T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ

DONATI HAZIRLAMA

ANKARA 2006

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilir. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• •

İÇİNDEKİLER

AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 1. DONATIYI HAZIRLAMA ................................................................................................. 3 1.1. Donatı............................................................................................................................ 3 1.1.1. Tanımı.................................................................................................................... 3 1.1.2. Çeşitleri.................................................................................................................. 3 1.1.3. Donatının Kullanıldığı Yerler.............................................................................. 23 1.2. Donatıları Bağlama ..................................................................................................... 26 1.2.1. Bağlama Kuralları................................................................................................ 26 1.2.2. Bağlama Yapılışı ................................................................................................. 26 1.2.3. Pas Taşı................................................................................................................ 28 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 29 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 30 2. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME............................................................................ 31 2.1. Betonarme Kalıplar ..................................................................................................... 31 2.1.1. Tanımı.................................................................................................................. 31 2.1.2. Betonarme Kalıp Çeşitleri ................................................................................... 32 2.1.3. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler .................................................................. 37 2.2. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları........................................................................ 42 2.3. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi ................................................................................ 42 2.3.1.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ............................................................ 42 2.3.2. Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi............................... 43 2.3.3. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ........................................................... 43 2.3.4. Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme...................................................... 44 2.3.5. Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme............................................................. 45 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 46 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 47 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 .................................................................................................. 48 3.DONATIYI BAĞLAMA .................................................................................................... 48 3.1. Temel–Kolon Bağlantıları........................................................................................... 48 3.2. Kolon-Kiriş Bağlantıları ............................................................................................. 49 3.3. Kiriş Döşeme Bağlantıları........................................................................................... 50 3.4. Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları .......................................................................... 50 UYGULAMAUYU FAALİYETİ...................................................................................... 51 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 52 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 53 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 54 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 55

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 582YIM191 İnşaat Teknolojisi Betonarme Demirciliği Donatı Hazırlama Donatıyı hazırlama, betonarme yapı elamanlarının birbirine bağlanması ve donatıyı kalıba yerleştirme temel bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. 40/32 Demir İşleme modülünü başarmak. Donatı hazırlama amacını güvenli yapmanın yöntem ve tekniklerini öğrenmek. Genel Amaç Gerekli atölye ortamı ile Betonarme elamanların donatılarının bağlantıları ve bunların kalıba yerleştirilmesini güvenli, verimli, amaca ve tekniğe uygun yapabileceksiniz. Amaçlar Donatının ne olduğunu, çeşitlerini ve kullanıldığı yerleri söyleyebileceksiniz. Donatının yapılışını, bağlama kurallarını ve pas payını yapabileceksiniz. Donatıları kalıba yerleştirebileceksiniz. Temel ve kolon bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kolon ve kiriş bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kiriş ve döşeme bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Merdiven, Döşeme ve Kiriş bağlantılarını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Atölye ortamı, donatı, kerpeten, tel, demir düzeltme anahtarı, pasyaşı, demirci sehpası, demirci makası, metre, tebeşir. İş güvenliği ile ilgili donanımlar, eldiven ve baret. Her faaliyet sonrasında değerlendirme soruları ile değerlendireceksiniz. Öğretmen modül sonunda (uygulama, soru-cevap) uygulayarak ile kazandığınız bilgi ve değerlendirecektir. ii o faliyetle ilgili kendi kendinizi size ölçme aracı modül uygulamaları becerileri ölçerek

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

GİRİŞ GİRİŞ
Sevgili Öğrenci Teknolojik gelişmeler inşaat alanında da bir takım yenilikleri beraberinde getirmiştir. Özellikle deprem kuşağında olmamız çok daha önemlidir. Depremler sonrası yeni deprem yönetmeliğini mecbur etmiştir. Hem deprem yönetmeliği hemde TS 500 inşaatlarda bazı donatı türlerini zorunlu kılmıştır. Güvenli yapılar inşa etmenin donatıları hazırlama kurallarına uymakla olacağını göreceksiniz. Günümüzde kullanılan en yaygın yapı betonarme yapıdır. Betonarmenin olduğu her yerde mutlaka donatı vardır. Bir yapıyı yıkılma tehlikelerine karşı ayakta tutan betonarme elamanlardır. Yük taşıyan, direnç gösteren bu elamanlar donatısız olmazlar. Donatı beton içinde çizildiği gibi olmalıdır. Deprem sonrası manzaraları hepiniz gördünüz. Bu manzaraların tekrar yaşanmaması için betonarme inşaat işçiliğinin ne kadar önem arz ettiğini hepinizin kavraması gerekmektedir. Donatıları ne kadar kuralına uygun ve eksiksiz bağlarsak inşaatımız o kadar sağlam olur. Her betonarme demircisi temelden çatıya kadar betonarme elamanların donatılarını hazırlayabilmelidir. Donatıları kalıbına yerleştirebilmelidir. Her türlü donatı bağlamasını bilmelidir. Bütün bu işlemlerin yapılışını bu kitapta bulabileceksiniz. Bu modül sonunda edineceğiniz bilgi ve beceriler ile inşaat teknolojisi alanında her türlü donatı hazırlama işlerinizi yapabilmeniz için çok yararlı olacaktır.

1

2 .

mesnet.1. Bu demirlerin şekli. Temel – Kolon donatı bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz. döşeme ve kiriş bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz. pilye. Döşeme donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz. Betonarme yapı elemanlarında etriye. Donatıları projedeki ölçüsünde ve şeklinde hazır edeceksiniz. Merdiven donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz. Bu demirlerin yapı elemanı içine yerleştirilmesine donatı denir. Pilyeleri proje ölçüsünde ve kolon filizleri temel donatısı tamamlandıktan sonra bağlanır. donatı demirlerini hazırlayacaksınız.1. Yere serili donatıların pas payları zemin durumuna bağlı olarak 2–5 cm olarak bırakılır. Kolon donatı hazırlığını ve bağlama yapımını izleyiniz.1. döşeme ve kolon bağlantılarını gözlemleyiniz.2. Burada demirin şekli ve ölçüsü yazılı olur. kolon filizi ve etriyeler hazırlanır. Temel Donatısı Temel donatıları kalıp içinde bağlanır.1. Düz. Merdiven. DONATIYI HAZIRLAMA 1. Düz donatılar ölçüsünde kesilir ve ucuna 90 derece kanca yapılır. Temel donatılarının hazırlanışını ve bağlanışını gözlemleyiniz.1. Çeşitleri 1. Kiriş donatı hazırlığını ve bağlama yapımını gözlemleyiniz. 3 . Donatı 1. Donatı hazırlanan atölyelerdeki işçilerin ve inşaat alanındaki donatı işcilerinin davranışlarını izleyerek ön bilgi ediniz. 1. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır: Demir işleri yapılan bir inşaatta demirci sehpası yapımını ve işleyişini gözlemleyiniz. Tanımı Betonarme yapı elemanların içine kendi özelliğine göre demir yerleştirilir. pilye.2. düz. Kiriş.1. 1. Betonarme yapı elemanlarında nasıl bir demir kullanılacağı statik uygulama projesinde çizilerek gösterilir. Her yapı elemanının donatısı farklıdır.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında demirci sehpası hazırlayarak. Ayrıca bu donatı elamanlarını bağlayabileceksiniz. şapo ve çiroz demirleri vardır. kalınlığı ve sayıları mühendislik hesaplarıyla bulunur.

4 . Kancaları üste doğru kesişme yerlerinden tel ile bağlanır (Resim 3). Resim 2: Temel donatıları ölçüsünde kesilerek uçları demir bükme ile bükülür. Deprem hatılları kolon filizlerine geçirilir ve tel ile bağlanır (Resim5). Bu donatılar her iki yönde yere serilir. Akslara uygun kolon filizleri. Sonra kalıp yapılarak temel donatısına başlanır(Resim 1).Resim 1: Temel donatıları döşenmeden önce tabana beton dökülür. Temel düz donatıları hazırlanır (Resim 2). Temelde önce akslar belirlenir. kancalarından tabandaki donatı üstüne bağlanır (Resim 4). Pilyeler proje ölçüsünde alttaki donatı üzerine bağlanır. Deprem hatılları demirci sehpasında hazırlanır. Pilye donatıları ve kolon filizleri hazırlanır.

Resim 4: Temel donatılarını kolon filizleri proje akslarına göre yerleştirilerek tamamlanır. Resim 5: Temel donatıları kolon filiz demirlerine deprem hatılları bağlanır. 5 .Resim 3: Temel donatılarının uçları yukarıda olacak şekilde kerpeten ve tel ile bağlanır.

Sıklaştıma yerlerinde metre karede 10. Bir ucu 45 derece. Etriyeler hazırlanır.Resim 6: Radye temellerde çift etriye ve pilye donatıları da yapılır. Önce boyuna donatıları ölçüsünde kesilir. 6 . Bunların etriyeleri helozonik tek parça olur. İki adet demir sehpa üstüne uygun yerinden bırakılır. Kolon donatıları alttan gelen kolon filizlerine bağlanır (Resim 8). Etriye araları en çok 20 cm ya da 12 donatı çapı kadar olur. Boyuna donatılar hep üst kat için filiz olacak şekilde üretilir. Buralardan etriyeler iki donatıya tel ile bağlanır. Kolon Donatısı Kolon donatıları boyuna donatı ve etrafında sarılı etriyelerden oluşur. Etriyeler iç kolonlarda 1. dış kolonlarda 2 cm pas payına göre hazırlanır. Daire şeklindeki kolonlar fretli olur. Demirci sehpasında boyuna donatıların etriye yerleri tebeşir ile çizilir. diğer ucu 90 derece deprem çirozları hazırlanır. Donatı çapının 40 ya da 50 katı uzunluk kadar filiz payı bırakılır. Yuvarlak kütüğe makine ile sarılarak üretilir.5 cm. diğer yerlerde 4 adet olmak üzere çirozlar bağlanır (Resim 7). 1. Dairesel kolonlarda en az donatı 6Ø14 tür. Daha sonra diğer boyuna donatılar bağlanır.2. Kolonların alt ve üst kısımlarında etriye sıklaştırması yapılır. Radye temellerde farklı olarak etriye ve pilye donatıları sırasıyla bağlanır (Resim 6).2. Kolonlar en az 4 adet 16’ mm lik ya da 6 adet 14’ mm lik (4Ø16 veya 6Ø14) donatıdan olur.1.

Resim 8: Kolon donatıları kolon kalıbı içine alttan filiz demirlerine bağlanır. 7 .Resim 7: Kolon donatıları demirci sehpası üzerinde projesine uygun bağlanır.

C C D E B A E KARŞI TARAFA DEVAM EDEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI KARŞI TARAFA DEVAM ETMEYEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI Şekil 1: Kolon donatıları üst katta daralıyorsa Daralmada boyuna donatı 1/6 oranında büzülebilir. Alt kattan üst kata geçen kolonda meydana gelen kesit azalması (A/B) 1/6’ dan büyük olamaz. E filizdir ve 40 donatı çapından az olmaz. Şekil 2: Çokgen ve daire kesitli kolonlar fretli olarak bağlanır 8 . D 90 derece kanca ve 12 donatı çapından aşağı olmaz (Şekil 1).

Resim 9: Kolon donatısı etriyelerinin üstüne paspayı için pastaşı takılır. 9 . Şekil 2’ deki gibi tel ile bağlanır.Fretli etriyeler önceden kütüğe sararak hazır edilir.

Kolon donatısı yerine bağlandıktan sonra bütün kenarlarına pas taşı takılır (Resim 9). Şekil 3: Kolon donatısı etriyelerinin sıklaştırması ve üst katta daralması Kolon daralmasında ve kiriş kesişme yerlerindeki donatı şekil 3’ teki gibi yapılır. 10 .

Mesnet yerlerinde altta şapo donatıları her iki yanda L/4 kadar geçer vaziyette bağlanır.1. Kiriş başlangıcına üstten L/4 kadar mesnet donatısı bağlanır. proje ölçüsünde iki demir bükme anahtarı ile hazırlanır. Esas donatılar ve montaj donatıları kesilerek bir uçlarına demir bükme ile 12Ø boyunda kanca yapılır. Esas donatılar devam eden döşemeye L/4 kadar devam ettirilir (Şekil 4). Kiriş kalıp üzerinde yerine yakın kurulan sehpa üstünde hazırlanır. esas (düz demir). Etriyelerin kalıba değen taraflarına pastaşı takılmalıdır. Üzerindeki yükleri kolon ve altındaki duvarlara iletirler.1. Kiriş Donatısı Genellikle dikdörtgen kesitli ve eğilmeye çalışır. Kirişler devam ediyorsa alt donatılar L/4 kadar diğer kirişe devam eder. (Resim 10 ve Şekil 4). Pilyeler boyunda kesilir.2. Etriyeler sayısı kadar kesilir ve bükülerek hazırlanır. Kiriş donatıları montaj. Kiriş başlangıcına mesnet donatıları hazırlanır ve bağlanır. Pilyeler ölçüsünde ve 45 dereceden bükülür. Kirişlerin başlangıcı bitişlerinde üstte mesnet donatısı kullanılır. Kirişlerde çapı 12 mm (Ø12) den aşağı donatı kullanılmaz. 11 . Resim 10: Kiriş donatıları kalıp içinde bağlanır. Kolon ile birleşim yeri dışındaki etriye yerleri işaretlenerek tel ile bağlanır.3. Mesnet içinde etriyeler yerinde bağlanır. Bütün boyuna donatı bağlandıktan sonra pilye kiriş içine geçirilir. pilye ve etriye donatılarıyla yapılır. Etriye değme yerlerinden bağlanır. Kolon filiz yerlerine gereken etriyeler kiriş üstüne serbest olarak takılır ve kiriş yerine oturtulur.

Burada esas ve pilye donatıları üstte montaj donatıları altta olur. Bazen kirişlerde ters olarak yapılır (Şekil 6). Kiriş. Konsol çıkmanın çok olması durumunda ilave pilye bağlanır (Şekil 5).Şekil 4: Kolonlara mesnetlenen kirişlerin bu bölgelerinde şapo demiri kullanılır. yığma yapılarda her iki ucu mesnetlere 20 cm serbest oturuyorsa basit kiriştir. Donatıların uçları 45 derece bükülür. 12 . Kirişin bir ucu kolona saplanıyor diğeri boşlukta ise bu konsol kiriştir.

Şekil 6: Ters kiriş yapılacağında üstten mesnet ilaveleri bağlanır. 13 .Şekil 5: Konsol kirişlerin ucuna doğru kalınlığı düşürülür ya da uç kısma kiriş yapılır.

Etriye yerleri işaretlenir. İşaretli olan yerlere etriyeler tel ile bağlanır. Tuğla duvarlar için en az 4 adet 12 mm çaplı donatı kullanılır. 14 . Şekil 7: Düşey ve yatay olarak yapılan hatıllar için donatı hazırlanır. Taş duvarlarda en az 6 adet çapı 10 mm olan boyuna donatı kullanılır.2. Moloz taş duvar yüksekliğinin 1. Hatıl boyuna donatıları keserek hazır edilir.4. Etriyeler aynı hizada olacak şekilde tel ile diğer boyuna donatılara bağlanır (Şekil 7).5 m’ yi geçmesi durumunda hatıl yapılması zorunludur. Diğer hatıl donatıları üstünde etriye yerleri işaretlenir. Düşey hatıllar her 4 metrede bir yapılır. Etriyeler hazırlanır. Kalıba değecek yerlere pastaşı takılır. İki adet boyuna donatıyı demirci sehpası üstüne dengeli olarak yerleştirilir.1. Yığma yapılarda kapı ve pencere üstlerini birleştirecek şekilde hatıl yapılır. Hatıl Donatısı Yığma yapılarda duvarların bağlantılarını sağlamak amacıyla hatıl yapılır.1. Hatıl kesişme yerleri kalıp içinde bağlanır (Şekik 8). Etriyeleri bu iki donatıdan geçirilir.

2. Lento yüksekliği en az 20 cm yapılır. Bir tarafı boşlukta olan döşemeler konsol döşemelerdir. bunun dışındaki döşemeler dal döşemelerdir. 1. Lento donatısı hazırlanırken. Lento her iki ucu duvar üstüne açıklığın %15 ya da en az 20 cm kadar binmelidir. kolon ve hatıl donatısı hazırlama işlem basamakları aynen uygulanır.2. Etriyeler 20 cm ara ile bağlanır.6. 1. Genel olarak döşemeler dal ve hurdi olarak çözümlenir.1. Kenar uzunlukları arasında en az iki kat fark var ise hurdi döşeme.Şekil 8: Hatılların köşe birleştirmesinde önerilen iki bağlama.5. Hurdi döşemelerde kısa doğrultuda bir düz bir pilye şeklinde bağlanır. Uzun kenar doğrultuda sadece düz donatı bağlanır. Lento Donatısı Kapı ve pencere üstlerine boşluğu kapatmak için lento donatısı yapılır. 15 . Pilye donatıları devam eden döşemeye L/4 kadar uzatılır. Döşeme Donatısı Dört tarafı kirişlerle çevrili döşemeler ankastradır.1.

Uzun kenarda sadece düz donatılar vardır. Başlangıçta donatıların uçları kancalı olmasına. Pilye donatıları da aynı şekilde hazırlanır. Belli aralıklarla kalıp tarafına pastaşı takılır (Resim 11). Dal döşemede pilyeler her iki doğrultuda bağlanır. İki adet demir bükme anahtarı ile pilyeler proje ölçüsünden 45 derece bükülür. Pilyeler devam eden döşemenin L/4’ ü kadar uzatılır. Dal döşemede her iki yöne bir düz bir pilye olarak donatılar sıralanır. Bu haliyle birbiriyle kesişen donatılar tel ile bağlanır. Döşeme orta bölgesinde daima altta kalacak olan donatılar tel ile proje ölçüsünde bağlanır. Hurdiye kısa kenarda bir düz bir pilye olarak sıralanır. 16 . Diğer doğrultuda sadece düz donatı sıralanır. Her iki doğrultu donatıları bir düz bir pilye olarak bağlanır. pilyelerin diğer döşemeye L/4 kadar devam etmesine dikkat edilir. Döşeme düz donatıları kesilerek bir uçları kancalı olarak hazırlanır. Resim 12: Dal döşeme donatısı Döşeme çift yönlü çalıştığı için pilyeler iki yönlü döşenerek bağlanır (Resim 12).Resim 11: Hurdi döşeme donatısı Hurdi döşemede kiriş başlangıçlarına bütün donatılar 90º kancalı bağlanır.

Konsolun bağlı olduğu döşemelere bütün donatılar L/4 kadar uzanır (Şekil 9). Esas donatı üste bağlanır.Şekil 9: Konsol döşeme donatısı Konsol döşemelerde ilave olarak şapo donatıları yerleştirilir. 17 .

Aynı donatı uygulaması kirişsiz en az 15 cm kalınlığındaki mantar döşemelerde de aynı şekilde bağlanır. Dişli döşemelere nervürlü döşeme de denir (Şekil 10). 18 . Döşeme altında tesisat kanalları oluşturmak için tek ya da iki yönlü dişli döşemelerde de aynı donatı uygulanır.Resim 13: Devamlı döşeme donatısı Devamlı döşemeler aynı seviyede birden fazla olan döşemelerdir. Dişli döşemelerde diş olarak yapılan çıkıntılara kiriş donatısı gibi donatılar yerleştirilir. Bütün döşemelerin pilyeleri komşu döşemeye L/4 kadar devam eder (Resim 13).

Şekil 10: Dişli döşemeler ve mantar döşemeler 19 .

1.2. Kalınlıkları 25 cm’ den az olmaz.1. Perde uç elamanları etriyeli olur. Kalıpsız asmolende donatılı bloklar önce üretilir.Şekil 11: Asmolen döşemelerdeki donatılar Döşeme çeşitlerinden asmolen döşemeler kalıplı ve kalıpsız olarak iki şekilde yapılır. Perde uçlarına 30 cm’ den az olmamak üzere perde boyunun % 10 kadar perde uç elamanı düzenlenir. Perde Donatısı Perde duvarlar kot altı yapılarında ve çevirme duvarları yapımında kullanılır. kısa doğrultuda kiriş donatılara bağlanır ve beton dökülür (Şekil 11). 20 .7. Etriye ve çirozlar en fazla 20 cm ara ile bağlanır. Boyuna ve enine donatıları en az 25 cm ara ile bağlanır. Kalıplıda kısa kenar yönünde bloklar yerleştirildikten sonra donatılar küçük hatıl donatısı şeklinde aralıklı konur ve uzun kenar yönündeki bağlantı donatılarıyla bağlanır.

Resim 14: Kolon ve perde duvarlar da kullanılan deprem çirozları Resim 15: Perde donatıların bağlanması 21 . Kolonlar arasına perde donatısı bağlanacak ise önce yatay donatılar proje ölçüsünde bağlanır. Kalıp taraflarındaki donatılara pastaşı takılır(Resim 14.15 ve 16). Enine ve boyuna donatılar hazırlanır. Bağlama işlemi aynı anda en az iki kişi tarafında yapılır.Temelde kolon filizinin aynısı perde filizi olur. Perde uç donatıları demirci sehpasında etriyeli olarak hazırlanır. Yatay donatılara proje ölçüsünde dik olan diğer donatılar tel ile bağlanır. Bağlama işlemi tamamlandıktan sonra kritik yükseklikte 10 diğer taraflarda 4 adet (m2) deprem çirozları bağlanır. Perde filizi yok yalnız perde yapılacaksa perde donatı alt uçları 90º kıvrılı yere basacak şekilde olur.

2. Bükülme sonrası üst donatılar tel ile yerinde kesişme yerlerinden bağlanır (Resim 17). Merdiven Donatısı Merdivenler tek parça olarak üretilir.Resim 16: Çirozların bağlanılmış hali 1. Merdiven sahanlık pilyeleri ile kol pilyeleri hazırlanır.1. Pilyeler iki demir bükme anahtarı ile kalıp içinde bükülür. Merdiven kolu enine donatıları hazırlanır. Merdiven esas donatıları kol boyunca çalışır. Kirişli ya da kirişsiz olarak yapılır. Sahanlık donatıları hazırlanır. Projesine göre donatılar kalıp içinde bağlanır. Resim 17 Kirişsiz merdiven kolundaki donatılar 22 .8.

Resim 18: Münferit ve mütemadi temellerde kullanılır GROBETON BLOKAJ ZEMİN TEMEL DUVARI TEMEL PABUCU Şekil 12: Temelin betonarme pabuç ve hatıllarında temel donatısı kullanılır 23 .1. Bu yüzden temeller çok sağlam olmalıdır. Donatının Kullanıldığı Yerler 1. Mütemadi temelde. kullanılır (Resim 18 ve şekil 12). Münferit temellerde.1.3. İçinde donatıların bulunduğu temeller betonarme temellerdir.3.1.1. Temel Donatısı Yapıların yükünü temeller taşıyarak altındaki zemine iletirler. Radye temellerde. Temel donatıları. Temeller üzerine gelen yüke ve altındaki zeminin durumuna göre seçilir.

1. Döşeme Donatısı Betonarme yapılar katlardan meydana gelir. Bu hatıl içinde hatıl donatısı kullanılır.1.3. Bu perde duvarların içinde perde donatısı kullanılır. 1. Kolonlar. Kolonun yatay donatıları etriyeli ya da fretli olarak yapılırlar.5.4.3. Lento Donatısı Yığma yapılarda sadece kapı ve pencere üstünü kapatmak için lento yapılır.1. binaların sığınağını çevreleyen duvarlar ve asansör boşluğunu çevreleyen duvarlar perde duvar şeklinde yapılır. Asmolen döşemelerde döşeme donatısı kullanılır. Donatıları bir arada tutması için çiroz kullanılır. Mantar döşemelerde.3. Kirişlerin içinde kiriş donatısı bulunur. Yatay durumdaki betonarme elamanları ve üzerindeki ağırlıkları kolonlara kirişler iletir.6.3. Bu lento için de lento donatısı kullanılır. 1. Hatıl Donatısı Yığma yapıların kapı ve pencere üstünde ya da kat yüksekliğinin bittiği yerde betonarme hatıl olur.1. Döşemelerin kenarlarında ve kolonların birbirine bağlantılarında kiriş kullanılır.3. 1. 1. Kirişler taşıdıkları yükleri döşemelerden alır. Konsol döşemelerde. Kiriş Donatısı Yapılar katlardan meydana gelir. Ankastre döşemelerde. 24 . Bu yatay yapı elamanları döşemedir. Dişli döşemelerde. Devamlı döşemelerde. içinde esas demirler ile onların dağılmasını engelleyen yatay donatıdan meydana gelir.1.7. Kolon Donatısı Yapıların yüklerini yukarıdan aşağıya güvenli olarak kolonlar taşır. Perde Donatısı Yeraltı tesisat kanalları. Yapıdaki kolonlarda kolon donatısı kullanılır. Katlarda yatay betonarme tablalardan oluşur. 1.1.1 3 2.3.

1.3.8. Merdiven Donatısı Yapıların katlar arasında ulaşımı merdivenler sağlar. Şekil 13: Kirişli ya da kirişsiz merdivenlerde 25 .1. Betonarme merdivenlerde merdiven donatısı kullanılır (Şekil 13).

Donatı projeye bakılarak oradaki ölçü ve şekillerinde yerleştirilir.2. Yarım bağlama. Kalıp içinde bağlanamayacak donatılar yerine yerleştirilmeden dışarıda bağlanmalıdır. En son beton dökülür.1. tam bağlama.2. Hasır donatı ve tünel kalıp sistemi için üretilen donatılar için kaynak tercih edilir.1.2. Donatılar projedeki ölçüsünde olmalıdır. Bağlama Kuralları Donatı bağlamaları kaynak ya da tel ile yapılır. Özel demirci kerpeteni kullanılmalıdır. Donatıların kesiştiği bütün yerler arada boşluk oluşmadan bağlanmalıdır.75 mm. Donatılar biribirleri ile kesiştikleri yerlerden bağlanır.1 mm kalınlığındaki teller kullanılır. 1. Bağlama Yapılışı Donatının tel ile bağlanması değişik şekillerde yapılmaktadır. Kaynak ile bağlama işlemi atölyelerde uygulanan seri bir yöntemdir. Donatıları Bağlama Betonarme yapı elamanların inşasında önce kalıp yapılır. Üst üste ve yan yana geldiklerinde en az 40ø kadar bağlanmalıdır. Daha sonra donatı yerleştirilir. Bunun dışında yerinde imalatlarda tel ile bağlama kullanılır. yarım çapraz bağlama. Bazı yapı elamanları önceden hatta atölyede hazırlanabilir.2. Ayrıca üst üste ve yan yana gelen bütün donatılar tel ile bağlanır. 1. Bağlama teli olarak 0. Buradaki amaç beton içindeki donatının projedeki yerinde olmasıdır. Tel ile donatının bağlanması uygulama yerine göre değişir. tam çapraz bağlama ve köşede atkılı bağlama (Şekil 14). Eldivensiz donatı bağlanmaz. Yarım bağlama Yarım çapraz bağlama Köşede atkılı tam bağlama 26 Tam bağlama .

Tam çapraz bağlama Şekil 14: Donatı bağlama çeşitleri 27 .

Pas taşı kalıba yakın donatılara donatı ağırlına göre 50 – 100 cm ara ile takılır (Şekil 15 Resim 19).5 – 5 cm olarak düşünülmelidir. Pas Taşı Donatının beton içinde paslanmaması esastır. pa sp ay ı(2 . Beton dökülünce yerine göre donatı 1.1.3. Bunun için donatının dışarıdan görünmesi önlenir. Eğer asit suyu etkili bir bölge ise bu 2.5 ) Şekil 15: Pastaşı Resim 19: Donatının kalıp tarafında pastaşı olmalıdır.2. Pas payını en iyi pas taşı ile elde ederiz.5 – 2 cm içeride kalmalıdır. 28 . Bu ancak pas payı elde edilmesiyle olur.

Bağlama öncesi bağlama telinin iki ucunu demir aralarında boşluk kalmayacak şekilde kendinize çekiniz.5 cm paspayı hesabına göre etriye boyunu hesaplayınız. Donatı üzerini her zaman yanınızda hazır olan tebeşirlerle işaretleyiniz. Köşede atkılı tam bağlama yöntemi uygulayarak bağlama yapınız. Etriyeleri sehpa üstündeki donatılara geçiriniz.) 12’lik demirleri yerinde tebeşir ile işaretleyerek kesiniz. İki boyuna demirlere bağlanmış etriyeleri sehpa üstünde 180 derece çevirerek diğer boyuna donatıların bağlamasını yapınız. Öneriler Bu işlemler sırasında iş elbiseli. 29 . Boşluğu alınmış demirleri öğrendiğiniz yöntemlerle bağlayınız. Sehpa üstündeki boyuna donatıları yan yana getirerek tebeşir ile 20 cm ara ile etriye yerlerini işaretleyiniz. İş güvenliğinin önce geldiğini her işlem öncesi unutmayınız. Etriyeleri kesiniz. Tam bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Demirci sehpası hazırlayarak iki boyuna donatıyı üstüne bırakınız. eldivenli. Bağlama telini işlem öncesi yeteri kadar hazır layınız. 20 cm aralıklı olarak da etriye kullanılacaktır. Kerpeten kullanarak kesişen donatıların bağlama öncesi tel ile boşluğunu alınız. İşaretli yerlerden etriyeleri bağlayınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları (20 / 20 / 200 cm hatıl içine 4 adet 12’ lik boyuna donatı. Yarım çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Demir bükme ile etriyeleri hazırlayınız. dikkatli ve düzenli olunuz. Kerpeteni kullanarak iki donatıyı tel ile bağlayınız. 1. Tam çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Yarım bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız.

2. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 6. bunun dışında 1.5 – 5 cm. 10. 30 . Asit suyu etkisindeki bölgede pas payı 2. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Merdiven donatıları yerinde kirişli ve kirişsiz olarak bağlanır. Betonarme binaların taşıyıcı elamanların hepsinde donatı vardır. 5. 3. Kesişen donatıları çapraz tek şekilde bağlamaya yarım bağlama denir. Döşeme donatılarının tamamı yerinde bağlanır. 7. 1. Etriye ana donatıları sabitlemek için kullanılan enine donatıdır. 8. Pas payını pas taşları ile elde edebiliriz. Betonun içindeki donatıyı pas payı gizlemektedir. Kolonlarda donatı filiz boylar 40-50Ø uzunluğunda olmalıdır. Pilyeleri bağlama anında bükülür.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru veya yanlış olarak değerlendiriniz. 4. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. 9. Donatı betonun içindeki demirdir. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz.5 – 2 cm olarak bırakılır.

Donatı yerleştirildikten sonra hangi bağlamaların yapılacağını bileceksiniz. merdiven. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Bir inşaat alanında. Kiriş-döşeme kalıbı. kiriş. yapım ve söküm işlemlerini gözlemlemelisiniz.1.1. Merdiven kalıbı. Betonun ağırlığını kalıp taşır. Hatıl ve lento kalıbı. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME 2. kolon. döşeme. Kalıp betonun ağırlığını taşıyabilecek sağlamlıkta olur. Betonarme Kalıplar 2. İçine donatı yerleştirilen taşıyıcı yapı elemanlarına kalıp yapılır. Kolon kalıbı. 2. Proje ölçülerinde olmasını kalıplar sağlar. Kalıba donatı yerleştirildikten sonra devam eden işlemleri. Beton prizini alıncaya kadar kalıp betonarme elamanı tutar. temel. perde duvar ve merdiven kalıbını proje üzerinden tanıyacaksınız. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. Bu işlemleri yapan kişilerden ön bilgi almanız gerekir.1. perde duvar ve betonarme çatılara kalıp yapılmalıdır. Tanımı Betonarme yapı elemanları projedeki ölçüsünde olmalıdır. döşeme.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kolon. Sıralarsak. kiriş. temel. diğer betonarme elamana bağlama için yapılanları izlemelisiniz. Temel kalıbı. Perde duvar kalıbı. 31 .

İkinci kısım kalıbı istenen yükseklikte tutan ve içindeki betonu prizini alıncaya kadar taşıyan iskeledir. iskele kısmı metal borulardan kullanılır (Resim 20).1. Kaplama yüzeyler ahşap. Klasik sistem: Az katlı binalarda kullanılır. Betonarme Kalıp Çeşitleri Betonarme kalıplar iki kısımdır.2. Kullanılan malzemeye göre. Birinci kısım betonarme elamanın yüzeyini elde ettiğimiz bölümdür. Ahşap Metal Plastik Yapım yöntem ve tekniklerine göre.2. Resim 20: Klasik sistem kalıp 32 .

Resim 22). Defalarca kullanılabilir (Resim 21. Resim 21: Çelik panolar Resim 22: Modüler kalıp iskelesi Tırmanır sistem: Daha çok perde kalıplarında kullanılır. Paneller 75 x 250 cm boyutlarında yukarı doğru inşa edilecek yapılarda kullanılır (Resim 23).Çelik pano ve modüler sistem: Yüksek katlı olmayan yapımlarda kullanılır. 33 .

Resim 23: Klasik sistem kalıp Kayar sistem: Tek taraflı yüksekliği 240 cm. Resim 24: Kayar sistem kalıp 34 . genişlikleri 2–4 m arasındaki panellerden oluşur (Resim 24).

sağlam ve devamlı yapılacak olan inşaatlarda kullanılır (Resim 25).Tünel sistem: Seri. Resim 25: Tünel kalıp sistem 35 .

Kalıp iskelesi. suni tahta ve metal türündeki malzemelerden elde edilir. Beton prizini alıncaya kadar sulanır. Doğal tahta.Kalıpsız sistem: Asmolen döşeme yapımında kullanılır (Resim 26). yerine dökülmüş betonun ağırlığını beton prizini alıncaya kadar taşır. Beton dayanımına ulaşınca kalıp iskelesi sökülür. kirişler. Kalıp iskelesi dikme (ayarlı metal boru). Biz bu işleme kürleme deriz. 36 . Resim 26: Kalıpsız sistem Bütün kalıp sistemlerinin kendi içinde iki bölümü vardır. Kalıp kaplaması. çapraz kuşaklar ve kamalardan meydana gelir. betonarme yapı elamanının yüzeyini elde etmemizi sağlar.

3.1. Yükseklikleri ve görülen yüzleri azdır. Daire kesitli kolon kalıbı yapmak için yuvarlak kuşak kalıplara içten çıtalar çakılır (Resim 28). Tahtalar birbirine çivi ile tutturulur. çokgen ve daire kesitli olur. Kalıp yapımında kanatlar oluşturulur. dikdörtgen.3.2. Kanatlar 50–100 cm aralıklarla kuşak takviye yapılır. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler 2.3.1.2. Kolon Kalıpları Kare. Resim 28: Kolon kalıbı 37 . Temel Kalıpları Yapıyı temele oturtan en basit kalıplardır.1.1. Kalıp yapılırken önce görünen yan yüzeyler yapılır. Resim 27: Temel kalıbı 2. Yan tahtaların üst ve altından açılmaları önlemek için destek kirişleri çakılır (Resim 27).

Kiriş Kalıbı Kiriş kalıpları döşemelerle birlikte yapılır. Kalıp derinliği daha fazla tutulur. IZGARA KİRİŞLERİ PAYANDA KLAPA DÖŞEME KAPLAMASI DESTEK ESAS KİRİŞ ÇAPRAZ DİKME KUŞAK KAMA Şekil 16: Döşeme kalıbı 38 .4. dişli ve mantar olmak üzere üç değişik şekilde yapılır (Şekil 16). çapraz. Payanda. Döşeme asmolen yapılacaksa aralıklı ve aralıksız bloklar dizilir. Döşeme kalıpları düz. Izgaraların altında 100 cm ara ile 5/10 kirişlere oturtulur. Resim 29: Kiriş kalıbı 2. Döşeme kalıpları Döşeme tahtaları ortalama 50 cm aralıklı ızgaraların üzerine çakılır.1. Bu kirişler 100–150 cm aralıklı dikmeler ile taşınır.1. Bu dikmeler arasında 100 cm mesafe olur. kirişli. Kiriş kalıpları üst başlıklı 10/10 cm kesitli dikmelerle desteklenir.2.3.3. Kalıp yan tahtaları belli aralıklı klapalar ve destek kirişleri ile yerine çivi ile çakılır (Resim 29).3. destek kalıbın diğer kullanılan elamanlarıdır.

2. Kuşaklara dik 150 cm ara ile dikmeler çakılarak payanda ile desteklenir (Şekil 17 ve 18). Tahta kaplaması yönüne dik 50–100 cm aralıklı 5/10 kuşaklara çivilenir. Perde Duvar Kalıpları Bina temel duvarlarında ve istinat duvarlarda perde duvar kalıbı yapılır.3. KAPLAMA TAHTASI DESTEK KUŞAK DESTEK DİKMESİ YASTIK GROBETON BLOKAJ Şekil 17: Perde duvar kalıbı 39 .5.1.

3.Şekil 18: İstinat duvarı kalıbı 2.6. Şekil 19: Lento kalıbı 40 . Bunun için dişli ya da düz kullanılan doğrama özelliğine göre lento kalıbı yapılır (Şekil 19.1.20). Lento Kalıpları Kapı ve pencere üst kısımları lento ile kapatılır.

7. TAHTASI KAMA DESTEK KİRİŞİ DİKME KUŞAK Şekil 21: Merdiven kalıbı 41 . Döşeme ve kiriş kalıbı yapımında olduğu gibi merdiven altında aynı işlem merdiven eğimine göre yapılır. Hatıl Kalıbı Yükselen duvar üstüne tek parça yatay ve dikey olarak yapılır.8.1. 2.3. GERGİ KENAR TAHTASI RIHT KLAPASI RIHT TAHTASI KİRİŞ TABAN KAP. Duvar kalınlığı kadar belli aralıklarla takozlar bırakılır ve bu takozlara tutturulan yan kanatlar üstten gergi teli ile gerdirilir. Eğimli yüzeye yükseklik ortalama 16 cm olacak şekilde rıht tahtası çakılır (Şekil 219.Şekil 20: Lento kalıbı görünüşü 2.1. Merdiven Kalıpları Alt döşemede bırakılan donatı filizleri merdiven donatılarına bağlanır.3.

Kiriş donatıların kancaları 90º ve 12ø cm’ den fazla yapılır. Temelde perde duvar varsa onlarında filizleri yerleştirilir. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları Donatılar kancaları yapıldıktan sonra kalıba yerleştirilir. Daralan kolonlardaki donatı.2. Deprem çirozları 5–10 cm aralıkla yerleştirilir. Temel esas donatılar her iki yönde kalıp içinde yerleştirilir. Donatıların kesiştiği her yer tel ile bağlanır. Yerine yerleştirirken pilyelerin proje ölçüsünde olmasına çok dikkat edilir. Etriye sıklaştırmaları kirişin her iki tarafında 2H kadarki bölgede 50 – 150 mm aralıkla yapılır. Döşeme ve kiriş donatıları birlikte yapıldıkları için donatıları da birlikte yerleştirilir.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kalıbı bitirilmiş temele donatı yerleştirilir. kiriş. Perde duvarların kritik yüksekliği dışında m²’ sinde 4 çiroz olmalıdır. Uygulanacak olan temel çeşidine göre donatılar yerinde ya da önceden hazırlanır. Kalıp köşelerindeki donatılara pas taşı takılarak kalıba yerleştirilir. Merdiven donatıları ile döşemelere bağlantıyı sağlayacak filizler zamanında bırakılmalıdır. Temel donatıları yerleştirilmeden zemin kum ya da beton ile kaplanmalıdır. Kolon donatıları kolon kalıbı açık bir kenarından yerleştirilir. Ya da döşeme. 2. Aynı işlem boyuna donatının 1/6 dan fazla eğim ile bükülür.3. Donatılarla ilgili diğer kurallar TS 500 ve deprem yönetmeliğinde açıklanmıştır.2. 42 . Kolon ve perde duvarlar beraber yapıldığında donatıları da beraber yerleştirilir. merdiven kalıpları ve donatıları birlikte yerleştirilir. Döşemelerde köşe tablalarda şapo (ilave) donatı yerleştirilir. Perde duvarların kritik yüksekliğince m²’ sinde 10 çiroz olmalıdır. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi 2.1. Donatıların tamamında 10ø cm boyunda kanca yapılır. Temel donatıları yerleştirildikten sonra kolon filiz donatıları yerleştirilir (Resim 30). kiriş içine 12ø cm kadar bükülür. Temel donatıları bitirildikten sonra kolon filiz donatıları proje akslarına göre yerleştirilmelidir.3.

Resim 31: Perde duvar tel bağlama 2. Donatılar dışarıda hazırlanır. Donatılar dışarıda ya da yerinde hazırlanabilir (Resim 31). Köşe donatılarına pas taşı takılır (Resim 32). Kalıbın bir tarafı bitirildikten sonra donatı yerleştirilir.3.Resim 30: Temel kalıbına donatı yerleşimi 2. asansör çevresi ya da tünel kalıp sistemlerinde uygulanır.3.2. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kolon kalıbının üç kenarı bitirilir. 43 . Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Betonarme perde duvarlar temelde. Kalıbın geniş tarafından yerleştirilen donatılar alttaki filizlere bağlanır. Perde duvarlardaki donatılar yatay ve dikey olarak bütün kesişmeler tel ile bağlanır.3. Bir kenarı açık kolon kalıpları donatı içine yerleştirildikten sonra kapatılır.

3.4. Merdiven donatıları döşeme bağlantıları ile birlikte yerleştirilir (Resim 33). Kiriş donatıları kolon filizleri üstüne bağlanır. 44 .Resim 32: Kalıp içinde kolon donatısı 2. Döşeme donatıları kiriş donatıları üstünde yerleştirilir. Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme Kalıp yapıldıktan sonra önce kiriş donatıları yerleştirilir. Kiriş donatıları dışarıda hazırlandıktan sonra yerine yerleştirilir.

5.3. Donatı merdiven başlama ve bitişindeki döşemelerin donatısına bağlanır. Resim 34: Kalıp içinde sahanlık donatıları 45 . Merdivenin bütün donatıları kalıp içinde yerleştirilerek bağlanır (Resim 34).Resim 33: Kalıp içinde kiriş ve donatı kalıbı 2. Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme Merdiven kalıbı bitirildikten sonra donatıları yerleştirilir.

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel. Ucu keskin iyi bir demirci kerpeteni kullanınız. Öneriler Bu işlemleri yaparken iş önlüğü. Döşeme donatılarının pilyelerini demir düzeltme anahtarı ile kırınız. Donatıları yerleştirirken pas payı için pas taşını doğru kullanınız. Kolon donatısını kalıba yerleştiriniz. baret ve tabanı kalın bir ayakkabı kullanınız. Temel kalıbı içinde donatısını bağlayınız. merdiven ve perde duvar kalıplarını proje üzerinde seçiniz. Deprem çirozlarını yerinde bağlayınız. döşeme. kolon. Merdiven kalıbı içinde donatıları bağlayınız. Kenetleme boyunu 40ø cm’ den fazla uygulayınız. 46 . Bağlama yaptığınız donatıları. İlave (şapo) donatılarını yerlerinde kullanınız. Perde duvar kalıbı içine donatılarını yerleştiriniz. Kiriş ve döşeme kalıbına donatıları yerleştiriniz. boşluklarını aldıktan sonra bağlayınız. kiriş. eldiven.

47 . Kiriş ve döşemelerin donatıları beraber bağlanmaz. 1. Merdiven donatıları başlama ve çıkış hattı sonunda her zaman sahanlık döşemelerine bağlanır. Döşemedeki donatılar bir düz. Temel donatıları. Kiriş donatılarının kenetlenme ve kolon ile bağlantı yerleri kalıp içinde yapılır. 8.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru ve ya yanlış olarak değerlendiriniz. 3. 5.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. Kolon içinde deprem çirozları 50 cm ara ile yerleştirilir. Temel içine yerleştirilen kolon filizleri en az 10ø cm olmalıdır. bir pilye sıralı olarak bağlanır. 2. Perde duvar kalıpları 150 cm arayla dikme çakılarak payanda ile desteklenir. Kirişlerin sıklaştırma bölgesi 2H her iki tarafta 5–15 cm arasında sıklaştırma olarak uygulanır. 7. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 6. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. 9. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 4. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 10. kalıbı içinde ve kancaları içe dönük olarak bağlanmalıdır. Kolonlar sıklaştırma yerlerinde en az 5 cm yapılır.

Bunun için tel ile bağlama çeşitlerini uygulayacaksınız. 48 . Aynı şekilde merdiven kalıbı üzerine donatı bağlayan işcileri gözlemleyiniz. kiriş donatılarına döşeme donatılarını bağlama. Bunun için temel çeşitlerini ve içindeki donatıları bilecektir. Temelden yükselen perde. Kiriş içindeki donatıları bilir. Temel düz donatıları ölçüsünde kesilip yerinde tel ile bağlanır. Kiriş donatılarını döşemelere bağlayan demirci işcilerini gözlemleyiniz. Temel–Kolon Bağlantıları Betonarme temellerin içindeki donatılar dışarıda hazırlanır. duvar ve kolon filizlerini. Yerleştirme işleminde mutlaka pastaşı kullanılmalıdır.ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kerpeten kullanarak. Temel projesinden temele ait pilye ve etriyeler yerinde bağlanamadığı zaman dışarıda bağlanarak sonradan yerine yerleştirilir. 3. kolon donatılarına kiriş donatılarını bağlama.DONATIYI BAĞLAMA 3. Kolon donatılarına kiriş donatılarının bağlanışını gözlemleyiniz. Araştırma bölümünde yapılması gereken gözlemi yaparak beceri kazanacaktır. tebeşir. eldiven. Kolon içindeki donatıları bilir. kalıp üzerinde donatıları bağlayacaksınız. kolon ve perde duvar donatılarının yapılışı ve bağlanışını gözlemleyiniz. demirci makası kullanılmalıdır.1. demirci kerpeteni. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. Temel donatısı bitirilince kolon için hazırlanan filizler bağlanır. merdiven donatılarını döşeme ve kiriş donatılara bağlama işlemlerini ve bunların işlem sıralarını yapabileceksiniz. Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı. Merdiven ve perde duvar içindeki donatıları bilir. Perde duvar varsa onlar içinde filiz donatılar en az 40ø boyunda bağlanır. Bu donatıları proje üzerinden gösterebileceksiniz. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Temel kalıbı bitirilmiş bir inşaatta beton dökümüne kadar olan aşamaları gözlemleyiniz. Döşeme içindeki donatıları bilir. temel donatılarına kolon donatılarını bağlama. Öğrenci betonarme yapı elamanları için donatıları hazırlar. Kalıp dışında donatı hazırlayabilecek.

Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı. montaj demir. Kolon-Kiriş Bağlantıları Betonarme kolonların içindeki donatılar dışarıda hazırlanır.2. Kiriş donatılarındaki esas demir. tebeşir. Sonradan kalıbına yerleştirilir. demirci kerpedeni. Yerine yerleştirildikten sonra doğru bir paspayı için pas taşı kullanılır. pilye ve etriyeler dışarıda kesilip sehpada hazırlanır. demirci makası kullanılır. Kolon donatıları temelden gelen kolon filizlerine bağlanır. Devam eden kirişlerde pilyeler diğer kirişe devam ettirildikten sonra etriyesi bağlanır (Resim36). eldiven.Resim 35: Temelde kolonları bağlayacak kolon filizleri 3. Resim 36: Kolon ile kiriş bağlantı yeri 49 . Kolon esas donatıları ve etriyeleri ölçüsünde kesilip demirci sehpasında hazırlanır. Demirci sehpasında donatılar bağlanır.

Pilye donatıları kenarlardan ve komşu döşemelere üstten devam eder. Sahanlık döşemesi (kiriş döşemedeki bağlantı ile) yapıldıktan sonra merdiven kollarının donatıları buralara bağlanır. Döşemelerden gelen düz donatılar kiriş içinde döşeme kalınlığının altında olacak şekilde bağlanır. Düz donatılar döşemenin her iki yönünde bağlanır. Her iki yönde donatılar kesiştikleri yerlerden tel ile bağlanır. Bütün donatılar döşeme üzerinde hazırlanır. Pilye donatıları 45º ve projedeki yerinden kıvrılır. Döşeme düz donatıları aralarında pilye olmalıdır. Kıvrılmalar demir düzeltme anahtarı ile yapılır. Kiriş Döşeme Bağlantıları Kiriş donatılarına döşemeden gelen donatılar bağlanır. Döşeme kenarlarındaki kirişlere tel ile bağlama yapılır (Resim 37). Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları Döşeme kiriş bağlantılarından bir tanesi de merdiven sahanlığıdır.3.4. Resim 37: Kiriş ile döşeme donatılarının bağlanması 3. Merdiven düz ve pilye donatıları sahanlığın bağlı olduğu kirişe bağlanır (Resim 38).3. Resim 38: Klasik sistem kalıp 50 .

Temel donatılarını bağlayınız. Kolon filizlerine kolon donatılarını bağlayınız. Pilyelerin üstte kalanları kiriş ve diğer döşeme üst donatıları ile bağlanır. Merdiven kolu için kiriş donatısı varsa merdiven donatılarını buna bağlayınız. 51 . Merdiven donatılarını hazırlayınız. Yoksa merdiven sahanlığına ve ona bağlı kirişe bağlama işlemini yapınız. Döşeme donatıları bir düz bir pilye olacak şekilde sıralayınız. Döşeme düz donatılarını kesişme yerlerinde tel ile bağlayınız. Temel pilyelerini kıvırınız ve bağlayınız. Çift yönlü donatıları kesiştikleri yerlerden bağlayınız. Kolon donatılarını hazırlayınız. Donatı ara ölçüleri projesine uygun olmalıdır. Donatıların birbirine değdiği yerlerde tel ile bağlamayı ihmal etmemelisiniz. Döşeme donatılarını hazırlayınız. Kiriş donatılarını kolon donatılarına kalıp içinde bağlayınız. Bütün donatıları pas taşı ile eşit pas payında olmasını sağlamalısınız. Kiriş donatılarını bağlayınız. Öneriler Elbise ayakkabı ve eldiveni yapacağınız işe uygun seçmelisiniz. Kolon etriyelerini sıklaştırmalara dikkat ederek bağlayınız. Kullanacağınız kerpeden ve demirci makası keskin olmalıdır. montaj. pilye ve etriyelerini hazırlayınız. Perde ve kolon donatılarında çiroz kullanmalısınız.UYGULAMAUYU FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel donatılarını hazırlayınız. Kiriş esas. Kıvırmaları demir düzeltme anahtarı ile yapmalısınız. Döşemeden merdiven için bırakılan filizlere donatıları bağlayınız. Donatıları tel ile bağlamadan önce iki donatı arasındaki boşluğu almalı ve sonra teli kıvırmalısınız. Döşeme pilyelerinin demir düzeltme anahtarı ile kıvrılmasından sonra altta kalan yerler kesiştikleri yerlerden bağlanır. Temel içine kolon filizlerini hazırlayınız ve bağlayınız.

3. 7. 8. Etriye sıklaştırması döşemelerde yapılır.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki soruların cevaplarını çoktan seçme. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.denir. ‘‘Beton ile donatı arasına …………………. 9. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz.bulunur. A) Kolondan B) Kirişten C)Döşemeden D)Perdeden ‘‘Pilye…………………. 10. Temelde pilye yapılmaz.. 5. 1. 52 . kolon ve döşemede D)Temel.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir? A) Aderans B) Pas taşı C) Pas payı D) Rötre ‘‘Temel üstüne yük …………………………gelir. Kolonlarda ve perde duvarlarda çiroz kullanılır. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz.ÖLÇME DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE VE DEĞERLENDİRME A.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir. doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir. temelde C)Kiriş ve döşemede 4. 6. …………………ve ………………………. Kolonlarda pilye yapılmaz. Kiriş. Döşeme donatıları alttan ve üstten olmak üzere bir düz ve bir pilye olarak bağlanır. merdiven ve kirişte C)Kalıp etriye arasına D)Kalıba en yakın yere 2. Döşemede çiroz donatı kullanılır. A)Kolon. Pas taşı nereye bırakılır? A)Temelde B)Merdiven B)Temel.

bağlanacağı mesnetlere doğru olarak yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonucunda eksikleriniz varsa öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. düğümlü. tebrik ederiz. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Donatı sehpalarını hazırlama Donatı sehpasını doğru kullandınız mı? Donatı kıvırma kolunu kullandınız mı? Donatı çeşitlerini seçebildiniz mi? Nervürlü. Öğretmeninizle iletişime geçiniz. yerleştirip doğru olarak bağlayabiliyor musunuz? Betonarme elamanların birbirine bağlanmasını uyguladınızmı? Temel donatı filizlerine kolon donatılarını bağladınızmı? Kolon filizlerine kiriş donatılarını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarıyla beraber döşeme donatılarını doğru bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını. burulmalı ve halat çelikleri ayırabiliyor musunuz? Donatı çeliğinin yüzeyine nervür niçin yapılır? Biliyor musunuz? Donatı bağlama çeşitlerinden farklı üç tanesini yapabiliyor musunuz? Aynı bağlama çeşidinin kullanılmasının sakıncalarını biliyor musunuz? Pas taşını doğru yerde kullandınız mı? Betonarme kalıplara donatıyı yerleştirip bağladınız mı? Temel donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Kolon donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Perde duvar donatısını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarını doğru bağlayabiliyormu sunuz? Döşeme donatılarını doğru yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME PERFORMANS TESTİ (YETERLİK ÖLÇME) Modül ile kazandığınız yeterliği aşağıdaki kıstaslara göre değerlendiriniz. 53 . Modülü tamamladınız. Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ–1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D D D D D D D D D ÖĞRENME FAALİYETİ–2 CEVAP ANAHTARI 1 D 2 Y 3 D 4 Y 5 D 6 D 7 D 8 D 9 Y 10 D ÖĞRENME FAALİYETİ–3 CEVAP ANAHTARI 1 C 2 A 3 D 4 D 5 Y 6 D 7 D 8 Y 9 Y 10 D 54 .

Naim YAMAN. Yapı Bilgisi Cilt III. M:E:B. Nazım DÜNDAR. B.E.S. 2001 ARUNTAŞ. H. Ümit YEGÜL. İstanbul. İstanbul. Köksal ÖZCAN. Ankara.KAYNAKÇA KAYNAKÇA OYMAEL Sabit Doç. yapıcılık iş ve İşlem Yaprakları. Dr. Yapı bilgisi cilt I-II. 1979 TAYMAZ Haydar. 500 TSE Ankara 2001 55 . Yılmaz. GÜTEF. Yapı Teknolojisi Ders Notları. 2003 T. M. 2003 ÖKSÜZOĞLU Halim.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful