T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ

DONATI HAZIRLAMA

ANKARA 2006

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilir. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• •

İÇİNDEKİLER

AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 1. DONATIYI HAZIRLAMA ................................................................................................. 3 1.1. Donatı............................................................................................................................ 3 1.1.1. Tanımı.................................................................................................................... 3 1.1.2. Çeşitleri.................................................................................................................. 3 1.1.3. Donatının Kullanıldığı Yerler.............................................................................. 23 1.2. Donatıları Bağlama ..................................................................................................... 26 1.2.1. Bağlama Kuralları................................................................................................ 26 1.2.2. Bağlama Yapılışı ................................................................................................. 26 1.2.3. Pas Taşı................................................................................................................ 28 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 29 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 30 2. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME............................................................................ 31 2.1. Betonarme Kalıplar ..................................................................................................... 31 2.1.1. Tanımı.................................................................................................................. 31 2.1.2. Betonarme Kalıp Çeşitleri ................................................................................... 32 2.1.3. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler .................................................................. 37 2.2. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları........................................................................ 42 2.3. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi ................................................................................ 42 2.3.1.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ............................................................ 42 2.3.2. Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi............................... 43 2.3.3. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ........................................................... 43 2.3.4. Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme...................................................... 44 2.3.5. Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme............................................................. 45 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 46 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 47 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 .................................................................................................. 48 3.DONATIYI BAĞLAMA .................................................................................................... 48 3.1. Temel–Kolon Bağlantıları........................................................................................... 48 3.2. Kolon-Kiriş Bağlantıları ............................................................................................. 49 3.3. Kiriş Döşeme Bağlantıları........................................................................................... 50 3.4. Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları .......................................................................... 50 UYGULAMAUYU FAALİYETİ...................................................................................... 51 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 52 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 53 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 54 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 55

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 582YIM191 İnşaat Teknolojisi Betonarme Demirciliği Donatı Hazırlama Donatıyı hazırlama, betonarme yapı elamanlarının birbirine bağlanması ve donatıyı kalıba yerleştirme temel bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. 40/32 Demir İşleme modülünü başarmak. Donatı hazırlama amacını güvenli yapmanın yöntem ve tekniklerini öğrenmek. Genel Amaç Gerekli atölye ortamı ile Betonarme elamanların donatılarının bağlantıları ve bunların kalıba yerleştirilmesini güvenli, verimli, amaca ve tekniğe uygun yapabileceksiniz. Amaçlar Donatının ne olduğunu, çeşitlerini ve kullanıldığı yerleri söyleyebileceksiniz. Donatının yapılışını, bağlama kurallarını ve pas payını yapabileceksiniz. Donatıları kalıba yerleştirebileceksiniz. Temel ve kolon bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kolon ve kiriş bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kiriş ve döşeme bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Merdiven, Döşeme ve Kiriş bağlantılarını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Atölye ortamı, donatı, kerpeten, tel, demir düzeltme anahtarı, pasyaşı, demirci sehpası, demirci makası, metre, tebeşir. İş güvenliği ile ilgili donanımlar, eldiven ve baret. Her faaliyet sonrasında değerlendirme soruları ile değerlendireceksiniz. Öğretmen modül sonunda (uygulama, soru-cevap) uygulayarak ile kazandığınız bilgi ve değerlendirecektir. ii o faliyetle ilgili kendi kendinizi size ölçme aracı modül uygulamaları becerileri ölçerek

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

GİRİŞ GİRİŞ
Sevgili Öğrenci Teknolojik gelişmeler inşaat alanında da bir takım yenilikleri beraberinde getirmiştir. Özellikle deprem kuşağında olmamız çok daha önemlidir. Depremler sonrası yeni deprem yönetmeliğini mecbur etmiştir. Hem deprem yönetmeliği hemde TS 500 inşaatlarda bazı donatı türlerini zorunlu kılmıştır. Güvenli yapılar inşa etmenin donatıları hazırlama kurallarına uymakla olacağını göreceksiniz. Günümüzde kullanılan en yaygın yapı betonarme yapıdır. Betonarmenin olduğu her yerde mutlaka donatı vardır. Bir yapıyı yıkılma tehlikelerine karşı ayakta tutan betonarme elamanlardır. Yük taşıyan, direnç gösteren bu elamanlar donatısız olmazlar. Donatı beton içinde çizildiği gibi olmalıdır. Deprem sonrası manzaraları hepiniz gördünüz. Bu manzaraların tekrar yaşanmaması için betonarme inşaat işçiliğinin ne kadar önem arz ettiğini hepinizin kavraması gerekmektedir. Donatıları ne kadar kuralına uygun ve eksiksiz bağlarsak inşaatımız o kadar sağlam olur. Her betonarme demircisi temelden çatıya kadar betonarme elamanların donatılarını hazırlayabilmelidir. Donatıları kalıbına yerleştirebilmelidir. Her türlü donatı bağlamasını bilmelidir. Bütün bu işlemlerin yapılışını bu kitapta bulabileceksiniz. Bu modül sonunda edineceğiniz bilgi ve beceriler ile inşaat teknolojisi alanında her türlü donatı hazırlama işlerinizi yapabilmeniz için çok yararlı olacaktır.

1

2 .

2. düz. Donatıları projedeki ölçüsünde ve şeklinde hazır edeceksiniz. Burada demirin şekli ve ölçüsü yazılı olur. Pilyeleri proje ölçüsünde ve kolon filizleri temel donatısı tamamlandıktan sonra bağlanır. Temel Donatısı Temel donatıları kalıp içinde bağlanır. Temel donatılarının hazırlanışını ve bağlanışını gözlemleyiniz. döşeme ve kolon bağlantılarını gözlemleyiniz.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında demirci sehpası hazırlayarak. mesnet. Düz. 1. Donatı 1. 1. Bu demirlerin şekli. Bu demirlerin yapı elemanı içine yerleştirilmesine donatı denir. Betonarme yapı elemanlarında etriye. 3 . Çeşitleri 1. donatı demirlerini hazırlayacaksınız. Kiriş. Ayrıca bu donatı elamanlarını bağlayabileceksiniz. pilye.1.1. Döşeme donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz. Temel – Kolon donatı bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz.1. pilye. kalınlığı ve sayıları mühendislik hesaplarıyla bulunur. Düz donatılar ölçüsünde kesilir ve ucuna 90 derece kanca yapılır. Merdiven donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz. Donatı hazırlanan atölyelerdeki işçilerin ve inşaat alanındaki donatı işcilerinin davranışlarını izleyerek ön bilgi ediniz.1. kolon filizi ve etriyeler hazırlanır. Kiriş donatı hazırlığını ve bağlama yapımını gözlemleyiniz. şapo ve çiroz demirleri vardır. Merdiven. Kolon donatı hazırlığını ve bağlama yapımını izleyiniz. Her yapı elemanının donatısı farklıdır.2. döşeme ve kiriş bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz. DONATIYI HAZIRLAMA 1. Yere serili donatıların pas payları zemin durumuna bağlı olarak 2–5 cm olarak bırakılır. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır: Demir işleri yapılan bir inşaatta demirci sehpası yapımını ve işleyişini gözlemleyiniz.1. Tanımı Betonarme yapı elemanların içine kendi özelliğine göre demir yerleştirilir. Betonarme yapı elemanlarında nasıl bir demir kullanılacağı statik uygulama projesinde çizilerek gösterilir.1.

kancalarından tabandaki donatı üstüne bağlanır (Resim 4). Deprem hatılları demirci sehpasında hazırlanır. Akslara uygun kolon filizleri. Temel düz donatıları hazırlanır (Resim 2). Pilye donatıları ve kolon filizleri hazırlanır. Deprem hatılları kolon filizlerine geçirilir ve tel ile bağlanır (Resim5). 4 .Resim 1: Temel donatıları döşenmeden önce tabana beton dökülür. Pilyeler proje ölçüsünde alttaki donatı üzerine bağlanır. Sonra kalıp yapılarak temel donatısına başlanır(Resim 1). Kancaları üste doğru kesişme yerlerinden tel ile bağlanır (Resim 3). Bu donatılar her iki yönde yere serilir. Resim 2: Temel donatıları ölçüsünde kesilerek uçları demir bükme ile bükülür. Temelde önce akslar belirlenir.

Resim 3: Temel donatılarının uçları yukarıda olacak şekilde kerpeten ve tel ile bağlanır. 5 . Resim 4: Temel donatılarını kolon filizleri proje akslarına göre yerleştirilerek tamamlanır. Resim 5: Temel donatıları kolon filiz demirlerine deprem hatılları bağlanır.

1. Sıklaştıma yerlerinde metre karede 10. Daire şeklindeki kolonlar fretli olur. 6 .2. Kolon donatıları alttan gelen kolon filizlerine bağlanır (Resim 8).Resim 6: Radye temellerde çift etriye ve pilye donatıları da yapılır. Demirci sehpasında boyuna donatıların etriye yerleri tebeşir ile çizilir. Daha sonra diğer boyuna donatılar bağlanır.2.1. Donatı çapının 40 ya da 50 katı uzunluk kadar filiz payı bırakılır. Dairesel kolonlarda en az donatı 6Ø14 tür. Kolonların alt ve üst kısımlarında etriye sıklaştırması yapılır. Kolonlar en az 4 adet 16’ mm lik ya da 6 adet 14’ mm lik (4Ø16 veya 6Ø14) donatıdan olur. Boyuna donatılar hep üst kat için filiz olacak şekilde üretilir. Bunların etriyeleri helozonik tek parça olur. Etriyeler iç kolonlarda 1. diğer ucu 90 derece deprem çirozları hazırlanır. Buralardan etriyeler iki donatıya tel ile bağlanır. Radye temellerde farklı olarak etriye ve pilye donatıları sırasıyla bağlanır (Resim 6). Etriyeler hazırlanır. İki adet demir sehpa üstüne uygun yerinden bırakılır. Kolon Donatısı Kolon donatıları boyuna donatı ve etrafında sarılı etriyelerden oluşur.5 cm. Yuvarlak kütüğe makine ile sarılarak üretilir. diğer yerlerde 4 adet olmak üzere çirozlar bağlanır (Resim 7). Etriye araları en çok 20 cm ya da 12 donatı çapı kadar olur. dış kolonlarda 2 cm pas payına göre hazırlanır. Önce boyuna donatıları ölçüsünde kesilir. Bir ucu 45 derece.

Resim 8: Kolon donatıları kolon kalıbı içine alttan filiz demirlerine bağlanır.Resim 7: Kolon donatıları demirci sehpası üzerinde projesine uygun bağlanır. 7 .

C C D E B A E KARŞI TARAFA DEVAM EDEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI KARŞI TARAFA DEVAM ETMEYEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI Şekil 1: Kolon donatıları üst katta daralıyorsa Daralmada boyuna donatı 1/6 oranında büzülebilir. E filizdir ve 40 donatı çapından az olmaz. Alt kattan üst kata geçen kolonda meydana gelen kesit azalması (A/B) 1/6’ dan büyük olamaz. D 90 derece kanca ve 12 donatı çapından aşağı olmaz (Şekil 1). Şekil 2: Çokgen ve daire kesitli kolonlar fretli olarak bağlanır 8 .

Fretli etriyeler önceden kütüğe sararak hazır edilir. Şekil 2’ deki gibi tel ile bağlanır. 9 . Resim 9: Kolon donatısı etriyelerinin üstüne paspayı için pastaşı takılır.

Şekil 3: Kolon donatısı etriyelerinin sıklaştırması ve üst katta daralması Kolon daralmasında ve kiriş kesişme yerlerindeki donatı şekil 3’ teki gibi yapılır.Kolon donatısı yerine bağlandıktan sonra bütün kenarlarına pas taşı takılır (Resim 9). 10 .

Mesnet içinde etriyeler yerinde bağlanır. Etriyeler sayısı kadar kesilir ve bükülerek hazırlanır.2. Esas donatılar devam eden döşemeye L/4 kadar devam ettirilir (Şekil 4). Etriyelerin kalıba değen taraflarına pastaşı takılmalıdır.1. Kiriş başlangıcına mesnet donatıları hazırlanır ve bağlanır. pilye ve etriye donatılarıyla yapılır. Kolon filiz yerlerine gereken etriyeler kiriş üstüne serbest olarak takılır ve kiriş yerine oturtulur. Pilyeler ölçüsünde ve 45 dereceden bükülür.1. (Resim 10 ve Şekil 4). Esas donatılar ve montaj donatıları kesilerek bir uçlarına demir bükme ile 12Ø boyunda kanca yapılır. Kiriş Donatısı Genellikle dikdörtgen kesitli ve eğilmeye çalışır. Kiriş donatıları montaj. Kirişlerde çapı 12 mm (Ø12) den aşağı donatı kullanılmaz. Kiriş başlangıcına üstten L/4 kadar mesnet donatısı bağlanır. Kiriş kalıp üzerinde yerine yakın kurulan sehpa üstünde hazırlanır. Kolon ile birleşim yeri dışındaki etriye yerleri işaretlenerek tel ile bağlanır. Mesnet yerlerinde altta şapo donatıları her iki yanda L/4 kadar geçer vaziyette bağlanır.3. Etriye değme yerlerinden bağlanır. Pilyeler boyunda kesilir. 11 . Üzerindeki yükleri kolon ve altındaki duvarlara iletirler. Kirişler devam ediyorsa alt donatılar L/4 kadar diğer kirişe devam eder. Kirişlerin başlangıcı bitişlerinde üstte mesnet donatısı kullanılır. proje ölçüsünde iki demir bükme anahtarı ile hazırlanır. esas (düz demir). Bütün boyuna donatı bağlandıktan sonra pilye kiriş içine geçirilir. Resim 10: Kiriş donatıları kalıp içinde bağlanır.

Burada esas ve pilye donatıları üstte montaj donatıları altta olur. yığma yapılarda her iki ucu mesnetlere 20 cm serbest oturuyorsa basit kiriştir. 12 . Donatıların uçları 45 derece bükülür. Kiriş.Şekil 4: Kolonlara mesnetlenen kirişlerin bu bölgelerinde şapo demiri kullanılır. Bazen kirişlerde ters olarak yapılır (Şekil 6). Konsol çıkmanın çok olması durumunda ilave pilye bağlanır (Şekil 5). Kirişin bir ucu kolona saplanıyor diğeri boşlukta ise bu konsol kiriştir.

Şekil 6: Ters kiriş yapılacağında üstten mesnet ilaveleri bağlanır.Şekil 5: Konsol kirişlerin ucuna doğru kalınlığı düşürülür ya da uç kısma kiriş yapılır. 13 .

Etriyeler hazırlanır.1. İşaretli olan yerlere etriyeler tel ile bağlanır. Tuğla duvarlar için en az 4 adet 12 mm çaplı donatı kullanılır. Kalıba değecek yerlere pastaşı takılır. Etriyeler aynı hizada olacak şekilde tel ile diğer boyuna donatılara bağlanır (Şekil 7). Hatıl Donatısı Yığma yapılarda duvarların bağlantılarını sağlamak amacıyla hatıl yapılır. Hatıl boyuna donatıları keserek hazır edilir. Taş duvarlarda en az 6 adet çapı 10 mm olan boyuna donatı kullanılır.1. 14 . Moloz taş duvar yüksekliğinin 1. Etriyeleri bu iki donatıdan geçirilir. Yığma yapılarda kapı ve pencere üstlerini birleştirecek şekilde hatıl yapılır. Düşey hatıllar her 4 metrede bir yapılır.5 m’ yi geçmesi durumunda hatıl yapılması zorunludur. Şekil 7: Düşey ve yatay olarak yapılan hatıllar için donatı hazırlanır. İki adet boyuna donatıyı demirci sehpası üstüne dengeli olarak yerleştirilir.4. Diğer hatıl donatıları üstünde etriye yerleri işaretlenir.2. Etriye yerleri işaretlenir. Hatıl kesişme yerleri kalıp içinde bağlanır (Şekik 8).

Lento donatısı hazırlanırken. 1.2.Şekil 8: Hatılların köşe birleştirmesinde önerilen iki bağlama. Pilye donatıları devam eden döşemeye L/4 kadar uzatılır.2. Hurdi döşemelerde kısa doğrultuda bir düz bir pilye şeklinde bağlanır. Kenar uzunlukları arasında en az iki kat fark var ise hurdi döşeme. Döşeme Donatısı Dört tarafı kirişlerle çevrili döşemeler ankastradır. Bir tarafı boşlukta olan döşemeler konsol döşemelerdir. Lento Donatısı Kapı ve pencere üstlerine boşluğu kapatmak için lento donatısı yapılır.6. kolon ve hatıl donatısı hazırlama işlem basamakları aynen uygulanır.1. bunun dışındaki döşemeler dal döşemelerdir. Etriyeler 20 cm ara ile bağlanır. Uzun kenar doğrultuda sadece düz donatı bağlanır. Lento her iki ucu duvar üstüne açıklığın %15 ya da en az 20 cm kadar binmelidir. Lento yüksekliği en az 20 cm yapılır. Genel olarak döşemeler dal ve hurdi olarak çözümlenir.5.1. 15 . 1.

Her iki doğrultu donatıları bir düz bir pilye olarak bağlanır. 16 . Pilyeler devam eden döşemenin L/4’ ü kadar uzatılır. İki adet demir bükme anahtarı ile pilyeler proje ölçüsünden 45 derece bükülür. Bu haliyle birbiriyle kesişen donatılar tel ile bağlanır. Dal döşemede pilyeler her iki doğrultuda bağlanır.Resim 11: Hurdi döşeme donatısı Hurdi döşemede kiriş başlangıçlarına bütün donatılar 90º kancalı bağlanır. Döşeme düz donatıları kesilerek bir uçları kancalı olarak hazırlanır. Resim 12: Dal döşeme donatısı Döşeme çift yönlü çalıştığı için pilyeler iki yönlü döşenerek bağlanır (Resim 12). Belli aralıklarla kalıp tarafına pastaşı takılır (Resim 11). Diğer doğrultuda sadece düz donatı sıralanır. Hurdiye kısa kenarda bir düz bir pilye olarak sıralanır. Döşeme orta bölgesinde daima altta kalacak olan donatılar tel ile proje ölçüsünde bağlanır. Başlangıçta donatıların uçları kancalı olmasına. Pilye donatıları da aynı şekilde hazırlanır. Uzun kenarda sadece düz donatılar vardır. pilyelerin diğer döşemeye L/4 kadar devam etmesine dikkat edilir. Dal döşemede her iki yöne bir düz bir pilye olarak donatılar sıralanır.

Şekil 9: Konsol döşeme donatısı Konsol döşemelerde ilave olarak şapo donatıları yerleştirilir. Esas donatı üste bağlanır. 17 . Konsolun bağlı olduğu döşemelere bütün donatılar L/4 kadar uzanır (Şekil 9).

Aynı donatı uygulaması kirişsiz en az 15 cm kalınlığındaki mantar döşemelerde de aynı şekilde bağlanır. Dişli döşemelerde diş olarak yapılan çıkıntılara kiriş donatısı gibi donatılar yerleştirilir.Resim 13: Devamlı döşeme donatısı Devamlı döşemeler aynı seviyede birden fazla olan döşemelerdir. Dişli döşemelere nervürlü döşeme de denir (Şekil 10). Bütün döşemelerin pilyeleri komşu döşemeye L/4 kadar devam eder (Resim 13). Döşeme altında tesisat kanalları oluşturmak için tek ya da iki yönlü dişli döşemelerde de aynı donatı uygulanır. 18 .

Şekil 10: Dişli döşemeler ve mantar döşemeler 19 .

7.Şekil 11: Asmolen döşemelerdeki donatılar Döşeme çeşitlerinden asmolen döşemeler kalıplı ve kalıpsız olarak iki şekilde yapılır. 1. Kalıplıda kısa kenar yönünde bloklar yerleştirildikten sonra donatılar küçük hatıl donatısı şeklinde aralıklı konur ve uzun kenar yönündeki bağlantı donatılarıyla bağlanır. Kalınlıkları 25 cm’ den az olmaz. Perde uçlarına 30 cm’ den az olmamak üzere perde boyunun % 10 kadar perde uç elamanı düzenlenir. 20 .1. Kalıpsız asmolende donatılı bloklar önce üretilir. kısa doğrultuda kiriş donatılara bağlanır ve beton dökülür (Şekil 11). Perde uç elamanları etriyeli olur. Perde Donatısı Perde duvarlar kot altı yapılarında ve çevirme duvarları yapımında kullanılır. Boyuna ve enine donatıları en az 25 cm ara ile bağlanır. Etriye ve çirozlar en fazla 20 cm ara ile bağlanır.2.

Bağlama işlemi aynı anda en az iki kişi tarafında yapılır. Perde uç donatıları demirci sehpasında etriyeli olarak hazırlanır. Resim 14: Kolon ve perde duvarlar da kullanılan deprem çirozları Resim 15: Perde donatıların bağlanması 21 .Temelde kolon filizinin aynısı perde filizi olur. Perde filizi yok yalnız perde yapılacaksa perde donatı alt uçları 90º kıvrılı yere basacak şekilde olur.15 ve 16). Bağlama işlemi tamamlandıktan sonra kritik yükseklikte 10 diğer taraflarda 4 adet (m2) deprem çirozları bağlanır. Enine ve boyuna donatılar hazırlanır. Kolonlar arasına perde donatısı bağlanacak ise önce yatay donatılar proje ölçüsünde bağlanır. Yatay donatılara proje ölçüsünde dik olan diğer donatılar tel ile bağlanır. Kalıp taraflarındaki donatılara pastaşı takılır(Resim 14.

Merdiven kolu enine donatıları hazırlanır. Pilyeler iki demir bükme anahtarı ile kalıp içinde bükülür. Merdiven Donatısı Merdivenler tek parça olarak üretilir.1. Merdiven esas donatıları kol boyunca çalışır. Resim 17 Kirişsiz merdiven kolundaki donatılar 22 . Projesine göre donatılar kalıp içinde bağlanır. Bükülme sonrası üst donatılar tel ile yerinde kesişme yerlerinden bağlanır (Resim 17).Resim 16: Çirozların bağlanılmış hali 1.2. Kirişli ya da kirişsiz olarak yapılır.8. Sahanlık donatıları hazırlanır. Merdiven sahanlık pilyeleri ile kol pilyeleri hazırlanır.

3. Resim 18: Münferit ve mütemadi temellerde kullanılır GROBETON BLOKAJ ZEMİN TEMEL DUVARI TEMEL PABUCU Şekil 12: Temelin betonarme pabuç ve hatıllarında temel donatısı kullanılır 23 . Temeller üzerine gelen yüke ve altındaki zeminin durumuna göre seçilir.3. Temel donatıları.1. Radye temellerde. Münferit temellerde. Mütemadi temelde.1. Donatının Kullanıldığı Yerler 1.1. İçinde donatıların bulunduğu temeller betonarme temellerdir.1. Bu yüzden temeller çok sağlam olmalıdır. kullanılır (Resim 18 ve şekil 12). Temel Donatısı Yapıların yükünü temeller taşıyarak altındaki zemine iletirler.

Kirişlerin içinde kiriş donatısı bulunur.3. 24 .1.3. içinde esas demirler ile onların dağılmasını engelleyen yatay donatıdan meydana gelir. 1. Yapıdaki kolonlarda kolon donatısı kullanılır. Kiriş Donatısı Yapılar katlardan meydana gelir. Kolonlar.1. binaların sığınağını çevreleyen duvarlar ve asansör boşluğunu çevreleyen duvarlar perde duvar şeklinde yapılır.3.7.1.5.4. Ankastre döşemelerde. Bu perde duvarların içinde perde donatısı kullanılır.1.1. Konsol döşemelerde.1. Bu hatıl içinde hatıl donatısı kullanılır.6. Hatıl Donatısı Yığma yapıların kapı ve pencere üstünde ya da kat yüksekliğinin bittiği yerde betonarme hatıl olur. Katlarda yatay betonarme tablalardan oluşur. Donatıları bir arada tutması için çiroz kullanılır.3. Döşeme Donatısı Betonarme yapılar katlardan meydana gelir.1 3 2. Kirişler taşıdıkları yükleri döşemelerden alır. Kolonun yatay donatıları etriyeli ya da fretli olarak yapılırlar. Döşemelerin kenarlarında ve kolonların birbirine bağlantılarında kiriş kullanılır. Devamlı döşemelerde. Bu yatay yapı elamanları döşemedir. Kolon Donatısı Yapıların yüklerini yukarıdan aşağıya güvenli olarak kolonlar taşır.3. 1. Dişli döşemelerde. Bu lento için de lento donatısı kullanılır. Asmolen döşemelerde döşeme donatısı kullanılır.3. 1. 1. Yatay durumdaki betonarme elamanları ve üzerindeki ağırlıkları kolonlara kirişler iletir. Lento Donatısı Yığma yapılarda sadece kapı ve pencere üstünü kapatmak için lento yapılır. 1. Mantar döşemelerde. Perde Donatısı Yeraltı tesisat kanalları.

8.1.3. Betonarme merdivenlerde merdiven donatısı kullanılır (Şekil 13). Şekil 13: Kirişli ya da kirişsiz merdivenlerde 25 . Merdiven Donatısı Yapıların katlar arasında ulaşımı merdivenler sağlar.1.

1. Hasır donatı ve tünel kalıp sistemi için üretilen donatılar için kaynak tercih edilir. Donatılar projedeki ölçüsünde olmalıdır.2.1. tam çapraz bağlama ve köşede atkılı bağlama (Şekil 14). Bunun dışında yerinde imalatlarda tel ile bağlama kullanılır.75 mm. Özel demirci kerpeteni kullanılmalıdır. Üst üste ve yan yana geldiklerinde en az 40ø kadar bağlanmalıdır. Daha sonra donatı yerleştirilir. Eldivensiz donatı bağlanmaz. Bağlama Kuralları Donatı bağlamaları kaynak ya da tel ile yapılır.2.1. Yarım bağlama Yarım çapraz bağlama Köşede atkılı tam bağlama 26 Tam bağlama . Bağlama Yapılışı Donatının tel ile bağlanması değişik şekillerde yapılmaktadır. tam bağlama.2. yarım çapraz bağlama. Bağlama teli olarak 0. Donatı projeye bakılarak oradaki ölçü ve şekillerinde yerleştirilir.2. Kaynak ile bağlama işlemi atölyelerde uygulanan seri bir yöntemdir. Kalıp içinde bağlanamayacak donatılar yerine yerleştirilmeden dışarıda bağlanmalıdır. En son beton dökülür. Ayrıca üst üste ve yan yana gelen bütün donatılar tel ile bağlanır. 1. Donatıların kesiştiği bütün yerler arada boşluk oluşmadan bağlanmalıdır. Donatılar biribirleri ile kesiştikleri yerlerden bağlanır. Bazı yapı elamanları önceden hatta atölyede hazırlanabilir. Yarım bağlama. Buradaki amaç beton içindeki donatının projedeki yerinde olmasıdır. Donatıları Bağlama Betonarme yapı elamanların inşasında önce kalıp yapılır.1 mm kalınlığındaki teller kullanılır. Tel ile donatının bağlanması uygulama yerine göre değişir.

Tam çapraz bağlama Şekil 14: Donatı bağlama çeşitleri 27 .

3.2. Eğer asit suyu etkili bir bölge ise bu 2. Bu ancak pas payı elde edilmesiyle olur.1.5 – 5 cm olarak düşünülmelidir. Bunun için donatının dışarıdan görünmesi önlenir. Pas Taşı Donatının beton içinde paslanmaması esastır.5 – 2 cm içeride kalmalıdır. Pas taşı kalıba yakın donatılara donatı ağırlına göre 50 – 100 cm ara ile takılır (Şekil 15 Resim 19). 28 .5 ) Şekil 15: Pastaşı Resim 19: Donatının kalıp tarafında pastaşı olmalıdır. pa sp ay ı(2 . Pas payını en iyi pas taşı ile elde ederiz. Beton dökülünce yerine göre donatı 1.

Bağlama öncesi bağlama telinin iki ucunu demir aralarında boşluk kalmayacak şekilde kendinize çekiniz. Etriyeleri sehpa üstündeki donatılara geçiriniz. 29 . Sehpa üstündeki boyuna donatıları yan yana getirerek tebeşir ile 20 cm ara ile etriye yerlerini işaretleyiniz. Yarım bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız.5 cm paspayı hesabına göre etriye boyunu hesaplayınız. Etriyeleri kesiniz. Tam çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Tam bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. İki boyuna demirlere bağlanmış etriyeleri sehpa üstünde 180 derece çevirerek diğer boyuna donatıların bağlamasını yapınız. eldivenli. Demirci sehpası hazırlayarak iki boyuna donatıyı üstüne bırakınız. Demir bükme ile etriyeleri hazırlayınız. Bağlama telini işlem öncesi yeteri kadar hazır layınız. Yarım çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Kerpeteni kullanarak iki donatıyı tel ile bağlayınız. Kerpeten kullanarak kesişen donatıların bağlama öncesi tel ile boşluğunu alınız. Öneriler Bu işlemler sırasında iş elbiseli. Boşluğu alınmış demirleri öğrendiğiniz yöntemlerle bağlayınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları (20 / 20 / 200 cm hatıl içine 4 adet 12’ lik boyuna donatı. İş güvenliğinin önce geldiğini her işlem öncesi unutmayınız. 20 cm aralıklı olarak da etriye kullanılacaktır.) 12’lik demirleri yerinde tebeşir ile işaretleyerek kesiniz. Donatı üzerini her zaman yanınızda hazır olan tebeşirlerle işaretleyiniz. 1. Köşede atkılı tam bağlama yöntemi uygulayarak bağlama yapınız. dikkatli ve düzenli olunuz. İşaretli yerlerden etriyeleri bağlayınız.

Pas payını pas taşları ile elde edebiliriz.5 – 2 cm olarak bırakılır. 3. bunun dışında 1. 30 . Etriye ana donatıları sabitlemek için kullanılan enine donatıdır.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru veya yanlış olarak değerlendiriniz. 9. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. Kolonlarda donatı filiz boylar 40-50Ø uzunluğunda olmalıdır. Donatı betonun içindeki demirdir. 8. 4. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 5. 1. Kesişen donatıları çapraz tek şekilde bağlamaya yarım bağlama denir. 6. 7. Betonun içindeki donatıyı pas payı gizlemektedir. 2.5 – 5 cm.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Pilyeleri bağlama anında bükülür. Betonarme binaların taşıyıcı elamanların hepsinde donatı vardır. Merdiven donatıları yerinde kirişli ve kirişsiz olarak bağlanır. Asit suyu etkisindeki bölgede pas payı 2. 10. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. Döşeme donatılarının tamamı yerinde bağlanır.

diğer betonarme elamana bağlama için yapılanları izlemelisiniz. kiriş. temel. kolon. döşeme. Betonun ağırlığını kalıp taşır. Kalıp betonun ağırlığını taşıyabilecek sağlamlıkta olur. Hatıl ve lento kalıbı. yapım ve söküm işlemlerini gözlemlemelisiniz. Merdiven kalıbı. Perde duvar kalıbı. Kolon kalıbı. Kiriş-döşeme kalıbı. Sıralarsak. 31 . İçine donatı yerleştirilen taşıyıcı yapı elemanlarına kalıp yapılır. Tanımı Betonarme yapı elemanları projedeki ölçüsünde olmalıdır. Beton prizini alıncaya kadar kalıp betonarme elamanı tutar. 2.1. Betonarme Kalıplar 2. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. Kalıba donatı yerleştirildikten sonra devam eden işlemleri. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME 2.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kolon. Bu işlemleri yapan kişilerden ön bilgi almanız gerekir. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Bir inşaat alanında. kiriş.1.1. merdiven. perde duvar ve betonarme çatılara kalıp yapılmalıdır. perde duvar ve merdiven kalıbını proje üzerinden tanıyacaksınız. Donatı yerleştirildikten sonra hangi bağlamaların yapılacağını bileceksiniz. temel. döşeme. Temel kalıbı. Proje ölçülerinde olmasını kalıplar sağlar.

Klasik sistem: Az katlı binalarda kullanılır. Betonarme Kalıp Çeşitleri Betonarme kalıplar iki kısımdır. Birinci kısım betonarme elamanın yüzeyini elde ettiğimiz bölümdür. Ahşap Metal Plastik Yapım yöntem ve tekniklerine göre.1. iskele kısmı metal borulardan kullanılır (Resim 20).2. Kaplama yüzeyler ahşap. İkinci kısım kalıbı istenen yükseklikte tutan ve içindeki betonu prizini alıncaya kadar taşıyan iskeledir.2. Resim 20: Klasik sistem kalıp 32 . Kullanılan malzemeye göre.

Defalarca kullanılabilir (Resim 21. Paneller 75 x 250 cm boyutlarında yukarı doğru inşa edilecek yapılarda kullanılır (Resim 23).Çelik pano ve modüler sistem: Yüksek katlı olmayan yapımlarda kullanılır. 33 .Resim 22). Resim 21: Çelik panolar Resim 22: Modüler kalıp iskelesi Tırmanır sistem: Daha çok perde kalıplarında kullanılır.

Resim 24: Kayar sistem kalıp 34 .Resim 23: Klasik sistem kalıp Kayar sistem: Tek taraflı yüksekliği 240 cm. genişlikleri 2–4 m arasındaki panellerden oluşur (Resim 24).

Resim 25: Tünel kalıp sistem 35 . sağlam ve devamlı yapılacak olan inşaatlarda kullanılır (Resim 25).Tünel sistem: Seri.

suni tahta ve metal türündeki malzemelerden elde edilir. yerine dökülmüş betonun ağırlığını beton prizini alıncaya kadar taşır. Resim 26: Kalıpsız sistem Bütün kalıp sistemlerinin kendi içinde iki bölümü vardır. Kalıp kaplaması. Biz bu işleme kürleme deriz. Doğal tahta. Kalıp iskelesi dikme (ayarlı metal boru). kirişler. 36 . Beton prizini alıncaya kadar sulanır. betonarme yapı elamanının yüzeyini elde etmemizi sağlar. Kalıp iskelesi. Beton dayanımına ulaşınca kalıp iskelesi sökülür.Kalıpsız sistem: Asmolen döşeme yapımında kullanılır (Resim 26). çapraz kuşaklar ve kamalardan meydana gelir.

Resim 27: Temel kalıbı 2.2.3.2. Kalıp yapımında kanatlar oluşturulur. Daire kesitli kolon kalıbı yapmak için yuvarlak kuşak kalıplara içten çıtalar çakılır (Resim 28). Yükseklikleri ve görülen yüzleri azdır. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler 2. dikdörtgen. Yan tahtaların üst ve altından açılmaları önlemek için destek kirişleri çakılır (Resim 27).3. Kalıp yapılırken önce görünen yan yüzeyler yapılır. çokgen ve daire kesitli olur.1.1. Tahtalar birbirine çivi ile tutturulur. Kanatlar 50–100 cm aralıklarla kuşak takviye yapılır.1.3.1. Resim 28: Kolon kalıbı 37 . Kolon Kalıpları Kare. Temel Kalıpları Yapıyı temele oturtan en basit kalıplardır.

3. IZGARA KİRİŞLERİ PAYANDA KLAPA DÖŞEME KAPLAMASI DESTEK ESAS KİRİŞ ÇAPRAZ DİKME KUŞAK KAMA Şekil 16: Döşeme kalıbı 38 .3. Payanda. Resim 29: Kiriş kalıbı 2. Kalıp derinliği daha fazla tutulur. kirişli. Döşeme kalıpları düz. Döşeme asmolen yapılacaksa aralıklı ve aralıksız bloklar dizilir. Izgaraların altında 100 cm ara ile 5/10 kirişlere oturtulur. dişli ve mantar olmak üzere üç değişik şekilde yapılır (Şekil 16).3. Kalıp yan tahtaları belli aralıklı klapalar ve destek kirişleri ile yerine çivi ile çakılır (Resim 29). çapraz. Bu kirişler 100–150 cm aralıklı dikmeler ile taşınır.1. Kiriş Kalıbı Kiriş kalıpları döşemelerle birlikte yapılır. Bu dikmeler arasında 100 cm mesafe olur.4.2. Döşeme kalıpları Döşeme tahtaları ortalama 50 cm aralıklı ızgaraların üzerine çakılır.1. destek kalıbın diğer kullanılan elamanlarıdır. Kiriş kalıpları üst başlıklı 10/10 cm kesitli dikmelerle desteklenir.

Tahta kaplaması yönüne dik 50–100 cm aralıklı 5/10 kuşaklara çivilenir.3. Perde Duvar Kalıpları Bina temel duvarlarında ve istinat duvarlarda perde duvar kalıbı yapılır.5.2. Kuşaklara dik 150 cm ara ile dikmeler çakılarak payanda ile desteklenir (Şekil 17 ve 18). KAPLAMA TAHTASI DESTEK KUŞAK DESTEK DİKMESİ YASTIK GROBETON BLOKAJ Şekil 17: Perde duvar kalıbı 39 .1.

Şekil 19: Lento kalıbı 40 .6.1. Lento Kalıpları Kapı ve pencere üst kısımları lento ile kapatılır. Bunun için dişli ya da düz kullanılan doğrama özelliğine göre lento kalıbı yapılır (Şekil 19.Şekil 18: İstinat duvarı kalıbı 2.20).3.

1.3. Hatıl Kalıbı Yükselen duvar üstüne tek parça yatay ve dikey olarak yapılır. Duvar kalınlığı kadar belli aralıklarla takozlar bırakılır ve bu takozlara tutturulan yan kanatlar üstten gergi teli ile gerdirilir. Eğimli yüzeye yükseklik ortalama 16 cm olacak şekilde rıht tahtası çakılır (Şekil 219. Merdiven Kalıpları Alt döşemede bırakılan donatı filizleri merdiven donatılarına bağlanır. GERGİ KENAR TAHTASI RIHT KLAPASI RIHT TAHTASI KİRİŞ TABAN KAP. Döşeme ve kiriş kalıbı yapımında olduğu gibi merdiven altında aynı işlem merdiven eğimine göre yapılır.1.8.3. 2.Şekil 20: Lento kalıbı görünüşü 2. TAHTASI KAMA DESTEK KİRİŞİ DİKME KUŞAK Şekil 21: Merdiven kalıbı 41 .7.

2. Kolon ve perde duvarlar beraber yapıldığında donatıları da beraber yerleştirilir. Temel donatıları yerleştirilmeden zemin kum ya da beton ile kaplanmalıdır.2. Temel donatıları yerleştirildikten sonra kolon filiz donatıları yerleştirilir (Resim 30). Daralan kolonlardaki donatı.3. Kiriş donatıların kancaları 90º ve 12ø cm’ den fazla yapılır. kiriş içine 12ø cm kadar bükülür. Kalıp köşelerindeki donatılara pas taşı takılarak kalıba yerleştirilir.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kalıbı bitirilmiş temele donatı yerleştirilir. Etriye sıklaştırmaları kirişin her iki tarafında 2H kadarki bölgede 50 – 150 mm aralıkla yapılır. Yerine yerleştirirken pilyelerin proje ölçüsünde olmasına çok dikkat edilir. Merdiven donatıları ile döşemelere bağlantıyı sağlayacak filizler zamanında bırakılmalıdır. Ya da döşeme. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi 2. Aynı işlem boyuna donatının 1/6 dan fazla eğim ile bükülür.1. Donatıların kesiştiği her yer tel ile bağlanır. Temelde perde duvar varsa onlarında filizleri yerleştirilir. kiriş.3. Temel esas donatılar her iki yönde kalıp içinde yerleştirilir. Döşemelerde köşe tablalarda şapo (ilave) donatı yerleştirilir. Temel donatıları bitirildikten sonra kolon filiz donatıları proje akslarına göre yerleştirilmelidir. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları Donatılar kancaları yapıldıktan sonra kalıba yerleştirilir. Donatıların tamamında 10ø cm boyunda kanca yapılır. Uygulanacak olan temel çeşidine göre donatılar yerinde ya da önceden hazırlanır. Perde duvarların kritik yüksekliği dışında m²’ sinde 4 çiroz olmalıdır. Döşeme ve kiriş donatıları birlikte yapıldıkları için donatıları da birlikte yerleştirilir. Perde duvarların kritik yüksekliğince m²’ sinde 10 çiroz olmalıdır. 2. 42 . merdiven kalıpları ve donatıları birlikte yerleştirilir. Deprem çirozları 5–10 cm aralıkla yerleştirilir. Donatılarla ilgili diğer kurallar TS 500 ve deprem yönetmeliğinde açıklanmıştır. Kolon donatıları kolon kalıbı açık bir kenarından yerleştirilir.

Resim 30: Temel kalıbına donatı yerleşimi 2. Bir kenarı açık kolon kalıpları donatı içine yerleştirildikten sonra kapatılır. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kolon kalıbının üç kenarı bitirilir. Donatılar dışarıda ya da yerinde hazırlanabilir (Resim 31). Kalıbın bir tarafı bitirildikten sonra donatı yerleştirilir. Köşe donatılarına pas taşı takılır (Resim 32).3. Resim 31: Perde duvar tel bağlama 2. Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Betonarme perde duvarlar temelde.3. Kalıbın geniş tarafından yerleştirilen donatılar alttaki filizlere bağlanır. asansör çevresi ya da tünel kalıp sistemlerinde uygulanır.2. Perde duvarlardaki donatılar yatay ve dikey olarak bütün kesişmeler tel ile bağlanır. 43 . Donatılar dışarıda hazırlanır.3.

4. Kiriş donatıları kolon filizleri üstüne bağlanır. Merdiven donatıları döşeme bağlantıları ile birlikte yerleştirilir (Resim 33). Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme Kalıp yapıldıktan sonra önce kiriş donatıları yerleştirilir.3. Döşeme donatıları kiriş donatıları üstünde yerleştirilir. Kiriş donatıları dışarıda hazırlandıktan sonra yerine yerleştirilir. 44 .Resim 32: Kalıp içinde kolon donatısı 2.

3. Resim 34: Kalıp içinde sahanlık donatıları 45 . Donatı merdiven başlama ve bitişindeki döşemelerin donatısına bağlanır. Merdivenin bütün donatıları kalıp içinde yerleştirilerek bağlanır (Resim 34).Resim 33: Kalıp içinde kiriş ve donatı kalıbı 2. Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme Merdiven kalıbı bitirildikten sonra donatıları yerleştirilir.5.

Bağlama yaptığınız donatıları.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel. İlave (şapo) donatılarını yerlerinde kullanınız. döşeme. Kiriş ve döşeme kalıbına donatıları yerleştiriniz. Ucu keskin iyi bir demirci kerpeteni kullanınız. baret ve tabanı kalın bir ayakkabı kullanınız. merdiven ve perde duvar kalıplarını proje üzerinde seçiniz. kolon. Temel kalıbı içinde donatısını bağlayınız. boşluklarını aldıktan sonra bağlayınız. Döşeme donatılarının pilyelerini demir düzeltme anahtarı ile kırınız. Öneriler Bu işlemleri yaparken iş önlüğü. Perde duvar kalıbı içine donatılarını yerleştiriniz. 46 . Kolon donatısını kalıba yerleştiriniz. kiriş. Deprem çirozlarını yerinde bağlayınız. Kenetleme boyunu 40ø cm’ den fazla uygulayınız. eldiven. Merdiven kalıbı içinde donatıları bağlayınız. Donatıları yerleştirirken pas payı için pas taşını doğru kullanınız.

2. 10. 4. Kiriş donatılarının kenetlenme ve kolon ile bağlantı yerleri kalıp içinde yapılır. Kirişlerin sıklaştırma bölgesi 2H her iki tarafta 5–15 cm arasında sıklaştırma olarak uygulanır. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 1. bir pilye sıralı olarak bağlanır. Döşemedeki donatılar bir düz. Perde duvar kalıpları 150 cm arayla dikme çakılarak payanda ile desteklenir. Temel içine yerleştirilen kolon filizleri en az 10ø cm olmalıdır. 9. Kiriş ve döşemelerin donatıları beraber bağlanmaz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. 7. 8. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru ve ya yanlış olarak değerlendiriniz. Kolon içinde deprem çirozları 50 cm ara ile yerleştirilir.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. Temel donatıları. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Merdiven donatıları başlama ve çıkış hattı sonunda her zaman sahanlık döşemelerine bağlanır. 3. 6. kalıbı içinde ve kancaları içe dönük olarak bağlanmalıdır. Kolonlar sıklaştırma yerlerinde en az 5 cm yapılır. 5. 47 .

Bunun için tel ile bağlama çeşitlerini uygulayacaksınız. eldiven. 48 . Bu donatıları proje üzerinden gösterebileceksiniz. Merdiven ve perde duvar içindeki donatıları bilir. Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı. Temel düz donatıları ölçüsünde kesilip yerinde tel ile bağlanır. 3. Yerleştirme işleminde mutlaka pastaşı kullanılmalıdır.1. temel donatılarına kolon donatılarını bağlama. Aynı şekilde merdiven kalıbı üzerine donatı bağlayan işcileri gözlemleyiniz. Temel donatısı bitirilince kolon için hazırlanan filizler bağlanır. Döşeme içindeki donatıları bilir. demirci kerpeteni. kalıp üzerinde donatıları bağlayacaksınız. Kiriş donatılarını döşemelere bağlayan demirci işcilerini gözlemleyiniz. Öğrenci betonarme yapı elamanları için donatıları hazırlar. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Temel kalıbı bitirilmiş bir inşaatta beton dökümüne kadar olan aşamaları gözlemleyiniz.ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kerpeten kullanarak. merdiven donatılarını döşeme ve kiriş donatılara bağlama işlemlerini ve bunların işlem sıralarını yapabileceksiniz. Bunun için temel çeşitlerini ve içindeki donatıları bilecektir. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. Temelden yükselen perde. kiriş donatılarına döşeme donatılarını bağlama. Kiriş içindeki donatıları bilir. Kolon içindeki donatıları bilir. kolon ve perde duvar donatılarının yapılışı ve bağlanışını gözlemleyiniz. Temel–Kolon Bağlantıları Betonarme temellerin içindeki donatılar dışarıda hazırlanır. kolon donatılarına kiriş donatılarını bağlama. Kalıp dışında donatı hazırlayabilecek. Kolon donatılarına kiriş donatılarının bağlanışını gözlemleyiniz. duvar ve kolon filizlerini. demirci makası kullanılmalıdır. Temel projesinden temele ait pilye ve etriyeler yerinde bağlanamadığı zaman dışarıda bağlanarak sonradan yerine yerleştirilir. Perde duvar varsa onlar içinde filiz donatılar en az 40ø boyunda bağlanır. tebeşir. Araştırma bölümünde yapılması gereken gözlemi yaparak beceri kazanacaktır.DONATIYI BAĞLAMA 3.

Demirci sehpasında donatılar bağlanır. Resim 36: Kolon ile kiriş bağlantı yeri 49 . Devam eden kirişlerde pilyeler diğer kirişe devam ettirildikten sonra etriyesi bağlanır (Resim36). Kolon donatıları temelden gelen kolon filizlerine bağlanır. demirci kerpedeni. eldiven. Kiriş donatılarındaki esas demir. Sonradan kalıbına yerleştirilir. tebeşir. Yerine yerleştirildikten sonra doğru bir paspayı için pas taşı kullanılır. demirci makası kullanılır.2. Kolon esas donatıları ve etriyeleri ölçüsünde kesilip demirci sehpasında hazırlanır.Resim 35: Temelde kolonları bağlayacak kolon filizleri 3. montaj demir. pilye ve etriyeler dışarıda kesilip sehpada hazırlanır. Kolon-Kiriş Bağlantıları Betonarme kolonların içindeki donatılar dışarıda hazırlanır. Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı.

Kiriş Döşeme Bağlantıları Kiriş donatılarına döşemeden gelen donatılar bağlanır. Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları Döşeme kiriş bağlantılarından bir tanesi de merdiven sahanlığıdır. Bütün donatılar döşeme üzerinde hazırlanır. Düz donatılar döşemenin her iki yönünde bağlanır. Döşeme düz donatıları aralarında pilye olmalıdır.4. Sahanlık döşemesi (kiriş döşemedeki bağlantı ile) yapıldıktan sonra merdiven kollarının donatıları buralara bağlanır. Pilye donatıları 45º ve projedeki yerinden kıvrılır. Merdiven düz ve pilye donatıları sahanlığın bağlı olduğu kirişe bağlanır (Resim 38). Resim 38: Klasik sistem kalıp 50 . Her iki yönde donatılar kesiştikleri yerlerden tel ile bağlanır. Pilye donatıları kenarlardan ve komşu döşemelere üstten devam eder. Döşeme kenarlarındaki kirişlere tel ile bağlama yapılır (Resim 37). Resim 37: Kiriş ile döşeme donatılarının bağlanması 3. Döşemelerden gelen düz donatılar kiriş içinde döşeme kalınlığının altında olacak şekilde bağlanır. Kıvrılmalar demir düzeltme anahtarı ile yapılır.3.3.

Kolon filizlerine kolon donatılarını bağlayınız. montaj. Döşeme donatılarını hazırlayınız.UYGULAMAUYU FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel donatılarını hazırlayınız. Döşeme düz donatılarını kesişme yerlerinde tel ile bağlayınız. Kiriş esas. Döşeme pilyelerinin demir düzeltme anahtarı ile kıvrılmasından sonra altta kalan yerler kesiştikleri yerlerden bağlanır. Kullanacağınız kerpeden ve demirci makası keskin olmalıdır. Döşemeden merdiven için bırakılan filizlere donatıları bağlayınız. Kolon etriyelerini sıklaştırmalara dikkat ederek bağlayınız. Kiriş donatılarını kolon donatılarına kalıp içinde bağlayınız. Temel içine kolon filizlerini hazırlayınız ve bağlayınız. Temel donatılarını bağlayınız. Çift yönlü donatıları kesiştikleri yerlerden bağlayınız. Perde ve kolon donatılarında çiroz kullanmalısınız. pilye ve etriyelerini hazırlayınız. Merdiven donatılarını hazırlayınız. Kiriş donatılarını bağlayınız. Kolon donatılarını hazırlayınız. Temel pilyelerini kıvırınız ve bağlayınız. Donatıların birbirine değdiği yerlerde tel ile bağlamayı ihmal etmemelisiniz. Öneriler Elbise ayakkabı ve eldiveni yapacağınız işe uygun seçmelisiniz. Donatı ara ölçüleri projesine uygun olmalıdır. Pilyelerin üstte kalanları kiriş ve diğer döşeme üst donatıları ile bağlanır. Bütün donatıları pas taşı ile eşit pas payında olmasını sağlamalısınız. Donatıları tel ile bağlamadan önce iki donatı arasındaki boşluğu almalı ve sonra teli kıvırmalısınız. Kıvırmaları demir düzeltme anahtarı ile yapmalısınız. Döşeme donatıları bir düz bir pilye olacak şekilde sıralayınız. 51 . Yoksa merdiven sahanlığına ve ona bağlı kirişe bağlama işlemini yapınız. Merdiven kolu için kiriş donatısı varsa merdiven donatılarını buna bağlayınız.

doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz.. …………………ve ………………………. 7. kolon ve döşemede D)Temel. 6.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki soruların cevaplarını çoktan seçme. A) Kolondan B) Kirişten C)Döşemeden D)Perdeden ‘‘Pilye…………………. 10. Etriye sıklaştırması döşemelerde yapılır. 9. 52 . Kolonlarda pilye yapılmaz. 5. 1. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Pas taşı nereye bırakılır? A)Temelde B)Merdiven B)Temel. Döşemede çiroz donatı kullanılır. Kolonlarda ve perde duvarlarda çiroz kullanılır.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir? A) Aderans B) Pas taşı C) Pas payı D) Rötre ‘‘Temel üstüne yük …………………………gelir. ‘‘Beton ile donatı arasına …………………. Döşeme donatıları alttan ve üstten olmak üzere bir düz ve bir pilye olarak bağlanır.ÖLÇME DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE VE DEĞERLENDİRME A. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz.denir. 3. A)Kolon. temelde C)Kiriş ve döşemede 4. 8. Kiriş. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir. Temelde pilye yapılmaz. merdiven ve kirişte C)Kalıp etriye arasına D)Kalıba en yakın yere 2.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir.bulunur.

MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME PERFORMANS TESTİ (YETERLİK ÖLÇME) Modül ile kazandığınız yeterliği aşağıdaki kıstaslara göre değerlendiriniz. 53 . bağlanacağı mesnetlere doğru olarak yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonucunda eksikleriniz varsa öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. Modülü tamamladınız. tebrik ederiz. yerleştirip doğru olarak bağlayabiliyor musunuz? Betonarme elamanların birbirine bağlanmasını uyguladınızmı? Temel donatı filizlerine kolon donatılarını bağladınızmı? Kolon filizlerine kiriş donatılarını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarıyla beraber döşeme donatılarını doğru bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Donatı sehpalarını hazırlama Donatı sehpasını doğru kullandınız mı? Donatı kıvırma kolunu kullandınız mı? Donatı çeşitlerini seçebildiniz mi? Nervürlü. Öğretmeninizle iletişime geçiniz. Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır. düğümlü. burulmalı ve halat çelikleri ayırabiliyor musunuz? Donatı çeliğinin yüzeyine nervür niçin yapılır? Biliyor musunuz? Donatı bağlama çeşitlerinden farklı üç tanesini yapabiliyor musunuz? Aynı bağlama çeşidinin kullanılmasının sakıncalarını biliyor musunuz? Pas taşını doğru yerde kullandınız mı? Betonarme kalıplara donatıyı yerleştirip bağladınız mı? Temel donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Kolon donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Perde duvar donatısını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarını doğru bağlayabiliyormu sunuz? Döşeme donatılarını doğru yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ–1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D D D D D D D D D ÖĞRENME FAALİYETİ–2 CEVAP ANAHTARI 1 D 2 Y 3 D 4 Y 5 D 6 D 7 D 8 D 9 Y 10 D ÖĞRENME FAALİYETİ–3 CEVAP ANAHTARI 1 C 2 A 3 D 4 D 5 Y 6 D 7 D 8 Y 9 Y 10 D 54 .

E. 1979 TAYMAZ Haydar. 500 TSE Ankara 2001 55 . 2001 ARUNTAŞ. Yapı Teknolojisi Ders Notları. 2003 ÖKSÜZOĞLU Halim. Ümit YEGÜL. Dr.KAYNAKÇA KAYNAKÇA OYMAEL Sabit Doç. H. GÜTEF. İstanbul. Köksal ÖZCAN. M:E:B. Nazım DÜNDAR.S. yapıcılık iş ve İşlem Yaprakları. Naim YAMAN. Yılmaz. Ankara. M. Yapı bilgisi cilt I-II. B. Yapı Bilgisi Cilt III. 2003 T. İstanbul.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful