İklim Sınıflandırmaları

SERHAT SENSOY 1 ssensoy@dmi.gov.tr , Yusuf ULUPINAR 1 1. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, P.O.Box: 401, Ankara, Türkiye Özet İklim, geniş bölgelerde çok uzun zaman içinde gerçekleşen ortalama hava koşullarıdır. İklim aynı zamanda ekstrem hava olaylarını da içerirken; bir bölgenin hava olayları bakımından karakterini ve bitki örtüsünü de tayin eder. İklim tipleri sayısız denecek kadar çoktur. Ancak her bilim dalında olduğu gibi, klimatolojide de dağınık olan tiplerin, az çok ortak yanlı olanlarını bir araya getirerek büyük iklim kuşakları ortaya çıkartılmıştır. (Dönmez, Y., 1984) Çok sayıda bilim adamı, çok çeşitli iklim sınıflandırmaları yapmıştır. Bilim adamları arasında bu konuda çok farklılık vardır. Bu durum çeşitli araştırmacıların görüşleri arasındaki ayrılıkları ortaya koyduğu gibi her alanda kusursuz sonuç vermiş bir formülün bulunamamış olması şeklinde de yorumlanabilir. Formüllerin bir kısmı çok basit, bir kısmı ise oldukça karmaşıktır. Fakat bu durum en uzun formül en doğru sonucu verecek şeklinde de yorumlanamaz. Araştırmacıların iklim analizinde dikkate aldığı kriterler farklıdır. Bunlardan bazıları; yağış – sıcaklık oranı, yağış – buharlaşma oranı, yağış rejimi ve bitki örtüsüdür. İklim sınıflandırmalarındaki bu farklılıklar, su bilançosunun giderini hesaplamadaki farklılıklardan kaynaklanmaktadır. Formüllerin çoğunda gelir kısmında yani pay’da daima yağış vardır. Giderler ise paydaya yazılır ve bir indis değeri elde edilir. Fakat giderler çok koldan olduğu için (yüzey akışı, süzülme, evapotranspirasyon), tam kaybı hesaplamak neredeyse imkansızdır. İklim bir olaylar bütünüdür ve tek bir iklim elemanına göre yapılacak sınıflandırma çok genel olacak ve her yere uygun gelmeyecektir. Gerek iklim sınıflandırması ve gerekse iklim analizi çalışmalarında olabildiğince uzun yıllık ortalamalar ve güvenilir-homojen verinin kullanılması gerekir. Bu çalışmada Köppen, Trewartha, Aydeniz, Erinç, Thornthwaite, ve De Martonne gibi bilim adamlarının yaptığı iklim sınıflandırmaları incelenmiş ve bunlardan Trewartha, Aydeniz, Erinç, Thornthwaite, De Martonne ve Klimogram metotları, Türkiye’de 19712000 iklim periyodunda verisi bulunan yaklaşık 120 istasyona Excel ortamında uygulanmış ve sonuçlar elde edilmiştir (Tablo 13). Bu noktasal sonuçlardan sonra elde edilen indisler genel bir değerlendirme için ArcGIS ortamında haritalanmış ve her metot için ayrı ayrı Türkiye iklim sınıflandırmaları haritaları elde edilmiştir (Şekil 2-5). Sonuç olarak, yöntemler arasında farklılıklar ortaya çıksa da; genel olarak Karadeniz Bölgesi nemli, İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Iğdır ve Trakya civarı kurak, diğer yerler ise yarı kurak veya yarı nemli iklim karakterine sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Haritalar değerlendirilirken her yöntemin bir hata payı olduğu unutulmamalıdır. Anahtar sözcükler: İklim, iklim sınıflandırmaları, Köppen, Trewartha, Aydeniz, Erinç, De Martonne, Thornthwaite

Dfd : Kışı çok şiddetli yazı kısa. Af : Her mevsimi yağışlı tropikal iklim 2. harfler de özel durumları gösterir. Ana kuşaklar A. En sıcak ayın ortalama sıcaklığı 10°C’nin üzerindedir. Dwb : Kışı şiddetli ve kurak. tropikal iklim ya da savan iklimi B İklimleri Kuşağı . ET : Yazı çok kısa tundra iklimi: Bitki yetişme devresi kısa ve bitkiler cılızdır. Köppen sınıflandırmasına göre iklimler 5 ana kuşakta. BWh: Sıcak çöl iklimi ya da sıcak kurak iklim 4.Soğuk orman iklimleri: Kışlar şiddetlidir. An : Bütün aylar sıcak. 4. D ve E harfleri ile ifade edilirken iklim tipleri de bu harflere eklenen ikinci. bazen ilkbaharı kurak.Kutupsal iklimler: En sıcak ayın sıcaklığı 10°C’nin altındadır. Buralarda buharlaşma yağıştan fazladır. 1. A İklimleri Kuşağı .Kurak iklimler: Step ve çöl sahalarında görülür. Cwb : Kışı kurak ve ılık. Csb : Kışı ılık. 1984). kurak fakat kısa iklim 5. Bunun için Köppen’in sınıflandırması bitki örtüsüne dayalı iklim sınıflandırmasına kabaca uymaktadır. yağışın yıl içindeki dağılışı ve yağış ile sıcaklığın doğal bitki örtüsü ile olan ilişkilerine dayanmaktadır (Dönmez. yazı kısa ve serin. 1. 1. Cwa : Kışı kurak ve ılık. C. Cfb : Kışı ılık. Dwa : Kışı şiddetli ve kurak. 1. Cfa : Kışı ılık. üçüncü ve bazen dördüncü harfle belirtilmiştir. çöllerde ise 50-350 mm.1. 1. her mevsimi yağışlı iklim D İklimleri Kuşağı . Csa : Kışı ılık. her mevsimi yağışlı iklim 7. yazı sıcak ve kurak iklim (Akdeniz iklimi) 4. yazı sıcak fakat kısa iklim 3. BSk : Soğuk step iklimi ya da soğuk yarı kurak iklim 3. en sıcak ayın ortalaması 10°C’nin üzerindedir. dir. BSh : Sıcak step iklimi ya da sıcak yarı kurak iklim 2. yıllık yağış miktarı. Aw : Kışı. yazı sıcak her mevsimi yağışlı iklim 7. 2. Dfc : Kışı şiddetli yazı kısa serin. . her mevsimi yağışlı iklim 6. 3. yazı uzun ve sıcak iklim 2. Bütün mevsimler sıcaktır ve kış mevsimi yoktur. Bu kuşaktaki iklimler aylarca toprağın karla örtülü kalması ve donması ile karakterize edilirler.Tropikal yağmurlu iklimler: En soğuk ayın ortalama sıcaklığı 18°C’nin üzerindedir. arasındadır. Y. kurak geçen 2 – 3 ay dışında yağışlı muson iklimi 3. Steplerde yıllık yağış miktarı 100 – 700 mm. Cfc : Kışı ılık. yazı kısa ve serin iklim 4. harfler sıcaklık karakterini. her mevsimi yağışlı iklim 8. harfler bölgenin yağış rejimini. 24 tipte toplanmıştır. Yıllık yağış ≥750mm. B. yazı sıcak. Birkaç ay toprak karla örtülebilir veya donabilir. Dwc : Kışı şiddetli ve kurak. Dwd : Kışı çok şiddetli. yazı çok sıcak iklim (Muson iklimi) 2. yazı çok sıcak her mevsimi yağışlı iklim 6. Kışlar kısadır. En soğuk ayın ortalama sıcaklığı -3°C’nin altında. arasında. Dfa : Kışı şiddetli yazı uzun ve sıcak. her mevsimi yağışlı iklim E İklimleri Kuşağı . C İklimleri Kuşağı . Dfb : Kışı şiddetli yazı kısa ve sıcak. yazı serin iklim 3.. yazı kısa ve nemli iklim 5. fakat -3°C’den fazladır. BWk: Soğuk çöl iklimi ya da soğuk kurak iklim.Ilıman iklimler: En soğuk ayın ortalama sıcaklığı 18°C’den az. Köppen iklim sınıflandırması Köppen’in iklim sınıflandırması aylık ve yıllık sıcaklıklar.

Köppen’e göre Turkiye ve çevresinin iklimi (FAO. EF : Sürekli donmuş topraklar iklimi. yerlerde formül r = t b.Bu bölgede yıl boyunca sıcaklıklar sadece iki veya üç ay donma sıcaklığının üstündedir. ne de sıcak devrenin. bazı formüller ortaya koymuştur.C. Yıllık yağışın %70’inin Nisan-Eylül arasındaki 6 aylık sıcak devrede olduğu yerlerde formül r = 2t + 14 c. Yıllık yağışın %70’inin Ekim-Mart arasındaki soğuk devrede olduğu yerlerde formül r = 2t b. ikinci gruptakiler de step iklimleri (BS) ile nemli iklimler (Köppen’in A. Köppen her iki sınırın tespitinde de yağış rejiminin karakterine göre 3 durum ayırt etmiş ve bunlar için formüller ortaya koymuştur: Şekil 1. Step iklimler ile nemli iklimler arasındaki sınırın tespiti için: a. Birinci gruptakiler step iklimleri (BS) ile çöl iklimleri (BW) arasındaki sınırların tayini için. bu kuşağın sınırlarının belirlenmesinde yağış miktarı bir rol oynamaz. 1997) Step iklimler ile çöl iklimleri arasındaki sınırın tespiti için: Yıllık yağışın %70’inin Ekim-Mart arasındaki soğuk devrede olduğu a. Avrasya ve Kuzey Amerika'nın kuzeyi ile Güney Amerika'nın güneyindeki tundra alanlarında hüküm süren iklim.D harfleri ile belirttiği iklimler) arasındaki sınırı tayin için kullanılır. Bu formüller iki grupta toplanır. 2. Bu formüllerde r’nin değeri t. Bu yüzden Koppen sınırların tayini için. yağış ile sıcaklık arasındaki ilişkiye dayanarak. bitki örtüsü yoktur. t = yıllık ortalama sıcaklıktır. Ne soğuk. Kurak iklimler kuşağına dahil bölgelerde yağışlar çok az olduğundan. Yıllık yağışın %70’inin Nisan-Eylül arasındaki sıcak devrede olduğu yerlerde formül r = 2(t + 14) . yıllık yağışın %70’ini almadığı yerlerde formül r = 2t + 7 Bu formüllerde r = cm olarak yıllık yağış tutarı. aksi takdirde çöl iklimine girer. 2t+14 ve 2t+7 den büyük ise o yer step iklimine.

1 2.2 0. r = 2 * 11.8 Yağış (cm) 11.9 2. çünkü Kars’ın her mevsimi yağışlıdır. r= 2*18.5 11. yazları kısa ve serin ve hemen her mevsimi yağışlı iklim tipine girer ve Dfc harfleri ile gösterilir.4 Yağış (cm) 4.2 25.1 3.2 21.7 3. 2(t + 7)den küçük değildir.9 9.6 1. yoksa çöl iklimine mi girdiği araştırılabilir.6 11.9 23.5 9.7 4.2 3. Çünkü en soğuk ay ortalaması -3°C’ ün altında. 2(t + 14) ve 2(t + 7) den büyük ise o yer nemli iklimlere. Yıllık yağış tutarı 52. -3°C den çok olmadığı için C.4 1. harfi bulmak için iklim tiplerinin alt listelerine bakmak gerekir.7 15. yoksa nemli iklime mi girdiği araştırılabilir.2 17. Yağış rejimine baktığımızda gerek soğuk gerekse sıcak mevsimdeki yağışların yıllık yağış tutarının %70’ini bulmadığından Konya için (c) formülü uygulanır. Ne soğuk. Mersin’in yıllık ortalama sıcaklık ve yağış değerleri (1940-2003) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Yıllık Sıcaklık(°C) 9.1 -4.6 59.8 10. O halde Kars’ın iklimi Köppen’in tasnifindeki soğuk orman kuşağı içinde.6 4.5°C).0 3.9 5.6 0. En soğuk ay ortalaması -3°C nin altında olduğundan 3.0 27. D iklim kuşağındaki Df’ye girer. r = 29.3 10.3 7.4 10.1 5. Kars’ın yıllık ortalama sıcaklık ve yağış değerleri (1930-2003) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Yıllık Sıcaklık(°C) -12.5 -8. r=37. ve en sıcak ay ortalaması (17.6 0. . yıllık yağışın %70’ini almadığı yerlerde formül r = 2(t + 7) Bu formüllerde r’nin değeri 2t. Konya’nın yıllık ortalama sıcaklık ve yağış değerleri (1930-2003) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Yıllık Sıcaklık(°C) -0.1 11.3 1. aksi takdirde step iklimine girer.5cm olduğuna göre Konya’nın step iklimine mi. Çünkü en soğuk ay ortalaması 18°C nin üstünde değildir. Bu tabloya göre Kars D iklim kuşağına girer. çünkü Kars’ın kışları kurak değildir.3 5. bir yerin hangi iklim tipine girebileceğinin bulunması hakkında daha açık bir fikir vermek için aşağıda Kars ili ele alınmıştır: Tablo 3. Toplam yağış 2t + 7 nin değerinden büyük olduğu için Konya step iklimine girmektedir.7 19. Kars B iklim kuşağına da giremez.4 18.1 2.1 4. harf c.1°C). en sıcak ay ortalaması 10°C nin üstündedir.6 28.1 -10.0 25.4 2.9cm.9 0.5 Yıllık yağış tutarı 31. kışları şiddetli.6 cm olduğuna göre Mersin’in step iklimine mi.1 8.7 31.1 3.9 Bu değerlere göre Kars Köppen’in iklim kuşaklarından A ya giremez.6 13.2 12. 3.0 7.3 17.8 .5 13.0 4. Bu formüllerin uygulamasına Konya ve Mersin’den örnekler: Tablo 1.3 1.0 3.1 3. Kars’ta en soğuk ay ortalaması (-12.7 3.3 3.1 0. Kars D iklim kuşağından Dw’e giremez.6 17.0 4.2 1.4 52.4 + 7 .8.6 Toplam yağış 2t nin değerinden büyük olduğu için Mersin step sahasının dışında nemli iklimlere yakın bir bölgede bulunmaktadır.8 18.3 13.2 22.9 15. 10°C nin altında olmadığı için bu istasyon E iklim kuşağına da giremez.1 Yağış (cm) 2.6 Yıllık yağış tutarı 59.0 3.c. Tablo 2.2 20.6 3.1 4. Yağış rejimine baktığımızda Mersin için (a) formülü uygulanır. Yağış durumu itibariyle Kars. ne de sıcak devrenin. Köppen’in iklim sınıflandırmasında.4 6.

: ≥ 35. Mutedil İklimler: 4-7 ayın ortalama sıcaklığı 10°C’nin üzerindedir. en soğuk ay ortalama sıcaklığı -10°C’nin üzerinde ve EC ‘nin anlamı karasal subarktik veya boreal ve en az 1 ay ortalama sıcaklık −10 °C veya altındadır. Ortalama yıllık yağış miktarı 890 mm’den az olmalıdır.34.0 . D Grubu. Soğuk aylardaki denizelliği ve karasallığı ayıran eşik Köppen’deki gibi -3°C değil 0°C’dir. Bu yöntem ana iklim gruplarını vejetasyon bölgelerine yakınlığı açısından yeniden tanımlamaktadır. Ilıman İklimler: Trewartha şemasında bu kategori subtropikal iklimleri gösterir. Subarktik İklimler: 1. Fakat kuraklık eşiğinin belirlenmesinde farklı formül kullanılır: 10 X (T − 10) + 3P.0 °C : -24. Eğer bir yere ait yağış yukarıdaki formül değerinden az ise burası çöl olarak değerlendirilir (BW). Tropikal İklimler: Köppen şeması ile aynı tanımlanmıştır. Fakat subtropikal iklimin Köppen sistemindeki (Cf) kadar kesin bir kurak sınırı yoktur. Trewartha iklim sınıflandırması Trewartha iklim sınıflandırma sistemi Köppen sisteminin değiştirilmiş versiyonudur. 8 veya daha fazla ayın ortalama sıcaklığı 10°C’nin üzerindedir.0 °C : 28. 60mm’nin altında yağış alan kurak ay sayısı 2’yi geçmez. Denizel ılıman iklimler (Köppen’deki Cfb ve Cwb iklimleri).1 .sıcaklık. Dsc.0 .9 .2. Kullanılan harfler aşağıdaki ölçeklendirmeye karşılık gelir (Wikipedia ansiklpedi): i — şiddetli sıcak h —çok sıcak a — sıcak b — ılık l — mutedil k — serin o — soğuk c — çok soğuk d — şiddetli soğuk e — aşırı soğuk Aylık ort.(-25)°C : ≤ -40. burada T =yıllık ortalama sıcaklık. (Köppen Cfc.9 °C : 23.0°C.9 . İlave olarak kurak yaz ayları 30 mm’den az yağış almalı ve ıslak kış aylarındaki yağışın 1/3’ünden az olmalıdır. EO ‘nın anlamı denizel subarktik.0 . Eğer yağış yukarıdaki formül değerine eşit veya büyük fakat formül değerinin 2 katından az ise bu iklim step olarak adlandırılır (BS). Evrensel Sıcaklık Ölçeği En soğuk ve en sıcak ayın ortalama sıcaklıklarına göre bir sınıflandırma seçeneği mevcuttur. A Grubu. Karasal iklimler için 3. Trewartha'da DO olarak adlandırılır. C Grubu. Dfd.9 °C : 0. . Dwc.9 . ve eğer yağış formül değerinin iki katından fazla ise bu iklim B grubu değildir. harfi olarak eklenir. H Grubu Dağ iklimleri: Bu iklim tipinde yükseklik belirleyici rol oynar. Dwd). B Grubu. F Grubu Kutupsal İklimler: FT Köppen’deki ET’ye karşılık gelen tundra iklimi ve FI Köppen’deki EF’ye karşılık gelen sürekli donmuş topraklar iklimi. Bütün ayların ortalama sıcaklığı 18°C’nin üzerindedir.0 . Dfc.22. E Grubu.(-10)°C : -39.9 °C : -9. harfler (a veya b) silinir ve bunların yerine DC kullanılır.27. Cs ve Cw Köppen sistemiyle aynı anlama gelir.9 °C : 18.17.3 ay ortalama sıcaklığı 10°C veya üzerindedir. Kurak İklimler: BW ve BS nin anlamı Köppen ile aynıdır.9 °C : 10. Trewartha’da bu gruplar EO ve EC olarak adlandırılırlar. P= Nisan’dan Eylül ayına kadar olan yaz yağışlarının oranıdır. ve 4.9. Bulunan harfler her iklim grubunun 3.

p = En kurak ayın yağışı (mm).55 > 55 < 0 (T < -5 C) Şekil 2.28 28 . Yıllık yağış miktarı yağışlı ve kurak iklimleri ayırmaya imkân verir.7/(22. De Martonne’a göre Türkiye iklimi (Sensoy. Yıllık ortalama yağış ve sıcaklığın yanında. 2007) .3. De Martonne iklim sınıflandırması De Martonne’un İklim Sınıflandırmasında diğer parametrelerin yanında sıcaklık ve yağış da dikkate alınmıştır.9+10)))/2 = 8 bulunur. Tablo 4. S. Ia = (315/(11. Kurak devrelerin tespitinde aylık yağışların yanında buharlaşma da önemli bir parametredir (DMİ.35 35 . Bu duruma göre Konya step (yarı kurak) iklim bölgesindedir. De Martonne indisleri ve iklim tipleri İklim Tipi Çöl Step(Yarı Kurak) Step-Nemli arası Yarı Nemli Nemli Çok Nemli Islak Kutupsal Kuraklık İndeksi 0–5 5 – 10 10 .20 20 . 1972). De Martonne’un en son Gottmann ile 1942’de geliştirdiği yıllık kuraklık indis formülü: Ia = (P / (T + 10) + (12 * p /(t + 10)))/2 10 = Sıcaklığın 0°C’nin altında olduğu yerlerde t’yi pozitif yapmaya yarayan sabit sayı P = Uzun yıllar toplam yağış (mm). Temmuz ve Ocak ayı sıcaklık ve yağış ortalamaları arasındaki ilişki hesaplamada göz önünde tutulmaktadır.5+10) + (12*3. T = Uzun yıllar ortalama hava sıcaklığı (°C). t = En kurak ayın ortalama sıcaklığı (°C) Bu formülü Konya için uygularsak..

25'den az İklim Özelliği Çöl Çok Kurak Kurak Yarı Kurak Yarı Nemli Nemli Çok Nemli Ankara’nın uzun yıllık verilerine bu formülü uygularsak: Nks = (41.İ.4.Ü. Prof. İç Anadolu. Aydeniz’e göre Türkiye İklimi (Sensoy. Aydeniz indis değerleri ve bunların iklim özellikleri Nks 0.50-2. S. Nks değeri 0.3*0.75)/((11. Karaman.40'dan az 0.11 bulunur.67 0. 1/Nks ile de Kuraklık Katsayısı (Kks) bulunur. elde edilecek indis değerlerine göre 7 ayrı iklim sınıfı tanımlamıştır: Tablo 5. Formül: Nks = nemlilik katsayısı Y = yağış (cm) Nn = nispi nem(%) Y × Nn Nks = × Np (yıllık) S = sıcaklık (°C) S × Gs + 15 Gs = gerçek güneşlenme süresinin her enlem 1 derecesine göre değişen teorik güneşlenme süresine Kuraklık Katsayısı= Kks = oranı (%) Nks Np = nemli periyot % si. Aydeniz iklim sınıflandırması A.Ziraat Fakültesi öğretim üyesi Prof Dr. Burada.50-0.33-2. yağış. Ege Bölgesi ve Akdeniz’in kuzeyi yarı kurak.25-0. ve güneşlenme süresi verileri kullanılmaktadır (D.00 2. 1988).54)+1 5) = 0. Karadeniz Marmara ve Akdeniz kıyıları ise nemlidir. .62*0.00-1. Şanlıurfa ve Iğdır çok kurak. Akgün Aydeniz’in geliştirdiği formülde. Şekil 3.50'den fazla 1.00 4.40’dan fazla olan ay sayısı 12’ye bölünerek bulunur.00 1.90 Kks = 1/0.75 0.00'dan fazla Kks 2. Güneydoğu Anadolu ve Van kurak.50 0. Aydeniz.90 = 1.00-1.67-1. nispi nem.33 1..M..50 1.75-1. Aydeniz formülünün sonucuna göre Ankara’nın iklim özelliği kuraktır.40-0.50 0.00 0. Göller Yöresi. 2007) Aydeniz metodu ile Türkiye’nin uzun yıllık verileri kullanılarak yapılan sınıflandırmada Konya.7*0. sıcaklık. Aylık hesaplamada Np yerine 12 konulur.00-4.

= yıllık toplam yağış(mm). evapotranspirasyonun olmadığı varsayılarak dikkate alınmaz.5. Bunlar: Tablo 6. (Erinç.. indisin hesaplanmasında ortalama sıcaklık yerine ortalama maksimum sıcaklığı almıştır. S. Bu nedenle Erinç. Yağış etkinlik indisi P Tom Im = P Tom burada. Erinç iklim sınıflandırması Yağış miktarlarının doğrudan ortalama sıcaklıklara oranlanması ile elde edilen indis. = yıllık ortalama maksimum sıcaklık. karasal bölgelerde gerçekte olduğundan daha nemli bir durumun ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. 1984) Erinç. Erinç indis değerleri ile bunlara bağlı bitki örtüsü ve iklim sınıfları İklim sınıfı İndis değeri (Im) Bitki Örtüsü Tam kurak <8 Çöl Kurak 8-15 Çöl-step Yarı kurak 15-23 Step Yarı nemli 23-40 Park görünümlü kuru orman Nemli 40-55 Nemli orman Çok nemli >55 Çok nemli orman Şekil 4. S. Ancak bu değerlendirmede ortalama maksimum sıcaklığın 0°C’nin altına düştüğü aylar. 2007) . Erinç’e göre Türkiye iklimi (Sensoy. elde edilecek indis değerlerine göre 6 ayrı iklim sınıfı tanımlamıştır..

B4. D ve E . Thornthwaite’e göre yağışın buharlaşmadan fazla olduğu yerlerde toprak doymuş haldedir ve bu yerlerde su fazlalığı vardır. Bunun aksine. Bu harfler Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin ikinci harflerini temsil eder. önce yağışla buharlaşma arasındaki ilişkiye dayanarak nemli ve kurak iklimler diye 2 büyük grupta toplamıştır. işte bu iki uç arasında oynar. A’ B’4 B’3 B’2 B’1 C’2 C’1 D’ E’ Çok nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı nemli Kurak – Az nemli Yarı kurak Kurak (çöl) Megatermal (yüksek sıcaklıktaki iklimler) Mezotermal (orta sıcaklıktaki iklimler) Mikrotermal (düşük sıcaklıktaki iklimler) Tundra (çok düşük sıcaklıktaki iklimler) Don (çok düşük sıcaklıktaki iklimler) Thornthwaite yağışın mevsimlere dağılışına göre de iklimleri birtakım tiplere ayırır ve bu harfler Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin üçüncü harflerini temsil ederler: A1.6. Derecelerine göre nemli iklimleri 6. Thornthwaite iklim sınıflandırması Thornthwaite’in iklim sınıflandırması. bu 9 iklim tipinin termik karakterlerini. O halde bu yerin iklimi kuraktır. yağış . Bu harfler Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin birinci harflerini temsil eder: Nemli iklimler: A B4 B3 B2 B1 C2 C1 D E Çok nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı nemli Kurak – az nemli Yarı kurak Kurak (çöl) Kurak iklimler: Thornthwaite. O halde bu yerin iklimi nemlidir. yağışların buharlaşmadan az olduğu yerlerde toprakta su birikememekte ve bu toprak bitkilerin ihtiyaç duyduğu suyu verememektedir.buharlaşma arasındaki ilişkiye dayanır.B3. sıcaklıkla buharlaşma arasındaki ilişkiye dayandırarak şu şekilde ayırt etmiş ve harflendirmiştir. Bu gibi yerlerde bir su noksanlığı vardır. Thornthwaite’ın sınıflandırmasındaki iklim tipleri. Thornthwaite iklimleri.B2 B1 ve C2 r s w s2 w2 d s w s2 w2 Su noksanı olmayan veya pek az olan tali iklim tipi Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su noksanı kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi Su noksanı kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi Su fazlası olmayan veya pek az olan tali iklim tipi Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su fazlası yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi Su fazlası yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi C1. kurak iklimleri de 3’e ayırmıştır.buharlaşma ve sıcaklık .

d = Yıllık su noksanı. İndis değeri ve ifade ettiği harfler şu şekildedir: Tablo 8. b’3.8 – 33. Yağışlı iklimler için kuraklık indisi ve bunların iklim özellikleri Kuraklık indisi (Ia) Harf İklim özelliği 0 – 16. n = yıllık PE . d ise tam karasal iklim şartların hüküm sürdüğü yerleri gösterir.4 ve fazlası r s w s2 w2 Su noksanı olmayan veya pek az olan tali iklim Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su noksanı kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim Su noksanı kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim b) Kurak iklimlerde (C1. c’1. İndislerin hesaplanması ve bunların iklim özellikleri: Tablo 7. a tam denizel iklim şartlarının.4 ve fazlası 33. B ve C2) için kuraklık indisi İndis şu formülle bulunur: Ia = (100. burada d = yıllık su noksanı. ETP = Yıllık potansiyel evapotranspirasyon Im >100 100-80 80-60 60-40 40-20 20-0 0-(-20) -20-(-40) -40-(-60) Harf A B4 B3 B2 B1 C2 C1 D E İklim özelliği Çok nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı nemli Yarı kurak-az nemli Yarı kurak Tam kurak-çöl 2.3 33. b’1 ve sağında kalan harfler ise kara tesirine yakın olan yerleri gösterir.d)/n . c’2. d’ dır.s)/n. b’1. b’2. Sıcaklık etkinlik indisi: Yıllık PE değerleri esas alınarak bulunur.8 – 33. b’2 ve solunda kalan harfler deniz tesirine yakın yerleri. burada s = yıllık su fazlası. D ve E) için nemlilik indis değeri ve ifade ettiği harfler: İndis şu formülle bulunur: Ih = (100. Bu harfler o yerin denizel ya da karasal etkilerden hangisi altında olduğunu belirlemeye yarar. Yağış rejimine göre ortaya konan indisler: İndis değeri ve ifade ettiği harfler: a) Yağışlı iklimlerde (A.3 16.7 16. Thornthwaite sıcaklık etkinlik indisi ve bunların iklim özellikleri Yıllık PE (mm) 142 ve daha az 143 – 285 286 – 427 428 – 570 571 –712 713 – 855 856 – 997 998 – 1140 1141 ve fazlası İfade ettiği harf E’ D’ C’1 C’2 B’1 B’2 B’3 B’4 A’ İklim özelliği Kurak-çöl Yarı kurak Kurak-az nemli Yarı nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Çok nemli 3. n = yıllık PE Tablo 9. Thornthwaite Yağış etkinlik indisi ve bunların iklim özellikleri 1. Bunlar: a’. Yağış etkinlik indisi Im = 100 s − 60 d ETP s = Yıllık su fazlası. b’4.Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin dördüncü harfleri de sıcaklık rejimine göre ayrılmıştır.

Thornthwaite ‘a göre Türkiye iklimi (Sensoy.1 ve fazlası İfade ettiği harf a’ b’4 b’3 b’2 b’1 c’2 c’1 d’ iklim özellikleri Tam denizel iklim şartları Okyanus tesirine yakın yerler Okyanus tesirine yakın yerler Okyanus tesirine yakın yerler Kara tesirine yakın yerler Kara tesirine yakın yerler Kara tesirine yakın yerler Tam karasal iklim şartları Türkiye geneli uzun yıllık verilerin Thorthwaite’ın yağış etkinlik indisine uygulanması sonucu elde edilen harita aşağıdaki şekilde elde edilmiştir.4-88.0 88. 2007) .0.6 61. PE’nin 3 yaz ayına oranı indisi.4-61.0 68.1-76.Tablo 10. PE’nin 3 yaz ayına oranı indisi ve bunların iklim özellikleri PE’nin üç yaz ayına oranı 48 daha az 48..56. Kurak iklimler için kuraklık indisi ve bunların iklim özellikleri Kuraklık indisi (Ih) 0 – 10 11 – 20 11 – 20 21 ve fazlası 21 ve fazlası Harf d s w s2 w2 İklim özelliği Su fazlası olmayan veya pek az olan tali iklim Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su fazlası yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim Su fazlası yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim 4.1-51.7-68.9 52. S.3 76. Şekil 5. Tablo 11.3 56.

7. Şekil 7.2. 2004) Ortaya çıkan kapalı şekil Hopa’da olduğu gibi yuvarlak ise. Antalya. Her aya ait sıcaklık ve yağış değerleri bu şekil üzerinde kesiştirilerek noktalar birleştirildiğinde kapalı bir şekil elde edilir. Klimogramların çizilmesi için yatay eksen üzerine sıcaklık değerleri.M. bu sıcaklık ve yağış bakımından mevsimler arasında çok fark bulunmayan iklim tipini (bu örnekte Karadeniz iklim tipi). 7. kış aylarının ılık ve yağışlı olduğu Akdeniz iklimini. Klimogramlar Klimogramlar iklim diyagramlarının başka bir şeklidir. Antalya ve Hopa istasyonları Klimogramı (D. İklim Diyagramları (Klimatoloji Şubesi. .İ. Şekil 6. o yerin iklim karakterini gösterir. Hopa.1. dikey eksen üzerinde ise yağış değerleri işaretlenir. Bu diyagramlardan yağış ve sıcaklık değerlerinin seyirleri izlenerek o yerin hangi iklim tipine girebileceği araştırılır. Hopa’nın iklim diyagramı incelendiğinde ise. ortaya çıkan kapalı şekil Antalya’nın klimogramında olduğu gibi uzun ise bu da yağış ve sıcaklık bakımından mevsimler arasında çok fark olan iklim tipini yansıtır (bu örnekte Akdeniz iklim tipi).7. Her ayın sıcaklık ve yağış değerlerini birleştirerek elde edilen şekil. ılıman Karadeniz iklimini yansıttığı kolayca anlaşılabilir. 2004) Antalya’nın iklim diyagramı incelendiğinde.Klimatoloji Şubesi. İklim diyagramları Aylık Sıcaklık ve yağış değerlerinin birlikte çizildiği diyagramlara iklim diyagramları denir. yağış değerlerinin ise çubuk grafik şeklinde ve farklı eksenler üzerinde birlikte çizildikleri grafiklerdir. her ayı yağışlı almakla birlikte yağışlarının çoğunu sonbahar ve kış mevsiminde alan. yaz aylarının sıcak ve kurak. Çubuk-çizgi grafikleri Bu grafikler sıcaklık değerlerinin eğri.

klimatolojik. 1993) SPI = xi − xi − σ Burada .1 3. kar kütleleri ve akımlar gibi farklı su kaynaklarına nasıl etki ettiğidir. frekans. Burada en önemli sorun yağış eksikliğinden kaynaklanan kuraklığın bu kaynaklar üzerindeki etkisinin süre ve şiddetlilik açısından farklı olmasından kaynaklanmasıdır. yağışın 12 ay ve daha az periyotlarda normal dağılıma uymaması sebebiyle komplikedir ve bu sebeple yağış dizileri öncelikle normal dağılıma uygun hale getirilir. 1994). SPI değerleri dikkate alınarak yapılan bir kuraklık değerlendirmesinde indeksin sürekli olarak negatif olduğu zaman periyodu kurak dönem olarak tanımlanır.0 3. Bu durumda kuraklığın izlenmesi açısından yağıştaki eksikliğin farklı zaman ölçüleri (dilimleri) içinde nicel olarak ifade edilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.1 -1. süre ve etki alanı gibi ifadelerle tanımlanır. ve arkadaşları. İndeksin sıfırın altına ilk düştüğü ay kuraklığın başlangıcı olarak kabul edilirken indeksin pozitif değere yükseldiği ay kuraklığın bitimi olarak değerlendirilir.6 6. 2003). aynı anda birden fazla kaynağa etkisi ve ekonomik boyutunun yüksek olması onu diğer doğal afetlerden ayıran en önemli özelliklerdir. Bu yöntemle kuraklık şiddeti aşağıdaki tabloda gösterilen kategorilere göre sınıflandırılır (McKee ve arkadaşları. hidrolojik ve su kaynakları kuraklığıdır. Bunlar.8. meteorolojik. SPI kuraklık indeksine göre kuraklık sınıflandırması ve yüzde oluşumları (Konya örneği) Kuraklık Zaman Zaman Zaman (%) SPI Kategorisi (%) 3-ay (%) 6-ay 12-ay 0 ile -0. SPI = Xi = Xi = σ = Normalleştirilmiş yağış indeksi o anki yağış yağış normali standart sapma Gerçekte indeksin hesaplanması.2 çok şiddetli kuraklık 3. şiddet. Tablo 12.0 . SPI (Standardized Precipitation Index) yağış eksikliğinin farklı zaman dilimleri içindeki değişkenliğini dikkate alabilen bir yöntemdir.00 ile -1.2 9.49 orta derece kuraklık 8. su rezervuarları.99 hafif derece kuraklık 31.99 şiddetli kuraklık 4.5 28. Kuraklıkla ilgili yapılan araştırmalar 6 ana kuraklık çeşidini ortaya koymuştur. atmosferik. Bununla beraber suya dayalı aktivitelerin yağıştaki bu eksiklikten etkilenme zamanı ve süresine göre kuraklıkla ilgili çeşitli tanımlar ortaya çıkmıştır. Normalleştirilmiş yağış indeksi (SPI) Kuraklık genel olarak suya ihtiyaç duyulan zamanlarda su eksikliğine sebep olacak şekilde yağıştaki azalmalar veya yağışın normalin altına düşmesi olarak tanımlanır. toprak nemi. SPI esas olarak belirlenen zaman dilimi içinde yağışın ortalamadan olan farkının standart sapmaya bölünmesi ile elde edilir (McKee ve arkadaşları. kümülatif olarak artması.50 ile -1. Herhangi bir bölgede kuraklık.3 ≤ -2. (Kömüşcü. Sonuçta elde edilen SPI değerleri yağış eksikliği ile doğrusal olarak artan ve azalan bir eğilim gösterir.6 9. Kuraklık ile ilgili tanımlarda en bariz problemlerden biri kurak dönem süresi boyunca yağış eksikliğinin yeraltı suları.7 30.4 2. Kuraklığın başlangıç ve bitişinin belirsiz oluşu. SPI değerlerinin normalleştirilmesi sonucu seçilen zaman dilimi içerisinde hem kurak ve hem de nemli dönemler aynı şekilde temsil edilmiş olur.2 -1. A. tarımsal.

24. işlemler için o yöreye ait iklim karakterinin bilinmesi gerekir. En az 30 yıllık sürekli periyoda sahip aylık yağış dizileri (m boyutunda) hazırlanır. Orada yetiştirilmesi düşünülen ürünün planlanmasından kurulacak olan sanayi tesisine yada sağlık açısından sorunsuz yaşamaya uygun olup olmadığına veya tatilin yeri ve zamanının planlanması v. Formüllerin bir kısmı çok basit.s. yeraltı sularının ve nehirlerin bundan etkilenmesi daha uzun süreli bir zaman dilimi içinde olur. Sonuçlar: Bir yerin iklim karakterinin bilinmesi o yöreyle ilgili her türlü aktivitenin planlanması açısından son derece önemlidir. Haritalar değerlendirilirken her yöntemin bir hata payı olduğu unutulmamalıdır. 6. .Tabloda belirtilen yüzdelik zaman dilimleri o kategorilerde zamanın ne kadarında kuraklık şiddetinin görülme olasılığını ifade eder. Örneğin herhangi bir ayda yağışta meydana gelen azalma toprak nemine hemen etki edebilirken. diğer yerlerin ise yarı kurak veya yarı nemli iklim karakterine sahip olduğunu söyleyebiliriz. Fakat bu durum en uzun formül en doğru sonucu verecek şeklinde de yorumlanamaz. Sonuç olarak yöntemler arasında farklılıklar ortaya çıksa da genel olarak Karadeniz Bölgesinin nemli. Bu zaman dilimleri yağıştaki eksikliğin kullanılabilir su kaynaklarına olan etkisinin ne kadar sürede hissedilebileceği gibi öznel bir mantığa göre seçilmiştir. Iğdır ve Trakya civarının kurak. Bilim adamları arasında bu konuda çok farklılık vardır. Yağış eksikliğinin farklı su kaynaklarına etkisi dikkate alınarak indekslerdeki değişimlerin gözleneceği 3. Bu noktasal sonuçlar genel değerlendirme için Coğrafi Bilgi Sistemi yazılımı ArcGIS ortamında haritalanmıştır (Şekil 2-5). İllerin çeşitli yöntemlere göre hazırlanmış iklim sınıflandırmaları Tablo 13’de verilmiştir. Çok sayıda bilim adamı. çok çeşitli iklim sınıflandırmaları yapmıştır. ve 48 aylık (i) gibi farklı zaman dilimleri belirlenir. İşte seçilen farklı zaman dilimleri bu değişen süreyi dikkate almak için seçilmiştir. SPI değerlerinin hesaplanmasında şu yöntem izlenir. Daha sonra her veri setine Gama dağılımı uydurulur ve böylece gözlenmiş yağış olasılıkları tanımlanır. 12. bir kısmı ise oldukça karmaşıktır. İç Anadolu. Her zaman dilimindeki veri dizileri kayan bir özellikte olup o ayın indeks değeri önceki (i) ayların değerlerine göre belirlenir. Güneydoğu Anadolu. Bu durum çeşitli araştırmacıların görüşleri arasındaki ayrılıkları ortaya koyduğu gibi her alanda kusursuz sonuç vermiş bir formülün bulunamamış olması şeklinde de yorumlanabilir. Bu şekilde o andaki kuraklığın ne kadar az sıklıkta tekrar edebileceği ve kuraklığın bitmesi için gerekli olan yağış olasılığının bilinmesi sağlanabilir.

Kışları soğuk. Kışları soğuk.7 22.2 409.4 10.0 -11.8 479.9 15.9 402.6 27. Kışları Ilıman. Kışları çok soğuk.Nemli arası Step-Y.8 10.Nemli arası Step-Y.0 1025. Kışları soğuk. Kışları soğuk.1 2. Kışları soğuk.8 600.0 28.8 23.0 17. Kışları serin.3 409.Nemli arası Step-Y.6 9. Kışları serin.7 454.1 31.Nemli arası Step-Y.3 537.5 7.6 5. Kışları serin.4 24.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y.6 1231.0 5.0 6.6 21.Nemli arası Yarı kurak Step-Y.5 2.2 6. Kışları soğuk.4 6.0 9.2 403.2 24.4 21.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Çok Nemli Tem.6 846.Nemli arası Step-Y.9 6. Kışları çok soğuk.Nemli arası Yarı Nemli Nemli Step-Y. Kışları serin. Kışları serin.5 -0.1 30.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.3 9. Kışları serin.2 16.2 676.3 9. Kışları serin. Kışları soğuk.0 24.3 23.8 19. Kışları serin.1 23. Kışları serin.2 23.5 -0.3 -7. Kışları soğuk.Nemli arası Step-Y.6 26.6 4.1 -0.7 6.4 14. Aydeniz İklim Tipi Yarı Kurak Kurak Yarı Kurak Yarı Nemli Kurak Yarı Kurak Kurak Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Kurak Yarı Kurak Nemli Kurak Yarı Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Kurak Yarı Nemli Yarı Kurak Kurak Nemli Yarı Nemli Kurak Kurak Yarı Nemli Yarı Kurak Kurak Çok Nemli Yarı Kurak Yarı Kurak Çok Kurak Yarı Kurak Nemli Yarı Kurak Yarı Kurak Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Kurak Kurak Kurak Yarı Nemli Kurak Nemli Kurak Yarı Nemli Kurak Yarı Kurak Kurak Yarı Kurak Nemli Yarı Nemli Kurak Kurak Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Nemli Nemli Çok Kurak Kurak Nemli Yarı Kurak Nemli Kurak Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Kurak Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Erinç Iklim Tipi Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Yarı kurak Yarı kurak Yarı Nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Çok Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı kurak Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Çok Nemli Yarı Nemli Nemli Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı kurak Yarı kurak Yarı Nemli Yarı kurak Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Çok Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Çok Nemli De Martonne Iklim Tipi Step-Y.6 1236.1 443.7 16.1 545.4 679.5 942.1 18.Nemli arası Step-Y.5 0.6 0.8 28.9 27. Kışları serin.2 28.3 552.4 1140.8 17. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.2 0.2 703.7 698.2 10.5 27.8 25.1 18.8 11.8 14.Nemli arası Step-Y.6 -6.0 29.7 5.6 22.4 10.0 22.9 8. Kışları serin.5 368. Kışları soğuk.8 2.4 23.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.3 6.0 391.9 602.6 13.2 27.4 326.7 457.5 12.7 31. Kışları çok soğuk.8 23.5 11.9 -0.0 10.8 2. Kışları soğuk. Kışları soğuk. Kışları serin.8 23.6 -1.Nemli arası Yarı Nemli Yarı Nemli Step-Y.9 672.Nemli arası Step-Y.4 572.3 24.7 27. Kışları serin. Kışları soğuk.4 22.1 3.2 640.8 19.7 1230. Kışları serin. Kışları serin.5 1029.Nemli arası Step-Y.9 805.2 444.7 617.3 21.Nemli arası Step-Y.9 9. Kışları serin.8 9.8 22.5 3.1 24.Nemli arası Yarı kurak Step-Y.2 14.Nemli arası Step-Y.9 21.Nemli arası Step-Y. Kışları soğuk. Kışları soğuk.9 844.3 20. Kışları serin.0 11.Nemli arası Çok Nemli Step-Y.1 1112. Kışları serin.6 541.8 26.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.8 14.7 12.9 27.5 24.Nemli arası Step-Y.4 -2.8 13.Nemli arası Yarı Nemli Step-Y.5 12. ort Yıllık ort sıc sıc Yıllık yağış kış mevsimi .5 -11.1 716. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.8 7. Kışları soğuk.5 5.Nemli arası Step-Y.9 431.1 27.Nemli arası Step-Y.6 2.5 1. Kışları serin.4 448. Kışları soğuk.1 16.2 17. Kışları serin.7 13.3 23.5 498.9 8.2 -3. Kışları serin.1 2188. Kışları serin.8 4. Kışları serin.5 8.4 23.3 22.5 6.0 -0.6 -3.0 14.0 28.Nemli arası Step-Y.7 5.8 -1.0 18.2 -4. Kışları soğuk.6 10.Nemli arası Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Step-Y.1 401.3 27.0 22.Nemli arası Step-Y.3 5.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Yarı Nemli Step-Y.8 16. Kışları serin.Nemli arası Step-Y. Kışları soğuk.6 22.0 -0.2 23.Nemli arası Step-Y.6 20.3 22.Nemli arası Step-Y.3 388.6 -3.0 13.7 12.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.9 545.6 18.1 11.5 483. Kışları serin.8 458.1 -10.2 589.1 14.8 3.7 12.4 249.0 2.Nemli arası Yarı Nemli Yarı kurak Step-Y.0 6.8 24.1 760.3 21.3 -0.3 15. Kışları Ilıman.1 694.4 1069.0 -2.5 5.6 Trewartha İklim Tipi yaz mevsimi yazları çok sıcak yazları çok sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları çok sıcak yazları Ilıman yazları ılık yazları çok sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları çok sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları çok sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları çok sıcak yazları sıcak yazları Ilıman yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları çok sıcak yazları çok sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları çok sıcak yazları çok sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık Kışları Ilıman.8 14.1 509. Kışları soğuk.0 11.Nemli arası Yarı kurak Step-Y.2 826.Nemli arası Step-Y.4 8.6 11.4 11.5 22.3 28.5 2.4 16.Nemli arası Yarı kurak Yarı Nemli Step-Y.4 16.Nemli arası Step-Y.3 560.6 688.Nemli arası Step-Y.2 2.3 0.9 2.0 31. Kışları serin.0 338. Kışları serin.8 10.4 6.2 717.0 18.5 12.8 20.1 408. Kışları serin.0 11.3 13.1 14.3 23.2 -1.8 14. Kışları soğuk.1 0.7 438.9 4.3 808.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.7 4. Kışları serin. Kışları soğuk.4 510.1 8.2 5.4 14.4 27.3 756.4 10.4 22.Nemli arası Yarı kurak Step-Y.8 11.2 -2.5 11.5 13.9 13.2 -4.3 18.6 -0.8 374.3 20.9 12.2 14.4 17.0 2.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.2 15.0 23.9 14.Nemli arası Step-Y.9 -3.9 21. Kışları serin.0 14.3 11.Tablo 13.3 -9.0 406.1 574.3 445.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y.6 19.7 479.8 384.9 14.6 4.3 10.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y.1 431.9 21.7 325. Kışları serin.3 -2.5 10.2 23.7 13. Kışları soğuk.9 -0.0 560. Kışları soğuk. Kışları serin.4 22. Kışları serin.7 388. İllerin çeşitli yöntemlere göre hazırlanmış iklim sınıflandırmaları (1/2) Uzun Yıllık Veriler İller ADANA ADIYAMAN AFYONKARAHISAR AGRI AKSARAY AMASYA ANKARA ANTAKYA ANTALYA ARDAHAN ARTVIN AYDIN BALIKESIR BARTIN BATMAN BAYBURT BILECIK BINGOL BITLIS BOLU BURDUR BURSA CANAKKALE CANKIRI CORUM DENIZLI DIYARBAKIR DUZCE EDIRNE ELAZIG ERZINCAN ERZURUM ESKISEHIR GAZIANTEP GIRESUN GUMUSHANE HAKKARI IGDIR ISPARTA ISTANBUL GOZTEPE IZMIR KAHRAMANMARAS KARAMAN KARS KASTAMONU KAYSERI KILIS KIRIKKALE KIRKLARELI KIRSEHIR KOCAELI KONYA KUTAHYA MALATYA MANISA MARDIN MERSIN MUGLA MUS NEVSEHIR NIGDE ORDU OSMANİYE RIZE SAKARYA SAMSUN SANLIURFA SIIRT SINOP SIVAS TEKIRDAG TOKAT TRABZON TUNCELI USAK VAN YALOVA YOZGAT ZONGULDAK Ocak ort sıc 9. Kışları soğuk.0 -2. Kışları serin.0 25. Kışları soğuk.7 6.3 12.8 1.5 27.4 19.1 7.5 1.0 355.6 727. Kışları serin.5 687.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.9 23. Kışları serin.5 548.7 20.0 22.7 30. Kışları soğuk. Kışları serin.7 690.7 22. Kışları soğuk.6 797.4 6.5 2.5 20.Nemli arası Yarı kurak Step-Y.

b'2 C1.s2.s.b'2 C1.B'1.b'2 C2.b'2 C1.B'2.B'2.s2.b'4 C1.d. harf ve 1.b'2 B1.B'3.s2.B'1.B'1.B'2.s.b'3 B1.B'3.B'2.Tablo 13.B'3.b'2 A.d.s.b'3 C2. harf ve açıklaması a':Tam denizel iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim a':Tam denizel iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim ISTANBUL GOZTEPE C2.s2.d.s2.b'3 D.B'2.r.d.d.B'2.B'1.b'3 D.d.b'3 D.s.b'3 C1.b'3 C2.b'3 C2.B'1.b'2 C2.d.B'1.B'1.b'2 C1.s.B'2.B'3.d.a' D.B'1.B'3.B'2.b'2 D.b'4 C2.B'1.B'4.B'2.b'2 C1.d.b'3 A.B'1.B'1.B'2.B'1.b'4 C1.b'2 C1.s2.s.b'4 C2.b'3 C1.C'2.b'3 D.B'3.B'2.B'2.B'3.d.b'2 D.s2.b'4 B2.b'2 D.b'4 B1.s.b'4 .s2.B'2.s2.s.d.B'1.B'1.s2.b'2 C1. harf ve açıklaması açıklaması C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak B1:Nemli B1:Nemli C2:Yarı Nemli C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B2:Nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B2:Nemli A:Çok Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B1:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli B3:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B1:Nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B3:Nemli B1:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak B2:Nemli C2:Yarı Nemli A:Çok Nemli B1:Nemli C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli B1:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C2:Yarı Nemli C2:Yarı Nemli B3:Nemli B'4:mezotermal B'3:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'1:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'4:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal 3.s2.s2.B'3.d.B'3.B'2.r.s.b'4 C2.B'1.a' C1.B'2.B'2.B'1.d.B'2.b'2 B3.b'4 B1.s2.s.b'2 C1.s2.B'1.b'3 D.s.s2.b'2 C1.d.b'2 D.b'4 B3.s.s2.s2.B'2.b'2 C2.b'2 C2.b'3 C1.b'2 C1.b'2 C1.d.B'1.b'4 B1.B'1.d.b'3 B1.s2.b'2 B3.b'4 D.B'2.s2.B'2.b'2 C2.r.B'2.B'2.s2.B'2.s.b'3 C1.B'1.s2.s2.b'2 B2.s2.s.d.r.B'3.B'4.b'3 C1.B'1.s.b'2 D.s.B'1.B'1.B'3.s.b'3 C2.B'2.B'1.b'4 D.B'1.b'4 C1.B'3.B'2.b'2 C1.b'3 C2.C'2.d.b'2 D.b'2 C1.B'1. harf ve açıklaması s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan 4.r.s2.b'3 D.B'3.b'3 C1.s2.s2.s.b'2 C1.B'2.b'2 C2.s2.s2.b'4 C1.s2.b'2 B1.b'2 C1.b'2 D.s2.b'3 D. İllerin çeşitli yöntemlere göre hazırlanmış iklim sınıflandırmaları (2/2) Thornthwaite iklim sınıflandırması Iller ADANA ADIYAMAN AFYONKARAHISAR AGRI AKSARAY AMASYA ANKARA ANTAKYA ANTALYA ARDAHAN ARTVIN AYDIN BALIKESIR BARTIN BATMAN BAYBURT BILECIK BINGOL BITLIS BOLU BURDUR BURSA CANAKKALE CANKIRI CORUM DENIZLI DIYARBAKIR DUZCE EDIRNE ELAZIG ERZINCAN ERZURUM ESKISEHIR GAZIANTEP GIRESUN GUMUSHANE HAKKARI IGDIR ISPARTA IZMIR KAHRAMANMARAS KARAMAN KARS KASTAMONU KAYSERI KILIS KIRIKKALE KIRKLARELI KIRSEHIR KOCAELI KONYA KUTAHYA MALATYA MANISA MARDIN MERSIN MUGLA MUS NEVSEHIR NIGDE ORDU OSMANİYE RIZE SAKARYA SAMSUN SANLIURFA SIIRT SINOP SIVAS TEKIRDAG TOKAT TRABZON TUNCELI USAK VAN YALOVA YOZGAT ZONGULDAK Harfler C1.b'3 C2.B'1.b'3 D.b'3 C1.B'1.s2.b'3 B2.b'2 C1.s2.B'2.d.B'2.s.C'2.d.b'3 C1.B'1.s2.C'2.B'2.b'4 2.s.B'3.s.B'3.

. Coğrafya Enstitüsü Yayın No: 102 8.tr/2005/genel/iklim/turkiyeiklimi. Erinç.. İstanbul 9. K.. Klimatoloji II Ders Kitabı 14. www. 19-21 Mart 2003. İ.D. 1984 Umumi Klimatoloji ve İklim Çalışmaları İ. Ankara D. Türkiye Coğrafyası. Ankara DMİ. 1984. ‘Normalleştirilmiş yağış indeksi (SPI) ile Türkiye’de kuraklık oluşum oranlarının bölgesel dağılımı’ (Regional distribution of drought occurence by using Standardized Precipitation Index (SPI)in Turkey). O. 1997.M. Ankara 12..gov.fao. 268-275.Referanslar: Atalay. Thornthwaite Yöntemine Göre Antalya İklimi. Klimatoloji Şubesi. 1988.T. Atmosfer Bilimleri Sempozyumu Bildiri Kitabı. Ank.gov.tr/2005/genel/iklim/iklim..İ. ve arkadaşları 2003.. Food And Agriculture Organization. Türkiye’nin İklim Tasnifi – Erinç Kuraklık İndis Formülüne Göre. Wikipedia ansiklpedi. Aydeniz Metodu ile Türkiye’nin Kuraklık Değerlendirmesi. İ. Genel Klimatoloji. EROL. İTÜ Hidrojeoloji Enstitüsü. Türkiye İklimi.Ballıca H. 1982.. Meteoroloji Mühendisliği Bölümü. Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi. S. 2004. S. İstanbul 10. Tatbiki Klimatoloji ve Türkiye’nin İklim Şartları.M. 5. 7.. 2. 1984. KÖMÜŞCÜ A.org/wiki/K%C3%B6ppen_climate_classification 1.İ.org 13. 4.. 15.. http://en.htm 16.T. 1957.meteor.. Kaya N. Ş.meteor. S. Y.htm 17. DOĞAN. BAYAR A. III. FAO. ŞENSOY. Ankara (Gazi Büro Kitapevi) 11. Yayın No: 2506. Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü. Ankara Dönmez. İ.T. Klimogram Yöntemine Göre Antalya İklimi. 2000 DMİ web sitesi http://www. ERTÜRK. Ege Üniversitesi yayınları DMİ Yayınları 2000/02.. Erinç.Ü. .. 6. ŞENSOY. İstanbul. 2007 . Klimatoloji ve Metotları. 3.. 1972. Genel Müdürlüğü web sitesi http://www. Ayman B. S.Ü.Ü.wikipedia. Türkiye İklim Tasnifi (De Martonne Metoduna Göre). Klimatoloji III. Ankara DMİ Yayınları 2000/04. 1993.