İklim Sınıflandırmaları

SERHAT SENSOY 1 ssensoy@dmi.gov.tr , Yusuf ULUPINAR 1 1. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, P.O.Box: 401, Ankara, Türkiye Özet İklim, geniş bölgelerde çok uzun zaman içinde gerçekleşen ortalama hava koşullarıdır. İklim aynı zamanda ekstrem hava olaylarını da içerirken; bir bölgenin hava olayları bakımından karakterini ve bitki örtüsünü de tayin eder. İklim tipleri sayısız denecek kadar çoktur. Ancak her bilim dalında olduğu gibi, klimatolojide de dağınık olan tiplerin, az çok ortak yanlı olanlarını bir araya getirerek büyük iklim kuşakları ortaya çıkartılmıştır. (Dönmez, Y., 1984) Çok sayıda bilim adamı, çok çeşitli iklim sınıflandırmaları yapmıştır. Bilim adamları arasında bu konuda çok farklılık vardır. Bu durum çeşitli araştırmacıların görüşleri arasındaki ayrılıkları ortaya koyduğu gibi her alanda kusursuz sonuç vermiş bir formülün bulunamamış olması şeklinde de yorumlanabilir. Formüllerin bir kısmı çok basit, bir kısmı ise oldukça karmaşıktır. Fakat bu durum en uzun formül en doğru sonucu verecek şeklinde de yorumlanamaz. Araştırmacıların iklim analizinde dikkate aldığı kriterler farklıdır. Bunlardan bazıları; yağış – sıcaklık oranı, yağış – buharlaşma oranı, yağış rejimi ve bitki örtüsüdür. İklim sınıflandırmalarındaki bu farklılıklar, su bilançosunun giderini hesaplamadaki farklılıklardan kaynaklanmaktadır. Formüllerin çoğunda gelir kısmında yani pay’da daima yağış vardır. Giderler ise paydaya yazılır ve bir indis değeri elde edilir. Fakat giderler çok koldan olduğu için (yüzey akışı, süzülme, evapotranspirasyon), tam kaybı hesaplamak neredeyse imkansızdır. İklim bir olaylar bütünüdür ve tek bir iklim elemanına göre yapılacak sınıflandırma çok genel olacak ve her yere uygun gelmeyecektir. Gerek iklim sınıflandırması ve gerekse iklim analizi çalışmalarında olabildiğince uzun yıllık ortalamalar ve güvenilir-homojen verinin kullanılması gerekir. Bu çalışmada Köppen, Trewartha, Aydeniz, Erinç, Thornthwaite, ve De Martonne gibi bilim adamlarının yaptığı iklim sınıflandırmaları incelenmiş ve bunlardan Trewartha, Aydeniz, Erinç, Thornthwaite, De Martonne ve Klimogram metotları, Türkiye’de 19712000 iklim periyodunda verisi bulunan yaklaşık 120 istasyona Excel ortamında uygulanmış ve sonuçlar elde edilmiştir (Tablo 13). Bu noktasal sonuçlardan sonra elde edilen indisler genel bir değerlendirme için ArcGIS ortamında haritalanmış ve her metot için ayrı ayrı Türkiye iklim sınıflandırmaları haritaları elde edilmiştir (Şekil 2-5). Sonuç olarak, yöntemler arasında farklılıklar ortaya çıksa da; genel olarak Karadeniz Bölgesi nemli, İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Iğdır ve Trakya civarı kurak, diğer yerler ise yarı kurak veya yarı nemli iklim karakterine sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Haritalar değerlendirilirken her yöntemin bir hata payı olduğu unutulmamalıdır. Anahtar sözcükler: İklim, iklim sınıflandırmaları, Köppen, Trewartha, Aydeniz, Erinç, De Martonne, Thornthwaite

yazı çok sıcak iklim (Muson iklimi) 2.1. Dfd : Kışı çok şiddetli yazı kısa. C. Cwa : Kışı kurak ve ılık. Birkaç ay toprak karla örtülebilir veya donabilir. Y. harfler sıcaklık karakterini. her mevsimi yağışlı iklim E İklimleri Kuşağı . BSk : Soğuk step iklimi ya da soğuk yarı kurak iklim 3. Csb : Kışı ılık. . en sıcak ayın ortalaması 10°C’nin üzerindedir.Ilıman iklimler: En soğuk ayın ortalama sıcaklığı 18°C’den az. Dwc : Kışı şiddetli ve kurak. yazı sıcak her mevsimi yağışlı iklim 7. Bunun için Köppen’in sınıflandırması bitki örtüsüne dayalı iklim sınıflandırmasına kabaca uymaktadır. Köppen iklim sınıflandırması Köppen’in iklim sınıflandırması aylık ve yıllık sıcaklıklar. dir. Bu kuşaktaki iklimler aylarca toprağın karla örtülü kalması ve donması ile karakterize edilirler. Csa : Kışı ılık. C İklimleri Kuşağı . 2. Buralarda buharlaşma yağıştan fazladır. kurak geçen 2 – 3 ay dışında yağışlı muson iklimi 3. bazen ilkbaharı kurak. Yıllık yağış ≥750mm. arasındadır. ET : Yazı çok kısa tundra iklimi: Bitki yetişme devresi kısa ve bitkiler cılızdır. yazı sıcak fakat kısa iklim 3. yazı çok sıcak her mevsimi yağışlı iklim 6. fakat -3°C’den fazladır. yazı uzun ve sıcak iklim 2. Ana kuşaklar A. üçüncü ve bazen dördüncü harfle belirtilmiştir. 1. 1984). her mevsimi yağışlı iklim 7. arasında. Dwd : Kışı çok şiddetli. yazı sıcak. Aw : Kışı. Cfb : Kışı ılık. En sıcak ayın ortalama sıcaklığı 10°C’nin üzerindedir. 1. kurak fakat kısa iklim 5.. BWh: Sıcak çöl iklimi ya da sıcak kurak iklim 4. yazı kısa ve nemli iklim 5. En soğuk ayın ortalama sıcaklığı -3°C’nin altında. yağışın yıl içindeki dağılışı ve yağış ile sıcaklığın doğal bitki örtüsü ile olan ilişkilerine dayanmaktadır (Dönmez. Dfb : Kışı şiddetli yazı kısa ve sıcak. yıllık yağış miktarı. BWk: Soğuk çöl iklimi ya da soğuk kurak iklim. 4. yazı kısa ve serin. Dfc : Kışı şiddetli yazı kısa serin. Cfc : Kışı ılık. her mevsimi yağışlı iklim D İklimleri Kuşağı .Kurak iklimler: Step ve çöl sahalarında görülür. Bütün mevsimler sıcaktır ve kış mevsimi yoktur. BSh : Sıcak step iklimi ya da sıcak yarı kurak iklim 2. D ve E harfleri ile ifade edilirken iklim tipleri de bu harflere eklenen ikinci. her mevsimi yağışlı iklim 8. her mevsimi yağışlı iklim 6. An : Bütün aylar sıcak. Steplerde yıllık yağış miktarı 100 – 700 mm. B.Tropikal yağmurlu iklimler: En soğuk ayın ortalama sıcaklığı 18°C’nin üzerindedir. 1. yazı sıcak ve kurak iklim (Akdeniz iklimi) 4. Kışlar kısadır.Kutupsal iklimler: En sıcak ayın sıcaklığı 10°C’nin altındadır. Af : Her mevsimi yağışlı tropikal iklim 2. tropikal iklim ya da savan iklimi B İklimleri Kuşağı . 1. harfler bölgenin yağış rejimini. yazı serin iklim 3. 24 tipte toplanmıştır. Cfa : Kışı ılık. Dfa : Kışı şiddetli yazı uzun ve sıcak. Dwa : Kışı şiddetli ve kurak. 3. çöllerde ise 50-350 mm. Köppen sınıflandırmasına göre iklimler 5 ana kuşakta. 1. Dwb : Kışı şiddetli ve kurak. Cwb : Kışı kurak ve ılık. A İklimleri Kuşağı . harfler de özel durumları gösterir. yazı kısa ve serin iklim 4.Soğuk orman iklimleri: Kışlar şiddetlidir.

ne de sıcak devrenin. ikinci gruptakiler de step iklimleri (BS) ile nemli iklimler (Köppen’in A. Köppen her iki sınırın tespitinde de yağış rejiminin karakterine göre 3 durum ayırt etmiş ve bunlar için formüller ortaya koymuştur: Şekil 1. bitki örtüsü yoktur.C. 1997) Step iklimler ile çöl iklimleri arasındaki sınırın tespiti için: Yıllık yağışın %70’inin Ekim-Mart arasındaki soğuk devrede olduğu a. Yıllık yağışın %70’inin Nisan-Eylül arasındaki sıcak devrede olduğu yerlerde formül r = 2(t + 14) . Köppen’e göre Turkiye ve çevresinin iklimi (FAO.D harfleri ile belirttiği iklimler) arasındaki sınırı tayin için kullanılır. aksi takdirde çöl iklimine girer. 2. Bu formüller iki grupta toplanır. yerlerde formül r = t b. t = yıllık ortalama sıcaklıktır. Bu yüzden Koppen sınırların tayini için. yıllık yağışın %70’ini almadığı yerlerde formül r = 2t + 7 Bu formüllerde r = cm olarak yıllık yağış tutarı.Bu bölgede yıl boyunca sıcaklıklar sadece iki veya üç ay donma sıcaklığının üstündedir. Ne soğuk. EF : Sürekli donmuş topraklar iklimi. yağış ile sıcaklık arasındaki ilişkiye dayanarak. bazı formüller ortaya koymuştur. Kurak iklimler kuşağına dahil bölgelerde yağışlar çok az olduğundan. Bu formüllerde r’nin değeri t. Step iklimler ile nemli iklimler arasındaki sınırın tespiti için: a. 2t+14 ve 2t+7 den büyük ise o yer step iklimine. bu kuşağın sınırlarının belirlenmesinde yağış miktarı bir rol oynamaz. Birinci gruptakiler step iklimleri (BS) ile çöl iklimleri (BW) arasındaki sınırların tayini için. Yıllık yağışın %70’inin Ekim-Mart arasındaki soğuk devrede olduğu yerlerde formül r = 2t b. Yıllık yağışın %70’inin Nisan-Eylül arasındaki 6 aylık sıcak devrede olduğu yerlerde formül r = 2t + 14 c. Avrasya ve Kuzey Amerika'nın kuzeyi ile Güney Amerika'nın güneyindeki tundra alanlarında hüküm süren iklim.

aksi takdirde step iklimine girer.7 19.9cm.6 17.3 7. 2(t + 7)den küçük değildir.0 4.5 11. 2(t + 14) ve 2(t + 7) den büyük ise o yer nemli iklimlere.2 3.1 -4.7 15.8 10.9 23.1°C).3 1. Mersin’in yıllık ortalama sıcaklık ve yağış değerleri (1940-2003) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Yıllık Sıcaklık(°C) 9. Çünkü en soğuk ay ortalaması 18°C nin üstünde değildir.4 Yağış (cm) 4.6 13.6 0.3 3.0 4.0 3.8 Yağış (cm) 11.9 2. Yıllık yağış tutarı 52.6 4.3 1. Kars’ta en soğuk ay ortalaması (-12. Kars B iklim kuşağına da giremez. Yağış rejimine baktığımızda gerek soğuk gerekse sıcak mevsimdeki yağışların yıllık yağış tutarının %70’ini bulmadığından Konya için (c) formülü uygulanır.3 17.5 9.6 28. r= 2*18. Kars D iklim kuşağından Dw’e giremez.1 -10.c. . Tablo 2.1 4.3 13.2 0. harfi bulmak için iklim tiplerinin alt listelerine bakmak gerekir.8 18.8 . Konya’nın yıllık ortalama sıcaklık ve yağış değerleri (1930-2003) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Yıllık Sıcaklık(°C) -0. çünkü Kars’ın her mevsimi yağışlıdır.4 2.1 2. O halde Kars’ın iklimi Köppen’in tasnifindeki soğuk orman kuşağı içinde.1 0. harf c. Toplam yağış 2t + 7 nin değerinden büyük olduğu için Konya step iklimine girmektedir. en sıcak ay ortalaması 10°C nin üstündedir. ve en sıcak ay ortalaması (17.0 27.7 3.9 9.9 0.6 cm olduğuna göre Mersin’in step iklimine mi. Ne soğuk.2 1.0 3.0 7.0 3.1 3. çünkü Kars’ın kışları kurak değildir. kışları şiddetli. bir yerin hangi iklim tipine girebileceğinin bulunması hakkında daha açık bir fikir vermek için aşağıda Kars ili ele alınmıştır: Tablo 3. Kars’ın yıllık ortalama sıcaklık ve yağış değerleri (1930-2003) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Yıllık Sıcaklık(°C) -12. Bu tabloya göre Kars D iklim kuşağına girer.3 10.6 Yıllık yağış tutarı 59. r=37.7 3.1 8.5 -8.6 Toplam yağış 2t nin değerinden büyük olduğu için Mersin step sahasının dışında nemli iklimlere yakın bir bölgede bulunmaktadır. yazları kısa ve serin ve hemen her mevsimi yağışlı iklim tipine girer ve Dfc harfleri ile gösterilir. yoksa çöl iklimine mi girdiği araştırılabilir.1 Yağış (cm) 2.2 25.8. ne de sıcak devrenin. Yağış durumu itibariyle Kars. Bu formüllerin uygulamasına Konya ve Mersin’den örnekler: Tablo 1.4 6. Çünkü en soğuk ay ortalaması -3°C’ ün altında.2 12.6 1.7 4.1 11.2 20.9 15. D iklim kuşağındaki Df’ye girer. 10°C nin altında olmadığı için bu istasyon E iklim kuşağına da giremez.5 13. yıllık yağışın %70’ini almadığı yerlerde formül r = 2(t + 7) Bu formüllerde r’nin değeri 2t.1 4.2 17.0 25. Köppen’in iklim sınıflandırmasında.1 2.6 0.4 10. En soğuk ay ortalaması -3°C nin altında olduğundan 3.1 3. 3. r = 2 * 11.5cm olduğuna göre Konya’nın step iklimine mi.9 Bu değerlere göre Kars Köppen’in iklim kuşaklarından A ya giremez.6 3.5°C). yoksa nemli iklime mi girdiği araştırılabilir. -3°C den çok olmadığı için C.4 52.6 59.2 22.4 18.3 5. Yağış rejimine baktığımızda Mersin için (a) formülü uygulanır. r = 29.5 Yıllık yağış tutarı 31.6 11.2 21.4 + 7 .4 1.7 31.9 5.1 3.1 5.

9.9 . F Grubu Kutupsal İklimler: FT Köppen’deki ET’ye karşılık gelen tundra iklimi ve FI Köppen’deki EF’ye karşılık gelen sürekli donmuş topraklar iklimi. Dwc. Karasal iklimler için 3.0 .2.9 .9 °C : 18.0 .0 °C : 28.9 °C : 10.0°C. .9 °C : -9. Bu yöntem ana iklim gruplarını vejetasyon bölgelerine yakınlığı açısından yeniden tanımlamaktadır. C Grubu. Denizel ılıman iklimler (Köppen’deki Cfb ve Cwb iklimleri). A Grubu. burada T =yıllık ortalama sıcaklık.sıcaklık.1 . Tropikal İklimler: Köppen şeması ile aynı tanımlanmıştır. D Grubu.17.3 ay ortalama sıcaklığı 10°C veya üzerindedir. Kullanılan harfler aşağıdaki ölçeklendirmeye karşılık gelir (Wikipedia ansiklpedi): i — şiddetli sıcak h —çok sıcak a — sıcak b — ılık l — mutedil k — serin o — soğuk c — çok soğuk d — şiddetli soğuk e — aşırı soğuk Aylık ort. 60mm’nin altında yağış alan kurak ay sayısı 2’yi geçmez. Fakat subtropikal iklimin Köppen sistemindeki (Cf) kadar kesin bir kurak sınırı yoktur.0 . : ≥ 35. Eğer yağış yukarıdaki formül değerine eşit veya büyük fakat formül değerinin 2 katından az ise bu iklim step olarak adlandırılır (BS).9 . Bulunan harfler her iklim grubunun 3. H Grubu Dağ iklimleri: Bu iklim tipinde yükseklik belirleyici rol oynar. E Grubu.34. Evrensel Sıcaklık Ölçeği En soğuk ve en sıcak ayın ortalama sıcaklıklarına göre bir sınıflandırma seçeneği mevcuttur. Fakat kuraklık eşiğinin belirlenmesinde farklı formül kullanılır: 10 X (T − 10) + 3P. Ortalama yıllık yağış miktarı 890 mm’den az olmalıdır. P= Nisan’dan Eylül ayına kadar olan yaz yağışlarının oranıdır. Dfd. Mutedil İklimler: 4-7 ayın ortalama sıcaklığı 10°C’nin üzerindedir.9 °C : 23. Kurak İklimler: BW ve BS nin anlamı Köppen ile aynıdır.(-10)°C : -39.0 . 8 veya daha fazla ayın ortalama sıcaklığı 10°C’nin üzerindedir. Trewartha'da DO olarak adlandırılır. en soğuk ay ortalama sıcaklığı -10°C’nin üzerinde ve EC ‘nin anlamı karasal subarktik veya boreal ve en az 1 ay ortalama sıcaklık −10 °C veya altındadır. Eğer bir yere ait yağış yukarıdaki formül değerinden az ise burası çöl olarak değerlendirilir (BW). Dsc. harfler (a veya b) silinir ve bunların yerine DC kullanılır. Subarktik İklimler: 1. Trewartha’da bu gruplar EO ve EC olarak adlandırılırlar.0 °C : -24. B Grubu. harfi olarak eklenir. EO ‘nın anlamı denizel subarktik. ve eğer yağış formül değerinin iki katından fazla ise bu iklim B grubu değildir. (Köppen Cfc. ve 4. Dfc. Bütün ayların ortalama sıcaklığı 18°C’nin üzerindedir. Soğuk aylardaki denizelliği ve karasallığı ayıran eşik Köppen’deki gibi -3°C değil 0°C’dir. Ilıman İklimler: Trewartha şemasında bu kategori subtropikal iklimleri gösterir.(-25)°C : ≤ -40.9 °C : 0. Dwd). Trewartha iklim sınıflandırması Trewartha iklim sınıflandırma sistemi Köppen sisteminin değiştirilmiş versiyonudur. Cs ve Cw Köppen sistemiyle aynı anlama gelir. İlave olarak kurak yaz ayları 30 mm’den az yağış almalı ve ıslak kış aylarındaki yağışın 1/3’ünden az olmalıdır.22.27.

9+10)))/2 = 8 bulunur. Ia = (315/(11. S. Temmuz ve Ocak ayı sıcaklık ve yağış ortalamaları arasındaki ilişki hesaplamada göz önünde tutulmaktadır. De Martonne’un en son Gottmann ile 1942’de geliştirdiği yıllık kuraklık indis formülü: Ia = (P / (T + 10) + (12 * p /(t + 10)))/2 10 = Sıcaklığın 0°C’nin altında olduğu yerlerde t’yi pozitif yapmaya yarayan sabit sayı P = Uzun yıllar toplam yağış (mm). 2007) .28 28 . De Martonne iklim sınıflandırması De Martonne’un İklim Sınıflandırmasında diğer parametrelerin yanında sıcaklık ve yağış da dikkate alınmıştır.5+10) + (12*3. p = En kurak ayın yağışı (mm).35 35 . Tablo 4.. Yıllık yağış miktarı yağışlı ve kurak iklimleri ayırmaya imkân verir. T = Uzun yıllar ortalama hava sıcaklığı (°C). De Martonne indisleri ve iklim tipleri İklim Tipi Çöl Step(Yarı Kurak) Step-Nemli arası Yarı Nemli Nemli Çok Nemli Islak Kutupsal Kuraklık İndeksi 0–5 5 – 10 10 .55 > 55 < 0 (T < -5 C) Şekil 2.7/(22. t = En kurak ayın ortalama sıcaklığı (°C) Bu formülü Konya için uygularsak. Yıllık ortalama yağış ve sıcaklığın yanında.20 20 .3. 1972). De Martonne’a göre Türkiye iklimi (Sensoy. Bu duruma göre Konya step (yarı kurak) iklim bölgesindedir. Kurak devrelerin tespitinde aylık yağışların yanında buharlaşma da önemli bir parametredir (DMİ.

nispi nem.67 0.00 1.Ü.33 1. S.Ziraat Fakültesi öğretim üyesi Prof Dr.40-0. Aylık hesaplamada Np yerine 12 konulur.67-1.33-2. 1988). Formül: Nks = nemlilik katsayısı Y = yağış (cm) Nn = nispi nem(%) Y × Nn Nks = × Np (yıllık) S = sıcaklık (°C) S × Gs + 15 Gs = gerçek güneşlenme süresinin her enlem 1 derecesine göre değişen teorik güneşlenme süresine Kuraklık Katsayısı= Kks = oranı (%) Nks Np = nemli periyot % si.50 0. Aydeniz’e göre Türkiye İklimi (Sensoy. . 1/Nks ile de Kuraklık Katsayısı (Kks) bulunur.50'den fazla 1. Aydeniz formülünün sonucuna göre Ankara’nın iklim özelliği kuraktır. Ege Bölgesi ve Akdeniz’in kuzeyi yarı kurak.00-1.00 2.25-0. sıcaklık..40'dan az 0.50 0.75)/((11. Karaman.7*0. Prof. Güneydoğu Anadolu ve Van kurak.11 bulunur.25'den az İklim Özelliği Çöl Çok Kurak Kurak Yarı Kurak Yarı Nemli Nemli Çok Nemli Ankara’nın uzun yıllık verilerine bu formülü uygularsak: Nks = (41.75-1. Şanlıurfa ve Iğdır çok kurak. 2007) Aydeniz metodu ile Türkiye’nin uzun yıllık verileri kullanılarak yapılan sınıflandırmada Konya.50-0.90 = 1..62*0.4. Aydeniz iklim sınıflandırması A.00 0.00-1.40’dan fazla olan ay sayısı 12’ye bölünerek bulunur. Aydeniz.İ. Nks değeri 0. Şekil 3. Aydeniz indis değerleri ve bunların iklim özellikleri Nks 0. elde edilecek indis değerlerine göre 7 ayrı iklim sınıfı tanımlamıştır: Tablo 5. İç Anadolu. Akgün Aydeniz’in geliştirdiği formülde.75 0.00-4.00'dan fazla Kks 2.M. yağış. Göller Yöresi.3*0.00 4.54)+1 5) = 0. Karadeniz Marmara ve Akdeniz kıyıları ise nemlidir.50 1. Burada.50-2. ve güneşlenme süresi verileri kullanılmaktadır (D.90 Kks = 1/0.

(Erinç. S. 2007) . S. indisin hesaplanmasında ortalama sıcaklık yerine ortalama maksimum sıcaklığı almıştır. Erinç indis değerleri ile bunlara bağlı bitki örtüsü ve iklim sınıfları İklim sınıfı İndis değeri (Im) Bitki Örtüsü Tam kurak <8 Çöl Kurak 8-15 Çöl-step Yarı kurak 15-23 Step Yarı nemli 23-40 Park görünümlü kuru orman Nemli 40-55 Nemli orman Çok nemli >55 Çok nemli orman Şekil 4. Erinç iklim sınıflandırması Yağış miktarlarının doğrudan ortalama sıcaklıklara oranlanması ile elde edilen indis. evapotranspirasyonun olmadığı varsayılarak dikkate alınmaz.5. Bu nedenle Erinç. elde edilecek indis değerlerine göre 6 ayrı iklim sınıfı tanımlamıştır. karasal bölgelerde gerçekte olduğundan daha nemli bir durumun ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. = yıllık ortalama maksimum sıcaklık.. Erinç’e göre Türkiye iklimi (Sensoy.. 1984) Erinç. Bunlar: Tablo 6. = yıllık toplam yağış(mm). Ancak bu değerlendirmede ortalama maksimum sıcaklığın 0°C’nin altına düştüğü aylar. Yağış etkinlik indisi P Tom Im = P Tom burada.

Thornthwaite’ın sınıflandırmasındaki iklim tipleri. bu 9 iklim tipinin termik karakterlerini. Bu harfler Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin birinci harflerini temsil eder: Nemli iklimler: A B4 B3 B2 B1 C2 C1 D E Çok nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı nemli Kurak – az nemli Yarı kurak Kurak (çöl) Kurak iklimler: Thornthwaite. O halde bu yerin iklimi kuraktır.6. Thornthwaite iklim sınıflandırması Thornthwaite’in iklim sınıflandırması. Bu harfler Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin ikinci harflerini temsil eder. Derecelerine göre nemli iklimleri 6. Thornthwaite’e göre yağışın buharlaşmadan fazla olduğu yerlerde toprak doymuş haldedir ve bu yerlerde su fazlalığı vardır. Thornthwaite iklimleri.B4. yağış .B2 B1 ve C2 r s w s2 w2 d s w s2 w2 Su noksanı olmayan veya pek az olan tali iklim tipi Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su noksanı kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi Su noksanı kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi Su fazlası olmayan veya pek az olan tali iklim tipi Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su fazlası yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi Su fazlası yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi C1. yağışların buharlaşmadan az olduğu yerlerde toprakta su birikememekte ve bu toprak bitkilerin ihtiyaç duyduğu suyu verememektedir.B3.buharlaşma ve sıcaklık . kurak iklimleri de 3’e ayırmıştır. A’ B’4 B’3 B’2 B’1 C’2 C’1 D’ E’ Çok nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı nemli Kurak – Az nemli Yarı kurak Kurak (çöl) Megatermal (yüksek sıcaklıktaki iklimler) Mezotermal (orta sıcaklıktaki iklimler) Mikrotermal (düşük sıcaklıktaki iklimler) Tundra (çok düşük sıcaklıktaki iklimler) Don (çok düşük sıcaklıktaki iklimler) Thornthwaite yağışın mevsimlere dağılışına göre de iklimleri birtakım tiplere ayırır ve bu harfler Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin üçüncü harflerini temsil ederler: A1. O halde bu yerin iklimi nemlidir. sıcaklıkla buharlaşma arasındaki ilişkiye dayandırarak şu şekilde ayırt etmiş ve harflendirmiştir.buharlaşma arasındaki ilişkiye dayanır. önce yağışla buharlaşma arasındaki ilişkiye dayanarak nemli ve kurak iklimler diye 2 büyük grupta toplamıştır. Bunun aksine. D ve E . işte bu iki uç arasında oynar. Bu gibi yerlerde bir su noksanlığı vardır.

Yağış etkinlik indisi Im = 100 s − 60 d ETP s = Yıllık su fazlası. a tam denizel iklim şartlarının. c’2. ETP = Yıllık potansiyel evapotranspirasyon Im >100 100-80 80-60 60-40 40-20 20-0 0-(-20) -20-(-40) -40-(-60) Harf A B4 B3 B2 B1 C2 C1 D E İklim özelliği Çok nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı nemli Yarı kurak-az nemli Yarı kurak Tam kurak-çöl 2. İndis değeri ve ifade ettiği harfler şu şekildedir: Tablo 8. B ve C2) için kuraklık indisi İndis şu formülle bulunur: Ia = (100.4 ve fazlası r s w s2 w2 Su noksanı olmayan veya pek az olan tali iklim Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su noksanı kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim Su noksanı kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim b) Kurak iklimlerde (C1.4 ve fazlası 33.3 16.Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin dördüncü harfleri de sıcaklık rejimine göre ayrılmıştır.7 16. burada s = yıllık su fazlası. c’1. n = yıllık PE Tablo 9. d = Yıllık su noksanı. n = yıllık PE . d ise tam karasal iklim şartların hüküm sürdüğü yerleri gösterir. b’1 ve sağında kalan harfler ise kara tesirine yakın olan yerleri gösterir.8 – 33. Yağış rejimine göre ortaya konan indisler: İndis değeri ve ifade ettiği harfler: a) Yağışlı iklimlerde (A. b’3. Bu harfler o yerin denizel ya da karasal etkilerden hangisi altında olduğunu belirlemeye yarar. b’2 ve solunda kalan harfler deniz tesirine yakın yerleri.s)/n. b’1. Thornthwaite Yağış etkinlik indisi ve bunların iklim özellikleri 1.8 – 33. Yağışlı iklimler için kuraklık indisi ve bunların iklim özellikleri Kuraklık indisi (Ia) Harf İklim özelliği 0 – 16. İndislerin hesaplanması ve bunların iklim özellikleri: Tablo 7. Bunlar: a’. burada d = yıllık su noksanı.d)/n . b’4. D ve E) için nemlilik indis değeri ve ifade ettiği harfler: İndis şu formülle bulunur: Ih = (100. b’2. d’ dır.3 33. Thornthwaite sıcaklık etkinlik indisi ve bunların iklim özellikleri Yıllık PE (mm) 142 ve daha az 143 – 285 286 – 427 428 – 570 571 –712 713 – 855 856 – 997 998 – 1140 1141 ve fazlası İfade ettiği harf E’ D’ C’1 C’2 B’1 B’2 B’3 B’4 A’ İklim özelliği Kurak-çöl Yarı kurak Kurak-az nemli Yarı nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Çok nemli 3. Sıcaklık etkinlik indisi: Yıllık PE değerleri esas alınarak bulunur.

Thornthwaite ‘a göre Türkiye iklimi (Sensoy.0 88. 2007) .4-61.0 68.4-88. Kurak iklimler için kuraklık indisi ve bunların iklim özellikleri Kuraklık indisi (Ih) 0 – 10 11 – 20 11 – 20 21 ve fazlası 21 ve fazlası Harf d s w s2 w2 İklim özelliği Su fazlası olmayan veya pek az olan tali iklim Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su fazlası yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim Su fazlası yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim 4. Şekil 5.56.3 76.0. PE’nin 3 yaz ayına oranı indisi.9 52.1-51. Tablo 11.7-68. S..1 ve fazlası İfade ettiği harf a’ b’4 b’3 b’2 b’1 c’2 c’1 d’ iklim özellikleri Tam denizel iklim şartları Okyanus tesirine yakın yerler Okyanus tesirine yakın yerler Okyanus tesirine yakın yerler Kara tesirine yakın yerler Kara tesirine yakın yerler Kara tesirine yakın yerler Tam karasal iklim şartları Türkiye geneli uzun yıllık verilerin Thorthwaite’ın yağış etkinlik indisine uygulanması sonucu elde edilen harita aşağıdaki şekilde elde edilmiştir. PE’nin 3 yaz ayına oranı indisi ve bunların iklim özellikleri PE’nin üç yaz ayına oranı 48 daha az 48.Tablo 10.3 56.6 61.1-76.

Her ayın sıcaklık ve yağış değerlerini birleştirerek elde edilen şekil. 7.İ. her ayı yağışlı almakla birlikte yağışlarının çoğunu sonbahar ve kış mevsiminde alan. yaz aylarının sıcak ve kurak. Klimogramlar Klimogramlar iklim diyagramlarının başka bir şeklidir. o yerin iklim karakterini gösterir. İklim diyagramları Aylık Sıcaklık ve yağış değerlerinin birlikte çizildiği diyagramlara iklim diyagramları denir. Hopa’nın iklim diyagramı incelendiğinde ise. Hopa. Şekil 7.2.1.7. Klimogramların çizilmesi için yatay eksen üzerine sıcaklık değerleri. 2004) Antalya’nın iklim diyagramı incelendiğinde. 7. İklim Diyagramları (Klimatoloji Şubesi. Antalya. ılıman Karadeniz iklimini yansıttığı kolayca anlaşılabilir. Her aya ait sıcaklık ve yağış değerleri bu şekil üzerinde kesiştirilerek noktalar birleştirildiğinde kapalı bir şekil elde edilir. Antalya ve Hopa istasyonları Klimogramı (D. dikey eksen üzerinde ise yağış değerleri işaretlenir. 2004) Ortaya çıkan kapalı şekil Hopa’da olduğu gibi yuvarlak ise. yağış değerlerinin ise çubuk grafik şeklinde ve farklı eksenler üzerinde birlikte çizildikleri grafiklerdir. . Bu diyagramlardan yağış ve sıcaklık değerlerinin seyirleri izlenerek o yerin hangi iklim tipine girebileceği araştırılır. bu sıcaklık ve yağış bakımından mevsimler arasında çok fark bulunmayan iklim tipini (bu örnekte Karadeniz iklim tipi). Şekil 6.M. Çubuk-çizgi grafikleri Bu grafikler sıcaklık değerlerinin eğri. kış aylarının ılık ve yağışlı olduğu Akdeniz iklimini. ortaya çıkan kapalı şekil Antalya’nın klimogramında olduğu gibi uzun ise bu da yağış ve sıcaklık bakımından mevsimler arasında çok fark olan iklim tipini yansıtır (bu örnekte Akdeniz iklim tipi).Klimatoloji Şubesi.

SPI (Standardized Precipitation Index) yağış eksikliğinin farklı zaman dilimleri içindeki değişkenliğini dikkate alabilen bir yöntemdir. şiddet. Bunlar.00 ile -1. Kuraklığın başlangıç ve bitişinin belirsiz oluşu. A. SPI değerleri dikkate alınarak yapılan bir kuraklık değerlendirmesinde indeksin sürekli olarak negatif olduğu zaman periyodu kurak dönem olarak tanımlanır.0 . Normalleştirilmiş yağış indeksi (SPI) Kuraklık genel olarak suya ihtiyaç duyulan zamanlarda su eksikliğine sebep olacak şekilde yağıştaki azalmalar veya yağışın normalin altına düşmesi olarak tanımlanır. SPI = Xi = Xi = σ = Normalleştirilmiş yağış indeksi o anki yağış yağış normali standart sapma Gerçekte indeksin hesaplanması. Bu durumda kuraklığın izlenmesi açısından yağıştaki eksikliğin farklı zaman ölçüleri (dilimleri) içinde nicel olarak ifade edilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Kuraklıkla ilgili yapılan araştırmalar 6 ana kuraklık çeşidini ortaya koymuştur.49 orta derece kuraklık 8.3 ≤ -2. 2003). su rezervuarları.8. Herhangi bir bölgede kuraklık. meteorolojik. Kuraklık ile ilgili tanımlarda en bariz problemlerden biri kurak dönem süresi boyunca yağış eksikliğinin yeraltı suları. toprak nemi. SPI esas olarak belirlenen zaman dilimi içinde yağışın ortalamadan olan farkının standart sapmaya bölünmesi ile elde edilir (McKee ve arkadaşları.99 hafif derece kuraklık 31. (Kömüşcü. yağışın 12 ay ve daha az periyotlarda normal dağılıma uymaması sebebiyle komplikedir ve bu sebeple yağış dizileri öncelikle normal dağılıma uygun hale getirilir. 1994). tarımsal. frekans.5 28.2 9. Sonuçta elde edilen SPI değerleri yağış eksikliği ile doğrusal olarak artan ve azalan bir eğilim gösterir.1 3. hidrolojik ve su kaynakları kuraklığıdır.6 6. klimatolojik. atmosferik. Bu yöntemle kuraklık şiddeti aşağıdaki tabloda gösterilen kategorilere göre sınıflandırılır (McKee ve arkadaşları.2 -1. SPI değerlerinin normalleştirilmesi sonucu seçilen zaman dilimi içerisinde hem kurak ve hem de nemli dönemler aynı şekilde temsil edilmiş olur.4 2.7 30. kümülatif olarak artması. Bununla beraber suya dayalı aktivitelerin yağıştaki bu eksiklikten etkilenme zamanı ve süresine göre kuraklıkla ilgili çeşitli tanımlar ortaya çıkmıştır. kar kütleleri ve akımlar gibi farklı su kaynaklarına nasıl etki ettiğidir. Burada en önemli sorun yağış eksikliğinden kaynaklanan kuraklığın bu kaynaklar üzerindeki etkisinin süre ve şiddetlilik açısından farklı olmasından kaynaklanmasıdır. süre ve etki alanı gibi ifadelerle tanımlanır. SPI kuraklık indeksine göre kuraklık sınıflandırması ve yüzde oluşumları (Konya örneği) Kuraklık Zaman Zaman Zaman (%) SPI Kategorisi (%) 3-ay (%) 6-ay 12-ay 0 ile -0.1 -1. aynı anda birden fazla kaynağa etkisi ve ekonomik boyutunun yüksek olması onu diğer doğal afetlerden ayıran en önemli özelliklerdir. İndeksin sıfırın altına ilk düştüğü ay kuraklığın başlangıcı olarak kabul edilirken indeksin pozitif değere yükseldiği ay kuraklığın bitimi olarak değerlendirilir.2 çok şiddetli kuraklık 3.99 şiddetli kuraklık 4. ve arkadaşları. Tablo 12. 1993) SPI = xi − xi − σ Burada .0 3.50 ile -1.6 9.

. İllerin çeşitli yöntemlere göre hazırlanmış iklim sınıflandırmaları Tablo 13’de verilmiştir. diğer yerlerin ise yarı kurak veya yarı nemli iklim karakterine sahip olduğunu söyleyebiliriz. Bu noktasal sonuçlar genel değerlendirme için Coğrafi Bilgi Sistemi yazılımı ArcGIS ortamında haritalanmıştır (Şekil 2-5). Fakat bu durum en uzun formül en doğru sonucu verecek şeklinde de yorumlanamaz. Formüllerin bir kısmı çok basit. Örneğin herhangi bir ayda yağışta meydana gelen azalma toprak nemine hemen etki edebilirken. SPI değerlerinin hesaplanmasında şu yöntem izlenir. Iğdır ve Trakya civarının kurak. En az 30 yıllık sürekli periyoda sahip aylık yağış dizileri (m boyutunda) hazırlanır. 6. Sonuçlar: Bir yerin iklim karakterinin bilinmesi o yöreyle ilgili her türlü aktivitenin planlanması açısından son derece önemlidir. ve 48 aylık (i) gibi farklı zaman dilimleri belirlenir. bir kısmı ise oldukça karmaşıktır. İşte seçilen farklı zaman dilimleri bu değişen süreyi dikkate almak için seçilmiştir. Her zaman dilimindeki veri dizileri kayan bir özellikte olup o ayın indeks değeri önceki (i) ayların değerlerine göre belirlenir.s.Tabloda belirtilen yüzdelik zaman dilimleri o kategorilerde zamanın ne kadarında kuraklık şiddetinin görülme olasılığını ifade eder. işlemler için o yöreye ait iklim karakterinin bilinmesi gerekir. Orada yetiştirilmesi düşünülen ürünün planlanmasından kurulacak olan sanayi tesisine yada sağlık açısından sorunsuz yaşamaya uygun olup olmadığına veya tatilin yeri ve zamanının planlanması v. 24. Daha sonra her veri setine Gama dağılımı uydurulur ve böylece gözlenmiş yağış olasılıkları tanımlanır. Haritalar değerlendirilirken her yöntemin bir hata payı olduğu unutulmamalıdır. Yağış eksikliğinin farklı su kaynaklarına etkisi dikkate alınarak indekslerdeki değişimlerin gözleneceği 3. 12. Bu durum çeşitli araştırmacıların görüşleri arasındaki ayrılıkları ortaya koyduğu gibi her alanda kusursuz sonuç vermiş bir formülün bulunamamış olması şeklinde de yorumlanabilir. yeraltı sularının ve nehirlerin bundan etkilenmesi daha uzun süreli bir zaman dilimi içinde olur. Bilim adamları arasında bu konuda çok farklılık vardır. çok çeşitli iklim sınıflandırmaları yapmıştır. İç Anadolu. Güneydoğu Anadolu. Sonuç olarak yöntemler arasında farklılıklar ortaya çıksa da genel olarak Karadeniz Bölgesinin nemli. Bu zaman dilimleri yağıştaki eksikliğin kullanılabilir su kaynaklarına olan etkisinin ne kadar sürede hissedilebileceği gibi öznel bir mantığa göre seçilmiştir. Çok sayıda bilim adamı. Bu şekilde o andaki kuraklığın ne kadar az sıklıkta tekrar edebileceği ve kuraklığın bitmesi için gerekli olan yağış olasılığının bilinmesi sağlanabilir.

7 6. Kışları soğuk.5 11. Kışları serin.2 -1. Kışları serin.9 23. Kışları serin.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.9 602.Nemli arası Step-Y.9 -3.Nemli arası Step-Y.1 30.1 1112.3 756. Kışları serin. Kışları serin.5 24.0 28.7 22.9 21. Kışları serin. Aydeniz İklim Tipi Yarı Kurak Kurak Yarı Kurak Yarı Nemli Kurak Yarı Kurak Kurak Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Kurak Yarı Kurak Nemli Kurak Yarı Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Kurak Yarı Nemli Yarı Kurak Kurak Nemli Yarı Nemli Kurak Kurak Yarı Nemli Yarı Kurak Kurak Çok Nemli Yarı Kurak Yarı Kurak Çok Kurak Yarı Kurak Nemli Yarı Kurak Yarı Kurak Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Kurak Kurak Kurak Yarı Nemli Kurak Nemli Kurak Yarı Nemli Kurak Yarı Kurak Kurak Yarı Kurak Nemli Yarı Nemli Kurak Kurak Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Nemli Nemli Çok Kurak Kurak Nemli Yarı Kurak Nemli Kurak Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Kurak Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Erinç Iklim Tipi Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Yarı kurak Yarı kurak Yarı Nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Çok Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı kurak Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Çok Nemli Yarı Nemli Nemli Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı kurak Yarı kurak Yarı Nemli Yarı kurak Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Çok Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Çok Nemli De Martonne Iklim Tipi Step-Y. Kışları serin.1 431.Nemli arası Yarı kurak Step-Y. Kışları soğuk.0 18.0 22.Nemli arası Step-Y.5 27. Kışları Ilıman.4 10.4 326. Kışları serin.8 19.0 29.5 27.4 10. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.0 10.8 13.7 479.Nemli arası Step-Y. Kışları soğuk.3 27.4 14.6 -1.7 438.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Yarı Nemli Nemli Step-Y. Kışları serin.8 14.Nemli arası Çok Nemli Step-Y.5 -0.9 -0. Kışları serin.4 10. Kışları soğuk.9 13. Kışları serin.0 -11.7 22.4 27.7 20.1 760.4 249. Kışları serin.Nemli arası Step-Y. ort Yıllık ort sıc sıc Yıllık yağış kış mevsimi .6 0.Nemli arası Çok Nemli Tem.6 27.5 1.8 23.9 9. Kışları soğuk.2 14.Nemli arası Yarı Nemli Yarı Nemli Step-Y.3 28.8 384.2 0. Kışları soğuk.5 3.9 844.Nemli arası Yarı kurak Step-Y.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y.2 -2.7 13.1 31.6 688.6 4.2 10.3 13.5 548.9 8.9 -0.2 717.3 9.7 12.Nemli arası Step-Y.7 454.7 27.4 21.Nemli arası Yarı kurak Step-Y.0 24.9 431.8 25.6 -6. Kışları serin.3 808.4 24.Nemli arası Step-Y.0 560.7 12.1 408.8 19.5 8.0 18. Kışları soğuk.0 338.Nemli arası Step-Y.3 537.7 16.6 22.6 5.0 1025. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.8 3.4 23. Kışları soğuk.5 -0. Kışları serin.4 -2. Kışları serin.4 6.8 4. Kışları çok soğuk.8 23.8 11.6 13.9 27.4 22. Kışları soğuk.1 401.5 6.8 24.7 457.Nemli arası Step-Y.6 -3. Kışları serin.0 6.3 23.1 11.1 16.0 11.2 2. Kışları serin.5 2.8 10.8 -1.8 10. Kışları soğuk.3 -9.0 -2.1 0. Kışları serin.4 1140.5 20.0 31.3 -2.5 5.7 690.8 17.7 1230.6 Trewartha İklim Tipi yaz mevsimi yazları çok sıcak yazları çok sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları çok sıcak yazları Ilıman yazları ılık yazları çok sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları çok sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları çok sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları çok sıcak yazları sıcak yazları Ilıman yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları çok sıcak yazları çok sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları çok sıcak yazları çok sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık Kışları Ilıman.8 14.7 698.3 6.4 11. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.1 14.6 18. Kışları soğuk.6 -3.8 2.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Yarı kurak Step-Y. Kışları soğuk.Nemli arası Step-Y.0 9.7 6.7 13.3 15.6 9.9 21.Nemli arası Step-Y.1 509.9 6. Kışları serin.8 22.3 20.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.8 14.2 444.5 12.2 409.Nemli arası Step-Y.1 23.3 445.4 14.4 22.2 28.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Yarı Nemli Step-Y.Nemli arası Step-Y. Kışları serin. Kışları serin.9 805.4 6.2 -4.5 -11.0 14.0 17.4 17.6 20.6 19.2 27. Kışları serin.3 21.3 18. Kışları soğuk.8 7.0 -0.4 16. Kışları soğuk.6 22. Kışları serin.3 0.3 22.3 24.3 10. Kışları serin. Kışları soğuk. Kışları soğuk.6 11. Kışları serin.5 368.6 4.1 24.2 403.0 11.3 22.3 23.Nemli arası Step-Y.3 -7.0 6.6 541.0 -0. Kışları soğuk.9 14.0 5.6 21.1 7. Kışları serin.5 10.4 23.9 14.Nemli arası Step-Y.6 1236.9 402.4 22.Nemli arası Step-Y.1 2.4 6. Kışları çok soğuk.Tablo 13.Nemli arası Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Step-Y.3 -0.1 2188.2 24.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.7 5.3 5.9 2.4 448.5 498.5 22.Nemli arası Step-Y.4 679.3 388.2 16.9 545.Nemli arası Step-Y. Kışları soğuk.Nemli arası Yarı Nemli Yarı kurak Step-Y.5 687.0 14.Nemli arası Step-Y. İllerin çeşitli yöntemlere göre hazırlanmış iklim sınıflandırmaları (1/2) Uzun Yıllık Veriler İller ADANA ADIYAMAN AFYONKARAHISAR AGRI AKSARAY AMASYA ANKARA ANTAKYA ANTALYA ARDAHAN ARTVIN AYDIN BALIKESIR BARTIN BATMAN BAYBURT BILECIK BINGOL BITLIS BOLU BURDUR BURSA CANAKKALE CANKIRI CORUM DENIZLI DIYARBAKIR DUZCE EDIRNE ELAZIG ERZINCAN ERZURUM ESKISEHIR GAZIANTEP GIRESUN GUMUSHANE HAKKARI IGDIR ISPARTA ISTANBUL GOZTEPE IZMIR KAHRAMANMARAS KARAMAN KARS KASTAMONU KAYSERI KILIS KIRIKKALE KIRKLARELI KIRSEHIR KOCAELI KONYA KUTAHYA MALATYA MANISA MARDIN MERSIN MUGLA MUS NEVSEHIR NIGDE ORDU OSMANİYE RIZE SAKARYA SAMSUN SANLIURFA SIIRT SINOP SIVAS TEKIRDAG TOKAT TRABZON TUNCELI USAK VAN YALOVA YOZGAT ZONGULDAK Ocak ort sıc 9.0 2.1 27.8 20.4 16. Kışları soğuk.5 2.4 510. Kışları serin.3 9.0 28.1 -10.5 1.7 31.3 21.7 12.5 7.9 15.5 2. Kışları serin.2 676. Kışları soğuk.8 458.7 5.7 4.0 22.3 552. Kışları serin. Kışları çok soğuk.2 17.0 11.5 12.Nemli arası Step-Y.4 19.0 25.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Yarı kurak Yarı Nemli Step-Y.6 2.8 2.4 8. Kışları soğuk.3 20.8 14.8 26.8 374.Nemli arası Step-Y.1 694.2 826.Nemli arası Step-Y.0 355.1 14.2 23. Kışları soğuk. Kışları serin.7 388.2 589.3 12.1 716.0 406.6 -0. Kışları serin.1 574.2 23.8 600.0 23.8 28.2 5.Nemli arası Step-Y.9 4.9 672.2 -3.9 12. Kışları Ilıman. Kışları serin.6 846. Kışları serin.7 617.3 23.8 1.Nemli arası Step-Y.5 942.5 13.Nemli arası Step-Y.5 12.5 11. Kışları serin.6 727. Kışları soğuk.0 13.2 15.3 11.4 1069.0 -2.1 18.3 409.6 1231. Kışları serin.5 483.1 443.2 703.2 14.1 -0.1 18.6 26. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.8 23.5 5.Nemli arası Step-Y.1 8.4 572.Nemli arası Yarı kurak Step-Y.2 640.0 22.5 1029.9 27.Nemli arası Step-Y.3 560.8 16.0 2.1 3. Kışları serin.2 -4. Kışları soğuk. Kışları soğuk.Nemli arası Step-Y.9 8.8 479.2 23.1 545.2 6.6 10. Kışları serin.8 9.7 325.7 30.8 11.0 391.5 0.Nemli arası Yarı Nemli Step-Y.6 797.9 21. Kışları soğuk.Nemli arası Step-Y. Kışları serin. Kışları soğuk.

B'1.s2.B'2.b'3 C2.b'2 D.b'2 A.b'2 C1.b'3 D.b'2 C1.b'4 C1.b'3 D.b'2 C1.C'2.b'2 B1.s2.B'1.s2.B'2.B'2.b'4 .b'3 C1.B'2.b'2 C1.s.r.d.s2.b'3 C2.b'4 D.B'1.B'1.B'1.b'2 B3.B'2.b'2 C2.s.b'2 C1.b'2 C1.s.B'1.B'1.s2.s2.s2.B'2.d.a' D.b'2 C1.B'1.b'2 C1.B'1.B'1.C'2.s2.B'1.B'1.d.d.s.s2.b'4 B1.b'2 C1.B'2.s2.b'4 D.b'2 D.s2.b'3 D.b'2 C2.b'2 C2.b'2 C1.b'4 C1.s.b'3 C2.b'2 D.s2.B'2.B'1.B'2.d.d.b'2 B2.B'1.B'2.B'1.b'3 C2.s.s.B'2.r.s2.B'3.b'3 D.s.B'1.b'4 B2.b'2 D.Tablo 13.s2.d.B'2.b'3 B1.B'3.b'2 C1.s2.B'3.d.d.B'1.B'3.b'3 D.a' C1.s.b'3 D.b'4 C2.B'1.b'3 B2.B'1.b'2 D.B'1.B'3.s2.B'1.b'2 C1.B'2.s2.b'3 C1.d.B'2.b'3 C2.B'2.s2.s2.b'3 C1.b'3 D.B'2.s.B'2.b'2 C1.r.b'4 C2.s.B'4.s.b'3 C1.s.b'2 C1.d.s2.B'2.s.B'2.b'2 D.d.s2.b'4 C1.B'3.s.r.s.b'4 B3. harf ve açıklaması s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan 4.B'2.B'1.B'3.B'3.B'3.b'2 C1.b'3 C1.B'1.b'4 C2.s2.B'3.B'2.B'1.b'3 C2.B'2. harf ve açıklaması a':Tam denizel iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim a':Tam denizel iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim ISTANBUL GOZTEPE C2.B'2.s2.B'3.b'3 B1.s2.s.B'1.B'1.d.b'2 C2.B'3.s2.b'2 C2.B'1.r.s2.C'2.b'4 B1.s2. harf ve 1.B'2.B'4.b'4 B1.d.s2.B'1.b'3 C1.B'2.b'4 2.s.B'2.b'2 D.s.d.s2.b'2 B1.B'1.s.B'2.b'4 C1.d.b'2 C1.B'3.s2.b'2 C2.C'2.b'3 A.B'3.B'2.B'2. İllerin çeşitli yöntemlere göre hazırlanmış iklim sınıflandırmaları (2/2) Thornthwaite iklim sınıflandırması Iller ADANA ADIYAMAN AFYONKARAHISAR AGRI AKSARAY AMASYA ANKARA ANTAKYA ANTALYA ARDAHAN ARTVIN AYDIN BALIKESIR BARTIN BATMAN BAYBURT BILECIK BINGOL BITLIS BOLU BURDUR BURSA CANAKKALE CANKIRI CORUM DENIZLI DIYARBAKIR DUZCE EDIRNE ELAZIG ERZINCAN ERZURUM ESKISEHIR GAZIANTEP GIRESUN GUMUSHANE HAKKARI IGDIR ISPARTA IZMIR KAHRAMANMARAS KARAMAN KARS KASTAMONU KAYSERI KILIS KIRIKKALE KIRKLARELI KIRSEHIR KOCAELI KONYA KUTAHYA MALATYA MANISA MARDIN MERSIN MUGLA MUS NEVSEHIR NIGDE ORDU OSMANİYE RIZE SAKARYA SAMSUN SANLIURFA SIIRT SINOP SIVAS TEKIRDAG TOKAT TRABZON TUNCELI USAK VAN YALOVA YOZGAT ZONGULDAK Harfler C1.d.b'2 B3.s2.d.s.B'3.b'3 C1. harf ve açıklaması açıklaması C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak B1:Nemli B1:Nemli C2:Yarı Nemli C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B2:Nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B2:Nemli A:Çok Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B1:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli B3:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B1:Nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B3:Nemli B1:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak B2:Nemli C2:Yarı Nemli A:Çok Nemli B1:Nemli C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli B1:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C2:Yarı Nemli C2:Yarı Nemli B3:Nemli B'4:mezotermal B'3:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'1:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'4:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal 3.b'3 D.s2.d.d.s2.b'3 C1.

Ü. 2004. . İstanbul.M.. Atmosfer Bilimleri Sempozyumu Bildiri Kitabı..T. Ank.wikipedia.gov. 2007 . İstanbul 9. www. Ege Üniversitesi yayınları DMİ Yayınları 2000/02. Erinç. EROL.. Genel Müdürlüğü web sitesi http://www.D. Ayman B.org/wiki/K%C3%B6ppen_climate_classification 1.htm 17. 2. Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi.tr/2005/genel/iklim/turkiyeiklimi..Referanslar: Atalay.htm 16.. 1982. 1972. Kaya N. 1993. 15. 1988. 268-275. ŞENSOY.Ballıca H. Yayın No: 2506. Ankara DMİ.meteor. Türkiye Coğrafyası. Ankara D. 1984.. 5. İ. Ş. Aydeniz Metodu ile Türkiye’nin Kuraklık Değerlendirmesi.. Ankara DMİ Yayınları 2000/04. Klimatoloji II Ders Kitabı 14. 1984 Umumi Klimatoloji ve İklim Çalışmaları İ. 4. Food And Agriculture Organization.. 2000 DMİ web sitesi http://www. O.fao. Thornthwaite Yöntemine Göre Antalya İklimi.İ. Klimogram Yöntemine Göre Antalya İklimi. Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü. Meteoroloji Mühendisliği Bölümü.. http://en. Klimatoloji Şubesi.İ. Genel Klimatoloji. Erinç. Tatbiki Klimatoloji ve Türkiye’nin İklim Şartları. ‘Normalleştirilmiş yağış indeksi (SPI) ile Türkiye’de kuraklık oluşum oranlarının bölgesel dağılımı’ (Regional distribution of drought occurence by using Standardized Precipitation Index (SPI)in Turkey). 7.Ü.. 6. FAO. İ.T.M. ve arkadaşları 2003. Wikipedia ansiklpedi. Ankara (Gazi Büro Kitapevi) 11.gov.tr/2005/genel/iklim/iklim.. K. ŞENSOY. 1957. 19-21 Mart 2003. Coğrafya Enstitüsü Yayın No: 102 8. S. 3. İstanbul 10. 1984. Klimatoloji III. KÖMÜŞCÜ A. Türkiye İklim Tasnifi (De Martonne Metoduna Göre). Türkiye İklimi. Ankara Dönmez. 1997.Ü. Y. S.org 13..meteor. Klimatoloji ve Metotları.. Türkiye’nin İklim Tasnifi – Erinç Kuraklık İndis Formülüne Göre. DOĞAN. III. S. Ankara 12. İTÜ Hidrojeoloji Enstitüsü. S. ERTÜRK. BAYAR A.T.. İ.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful