P. 1
iklim_siniflandirmalari

iklim_siniflandirmalari

|Views: 173|Likes:
Yayınlayan: Hasan Acar

More info:

Published by: Hasan Acar on Dec 18, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/05/2015

pdf

text

original

İklim Sınıflandırmaları

SERHAT SENSOY 1 ssensoy@dmi.gov.tr , Yusuf ULUPINAR 1 1. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, P.O.Box: 401, Ankara, Türkiye Özet İklim, geniş bölgelerde çok uzun zaman içinde gerçekleşen ortalama hava koşullarıdır. İklim aynı zamanda ekstrem hava olaylarını da içerirken; bir bölgenin hava olayları bakımından karakterini ve bitki örtüsünü de tayin eder. İklim tipleri sayısız denecek kadar çoktur. Ancak her bilim dalında olduğu gibi, klimatolojide de dağınık olan tiplerin, az çok ortak yanlı olanlarını bir araya getirerek büyük iklim kuşakları ortaya çıkartılmıştır. (Dönmez, Y., 1984) Çok sayıda bilim adamı, çok çeşitli iklim sınıflandırmaları yapmıştır. Bilim adamları arasında bu konuda çok farklılık vardır. Bu durum çeşitli araştırmacıların görüşleri arasındaki ayrılıkları ortaya koyduğu gibi her alanda kusursuz sonuç vermiş bir formülün bulunamamış olması şeklinde de yorumlanabilir. Formüllerin bir kısmı çok basit, bir kısmı ise oldukça karmaşıktır. Fakat bu durum en uzun formül en doğru sonucu verecek şeklinde de yorumlanamaz. Araştırmacıların iklim analizinde dikkate aldığı kriterler farklıdır. Bunlardan bazıları; yağış – sıcaklık oranı, yağış – buharlaşma oranı, yağış rejimi ve bitki örtüsüdür. İklim sınıflandırmalarındaki bu farklılıklar, su bilançosunun giderini hesaplamadaki farklılıklardan kaynaklanmaktadır. Formüllerin çoğunda gelir kısmında yani pay’da daima yağış vardır. Giderler ise paydaya yazılır ve bir indis değeri elde edilir. Fakat giderler çok koldan olduğu için (yüzey akışı, süzülme, evapotranspirasyon), tam kaybı hesaplamak neredeyse imkansızdır. İklim bir olaylar bütünüdür ve tek bir iklim elemanına göre yapılacak sınıflandırma çok genel olacak ve her yere uygun gelmeyecektir. Gerek iklim sınıflandırması ve gerekse iklim analizi çalışmalarında olabildiğince uzun yıllık ortalamalar ve güvenilir-homojen verinin kullanılması gerekir. Bu çalışmada Köppen, Trewartha, Aydeniz, Erinç, Thornthwaite, ve De Martonne gibi bilim adamlarının yaptığı iklim sınıflandırmaları incelenmiş ve bunlardan Trewartha, Aydeniz, Erinç, Thornthwaite, De Martonne ve Klimogram metotları, Türkiye’de 19712000 iklim periyodunda verisi bulunan yaklaşık 120 istasyona Excel ortamında uygulanmış ve sonuçlar elde edilmiştir (Tablo 13). Bu noktasal sonuçlardan sonra elde edilen indisler genel bir değerlendirme için ArcGIS ortamında haritalanmış ve her metot için ayrı ayrı Türkiye iklim sınıflandırmaları haritaları elde edilmiştir (Şekil 2-5). Sonuç olarak, yöntemler arasında farklılıklar ortaya çıksa da; genel olarak Karadeniz Bölgesi nemli, İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Iğdır ve Trakya civarı kurak, diğer yerler ise yarı kurak veya yarı nemli iklim karakterine sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Haritalar değerlendirilirken her yöntemin bir hata payı olduğu unutulmamalıdır. Anahtar sözcükler: İklim, iklim sınıflandırmaları, Köppen, Trewartha, Aydeniz, Erinç, De Martonne, Thornthwaite

Csb : Kışı ılık.1. kurak geçen 2 – 3 ay dışında yağışlı muson iklimi 3. Cfb : Kışı ılık. Köppen iklim sınıflandırması Köppen’in iklim sınıflandırması aylık ve yıllık sıcaklıklar..Kurak iklimler: Step ve çöl sahalarında görülür. yazı uzun ve sıcak iklim 2. 1. Birkaç ay toprak karla örtülebilir veya donabilir. kurak fakat kısa iklim 5. Dfd : Kışı çok şiddetli yazı kısa. yazı çok sıcak her mevsimi yağışlı iklim 6. ET : Yazı çok kısa tundra iklimi: Bitki yetişme devresi kısa ve bitkiler cılızdır. yazı sıcak. harfler bölgenin yağış rejimini. en sıcak ayın ortalaması 10°C’nin üzerindedir. üçüncü ve bazen dördüncü harfle belirtilmiştir. yıllık yağış miktarı. yazı sıcak ve kurak iklim (Akdeniz iklimi) 4. 1984). BSh : Sıcak step iklimi ya da sıcak yarı kurak iklim 2. Af : Her mevsimi yağışlı tropikal iklim 2. D ve E harfleri ile ifade edilirken iklim tipleri de bu harflere eklenen ikinci. BWk: Soğuk çöl iklimi ya da soğuk kurak iklim. harfler sıcaklık karakterini. A İklimleri Kuşağı . her mevsimi yağışlı iklim 8. 3. Y. Cwb : Kışı kurak ve ılık. Yıllık yağış ≥750mm. Cfc : Kışı ılık. Dwb : Kışı şiddetli ve kurak. Bunun için Köppen’in sınıflandırması bitki örtüsüne dayalı iklim sınıflandırmasına kabaca uymaktadır. fakat -3°C’den fazladır.Ilıman iklimler: En soğuk ayın ortalama sıcaklığı 18°C’den az. her mevsimi yağışlı iklim 6. yazı kısa ve serin.Soğuk orman iklimleri: Kışlar şiddetlidir. C. Bu kuşaktaki iklimler aylarca toprağın karla örtülü kalması ve donması ile karakterize edilirler. yağışın yıl içindeki dağılışı ve yağış ile sıcaklığın doğal bitki örtüsü ile olan ilişkilerine dayanmaktadır (Dönmez. Cfa : Kışı ılık.Tropikal yağmurlu iklimler: En soğuk ayın ortalama sıcaklığı 18°C’nin üzerindedir. yazı kısa ve serin iklim 4. çöllerde ise 50-350 mm. yazı çok sıcak iklim (Muson iklimi) 2. En soğuk ayın ortalama sıcaklığı -3°C’nin altında. arasındadır. her mevsimi yağışlı iklim D İklimleri Kuşağı . Dwd : Kışı çok şiddetli. Csa : Kışı ılık. Dfb : Kışı şiddetli yazı kısa ve sıcak. yazı serin iklim 3. 2. Dfa : Kışı şiddetli yazı uzun ve sıcak. dir. Köppen sınıflandırmasına göre iklimler 5 ana kuşakta. her mevsimi yağışlı iklim 7. Dfc : Kışı şiddetli yazı kısa serin. Ana kuşaklar A. Steplerde yıllık yağış miktarı 100 – 700 mm. Buralarda buharlaşma yağıştan fazladır. Cwa : Kışı kurak ve ılık. BWh: Sıcak çöl iklimi ya da sıcak kurak iklim 4. yazı sıcak her mevsimi yağışlı iklim 7. arasında. Aw : Kışı. 1. Dwc : Kışı şiddetli ve kurak. An : Bütün aylar sıcak. . B. 4. her mevsimi yağışlı iklim E İklimleri Kuşağı . 1. yazı kısa ve nemli iklim 5. Bütün mevsimler sıcaktır ve kış mevsimi yoktur.Kutupsal iklimler: En sıcak ayın sıcaklığı 10°C’nin altındadır. 1. Dwa : Kışı şiddetli ve kurak. harfler de özel durumları gösterir. yazı sıcak fakat kısa iklim 3. En sıcak ayın ortalama sıcaklığı 10°C’nin üzerindedir. BSk : Soğuk step iklimi ya da soğuk yarı kurak iklim 3. bazen ilkbaharı kurak. C İklimleri Kuşağı . 24 tipte toplanmıştır. Kışlar kısadır. 1. tropikal iklim ya da savan iklimi B İklimleri Kuşağı .

C. yağış ile sıcaklık arasındaki ilişkiye dayanarak. Avrasya ve Kuzey Amerika'nın kuzeyi ile Güney Amerika'nın güneyindeki tundra alanlarında hüküm süren iklim. 2. yıllık yağışın %70’ini almadığı yerlerde formül r = 2t + 7 Bu formüllerde r = cm olarak yıllık yağış tutarı. Ne soğuk. t = yıllık ortalama sıcaklıktır. Kurak iklimler kuşağına dahil bölgelerde yağışlar çok az olduğundan.D harfleri ile belirttiği iklimler) arasındaki sınırı tayin için kullanılır. Bu formüller iki grupta toplanır. ne de sıcak devrenin. 2t+14 ve 2t+7 den büyük ise o yer step iklimine. Bu yüzden Koppen sınırların tayini için. bitki örtüsü yoktur. Yıllık yağışın %70’inin Nisan-Eylül arasındaki 6 aylık sıcak devrede olduğu yerlerde formül r = 2t + 14 c. Birinci gruptakiler step iklimleri (BS) ile çöl iklimleri (BW) arasındaki sınırların tayini için. Yıllık yağışın %70’inin Nisan-Eylül arasındaki sıcak devrede olduğu yerlerde formül r = 2(t + 14) . ikinci gruptakiler de step iklimleri (BS) ile nemli iklimler (Köppen’in A. Bu formüllerde r’nin değeri t. Köppen her iki sınırın tespitinde de yağış rejiminin karakterine göre 3 durum ayırt etmiş ve bunlar için formüller ortaya koymuştur: Şekil 1.Bu bölgede yıl boyunca sıcaklıklar sadece iki veya üç ay donma sıcaklığının üstündedir. bazı formüller ortaya koymuştur. aksi takdirde çöl iklimine girer. yerlerde formül r = t b. Köppen’e göre Turkiye ve çevresinin iklimi (FAO. Yıllık yağışın %70’inin Ekim-Mart arasındaki soğuk devrede olduğu yerlerde formül r = 2t b. Step iklimler ile nemli iklimler arasındaki sınırın tespiti için: a. 1997) Step iklimler ile çöl iklimleri arasındaki sınırın tespiti için: Yıllık yağışın %70’inin Ekim-Mart arasındaki soğuk devrede olduğu a. bu kuşağın sınırlarının belirlenmesinde yağış miktarı bir rol oynamaz. EF : Sürekli donmuş topraklar iklimi.

r= 2*18.8 10.5 9. 2(t + 14) ve 2(t + 7) den büyük ise o yer nemli iklimlere.7 31. Yağış rejimine baktığımızda gerek soğuk gerekse sıcak mevsimdeki yağışların yıllık yağış tutarının %70’ini bulmadığından Konya için (c) formülü uygulanır.1 3. Çünkü en soğuk ay ortalaması -3°C’ ün altında.7 19.2 22. harf c.9 Bu değerlere göre Kars Köppen’in iklim kuşaklarından A ya giremez.6 3.4 52.1 11.2 25. çünkü Kars’ın kışları kurak değildir.5°C). yıllık yağışın %70’ini almadığı yerlerde formül r = 2(t + 7) Bu formüllerde r’nin değeri 2t. O halde Kars’ın iklimi Köppen’in tasnifindeki soğuk orman kuşağı içinde. .2 1.7 15. Bu tabloya göre Kars D iklim kuşağına girer. Kars B iklim kuşağına da giremez.9cm.3 1.4 10.2 0.5 -8. r = 29. yoksa nemli iklime mi girdiği araştırılabilir.4 6.0 3.1 -4. 3.6 0. Yağış rejimine baktığımızda Mersin için (a) formülü uygulanır.2 3.0 7.2 12. r = 2 * 11. r=37.6 1.2 17.4 Yağış (cm) 4.1 5.1 3.9 0.9 5. harfi bulmak için iklim tiplerinin alt listelerine bakmak gerekir.3 13.0 27.0 25.3 1.7 4.6 Yıllık yağış tutarı 59.9 9.8.5cm olduğuna göre Konya’nın step iklimine mi.0 3.2 21.6 28.7 3.5 Yıllık yağış tutarı 31. yazları kısa ve serin ve hemen her mevsimi yağışlı iklim tipine girer ve Dfc harfleri ile gösterilir.8 .3 5. 2(t + 7)den küçük değildir. Çünkü en soğuk ay ortalaması 18°C nin üstünde değildir.0 4. Kars’ın yıllık ortalama sıcaklık ve yağış değerleri (1930-2003) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Yıllık Sıcaklık(°C) -12.6 0.6 17.6 59. aksi takdirde step iklimine girer. D iklim kuşağındaki Df’ye girer.7 3. Toplam yağış 2t + 7 nin değerinden büyük olduğu için Konya step iklimine girmektedir.6 4.0 4.3 10.3 17.5 13.0 3.2 20.6 Toplam yağış 2t nin değerinden büyük olduğu için Mersin step sahasının dışında nemli iklimlere yakın bir bölgede bulunmaktadır.1 4. Ne soğuk.4 18. ne de sıcak devrenin.5 11.c.4 1.1°C). Kars’ta en soğuk ay ortalaması (-12.6 11. En soğuk ay ortalaması -3°C nin altında olduğundan 3. Kars D iklim kuşağından Dw’e giremez. Konya’nın yıllık ortalama sıcaklık ve yağış değerleri (1930-2003) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Yıllık Sıcaklık(°C) -0.1 0. Yağış durumu itibariyle Kars.8 Yağış (cm) 11. Bu formüllerin uygulamasına Konya ve Mersin’den örnekler: Tablo 1.1 2.4 2.1 8. ve en sıcak ay ortalaması (17. Tablo 2. çünkü Kars’ın her mevsimi yağışlıdır. kışları şiddetli. 10°C nin altında olmadığı için bu istasyon E iklim kuşağına da giremez.1 4. -3°C den çok olmadığı için C.1 -10.1 2.3 3.4 + 7 . Köppen’in iklim sınıflandırmasında. Yıllık yağış tutarı 52.1 Yağış (cm) 2. yoksa çöl iklimine mi girdiği araştırılabilir.3 7.6 13.6 cm olduğuna göre Mersin’in step iklimine mi.8 18.9 15. Mersin’in yıllık ortalama sıcaklık ve yağış değerleri (1940-2003) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Yıllık Sıcaklık(°C) 9. en sıcak ay ortalaması 10°C nin üstündedir.1 3.9 2. bir yerin hangi iklim tipine girebileceğinin bulunması hakkında daha açık bir fikir vermek için aşağıda Kars ili ele alınmıştır: Tablo 3.9 23.

Eğer bir yere ait yağış yukarıdaki formül değerinden az ise burası çöl olarak değerlendirilir (BW). Denizel ılıman iklimler (Köppen’deki Cfb ve Cwb iklimleri).34.1 . H Grubu Dağ iklimleri: Bu iklim tipinde yükseklik belirleyici rol oynar.9 °C : 10. Trewartha’da bu gruplar EO ve EC olarak adlandırılırlar. 60mm’nin altında yağış alan kurak ay sayısı 2’yi geçmez.9 °C : -9. . Bu yöntem ana iklim gruplarını vejetasyon bölgelerine yakınlığı açısından yeniden tanımlamaktadır. Ortalama yıllık yağış miktarı 890 mm’den az olmalıdır. Trewartha'da DO olarak adlandırılır. İlave olarak kurak yaz ayları 30 mm’den az yağış almalı ve ıslak kış aylarındaki yağışın 1/3’ünden az olmalıdır.17. en soğuk ay ortalama sıcaklığı -10°C’nin üzerinde ve EC ‘nin anlamı karasal subarktik veya boreal ve en az 1 ay ortalama sıcaklık −10 °C veya altındadır. EO ‘nın anlamı denizel subarktik.(-10)°C : -39. Fakat kuraklık eşiğinin belirlenmesinde farklı formül kullanılır: 10 X (T − 10) + 3P. 8 veya daha fazla ayın ortalama sıcaklığı 10°C’nin üzerindedir.9 °C : 23.0 °C : 28. A Grubu.9 °C : 0. : ≥ 35. Evrensel Sıcaklık Ölçeği En soğuk ve en sıcak ayın ortalama sıcaklıklarına göre bir sınıflandırma seçeneği mevcuttur. Dfc. Ilıman İklimler: Trewartha şemasında bu kategori subtropikal iklimleri gösterir. harfi olarak eklenir. P= Nisan’dan Eylül ayına kadar olan yaz yağışlarının oranıdır.0 . Bulunan harfler her iklim grubunun 3.22. F Grubu Kutupsal İklimler: FT Köppen’deki ET’ye karşılık gelen tundra iklimi ve FI Köppen’deki EF’ye karşılık gelen sürekli donmuş topraklar iklimi. E Grubu. Kullanılan harfler aşağıdaki ölçeklendirmeye karşılık gelir (Wikipedia ansiklpedi): i — şiddetli sıcak h —çok sıcak a — sıcak b — ılık l — mutedil k — serin o — soğuk c — çok soğuk d — şiddetli soğuk e — aşırı soğuk Aylık ort. (Köppen Cfc. C Grubu.9. Mutedil İklimler: 4-7 ayın ortalama sıcaklığı 10°C’nin üzerindedir.0 °C : -24. Eğer yağış yukarıdaki formül değerine eşit veya büyük fakat formül değerinin 2 katından az ise bu iklim step olarak adlandırılır (BS). burada T =yıllık ortalama sıcaklık.0 . Karasal iklimler için 3.3 ay ortalama sıcaklığı 10°C veya üzerindedir. Soğuk aylardaki denizelliği ve karasallığı ayıran eşik Köppen’deki gibi -3°C değil 0°C’dir. Dwc. Kurak İklimler: BW ve BS nin anlamı Köppen ile aynıdır. Cs ve Cw Köppen sistemiyle aynı anlama gelir. Fakat subtropikal iklimin Köppen sistemindeki (Cf) kadar kesin bir kurak sınırı yoktur. Subarktik İklimler: 1. D Grubu.0°C.9 .9 . Bütün ayların ortalama sıcaklığı 18°C’nin üzerindedir.0 . Dfd. Dwd).27.sıcaklık.2. Dsc. ve eğer yağış formül değerinin iki katından fazla ise bu iklim B grubu değildir. ve 4. Tropikal İklimler: Köppen şeması ile aynı tanımlanmıştır. harfler (a veya b) silinir ve bunların yerine DC kullanılır.0 . B Grubu.9 °C : 18. Trewartha iklim sınıflandırması Trewartha iklim sınıflandırma sistemi Köppen sisteminin değiştirilmiş versiyonudur.(-25)°C : ≤ -40.9 .

De Martonne indisleri ve iklim tipleri İklim Tipi Çöl Step(Yarı Kurak) Step-Nemli arası Yarı Nemli Nemli Çok Nemli Islak Kutupsal Kuraklık İndeksi 0–5 5 – 10 10 .7/(22. Bu duruma göre Konya step (yarı kurak) iklim bölgesindedir. Yıllık ortalama yağış ve sıcaklığın yanında. Kurak devrelerin tespitinde aylık yağışların yanında buharlaşma da önemli bir parametredir (DMİ. De Martonne’un en son Gottmann ile 1942’de geliştirdiği yıllık kuraklık indis formülü: Ia = (P / (T + 10) + (12 * p /(t + 10)))/2 10 = Sıcaklığın 0°C’nin altında olduğu yerlerde t’yi pozitif yapmaya yarayan sabit sayı P = Uzun yıllar toplam yağış (mm). Tablo 4.20 20 .35 35 . Temmuz ve Ocak ayı sıcaklık ve yağış ortalamaları arasındaki ilişki hesaplamada göz önünde tutulmaktadır. 2007) . p = En kurak ayın yağışı (mm). Yıllık yağış miktarı yağışlı ve kurak iklimleri ayırmaya imkân verir. T = Uzun yıllar ortalama hava sıcaklığı (°C).5+10) + (12*3. t = En kurak ayın ortalama sıcaklığı (°C) Bu formülü Konya için uygularsak.3. De Martonne iklim sınıflandırması De Martonne’un İklim Sınıflandırmasında diğer parametrelerin yanında sıcaklık ve yağış da dikkate alınmıştır. 1972). De Martonne’a göre Türkiye iklimi (Sensoy.55 > 55 < 0 (T < -5 C) Şekil 2. Ia = (315/(11.28 28 . S.9+10)))/2 = 8 bulunur..

Burada.75 0.4.3*0. ve güneşlenme süresi verileri kullanılmaktadır (D.67-1.90 Kks = 1/0. Aydeniz formülünün sonucuna göre Ankara’nın iklim özelliği kuraktır.33-2.00 2. İç Anadolu.M.40'dan az 0.50 0. Prof. Aydeniz indis değerleri ve bunların iklim özellikleri Nks 0. Şekil 3.40’dan fazla olan ay sayısı 12’ye bölünerek bulunur.50-0. S. elde edilecek indis değerlerine göre 7 ayrı iklim sınıfı tanımlamıştır: Tablo 5.00-1.50'den fazla 1.25'den az İklim Özelliği Çöl Çok Kurak Kurak Yarı Kurak Yarı Nemli Nemli Çok Nemli Ankara’nın uzun yıllık verilerine bu formülü uygularsak: Nks = (41.Ü.00 1.90 = 1.62*0.00'dan fazla Kks 2. Şanlıurfa ve Iğdır çok kurak. Aydeniz.67 0.00-1. 1988).İ. .. Göller Yöresi.25-0.75)/((11.50-2..75-1.00 0. Aydeniz’e göre Türkiye İklimi (Sensoy. nispi nem. Aydeniz iklim sınıflandırması A. Akgün Aydeniz’in geliştirdiği formülde. Karadeniz Marmara ve Akdeniz kıyıları ise nemlidir. 2007) Aydeniz metodu ile Türkiye’nin uzun yıllık verileri kullanılarak yapılan sınıflandırmada Konya. yağış. 1/Nks ile de Kuraklık Katsayısı (Kks) bulunur.33 1.11 bulunur. Ege Bölgesi ve Akdeniz’in kuzeyi yarı kurak.54)+1 5) = 0. Karaman.7*0. sıcaklık. Formül: Nks = nemlilik katsayısı Y = yağış (cm) Nn = nispi nem(%) Y × Nn Nks = × Np (yıllık) S = sıcaklık (°C) S × Gs + 15 Gs = gerçek güneşlenme süresinin her enlem 1 derecesine göre değişen teorik güneşlenme süresine Kuraklık Katsayısı= Kks = oranı (%) Nks Np = nemli periyot % si.Ziraat Fakültesi öğretim üyesi Prof Dr.00-4. Aylık hesaplamada Np yerine 12 konulur. Nks değeri 0. Güneydoğu Anadolu ve Van kurak.00 4.40-0.50 0.50 1.

Yağış etkinlik indisi P Tom Im = P Tom burada. 1984) Erinç.. elde edilecek indis değerlerine göre 6 ayrı iklim sınıfı tanımlamıştır. (Erinç. evapotranspirasyonun olmadığı varsayılarak dikkate alınmaz. S.5. Bunlar: Tablo 6. = yıllık ortalama maksimum sıcaklık. Erinç indis değerleri ile bunlara bağlı bitki örtüsü ve iklim sınıfları İklim sınıfı İndis değeri (Im) Bitki Örtüsü Tam kurak <8 Çöl Kurak 8-15 Çöl-step Yarı kurak 15-23 Step Yarı nemli 23-40 Park görünümlü kuru orman Nemli 40-55 Nemli orman Çok nemli >55 Çok nemli orman Şekil 4. Erinç iklim sınıflandırması Yağış miktarlarının doğrudan ortalama sıcaklıklara oranlanması ile elde edilen indis. karasal bölgelerde gerçekte olduğundan daha nemli bir durumun ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. = yıllık toplam yağış(mm). Bu nedenle Erinç. Erinç’e göre Türkiye iklimi (Sensoy. indisin hesaplanmasında ortalama sıcaklık yerine ortalama maksimum sıcaklığı almıştır.. 2007) . Ancak bu değerlendirmede ortalama maksimum sıcaklığın 0°C’nin altına düştüğü aylar. S.

Bunun aksine.buharlaşma ve sıcaklık .B3. yağış . Thornthwaite’e göre yağışın buharlaşmadan fazla olduğu yerlerde toprak doymuş haldedir ve bu yerlerde su fazlalığı vardır.B4. Derecelerine göre nemli iklimleri 6. sıcaklıkla buharlaşma arasındaki ilişkiye dayandırarak şu şekilde ayırt etmiş ve harflendirmiştir. Thornthwaite iklim sınıflandırması Thornthwaite’in iklim sınıflandırması.buharlaşma arasındaki ilişkiye dayanır. yağışların buharlaşmadan az olduğu yerlerde toprakta su birikememekte ve bu toprak bitkilerin ihtiyaç duyduğu suyu verememektedir. Bu harfler Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin ikinci harflerini temsil eder.B2 B1 ve C2 r s w s2 w2 d s w s2 w2 Su noksanı olmayan veya pek az olan tali iklim tipi Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su noksanı kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi Su noksanı kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi Su fazlası olmayan veya pek az olan tali iklim tipi Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su fazlası yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim tipi Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi Su fazlası yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim tipi C1. kurak iklimleri de 3’e ayırmıştır. önce yağışla buharlaşma arasındaki ilişkiye dayanarak nemli ve kurak iklimler diye 2 büyük grupta toplamıştır. D ve E . Bu harfler Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin birinci harflerini temsil eder: Nemli iklimler: A B4 B3 B2 B1 C2 C1 D E Çok nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı nemli Kurak – az nemli Yarı kurak Kurak (çöl) Kurak iklimler: Thornthwaite. A’ B’4 B’3 B’2 B’1 C’2 C’1 D’ E’ Çok nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı nemli Kurak – Az nemli Yarı kurak Kurak (çöl) Megatermal (yüksek sıcaklıktaki iklimler) Mezotermal (orta sıcaklıktaki iklimler) Mikrotermal (düşük sıcaklıktaki iklimler) Tundra (çok düşük sıcaklıktaki iklimler) Don (çok düşük sıcaklıktaki iklimler) Thornthwaite yağışın mevsimlere dağılışına göre de iklimleri birtakım tiplere ayırır ve bu harfler Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin üçüncü harflerini temsil ederler: A1. O halde bu yerin iklimi nemlidir. Bu gibi yerlerde bir su noksanlığı vardır. işte bu iki uç arasında oynar. Thornthwaite’ın sınıflandırmasındaki iklim tipleri.6. Thornthwaite iklimleri. bu 9 iklim tipinin termik karakterlerini. O halde bu yerin iklimi kuraktır.

8 – 33.s)/n. b’3. a tam denizel iklim şartlarının. n = yıllık PE . Yağış etkinlik indisi Im = 100 s − 60 d ETP s = Yıllık su fazlası. Bunlar: a’. c’1.7 16. c’2. d = Yıllık su noksanı. b’2. Thornthwaite Yağış etkinlik indisi ve bunların iklim özellikleri 1.4 ve fazlası r s w s2 w2 Su noksanı olmayan veya pek az olan tali iklim Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su noksanı kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim Su noksanı kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim b) Kurak iklimlerde (C1.d)/n . Bu harfler o yerin denizel ya da karasal etkilerden hangisi altında olduğunu belirlemeye yarar. d ise tam karasal iklim şartların hüküm sürdüğü yerleri gösterir. burada d = yıllık su noksanı. ETP = Yıllık potansiyel evapotranspirasyon Im >100 100-80 80-60 60-40 40-20 20-0 0-(-20) -20-(-40) -40-(-60) Harf A B4 B3 B2 B1 C2 C1 D E İklim özelliği Çok nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı nemli Yarı kurak-az nemli Yarı kurak Tam kurak-çöl 2. b’1 ve sağında kalan harfler ise kara tesirine yakın olan yerleri gösterir. İndis değeri ve ifade ettiği harfler şu şekildedir: Tablo 8. D ve E) için nemlilik indis değeri ve ifade ettiği harfler: İndis şu formülle bulunur: Ih = (100. n = yıllık PE Tablo 9. b’2 ve solunda kalan harfler deniz tesirine yakın yerleri.4 ve fazlası 33. Thornthwaite sıcaklık etkinlik indisi ve bunların iklim özellikleri Yıllık PE (mm) 142 ve daha az 143 – 285 286 – 427 428 – 570 571 –712 713 – 855 856 – 997 998 – 1140 1141 ve fazlası İfade ettiği harf E’ D’ C’1 C’2 B’1 B’2 B’3 B’4 A’ İklim özelliği Kurak-çöl Yarı kurak Kurak-az nemli Yarı nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Çok nemli 3. İndislerin hesaplanması ve bunların iklim özellikleri: Tablo 7.Thornthwaite sınıflandırmasındaki iklim tiplerinin dördüncü harfleri de sıcaklık rejimine göre ayrılmıştır. d’ dır. Sıcaklık etkinlik indisi: Yıllık PE değerleri esas alınarak bulunur. b’4. Yağış rejimine göre ortaya konan indisler: İndis değeri ve ifade ettiği harfler: a) Yağışlı iklimlerde (A.3 33. b’1. B ve C2) için kuraklık indisi İndis şu formülle bulunur: Ia = (100.8 – 33. burada s = yıllık su fazlası. Yağışlı iklimler için kuraklık indisi ve bunların iklim özellikleri Kuraklık indisi (Ia) Harf İklim özelliği 0 – 16.3 16.

Kurak iklimler için kuraklık indisi ve bunların iklim özellikleri Kuraklık indisi (Ih) 0 – 10 11 – 20 11 – 20 21 ve fazlası 21 ve fazlası Harf d s w s2 w2 İklim özelliği Su fazlası olmayan veya pek az olan tali iklim Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su fazlası yaz mevsiminde ve orta derecede olan tali iklim Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim Su fazlası yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan tali iklim 4.56. Tablo 11.0. 2007) . Şekil 5.0 68.1-76.7-68. Thornthwaite ‘a göre Türkiye iklimi (Sensoy.0 88. PE’nin 3 yaz ayına oranı indisi.6 61..4-61.9 52.1 ve fazlası İfade ettiği harf a’ b’4 b’3 b’2 b’1 c’2 c’1 d’ iklim özellikleri Tam denizel iklim şartları Okyanus tesirine yakın yerler Okyanus tesirine yakın yerler Okyanus tesirine yakın yerler Kara tesirine yakın yerler Kara tesirine yakın yerler Kara tesirine yakın yerler Tam karasal iklim şartları Türkiye geneli uzun yıllık verilerin Thorthwaite’ın yağış etkinlik indisine uygulanması sonucu elde edilen harita aşağıdaki şekilde elde edilmiştir.Tablo 10.4-88.3 76. S. PE’nin 3 yaz ayına oranı indisi ve bunların iklim özellikleri PE’nin üç yaz ayına oranı 48 daha az 48.3 56.1-51.

Hopa’nın iklim diyagramı incelendiğinde ise.2.M. 2004) Antalya’nın iklim diyagramı incelendiğinde. kış aylarının ılık ve yağışlı olduğu Akdeniz iklimini. . Klimogramların çizilmesi için yatay eksen üzerine sıcaklık değerleri. her ayı yağışlı almakla birlikte yağışlarının çoğunu sonbahar ve kış mevsiminde alan. yaz aylarının sıcak ve kurak. Her aya ait sıcaklık ve yağış değerleri bu şekil üzerinde kesiştirilerek noktalar birleştirildiğinde kapalı bir şekil elde edilir. 2004) Ortaya çıkan kapalı şekil Hopa’da olduğu gibi yuvarlak ise.İ. Antalya. dikey eksen üzerinde ise yağış değerleri işaretlenir. o yerin iklim karakterini gösterir. bu sıcaklık ve yağış bakımından mevsimler arasında çok fark bulunmayan iklim tipini (bu örnekte Karadeniz iklim tipi).Klimatoloji Şubesi.7.1. Her ayın sıcaklık ve yağış değerlerini birleştirerek elde edilen şekil. yağış değerlerinin ise çubuk grafik şeklinde ve farklı eksenler üzerinde birlikte çizildikleri grafiklerdir. Klimogramlar Klimogramlar iklim diyagramlarının başka bir şeklidir. 7. Çubuk-çizgi grafikleri Bu grafikler sıcaklık değerlerinin eğri. ılıman Karadeniz iklimini yansıttığı kolayca anlaşılabilir. İklim diyagramları Aylık Sıcaklık ve yağış değerlerinin birlikte çizildiği diyagramlara iklim diyagramları denir. Şekil 7. 7. İklim Diyagramları (Klimatoloji Şubesi. Antalya ve Hopa istasyonları Klimogramı (D. Hopa. ortaya çıkan kapalı şekil Antalya’nın klimogramında olduğu gibi uzun ise bu da yağış ve sıcaklık bakımından mevsimler arasında çok fark olan iklim tipini yansıtır (bu örnekte Akdeniz iklim tipi). Şekil 6. Bu diyagramlardan yağış ve sıcaklık değerlerinin seyirleri izlenerek o yerin hangi iklim tipine girebileceği araştırılır.

atmosferik. SPI kuraklık indeksine göre kuraklık sınıflandırması ve yüzde oluşumları (Konya örneği) Kuraklık Zaman Zaman Zaman (%) SPI Kategorisi (%) 3-ay (%) 6-ay 12-ay 0 ile -0. SPI değerleri dikkate alınarak yapılan bir kuraklık değerlendirmesinde indeksin sürekli olarak negatif olduğu zaman periyodu kurak dönem olarak tanımlanır. A.99 hafif derece kuraklık 31.1 -1. Bunlar. SPI esas olarak belirlenen zaman dilimi içinde yağışın ortalamadan olan farkının standart sapmaya bölünmesi ile elde edilir (McKee ve arkadaşları. kümülatif olarak artması.2 9. su rezervuarları.6 9. 2003).1 3. Tablo 12. kar kütleleri ve akımlar gibi farklı su kaynaklarına nasıl etki ettiğidir. 1993) SPI = xi − xi − σ Burada . şiddet. Bu durumda kuraklığın izlenmesi açısından yağıştaki eksikliğin farklı zaman ölçüleri (dilimleri) içinde nicel olarak ifade edilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.3 ≤ -2. SPI = Xi = Xi = σ = Normalleştirilmiş yağış indeksi o anki yağış yağış normali standart sapma Gerçekte indeksin hesaplanması.00 ile -1. Normalleştirilmiş yağış indeksi (SPI) Kuraklık genel olarak suya ihtiyaç duyulan zamanlarda su eksikliğine sebep olacak şekilde yağıştaki azalmalar veya yağışın normalin altına düşmesi olarak tanımlanır.7 30.6 6. Burada en önemli sorun yağış eksikliğinden kaynaklanan kuraklığın bu kaynaklar üzerindeki etkisinin süre ve şiddetlilik açısından farklı olmasından kaynaklanmasıdır.0 . klimatolojik. Bu yöntemle kuraklık şiddeti aşağıdaki tabloda gösterilen kategorilere göre sınıflandırılır (McKee ve arkadaşları.5 28. Herhangi bir bölgede kuraklık.4 2. SPI (Standardized Precipitation Index) yağış eksikliğinin farklı zaman dilimleri içindeki değişkenliğini dikkate alabilen bir yöntemdir. İndeksin sıfırın altına ilk düştüğü ay kuraklığın başlangıcı olarak kabul edilirken indeksin pozitif değere yükseldiği ay kuraklığın bitimi olarak değerlendirilir.8.50 ile -1. toprak nemi. tarımsal. Kuraklıkla ilgili yapılan araştırmalar 6 ana kuraklık çeşidini ortaya koymuştur. 1994). meteorolojik. Kuraklık ile ilgili tanımlarda en bariz problemlerden biri kurak dönem süresi boyunca yağış eksikliğinin yeraltı suları. süre ve etki alanı gibi ifadelerle tanımlanır. SPI değerlerinin normalleştirilmesi sonucu seçilen zaman dilimi içerisinde hem kurak ve hem de nemli dönemler aynı şekilde temsil edilmiş olur.49 orta derece kuraklık 8.2 -1. frekans.99 şiddetli kuraklık 4. (Kömüşcü.2 çok şiddetli kuraklık 3. Kuraklığın başlangıç ve bitişinin belirsiz oluşu.0 3. hidrolojik ve su kaynakları kuraklığıdır. ve arkadaşları. yağışın 12 ay ve daha az periyotlarda normal dağılıma uymaması sebebiyle komplikedir ve bu sebeple yağış dizileri öncelikle normal dağılıma uygun hale getirilir. Bununla beraber suya dayalı aktivitelerin yağıştaki bu eksiklikten etkilenme zamanı ve süresine göre kuraklıkla ilgili çeşitli tanımlar ortaya çıkmıştır. aynı anda birden fazla kaynağa etkisi ve ekonomik boyutunun yüksek olması onu diğer doğal afetlerden ayıran en önemli özelliklerdir. Sonuçta elde edilen SPI değerleri yağış eksikliği ile doğrusal olarak artan ve azalan bir eğilim gösterir.

Çok sayıda bilim adamı. En az 30 yıllık sürekli periyoda sahip aylık yağış dizileri (m boyutunda) hazırlanır. Bilim adamları arasında bu konuda çok farklılık vardır. İllerin çeşitli yöntemlere göre hazırlanmış iklim sınıflandırmaları Tablo 13’de verilmiştir. Örneğin herhangi bir ayda yağışta meydana gelen azalma toprak nemine hemen etki edebilirken. ve 48 aylık (i) gibi farklı zaman dilimleri belirlenir. diğer yerlerin ise yarı kurak veya yarı nemli iklim karakterine sahip olduğunu söyleyebiliriz. Bu noktasal sonuçlar genel değerlendirme için Coğrafi Bilgi Sistemi yazılımı ArcGIS ortamında haritalanmıştır (Şekil 2-5). Güneydoğu Anadolu. Iğdır ve Trakya civarının kurak. Her zaman dilimindeki veri dizileri kayan bir özellikte olup o ayın indeks değeri önceki (i) ayların değerlerine göre belirlenir. Formüllerin bir kısmı çok basit. İşte seçilen farklı zaman dilimleri bu değişen süreyi dikkate almak için seçilmiştir. Sonuçlar: Bir yerin iklim karakterinin bilinmesi o yöreyle ilgili her türlü aktivitenin planlanması açısından son derece önemlidir. Orada yetiştirilmesi düşünülen ürünün planlanmasından kurulacak olan sanayi tesisine yada sağlık açısından sorunsuz yaşamaya uygun olup olmadığına veya tatilin yeri ve zamanının planlanması v. Haritalar değerlendirilirken her yöntemin bir hata payı olduğu unutulmamalıdır.s. 6.Tabloda belirtilen yüzdelik zaman dilimleri o kategorilerde zamanın ne kadarında kuraklık şiddetinin görülme olasılığını ifade eder. İç Anadolu. SPI değerlerinin hesaplanmasında şu yöntem izlenir. Bu zaman dilimleri yağıştaki eksikliğin kullanılabilir su kaynaklarına olan etkisinin ne kadar sürede hissedilebileceği gibi öznel bir mantığa göre seçilmiştir. Daha sonra her veri setine Gama dağılımı uydurulur ve böylece gözlenmiş yağış olasılıkları tanımlanır. Yağış eksikliğinin farklı su kaynaklarına etkisi dikkate alınarak indekslerdeki değişimlerin gözleneceği 3. 24. Bu durum çeşitli araştırmacıların görüşleri arasındaki ayrılıkları ortaya koyduğu gibi her alanda kusursuz sonuç vermiş bir formülün bulunamamış olması şeklinde de yorumlanabilir. 12. yeraltı sularının ve nehirlerin bundan etkilenmesi daha uzun süreli bir zaman dilimi içinde olur. . Bu şekilde o andaki kuraklığın ne kadar az sıklıkta tekrar edebileceği ve kuraklığın bitmesi için gerekli olan yağış olasılığının bilinmesi sağlanabilir. çok çeşitli iklim sınıflandırmaları yapmıştır. işlemler için o yöreye ait iklim karakterinin bilinmesi gerekir. Fakat bu durum en uzun formül en doğru sonucu verecek şeklinde de yorumlanamaz. bir kısmı ise oldukça karmaşıktır. Sonuç olarak yöntemler arasında farklılıklar ortaya çıksa da genel olarak Karadeniz Bölgesinin nemli.

0 5.3 23. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.7 325. Kışları çok soğuk.6 688.5 942. Kışları soğuk.Nemli arası Yarı Nemli Step-Y. Kışları serin.2 826.5 11.5 5.9 14.5 1.8 19.8 9.4 17.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.0 28.Nemli arası Step-Y.8 19.8 10.4 249. Kışları soğuk. Kışları soğuk.6 -3.3 22.9 844.Nemli arası Step-Y. Kışları çok soğuk.3 28. Kışları serin.1 431.4 16.8 24.6 13.1 7. Kışları serin.1 3.2 23.2 24.1 11.2 14.7 31. Kışları serin.2 23.2 -3.8 13.2 14. Kışları serin.5 5. Kışları soğuk.2 0. Kışları soğuk.9 805.5 548.6 797.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.4 -2.2 28.2 5.3 11.0 28.4 10.9 6.5 2. Kışları serin.6 27.0 22.0 10. Kışları serin.0 406.1 14. Kışları soğuk.0 11. Kışları serin.2 589.5 498.9 4.8 2.4 21.5 0. Kışları soğuk.Nemli arası Yarı Nemli Step-Y.Nemli arası Step-Y. Kışları soğuk.5 687. Kışları soğuk.7 479.5 12.Nemli arası Step-Y.0 391.9 602.5 3.9 402.3 409.0 29.4 19.Nemli arası Step-Y.7 12.Nemli arası Step-Y. Kışları soğuk.3 552. Kışları serin.8 11. Kışları Ilıman.2 -1.Nemli arası Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Step-Y.0 22. Kışları soğuk.2 23.2 16. ort Yıllık ort sıc sıc Yıllık yağış kış mevsimi .Nemli arası Yarı kurak Step-Y.0 6.0 2.1 8. İllerin çeşitli yöntemlere göre hazırlanmış iklim sınıflandırmaları (1/2) Uzun Yıllık Veriler İller ADANA ADIYAMAN AFYONKARAHISAR AGRI AKSARAY AMASYA ANKARA ANTAKYA ANTALYA ARDAHAN ARTVIN AYDIN BALIKESIR BARTIN BATMAN BAYBURT BILECIK BINGOL BITLIS BOLU BURDUR BURSA CANAKKALE CANKIRI CORUM DENIZLI DIYARBAKIR DUZCE EDIRNE ELAZIG ERZINCAN ERZURUM ESKISEHIR GAZIANTEP GIRESUN GUMUSHANE HAKKARI IGDIR ISPARTA ISTANBUL GOZTEPE IZMIR KAHRAMANMARAS KARAMAN KARS KASTAMONU KAYSERI KILIS KIRIKKALE KIRKLARELI KIRSEHIR KOCAELI KONYA KUTAHYA MALATYA MANISA MARDIN MERSIN MUGLA MUS NEVSEHIR NIGDE ORDU OSMANİYE RIZE SAKARYA SAMSUN SANLIURFA SIIRT SINOP SIVAS TEKIRDAG TOKAT TRABZON TUNCELI USAK VAN YALOVA YOZGAT ZONGULDAK Ocak ort sıc 9.0 2.8 1.3 -9.8 479.1 760.2 403.2 15.3 23.9 431.0 355. Kışları soğuk.8 23.0 17.Nemli arası Yarı kurak Yarı Nemli Step-Y.3 6.1 18.6 21.7 16.4 27.Nemli arası Yarı kurak Step-Y. Kışları soğuk. Kışları serin.8 17.Nemli arası Step-Y.1 443.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y.7 20.Nemli arası Step-Y.8 28. Kışları serin. Kışları serin. Kışları serin.0 18. Kışları serin.Nemli arası Çok Nemli Tem.0 -2.0 -0.5 27.7 6.8 23.0 9.4 1069.5 1.1 509.2 444.8 2.8 25.5 -0.Nemli arası Step-Y.7 22.3 0.0 22.8 384.7 438.Nemli arası Yarı Nemli Nemli Step-Y.3 12.3 537.5 8.9 545.3 23.7 5.2 17.6 4.3 10.Nemli arası Step-Y.9 21.3 808.6 -1. Kışları serin.8 14.0 11.2 2.Nemli arası Step-Y. Kışları soğuk.0 1025. Kışları serin. Kışları Ilıman.8 600.Nemli arası Yarı Nemli Yarı Nemli Step-Y.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.3 24.6 10.3 15. Kışları serin.5 -0.0 18.2 27.9 9.6 19.0 25.9 14.4 24.2 -2. Kışları serin. Kışları serin.0 6.5 2.0 31. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.3 -0.9 8.3 9.1 408.4 679.4 326.7 27.6 22.5 22.5 6. Kışları çok soğuk.4 22.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.8 374. Kışları serin.2 6.4 14.3 9. Aydeniz İklim Tipi Yarı Kurak Kurak Yarı Kurak Yarı Nemli Kurak Yarı Kurak Kurak Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Kurak Yarı Kurak Nemli Kurak Yarı Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Kurak Yarı Nemli Yarı Kurak Kurak Nemli Yarı Nemli Kurak Kurak Yarı Nemli Yarı Kurak Kurak Çok Nemli Yarı Kurak Yarı Kurak Çok Kurak Yarı Kurak Nemli Yarı Kurak Yarı Kurak Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Kurak Kurak Kurak Yarı Nemli Kurak Nemli Kurak Yarı Nemli Kurak Yarı Kurak Kurak Yarı Kurak Nemli Yarı Nemli Kurak Kurak Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Nemli Nemli Çok Kurak Kurak Nemli Yarı Kurak Nemli Kurak Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Kurak Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Erinç Iklim Tipi Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Yarı kurak Yarı kurak Yarı Nemli Nemli Nemli Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Çok Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı kurak Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Çok Nemli Yarı Nemli Nemli Kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı kurak Yarı kurak Yarı Nemli Yarı kurak Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Çok Nemli Yarı Nemli Çok Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı kurak Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Yarı Nemli Nemli Çok Nemli De Martonne Iklim Tipi Step-Y.0 560.9 13.6 Trewartha İklim Tipi yaz mevsimi yazları çok sıcak yazları çok sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları çok sıcak yazları Ilıman yazları ılık yazları çok sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları çok sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları çok sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları çok sıcak yazları sıcak yazları Ilıman yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları çok sıcak yazları çok sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları çok sıcak yazları çok sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık yazları sıcak yazları sıcak yazları ılık yazları sıcak yazları ılık yazları ılık Kışları Ilıman. Kışları serin.0 -0.9 -0. Kışları soğuk.4 6.4 23.6 0.6 4.Nemli arası Step-Y.8 20.7 12.0 13.4 10.3 388. Kışları serin.9 27.Tablo 13. Kışları serin.Nemli arası Çok Nemli Step-Y.5 20.5 27. Kışları soğuk. Kışları soğuk. Kışları serin.7 13.4 510.0 338.3 18.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y.1 14.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.8 16.1 2.9 27.6 20.3 21.2 409.5 12.6 5.3 13.1 31.6 541.1 2188.5 24.3 756.3 20.6 9.6 22.9 21.7 5.6 11.6 1236.7 6.Nemli arası Yarı kurak Step-Y.8 10.1 -0.7 13.Nemli arası Step-Y.6 26.6 18.9 23. Kışları soğuk.1 694. Kışları soğuk.Nemli arası Yarı Nemli Yarı kurak Step-Y.2 -4. Kışları serin.4 10.Nemli arası Step-Y.6 -0.8 7.1 18.9 -0.7 30.4 572.6 2. Kışları serin.9 15.6 -6.Nemli arası Step-Y. Kışları serin. Kışları soğuk. Kışları serin.5 -11.2 703.7 1230.9 672.Nemli arası Yarı kurak Step-Y.4 14.5 10.2 717.1 30.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y.8 26.Nemli arası Step-Y.8 -1.8 3.4 1140.5 1029. Kışları serin.0 -2.4 6.0 23.1 -10.7 12.8 14.8 14. Kışları soğuk.4 6.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Yarı kurak Step-Y.Nemli arası Step-Y.1 27.9 -3.3 5.3 21.Nemli arası Step-Y.3 560.1 0. Kışları serin.5 7.3 22.Nemli arası Step-Y.4 23.5 368.9 8.Nemli arası Step-Y.2 676.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y.4 448. Kışları serin.3 445.Nemli arası Step-Y.8 23.Nemli arası Step-Y.1 16.1 401.7 457.Nemli arası Step-Y.1 1112.Nemli arası Step-Y. Kışları serin.3 -2.4 16.5 13. Kışları soğuk.1 716.7 22.4 22.Nemli arası Step-Y. Kışları soğuk.1 24. Kışları serin. Kışları serin. Kışları soğuk.7 4.3 20. Kışları serin.3 27.7 698. Kışları soğuk. Kışları serin.2 10. Kışları serin.9 12.2 640.4 11.8 458. Kışları serin. Kışları soğuk.1 23.4 22.6 1231.5 483.8 4.8 14.7 617. Kışları serin.Nemli arası Step-Y.9 21.6 -3.7 388.0 -11.5 11.7 454.6 846.1 574.1 545.0 24.Nemli arası Step-Y.6 727.0 14.Nemli arası Step-Y.Nemli arası Step-Y. Kışları soğuk.0 14.4 8.5 2.2 -4.5 12.7 690.8 22.3 -7.9 2.8 11.0 11.

s2.B'2.r.b'2 D.b'4 B2.b'4 C2.b'3 D.B'2.B'3.d.B'1.Tablo 13.B'2.s.d.B'1.r.b'2 C1.B'2.b'2 B3.b'2 C2.B'1.B'3. harf ve 1.s2.s.b'3 C2.B'1.s2.b'4 D.s2.b'2 C1.B'1.B'3.b'2 C1.b'3 B1.B'1.d.b'3 C1.b'3 C1.B'1.B'1.b'4 B1.d. harf ve açıklaması a':Tam denizel iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim a':Tam denizel iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'3:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim b'2:Kara tesirine yakın iklim b'4:Deniz tesirine yakın iklim ISTANBUL GOZTEPE C2.s2.b'3 D.d.b'2 C1.d.s2.r.B'2.B'1.d.s2.b'3 C2.s.s2.d.B'1.s2.b'2 C1.B'1.d.r.B'2.s.s.d.B'2.d.a' D.B'2.s.B'2.B'1.b'2 B1.b'3 C1.d.s2.B'1.s.b'3 C2.b'2 C2.s.B'2.B'2.b'2 C1.s2.B'3.B'1.s.C'2.s2.b'3 C1.B'3.B'2.s2.b'2 D.B'2.s.s2.b'2 B1.B'2.d.d.b'3 C1.b'4 C1.d.b'2 D.b'2 D.b'3 C2.B'2.B'4.d.b'2 D.b'4 C1.B'1.b'3 D.B'2.b'2 D.b'3 A.s. İllerin çeşitli yöntemlere göre hazırlanmış iklim sınıflandırmaları (2/2) Thornthwaite iklim sınıflandırması Iller ADANA ADIYAMAN AFYONKARAHISAR AGRI AKSARAY AMASYA ANKARA ANTAKYA ANTALYA ARDAHAN ARTVIN AYDIN BALIKESIR BARTIN BATMAN BAYBURT BILECIK BINGOL BITLIS BOLU BURDUR BURSA CANAKKALE CANKIRI CORUM DENIZLI DIYARBAKIR DUZCE EDIRNE ELAZIG ERZINCAN ERZURUM ESKISEHIR GAZIANTEP GIRESUN GUMUSHANE HAKKARI IGDIR ISPARTA IZMIR KAHRAMANMARAS KARAMAN KARS KASTAMONU KAYSERI KILIS KIRIKKALE KIRKLARELI KIRSEHIR KOCAELI KONYA KUTAHYA MALATYA MANISA MARDIN MERSIN MUGLA MUS NEVSEHIR NIGDE ORDU OSMANİYE RIZE SAKARYA SAMSUN SANLIURFA SIIRT SINOP SIVAS TEKIRDAG TOKAT TRABZON TUNCELI USAK VAN YALOVA YOZGAT ZONGULDAK Harfler C1.d.b'4 2.b'2 C1.B'1.B'1.s2.B'2.b'3 D.B'1.b'3 D.b'2 B3.b'2 A.B'1.b'4 B1.B'3.b'2 D.B'1.B'4.s2.b'2 C1.B'2.s.B'1.b'2 C2.B'1.B'1.s.b'2 C2.s2.a' C1.s.b'2 C1.s2.B'2.b'2 C1.s. harf ve açıklaması açıklaması C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak B1:Nemli B1:Nemli C2:Yarı Nemli C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B2:Nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B2:Nemli A:Çok Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B1:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli B3:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B1:Nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak D:Yarı Kurak C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli B3:Nemli B1:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak B2:Nemli C2:Yarı Nemli A:Çok Nemli B1:Nemli C2:Yarı Nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli D:Yarı Kurak C2:Yarı Nemli B1:Nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C1:Yarı Kurak-az nemli C2:Yarı Nemli C2:Yarı Nemli B3:Nemli B'4:mezotermal B'3:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'1:mezotermal C'2:mikrotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'4:mezotermal B'3:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal B'1:mezotermal B'2:mezotermal 3.s.B'1.s2.C'2.B'3.b'3 D.s2.b'4 B1.b'4 C2.s2.b'2 C1.b'4 B3.b'3 B2.b'4 C2.C'2.s2.s2.b'2 C1.s2.b'2 C2.B'2.s2.s.d.b'3 D.b'3 D.B'2.B'1.b'2 C1.B'1.B'2.b'2 C1.B'3.B'1.b'4 C1.b'3 C2.b'3 C1.s2.B'2.s2.s2.d.d.B'2.s.b'4 D.b'3 C2.C'2. harf ve açıklaması s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan d:Su fazlası olmayan veya pek az olan s:Su noksanı yaz mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan s:Su fazlası kış mevsiminde ve orta derecede olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan s2:Su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli olan r:Su noksanı olmayan veya pek az olan 4.B'3.B'3.s.B'1.s2.b'3 C1.s.B'2.b'2 C2.b'4 C1.B'2.b'2 C1.B'3.b'3 C1.B'2.b'2 C1.B'3.s2.s2.B'3.B'2.b'3 B1.B'3.b'2 B2.s2.B'3.B'1.s.r.s2.B'2.b'4 .

1957. Ankara (Gazi Büro Kitapevi) 11. İ.org 13. Y. Coğrafya Enstitüsü Yayın No: 102 8.. 268-275.Ü. 1997. ŞENSOY. İstanbul 9. Ayman B. 1988. Türkiye İklim Tasnifi (De Martonne Metoduna Göre)... ve arkadaşları 2003... III... Klimatoloji III. Tatbiki Klimatoloji ve Türkiye’nin İklim Şartları.Ü. BAYAR A. İstanbul.. 1993. 2007 . İ. Wikipedia ansiklpedi. Klimatoloji Şubesi. Ankara Dönmez.M. 1984. http://en. Aydeniz Metodu ile Türkiye’nin Kuraklık Değerlendirmesi. KÖMÜŞCÜ A. S. FAO. 1984.org/wiki/K%C3%B6ppen_climate_classification 1. 4. Türkiye İklimi. Klimatoloji ve Metotları. İstanbul 10. 5. Meteoroloji Mühendisliği Bölümü.İ. Ege Üniversitesi yayınları DMİ Yayınları 2000/02. 7. 15..T.Ballıca H.D. 19-21 Mart 2003. Klimogram Yöntemine Göre Antalya İklimi. S. EROL. 2. Genel Klimatoloji. www. Ankara DMİ Yayınları 2000/04. DOĞAN. Türkiye’nin İklim Tasnifi – Erinç Kuraklık İndis Formülüne Göre. 2000 DMİ web sitesi http://www. Erinç.htm 16. Ankara 12. Erinç. K. ERTÜRK. Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi.T. Thornthwaite Yöntemine Göre Antalya İklimi..T. 2004. 6.meteor. Ankara D.Ü. O. Klimatoloji II Ders Kitabı 14.tr/2005/genel/iklim/iklim. Ankara DMİ. 1982. 3. Food And Agriculture Organization. Ş. Kaya N. Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü.tr/2005/genel/iklim/turkiyeiklimi. .gov..fao.meteor. ‘Normalleştirilmiş yağış indeksi (SPI) ile Türkiye’de kuraklık oluşum oranlarının bölgesel dağılımı’ (Regional distribution of drought occurence by using Standardized Precipitation Index (SPI)in Turkey). Yayın No: 2506.. S.Referanslar: Atalay.gov.. İTÜ Hidrojeoloji Enstitüsü. Genel Müdürlüğü web sitesi http://www.M. ŞENSOY. 1972..wikipedia. Ank. İ.htm 17.İ. Atmosfer Bilimleri Sempozyumu Bildiri Kitabı. S. 1984 Umumi Klimatoloji ve İklim Çalışmaları İ. Türkiye Coğrafyası.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->