Yönetimde Durumsallık Yaklaşımı Sistem yaklaşımı, 1970 yılından itibaren yapılan bir takım araştırmalarla yerini durumsallık yaklaşımı

adı verilen bir teoriye terk etti. Organizasyonun içinde bulunduğu duruma ve çevresel koşulların özelliklerine göre yönetim biçimi ve sistemini etkileyen faktörlerin sayı, nitelik ve etkilerinin değiştiğini ortaya koymaya çalışan bu yaklaşıma göre her örgütün durumu, faaliyet konusu ve çevresi diğer örgütlerden farklıdır. Örgütler üzerine etki yapan koşullar ve örgütün iç durumu da farklı olduğuna göre her örgütün yönetim ve organizasyon biçimi ile sistemi de farklı ve kendine özgü olacaktır. Sistem yaklaşımındaki gibi bir genelleme yapma imkansız olduğu gibi şu sistem yanlış, şu liderlik ve yöneticilik biçimi doğru ve her yerde geçerlidir diyemeyiz. Her örgütsel ortam ve ona uyan karar ve davranış modelleri farklı olduğuna göre ,her yönetici kendi örgütünü bir örnek olay olarak ele alıp ,bu örgüte özgü bir modeli,bu güne kadar ortaya atılmış olan genel ve evrensel modellerden de kullanabileceği hususları alarak oluşturmak zorundadır. (Eren,2010 s.56) Durumsallık yaklaşımına göre; 1. İşletmenin iç koşulları

Personelin sosyo-kültürel özellikleriyle birlikte ele almak ve sorunlara çözüm aramak gerekir.İngiliz Aston Grubu ve Khandwalla v.James Thompson. Burns ve Stalker’ın Araştırmaları Çevresel faktörlerin işletme yönetimini nasıl etkilediği araştırılmış ve farklı çevresel koşullara sahip bu örgütlerden elde edilen bilgiler ışığında yönetim sistemleri iki temel grupta toplanmıştır. 1. polis ve ordu kuruluşlarının haberleşme tarzlarına uygunluk gösteren bu model(merkezi model).2. diğer tip kuruluşların başlangıç veya kuruluş aşamalarına uygun düşse bile değişmekte ve gelişmekte olan yapılarda etkili bir biçimde kullanılamaz. kontrol ve haberleşme hiyerarşik bir yapıya sahiptir.b. yetki ve sorumluluklarını belirleyen tanımlar vardır. Fonksiyonel role ilişkin teknik yöntemleri anlatan. Durumsallık yaklaşımı ile ilgili araştırma yapan başlıca düşünürler. sayılabilir.Lawrence ve Lorsch. 4. Çevresel koşulları ve çevreyle ilişkisi 3. Örgüt üyeleri arasında astlar ile üstler arasında haberleşme . Kullandığı teknolojinin özellikleri 4.Burns ve Stalker. 3. Mekanist örgüt yapılarında: Daha çok mekanik örgüt yapıları olarak kabul edilen itfaiye. 2. Otorite.Negandhi ve Prasad. Uzmanlaşmaya önem verilmiştir.Farmer ve Richman.

8. Bireyler aarsı haberleşme ile bireysel işlerde sürekli ayarlamalar yapılır: sık sık. sorunlara sahip çıkma ve üstlere bağımlılık önem kazanmıştır. rapor verme ve almadan ziyade: bilgi alışverişi oluşturur. e. Organik örgüt sistemi değişen koşullara uygun sistemdir ve bir takım özellikleri vardır: a. b. yeniden işler tanımlanır. f. Haberleşmenin kapsamını emir. Yönetim merkeziyetçi bir nitelik arz etmektedir. Üstlerin talimatları ve onlar tarfından alınan kararlarla yönetilir. Dikey haberleşmeden çok yatay haberleşmeye önem verilir. Yönetim karmaşık bir hiyerarşi olarak algılanır: Haberler belirli kanallaraadan süzülerek üst kanalara: emir ve talimatlar aynı kademelerden geçerek en alt basamaklara kadar iner. c.dikey yönde cereyan etmektedir 5. d. Organik sistem: bireylerin özel bilgi ve deneyimlerinin işlerine katkıda bulunabileceğini kabul eden sistemdir. Bireyleri genel olarak sahip oldukları ticarii teknik ve endüstriyel konulardaki bilgi ve uzmalıkları da önemlidir. . Bireyler işlerini kendileirine sunulan kurallar çerçevesinde değil: tüm örgüt gerçeği ve hedeflerinin göz önünde tutlması bilinciyle yaparlar. Örgüt ve hedefleri hakkında tek ve gerçek bilgi sahibi olan tepe yönetimidir. Örgüte üyelik koşulu olarak. 6. 7.

Bu araştırmaların bulgularına göre örgütlerin yapı biçimleri pazardaki talebin niteliğiyle teknolojik çevredeki değişim hızına göre değişmektedir. Lawrence ve Lorsch. Burns ve Stalker ani Pazar ve teknolojik değişikle karşılaşılan işletmelerde bu tür yönetime karşı bir eğilim olduğunu görmüşlerdir. talebin niteliği 2. 2. teknolojik çevredeki değişim hızı üzerinde durular ve iki kavram ortaya atarlar: 1. Farklılaşma ne kadar artarsa tamlaşma o kadar azalır. 1. Tamlaşma. 2. 1. Sürekli olarak yeni sorunları doğduğu: istikrarın mevcut olmadığı bir sistemde bu tür örgüt yapısı(organik) en olumlu sonuç veren yapıdır. . Tamlaşma: Uyum sağlamak amacıyla farklı işlevsel departmanlar arasında gerçekleştirmek zorunda oldukları bir işbirliğidir. Tepe yönetimin oluşturan yöneticiler.g. Lawrence ve Lorsch’un Araştırmaları Harward Üniversitesinde 1966 yılında. James Thompson’un yaklaşımı 0rganizasyonda ya belirsiz ya da belirli çevre koşulları vardır. 10 işletmede araştırmalar yapmışlardır. Aynı organizasyondaki değişik birimler arasında da bu olabilir. Farklılaşma:Farkılı fonksiyonel departmanlardaki yöneticilerin bilgisel ve duygusal farklılıklarını kastetmektedir. mutlaka her şeyi en iyi bilen ve bütün karaları almaya tam yetkili kişiler olarak düşünülemezler. Farklılaşma.

Anket cevaplarının değerlemesinde korelasyon yöntemi uygulanmıştır. Aston Grubu Yaklaşımı Aston grubu modeli:52 işletme üzerinde yapılan bir anket çalışmasıdır. Aston grubu örgütsel süreçlerin sağlanması ile ilgili olan örgütsel süreçleri de sınıflandırmışlardır. Tek tip üretim tarzıyla belirli bir çevreye hitap eder. Çevresel faktörlerin. Müşteriler ve ürün tipleri homojendir. Thompson homojen çevre ile farklılaşmaya gitmeyen çevreyi kasteder. Bir bakkalın çevresi istikrarlı ve homojendir. Heterojende ise farklı ürünler üreten ve bunları çeşitli pazarlarda satanlar kastedilir. Düşünürler örgüt çevresi etkenleri bağımsız değişken.Belirsizlik önceden tahmin edilirse alınan kararlar daha rasyonel olur. Bunlar tek tip ürün yapan ve belirli çevrede satan işletmelerdir. Negandhi-Prasad Yaklaşımı Düşünürler yaptıkları araştırmalarda yönetim fonksiyon ve süreçleri üzerine çevresel faktörlerin ve yönetim felsefesinin yakın çevre etkilerini incelemişlerdir. a) Meydana getirici ve kimlik(kişilik) kazandırıcı süreçler . yönetsel ve örgütsel etkinliğe dolaylı etkileri yanında doğrudan etkileri olduğunu da saptamışlardır. değişken örgüt yapısının da bağımlı değişken olduğunu varsayarak modellerini kurmaktadırlar. bir süper marketin çevresi istikrarlı ama heterojendir. Belirsizlik varsa sınırlı rasyonellik kullanılmalıdır.

teknolojik yapıdan ayrı olduğu gibi. saptanan değişkenler arasındaki ilişkiler ise neden sonuç ilişkilerini açıklayacak bir yoruma imkan verecek düzeyde olmamıştır.) etkilerine değinilmemiş.b) Varlığı sürekli sürdüren süreçler c) İş akımı süreci d) Denge kurma ve koruma süreci Çevresel değişkenlerin. yetki ve sorumlulukların dağıtımı. Halbuki Aston grubunda gördüğümüz üzere. Yapısının içinde değil. ürüne göre bölümlendirme. örgütsel yapı değişkenleri üzerinde büyük etkileri olduğunu belirlemişlerdir. Ayrıca . Bu çevresel değişkenlerin örgütsel yapıyı etkilemeleri ile ilgili 4 faktör kümesi tespit etmişlerdir. onu etkileyen bir elemandır. haberleşme ve kontrol sistemlerini kapsar. çevresel değişkenlerin bir alt elemanıdır. Khandwalla Yaklaşımı Khandwalla’ya göre örgüt yapısı. amaçlar. e) Faaliyetlerin biçimlendirilmesi f) Otorite yapısı g) İş akımını denetimi ile ilgili küme h) Kurmay birimlerin büyüklüğü Yakın ve genel çevre elemanlarının örgütsel çevrenin değişkenleri üzerindeki(irilik. Ayrıca teknolojide yapının içindedir. yetki devri. vb. teknoloji.

Yakın Çevre: örgütün bütünüyle denetim altında olmayan ama kuvvetle etkileme olanağı olan. ne tür teknolojinin söz konusu edildiği de açık değildir. örgütün faaliyet ve sonuçlarından etkilenebilen çevresidir. 3.teknoloji ile. Örneğin materyal mi? Fonksiyonel mi? Araç-gereç mi? Belli değildir.Yönetsel davranış modelinin zaman içinde değişebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.Çünkü örgüt içindeki ve çevredeki koşullar zaman içinde değişime uğramaktadır. Yapılan araştırmalar olasılık özelliği olduğunu gösterir.Yöneticiler değişimin farkında olmalı ilk eve kurallarını esnek tutarak yeri geldikçe değiştirebilmelidirler . Durumsallık konusunda yapılan araştırma sonucunda. örgüt çevresi etkileşimleri 3 kısımda inceleyebiliriz: 1. 2. Örgütün çalışması değişkenlerin karşılıklı etkileşimleriyle meydana gelmektedir. Genel Çevre: örgüt tarafından etkilenmesi son derece zor olan ama örgütü. Örgüt İçi Çevre: örgütün %100 kendi denetimi altında olan ve her an değişiklik yapılabileceği iç çevre unsurlarıdır.İyi bir model olmak için iyi bir analiz gerekmektedir. diğer örgütsel ve yakın çevre elemanlarını etkileyen hususlardan oluşan ortamdır.Yöneticiler örgüt içindeki ve dışındaki başarıyı etkileyen kural ve nedenleri ortaya çıkarmakla yükümlüdürler.

Eren. Eren .Şimşek.T.M.E.İstanbul:Beta. . Çelik..Akgemci. Davranış Bilimlerine Giriş ve Örgütsel Davranış.(2010) Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi.A.E. (1996). 3..Kaynakça 1. İstanbul:Beta.(1998). 2. Yönetim ve Organizasyon.Ankara:Nobel.S.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful