Yönetimde Durumsallık Yaklaşımı Sistem yaklaşımı, 1970 yılından itibaren yapılan bir takım araştırmalarla yerini durumsallık yaklaşımı

adı verilen bir teoriye terk etti. Organizasyonun içinde bulunduğu duruma ve çevresel koşulların özelliklerine göre yönetim biçimi ve sistemini etkileyen faktörlerin sayı, nitelik ve etkilerinin değiştiğini ortaya koymaya çalışan bu yaklaşıma göre her örgütün durumu, faaliyet konusu ve çevresi diğer örgütlerden farklıdır. Örgütler üzerine etki yapan koşullar ve örgütün iç durumu da farklı olduğuna göre her örgütün yönetim ve organizasyon biçimi ile sistemi de farklı ve kendine özgü olacaktır. Sistem yaklaşımındaki gibi bir genelleme yapma imkansız olduğu gibi şu sistem yanlış, şu liderlik ve yöneticilik biçimi doğru ve her yerde geçerlidir diyemeyiz. Her örgütsel ortam ve ona uyan karar ve davranış modelleri farklı olduğuna göre ,her yönetici kendi örgütünü bir örnek olay olarak ele alıp ,bu örgüte özgü bir modeli,bu güne kadar ortaya atılmış olan genel ve evrensel modellerden de kullanabileceği hususları alarak oluşturmak zorundadır. (Eren,2010 s.56) Durumsallık yaklaşımına göre; 1. İşletmenin iç koşulları

kontrol ve haberleşme hiyerarşik bir yapıya sahiptir.Negandhi ve Prasad.James Thompson.2.b.Farmer ve Richman. 1. Fonksiyonel role ilişkin teknik yöntemleri anlatan. Kullandığı teknolojinin özellikleri 4. Mekanist örgüt yapılarında: Daha çok mekanik örgüt yapıları olarak kabul edilen itfaiye.Lawrence ve Lorsch. 4. yetki ve sorumluluklarını belirleyen tanımlar vardır. 3. 2. Uzmanlaşmaya önem verilmiştir.İngiliz Aston Grubu ve Khandwalla v. Burns ve Stalker’ın Araştırmaları Çevresel faktörlerin işletme yönetimini nasıl etkilediği araştırılmış ve farklı çevresel koşullara sahip bu örgütlerden elde edilen bilgiler ışığında yönetim sistemleri iki temel grupta toplanmıştır. sayılabilir. diğer tip kuruluşların başlangıç veya kuruluş aşamalarına uygun düşse bile değişmekte ve gelişmekte olan yapılarda etkili bir biçimde kullanılamaz. Otorite. Örgüt üyeleri arasında astlar ile üstler arasında haberleşme . Çevresel koşulları ve çevreyle ilişkisi 3. Durumsallık yaklaşımı ile ilgili araştırma yapan başlıca düşünürler. polis ve ordu kuruluşlarının haberleşme tarzlarına uygunluk gösteren bu model(merkezi model).Burns ve Stalker. Personelin sosyo-kültürel özellikleriyle birlikte ele almak ve sorunlara çözüm aramak gerekir.

dikey yönde cereyan etmektedir 5. f. c. Bireyler aarsı haberleşme ile bireysel işlerde sürekli ayarlamalar yapılır: sık sık. rapor verme ve almadan ziyade: bilgi alışverişi oluşturur. . Bireyleri genel olarak sahip oldukları ticarii teknik ve endüstriyel konulardaki bilgi ve uzmalıkları da önemlidir. Haberleşmenin kapsamını emir. sorunlara sahip çıkma ve üstlere bağımlılık önem kazanmıştır. b. Dikey haberleşmeden çok yatay haberleşmeye önem verilir. e. Yönetim merkeziyetçi bir nitelik arz etmektedir. Üstlerin talimatları ve onlar tarfından alınan kararlarla yönetilir. Örgüte üyelik koşulu olarak. 8. d. yeniden işler tanımlanır. Yönetim karmaşık bir hiyerarşi olarak algılanır: Haberler belirli kanallaraadan süzülerek üst kanalara: emir ve talimatlar aynı kademelerden geçerek en alt basamaklara kadar iner. Örgüt ve hedefleri hakkında tek ve gerçek bilgi sahibi olan tepe yönetimidir. 7. Organik sistem: bireylerin özel bilgi ve deneyimlerinin işlerine katkıda bulunabileceğini kabul eden sistemdir. Bireyler işlerini kendileirine sunulan kurallar çerçevesinde değil: tüm örgüt gerçeği ve hedeflerinin göz önünde tutlması bilinciyle yaparlar. Organik örgüt sistemi değişen koşullara uygun sistemdir ve bir takım özellikleri vardır: a. 6.

Farklılaşma:Farkılı fonksiyonel departmanlardaki yöneticilerin bilgisel ve duygusal farklılıklarını kastetmektedir. Farklılaşma ne kadar artarsa tamlaşma o kadar azalır. Tepe yönetimin oluşturan yöneticiler. 10 işletmede araştırmalar yapmışlardır. Tamlaşma: Uyum sağlamak amacıyla farklı işlevsel departmanlar arasında gerçekleştirmek zorunda oldukları bir işbirliğidir. 2. Burns ve Stalker ani Pazar ve teknolojik değişikle karşılaşılan işletmelerde bu tür yönetime karşı bir eğilim olduğunu görmüşlerdir.g. talebin niteliği 2. Bu araştırmaların bulgularına göre örgütlerin yapı biçimleri pazardaki talebin niteliğiyle teknolojik çevredeki değişim hızına göre değişmektedir. teknolojik çevredeki değişim hızı üzerinde durular ve iki kavram ortaya atarlar: 1. Farklılaşma. Aynı organizasyondaki değişik birimler arasında da bu olabilir. 1. Sürekli olarak yeni sorunları doğduğu: istikrarın mevcut olmadığı bir sistemde bu tür örgüt yapısı(organik) en olumlu sonuç veren yapıdır. Tamlaşma. James Thompson’un yaklaşımı 0rganizasyonda ya belirsiz ya da belirli çevre koşulları vardır. . 2. Lawrence ve Lorsch’un Araştırmaları Harward Üniversitesinde 1966 yılında. Lawrence ve Lorsch. 1. mutlaka her şeyi en iyi bilen ve bütün karaları almaya tam yetkili kişiler olarak düşünülemezler.

Bunlar tek tip ürün yapan ve belirli çevrede satan işletmelerdir. yönetsel ve örgütsel etkinliğe dolaylı etkileri yanında doğrudan etkileri olduğunu da saptamışlardır. Belirsizlik varsa sınırlı rasyonellik kullanılmalıdır.Belirsizlik önceden tahmin edilirse alınan kararlar daha rasyonel olur. Müşteriler ve ürün tipleri homojendir. Thompson homojen çevre ile farklılaşmaya gitmeyen çevreyi kasteder. bir süper marketin çevresi istikrarlı ama heterojendir. değişken örgüt yapısının da bağımlı değişken olduğunu varsayarak modellerini kurmaktadırlar. Heterojende ise farklı ürünler üreten ve bunları çeşitli pazarlarda satanlar kastedilir. Tek tip üretim tarzıyla belirli bir çevreye hitap eder. Aston Grubu Yaklaşımı Aston grubu modeli:52 işletme üzerinde yapılan bir anket çalışmasıdır. Bir bakkalın çevresi istikrarlı ve homojendir. a) Meydana getirici ve kimlik(kişilik) kazandırıcı süreçler . Negandhi-Prasad Yaklaşımı Düşünürler yaptıkları araştırmalarda yönetim fonksiyon ve süreçleri üzerine çevresel faktörlerin ve yönetim felsefesinin yakın çevre etkilerini incelemişlerdir. Anket cevaplarının değerlemesinde korelasyon yöntemi uygulanmıştır. Çevresel faktörlerin. Düşünürler örgüt çevresi etkenleri bağımsız değişken. Aston grubu örgütsel süreçlerin sağlanması ile ilgili olan örgütsel süreçleri de sınıflandırmışlardır.

) etkilerine değinilmemiş. Bu çevresel değişkenlerin örgütsel yapıyı etkilemeleri ile ilgili 4 faktör kümesi tespit etmişlerdir. Yapısının içinde değil. onu etkileyen bir elemandır. örgütsel yapı değişkenleri üzerinde büyük etkileri olduğunu belirlemişlerdir. teknoloji. haberleşme ve kontrol sistemlerini kapsar.b) Varlığı sürekli sürdüren süreçler c) İş akımı süreci d) Denge kurma ve koruma süreci Çevresel değişkenlerin. yetki devri. çevresel değişkenlerin bir alt elemanıdır. Ayrıca . teknolojik yapıdan ayrı olduğu gibi. Khandwalla Yaklaşımı Khandwalla’ya göre örgüt yapısı. vb. e) Faaliyetlerin biçimlendirilmesi f) Otorite yapısı g) İş akımını denetimi ile ilgili küme h) Kurmay birimlerin büyüklüğü Yakın ve genel çevre elemanlarının örgütsel çevrenin değişkenleri üzerindeki(irilik. Ayrıca teknolojide yapının içindedir. amaçlar. yetki ve sorumlulukların dağıtımı. saptanan değişkenler arasındaki ilişkiler ise neden sonuç ilişkilerini açıklayacak bir yoruma imkan verecek düzeyde olmamıştır. Halbuki Aston grubunda gördüğümüz üzere. ürüne göre bölümlendirme.

Yöneticiler örgüt içindeki ve dışındaki başarıyı etkileyen kural ve nedenleri ortaya çıkarmakla yükümlüdürler.Yöneticiler değişimin farkında olmalı ilk eve kurallarını esnek tutarak yeri geldikçe değiştirebilmelidirler . Genel Çevre: örgüt tarafından etkilenmesi son derece zor olan ama örgütü. Örgüt İçi Çevre: örgütün %100 kendi denetimi altında olan ve her an değişiklik yapılabileceği iç çevre unsurlarıdır. Örneğin materyal mi? Fonksiyonel mi? Araç-gereç mi? Belli değildir. 3. Yakın Çevre: örgütün bütünüyle denetim altında olmayan ama kuvvetle etkileme olanağı olan.Çünkü örgüt içindeki ve çevredeki koşullar zaman içinde değişime uğramaktadır. Durumsallık konusunda yapılan araştırma sonucunda. Yapılan araştırmalar olasılık özelliği olduğunu gösterir. Örgütün çalışması değişkenlerin karşılıklı etkileşimleriyle meydana gelmektedir. diğer örgütsel ve yakın çevre elemanlarını etkileyen hususlardan oluşan ortamdır.İyi bir model olmak için iyi bir analiz gerekmektedir. 2.Yönetsel davranış modelinin zaman içinde değişebileceği göz önünde bulundurulmalıdır. örgütün faaliyet ve sonuçlarından etkilenebilen çevresidir.teknoloji ile. örgüt çevresi etkileşimleri 3 kısımda inceleyebiliriz: 1. ne tür teknolojinin söz konusu edildiği de açık değildir.

Çelik. İstanbul:Beta. Davranış Bilimlerine Giriş ve Örgütsel Davranış.Ankara:Nobel.Kaynakça 1.(1998).T. 2. (1996).E.S.E.M..A.Akgemci. ..(2010) Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi. Eren .Şimşek.İstanbul:Beta. 3. Yönetim ve Organizasyon. Eren.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful