K MYASAL TEPK MELERDE DENGE

K MYASAL DENGE
‡ Ürün ve reaktiflerin deri im oranlar n sabit kalmas d r. ‡ Sabit s cakl kta kapal kapta; A+B C+D tepkimesini inceleyelim: Kaba önce bir miktar A ve B koyal m. Zamanla A ve B¶nin reaksiyona girmesinden dolay miktar azalacak, C ve D¶nin miktar artacakt r. Olu an C ve D reaksiyona girip tekrar A ve B olu acakt r. ‡ Bir müddet sonra A ve B¶den C ve D olu ma h z ile C ve D¶den A ve B olu ma h z e it olur. Bu duruma denge durumu denir. ‡ Denge an nda maddelerin konsantrasyonu de i memekle birlikte her iki yönde reaksiyon e it h zda sürmektedir (Dinamik denge). Denge tepkimelerinin çift okla gösterilmesinin sebebi budur. ‡ Kimyasal denge iki yönlü tepkimelerde söz konusudur. ‡ ki yönlü tepkimelere tersinir tepkime, reversibl tepkime, çift yönlü tepkime de denir. ‡ Tek yönlü tepkimeler ise geriye dönmeyen tepkime, tersinmez tepkime, irreversibl tepkime adlar yla da biliniyordu.

K MYASAL DENGE SAB T (K)
‡ Sabit s cakl kta denge durumunda; ileri yöndeki reaksiyonun h z
1

sabitinin geri yöndeki reaksiyonun h z sabitine oran sabittir. K ile belirtilir. ‡ Molar deri imler cinsinden denge sabiti ve k smi bas nç cinsinden denge sabiti olmak üzere iki çe it K vard r.

DER M C NS NDEN K MYASAL DENGE SAB T (Kd)
‡ Molar deri imler cinsinden denge sabiti Kd ile gösterilir. ‡ K denildi inde de Kd anla lmal d r.

KISM BASINÇ C NS NDEN K MYASAL DENGE SAB T (KP)
‡ K smi bas nç cinsinden denge sabiti ise KP ile gösterilir.

K MYASAL DENGEDE DENGE BA INTISININ MOLAR DER MLER KULLANILARAK YAZILI I
‡ 2A(g) + B(g) C(g) + 2D(g) reaksiyonu için molar deri im cinsinden denge ifadesi; [D]2 [C]¶nin, [A]2 [B]¶ye bölümünün Kd¶ye e itlenmesiyle elde edilir. ‡ Bir kimyasal reaksiyon sonucu olu an gaz ve sulu çözeltilerin molar konsantrasyonlar çarp m n n (kat say lar n molar deri ime üs olarak yaz lmas kayd yla), reaksiyona giren gaz ve sulu çözeltilerin molar konsantrasyonlar çarp m na (kat say lar n molar deri ime üs olarak yaz lmas kayd yla) bölünmesiyle ç kan say sal de er denge sabitine (Kd) e ittir. ‡ Denge sabiti h z sabitlerinden yola ç k larak bulundu undan kat ve s v fazdaki maddeler denge ba nt s nda yer almaz, gaz faz ndaki ve suda çözünmü durumdaki maddeler yaz l r.

2

3 . reaksiyona giren gazlar n k smi bas nçlar çarp m na (kat say lar n k smi bas nca üs olarak yaz lmas kayd yla) bölümü KP denge sabitine e ittir. KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (KP) LE DER M C NS NDEN DENGE SAB T (Kd) L K S ‡ Gaz faz nda gerçekle en kimyasal reaksiyonlarda k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti ile deri im cinsinden denge sabiti ili kisini belirten ba nt u ekildedir: KP = Kd (RT) n ‡ Ba nt öyle de yaz l r: Kd = 1 / KP (RT) n ‡ T = Mutlak s cakl k (K) ‡ R = deal gaz sabiti ‡ n = Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki ürünlerin kat say lar toplam ± Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki girenlerin kat say lar toplam GAZLARIN KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (KP) DE ERLER TABLOLARI ‡ Gazlar n k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti (KP) de erlerinin yaz ld tablolar atm¶ye göre ayarlanm t r. ‡ Bir kimyasal reaksiyon sonucu olu an gazlar n k smi bas nçlar çarp m n n (kat say lar n k smi bas nca üs olarak yaz lmas kayd yla). PA2 PB¶ye bölümünün KP¶ye e itlenmesiyle elde edilir. PD2 PC¶nin. ‡ Farkl birimlere göre de KP de erleri olabilir.K MYASAL DENGEDE DENGE BA INTISININ KISM BASINÇLAR KULLANILARAK YAZILI I ‡ 2A(g) + B(g) C(g) + 2D(g) reaksiyonu için k smi bas nç cinsinden denge ifadesi.

A + B C + s tepkimesinde minimum enerjiye e ilim ürünler yönünedir. 2. M N MUM ENERJ YE E LM ‡ Bütün maddeler dü ük potansiyel enerjili olmak isterler. NaCI(k) + s + su Na+(suda) + Cl±(suda) Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. ‡ Ba olu umu ekzotermik tepkimedir. EE LM ‡ Minimum enerjiye e ilim yönü ile maksimum düzensizlik yönü birbirine z tt r. COCl2(g) CO(g) + Cl2(g) Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. ‡ Örne in. ‡ Gaz tepkimelerinde mol say s n n çok oldu u yöne do ru düzensizlik artmaktad r. 1. ‡ Kimyasal tepkimelerde minimum enerjiye e ilim s n n oldu u tarafad r. MAKS MUM DÜZENS ZL 3. H+H H2+enerji Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sola 4 . ‡ Maddenin kat dan gaza do ru düzensizli i artmaktad r. H2O(k) + s H2O(s) H2O(s) + s H2O(g) Yukar daki tepkimelerde maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. ‡ Tuzlar n suda çözünmesi s ras nda iyonla ma yönünde düzensizlik artar.N Ç N DENGE? ‡ Maddelerin tümünün yap s nda minimum enerjiye yönelme e ilimi ve maksimum düzensizlik e ilimi mevcuttur.

‡ Gazlar n suda çözünmesi olay nda düzensizlik azal r. Kp = Kd(RT) n ‡ T=Mutlak s cakl k (K) ‡ R= deal gaz sabiti ‡ n=Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki ürünlerin kat say lar toplam ± Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki girenlerin kat say lar toplam DENGE KESR (YALANCI DENGE SAB T ) ‡ Herhangi bir andaki denge ba nt s na Q dersek. ‡ Bir tepkimede minimum enerjiye e ilim ilkesi denklemin bir taraf na do ru. her iki e ilim de ayn yönü destekliyorsa olay tek yönlüdür. maksimum düzensizlik e iliminin bask alt na al nmas anlam na gelmektedir.do rudur. ‡ K < Q ise sistem dengeye ula mak için girenler lehinde yürür. O2(g) + su O2(suda) + s CO2(g)+ H2O(s) 2H+(suda)+ CO3 ±2(suda) + s Yukar daki tepkimelerde maksimum düzensizli e e ilim sola do rudur. ‡ K = Q ise sistem dengededir. sistemin dengede olup olmad K ile Q¶nun kar la t r lmas ile bulunur. 5 . ‡ Tek yönlü tepkimelerde her iki e ilimin de ayn yönü desteklemesi. maksimum düzensizli e e ilim ilkesi denklemin di er taraf na do ru ise olay denge tepkimesidir (çift yönlüdür). KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (Kp) ‡ Gaz faz nda gerçekle en tepkimeler için k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti de yaz labilir.

Le Chatelier (Lö atölye) Prensibi ‡ Bir sisteme d ar dan bir etki yap ld nda sistem bu etkiyi azaltacak ekilde tepki gösterir. Baz konular Le Chatelier prensibi ile aç klayabiliriz. evrendeki kanunlardan biridir.‡ K > Q ise sistem dengeye ula mak için ürünler lehinde yürür. ‡ Le Chatelier prensibi. Hayat m zda bu prensiple iç içeyiz. LE CHATEL ER PRENS B LE AÇIKLANAB LEN BAZI KONULAR ‡ S cak su içmenin bedenin do al serinletme sistemini çal t rmas ‡ Kemik erimesi ilaçlar n n kemik erimesi hastal yapmas ‡ Sentetik erkeklik hormonlar n n erkekli i azaltmas ‡ eker dü ürücü ilaçlar n eker hastal yapmas ‡ Kan vermenin kan artt rmas ‡ Kan yap c ilaçlar n kans zl k yapmas ‡ Antiasit ilaçlar n mide asidini artt rmas ‡ Ast m ilaçlar n n ast m kronikle tirmesi ‡ Tansiyon ilaçlar n n tansiyonu kronikle tirmesi ‡ A r kesicilerin a r y müzminle tirmesi ‡ Depresyon ilaçlar n n depresyonu artt rmas ‡ Mutlu olmak niyetiyle al nan ecstasy (ekstazi) hap n n insan mutsuz etmesi BEDEN M ZDEK DO AL SER NLETME S STEM N N LA CHATEL ER PRENS B NE GÖRE YORUMLANMASI 6 .

ERKEKL ARTTIRMAK AMACIYLA KULLANILAN LAÇLAR ERKEKL AZALTIYOR ‡ D ar dan al nan sentetik erkeklik hormonlar na örnek olarak testosterondan üretilmi steroitleri verebiliriz. laçtan zarar görenler. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kemik erimesi artm t r. LH (lüteinle tirici hormon) ve FSH (folikül stümüle hormon) hormonlar n n vücuttaki üretimi azal r. ‡ U. Fosamax ilac . ‡ Yap lan etki kemik erimesini durdurmak oldu u hâlde. ilac n piyasadan kald r lmas n istemektedirler. Bu konuda mahkemeler devam etmektedir.‡ S cak su içmek. ‡ Yap lan etki s cakl artt rmak oldu u hâlde. ‡ Hamam ve saunadan sonra s cak içecekler tercih edilir. Bu azalma ilac b rakt ktan sonra bile 12 hafta süreyle devam eder. Böylece ba ta kan dola m n n h zlanmas olmak üzere birçok fayda ortaya ç kar. FSH. FDA [United States Food & Drug Administration] (Yunayt d Steyts Fuud end Drog Edministrey n) (ABD G da & laç letimi) 2005 y l nda Fosamax ilac na kemik erimesi yapt na dair etiket koydurtmu tur. Böylece insan serinlemi olur. kemik erimesine kar kullan lmaktad r. Ba ta çene kemi inde erime olmak üzere vücutta kalsiyum azalmas sonucu kemik erimesi yapmaktad r. ‡ LH ve FSH erkeklikle ilgili hormonlard r. Bu nedenle üretici firmay dava etmi lerdir. erkeklerde 7 . Le Chatelier prensibine göre z dd olur ve vücudun s cakl azal r. Bu hormon al nd nda. bedenin do al serinletme sistemini çal t r r.S. KEM K ER MES LAÇLARININ KEM K ER MES HASTALI I YAPMASININ LA CHATEL ER PRENS B NE GÖRE YORUMLANMASI ‡ Örne in.

Östrojen hormonunun erkeklerde artmas sonucu gö üsler kad nlardaki gibi büyür. Östrojen hormonunun artmas . Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve erkeklik azalm t r. k llar dökülür. EKER DÜ ÜRÜCÜ LAÇLAR EKER HASTASI YAPAR ‡ Tip±2 eker hastal nda kullan lan eker dü ürücü ilaçlar. ‡ Pankreas n eker dü ürme görevi vard r.´ atasözü konumuzla ilgilidir. En iyisi pankreas tembelli e atmamakt r. mecbur olunmad hâlde. ‡ eker dü ürücü hap kullanan eker hastalar 5 y l içerisinde ensülin almak zorunda kalabilirler. örne in. Erkeklik hormonu. Hastal ortadan kald rmaz. hormon d ar dan verilirse. Al nan steroitler ayn zamanda erkeklerde östrojen hormonunun artmas na neden olur. KAN VERMEK KANI ARTTIRIR 8 . Steroitler genelde vücut geli tirme amaçl olarak sporcular taraf ndan al n r. hormon yapan bez durgunlu a dü er. tedaviye yönelik de ildir.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ spermin yap m nda etkilidir. ömür boyu sürecek kal c zarar do urur. LH ise erkeklerde testosteron hormonunun salg lanmas n sa lar. ³ leyen demir ldar. Tip±1 eker hastal ortaya ç km olur. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta eker artm t r. d ar dan verilen baz ilaçlarla yap lmaya kalk l nca pankreas atalete dü mektedir. erkekli i artt rmak için verildi inde silah geri tepmi tir. letilmezse. ‡ Yap lan etki ekeri dü ürmek oldu u hâlde. ‡ Pankreas n eker dü ürme görevi.

‡ Belli bir süre sonra hiçbir antiasit etki etmez. kemik ili inde yap l r. Bu nedenle de mide kanamalar nda kullan lan ilaçlar antiasit amaçl iki günde bir kullan l r. ‡ Ayn ekilde kans zl k hastal na. kemik ili inde zafiyete neden olur. ‡ Kans zl k hastal nda kullan lan kan yap c ilaçlar. o 9 . Yap lan etki kan azaltmak oldu u hâlde. Kullan l rsa a r müzminle ir. Böylece ancak mide ek imesi geçer. ‡ Yap lan etki kan artt rmak amaçl oldu u hâlde. A RI KES C LER HAFTADA K KEZDEN FAZLA KULLANILMAMALIDIR ‡ A r kesiciler haftada iki kereden fazla kullan lmamal d r. o anda iyi gelir. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve mide ek imesi artt r lm t r. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kan azalm t r. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kan artm t r. ‡ Her bir insan n kendine özel bir a r e i i vard r. ‡ Kan alan ki ilerde ise kan n olu umu bask lan r. KAN YAPICI LAÇLAR KANSIZLIK YAPAR ‡ Kan. Bundan dolay da antiasit kullan m n n artt r lmas zorunlulu u ortaya ç kar. ‡ Yap lan etki mide ek imesini gidermek oldu u hâlde. Ertesi gün daha fazla mide ek imesi olur. hiç kan vermeyen ki ilerde daha çok rastlan r. ANT AS T LAÇLAR M DE AS D N ARTTIRIR ‡ Mide ek imelerinde kullan lan antiasitler.‡ Kan veren ki inin vücudunda kan olu umu h zlan r. Bunun sonucunda da kans zl k ilerler. ayet insan.

ASTIM LAÇLARI. Depresyon ilaçlar depresyonu artt r r. ‡ Ecstasy (ekstazi).‡ ‡ ‡ ‡ a r e i ine kadar sab r gösterip a r ya dayanabilirse vücutta do al a r kesici salg lan r. TANS YON LAÇLARI VE DEPRESYON LAÇLARI HASTALI I KRON KLE T R R ‡ ‡ ‡ ‡ Ast m ilaçlar ast m kronikle tirir. Bu hastal klarda da Le Chatelier prensibine göre istenenin z dd bir durum ortaya ç km t r. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve a r artt r lm t r. Her bir al nan a r kesici ile insan a r ya kar daha tahammülsüz hâle gelir. ‡ Ecstasy (ekstazi) hap n n yutulmas suretiyle salg lanan serotonin sahte bir ne e sa lar. Hap yutan ki i saatler boyunca 10 . Tedavi edici özellikleri yoktur. ‡ Ast m ilaçlar . Serotonin. A r n n kayna n bulmak ve a r ya neden olan sebebi ortadan kald rmak gerekir. mutluluk meydana getiren bir maddedir. Vücudumuzdaki do al a r kesicinin ad endorfin maddesidir. D ar dan al nan a r kesici ilaçlar insan n a r e i ini dü ürür. yasa d sentetik bir maddedir. tansiyon ilaçlar ve depresyon ilaçlar hastal ortadan kald rmaya yönelik de ildir. vücutta serotonin maddesinin salg lanmas n sa lar. Yap lan etki a r y gidermek oldu u hâlde. Hastay o anda rahatlatmak içindir. Tansiyon ilaçlar da tansiyonu kronikle tirir. MUTLU OLMAK N YET YLE ALINAN ECSTASY (EKSTAZ ) HAPI NSANI MUTSUZ EDER ‡ Ecstasy (ekstazi). mutluluk an nda beynin arka k sm nda bulunan beyin sap ndaki sinir uçlar ndan salg lan r. Serotonin.

Ertesi gün bir adet daha ecstasy (ekstazi) hap almadan. Hap almad anda ki i a r karamsar olur (ruhsal etki). Hap. Yap lacak bir ey kalmam t r. Hap n etkisi geçtikten sonra ise a r yorgunluk ve tahmin edilemeyecek derecede bitkinlik görülür. Ecstasy (ekstazi) hap n n tolerans n n zay f olmas . Ecstasy hap . müsamaha demektir. Tolerans. Ki i kendisine. ho görü. Zanneder ki hap al nca mutlu olaca m. Hap almas na ra men mutlu olamaz. Uzun süre kullanan ba ml ki ilerde zaman içinde ölümler görülür. Ki i hap ald zamandaki gibi hep enerjik kalmak için hap tekrar tekrar istemeye ba lar (fiziksel etki). Ne yaz k ki vücutta serotonin kalmam t r.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ hiper aktif ve uyan k olur. Ki i ölümü göze alarak gösterilen hedefe yönlendirilebilir. Ecstasy (ekstazi) hap n n bu etkisini bilen çete. a r güven ve kontrolsüz cesaret de olu turur. ayet kullanan ki ide intikam ve nefret hissi varsa bu his aç a ç kar. k sa sürede ciddi ba ml l k yapar. Organizman n dengesi bozulmu tur. Ecstasy (ekstazi) hap . nsan kendisini güçlü ve enerjik hisseder. kullanmaya ba layanlar n geriye dönü ü çok zor olan bir yola girdikleri 11 . örgüt gibi menfaat ebekeleri ve er odaklar bu etkiyi terör maksad yla kullan rlar. Ecstasy (ekstazi) hap n n tolerans yok denilebilecek kadar azd r. ki i kafas n kald r lamaz. dikkati ola anüstü derece artt r r. Vücut. mafya. Baz ki ilerde ilk kullan mda ani ölüm riski dahi söz konusudur. Mutluluk hap . Bütün bu etkiler ecstasy (ekstazi) hap n n. Hatta onlar intihar komandosu bile yapabilirler. Vücudun dengesiyle oynanm t r. geriye dönü ü olmayan büyük bir zarar vermi tir. Bu nedenle kendisini hap almaya mecbur hisseder. oyuncak de ildir. stenilenin z dd bir durum Le Chatelier prensibi gere ince ortaya ç km t r. serotonin maddesinin bütün depolar n bo altmas suretiyle olmu tur. mutlulu u bitirmi tir. Kulland klar adam 8±10 saat sürecek bir eyleme ve bir tak m kötü amaçlara yönlendirirler.

Denge denkleminde tepkimeye girenlerin ve ürünlerin gaz olarak mol say s birbirine e it ise hacim ve bas nç de i imi bu tür tepkimelere etki etmez. ‡ Kimyasal Dengeye Etki Eden Faktörlerin Le Chatelier Prensibine Göre Yorumlanmas : Denge hâlindeki bir sisteme d ar dan bir etki yap ld nda sistem bu etkiyi azalt p yeniden dengeye gelecek ekilde tepki gösterir. Dengedeki bir sistemin hacmi artt r l rsa bas nç azalaca ndan denge.anlam n ta r. Hacim etkisini deri ime paralel olarak da dü ünebiliriz. sistemin bas nc n artt racak yöne (gazlar n mol say s n n çok oldu u yöne) kayar. Dengedeki bir sistemin hacmi azalt l rsa bas nc artaca ndan denge. sistemin bas nc n azaltacak yöne (gazlar n mol say s n n az oldu u yöne) kayar. ‡ ‡ ‡ ‡ 12 . maddelerden birinin deri imi azalt l rsa denge deri imi azalt lan maddeyi artt racak yönde tepki gösterir. Denge de deri ime göre tepki gösterir. BASINÇ ± HAC M ETK S Sabit s cakl kta bir miktar gaz n hacmi azalt l rsa bas nc artar. hacim azal rsa deri im artar. hacmi art r l rsa bas nc azal r. 2. 1± KONSANTRASYON (DER M) ETK S Bir denge tepkimesinde maddelerden birinin deri imi artt r l rsa denge. deri imi artt r lan maddeyi azaltacak yönde. Hacim artarsa deri im azal r. K MYASAL DENGEYE ETK EDEN FAKTÖRLER ‡ Dengeye etki eden faktörler Le Chatelier prensibine göre yorumlan r.

Endotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. 13 . s cakl n artaca yön olan ürünler lehine kayar. s azalmas ise s üretecek yöne kayd r r. Kat say lar n de i imi ‡ K denge sabitinin say sal de erini d etkilerden yaln z s cakl k de i tirir. dengede olan bir sisteme etki etmez. bas nç ve katalizörün etkisi yoktur. ‡ K denge sabitinin say sal de erine deri im. s cakl n azalaca yön olan girenler lehine kayar. s cakl n azalaca yön olan ürünler lehine kayar. ancak dengede olmayan sistemin (ileri ve geri yöndeki h z n artt rabilece inden) daha k sa sürede dengeye ula mas n sa lar. KATAL ZÖR DENGEYE ETK ETMEZ ‡ Katalizörler. TEPK MEYE G RMEYEN HERHANG B R MADDEN N EKLENMES N N DENGEYE ETK S YOKTUR ‡ Dengedeki bir sisteme hacim ve s cakl k de i tirilmeden tepkimeye girmeyen herhangi bir maddenin eklenmesi denge durumunu de i tirmez. Ekzotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. hacim. s cakl n artaca yön olan girenler lehine kayar. S cakl k 2.‡ ‡ ‡ ‡ 3. DENGE SAB T NE ETK EDEN FAKTÖRLER 1. Endotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. SICAKLIK ETK S Is art dengeyi s y harcayacak yöne. Ekzotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge.

DENGE SAB T NE SICAKLIK DE M N N ETK S ‡ Ekzotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. K DENGE SAB T NE KAT SAYI DE M N N ETK S (DENGE TEPK MELER NE HESS PRENS PLER N N UYGULANMASI) ‡ Sabit s cakl kta bir kimyasal reaksiyonun denge sabiti K ise.T1) ‡ R=8. denklem ters çevrilirse denge sabiti 1/K olur.303R. ‡ Ekzotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge.(T2±T1)/(T2. girenler lehine kayar.303R. K K1 VE H DE ERLER B L N YORSA K2 HESAPLANAB L R ‡ log K2/K1= H/2.(T2±T1)/(T2. Ba nt da girenlerin molar deri imi paydaya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri küçülür. Ba nt da ürünlerin molar deri imi paya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri büyür.314 J/mol.T1) ‡ R=8. Ba nt da ürünlerin molar deri imi paya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri büyür. FARKLI K SICAKLIKTAK K1 VE K2 DE ERLER NDEN H HESAPLANMASI ‡ log K2/K1= H/2. Ba nt da girenlerin molar deri imi paydaya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri küçülür. ‡ Endotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge.314 J/mol. 14 . ürünler lehine kayar. ‡ Endotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. girenler lehine kayar. ürünler lehine kayar.

denge sabitinin karekökü al n r. dengeli ve dinamik olmas ne anlama gelir? ‡ CEVAP: Ölçülü. ‡ SORU: H2O(g) H2O(s) Yukar daki tepkimede görülen dünyam zdaki de i im. her sene ayn miktardad r. toplanan reaksiyon denklemlerinin denge sabitlerinin çarp m na e ittir. kar ve dolu olarak dünyaya ya ar. ‡ Denge denkleminin kat say lar 2¶ye bölünürse. ‡ Yeryüzünden her sene ne kadar su buharla rsa. DO AL F Z KSEL DENGE TEPK MELER YERYÜZÜNDEK F Z KSEL DENGE ‡ Yeryüzünde ne kadar H2O(s) (su) varsa atmosferde de o kadar H2O(g) (su buhar ) vard r. ‡ SORU: H2O(s) H2O(g) Dünyam zdaki suyun buharla mas tepkimesi yukar da verildi i gibi tek yönlü olsayd ne olurdu? CEVAP: Dünyada su kalmazd . ‡ SORU: Bu olay n ölçülü. yeryüzünde bulunan su kadar atmosferde su buhar bulundu u anlam na gelir. ‡ Denge reaksiyon denklemi birden fazla reaksiyon denkleminin toplam ndan elde ediliyorsa bu denge denkleminin denge sabiti. Dengeli.‡ Denge denkleminin kat say lar bir say ile çarp l rsa ayn say denge sabitine üs olarak al n r. yine o a rl kta su ya mur. ‡ Yeryüzüne inen ya mur. tepkimenin denge 15 . tek yönlü olsayd ne olurdu? CEVAP: Yeryüzünü su kaplard .

denizin rengini and r r. emir ald klar zaman. ya buharla acakt ya da donacakt . Bu nedenle. ‡ Bulutlar n bir k sm negatif elektri i üzerlerinde ta maktad r. Sonra kanunlar n temsilcileri vas tas yla. YA MURUN YA MASI VE ATMOSFERDE F Z KSEL DENGEN N KORUNMASI ‡ S cakl k. o tahrip sonucu olu an su buhar yok olmaz. Sanki u atmosfer bo lu u ya mur ile dolu bir havuzdur. atmosferdeki hava moleküllerinin onda birini te kil edince su buhar yo unla r. bir 16 . ya an katrelerden bo kalan yerler. çarp madan kolayca yere dü erler. denizlerdeki sudan daha fazla su vard r. yer±gök aras nda devam etti i anlam na gelir. ‡ Dünyada suyun varl . o moleküller her taraftan toplanmaya ba larlar ve bulut eklini al p. Dinamik ise. bu olay n her an. Belirli bir yere sevk edilir ve belli bir düzeye ç kar. ‡ Atmosfer. Havada. suyu buharla t rmakla suyun bünyesini tahrip etti i zaman. ‡ Dünya ile güne aras ndaki uzakl k imdikinden farkl olsayd su. güne le aram zdaki uzakl n hassasl ile de alakal d r. ‡ Atmosferde fiziksel dengenin korunmas için. denizlerden ve yerlerden kalkan buharlarla doldurulur. Yine ikinci bir emirden sonra bir k s m moleküller yo unla arak.tepkimesi (çift yönlü tepkime) oldu u anlam na gelir. ‡ Atmosferde bulunan belli bir düzeydeki su buhar n n yo unla mas suretiyle ya mur ya ar. ‡ Atmosferdeki su buhar molekülleri. katrelere dönü ürler. icap etti inde ya mak için orada durur. ‡ Ya mur ya mas hakk nda en k sa yol öyle tarif edilir: Su buhar molekülleri. ³atmosferde denizin bulundu u te bihi´ mecaz olarak ak ldan uzak de ildir. haz r vaziyette dururlar.

‡ Kurakl n insaf m za ve insanl m za olan uyar c görevini bir an önce anlay p. baz bölgelerinin daha az ya ald n görüyoruz. im ek çakar. Bu hâllerin olmas bir nizam ve kanun alt nda olur ki. Amerika¶da ise artt . çünkü yeryüzüne inen ya . dünyada ya lar azald ndan de ildir. Bu sorunu do uran. o nizam ve o kanunu temsil eden gök gürlemesi ve im ek arac lar d r. ‡ Dünyan n baz bölgelerinin çok ya ald n duyarken. Bu k s mlar birbirlerine yakla p aralar nda çarp ma oldu unda. ‡ Bulutlar n bir k sm n n hücum etti i. bir k sm n n ise kaçt zaman aralar nda havas z kalan yerleri doldurmak için atmosfer tabakas hareket ve heyecana geldi inde gök gürlemesi (gök gürültüsü) meydana gelir. insand r.k sm da pozitif elektri i üzerlerinde ta maktad r. özellikle Türkiye¶de ya lar azald . nsan n canl ±cans z ekosisteme kar olumsuz müdahalesi. KÜRESEL ISINMAYA BA LI KURAKLIKTAN SÖZ ETMEK HATTA BUNA DA R SOMUT VER BULMAYA ÇALI MAK B L MSEL SKANDALDIR ‡ Türkiye son senelerde kurakl k ya yor. SUYUN YONLA MA DENKLEM VE ON 17 . Örne in. ‡ Kurakl k. ya da l m n bozmaktad r. her sene ayn miktardad r. ‡ Sorun da buradan ç k yor. Ya lar yer de i tirmi tir. gerekli çal malar yaparak bu problemin üstesinden gelmeliyiz.

ya am son bulacakt . içi su ile dolu bir çama r makinesinde elimizi suyun içine sokarsak. H2O molekülü iyonlar na hiç ayr masayd . Örne in. say lamayacak kadar çok ar za ortaya ç kard . çünkü tedbirsiz ve ihtiyats z olarak aletin tamiriyle u ra l rsa. elektrikli aletin tamirini yapmam z için bir ikazd r. Hiç ayr masayd veya daha fazla oranda ayr sayd ne olurdu? Saf su. hem asidik hem de bazik özellikte oldu undan dolay hayat n canl lar için devam mümkün olmayacakt . alet kendi kendini durduramayacak. sigorta görevini yapamad ndan bir anda daha büyük zararlar. bize zarar vermez. bir anda büyük ve ölümcül patlamalar. elektrik kaça n hissedemedi imizden tedbir alamayacakt k. Elektrik kaça n n oldu u.M LYONDA B R ORANINDA YONLA MASININ FAYDALARI H2O(s) ‡ ‡ ‡ ‡ H+1(suda) + OH±1(suda) 10 000 000 H2O molekülünden 1 tanesi iyonlar na ayr r. tedbirli olmam z için ikaz meselesi ortadan kalkacakt . su nötr olmayacakt . çok hassas aletlerle anla labilecek derecede iletkendir. H2O molekülü iyonlar na hiç ayr masayd . ‡ H2O molekülü iyonlar na daha fazla ayr sayd . yang nlar meydana gelecekti. elektrik çarparak öldürür. Bu bir sigortad r ve uyar d r. Yine elektrikli aletin içine su kaçt nda. su. DO AL K MYASAL DENGE TEPK MELER M EK ÇAKTI INDA NAD REN OLU AN HNO3 HMAL ED LEB L RD R 18 . tedbirli olmam z. derecesine göre ortaya ç kacakt . ‡ Elektrikli aletin içine su kaçarsa kontak yapar. ancak elektrik kaça n anlayabiliriz. kontak yapamadan.

19 . ‡ Bütün yanma tepkimeleri ekzotermik oldu u hâlde azotun yanmas endotermiktir. zararl ve tehlikeli nlar n a a geçerek yeryüzüne inmesine stratosfer tabakas ndaki ozon vesilesi ile izin verilmez. N2 + 3H2 2NH3 + 22 kcal NH3 + H2O NH4OH OKS JEN N OZONA DÖNÜ MES K MYASAL DENGE TEPK MES D R ‡ Oksijenin ozona dönü mesi (3O2 2O3) kimyasal denge tepkimesidir. ‡ Yüksek enerjili. N2O5 + H2O 2HNO3 Her im ek çak nda HNO3 (kezzap) olu mas için artlar haz r oldu u hâlde hayat devam etmektedir. EKZOTERM K OLDU U HÂLDE GERÇEKLE MEYEN TEPK ME (SULARIN ACILA MAMASI) ‡ Havada N2 ve H2 bulundu u ve tepkime ekzotermik oldu u hâlde NH3 olu maz. sular ac la t ran bir maddedir.5O2 + yüksek s cakl k N2O5 ‡ Azot oksitlerin suyla birle mesine ait tepkime da çift yönlü olup ileri tepkimenin h z çok yava t r. stratosfer tabakas ndad r. N2 + 2.‡ im ek çakt nda nadiren gerekli olan yüksek aktivasyon enerjisi sa land nda bile tepkimenin sa a do ru cereyan yüzdesi çok dü ük oldu undan az miktarda azot oksitleri olu ur ve topra a geçer. ‡ Ozon tabakas . çünkü NH3. ‡ Olu sayd sular ac la acakt .

Yüzy llard r de i meyen ortalama s cakl k de erinde de bozulma görülecekti. ‡ Dengenin sola do ru kaymas sonucunda. korunmu bir tavan k l nm t r. k sa dalga boylu ve enerjisi çok yüksek nlar oldu undan dolay . ozon tabakas ile filtre edilen bu zararl nlar. Bu ise kanserlilerin say s nda anormal derecede art n olmas n netice verecekti. ozon molekülleri azalm olsayd . ‡ Zararl ultraviyole nlar . Kimyasal denge insan eli kar mad kça bozulmaz. filtre edilmeyecekti. çünkü ultraviyole nlar . ‡ Güne ten gelen zararl nlar ozon tabakas nda yakalan r.‡ Ozon. bitkilerin öz suyunu kaynatmaya yeterli olacakt . ozon molekülleri azalm olsayd . yere inseydi yeryüzü daha fazla s nacakt . oksijenin ozona dönü türülmesinde kullan l r. üç atomlu bir oksijen molekülüdür. YAPAY K MYASAL DENGE TEPK MELER SANAY DE YAPAY K MYASAL DENGE TEPK MELER ‡ TUZ RUHU ELDE ED LMES H2(g) + Cl2(g) 2HCl(g) 2HCl(suda) ‡ KEZZAP ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta elde edilir. ‡ Böylece gökyüzü. ultraviyole nlar rahatça yere inecekti. Ortalama s cakl n 10 °C artmas bile insanlar n ve hayvanlar n kan n . 20 . Bu moleküller güne nlar n n zararlar n filtre eder. canl bünyesindeki DNA moleküllerindeki ba lar kopar p bozar ve kansere yol açar. ‡ Yine dengenin sola do ru kaymas sonucunda. ‡ Kimyasal denge tepkimesindeki sa a do ru cereyan yüzdesi belirlenmi tir.

2SO2(g) + O2(g) 2SO3(g) + s SO3(g) + H2O(s) H2SO4(suda) 21 .5O2(g) + yüksek s cakl k N2O5(g) + H2O(s) 2HNO3(suda) N2O5(g) ‡ DER K AMONYAK ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta elde edilir.N2(g) + 2. N2(g) + 3H2 (g) 2NH3(g) + 22 kcal NH3(g) + H2O(s) NH4OH(suda) ‡ DER K SÜLFÜR K AS T ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta katalizör kullanarak elde edilir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful