T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

ORTAÖĞRETİM PROJESİ

LABORATUVAR HİZMETLERİ

ANALİZ ÇÖZELTİLERİ – 2

Ankara, 2010

Millî Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;  Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 04.09.2008 tarih ve 182 sayılı Kararı ile onaylanan, mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan, çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir. Bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Teknolojik gelişmelere paralel olarak amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireylerin internet üzerinden ulaşabileceği şekilde hazırlanır. Eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

  

İÇİNDEKİLER

AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ..................................................................................................... 3 1. ppm ÇÖZELTİLER.............................................................................................................. 3 1.2. ppm Hesaplamaları ....................................................................................................... 4 1.2. ppm Çözelti Hazırlama ................................................................................................. 5 UYGULAMA FAALİYETİ ................................................................................................ 7 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ...................................................................................... 9 ÖĞRENME FAALİYETİ -2 .................................................................................................. 10 2. ÇÖZELTİLERİ SEYRELTME VE DERİŞTİRME........................................................... 10 2.1. Seyreltik Çözeltiler ..................................................................................................... 10 2.1.1. Seyreltme Hesaplamaları ..................................................................................... 11 2.1.2. Çözeltilerin Seyreltilmesi .................................................................................... 12 2.2. Derişik Çözeltiler ........................................................................................................ 17 2.2.1. Deriştirme Hesaplamaları .................................................................................... 17 2.2.2. Çözeltilerin Deriştirilmesi ................................................................................... 18 2.3. Çözeltileri Karıştırmak................................................................................................ 21 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 26 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 28 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 30 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 32 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 36 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 37

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 524LT0008

Laboratuvar Hizmetleri
Alan Ortak

Analiz Çözeltileri - 2
Analizlerde kullanılacak ppm ve ppb çözeltiler ile çözeltileri seyreltme ve deriştirme ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. 40/24 Analiz Çözeltileri - 1 modülünü başarmış olmak

Çözelti hazırlamak
Genel Amaç Gerekli ortam sağlandığında tekniğine uygun olarak ppm ve ppb çözeltiler hazırlama, çözeltileri seyreltme ve deriştirme işlemlerini yapabileceksiniz. Amaçlar 1. ppm ve ppb çözeltiler hazırlayabileceksiniz. 2. Seyreltme ve deriştirme yapabileceksiniz. Ortam: Laboratuvar ortamı, kütüphane, internet, bireysel öğrenme ortamları vb. Donanım: Hesap makinesi, hassas terazi, tartı kabı, spatül,

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

cam huni, balon joje, piset, mezür, balon, ısıtma düzeneği saklama kabı, NaNO3, NaOH
Modül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. Öğretmen modül sonunda ölçme aracı (çoktan seçmeli test, doğru-yanlış testi, boşluk doldurma, eşleştirme vb.) kullanarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek sizi değerlendirecektir.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

ii

Bu nedenle laboratuvar çalışmalarının önemi ve sayısı her geçen gün artmaktadır. Çalışmaların doğru sonuçlar vermesi için laboratuvarda kullanılan çözeltilerin analize uygun derişim birimlerinde hazırlanması gerekmektedir. birçok bilinmeyenin aydınlatılması bilinen maddelerin kimyasal tepkimeleri sonucunda yeni özellikte maddeler elde edilmesine olanak sağlamaktadır. Ayrıca eldeki mevcut çözeltilerin seyreltilerek veya deriştirilerek kullanılması ile hem madde israfı önlenecek hem de çevrenin korunmasına katkı sağlanacaktır. Laboratuvarda yapılan çalışmaların temelini çözeltilerle yapılan çalışmalar oluşturmaktadır.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. beceri ve deneyimi kazanacaksınız. çözeltileri seyreltme. 1 . Bu modüldeki bilgiler ışığında analiz çözeltilerini kısa sürede ve doğru olarak hazırlama. Laboratuvar çalışmaları. deriştirme bilgi.

2 .

bir milyon birim çözelti içinde kaç birim madde çözündüğünü ifade etmek için kullanılır. 20 ppb Fe denildiğinde 1 litre çözeltide 20 µg demir (20 µg /l) bulunduğu. 5 ppm Hg denildiğinde ise 1 litre çözeltide 5 mg civa (5 mg/l) bulunduğu anlaşılır. Yoğunluğu çok düşük çözeltilerde kullanılır. 1. bir litre çözeltideki miligram (mg) cinsinden çözünen madde miktarını ifade eder. 20 ppm Fe denildiğinde 1 litre çözeltide 20 mg demir (20 mg/l) bulunduğu. sağlandığında tekniğine uygun olarak ppm çözeltiler ARAŞTIRMA  ppm ve ppb kavramlarını araştırınız. İngilizce “part per million” kelimelerinin ilk harflerinden oluşan ppm. Bazı numunelerde analizi yapılacak madde çok az bulunabilmektedir. Örneğin. Aranan maddenin miktarının çok az olduğu bu hassas analizlerde derişimler o kadar küçük olur ki derişim birimi olarak "ppm" veya "ppb" kullanılır. ppm ÇÖZELTİLER Laboratuvarda yapılan analizlere göre kullanılacak çözeltiler ve derişim birimleri değişmektedir. 1 litresinde 1 mg çözünmüş madde bulunan çözelti 1 ppm’dir. bir litre çözeltideki mikrogram (µg) cinsinden çözünen madde miktarını ifade eder. Örneğin.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 AMAÇ Gerekli ortam hazırlayabileceksiniz. ppb. ppm. 3 . Herhangi bir karışımda toplam madde miktarının milyarda 1 birimlik maddesine 1 ppb denir.

Çözünenin miktarı (mg) ppm = ——————————— Çözeltinin hacmi (l) eşitliği kullanılır. 1.5l olduğundan Çözünenin miktarı (mg) 3.Yol: 5 ppm = 5 mg/l olduğuna göre. 1. Çözeltinin hacmi ve içerdiği kurşun miktarı bilindiğine göre.5 ppb Hg denildiğinde ise 1 litre çözeltide 5 µg civa (5 µg /l) bulunduğu anlaşılır. Örnek: Derişimi 5 ppm olan 250 ml Hg çözeltisindeki cıva miktarı kaç mg’dır? 1.Yol: V = 250 ml = 0. X . 3. 500 = 1000 .6 => X = 3600 / 500 => X = 7. X x 1000 = 250 x 5  X = 1250 / 1000  X = 1.6 ppm = —————————— => ppm = ——— = 7.25 mg’dir.25 2.2’dir. 4 . Örnek: 500 ml su örneğinde 3. Çözeltinin hacmi (l) 0.2. yol: 500 ml çözeltide 3.25 l olduğuna göre. 1000 ml çözeltide 5 mg civa varsa 250 ml çözeltide X mg civa vardır.6 mg kurşun bulunuyorsa çözeltinin derişimini ppm olarak hesaplayınız.25 mg’dir. ppm Hesaplamaları Çözeltilerin ppm derişimlerinin hesaplanmasında. Çözünenin miktarı (mg) ppm = —————————— Çözeltinin hacmi (l) X => 5 = ——— => X=1.5 2.6 mg kurşun varsa 1000 ml çözeltide X mg kurşun vardır. yol: v = 500 ml = 0.2 ppm’dir.. 0.

1 g K var ise X g KCl’de 0. Potasyum klorür (KCl)ün molekül ağırlığı MA = 39.1 + 35. Çözünenin miktarı (mg) X ppm = —————————— => 100 = ——— => X =50 mg=0. ppm Çözelti Hazırlama ppm çözeltiler hazırlanırken öncelikle çözünen madde miktarı hesaplanır. Daha sonra hacim. Hesaplanan miktarda madde tartılarak balon jojeye aktarılır.191 g KCl 0. Çözünenin miktarı (mg) X ppm = —————————— => 100 = ——— => X =100 mg=0.56 g 74. Örnek: Potasyum klorür (KCl) katısını kullanarak 100 ppm’lik 1 litre potasyum (K) çözeltisi nasıl hazırlanır? Öncelikle gerekli potasyum (K) miktarı hesaplanır. ppm çözeltiler hazırlanırken kullanılan madde miktarları çok az olduğundan tartımlar oldukça hassas yapılmalıdır. ölçü çizgisine kadar çözücü ile tamamlanır. ————————————————— X=74. Hazırlanacak çözelti hacmine göre balon joje seçilir.1 g potasyum (K) Çözeltinin hacmi (l) 1 Çözelti potasyum klorür (KCl) katısından hazırlanacağından molekül ağırlığından 0.2.1.1 / 39.56 .56 g KCl’de 39.5 5 . Ayrıca tartı kabı mutlaka bir miktar çözücü ile çalkalanıp balon jojeye aktarılarak madde kaybı önlenmelidir.1 g K için alınması gereken KCl miktarı hesaplanır.1 = 0.1 g K vardır.46 = 74. Hazırlanan bu çözeltinin 1 litresinde 100 mg potasyum bulunmaktadır (100 ppm).05 g fosfor (P) Çözeltinin hacmi (l) 0. Tartılan madde balon jojeye aktarıldıktan sonra üzerine bir miktar çözücü ilave edilerek çözünmesi sağlanır. Örnek: Potasyum dihidrojen fosfat (KH2PO4) katısını kullanarak 100 ppm’lik 500 ml fosfor (p) çözeltisi nasıl hazırlanır? Öncelikle gerekli fosfor (P) miktarı hesaplanır. 0.191 g potasyum klorür (KCl) tartılıp litrelik bir balon jojede saf su ile çözündürülerek çizgisine tamamlanır.

05 g P vardır.05 g P için alınması gereken KH2PO4 miktarı hesaplanır.08 g KH2PO4 te 30.Çözelti potasyum dihidrojen fosfat (KH2PO4) katısından hazırlanacağından molekül ağırlığından 0.2196 g potasyum dihidrojen fosfat (KH2PO4) tartılıp litrelik bir balon jojede saf su ile çözündürülerek çizgisine tamamlanır. ———————————————————— X=136. 6 .98 g P var ise X g KH2PO4 te 0.98 + (4 x 16) = 136. Potasyum dihidrojen fosfat (KH2PO4)ın molekül ağırlığı.1 + (2 x 1) + 30.2196 g KH2PO4 0.98 = 0. 0.05 / 30.08 . MA = 39.08 g 136. Hazırlanan bu çözeltinin 500 ml’sinde 50 mg potasyum bulunmaktadır (100 ppm).

saat camı veya beher kullanınız.  Tartım kabına hesaplanan miktar kadar NaNO3 tartınız. Laboratuvar güvenlik kurallarına uyunuz. hassas terazi. balon joje.  Tartılan NaNO3 ı 1000 ml’lik balon jojeye aktarınız. piset. Uygulamada kullanılan araç gereç ve kimyasallar: Hesap makinesi.  Tartım kurallarına uyunuz. Araç gereçlerin temizliğine dikkat ediniz. spatül. cam huni.  Öneriler Laboratuvar önlüğünüzü giyiniz.  Tartım kabında kalıntı kalmamasına özen gösteriniz. NaNO3. saklama kabı İşlem Basamakları    Analiz öncesi hazırlıkları yapınız.  Tartım için tartım kabı. tartı kabı. Çalışma ortamınızı ve kullanacağınız araç gereçleri hazırlayınız.    Gerekli NaNO3 miktarını hesaplayınız.  Tarttığınız maddeyi daha rahat ve etrafa dökmeden aktarmak için balon jojeye huni yerleştiriniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıdaki işlem basamaklarını ve önerileri dikkate alarak 100 ppm’lik 1 litre NaNO3 çözeltisi hazırlayınız. Hesapların doğru olduğundan emin olunuz. 7 .

 Aktarma yaparken mutlaka huni kullanınız.  Saklama kabının kapağını kapatmayı unutmayınız.  Çalkalarken kapağın iyice kapanmış olmasına dikkat ediniz.  Çözeltiyi saklama kabına aktarınız ve etiketleyiniz.  Balon jojeyi alt üst ederek çözeltiyi homojen hâle getiriniz.  NaNO3 ’ın tamamen çözünmesine dikkat ediniz.  Çözeltiyi saf su ile hacim çizgisine tamamlayınız.  Hacim çizgisini geçirmemeye dikkat ediniz. Balon jojeye bir miktar saf su ekleyip çalkalayarak NaNO3 ı çözündürünüz. 8 .

Bir su örneğinin analizi sonucunda bulunan klor derişimi 100 ppm olarak bulunmuştur.5 ppm civa içeren 2 litre çözeltide kaç gram civa vardır? A) 0. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçiniz. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. 6. 5.5 4. Herhangi bir karışımda toplam madde miktarının milyonda 1 birimlik maddesine …………………. 1..4 B) 6.4 D) 12.012 C) 0. ppm için litre çözücüde çözünen madde miktarı ……………. Bu suyun 100 ml’sindeki klor miktarı kaç miligramdır? A) 5 B) 10 C) 15 D) 20 3.010 B) 0. denir.025 D) 0..ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz. 9 . 500 ml su örneğinde 4.050 2. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.2 mg kurşun bulunuyorsa çözeltinin derişimi kaç ppm’dir? A) 5. cinsinden ifade edilir. 12. Derişimi 10 ppm olan 500 ml Hg çözeltisindeki civa miktarı kaç mg’dır? A) 5 B) 10 C) 15 D) 20 Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle doldurunuz.8 C) 8.

ARAŞTIRMA   Çözeltileri seyreltme hakkında araştırma yapınız. Bu.1: Derişik (solda) ve seyreltik (sağda) çözeltiler Bazı analizler. eldeki malzemenin değerlendirilmesi. seyreltik çözelti olarak adlandırılır. laboratuvarda mevcut olan herhangi bir çözeltinin daha seyreltik bir çözeltisini kullanmayı gerektirebilir. Resim 2.1. 100 ml suda 5 g çay şekeri bulunan çözelti 10 g çay şekeri bulunan çözeltiye göre daha seyreltiktir. Çözeltileri deriştirme hakkında araştırma yapınız. Böyle durumlarda yeni çözelti hazırlamak yerine mevcut çözelti seyreltilmek suretiyle istenen çözelti hazırlanabilir. Burada 10 . dolayısıyla analiz maliyetinin azaltılması açısından önemlidir. Seyreltik Çözeltiler Aynı çözen ve çözünenden oluşan çözeltilerden daha az çözünmüş madde içeren çözeltiler.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ -2 AMAÇ Gerekli ortam sağlandığında. Seyreltik çözelti kavramı bir çözeltiyi diğeri ile karşılaştırmak amacıyla kullanılır. tekniğine uygun olarak çözeltileri seyreltme ve deriştirme işlemini yapabileceksiniz. 2. ÇÖZELTİLERİ SEYRELTME VE DERİŞTİRME 2. Örneğin.

V1 sırasıyla normalite. Seyreltme Hesaplamaları Çözeltiye saf su ilave edildiğinde çözelti hacmi artar fakat çözünen madde miktarı aynı kalır.önemli olan nokta mevcut çözeltinin konsantrasyonun tam olarak bilinmesi ve çözeltinin bozulmamış olmasıdır. V1: Stok çözelti hacmini. Seyreltme işlemi yapılırken stok çözeltiden hesaplanarak alınan çözelti. stok çözeltiden alınan çözünen mol sayısı ile seyreltik çözeltideki çözünenin mol sayısının eşit olması esasına dayanır ve şeklinde ifade edilir. Seyreltme işlemini derişimi bilinen çözeltiye çözücü (genelde su) eklenerek yapılır. N1. Seyreltme hesapları. M1. Bir çözelti. Burada eşitliğin her iki tarafındaki derişim ve hacim birimlerinin aynı olmasına dikkat edilmelidir. Burada.1. V2: İstenen çözelti hacmini ifade eder. Derişimi bilinen bir çözeltiden belirli miktarlarda alınıp daha seyreltik çözeltiler hazırlanırken elde bulunan birinci çözeltiye stok çözelti denir. Böylece çözeltinin birim hacmindeki çözünen madde miktarı azalmış olur. istenen hacme göre seçilmiş balon jojeye aktarılır ve üzerine hacim çizgisine kadar saf su eklenir. Böyle olunca konsantrasyonu (derişimi) azalır. C2: İstenen çözelti derişimini. C1: Stok çözelti derişimini. çözücü katılarak seyreltildiği zaman hacmi artar. Bu nedenle seyreltme işlemi yapılacaksa çözeltinin uzun süre beklemiş çözelti olmamasına dikkat edilmelidir. Çözünen madde miktarı değişmediği için hacim ve konsantrasyon çarpımı değişmez.1. 11 C1 x V1 = C2 x V2 . Molarite için M1 x V1 = M2 x V2 Normalite için N1 x V1 = N2 x V2 şeklinde yazılabilir. molarite ve hacmin ilk değerleri. Bu şekilde başlangıçtaki derişimden daha seyreltik çözelti hazırlanmış olur. 2. Çoğu derişimler molarite ve normalite ile ifade edildiğinden.

5 x 2) / 12 V1= 0.5 M HCl çözeltisi hazırlamak için kaç ml almak gerekir? M1 x V 1 = M2 x V 2 12 x V1 = 0. Kütlece yüzde konsantrasyon (C) = Kütlece yüzde derişim (Y) Formülde gerekli işlemler yapıldığında kütlesi ve % derişimi bilinen çözeltinin seyreltilmesi durumunda aşağıdaki formül kullanılır. molarite ve hacmin son değerleridir.N2.0833 litre = 83. Çözeltilerin Seyreltilmesi  Yüzde çözeltileri seyreltmek Yüzde konsantrasyonu belli olan bir çözeltiyi seyreltmek için çözeltiye çözücü eklenir.5 x 2 V1= (0. m2: İstenen çözelti kütlesini ifade eder. m1: Stok çözelti kütlesini. C1: Stok çözelti derişimini.1. C2: İstenen çözelti derişimini. V2 sırasıyla normalite. C1 x m1 = C2 x m2 Burada.3 ml 12 M stok HCl çözeltisinden alınıp 2 litreye tamamlanırsa 0.5 M'lık çözelti hazırlanmış olur. konsantrasyon veya derişim olarak ifade edilir. Seyreltmede çözünen madde miktarında artma ya da azalma olmayacağından kütlece yüzde derişim formülü aşağıdaki gibi verilir.2.3 ml Buna göre 83. Örnek: 12 M stok HCl çözeltisinden 2 litre 0. M2. Kütlece yüzde. Örnek 1: % 20’lik 200 g şekerli su çözeltisini % 5’lik yapmak için bu çözeltiye kaç g su katılmalıdır? C1 x m1 = C2 x m2 20 x 200 = 5 x m2 m2 = (20 x 200) / 5 m2 = 800 g 12 . 2.

V1: Stok çözelti hacmini. Seyreltilmiş çözeltinin yüzde derişimini hesaplamak için veriler formüle yerleştirilir. C1: Stok çözeltinin yüzde derişimini. V2: İstenen çözelti hacmini ifade eder.V1  Vsu = 600 – 100  Vsu = 500 ml su eklenmelidir. Hazırlanan seyreltik çözelti yüzde derişimini hesaplayınız. C1 x V1 = C2 x V2 30 x 100 = C2 x 150 C2 = (30 x 100) / 150 C2 = 20 % 30’luk 100 ml’lik çözeltiye 50 ml su eklediğinde derişiminin azaldığı görülür. % 60’lık 100 ml NaOH çözeltisine 500 ml su ilave ettiğimizde derişimi % 10'luk olur.Seyreltme için Vsu = V2 . Yüzde derişimi ve hacmi belli olan çözelti seyreltildiğinde C1 x V1 = C2 x V2 bağıntısı ile hesaplanır. 50 ml su eklendikten sonra yeni çözeltinin hacmi. 13 .V1  Vsu = 800 – 200  Vsu = 600 g su eklenmelidir. Sıvı.V1  50 = V2 – 100  V2 = 150 ml olur. Burada. Seyreltilmiş çözeltinin derişimi % 20 olmuştur. Vsu = V2 . 100 ml NaOH çözeltisini %10’luk çözelti hâline getirmek için kaç ml suyla seyreltilmelidir? C1 x V1 = C2 x V2 60 x 100 = 10 x V2 V2 = (60 x 100) / 10 V2 = 600 ml Seyreltme için Vsu = V2 . Örnek 3: % 30’luk 100 ml KCl çözeltisi 50 ml su ile seyreltiliyor.sıvı çözeltilerde hacimce yüzde kavramı kullanılabilir. Örnek 2: % 60’lık. C2: İstenen çözeltinin yüzde derişimini.

2 V1 = 200ml M2 = 0. Buna göre M1 x V1 = M2 x V2 bağıntısı elde edilir. Formülde hacimler. M1: Stok çözeltinin molaritesini. Seyreltmede çözünen madde miktarında artma ya da azalma olmayacağından mol sayıları da eşit olur.2 M’lık NaOH çözeltisini 0. Örnek 1: 200 ml 0.1 M’lık çözelti olarak hazırlamak için kaç ml su ile seyreltilmelidir? M1 = 0. İki çözelti arasındaki hacim farkı eklenen çözücüyü verir.  Molar çözeltileri seyreltmek Molaritesi belli olan bir çözeltiyi seyreltmek için çözeltiye çözücü eklenir. eşitliğin her iki yanında da olduğundan her iki tarafta da mililitre ya da litre cinsinden ifade edebiliriz. V1: Stok çözelti hacmini. Burada. V2: İstenen çözelti hacmini ifade eder. M2: İstenen çözelti molaritesini.Örnek 4: % 40’lık NaOH çözeltisinden 200 ml %10’luk yeni çözelti hazırlamak için kaç ml kullanılmalıdır? C1 x V1 = C2 x V2 40 x V1 = 10 x 200 V1 = (10 x 200) / 40 V1 = 50 ml % 40’lık NaOH çözeltisinden 50 ml alınıp uygun bir kapta hacmi saf su ile 200 ml’ye tamamlanırsa % 10’luk 200 ml çözelti elde edilmiş olur.1 V2 = ? Vsu= ? 14 . Yazılan formülü kullanarak çözücü eklenen molar çözeltilerin hacmini ve molaritesini hesaplayabiliriz.

5 x 200 = M2x 500 M2= (0. Yeni çözeltinin molaritesini hesaplamak için veriler formüle yerleştirilir.200 => Vsu = 200 ml’dir.2 M’lık 200 ml NaOH çözeltisine 200 ml su ilave ettiğimizde derişimi 0.V1 => Vsu = 400 .Verilenler formülde yerine yazılır.5 M yeni çözelti hazırlamak için kaç ml kullanılmalıdır? M1 = 2 M2 = 0.5 M NaCl çözeltisine 300 ml su eklenirse yeni çözelti 0.5 V1 = ? V2 = 1000 Verilenler formülde yerine yazılır.5 M NaCl çözeltisinin 200 ml’sine 300 ml su ekleniyor. M1 x V 1 = M2 x V 2 0. Örnek 3: 2 M NaOH çözeltisinden 1000 ml 0.2 bulunur. M1 x V 1 = M2 x V 2 0.5 V1 = 200 ml Vsu = 300 ml V2 = ? M2 = ? 300 ml su eklendikten sonra yeni çözeltini hacmi. M1 x V 1 = M2 x V 2 2 x V1 = 0.5 x 1000) / 2 V1 = 250 ml 15 .200  V2 = 500 ml olur. Örnek 2: 0.1 M olur. Vsu = V2 .5 x 1000 V1 = (0. Yeni çözeltinin molar derişimi ne olur? M1 = 0.2 M olur. Vsu = V2 . 200 ml 0.2 x 200 = 0. 0.V1  300 = V2 .1 x V2 V2 = 400 ml Seyreltmede kullanılacak su miktarı.5 x 200) / 500 M2= 0.

Burada.V1  Vsu = 400 – 200  Vsu = 200 ml su eklenmelidir. 200 ml’lik 1 N çözeltiye 200 ml saf su eklediğimizde çözeltimiz 0.5 N olur. V2: İstenen çözelti hacmini ifade eder. N1: Stok çözeltinin normalitesini.2 x 100 = N2 x 400 N2= 0. Örnek 3: 2 N NaOH çözeltisinden 250 ml 0.4 x 250 V1 = 50 ml 16 .2 M NaOH çözeltisinden 250 ml alınıp uygun bir kapta hacmi saf ile 1000 ml’ye tamamlanırsa 0.05 olur. N1 x V1 = N2 x V2 0. N1 x V1 = N2 x V2 1 x 200 = 0.  Normal çözeltileri seyreltmek Normalitesi belli olan çözeltileri seyreltmek. N2: İstenen çözelti normalitesini. (H2SO4 : 98 g/mol) Veriler formüle yerleştirilir.5 x V2 V2 = 400 ml Çözeltiyi seyreltmek için Vsu = V2 .5 N’a seyreltmek için kaç ml su eklemeliyiz? Veriler formüle yerleştirilir. V1: Stok çözelti hacmini. Normalitesi belli olan çözeltiye çözücü eklendiğinden çözünen maddenin kütlesinde değişme olmayacağından N1 x V1 = N2 x V2 bağıntısı elde edilir. Bu çözeltinin normalitesini hesaplayınız. çözeltiye çözücü ekleyerek yapılır.2 N 100 ml H2SO4 çözeltisi 400 ml’ye seyreltiliyor.4 N yeni çözelti hazırlamak için kaç ml kullanılmalıdır? N1 x V1 = N2 x V2 2 x V1 = 0.5 M 1000 ml çözelti elde edilmiş olur. Örnek 2: 200 ml 1 N çözeltiyi 0. Örnek 1: 0.

çözünen madde miktarı çok olan çözeltilere derişik çözeltiler denir. V1 = C2 .2. Derişik Çözeltiler Derişik çözelti kavramı bir çözeltiyi diğeri ile karşılaştırmak amacıyla kullanılır. Bazı analizler. Aynı çözen ve çözünenden oluşan çözeltilerden çözücü madde miktarı az. V2 formülü kullanılır. 2. Sıvı-sıvı çözeltilerde çoğunlukla çözünen eklenerek derişimi artırılır. Deriştirme Hesaplamaları  Yüzde çözeltileri deriştirmek Yüzdesi ve hacmi belli olan çözeltiyi deriştirmek için Çözünen maddenin kütlesi % C = ————————————— x 100 Çözeltinin hacmi formülü ya da C1 . V2 . V1 = M2 . Katı-sıvı çözeltilerde ise genelde çözücünün buharlaştırılması ile derişim artırılır. laboratuvarda mevcut olan herhangi bir çözeltinin daha derişik bir çözeltisini kullanmayı gerektirebilir. Çözeltiden çözücü uzaklaştırılırken çözünen çökmemelidir. Böyle durumlarda yeni bir çözelti hazırlamak yerine hazır bulunan çözeltiyi deriştirerek kullanmak tercih edilir. Örneğin 100 ml suda 10 g çay şekeri bulunan çözelti 5 g çay şekeri bulunan çözeltiye göre daha derişiktir.1. 2.2.4 N 250 ml çözelti elde edilmiş olur. Böylece madde israfı önlenmiş olur.  Molar çözeltileri deriştirmek Molar çözeltilerin deriştirilmesinde n M= —— veya 17 M1 .2 N NaOH çözeltisinden 50 ml alınıp uygun bir kapta hacmi saf su ile 250 ml’ye tamamlanırsa 0. çözeltiden çözücünün uzaklaştırılmasıyla veya çözeltiye çözünen eklenmesi ile gerçekleştirilir. Çözünende çökme olursa aşırı doymuş çözelti hâlini alır. Deriştirme işlemi.

V2  Vbuhar = 100 – 25 18  Vbuhar = 75 ml sudur. Vbuhar = V1 . Buharlaştırmada çözünen madde miktarı değişmediği için hacim ve konsantrasyon çarpımı değişmez.V formüllerini kullanarak hesaplama yapılır. Td V.  Normal çözeltileri deriştirmek Normal çözeltileri deriştirmek için N m.    Var olan hazır çözeltideki çözünen madde miktarı hesaplanır.2. Çözeltilerin Deriştirilmesi Deriştirme işlemi. eldeki çözeltilere saf çözünen eklenmesi veya çözeltiden çözücü buharlaştırılması ile yapılır. buharlaştırma yapılacaksa ısıtma sırasında bozunma özelliğinin olmamasına dikkat edilmelidir. V2 formülleri kullanılarak hesaplamalar yapılır ve çözelti hazırlanır. V1  N 2 . M A veya N 1 .2. . 2. Deriştirme işlemi yapılacaksa çözeltinin uzun süre beklemiş çözelti olmamasına. Hazırlanması istenen çözelti için ne kadar maddeye ihtiyaç olduğu hesaplanır. C1 x V1 = C2 x V2 10 x 100 = 40 x V2 V2 = 25 ml Çözeltiyi deriştirmek için çözeltiden uzaklaştırılan çözücünün hacmi. Çözeltilerin derişimini artırmak için madde ilavesinde. Hesaplanan kadar madde ya doğrudan tartılıp çözeltiye eklenir veya derişik asitler gibi sıvı kullanılması gerekiyorsa yoğunluk ve yüzde değerleri yardımıyla kaç ml madde alınması gerektiği hesaplanır ve hesaplanan kadar madde hazır çözeltiye eklenir. Örnek 1: 100 ml % 10’luk NaOH çözeltisinin % 40’lık çözelti hâline gelebilmesi için kaç ml çözücü uzaklaştırılmalıdır? Veriler formüle yerleştirilir.

1 M NaNO3 çözeltisinin 1 M çözelti hâline gelebilmesi için kaç ml çözücü uzaklaştırılmalıdır? Veriler formüle yerleştirilir.5 x V2 V2 = 40 ml Çözeltiden buharlaştırılacak suyun hacmi. M1 x V 1 = M2 x V 2 0. çözeltideki (% 25’lik) çözünen madde miktarını hesaplayalım.1 M’lık Na2SO4 çözeltisinin derişimini 0. Vbuhar = V1 .5 M çözelti elde ederiz.1 M 200 ml NaOH çözeltisini kaynatarak 160 ml su buharlaştırırsak 0.5 M’a yükseltmek için kaç ml su buharlaştırılmalıdır? Veriler formüle yerleştirilir. Örnek 4: % 25’lik 200 ml’lik KOH çözeltisini % 40’lık çözelti hâline getirmek için kaç gram KOH eklenmelidir? Çözeltiye ilave edilecek madde miktarını hesaplamak için 1. M2 % C = ——— x 100 V2 m2 => 40 = ——— x 100 200 19 => m2 = 80 g KOH .% 10’luk 100 ml NaOH çözeltisini kaynatarak 75 ml çözücüyü buharlaştırırsak % 40’lık derişik çözelti hazırlarız.1 x 200 = 0. 0. Örnek 3: 200 ml 0. m1 % C = ——— x 100 V1 m1 => 25 = ——— x 100 200 => m1 = 50 g KOH 2.1 x 500 = 1 x V2 V2 = 50 ml Buharlaştırma yapılarak çözelti hacmi 50 ml’ye düşürülürse yeni çözelti 1 M olur. M1 x V 1 = M2 x V 2 0.V2  Vbuhar = 200 – 40  Vbuhar = 160 ml’dir. çözeltideki ( % 40’lık) çözünen madde miktarını hesaplayalım. Örnek 2: 500 ml 0.

1.19 = 5. mE = m2 .5 2. Not: Pipetle asit çekerken puar kullanınız ve yüzünüzü asit şişesinden koruyunuz. Örnek 5: 500 ml 0. m = m2 . MA x V 36.43 ml’dir.5 x 0.65 gramdır. Alınması gereken HCl’yi hacim olarak hesaplarsak d= m/V => 1.Eklenmesi gereken madde miktarı.125 .475 g saf HCl’dir. m m M = ———— => 0. çözeltiye (0.5 M) HCl miktarı.6 ml saf HCl olur.475 / V => V = 4.2 M HCl çözeltisini 0. çözeltideki (0.1 M) HCl miktarı. çözeltideki (0.125 gramdır. % 37’lik HCl’den 12.65 => m = 5. => m1 = 3. m m M = ———— => 0.601 => X = 460 / 37 => X = 12.1 M) ilave edildiğinde yeni çözeltinin derişimi 0.5 M olur (İlave edilen asit çözeltisinin toplam çözelti hacmini değiştirmediği kabul edilmiştir.5 M yapmak için yoğunluğu 1.2 = ———— MA x V 36.5 = ———— => m2 = 9. ———————————————————————— X x 37 = 100 x 4. Kullanılacak HCl % 37’lik olduğuna göre.5 x 0.5 İlave edilmesi gereken HCl miktarı.).19 g/cm3 olan % 37’lik derişik HCl’den kaç ml eklemek gerekir? (MA = 36.6 ml saf HCl vardır. 20 .m1 => mE = 80 . % 25’lik 200 ml çözeltiye 30 g KOH ilave edilerek derişimi % 40’a yükseltilir (İlave edilen KOH’in toplam çözelti hacmini değiştirmediği kabul edilmiştir.50 => mE = 30 gramdır.3.43 ml pipetle alınıp 1. 100 ml HCl’de 37 ml saf HCl var ise X ml HCl’de 4.).5 g/mol) İlave edilecek % 37’lik derişik HCl’nin hacmini hesaplamak için aşağıdaki işlemler yapılır.m1 => m = 9.

Cson: Karıştırılarak hazırlanan çözeltinin kütlece yüzde derişimi. Örnek 1: 200 ml % 20’luk tuz çözeltisi ile 200 ml % 40’lık tuz çözeltisi karıştırılıyor. Karışımın oluşturduğu çözeltinin yüzde derişimi ise C1 x V1 + C2 x V2 = CSon x Vson 20 x 200 + 40 x 200 = CSon x 400 4000 + 8000 = CSon x 400 CSon = 12000/ 400 CSon = 30 (% 30’luk) olur. Yüzdesi az olan çözeltinin derişimi (konsantrasyonu) artarken yüzdesi yüksek olanın derişimi azalır. = C son x Vson formülleri kullanılır. ……. İki çözelti karıştırılıyorsa C1 x V1 + C2 x V2 = C son x Vson İkiden fazla çözeltisi karıştırılırsa C1 x V1 + C2 x V2 +. 21 . Vs= V1 + V2  Vs = 200 + 200  Vs = 400 ml’dir. Bu formülde.3. Çözeltileri Karıştırmak  Aynı çözünen ve çözücüden oluşan farklı yüzdelerdeki çözeltileri karıştırmak Yüzdeleri farklı aynı madde ve çözücünün çözeltileri karıştırıldığında yüzdesi ve derişimi farklı olan çözeltiler elde ederiz. Karışımın hacimce yüzde derişimi kaçtır? C1 = 20 V1 = 200 ml C2= 40 V2 = 200 ml Cson=? Karışımın toplam hacmi.2. Vson: Karıştırılarak hazırlanan çözeltinin toplam hacmidir.

% 10’luk ve % 30’luk çözeltiler karıştırıldığında oluşan yeni çözeltinin derişimi. Vs= V1 + V2  Vs = 20 + 60  Vs = 80 ml’dir. % 10’luk ve % 30’luk çözeltilerin karıştırılmasıyla elde edilen çözeltiye 20 g NaOH ilave edilip çözündürülürse % 40’lık çözelti hazırlanmış olur.100  40. C1 x V1 + C2 x V2 = CSon x Vson 10 x 20 + 30 x 60 = CSon x 80 CSon = 25 (% 25)’tir.  Aynı çözünen ve çözücüden oluşan farklı molaritedeki çözeltileri karıştırmak Bir maddenin aynı çözücü kullanılarak hazırlanmış farklı çözeltileri karıştırıldığında çözeltideki çözünen maddenin mol sayıları toplamı yeni çözeltideki mol sayısını.40 mE = 3200 . Oluşan çözeltinin derişimini hacimce % 40’lık yapmak için kaç g daha NaCl ilave edilmelidir? C1=10 V1=20 ml C2=30 V2=60 ml C2=40 Cson=? mE =? (ilave edilecek NaCl’ün kütlesi) Karışımın toplam hacmi.100  40  .m E V  mE 80  m E  100 mE .100  m   m  20 g V 80 100 Derişimi % 40’a yükseltmek için eklenmesi gereken NaCl miktarı.m E  3200  2000  100. % 25’lik karışımdaki çözünen NaCl’nin kütlesi. C m  mE 20  m E .80 .2000  60 mE = 1200  mE = 20 gramdır. Cson  m m 25. Buna göre. hacimleri toplamı da yeni çözeltinin hacmini verir.100  25  . 22 .Örnek 2: Hacimce % 10’luk 20 ml NaCl çözeltisi ile hacimce %30’luk 60 ml NaCl çözeltileri karıştırılıyor.

M1 x V 1 + M2 x V 2 = MS x V s 0. VT: Karıştırılarak hazırlanan çözeltinin toplam hacmidir.VT formülü kullanılır.VT III. Örnek 2: 300 ml 0.2 V2=? M2= 1 Vs = ( 300 + V2 ) MS=0.5 M yapabilmek için 1 M’lık asit çözeltisinden ne kadar eklenmelidir? V1= 300 ml M1=0..Mol sayısı Hacim Molarite I.2 x 300 + 0.V1  M 2 .V2  M S .V1  M 2 .  M S .3 M HNO3 çözeltisi karıştırılıyor...3 x 200 = Ms x 500 Ms = 0. çözelti n2 V2 M2 M 1 . çözelti n= n1+ n2 VT = V1+ V2 MS= ? formülü yazılır.. Karışımın toplam hacmi..5 x (300+V2) 60 + V2 = 150 + 0.5 Verilenler formülde yerine yazılır.2 M HNO3 çözeltisi ile 300 ml 0. Bu formülde.5V2 23 .. Yeni çözeltinin molaritesini hesaplayınız. M1 x V 1 + M2 x V 2 = MS x V s 0. Vs= V1 + V2  Vs = 300 + 200  Vs = 500 ml’dir. Karıştırılan çözeltiler ikiden fazla ise M 1 .2 M HCl çözeltisini 0. MS: Karıştırılarak hazırlanan çözeltinin molaritesi... Karıştırılan çözeltilerin toplam hacmi.V2  .24 molardır.2 x 300 + 1 x V2 = 0. Örnek 1: 200 ml 0. çözelti n1 V1 M1 II.

2 N 200 ml CH3COOH çözeltisi ile 0. V1 + N2 .5 M’lık çözelti hazırlarız.V2 + …= NS . Vs: Toplam hacimdir.4 N 200 ml CH3COOH çözeltileri karıştırılıyor. Örnek 1: 0. VS = V1 + V2  VS = 200 + 200 400 ml’lık karışımın normalitesi.3 normaldir.4 x 200 = N x 400 40 + 80 = N x 400 N = 120 / 400 N = 0. Karıştırılan çözelti sayısı iki ise karışımın normalitesi ve hacmi. Karışımın normalitesini hesaplayınız. N1= 0.2 M’lık çözeltiye 1 M’lık çözeltiden 180 ml ilave ettiğimizde 480 ml 0. . 24  VS = 400 ml’dir.2 V1=200 ml N2= 0. N1 . NS: Karıştırılarak hazırlanan çözeltinin normalitesi. Bu formüllerde.  Aynı çözünen ve çözücüden oluşan farklı normalitedeki çözeltileri karıştırmak Bir maddenin aynı çözücü kullanılarak hazırlanmış farklı çözeltileri karıştırıldığında yeni çözeltinin normalitesi. V1 + N2 .2 x 200 + 0.V2 = NS .V2 = 180 ml 300 ml 0. Vs bağıntısından hesaplanır. N1 x V1 + N2 x V2 = NS x VS 0.4 V2 = 200 ml VS = ? NS= ? Karışımın toplam hacmi. N1 . Vs bağıntısı ile hesaplanır.

8 N 200 ml H2SO4 çözeltisiyle X N 300 ml H2SO4 çözeltileri karıştırılıyor.8 V1=200 ml N2= ? V2=300 ml NS=0. N2 = 250 – 160 300.  VS = 500 ml’dir.5 Karışımın toplam hacmi. 25 . N1 x V1 + N2 x V2 = NS x VS 0.8 x 200 + N2 x 300 = 0. N2 = 90 N2 = 0.Örnek 2: 0.5 x 500 160 + 300 x N2 = 250 300.3 normal olur. VS = V1 + V2  VS = 200 + 300 Değerler yerlerine konur.5 N olduğuna göre X nedir? N1= 0. Elde edilen çözeltinin derişimi 0.

26 .  Çalışma ortamınızı ve kullanacağınız araç gereçleri hazırlayınız.  Aktarma yaparken huni kullanınız.  Alınan çözeltiyi 100 ml’lik balon jojeye aktarınız.  Madde kaybı olmamasına dikkat ediniz.  Hesapların doğru olduğundan emin olunuz.  Seyreltme ile ilgili hesaplamaları yapınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıdaki işlem basamaklarını ve önerileri dikkate alarak 2 molar çözeltisinden 0.5 molar 100 ml NaOH çözeltisi hazırlayınız.  Çözeltiyi alırken puar kullanınız. saklama kabı İşlem Basamakları Öneriler  Laboratuvar önlüğünüzü giyiniz.  Araç gereçlerin temizliğine dikkat ediniz.  Laboratuvar güvenlik kurallarına uyunuz. NaOH.  Çözeltinin cildize temas etmesini önleyiniz.  2 molar derişimindeki NaOH çözeltisinden hesaplanan hacmi alınız. balon joje. cam huni. piset.  Analiz öncesi hazırlıkları yapınız. NaOH Uygulamada kullanılan araç gereç ve kimyasallar: Hesap makinesi. hassas terazi.

 Saklama kabının kapağını kapatmayı unutmayınız.  Balon jojeyi alt üst ederek çözeltiyi homojen hâle getiriniz.  Tamamlama sırasında hacim çizgisini geçmeyiniz.  Aktarma yaparken mutlaka huni kullanınız.  Çözeltiyi saklama kabına aktarınız ve etiketleyiniz. 27 .  Çalkalarken kapağın iyice kapanmış olmasına dikkat ediniz. Çözelti hacmini saf su ile 100 ml’ye tamamlayınız.

 Deriştirme ile ilgili hesaplamaları yapınız. ısıtma düzeneği.  Alınan çözeltiyi ısıya dayanıklı cam bir kaba aktarınız.  Mezür veya uygun bir hacim ölçüm aracı kullanınız.  Isıtmaya başlamadan ısıtma düzeneğinin düzenli çalıştığından emin olunuz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıdaki işlem basamaklarını ve önerileri dikkate alarak 1 molar 500 ml NaOH çözeltisinden 2 molar NaOH çözeltisi hazırlayınız.  Alevin şiddetini ayarlayınız.  Hesapların doğru olduğundan emin olunuz. 1 M NaOH çözeltisi.  Analiz öncesi hazırlıkları yapınız.  Araç gereçlerin temizliğine dikkat ediniz. balon.  1 molar NaOH çözeltisinden 500 ml alınız. mezür.  Laboratuvar güvenlik kurallarına uyunuz. Uygulamada kullanılan araç gereç ve kimyasallar: Hesap makinesi.  Çalışma ortamınızı ve kullanacağınız araç gereçleri hazırlayınız. cam huni.  Çözeltiyi ısıtarak hesaplanan hacme gelinceye kadar buharlaştırınız. 28 . saklama kabı İşlem Basamakları Öneriler  Laboratuvar önlüğünüzü giyiniz.  Buharlaştırma süresince sürekli gözlemleyiniz.

 Aktarma yaparken mutlaka huni kullanınız.  Saklama kabının kapağını kapatmayı unutmayınız. 29 . Çözeltiyi saklama kabına aktarınız ve etiketleyiniz.

6 – 0.2 4.6 5. 0.5 B)0.05 B) 0.9 molar H2SO4 çözeltileri karıştırılarak 0.7 D) 0.5 litre 1 M HCl çözeltisi hazırlamak için kaç ml almak gerekir? A) 125 B) 150 C) 200 D) 300 3.2 molar ve 0. Bu çözeltinin normalitesi aşağıdakilerden hangisidir? (H2SO4 = 98 g/ mol) A) 0.2 M NaOH çözeltisinde 8 g NaOH çözülürse derişimi kaç M olur? A)0.5 N’lik 200 ml H2SO4 çözeltisi 400 ml’ye seyreltiliyor. 12 M stok HCl çözeltisinden 1.6 C) 0.8 B) 0. % 10’luk 300 g KNO3 çözeltisini % 40’lık yapmak için kaç gram KNO3 ilave edilmelidir? A) 25 B) 50 C) 100 D) 150 2.8 – 0. 1.9 – 0. Kütlece %10’u NaNO3 olan 200 g çözeltiye kaç gram NaNO3 ilave edilirse % 28’lik çözelti elde edilir? A) 25 B) 30 C) 40 D) 50 30 .5 – 0. 0.6 D) 0.5 C) 0.8 6.4 litre H2SO4 çözeltisi hazırlamak için çözeltilerden kaçar ml karıştırılmalıdır? (V1-V2) A) 0.5 molarlık 1.25 C) 0.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz. 400 ml 0.5 D) 0.

31 .7.55 M sodyum asetat çözeltisini 0.2 C) 18 D) 22 DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. Cevaplarınızın tümü doğru ise “Modül Değerlendirme”ye geçiniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.2 B) 10.45 M yapmak için kaç ml su ilave edilmelidir? A) 1. 100 ml 0.

1 M’lık 100ml NaCl çözeltisinin derişimini 0.1 M çözelti hazırlamak için stok çözeltisinden kaç ml alınmalıdır? A) 20 B) 30 C) 35 D) 40 4. 1.5 M yapabilmek için içine ne kadar su eklemek gerekir? A) 260 B) 160 C) 280 D) 180 5.5845 C) 0. Stokta bulunan 2 litrelik 0.6945 3.5 M HCl çözeltisinden 200 ml 0. 35 ppm’lik bir şeker çözeltisi hazırlamak için kaç mg şeker tartılmalıdır? A) 15 B) 25 C) 35 D) 50 2.4215 B) 0. 0. Kütlece %20 KNO3 bulunan 140 gram çözeltiye 60 gram KNO3 ilave edilirse yeni çözeltideki KNO3 % ne olur? A) 15 B) 36 C) 45 D) 56 32 . 10 ml 13 M’lık HCl çözeltisini 0.2 M yapmak için ne kadar NaCl eklemek gerekir? A) 0.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.6454 D) 0.

Oluşan yeni çözeltinin normalitesi ne olur? A) 0.9 7.5 N 300 ml NaNO3 çözeltisi karıştırılıyor. % 30’luk 400 gram bir tuz çözeltisini % 40’lık yapmak için aynı sıcaklıkta kaç gram su buharlaştırılmalıdır? A) 100 B) 150 C) 200 D) 250 9.1 B) 0.8 M 200 ml NaOH çözeltisiyle X M 300 ml NaOH çözeltileri karıştırılıyor.5 M’dır.6. 2 N 100 ml NaNO3 çözeltisi ile 0.3 D) 0. 0. 200 gram % 20’lik KCl çözeltisiyle 300 gram % 40’lık KCl çözeltileri karıştırıldığında son çözeltinin kütlece % derişimi nedir? A) 27 B) 32 C) 47 D) 68 11. Buna göre x’in değeri nedir? A) 0. % 20’lik 200 gram şekerli su çözeltisini % 5’lik yapmak için bu çözeltiye kaç gram su katılmalıdır? A) 150 B) 250 C) 500 D) 600 8. % 10’luk 300 gram KNO3 çözeltisini % 40’lık yapmak için bu çözeltide kaç gram katı KNO3 çözünmelidir? A) 50 B) 100 C) 150 D) 250 10.6 C) 0.5 B) 0. Elde edilen yeni çözeltinin derişimi 0.8 D) 0.25 C) 0.5 33 .

14.5 N 100 ml çözeltiyi 0.... Çözüneni fazla çözeni az olan çözeltilere …………………………çözeltiler denir. çözeltiye ... denir......... 0.. ( g ) cinsinden ifade edilir.......... ppb için litre çözücüde çözünen madde miktarı …………………... Cevaplarınızın tümü doğru ise “Uygulamalı Test”e geçiniz...2 N çözelti yapmak için …………ml su eklemek gerekir. Derişimi bilinen bir çözeltiden belirli miktarlarda alınıp daha seyreltik çözeltiler hazırlanırken elde bulunan 1...... 12....Aşağıda verilen cümlelerdeki boşlukları uygun şekilde doldurunuz... 13. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. 15......... 34 .

35 . Laboratuvar önlüğünüzü giyip çalışma masanızı düzenlediniz mi? Kullanılacak malzemeleri temin ettiniz mi? Seyreltme ile ilgili hesaplamaları yaptınız mı? 2 normal HCL çözeltisinden hesaplanan hacmi aldınız mı? Alınan çözeltiyi 250 ml’lik balon jojeye aktardınız mı? Balon jojeyi saf su ile çizgisine tamamladınız mı? Balon jojeyi alt üst ederek çözeltiyi homojen hâle getirdiniz mi? Saklamak için ağzı kapanabilen bir cam kaba aktardınız mı? Saklama kabını etiketlediniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Değerlendirme sonunda “Hayır” şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. Değerlendirme Ölçütleri 1.UYGULAMALI TEST 2 normal 500 ml hidroklorik (HCl) çözeltisinden 1 normal 250 ml HCl çözeltisi hazırlayarak kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz. 6. 9. 7. 5. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetlerini tekrar ediniz. Bütün cevaplarınız “Evet” ise bir sonraki modüle geçmek için öğretmeninize başvurunuz. 3. 2. 4. 8.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 C B C A miligram ppm ÖĞRENME FAALİYETİ-2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 D A B C C D D MODÜL DEĞERLENDİRME CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 C B D A D C D A C B C mikrogram 150 derişik stok çözelti 36 .

1999. Laboratuvar Güvenliği. Devlet Kitapları. Tarımsal Araştırmaları Destekleme ve Geliştirme Vakfı. Ankara. 1995. 1986. DİLAVER Sabahattin. 2001. ÖSS-ÖYS Hazırlık. Kalitatif Analiz. GÜNDÜZ Turgut. Fen Fakültesi Yayınları. Lise I Kimya. İstanbul. Paşa Yayıncılık. 37 . 2003. GÜVEN Selma. Yalova. KARACA Faruk. Ankara. Analitik Kimya Nicel. Kaya Yayınları. A. Ankara.Ü.KAYNAKÇA KAYNAKÇA      DEMİR Mustafa.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful