P. 1
ANALİZ ÇÖZELTİLERİ – 2

ANALİZ ÇÖZELTİLERİ – 2

|Views: 758|Likes:
Yayınlayan: gul3esin

More info:

Published by: gul3esin on Dec 06, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/13/2014

pdf

text

original

Sections

  • GİRİŞ
  • ÖĞRENME FAALİYETİ-1
  • 1. ppm ÇÖZELTİLER
  • ÖĞRENME FAALİYETİ–1
  • 1.2. ppm Hesaplamaları
  • 1.2. ppm Çözelti Hazırlama
  • UYGULAMA FAALİYETİ
  • ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
  • ÖĞRENME FAALİYETİ -2
  • 2. ÇÖZELTİLERİ SEYRELTME VE DERİŞTİRME
  • 2.1. Seyreltik Çözeltiler
  • ÖĞRENME FAALİYETİ–2
  • 2.1.1. Seyreltme Hesaplamaları
  • 2.1.2. Çözeltilerin Seyreltilmesi
  • 2.2. Derişik Çözeltiler
  • 2.2.1. Deriştirme Hesaplamaları
  • 2.2.2. Çözeltilerin Deriştirilmesi
  • 2.3. Çözeltileri Karıştırmak
  • MODÜL DEĞERLENDİRME
  • CEVAP ANAHTARLARI
  • KAYNAKÇA

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

ORTAÖĞRETİM PROJESİ

LABORATUVAR HİZMETLERİ

ANALİZ ÇÖZELTİLERİ – 2

Ankara, 2010

Millî Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;  Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 04.09.2008 tarih ve 182 sayılı Kararı ile onaylanan, mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan, çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir. Bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Teknolojik gelişmelere paralel olarak amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireylerin internet üzerinden ulaşabileceği şekilde hazırlanır. Eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

  

İÇİNDEKİLER

AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ..................................................................................................... 3 1. ppm ÇÖZELTİLER.............................................................................................................. 3 1.2. ppm Hesaplamaları ....................................................................................................... 4 1.2. ppm Çözelti Hazırlama ................................................................................................. 5 UYGULAMA FAALİYETİ ................................................................................................ 7 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ...................................................................................... 9 ÖĞRENME FAALİYETİ -2 .................................................................................................. 10 2. ÇÖZELTİLERİ SEYRELTME VE DERİŞTİRME........................................................... 10 2.1. Seyreltik Çözeltiler ..................................................................................................... 10 2.1.1. Seyreltme Hesaplamaları ..................................................................................... 11 2.1.2. Çözeltilerin Seyreltilmesi .................................................................................... 12 2.2. Derişik Çözeltiler ........................................................................................................ 17 2.2.1. Deriştirme Hesaplamaları .................................................................................... 17 2.2.2. Çözeltilerin Deriştirilmesi ................................................................................... 18 2.3. Çözeltileri Karıştırmak................................................................................................ 21 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 26 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 28 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 30 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 32 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 36 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 37

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 524LT0008

Laboratuvar Hizmetleri
Alan Ortak

Analiz Çözeltileri - 2
Analizlerde kullanılacak ppm ve ppb çözeltiler ile çözeltileri seyreltme ve deriştirme ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. 40/24 Analiz Çözeltileri - 1 modülünü başarmış olmak

Çözelti hazırlamak
Genel Amaç Gerekli ortam sağlandığında tekniğine uygun olarak ppm ve ppb çözeltiler hazırlama, çözeltileri seyreltme ve deriştirme işlemlerini yapabileceksiniz. Amaçlar 1. ppm ve ppb çözeltiler hazırlayabileceksiniz. 2. Seyreltme ve deriştirme yapabileceksiniz. Ortam: Laboratuvar ortamı, kütüphane, internet, bireysel öğrenme ortamları vb. Donanım: Hesap makinesi, hassas terazi, tartı kabı, spatül,

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

cam huni, balon joje, piset, mezür, balon, ısıtma düzeneği saklama kabı, NaNO3, NaOH
Modül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. Öğretmen modül sonunda ölçme aracı (çoktan seçmeli test, doğru-yanlış testi, boşluk doldurma, eşleştirme vb.) kullanarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek sizi değerlendirecektir.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

ii

Bu nedenle laboratuvar çalışmalarının önemi ve sayısı her geçen gün artmaktadır. Laboratuvar çalışmaları. Bu modüldeki bilgiler ışığında analiz çözeltilerini kısa sürede ve doğru olarak hazırlama. Çalışmaların doğru sonuçlar vermesi için laboratuvarda kullanılan çözeltilerin analize uygun derişim birimlerinde hazırlanması gerekmektedir. 1 . deriştirme bilgi.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. birçok bilinmeyenin aydınlatılması bilinen maddelerin kimyasal tepkimeleri sonucunda yeni özellikte maddeler elde edilmesine olanak sağlamaktadır. çözeltileri seyreltme. beceri ve deneyimi kazanacaksınız. Ayrıca eldeki mevcut çözeltilerin seyreltilerek veya deriştirilerek kullanılması ile hem madde israfı önlenecek hem de çevrenin korunmasına katkı sağlanacaktır. Laboratuvarda yapılan çalışmaların temelini çözeltilerle yapılan çalışmalar oluşturmaktadır.

2 .

ppm. 5 ppm Hg denildiğinde ise 1 litre çözeltide 5 mg civa (5 mg/l) bulunduğu anlaşılır. ppm ÇÖZELTİLER Laboratuvarda yapılan analizlere göre kullanılacak çözeltiler ve derişim birimleri değişmektedir. bir litre çözeltideki miligram (mg) cinsinden çözünen madde miktarını ifade eder. Yoğunluğu çok düşük çözeltilerde kullanılır. Aranan maddenin miktarının çok az olduğu bu hassas analizlerde derişimler o kadar küçük olur ki derişim birimi olarak "ppm" veya "ppb" kullanılır. ppb. 3 . 20 ppb Fe denildiğinde 1 litre çözeltide 20 µg demir (20 µg /l) bulunduğu.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 AMAÇ Gerekli ortam hazırlayabileceksiniz. sağlandığında tekniğine uygun olarak ppm çözeltiler ARAŞTIRMA  ppm ve ppb kavramlarını araştırınız. Herhangi bir karışımda toplam madde miktarının milyarda 1 birimlik maddesine 1 ppb denir. 1 litresinde 1 mg çözünmüş madde bulunan çözelti 1 ppm’dir. bir milyon birim çözelti içinde kaç birim madde çözündüğünü ifade etmek için kullanılır. Örneğin. İngilizce “part per million” kelimelerinin ilk harflerinden oluşan ppm. bir litre çözeltideki mikrogram (µg) cinsinden çözünen madde miktarını ifade eder. Bazı numunelerde analizi yapılacak madde çok az bulunabilmektedir. 1. 20 ppm Fe denildiğinde 1 litre çözeltide 20 mg demir (20 mg/l) bulunduğu. Örneğin.

X x 1000 = 250 x 5  X = 1250 / 1000  X = 1.6 mg kurşun bulunuyorsa çözeltinin derişimini ppm olarak hesaplayınız.25 mg’dir. 4 .25 l olduğuna göre. 3. 1.5 ppb Hg denildiğinde ise 1 litre çözeltide 5 µg civa (5 µg /l) bulunduğu anlaşılır.2 ppm’dir.6 mg kurşun varsa 1000 ml çözeltide X mg kurşun vardır.25 mg’dir..2. Çözeltinin hacmi ve içerdiği kurşun miktarı bilindiğine göre.25 2.Yol: V = 250 ml = 0.5l olduğundan Çözünenin miktarı (mg) 3.5 2. 1000 ml çözeltide 5 mg civa varsa 250 ml çözeltide X mg civa vardır.6 ppm = —————————— => ppm = ——— = 7. 0. Çözünenin miktarı (mg) ppm = —————————— Çözeltinin hacmi (l) X => 5 = ——— => X=1. Örnek: 500 ml su örneğinde 3.2’dir. 1. yol: 500 ml çözeltide 3. 500 = 1000 . yol: v = 500 ml = 0. X . ppm Hesaplamaları Çözeltilerin ppm derişimlerinin hesaplanmasında.6 => X = 3600 / 500 => X = 7.Yol: 5 ppm = 5 mg/l olduğuna göre. Örnek: Derişimi 5 ppm olan 250 ml Hg çözeltisindeki cıva miktarı kaç mg’dır? 1. Çözeltinin hacmi (l) 0. Çözünenin miktarı (mg) ppm = ——————————— Çözeltinin hacmi (l) eşitliği kullanılır.

Potasyum klorür (KCl)ün molekül ağırlığı MA = 39. 0.05 g fosfor (P) Çözeltinin hacmi (l) 0. Daha sonra hacim. Hazırlanacak çözelti hacmine göre balon joje seçilir.1 g K için alınması gereken KCl miktarı hesaplanır. Çözünenin miktarı (mg) X ppm = —————————— => 100 = ——— => X =50 mg=0. Tartılan madde balon jojeye aktarıldıktan sonra üzerine bir miktar çözücü ilave edilerek çözünmesi sağlanır. Örnek: Potasyum dihidrojen fosfat (KH2PO4) katısını kullanarak 100 ppm’lik 500 ml fosfor (p) çözeltisi nasıl hazırlanır? Öncelikle gerekli fosfor (P) miktarı hesaplanır. Ayrıca tartı kabı mutlaka bir miktar çözücü ile çalkalanıp balon jojeye aktarılarak madde kaybı önlenmelidir.1 g K vardır.2.56 . Çözünenin miktarı (mg) X ppm = —————————— => 100 = ——— => X =100 mg=0.191 g potasyum klorür (KCl) tartılıp litrelik bir balon jojede saf su ile çözündürülerek çizgisine tamamlanır.1 = 0.1 + 35. ppm Çözelti Hazırlama ppm çözeltiler hazırlanırken öncelikle çözünen madde miktarı hesaplanır. Örnek: Potasyum klorür (KCl) katısını kullanarak 100 ppm’lik 1 litre potasyum (K) çözeltisi nasıl hazırlanır? Öncelikle gerekli potasyum (K) miktarı hesaplanır. Hazırlanan bu çözeltinin 1 litresinde 100 mg potasyum bulunmaktadır (100 ppm). ölçü çizgisine kadar çözücü ile tamamlanır. Hesaplanan miktarda madde tartılarak balon jojeye aktarılır.1 / 39.56 g 74.46 = 74.1.5 5 . ppm çözeltiler hazırlanırken kullanılan madde miktarları çok az olduğundan tartımlar oldukça hassas yapılmalıdır.1 g potasyum (K) Çözeltinin hacmi (l) 1 Çözelti potasyum klorür (KCl) katısından hazırlanacağından molekül ağırlığından 0.56 g KCl’de 39. ————————————————— X=74.191 g KCl 0.1 g K var ise X g KCl’de 0.

08 .05 g P için alınması gereken KH2PO4 miktarı hesaplanır. ———————————————————— X=136.2196 g KH2PO4 0.98 = 0. 6 .98 g P var ise X g KH2PO4 te 0.Çözelti potasyum dihidrojen fosfat (KH2PO4) katısından hazırlanacağından molekül ağırlığından 0. Potasyum dihidrojen fosfat (KH2PO4)ın molekül ağırlığı. Hazırlanan bu çözeltinin 500 ml’sinde 50 mg potasyum bulunmaktadır (100 ppm). 0.05 g P vardır.98 + (4 x 16) = 136.05 / 30.2196 g potasyum dihidrojen fosfat (KH2PO4) tartılıp litrelik bir balon jojede saf su ile çözündürülerek çizgisine tamamlanır.08 g 136.1 + (2 x 1) + 30.08 g KH2PO4 te 30. MA = 39.

saat camı veya beher kullanınız. piset. Uygulamada kullanılan araç gereç ve kimyasallar: Hesap makinesi. Çalışma ortamınızı ve kullanacağınız araç gereçleri hazırlayınız.  Tartım kabına hesaplanan miktar kadar NaNO3 tartınız. tartı kabı. saklama kabı İşlem Basamakları    Analiz öncesi hazırlıkları yapınız. Araç gereçlerin temizliğine dikkat ediniz. 7 .  Öneriler Laboratuvar önlüğünüzü giyiniz. hassas terazi. NaNO3.  Tartım kurallarına uyunuz. spatül.  Tartım için tartım kabı. Hesapların doğru olduğundan emin olunuz. Laboratuvar güvenlik kurallarına uyunuz.  Tartılan NaNO3 ı 1000 ml’lik balon jojeye aktarınız. balon joje.    Gerekli NaNO3 miktarını hesaplayınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıdaki işlem basamaklarını ve önerileri dikkate alarak 100 ppm’lik 1 litre NaNO3 çözeltisi hazırlayınız.  Tartım kabında kalıntı kalmamasına özen gösteriniz.  Tarttığınız maddeyi daha rahat ve etrafa dökmeden aktarmak için balon jojeye huni yerleştiriniz. cam huni.

 Hacim çizgisini geçirmemeye dikkat ediniz.  Balon jojeyi alt üst ederek çözeltiyi homojen hâle getiriniz. 8 .  Aktarma yaparken mutlaka huni kullanınız.  Çözeltiyi saklama kabına aktarınız ve etiketleyiniz.  Çözeltiyi saf su ile hacim çizgisine tamamlayınız.  Saklama kabının kapağını kapatmayı unutmayınız. Balon jojeye bir miktar saf su ekleyip çalkalayarak NaNO3 ı çözündürünüz.  Çalkalarken kapağın iyice kapanmış olmasına dikkat ediniz.  NaNO3 ’ın tamamen çözünmesine dikkat ediniz.

Herhangi bir karışımda toplam madde miktarının milyonda 1 birimlik maddesine …………………..8 C) 8. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçiniz. Bir su örneğinin analizi sonucunda bulunan klor derişimi 100 ppm olarak bulunmuştur. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. 12. 500 ml su örneğinde 4.. 9 . denir. 1. Derişimi 10 ppm olan 500 ml Hg çözeltisindeki civa miktarı kaç mg’dır? A) 5 B) 10 C) 15 D) 20 Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle doldurunuz.5 ppm civa içeren 2 litre çözeltide kaç gram civa vardır? A) 0.010 B) 0.050 2.025 D) 0. 5.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.5 4.2 mg kurşun bulunuyorsa çözeltinin derişimi kaç ppm’dir? A) 5. ppm için litre çözücüde çözünen madde miktarı ……………. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.012 C) 0. 6. Bu suyun 100 ml’sindeki klor miktarı kaç miligramdır? A) 5 B) 10 C) 15 D) 20 3. cinsinden ifade edilir.4 B) 6.4 D) 12.

ARAŞTIRMA   Çözeltileri seyreltme hakkında araştırma yapınız. Resim 2. tekniğine uygun olarak çözeltileri seyreltme ve deriştirme işlemini yapabileceksiniz. ÇÖZELTİLERİ SEYRELTME VE DERİŞTİRME 2. laboratuvarda mevcut olan herhangi bir çözeltinin daha seyreltik bir çözeltisini kullanmayı gerektirebilir. seyreltik çözelti olarak adlandırılır. Böyle durumlarda yeni çözelti hazırlamak yerine mevcut çözelti seyreltilmek suretiyle istenen çözelti hazırlanabilir.1. Seyreltik çözelti kavramı bir çözeltiyi diğeri ile karşılaştırmak amacıyla kullanılır. Seyreltik Çözeltiler Aynı çözen ve çözünenden oluşan çözeltilerden daha az çözünmüş madde içeren çözeltiler. Örneğin. 2. dolayısıyla analiz maliyetinin azaltılması açısından önemlidir. Çözeltileri deriştirme hakkında araştırma yapınız. eldeki malzemenin değerlendirilmesi. 100 ml suda 5 g çay şekeri bulunan çözelti 10 g çay şekeri bulunan çözeltiye göre daha seyreltiktir.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ -2 AMAÇ Gerekli ortam sağlandığında.1: Derişik (solda) ve seyreltik (sağda) çözeltiler Bazı analizler. Bu. Burada 10 .

Bu nedenle seyreltme işlemi yapılacaksa çözeltinin uzun süre beklemiş çözelti olmamasına dikkat edilmelidir. Seyreltme Hesaplamaları Çözeltiye saf su ilave edildiğinde çözelti hacmi artar fakat çözünen madde miktarı aynı kalır. Burada eşitliğin her iki tarafındaki derişim ve hacim birimlerinin aynı olmasına dikkat edilmelidir. M1. C1: Stok çözelti derişimini. C2: İstenen çözelti derişimini. V1 sırasıyla normalite. N1. 11 C1 x V1 = C2 x V2 . Molarite için M1 x V1 = M2 x V2 Normalite için N1 x V1 = N2 x V2 şeklinde yazılabilir. çözücü katılarak seyreltildiği zaman hacmi artar. V1: Stok çözelti hacmini. Bir çözelti. stok çözeltiden alınan çözünen mol sayısı ile seyreltik çözeltideki çözünenin mol sayısının eşit olması esasına dayanır ve şeklinde ifade edilir. Çoğu derişimler molarite ve normalite ile ifade edildiğinden. molarite ve hacmin ilk değerleri. Bu şekilde başlangıçtaki derişimden daha seyreltik çözelti hazırlanmış olur. Derişimi bilinen bir çözeltiden belirli miktarlarda alınıp daha seyreltik çözeltiler hazırlanırken elde bulunan birinci çözeltiye stok çözelti denir. Böylece çözeltinin birim hacmindeki çözünen madde miktarı azalmış olur.1. istenen hacme göre seçilmiş balon jojeye aktarılır ve üzerine hacim çizgisine kadar saf su eklenir. 2. Seyreltme işlemini derişimi bilinen çözeltiye çözücü (genelde su) eklenerek yapılır. Böyle olunca konsantrasyonu (derişimi) azalır. Seyreltme hesapları. Çözünen madde miktarı değişmediği için hacim ve konsantrasyon çarpımı değişmez.1. Burada. V2: İstenen çözelti hacmini ifade eder.önemli olan nokta mevcut çözeltinin konsantrasyonun tam olarak bilinmesi ve çözeltinin bozulmamış olmasıdır. Seyreltme işlemi yapılırken stok çözeltiden hesaplanarak alınan çözelti.

5 M HCl çözeltisi hazırlamak için kaç ml almak gerekir? M1 x V 1 = M2 x V 2 12 x V1 = 0. konsantrasyon veya derişim olarak ifade edilir. m1: Stok çözelti kütlesini. molarite ve hacmin son değerleridir.5 M'lık çözelti hazırlanmış olur.5 x 2 V1= (0. C1: Stok çözelti derişimini. Kütlece yüzde konsantrasyon (C) = Kütlece yüzde derişim (Y) Formülde gerekli işlemler yapıldığında kütlesi ve % derişimi bilinen çözeltinin seyreltilmesi durumunda aşağıdaki formül kullanılır.5 x 2) / 12 V1= 0. C2: İstenen çözelti derişimini. C1 x m1 = C2 x m2 Burada. Örnek: 12 M stok HCl çözeltisinden 2 litre 0.0833 litre = 83. V2 sırasıyla normalite.N2. 2.3 ml Buna göre 83.3 ml 12 M stok HCl çözeltisinden alınıp 2 litreye tamamlanırsa 0.1.2. Kütlece yüzde. M2. Örnek 1: % 20’lik 200 g şekerli su çözeltisini % 5’lik yapmak için bu çözeltiye kaç g su katılmalıdır? C1 x m1 = C2 x m2 20 x 200 = 5 x m2 m2 = (20 x 200) / 5 m2 = 800 g 12 . m2: İstenen çözelti kütlesini ifade eder. Çözeltilerin Seyreltilmesi  Yüzde çözeltileri seyreltmek Yüzde konsantrasyonu belli olan bir çözeltiyi seyreltmek için çözeltiye çözücü eklenir. Seyreltmede çözünen madde miktarında artma ya da azalma olmayacağından kütlece yüzde derişim formülü aşağıdaki gibi verilir.

Örnek 2: % 60’lık. Seyreltilmiş çözeltinin derişimi % 20 olmuştur. Burada. Hazırlanan seyreltik çözelti yüzde derişimini hesaplayınız. Vsu = V2 . Yüzde derişimi ve hacmi belli olan çözelti seyreltildiğinde C1 x V1 = C2 x V2 bağıntısı ile hesaplanır. C2: İstenen çözeltinin yüzde derişimini. 50 ml su eklendikten sonra yeni çözeltinin hacmi. C1 x V1 = C2 x V2 30 x 100 = C2 x 150 C2 = (30 x 100) / 150 C2 = 20 % 30’luk 100 ml’lik çözeltiye 50 ml su eklediğinde derişiminin azaldığı görülür.V1  50 = V2 – 100  V2 = 150 ml olur. V1: Stok çözelti hacmini. % 60’lık 100 ml NaOH çözeltisine 500 ml su ilave ettiğimizde derişimi % 10'luk olur. 100 ml NaOH çözeltisini %10’luk çözelti hâline getirmek için kaç ml suyla seyreltilmelidir? C1 x V1 = C2 x V2 60 x 100 = 10 x V2 V2 = (60 x 100) / 10 V2 = 600 ml Seyreltme için Vsu = V2 . 13 . V2: İstenen çözelti hacmini ifade eder. Sıvı.Seyreltme için Vsu = V2 .V1  Vsu = 800 – 200  Vsu = 600 g su eklenmelidir.sıvı çözeltilerde hacimce yüzde kavramı kullanılabilir. Seyreltilmiş çözeltinin yüzde derişimini hesaplamak için veriler formüle yerleştirilir. Örnek 3: % 30’luk 100 ml KCl çözeltisi 50 ml su ile seyreltiliyor.V1  Vsu = 600 – 100  Vsu = 500 ml su eklenmelidir. C1: Stok çözeltinin yüzde derişimini.

M2: İstenen çözelti molaritesini.  Molar çözeltileri seyreltmek Molaritesi belli olan bir çözeltiyi seyreltmek için çözeltiye çözücü eklenir. Formülde hacimler. Buna göre M1 x V1 = M2 x V2 bağıntısı elde edilir. Örnek 1: 200 ml 0.1 V2 = ? Vsu= ? 14 . Burada. Seyreltmede çözünen madde miktarında artma ya da azalma olmayacağından mol sayıları da eşit olur.Örnek 4: % 40’lık NaOH çözeltisinden 200 ml %10’luk yeni çözelti hazırlamak için kaç ml kullanılmalıdır? C1 x V1 = C2 x V2 40 x V1 = 10 x 200 V1 = (10 x 200) / 40 V1 = 50 ml % 40’lık NaOH çözeltisinden 50 ml alınıp uygun bir kapta hacmi saf su ile 200 ml’ye tamamlanırsa % 10’luk 200 ml çözelti elde edilmiş olur. V1: Stok çözelti hacmini. M1: Stok çözeltinin molaritesini. İki çözelti arasındaki hacim farkı eklenen çözücüyü verir. V2: İstenen çözelti hacmini ifade eder. Yazılan formülü kullanarak çözücü eklenen molar çözeltilerin hacmini ve molaritesini hesaplayabiliriz. eşitliğin her iki yanında da olduğundan her iki tarafta da mililitre ya da litre cinsinden ifade edebiliriz.2 V1 = 200ml M2 = 0.2 M’lık NaOH çözeltisini 0.1 M’lık çözelti olarak hazırlamak için kaç ml su ile seyreltilmelidir? M1 = 0.

1 x V2 V2 = 400 ml Seyreltmede kullanılacak su miktarı.5 V1 = ? V2 = 1000 Verilenler formülde yerine yazılır. Örnek 3: 2 M NaOH çözeltisinden 1000 ml 0.5 x 1000) / 2 V1 = 250 ml 15 . 0.5 M yeni çözelti hazırlamak için kaç ml kullanılmalıdır? M1 = 2 M2 = 0.5 x 200 = M2x 500 M2= (0. Yeni çözeltinin molar derişimi ne olur? M1 = 0.200 => Vsu = 200 ml’dir.1 M olur.5 x 200) / 500 M2= 0.2 M olur.2 M’lık 200 ml NaOH çözeltisine 200 ml su ilave ettiğimizde derişimi 0.Verilenler formülde yerine yazılır. Örnek 2: 0.V1 => Vsu = 400 . Vsu = V2 . Vsu = V2 .2 x 200 = 0. M1 x V 1 = M2 x V 2 2 x V1 = 0.200  V2 = 500 ml olur.5 x 1000 V1 = (0. M1 x V 1 = M2 x V 2 0.2 bulunur.5 M NaCl çözeltisine 300 ml su eklenirse yeni çözelti 0.5 V1 = 200 ml Vsu = 300 ml V2 = ? M2 = ? 300 ml su eklendikten sonra yeni çözeltini hacmi. Yeni çözeltinin molaritesini hesaplamak için veriler formüle yerleştirilir. M1 x V 1 = M2 x V 2 0. 200 ml 0.5 M NaCl çözeltisinin 200 ml’sine 300 ml su ekleniyor.V1  300 = V2 .

5 N olur. Bu çözeltinin normalitesini hesaplayınız. N1: Stok çözeltinin normalitesini. Burada. 200 ml’lik 1 N çözeltiye 200 ml saf su eklediğimizde çözeltimiz 0. N1 x V1 = N2 x V2 1 x 200 = 0.2 M NaOH çözeltisinden 250 ml alınıp uygun bir kapta hacmi saf ile 1000 ml’ye tamamlanırsa 0. N1 x V1 = N2 x V2 0.4 x 250 V1 = 50 ml 16 . V1: Stok çözelti hacmini. N2: İstenen çözelti normalitesini.V1  Vsu = 400 – 200  Vsu = 200 ml su eklenmelidir.2 x 100 = N2 x 400 N2= 0.05 olur. (H2SO4 : 98 g/mol) Veriler formüle yerleştirilir. çözeltiye çözücü ekleyerek yapılır.4 N yeni çözelti hazırlamak için kaç ml kullanılmalıdır? N1 x V1 = N2 x V2 2 x V1 = 0. Normalitesi belli olan çözeltiye çözücü eklendiğinden çözünen maddenin kütlesinde değişme olmayacağından N1 x V1 = N2 x V2 bağıntısı elde edilir. Örnek 1: 0. V2: İstenen çözelti hacmini ifade eder.2 N 100 ml H2SO4 çözeltisi 400 ml’ye seyreltiliyor.5 x V2 V2 = 400 ml Çözeltiyi seyreltmek için Vsu = V2 . Örnek 3: 2 N NaOH çözeltisinden 250 ml 0. Örnek 2: 200 ml 1 N çözeltiyi 0.  Normal çözeltileri seyreltmek Normalitesi belli olan çözeltileri seyreltmek.5 N’a seyreltmek için kaç ml su eklemeliyiz? Veriler formüle yerleştirilir.5 M 1000 ml çözelti elde edilmiş olur.

2. Bazı analizler. V1 = M2 . laboratuvarda mevcut olan herhangi bir çözeltinin daha derişik bir çözeltisini kullanmayı gerektirebilir. Deriştirme işlemi. Örneğin 100 ml suda 10 g çay şekeri bulunan çözelti 5 g çay şekeri bulunan çözeltiye göre daha derişiktir. V2 formülü kullanılır. çözeltiden çözücünün uzaklaştırılmasıyla veya çözeltiye çözünen eklenmesi ile gerçekleştirilir. Derişik Çözeltiler Derişik çözelti kavramı bir çözeltiyi diğeri ile karşılaştırmak amacıyla kullanılır. Sıvı-sıvı çözeltilerde çoğunlukla çözünen eklenerek derişimi artırılır.2. Katı-sıvı çözeltilerde ise genelde çözücünün buharlaştırılması ile derişim artırılır.4 N 250 ml çözelti elde edilmiş olur.1. Böyle durumlarda yeni bir çözelti hazırlamak yerine hazır bulunan çözeltiyi deriştirerek kullanmak tercih edilir.2 N NaOH çözeltisinden 50 ml alınıp uygun bir kapta hacmi saf su ile 250 ml’ye tamamlanırsa 0. Deriştirme Hesaplamaları  Yüzde çözeltileri deriştirmek Yüzdesi ve hacmi belli olan çözeltiyi deriştirmek için Çözünen maddenin kütlesi % C = ————————————— x 100 Çözeltinin hacmi formülü ya da C1 . çözünen madde miktarı çok olan çözeltilere derişik çözeltiler denir. Çözünende çökme olursa aşırı doymuş çözelti hâlini alır. Böylece madde israfı önlenmiş olur. Çözeltiden çözücü uzaklaştırılırken çözünen çökmemelidir.2. V2 . Aynı çözen ve çözünenden oluşan çözeltilerden çözücü madde miktarı az. V1 = C2 .  Molar çözeltileri deriştirmek Molar çözeltilerin deriştirilmesinde n M= —— veya 17 M1 . 2.

Vbuhar = V1 . buharlaştırma yapılacaksa ısıtma sırasında bozunma özelliğinin olmamasına dikkat edilmelidir. Deriştirme işlemi yapılacaksa çözeltinin uzun süre beklemiş çözelti olmamasına. Td V.  Normal çözeltileri deriştirmek Normal çözeltileri deriştirmek için N m. M A veya N 1 . Çözeltilerin Deriştirilmesi Deriştirme işlemi.V2  Vbuhar = 100 – 25 18  Vbuhar = 75 ml sudur. V1  N 2 . C1 x V1 = C2 x V2 10 x 100 = 40 x V2 V2 = 25 ml Çözeltiyi deriştirmek için çözeltiden uzaklaştırılan çözücünün hacmi. Hesaplanan kadar madde ya doğrudan tartılıp çözeltiye eklenir veya derişik asitler gibi sıvı kullanılması gerekiyorsa yoğunluk ve yüzde değerleri yardımıyla kaç ml madde alınması gerektiği hesaplanır ve hesaplanan kadar madde hazır çözeltiye eklenir. Buharlaştırmada çözünen madde miktarı değişmediği için hacim ve konsantrasyon çarpımı değişmez. V2 formülleri kullanılarak hesaplamalar yapılır ve çözelti hazırlanır.2.    Var olan hazır çözeltideki çözünen madde miktarı hesaplanır. Hazırlanması istenen çözelti için ne kadar maddeye ihtiyaç olduğu hesaplanır. Örnek 1: 100 ml % 10’luk NaOH çözeltisinin % 40’lık çözelti hâline gelebilmesi için kaç ml çözücü uzaklaştırılmalıdır? Veriler formüle yerleştirilir. 2.2. .V formüllerini kullanarak hesaplama yapılır. eldeki çözeltilere saf çözünen eklenmesi veya çözeltiden çözücü buharlaştırılması ile yapılır. Çözeltilerin derişimini artırmak için madde ilavesinde.

çözeltideki (% 25’lik) çözünen madde miktarını hesaplayalım. Vbuhar = V1 .% 10’luk 100 ml NaOH çözeltisini kaynatarak 75 ml çözücüyü buharlaştırırsak % 40’lık derişik çözelti hazırlarız. M2 % C = ——— x 100 V2 m2 => 40 = ——— x 100 200 19 => m2 = 80 g KOH . 0.5 M çözelti elde ederiz.1 M NaNO3 çözeltisinin 1 M çözelti hâline gelebilmesi için kaç ml çözücü uzaklaştırılmalıdır? Veriler formüle yerleştirilir.1 x 500 = 1 x V2 V2 = 50 ml Buharlaştırma yapılarak çözelti hacmi 50 ml’ye düşürülürse yeni çözelti 1 M olur. M1 x V 1 = M2 x V 2 0.5 M’a yükseltmek için kaç ml su buharlaştırılmalıdır? Veriler formüle yerleştirilir. Örnek 4: % 25’lik 200 ml’lik KOH çözeltisini % 40’lık çözelti hâline getirmek için kaç gram KOH eklenmelidir? Çözeltiye ilave edilecek madde miktarını hesaplamak için 1. Örnek 2: 500 ml 0.V2  Vbuhar = 200 – 40  Vbuhar = 160 ml’dir. çözeltideki ( % 40’lık) çözünen madde miktarını hesaplayalım.1 x 200 = 0. Örnek 3: 200 ml 0. m1 % C = ——— x 100 V1 m1 => 25 = ——— x 100 200 => m1 = 50 g KOH 2. M1 x V 1 = M2 x V 2 0.5 x V2 V2 = 40 ml Çözeltiden buharlaştırılacak suyun hacmi.1 M 200 ml NaOH çözeltisini kaynatarak 160 ml su buharlaştırırsak 0.1 M’lık Na2SO4 çözeltisinin derişimini 0.

1 M) ilave edildiğinde yeni çözeltinin derişimi 0.m1 => m = 9.5 İlave edilmesi gereken HCl miktarı.19 = 5.475 g saf HCl’dir. Alınması gereken HCl’yi hacim olarak hesaplarsak d= m/V => 1. ———————————————————————— X x 37 = 100 x 4.65 gramdır.5 M olur (İlave edilen asit çözeltisinin toplam çözelti hacmini değiştirmediği kabul edilmiştir.2 M HCl çözeltisini 0.475 / V => V = 4.6 ml saf HCl olur. çözeltideki (0.5 g/mol) İlave edilecek % 37’lik derişik HCl’nin hacmini hesaplamak için aşağıdaki işlemler yapılır. 1.m1 => mE = 80 . m m M = ———— => 0.125 . => m1 = 3.Eklenmesi gereken madde miktarı. % 37’lik HCl’den 12.601 => X = 460 / 37 => X = 12.43 ml pipetle alınıp 1.). Kullanılacak HCl % 37’lik olduğuna göre.5 M) HCl miktarı. çözeltiye (0.50 => mE = 30 gramdır. MA x V 36.43 ml’dir. 100 ml HCl’de 37 ml saf HCl var ise X ml HCl’de 4.5 M yapmak için yoğunluğu 1. mE = m2 .19 g/cm3 olan % 37’lik derişik HCl’den kaç ml eklemek gerekir? (MA = 36.65 => m = 5. 20 . Örnek 5: 500 ml 0.125 gramdır. % 25’lik 200 ml çözeltiye 30 g KOH ilave edilerek derişimi % 40’a yükseltilir (İlave edilen KOH’in toplam çözelti hacmini değiştirmediği kabul edilmiştir.5 = ———— => m2 = 9. m m M = ———— => 0.6 ml saf HCl vardır.5 x 0. çözeltideki (0. m = m2 .5 2.3.5 x 0. Not: Pipetle asit çekerken puar kullanınız ve yüzünüzü asit şişesinden koruyunuz.).1 M) HCl miktarı.2 = ———— MA x V 36.

Karışımın hacimce yüzde derişimi kaçtır? C1 = 20 V1 = 200 ml C2= 40 V2 = 200 ml Cson=? Karışımın toplam hacmi. Çözeltileri Karıştırmak  Aynı çözünen ve çözücüden oluşan farklı yüzdelerdeki çözeltileri karıştırmak Yüzdeleri farklı aynı madde ve çözücünün çözeltileri karıştırıldığında yüzdesi ve derişimi farklı olan çözeltiler elde ederiz. = C son x Vson formülleri kullanılır. Yüzdesi az olan çözeltinin derişimi (konsantrasyonu) artarken yüzdesi yüksek olanın derişimi azalır. Bu formülde. Cson: Karıştırılarak hazırlanan çözeltinin kütlece yüzde derişimi. İki çözelti karıştırılıyorsa C1 x V1 + C2 x V2 = C son x Vson İkiden fazla çözeltisi karıştırılırsa C1 x V1 + C2 x V2 +.3. Vs= V1 + V2  Vs = 200 + 200  Vs = 400 ml’dir.2. Örnek 1: 200 ml % 20’luk tuz çözeltisi ile 200 ml % 40’lık tuz çözeltisi karıştırılıyor. Vson: Karıştırılarak hazırlanan çözeltinin toplam hacmidir. Karışımın oluşturduğu çözeltinin yüzde derişimi ise C1 x V1 + C2 x V2 = CSon x Vson 20 x 200 + 40 x 200 = CSon x 400 4000 + 8000 = CSon x 400 CSon = 12000/ 400 CSon = 30 (% 30’luk) olur. 21 . …….

m E  3200  2000  100. Buna göre. % 10’luk ve % 30’luk çözeltilerin karıştırılmasıyla elde edilen çözeltiye 20 g NaOH ilave edilip çözündürülürse % 40’lık çözelti hazırlanmış olur. Oluşan çözeltinin derişimini hacimce % 40’lık yapmak için kaç g daha NaCl ilave edilmelidir? C1=10 V1=20 ml C2=30 V2=60 ml C2=40 Cson=? mE =? (ilave edilecek NaCl’ün kütlesi) Karışımın toplam hacmi. % 25’lik karışımdaki çözünen NaCl’nin kütlesi.40 mE = 3200 . % 10’luk ve % 30’luk çözeltiler karıştırıldığında oluşan yeni çözeltinin derişimi.100  40.Örnek 2: Hacimce % 10’luk 20 ml NaCl çözeltisi ile hacimce %30’luk 60 ml NaCl çözeltileri karıştırılıyor.  Aynı çözünen ve çözücüden oluşan farklı molaritedeki çözeltileri karıştırmak Bir maddenin aynı çözücü kullanılarak hazırlanmış farklı çözeltileri karıştırıldığında çözeltideki çözünen maddenin mol sayıları toplamı yeni çözeltideki mol sayısını. 22 . Vs= V1 + V2  Vs = 20 + 60  Vs = 80 ml’dir. Cson  m m 25. C1 x V1 + C2 x V2 = CSon x Vson 10 x 20 + 30 x 60 = CSon x 80 CSon = 25 (% 25)’tir.100  40  .100  25  .2000  60 mE = 1200  mE = 20 gramdır.80 . hacimleri toplamı da yeni çözeltinin hacmini verir.m E V  mE 80  m E  100 mE .100  m   m  20 g V 80 100 Derişimi % 40’a yükseltmek için eklenmesi gereken NaCl miktarı. C m  mE 20  m E .

5 Verilenler formülde yerine yazılır.5 x (300+V2) 60 + V2 = 150 + 0. Karıştırılan çözeltiler ikiden fazla ise M 1 . M1 x V 1 + M2 x V 2 = MS x V s 0.5V2 23 ..24 molardır. çözelti n1 V1 M1 II..V1  M 2 .V2  . çözelti n= n1+ n2 VT = V1+ V2 MS= ? formülü yazılır. Bu formülde.. VT: Karıştırılarak hazırlanan çözeltinin toplam hacmidir..5 M yapabilmek için 1 M’lık asit çözeltisinden ne kadar eklenmelidir? V1= 300 ml M1=0.VT III. Vs= V1 + V2  Vs = 300 + 200  Vs = 500 ml’dir.VT formülü kullanılır.2 V2=? M2= 1 Vs = ( 300 + V2 ) MS=0. Örnek 1: 200 ml 0. M1 x V 1 + M2 x V 2 = MS x V s 0.2 M HNO3 çözeltisi ile 300 ml 0. Yeni çözeltinin molaritesini hesaplayınız. Örnek 2: 300 ml 0.2 M HCl çözeltisini 0. Karıştırılan çözeltilerin toplam hacmi.Mol sayısı Hacim Molarite I.V2  M S .. Karışımın toplam hacmi.3 x 200 = Ms x 500 Ms = 0.  M S .V1  M 2 . MS: Karıştırılarak hazırlanan çözeltinin molaritesi..2 x 300 + 0..3 M HNO3 çözeltisi karıştırılıyor.2 x 300 + 1 x V2 = 0.. çözelti n2 V2 M2 M 1 .

Bu formüllerde. Karışımın normalitesini hesaplayınız.4 N 200 ml CH3COOH çözeltileri karıştırılıyor. N1 .2 x 200 + 0. .3 normaldir.V2 = NS .5 M’lık çözelti hazırlarız.4 x 200 = N x 400 40 + 80 = N x 400 N = 120 / 400 N = 0. NS: Karıştırılarak hazırlanan çözeltinin normalitesi. N1 . Örnek 1: 0.  Aynı çözünen ve çözücüden oluşan farklı normalitedeki çözeltileri karıştırmak Bir maddenin aynı çözücü kullanılarak hazırlanmış farklı çözeltileri karıştırıldığında yeni çözeltinin normalitesi. N1= 0. 24  VS = 400 ml’dir.2 V1=200 ml N2= 0.2 M’lık çözeltiye 1 M’lık çözeltiden 180 ml ilave ettiğimizde 480 ml 0. Vs: Toplam hacimdir. Vs bağıntısı ile hesaplanır. VS = V1 + V2  VS = 200 + 200 400 ml’lık karışımın normalitesi.2 N 200 ml CH3COOH çözeltisi ile 0. V1 + N2 .4 V2 = 200 ml VS = ? NS= ? Karışımın toplam hacmi. V1 + N2 . Karıştırılan çözelti sayısı iki ise karışımın normalitesi ve hacmi.V2 + …= NS . N1 x V1 + N2 x V2 = NS x VS 0. Vs bağıntısından hesaplanır.V2 = 180 ml 300 ml 0.

8 V1=200 ml N2= ? V2=300 ml NS=0.3 normal olur. Elde edilen çözeltinin derişimi 0. N2 = 90 N2 = 0.5 N olduğuna göre X nedir? N1= 0.5 Karışımın toplam hacmi. VS = V1 + V2  VS = 200 + 300 Değerler yerlerine konur.5 x 500 160 + 300 x N2 = 250 300. N2 = 250 – 160 300.Örnek 2: 0. 25 .8 N 200 ml H2SO4 çözeltisiyle X N 300 ml H2SO4 çözeltileri karıştırılıyor.8 x 200 + N2 x 300 = 0.  VS = 500 ml’dir. N1 x V1 + N2 x V2 = NS x VS 0.

NaOH Uygulamada kullanılan araç gereç ve kimyasallar: Hesap makinesi.  Seyreltme ile ilgili hesaplamaları yapınız.  Çözeltiyi alırken puar kullanınız.  Madde kaybı olmamasına dikkat ediniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıdaki işlem basamaklarını ve önerileri dikkate alarak 2 molar çözeltisinden 0. balon joje.  Alınan çözeltiyi 100 ml’lik balon jojeye aktarınız. cam huni.  Çalışma ortamınızı ve kullanacağınız araç gereçleri hazırlayınız. saklama kabı İşlem Basamakları Öneriler  Laboratuvar önlüğünüzü giyiniz.  Analiz öncesi hazırlıkları yapınız.  Aktarma yaparken huni kullanınız.  Araç gereçlerin temizliğine dikkat ediniz. NaOH.  Çözeltinin cildize temas etmesini önleyiniz. piset. hassas terazi.5 molar 100 ml NaOH çözeltisi hazırlayınız.  Laboratuvar güvenlik kurallarına uyunuz. 26 .  2 molar derişimindeki NaOH çözeltisinden hesaplanan hacmi alınız.  Hesapların doğru olduğundan emin olunuz.

 Çözelti hacmini saf su ile 100 ml’ye tamamlayınız. 27 .  Çözeltiyi saklama kabına aktarınız ve etiketleyiniz.  Tamamlama sırasında hacim çizgisini geçmeyiniz.  Balon jojeyi alt üst ederek çözeltiyi homojen hâle getiriniz.  Çalkalarken kapağın iyice kapanmış olmasına dikkat ediniz.  Aktarma yaparken mutlaka huni kullanınız.  Saklama kabının kapağını kapatmayı unutmayınız.

 Buharlaştırma süresince sürekli gözlemleyiniz.  Hesapların doğru olduğundan emin olunuz.  Analiz öncesi hazırlıkları yapınız. Uygulamada kullanılan araç gereç ve kimyasallar: Hesap makinesi.  Laboratuvar güvenlik kurallarına uyunuz. saklama kabı İşlem Basamakları Öneriler  Laboratuvar önlüğünüzü giyiniz.  Deriştirme ile ilgili hesaplamaları yapınız.  Alınan çözeltiyi ısıya dayanıklı cam bir kaba aktarınız. ısıtma düzeneği.  Araç gereçlerin temizliğine dikkat ediniz. cam huni.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıdaki işlem basamaklarını ve önerileri dikkate alarak 1 molar 500 ml NaOH çözeltisinden 2 molar NaOH çözeltisi hazırlayınız.  Isıtmaya başlamadan ısıtma düzeneğinin düzenli çalıştığından emin olunuz.  Çözeltiyi ısıtarak hesaplanan hacme gelinceye kadar buharlaştırınız. balon.  Alevin şiddetini ayarlayınız. mezür. 28 .  1 molar NaOH çözeltisinden 500 ml alınız. 1 M NaOH çözeltisi.  Mezür veya uygun bir hacim ölçüm aracı kullanınız.  Çalışma ortamınızı ve kullanacağınız araç gereçleri hazırlayınız.

29 . Çözeltiyi saklama kabına aktarınız ve etiketleyiniz.  Aktarma yaparken mutlaka huni kullanınız.  Saklama kabının kapağını kapatmayı unutmayınız.

5 D) 0.9 – 0.7 D) 0. 1.2 M NaOH çözeltisinde 8 g NaOH çözülürse derişimi kaç M olur? A)0.5 B)0.2 4.6 – 0.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz. 0. 400 ml 0.8 6.9 molar H2SO4 çözeltileri karıştırılarak 0. 0.25 C) 0.4 litre H2SO4 çözeltisi hazırlamak için çözeltilerden kaçar ml karıştırılmalıdır? (V1-V2) A) 0.05 B) 0.5 N’lik 200 ml H2SO4 çözeltisi 400 ml’ye seyreltiliyor.6 C) 0.5 – 0. Kütlece %10’u NaNO3 olan 200 g çözeltiye kaç gram NaNO3 ilave edilirse % 28’lik çözelti elde edilir? A) 25 B) 30 C) 40 D) 50 30 .6 D) 0.5 molarlık 1.6 5.8 B) 0. % 10’luk 300 g KNO3 çözeltisini % 40’lık yapmak için kaç gram KNO3 ilave edilmelidir? A) 25 B) 50 C) 100 D) 150 2.8 – 0. 12 M stok HCl çözeltisinden 1. Bu çözeltinin normalitesi aşağıdakilerden hangisidir? (H2SO4 = 98 g/ mol) A) 0.2 molar ve 0.5 C) 0.5 litre 1 M HCl çözeltisi hazırlamak için kaç ml almak gerekir? A) 125 B) 150 C) 200 D) 300 3.

55 M sodyum asetat çözeltisini 0. 100 ml 0. Cevaplarınızın tümü doğru ise “Modül Değerlendirme”ye geçiniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.7. 31 .2 B) 10.2 C) 18 D) 22 DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız.45 M yapmak için kaç ml su ilave edilmelidir? A) 1.

6945 3. Stokta bulunan 2 litrelik 0. 10 ml 13 M’lık HCl çözeltisini 0.2 M yapmak için ne kadar NaCl eklemek gerekir? A) 0. 35 ppm’lik bir şeker çözeltisi hazırlamak için kaç mg şeker tartılmalıdır? A) 15 B) 25 C) 35 D) 50 2.6454 D) 0.1 M çözelti hazırlamak için stok çözeltisinden kaç ml alınmalıdır? A) 20 B) 30 C) 35 D) 40 4.5 M HCl çözeltisinden 200 ml 0. 0. Kütlece %20 KNO3 bulunan 140 gram çözeltiye 60 gram KNO3 ilave edilirse yeni çözeltideki KNO3 % ne olur? A) 15 B) 36 C) 45 D) 56 32 .5845 C) 0. 1.4215 B) 0.5 M yapabilmek için içine ne kadar su eklemek gerekir? A) 260 B) 160 C) 280 D) 180 5.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.1 M’lık 100ml NaCl çözeltisinin derişimini 0.

200 gram % 20’lik KCl çözeltisiyle 300 gram % 40’lık KCl çözeltileri karıştırıldığında son çözeltinin kütlece % derişimi nedir? A) 27 B) 32 C) 47 D) 68 11.5 B) 0. 0. % 20’lik 200 gram şekerli su çözeltisini % 5’lik yapmak için bu çözeltiye kaç gram su katılmalıdır? A) 150 B) 250 C) 500 D) 600 8.3 D) 0.6.9 7. Elde edilen yeni çözeltinin derişimi 0.25 C) 0. Buna göre x’in değeri nedir? A) 0. Oluşan yeni çözeltinin normalitesi ne olur? A) 0.8 M 200 ml NaOH çözeltisiyle X M 300 ml NaOH çözeltileri karıştırılıyor.5 N 300 ml NaNO3 çözeltisi karıştırılıyor.5 M’dır.1 B) 0.6 C) 0. % 30’luk 400 gram bir tuz çözeltisini % 40’lık yapmak için aynı sıcaklıkta kaç gram su buharlaştırılmalıdır? A) 100 B) 150 C) 200 D) 250 9. 2 N 100 ml NaNO3 çözeltisi ile 0.5 33 .8 D) 0. % 10’luk 300 gram KNO3 çözeltisini % 40’lık yapmak için bu çözeltide kaç gram katı KNO3 çözünmelidir? A) 50 B) 100 C) 150 D) 250 10.

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız.......... ( g ) cinsinden ifade edilir.. 12....... denir. 14..2 N çözelti yapmak için …………ml su eklemek gerekir.........5 N 100 ml çözeltiyi 0....Aşağıda verilen cümlelerdeki boşlukları uygun şekilde doldurunuz.... 15. Cevaplarınızın tümü doğru ise “Uygulamalı Test”e geçiniz. Derişimi bilinen bir çözeltiden belirli miktarlarda alınıp daha seyreltik çözeltiler hazırlanırken elde bulunan 1. ppb için litre çözücüde çözünen madde miktarı …………………... 0........ Çözüneni fazla çözeni az olan çözeltilere …………………………çözeltiler denir.. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.. 13. 34 .... çözeltiye .

Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetlerini tekrar ediniz. Değerlendirme Ölçütleri 1. 4. 3. 7. 5. 9. Bütün cevaplarınız “Evet” ise bir sonraki modüle geçmek için öğretmeninize başvurunuz. 8. 6. Laboratuvar önlüğünüzü giyip çalışma masanızı düzenlediniz mi? Kullanılacak malzemeleri temin ettiniz mi? Seyreltme ile ilgili hesaplamaları yaptınız mı? 2 normal HCL çözeltisinden hesaplanan hacmi aldınız mı? Alınan çözeltiyi 250 ml’lik balon jojeye aktardınız mı? Balon jojeyi saf su ile çizgisine tamamladınız mı? Balon jojeyi alt üst ederek çözeltiyi homojen hâle getirdiniz mi? Saklamak için ağzı kapanabilen bir cam kaba aktardınız mı? Saklama kabını etiketlediniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Değerlendirme sonunda “Hayır” şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.UYGULAMALI TEST 2 normal 500 ml hidroklorik (HCl) çözeltisinden 1 normal 250 ml HCl çözeltisi hazırlayarak kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz. 35 . 2.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 C B C A miligram ppm ÖĞRENME FAALİYETİ-2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 D A B C C D D MODÜL DEĞERLENDİRME CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 C B D A D C D A C B C mikrogram 150 derişik stok çözelti 36 .

2003. Devlet Kitapları. Kaya Yayınları. Yalova. 1986.Ü. DİLAVER Sabahattin. GÜNDÜZ Turgut. KARACA Faruk. Laboratuvar Güvenliği. Fen Fakültesi Yayınları. Tarımsal Araştırmaları Destekleme ve Geliştirme Vakfı. Lise I Kimya. Paşa Yayıncılık. ÖSS-ÖYS Hazırlık. A. Analitik Kimya Nicel. 1995. 2001. 37 . İstanbul. Ankara. Ankara.KAYNAKÇA KAYNAKÇA      DEMİR Mustafa. 1999. Ankara. GÜVEN Selma. Kalitatif Analiz.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->