K MYASAL TEPK MELERDE DENGE

K MYASAL DENGE
‡ Ürün ve reaktiflerin deri im oranlar n sabit kalmas d r. ‡ Sabit s cakl kta kapal kapta; A+B C+D tepkimesini inceleyelim: Kaba önce bir miktar A ve B koyal m. Zamanla A ve B¶nin reaksiyona girmesinden dolay miktar azalacak, C ve D¶nin miktar artacakt r. Olu an C ve D reaksiyona girip tekrar A ve B olu acakt r. ‡ Bir müddet sonra A ve B¶den C ve D olu ma h z ile C ve D¶den A ve B olu ma h z e it olur. Bu duruma denge durumu denir. ‡ Denge an nda maddelerin konsantrasyonu de i memekle birlikte her iki yönde reaksiyon e it h zda sürmektedir (Dinamik denge). Denge tepkimelerinin çift okla gösterilmesinin sebebi budur. ‡ Kimyasal denge iki yönlü tepkimelerde söz konusudur. ‡ ki yönlü tepkimelere tersinir tepkime, reversibl tepkime, çift yönlü tepkime de denir. ‡ Tek yönlü tepkimeler ise geriye dönmeyen tepkime, tersinmez tepkime, irreversibl tepkime adlar yla da biliniyordu.

K MYASAL DENGE SAB T (K)
‡ Sabit s cakl kta denge durumunda; ileri yöndeki reaksiyonun h z
1

sabitinin geri yöndeki reaksiyonun h z sabitine oran sabittir. K ile belirtilir. ‡ Molar deri imler cinsinden denge sabiti ve k smi bas nç cinsinden denge sabiti olmak üzere iki çe it K vard r.

DER M C NS NDEN K MYASAL DENGE SAB T (Kd)
‡ Molar deri imler cinsinden denge sabiti Kd ile gösterilir. ‡ K denildi inde de Kd anla lmal d r.

KISM BASINÇ C NS NDEN K MYASAL DENGE SAB T (KP)
‡ K smi bas nç cinsinden denge sabiti ise KP ile gösterilir.

K MYASAL DENGEDE DENGE BA INTISININ MOLAR DER MLER KULLANILARAK YAZILI I
‡ 2A(g) + B(g) C(g) + 2D(g) reaksiyonu için molar deri im cinsinden denge ifadesi; [D]2 [C]¶nin, [A]2 [B]¶ye bölümünün Kd¶ye e itlenmesiyle elde edilir. ‡ Bir kimyasal reaksiyon sonucu olu an gaz ve sulu çözeltilerin molar konsantrasyonlar çarp m n n (kat say lar n molar deri ime üs olarak yaz lmas kayd yla), reaksiyona giren gaz ve sulu çözeltilerin molar konsantrasyonlar çarp m na (kat say lar n molar deri ime üs olarak yaz lmas kayd yla) bölünmesiyle ç kan say sal de er denge sabitine (Kd) e ittir. ‡ Denge sabiti h z sabitlerinden yola ç k larak bulundu undan kat ve s v fazdaki maddeler denge ba nt s nda yer almaz, gaz faz ndaki ve suda çözünmü durumdaki maddeler yaz l r.

2

‡ Bir kimyasal reaksiyon sonucu olu an gazlar n k smi bas nçlar çarp m n n (kat say lar n k smi bas nca üs olarak yaz lmas kayd yla).K MYASAL DENGEDE DENGE BA INTISININ KISM BASINÇLAR KULLANILARAK YAZILI I ‡ 2A(g) + B(g) C(g) + 2D(g) reaksiyonu için k smi bas nç cinsinden denge ifadesi. ‡ Farkl birimlere göre de KP de erleri olabilir. reaksiyona giren gazlar n k smi bas nçlar çarp m na (kat say lar n k smi bas nca üs olarak yaz lmas kayd yla) bölümü KP denge sabitine e ittir. PD2 PC¶nin. PA2 PB¶ye bölümünün KP¶ye e itlenmesiyle elde edilir. KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (KP) LE DER M C NS NDEN DENGE SAB T (Kd) L K S ‡ Gaz faz nda gerçekle en kimyasal reaksiyonlarda k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti ile deri im cinsinden denge sabiti ili kisini belirten ba nt u ekildedir: KP = Kd (RT) n ‡ Ba nt öyle de yaz l r: Kd = 1 / KP (RT) n ‡ T = Mutlak s cakl k (K) ‡ R = deal gaz sabiti ‡ n = Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki ürünlerin kat say lar toplam ± Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki girenlerin kat say lar toplam GAZLARIN KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (KP) DE ERLER TABLOLARI ‡ Gazlar n k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti (KP) de erlerinin yaz ld tablolar atm¶ye göre ayarlanm t r. 3 .

H2O(k) + s H2O(s) H2O(s) + s H2O(g) Yukar daki tepkimelerde maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. ‡ Örne in. ‡ Maddenin kat dan gaza do ru düzensizli i artmaktad r. MAKS MUM DÜZENS ZL 3. ‡ Kimyasal tepkimelerde minimum enerjiye e ilim s n n oldu u tarafad r. ‡ Ba olu umu ekzotermik tepkimedir. ‡ Tuzlar n suda çözünmesi s ras nda iyonla ma yönünde düzensizlik artar. ‡ Gaz tepkimelerinde mol say s n n çok oldu u yöne do ru düzensizlik artmaktad r. M N MUM ENERJ YE E LM ‡ Bütün maddeler dü ük potansiyel enerjili olmak isterler. COCl2(g) CO(g) + Cl2(g) Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur.N Ç N DENGE? ‡ Maddelerin tümünün yap s nda minimum enerjiye yönelme e ilimi ve maksimum düzensizlik e ilimi mevcuttur. H+H H2+enerji Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sola 4 . EE LM ‡ Minimum enerjiye e ilim yönü ile maksimum düzensizlik yönü birbirine z tt r. A + B C + s tepkimesinde minimum enerjiye e ilim ürünler yönünedir. NaCI(k) + s + su Na+(suda) + Cl±(suda) Yukar daki tepkimede maksimum düzensizli e e ilim sa a do rudur. 2. 1.

sistemin dengede olup olmad K ile Q¶nun kar la t r lmas ile bulunur. Kp = Kd(RT) n ‡ T=Mutlak s cakl k (K) ‡ R= deal gaz sabiti ‡ n=Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki ürünlerin kat say lar toplam ± Gaz faz ndaki ve çözelti hâlindeki girenlerin kat say lar toplam DENGE KESR (YALANCI DENGE SAB T ) ‡ Herhangi bir andaki denge ba nt s na Q dersek. maksimum düzensizlik e iliminin bask alt na al nmas anlam na gelmektedir. ‡ K = Q ise sistem dengededir. KISM BASINÇLAR C NS NDEN DENGE SAB T (Kp) ‡ Gaz faz nda gerçekle en tepkimeler için k smi bas nçlar cinsinden denge sabiti de yaz labilir. ‡ Gazlar n suda çözünmesi olay nda düzensizlik azal r. ‡ K < Q ise sistem dengeye ula mak için girenler lehinde yürür. 5 . her iki e ilim de ayn yönü destekliyorsa olay tek yönlüdür. ‡ Bir tepkimede minimum enerjiye e ilim ilkesi denklemin bir taraf na do ru.do rudur. maksimum düzensizli e e ilim ilkesi denklemin di er taraf na do ru ise olay denge tepkimesidir (çift yönlüdür). ‡ Tek yönlü tepkimelerde her iki e ilimin de ayn yönü desteklemesi. O2(g) + su O2(suda) + s CO2(g)+ H2O(s) 2H+(suda)+ CO3 ±2(suda) + s Yukar daki tepkimelerde maksimum düzensizli e e ilim sola do rudur.

Le Chatelier (Lö atölye) Prensibi ‡ Bir sisteme d ar dan bir etki yap ld nda sistem bu etkiyi azaltacak ekilde tepki gösterir. Baz konular Le Chatelier prensibi ile aç klayabiliriz.‡ K > Q ise sistem dengeye ula mak için ürünler lehinde yürür. Hayat m zda bu prensiple iç içeyiz. ‡ Le Chatelier prensibi. evrendeki kanunlardan biridir. LE CHATEL ER PRENS B LE AÇIKLANAB LEN BAZI KONULAR ‡ S cak su içmenin bedenin do al serinletme sistemini çal t rmas ‡ Kemik erimesi ilaçlar n n kemik erimesi hastal yapmas ‡ Sentetik erkeklik hormonlar n n erkekli i azaltmas ‡ eker dü ürücü ilaçlar n eker hastal yapmas ‡ Kan vermenin kan artt rmas ‡ Kan yap c ilaçlar n kans zl k yapmas ‡ Antiasit ilaçlar n mide asidini artt rmas ‡ Ast m ilaçlar n n ast m kronikle tirmesi ‡ Tansiyon ilaçlar n n tansiyonu kronikle tirmesi ‡ A r kesicilerin a r y müzminle tirmesi ‡ Depresyon ilaçlar n n depresyonu artt rmas ‡ Mutlu olmak niyetiyle al nan ecstasy (ekstazi) hap n n insan mutsuz etmesi BEDEN M ZDEK DO AL SER NLETME S STEM N N LA CHATEL ER PRENS B NE GÖRE YORUMLANMASI 6 .

‡ LH ve FSH erkeklikle ilgili hormonlard r.‡ S cak su içmek. ‡ Hamam ve saunadan sonra s cak içecekler tercih edilir.S. FSH. KEM K ER MES LAÇLARININ KEM K ER MES HASTALI I YAPMASININ LA CHATEL ER PRENS B NE GÖRE YORUMLANMASI ‡ Örne in. Bu hormon al nd nda. Le Chatelier prensibine göre z dd olur ve vücudun s cakl azal r. FDA [United States Food & Drug Administration] (Yunayt d Steyts Fuud end Drog Edministrey n) (ABD G da & laç letimi) 2005 y l nda Fosamax ilac na kemik erimesi yapt na dair etiket koydurtmu tur. erkeklerde 7 . LH (lüteinle tirici hormon) ve FSH (folikül stümüle hormon) hormonlar n n vücuttaki üretimi azal r. kemik erimesine kar kullan lmaktad r. Bu nedenle üretici firmay dava etmi lerdir. ERKEKL ARTTIRMAK AMACIYLA KULLANILAN LAÇLAR ERKEKL AZALTIYOR ‡ D ar dan al nan sentetik erkeklik hormonlar na örnek olarak testosterondan üretilmi steroitleri verebiliriz. ‡ U. ‡ Yap lan etki s cakl artt rmak oldu u hâlde. Böylece ba ta kan dola m n n h zlanmas olmak üzere birçok fayda ortaya ç kar. ‡ Yap lan etki kemik erimesini durdurmak oldu u hâlde. bedenin do al serinletme sistemini çal t r r. laçtan zarar görenler. Bu konuda mahkemeler devam etmektedir. Bu azalma ilac b rakt ktan sonra bile 12 hafta süreyle devam eder. ilac n piyasadan kald r lmas n istemektedirler. Ba ta çene kemi inde erime olmak üzere vücutta kalsiyum azalmas sonucu kemik erimesi yapmaktad r. Fosamax ilac . Böylece insan serinlemi olur. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kemik erimesi artm t r.

Östrojen hormonunun erkeklerde artmas sonucu gö üsler kad nlardaki gibi büyür. Al nan steroitler ayn zamanda erkeklerde östrojen hormonunun artmas na neden olur. ‡ eker dü ürücü hap kullanan eker hastalar 5 y l içerisinde ensülin almak zorunda kalabilirler. Tip±1 eker hastal ortaya ç km olur. hormon d ar dan verilirse. tedaviye yönelik de ildir. Steroitler genelde vücut geli tirme amaçl olarak sporcular taraf ndan al n r. EKER DÜ ÜRÜCÜ LAÇLAR EKER HASTASI YAPAR ‡ Tip±2 eker hastal nda kullan lan eker dü ürücü ilaçlar. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve erkeklik azalm t r. ömür boyu sürecek kal c zarar do urur. ‡ Yap lan etki ekeri dü ürmek oldu u hâlde. LH ise erkeklerde testosteron hormonunun salg lanmas n sa lar. Erkeklik hormonu. En iyisi pankreas tembelli e atmamakt r. k llar dökülür. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta eker artm t r. Hastal ortadan kald rmaz. d ar dan verilen baz ilaçlarla yap lmaya kalk l nca pankreas atalete dü mektedir.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ spermin yap m nda etkilidir. KAN VERMEK KANI ARTTIRIR 8 . hormon yapan bez durgunlu a dü er. Östrojen hormonunun artmas . örne in. ‡ Pankreas n eker dü ürme görevi. mecbur olunmad hâlde. ‡ Pankreas n eker dü ürme görevi vard r. erkekli i artt rmak için verildi inde silah geri tepmi tir.´ atasözü konumuzla ilgilidir. letilmezse. ³ leyen demir ldar.

Yap lan etki kan azaltmak oldu u hâlde. ‡ Her bir insan n kendine özel bir a r e i i vard r. ‡ Belli bir süre sonra hiçbir antiasit etki etmez. KAN YAPICI LAÇLAR KANSIZLIK YAPAR ‡ Kan. ‡ Ayn ekilde kans zl k hastal na. hiç kan vermeyen ki ilerde daha çok rastlan r. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve mide ek imesi artt r lm t r. ‡ Yap lan etki kan artt rmak amaçl oldu u hâlde. ‡ Yap lan etki mide ek imesini gidermek oldu u hâlde. kemik ili inde yap l r. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kan artm t r. ‡ Kan alan ki ilerde ise kan n olu umu bask lan r. Kullan l rsa a r müzminle ir. o 9 . ANT AS T LAÇLAR M DE AS D N ARTTIRIR ‡ Mide ek imelerinde kullan lan antiasitler.‡ Kan veren ki inin vücudunda kan olu umu h zlan r. o anda iyi gelir. ‡ Kans zl k hastal nda kullan lan kan yap c ilaçlar. Bundan dolay da antiasit kullan m n n artt r lmas zorunlulu u ortaya ç kar. Bunun sonucunda da kans zl k ilerler. Bu nedenle de mide kanamalar nda kullan lan ilaçlar antiasit amaçl iki günde bir kullan l r. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve vücutta kan azalm t r. Böylece ancak mide ek imesi geçer. kemik ili inde zafiyete neden olur. ayet insan. A RI KES C LER HAFTADA K KEZDEN FAZLA KULLANILMAMALIDIR ‡ A r kesiciler haftada iki kereden fazla kullan lmamal d r. Ertesi gün daha fazla mide ek imesi olur.

‡ Ast m ilaçlar . D ar dan al nan a r kesici ilaçlar insan n a r e i ini dü ürür. tansiyon ilaçlar ve depresyon ilaçlar hastal ortadan kald rmaya yönelik de ildir. A r n n kayna n bulmak ve a r ya neden olan sebebi ortadan kald rmak gerekir. vücutta serotonin maddesinin salg lanmas n sa lar. Tansiyon ilaçlar da tansiyonu kronikle tirir. Bu hastal klarda da Le Chatelier prensibine göre istenenin z dd bir durum ortaya ç km t r. ‡ Ecstasy (ekstazi) hap n n yutulmas suretiyle salg lanan serotonin sahte bir ne e sa lar. Serotonin. Depresyon ilaçlar depresyonu artt r r. mutluluk an nda beynin arka k sm nda bulunan beyin sap ndaki sinir uçlar ndan salg lan r. Serotonin. Hap yutan ki i saatler boyunca 10 . ‡ Ecstasy (ekstazi). ASTIM LAÇLARI. mutluluk meydana getiren bir maddedir. Tedavi edici özellikleri yoktur. Hastay o anda rahatlatmak içindir. Her bir al nan a r kesici ile insan a r ya kar daha tahammülsüz hâle gelir. Yap lan etki a r y gidermek oldu u hâlde. MUTLU OLMAK N YET YLE ALINAN ECSTASY (EKSTAZ ) HAPI NSANI MUTSUZ EDER ‡ Ecstasy (ekstazi). TANS YON LAÇLARI VE DEPRESYON LAÇLARI HASTALI I KRON KLE T R R ‡ ‡ ‡ ‡ Ast m ilaçlar ast m kronikle tirir. yasa d sentetik bir maddedir. Le Chatelier prensibine göre z dd olmu ve a r artt r lm t r. Vücudumuzdaki do al a r kesicinin ad endorfin maddesidir.‡ ‡ ‡ ‡ a r e i ine kadar sab r gösterip a r ya dayanabilirse vücutta do al a r kesici salg lan r.

müsamaha demektir. Ecstasy (ekstazi) hap n n bu etkisini bilen çete. Ki i hap ald zamandaki gibi hep enerjik kalmak için hap tekrar tekrar istemeye ba lar (fiziksel etki). stenilenin z dd bir durum Le Chatelier prensibi gere ince ortaya ç km t r. Vücudun dengesiyle oynanm t r. Ecstasy (ekstazi) hap n n tolerans n n zay f olmas . Organizman n dengesi bozulmu tur. Zanneder ki hap al nca mutlu olaca m. Hap n etkisi geçtikten sonra ise a r yorgunluk ve tahmin edilemeyecek derecede bitkinlik görülür. Yap lacak bir ey kalmam t r. Vücut. oyuncak de ildir. Baz ki ilerde ilk kullan mda ani ölüm riski dahi söz konusudur.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ hiper aktif ve uyan k olur. ki i kafas n kald r lamaz. Ki i kendisine. Uzun süre kullanan ba ml ki ilerde zaman içinde ölümler görülür. kullanmaya ba layanlar n geriye dönü ü çok zor olan bir yola girdikleri 11 . k sa sürede ciddi ba ml l k yapar. Ne yaz k ki vücutta serotonin kalmam t r. Kulland klar adam 8±10 saat sürecek bir eyleme ve bir tak m kötü amaçlara yönlendirirler. Ecstasy (ekstazi) hap n n tolerans yok denilebilecek kadar azd r. Ertesi gün bir adet daha ecstasy (ekstazi) hap almadan. a r güven ve kontrolsüz cesaret de olu turur. Hatta onlar intihar komandosu bile yapabilirler. mutlulu u bitirmi tir. Ki i ölümü göze alarak gösterilen hedefe yönlendirilebilir. Hap almad anda ki i a r karamsar olur (ruhsal etki). geriye dönü ü olmayan büyük bir zarar vermi tir. ho görü. Mutluluk hap . ayet kullanan ki ide intikam ve nefret hissi varsa bu his aç a ç kar. Ecstasy (ekstazi) hap . Bütün bu etkiler ecstasy (ekstazi) hap n n. Hap. serotonin maddesinin bütün depolar n bo altmas suretiyle olmu tur. nsan kendisini güçlü ve enerjik hisseder. Tolerans. örgüt gibi menfaat ebekeleri ve er odaklar bu etkiyi terör maksad yla kullan rlar. Ecstasy hap . Hap almas na ra men mutlu olamaz. mafya. dikkati ola anüstü derece artt r r. Bu nedenle kendisini hap almaya mecbur hisseder.

Hacim etkisini deri ime paralel olarak da dü ünebiliriz. sistemin bas nc n artt racak yöne (gazlar n mol say s n n çok oldu u yöne) kayar. Hacim artarsa deri im azal r. Dengedeki bir sistemin hacmi artt r l rsa bas nç azalaca ndan denge. hacmi art r l rsa bas nc azal r. K MYASAL DENGEYE ETK EDEN FAKTÖRLER ‡ Dengeye etki eden faktörler Le Chatelier prensibine göre yorumlan r. sistemin bas nc n azaltacak yöne (gazlar n mol say s n n az oldu u yöne) kayar. maddelerden birinin deri imi azalt l rsa denge deri imi azalt lan maddeyi artt racak yönde tepki gösterir. BASINÇ ± HAC M ETK S Sabit s cakl kta bir miktar gaz n hacmi azalt l rsa bas nc artar. 1± KONSANTRASYON (DER M) ETK S Bir denge tepkimesinde maddelerden birinin deri imi artt r l rsa denge. 2. ‡ ‡ ‡ ‡ 12 .anlam n ta r. deri imi artt r lan maddeyi azaltacak yönde. hacim azal rsa deri im artar. Denge denkleminde tepkimeye girenlerin ve ürünlerin gaz olarak mol say s birbirine e it ise hacim ve bas nç de i imi bu tür tepkimelere etki etmez. Denge de deri ime göre tepki gösterir. ‡ Kimyasal Dengeye Etki Eden Faktörlerin Le Chatelier Prensibine Göre Yorumlanmas : Denge hâlindeki bir sisteme d ar dan bir etki yap ld nda sistem bu etkiyi azalt p yeniden dengeye gelecek ekilde tepki gösterir. Dengedeki bir sistemin hacmi azalt l rsa bas nc artaca ndan denge.

Ekzotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. Endotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. Ekzotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. Endotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. S cakl k 2. ancak dengede olmayan sistemin (ileri ve geri yöndeki h z n artt rabilece inden) daha k sa sürede dengeye ula mas n sa lar. s azalmas ise s üretecek yöne kayd r r. s cakl n artaca yön olan ürünler lehine kayar. s cakl n artaca yön olan girenler lehine kayar. KATAL ZÖR DENGEYE ETK ETMEZ ‡ Katalizörler.‡ ‡ ‡ ‡ 3. ‡ K denge sabitinin say sal de erine deri im. hacim. Kat say lar n de i imi ‡ K denge sabitinin say sal de erini d etkilerden yaln z s cakl k de i tirir. 13 . SICAKLIK ETK S Is art dengeyi s y harcayacak yöne. TEPK MEYE G RMEYEN HERHANG B R MADDEN N EKLENMES N N DENGEYE ETK S YOKTUR ‡ Dengedeki bir sisteme hacim ve s cakl k de i tirilmeden tepkimeye girmeyen herhangi bir maddenin eklenmesi denge durumunu de i tirmez. dengede olan bir sisteme etki etmez. s cakl n azalaca yön olan girenler lehine kayar. DENGE SAB T NE ETK EDEN FAKTÖRLER 1. bas nç ve katalizörün etkisi yoktur. s cakl n azalaca yön olan ürünler lehine kayar.

‡ Ekzotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. denklem ters çevrilirse denge sabiti 1/K olur. 14 . Ba nt da ürünlerin molar deri imi paya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri büyür. ürünler lehine kayar.303R. Ba nt da girenlerin molar deri imi paydaya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri küçülür.(T2±T1)/(T2. K DENGE SAB T NE KAT SAYI DE M N N ETK S (DENGE TEPK MELER NE HESS PRENS PLER N N UYGULANMASI) ‡ Sabit s cakl kta bir kimyasal reaksiyonun denge sabiti K ise.(T2±T1)/(T2. ‡ Endotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge.314 J/mol. Ba nt da ürünlerin molar deri imi paya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri büyür.314 J/mol. ürünler lehine kayar. ‡ Endotermik tepkimelerde s cakl n azalt lmas yla denge. girenler lehine kayar. Ba nt da girenlerin molar deri imi paydaya yaz ld ndan K denge sabitinin say sal de eri küçülür.DENGE SAB T NE SICAKLIK DE M N N ETK S ‡ Ekzotermik tepkimelerde s cakl n artt r lmas yla denge. K K1 VE H DE ERLER B L N YORSA K2 HESAPLANAB L R ‡ log K2/K1= H/2.T1) ‡ R=8. girenler lehine kayar. FARKLI K SICAKLIKTAK K1 VE K2 DE ERLER NDEN H HESAPLANMASI ‡ log K2/K1= H/2.T1) ‡ R=8.303R.

‡ SORU: H2O(g) H2O(s) Yukar daki tepkimede görülen dünyam zdaki de i im. ‡ Yeryüzüne inen ya mur. ‡ SORU: Bu olay n ölçülü. denge sabitinin karekökü al n r. kar ve dolu olarak dünyaya ya ar. her sene ayn miktardad r. dengeli ve dinamik olmas ne anlama gelir? ‡ CEVAP: Ölçülü. ‡ Denge denkleminin kat say lar 2¶ye bölünürse. tek yönlü olsayd ne olurdu? CEVAP: Yeryüzünü su kaplard . toplanan reaksiyon denklemlerinin denge sabitlerinin çarp m na e ittir. yine o a rl kta su ya mur. ‡ SORU: H2O(s) H2O(g) Dünyam zdaki suyun buharla mas tepkimesi yukar da verildi i gibi tek yönlü olsayd ne olurdu? CEVAP: Dünyada su kalmazd . yeryüzünde bulunan su kadar atmosferde su buhar bulundu u anlam na gelir.‡ Denge denkleminin kat say lar bir say ile çarp l rsa ayn say denge sabitine üs olarak al n r. DO AL F Z KSEL DENGE TEPK MELER YERYÜZÜNDEK F Z KSEL DENGE ‡ Yeryüzünde ne kadar H2O(s) (su) varsa atmosferde de o kadar H2O(g) (su buhar ) vard r. Dengeli. ‡ Yeryüzünden her sene ne kadar su buharla rsa. tepkimenin denge 15 . ‡ Denge reaksiyon denklemi birden fazla reaksiyon denkleminin toplam ndan elde ediliyorsa bu denge denkleminin denge sabiti.

‡ Atmosferdeki su buhar molekülleri. ‡ Dünyada suyun varl . Bu nedenle. güne le aram zdaki uzakl n hassasl ile de alakal d r. Dinamik ise. denizlerdeki sudan daha fazla su vard r. Belirli bir yere sevk edilir ve belli bir düzeye ç kar. haz r vaziyette dururlar. Sonra kanunlar n temsilcileri vas tas yla. ‡ Atmosfer. icap etti inde ya mak için orada durur. Yine ikinci bir emirden sonra bir k s m moleküller yo unla arak. atmosferdeki hava moleküllerinin onda birini te kil edince su buhar yo unla r. ‡ Bulutlar n bir k sm negatif elektri i üzerlerinde ta maktad r. ya an katrelerden bo kalan yerler. katrelere dönü ürler. ‡ Ya mur ya mas hakk nda en k sa yol öyle tarif edilir: Su buhar molekülleri. ‡ Atmosferde bulunan belli bir düzeydeki su buhar n n yo unla mas suretiyle ya mur ya ar. YA MURUN YA MASI VE ATMOSFERDE F Z KSEL DENGEN N KORUNMASI ‡ S cakl k. çarp madan kolayca yere dü erler. o moleküller her taraftan toplanmaya ba larlar ve bulut eklini al p. Havada. bu olay n her an. ya buharla acakt ya da donacakt . o tahrip sonucu olu an su buhar yok olmaz. bir 16 . denizlerden ve yerlerden kalkan buharlarla doldurulur. ‡ Atmosferde fiziksel dengenin korunmas için. ³atmosferde denizin bulundu u te bihi´ mecaz olarak ak ldan uzak de ildir. emir ald klar zaman. denizin rengini and r r. suyu buharla t rmakla suyun bünyesini tahrip etti i zaman.tepkimesi (çift yönlü tepkime) oldu u anlam na gelir. Sanki u atmosfer bo lu u ya mur ile dolu bir havuzdur. ‡ Dünya ile güne aras ndaki uzakl k imdikinden farkl olsayd su. yer±gök aras nda devam etti i anlam na gelir.

‡ Dünyan n baz bölgelerinin çok ya ald n duyarken. Bu hâllerin olmas bir nizam ve kanun alt nda olur ki. baz bölgelerinin daha az ya ald n görüyoruz. Bu sorunu do uran. ‡ Sorun da buradan ç k yor. KÜRESEL ISINMAYA BA LI KURAKLIKTAN SÖZ ETMEK HATTA BUNA DA R SOMUT VER BULMAYA ÇALI MAK B L MSEL SKANDALDIR ‡ Türkiye son senelerde kurakl k ya yor. Ya lar yer de i tirmi tir. insand r. Bu k s mlar birbirlerine yakla p aralar nda çarp ma oldu unda. gerekli çal malar yaparak bu problemin üstesinden gelmeliyiz. o nizam ve o kanunu temsil eden gök gürlemesi ve im ek arac lar d r. im ek çakar. çünkü yeryüzüne inen ya . Amerika¶da ise artt . nsan n canl ±cans z ekosisteme kar olumsuz müdahalesi. bir k sm n n ise kaçt zaman aralar nda havas z kalan yerleri doldurmak için atmosfer tabakas hareket ve heyecana geldi inde gök gürlemesi (gök gürültüsü) meydana gelir.k sm da pozitif elektri i üzerlerinde ta maktad r. dünyada ya lar azald ndan de ildir. her sene ayn miktardad r. SUYUN YONLA MA DENKLEM VE ON 17 . ya da l m n bozmaktad r. ‡ Bulutlar n bir k sm n n hücum etti i. ‡ Kurakl n insaf m za ve insanl m za olan uyar c görevini bir an önce anlay p. özellikle Türkiye¶de ya lar azald . ‡ Kurakl k. Örne in.

Bu bir sigortad r ve uyar d r. alet kendi kendini durduramayacak. bize zarar vermez. yang nlar meydana gelecekti. çünkü tedbirsiz ve ihtiyats z olarak aletin tamiriyle u ra l rsa. say lamayacak kadar çok ar za ortaya ç kard . hem asidik hem de bazik özellikte oldu undan dolay hayat n canl lar için devam mümkün olmayacakt . kontak yapamadan. H2O molekülü iyonlar na hiç ayr masayd . ‡ Elektrikli aletin içine su kaçarsa kontak yapar. derecesine göre ortaya ç kacakt . sigorta görevini yapamad ndan bir anda daha büyük zararlar. ya am son bulacakt . Yine elektrikli aletin içine su kaçt nda. Hiç ayr masayd veya daha fazla oranda ayr sayd ne olurdu? Saf su. bir anda büyük ve ölümcül patlamalar. su. ‡ H2O molekülü iyonlar na daha fazla ayr sayd . içi su ile dolu bir çama r makinesinde elimizi suyun içine sokarsak. Elektrik kaça n n oldu u. tedbirli olmam z için ikaz meselesi ortadan kalkacakt . elektrik kaça n hissedemedi imizden tedbir alamayacakt k. DO AL K MYASAL DENGE TEPK MELER M EK ÇAKTI INDA NAD REN OLU AN HNO3 HMAL ED LEB L RD R 18 . H2O molekülü iyonlar na hiç ayr masayd . çok hassas aletlerle anla labilecek derecede iletkendir. Örne in. elektrik çarparak öldürür. su nötr olmayacakt .M LYONDA B R ORANINDA YONLA MASININ FAYDALARI H2O(s) ‡ ‡ ‡ ‡ H+1(suda) + OH±1(suda) 10 000 000 H2O molekülünden 1 tanesi iyonlar na ayr r. elektrikli aletin tamirini yapmam z için bir ikazd r. tedbirli olmam z. ancak elektrik kaça n anlayabiliriz.

‡ Yüksek enerjili. N2O5 + H2O 2HNO3 Her im ek çak nda HNO3 (kezzap) olu mas için artlar haz r oldu u hâlde hayat devam etmektedir. ‡ Olu sayd sular ac la acakt . 19 . ‡ Bütün yanma tepkimeleri ekzotermik oldu u hâlde azotun yanmas endotermiktir. N2 + 3H2 2NH3 + 22 kcal NH3 + H2O NH4OH OKS JEN N OZONA DÖNÜ MES K MYASAL DENGE TEPK MES D R ‡ Oksijenin ozona dönü mesi (3O2 2O3) kimyasal denge tepkimesidir. EKZOTERM K OLDU U HÂLDE GERÇEKLE MEYEN TEPK ME (SULARIN ACILA MAMASI) ‡ Havada N2 ve H2 bulundu u ve tepkime ekzotermik oldu u hâlde NH3 olu maz.‡ im ek çakt nda nadiren gerekli olan yüksek aktivasyon enerjisi sa land nda bile tepkimenin sa a do ru cereyan yüzdesi çok dü ük oldu undan az miktarda azot oksitleri olu ur ve topra a geçer. ‡ Ozon tabakas . çünkü NH3. zararl ve tehlikeli nlar n a a geçerek yeryüzüne inmesine stratosfer tabakas ndaki ozon vesilesi ile izin verilmez.5O2 + yüksek s cakl k N2O5 ‡ Azot oksitlerin suyla birle mesine ait tepkime da çift yönlü olup ileri tepkimenin h z çok yava t r. stratosfer tabakas ndad r. sular ac la t ran bir maddedir. N2 + 2.

Bu ise kanserlilerin say s nda anormal derecede art n olmas n netice verecekti. ‡ Böylece gökyüzü.‡ Ozon. ozon molekülleri azalm olsayd . Kimyasal denge insan eli kar mad kça bozulmaz. yere inseydi yeryüzü daha fazla s nacakt . üç atomlu bir oksijen molekülüdür. Ortalama s cakl n 10 °C artmas bile insanlar n ve hayvanlar n kan n . YAPAY K MYASAL DENGE TEPK MELER SANAY DE YAPAY K MYASAL DENGE TEPK MELER ‡ TUZ RUHU ELDE ED LMES H2(g) + Cl2(g) 2HCl(g) 2HCl(suda) ‡ KEZZAP ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta elde edilir. ultraviyole nlar rahatça yere inecekti. korunmu bir tavan k l nm t r. ozon tabakas ile filtre edilen bu zararl nlar. ‡ Zararl ultraviyole nlar . ‡ Güne ten gelen zararl nlar ozon tabakas nda yakalan r. 20 . oksijenin ozona dönü türülmesinde kullan l r. canl bünyesindeki DNA moleküllerindeki ba lar kopar p bozar ve kansere yol açar. çünkü ultraviyole nlar . bitkilerin öz suyunu kaynatmaya yeterli olacakt . Bu moleküller güne nlar n n zararlar n filtre eder. ‡ Kimyasal denge tepkimesindeki sa a do ru cereyan yüzdesi belirlenmi tir. ‡ Yine dengenin sola do ru kaymas sonucunda. filtre edilmeyecekti. k sa dalga boylu ve enerjisi çok yüksek nlar oldu undan dolay . Yüzy llard r de i meyen ortalama s cakl k de erinde de bozulma görülecekti. ozon molekülleri azalm olsayd . ‡ Dengenin sola do ru kaymas sonucunda.

N2(g) + 2.5O2(g) + yüksek s cakl k N2O5(g) + H2O(s) 2HNO3(suda) N2O5(g) ‡ DER K AMONYAK ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta elde edilir. N2(g) + 3H2 (g) 2NH3(g) + 22 kcal NH3(g) + H2O(s) NH4OH(suda) ‡ DER K SÜLFÜR K AS T ELDE ED LMES : Yüksek s cakl k ve yüksek bas nçta katalizör kullanarak elde edilir. 2SO2(g) + O2(g) 2SO3(g) + s SO3(g) + H2O(s) H2SO4(suda) 21 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful