P. 1
KIMYASAL TEPKIMELERDE DENGE

KIMYASAL TEPKIMELERDE DENGE

|Views: 98|Likes:
Yayınlayan: Ayberk Kum
Kimyasal tepkimelerde denge sabiti ve benzeri konular işleniyor. Çok güzel anlatıyor.
Kimyasal tepkimelerde denge sabiti ve benzeri konular işleniyor. Çok güzel anlatıyor.

More info:

Published by: Ayberk Kum on Dec 18, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/26/2012

pdf

text

original

K MYASAL TEPK MELERDE DENGE

K MYASAL DENGE
‡ Ürün ve reaktiflerin deri im oranlar n sabit kalmas d r. ‡ Sabit s cakl kta kapal kapta; A+B C+D tepkimesini inceleyelim: Kaba önce bir miktar A ve B koyal m. Zamanla A ve B¶nin reaksiyona girmesinden dolay miktar azalacak, C ve D¶nin miktar artacakt r. Olu an C ve D reaksiyona girip tekrar A ve B olu acakt r. ‡ Bir müddet sonra A ve B¶den C ve D olu ma h z ile C ve D¶den A ve B olu ma h z e it olur. Bu duruma denge durumu denir. ‡ Denge an nda maddelerin konsantrasyonu de i memekle birlikte her iki yönde reaksiyon e it h zda sürmektedir (Dinamik denge). Denge tepkimelerinin çift okla gösterilmesinin sebebi budur. ‡ Kimyasal denge iki yönlü tepkimelerde söz konusudur. ‡ ki yönlü tepkimelere tersinir tepkime, reversibl tepkime, çift yönlü tepkime de denir. ‡ Tek yönlü tepkimeler ise geriye dönmeyen tepkime, tersinmez tepkime, irreversibl tepkime adlar yla da biliniyordu.

K MYASAL DENGE SAB T (K)
‡ Sabit s cakl kta denge durumunda; ileri yöndeki reaksiyonun h z
1

sabitinin geri yöndeki reaksiyonun h z sabitine oran sabittir. K ile belirtilir. ‡ Molar deri imler cinsinden denge sabiti ve k smi bas nç cinsinden denge sabiti olmak üzere iki çe it K vard r.

DER M C NS NDEN K MYASAL DENGE SAB T (Kd)
‡ Molar deri imler cinsinden denge sabiti Kd ile gösterilir. ‡ K denildi inde de Kd anla lmal d r.

KISM BASINÇ C NS NDEN K MYASAL DENGE SAB T (KP)
‡ K smi bas nç cinsinden denge sabiti ise KP ile gösterilir.

K MYASAL DENGEDE DENGE BA INTISININ MOLAR DER MLER KULLANILARAK YAZILI I
‡ 2A(g) + B(g) C(g) + 2D(g) reaksiyonu için molar deri im cinsinden denge ifadesi; [D]2 [C]¶nin, [A]2 [B]¶ye bölümünün Kd¶ye e itlenmesiyle elde edilir. ‡ Bir kimyasal reaksiyon sonucu olu an gaz ve sulu çözeltilerin molar konsantrasyonlar çarp m n n (kat say lar n molar deri ime üs olarak yaz lmas kayd yla), reaksiyona giren gaz ve sulu çözeltilerin molar konsantrasyonlar çarp m na (kat say lar n molar deri ime üs olarak yaz lmas kayd yla) bölünmesiyle ç kan say sal de er denge sabitine (Kd) e ittir. ‡ Denge sabiti h z sabitlerinden yola ç k larak bulundu undan kat ve s v fazdaki maddeler denge ba nt s nda yer almaz, gaz faz ndaki ve suda çözünmü durumdaki maddeler yaz l r.

2

reaksiyona giren gazlar n k smi bas nçlar çarp m na (kat say lar n k smi bas nca üs olarak yaz lmas kayd yla) bölümü KP denge sabitine e ittir. ‡ Bir kimyasal reaksiyon sonucu olu an gazlar n k smi bas nçlar çarp m n n (kat say lar n k smi bas nca üs olarak yaz lmas kayd yla). PD2 PC¶nin. PA2 PB¶ye bölümünün KP¶ye e itlenmesiyle elde edilir.K MYASAL DENGEDE DENGE BA INTISININ KISM BASINÇLAR KULLANILARAK YAZILI I ‡ 2A(g) + B(g) C(g) + 2D(g) reaksiyonu için k smi bas nç cinsinden denge ifadesi. ‡ Farkl birimlere göre de KP de erleri olabilir. KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (KP) LE DER M C NS NDEN DENGE SAB T (Kd) L K S ‡ Gaz faz nda gerçekle en kimyasal reaksiyonlarda k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti ile deri im cinsinden denge sabiti ili kisini belirten ba nt u ekildedir: KP = Kd (RT) n ‡ Ba nt öyle de yaz l r: Kd = 1 / KP (RT) n ‡ T = Mutlak s cakl k (K) ‡ R = deal gaz sabiti ‡ n = Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki ürünlerin kat say lar toplam ± Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki girenlerin kat say lar toplam GAZLARIN KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (KP) DE ERLER TABLOLARI ‡ Gazlar n k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti (KP) de erlerinin yaz ld tablolar atm¶ye göre ayarlanm t r. 3 .

2. A + B C + s tepkimesinde minimum enerjiye e ilim ürünler yönünedir. M N MUM ENERJ YE E LM ‡ Bütün maddeler dü ük potansiyel enerjili olmak isterler. MAKS MUM DÜZENS ZL 3. H+H H2+enerji Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sola 4 . ‡ Kimyasal tepkimelerde minimum enerjiye e ilim s n n oldu u tarafad r. ‡ Tuzlar n suda çözünmesi s ras nda iyonla ma yönünde düzensizlik artar. 1. EE LM ‡ Minimum enerjiye e ilim yönü ile maksimum düzensizlik yönü birbirine z tt r. ‡ Gaz tepkimelerinde mol say s n n çok oldu u yöne do ru düzensizlik artmaktad r.N Ç N DENGE? ‡ Maddelerin tümünün yap s nda minimum enerjiye yönelme e ilimi ve maksimum düzensizlik e ilimi mevcuttur. COCl2(g) CO(g) + Cl2(g) Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. ‡ Maddenin kat dan gaza do ru düzensizli i artmaktad r. H2O(k) + s H2O(s) H2O(s) + s H2O(g) Yukar daki tepkimelerde maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. ‡ Ba olu umu ekzotermik tepkimedir. ‡ Örne in. NaCI(k) + s + su Na+(suda) + Cl±(suda) Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur.

sistemin dengede olup olmad K ile Q¶nun kar la t r lmas ile bulunur. KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (Kp) ‡ Gaz faz nda gerçekle en tepkimeler için k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti de yaz labilir. her iki e ilim de ayn yönü destekliyorsa olay tek yönlüdür. ‡ K = Q ise sistem dengededir. maksimum düzensizlik e iliminin bask alt na al nmas anlam na gelmektedir. ‡ Tek yönlü tepkimelerde her iki e ilimin de ayn yönü desteklemesi. O2(g) + su O2(suda) + s CO2(g)+ H2O(s) 2H+(suda)+ CO3 ±2(suda) + s Yukar daki tepkimelerde maksimum düzensizli e e ilim sola do rudur. Kp = Kd(RT) n ‡ T=Mutlak s cakl k (K) ‡ R= deal gaz sabiti ‡ n=Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki ürünlerin kat say lar toplam ± Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki girenlerin kat say lar toplam DENGE KESR (YALANCI DENGE SAB T ) ‡ Herhangi bir andaki denge ba nt s na Q dersek. maksimum düzensizli e e ilim ilkesi denklemin di er taraf na do ru ise olay denge tepkimesidir (çift yönlüdür). ‡ Bir tepkimede minimum enerjiye e ilim ilkesi denklemin bir taraf na do ru. 5 . ‡ K < Q ise sistem dengeye ula mak için girenler lehinde yürür.do rudur. ‡ Gazlar n suda çözünmesi olay nda düzensizlik azal r.

Baz konular Le Chatelier prensibi ile aç klayabiliriz. evrendeki kanunlardan biridir. ‡ Le Chatelier prensibi.‡ K > Q ise sistem dengeye ula mak için ürünler lehinde yürür. LE CHATEL ER PRENS B LE AÇIKLANAB LEN BAZI KONULAR ‡ S cak su içmenin bedenin do al serinletme sistemini çal t rmas ‡ Kemik erimesi ilaçlar n n kemik erimesi hastal yapmas ‡ Sentetik erkeklik hormonlar n n erkekli i azaltmas ‡ eker dü ürücü ilaçlar n eker hastal yapmas ‡ Kan vermenin kan artt rmas ‡ Kan yap c ilaçlar n kans zl k yapmas ‡ Antiasit ilaçlar n mide asidini artt rmas ‡ Ast m ilaçlar n n ast m kronikle tirmesi ‡ Tansiyon ilaçlar n n tansiyonu kronikle tirmesi ‡ A r kesicilerin a r y müzminle tirmesi ‡ Depresyon ilaçlar n n depresyonu artt rmas ‡ Mutlu olmak niyetiyle al nan ecstasy (ekstazi) hap n n insan mutsuz etmesi BEDEN M ZDEK DO AL SER NLETME S STEM N N LA CHATEL ER PRENS B NE GÖRE YORUMLANMASI 6 . Le Chatelier (Lö atölye) Prensibi ‡ Bir sisteme d ar dan bir etki yap ld nda sistem bu etkiyi azaltacak ekilde tepki gösterir. Hayat m zda bu prensiple iç içeyiz.

Le Chatelier prensibine göre z dd olur ve vücudun s cakl azal r. ‡ LH ve FSH erkeklikle ilgili hormonlard r. Bu konuda mahkemeler devam etmektedir. ‡ Hamam ve saunadan sonra s cak içecekler tercih edilir. Böylece ba ta kan dola m n n h zlanmas olmak üzere birçok fayda ortaya ç kar. bedenin do al serinletme sistemini çal t r r. erkeklerde 7 . Fosamax ilac . Ba ta çene kemi inde erime olmak üzere vücutta kalsiyum azalmas sonucu kemik erimesi yapmaktad r. Bu nedenle üretici firmay dava etmi lerdir. FDA [United States Food & Drug Administration] (Yunayt d Steyts Fuud end Drog Edministrey n) (ABD G da & laç letimi) 2005 y l nda Fosamax ilac na kemik erimesi yapt na dair etiket koydurtmu tur. ERKEKL ARTTIRMAK AMACIYLA KULLANILAN LAÇLAR ERKEKL AZALTIYOR ‡ D ar dan al nan sentetik erkeklik hormonlar na örnek olarak testosterondan üretilmi steroitleri verebiliriz. ‡ U. kemik erimesine kar kullan lmaktad r.S. laçtan zarar görenler. Bu azalma ilac b rakt ktan sonra bile 12 hafta süreyle devam eder.‡ S cak su içmek. LH (lüteinle tirici hormon) ve FSH (folikül stümüle hormon) hormonlar n n vücuttaki üretimi azal r. ilac n piyasadan kald r lmas n istemektedirler. KEM K ER MES LAÇLARININ KEM K ER MES HASTALI I YAPMASININ LA CHATEL ER PRENS B NE GÖRE YORUMLANMASI ‡ Örne in. FSH. ‡ Yap lan etki s cakl artt rmak oldu u hâlde. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kemik erimesi artm t r. Bu hormon al nd nda. Böylece insan serinlemi olur. ‡ Yap lan etki kemik erimesini durdurmak oldu u hâlde.

‡ Pankreas n eker dü ürme görevi. Al nan steroitler ayn zamanda erkeklerde östrojen hormonunun artmas na neden olur. ömür boyu sürecek kal c zarar do urur. örne in. LH ise erkeklerde testosteron hormonunun salg lanmas n sa lar. erkekli i artt rmak için verildi inde silah geri tepmi tir. Erkeklik hormonu.´ atasözü konumuzla ilgilidir. EKER DÜ ÜRÜCÜ LAÇLAR EKER HASTASI YAPAR ‡ Tip±2 eker hastal nda kullan lan eker dü ürücü ilaçlar. Hastal ortadan kald rmaz. Tip±1 eker hastal ortaya ç km olur. letilmezse. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve erkeklik azalm t r. Östrojen hormonunun artmas . hormon yapan bez durgunlu a dü er. tedaviye yönelik de ildir. KAN VERMEK KANI ARTTIRIR 8 . Steroitler genelde vücut geli tirme amaçl olarak sporcular taraf ndan al n r. ‡ Pankreas n eker dü ürme görevi vard r. En iyisi pankreas tembelli e atmamakt r. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta eker artm t r. ‡ Yap lan etki ekeri dü ürmek oldu u hâlde. Östrojen hormonunun erkeklerde artmas sonucu gö üsler kad nlardaki gibi büyür. ³ leyen demir ldar. k llar dökülür.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ spermin yap m nda etkilidir. ‡ eker dü ürücü hap kullanan eker hastalar 5 y l içerisinde ensülin almak zorunda kalabilirler. hormon d ar dan verilirse. mecbur olunmad hâlde. d ar dan verilen baz ilaçlarla yap lmaya kalk l nca pankreas atalete dü mektedir.

o 9 . Bunun sonucunda da kans zl k ilerler. ayet insan. KAN YAPICI LAÇLAR KANSIZLIK YAPAR ‡ Kan. Bu nedenle de mide kanamalar nda kullan lan ilaçlar antiasit amaçl iki günde bir kullan l r. ‡ Yap lan etki mide ek imesini gidermek oldu u hâlde. kemik ili inde zafiyete neden olur. ANT AS T LAÇLAR M DE AS D N ARTTIRIR ‡ Mide ek imelerinde kullan lan antiasitler. Ertesi gün daha fazla mide ek imesi olur. Bundan dolay da antiasit kullan m n n artt r lmas zorunlulu u ortaya ç kar. ‡ Ayn ekilde kans zl k hastal na. kemik ili inde yap l r. Yap lan etki kan azaltmak oldu u hâlde. o anda iyi gelir. ‡ Her bir insan n kendine özel bir a r e i i vard r. hiç kan vermeyen ki ilerde daha çok rastlan r. ‡ Kan alan ki ilerde ise kan n olu umu bask lan r. A RI KES C LER HAFTADA K KEZDEN FAZLA KULLANILMAMALIDIR ‡ A r kesiciler haftada iki kereden fazla kullan lmamal d r. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kan azalm t r. Kullan l rsa a r müzminle ir. ‡ Yap lan etki kan artt rmak amaçl oldu u hâlde.‡ Kan veren ki inin vücudunda kan olu umu h zlan r. Böylece ancak mide ek imesi geçer. ‡ Kans zl k hastal nda kullan lan kan yap c ilaçlar. ‡ Belli bir süre sonra hiçbir antiasit etki etmez. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kan artm t r. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve mide ek imesi artt r lm t r.

Serotonin. Hastay o anda rahatlatmak içindir. A r n n kayna n bulmak ve a r ya neden olan sebebi ortadan kald rmak gerekir. Tansiyon ilaçlar da tansiyonu kronikle tirir. ‡ Ecstasy (ekstazi). mutluluk meydana getiren bir maddedir. Vücudumuzdaki do al a r kesicinin ad endorfin maddesidir. Yap lan etki a r y gidermek oldu u hâlde. yasa d sentetik bir maddedir. D ar dan al nan a r kesici ilaçlar insan n a r e i ini dü ürür. tansiyon ilaçlar ve depresyon ilaçlar hastal ortadan kald rmaya yönelik de ildir. mutluluk an nda beynin arka k sm nda bulunan beyin sap ndaki sinir uçlar ndan salg lan r. ‡ Ast m ilaçlar . MUTLU OLMAK N YET YLE ALINAN ECSTASY (EKSTAZ ) HAPI NSANI MUTSUZ EDER ‡ Ecstasy (ekstazi). Hap yutan ki i saatler boyunca 10 . Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve a r artt r lm t r. Her bir al nan a r kesici ile insan a r ya kar daha tahammülsüz hâle gelir. Tedavi edici özellikleri yoktur. vücutta serotonin maddesinin salg lanmas n sa lar. Depresyon ilaçlar depresyonu artt r r. ‡ Ecstasy (ekstazi) hap n n yutulmas suretiyle salg lanan serotonin sahte bir ne e sa lar.‡ ‡ ‡ ‡ a r e i ine kadar sab r gösterip a r ya dayanabilirse vücutta do al a r kesici salg lan r. Serotonin. ASTIM LAÇLARI. Bu hastal klarda da Le Chatelier prensibine göre istenenin z dd bir durum ortaya ç km t r. TANS YON LAÇLARI VE DEPRESYON LAÇLARI HASTALI I KRON KLE T R R ‡ ‡ ‡ ‡ Ast m ilaçlar ast m kronikle tirir.

Ecstasy hap . stenilenin z dd bir durum Le Chatelier prensibi gere ince ortaya ç km t r. Ertesi gün bir adet daha ecstasy (ekstazi) hap almadan. geriye dönü ü olmayan büyük bir zarar vermi tir. Baz ki ilerde ilk kullan mda ani ölüm riski dahi söz konusudur. mafya. örgüt gibi menfaat ebekeleri ve er odaklar bu etkiyi terör maksad yla kullan rlar. Hap n etkisi geçtikten sonra ise a r yorgunluk ve tahmin edilemeyecek derecede bitkinlik görülür. Ki i kendisine. Hap. Kulland klar adam 8±10 saat sürecek bir eyleme ve bir tak m kötü amaçlara yönlendirirler. Uzun süre kullanan ba ml ki ilerde zaman içinde ölümler görülür. Tolerans. Zanneder ki hap al nca mutlu olaca m. Ecstasy (ekstazi) hap .‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ hiper aktif ve uyan k olur. Ecstasy (ekstazi) hap n n bu etkisini bilen çete. Bu nedenle kendisini hap almaya mecbur hisseder. Mutluluk hap . dikkati ola anüstü derece artt r r. ho görü. Ne yaz k ki vücutta serotonin kalmam t r. Ecstasy (ekstazi) hap n n tolerans n n zay f olmas . nsan kendisini güçlü ve enerjik hisseder. Bütün bu etkiler ecstasy (ekstazi) hap n n. Hap almad anda ki i a r karamsar olur (ruhsal etki). Vücut. Ki i ölümü göze alarak gösterilen hedefe yönlendirilebilir. Yap lacak bir ey kalmam t r. k sa sürede ciddi ba ml l k yapar. Ecstasy (ekstazi) hap n n tolerans yok denilebilecek kadar azd r. ki i kafas n kald r lamaz. Vücudun dengesiyle oynanm t r. ayet kullanan ki ide intikam ve nefret hissi varsa bu his aç a ç kar. müsamaha demektir. Hatta onlar intihar komandosu bile yapabilirler. Hap almas na ra men mutlu olamaz. Organizman n dengesi bozulmu tur. kullanmaya ba layanlar n geriye dönü ü çok zor olan bir yola girdikleri 11 . a r güven ve kontrolsüz cesaret de olu turur. mutlulu u bitirmi tir. oyuncak de ildir. serotonin maddesinin bütün depolar n bo altmas suretiyle olmu tur. Ki i hap ald zamandaki gibi hep enerjik kalmak için hap tekrar tekrar istemeye ba lar (fiziksel etki).

maddelerden birinin deri imi azalt l rsa denge deri imi azalt lan maddeyi artt racak yönde tepki gösterir. K MYASAL DENGEYE ETK EDEN FAKTÖRLER ‡ Dengeye etki eden faktörler Le Chatelier prensibine göre yorumlan r. sistemin bas nc n artt racak yöne (gazlar n mol say s n n çok oldu u yöne) kayar. Hacim etkisini deri ime paralel olarak da dü ünebiliriz. deri imi artt r lan maddeyi azaltacak yönde. hacim azal rsa deri im artar. sistemin bas nc n azaltacak yöne (gazlar n mol say s n n az oldu u yöne) kayar. hacmi art r l rsa bas nc azal r. BASINÇ ± HAC M ETK S Sabit s cakl kta bir miktar gaz n hacmi azalt l rsa bas nc artar. Dengedeki bir sistemin hacmi artt r l rsa bas nç azalaca ndan denge.anlam n ta r. ‡ Kimyasal Dengeye Etki Eden Faktörlerin Le Chatelier Prensibine Göre Yorumlanmas : Denge hâlindeki bir sisteme d ar dan bir etki yap ld nda sistem bu etkiyi azalt p yeniden dengeye gelecek ekilde tepki gösterir. Hacim artarsa deri im azal r. Dengedeki bir sistemin hacmi azalt l rsa bas nc artaca ndan denge. Denge de deri ime göre tepki gösterir. 2. ‡ ‡ ‡ ‡ 12 . 1± KONSANTRASYON (DER M) ETK S Bir denge tepkimesinde maddelerden birinin deri imi artt r l rsa denge. Denge denkleminde tepkimeye girenlerin ve ürünlerin gaz olarak mol say s birbirine e it ise hacim ve bas nç de i imi bu tür tepkimelere etki etmez.

hacim. s azalmas ise s üretecek yöne kayd r r. s cakl n azalaca yön olan ürünler lehine kayar. TEPK MEYE G RMEYEN HERHANG B R MADDEN N EKLENMES N N DENGEYE ETK S YOKTUR ‡ Dengedeki bir sisteme hacim ve s cakl k de i tirilmeden tepkimeye girmeyen herhangi bir maddenin eklenmesi denge durumunu de i tirmez. 13 . Endotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. s cakl n artaca yön olan ürünler lehine kayar. bas nç ve katalizörün etkisi yoktur. s cakl n artaca yön olan girenler lehine kayar. S cakl k 2. s cakl n azalaca yön olan girenler lehine kayar. Endotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. dengede olan bir sisteme etki etmez. ‡ K denge sabitinin say sal de erine deri im. DENGE SAB T NE ETK EDEN FAKTÖRLER 1. Ekzotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. Ekzotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. ancak dengede olmayan sistemin (ileri ve geri yöndeki h z n artt rabilece inden) daha k sa sürede dengeye ula mas n sa lar. Kat say lar n de i imi ‡ K denge sabitinin say sal de erini d etkilerden yaln z s cakl k de i tirir. SICAKLIK ETK S Is art dengeyi s y harcayacak yöne.‡ ‡ ‡ ‡ 3. KATAL ZÖR DENGEYE ETK ETMEZ ‡ Katalizörler.

314 J/mol.(T2±T1)/(T2. Ba nt da girenlerin molar deri imi paydaya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri küçülür. girenler lehine kayar. K DENGE SAB T NE KAT SAYI DE M N N ETK S (DENGE TEPK MELER NE HESS PRENS PLER N N UYGULANMASI) ‡ Sabit s cakl kta bir kimyasal reaksiyonun denge sabiti K ise.T1) ‡ R=8. ürünler lehine kayar. girenler lehine kayar. Ba nt da ürünlerin molar deri imi paya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri büyür. denklem ters çevrilirse denge sabiti 1/K olur. K K1 VE H DE ERLER B L N YORSA K2 HESAPLANAB L R ‡ log K2/K1= H/2. ürünler lehine kayar. Ba nt da ürünlerin molar deri imi paya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri büyür. FARKLI K SICAKLIKTAK K1 VE K2 DE ERLER NDEN H HESAPLANMASI ‡ log K2/K1= H/2.(T2±T1)/(T2.303R.T1) ‡ R=8. 14 .DENGE SAB T NE SICAKLIK DE M N N ETK S ‡ Ekzotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. ‡ Endotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge.303R. ‡ Endotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. ‡ Ekzotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge.314 J/mol. Ba nt da girenlerin molar deri imi paydaya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri küçülür.

yeryüzünde bulunan su kadar atmosferde su buhar bulundu u anlam na gelir. kar ve dolu olarak dünyaya ya ar. denge sabitinin karekökü al n r. dengeli ve dinamik olmas ne anlama gelir? ‡ CEVAP: Ölçülü. ‡ SORU: H2O(g) H2O(s) Yukar daki tepkimede görülen dünyam zdaki de i im. toplanan reaksiyon denklemlerinin denge sabitlerinin çarp m na e ittir.‡ Denge denkleminin kat say lar bir say ile çarp l rsa ayn say denge sabitine üs olarak al n r. Dengeli. ‡ Denge denkleminin kat say lar 2¶ye bölünürse. yine o a rl kta su ya mur. ‡ Yeryüzünden her sene ne kadar su buharla rsa. ‡ SORU: Bu olay n ölçülü. DO AL F Z KSEL DENGE TEPK MELER YERYÜZÜNDEK F Z KSEL DENGE ‡ Yeryüzünde ne kadar H2O(s) (su) varsa atmosferde de o kadar H2O(g) (su buhar ) vard r. her sene ayn miktardad r. ‡ Yeryüzüne inen ya mur. tek yönlü olsayd ne olurdu? CEVAP: Yeryüzünü su kaplard . ‡ SORU: H2O(s) H2O(g) Dünyam zdaki suyun buharla mas tepkimesi yukar da verildi i gibi tek yönlü olsayd ne olurdu? CEVAP: Dünyada su kalmazd . ‡ Denge reaksiyon denklemi birden fazla reaksiyon denkleminin toplam ndan elde ediliyorsa bu denge denkleminin denge sabiti. tepkimenin denge 15 .

Bu nedenle. bir 16 . o tahrip sonucu olu an su buhar yok olmaz. Havada. denizlerden ve yerlerden kalkan buharlarla doldurulur. denizlerdeki sudan daha fazla su vard r. Belirli bir yere sevk edilir ve belli bir düzeye ç kar. ya an katrelerden bo kalan yerler. ³atmosferde denizin bulundu u te bihi´ mecaz olarak ak ldan uzak de ildir. haz r vaziyette dururlar. ya buharla acakt ya da donacakt . suyu buharla t rmakla suyun bünyesini tahrip etti i zaman. o moleküller her taraftan toplanmaya ba larlar ve bulut eklini al p. ‡ Atmosferde fiziksel dengenin korunmas için. yer±gök aras nda devam etti i anlam na gelir. ‡ Atmosferdeki su buhar molekülleri. ‡ Dünyada suyun varl . Yine ikinci bir emirden sonra bir k s m moleküller yo unla arak. icap etti inde ya mak için orada durur. Sanki u atmosfer bo lu u ya mur ile dolu bir havuzdur. çarp madan kolayca yere dü erler. ‡ Bulutlar n bir k sm negatif elektri i üzerlerinde ta maktad r. ‡ Atmosferde bulunan belli bir düzeydeki su buhar n n yo unla mas suretiyle ya mur ya ar. güne le aram zdaki uzakl n hassasl ile de alakal d r. ‡ Ya mur ya mas hakk nda en k sa yol öyle tarif edilir: Su buhar molekülleri. Dinamik ise.tepkimesi (çift yönlü tepkime) oldu u anlam na gelir. ‡ Atmosfer. Sonra kanunlar n temsilcileri vas tas yla. ‡ Dünya ile güne aras ndaki uzakl k imdikinden farkl olsayd su. bu olay n her an. atmosferdeki hava moleküllerinin onda birini te kil edince su buhar yo unla r. YA MURUN YA MASI VE ATMOSFERDE F Z KSEL DENGEN N KORUNMASI ‡ S cakl k. denizin rengini and r r. katrelere dönü ürler. emir ald klar zaman.

‡ Kurakl k. Bu hâllerin olmas bir nizam ve kanun alt nda olur ki. o nizam ve o kanunu temsil eden gök gürlemesi ve im ek arac lar d r. insand r. KÜRESEL ISINMAYA BA LI KURAKLIKTAN SÖZ ETMEK HATTA BUNA DA R SOMUT VER BULMAYA ÇALI MAK B L MSEL SKANDALDIR ‡ Türkiye son senelerde kurakl k ya yor. SUYUN YONLA MA DENKLEM VE ON 17 . Bu k s mlar birbirlerine yakla p aralar nda çarp ma oldu unda. gerekli çal malar yaparak bu problemin üstesinden gelmeliyiz. nsan n canl ±cans z ekosisteme kar olumsuz müdahalesi. özellikle Türkiye¶de ya lar azald . ya da l m n bozmaktad r. baz bölgelerinin daha az ya ald n görüyoruz. im ek çakar. ‡ Bulutlar n bir k sm n n hücum etti i. ‡ Kurakl n insaf m za ve insanl m za olan uyar c görevini bir an önce anlay p.k sm da pozitif elektri i üzerlerinde ta maktad r. ‡ Sorun da buradan ç k yor. Bu sorunu do uran. Ya lar yer de i tirmi tir. her sene ayn miktardad r. ‡ Dünyan n baz bölgelerinin çok ya ald n duyarken. Amerika¶da ise artt . Örne in. çünkü yeryüzüne inen ya . bir k sm n n ise kaçt zaman aralar nda havas z kalan yerleri doldurmak için atmosfer tabakas hareket ve heyecana geldi inde gök gürlemesi (gök gürültüsü) meydana gelir. dünyada ya lar azald ndan de ildir.

içi su ile dolu bir çama r makinesinde elimizi suyun içine sokarsak.M LYONDA B R ORANINDA YONLA MASININ FAYDALARI H2O(s) ‡ ‡ ‡ ‡ H+1(suda) + OH±1(suda) 10 000 000 H2O molekülünden 1 tanesi iyonlar na ayr r. H2O molekülü iyonlar na hiç ayr masayd . Hiç ayr masayd veya daha fazla oranda ayr sayd ne olurdu? Saf su. alet kendi kendini durduramayacak. sigorta görevini yapamad ndan bir anda daha büyük zararlar. çok hassas aletlerle anla labilecek derecede iletkendir. DO AL K MYASAL DENGE TEPK MELER M EK ÇAKTI INDA NAD REN OLU AN HNO3 HMAL ED LEB L RD R 18 . yang nlar meydana gelecekti. Yine elektrikli aletin içine su kaçt nda. ya am son bulacakt . tedbirli olmam z. H2O molekülü iyonlar na hiç ayr masayd . ‡ Elektrikli aletin içine su kaçarsa kontak yapar. kontak yapamadan. elektrik çarparak öldürür. Örne in. ‡ H2O molekülü iyonlar na daha fazla ayr sayd . bir anda büyük ve ölümcül patlamalar. say lamayacak kadar çok ar za ortaya ç kard . hem asidik hem de bazik özellikte oldu undan dolay hayat n canl lar için devam mümkün olmayacakt . bize zarar vermez. Bu bir sigortad r ve uyar d r. tedbirli olmam z için ikaz meselesi ortadan kalkacakt . Elektrik kaça n n oldu u. elektrikli aletin tamirini yapmam z için bir ikazd r. su nötr olmayacakt . çünkü tedbirsiz ve ihtiyats z olarak aletin tamiriyle u ra l rsa. elektrik kaça n hissedemedi imizden tedbir alamayacakt k. derecesine göre ortaya ç kacakt . ancak elektrik kaça n anlayabiliriz. su.

zararl ve tehlikeli nlar n a a geçerek yeryüzüne inmesine stratosfer tabakas ndaki ozon vesilesi ile izin verilmez. sular ac la t ran bir maddedir. ‡ Yüksek enerjili.‡ im ek çakt nda nadiren gerekli olan yüksek aktivasyon enerjisi sa land nda bile tepkimenin sa a do ru cereyan yüzdesi çok dü ük oldu undan az miktarda azot oksitleri olu ur ve topra a geçer. N2 + 2. stratosfer tabakas ndad r. ‡ Ozon tabakas . ‡ Olu sayd sular ac la acakt . ‡ Bütün yanma tepkimeleri ekzotermik oldu u hâlde azotun yanmas endotermiktir. 19 . çünkü NH3. N2 + 3H2 2NH3 + 22 kcal NH3 + H2O NH4OH OKS JEN N OZONA DÖNÜ MES K MYASAL DENGE TEPK MES D R ‡ Oksijenin ozona dönü mesi (3O2 2O3) kimyasal denge tepkimesidir. N2O5 + H2O 2HNO3 Her im ek çak nda HNO3 (kezzap) olu mas için artlar haz r oldu u hâlde hayat devam etmektedir.5O2 + yüksek s cakl k N2O5 ‡ Azot oksitlerin suyla birle mesine ait tepkime da çift yönlü olup ileri tepkimenin h z çok yava t r. EKZOTERM K OLDU U HÂLDE GERÇEKLE MEYEN TEPK ME (SULARIN ACILA MAMASI) ‡ Havada N2 ve H2 bulundu u ve tepkime ekzotermik oldu u hâlde NH3 olu maz.

filtre edilmeyecekti. ozon molekülleri azalm olsayd . üç atomlu bir oksijen molekülüdür. YAPAY K MYASAL DENGE TEPK MELER SANAY DE YAPAY K MYASAL DENGE TEPK MELER ‡ TUZ RUHU ELDE ED LMES H2(g) + Cl2(g) 2HCl(g) 2HCl(suda) ‡ KEZZAP ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta elde edilir. 20 . oksijenin ozona dönü türülmesinde kullan l r. ‡ Yine dengenin sola do ru kaymas sonucunda. bitkilerin öz suyunu kaynatmaya yeterli olacakt . Yüzy llard r de i meyen ortalama s cakl k de erinde de bozulma görülecekti. Kimyasal denge insan eli kar mad kça bozulmaz. ‡ Böylece gökyüzü. çünkü ultraviyole nlar . ozon tabakas ile filtre edilen bu zararl nlar. ozon molekülleri azalm olsayd . korunmu bir tavan k l nm t r. canl bünyesindeki DNA moleküllerindeki ba lar kopar p bozar ve kansere yol açar. ‡ Dengenin sola do ru kaymas sonucunda. k sa dalga boylu ve enerjisi çok yüksek nlar oldu undan dolay .‡ Ozon. ‡ Güne ten gelen zararl nlar ozon tabakas nda yakalan r. ‡ Kimyasal denge tepkimesindeki sa a do ru cereyan yüzdesi belirlenmi tir. Ortalama s cakl n 10 °C artmas bile insanlar n ve hayvanlar n kan n . yere inseydi yeryüzü daha fazla s nacakt . Bu moleküller güne nlar n n zararlar n filtre eder. Bu ise kanserlilerin say s nda anormal derecede art n olmas n netice verecekti. ‡ Zararl ultraviyole nlar . ultraviyole nlar rahatça yere inecekti.

N2(g) + 3H2 (g) 2NH3(g) + 22 kcal NH3(g) + H2O(s) NH4OH(suda) ‡ DER K SÜLFÜR K AS T ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta katalizör kullanarak elde edilir.5O2(g) + yüksek s cakl k N2O5(g) + H2O(s) 2HNO3(suda) N2O5(g) ‡ DER K AMONYAK ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta elde edilir. 2SO2(g) + O2(g) 2SO3(g) + s SO3(g) + H2O(s) H2SO4(suda) 21 .N2(g) + 2.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->