Yönetimde Durumsallık Yaklaşımı Sistem yaklaşımı, 1970 yılından itibaren yapılan bir takım araştırmalarla yerini durumsallık yaklaşımı

adı verilen bir teoriye terk etti. Organizasyonun içinde bulunduğu duruma ve çevresel koşulların özelliklerine göre yönetim biçimi ve sistemini etkileyen faktörlerin sayı, nitelik ve etkilerinin değiştiğini ortaya koymaya çalışan bu yaklaşıma göre her örgütün durumu, faaliyet konusu ve çevresi diğer örgütlerden farklıdır. Örgütler üzerine etki yapan koşullar ve örgütün iç durumu da farklı olduğuna göre her örgütün yönetim ve organizasyon biçimi ile sistemi de farklı ve kendine özgü olacaktır. Sistem yaklaşımındaki gibi bir genelleme yapma imkansız olduğu gibi şu sistem yanlış, şu liderlik ve yöneticilik biçimi doğru ve her yerde geçerlidir diyemeyiz. Her örgütsel ortam ve ona uyan karar ve davranış modelleri farklı olduğuna göre ,her yönetici kendi örgütünü bir örnek olay olarak ele alıp ,bu örgüte özgü bir modeli,bu güne kadar ortaya atılmış olan genel ve evrensel modellerden de kullanabileceği hususları alarak oluşturmak zorundadır. (Eren,2010 s.56) Durumsallık yaklaşımına göre; 1. İşletmenin iç koşulları

Farmer ve Richman. kontrol ve haberleşme hiyerarşik bir yapıya sahiptir. Mekanist örgüt yapılarında: Daha çok mekanik örgüt yapıları olarak kabul edilen itfaiye. Burns ve Stalker’ın Araştırmaları Çevresel faktörlerin işletme yönetimini nasıl etkilediği araştırılmış ve farklı çevresel koşullara sahip bu örgütlerden elde edilen bilgiler ışığında yönetim sistemleri iki temel grupta toplanmıştır. Uzmanlaşmaya önem verilmiştir. polis ve ordu kuruluşlarının haberleşme tarzlarına uygunluk gösteren bu model(merkezi model). diğer tip kuruluşların başlangıç veya kuruluş aşamalarına uygun düşse bile değişmekte ve gelişmekte olan yapılarda etkili bir biçimde kullanılamaz.İngiliz Aston Grubu ve Khandwalla v. Otorite. Durumsallık yaklaşımı ile ilgili araştırma yapan başlıca düşünürler. 4. 2.Lawrence ve Lorsch. Kullandığı teknolojinin özellikleri 4. yetki ve sorumluluklarını belirleyen tanımlar vardır. Örgüt üyeleri arasında astlar ile üstler arasında haberleşme .Negandhi ve Prasad. 3. Fonksiyonel role ilişkin teknik yöntemleri anlatan.James Thompson. sayılabilir. Çevresel koşulları ve çevreyle ilişkisi 3.b.2. Personelin sosyo-kültürel özellikleriyle birlikte ele almak ve sorunlara çözüm aramak gerekir. 1.Burns ve Stalker.

7. Haberleşmenin kapsamını emir. . d.dikey yönde cereyan etmektedir 5. Yönetim karmaşık bir hiyerarşi olarak algılanır: Haberler belirli kanallaraadan süzülerek üst kanalara: emir ve talimatlar aynı kademelerden geçerek en alt basamaklara kadar iner. Bireyler aarsı haberleşme ile bireysel işlerde sürekli ayarlamalar yapılır: sık sık. Bireyler işlerini kendileirine sunulan kurallar çerçevesinde değil: tüm örgüt gerçeği ve hedeflerinin göz önünde tutlması bilinciyle yaparlar. yeniden işler tanımlanır. Örgüt ve hedefleri hakkında tek ve gerçek bilgi sahibi olan tepe yönetimidir. e. Örgüte üyelik koşulu olarak. 8. f. Organik örgüt sistemi değişen koşullara uygun sistemdir ve bir takım özellikleri vardır: a. Organik sistem: bireylerin özel bilgi ve deneyimlerinin işlerine katkıda bulunabileceğini kabul eden sistemdir. Yönetim merkeziyetçi bir nitelik arz etmektedir. Üstlerin talimatları ve onlar tarfından alınan kararlarla yönetilir. rapor verme ve almadan ziyade: bilgi alışverişi oluşturur. sorunlara sahip çıkma ve üstlere bağımlılık önem kazanmıştır. Dikey haberleşmeden çok yatay haberleşmeye önem verilir. Bireyleri genel olarak sahip oldukları ticarii teknik ve endüstriyel konulardaki bilgi ve uzmalıkları da önemlidir. c. 6. b.

1. Tepe yönetimin oluşturan yöneticiler. Farklılaşma:Farkılı fonksiyonel departmanlardaki yöneticilerin bilgisel ve duygusal farklılıklarını kastetmektedir. Farklılaşma. Sürekli olarak yeni sorunları doğduğu: istikrarın mevcut olmadığı bir sistemde bu tür örgüt yapısı(organik) en olumlu sonuç veren yapıdır.g. Burns ve Stalker ani Pazar ve teknolojik değişikle karşılaşılan işletmelerde bu tür yönetime karşı bir eğilim olduğunu görmüşlerdir. Lawrence ve Lorsch’un Araştırmaları Harward Üniversitesinde 1966 yılında. . teknolojik çevredeki değişim hızı üzerinde durular ve iki kavram ortaya atarlar: 1. Bu araştırmaların bulgularına göre örgütlerin yapı biçimleri pazardaki talebin niteliğiyle teknolojik çevredeki değişim hızına göre değişmektedir. 1. mutlaka her şeyi en iyi bilen ve bütün karaları almaya tam yetkili kişiler olarak düşünülemezler. Farklılaşma ne kadar artarsa tamlaşma o kadar azalır. talebin niteliği 2. 2. Lawrence ve Lorsch. James Thompson’un yaklaşımı 0rganizasyonda ya belirsiz ya da belirli çevre koşulları vardır. 2. 10 işletmede araştırmalar yapmışlardır. Aynı organizasyondaki değişik birimler arasında da bu olabilir. Tamlaşma: Uyum sağlamak amacıyla farklı işlevsel departmanlar arasında gerçekleştirmek zorunda oldukları bir işbirliğidir. Tamlaşma.

Müşteriler ve ürün tipleri homojendir. Bunlar tek tip ürün yapan ve belirli çevrede satan işletmelerdir. Negandhi-Prasad Yaklaşımı Düşünürler yaptıkları araştırmalarda yönetim fonksiyon ve süreçleri üzerine çevresel faktörlerin ve yönetim felsefesinin yakın çevre etkilerini incelemişlerdir. Aston Grubu Yaklaşımı Aston grubu modeli:52 işletme üzerinde yapılan bir anket çalışmasıdır. a) Meydana getirici ve kimlik(kişilik) kazandırıcı süreçler . bir süper marketin çevresi istikrarlı ama heterojendir. Düşünürler örgüt çevresi etkenleri bağımsız değişken. Tek tip üretim tarzıyla belirli bir çevreye hitap eder.Belirsizlik önceden tahmin edilirse alınan kararlar daha rasyonel olur. yönetsel ve örgütsel etkinliğe dolaylı etkileri yanında doğrudan etkileri olduğunu da saptamışlardır. Belirsizlik varsa sınırlı rasyonellik kullanılmalıdır. Aston grubu örgütsel süreçlerin sağlanması ile ilgili olan örgütsel süreçleri de sınıflandırmışlardır. Bir bakkalın çevresi istikrarlı ve homojendir. Anket cevaplarının değerlemesinde korelasyon yöntemi uygulanmıştır. Thompson homojen çevre ile farklılaşmaya gitmeyen çevreyi kasteder. Çevresel faktörlerin. değişken örgüt yapısının da bağımlı değişken olduğunu varsayarak modellerini kurmaktadırlar. Heterojende ise farklı ürünler üreten ve bunları çeşitli pazarlarda satanlar kastedilir.

çevresel değişkenlerin bir alt elemanıdır. saptanan değişkenler arasındaki ilişkiler ise neden sonuç ilişkilerini açıklayacak bir yoruma imkan verecek düzeyde olmamıştır. Bu çevresel değişkenlerin örgütsel yapıyı etkilemeleri ile ilgili 4 faktör kümesi tespit etmişlerdir. ürüne göre bölümlendirme. Halbuki Aston grubunda gördüğümüz üzere. teknoloji. Yapısının içinde değil. e) Faaliyetlerin biçimlendirilmesi f) Otorite yapısı g) İş akımını denetimi ile ilgili küme h) Kurmay birimlerin büyüklüğü Yakın ve genel çevre elemanlarının örgütsel çevrenin değişkenleri üzerindeki(irilik. örgütsel yapı değişkenleri üzerinde büyük etkileri olduğunu belirlemişlerdir. teknolojik yapıdan ayrı olduğu gibi. haberleşme ve kontrol sistemlerini kapsar. Ayrıca teknolojide yapının içindedir. yetki ve sorumlulukların dağıtımı. amaçlar. Khandwalla Yaklaşımı Khandwalla’ya göre örgüt yapısı. vb. onu etkileyen bir elemandır.) etkilerine değinilmemiş.b) Varlığı sürekli sürdüren süreçler c) İş akımı süreci d) Denge kurma ve koruma süreci Çevresel değişkenlerin. Ayrıca . yetki devri.

Yöneticiler değişimin farkında olmalı ilk eve kurallarını esnek tutarak yeri geldikçe değiştirebilmelidirler . Örgüt İçi Çevre: örgütün %100 kendi denetimi altında olan ve her an değişiklik yapılabileceği iç çevre unsurlarıdır.İyi bir model olmak için iyi bir analiz gerekmektedir. Örgütün çalışması değişkenlerin karşılıklı etkileşimleriyle meydana gelmektedir. 3. Genel Çevre: örgüt tarafından etkilenmesi son derece zor olan ama örgütü. Yapılan araştırmalar olasılık özelliği olduğunu gösterir.Çünkü örgüt içindeki ve çevredeki koşullar zaman içinde değişime uğramaktadır.Yönetsel davranış modelinin zaman içinde değişebileceği göz önünde bulundurulmalıdır. örgüt çevresi etkileşimleri 3 kısımda inceleyebiliriz: 1. Durumsallık konusunda yapılan araştırma sonucunda. Yakın Çevre: örgütün bütünüyle denetim altında olmayan ama kuvvetle etkileme olanağı olan.teknoloji ile. örgütün faaliyet ve sonuçlarından etkilenebilen çevresidir. 2. ne tür teknolojinin söz konusu edildiği de açık değildir. Örneğin materyal mi? Fonksiyonel mi? Araç-gereç mi? Belli değildir.Yöneticiler örgüt içindeki ve dışındaki başarıyı etkileyen kural ve nedenleri ortaya çıkarmakla yükümlüdürler. diğer örgütsel ve yakın çevre elemanlarını etkileyen hususlardan oluşan ortamdır.

S. Yönetim ve Organizasyon. Eren . 2. İstanbul:Beta. Çelik.A. 3. (1996). Davranış Bilimlerine Giriş ve Örgütsel Davranış.(2010) Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi..E.Şimşek.İstanbul:Beta.Ankara:Nobel.M.T. .(1998).E.Akgemci.Kaynakça 1. Eren..

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful