Türkiye 12 Komur Kongresi Bildiriler Kitabı, 23-26 Mayıs 2000, Kdz Ereğli, Zonguldak, Türkiye lh Proceedings of the 12 Turkish Coal

Congress, 23-26 May 2000, Kdz. Ereğli, Zonguldak, Turkey

AHŞAP DOMUZDAMLARININ MEKANİK DAVRANIŞI VE TASARIMI MECHANICAL BEHAVIOR AND DESIGN OF WOOD CRIBS

Tuğrul ÜNLÜ , Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Muh. Fak., 67100 Zonguldak Hasan GERÇEK , Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Müh. Fak., 67100 Zonguldak

ÖZE T Bu bildiride , domuzdamla n hakkınd a son gelişmeleri yansıta n bir derlem e sunulmuştur . Öncelikle , domuzdamlann m türleri ve uygulama alanları özetlenirken , ahşa p domuzdamlann a özel bir önem verilmiştir . Sonra , ahşap domuzdamlann m mekani k davranışı ve bu davranışa etkiyen önemli faktörler tartışılmıştır . Son olarak , ahşa p domuzdamlann m tasarımınd a ve uygun kurulmasınd a göz önünd e bulundurulmas ı gereken bazı önemli hususlar verilmiştir .

ABSTRAC T In this paper , a state-of-the-ar t review has been presente d on the cribs or chocks. First , their types and areas of applicatio n are summarize d while a special emphasi s is given on wood cribs. Then , the mechanica l behavior of the wood cribs and the importan t factors affecting this behavior are discussed . Finally , some importan t consideration s are given for the proper design and constructio n of wood cribs.

41 .

ahır veya hapishan e anlamlannd a kullanılmaktadı r (Büyük Larousse . Rize) .Giresun) . ahşap domuzdamlannı n tasanm ı üzerin e derlene n bilgiler sunulmuştur . "Domu z ahin/ağılı " ya da "domuz kafesi" anlamın a gelen domuzdamı sözcüğü . 1969) : • Madé h ocaklannd a çökme tehlikesi olan yerlerde her tarafı ağaç direk ve ağaç kamalarl a örülen bağ (Aliköy . domuzdamlannı n özetlenmiştir . tasanmınd a ve kurulmasınd a dikkat edilecek hususlar 2. Çaycum a . kullanı m alanla n ve işlevleri hakkınd a bilgiler verilmektedir . DOMUZDAMLAR I BİLGİLE R HAKKIND A kullanı m alanla n hakkınd a gene l mekani k özellikleri . Mecitöz ü . yeralt ı kömür madenciliğind e yaygın olarak kullanıla n domuzdamları . • Sel baskınların a engel olmak için dereleri n kenarların a yapılan korkulu k (Düzköy . Türk Dil Kurumu'nu n Halk Ağzından Derlem e Sözlüğü'n e göre şu anlamlard a da kullanılmaktadı r (TDK . GENE L Ansiklopedi k olarak "dam" eski Türkçe tam ya da ev'den türetilmi ş olup. 1 Ahşap Domuzdamlar ı Ahşap domuzdamlan . Bu bildiride . • Çay ve ırmaklard a taş ve ağaçlarla yapılan bent (Kargı . ahşap uzunaya k tahkimatını n ayrılmaz bir parçasıdır . Bir uçta ayak içi tahkimatını n temel bir unsur u olmak ve diğer uçta da tavan göçükleri ya da boşalmalarınd a boşlukları doldurma k gibi geniş bir yelpazede görev yapan domuzdamlann a bugüne kadar . gürgen) dört tarafta n 5'er cm'lik kısımlanm n tıraşlanmasıyl a elde edilir . büyük yük taşıma kapasiteler i ve yüksek katılıklar ı nedeniyl e yeralt ı madenciliğind e kullanıla n tahkimatla r arasınd a ayrı bir yere sahiptir . kayın . 42 . domuzdamlannı n türleri . metal ve beton gibi mühendisli k malzemelerinde n üretilmekl e birlikte bazı özel türler i de mevcuttur .Zonguldak) . aynı uzunluktak i (80-150 cm) ve paralel konuml u ahşap direk çiftlerinin . küçük ev. Sonra . üzeri betonl a kaplı su havuzu (Tannvermiş . Gelenekse l olarak . 2. bir yapının üst yüzü .1. Bu durumda . genelde 20x20 cm kesitli .1. GİRİ Ş Domuzdamları . üst üste düzenli olarak yığılmasıyla oluşturulu r (Şekil La). Bu bölümde . Özellikle . öncelikl e domuzdamlannı n türleri ve bilgiler verilmiştir . işlevlerin e paralel bir önem verilmemiştir . 1986). ülkemizd e domuzdam ı direkleri 30 cm çapındak i sert ağaçlan n (meşe . domuzdamlar ı başlıca ahşap . her nedense . Keşap .1 Domuzdam ı Türler i Domuzdamlannı n çok çeşitli türleri olmakla birlikte .Çorum) . davranışı ve Son olarak . bir binanın . • Suyun çıktığı kaynak ve çevresi .Çorum . 2. her kat birbirin e dik olacak şekilde . bunları n en anlaml ı sınıflamas ı üretildikler i malzem e türün e göre yapılabilir.

Barczak and Wilson . (b) (b) Şekil 3. 1993) . 1995) . (a) Şekil 2. Hercules™ (a) ve çevrelenmi ş çekirdek (b) tipi ahşap domuzdamla n (Barcza k and Gearhart . Çok direkli ahşap domuzdamla n (Barcza k and Gearhart . . 1993b . Tipik ahşap domuzdamlan .Şekil 1.

43 .

diğer iki yüzün de doğa l olarak bırakılmas ı tercih edilmektedi r (Şekil 1 . Maden i domuzdamların a örnek olarak verilebilece k diğer bir tip de. böyle bir düzeneği n duraylılığı nı kolay yitirerek . içleri metal ızgaralarl a desteklenmiş . Ancak . Her ne kadar .a).b) . Hidroli k direk prensibiyl e çalışan (aslında geniş kesitli bir hidrolik direk olan) maden i domuzdamlannı n ilk örnekler i olarak "Desford domuzdami " gösterilebili r (Şekil 5. Bunlar .b). sert ağaçta n yapılmı ş sıktırma takozlarıyl a sıkılanır ve özel düzenekle r yardımıyl a sökülür (Şekil 1 . özellikle pota s ocaklarınd a 0. basan ile uygulanmıştır . her sırada 2 direk buluna n tipi ülkemizd e yaygın olarak kullamlmaktays a da. 2 Beton Domuzdamlar ı Beton domuzdamları .c) . 1971).6x1 m boyutlannd a tek bir parça olarak üretilerek .c). Bunlar a örnek olara k Hercules™ domuzdam i ve çevrelenmi ş çekirdek (confine d core) tipi domuzdam i verilebilir (Şekil 3).6x0. bazı ülkelerd e (ABD .a). bazı durumlarda .b). klasik ağaç domuzdamları . 2. 1971) . Pratikt e yalnızca iki paralel yüzün tıraşlanması . gözenekli beton prizmaları n klasik domuzdam i düzenind e veya sıkı düzend e üst üste yığılmaları ile oluşturulmaktadı r (Şekil 4. Yaklaşık 5 MN yük taşıma kapasitesin e sahip bu düzenekler . tamame n dolu (bitişik düzende ) direkleri n oluşturduğ u ahşap domuzdamlanyl a da karşılaşılabilmektedi r (Şekil 2. Simit şekilli olan tipleri "donut".) her katta 3 veya daha fazla direkli tipler de kullanılmaktadı r (Şekil 2. Konik parçala r bir ağaç fırçayla gerdirilere k domuzdamını n sıkılanmas ı sağlanmaktadı r (Birön . Belçika'd a geliştirilen "Mecapile" adı verilen domuzdamıdır . Bu tip. vd. özellikle eğimli koşullard a ve domuzdamını n aşırı yüklenmes i durumun da tehlikele r oluşturduğ u görülmüş ve daha sonrala n bu uygulamada n vazgeçilmişti r (Birön . 3 Maden i Domuzdamlar ı Maden i domuzdamlannı n en ilkel türü . Son yıllarda . Bu tıp domuzdamlann m yük taşıma kapasitelerini n klasik ahşap domuzdamlannı n (% 20' lik bir deformasyonl a 1. tavan ve taban tabakaların a batmalar ı nedeniyl e ancak 3 MN yükü sürekl i olarak taşıyabilmişlerdi r (Birön . 1994) . Bazı durumlarda .a).1. çok daha düşük bir deformasyonl a ulaşabildikler i literatürd e belirtilmektedi r (Commercia l Intertech . tek bir taban plakasın a 44 . gerek yük taşıma kapasitesin i gerekse de katılığı artırma k amacıyla özel şekillerde kurulmaktadırlar . 1971) . uygun uzunluklard a kesilmiş rayların üst üste konulmasıyl a oluşturulmaktayd ı (Şekil 5.1. Saç levhalarda n yapılmış olan bu damları n üst kısmınd a konik iki parça bulunmaktadı r (Şekil 5. Maden i domuzdamlar ı daha sonralan .5 MN [150 ton] yük taşıdığı rapor edilmiştir ) üç-dör t katma (4-5 MN) . ABD'de çokl u tabanyol u düzenlerindek i uzunayaklard a yaygın olarak kullanılmaktadı r (Şekil 4.Domuzdam i direklerind e yük taşıyan yüzeyleri n paralel olması duraylılık açısında n çok önemlidir . 2. geniş başlık ve tabanlar ı sayesinde domuzdam i işlevini görmüşlerdi r (NCB . 1979). Domuzdamları . Kare kesitli ahşap domuzdamında n doğruda n geliştirilen diğer bir hidroli k domuzdam i türü de "Seama n domuzdamı"dır .b).

1952. 1979. 1994). 1979) 45 .(a) (b) Şekil 4. NCB . Beton domuzdam ı türleri (NCB . 1971 . Commercia l Intertech . (a) (b) (c) (d) Şekil 5 Maden i domuzdamlar ı (Wumpener . Bıron .

1994. özellikle tabanyol u kenar dolgusu olarak yaygın kullanıla n taşlı domuzdamların a (Şekil 6.6 MPa'lı k sınır basıncı değerlerin e sahiptir (Okutsan . Kord bezini n kauçuk malzemeyl e kaplanmasıyl a üretilen . 1991. DOMUZDAMLARINI DAVRANIŞ I N MEKANİ K 1996'd a Mines ) Barczak konusu Ahşap domuzdamlarını n mekani k davranışı üzerin e en kapsamlı çalışma faaliyetin e son verilen Amerika n Madenle r Bürosu (US Bureau of araştırmacılar ı tarafında n yapılmıştı r (Barcza k and Tasillo . 2 Hava yastıkları . Bu ilk türler . 2 m arasınd a değişen etkin yüzey alanlarına . söz araştırm a sonuçlann a yer verilecektir . 1993b . 19.1. 1988 . Şişme domuzdamla n veya diğer bir deyimle çok hücreli hava yastığı bu türe bir örnekti r (Şekil 6. 2. • Galerilerd e ve uzunayaklardak i tavan göçüklerini n oluşturduğ u boşlukları n doldurulmasınd a yardımc ı tahkima t eleman ı olarak (Şekil 10).yerleştirilmi ş hidrolik direklerde n ve sarmalarda n oluşmaktayd ı (Şekil 5. USBM .4-1. 1999) . daha sonra domuzdam ı tipi yürüyen tahkimatlar a dönüştürülmüştü r (NCB . TTK ocaklannd a pilot çapta denenmi ş ve başanlı olmuştur . Edilgen (pasif) bir tahkima t türü olan şişme domuzdamlan . Bu bölümde . arta n tavan yüküyle bünyesind e oluşan yüksek basınç sayesinde taşıma gücü sağlamaktadır ..2 m kalınlığındak i ince ve 0-90 ° eğimli kömür damarlannd a uygulanmaktadır .b) ve içleri ince malzemeyl e doldurulmu ş paketleri n yığılmasıyla oluşturula n dolgu-domuzdam ı türlerin e de literatürd e yer verilmektedi r (Şekil 6.2-3. 3.5 MP a şişirme basıncın a ve 1. 46 . Ukrayna-Donbas s kömü r havzasındak i 0.4 Özel Türle r Ahşap . Yeraltı kömür madenciliğinde . 1979) .a). 0.6) (NCB . 1994). üç çeşit yükseklik aralığmdak i şişme domuzdamlan .d). yeraltı madenciliğind e değişik Bunları n en önemliler i şunlardır : uygulama alanlann a sahiptir .95-1. Domuzdamla n ayrıca . tavan tabakalannı n kırılmasın ı kolaylaştırara k ayak arkasını n göçertilmesind e (Şekil 7). yeraltındak i göçük açma çalışmalannd a ve depre m gibi doğa l afetlerd e bina enkazlannı n altındak i canlılan n kurtarılmas ı çalışmalarınd a da kullanılmaktadı r (Kurt . ayağın gerisinde ve ayak boyunc a katılığı yüksek bir tahkima t hattı oluşturup . 0. Bu tür tahkimat .) .3-0. • ABD uzunaya k madenciliğind e üst tabanyollannd a ana tahkima t eleman ı olara k (Şekil 9). • Ahşap tahkimatl ı uzunayaklarda . and Gearhart . 1993a . 2. beton ve maden i domuzdam ı grupları dışında kalan bazı özel tip domuzdamla n da mevcuttur . • Uzunayakt a tabanyol u kenar takviyesi olarak ( Şekil 8).2 Uygulam a Alanlar ı Domuzdamlan . 1979) .

1995) . 19. NCB . Özel tıp domuzdam ı örnekler i (Okutsan . 47 . Domuzdamını n arına paralel ahşap tahkimatl ı uzunayakt a ayak arkasını n göçertilmesınd e kullanımı . Şekil 8 Domuzdamlannı n uzunayakt a tabanyol u kenar takviyesi olarak kullanım ı (Ozarslan .(a) (b) (c) Şekil 6. Şekil 7. 1979) ...

48 . Domuzdamlannı n galerilerde (a) ve uzunayaklard a (b) oluşan göçük boşluklannı n doldurulmasınd a kullanım ı (Peng and Chiang . Domuzdamlannı n ABD uzunayak madenciliğind e üst tabanyollarınd a kullanım ı (Peng . 1986) . (a) Şekil (b) 10. 1986). 1984. Peng .Şekil 9.

ortotropi k (dikey anizotropik ) bir malzem e olan ahşabın en yüksek dayanım ı liflere parale l yüklemelerd e ortaya çıkar. Diğer taraftan . katılık bir domuzdam ı için en kritik tasarı m unsurudur . temas bölgelerind e sıkışan ahşabın lif yapısı bozulmakt a ve domuzdamın ın niha i dayanımın a ulaşılmaktadır . elastik deformasyonda n plastik deformasyon a geçiş. ahşabın dayanım ı ise. meşed e liflere paralel basınç dayanım ı 43 MPa . liflere dik basınç dayanımını n 5-10 katı kadardır . Örneğin . ağaç cinsi . liflere dik ise 9 MPa'dı r (Faure . 1993a) . Ahşap domuzdamlan . • duraylılığı ise yük taşıma kapasitesind e ani ve ciddi bir kayıp olmada n yapını n dengesini korumasını n bir ölçüsüdür . Bu aşamada . yüklene n örneği n boyutları . Domuzdamlarınd a ahşap . faktörler e bağlıdır. basınç yükü altındak i bir ahşap domuzdamınd a şu karakteristi k davranışla r gözlenmektedir : • • • • doğrusal elastik deformasyon . 1993b) . yükleme hızı . Barczak ve Gearhart' a (1993a . daha sonra doğrusal plasti k kısalma gösterirke n katılığı azalmakt a ve nihayet . yük taşıma kapasitesidir . duraysız domuzdamla n nadire n bu son aşamay a ulaşabilmektedi r (Barcza k and Gearhart . kabul edilebilir bir domuzdam ı tasarım ı için dayanım . 1994) göre. Domuzdam ı katılığına etki eden başlıca tasan m parametreler i olara k • • • • ahşabın dayanımı . etkiyen yükün liflere göre konumu . Bir domuzdamını n • dayanımı . ahşabın liflere parale l basınç dayanımı . 1993b . 1993) .Ahşap bir domuzdamını n bire bir ölçekli laboratuva r deneylerinde n elde edilen tipi k "yük-kısalma " eğrisi Şekil ll. Görüldüğ ü gibi . % 25-30'lu k bir birim kısalmada n sonra da domuzdamın ın katılığı doğrusal olmaya n bir şekilde artmaktadır . 49 . liflere dik basınç yükü altında olduğu için malzemeni n bu dayanım ı önem kazanır . katlar arası temas yüzeyini n alanı . Buna göre . Ağaç cinsine bağlı olmakla birlikte . kullanı m yerindek i çevre koşulları vb. birim kısalmaya nede n olan yük miktar ı ya da yük-kısalm a eğrisini n eğimidir . nem oranı . edilgen tahkima t olduklar ı için tavan ve taban arasınd a sıkıştıkç a yük taşıma kapasiteler i artar. ahşap bir domuzdam ı yaklaşık % 5'lik bir birim kısalma seviyesin e kadar yüksek bir katılıkta . Domuzdamını n yük taşıma kapasitesin i temeld e ahşabın dayanım ı ve katlar arası tema s alanı belirler. katılık ve duraylılık ölçütler i sağlanmalıdır .a'da gösterilmiştir . doğrusal plastik deformasyo n ve doğrusal olmaya n plastik deformasyon . Bilindiği gibi. Bu nedenle . Ne var ki. her kattaki direk sayısı ve domuzdamını n yüksekliğ i gösterilmektedi r (Barcza k and Gearhart . doğrusal elastik davranmakta . • katılığı .

Şekil 11. 1993a. Barcza k and Tasıllo . 50 . Ahşap domuzdammı n davranış ı ve etkiyen faktörle r (Barcza k and Gearhart . 1991) . (d) Kurulm a şeklini n etkisi .(a) Bir ahşap domuzdammı n tipik "yük-kısalma " eğrisi. KISALMA (cm) (b) Her kattaki direk sayısının etkisi . (c) Yükseklik/genişli k (HAV) oranını n etkisi.

yükseklik/genişli k oranını n ayarlanmasıyl a bu etkiler en azda tutulabilir . 197 U Barczak and Gearhart . • Direk boyutları: Direk kesiti dıkdörtgense . yük taşıma kapasitesin i ve katılığ ı artırma k için geniş kenarla r üst üste konulmalıdır . yapının yük taşıma kapasitesi % 10-15 kada r artınlabilir . Örneğin . DOMUZDAM I TASARIMI VE KURULMASINDAK İ ÖNEMLİ HUSUSLA R Domuzdamla n konusund a çeşitli araştırmacıla r tarafında n yapılan pratik ve kuramsa l çalışmala r sonucund a belirlenen . Verilen bir kurulm a yüksekliğinde . Bu sayede . 1994. uygun yükseklik/genişli k oran ı olan domuzdamlannı n çoğu % 20'lik bir birim kısalmaya kadar duraylı kalabilmektedi r (Barcza k and Gearhart . 1952.d) . en çok domuzdam ı yapısmı n burkulmasıyl a ilgilidir. 1974) . Korfal 19. etkin bir tavan kontrol ü için gereğinde n fazla ahşa p sarfedilmiş demektir . Ancak . 4. aynca . Bu oran 2. 1993a) .. Direk sayısı arttıkça .. • Domuzdamının yüksekliği: Domuzdamını n yüksekliği arttıkç a katılığı ve duraylılığı azalmaktadı r (Şekil ll. Ahşap domuzdamlannı n "yük-kısalma " davranışını n kestirimind e kullanılabilece k görgül bir yaklaşım Barczak ve Gearhar t (1993a . direk boyu arttıkç a domuzdamını n yükseklik/genişli k oranı da azalacak . direk boyları sabit tutulursa . temas noktalarını n sayısı her kattak i direk sayısının karesine eşittir.Domuzdamm m duraylılığı . yük taşıma kapasitesi ve katılık da artar (Şekil 11 . bir miktar (direk genişliğinin yansı kadar) içeride olaca k şekilde kurulmalıdır . Birön . • Kuruluş Şekli: Domuzdamlan . domuzdam ı tasanm ı ve kurulmasın a ilişkin bazı öneml i hususlar aşağıda özetlenmektedi r (Wümpener . 1993b) . 1993b) tarafında n sunulmuştur . Bu bağlamda . böylece taşıma kapasitesi ve katılık da artacaktır . Yaklaşık % 20'lik bir birim kısalmad a duraylılığı sağlamak için yükseklik/genişli k oranı 5'ten az olmalıdır . 51 . doğrusal plastik bölgedeki katılık da bir miktar artar (Şeki l 11.c). malzem e kullanım ı yalnızca % 50 artar (Jones . USBM .b). yüksek birim kısalma değerlerind e çok daha fazla belirginse de. 1993b) : • Her kattaki direk sayısı: Domuzdamlarmda . 1993a . asıl yük taşıyan temas yüzeyleri direkleri n tam uçlannd a değil de. her kattak i direk sayısını artırara k öneml i ölçüde yükseltilebilir . Domuzdamını n dayanım/maliye t oranı . ahşap domuzdamlannı n tasarımınd a göz önünd e bulundurulmas ı gereke n başlıca faktörler ise şunlardı r (Barcza k and Gearhart .5 'tan küçük olursa . 1993a . Ayrıca . Her ne kadar burkulm a davranışı . 2x2'lik domuzdamında n 3x3'lük donıuzdamın a geçişte temas alan ı % 125 artarken . domuzdamm m yükseklik/genişli k oranı ve yapısmı n eylemsizlik moment i duraylılığm ı etkileye n en öneml i faktörlerdir .

çalışma yüksekliğine (genellikl e dama r kalınlığıdır ) uygun olacak şekilde belirlene n direk boylarıyla . En üst sıradaki direk çifti . Domuzdam ı tasarımınd a bu üstünlükle r göz önünd e bulundurulabilir . tavan çatlaklar ı göz önün e alınarak . • İkiden fazla direkli domuzdamlan . Burada . • Eğimli damarlarda . • Domuzdamlannı n sökülmeler i sırasında kolaylık sağlamak için . Kesinlikle eski. tavan yükü yoğunluğu ve ayak içi tahkima t sistemini n katılığ ı dikkate alınarak yapılmalıdır . mümkü n olduğunc a direk genişliğini n artırılma sı tercih edilmelidir . en alttaki direk çifti arına paralel yerleştirilmelidir . • Domuzdamlannı n yükseklik/genişli k oranı. 2. çürük ve yuvarlak direk kullanılmamalıdır . 4.1 Domuzdam ı Tasarımınd a Göz Önün e Alınması Gereke n Hususla r • Domuzdam ı tasarımı .5 dam boyu kadar seçilmesi prati k olarak önerilmektedir . sert ağaçta n yapılmış sıktırma takozları/kamala n kullanılarak . uçlarınd a direk genişliğinin yansı (pratikt e 1 el basımı ) kadar boşluk bırakılara k ve temas yüzeyleri aynı hizada . • Domuzdamım n çabuk sökülmesin i sağlamak için az sıkılamak veya yedek damsı z boşaltm a yapmak oldukça tehlikelidir . mümküns e anna dik yerleştirilmelidir . tavan ve taban a dik olacak şekilde ve bağımsız olarak istiflenmelidır . • Domuzdamla n aynı cins veya benzer sertlik ve dayanımdak i ağaç direklerde n oluşturulmalıdır . uygun dizilimle yerleştirıldiklennde . • Domuzdamlannı n sıkılanması . • Domuzdamla n arasındak i uzaklığın en fazla 1-1.5 ile 4. düzgün bir şekild e yapılmalıdır . 52 . her kattaki direk sayısının veya direk genişliğini n artırılma sı ile yükseltilebilir . hızarda özel olarak hazırlanmış . • Domuzdamım n katılığı .3 arasınd a tutulmalıdır .4. Sarma ve belleme altına konulmamalıdır . • Domuzdamlannı n istifi . tavana yakın kısımda ve domuzdamım n dört köşesinde n (aynı düzlem içerisinde ) yapılmalıdır . klasik (2x2 direkli) domuzdamlarında n daha düşük maliyetl e daha yüksek yük taşım a kapasitesin e sahiptirler . direğin geniş yüzü yatay olarak yerleştirilmelidir . Yüksek ayaklard a dam direkleri uzun ve geniş olarak seçilmelidir . Böylece etkin temas alanı artırılır . • Domuzdam ı dikdörtge n kesitliyse . • Eğimli ayaklard a damı n düzenli bir şekilde kurulmasın ı sağlamak için geçic i dayama direğinde n faydalanılabilir . • Domuzdamı . her damd a demirde n yapılmış sökme tertibatl ı 2 adet dam direği kullanılmalıdır . Çünkü . artan direk sayısı maliyet ve işçiliği artıracaktır .2 Domuzdam ı Kurulmasınd a Göz Önün e Alınması Gereke n Hususla r • Domuzdam ı kurulmada n önce taban mümkü n olduğunc a temizlenmelidir .

. Adı kadar . l Faure. Rotterdam .M. Timber Research and Developmen t Association. gözde n geçirilmiştir . yapısı ve davranışıyl a da çok ilginç bir tahkima t türü olan domuzdamlarının . and Gearhart.) Madenlerde Göçük. pp. Barczak.. pp. (1994) Assesment of wood and alternativ e material s for supplementa l roof suppor t construction . T. Barczak. WV. IC9361 . Proceedings of the 12th Conference on Ground Control in Mining.M. RI9168 . Barczak. 66 pp. T. Configuratio n and Horizonta l Displacement . Proceedings of the 13th Conference on Ground Control in Mining.F. D. Morgantown .L. C. C. Barczak.35-43 . 94. WV. and Gearhart. May.M. 23 pp. M. KAYNAKLA R Barczak. (19.5. Barczak. Birön. 11 pp.F. Wilson J. Morgantown . 34 pp. C. Büyük Larousse (1986) Büyük Larausse Sözlük ve Ansiklopedisi. D. Korfal M. RI 9345 . (1993b) Engineerin g method s for the design and employmen t of wood cribs. 47-54 . Coal. US Bureau of Mines Report of Investigations. (1974) Use of Timber in Mining.R. 190-200 .M. and Tasilio. (1988) Factor s Affecting Strengt h and Stability of Wood Cribbing : Height .L. s. p.W. Daemen&Schults(eds) . SONU Ç Bu bildiride domuzdamlan . (1971) Madenlerde Tahkimat İşleri. bilinçli ve uygun olarak tasarlanı p kurulduklar ı zama n kendilerinde n beklene n işlevleri fazlasıyla yerine getirebileceğ i unutulmamalıdır . (1991) Evaluatio n of Multitimbere d Wood Cri b Supports . Cilt 5. Proceedings of the 12th Conference on Ground Control in Mining. Zonguldak. İTÜ Matbaası. Genel Maden İşçileri Sendikası. T. Gelişim Yayınlan. and Gearhart. İstanbul . pp. Jone s . (1993a) Engineerin g Method s for the Design and Employmen t of Wood Cribs . Commercia Intertech (1994) Concrete Donut Cribbing™. US Bureau of Mines Report of Investigations. 2851. and. C. US Bureau of Mines Information Circular. WV.M. pp. Balkema .567-572 .L.M. ahşap domuzdamlann a ayn bir önem verilerek . Morgantown . and Tasilio. Proceedings of the 35th US Rock Mechanics Symposium. T. (1995) Practica l Solution s to offset the deficiencie s and increasin g price of mine timber . (1993) The design and application of Hercules™ cribs for undergroun d mining . 64 s. T. D. T.F. 53 . London.

Peng S. H.Kurt. Deutsche n 54 . Cilt IV. (1995) Uzunaya k Kömü r Madenciliğind e Tabanyollannı n Tasarım ı için Bir Mühendisli k Kılavuzunu n Geliştirilmesi .) Sovyetler Birliği'nd e Kullanıla n Çeşitli Yeraltı Ekipmanları .S. Made n Mühendisliğ i Anabilim Dalı . 707 pp. NewYork .A. 2 pp. John Wiley & Sons . Technology News. . Peng. Zonguldak .. 11/48-49 . pp. Teil 2.428 . Nationa l Coal Board Industria l Trainin g Branch . Yüksek Müh . ZKÜ Fen Bilimleri Enstitüsü . 1556. Özarslan. s. 84 pp. (1984) Longwall Mining. John Wiley & Sons . A. Essen . Zonguldak . 307 s. No. Okutsan (19.S . Türk Tarih Kurum u Basımevi . (1986) Coal Mine Ground Control. Bretby . Tezi . and Chiang. (1999) Kişisel görüşme . Wümpener A. NCB (1979) Underground Support Systems. S. Aksoy. USB M (1994) Engineerin g Method s for the Design and Employmen t of Wood Cribs . S. Derleye n O. Kohlenbergba u Leitung . Ankara . (1952) Die Bergmännische Facharbeit. Ticar i Broşür . 2nd edn. Sayı 211/4 . Ankara . 491 pp. . NewYork . TDK Yayınlan . TTK Kozlu Müessesesi . TDK (1969) Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü.S.

Domuzdamı temiz ve düzgün bir taban üzerine yerleştirilmeli.Tavan ve taban ile temas yüzeylerinin fazlalığı ve sağlam olmaları nedeniyle. dikdörtgen veya temas yüzeyleri düzeltilmiş diğer iki tarafı doğal bırakılmış ağaçların karşılıklı olarak üst üste dizilmesi sonucu elde edilen tahkimat üniteleridir. Domuzdamı tavanın baskısı altında sıkışarak. Boyunda doğal ağaç tahkimatlardır . • Domuzdamını oluşturan ağaçlar birbirine ve tavana iyice temas etmelidir. damı sıkıştırmak için üst iki sıra arasına sıkıştırma kamaları sürülmeli ve en üst katın tavana teması sağlanmalıdır. Çünkü kamaların üst sırayla tavan arasına sıkıştırılması temas açısını azaltacağı için.DOMUZ DAMI:Bir boşluğun tabanı ile tavanı arasında kare. domuz damları tavan ve tabana gömülmezler. EMNİYET SARMASI: İnat ve emniyet takviye tahkimatlarının kurulmasında kullanılan 2m. Domuzdamı Kullanımında aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir: • Domuzdamının kurulacağı yer temiz ve düz olmalıdır. tavan basıncına karşı yüksek mukavemet göstermektedir. temas yüzeyinde basıncın artmasına neden olmaktadır. • Ağaçlar birbirleri üzerine aynı düşey doğrultuda konmalıdır. • Domuzdamları bir ilerideki kurulmadıkça sökülmemelidir.Tavan yükünün homojen olarak dağılmasını sağlamak için kamalar üst sıra ile tavan arasına sıkıştırılmalıdır. • Daire kesitli ağaçlar temas yüzeylerinin azlığından dolayı kullanılmamalıdır.