T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ

DONATI HAZIRLAMA

ANKARA 2006

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilir. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• •

İÇİNDEKİLER

AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 1. DONATIYI HAZIRLAMA ................................................................................................. 3 1.1. Donatı............................................................................................................................ 3 1.1.1. Tanımı.................................................................................................................... 3 1.1.2. Çeşitleri.................................................................................................................. 3 1.1.3. Donatının Kullanıldığı Yerler.............................................................................. 23 1.2. Donatıları Bağlama ..................................................................................................... 26 1.2.1. Bağlama Kuralları................................................................................................ 26 1.2.2. Bağlama Yapılışı ................................................................................................. 26 1.2.3. Pas Taşı................................................................................................................ 28 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 29 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 30 2. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME............................................................................ 31 2.1. Betonarme Kalıplar ..................................................................................................... 31 2.1.1. Tanımı.................................................................................................................. 31 2.1.2. Betonarme Kalıp Çeşitleri ................................................................................... 32 2.1.3. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler .................................................................. 37 2.2. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları........................................................................ 42 2.3. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi ................................................................................ 42 2.3.1.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ............................................................ 42 2.3.2. Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi............................... 43 2.3.3. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ........................................................... 43 2.3.4. Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme...................................................... 44 2.3.5. Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme............................................................. 45 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 46 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 47 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 .................................................................................................. 48 3.DONATIYI BAĞLAMA .................................................................................................... 48 3.1. Temel–Kolon Bağlantıları........................................................................................... 48 3.2. Kolon-Kiriş Bağlantıları ............................................................................................. 49 3.3. Kiriş Döşeme Bağlantıları........................................................................................... 50 3.4. Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları .......................................................................... 50 UYGULAMAUYU FAALİYETİ...................................................................................... 51 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 52 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 53 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 54 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 55

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 582YIM191 İnşaat Teknolojisi Betonarme Demirciliği Donatı Hazırlama Donatıyı hazırlama, betonarme yapı elamanlarının birbirine bağlanması ve donatıyı kalıba yerleştirme temel bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. 40/32 Demir İşleme modülünü başarmak. Donatı hazırlama amacını güvenli yapmanın yöntem ve tekniklerini öğrenmek. Genel Amaç Gerekli atölye ortamı ile Betonarme elamanların donatılarının bağlantıları ve bunların kalıba yerleştirilmesini güvenli, verimli, amaca ve tekniğe uygun yapabileceksiniz. Amaçlar Donatının ne olduğunu, çeşitlerini ve kullanıldığı yerleri söyleyebileceksiniz. Donatının yapılışını, bağlama kurallarını ve pas payını yapabileceksiniz. Donatıları kalıba yerleştirebileceksiniz. Temel ve kolon bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kolon ve kiriş bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kiriş ve döşeme bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Merdiven, Döşeme ve Kiriş bağlantılarını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Atölye ortamı, donatı, kerpeten, tel, demir düzeltme anahtarı, pasyaşı, demirci sehpası, demirci makası, metre, tebeşir. İş güvenliği ile ilgili donanımlar, eldiven ve baret. Her faaliyet sonrasında değerlendirme soruları ile değerlendireceksiniz. Öğretmen modül sonunda (uygulama, soru-cevap) uygulayarak ile kazandığınız bilgi ve değerlendirecektir. ii o faliyetle ilgili kendi kendinizi size ölçme aracı modül uygulamaları becerileri ölçerek

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

GİRİŞ GİRİŞ
Sevgili Öğrenci Teknolojik gelişmeler inşaat alanında da bir takım yenilikleri beraberinde getirmiştir. Özellikle deprem kuşağında olmamız çok daha önemlidir. Depremler sonrası yeni deprem yönetmeliğini mecbur etmiştir. Hem deprem yönetmeliği hemde TS 500 inşaatlarda bazı donatı türlerini zorunlu kılmıştır. Güvenli yapılar inşa etmenin donatıları hazırlama kurallarına uymakla olacağını göreceksiniz. Günümüzde kullanılan en yaygın yapı betonarme yapıdır. Betonarmenin olduğu her yerde mutlaka donatı vardır. Bir yapıyı yıkılma tehlikelerine karşı ayakta tutan betonarme elamanlardır. Yük taşıyan, direnç gösteren bu elamanlar donatısız olmazlar. Donatı beton içinde çizildiği gibi olmalıdır. Deprem sonrası manzaraları hepiniz gördünüz. Bu manzaraların tekrar yaşanmaması için betonarme inşaat işçiliğinin ne kadar önem arz ettiğini hepinizin kavraması gerekmektedir. Donatıları ne kadar kuralına uygun ve eksiksiz bağlarsak inşaatımız o kadar sağlam olur. Her betonarme demircisi temelden çatıya kadar betonarme elamanların donatılarını hazırlayabilmelidir. Donatıları kalıbına yerleştirebilmelidir. Her türlü donatı bağlamasını bilmelidir. Bütün bu işlemlerin yapılışını bu kitapta bulabileceksiniz. Bu modül sonunda edineceğiniz bilgi ve beceriler ile inşaat teknolojisi alanında her türlü donatı hazırlama işlerinizi yapabilmeniz için çok yararlı olacaktır.

1

2 .

1. Kiriş. Ayrıca bu donatı elamanlarını bağlayabileceksiniz. Kolon donatı hazırlığını ve bağlama yapımını izleyiniz. düz. kalınlığı ve sayıları mühendislik hesaplarıyla bulunur. Betonarme yapı elemanlarında nasıl bir demir kullanılacağı statik uygulama projesinde çizilerek gösterilir. Düz. Betonarme yapı elemanlarında etriye. Donatıları projedeki ölçüsünde ve şeklinde hazır edeceksiniz. Temel Donatısı Temel donatıları kalıp içinde bağlanır.1. Donatı hazırlanan atölyelerdeki işçilerin ve inşaat alanındaki donatı işcilerinin davranışlarını izleyerek ön bilgi ediniz. pilye. 1.1. 1. döşeme ve kolon bağlantılarını gözlemleyiniz. Merdiven donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz. Döşeme donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz. kolon filizi ve etriyeler hazırlanır.1. Pilyeleri proje ölçüsünde ve kolon filizleri temel donatısı tamamlandıktan sonra bağlanır.2. Çeşitleri 1. Burada demirin şekli ve ölçüsü yazılı olur. Yere serili donatıların pas payları zemin durumuna bağlı olarak 2–5 cm olarak bırakılır.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında demirci sehpası hazırlayarak. Kiriş donatı hazırlığını ve bağlama yapımını gözlemleyiniz. Tanımı Betonarme yapı elemanların içine kendi özelliğine göre demir yerleştirilir. şapo ve çiroz demirleri vardır. Donatı 1.1. pilye. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır: Demir işleri yapılan bir inşaatta demirci sehpası yapımını ve işleyişini gözlemleyiniz. Temel donatılarının hazırlanışını ve bağlanışını gözlemleyiniz. mesnet.2. Bu demirlerin şekli. 3 . Bu demirlerin yapı elemanı içine yerleştirilmesine donatı denir.1. döşeme ve kiriş bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz. Merdiven. Her yapı elemanının donatısı farklıdır. Düz donatılar ölçüsünde kesilir ve ucuna 90 derece kanca yapılır. Temel – Kolon donatı bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz. donatı demirlerini hazırlayacaksınız. DONATIYI HAZIRLAMA 1.

Deprem hatılları kolon filizlerine geçirilir ve tel ile bağlanır (Resim5). Akslara uygun kolon filizleri. Temel düz donatıları hazırlanır (Resim 2).Resim 1: Temel donatıları döşenmeden önce tabana beton dökülür. Deprem hatılları demirci sehpasında hazırlanır. 4 . Resim 2: Temel donatıları ölçüsünde kesilerek uçları demir bükme ile bükülür. Temelde önce akslar belirlenir. Pilye donatıları ve kolon filizleri hazırlanır. Bu donatılar her iki yönde yere serilir. Kancaları üste doğru kesişme yerlerinden tel ile bağlanır (Resim 3). kancalarından tabandaki donatı üstüne bağlanır (Resim 4). Pilyeler proje ölçüsünde alttaki donatı üzerine bağlanır. Sonra kalıp yapılarak temel donatısına başlanır(Resim 1).

5 .Resim 3: Temel donatılarının uçları yukarıda olacak şekilde kerpeten ve tel ile bağlanır. Resim 5: Temel donatıları kolon filiz demirlerine deprem hatılları bağlanır. Resim 4: Temel donatılarını kolon filizleri proje akslarına göre yerleştirilerek tamamlanır.

Radye temellerde farklı olarak etriye ve pilye donatıları sırasıyla bağlanır (Resim 6). Etriye araları en çok 20 cm ya da 12 donatı çapı kadar olur. Etriyeler hazırlanır. Bir ucu 45 derece. Donatı çapının 40 ya da 50 katı uzunluk kadar filiz payı bırakılır. Boyuna donatılar hep üst kat için filiz olacak şekilde üretilir.2. Daire şeklindeki kolonlar fretli olur. Demirci sehpasında boyuna donatıların etriye yerleri tebeşir ile çizilir.Resim 6: Radye temellerde çift etriye ve pilye donatıları da yapılır.2. diğer yerlerde 4 adet olmak üzere çirozlar bağlanır (Resim 7). 1. Daha sonra diğer boyuna donatılar bağlanır. Sıklaştıma yerlerinde metre karede 10. 6 . Bunların etriyeleri helozonik tek parça olur. Kolonların alt ve üst kısımlarında etriye sıklaştırması yapılır. Kolon Donatısı Kolon donatıları boyuna donatı ve etrafında sarılı etriyelerden oluşur. Kolonlar en az 4 adet 16’ mm lik ya da 6 adet 14’ mm lik (4Ø16 veya 6Ø14) donatıdan olur. diğer ucu 90 derece deprem çirozları hazırlanır. Kolon donatıları alttan gelen kolon filizlerine bağlanır (Resim 8). Etriyeler iç kolonlarda 1.1. Önce boyuna donatıları ölçüsünde kesilir. Dairesel kolonlarda en az donatı 6Ø14 tür. Yuvarlak kütüğe makine ile sarılarak üretilir.5 cm. Buralardan etriyeler iki donatıya tel ile bağlanır. dış kolonlarda 2 cm pas payına göre hazırlanır. İki adet demir sehpa üstüne uygun yerinden bırakılır.

7 .Resim 7: Kolon donatıları demirci sehpası üzerinde projesine uygun bağlanır. Resim 8: Kolon donatıları kolon kalıbı içine alttan filiz demirlerine bağlanır.

Şekil 2: Çokgen ve daire kesitli kolonlar fretli olarak bağlanır 8 . Alt kattan üst kata geçen kolonda meydana gelen kesit azalması (A/B) 1/6’ dan büyük olamaz. D 90 derece kanca ve 12 donatı çapından aşağı olmaz (Şekil 1). E filizdir ve 40 donatı çapından az olmaz.C C D E B A E KARŞI TARAFA DEVAM EDEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI KARŞI TARAFA DEVAM ETMEYEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI Şekil 1: Kolon donatıları üst katta daralıyorsa Daralmada boyuna donatı 1/6 oranında büzülebilir.

9 .Fretli etriyeler önceden kütüğe sararak hazır edilir. Şekil 2’ deki gibi tel ile bağlanır. Resim 9: Kolon donatısı etriyelerinin üstüne paspayı için pastaşı takılır.

Şekil 3: Kolon donatısı etriyelerinin sıklaştırması ve üst katta daralması Kolon daralmasında ve kiriş kesişme yerlerindeki donatı şekil 3’ teki gibi yapılır.Kolon donatısı yerine bağlandıktan sonra bütün kenarlarına pas taşı takılır (Resim 9). 10 .

Mesnet yerlerinde altta şapo donatıları her iki yanda L/4 kadar geçer vaziyette bağlanır. Esas donatılar ve montaj donatıları kesilerek bir uçlarına demir bükme ile 12Ø boyunda kanca yapılır. Kolon filiz yerlerine gereken etriyeler kiriş üstüne serbest olarak takılır ve kiriş yerine oturtulur. esas (düz demir). Kiriş Donatısı Genellikle dikdörtgen kesitli ve eğilmeye çalışır. (Resim 10 ve Şekil 4). proje ölçüsünde iki demir bükme anahtarı ile hazırlanır. Kiriş kalıp üzerinde yerine yakın kurulan sehpa üstünde hazırlanır. Bütün boyuna donatı bağlandıktan sonra pilye kiriş içine geçirilir. Kirişler devam ediyorsa alt donatılar L/4 kadar diğer kirişe devam eder. Kirişlerde çapı 12 mm (Ø12) den aşağı donatı kullanılmaz. Kirişlerin başlangıcı bitişlerinde üstte mesnet donatısı kullanılır. Esas donatılar devam eden döşemeye L/4 kadar devam ettirilir (Şekil 4). Mesnet içinde etriyeler yerinde bağlanır. Pilyeler boyunda kesilir. Pilyeler ölçüsünde ve 45 dereceden bükülür. Etriyeler sayısı kadar kesilir ve bükülerek hazırlanır.1. Kiriş donatıları montaj. Kolon ile birleşim yeri dışındaki etriye yerleri işaretlenerek tel ile bağlanır.3. Üzerindeki yükleri kolon ve altındaki duvarlara iletirler. Kiriş başlangıcına mesnet donatıları hazırlanır ve bağlanır.2. Etriyelerin kalıba değen taraflarına pastaşı takılmalıdır. 11 . Etriye değme yerlerinden bağlanır. Kiriş başlangıcına üstten L/4 kadar mesnet donatısı bağlanır. Resim 10: Kiriş donatıları kalıp içinde bağlanır. pilye ve etriye donatılarıyla yapılır.1.

Burada esas ve pilye donatıları üstte montaj donatıları altta olur. yığma yapılarda her iki ucu mesnetlere 20 cm serbest oturuyorsa basit kiriştir. Bazen kirişlerde ters olarak yapılır (Şekil 6). Kiriş. Donatıların uçları 45 derece bükülür. Kirişin bir ucu kolona saplanıyor diğeri boşlukta ise bu konsol kiriştir. 12 .Şekil 4: Kolonlara mesnetlenen kirişlerin bu bölgelerinde şapo demiri kullanılır. Konsol çıkmanın çok olması durumunda ilave pilye bağlanır (Şekil 5).

Şekil 6: Ters kiriş yapılacağında üstten mesnet ilaveleri bağlanır.Şekil 5: Konsol kirişlerin ucuna doğru kalınlığı düşürülür ya da uç kısma kiriş yapılır. 13 .

İki adet boyuna donatıyı demirci sehpası üstüne dengeli olarak yerleştirilir. Kalıba değecek yerlere pastaşı takılır.1. Etriyeler aynı hizada olacak şekilde tel ile diğer boyuna donatılara bağlanır (Şekil 7). Şekil 7: Düşey ve yatay olarak yapılan hatıllar için donatı hazırlanır. Hatıl boyuna donatıları keserek hazır edilir.1. Etriyeler hazırlanır. Etriye yerleri işaretlenir.4.2. Etriyeleri bu iki donatıdan geçirilir. Tuğla duvarlar için en az 4 adet 12 mm çaplı donatı kullanılır. İşaretli olan yerlere etriyeler tel ile bağlanır. Diğer hatıl donatıları üstünde etriye yerleri işaretlenir. 14 .5 m’ yi geçmesi durumunda hatıl yapılması zorunludur. Yığma yapılarda kapı ve pencere üstlerini birleştirecek şekilde hatıl yapılır. Düşey hatıllar her 4 metrede bir yapılır. Moloz taş duvar yüksekliğinin 1. Hatıl Donatısı Yığma yapılarda duvarların bağlantılarını sağlamak amacıyla hatıl yapılır. Taş duvarlarda en az 6 adet çapı 10 mm olan boyuna donatı kullanılır. Hatıl kesişme yerleri kalıp içinde bağlanır (Şekik 8).

1. Uzun kenar doğrultuda sadece düz donatı bağlanır. Hurdi döşemelerde kısa doğrultuda bir düz bir pilye şeklinde bağlanır. Genel olarak döşemeler dal ve hurdi olarak çözümlenir.1. Döşeme Donatısı Dört tarafı kirişlerle çevrili döşemeler ankastradır. kolon ve hatıl donatısı hazırlama işlem basamakları aynen uygulanır.Şekil 8: Hatılların köşe birleştirmesinde önerilen iki bağlama.2. Lento yüksekliği en az 20 cm yapılır.6. Etriyeler 20 cm ara ile bağlanır. Pilye donatıları devam eden döşemeye L/4 kadar uzatılır.1. 15 . Lento donatısı hazırlanırken. 1.5. Bir tarafı boşlukta olan döşemeler konsol döşemelerdir. bunun dışındaki döşemeler dal döşemelerdir. Lento Donatısı Kapı ve pencere üstlerine boşluğu kapatmak için lento donatısı yapılır.2. Lento her iki ucu duvar üstüne açıklığın %15 ya da en az 20 cm kadar binmelidir. Kenar uzunlukları arasında en az iki kat fark var ise hurdi döşeme.

Pilyeler devam eden döşemenin L/4’ ü kadar uzatılır. Dal döşemede pilyeler her iki doğrultuda bağlanır. Uzun kenarda sadece düz donatılar vardır. Başlangıçta donatıların uçları kancalı olmasına. Resim 12: Dal döşeme donatısı Döşeme çift yönlü çalıştığı için pilyeler iki yönlü döşenerek bağlanır (Resim 12). Döşeme orta bölgesinde daima altta kalacak olan donatılar tel ile proje ölçüsünde bağlanır. Pilye donatıları da aynı şekilde hazırlanır. Her iki doğrultu donatıları bir düz bir pilye olarak bağlanır. Döşeme düz donatıları kesilerek bir uçları kancalı olarak hazırlanır.Resim 11: Hurdi döşeme donatısı Hurdi döşemede kiriş başlangıçlarına bütün donatılar 90º kancalı bağlanır. Dal döşemede her iki yöne bir düz bir pilye olarak donatılar sıralanır. İki adet demir bükme anahtarı ile pilyeler proje ölçüsünden 45 derece bükülür. Bu haliyle birbiriyle kesişen donatılar tel ile bağlanır. Belli aralıklarla kalıp tarafına pastaşı takılır (Resim 11). Diğer doğrultuda sadece düz donatı sıralanır. pilyelerin diğer döşemeye L/4 kadar devam etmesine dikkat edilir. Hurdiye kısa kenarda bir düz bir pilye olarak sıralanır. 16 .

Esas donatı üste bağlanır. Konsolun bağlı olduğu döşemelere bütün donatılar L/4 kadar uzanır (Şekil 9).Şekil 9: Konsol döşeme donatısı Konsol döşemelerde ilave olarak şapo donatıları yerleştirilir. 17 .

Resim 13: Devamlı döşeme donatısı Devamlı döşemeler aynı seviyede birden fazla olan döşemelerdir. 18 . Döşeme altında tesisat kanalları oluşturmak için tek ya da iki yönlü dişli döşemelerde de aynı donatı uygulanır. Dişli döşemelere nervürlü döşeme de denir (Şekil 10). Aynı donatı uygulaması kirişsiz en az 15 cm kalınlığındaki mantar döşemelerde de aynı şekilde bağlanır. Bütün döşemelerin pilyeleri komşu döşemeye L/4 kadar devam eder (Resim 13). Dişli döşemelerde diş olarak yapılan çıkıntılara kiriş donatısı gibi donatılar yerleştirilir.

Şekil 10: Dişli döşemeler ve mantar döşemeler 19 .

1.7.Şekil 11: Asmolen döşemelerdeki donatılar Döşeme çeşitlerinden asmolen döşemeler kalıplı ve kalıpsız olarak iki şekilde yapılır. Boyuna ve enine donatıları en az 25 cm ara ile bağlanır.2. Kalıpsız asmolende donatılı bloklar önce üretilir. kısa doğrultuda kiriş donatılara bağlanır ve beton dökülür (Şekil 11). Kalıplıda kısa kenar yönünde bloklar yerleştirildikten sonra donatılar küçük hatıl donatısı şeklinde aralıklı konur ve uzun kenar yönündeki bağlantı donatılarıyla bağlanır. Perde uç elamanları etriyeli olur.1. Perde uçlarına 30 cm’ den az olmamak üzere perde boyunun % 10 kadar perde uç elamanı düzenlenir. Perde Donatısı Perde duvarlar kot altı yapılarında ve çevirme duvarları yapımında kullanılır. Kalınlıkları 25 cm’ den az olmaz. 20 . Etriye ve çirozlar en fazla 20 cm ara ile bağlanır.

Bağlama işlemi tamamlandıktan sonra kritik yükseklikte 10 diğer taraflarda 4 adet (m2) deprem çirozları bağlanır.15 ve 16). Resim 14: Kolon ve perde duvarlar da kullanılan deprem çirozları Resim 15: Perde donatıların bağlanması 21 . Enine ve boyuna donatılar hazırlanır. Kolonlar arasına perde donatısı bağlanacak ise önce yatay donatılar proje ölçüsünde bağlanır. Perde filizi yok yalnız perde yapılacaksa perde donatı alt uçları 90º kıvrılı yere basacak şekilde olur.Temelde kolon filizinin aynısı perde filizi olur. Kalıp taraflarındaki donatılara pastaşı takılır(Resim 14. Perde uç donatıları demirci sehpasında etriyeli olarak hazırlanır. Bağlama işlemi aynı anda en az iki kişi tarafında yapılır. Yatay donatılara proje ölçüsünde dik olan diğer donatılar tel ile bağlanır.

Merdiven Donatısı Merdivenler tek parça olarak üretilir.8. Merdiven kolu enine donatıları hazırlanır.2.Resim 16: Çirozların bağlanılmış hali 1. Projesine göre donatılar kalıp içinde bağlanır. Merdiven sahanlık pilyeleri ile kol pilyeleri hazırlanır. Kirişli ya da kirişsiz olarak yapılır.1. Bükülme sonrası üst donatılar tel ile yerinde kesişme yerlerinden bağlanır (Resim 17). Pilyeler iki demir bükme anahtarı ile kalıp içinde bükülür. Sahanlık donatıları hazırlanır. Resim 17 Kirişsiz merdiven kolundaki donatılar 22 . Merdiven esas donatıları kol boyunca çalışır.

Temel Donatısı Yapıların yükünü temeller taşıyarak altındaki zemine iletirler. Radye temellerde.1. Mütemadi temelde.3. Resim 18: Münferit ve mütemadi temellerde kullanılır GROBETON BLOKAJ ZEMİN TEMEL DUVARI TEMEL PABUCU Şekil 12: Temelin betonarme pabuç ve hatıllarında temel donatısı kullanılır 23 .1.1.3. Temel donatıları. Temeller üzerine gelen yüke ve altındaki zeminin durumuna göre seçilir. Münferit temellerde. İçinde donatıların bulunduğu temeller betonarme temellerdir. Donatının Kullanıldığı Yerler 1. Bu yüzden temeller çok sağlam olmalıdır.1. kullanılır (Resim 18 ve şekil 12).

Kirişlerin içinde kiriş donatısı bulunur. Bu yatay yapı elamanları döşemedir.3. 24 . 1. 1.4. içinde esas demirler ile onların dağılmasını engelleyen yatay donatıdan meydana gelir.5.7.6. Dişli döşemelerde. Lento Donatısı Yığma yapılarda sadece kapı ve pencere üstünü kapatmak için lento yapılır.3.1. Ankastre döşemelerde.1. Yatay durumdaki betonarme elamanları ve üzerindeki ağırlıkları kolonlara kirişler iletir. 1. Kolonun yatay donatıları etriyeli ya da fretli olarak yapılırlar. Döşeme Donatısı Betonarme yapılar katlardan meydana gelir. Kirişler taşıdıkları yükleri döşemelerden alır. Kolon Donatısı Yapıların yüklerini yukarıdan aşağıya güvenli olarak kolonlar taşır. Perde Donatısı Yeraltı tesisat kanalları. Konsol döşemelerde. Bu hatıl içinde hatıl donatısı kullanılır.3. 1.1. binaların sığınağını çevreleyen duvarlar ve asansör boşluğunu çevreleyen duvarlar perde duvar şeklinde yapılır. Bu lento için de lento donatısı kullanılır.1.1 3 2.3. Yapıdaki kolonlarda kolon donatısı kullanılır. Bu perde duvarların içinde perde donatısı kullanılır. Asmolen döşemelerde döşeme donatısı kullanılır. Kiriş Donatısı Yapılar katlardan meydana gelir.3. 1. Hatıl Donatısı Yığma yapıların kapı ve pencere üstünde ya da kat yüksekliğinin bittiği yerde betonarme hatıl olur.1.3. Donatıları bir arada tutması için çiroz kullanılır. Mantar döşemelerde. Devamlı döşemelerde.1. Kolonlar. Döşemelerin kenarlarında ve kolonların birbirine bağlantılarında kiriş kullanılır. Katlarda yatay betonarme tablalardan oluşur.

Merdiven Donatısı Yapıların katlar arasında ulaşımı merdivenler sağlar. Şekil 13: Kirişli ya da kirişsiz merdivenlerde 25 .3.8.1.1. Betonarme merdivenlerde merdiven donatısı kullanılır (Şekil 13).

Daha sonra donatı yerleştirilir. Buradaki amaç beton içindeki donatının projedeki yerinde olmasıdır. Ayrıca üst üste ve yan yana gelen bütün donatılar tel ile bağlanır. Bazı yapı elamanları önceden hatta atölyede hazırlanabilir.2. Eldivensiz donatı bağlanmaz. 1. Hasır donatı ve tünel kalıp sistemi için üretilen donatılar için kaynak tercih edilir. tam bağlama. yarım çapraz bağlama. Üst üste ve yan yana geldiklerinde en az 40ø kadar bağlanmalıdır. Donatı projeye bakılarak oradaki ölçü ve şekillerinde yerleştirilir. Yarım bağlama. Özel demirci kerpeteni kullanılmalıdır.2. Bağlama teli olarak 0. Bağlama Yapılışı Donatının tel ile bağlanması değişik şekillerde yapılmaktadır. Donatıların kesiştiği bütün yerler arada boşluk oluşmadan bağlanmalıdır.1.2. En son beton dökülür. tam çapraz bağlama ve köşede atkılı bağlama (Şekil 14). Tel ile donatının bağlanması uygulama yerine göre değişir. Donatılar biribirleri ile kesiştikleri yerlerden bağlanır. Bunun dışında yerinde imalatlarda tel ile bağlama kullanılır. Bağlama Kuralları Donatı bağlamaları kaynak ya da tel ile yapılır. Yarım bağlama Yarım çapraz bağlama Köşede atkılı tam bağlama 26 Tam bağlama . Kaynak ile bağlama işlemi atölyelerde uygulanan seri bir yöntemdir.75 mm. Kalıp içinde bağlanamayacak donatılar yerine yerleştirilmeden dışarıda bağlanmalıdır.1 mm kalınlığındaki teller kullanılır.2. Donatılar projedeki ölçüsünde olmalıdır.1. Donatıları Bağlama Betonarme yapı elamanların inşasında önce kalıp yapılır. 1.

Tam çapraz bağlama Şekil 14: Donatı bağlama çeşitleri 27 .

3. Eğer asit suyu etkili bir bölge ise bu 2.5 ) Şekil 15: Pastaşı Resim 19: Donatının kalıp tarafında pastaşı olmalıdır.2. 28 . Bu ancak pas payı elde edilmesiyle olur. Pas taşı kalıba yakın donatılara donatı ağırlına göre 50 – 100 cm ara ile takılır (Şekil 15 Resim 19).5 – 2 cm içeride kalmalıdır. pa sp ay ı(2 . Pas payını en iyi pas taşı ile elde ederiz. Bunun için donatının dışarıdan görünmesi önlenir. Beton dökülünce yerine göre donatı 1. Pas Taşı Donatının beton içinde paslanmaması esastır.1.5 – 5 cm olarak düşünülmelidir.

Köşede atkılı tam bağlama yöntemi uygulayarak bağlama yapınız. Tam bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Kerpeteni kullanarak iki donatıyı tel ile bağlayınız. dikkatli ve düzenli olunuz. 29 .) 12’lik demirleri yerinde tebeşir ile işaretleyerek kesiniz. Sehpa üstündeki boyuna donatıları yan yana getirerek tebeşir ile 20 cm ara ile etriye yerlerini işaretleyiniz. Yarım çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Etriyeleri sehpa üstündeki donatılara geçiriniz. Boşluğu alınmış demirleri öğrendiğiniz yöntemlerle bağlayınız. 20 cm aralıklı olarak da etriye kullanılacaktır. İşaretli yerlerden etriyeleri bağlayınız. Tam çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Kerpeten kullanarak kesişen donatıların bağlama öncesi tel ile boşluğunu alınız. İş güvenliğinin önce geldiğini her işlem öncesi unutmayınız. İki boyuna demirlere bağlanmış etriyeleri sehpa üstünde 180 derece çevirerek diğer boyuna donatıların bağlamasını yapınız. Bağlama telini işlem öncesi yeteri kadar hazır layınız. Demir bükme ile etriyeleri hazırlayınız. 1. eldivenli. Öneriler Bu işlemler sırasında iş elbiseli. Etriyeleri kesiniz. Demirci sehpası hazırlayarak iki boyuna donatıyı üstüne bırakınız.5 cm paspayı hesabına göre etriye boyunu hesaplayınız. Yarım bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Bağlama öncesi bağlama telinin iki ucunu demir aralarında boşluk kalmayacak şekilde kendinize çekiniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları (20 / 20 / 200 cm hatıl içine 4 adet 12’ lik boyuna donatı. Donatı üzerini her zaman yanınızda hazır olan tebeşirlerle işaretleyiniz.

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. Etriye ana donatıları sabitlemek için kullanılan enine donatıdır. Betonarme binaların taşıyıcı elamanların hepsinde donatı vardır. 3. Asit suyu etkisindeki bölgede pas payı 2.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru veya yanlış olarak değerlendiriniz. 30 . Kesişen donatıları çapraz tek şekilde bağlamaya yarım bağlama denir. 8.5 – 5 cm. 9. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 6. Merdiven donatıları yerinde kirişli ve kirişsiz olarak bağlanır. 2. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. Betonun içindeki donatıyı pas payı gizlemektedir. 4. 5. 1. Kolonlarda donatı filiz boylar 40-50Ø uzunluğunda olmalıdır. 10. Döşeme donatılarının tamamı yerinde bağlanır. bunun dışında 1. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz.5 – 2 cm olarak bırakılır. 7. Pas payını pas taşları ile elde edebiliriz. Pilyeleri bağlama anında bükülür. Donatı betonun içindeki demirdir.

31 . Kolon kalıbı. İçine donatı yerleştirilen taşıyıcı yapı elemanlarına kalıp yapılır. kolon. Proje ölçülerinde olmasını kalıplar sağlar. merdiven. Perde duvar kalıbı. Bu işlemleri yapan kişilerden ön bilgi almanız gerekir. kiriş.1.1. temel. döşeme. Beton prizini alıncaya kadar kalıp betonarme elamanı tutar.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kolon. diğer betonarme elamana bağlama için yapılanları izlemelisiniz. 2. kiriş. Betonarme Kalıplar 2.1. yapım ve söküm işlemlerini gözlemlemelisiniz. Kalıp betonun ağırlığını taşıyabilecek sağlamlıkta olur. Tanımı Betonarme yapı elemanları projedeki ölçüsünde olmalıdır. Merdiven kalıbı. Temel kalıbı. Betonun ağırlığını kalıp taşır. Hatıl ve lento kalıbı. Donatı yerleştirildikten sonra hangi bağlamaların yapılacağını bileceksiniz. perde duvar ve betonarme çatılara kalıp yapılmalıdır. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Bir inşaat alanında. temel. Kiriş-döşeme kalıbı. Sıralarsak. döşeme. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME 2. perde duvar ve merdiven kalıbını proje üzerinden tanıyacaksınız. Kalıba donatı yerleştirildikten sonra devam eden işlemleri.

İkinci kısım kalıbı istenen yükseklikte tutan ve içindeki betonu prizini alıncaya kadar taşıyan iskeledir. Resim 20: Klasik sistem kalıp 32 . iskele kısmı metal borulardan kullanılır (Resim 20). Kullanılan malzemeye göre. Birinci kısım betonarme elamanın yüzeyini elde ettiğimiz bölümdür. Betonarme Kalıp Çeşitleri Betonarme kalıplar iki kısımdır.1.2. Klasik sistem: Az katlı binalarda kullanılır. Ahşap Metal Plastik Yapım yöntem ve tekniklerine göre.2. Kaplama yüzeyler ahşap.

Paneller 75 x 250 cm boyutlarında yukarı doğru inşa edilecek yapılarda kullanılır (Resim 23). Resim 21: Çelik panolar Resim 22: Modüler kalıp iskelesi Tırmanır sistem: Daha çok perde kalıplarında kullanılır. 33 .Çelik pano ve modüler sistem: Yüksek katlı olmayan yapımlarda kullanılır.Resim 22). Defalarca kullanılabilir (Resim 21.

Resim 24: Kayar sistem kalıp 34 . genişlikleri 2–4 m arasındaki panellerden oluşur (Resim 24).Resim 23: Klasik sistem kalıp Kayar sistem: Tek taraflı yüksekliği 240 cm.

Tünel sistem: Seri. sağlam ve devamlı yapılacak olan inşaatlarda kullanılır (Resim 25). Resim 25: Tünel kalıp sistem 35 .

kirişler. Beton dayanımına ulaşınca kalıp iskelesi sökülür. çapraz kuşaklar ve kamalardan meydana gelir. Kalıp iskelesi. 36 .Kalıpsız sistem: Asmolen döşeme yapımında kullanılır (Resim 26). Beton prizini alıncaya kadar sulanır. betonarme yapı elamanının yüzeyini elde etmemizi sağlar. Doğal tahta. yerine dökülmüş betonun ağırlığını beton prizini alıncaya kadar taşır. Biz bu işleme kürleme deriz. Kalıp kaplaması. Resim 26: Kalıpsız sistem Bütün kalıp sistemlerinin kendi içinde iki bölümü vardır. suni tahta ve metal türündeki malzemelerden elde edilir. Kalıp iskelesi dikme (ayarlı metal boru).

3. Kanatlar 50–100 cm aralıklarla kuşak takviye yapılır.1.2. Resim 28: Kolon kalıbı 37 . dikdörtgen. Kalıp yapımında kanatlar oluşturulur.3. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler 2. Yan tahtaların üst ve altından açılmaları önlemek için destek kirişleri çakılır (Resim 27).1.1. çokgen ve daire kesitli olur. Temel Kalıpları Yapıyı temele oturtan en basit kalıplardır. Kalıp yapılırken önce görünen yan yüzeyler yapılır. Yükseklikleri ve görülen yüzleri azdır.1. Daire kesitli kolon kalıbı yapmak için yuvarlak kuşak kalıplara içten çıtalar çakılır (Resim 28).2. Resim 27: Temel kalıbı 2. Tahtalar birbirine çivi ile tutturulur. Kolon Kalıpları Kare.3.

IZGARA KİRİŞLERİ PAYANDA KLAPA DÖŞEME KAPLAMASI DESTEK ESAS KİRİŞ ÇAPRAZ DİKME KUŞAK KAMA Şekil 16: Döşeme kalıbı 38 .4. kirişli. Kalıp yan tahtaları belli aralıklı klapalar ve destek kirişleri ile yerine çivi ile çakılır (Resim 29). dişli ve mantar olmak üzere üç değişik şekilde yapılır (Şekil 16).2.3. Bu dikmeler arasında 100 cm mesafe olur.3. Izgaraların altında 100 cm ara ile 5/10 kirişlere oturtulur. Kiriş kalıpları üst başlıklı 10/10 cm kesitli dikmelerle desteklenir.1. Kiriş Kalıbı Kiriş kalıpları döşemelerle birlikte yapılır. destek kalıbın diğer kullanılan elamanlarıdır. Bu kirişler 100–150 cm aralıklı dikmeler ile taşınır. Döşeme kalıpları düz. çapraz. Kalıp derinliği daha fazla tutulur. Döşeme kalıpları Döşeme tahtaları ortalama 50 cm aralıklı ızgaraların üzerine çakılır. Payanda.3. Resim 29: Kiriş kalıbı 2. Döşeme asmolen yapılacaksa aralıklı ve aralıksız bloklar dizilir.1.

3. Tahta kaplaması yönüne dik 50–100 cm aralıklı 5/10 kuşaklara çivilenir. KAPLAMA TAHTASI DESTEK KUŞAK DESTEK DİKMESİ YASTIK GROBETON BLOKAJ Şekil 17: Perde duvar kalıbı 39 . Kuşaklara dik 150 cm ara ile dikmeler çakılarak payanda ile desteklenir (Şekil 17 ve 18).5.1.2. Perde Duvar Kalıpları Bina temel duvarlarında ve istinat duvarlarda perde duvar kalıbı yapılır.

1.3. Şekil 19: Lento kalıbı 40 .Şekil 18: İstinat duvarı kalıbı 2.20). Lento Kalıpları Kapı ve pencere üst kısımları lento ile kapatılır. Bunun için dişli ya da düz kullanılan doğrama özelliğine göre lento kalıbı yapılır (Şekil 19.6.

1. Hatıl Kalıbı Yükselen duvar üstüne tek parça yatay ve dikey olarak yapılır.1. Döşeme ve kiriş kalıbı yapımında olduğu gibi merdiven altında aynı işlem merdiven eğimine göre yapılır. 2. GERGİ KENAR TAHTASI RIHT KLAPASI RIHT TAHTASI KİRİŞ TABAN KAP.7. TAHTASI KAMA DESTEK KİRİŞİ DİKME KUŞAK Şekil 21: Merdiven kalıbı 41 . Eğimli yüzeye yükseklik ortalama 16 cm olacak şekilde rıht tahtası çakılır (Şekil 219. Duvar kalınlığı kadar belli aralıklarla takozlar bırakılır ve bu takozlara tutturulan yan kanatlar üstten gergi teli ile gerdirilir. Merdiven Kalıpları Alt döşemede bırakılan donatı filizleri merdiven donatılarına bağlanır.8.Şekil 20: Lento kalıbı görünüşü 2.3.3.

Kolon donatıları kolon kalıbı açık bir kenarından yerleştirilir. kiriş. Aynı işlem boyuna donatının 1/6 dan fazla eğim ile bükülür. Temel donatıları yerleştirildikten sonra kolon filiz donatıları yerleştirilir (Resim 30). Uygulanacak olan temel çeşidine göre donatılar yerinde ya da önceden hazırlanır. Kiriş donatıların kancaları 90º ve 12ø cm’ den fazla yapılır.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kalıbı bitirilmiş temele donatı yerleştirilir. 42 . Yerine yerleştirirken pilyelerin proje ölçüsünde olmasına çok dikkat edilir. Donatıların kesiştiği her yer tel ile bağlanır. Deprem çirozları 5–10 cm aralıkla yerleştirilir.3. kiriş içine 12ø cm kadar bükülür. Temel donatıları bitirildikten sonra kolon filiz donatıları proje akslarına göre yerleştirilmelidir. Donatıların tamamında 10ø cm boyunda kanca yapılır. Temel esas donatılar her iki yönde kalıp içinde yerleştirilir. Döşemelerde köşe tablalarda şapo (ilave) donatı yerleştirilir. Daralan kolonlardaki donatı.3.2. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları Donatılar kancaları yapıldıktan sonra kalıba yerleştirilir. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi 2. Donatılarla ilgili diğer kurallar TS 500 ve deprem yönetmeliğinde açıklanmıştır.2. 2. Temelde perde duvar varsa onlarında filizleri yerleştirilir. merdiven kalıpları ve donatıları birlikte yerleştirilir. Perde duvarların kritik yüksekliği dışında m²’ sinde 4 çiroz olmalıdır. Perde duvarların kritik yüksekliğince m²’ sinde 10 çiroz olmalıdır.1. Kalıp köşelerindeki donatılara pas taşı takılarak kalıba yerleştirilir. Kolon ve perde duvarlar beraber yapıldığında donatıları da beraber yerleştirilir. Etriye sıklaştırmaları kirişin her iki tarafında 2H kadarki bölgede 50 – 150 mm aralıkla yapılır. Temel donatıları yerleştirilmeden zemin kum ya da beton ile kaplanmalıdır. Ya da döşeme. Döşeme ve kiriş donatıları birlikte yapıldıkları için donatıları da birlikte yerleştirilir. Merdiven donatıları ile döşemelere bağlantıyı sağlayacak filizler zamanında bırakılmalıdır.

Kalıbın geniş tarafından yerleştirilen donatılar alttaki filizlere bağlanır. Donatılar dışarıda hazırlanır. Bir kenarı açık kolon kalıpları donatı içine yerleştirildikten sonra kapatılır. Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Betonarme perde duvarlar temelde.3. Perde duvarlardaki donatılar yatay ve dikey olarak bütün kesişmeler tel ile bağlanır. 43 .Resim 30: Temel kalıbına donatı yerleşimi 2. Köşe donatılarına pas taşı takılır (Resim 32). Kalıbın bir tarafı bitirildikten sonra donatı yerleştirilir. asansör çevresi ya da tünel kalıp sistemlerinde uygulanır.3. Donatılar dışarıda ya da yerinde hazırlanabilir (Resim 31). Resim 31: Perde duvar tel bağlama 2.3.2. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kolon kalıbının üç kenarı bitirilir.

Döşeme donatıları kiriş donatıları üstünde yerleştirilir. Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme Kalıp yapıldıktan sonra önce kiriş donatıları yerleştirilir. 44 . Kiriş donatıları dışarıda hazırlandıktan sonra yerine yerleştirilir.Resim 32: Kalıp içinde kolon donatısı 2.3.4. Kiriş donatıları kolon filizleri üstüne bağlanır. Merdiven donatıları döşeme bağlantıları ile birlikte yerleştirilir (Resim 33).

3. Resim 34: Kalıp içinde sahanlık donatıları 45 .Resim 33: Kalıp içinde kiriş ve donatı kalıbı 2.5. Donatı merdiven başlama ve bitişindeki döşemelerin donatısına bağlanır. Merdivenin bütün donatıları kalıp içinde yerleştirilerek bağlanır (Resim 34). Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme Merdiven kalıbı bitirildikten sonra donatıları yerleştirilir.

Merdiven kalıbı içinde donatıları bağlayınız. 46 . eldiven. baret ve tabanı kalın bir ayakkabı kullanınız. Donatıları yerleştirirken pas payı için pas taşını doğru kullanınız. Kenetleme boyunu 40ø cm’ den fazla uygulayınız. Perde duvar kalıbı içine donatılarını yerleştiriniz. döşeme. boşluklarını aldıktan sonra bağlayınız. Temel kalıbı içinde donatısını bağlayınız. Bağlama yaptığınız donatıları. Ucu keskin iyi bir demirci kerpeteni kullanınız. Kolon donatısını kalıba yerleştiriniz. merdiven ve perde duvar kalıplarını proje üzerinde seçiniz. kiriş.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel. Deprem çirozlarını yerinde bağlayınız. İlave (şapo) donatılarını yerlerinde kullanınız. Kiriş ve döşeme kalıbına donatıları yerleştiriniz. Öneriler Bu işlemleri yaparken iş önlüğü. kolon. Döşeme donatılarının pilyelerini demir düzeltme anahtarı ile kırınız.

Temel donatıları. Merdiven donatıları başlama ve çıkış hattı sonunda her zaman sahanlık döşemelerine bağlanır.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. 47 . 2. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 1. 10. 6. 9. 4. 5. 8. Kiriş donatılarının kenetlenme ve kolon ile bağlantı yerleri kalıp içinde yapılır.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru ve ya yanlış olarak değerlendiriniz. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Kirişlerin sıklaştırma bölgesi 2H her iki tarafta 5–15 cm arasında sıklaştırma olarak uygulanır. Kolonlar sıklaştırma yerlerinde en az 5 cm yapılır. Kiriş ve döşemelerin donatıları beraber bağlanmaz. Kolon içinde deprem çirozları 50 cm ara ile yerleştirilir. bir pilye sıralı olarak bağlanır. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 7. 3. Perde duvar kalıpları 150 cm arayla dikme çakılarak payanda ile desteklenir. kalıbı içinde ve kancaları içe dönük olarak bağlanmalıdır. Döşemedeki donatılar bir düz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. Temel içine yerleştirilen kolon filizleri en az 10ø cm olmalıdır.

Kalıp dışında donatı hazırlayabilecek. 48 . Aynı şekilde merdiven kalıbı üzerine donatı bağlayan işcileri gözlemleyiniz. demirci kerpeteni. duvar ve kolon filizlerini. kiriş donatılarına döşeme donatılarını bağlama. Bunun için tel ile bağlama çeşitlerini uygulayacaksınız. kolon ve perde duvar donatılarının yapılışı ve bağlanışını gözlemleyiniz. Bu donatıları proje üzerinden gösterebileceksiniz. Döşeme içindeki donatıları bilir. Temel düz donatıları ölçüsünde kesilip yerinde tel ile bağlanır. Temel projesinden temele ait pilye ve etriyeler yerinde bağlanamadığı zaman dışarıda bağlanarak sonradan yerine yerleştirilir.DONATIYI BAĞLAMA 3. Öğrenci betonarme yapı elamanları için donatıları hazırlar. Perde duvar varsa onlar içinde filiz donatılar en az 40ø boyunda bağlanır. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. 3. Kiriş donatılarını döşemelere bağlayan demirci işcilerini gözlemleyiniz. eldiven. temel donatılarına kolon donatılarını bağlama. demirci makası kullanılmalıdır. Kiriş içindeki donatıları bilir. Araştırma bölümünde yapılması gereken gözlemi yaparak beceri kazanacaktır. kolon donatılarına kiriş donatılarını bağlama. tebeşir. merdiven donatılarını döşeme ve kiriş donatılara bağlama işlemlerini ve bunların işlem sıralarını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Temel kalıbı bitirilmiş bir inşaatta beton dökümüne kadar olan aşamaları gözlemleyiniz. Temelden yükselen perde. Bunun için temel çeşitlerini ve içindeki donatıları bilecektir. Temel donatısı bitirilince kolon için hazırlanan filizler bağlanır. Kolon içindeki donatıları bilir. Merdiven ve perde duvar içindeki donatıları bilir.ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kerpeten kullanarak. Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı. Temel–Kolon Bağlantıları Betonarme temellerin içindeki donatılar dışarıda hazırlanır. Kolon donatılarına kiriş donatılarının bağlanışını gözlemleyiniz. kalıp üzerinde donatıları bağlayacaksınız. Yerleştirme işleminde mutlaka pastaşı kullanılmalıdır.1.

montaj demir. Demirci sehpasında donatılar bağlanır.2. Kolon donatıları temelden gelen kolon filizlerine bağlanır. Kiriş donatılarındaki esas demir. Resim 36: Kolon ile kiriş bağlantı yeri 49 .Resim 35: Temelde kolonları bağlayacak kolon filizleri 3. Kolon-Kiriş Bağlantıları Betonarme kolonların içindeki donatılar dışarıda hazırlanır. demirci makası kullanılır. Kolon esas donatıları ve etriyeleri ölçüsünde kesilip demirci sehpasında hazırlanır. Sonradan kalıbına yerleştirilir. Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı. Devam eden kirişlerde pilyeler diğer kirişe devam ettirildikten sonra etriyesi bağlanır (Resim36). tebeşir. demirci kerpedeni. eldiven. pilye ve etriyeler dışarıda kesilip sehpada hazırlanır. Yerine yerleştirildikten sonra doğru bir paspayı için pas taşı kullanılır.

Sahanlık döşemesi (kiriş döşemedeki bağlantı ile) yapıldıktan sonra merdiven kollarının donatıları buralara bağlanır. Kıvrılmalar demir düzeltme anahtarı ile yapılır.3.3. Pilye donatıları 45º ve projedeki yerinden kıvrılır. Merdiven düz ve pilye donatıları sahanlığın bağlı olduğu kirişe bağlanır (Resim 38). Döşeme düz donatıları aralarında pilye olmalıdır. Döşeme kenarlarındaki kirişlere tel ile bağlama yapılır (Resim 37). Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları Döşeme kiriş bağlantılarından bir tanesi de merdiven sahanlığıdır. Kiriş Döşeme Bağlantıları Kiriş donatılarına döşemeden gelen donatılar bağlanır. Her iki yönde donatılar kesiştikleri yerlerden tel ile bağlanır. Döşemelerden gelen düz donatılar kiriş içinde döşeme kalınlığının altında olacak şekilde bağlanır. Düz donatılar döşemenin her iki yönünde bağlanır. Pilye donatıları kenarlardan ve komşu döşemelere üstten devam eder.4. Resim 37: Kiriş ile döşeme donatılarının bağlanması 3. Bütün donatılar döşeme üzerinde hazırlanır. Resim 38: Klasik sistem kalıp 50 .

Donatı ara ölçüleri projesine uygun olmalıdır. Perde ve kolon donatılarında çiroz kullanmalısınız. montaj. Temel içine kolon filizlerini hazırlayınız ve bağlayınız. pilye ve etriyelerini hazırlayınız. Kiriş donatılarını bağlayınız. Donatıların birbirine değdiği yerlerde tel ile bağlamayı ihmal etmemelisiniz. Döşeme pilyelerinin demir düzeltme anahtarı ile kıvrılmasından sonra altta kalan yerler kesiştikleri yerlerden bağlanır. Kiriş donatılarını kolon donatılarına kalıp içinde bağlayınız. 51 .UYGULAMAUYU FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel donatılarını hazırlayınız. Kıvırmaları demir düzeltme anahtarı ile yapmalısınız. Kiriş esas. Merdiven donatılarını hazırlayınız. Kolon filizlerine kolon donatılarını bağlayınız. Merdiven kolu için kiriş donatısı varsa merdiven donatılarını buna bağlayınız. Yoksa merdiven sahanlığına ve ona bağlı kirişe bağlama işlemini yapınız. Döşeme düz donatılarını kesişme yerlerinde tel ile bağlayınız. Bütün donatıları pas taşı ile eşit pas payında olmasını sağlamalısınız. Çift yönlü donatıları kesiştikleri yerlerden bağlayınız. Kolon etriyelerini sıklaştırmalara dikkat ederek bağlayınız. Pilyelerin üstte kalanları kiriş ve diğer döşeme üst donatıları ile bağlanır. Öneriler Elbise ayakkabı ve eldiveni yapacağınız işe uygun seçmelisiniz. Temel donatılarını bağlayınız. Donatıları tel ile bağlamadan önce iki donatı arasındaki boşluğu almalı ve sonra teli kıvırmalısınız. Kullanacağınız kerpeden ve demirci makası keskin olmalıdır. Döşemeden merdiven için bırakılan filizlere donatıları bağlayınız. Döşeme donatıları bir düz bir pilye olacak şekilde sıralayınız. Döşeme donatılarını hazırlayınız. Kolon donatılarını hazırlayınız. Temel pilyelerini kıvırınız ve bağlayınız.

Döşemede çiroz donatı kullanılır. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 3.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir? A) Aderans B) Pas taşı C) Pas payı D) Rötre ‘‘Temel üstüne yük …………………………gelir. 5. Pas taşı nereye bırakılır? A)Temelde B)Merdiven B)Temel. 8. …………………ve ………………………. temelde C)Kiriş ve döşemede 4. 10. A) Kolondan B) Kirişten C)Döşemeden D)Perdeden ‘‘Pilye………………….ÖLÇME DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE VE DEĞERLENDİRME A..denir. ‘‘Beton ile donatı arasına …………………. 1. doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz. Kolonlarda pilye yapılmaz.bulunur.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki soruların cevaplarını çoktan seçme. 9. A)Kolon. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. 52 . Kolonlarda ve perde duvarlarda çiroz kullanılır. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir. kolon ve döşemede D)Temel. Kiriş. 6. 7. Döşeme donatıları alttan ve üstten olmak üzere bir düz ve bir pilye olarak bağlanır. merdiven ve kirişte C)Kalıp etriye arasına D)Kalıba en yakın yere 2.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir. Etriye sıklaştırması döşemelerde yapılır. Temelde pilye yapılmaz.

yerleştirip doğru olarak bağlayabiliyor musunuz? Betonarme elamanların birbirine bağlanmasını uyguladınızmı? Temel donatı filizlerine kolon donatılarını bağladınızmı? Kolon filizlerine kiriş donatılarını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarıyla beraber döşeme donatılarını doğru bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını. Modülü tamamladınız. Öğretmeninizle iletişime geçiniz.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME PERFORMANS TESTİ (YETERLİK ÖLÇME) Modül ile kazandığınız yeterliği aşağıdaki kıstaslara göre değerlendiriniz. 53 . DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Donatı sehpalarını hazırlama Donatı sehpasını doğru kullandınız mı? Donatı kıvırma kolunu kullandınız mı? Donatı çeşitlerini seçebildiniz mi? Nervürlü. burulmalı ve halat çelikleri ayırabiliyor musunuz? Donatı çeliğinin yüzeyine nervür niçin yapılır? Biliyor musunuz? Donatı bağlama çeşitlerinden farklı üç tanesini yapabiliyor musunuz? Aynı bağlama çeşidinin kullanılmasının sakıncalarını biliyor musunuz? Pas taşını doğru yerde kullandınız mı? Betonarme kalıplara donatıyı yerleştirip bağladınız mı? Temel donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Kolon donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Perde duvar donatısını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarını doğru bağlayabiliyormu sunuz? Döşeme donatılarını doğru yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını. düğümlü. tebrik ederiz. bağlanacağı mesnetlere doğru olarak yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonucunda eksikleriniz varsa öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ–1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D D D D D D D D D ÖĞRENME FAALİYETİ–2 CEVAP ANAHTARI 1 D 2 Y 3 D 4 Y 5 D 6 D 7 D 8 D 9 Y 10 D ÖĞRENME FAALİYETİ–3 CEVAP ANAHTARI 1 C 2 A 3 D 4 D 5 Y 6 D 7 D 8 Y 9 Y 10 D 54 .

Naim YAMAN. 2001 ARUNTAŞ. M. Yapı Teknolojisi Ders Notları. 2003 ÖKSÜZOĞLU Halim. Yılmaz. Ümit YEGÜL.E. Ankara. 500 TSE Ankara 2001 55 . İstanbul. Yapı bilgisi cilt I-II. GÜTEF. Köksal ÖZCAN. 1979 TAYMAZ Haydar.KAYNAKÇA KAYNAKÇA OYMAEL Sabit Doç. İstanbul. 2003 T. M:E:B. Nazım DÜNDAR. Yapı Bilgisi Cilt III. B.S. yapıcılık iş ve İşlem Yaprakları. H. Dr.