1 Finansal Muhasebe Ders Notları: Finansal Muhasebe konularına çift taraflı muhasebe sisteminin esaslarını anlatan bir örnek

ele alınarak girilecektir. Örnek çok basit olarak nakit para ile işe başlayan bir işletmenin muhasebe eşitliğini nasıl sağladığını anlatan 6 aşamadan oluşan işlemlerden oluşmaktadır. İşlemler sırasıyla ve en basit şekliyle eşitlik ele alınarak, bilanço yoluyla ve hesapların kullanılması yoluyla anlatılacaktır. Muhasebe Temel Eşitliği İşlem: 1 10.000,00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin muhasebe eşitliği 10.000,00 Nakit Para VARLIKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 2 10.000,00 TL’nin 5.000,00 TL’si ile mal alımı 5.000,00 + 5.000,00 Nakit Para + Mal VARLIKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 3 Malın, 2.500,00 TL’lik kısmı, aynı fiyata yani 2.500,00 TL’ye veresiye olarak satılıyor. 5.000,00 + 2.500,00 Nakit Para + Mal VARLIKLAR + + 2.500,00 Alacak ALACAKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 4 Borçlanarak 3.000,00 TL’lik mal alımı.
5.000,00 + 5.500,00 Nakit Para + Mal + 2.500,00 Alacak = 10.000,00 Sermaye + 3.000,00 Borç

VARLIKLAR

+

ALACAKLAR

=

KAYNAKLAR

+

BORÇLAR

İşlem: 5 3.000,00 TL’lik mal 4. 000,00 TL’ye peşin olarak satılıyor.

Prof. Dr. Yunus KİSHALI - Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları ©

2

9.000,00 + 2.500,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR

2.500,00 Alacak

= =

10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

+ +

3.000,00 Borç BORÇLAR

+ +

1.000,00 Kâr KÂR

+ ALACAKLAR

İşlem: 6 1.500,00 TL’lik mal 1. 000,00 TL’ye peşin olarak satılıyor.
10.000,00 + 1.000,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR + 2.500,00 Alacak ALACAK + + 500,00 Zarar ZARAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR + + 3.000,00 Borç BORÇLAR + + 1.000,00 Kâr KÂR

İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.
10.000,00 + 1.000,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR 2.500,00 Alacak = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR + + 3.000,00 Borç BORÇLAR + + 500,00 Kâr KÂR

+ ALACAKLAR

MUHASEBE TEMEL EŞİTLİĞİ (Bilanço Yardımıyla Çözüm) İşlem: 1 10.000,00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin bilanço eşitliği Para Toplam 10.000,00 Sermaye 10.000,00 Toplam 10.000,00 10.000,00

İşlem: 2 10.000,00 TL’nin 5.000,00 TL’si ile mal alımı sonucu bilanço eşitliği Para Mal Toplam 5.000,00 Sermaye 5.000,00 10.000,00 Toplam 10.000,00 10.000,00

İşlem: 3 Malın, 2.500,00 TL’lik kısmı, aynı fiyata yani 2.500,00 TL’ye veresiye olarak satılıyor.

Prof. Dr. Yunus KİSHALI - Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları ©

500.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.000.000.500.00 10.000.00 14.000.000.500.00 Toplam 10.00 Sermaye 2.500.000.500.00 TL’lik mal 4.00 Kâr 14.00 Borçlar 2.500.000.000. 000.00 TL’lik mal alımı.00 10.00 Toplam 10.00 TL’lik mal 1.00 İşlem: 6 1.00 Sermaye 1.000.00 Borçlar 2.00 İşlem: 5 3.000.000.00 13.00 1.000.000.000.500.00 500.000.00 14.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .500.000.00 İşlem: 4 Borçlanarak 3. 000.00 Borçlar 2.000.00 Prof. Para Mal Alacak Toplam 5.00 13.3 Para Mal Alacak Toplam 5.500.000.500.000.000.000.00 3.000.000. Dr.00 Toplam 10.000.000.000.00 3. Para Mal Alacak Toplam 10.00 Sermaye 5.00 2. Yunus KİSHALI . Para Mal Alacak Toplam 9.00 Kâr 13.00 14.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.00 Toplam 10.00 1.00 Sermaye 1.000.00 Kâr 500.00 Sermaye 2.00 İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.00 Borçlar 2. Para Mal Alacak Zarar Toplam 10.00 Toplam 10.00 13.00 3.000.500.00 3.

00 10.00 İşlem: 3 Malın.00 Prof.00 MAL 5.00 SERMAYE 10.00 5.00 Büyük defter kayıtları (Hesaplar) KASA 10.4 Hesaplar Yevmiye Maddeleri yardımıyla çözüm İşlem: 1 10.000.000.00 MAL 5.00 KASA 10.000.000. 2.000.00 SERMAYE 10.000.000. aynı fiyata yani 2.000.00 ALACAK 2.00 2.000.000.00 KASA 10.000.500.500.500.000.00 TL’nin 5.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 5.00 TL’ye veresiye olarak satılıyor.00 TL’si ile mal alımına ait yevmiye kaydı MAL KASA 5. Dr.500.000.00 SERMAYE 10.000. ALACAK MAL 2.00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin yevmiye kaydı KASA SERMAYE 10.00 5.500.00 2.500.00 İşlem: 2 10.000.00 TL’lik kısmı.000. Yunus KİSHALI .000.

00 TL’lik mal alımı.000.500. Dr.000.00 1.000.000.00 BORÇ 3.00 İşlem: 6 1.500.00 TL’lik mal 4.00 KÂR 1.00 Prof. KASA MAL KÂR 4.00 İşlem: 5 3.500.00 500.000.00 2.5 İşlem: 4 Borçlanarak 3.00 KASA 10.000.000.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .000.000.000.00 ALACAK 2.000.000.00 3.500.00 BORÇ 3.500.00 ALACAK 2. MAL BORÇ 3.00 TL’lik mal 1.000.00 3.00 5.000. 000.000.000.00 4.000.000.00 5. KASA ZARAR MAL 1.000. 000.00 MAL 5.00 1.00 SERMAYE 10.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.500.00 3.00 3.00 SERMAYE 10.000.00 MAL 5.00 2.00 3.00 TL’ye peşin olarak satılıyor. Yunus KİSHALI .000.000.000.00 KASA 10.

000.000.00 4.000.000.00 İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.000.000.000.00 3.000.000.500.00 3. Dr.000.00 1.000. Yunus KİSHALI .00 5.00 15.00 2.00 500.000. KAR ZARAR 500.000.00 ZARAR 500.00 2.500.00 KÂR 500.00 500.00 SERMAYE 10.000.500.000.00 ALACAK 2.00 1.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .000.000.00 3.00 BORÇ 3.000.00 1.00 500.000.000.00 1.00 7.00 Prof.6 KASA 10.00 5.00 ALACAK 2.000.00 1.000.000.00 500.500.00 3.500.00 3.500.00 SERMAYE 10.000.00 8.00 KÂR 1.00 2.00 1.000.00 ZARAR 500.500.00 MAL 5.000.00 MAL 5.00 500.000.00 KASA 10.00 4.00 BORÇ 3.00 10.00 5.

500.500.500.00 3.000.500.500.00 10.00 500.000.00 Borçlar 2.00 10.00 Prof.000.000.00 1.500.000.00 Toplam İki taraflı kayıt sisteminde hesapların işleyişi VARLIKLAR ARTIŞ AZALIŞ ALACAKLAR ARTIŞ AZALIŞ ZARAR ARTIŞ AZALIŞ AZALIŞ KAYNAKLAR AZALIŞ ARTIŞ BORÇLAR AZALIŞ ARTIŞ KÂR ARTIŞ Kaynaklar (Pasif) 10.00 13.000.00 2.500.00 Sermaye 1.00 500.00 Bilanço (Mizan cetvelinin kalanlar kısmındaki hesaplar ve rakamlarla aynıdır) Varlıklar (Aktif) Kasa Mal Alacak Toplam 10.000.000.00 13.000.000.00 26. Yunus KİSHALI .00 1.00 7. Dr.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 2.000.00 500.00 ----13.00 8.000.000.00 26.00 Kâr 13.00 KALANLAR BORÇ ALACAK 10.000.00 500.00 3.00 500.00 3.500.000.7 Mizan (Hesapların toplamlarının gösterildiği tablo) HESAPLAR KASA MAL SERMAYE ALACAK BORÇ KÂR ZARAR TOPLAM TUTARLAR BORÇ ALACAK 15.500.00 5.

10 HAZIR DEĞERLER 11 MENKUL KIYMETLER 12 TİCARİ ALACAKLAR 13 DİĞER ALACAKLAR 15 STOKLAR 17 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 2. Duran Varlıklar. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara Ait Hesap Grupları 30 MALİ BORÇLAR 32 TİCARİ BORÇLAR 33 DİĞER BORÇLAR 34 ALINAN AVANSLAR 35 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ 36 ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 38 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER 39 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR Prof. Öz Kaynaklar. Buna göre hesaplar Dönen Varlıklar. Duran Varlıklara Ait Hesap Grupları 22 TİCARİ ALACAKLAR 23 DİĞER ALACAKLAR 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR 28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 3. Bu sınıflandırmanın altında hesap grupları yer almaktadır. Dr. bilançoda ve gelir tablosunda sistematik bir şekilde yer almasını sağlayacak anlayışla kodlanmıştır. Yunus KİSHALI . Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar. Maliyet Hesapları şeklinde sınıflara ayrılmıştır. Örnek olarak Dönen Varlıklar’ın alt grupları şunlardır.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Gelir Tablosu Hesapları.8 Tekdüzen Muhasebe Sistemi Tekdüzen Muhasebe Sisteminde hesaplar.

9 4. Duran Varlıklar Pasif 3. Yunus KİSHALI.….s 81-104) 100 KASA 101 ALINAN ÇEKLER 102 BANKALAR 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ 108 DİĞER HAZIR DEĞERLER 1 Hesap sınıfını gösterir (Dönen Varlıklar) 10 Hesap grubunu gösterir (Hazır Değerler) 100 Hesap kodunu gösterir (KASA Hesabı) Prof. -108) yer almaktadır. hesap sınıfı. Aşağıdaki örnekte Dönen Varlıklar sınıfı (1). (Daha fazla bilgi için bkz. Tekdüzen Hesap Planı-Muhasebecilik ve Mali Müşavirlik. Dr. Kısa Vadeli Yabancı Kaynakla 4. Hazır Değerler hesap grubu (10) içinde yer alan hesaplar (100. Yunus KİSHALI . Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Ait Hesap Grupları 40 MALİ BORÇLAR 42 TİCARİ BORÇLAR 43 DİĞER BORÇLAR 44 ALINAN AVANSLAR 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 48 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 49 DİĞER UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 5. s. 2008 İstanbul. Öz Kaynaklar Hesap Kodları ve Hesap Adları Tekdüzen muhasebe sisteminde.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Dönen Varlıklar 2. hesap grubundan sonra hesap kodları yer alır. Özkaynaklara Ait Hesap Grupları 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 52 SERMAYE YEDEKLERİ 54 KÂR YEDEKLERİ 57 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI (-) 59 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI) Hesap Sınıflarının Bilançodaki Yerleri Aktif 1. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 5.

HESAP Kodları ve adları 102 BANKALAR 102.00 TL yatırması ile ilgili ayrıntılı kaydı (Ziraat Bankası’ndaki hesaba TL kasasından para yatırılması şeklinde ayrıntılı olarak gösterilmesi) Not: Alt hesap tutarının tek bir sütunda gösterilmesi.00 TL yatırması ile ilgili muhasebe kaydı (yevmiye defteri kaydı) HESAP Kodları ve adları 102 BANKALAR 100 KASA Alt H.001 TL Kasası 100.01 Türk Lirası Kasası Alt H. Örnek işlemler ve çözümleri • Bankaya para yatırılması İşletmenin bankaya açtırdığı hesaba 500.00 TL çekmesi ile ilgili muhasebe kaydı (yevmiye defteri kaydı) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 102 BANKALAR Alt H. Bilgisayar programlarında da bu şekilde gösterilmesi yaygın bir uygulamadır.10 Hesap kodlarının altında daha ayrıntılı bilgi edinmek üzere ana hesaba bağlı olmak şartıyla alt hesaplar oluşturulabilir.004 Sterlin Kasası 100. Örnek: 100 KASA hesabının altında çeşitli para birimlerinin gösterilmesi.00 Tutar (Sağ) 500. Tutarı Tutar (Sol) 250. Yunus KİSHALI .Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 500.00 500.00 Tutar (Sağ) İşletmenin bankadaki hesabından 250.003 Euro Kasası 100.00 Tutar (Sağ) 250. Tutarı Tutar (Sol) 500.002 Dolar Kasası 100.00 Tutar (Sol) 500. devamında ise ihtiyaca göre belirlenecek sayının sistematik olarak yer aldığı kodlar kullanılır.00 Prof.00 İşletmenin bankaya açtırdığı hesaba 500. Tutarı 500.05 Ziraat Bankası 100 KASA 100. Dr.005 Japon Yeni Kasası gibi. 100. yer darlığı nedeniyledir. Bu durumda ilk üç rakam ana hesabın kodunu.

00 332.00 TL) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.01 Türk Lirası Kasası Alt H.00 Tutar (Sol) 250. Tutarı 350.00 Tutar (Sağ) Dolar alım ve satım işlemlerinin büyük defter kayıtlarında gösterilmesi 100 KASA 665. HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.00 $ = 1.50 332.50 350.00 $ = 1.00 TL) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.01 Türk Lirası Kasası 100 KASA 100.00 1. Tutarı 250.340. Dr.50 646 KAMBİYO ZAR. 17.00 332.05 Ziraat Bankası Alt H.40 TL kuru üzerinden bozdurularak karşılığı TL olarak alınmıştır. (250.00 665.50 332. karşılığını TL olarak ödemiştir. Yunus KİSHALI .00 Tutar (Sağ) Yukarıdaki dolarların yarısı 1.50 Prof.00 665.40 = 350.30 TL kuru üzerinden bozdurularak karşılığı TL olarak alınmıştır.00 7. (250.02 Dolar Kasası 646 KAMBİYO KÂRLARI Alt H.02 Dolar Kasası Alt H.30 = 325.00 665.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 x 1.00 250.50 Tutar (Sol) 325.00 Tutar (Sol) 665.330.33 TL kuru üzerinden 500. 7.00 $ = 1.01 Türk Lirası Kasası 656 KAMBİYO ZARARLARI 100 KASA 100.00 Tutar (Sağ) İşletme 1.50 17.00 x 1.00 250.11 İşletmenin bankadan çektiği 250. Tutarı 665.50 332.00 TL ile ilgili ayrıntılı kaydı (Ziraat Bankası’ndaki hesaptan çekilen 250.00 332.00 Tutar (Sağ) Dolarların kalan yarısı 1. Tutarı 325.50 325.02 Dolar Kasası 100 KASA 100.00 $ satın almış.01 Türk Lirası Kasası 102 BANKALAR 102.00 1.00 644 KAMBİYO KARL.00 TL’nin TL kasasında ayrıntılı olarak gösterilmesi) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.50 Tutar (Sol) 350.

Söz konusu çek bir satış nedeniyle işletmenin portföyünde bulunmaktadır.05 Ziraat Bankası 101 ALINAN ÇEKLER 2. bankadaki hesabına yatırılmasını da isteyebilir. Bu durumda aşağıdaki gibi bir kayıt yapılır. banka aracılığıyla tahsil ederek.500.00 liralık çekin karşılığını tahsil etmiştir.12 100.500. 101 ALINAN ÇEKLER 2.00 332.500.00 665. Dr.50 332.500. Satıştan sonra aşağıdaki şekilde muhasebe kayıtlarında görülmelidir (sadece Alınan Çekler hesabındaki tutar gösterilmiştir).00 2. Kayıt seçeneği İşletme portföyünde bulunan 2.00 100.00 665. Satış sonunda işletme alacaklarında artış olmuştur.00 İşletmenin sahip olduğu çekin karşılığının bankadan alınması İşletme bir satış nedeniyle elinde bulunan 2.00 liralık çekin karşılığını alarak kasasına koymuştur.00 2. 1.00 675.50 665.00 2.01 TL Kasası 350.500.00 Alınan çekler bir varlık (alacak) hesabıdır.00 Prof.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Kayıt seçeneği İşletme çekin karşılığını.02 Dolar Kasası 665. Bu işlemin kaydını yapmadan önce aşağıdaki hatırlatmaları yapalım.00 2.00 325.00 2. 100 KASA 100.01 Türk Lirası Kasası 101 ALINAN ÇEKLER 2. dolayısıyla sol tarafa kaydedilmiştir.500.00 665. 102 BANKALAR 102.500.500. Yunus KİSHALI .500.

Dr.00 750. 101 ALINAN ÇEKLER 2. Prof. Bu işlemin kaydını yapmadan önce aşağıdaki hatırlatmaları yapalım.500.00 liralık çekin karşılığının. Yunus KİSHALI .00 2.00 750.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .05 Ziraat Bankası 750.500. Alış işlemi sonunda işletme borçlarında artış olmuştur. Söz konusu çek bir alış nedeniyle işletmenin borcu olarak kayıtlı bulunmaktadır.00 liralık çek vermiş ve bu çekin karşılığı hesabından alınmıştır.00 İşletmenin vermiş olduğu çekin karşılığının işletmenin bankadaki hesabından alınması İşletme herhangi bir işlem nedeniyle ödeme amacıyla 750.00 750. bankadaki hesabından alındığına ilişkin dekont (bilgi notu) gelmiştir.00 Verilen çekler ödendiğinden borçlarda azalma olmuştur.00 İşletmenin vermiş olduğu çekin karşılığının işletmenin bankadaki hesabından alınması İşletme bir alım nedeniyle bir başka işletmeye vermiş olduğu 750. 103 VERİLEN ÇEKLER 750. Borçlardaki artış sağ tarafa kaydedildiği için hesabın sağında gözükmektedir. dolayısıyla sağ tarafa kaydedilmiştir. Verilen çekler bir yabancı kaynak (borç) hesabıdır. Soldaki yeşil renkli rakam ilk kaydı göstermektedir. 103 VERİLEN ÇEKLER 103.13 Çekin karşılığı tahsil edildiğinde alacaklarda azalma olmuştur. Alıştan sonra aşağıdaki şekilde muhasebe kayıtlarında görülmelidir (sadece Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabındaki tutar gösterilmiştir). dolayısıyla sol tarafa kaydedilmiştir. Bu nedenle işletme de aşağıdaki gibi bir kayıt yapmalıdır.05 Ziraat Bankası Çekleri 102 BANKALAR 102.

) HESAP Kodları ve adları 110 HİSSE SENETLERİ 110.000.00 2. (İşletmeler borsadaki fiyat hareketlerinden yararlanarak kısa süreli olarak hisse senedi alıp satarlar.004.011 Arçelik Hisse Senedi 653 KOMİSYON GİDERLERİ 102 BANKALAR 102.00 liralık hisse senedi almıştır.000.796. Tutarı 2. Yunus KİSHALI .000.2 komisyon kesmiş. ZAR.800. Tüm ödemeler banka hesabı üzerinden yapılmıştır.00 Tutar (Borç) 1.00 4.60 200.2 komisyon kesmiş.00 2. (Alacak) Hisse senedi satılması (zararlı durum) İşletme Arçelik şirketine ait hisse senetlerini borsadaki düşüş eğilimini dikkate alarak 1.004. Tutarı 102 BANKALAR 102.00 liraya satmıştır.011 Arçelik Hisse Senedi 2. Bu satış işlemi için de aracı kurum % 0. net tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır. Dr.500.00 750.00 Tut. Bu işlem için aracı kuruma % 0.00 2. (Satış nedeniyle oluşan zarar ilgili hesaba kaydedilmiştir) HESAP Kodları ve adları Alt H.00 liraya satmış olsun.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 Hisse senedi alınması İşletme Arçelik şirketine ait 2.40 653 KOMİSYON GİDERLERİ 655 MENKUL KIYMET SAT.000. Bu satış işlemi için de aracı kurum % 0.05 Ziraat Bankası 1.05 Ziraat Bankası Alt H.00 Tut.796. Bu işlemleri aracı kurumlar yapar ve belli oranlarda komisyon alırlar.14 103 VERİLEN ÇEKLER 750.2 komisyon ödemiştir. (Alacak) Hisse senedi satılması (kârlı durum) İşletme Arçelik şirketine ait hisse senetlerini alış fiyatından daha yüksek olmak üzere 2.40 3. 110 HİSSE SENETLERİ 110. net tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır. (Satış nedeniyle oluşan kâr ilgili hesaba kaydedilmiştir) Prof.00 Tutar (Borç) 2.000.

00 653 KOMİSYON GİD. Yunus KİSHALI . Satış Kârları) hesabında artış olmuştur. Senetsiz ve senetli olarak da gruplandıracağımız bu hesaplar şunlardır.KIY. (Alacak) Hesapların işleyişi açısından yukarıdaki maddenin açıklanması 102 BANKALAR 2. Bilançonun aktifinde yer alan gider (Komisyon Giderleri) hesabında artış olmuştur Bilançonun aktifinde yer alan varlık (Hisse Senetleri) hesabında azalış olmuştur.00 5. K Tutar (Borç) 2.05 Ziraat Bankası 2.495. 645 MEN.15 HESAP Kodları ve adları Alt H.00 110 HİSSE SENETLERİ 2.000.00 Tut.00 2.SAT.00 653 KOMİSYON GİDERLERİ 110 HİSSE SENETLERİ 110.00 500. Dr.011 Arçelik Hisse Senedi 2.00 645 MENKUL KIYMET SAT.495. Alacak hesapları arasındaki kayıtlar İşletmenin bir müşterisinden olan senetsiz alacağını. 5.000. 220 ALICILAR ve 221 ALACAK SENETLERİ şeklinde kullanılırlar. 120 ALICILAR (İşletmemizden mal veya hizmet alan müşterilerin cari hesaplarının izlendiği hesaplar.KÂR 500. Tutarı 102 BANKALAR 102. Ticari Alacaklar Ticari alacaklar.000.00 Bilançonun aktifinde yer alan varlık (Banka) hesabında artış olmuştur. başlıca iki ana hesapta takip edilmektedir.495.00 Bilançonun pasifinde yer alan gelir (Menkul Kıym. senetli alacağı dönüştürmesi Prof.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . senetsiz alacaklar) 121 ALACAK SENETLERİ (Borçlanan müşterilerin işletmemize borçları karşılığı verdikleri senetlerin (bonoların) izlendiği hesaplar) Bu hesaplar bir yıldan daha uzun vadeli oldukları taktirde.

senetliye çevrilmesi nedeniyle alacaklarda azalma olmuştur. 1.350.00 Alınan senet işletmede tutulduğu zaman Alt hesap olarak Portföydeki Alacak Senetleri kullanılmaktadır.01 Portföydeki Alacak Senetl.350.00 KLM AŞ’den olan senetsiz alacağa karşılık senet alınması nedeniyle alacaklarda artma olmuştur. Yunus KİSHALI . 1.00 1. 121 ALACAK SENETLERİ 121.00 1.350.350.350.350.00 121 ALACAK SENETL. KLM AŞ’den olan senetsiz alacak kalmamıştır. Bu alacağı için 3 ay vadeli senet almıştır.350.00 120 ALICILAR 1.350.350.01 Portföydeki Alacak Senetleri 120 ALICILAR 120. 121.350. 1.00 KLM AŞ’den olan senetsiz alacağın.350.16 İşletmemiz KLM A. 1.00 1.00 alacağı vardır.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .350.00 1.350.350.00 1.00 1. KLM A. 1.00 1.350.00 1. Dr.02 Tahsile Verilen Alacak Senetl.350.01 KLM AŞ. 121 ALACAK SENETLERİ 121.01 KLM AŞ.350.00 121 ALACAK SENETL.01 Portföydeki A.350.00 Prof.00 1.Ş’den bir işlem nedeniyle 1.S 1.00 1. 120. 121 ALACAK SENETLERİ 121.Ş’den alınan senet tahsil edilmek üzere bankaya verilmiştir.

00 1.02 Tah.00 KLM AŞ’den alınan senedin tahsilde olduğu alt hesapta izlenmektedir.00 1.01 Portföydeki A.05 Ziraat Bankası 653 KOMİSYON GİDERLERİ 121 ALACAK SENETLERİ 121.350.00 121. Banka 25.350. Dr. 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR (İşletmeye borçlanan ortaklar nedeniyle izlenen ortakların cari hesaplarıdır).) alınan bilgiye göre senet tahsil edilip.00 gerek alt hesaplarda gözükmeyecektir.02 Tah.Al.00 1. 135 PERSONELDEN ALACAKLAR (İşletmenin personelinin işletmeye olan çeşitli borçlarında kullanılan hesaplardır).00 1.00 1. 1.Ver.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .Al.00 121.350.00 1. Bunlardan bazıları aşağıdadır.00 1.S 1. 132 İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR (İşletmenin yatırım amaçlı ortak olduğu şirketlerden (% 10’dan az hisseye sahip oldukları şirketlerden) alacaklı olduğunda kullanılan hesaplardır). Prof.350.00 1. Bankadan (Ziraat B.350.00 1.Sen.00 25. Yunus KİSHALI .350.350.350.Sen.17 121.350.350. bankadaki hesaba yatmıştır.01 Portföydeki A. 102 BANKALAR 102.350.350. 1.00 TL komisyon kesmiştir.350.325.S 1.02 Tahsile Verilen Alacak Sen. 133 BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR (İşletmenin yatırım amaçlı ve % 10’dan daha fazla oranda ortak olduğu şirketlerden alacaklı olduğunda kullanılan hesaplardır).Ver.350.00 Bu senetle ilgili herhangi bir tutar gerek ana hesapta 121. Diğer Alacaklar İşletmenin ortakları veya personelinden alacağı olduğu zaman kullanılan hesaplardır.00 121 ALACAK SENETL. 1. 1.

Bu nedenle mal son tüketiciye satılıncaya kadar. Dr.18 Stoklar İşletmenin doğrudan veya üreterek satmak için aldığı hammadde veya hazır mallardır.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . 151 YARI MAMULLER(Üretim aşamasında yarı mamul hale gelen ürünler bu hesapta izlenirler). Kayıtlarda alınan ticari malın değeri ve KDV tutarı ayrı ayrı gösterilmelidir. Ticari mallar alındığında. 153 TİCARİ MALLAR (İşletmenin tekrar satmak amacıyla aldığı mallar bu hesapta izlenirler). Bunların takip edildiği hesaplar aşağıdadır. 150 İLK MADDE MALZEME (Üretmek amacıyla satın alınan madde ve malzemeler bu hesapta izlenirler). muhasebe kayıtlarında açık bir şekilde izlenmelidir Prof. satan firma katma değer vergisini (KDV) ayrıca hesaplayarak faturaya ilave eder. Katma değer vergisi. yaratılan katma değer dışında kalan kısım alıcıya devredilir. 150 İLK MADDE MALZEME (Üretmek amacıyla satın alınan madde ve malzemeler bu hesapta izlenirler). Bu derste daha çok 153 TİCARİ MALLAR ele alınacaktır. 152 MAMULLER (Üretim aşamasında mamul hale gelen ürünler bu hesapta izlenirler). yaratılan katma değer üzerinden alınan ve son tüketicinin üzerinde kalan bir vergidir. İlk üç stok hesabı daha çok maliyet muhasebesini ilgilendirir. KDV. Yani işletme yarattığı katma değer kadar vergi sorumlusudur. Yunus KİSHALI .

00 TL malın bedelidir. Bu durumda aşağıdaki gibi kayıt yapılmalıdır.00 TL Katma Değer 1.00 180.01 TL Kasası 1.00 liraya sattığını.00 Prof.180.19 Muhasebe kayıtları (katma değer konusunun açıklanması) 1 0 0 + 0 T L 180. 180. Bir bakıma vergi dairesinden alacağıdır.180. Yunus KİSHALI . ancak üzerinde kalmayacaktır.000. Vazoyu 1.00 TL) ilavesiyle toplam 1.88El Yapımı BüyükVazo 191 İNDİRİLECEK KDV 100 KASA 100.250.000.00 TL kâr ekleyerek 1.180.038 El Yapımı Vazo 391 HESAPLANAN KDV 1.00 Açıklama: Alıcının ödediği 1.000.475. % 18 KDV (225.180.00 lira nakit aldığını varsayalım.000.000.00 1.00 = 1. Bu mal satıldığında oluşacak KDV tutarından indirecektir.00 1.00 1.250.00 liraya alan işletme bunun üzerine 250.000.01 TL Kasası 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 600.00 225.00 1.00 TL KDV’yi de alıcı ödemiştir.00 TL = 1.475. Dr.00 1.00 liralık vazoyu alan ve bedelini peşin ödeyen işletmenin yapacağı muhasebe kaydı 153 TİCARİ MALLAR 153.00 TL Satış yapan İşletmede kalacak + Katma Değer Vergisi Satıcı işletme vergi Dairesine yatıracak = Satış Fiyatı Alıcı işletme veya satıcıya ödeyecek 1.00 1.475.250.00 + 180. 100 KASA 100.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .

00 TL devlete borcudur. uygulaması zordur.00 45. Bunun için önce aşağıdaki kayıt yapılmalıdır. Aralıklı envanter yöntemi: Satılan malların maliyetini dönem sonunda yapılan sayım ve değerleme sonucuna göre bulunması yöntemidir.01 TL Kasası 45. Satış kaydı: 100 KASA 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 15.00 TL olan mal 15.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Sürekli envanter yöntemi: Yapılan her satışın sonunda.000.00 TL’dir. Yüksek tutarlı stok hareketleri için elverişli olabilir. Aradaki farkı vergi dairesine yatırmalıdır. Bu hesabın tutarı: maliyet (1.00 15. Maliyeti 10.250. İlgili yevmiye defteri kayıtları aşağıdaki gibi olur. Değerleme konusu farklılık gösterdiği için konu ile ilgili başlıca üç yöntem örneklerle anlatılacaktır.000) + kâr (250) olmak üzere 1.000. Yunus KİSHALI .00 Maliyet kaydı: Prof.00 45.000.00 TL KDV bir bakıma devletten alacağıdır. Uygulaması çok zordur.00 180. 2. 1.000.00 Stokların hareketinde uygulanan yöntemler: 1. Az sayıda yüksek değerde satış yapanlar için uygulanabilir.00 liraya satılmış olsun.00 45. Dr. (Vergi Dairesine borç). satılan malın maliyeti dikkate alınarak kayıt yapılması esasına dayanır.20 Açıklama: Satış kaydında Ticari Mallar yerine“600 Yurtiçi Satışlar” hesabını görmekteyiz.00 Vergi ödendiğinde yapılacak kayıt 360 ÖDENECEK KDV 100 KASA 100. Satarken aldığı 225. 391 HESAPLANAN KDV 191 İNDİRİLECEK KDV 360 ÖDENECEK KDV 225. Sürekli envanter yöntemi: Herhangi bir anda veya dönem sonunda aşağıdaki işlemler yapılır. (Not: KDV dikkate alınmadan kayıtlar yapılmıştır. KDV ise devlet adına alınmış bir tutardır. İşletmenin mal alırken ödediği 180. İndirilecek KDV (180) ile Hesaplanan KDV (225) arasındaki fark işletme tarafından vergi dairesine yatırılacaktır.

yukarıdaki örnek ayrı ayrı çözülecektir.00 28.2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1..000. Sayım yapılması ile beraber değerlemesi de yapılmalıdır.000.2007 02.06.500.… ………… ……….150 Prof.00 600 YURTİÇİ SATIŞL.2007 11. Birim Maliyet (TL) 25..000.00 7.00 liradır.100.TİC.ML 10.00 Satın Alma Tarihi D. Yunus KİSHALI .TİC. ilk aldığı ve depoladığı mallardan yapması varsayımına dayanır. Dr. İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi (FIFO): İşletmenin satışlarını... Örnek: İşletmenin bilanço gününde 200 adet “X” malı vardır.600. 32.00 liradır.000. Satılan bu malların maliyetini hesaplamak için stok sayımı yapılmıştır.500.B.00 5. yıl içinde aldığı stokların (ticari malların) maliyeti 32.MALLAR MALİY. Yıl içinde yapılan satışların (maliyet + kâr) toplamı 36.00 29. 153 TİCARİ MALLAR 10.700. ……….000.01.00 Stokların gerçek maliyetlerinin belirlenmesinde kullanılan.00 10.09.00 600 YURTİÇİ SATIŞL. ……….04.00 Toplam Maliyet (TL) 2.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Değerleme için bazı yöntemler kullanılmaktadır. 01.12.000.2007 05.00 Aralıklı envanter yöntemi için örnek: Bir işletmenin dönem başı stokları dahil.000. Bundan sonraki kısımda değerleme yöntemlerini ve bunlara göre yapılan hesaplamalar ele alınacak.00 30.00 621 SAT.2007 04. ………… 36.00 26.00 11. Bu mal ile ilgili hareketler aşağıdaki tabloda verilmiştir.MAL. 1.000.100.000. 153 TİCARİ MALLAR …….00 4.00 32. 15.00 Büyük defter kayıtları 153 TİCARİ MALLAR 10.00 10.600.21 621 SAT.

MALİYE. FIFO yönteminde ilk alınan malların öncelikle satıldığı varsayıldığından 200 adedin 150’si en son alınan 50’si de ondan önce alınan mallardan oluşur. 32. Dr.100..ML.22 Sayım sonucunda X malından 200 adet bulunduğu anlaşılmıştır.100.00 26..00 200 = 5.100 FIFO yöntemine göre satılan malın maliyeti 26.00 ………… ……….000 – 5.900 = 26.00 36.TİC.MAL. 153 TİCARİ MALLAR 26.MALİYE.00 26.100.00 Satılan malın maliyeti 32. 153 Ticari Mallar Hesabı’ndan satılan malların maliyeti kadar tutar 621 Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabına aşağıdaki kayıtladevredilir. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT. TİC. Buna göre Stokların değerlemesi: 150 x 30 = 4.00 621 SAT. 153 TİCARİ MALLAR ……. 621 SATILAN TİC.MAL.00 liradır. Yunus KİSHALI . 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36. 26.00 26.100.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . 26.00 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.00 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.100.00 50 x 28 = 1.000.100.100.100.900.00 Prof.500.MAL.400.100.100.… 26.00 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar.

01.00 29.100.00 5.B.00 Toplam Maliyet (TL) 2.00 28.00 11.100.000 – 5.00 26. Buna göre Stokların değerlemesi: 100 x 25 = 2.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .600. ……….900.100. ………… 36.2007 04.MAL. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36.000.100. 153 Ticari Mallar Hesabı’ndan satılan malların maliyeti kadar tutar 621 Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabına aşağıdaki kayıtladevredilir. Birim Maliyet (TL) 25.MALİYE.00 Prof. Aynı örneğin verileri hatırlanmak amacıyla tekrar aşağıya alınmıştır. Yunus KİSHALI . 621 SATILAN TİC.06.00 36.01.2007 05. ……….00 690 DÖNEM KÂRI ZA.700. ………… 36.2007 02.100 = 26.04.00 ……… ………. 153 TİCARİ MALLAR 26..00 Satılan malın maliyeti 32.09.12.500.500.00 26. 36..100.00 7. Son Giren İlk Çıkar Yöntemi (LIFO): İşletmenin satışlarını öncelikle son aldığı ve depoladığı mallardan yapması varsayımına dayanır.00 200 = 5.00 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.00 4.00 Satın Alma Tarihi D.00 liradır..100.00 32.150 LIFO yönteminde son alınan malların öncelikle satıldığı varsayıldığından 200 adedin 100’ü dönem başı mevcudundan 100’ü de ondan sonra alınan mallardan oluşur.00 2.900.100.600.2007 11. Dr.2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.00 30.00 100 x 26 = 2.23 600 YURTİÇİ SATIŞL.600.900 LIFO yöntemine göre satılan malın maliyeti 26.500.

B.900.100..100.2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.600.00 11.MAL.2007 05. ……….00 3.150 = 27.00 ……… ………. ………… 36.500.434.00 5..22 = 26. Dr.900. TİC.700.00 ………… ………..TİC.00 29.83 = 5.00 26.2007 02.000. 32.ML.83 TL Stokların toplam maliyeti: 200 x 27.06.MAL.09.2007 04.00 26. Buna göre Stokların değerlemesi: Birim maliyeti 32.565.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 4.00 28. 01.150 Ortalama maliyet yönteminde alınan tüm malların ortalama maliyeti hesaplanır.900.000 / 1.. Birim Maliyet (TL) 25. Stok mevcudu ortalama birim maliyeti ile çarpılarak bulunur.00 621 SAT.22 TL Satılan malın maliyeti 32.00 690 DÖNEM KÂRI ZA.500.000.MALİYE. 36.00 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar.2007 11.00 26.00 Satın Alma Tarihi D. 26. Ortalama Maliyet Yöntemi (OMY): İşletmenin satışlarını maliyetini ortalama fiyatla belirlenmiş mallardan yapması varsayımına dayanır.… 26. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT. Aynı örneğin verileri hatırlanmak amacıyla tekrar aşağıya alınmıştır.600.04.00 32..565. 153 TİCARİ MALLAR …….12.00 Toplam Maliyet (TL) 2.100.00 7.78 TL Prof.00 – 5.900.900. 26.01. ………… 36.00 600 YURTİÇİ SATIŞL.00 30. Yunus KİSHALI .24 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir. ……….000.

.78 26. 26.00 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36.434.000.434.100.78 26..ML.434. 32. ………. 153 TİCARİ MALLAR ……. Maliyeti 10. 153 TİCARİ MALLAR 26.25 621 SATILAN TİC.434. ………… 36. 26. ……….MAL. Dr.00 Prof.434.000. 36. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT.434.MAL.100.100.00 621 SAT.00 36..00 liraya satılmış olsun.MAL.78 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.78 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar.78 26.00 690 DÖNEM KÂRI ZA.100.MALİYE. ………… 36.000.MALİYE.78 600 YURTİÇİ SATIŞL. İlgili büyük defter kayıtları aşağıdaki gibi olur.TİC.00 TL olan mal 15. Yunus KİSHALI .434.00 ……… ………. TİC.… 26.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .78 ………… ………..100.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful