2SO3(g) + s SO3(g) + H2O(s) H2SO4(suda) 21 . N2(g) + 3H2 (g) 2NH3(g) + 22 kcal NH3(g) + H2O(s) NH4OH(suda) ‡ DER K SÜLFÜR K AS T ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta katalizör kullanarak elde edilir.5O2(g) + yüksek s cakl k N2O5(g) + H2O(s) 2HNO3(suda) N2O5(g) ‡ DER K AMONYAK ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta elde edilir.N2(g) + 2.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful