T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ

DONATI HAZIRLAMA

ANKARA 2006

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilir. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• •

İÇİNDEKİLER

AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 1. DONATIYI HAZIRLAMA ................................................................................................. 3 1.1. Donatı............................................................................................................................ 3 1.1.1. Tanımı.................................................................................................................... 3 1.1.2. Çeşitleri.................................................................................................................. 3 1.1.3. Donatının Kullanıldığı Yerler.............................................................................. 23 1.2. Donatıları Bağlama ..................................................................................................... 26 1.2.1. Bağlama Kuralları................................................................................................ 26 1.2.2. Bağlama Yapılışı ................................................................................................. 26 1.2.3. Pas Taşı................................................................................................................ 28 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 29 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 30 2. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME............................................................................ 31 2.1. Betonarme Kalıplar ..................................................................................................... 31 2.1.1. Tanımı.................................................................................................................. 31 2.1.2. Betonarme Kalıp Çeşitleri ................................................................................... 32 2.1.3. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler .................................................................. 37 2.2. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları........................................................................ 42 2.3. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi ................................................................................ 42 2.3.1.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ............................................................ 42 2.3.2. Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi............................... 43 2.3.3. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ........................................................... 43 2.3.4. Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme...................................................... 44 2.3.5. Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme............................................................. 45 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 46 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 47 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 .................................................................................................. 48 3.DONATIYI BAĞLAMA .................................................................................................... 48 3.1. Temel–Kolon Bağlantıları........................................................................................... 48 3.2. Kolon-Kiriş Bağlantıları ............................................................................................. 49 3.3. Kiriş Döşeme Bağlantıları........................................................................................... 50 3.4. Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları .......................................................................... 50 UYGULAMAUYU FAALİYETİ...................................................................................... 51 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 52 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 53 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 54 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 55

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 582YIM191 İnşaat Teknolojisi Betonarme Demirciliği Donatı Hazırlama Donatıyı hazırlama, betonarme yapı elamanlarının birbirine bağlanması ve donatıyı kalıba yerleştirme temel bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. 40/32 Demir İşleme modülünü başarmak. Donatı hazırlama amacını güvenli yapmanın yöntem ve tekniklerini öğrenmek. Genel Amaç Gerekli atölye ortamı ile Betonarme elamanların donatılarının bağlantıları ve bunların kalıba yerleştirilmesini güvenli, verimli, amaca ve tekniğe uygun yapabileceksiniz. Amaçlar Donatının ne olduğunu, çeşitlerini ve kullanıldığı yerleri söyleyebileceksiniz. Donatının yapılışını, bağlama kurallarını ve pas payını yapabileceksiniz. Donatıları kalıba yerleştirebileceksiniz. Temel ve kolon bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kolon ve kiriş bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kiriş ve döşeme bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Merdiven, Döşeme ve Kiriş bağlantılarını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Atölye ortamı, donatı, kerpeten, tel, demir düzeltme anahtarı, pasyaşı, demirci sehpası, demirci makası, metre, tebeşir. İş güvenliği ile ilgili donanımlar, eldiven ve baret. Her faaliyet sonrasında değerlendirme soruları ile değerlendireceksiniz. Öğretmen modül sonunda (uygulama, soru-cevap) uygulayarak ile kazandığınız bilgi ve değerlendirecektir. ii o faliyetle ilgili kendi kendinizi size ölçme aracı modül uygulamaları becerileri ölçerek

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

GİRİŞ GİRİŞ
Sevgili Öğrenci Teknolojik gelişmeler inşaat alanında da bir takım yenilikleri beraberinde getirmiştir. Özellikle deprem kuşağında olmamız çok daha önemlidir. Depremler sonrası yeni deprem yönetmeliğini mecbur etmiştir. Hem deprem yönetmeliği hemde TS 500 inşaatlarda bazı donatı türlerini zorunlu kılmıştır. Güvenli yapılar inşa etmenin donatıları hazırlama kurallarına uymakla olacağını göreceksiniz. Günümüzde kullanılan en yaygın yapı betonarme yapıdır. Betonarmenin olduğu her yerde mutlaka donatı vardır. Bir yapıyı yıkılma tehlikelerine karşı ayakta tutan betonarme elamanlardır. Yük taşıyan, direnç gösteren bu elamanlar donatısız olmazlar. Donatı beton içinde çizildiği gibi olmalıdır. Deprem sonrası manzaraları hepiniz gördünüz. Bu manzaraların tekrar yaşanmaması için betonarme inşaat işçiliğinin ne kadar önem arz ettiğini hepinizin kavraması gerekmektedir. Donatıları ne kadar kuralına uygun ve eksiksiz bağlarsak inşaatımız o kadar sağlam olur. Her betonarme demircisi temelden çatıya kadar betonarme elamanların donatılarını hazırlayabilmelidir. Donatıları kalıbına yerleştirebilmelidir. Her türlü donatı bağlamasını bilmelidir. Bütün bu işlemlerin yapılışını bu kitapta bulabileceksiniz. Bu modül sonunda edineceğiniz bilgi ve beceriler ile inşaat teknolojisi alanında her türlü donatı hazırlama işlerinizi yapabilmeniz için çok yararlı olacaktır.

1

2 .

Temel – Kolon donatı bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz. pilye. Düz donatılar ölçüsünde kesilir ve ucuna 90 derece kanca yapılır. Merdiven donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır: Demir işleri yapılan bir inşaatta demirci sehpası yapımını ve işleyişini gözlemleyiniz. kolon filizi ve etriyeler hazırlanır. Düz.1.1.1. Tanımı Betonarme yapı elemanların içine kendi özelliğine göre demir yerleştirilir. döşeme ve kolon bağlantılarını gözlemleyiniz. 1. düz.1. DONATIYI HAZIRLAMA 1. Kiriş. Bu demirlerin şekli. donatı demirlerini hazırlayacaksınız. Her yapı elemanının donatısı farklıdır. Donatı hazırlanan atölyelerdeki işçilerin ve inşaat alanındaki donatı işcilerinin davranışlarını izleyerek ön bilgi ediniz. Kiriş donatı hazırlığını ve bağlama yapımını gözlemleyiniz. Çeşitleri 1.1. Yere serili donatıların pas payları zemin durumuna bağlı olarak 2–5 cm olarak bırakılır.1. Donatıları projedeki ölçüsünde ve şeklinde hazır edeceksiniz. Döşeme donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında demirci sehpası hazırlayarak. Bu demirlerin yapı elemanı içine yerleştirilmesine donatı denir. mesnet. Kolon donatı hazırlığını ve bağlama yapımını izleyiniz.2. Merdiven. pilye. kalınlığı ve sayıları mühendislik hesaplarıyla bulunur. şapo ve çiroz demirleri vardır. Ayrıca bu donatı elamanlarını bağlayabileceksiniz. Temel donatılarının hazırlanışını ve bağlanışını gözlemleyiniz. Temel Donatısı Temel donatıları kalıp içinde bağlanır.2. Betonarme yapı elemanlarında nasıl bir demir kullanılacağı statik uygulama projesinde çizilerek gösterilir. 1. Pilyeleri proje ölçüsünde ve kolon filizleri temel donatısı tamamlandıktan sonra bağlanır. Donatı 1. 3 . döşeme ve kiriş bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz. Betonarme yapı elemanlarında etriye. Burada demirin şekli ve ölçüsü yazılı olur.

Bu donatılar her iki yönde yere serilir. kancalarından tabandaki donatı üstüne bağlanır (Resim 4). Akslara uygun kolon filizleri.Resim 1: Temel donatıları döşenmeden önce tabana beton dökülür. Temel düz donatıları hazırlanır (Resim 2). Deprem hatılları kolon filizlerine geçirilir ve tel ile bağlanır (Resim5). Pilyeler proje ölçüsünde alttaki donatı üzerine bağlanır. Resim 2: Temel donatıları ölçüsünde kesilerek uçları demir bükme ile bükülür. Sonra kalıp yapılarak temel donatısına başlanır(Resim 1). 4 . Kancaları üste doğru kesişme yerlerinden tel ile bağlanır (Resim 3). Deprem hatılları demirci sehpasında hazırlanır. Pilye donatıları ve kolon filizleri hazırlanır. Temelde önce akslar belirlenir.

5 . Resim 5: Temel donatıları kolon filiz demirlerine deprem hatılları bağlanır.Resim 3: Temel donatılarının uçları yukarıda olacak şekilde kerpeten ve tel ile bağlanır. Resim 4: Temel donatılarını kolon filizleri proje akslarına göre yerleştirilerek tamamlanır.

Radye temellerde farklı olarak etriye ve pilye donatıları sırasıyla bağlanır (Resim 6). Bir ucu 45 derece. Sıklaştıma yerlerinde metre karede 10. Etriyeler iç kolonlarda 1. Yuvarlak kütüğe makine ile sarılarak üretilir. Önce boyuna donatıları ölçüsünde kesilir. Kolon donatıları alttan gelen kolon filizlerine bağlanır (Resim 8). diğer ucu 90 derece deprem çirozları hazırlanır. Etriyeler hazırlanır. Bunların etriyeleri helozonik tek parça olur. Demirci sehpasında boyuna donatıların etriye yerleri tebeşir ile çizilir.1.5 cm.Resim 6: Radye temellerde çift etriye ve pilye donatıları da yapılır. Daha sonra diğer boyuna donatılar bağlanır. Kolonlar en az 4 adet 16’ mm lik ya da 6 adet 14’ mm lik (4Ø16 veya 6Ø14) donatıdan olur. Kolonların alt ve üst kısımlarında etriye sıklaştırması yapılır. Dairesel kolonlarda en az donatı 6Ø14 tür. Kolon Donatısı Kolon donatıları boyuna donatı ve etrafında sarılı etriyelerden oluşur.2. dış kolonlarda 2 cm pas payına göre hazırlanır. 1. Etriye araları en çok 20 cm ya da 12 donatı çapı kadar olur. Buralardan etriyeler iki donatıya tel ile bağlanır. İki adet demir sehpa üstüne uygun yerinden bırakılır. diğer yerlerde 4 adet olmak üzere çirozlar bağlanır (Resim 7). 6 . Donatı çapının 40 ya da 50 katı uzunluk kadar filiz payı bırakılır. Daire şeklindeki kolonlar fretli olur.2. Boyuna donatılar hep üst kat için filiz olacak şekilde üretilir.

Resim 8: Kolon donatıları kolon kalıbı içine alttan filiz demirlerine bağlanır.Resim 7: Kolon donatıları demirci sehpası üzerinde projesine uygun bağlanır. 7 .

Şekil 2: Çokgen ve daire kesitli kolonlar fretli olarak bağlanır 8 . E filizdir ve 40 donatı çapından az olmaz. D 90 derece kanca ve 12 donatı çapından aşağı olmaz (Şekil 1). Alt kattan üst kata geçen kolonda meydana gelen kesit azalması (A/B) 1/6’ dan büyük olamaz.C C D E B A E KARŞI TARAFA DEVAM EDEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI KARŞI TARAFA DEVAM ETMEYEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI Şekil 1: Kolon donatıları üst katta daralıyorsa Daralmada boyuna donatı 1/6 oranında büzülebilir.

Fretli etriyeler önceden kütüğe sararak hazır edilir. 9 . Resim 9: Kolon donatısı etriyelerinin üstüne paspayı için pastaşı takılır. Şekil 2’ deki gibi tel ile bağlanır.

Kolon donatısı yerine bağlandıktan sonra bütün kenarlarına pas taşı takılır (Resim 9). Şekil 3: Kolon donatısı etriyelerinin sıklaştırması ve üst katta daralması Kolon daralmasında ve kiriş kesişme yerlerindeki donatı şekil 3’ teki gibi yapılır. 10 .

Esas donatılar devam eden döşemeye L/4 kadar devam ettirilir (Şekil 4).3. Pilyeler ölçüsünde ve 45 dereceden bükülür. Kiriş kalıp üzerinde yerine yakın kurulan sehpa üstünde hazırlanır. Bütün boyuna donatı bağlandıktan sonra pilye kiriş içine geçirilir.2. pilye ve etriye donatılarıyla yapılır. proje ölçüsünde iki demir bükme anahtarı ile hazırlanır.1. Etriyelerin kalıba değen taraflarına pastaşı takılmalıdır. Mesnet yerlerinde altta şapo donatıları her iki yanda L/4 kadar geçer vaziyette bağlanır. Kiriş başlangıcına mesnet donatıları hazırlanır ve bağlanır. Esas donatılar ve montaj donatıları kesilerek bir uçlarına demir bükme ile 12Ø boyunda kanca yapılır. 11 . Etriye değme yerlerinden bağlanır. Resim 10: Kiriş donatıları kalıp içinde bağlanır. Kolon ile birleşim yeri dışındaki etriye yerleri işaretlenerek tel ile bağlanır. (Resim 10 ve Şekil 4). esas (düz demir). Kolon filiz yerlerine gereken etriyeler kiriş üstüne serbest olarak takılır ve kiriş yerine oturtulur. Üzerindeki yükleri kolon ve altındaki duvarlara iletirler. Kirişlerin başlangıcı bitişlerinde üstte mesnet donatısı kullanılır. Pilyeler boyunda kesilir. Kiriş Donatısı Genellikle dikdörtgen kesitli ve eğilmeye çalışır. Kirişlerde çapı 12 mm (Ø12) den aşağı donatı kullanılmaz. Kirişler devam ediyorsa alt donatılar L/4 kadar diğer kirişe devam eder. Kiriş başlangıcına üstten L/4 kadar mesnet donatısı bağlanır. Mesnet içinde etriyeler yerinde bağlanır. Kiriş donatıları montaj.1. Etriyeler sayısı kadar kesilir ve bükülerek hazırlanır.

Konsol çıkmanın çok olması durumunda ilave pilye bağlanır (Şekil 5). Kirişin bir ucu kolona saplanıyor diğeri boşlukta ise bu konsol kiriştir. yığma yapılarda her iki ucu mesnetlere 20 cm serbest oturuyorsa basit kiriştir. Bazen kirişlerde ters olarak yapılır (Şekil 6).Şekil 4: Kolonlara mesnetlenen kirişlerin bu bölgelerinde şapo demiri kullanılır. Kiriş. Donatıların uçları 45 derece bükülür. Burada esas ve pilye donatıları üstte montaj donatıları altta olur. 12 .

Şekil 6: Ters kiriş yapılacağında üstten mesnet ilaveleri bağlanır.Şekil 5: Konsol kirişlerin ucuna doğru kalınlığı düşürülür ya da uç kısma kiriş yapılır. 13 .

2. Etriyeler hazırlanır.1. Kalıba değecek yerlere pastaşı takılır. Hatıl Donatısı Yığma yapılarda duvarların bağlantılarını sağlamak amacıyla hatıl yapılır. Hatıl kesişme yerleri kalıp içinde bağlanır (Şekik 8). Diğer hatıl donatıları üstünde etriye yerleri işaretlenir. 14 . Şekil 7: Düşey ve yatay olarak yapılan hatıllar için donatı hazırlanır. Etriye yerleri işaretlenir. Taş duvarlarda en az 6 adet çapı 10 mm olan boyuna donatı kullanılır. Etriyeler aynı hizada olacak şekilde tel ile diğer boyuna donatılara bağlanır (Şekil 7).5 m’ yi geçmesi durumunda hatıl yapılması zorunludur. İşaretli olan yerlere etriyeler tel ile bağlanır. Düşey hatıllar her 4 metrede bir yapılır. Hatıl boyuna donatıları keserek hazır edilir. Tuğla duvarlar için en az 4 adet 12 mm çaplı donatı kullanılır. İki adet boyuna donatıyı demirci sehpası üstüne dengeli olarak yerleştirilir.4. Moloz taş duvar yüksekliğinin 1. Yığma yapılarda kapı ve pencere üstlerini birleştirecek şekilde hatıl yapılır. Etriyeleri bu iki donatıdan geçirilir.1.

Genel olarak döşemeler dal ve hurdi olarak çözümlenir. 1. Döşeme Donatısı Dört tarafı kirişlerle çevrili döşemeler ankastradır. 1. Bir tarafı boşlukta olan döşemeler konsol döşemelerdir.2. Kenar uzunlukları arasında en az iki kat fark var ise hurdi döşeme. Lento donatısı hazırlanırken.1. Pilye donatıları devam eden döşemeye L/4 kadar uzatılır. 15 . Lento yüksekliği en az 20 cm yapılır. bunun dışındaki döşemeler dal döşemelerdir. Lento Donatısı Kapı ve pencere üstlerine boşluğu kapatmak için lento donatısı yapılır. Hurdi döşemelerde kısa doğrultuda bir düz bir pilye şeklinde bağlanır.Şekil 8: Hatılların köşe birleştirmesinde önerilen iki bağlama. Etriyeler 20 cm ara ile bağlanır. kolon ve hatıl donatısı hazırlama işlem basamakları aynen uygulanır. Lento her iki ucu duvar üstüne açıklığın %15 ya da en az 20 cm kadar binmelidir.2. Uzun kenar doğrultuda sadece düz donatı bağlanır.5.6.1.

pilyelerin diğer döşemeye L/4 kadar devam etmesine dikkat edilir. İki adet demir bükme anahtarı ile pilyeler proje ölçüsünden 45 derece bükülür. Resim 12: Dal döşeme donatısı Döşeme çift yönlü çalıştığı için pilyeler iki yönlü döşenerek bağlanır (Resim 12). Dal döşemede her iki yöne bir düz bir pilye olarak donatılar sıralanır. Belli aralıklarla kalıp tarafına pastaşı takılır (Resim 11). Pilye donatıları da aynı şekilde hazırlanır. Pilyeler devam eden döşemenin L/4’ ü kadar uzatılır.Resim 11: Hurdi döşeme donatısı Hurdi döşemede kiriş başlangıçlarına bütün donatılar 90º kancalı bağlanır. Her iki doğrultu donatıları bir düz bir pilye olarak bağlanır. 16 . Uzun kenarda sadece düz donatılar vardır. Hurdiye kısa kenarda bir düz bir pilye olarak sıralanır. Dal döşemede pilyeler her iki doğrultuda bağlanır. Başlangıçta donatıların uçları kancalı olmasına. Döşeme düz donatıları kesilerek bir uçları kancalı olarak hazırlanır. Diğer doğrultuda sadece düz donatı sıralanır. Döşeme orta bölgesinde daima altta kalacak olan donatılar tel ile proje ölçüsünde bağlanır. Bu haliyle birbiriyle kesişen donatılar tel ile bağlanır.

Esas donatı üste bağlanır.Şekil 9: Konsol döşeme donatısı Konsol döşemelerde ilave olarak şapo donatıları yerleştirilir. Konsolun bağlı olduğu döşemelere bütün donatılar L/4 kadar uzanır (Şekil 9). 17 .

Dişli döşemelerde diş olarak yapılan çıkıntılara kiriş donatısı gibi donatılar yerleştirilir. Bütün döşemelerin pilyeleri komşu döşemeye L/4 kadar devam eder (Resim 13). Aynı donatı uygulaması kirişsiz en az 15 cm kalınlığındaki mantar döşemelerde de aynı şekilde bağlanır. 18 . Döşeme altında tesisat kanalları oluşturmak için tek ya da iki yönlü dişli döşemelerde de aynı donatı uygulanır.Resim 13: Devamlı döşeme donatısı Devamlı döşemeler aynı seviyede birden fazla olan döşemelerdir. Dişli döşemelere nervürlü döşeme de denir (Şekil 10).

Şekil 10: Dişli döşemeler ve mantar döşemeler 19 .

Perde uçlarına 30 cm’ den az olmamak üzere perde boyunun % 10 kadar perde uç elamanı düzenlenir. Perde Donatısı Perde duvarlar kot altı yapılarında ve çevirme duvarları yapımında kullanılır. Perde uç elamanları etriyeli olur. 20 . Kalınlıkları 25 cm’ den az olmaz.2. Etriye ve çirozlar en fazla 20 cm ara ile bağlanır. kısa doğrultuda kiriş donatılara bağlanır ve beton dökülür (Şekil 11). Boyuna ve enine donatıları en az 25 cm ara ile bağlanır.1.7. 1.Şekil 11: Asmolen döşemelerdeki donatılar Döşeme çeşitlerinden asmolen döşemeler kalıplı ve kalıpsız olarak iki şekilde yapılır. Kalıpsız asmolende donatılı bloklar önce üretilir. Kalıplıda kısa kenar yönünde bloklar yerleştirildikten sonra donatılar küçük hatıl donatısı şeklinde aralıklı konur ve uzun kenar yönündeki bağlantı donatılarıyla bağlanır.

Enine ve boyuna donatılar hazırlanır. Bağlama işlemi tamamlandıktan sonra kritik yükseklikte 10 diğer taraflarda 4 adet (m2) deprem çirozları bağlanır. Kolonlar arasına perde donatısı bağlanacak ise önce yatay donatılar proje ölçüsünde bağlanır. Yatay donatılara proje ölçüsünde dik olan diğer donatılar tel ile bağlanır. Bağlama işlemi aynı anda en az iki kişi tarafında yapılır. Perde filizi yok yalnız perde yapılacaksa perde donatı alt uçları 90º kıvrılı yere basacak şekilde olur.15 ve 16). Resim 14: Kolon ve perde duvarlar da kullanılan deprem çirozları Resim 15: Perde donatıların bağlanması 21 . Perde uç donatıları demirci sehpasında etriyeli olarak hazırlanır.Temelde kolon filizinin aynısı perde filizi olur. Kalıp taraflarındaki donatılara pastaşı takılır(Resim 14.

Kirişli ya da kirişsiz olarak yapılır. Bükülme sonrası üst donatılar tel ile yerinde kesişme yerlerinden bağlanır (Resim 17).1. Resim 17 Kirişsiz merdiven kolundaki donatılar 22 .2. Projesine göre donatılar kalıp içinde bağlanır.Resim 16: Çirozların bağlanılmış hali 1. Merdiven sahanlık pilyeleri ile kol pilyeleri hazırlanır. Sahanlık donatıları hazırlanır. Pilyeler iki demir bükme anahtarı ile kalıp içinde bükülür. Merdiven Donatısı Merdivenler tek parça olarak üretilir. Merdiven kolu enine donatıları hazırlanır. Merdiven esas donatıları kol boyunca çalışır.8.

Temeller üzerine gelen yüke ve altındaki zeminin durumuna göre seçilir. Donatının Kullanıldığı Yerler 1. Bu yüzden temeller çok sağlam olmalıdır.1. Münferit temellerde. Radye temellerde. İçinde donatıların bulunduğu temeller betonarme temellerdir. Temel Donatısı Yapıların yükünü temeller taşıyarak altındaki zemine iletirler.3.1. kullanılır (Resim 18 ve şekil 12). Resim 18: Münferit ve mütemadi temellerde kullanılır GROBETON BLOKAJ ZEMİN TEMEL DUVARI TEMEL PABUCU Şekil 12: Temelin betonarme pabuç ve hatıllarında temel donatısı kullanılır 23 . Mütemadi temelde.3.1.1. Temel donatıları.

1. Bu hatıl içinde hatıl donatısı kullanılır. Asmolen döşemelerde döşeme donatısı kullanılır. binaların sığınağını çevreleyen duvarlar ve asansör boşluğunu çevreleyen duvarlar perde duvar şeklinde yapılır. Yapıdaki kolonlarda kolon donatısı kullanılır.3. Bu lento için de lento donatısı kullanılır.3. Lento Donatısı Yığma yapılarda sadece kapı ve pencere üstünü kapatmak için lento yapılır. Bu yatay yapı elamanları döşemedir. Kirişlerin içinde kiriş donatısı bulunur. Döşeme Donatısı Betonarme yapılar katlardan meydana gelir. 1. 1.3. Kiriş Donatısı Yapılar katlardan meydana gelir.3.1. Mantar döşemelerde.1.3.5. Kirişler taşıdıkları yükleri döşemelerden alır.7. Kolon Donatısı Yapıların yüklerini yukarıdan aşağıya güvenli olarak kolonlar taşır. Yatay durumdaki betonarme elamanları ve üzerindeki ağırlıkları kolonlara kirişler iletir. Donatıları bir arada tutması için çiroz kullanılır. Konsol döşemelerde.3. içinde esas demirler ile onların dağılmasını engelleyen yatay donatıdan meydana gelir. Katlarda yatay betonarme tablalardan oluşur. Devamlı döşemelerde. 24 . Döşemelerin kenarlarında ve kolonların birbirine bağlantılarında kiriş kullanılır. Kolonun yatay donatıları etriyeli ya da fretli olarak yapılırlar. Hatıl Donatısı Yığma yapıların kapı ve pencere üstünde ya da kat yüksekliğinin bittiği yerde betonarme hatıl olur. Dişli döşemelerde.1. Kolonlar.1.1. Bu perde duvarların içinde perde donatısı kullanılır.6. 1.4. Perde Donatısı Yeraltı tesisat kanalları. Ankastre döşemelerde. 1. 1.1 3 2.

Merdiven Donatısı Yapıların katlar arasında ulaşımı merdivenler sağlar. Şekil 13: Kirişli ya da kirişsiz merdivenlerde 25 .3.8. Betonarme merdivenlerde merdiven donatısı kullanılır (Şekil 13).1.1.

2. Bağlama teli olarak 0.2. 1.1 mm kalınlığındaki teller kullanılır.75 mm. Hasır donatı ve tünel kalıp sistemi için üretilen donatılar için kaynak tercih edilir. Tel ile donatının bağlanması uygulama yerine göre değişir. tam çapraz bağlama ve köşede atkılı bağlama (Şekil 14). Eldivensiz donatı bağlanmaz. Donatılar projedeki ölçüsünde olmalıdır. Özel demirci kerpeteni kullanılmalıdır. Ayrıca üst üste ve yan yana gelen bütün donatılar tel ile bağlanır. Donatıları Bağlama Betonarme yapı elamanların inşasında önce kalıp yapılır. Daha sonra donatı yerleştirilir. Donatılar biribirleri ile kesiştikleri yerlerden bağlanır. Kalıp içinde bağlanamayacak donatılar yerine yerleştirilmeden dışarıda bağlanmalıdır. Bazı yapı elamanları önceden hatta atölyede hazırlanabilir. Bunun dışında yerinde imalatlarda tel ile bağlama kullanılır. Yarım bağlama. Kaynak ile bağlama işlemi atölyelerde uygulanan seri bir yöntemdir. Bağlama Yapılışı Donatının tel ile bağlanması değişik şekillerde yapılmaktadır. 1. Buradaki amaç beton içindeki donatının projedeki yerinde olmasıdır. Bağlama Kuralları Donatı bağlamaları kaynak ya da tel ile yapılır.2. Üst üste ve yan yana geldiklerinde en az 40ø kadar bağlanmalıdır.2. Donatı projeye bakılarak oradaki ölçü ve şekillerinde yerleştirilir. En son beton dökülür.1. Donatıların kesiştiği bütün yerler arada boşluk oluşmadan bağlanmalıdır. tam bağlama.1. Yarım bağlama Yarım çapraz bağlama Köşede atkılı tam bağlama 26 Tam bağlama . yarım çapraz bağlama.

Tam çapraz bağlama Şekil 14: Donatı bağlama çeşitleri 27 .

Pas Taşı Donatının beton içinde paslanmaması esastır. Beton dökülünce yerine göre donatı 1. Pas taşı kalıba yakın donatılara donatı ağırlına göre 50 – 100 cm ara ile takılır (Şekil 15 Resim 19). Pas payını en iyi pas taşı ile elde ederiz. Bu ancak pas payı elde edilmesiyle olur.3.2.5 ) Şekil 15: Pastaşı Resim 19: Donatının kalıp tarafında pastaşı olmalıdır.5 – 2 cm içeride kalmalıdır.1. Bunun için donatının dışarıdan görünmesi önlenir.5 – 5 cm olarak düşünülmelidir. Eğer asit suyu etkili bir bölge ise bu 2. 28 . pa sp ay ı(2 .

Demirci sehpası hazırlayarak iki boyuna donatıyı üstüne bırakınız. Kerpeten kullanarak kesişen donatıların bağlama öncesi tel ile boşluğunu alınız. İki boyuna demirlere bağlanmış etriyeleri sehpa üstünde 180 derece çevirerek diğer boyuna donatıların bağlamasını yapınız. dikkatli ve düzenli olunuz. Etriyeleri kesiniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları (20 / 20 / 200 cm hatıl içine 4 adet 12’ lik boyuna donatı. 20 cm aralıklı olarak da etriye kullanılacaktır. Tam bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Donatı üzerini her zaman yanınızda hazır olan tebeşirlerle işaretleyiniz. Yarım çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Etriyeleri sehpa üstündeki donatılara geçiriniz. İş güvenliğinin önce geldiğini her işlem öncesi unutmayınız. Boşluğu alınmış demirleri öğrendiğiniz yöntemlerle bağlayınız. Bağlama öncesi bağlama telinin iki ucunu demir aralarında boşluk kalmayacak şekilde kendinize çekiniz. 1. eldivenli. Köşede atkılı tam bağlama yöntemi uygulayarak bağlama yapınız. İşaretli yerlerden etriyeleri bağlayınız. Kerpeteni kullanarak iki donatıyı tel ile bağlayınız. Demir bükme ile etriyeleri hazırlayınız. Öneriler Bu işlemler sırasında iş elbiseli. Yarım bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Bağlama telini işlem öncesi yeteri kadar hazır layınız. 29 . Sehpa üstündeki boyuna donatıları yan yana getirerek tebeşir ile 20 cm ara ile etriye yerlerini işaretleyiniz.) 12’lik demirleri yerinde tebeşir ile işaretleyerek kesiniz. Tam çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız.5 cm paspayı hesabına göre etriye boyunu hesaplayınız.

5. 8. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. 2. 1. Betonun içindeki donatıyı pas payı gizlemektedir. 10.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru veya yanlış olarak değerlendiriniz. Döşeme donatılarının tamamı yerinde bağlanır. Kesişen donatıları çapraz tek şekilde bağlamaya yarım bağlama denir. 6. Asit suyu etkisindeki bölgede pas payı 2. Pilyeleri bağlama anında bükülür.5 – 2 cm olarak bırakılır. Donatı betonun içindeki demirdir. Betonarme binaların taşıyıcı elamanların hepsinde donatı vardır. Kolonlarda donatı filiz boylar 40-50Ø uzunluğunda olmalıdır.5 – 5 cm. Merdiven donatıları yerinde kirişli ve kirişsiz olarak bağlanır. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 7. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 30 . Pas payını pas taşları ile elde edebiliriz. 3. Etriye ana donatıları sabitlemek için kullanılan enine donatıdır. 9. 4. bunun dışında 1. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz.

Beton prizini alıncaya kadar kalıp betonarme elamanı tutar. 2. Hatıl ve lento kalıbı. İçine donatı yerleştirilen taşıyıcı yapı elemanlarına kalıp yapılır. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME 2. Donatı yerleştirildikten sonra hangi bağlamaların yapılacağını bileceksiniz. Betonarme Kalıplar 2. temel. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Bir inşaat alanında. Merdiven kalıbı. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. Betonun ağırlığını kalıp taşır.1. Kalıba donatı yerleştirildikten sonra devam eden işlemleri. Temel kalıbı. 31 . perde duvar ve betonarme çatılara kalıp yapılmalıdır. Kalıp betonun ağırlığını taşıyabilecek sağlamlıkta olur.1. kiriş. merdiven.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kolon. temel. perde duvar ve merdiven kalıbını proje üzerinden tanıyacaksınız. diğer betonarme elamana bağlama için yapılanları izlemelisiniz. döşeme. yapım ve söküm işlemlerini gözlemlemelisiniz. Perde duvar kalıbı. Kolon kalıbı. Bu işlemleri yapan kişilerden ön bilgi almanız gerekir. Proje ölçülerinde olmasını kalıplar sağlar.1. döşeme. Sıralarsak. Tanımı Betonarme yapı elemanları projedeki ölçüsünde olmalıdır. Kiriş-döşeme kalıbı. kiriş. kolon.

2. Ahşap Metal Plastik Yapım yöntem ve tekniklerine göre. Klasik sistem: Az katlı binalarda kullanılır. iskele kısmı metal borulardan kullanılır (Resim 20). Kaplama yüzeyler ahşap. Birinci kısım betonarme elamanın yüzeyini elde ettiğimiz bölümdür. Resim 20: Klasik sistem kalıp 32 .2. Kullanılan malzemeye göre. İkinci kısım kalıbı istenen yükseklikte tutan ve içindeki betonu prizini alıncaya kadar taşıyan iskeledir.1. Betonarme Kalıp Çeşitleri Betonarme kalıplar iki kısımdır.

Defalarca kullanılabilir (Resim 21. 33 . Paneller 75 x 250 cm boyutlarında yukarı doğru inşa edilecek yapılarda kullanılır (Resim 23).Resim 22).Çelik pano ve modüler sistem: Yüksek katlı olmayan yapımlarda kullanılır. Resim 21: Çelik panolar Resim 22: Modüler kalıp iskelesi Tırmanır sistem: Daha çok perde kalıplarında kullanılır.

genişlikleri 2–4 m arasındaki panellerden oluşur (Resim 24). Resim 24: Kayar sistem kalıp 34 .Resim 23: Klasik sistem kalıp Kayar sistem: Tek taraflı yüksekliği 240 cm.

Tünel sistem: Seri. Resim 25: Tünel kalıp sistem 35 . sağlam ve devamlı yapılacak olan inşaatlarda kullanılır (Resim 25).

Beton prizini alıncaya kadar sulanır. betonarme yapı elamanının yüzeyini elde etmemizi sağlar. Biz bu işleme kürleme deriz. Resim 26: Kalıpsız sistem Bütün kalıp sistemlerinin kendi içinde iki bölümü vardır. Doğal tahta. Beton dayanımına ulaşınca kalıp iskelesi sökülür. Kalıp kaplaması. kirişler. 36 . Kalıp iskelesi.Kalıpsız sistem: Asmolen döşeme yapımında kullanılır (Resim 26). suni tahta ve metal türündeki malzemelerden elde edilir. yerine dökülmüş betonun ağırlığını beton prizini alıncaya kadar taşır. çapraz kuşaklar ve kamalardan meydana gelir. Kalıp iskelesi dikme (ayarlı metal boru).

Resim 27: Temel kalıbı 2. Temel Kalıpları Yapıyı temele oturtan en basit kalıplardır. Tahtalar birbirine çivi ile tutturulur.3.1.1. Kalıp yapılırken önce görünen yan yüzeyler yapılır. Kalıp yapımında kanatlar oluşturulur. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler 2.3. Yükseklikleri ve görülen yüzleri azdır.2. çokgen ve daire kesitli olur. Resim 28: Kolon kalıbı 37 . Daire kesitli kolon kalıbı yapmak için yuvarlak kuşak kalıplara içten çıtalar çakılır (Resim 28).1. dikdörtgen.3. Yan tahtaların üst ve altından açılmaları önlemek için destek kirişleri çakılır (Resim 27).1. Kanatlar 50–100 cm aralıklarla kuşak takviye yapılır.2. Kolon Kalıpları Kare.

2.4.1. Döşeme kalıpları düz. Bu dikmeler arasında 100 cm mesafe olur. Kiriş Kalıbı Kiriş kalıpları döşemelerle birlikte yapılır. Payanda. Kiriş kalıpları üst başlıklı 10/10 cm kesitli dikmelerle desteklenir.3. Resim 29: Kiriş kalıbı 2. Kalıp yan tahtaları belli aralıklı klapalar ve destek kirişleri ile yerine çivi ile çakılır (Resim 29).3. Bu kirişler 100–150 cm aralıklı dikmeler ile taşınır.3. kirişli. dişli ve mantar olmak üzere üç değişik şekilde yapılır (Şekil 16). çapraz. Döşeme kalıpları Döşeme tahtaları ortalama 50 cm aralıklı ızgaraların üzerine çakılır. Izgaraların altında 100 cm ara ile 5/10 kirişlere oturtulur. Kalıp derinliği daha fazla tutulur. Döşeme asmolen yapılacaksa aralıklı ve aralıksız bloklar dizilir.1. destek kalıbın diğer kullanılan elamanlarıdır. IZGARA KİRİŞLERİ PAYANDA KLAPA DÖŞEME KAPLAMASI DESTEK ESAS KİRİŞ ÇAPRAZ DİKME KUŞAK KAMA Şekil 16: Döşeme kalıbı 38 .

Kuşaklara dik 150 cm ara ile dikmeler çakılarak payanda ile desteklenir (Şekil 17 ve 18). Tahta kaplaması yönüne dik 50–100 cm aralıklı 5/10 kuşaklara çivilenir.5. KAPLAMA TAHTASI DESTEK KUŞAK DESTEK DİKMESİ YASTIK GROBETON BLOKAJ Şekil 17: Perde duvar kalıbı 39 .3.2.1. Perde Duvar Kalıpları Bina temel duvarlarında ve istinat duvarlarda perde duvar kalıbı yapılır.

Şekil 18: İstinat duvarı kalıbı 2.6. Bunun için dişli ya da düz kullanılan doğrama özelliğine göre lento kalıbı yapılır (Şekil 19. Lento Kalıpları Kapı ve pencere üst kısımları lento ile kapatılır.20). Şekil 19: Lento kalıbı 40 .3.1.

TAHTASI KAMA DESTEK KİRİŞİ DİKME KUŞAK Şekil 21: Merdiven kalıbı 41 .7. Duvar kalınlığı kadar belli aralıklarla takozlar bırakılır ve bu takozlara tutturulan yan kanatlar üstten gergi teli ile gerdirilir. Hatıl Kalıbı Yükselen duvar üstüne tek parça yatay ve dikey olarak yapılır. Eğimli yüzeye yükseklik ortalama 16 cm olacak şekilde rıht tahtası çakılır (Şekil 219. Döşeme ve kiriş kalıbı yapımında olduğu gibi merdiven altında aynı işlem merdiven eğimine göre yapılır.3.Şekil 20: Lento kalıbı görünüşü 2. Merdiven Kalıpları Alt döşemede bırakılan donatı filizleri merdiven donatılarına bağlanır.1.1. 2. GERGİ KENAR TAHTASI RIHT KLAPASI RIHT TAHTASI KİRİŞ TABAN KAP.3.8.

kiriş içine 12ø cm kadar bükülür. Yerine yerleştirirken pilyelerin proje ölçüsünde olmasına çok dikkat edilir.2. kiriş.2. Temel esas donatılar her iki yönde kalıp içinde yerleştirilir. Kolon donatıları kolon kalıbı açık bir kenarından yerleştirilir. Kalıp köşelerindeki donatılara pas taşı takılarak kalıba yerleştirilir. Donatıların tamamında 10ø cm boyunda kanca yapılır.1. Daralan kolonlardaki donatı. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları Donatılar kancaları yapıldıktan sonra kalıba yerleştirilir. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi 2. Merdiven donatıları ile döşemelere bağlantıyı sağlayacak filizler zamanında bırakılmalıdır. Kolon ve perde duvarlar beraber yapıldığında donatıları da beraber yerleştirilir. 2. Uygulanacak olan temel çeşidine göre donatılar yerinde ya da önceden hazırlanır. Ya da döşeme. Kiriş donatıların kancaları 90º ve 12ø cm’ den fazla yapılır. Temelde perde duvar varsa onlarında filizleri yerleştirilir. Etriye sıklaştırmaları kirişin her iki tarafında 2H kadarki bölgede 50 – 150 mm aralıkla yapılır. Temel donatıları yerleştirilmeden zemin kum ya da beton ile kaplanmalıdır. Perde duvarların kritik yüksekliğince m²’ sinde 10 çiroz olmalıdır.3. Temel donatıları bitirildikten sonra kolon filiz donatıları proje akslarına göre yerleştirilmelidir.3. Döşemelerde köşe tablalarda şapo (ilave) donatı yerleştirilir. Perde duvarların kritik yüksekliği dışında m²’ sinde 4 çiroz olmalıdır. Deprem çirozları 5–10 cm aralıkla yerleştirilir. 42 . merdiven kalıpları ve donatıları birlikte yerleştirilir. Aynı işlem boyuna donatının 1/6 dan fazla eğim ile bükülür. Temel donatıları yerleştirildikten sonra kolon filiz donatıları yerleştirilir (Resim 30). Donatılarla ilgili diğer kurallar TS 500 ve deprem yönetmeliğinde açıklanmıştır. Döşeme ve kiriş donatıları birlikte yapıldıkları için donatıları da birlikte yerleştirilir. Donatıların kesiştiği her yer tel ile bağlanır.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kalıbı bitirilmiş temele donatı yerleştirilir.

3. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kolon kalıbının üç kenarı bitirilir. Resim 31: Perde duvar tel bağlama 2. 43 .3. Köşe donatılarına pas taşı takılır (Resim 32). Bir kenarı açık kolon kalıpları donatı içine yerleştirildikten sonra kapatılır. Donatılar dışarıda hazırlanır.Resim 30: Temel kalıbına donatı yerleşimi 2. asansör çevresi ya da tünel kalıp sistemlerinde uygulanır. Donatılar dışarıda ya da yerinde hazırlanabilir (Resim 31). Perde duvarlardaki donatılar yatay ve dikey olarak bütün kesişmeler tel ile bağlanır. Kalıbın bir tarafı bitirildikten sonra donatı yerleştirilir. Kalıbın geniş tarafından yerleştirilen donatılar alttaki filizlere bağlanır. Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Betonarme perde duvarlar temelde.3.2.

Resim 32: Kalıp içinde kolon donatısı 2. Merdiven donatıları döşeme bağlantıları ile birlikte yerleştirilir (Resim 33). Kiriş donatıları kolon filizleri üstüne bağlanır. Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme Kalıp yapıldıktan sonra önce kiriş donatıları yerleştirilir. Döşeme donatıları kiriş donatıları üstünde yerleştirilir.4.3. Kiriş donatıları dışarıda hazırlandıktan sonra yerine yerleştirilir. 44 .

Donatı merdiven başlama ve bitişindeki döşemelerin donatısına bağlanır.Resim 33: Kalıp içinde kiriş ve donatı kalıbı 2. Merdivenin bütün donatıları kalıp içinde yerleştirilerek bağlanır (Resim 34). Resim 34: Kalıp içinde sahanlık donatıları 45 .5. Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme Merdiven kalıbı bitirildikten sonra donatıları yerleştirilir.3.

eldiven. Kenetleme boyunu 40ø cm’ den fazla uygulayınız. İlave (şapo) donatılarını yerlerinde kullanınız. Ucu keskin iyi bir demirci kerpeteni kullanınız. Perde duvar kalıbı içine donatılarını yerleştiriniz. Bağlama yaptığınız donatıları. kiriş. Öneriler Bu işlemleri yaparken iş önlüğü. Merdiven kalıbı içinde donatıları bağlayınız. baret ve tabanı kalın bir ayakkabı kullanınız. kolon. 46 . merdiven ve perde duvar kalıplarını proje üzerinde seçiniz. Kiriş ve döşeme kalıbına donatıları yerleştiriniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel. Donatıları yerleştirirken pas payı için pas taşını doğru kullanınız. Temel kalıbı içinde donatısını bağlayınız. Döşeme donatılarının pilyelerini demir düzeltme anahtarı ile kırınız. Deprem çirozlarını yerinde bağlayınız. döşeme. Kolon donatısını kalıba yerleştiriniz. boşluklarını aldıktan sonra bağlayınız.

1. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 3. 2.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru ve ya yanlış olarak değerlendiriniz. Temel donatıları. Kiriş donatılarının kenetlenme ve kolon ile bağlantı yerleri kalıp içinde yapılır. Temel içine yerleştirilen kolon filizleri en az 10ø cm olmalıdır. kalıbı içinde ve kancaları içe dönük olarak bağlanmalıdır. 8.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 4. Perde duvar kalıpları 150 cm arayla dikme çakılarak payanda ile desteklenir. Kiriş ve döşemelerin donatıları beraber bağlanmaz. Merdiven donatıları başlama ve çıkış hattı sonunda her zaman sahanlık döşemelerine bağlanır. bir pilye sıralı olarak bağlanır. 9. 10. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Kirişlerin sıklaştırma bölgesi 2H her iki tarafta 5–15 cm arasında sıklaştırma olarak uygulanır. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. 6. 47 . Kolonlar sıklaştırma yerlerinde en az 5 cm yapılır. 5. Kolon içinde deprem çirozları 50 cm ara ile yerleştirilir. Döşemedeki donatılar bir düz. 7.

Temel donatısı bitirilince kolon için hazırlanan filizler bağlanır. duvar ve kolon filizlerini. Araştırma bölümünde yapılması gereken gözlemi yaparak beceri kazanacaktır. Kolon donatılarına kiriş donatılarının bağlanışını gözlemleyiniz. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Temel kalıbı bitirilmiş bir inşaatta beton dökümüne kadar olan aşamaları gözlemleyiniz. kolon ve perde duvar donatılarının yapılışı ve bağlanışını gözlemleyiniz. Temelden yükselen perde. Döşeme içindeki donatıları bilir. Perde duvar varsa onlar içinde filiz donatılar en az 40ø boyunda bağlanır. Merdiven ve perde duvar içindeki donatıları bilir. Öğrenci betonarme yapı elamanları için donatıları hazırlar. Kalıp dışında donatı hazırlayabilecek. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. Yerleştirme işleminde mutlaka pastaşı kullanılmalıdır. Bu donatıları proje üzerinden gösterebileceksiniz.1. Bunun için temel çeşitlerini ve içindeki donatıları bilecektir. Kiriş içindeki donatıları bilir. Kiriş donatılarını döşemelere bağlayan demirci işcilerini gözlemleyiniz. tebeşir. kolon donatılarına kiriş donatılarını bağlama. Temel projesinden temele ait pilye ve etriyeler yerinde bağlanamadığı zaman dışarıda bağlanarak sonradan yerine yerleştirilir. Aynı şekilde merdiven kalıbı üzerine donatı bağlayan işcileri gözlemleyiniz. merdiven donatılarını döşeme ve kiriş donatılara bağlama işlemlerini ve bunların işlem sıralarını yapabileceksiniz. Temel düz donatıları ölçüsünde kesilip yerinde tel ile bağlanır. Temel–Kolon Bağlantıları Betonarme temellerin içindeki donatılar dışarıda hazırlanır.DONATIYI BAĞLAMA 3. kiriş donatılarına döşeme donatılarını bağlama. temel donatılarına kolon donatılarını bağlama. 3. Kolon içindeki donatıları bilir. demirci kerpeteni. kalıp üzerinde donatıları bağlayacaksınız. Bunun için tel ile bağlama çeşitlerini uygulayacaksınız. eldiven. 48 .ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kerpeten kullanarak. demirci makası kullanılmalıdır. Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı.

Sonradan kalıbına yerleştirilir. Resim 36: Kolon ile kiriş bağlantı yeri 49 . Yerine yerleştirildikten sonra doğru bir paspayı için pas taşı kullanılır. montaj demir. Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı. pilye ve etriyeler dışarıda kesilip sehpada hazırlanır. Kiriş donatılarındaki esas demir. Kolon-Kiriş Bağlantıları Betonarme kolonların içindeki donatılar dışarıda hazırlanır. Kolon donatıları temelden gelen kolon filizlerine bağlanır.2. tebeşir.Resim 35: Temelde kolonları bağlayacak kolon filizleri 3. Demirci sehpasında donatılar bağlanır. Kolon esas donatıları ve etriyeleri ölçüsünde kesilip demirci sehpasında hazırlanır. Devam eden kirişlerde pilyeler diğer kirişe devam ettirildikten sonra etriyesi bağlanır (Resim36). eldiven. demirci makası kullanılır. demirci kerpedeni.

Düz donatılar döşemenin her iki yönünde bağlanır. Bütün donatılar döşeme üzerinde hazırlanır. Pilye donatıları 45º ve projedeki yerinden kıvrılır. Kiriş Döşeme Bağlantıları Kiriş donatılarına döşemeden gelen donatılar bağlanır. Her iki yönde donatılar kesiştikleri yerlerden tel ile bağlanır. Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları Döşeme kiriş bağlantılarından bir tanesi de merdiven sahanlığıdır. Pilye donatıları kenarlardan ve komşu döşemelere üstten devam eder. Sahanlık döşemesi (kiriş döşemedeki bağlantı ile) yapıldıktan sonra merdiven kollarının donatıları buralara bağlanır. Döşeme düz donatıları aralarında pilye olmalıdır.4. Resim 37: Kiriş ile döşeme donatılarının bağlanması 3. Kıvrılmalar demir düzeltme anahtarı ile yapılır.3. Merdiven düz ve pilye donatıları sahanlığın bağlı olduğu kirişe bağlanır (Resim 38). Resim 38: Klasik sistem kalıp 50 . Döşeme kenarlarındaki kirişlere tel ile bağlama yapılır (Resim 37).3. Döşemelerden gelen düz donatılar kiriş içinde döşeme kalınlığının altında olacak şekilde bağlanır.

pilye ve etriyelerini hazırlayınız. Temel donatılarını bağlayınız. Temel içine kolon filizlerini hazırlayınız ve bağlayınız.UYGULAMAUYU FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel donatılarını hazırlayınız. Kiriş donatılarını kolon donatılarına kalıp içinde bağlayınız. Döşeme donatıları bir düz bir pilye olacak şekilde sıralayınız. Döşemeden merdiven için bırakılan filizlere donatıları bağlayınız. Perde ve kolon donatılarında çiroz kullanmalısınız. montaj. Döşeme pilyelerinin demir düzeltme anahtarı ile kıvrılmasından sonra altta kalan yerler kesiştikleri yerlerden bağlanır. Temel pilyelerini kıvırınız ve bağlayınız. Öneriler Elbise ayakkabı ve eldiveni yapacağınız işe uygun seçmelisiniz. Kolon donatılarını hazırlayınız. Kiriş esas. Kıvırmaları demir düzeltme anahtarı ile yapmalısınız. Döşeme düz donatılarını kesişme yerlerinde tel ile bağlayınız. Kolon etriyelerini sıklaştırmalara dikkat ederek bağlayınız. Merdiven donatılarını hazırlayınız. Yoksa merdiven sahanlığına ve ona bağlı kirişe bağlama işlemini yapınız. Döşeme donatılarını hazırlayınız. Kolon filizlerine kolon donatılarını bağlayınız. Merdiven kolu için kiriş donatısı varsa merdiven donatılarını buna bağlayınız. Çift yönlü donatıları kesiştikleri yerlerden bağlayınız. Donatıları tel ile bağlamadan önce iki donatı arasındaki boşluğu almalı ve sonra teli kıvırmalısınız. 51 . Bütün donatıları pas taşı ile eşit pas payında olmasını sağlamalısınız. Kiriş donatılarını bağlayınız. Kullanacağınız kerpeden ve demirci makası keskin olmalıdır. Donatı ara ölçüleri projesine uygun olmalıdır. Pilyelerin üstte kalanları kiriş ve diğer döşeme üst donatıları ile bağlanır. Donatıların birbirine değdiği yerlerde tel ile bağlamayı ihmal etmemelisiniz.

5. temelde C)Kiriş ve döşemede 4. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. kolon ve döşemede D)Temel.denir. Döşeme donatıları alttan ve üstten olmak üzere bir düz ve bir pilye olarak bağlanır.. Pas taşı nereye bırakılır? A)Temelde B)Merdiven B)Temel.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir. Temelde pilye yapılmaz. ‘‘Beton ile donatı arasına …………………. 52 . Kolonlarda pilye yapılmaz.bulunur. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 10.ÖLÇME DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE VE DEĞERLENDİRME A. 1. 7. Kolonlarda ve perde duvarlarda çiroz kullanılır. 6.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir. 9. A) Kolondan B) Kirişten C)Döşemeden D)Perdeden ‘‘Pilye…………………. Kiriş. Döşemede çiroz donatı kullanılır. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki soruların cevaplarını çoktan seçme. doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz. A)Kolon. 8.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir? A) Aderans B) Pas taşı C) Pas payı D) Rötre ‘‘Temel üstüne yük …………………………gelir. …………………ve ………………………. merdiven ve kirişte C)Kalıp etriye arasına D)Kalıba en yakın yere 2. Etriye sıklaştırması döşemelerde yapılır. 3.

burulmalı ve halat çelikleri ayırabiliyor musunuz? Donatı çeliğinin yüzeyine nervür niçin yapılır? Biliyor musunuz? Donatı bağlama çeşitlerinden farklı üç tanesini yapabiliyor musunuz? Aynı bağlama çeşidinin kullanılmasının sakıncalarını biliyor musunuz? Pas taşını doğru yerde kullandınız mı? Betonarme kalıplara donatıyı yerleştirip bağladınız mı? Temel donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Kolon donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Perde duvar donatısını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarını doğru bağlayabiliyormu sunuz? Döşeme donatılarını doğru yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını. Öğretmeninizle iletişime geçiniz. Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır. düğümlü. 53 . yerleştirip doğru olarak bağlayabiliyor musunuz? Betonarme elamanların birbirine bağlanmasını uyguladınızmı? Temel donatı filizlerine kolon donatılarını bağladınızmı? Kolon filizlerine kiriş donatılarını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarıyla beraber döşeme donatılarını doğru bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını. tebrik ederiz.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME PERFORMANS TESTİ (YETERLİK ÖLÇME) Modül ile kazandığınız yeterliği aşağıdaki kıstaslara göre değerlendiriniz. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Donatı sehpalarını hazırlama Donatı sehpasını doğru kullandınız mı? Donatı kıvırma kolunu kullandınız mı? Donatı çeşitlerini seçebildiniz mi? Nervürlü. Modülü tamamladınız. bağlanacağı mesnetlere doğru olarak yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonucunda eksikleriniz varsa öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ–1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D D D D D D D D D ÖĞRENME FAALİYETİ–2 CEVAP ANAHTARI 1 D 2 Y 3 D 4 Y 5 D 6 D 7 D 8 D 9 Y 10 D ÖĞRENME FAALİYETİ–3 CEVAP ANAHTARI 1 C 2 A 3 D 4 D 5 Y 6 D 7 D 8 Y 9 Y 10 D 54 .

H.KAYNAKÇA KAYNAKÇA OYMAEL Sabit Doç. Yapı bilgisi cilt I-II. Yapı Bilgisi Cilt III. Naim YAMAN. 1979 TAYMAZ Haydar. Nazım DÜNDAR. M:E:B. 2001 ARUNTAŞ.S. 2003 ÖKSÜZOĞLU Halim. yapıcılık iş ve İşlem Yaprakları. 500 TSE Ankara 2001 55 . İstanbul. 2003 T. Ümit YEGÜL. B. GÜTEF.E. M. Yılmaz. İstanbul. Köksal ÖZCAN. Dr. Ankara. Yapı Teknolojisi Ders Notları.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful