Yönetimde Durumsallık Yaklaşımı Sistem yaklaşımı, 1970 yılından itibaren yapılan bir takım araştırmalarla yerini durumsallık yaklaşımı

adı verilen bir teoriye terk etti. Organizasyonun içinde bulunduğu duruma ve çevresel koşulların özelliklerine göre yönetim biçimi ve sistemini etkileyen faktörlerin sayı, nitelik ve etkilerinin değiştiğini ortaya koymaya çalışan bu yaklaşıma göre her örgütün durumu, faaliyet konusu ve çevresi diğer örgütlerden farklıdır. Örgütler üzerine etki yapan koşullar ve örgütün iç durumu da farklı olduğuna göre her örgütün yönetim ve organizasyon biçimi ile sistemi de farklı ve kendine özgü olacaktır. Sistem yaklaşımındaki gibi bir genelleme yapma imkansız olduğu gibi şu sistem yanlış, şu liderlik ve yöneticilik biçimi doğru ve her yerde geçerlidir diyemeyiz. Her örgütsel ortam ve ona uyan karar ve davranış modelleri farklı olduğuna göre ,her yönetici kendi örgütünü bir örnek olay olarak ele alıp ,bu örgüte özgü bir modeli,bu güne kadar ortaya atılmış olan genel ve evrensel modellerden de kullanabileceği hususları alarak oluşturmak zorundadır. (Eren,2010 s.56) Durumsallık yaklaşımına göre; 1. İşletmenin iç koşulları

2.James Thompson. diğer tip kuruluşların başlangıç veya kuruluş aşamalarına uygun düşse bile değişmekte ve gelişmekte olan yapılarda etkili bir biçimde kullanılamaz. Durumsallık yaklaşımı ile ilgili araştırma yapan başlıca düşünürler.İngiliz Aston Grubu ve Khandwalla v.Farmer ve Richman. Örgüt üyeleri arasında astlar ile üstler arasında haberleşme . Personelin sosyo-kültürel özellikleriyle birlikte ele almak ve sorunlara çözüm aramak gerekir. 3. yetki ve sorumluluklarını belirleyen tanımlar vardır. kontrol ve haberleşme hiyerarşik bir yapıya sahiptir. Çevresel koşulları ve çevreyle ilişkisi 3.Lawrence ve Lorsch. 1. Fonksiyonel role ilişkin teknik yöntemleri anlatan. Otorite. polis ve ordu kuruluşlarının haberleşme tarzlarına uygunluk gösteren bu model(merkezi model). 4. sayılabilir. Mekanist örgüt yapılarında: Daha çok mekanik örgüt yapıları olarak kabul edilen itfaiye.Negandhi ve Prasad.b. Uzmanlaşmaya önem verilmiştir. Burns ve Stalker’ın Araştırmaları Çevresel faktörlerin işletme yönetimini nasıl etkilediği araştırılmış ve farklı çevresel koşullara sahip bu örgütlerden elde edilen bilgiler ışığında yönetim sistemleri iki temel grupta toplanmıştır. Kullandığı teknolojinin özellikleri 4.Burns ve Stalker. 2.

d. Organik örgüt sistemi değişen koşullara uygun sistemdir ve bir takım özellikleri vardır: a. Organik sistem: bireylerin özel bilgi ve deneyimlerinin işlerine katkıda bulunabileceğini kabul eden sistemdir. Haberleşmenin kapsamını emir. Dikey haberleşmeden çok yatay haberleşmeye önem verilir. Üstlerin talimatları ve onlar tarfından alınan kararlarla yönetilir. Bireyler işlerini kendileirine sunulan kurallar çerçevesinde değil: tüm örgüt gerçeği ve hedeflerinin göz önünde tutlması bilinciyle yaparlar. f. Bireyleri genel olarak sahip oldukları ticarii teknik ve endüstriyel konulardaki bilgi ve uzmalıkları da önemlidir. e.dikey yönde cereyan etmektedir 5. Bireyler aarsı haberleşme ile bireysel işlerde sürekli ayarlamalar yapılır: sık sık. yeniden işler tanımlanır. Örgüte üyelik koşulu olarak. sorunlara sahip çıkma ve üstlere bağımlılık önem kazanmıştır. 8. Yönetim merkeziyetçi bir nitelik arz etmektedir. . b. Yönetim karmaşık bir hiyerarşi olarak algılanır: Haberler belirli kanallaraadan süzülerek üst kanalara: emir ve talimatlar aynı kademelerden geçerek en alt basamaklara kadar iner. Örgüt ve hedefleri hakkında tek ve gerçek bilgi sahibi olan tepe yönetimidir. rapor verme ve almadan ziyade: bilgi alışverişi oluşturur. 7. 6. c.

Tamlaşma. 1. Farklılaşma ne kadar artarsa tamlaşma o kadar azalır. mutlaka her şeyi en iyi bilen ve bütün karaları almaya tam yetkili kişiler olarak düşünülemezler.g. 2. talebin niteliği 2. James Thompson’un yaklaşımı 0rganizasyonda ya belirsiz ya da belirli çevre koşulları vardır. Lawrence ve Lorsch. teknolojik çevredeki değişim hızı üzerinde durular ve iki kavram ortaya atarlar: 1. Farklılaşma. Tamlaşma: Uyum sağlamak amacıyla farklı işlevsel departmanlar arasında gerçekleştirmek zorunda oldukları bir işbirliğidir. Lawrence ve Lorsch’un Araştırmaları Harward Üniversitesinde 1966 yılında. 10 işletmede araştırmalar yapmışlardır. . Burns ve Stalker ani Pazar ve teknolojik değişikle karşılaşılan işletmelerde bu tür yönetime karşı bir eğilim olduğunu görmüşlerdir. Aynı organizasyondaki değişik birimler arasında da bu olabilir. 2. Tepe yönetimin oluşturan yöneticiler. Farklılaşma:Farkılı fonksiyonel departmanlardaki yöneticilerin bilgisel ve duygusal farklılıklarını kastetmektedir. Bu araştırmaların bulgularına göre örgütlerin yapı biçimleri pazardaki talebin niteliğiyle teknolojik çevredeki değişim hızına göre değişmektedir. 1. Sürekli olarak yeni sorunları doğduğu: istikrarın mevcut olmadığı bir sistemde bu tür örgüt yapısı(organik) en olumlu sonuç veren yapıdır.

değişken örgüt yapısının da bağımlı değişken olduğunu varsayarak modellerini kurmaktadırlar. Tek tip üretim tarzıyla belirli bir çevreye hitap eder. Belirsizlik varsa sınırlı rasyonellik kullanılmalıdır. Çevresel faktörlerin. a) Meydana getirici ve kimlik(kişilik) kazandırıcı süreçler . Düşünürler örgüt çevresi etkenleri bağımsız değişken. Anket cevaplarının değerlemesinde korelasyon yöntemi uygulanmıştır.Belirsizlik önceden tahmin edilirse alınan kararlar daha rasyonel olur. Aston Grubu Yaklaşımı Aston grubu modeli:52 işletme üzerinde yapılan bir anket çalışmasıdır. bir süper marketin çevresi istikrarlı ama heterojendir. Heterojende ise farklı ürünler üreten ve bunları çeşitli pazarlarda satanlar kastedilir. Müşteriler ve ürün tipleri homojendir. yönetsel ve örgütsel etkinliğe dolaylı etkileri yanında doğrudan etkileri olduğunu da saptamışlardır. Thompson homojen çevre ile farklılaşmaya gitmeyen çevreyi kasteder. Bir bakkalın çevresi istikrarlı ve homojendir. Aston grubu örgütsel süreçlerin sağlanması ile ilgili olan örgütsel süreçleri de sınıflandırmışlardır. Bunlar tek tip ürün yapan ve belirli çevrede satan işletmelerdir. Negandhi-Prasad Yaklaşımı Düşünürler yaptıkları araştırmalarda yönetim fonksiyon ve süreçleri üzerine çevresel faktörlerin ve yönetim felsefesinin yakın çevre etkilerini incelemişlerdir.

Halbuki Aston grubunda gördüğümüz üzere. çevresel değişkenlerin bir alt elemanıdır. amaçlar. Bu çevresel değişkenlerin örgütsel yapıyı etkilemeleri ile ilgili 4 faktör kümesi tespit etmişlerdir. onu etkileyen bir elemandır. yetki devri. ürüne göre bölümlendirme. Yapısının içinde değil. örgütsel yapı değişkenleri üzerinde büyük etkileri olduğunu belirlemişlerdir. Ayrıca teknolojide yapının içindedir.b) Varlığı sürekli sürdüren süreçler c) İş akımı süreci d) Denge kurma ve koruma süreci Çevresel değişkenlerin. Khandwalla Yaklaşımı Khandwalla’ya göre örgüt yapısı. teknolojik yapıdan ayrı olduğu gibi. vb. teknoloji. saptanan değişkenler arasındaki ilişkiler ise neden sonuç ilişkilerini açıklayacak bir yoruma imkan verecek düzeyde olmamıştır. haberleşme ve kontrol sistemlerini kapsar.) etkilerine değinilmemiş. e) Faaliyetlerin biçimlendirilmesi f) Otorite yapısı g) İş akımını denetimi ile ilgili küme h) Kurmay birimlerin büyüklüğü Yakın ve genel çevre elemanlarının örgütsel çevrenin değişkenleri üzerindeki(irilik. yetki ve sorumlulukların dağıtımı. Ayrıca .

Yakın Çevre: örgütün bütünüyle denetim altında olmayan ama kuvvetle etkileme olanağı olan.Yönetsel davranış modelinin zaman içinde değişebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.Yöneticiler değişimin farkında olmalı ilk eve kurallarını esnek tutarak yeri geldikçe değiştirebilmelidirler . örgüt çevresi etkileşimleri 3 kısımda inceleyebiliriz: 1. Genel Çevre: örgüt tarafından etkilenmesi son derece zor olan ama örgütü.İyi bir model olmak için iyi bir analiz gerekmektedir. ne tür teknolojinin söz konusu edildiği de açık değildir. Örgüt İçi Çevre: örgütün %100 kendi denetimi altında olan ve her an değişiklik yapılabileceği iç çevre unsurlarıdır. Örgütün çalışması değişkenlerin karşılıklı etkileşimleriyle meydana gelmektedir. diğer örgütsel ve yakın çevre elemanlarını etkileyen hususlardan oluşan ortamdır.Çünkü örgüt içindeki ve çevredeki koşullar zaman içinde değişime uğramaktadır. Durumsallık konusunda yapılan araştırma sonucunda. 2.teknoloji ile. örgütün faaliyet ve sonuçlarından etkilenebilen çevresidir. Örneğin materyal mi? Fonksiyonel mi? Araç-gereç mi? Belli değildir. 3. Yapılan araştırmalar olasılık özelliği olduğunu gösterir.Yöneticiler örgüt içindeki ve dışındaki başarıyı etkileyen kural ve nedenleri ortaya çıkarmakla yükümlüdürler.

Çelik. Davranış Bilimlerine Giriş ve Örgütsel Davranış.Akgemci. Eren. 3..(2010) Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi.M.İstanbul:Beta.A.E.Şimşek. (1996).(1998).Kaynakça 1.. İstanbul:Beta. 2. Eren .Ankara:Nobel.S.E.T. Yönetim ve Organizasyon. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful