K MYASAL TEPK MELERDE DENGE

K MYASAL DENGE
‡ Ürün ve reaktiflerin deri im oranlar n sabit kalmas d r. ‡ Sabit s cakl kta kapal kapta; A+B C+D tepkimesini inceleyelim: Kaba önce bir miktar A ve B koyal m. Zamanla A ve B¶nin reaksiyona girmesinden dolay miktar azalacak, C ve D¶nin miktar artacakt r. Olu an C ve D reaksiyona girip tekrar A ve B olu acakt r. ‡ Bir müddet sonra A ve B¶den C ve D olu ma h z ile C ve D¶den A ve B olu ma h z e it olur. Bu duruma denge durumu denir. ‡ Denge an nda maddelerin konsantrasyonu de i memekle birlikte her iki yönde reaksiyon e it h zda sürmektedir (Dinamik denge). Denge tepkimelerinin çift okla gösterilmesinin sebebi budur. ‡ Kimyasal denge iki yönlü tepkimelerde söz konusudur. ‡ ki yönlü tepkimelere tersinir tepkime, reversibl tepkime, çift yönlü tepkime de denir. ‡ Tek yönlü tepkimeler ise geriye dönmeyen tepkime, tersinmez tepkime, irreversibl tepkime adlar yla da biliniyordu.

K MYASAL DENGE SAB T (K)
‡ Sabit s cakl kta denge durumunda; ileri yöndeki reaksiyonun h z
1

sabitinin geri yöndeki reaksiyonun h z sabitine oran sabittir. K ile belirtilir. ‡ Molar deri imler cinsinden denge sabiti ve k smi bas nç cinsinden denge sabiti olmak üzere iki çe it K vard r.

DER M C NS NDEN K MYASAL DENGE SAB T (Kd)
‡ Molar deri imler cinsinden denge sabiti Kd ile gösterilir. ‡ K denildi inde de Kd anla lmal d r.

KISM BASINÇ C NS NDEN K MYASAL DENGE SAB T (KP)
‡ K smi bas nç cinsinden denge sabiti ise KP ile gösterilir.

K MYASAL DENGEDE DENGE BA INTISININ MOLAR DER MLER KULLANILARAK YAZILI I
‡ 2A(g) + B(g) C(g) + 2D(g) reaksiyonu için molar deri im cinsinden denge ifadesi; [D]2 [C]¶nin, [A]2 [B]¶ye bölümünün Kd¶ye e itlenmesiyle elde edilir. ‡ Bir kimyasal reaksiyon sonucu olu an gaz ve sulu çözeltilerin molar konsantrasyonlar çarp m n n (kat say lar n molar deri ime üs olarak yaz lmas kayd yla), reaksiyona giren gaz ve sulu çözeltilerin molar konsantrasyonlar çarp m na (kat say lar n molar deri ime üs olarak yaz lmas kayd yla) bölünmesiyle ç kan say sal de er denge sabitine (Kd) e ittir. ‡ Denge sabiti h z sabitlerinden yola ç k larak bulundu undan kat ve s v fazdaki maddeler denge ba nt s nda yer almaz, gaz faz ndaki ve suda çözünmü durumdaki maddeler yaz l r.

2

‡ Farkl birimlere göre de KP de erleri olabilir. ‡ Bir kimyasal reaksiyon sonucu olu an gazlar n k smi bas nçlar çarp m n n (kat say lar n k smi bas nca üs olarak yaz lmas kayd yla). reaksiyona giren gazlar n k smi bas nçlar çarp m na (kat say lar n k smi bas nca üs olarak yaz lmas kayd yla) bölümü KP denge sabitine e ittir. PA2 PB¶ye bölümünün KP¶ye e itlenmesiyle elde edilir.K MYASAL DENGEDE DENGE BA INTISININ KISM BASINÇLAR KULLANILARAK YAZILI I ‡ 2A(g) + B(g) C(g) + 2D(g) reaksiyonu için k smi bas nç cinsinden denge ifadesi. 3 . PD2 PC¶nin. KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (KP) LE DER M C NS NDEN DENGE SAB T (Kd) L K S ‡ Gaz faz nda gerçekle en kimyasal reaksiyonlarda k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti ile deri im cinsinden denge sabiti ili kisini belirten ba nt u ekildedir: KP = Kd (RT) n ‡ Ba nt öyle de yaz l r: Kd = 1 / KP (RT) n ‡ T = Mutlak s cakl k (K) ‡ R = deal gaz sabiti ‡ n = Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki ürünlerin kat say lar toplam ± Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki girenlerin kat say lar toplam GAZLARIN KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (KP) DE ERLER TABLOLARI ‡ Gazlar n k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti (KP) de erlerinin yaz ld tablolar atm¶ye göre ayarlanm t r.

H2O(k) + s H2O(s) H2O(s) + s H2O(g) Yukar daki tepkimelerde maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. ‡ Gaz tepkimelerinde mol say s n n çok oldu u yöne do ru düzensizlik artmaktad r. 2. H+H H2+enerji Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sola 4 . NaCI(k) + s + su Na+(suda) + Cl±(suda) Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. ‡ Maddenin kat dan gaza do ru düzensizli i artmaktad r. ‡ Ba olu umu ekzotermik tepkimedir. COCl2(g) CO(g) + Cl2(g) Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. M N MUM ENERJ YE E LM ‡ Bütün maddeler dü ük potansiyel enerjili olmak isterler. ‡ Tuzlar n suda çözünmesi s ras nda iyonla ma yönünde düzensizlik artar. EE LM ‡ Minimum enerjiye e ilim yönü ile maksimum düzensizlik yönü birbirine z tt r. A + B C + s tepkimesinde minimum enerjiye e ilim ürünler yönünedir.N Ç N DENGE? ‡ Maddelerin tümünün yap s nda minimum enerjiye yönelme e ilimi ve maksimum düzensizlik e ilimi mevcuttur. ‡ Örne in. MAKS MUM DÜZENS ZL 3. ‡ Kimyasal tepkimelerde minimum enerjiye e ilim s n n oldu u tarafad r. 1.

Kp = Kd(RT) n ‡ T=Mutlak s cakl k (K) ‡ R= deal gaz sabiti ‡ n=Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki ürünlerin kat say lar toplam ± Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki girenlerin kat say lar toplam DENGE KESR (YALANCI DENGE SAB T ) ‡ Herhangi bir andaki denge ba nt s na Q dersek. maksimum düzensizlik e iliminin bask alt na al nmas anlam na gelmektedir. 5 . ‡ Bir tepkimede minimum enerjiye e ilim ilkesi denklemin bir taraf na do ru. her iki e ilim de ayn yönü destekliyorsa olay tek yönlüdür. O2(g) + su O2(suda) + s CO2(g)+ H2O(s) 2H+(suda)+ CO3 ±2(suda) + s Yukar daki tepkimelerde maksimum düzensizli e e ilim sola do rudur. ‡ Tek yönlü tepkimelerde her iki e ilimin de ayn yönü desteklemesi. ‡ K = Q ise sistem dengededir. sistemin dengede olup olmad K ile Q¶nun kar la t r lmas ile bulunur.do rudur. KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (Kp) ‡ Gaz faz nda gerçekle en tepkimeler için k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti de yaz labilir. ‡ K < Q ise sistem dengeye ula mak için girenler lehinde yürür. maksimum düzensizli e e ilim ilkesi denklemin di er taraf na do ru ise olay denge tepkimesidir (çift yönlüdür). ‡ Gazlar n suda çözünmesi olay nda düzensizlik azal r.

Le Chatelier (Lö atölye) Prensibi ‡ Bir sisteme d ar dan bir etki yap ld nda sistem bu etkiyi azaltacak ekilde tepki gösterir. LE CHATEL ER PRENS B LE AÇIKLANAB LEN BAZI KONULAR ‡ S cak su içmenin bedenin do al serinletme sistemini çal t rmas ‡ Kemik erimesi ilaçlar n n kemik erimesi hastal yapmas ‡ Sentetik erkeklik hormonlar n n erkekli i azaltmas ‡ eker dü ürücü ilaçlar n eker hastal yapmas ‡ Kan vermenin kan artt rmas ‡ Kan yap c ilaçlar n kans zl k yapmas ‡ Antiasit ilaçlar n mide asidini artt rmas ‡ Ast m ilaçlar n n ast m kronikle tirmesi ‡ Tansiyon ilaçlar n n tansiyonu kronikle tirmesi ‡ A r kesicilerin a r y müzminle tirmesi ‡ Depresyon ilaçlar n n depresyonu artt rmas ‡ Mutlu olmak niyetiyle al nan ecstasy (ekstazi) hap n n insan mutsuz etmesi BEDEN M ZDEK DO AL SER NLETME S STEM N N LA CHATEL ER PRENS B NE GÖRE YORUMLANMASI 6 .‡ K > Q ise sistem dengeye ula mak için ürünler lehinde yürür. ‡ Le Chatelier prensibi. Hayat m zda bu prensiple iç içeyiz. Baz konular Le Chatelier prensibi ile aç klayabiliriz. evrendeki kanunlardan biridir.

Bu konuda mahkemeler devam etmektedir. ilac n piyasadan kald r lmas n istemektedirler. bedenin do al serinletme sistemini çal t r r. KEM K ER MES LAÇLARININ KEM K ER MES HASTALI I YAPMASININ LA CHATEL ER PRENS B NE GÖRE YORUMLANMASI ‡ Örne in. erkeklerde 7 . LH (lüteinle tirici hormon) ve FSH (folikül stümüle hormon) hormonlar n n vücuttaki üretimi azal r. ‡ Yap lan etki s cakl artt rmak oldu u hâlde. Böylece ba ta kan dola m n n h zlanmas olmak üzere birçok fayda ortaya ç kar. Bu nedenle üretici firmay dava etmi lerdir. Bu hormon al nd nda. ‡ Hamam ve saunadan sonra s cak içecekler tercih edilir. ‡ LH ve FSH erkeklikle ilgili hormonlard r. Fosamax ilac . Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kemik erimesi artm t r. Bu azalma ilac b rakt ktan sonra bile 12 hafta süreyle devam eder. kemik erimesine kar kullan lmaktad r.S. ERKEKL ARTTIRMAK AMACIYLA KULLANILAN LAÇLAR ERKEKL AZALTIYOR ‡ D ar dan al nan sentetik erkeklik hormonlar na örnek olarak testosterondan üretilmi steroitleri verebiliriz. laçtan zarar görenler. FDA [United States Food & Drug Administration] (Yunayt d Steyts Fuud end Drog Edministrey n) (ABD G da & laç letimi) 2005 y l nda Fosamax ilac na kemik erimesi yapt na dair etiket koydurtmu tur. ‡ Yap lan etki kemik erimesini durdurmak oldu u hâlde.‡ S cak su içmek. FSH. Böylece insan serinlemi olur. Ba ta çene kemi inde erime olmak üzere vücutta kalsiyum azalmas sonucu kemik erimesi yapmaktad r. ‡ U. Le Chatelier prensibine göre z dd olur ve vücudun s cakl azal r.

‡ Pankreas n eker dü ürme görevi. örne in. ‡ eker dü ürücü hap kullanan eker hastalar 5 y l içerisinde ensülin almak zorunda kalabilirler. Hastal ortadan kald rmaz. ‡ Pankreas n eker dü ürme görevi vard r. KAN VERMEK KANI ARTTIRIR 8 . Östrojen hormonunun artmas . Tip±1 eker hastal ortaya ç km olur. Erkeklik hormonu. EKER DÜ ÜRÜCÜ LAÇLAR EKER HASTASI YAPAR ‡ Tip±2 eker hastal nda kullan lan eker dü ürücü ilaçlar. erkekli i artt rmak için verildi inde silah geri tepmi tir. k llar dökülür. mecbur olunmad hâlde. ömür boyu sürecek kal c zarar do urur.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ spermin yap m nda etkilidir.´ atasözü konumuzla ilgilidir. letilmezse. Al nan steroitler ayn zamanda erkeklerde östrojen hormonunun artmas na neden olur. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta eker artm t r. tedaviye yönelik de ildir. d ar dan verilen baz ilaçlarla yap lmaya kalk l nca pankreas atalete dü mektedir. LH ise erkeklerde testosteron hormonunun salg lanmas n sa lar. Östrojen hormonunun erkeklerde artmas sonucu gö üsler kad nlardaki gibi büyür. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve erkeklik azalm t r. hormon d ar dan verilirse. ‡ Yap lan etki ekeri dü ürmek oldu u hâlde. En iyisi pankreas tembelli e atmamakt r. hormon yapan bez durgunlu a dü er. ³ leyen demir ldar. Steroitler genelde vücut geli tirme amaçl olarak sporcular taraf ndan al n r.

Bu nedenle de mide kanamalar nda kullan lan ilaçlar antiasit amaçl iki günde bir kullan l r. A RI KES C LER HAFTADA K KEZDEN FAZLA KULLANILMAMALIDIR ‡ A r kesiciler haftada iki kereden fazla kullan lmamal d r. ‡ Ayn ekilde kans zl k hastal na. ‡ Belli bir süre sonra hiçbir antiasit etki etmez. kemik ili inde zafiyete neden olur. ayet insan. ‡ Kan alan ki ilerde ise kan n olu umu bask lan r. Böylece ancak mide ek imesi geçer. ANT AS T LAÇLAR M DE AS D N ARTTIRIR ‡ Mide ek imelerinde kullan lan antiasitler. KAN YAPICI LAÇLAR KANSIZLIK YAPAR ‡ Kan. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kan artm t r. Kullan l rsa a r müzminle ir. o 9 . Bundan dolay da antiasit kullan m n n artt r lmas zorunlulu u ortaya ç kar. ‡ Her bir insan n kendine özel bir a r e i i vard r. ‡ Yap lan etki kan artt rmak amaçl oldu u hâlde. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kan azalm t r. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve mide ek imesi artt r lm t r. Ertesi gün daha fazla mide ek imesi olur. o anda iyi gelir. ‡ Kans zl k hastal nda kullan lan kan yap c ilaçlar. ‡ Yap lan etki mide ek imesini gidermek oldu u hâlde. kemik ili inde yap l r.‡ Kan veren ki inin vücudunda kan olu umu h zlan r. hiç kan vermeyen ki ilerde daha çok rastlan r. Bunun sonucunda da kans zl k ilerler. Yap lan etki kan azaltmak oldu u hâlde.

TANS YON LAÇLARI VE DEPRESYON LAÇLARI HASTALI I KRON KLE T R R ‡ ‡ ‡ ‡ Ast m ilaçlar ast m kronikle tirir. Serotonin.‡ ‡ ‡ ‡ a r e i ine kadar sab r gösterip a r ya dayanabilirse vücutta do al a r kesici salg lan r. Yap lan etki a r y gidermek oldu u hâlde. MUTLU OLMAK N YET YLE ALINAN ECSTASY (EKSTAZ ) HAPI NSANI MUTSUZ EDER ‡ Ecstasy (ekstazi). ‡ Ecstasy (ekstazi) hap n n yutulmas suretiyle salg lanan serotonin sahte bir ne e sa lar. yasa d sentetik bir maddedir. mutluluk meydana getiren bir maddedir. Vücudumuzdaki do al a r kesicinin ad endorfin maddesidir. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve a r artt r lm t r. vücutta serotonin maddesinin salg lanmas n sa lar. Tansiyon ilaçlar da tansiyonu kronikle tirir. A r n n kayna n bulmak ve a r ya neden olan sebebi ortadan kald rmak gerekir. Bu hastal klarda da Le Chatelier prensibine göre istenenin z dd bir durum ortaya ç km t r. Serotonin. Her bir al nan a r kesici ile insan a r ya kar daha tahammülsüz hâle gelir. Hastay o anda rahatlatmak içindir. Tedavi edici özellikleri yoktur. mutluluk an nda beynin arka k sm nda bulunan beyin sap ndaki sinir uçlar ndan salg lan r. D ar dan al nan a r kesici ilaçlar insan n a r e i ini dü ürür. ‡ Ast m ilaçlar . ASTIM LAÇLARI. ‡ Ecstasy (ekstazi). tansiyon ilaçlar ve depresyon ilaçlar hastal ortadan kald rmaya yönelik de ildir. Depresyon ilaçlar depresyonu artt r r. Hap yutan ki i saatler boyunca 10 .

Bu nedenle kendisini hap almaya mecbur hisseder. Hap almad anda ki i a r karamsar olur (ruhsal etki). Uzun süre kullanan ba ml ki ilerde zaman içinde ölümler görülür. serotonin maddesinin bütün depolar n bo altmas suretiyle olmu tur. Vücudun dengesiyle oynanm t r.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ hiper aktif ve uyan k olur. a r güven ve kontrolsüz cesaret de olu turur. ho görü. ayet kullanan ki ide intikam ve nefret hissi varsa bu his aç a ç kar. Ecstasy (ekstazi) hap . Ertesi gün bir adet daha ecstasy (ekstazi) hap almadan. Ecstasy (ekstazi) hap n n bu etkisini bilen çete. stenilenin z dd bir durum Le Chatelier prensibi gere ince ortaya ç km t r. Tolerans. Vücut. Ki i ölümü göze alarak gösterilen hedefe yönlendirilebilir. nsan kendisini güçlü ve enerjik hisseder. geriye dönü ü olmayan büyük bir zarar vermi tir. müsamaha demektir. Hap almas na ra men mutlu olamaz. mafya. Baz ki ilerde ilk kullan mda ani ölüm riski dahi söz konusudur. Kulland klar adam 8±10 saat sürecek bir eyleme ve bir tak m kötü amaçlara yönlendirirler. Hap. Ecstasy (ekstazi) hap n n tolerans yok denilebilecek kadar azd r. Bütün bu etkiler ecstasy (ekstazi) hap n n. Organizman n dengesi bozulmu tur. oyuncak de ildir. Hatta onlar intihar komandosu bile yapabilirler. kullanmaya ba layanlar n geriye dönü ü çok zor olan bir yola girdikleri 11 . ki i kafas n kald r lamaz. Ne yaz k ki vücutta serotonin kalmam t r. Ki i hap ald zamandaki gibi hep enerjik kalmak için hap tekrar tekrar istemeye ba lar (fiziksel etki). Hap n etkisi geçtikten sonra ise a r yorgunluk ve tahmin edilemeyecek derecede bitkinlik görülür. dikkati ola anüstü derece artt r r. k sa sürede ciddi ba ml l k yapar. Ecstasy (ekstazi) hap n n tolerans n n zay f olmas . Zanneder ki hap al nca mutlu olaca m. Ecstasy hap . mutlulu u bitirmi tir. Mutluluk hap . Ki i kendisine. Yap lacak bir ey kalmam t r. örgüt gibi menfaat ebekeleri ve er odaklar bu etkiyi terör maksad yla kullan rlar.

2. Denge de deri ime göre tepki gösterir. ‡ Kimyasal Dengeye Etki Eden Faktörlerin Le Chatelier Prensibine Göre Yorumlanmas : Denge hâlindeki bir sisteme d ar dan bir etki yap ld nda sistem bu etkiyi azalt p yeniden dengeye gelecek ekilde tepki gösterir. Dengedeki bir sistemin hacmi artt r l rsa bas nç azalaca ndan denge. sistemin bas nc n artt racak yöne (gazlar n mol say s n n çok oldu u yöne) kayar. hacim azal rsa deri im artar. hacmi art r l rsa bas nc azal r. maddelerden birinin deri imi azalt l rsa denge deri imi azalt lan maddeyi artt racak yönde tepki gösterir. sistemin bas nc n azaltacak yöne (gazlar n mol say s n n az oldu u yöne) kayar. Denge denkleminde tepkimeye girenlerin ve ürünlerin gaz olarak mol say s birbirine e it ise hacim ve bas nç de i imi bu tür tepkimelere etki etmez. 1± KONSANTRASYON (DER M) ETK S Bir denge tepkimesinde maddelerden birinin deri imi artt r l rsa denge. ‡ ‡ ‡ ‡ 12 . BASINÇ ± HAC M ETK S Sabit s cakl kta bir miktar gaz n hacmi azalt l rsa bas nc artar.anlam n ta r. K MYASAL DENGEYE ETK EDEN FAKTÖRLER ‡ Dengeye etki eden faktörler Le Chatelier prensibine göre yorumlan r. Hacim etkisini deri ime paralel olarak da dü ünebiliriz. Dengedeki bir sistemin hacmi azalt l rsa bas nc artaca ndan denge. deri imi artt r lan maddeyi azaltacak yönde. Hacim artarsa deri im azal r.

s azalmas ise s üretecek yöne kayd r r. hacim. ‡ K denge sabitinin say sal de erine deri im. S cakl k 2. s cakl n azalaca yön olan ürünler lehine kayar. bas nç ve katalizörün etkisi yoktur. Ekzotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. SICAKLIK ETK S Is art dengeyi s y harcayacak yöne. dengede olan bir sisteme etki etmez. s cakl n artaca yön olan ürünler lehine kayar. ancak dengede olmayan sistemin (ileri ve geri yöndeki h z n artt rabilece inden) daha k sa sürede dengeye ula mas n sa lar. s cakl n azalaca yön olan girenler lehine kayar. DENGE SAB T NE ETK EDEN FAKTÖRLER 1. KATAL ZÖR DENGEYE ETK ETMEZ ‡ Katalizörler. TEPK MEYE G RMEYEN HERHANG B R MADDEN N EKLENMES N N DENGEYE ETK S YOKTUR ‡ Dengedeki bir sisteme hacim ve s cakl k de i tirilmeden tepkimeye girmeyen herhangi bir maddenin eklenmesi denge durumunu de i tirmez. 13 .‡ ‡ ‡ ‡ 3. Ekzotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. Endotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. Endotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. Kat say lar n de i imi ‡ K denge sabitinin say sal de erini d etkilerden yaln z s cakl k de i tirir. s cakl n artaca yön olan girenler lehine kayar.

DENGE SAB T NE SICAKLIK DE M N N ETK S ‡ Ekzotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge.303R. ürünler lehine kayar. Ba nt da girenlerin molar deri imi paydaya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri küçülür. ‡ Endotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge.314 J/mol. Ba nt da ürünlerin molar deri imi paya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri büyür. K K1 VE H DE ERLER B L N YORSA K2 HESAPLANAB L R ‡ log K2/K1= H/2.303R.(T2±T1)/(T2. ürünler lehine kayar.T1) ‡ R=8. girenler lehine kayar. girenler lehine kayar. 14 . FARKLI K SICAKLIKTAK K1 VE K2 DE ERLER NDEN H HESAPLANMASI ‡ log K2/K1= H/2. denklem ters çevrilirse denge sabiti 1/K olur.T1) ‡ R=8. ‡ Ekzotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. Ba nt da ürünlerin molar deri imi paya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri büyür.314 J/mol. K DENGE SAB T NE KAT SAYI DE M N N ETK S (DENGE TEPK MELER NE HESS PRENS PLER N N UYGULANMASI) ‡ Sabit s cakl kta bir kimyasal reaksiyonun denge sabiti K ise. ‡ Endotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge.(T2±T1)/(T2. Ba nt da girenlerin molar deri imi paydaya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri küçülür.

‡ SORU: Bu olay n ölçülü. ‡ Yeryüzüne inen ya mur. ‡ Yeryüzünden her sene ne kadar su buharla rsa. ‡ Denge reaksiyon denklemi birden fazla reaksiyon denkleminin toplam ndan elde ediliyorsa bu denge denkleminin denge sabiti. tek yönlü olsayd ne olurdu? CEVAP: Yeryüzünü su kaplard . ‡ SORU: H2O(s) H2O(g) Dünyam zdaki suyun buharla mas tepkimesi yukar da verildi i gibi tek yönlü olsayd ne olurdu? CEVAP: Dünyada su kalmazd . yine o a rl kta su ya mur. tepkimenin denge 15 .‡ Denge denkleminin kat say lar bir say ile çarp l rsa ayn say denge sabitine üs olarak al n r. denge sabitinin karekökü al n r. her sene ayn miktardad r. toplanan reaksiyon denklemlerinin denge sabitlerinin çarp m na e ittir. kar ve dolu olarak dünyaya ya ar. Dengeli. yeryüzünde bulunan su kadar atmosferde su buhar bulundu u anlam na gelir. ‡ SORU: H2O(g) H2O(s) Yukar daki tepkimede görülen dünyam zdaki de i im. ‡ Denge denkleminin kat say lar 2¶ye bölünürse. dengeli ve dinamik olmas ne anlama gelir? ‡ CEVAP: Ölçülü. DO AL F Z KSEL DENGE TEPK MELER YERYÜZÜNDEK F Z KSEL DENGE ‡ Yeryüzünde ne kadar H2O(s) (su) varsa atmosferde de o kadar H2O(g) (su buhar ) vard r.

‡ Atmosferde bulunan belli bir düzeydeki su buhar n n yo unla mas suretiyle ya mur ya ar. bir 16 . yer±gök aras nda devam etti i anlam na gelir. emir ald klar zaman. denizlerdeki sudan daha fazla su vard r. Belirli bir yere sevk edilir ve belli bir düzeye ç kar. Sanki u atmosfer bo lu u ya mur ile dolu bir havuzdur. çarp madan kolayca yere dü erler. bu olay n her an. ³atmosferde denizin bulundu u te bihi´ mecaz olarak ak ldan uzak de ildir. ‡ Atmosferdeki su buhar molekülleri. icap etti inde ya mak için orada durur. Yine ikinci bir emirden sonra bir k s m moleküller yo unla arak. o tahrip sonucu olu an su buhar yok olmaz. ‡ Dünyada suyun varl . Dinamik ise. denizlerden ve yerlerden kalkan buharlarla doldurulur. o moleküller her taraftan toplanmaya ba larlar ve bulut eklini al p.tepkimesi (çift yönlü tepkime) oldu u anlam na gelir. suyu buharla t rmakla suyun bünyesini tahrip etti i zaman. Bu nedenle. katrelere dönü ürler. Havada. denizin rengini and r r. atmosferdeki hava moleküllerinin onda birini te kil edince su buhar yo unla r. ‡ Dünya ile güne aras ndaki uzakl k imdikinden farkl olsayd su. ya buharla acakt ya da donacakt . ya an katrelerden bo kalan yerler. güne le aram zdaki uzakl n hassasl ile de alakal d r. Sonra kanunlar n temsilcileri vas tas yla. ‡ Atmosferde fiziksel dengenin korunmas için. ‡ Ya mur ya mas hakk nda en k sa yol öyle tarif edilir: Su buhar molekülleri. YA MURUN YA MASI VE ATMOSFERDE F Z KSEL DENGEN N KORUNMASI ‡ S cakl k. ‡ Bulutlar n bir k sm negatif elektri i üzerlerinde ta maktad r. ‡ Atmosfer. haz r vaziyette dururlar.

KÜRESEL ISINMAYA BA LI KURAKLIKTAN SÖZ ETMEK HATTA BUNA DA R SOMUT VER BULMAYA ÇALI MAK B L MSEL SKANDALDIR ‡ Türkiye son senelerde kurakl k ya yor. ya da l m n bozmaktad r. SUYUN YONLA MA DENKLEM VE ON 17 . Amerika¶da ise artt . ‡ Dünyan n baz bölgelerinin çok ya ald n duyarken. baz bölgelerinin daha az ya ald n görüyoruz.k sm da pozitif elektri i üzerlerinde ta maktad r. dünyada ya lar azald ndan de ildir. her sene ayn miktardad r. bir k sm n n ise kaçt zaman aralar nda havas z kalan yerleri doldurmak için atmosfer tabakas hareket ve heyecana geldi inde gök gürlemesi (gök gürültüsü) meydana gelir. Ya lar yer de i tirmi tir. ‡ Kurakl n insaf m za ve insanl m za olan uyar c görevini bir an önce anlay p. gerekli çal malar yaparak bu problemin üstesinden gelmeliyiz. Örne in. ‡ Kurakl k. ‡ Sorun da buradan ç k yor. Bu k s mlar birbirlerine yakla p aralar nda çarp ma oldu unda. Bu sorunu do uran. ‡ Bulutlar n bir k sm n n hücum etti i. Bu hâllerin olmas bir nizam ve kanun alt nda olur ki. im ek çakar. özellikle Türkiye¶de ya lar azald . çünkü yeryüzüne inen ya . insand r. o nizam ve o kanunu temsil eden gök gürlemesi ve im ek arac lar d r. nsan n canl ±cans z ekosisteme kar olumsuz müdahalesi.

Hiç ayr masayd veya daha fazla oranda ayr sayd ne olurdu? Saf su. su. bir anda büyük ve ölümcül patlamalar. yang nlar meydana gelecekti. say lamayacak kadar çok ar za ortaya ç kard . sigorta görevini yapamad ndan bir anda daha büyük zararlar. hem asidik hem de bazik özellikte oldu undan dolay hayat n canl lar için devam mümkün olmayacakt . Örne in. alet kendi kendini durduramayacak. içi su ile dolu bir çama r makinesinde elimizi suyun içine sokarsak. kontak yapamadan. DO AL K MYASAL DENGE TEPK MELER M EK ÇAKTI INDA NAD REN OLU AN HNO3 HMAL ED LEB L RD R 18 .M LYONDA B R ORANINDA YONLA MASININ FAYDALARI H2O(s) ‡ ‡ ‡ ‡ H+1(suda) + OH±1(suda) 10 000 000 H2O molekülünden 1 tanesi iyonlar na ayr r. tedbirli olmam z için ikaz meselesi ortadan kalkacakt . elektrik kaça n hissedemedi imizden tedbir alamayacakt k. Bu bir sigortad r ve uyar d r. tedbirli olmam z. H2O molekülü iyonlar na hiç ayr masayd . Elektrik kaça n n oldu u. H2O molekülü iyonlar na hiç ayr masayd . ‡ H2O molekülü iyonlar na daha fazla ayr sayd . ya am son bulacakt . ancak elektrik kaça n anlayabiliriz. Yine elektrikli aletin içine su kaçt nda. bize zarar vermez. çok hassas aletlerle anla labilecek derecede iletkendir. derecesine göre ortaya ç kacakt . su nötr olmayacakt . elektrikli aletin tamirini yapmam z için bir ikazd r. ‡ Elektrikli aletin içine su kaçarsa kontak yapar. çünkü tedbirsiz ve ihtiyats z olarak aletin tamiriyle u ra l rsa. elektrik çarparak öldürür.

EKZOTERM K OLDU U HÂLDE GERÇEKLE MEYEN TEPK ME (SULARIN ACILA MAMASI) ‡ Havada N2 ve H2 bulundu u ve tepkime ekzotermik oldu u hâlde NH3 olu maz.5O2 + yüksek s cakl k N2O5 ‡ Azot oksitlerin suyla birle mesine ait tepkime da çift yönlü olup ileri tepkimenin h z çok yava t r. N2 + 2. stratosfer tabakas ndad r. N2O5 + H2O 2HNO3 Her im ek çak nda HNO3 (kezzap) olu mas için artlar haz r oldu u hâlde hayat devam etmektedir. ‡ Bütün yanma tepkimeleri ekzotermik oldu u hâlde azotun yanmas endotermiktir. çünkü NH3. N2 + 3H2 2NH3 + 22 kcal NH3 + H2O NH4OH OKS JEN N OZONA DÖNÜ MES K MYASAL DENGE TEPK MES D R ‡ Oksijenin ozona dönü mesi (3O2 2O3) kimyasal denge tepkimesidir. zararl ve tehlikeli nlar n a a geçerek yeryüzüne inmesine stratosfer tabakas ndaki ozon vesilesi ile izin verilmez. 19 .‡ im ek çakt nda nadiren gerekli olan yüksek aktivasyon enerjisi sa land nda bile tepkimenin sa a do ru cereyan yüzdesi çok dü ük oldu undan az miktarda azot oksitleri olu ur ve topra a geçer. ‡ Ozon tabakas . sular ac la t ran bir maddedir. ‡ Olu sayd sular ac la acakt . ‡ Yüksek enerjili.

filtre edilmeyecekti. bitkilerin öz suyunu kaynatmaya yeterli olacakt . ‡ Kimyasal denge tepkimesindeki sa a do ru cereyan yüzdesi belirlenmi tir. canl bünyesindeki DNA moleküllerindeki ba lar kopar p bozar ve kansere yol açar. Yüzy llard r de i meyen ortalama s cakl k de erinde de bozulma görülecekti. Kimyasal denge insan eli kar mad kça bozulmaz. korunmu bir tavan k l nm t r. k sa dalga boylu ve enerjisi çok yüksek nlar oldu undan dolay . yere inseydi yeryüzü daha fazla s nacakt . çünkü ultraviyole nlar . ‡ Yine dengenin sola do ru kaymas sonucunda. ‡ Zararl ultraviyole nlar . ozon molekülleri azalm olsayd .‡ Ozon. ‡ Dengenin sola do ru kaymas sonucunda. oksijenin ozona dönü türülmesinde kullan l r. Bu moleküller güne nlar n n zararlar n filtre eder. 20 . Ortalama s cakl n 10 °C artmas bile insanlar n ve hayvanlar n kan n . ozon tabakas ile filtre edilen bu zararl nlar. Bu ise kanserlilerin say s nda anormal derecede art n olmas n netice verecekti. ‡ Böylece gökyüzü. ‡ Güne ten gelen zararl nlar ozon tabakas nda yakalan r. ozon molekülleri azalm olsayd . ultraviyole nlar rahatça yere inecekti. YAPAY K MYASAL DENGE TEPK MELER SANAY DE YAPAY K MYASAL DENGE TEPK MELER ‡ TUZ RUHU ELDE ED LMES H2(g) + Cl2(g) 2HCl(g) 2HCl(suda) ‡ KEZZAP ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta elde edilir. üç atomlu bir oksijen molekülüdür.

N2(g) + 2.5O2(g) + yüksek s cakl k N2O5(g) + H2O(s) 2HNO3(suda) N2O5(g) ‡ DER K AMONYAK ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta elde edilir. N2(g) + 3H2 (g) 2NH3(g) + 22 kcal NH3(g) + H2O(s) NH4OH(suda) ‡ DER K SÜLFÜR K AS T ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta katalizör kullanarak elde edilir. 2SO2(g) + O2(g) 2SO3(g) + s SO3(g) + H2O(s) H2SO4(suda) 21 .