T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ

DONATI HAZIRLAMA

ANKARA 2006

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilir. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• •

İÇİNDEKİLER

AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 1. DONATIYI HAZIRLAMA ................................................................................................. 3 1.1. Donatı............................................................................................................................ 3 1.1.1. Tanımı.................................................................................................................... 3 1.1.2. Çeşitleri.................................................................................................................. 3 1.1.3. Donatının Kullanıldığı Yerler.............................................................................. 23 1.2. Donatıları Bağlama ..................................................................................................... 26 1.2.1. Bağlama Kuralları................................................................................................ 26 1.2.2. Bağlama Yapılışı ................................................................................................. 26 1.2.3. Pas Taşı................................................................................................................ 28 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 29 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 30 2. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME............................................................................ 31 2.1. Betonarme Kalıplar ..................................................................................................... 31 2.1.1. Tanımı.................................................................................................................. 31 2.1.2. Betonarme Kalıp Çeşitleri ................................................................................... 32 2.1.3. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler .................................................................. 37 2.2. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları........................................................................ 42 2.3. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi ................................................................................ 42 2.3.1.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ............................................................ 42 2.3.2. Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi............................... 43 2.3.3. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ........................................................... 43 2.3.4. Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme...................................................... 44 2.3.5. Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme............................................................. 45 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 46 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 47 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 .................................................................................................. 48 3.DONATIYI BAĞLAMA .................................................................................................... 48 3.1. Temel–Kolon Bağlantıları........................................................................................... 48 3.2. Kolon-Kiriş Bağlantıları ............................................................................................. 49 3.3. Kiriş Döşeme Bağlantıları........................................................................................... 50 3.4. Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları .......................................................................... 50 UYGULAMAUYU FAALİYETİ...................................................................................... 51 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 52 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 53 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 54 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 55

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 582YIM191 İnşaat Teknolojisi Betonarme Demirciliği Donatı Hazırlama Donatıyı hazırlama, betonarme yapı elamanlarının birbirine bağlanması ve donatıyı kalıba yerleştirme temel bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. 40/32 Demir İşleme modülünü başarmak. Donatı hazırlama amacını güvenli yapmanın yöntem ve tekniklerini öğrenmek. Genel Amaç Gerekli atölye ortamı ile Betonarme elamanların donatılarının bağlantıları ve bunların kalıba yerleştirilmesini güvenli, verimli, amaca ve tekniğe uygun yapabileceksiniz. Amaçlar Donatının ne olduğunu, çeşitlerini ve kullanıldığı yerleri söyleyebileceksiniz. Donatının yapılışını, bağlama kurallarını ve pas payını yapabileceksiniz. Donatıları kalıba yerleştirebileceksiniz. Temel ve kolon bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kolon ve kiriş bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kiriş ve döşeme bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Merdiven, Döşeme ve Kiriş bağlantılarını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Atölye ortamı, donatı, kerpeten, tel, demir düzeltme anahtarı, pasyaşı, demirci sehpası, demirci makası, metre, tebeşir. İş güvenliği ile ilgili donanımlar, eldiven ve baret. Her faaliyet sonrasında değerlendirme soruları ile değerlendireceksiniz. Öğretmen modül sonunda (uygulama, soru-cevap) uygulayarak ile kazandığınız bilgi ve değerlendirecektir. ii o faliyetle ilgili kendi kendinizi size ölçme aracı modül uygulamaları becerileri ölçerek

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

GİRİŞ GİRİŞ
Sevgili Öğrenci Teknolojik gelişmeler inşaat alanında da bir takım yenilikleri beraberinde getirmiştir. Özellikle deprem kuşağında olmamız çok daha önemlidir. Depremler sonrası yeni deprem yönetmeliğini mecbur etmiştir. Hem deprem yönetmeliği hemde TS 500 inşaatlarda bazı donatı türlerini zorunlu kılmıştır. Güvenli yapılar inşa etmenin donatıları hazırlama kurallarına uymakla olacağını göreceksiniz. Günümüzde kullanılan en yaygın yapı betonarme yapıdır. Betonarmenin olduğu her yerde mutlaka donatı vardır. Bir yapıyı yıkılma tehlikelerine karşı ayakta tutan betonarme elamanlardır. Yük taşıyan, direnç gösteren bu elamanlar donatısız olmazlar. Donatı beton içinde çizildiği gibi olmalıdır. Deprem sonrası manzaraları hepiniz gördünüz. Bu manzaraların tekrar yaşanmaması için betonarme inşaat işçiliğinin ne kadar önem arz ettiğini hepinizin kavraması gerekmektedir. Donatıları ne kadar kuralına uygun ve eksiksiz bağlarsak inşaatımız o kadar sağlam olur. Her betonarme demircisi temelden çatıya kadar betonarme elamanların donatılarını hazırlayabilmelidir. Donatıları kalıbına yerleştirebilmelidir. Her türlü donatı bağlamasını bilmelidir. Bütün bu işlemlerin yapılışını bu kitapta bulabileceksiniz. Bu modül sonunda edineceğiniz bilgi ve beceriler ile inşaat teknolojisi alanında her türlü donatı hazırlama işlerinizi yapabilmeniz için çok yararlı olacaktır.

1

2 .

donatı demirlerini hazırlayacaksınız.1. kalınlığı ve sayıları mühendislik hesaplarıyla bulunur. pilye. Donatı hazırlanan atölyelerdeki işçilerin ve inşaat alanındaki donatı işcilerinin davranışlarını izleyerek ön bilgi ediniz. döşeme ve kiriş bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz. Donatıları projedeki ölçüsünde ve şeklinde hazır edeceksiniz.1. Temel donatılarının hazırlanışını ve bağlanışını gözlemleyiniz. Çeşitleri 1. kolon filizi ve etriyeler hazırlanır. 3 . DONATIYI HAZIRLAMA 1. Düz donatılar ölçüsünde kesilir ve ucuna 90 derece kanca yapılır. Yere serili donatıların pas payları zemin durumuna bağlı olarak 2–5 cm olarak bırakılır.1. Kiriş donatı hazırlığını ve bağlama yapımını gözlemleyiniz. pilye. Kolon donatı hazırlığını ve bağlama yapımını izleyiniz. Burada demirin şekli ve ölçüsü yazılı olur. Her yapı elemanının donatısı farklıdır. Temel Donatısı Temel donatıları kalıp içinde bağlanır. Bu demirlerin yapı elemanı içine yerleştirilmesine donatı denir. Betonarme yapı elemanlarında nasıl bir demir kullanılacağı statik uygulama projesinde çizilerek gösterilir. şapo ve çiroz demirleri vardır. Donatı 1. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır: Demir işleri yapılan bir inşaatta demirci sehpası yapımını ve işleyişini gözlemleyiniz. Kiriş.2. Düz. mesnet. Merdiven. düz. Ayrıca bu donatı elamanlarını bağlayabileceksiniz. Temel – Kolon donatı bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz.1. Tanımı Betonarme yapı elemanların içine kendi özelliğine göre demir yerleştirilir.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında demirci sehpası hazırlayarak. 1. 1.1. Döşeme donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz. Betonarme yapı elemanlarında etriye. Merdiven donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz. döşeme ve kolon bağlantılarını gözlemleyiniz. Pilyeleri proje ölçüsünde ve kolon filizleri temel donatısı tamamlandıktan sonra bağlanır.1. Bu demirlerin şekli.2.

Akslara uygun kolon filizleri. Temelde önce akslar belirlenir. 4 . Deprem hatılları demirci sehpasında hazırlanır. Bu donatılar her iki yönde yere serilir. Pilye donatıları ve kolon filizleri hazırlanır. kancalarından tabandaki donatı üstüne bağlanır (Resim 4). Temel düz donatıları hazırlanır (Resim 2). Sonra kalıp yapılarak temel donatısına başlanır(Resim 1). Pilyeler proje ölçüsünde alttaki donatı üzerine bağlanır. Kancaları üste doğru kesişme yerlerinden tel ile bağlanır (Resim 3). Deprem hatılları kolon filizlerine geçirilir ve tel ile bağlanır (Resim5).Resim 1: Temel donatıları döşenmeden önce tabana beton dökülür. Resim 2: Temel donatıları ölçüsünde kesilerek uçları demir bükme ile bükülür.

Resim 3: Temel donatılarının uçları yukarıda olacak şekilde kerpeten ve tel ile bağlanır. 5 . Resim 5: Temel donatıları kolon filiz demirlerine deprem hatılları bağlanır. Resim 4: Temel donatılarını kolon filizleri proje akslarına göre yerleştirilerek tamamlanır.

Önce boyuna donatıları ölçüsünde kesilir. 1. Etriyeler iç kolonlarda 1.5 cm. Kolonlar en az 4 adet 16’ mm lik ya da 6 adet 14’ mm lik (4Ø16 veya 6Ø14) donatıdan olur.2. 6 . Daha sonra diğer boyuna donatılar bağlanır. Demirci sehpasında boyuna donatıların etriye yerleri tebeşir ile çizilir. diğer yerlerde 4 adet olmak üzere çirozlar bağlanır (Resim 7). Kolon donatıları alttan gelen kolon filizlerine bağlanır (Resim 8). Dairesel kolonlarda en az donatı 6Ø14 tür. Etriye araları en çok 20 cm ya da 12 donatı çapı kadar olur. Etriyeler hazırlanır. Boyuna donatılar hep üst kat için filiz olacak şekilde üretilir.1. Yuvarlak kütüğe makine ile sarılarak üretilir. Bir ucu 45 derece.2. İki adet demir sehpa üstüne uygun yerinden bırakılır. Radye temellerde farklı olarak etriye ve pilye donatıları sırasıyla bağlanır (Resim 6).Resim 6: Radye temellerde çift etriye ve pilye donatıları da yapılır. dış kolonlarda 2 cm pas payına göre hazırlanır. Donatı çapının 40 ya da 50 katı uzunluk kadar filiz payı bırakılır. Bunların etriyeleri helozonik tek parça olur. Kolon Donatısı Kolon donatıları boyuna donatı ve etrafında sarılı etriyelerden oluşur. diğer ucu 90 derece deprem çirozları hazırlanır. Daire şeklindeki kolonlar fretli olur. Kolonların alt ve üst kısımlarında etriye sıklaştırması yapılır. Sıklaştıma yerlerinde metre karede 10. Buralardan etriyeler iki donatıya tel ile bağlanır.

Resim 8: Kolon donatıları kolon kalıbı içine alttan filiz demirlerine bağlanır.Resim 7: Kolon donatıları demirci sehpası üzerinde projesine uygun bağlanır. 7 .

Alt kattan üst kata geçen kolonda meydana gelen kesit azalması (A/B) 1/6’ dan büyük olamaz. Şekil 2: Çokgen ve daire kesitli kolonlar fretli olarak bağlanır 8 .C C D E B A E KARŞI TARAFA DEVAM EDEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI KARŞI TARAFA DEVAM ETMEYEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI Şekil 1: Kolon donatıları üst katta daralıyorsa Daralmada boyuna donatı 1/6 oranında büzülebilir. D 90 derece kanca ve 12 donatı çapından aşağı olmaz (Şekil 1). E filizdir ve 40 donatı çapından az olmaz.

Resim 9: Kolon donatısı etriyelerinin üstüne paspayı için pastaşı takılır. Şekil 2’ deki gibi tel ile bağlanır. 9 .Fretli etriyeler önceden kütüğe sararak hazır edilir.

Kolon donatısı yerine bağlandıktan sonra bütün kenarlarına pas taşı takılır (Resim 9). Şekil 3: Kolon donatısı etriyelerinin sıklaştırması ve üst katta daralması Kolon daralmasında ve kiriş kesişme yerlerindeki donatı şekil 3’ teki gibi yapılır. 10 .

Etriyelerin kalıba değen taraflarına pastaşı takılmalıdır. Esas donatılar devam eden döşemeye L/4 kadar devam ettirilir (Şekil 4).2. (Resim 10 ve Şekil 4). proje ölçüsünde iki demir bükme anahtarı ile hazırlanır. Esas donatılar ve montaj donatıları kesilerek bir uçlarına demir bükme ile 12Ø boyunda kanca yapılır. Etriye değme yerlerinden bağlanır. Mesnet yerlerinde altta şapo donatıları her iki yanda L/4 kadar geçer vaziyette bağlanır. esas (düz demir). Kolon filiz yerlerine gereken etriyeler kiriş üstüne serbest olarak takılır ve kiriş yerine oturtulur.1. Mesnet içinde etriyeler yerinde bağlanır. Resim 10: Kiriş donatıları kalıp içinde bağlanır. Bütün boyuna donatı bağlandıktan sonra pilye kiriş içine geçirilir. Kiriş başlangıcına mesnet donatıları hazırlanır ve bağlanır. Kiriş Donatısı Genellikle dikdörtgen kesitli ve eğilmeye çalışır. Pilyeler boyunda kesilir. Pilyeler ölçüsünde ve 45 dereceden bükülür. Kirişlerin başlangıcı bitişlerinde üstte mesnet donatısı kullanılır. Kiriş kalıp üzerinde yerine yakın kurulan sehpa üstünde hazırlanır.1. Kolon ile birleşim yeri dışındaki etriye yerleri işaretlenerek tel ile bağlanır. 11 . Kiriş başlangıcına üstten L/4 kadar mesnet donatısı bağlanır. Üzerindeki yükleri kolon ve altındaki duvarlara iletirler. Kiriş donatıları montaj. Kirişlerde çapı 12 mm (Ø12) den aşağı donatı kullanılmaz.3. Etriyeler sayısı kadar kesilir ve bükülerek hazırlanır. Kirişler devam ediyorsa alt donatılar L/4 kadar diğer kirişe devam eder. pilye ve etriye donatılarıyla yapılır.

Burada esas ve pilye donatıları üstte montaj donatıları altta olur.Şekil 4: Kolonlara mesnetlenen kirişlerin bu bölgelerinde şapo demiri kullanılır. Kirişin bir ucu kolona saplanıyor diğeri boşlukta ise bu konsol kiriştir. Donatıların uçları 45 derece bükülür. Konsol çıkmanın çok olması durumunda ilave pilye bağlanır (Şekil 5). Bazen kirişlerde ters olarak yapılır (Şekil 6). Kiriş. yığma yapılarda her iki ucu mesnetlere 20 cm serbest oturuyorsa basit kiriştir. 12 .

Şekil 6: Ters kiriş yapılacağında üstten mesnet ilaveleri bağlanır.Şekil 5: Konsol kirişlerin ucuna doğru kalınlığı düşürülür ya da uç kısma kiriş yapılır. 13 .

1. Etriyeler aynı hizada olacak şekilde tel ile diğer boyuna donatılara bağlanır (Şekil 7). Hatıl boyuna donatıları keserek hazır edilir. Moloz taş duvar yüksekliğinin 1. Hatıl kesişme yerleri kalıp içinde bağlanır (Şekik 8).2. 14 . Yığma yapılarda kapı ve pencere üstlerini birleştirecek şekilde hatıl yapılır. Etriyeleri bu iki donatıdan geçirilir.1. Hatıl Donatısı Yığma yapılarda duvarların bağlantılarını sağlamak amacıyla hatıl yapılır. Şekil 7: Düşey ve yatay olarak yapılan hatıllar için donatı hazırlanır. İşaretli olan yerlere etriyeler tel ile bağlanır. Taş duvarlarda en az 6 adet çapı 10 mm olan boyuna donatı kullanılır. Düşey hatıllar her 4 metrede bir yapılır. İki adet boyuna donatıyı demirci sehpası üstüne dengeli olarak yerleştirilir. Diğer hatıl donatıları üstünde etriye yerleri işaretlenir.5 m’ yi geçmesi durumunda hatıl yapılması zorunludur. Kalıba değecek yerlere pastaşı takılır. Etriye yerleri işaretlenir.4. Etriyeler hazırlanır. Tuğla duvarlar için en az 4 adet 12 mm çaplı donatı kullanılır.

Kenar uzunlukları arasında en az iki kat fark var ise hurdi döşeme.5.1. Hurdi döşemelerde kısa doğrultuda bir düz bir pilye şeklinde bağlanır. Lento her iki ucu duvar üstüne açıklığın %15 ya da en az 20 cm kadar binmelidir. Lento Donatısı Kapı ve pencere üstlerine boşluğu kapatmak için lento donatısı yapılır.2. Pilye donatıları devam eden döşemeye L/4 kadar uzatılır. 15 .6.2. Lento donatısı hazırlanırken. Uzun kenar doğrultuda sadece düz donatı bağlanır. Etriyeler 20 cm ara ile bağlanır. Lento yüksekliği en az 20 cm yapılır. 1.Şekil 8: Hatılların köşe birleştirmesinde önerilen iki bağlama. Döşeme Donatısı Dört tarafı kirişlerle çevrili döşemeler ankastradır. 1. Genel olarak döşemeler dal ve hurdi olarak çözümlenir. kolon ve hatıl donatısı hazırlama işlem basamakları aynen uygulanır.1. bunun dışındaki döşemeler dal döşemelerdir. Bir tarafı boşlukta olan döşemeler konsol döşemelerdir.

Resim 11: Hurdi döşeme donatısı Hurdi döşemede kiriş başlangıçlarına bütün donatılar 90º kancalı bağlanır. Bu haliyle birbiriyle kesişen donatılar tel ile bağlanır. Dal döşemede her iki yöne bir düz bir pilye olarak donatılar sıralanır. Pilye donatıları da aynı şekilde hazırlanır. Belli aralıklarla kalıp tarafına pastaşı takılır (Resim 11). Dal döşemede pilyeler her iki doğrultuda bağlanır. Döşeme düz donatıları kesilerek bir uçları kancalı olarak hazırlanır. İki adet demir bükme anahtarı ile pilyeler proje ölçüsünden 45 derece bükülür. Resim 12: Dal döşeme donatısı Döşeme çift yönlü çalıştığı için pilyeler iki yönlü döşenerek bağlanır (Resim 12). Diğer doğrultuda sadece düz donatı sıralanır. Döşeme orta bölgesinde daima altta kalacak olan donatılar tel ile proje ölçüsünde bağlanır. Başlangıçta donatıların uçları kancalı olmasına. Hurdiye kısa kenarda bir düz bir pilye olarak sıralanır. pilyelerin diğer döşemeye L/4 kadar devam etmesine dikkat edilir. Her iki doğrultu donatıları bir düz bir pilye olarak bağlanır. Uzun kenarda sadece düz donatılar vardır. 16 . Pilyeler devam eden döşemenin L/4’ ü kadar uzatılır.

Esas donatı üste bağlanır. Konsolun bağlı olduğu döşemelere bütün donatılar L/4 kadar uzanır (Şekil 9).Şekil 9: Konsol döşeme donatısı Konsol döşemelerde ilave olarak şapo donatıları yerleştirilir. 17 .

Dişli döşemelerde diş olarak yapılan çıkıntılara kiriş donatısı gibi donatılar yerleştirilir. Aynı donatı uygulaması kirişsiz en az 15 cm kalınlığındaki mantar döşemelerde de aynı şekilde bağlanır. Dişli döşemelere nervürlü döşeme de denir (Şekil 10).Resim 13: Devamlı döşeme donatısı Devamlı döşemeler aynı seviyede birden fazla olan döşemelerdir. Bütün döşemelerin pilyeleri komşu döşemeye L/4 kadar devam eder (Resim 13). 18 . Döşeme altında tesisat kanalları oluşturmak için tek ya da iki yönlü dişli döşemelerde de aynı donatı uygulanır.

Şekil 10: Dişli döşemeler ve mantar döşemeler 19 .

1. Kalıpsız asmolende donatılı bloklar önce üretilir. Etriye ve çirozlar en fazla 20 cm ara ile bağlanır. kısa doğrultuda kiriş donatılara bağlanır ve beton dökülür (Şekil 11).2. Kalınlıkları 25 cm’ den az olmaz. Perde uç elamanları etriyeli olur. Boyuna ve enine donatıları en az 25 cm ara ile bağlanır. Perde Donatısı Perde duvarlar kot altı yapılarında ve çevirme duvarları yapımında kullanılır. 20 . Perde uçlarına 30 cm’ den az olmamak üzere perde boyunun % 10 kadar perde uç elamanı düzenlenir.7. 1.Şekil 11: Asmolen döşemelerdeki donatılar Döşeme çeşitlerinden asmolen döşemeler kalıplı ve kalıpsız olarak iki şekilde yapılır. Kalıplıda kısa kenar yönünde bloklar yerleştirildikten sonra donatılar küçük hatıl donatısı şeklinde aralıklı konur ve uzun kenar yönündeki bağlantı donatılarıyla bağlanır.

Yatay donatılara proje ölçüsünde dik olan diğer donatılar tel ile bağlanır. Resim 14: Kolon ve perde duvarlar da kullanılan deprem çirozları Resim 15: Perde donatıların bağlanması 21 .15 ve 16). Bağlama işlemi aynı anda en az iki kişi tarafında yapılır. Kalıp taraflarındaki donatılara pastaşı takılır(Resim 14. Perde uç donatıları demirci sehpasında etriyeli olarak hazırlanır.Temelde kolon filizinin aynısı perde filizi olur. Enine ve boyuna donatılar hazırlanır. Perde filizi yok yalnız perde yapılacaksa perde donatı alt uçları 90º kıvrılı yere basacak şekilde olur. Kolonlar arasına perde donatısı bağlanacak ise önce yatay donatılar proje ölçüsünde bağlanır. Bağlama işlemi tamamlandıktan sonra kritik yükseklikte 10 diğer taraflarda 4 adet (m2) deprem çirozları bağlanır.

2. Merdiven kolu enine donatıları hazırlanır. Kirişli ya da kirişsiz olarak yapılır. Merdiven esas donatıları kol boyunca çalışır. Sahanlık donatıları hazırlanır. Resim 17 Kirişsiz merdiven kolundaki donatılar 22 . Merdiven sahanlık pilyeleri ile kol pilyeleri hazırlanır. Projesine göre donatılar kalıp içinde bağlanır.1. Merdiven Donatısı Merdivenler tek parça olarak üretilir.Resim 16: Çirozların bağlanılmış hali 1. Bükülme sonrası üst donatılar tel ile yerinde kesişme yerlerinden bağlanır (Resim 17).8. Pilyeler iki demir bükme anahtarı ile kalıp içinde bükülür.

Temel donatıları. kullanılır (Resim 18 ve şekil 12).1. Münferit temellerde.1. Bu yüzden temeller çok sağlam olmalıdır. Radye temellerde. İçinde donatıların bulunduğu temeller betonarme temellerdir.1. Donatının Kullanıldığı Yerler 1.1.3. Temel Donatısı Yapıların yükünü temeller taşıyarak altındaki zemine iletirler. Mütemadi temelde. Resim 18: Münferit ve mütemadi temellerde kullanılır GROBETON BLOKAJ ZEMİN TEMEL DUVARI TEMEL PABUCU Şekil 12: Temelin betonarme pabuç ve hatıllarında temel donatısı kullanılır 23 . Temeller üzerine gelen yüke ve altındaki zeminin durumuna göre seçilir.3.

Kirişlerin içinde kiriş donatısı bulunur. binaların sığınağını çevreleyen duvarlar ve asansör boşluğunu çevreleyen duvarlar perde duvar şeklinde yapılır. 1. 1.1. 1.3. Asmolen döşemelerde döşeme donatısı kullanılır.4.3.3.3. Yapıdaki kolonlarda kolon donatısı kullanılır.1. Kolonlar.1.5.6. Bu perde duvarların içinde perde donatısı kullanılır. Devamlı döşemelerde.1. Döşemelerin kenarlarında ve kolonların birbirine bağlantılarında kiriş kullanılır.1 3 2. Kiriş Donatısı Yapılar katlardan meydana gelir. Perde Donatısı Yeraltı tesisat kanalları. Katlarda yatay betonarme tablalardan oluşur. Mantar döşemelerde. Ankastre döşemelerde.3.3. Donatıları bir arada tutması için çiroz kullanılır. Döşeme Donatısı Betonarme yapılar katlardan meydana gelir. Lento Donatısı Yığma yapılarda sadece kapı ve pencere üstünü kapatmak için lento yapılır.1. Dişli döşemelerde. 24 . Kirişler taşıdıkları yükleri döşemelerden alır. Bu hatıl içinde hatıl donatısı kullanılır. Bu yatay yapı elamanları döşemedir. 1. Bu lento için de lento donatısı kullanılır. içinde esas demirler ile onların dağılmasını engelleyen yatay donatıdan meydana gelir. Yatay durumdaki betonarme elamanları ve üzerindeki ağırlıkları kolonlara kirişler iletir. Kolon Donatısı Yapıların yüklerini yukarıdan aşağıya güvenli olarak kolonlar taşır.7. Konsol döşemelerde. 1.1. Hatıl Donatısı Yığma yapıların kapı ve pencere üstünde ya da kat yüksekliğinin bittiği yerde betonarme hatıl olur. Kolonun yatay donatıları etriyeli ya da fretli olarak yapılırlar.

1. Şekil 13: Kirişli ya da kirişsiz merdivenlerde 25 . Betonarme merdivenlerde merdiven donatısı kullanılır (Şekil 13).1.8.3. Merdiven Donatısı Yapıların katlar arasında ulaşımı merdivenler sağlar.

Donatıların kesiştiği bütün yerler arada boşluk oluşmadan bağlanmalıdır. 1. Ayrıca üst üste ve yan yana gelen bütün donatılar tel ile bağlanır. Buradaki amaç beton içindeki donatının projedeki yerinde olmasıdır. En son beton dökülür.1. Bazı yapı elamanları önceden hatta atölyede hazırlanabilir. Yarım bağlama Yarım çapraz bağlama Köşede atkılı tam bağlama 26 Tam bağlama . Bunun dışında yerinde imalatlarda tel ile bağlama kullanılır.1. yarım çapraz bağlama. Bağlama teli olarak 0. Kalıp içinde bağlanamayacak donatılar yerine yerleştirilmeden dışarıda bağlanmalıdır.75 mm. Özel demirci kerpeteni kullanılmalıdır. Bağlama Yapılışı Donatının tel ile bağlanması değişik şekillerde yapılmaktadır. Donatılar projedeki ölçüsünde olmalıdır.2. tam bağlama. Tel ile donatının bağlanması uygulama yerine göre değişir.2. Üst üste ve yan yana geldiklerinde en az 40ø kadar bağlanmalıdır. Bağlama Kuralları Donatı bağlamaları kaynak ya da tel ile yapılır. tam çapraz bağlama ve köşede atkılı bağlama (Şekil 14). Hasır donatı ve tünel kalıp sistemi için üretilen donatılar için kaynak tercih edilir. Kaynak ile bağlama işlemi atölyelerde uygulanan seri bir yöntemdir. Donatı projeye bakılarak oradaki ölçü ve şekillerinde yerleştirilir. Eldivensiz donatı bağlanmaz.1 mm kalınlığındaki teller kullanılır. Daha sonra donatı yerleştirilir.2.2. 1. Donatıları Bağlama Betonarme yapı elamanların inşasında önce kalıp yapılır. Donatılar biribirleri ile kesiştikleri yerlerden bağlanır. Yarım bağlama.

Tam çapraz bağlama Şekil 14: Donatı bağlama çeşitleri 27 .

Bunun için donatının dışarıdan görünmesi önlenir. Bu ancak pas payı elde edilmesiyle olur. Pas taşı kalıba yakın donatılara donatı ağırlına göre 50 – 100 cm ara ile takılır (Şekil 15 Resim 19).5 – 2 cm içeride kalmalıdır. Pas payını en iyi pas taşı ile elde ederiz. Pas Taşı Donatının beton içinde paslanmaması esastır. pa sp ay ı(2 .5 – 5 cm olarak düşünülmelidir. Beton dökülünce yerine göre donatı 1. 28 .2. Eğer asit suyu etkili bir bölge ise bu 2.5 ) Şekil 15: Pastaşı Resim 19: Donatının kalıp tarafında pastaşı olmalıdır.3.1.

20 cm aralıklı olarak da etriye kullanılacaktır. 1. Yarım çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Tam bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Kerpeteni kullanarak iki donatıyı tel ile bağlayınız. eldivenli. Etriyeleri kesiniz. Bağlama öncesi bağlama telinin iki ucunu demir aralarında boşluk kalmayacak şekilde kendinize çekiniz. İş güvenliğinin önce geldiğini her işlem öncesi unutmayınız. Bağlama telini işlem öncesi yeteri kadar hazır layınız. Donatı üzerini her zaman yanınızda hazır olan tebeşirlerle işaretleyiniz. dikkatli ve düzenli olunuz. Boşluğu alınmış demirleri öğrendiğiniz yöntemlerle bağlayınız. İki boyuna demirlere bağlanmış etriyeleri sehpa üstünde 180 derece çevirerek diğer boyuna donatıların bağlamasını yapınız. Köşede atkılı tam bağlama yöntemi uygulayarak bağlama yapınız.) 12’lik demirleri yerinde tebeşir ile işaretleyerek kesiniz.5 cm paspayı hesabına göre etriye boyunu hesaplayınız. Yarım bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları (20 / 20 / 200 cm hatıl içine 4 adet 12’ lik boyuna donatı. Sehpa üstündeki boyuna donatıları yan yana getirerek tebeşir ile 20 cm ara ile etriye yerlerini işaretleyiniz. Demir bükme ile etriyeleri hazırlayınız. Kerpeten kullanarak kesişen donatıların bağlama öncesi tel ile boşluğunu alınız. 29 . Etriyeleri sehpa üstündeki donatılara geçiriniz. İşaretli yerlerden etriyeleri bağlayınız. Öneriler Bu işlemler sırasında iş elbiseli. Demirci sehpası hazırlayarak iki boyuna donatıyı üstüne bırakınız. Tam çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız.

Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 2. Kolonlarda donatı filiz boylar 40-50Ø uzunluğunda olmalıdır. Kesişen donatıları çapraz tek şekilde bağlamaya yarım bağlama denir. bunun dışında 1. 5. 1. 30 . 10. Betonarme binaların taşıyıcı elamanların hepsinde donatı vardır. Pilyeleri bağlama anında bükülür. Asit suyu etkisindeki bölgede pas payı 2. Donatı betonun içindeki demirdir. Döşeme donatılarının tamamı yerinde bağlanır. 9. 8. Merdiven donatıları yerinde kirişli ve kirişsiz olarak bağlanır.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru veya yanlış olarak değerlendiriniz. Etriye ana donatıları sabitlemek için kullanılan enine donatıdır.5 – 5 cm. 4. 3. 7. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.5 – 2 cm olarak bırakılır. Pas payını pas taşları ile elde edebiliriz. 6. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. Betonun içindeki donatıyı pas payı gizlemektedir.

Beton prizini alıncaya kadar kalıp betonarme elamanı tutar. Perde duvar kalıbı. Hatıl ve lento kalıbı. Betonarme Kalıplar 2.1. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Bir inşaat alanında. Sıralarsak. temel. diğer betonarme elamana bağlama için yapılanları izlemelisiniz. Temel kalıbı. yapım ve söküm işlemlerini gözlemlemelisiniz. temel. kolon. Merdiven kalıbı. 2. perde duvar ve betonarme çatılara kalıp yapılmalıdır. döşeme. Bu işlemleri yapan kişilerden ön bilgi almanız gerekir. perde duvar ve merdiven kalıbını proje üzerinden tanıyacaksınız.1. Kalıba donatı yerleştirildikten sonra devam eden işlemleri. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. Kolon kalıbı. kiriş. Proje ölçülerinde olmasını kalıplar sağlar. kiriş. İçine donatı yerleştirilen taşıyıcı yapı elemanlarına kalıp yapılır. Tanımı Betonarme yapı elemanları projedeki ölçüsünde olmalıdır. Betonun ağırlığını kalıp taşır. Donatı yerleştirildikten sonra hangi bağlamaların yapılacağını bileceksiniz. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME 2. döşeme. 31 . Kalıp betonun ağırlığını taşıyabilecek sağlamlıkta olur.1. Kiriş-döşeme kalıbı. merdiven.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kolon.

Klasik sistem: Az katlı binalarda kullanılır. Ahşap Metal Plastik Yapım yöntem ve tekniklerine göre. Birinci kısım betonarme elamanın yüzeyini elde ettiğimiz bölümdür. İkinci kısım kalıbı istenen yükseklikte tutan ve içindeki betonu prizini alıncaya kadar taşıyan iskeledir. Betonarme Kalıp Çeşitleri Betonarme kalıplar iki kısımdır. Kullanılan malzemeye göre. iskele kısmı metal borulardan kullanılır (Resim 20).2.1. Resim 20: Klasik sistem kalıp 32 . Kaplama yüzeyler ahşap.2.

Paneller 75 x 250 cm boyutlarında yukarı doğru inşa edilecek yapılarda kullanılır (Resim 23).Çelik pano ve modüler sistem: Yüksek katlı olmayan yapımlarda kullanılır. Defalarca kullanılabilir (Resim 21. Resim 21: Çelik panolar Resim 22: Modüler kalıp iskelesi Tırmanır sistem: Daha çok perde kalıplarında kullanılır.Resim 22). 33 .

Resim 23: Klasik sistem kalıp Kayar sistem: Tek taraflı yüksekliği 240 cm. Resim 24: Kayar sistem kalıp 34 . genişlikleri 2–4 m arasındaki panellerden oluşur (Resim 24).

sağlam ve devamlı yapılacak olan inşaatlarda kullanılır (Resim 25). Resim 25: Tünel kalıp sistem 35 .Tünel sistem: Seri.

betonarme yapı elamanının yüzeyini elde etmemizi sağlar. Biz bu işleme kürleme deriz. Kalıp kaplaması. Doğal tahta. suni tahta ve metal türündeki malzemelerden elde edilir. yerine dökülmüş betonun ağırlığını beton prizini alıncaya kadar taşır. Resim 26: Kalıpsız sistem Bütün kalıp sistemlerinin kendi içinde iki bölümü vardır. kirişler. Kalıp iskelesi dikme (ayarlı metal boru). Beton dayanımına ulaşınca kalıp iskelesi sökülür. çapraz kuşaklar ve kamalardan meydana gelir. Beton prizini alıncaya kadar sulanır.Kalıpsız sistem: Asmolen döşeme yapımında kullanılır (Resim 26). 36 . Kalıp iskelesi.

1. Resim 28: Kolon kalıbı 37 . Yan tahtaların üst ve altından açılmaları önlemek için destek kirişleri çakılır (Resim 27).1.3.3. çokgen ve daire kesitli olur. Kanatlar 50–100 cm aralıklarla kuşak takviye yapılır.1. Kalıp yapımında kanatlar oluşturulur.3. dikdörtgen.1. Resim 27: Temel kalıbı 2. Kolon Kalıpları Kare.2.2. Tahtalar birbirine çivi ile tutturulur. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler 2. Daire kesitli kolon kalıbı yapmak için yuvarlak kuşak kalıplara içten çıtalar çakılır (Resim 28). Temel Kalıpları Yapıyı temele oturtan en basit kalıplardır. Kalıp yapılırken önce görünen yan yüzeyler yapılır. Yükseklikleri ve görülen yüzleri azdır.

destek kalıbın diğer kullanılan elamanlarıdır.4. Kalıp derinliği daha fazla tutulur. Döşeme kalıpları düz. Resim 29: Kiriş kalıbı 2. Payanda. çapraz. kirişli. Döşeme kalıpları Döşeme tahtaları ortalama 50 cm aralıklı ızgaraların üzerine çakılır.3.3. IZGARA KİRİŞLERİ PAYANDA KLAPA DÖŞEME KAPLAMASI DESTEK ESAS KİRİŞ ÇAPRAZ DİKME KUŞAK KAMA Şekil 16: Döşeme kalıbı 38 . Bu kirişler 100–150 cm aralıklı dikmeler ile taşınır. Izgaraların altında 100 cm ara ile 5/10 kirişlere oturtulur.3.1. dişli ve mantar olmak üzere üç değişik şekilde yapılır (Şekil 16). Kalıp yan tahtaları belli aralıklı klapalar ve destek kirişleri ile yerine çivi ile çakılır (Resim 29).1. Kiriş Kalıbı Kiriş kalıpları döşemelerle birlikte yapılır. Döşeme asmolen yapılacaksa aralıklı ve aralıksız bloklar dizilir. Kiriş kalıpları üst başlıklı 10/10 cm kesitli dikmelerle desteklenir. Bu dikmeler arasında 100 cm mesafe olur.2.

KAPLAMA TAHTASI DESTEK KUŞAK DESTEK DİKMESİ YASTIK GROBETON BLOKAJ Şekil 17: Perde duvar kalıbı 39 .1. Tahta kaplaması yönüne dik 50–100 cm aralıklı 5/10 kuşaklara çivilenir.5. Perde Duvar Kalıpları Bina temel duvarlarında ve istinat duvarlarda perde duvar kalıbı yapılır. Kuşaklara dik 150 cm ara ile dikmeler çakılarak payanda ile desteklenir (Şekil 17 ve 18).2.3.

3.Şekil 18: İstinat duvarı kalıbı 2. Lento Kalıpları Kapı ve pencere üst kısımları lento ile kapatılır. Bunun için dişli ya da düz kullanılan doğrama özelliğine göre lento kalıbı yapılır (Şekil 19.1.6.20). Şekil 19: Lento kalıbı 40 .

7. GERGİ KENAR TAHTASI RIHT KLAPASI RIHT TAHTASI KİRİŞ TABAN KAP.1. 2.1.3.8. Hatıl Kalıbı Yükselen duvar üstüne tek parça yatay ve dikey olarak yapılır. TAHTASI KAMA DESTEK KİRİŞİ DİKME KUŞAK Şekil 21: Merdiven kalıbı 41 .3. Eğimli yüzeye yükseklik ortalama 16 cm olacak şekilde rıht tahtası çakılır (Şekil 219.Şekil 20: Lento kalıbı görünüşü 2. Döşeme ve kiriş kalıbı yapımında olduğu gibi merdiven altında aynı işlem merdiven eğimine göre yapılır. Merdiven Kalıpları Alt döşemede bırakılan donatı filizleri merdiven donatılarına bağlanır. Duvar kalınlığı kadar belli aralıklarla takozlar bırakılır ve bu takozlara tutturulan yan kanatlar üstten gergi teli ile gerdirilir.

Döşeme ve kiriş donatıları birlikte yapıldıkları için donatıları da birlikte yerleştirilir. Kiriş donatıların kancaları 90º ve 12ø cm’ den fazla yapılır. Yerine yerleştirirken pilyelerin proje ölçüsünde olmasına çok dikkat edilir. Daralan kolonlardaki donatı. kiriş içine 12ø cm kadar bükülür. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları Donatılar kancaları yapıldıktan sonra kalıba yerleştirilir. 42 . Temel donatıları yerleştirildikten sonra kolon filiz donatıları yerleştirilir (Resim 30).1.3. kiriş. Temelde perde duvar varsa onlarında filizleri yerleştirilir. Etriye sıklaştırmaları kirişin her iki tarafında 2H kadarki bölgede 50 – 150 mm aralıkla yapılır. Kolon ve perde duvarlar beraber yapıldığında donatıları da beraber yerleştirilir. 2.3. Donatıların kesiştiği her yer tel ile bağlanır. Deprem çirozları 5–10 cm aralıkla yerleştirilir. Temel donatıları bitirildikten sonra kolon filiz donatıları proje akslarına göre yerleştirilmelidir. Kolon donatıları kolon kalıbı açık bir kenarından yerleştirilir. Perde duvarların kritik yüksekliğince m²’ sinde 10 çiroz olmalıdır. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi 2. Perde duvarların kritik yüksekliği dışında m²’ sinde 4 çiroz olmalıdır. Donatıların tamamında 10ø cm boyunda kanca yapılır. Temel donatıları yerleştirilmeden zemin kum ya da beton ile kaplanmalıdır. Ya da döşeme. Döşemelerde köşe tablalarda şapo (ilave) donatı yerleştirilir. Temel esas donatılar her iki yönde kalıp içinde yerleştirilir. Kalıp köşelerindeki donatılara pas taşı takılarak kalıba yerleştirilir. Aynı işlem boyuna donatının 1/6 dan fazla eğim ile bükülür. merdiven kalıpları ve donatıları birlikte yerleştirilir.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kalıbı bitirilmiş temele donatı yerleştirilir.2. Uygulanacak olan temel çeşidine göre donatılar yerinde ya da önceden hazırlanır.2. Merdiven donatıları ile döşemelere bağlantıyı sağlayacak filizler zamanında bırakılmalıdır. Donatılarla ilgili diğer kurallar TS 500 ve deprem yönetmeliğinde açıklanmıştır.

3.3. Donatılar dışarıda hazırlanır. asansör çevresi ya da tünel kalıp sistemlerinde uygulanır. Bir kenarı açık kolon kalıpları donatı içine yerleştirildikten sonra kapatılır. Donatılar dışarıda ya da yerinde hazırlanabilir (Resim 31). Köşe donatılarına pas taşı takılır (Resim 32). Kalıbın bir tarafı bitirildikten sonra donatı yerleştirilir. 43 .Resim 30: Temel kalıbına donatı yerleşimi 2.2. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kolon kalıbının üç kenarı bitirilir.3. Kalıbın geniş tarafından yerleştirilen donatılar alttaki filizlere bağlanır. Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Betonarme perde duvarlar temelde. Resim 31: Perde duvar tel bağlama 2. Perde duvarlardaki donatılar yatay ve dikey olarak bütün kesişmeler tel ile bağlanır.

3. Kiriş donatıları dışarıda hazırlandıktan sonra yerine yerleştirilir. 44 .4. Merdiven donatıları döşeme bağlantıları ile birlikte yerleştirilir (Resim 33). Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme Kalıp yapıldıktan sonra önce kiriş donatıları yerleştirilir. Döşeme donatıları kiriş donatıları üstünde yerleştirilir. Kiriş donatıları kolon filizleri üstüne bağlanır.Resim 32: Kalıp içinde kolon donatısı 2.

Resim 34: Kalıp içinde sahanlık donatıları 45 . Merdivenin bütün donatıları kalıp içinde yerleştirilerek bağlanır (Resim 34). Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme Merdiven kalıbı bitirildikten sonra donatıları yerleştirilir.3.Resim 33: Kalıp içinde kiriş ve donatı kalıbı 2.5. Donatı merdiven başlama ve bitişindeki döşemelerin donatısına bağlanır.

boşluklarını aldıktan sonra bağlayınız. Öneriler Bu işlemleri yaparken iş önlüğü. merdiven ve perde duvar kalıplarını proje üzerinde seçiniz. Perde duvar kalıbı içine donatılarını yerleştiriniz. Kolon donatısını kalıba yerleştiriniz. 46 . döşeme. Bağlama yaptığınız donatıları. Merdiven kalıbı içinde donatıları bağlayınız. kiriş. Döşeme donatılarının pilyelerini demir düzeltme anahtarı ile kırınız. eldiven. Donatıları yerleştirirken pas payı için pas taşını doğru kullanınız. Kenetleme boyunu 40ø cm’ den fazla uygulayınız. kolon. Ucu keskin iyi bir demirci kerpeteni kullanınız. Deprem çirozlarını yerinde bağlayınız. İlave (şapo) donatılarını yerlerinde kullanınız. baret ve tabanı kalın bir ayakkabı kullanınız. Kiriş ve döşeme kalıbına donatıları yerleştiriniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel. Temel kalıbı içinde donatısını bağlayınız.

8. Kolon içinde deprem çirozları 50 cm ara ile yerleştirilir. 9. 4. 6.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru ve ya yanlış olarak değerlendiriniz. 3. Perde duvar kalıpları 150 cm arayla dikme çakılarak payanda ile desteklenir. 2. Kirişlerin sıklaştırma bölgesi 2H her iki tarafta 5–15 cm arasında sıklaştırma olarak uygulanır. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. kalıbı içinde ve kancaları içe dönük olarak bağlanmalıdır. Döşemedeki donatılar bir düz. Kolonlar sıklaştırma yerlerinde en az 5 cm yapılır. bir pilye sıralı olarak bağlanır. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Merdiven donatıları başlama ve çıkış hattı sonunda her zaman sahanlık döşemelerine bağlanır. 10. 47 . 7. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 1. 5. Kiriş donatılarının kenetlenme ve kolon ile bağlantı yerleri kalıp içinde yapılır. Temel içine yerleştirilen kolon filizleri en az 10ø cm olmalıdır. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Kiriş ve döşemelerin donatıları beraber bağlanmaz. Temel donatıları.

Kolon donatılarına kiriş donatılarının bağlanışını gözlemleyiniz. kolon ve perde duvar donatılarının yapılışı ve bağlanışını gözlemleyiniz. Kiriş donatılarını döşemelere bağlayan demirci işcilerini gözlemleyiniz. Merdiven ve perde duvar içindeki donatıları bilir. Aynı şekilde merdiven kalıbı üzerine donatı bağlayan işcileri gözlemleyiniz. Temel projesinden temele ait pilye ve etriyeler yerinde bağlanamadığı zaman dışarıda bağlanarak sonradan yerine yerleştirilir. kolon donatılarına kiriş donatılarını bağlama. Kiriş içindeki donatıları bilir. Bunun için tel ile bağlama çeşitlerini uygulayacaksınız.DONATIYI BAĞLAMA 3. Kalıp dışında donatı hazırlayabilecek. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. Bu donatıları proje üzerinden gösterebileceksiniz. Kolon içindeki donatıları bilir. eldiven. Araştırma bölümünde yapılması gereken gözlemi yaparak beceri kazanacaktır.1. tebeşir. kiriş donatılarına döşeme donatılarını bağlama. 48 . Yerleştirme işleminde mutlaka pastaşı kullanılmalıdır. temel donatılarına kolon donatılarını bağlama. duvar ve kolon filizlerini. kalıp üzerinde donatıları bağlayacaksınız. demirci makası kullanılmalıdır. Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı. demirci kerpeteni. Temel donatısı bitirilince kolon için hazırlanan filizler bağlanır. Temel–Kolon Bağlantıları Betonarme temellerin içindeki donatılar dışarıda hazırlanır. Perde duvar varsa onlar içinde filiz donatılar en az 40ø boyunda bağlanır. Temel düz donatıları ölçüsünde kesilip yerinde tel ile bağlanır. merdiven donatılarını döşeme ve kiriş donatılara bağlama işlemlerini ve bunların işlem sıralarını yapabileceksiniz. Temelden yükselen perde. Bunun için temel çeşitlerini ve içindeki donatıları bilecektir.ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kerpeten kullanarak. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Temel kalıbı bitirilmiş bir inşaatta beton dökümüne kadar olan aşamaları gözlemleyiniz. Döşeme içindeki donatıları bilir. Öğrenci betonarme yapı elamanları için donatıları hazırlar. 3.

Yerine yerleştirildikten sonra doğru bir paspayı için pas taşı kullanılır. Kolon donatıları temelden gelen kolon filizlerine bağlanır. Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı.Resim 35: Temelde kolonları bağlayacak kolon filizleri 3. Sonradan kalıbına yerleştirilir. demirci kerpedeni. eldiven. Devam eden kirişlerde pilyeler diğer kirişe devam ettirildikten sonra etriyesi bağlanır (Resim36).2. Kolon esas donatıları ve etriyeleri ölçüsünde kesilip demirci sehpasında hazırlanır. Kolon-Kiriş Bağlantıları Betonarme kolonların içindeki donatılar dışarıda hazırlanır. tebeşir. demirci makası kullanılır. pilye ve etriyeler dışarıda kesilip sehpada hazırlanır. montaj demir. Kiriş donatılarındaki esas demir. Resim 36: Kolon ile kiriş bağlantı yeri 49 . Demirci sehpasında donatılar bağlanır.

Kıvrılmalar demir düzeltme anahtarı ile yapılır. Sahanlık döşemesi (kiriş döşemedeki bağlantı ile) yapıldıktan sonra merdiven kollarının donatıları buralara bağlanır.4. Düz donatılar döşemenin her iki yönünde bağlanır. Kiriş Döşeme Bağlantıları Kiriş donatılarına döşemeden gelen donatılar bağlanır. Döşeme düz donatıları aralarında pilye olmalıdır. Merdiven düz ve pilye donatıları sahanlığın bağlı olduğu kirişe bağlanır (Resim 38). Resim 38: Klasik sistem kalıp 50 . Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları Döşeme kiriş bağlantılarından bir tanesi de merdiven sahanlığıdır. Döşemelerden gelen düz donatılar kiriş içinde döşeme kalınlığının altında olacak şekilde bağlanır. Resim 37: Kiriş ile döşeme donatılarının bağlanması 3. Bütün donatılar döşeme üzerinde hazırlanır.3. Pilye donatıları 45º ve projedeki yerinden kıvrılır. Pilye donatıları kenarlardan ve komşu döşemelere üstten devam eder.3. Her iki yönde donatılar kesiştikleri yerlerden tel ile bağlanır. Döşeme kenarlarındaki kirişlere tel ile bağlama yapılır (Resim 37).

Temel donatılarını bağlayınız. Döşeme pilyelerinin demir düzeltme anahtarı ile kıvrılmasından sonra altta kalan yerler kesiştikleri yerlerden bağlanır. Kiriş donatılarını bağlayınız. Döşeme donatıları bir düz bir pilye olacak şekilde sıralayınız. Pilyelerin üstte kalanları kiriş ve diğer döşeme üst donatıları ile bağlanır. Döşeme donatılarını hazırlayınız. pilye ve etriyelerini hazırlayınız. Bütün donatıları pas taşı ile eşit pas payında olmasını sağlamalısınız. Kıvırmaları demir düzeltme anahtarı ile yapmalısınız. 51 . Yoksa merdiven sahanlığına ve ona bağlı kirişe bağlama işlemini yapınız. Kiriş donatılarını kolon donatılarına kalıp içinde bağlayınız. Merdiven kolu için kiriş donatısı varsa merdiven donatılarını buna bağlayınız. Donatıları tel ile bağlamadan önce iki donatı arasındaki boşluğu almalı ve sonra teli kıvırmalısınız. Merdiven donatılarını hazırlayınız. Kolon donatılarını hazırlayınız.UYGULAMAUYU FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel donatılarını hazırlayınız. Kiriş esas. montaj. Donatı ara ölçüleri projesine uygun olmalıdır. Kolon etriyelerini sıklaştırmalara dikkat ederek bağlayınız. Kolon filizlerine kolon donatılarını bağlayınız. Çift yönlü donatıları kesiştikleri yerlerden bağlayınız. Kullanacağınız kerpeden ve demirci makası keskin olmalıdır. Temel içine kolon filizlerini hazırlayınız ve bağlayınız. Öneriler Elbise ayakkabı ve eldiveni yapacağınız işe uygun seçmelisiniz. Temel pilyelerini kıvırınız ve bağlayınız. Döşeme düz donatılarını kesişme yerlerinde tel ile bağlayınız. Döşemeden merdiven için bırakılan filizlere donatıları bağlayınız. Donatıların birbirine değdiği yerlerde tel ile bağlamayı ihmal etmemelisiniz. Perde ve kolon donatılarında çiroz kullanmalısınız.

Pas taşı nereye bırakılır? A)Temelde B)Merdiven B)Temel. 7. Kolonlarda ve perde duvarlarda çiroz kullanılır. merdiven ve kirişte C)Kalıp etriye arasına D)Kalıba en yakın yere 2. Döşemede çiroz donatı kullanılır.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir. …………………ve ………………………. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir? A) Aderans B) Pas taşı C) Pas payı D) Rötre ‘‘Temel üstüne yük …………………………gelir. 52 . A) Kolondan B) Kirişten C)Döşemeden D)Perdeden ‘‘Pilye…………………. kolon ve döşemede D)Temel.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki soruların cevaplarını çoktan seçme. Kolonlarda pilye yapılmaz.denir. doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 8. Etriye sıklaştırması döşemelerde yapılır. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. A)Kolon.. 1. 6. 9. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. ‘‘Beton ile donatı arasına ………………….’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir. 10. 5. Döşeme donatıları alttan ve üstten olmak üzere bir düz ve bir pilye olarak bağlanır. temelde C)Kiriş ve döşemede 4. Kiriş.bulunur.ÖLÇME DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE VE DEĞERLENDİRME A. 3. Temelde pilye yapılmaz.

DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Donatı sehpalarını hazırlama Donatı sehpasını doğru kullandınız mı? Donatı kıvırma kolunu kullandınız mı? Donatı çeşitlerini seçebildiniz mi? Nervürlü. Modülü tamamladınız. Öğretmeninizle iletişime geçiniz. Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME PERFORMANS TESTİ (YETERLİK ÖLÇME) Modül ile kazandığınız yeterliği aşağıdaki kıstaslara göre değerlendiriniz. yerleştirip doğru olarak bağlayabiliyor musunuz? Betonarme elamanların birbirine bağlanmasını uyguladınızmı? Temel donatı filizlerine kolon donatılarını bağladınızmı? Kolon filizlerine kiriş donatılarını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarıyla beraber döşeme donatılarını doğru bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını. burulmalı ve halat çelikleri ayırabiliyor musunuz? Donatı çeliğinin yüzeyine nervür niçin yapılır? Biliyor musunuz? Donatı bağlama çeşitlerinden farklı üç tanesini yapabiliyor musunuz? Aynı bağlama çeşidinin kullanılmasının sakıncalarını biliyor musunuz? Pas taşını doğru yerde kullandınız mı? Betonarme kalıplara donatıyı yerleştirip bağladınız mı? Temel donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Kolon donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Perde duvar donatısını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarını doğru bağlayabiliyormu sunuz? Döşeme donatılarını doğru yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını. düğümlü. 53 . bağlanacağı mesnetlere doğru olarak yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonucunda eksikleriniz varsa öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. tebrik ederiz.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ–1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D D D D D D D D D ÖĞRENME FAALİYETİ–2 CEVAP ANAHTARI 1 D 2 Y 3 D 4 Y 5 D 6 D 7 D 8 D 9 Y 10 D ÖĞRENME FAALİYETİ–3 CEVAP ANAHTARI 1 C 2 A 3 D 4 D 5 Y 6 D 7 D 8 Y 9 Y 10 D 54 .

Yapı Bilgisi Cilt III. Yapı bilgisi cilt I-II. İstanbul. 500 TSE Ankara 2001 55 . B. 2003 T.E. M:E:B.S. İstanbul. Ümit YEGÜL. Ankara. Nazım DÜNDAR. Dr. Yapı Teknolojisi Ders Notları. 2003 ÖKSÜZOĞLU Halim. yapıcılık iş ve İşlem Yaprakları. H.KAYNAKÇA KAYNAKÇA OYMAEL Sabit Doç. Yılmaz. 1979 TAYMAZ Haydar. GÜTEF. Naim YAMAN. M. Köksal ÖZCAN. 2001 ARUNTAŞ.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful