1 Finansal Muhasebe Ders Notları: Finansal Muhasebe konularına çift taraflı muhasebe sisteminin esaslarını anlatan bir örnek

ele alınarak girilecektir. Örnek çok basit olarak nakit para ile işe başlayan bir işletmenin muhasebe eşitliğini nasıl sağladığını anlatan 6 aşamadan oluşan işlemlerden oluşmaktadır. İşlemler sırasıyla ve en basit şekliyle eşitlik ele alınarak, bilanço yoluyla ve hesapların kullanılması yoluyla anlatılacaktır. Muhasebe Temel Eşitliği İşlem: 1 10.000,00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin muhasebe eşitliği 10.000,00 Nakit Para VARLIKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 2 10.000,00 TL’nin 5.000,00 TL’si ile mal alımı 5.000,00 + 5.000,00 Nakit Para + Mal VARLIKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 3 Malın, 2.500,00 TL’lik kısmı, aynı fiyata yani 2.500,00 TL’ye veresiye olarak satılıyor. 5.000,00 + 2.500,00 Nakit Para + Mal VARLIKLAR + + 2.500,00 Alacak ALACAKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 4 Borçlanarak 3.000,00 TL’lik mal alımı.
5.000,00 + 5.500,00 Nakit Para + Mal + 2.500,00 Alacak = 10.000,00 Sermaye + 3.000,00 Borç

VARLIKLAR

+

ALACAKLAR

=

KAYNAKLAR

+

BORÇLAR

İşlem: 5 3.000,00 TL’lik mal 4. 000,00 TL’ye peşin olarak satılıyor.

Prof. Dr. Yunus KİSHALI - Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları ©

2

9.000,00 + 2.500,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR

2.500,00 Alacak

= =

10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

+ +

3.000,00 Borç BORÇLAR

+ +

1.000,00 Kâr KÂR

+ ALACAKLAR

İşlem: 6 1.500,00 TL’lik mal 1. 000,00 TL’ye peşin olarak satılıyor.
10.000,00 + 1.000,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR + 2.500,00 Alacak ALACAK + + 500,00 Zarar ZARAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR + + 3.000,00 Borç BORÇLAR + + 1.000,00 Kâr KÂR

İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.
10.000,00 + 1.000,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR 2.500,00 Alacak = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR + + 3.000,00 Borç BORÇLAR + + 500,00 Kâr KÂR

+ ALACAKLAR

MUHASEBE TEMEL EŞİTLİĞİ (Bilanço Yardımıyla Çözüm) İşlem: 1 10.000,00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin bilanço eşitliği Para Toplam 10.000,00 Sermaye 10.000,00 Toplam 10.000,00 10.000,00

İşlem: 2 10.000,00 TL’nin 5.000,00 TL’si ile mal alımı sonucu bilanço eşitliği Para Mal Toplam 5.000,00 Sermaye 5.000,00 10.000,00 Toplam 10.000,00 10.000,00

İşlem: 3 Malın, 2.500,00 TL’lik kısmı, aynı fiyata yani 2.500,00 TL’ye veresiye olarak satılıyor.

Prof. Dr. Yunus KİSHALI - Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları ©

000.00 Sermaye 2. Para Mal Alacak Toplam 9.00 TL’lik mal alımı.00 1.00 2.000.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.000.00 3. 000.000. Para Mal Alacak Zarar Toplam 10.500.000.00 Toplam 10.000.000.000.000.500.00 Borçlar 2.000. Para Mal Alacak Toplam 5.000.00 Borçlar 2.000.000.00 500.500.00 13.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 Toplam 10.500.00 1.000.00 3.000.00 Kâr 14.500.500.00 10.000.00 Sermaye 5. 000.00 İşlem: 4 Borçlanarak 3.00 TL’lik mal 4. Para Mal Alacak Toplam 10. Dr.00 13.00 13.000.000.00 Sermaye 2.500.000. Yunus KİSHALI .00 14.3 Para Mal Alacak Toplam 5.00 Sermaye 1.00 İşlem: 5 3.00 TL’lik mal 1.00 14.00 Toplam 10.00 3.000.00 Toplam 10.00 Kâr 13.000.00 3.500.00 Prof.500.000.00 İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.000.000.000.00 İşlem: 6 1.500.500.00 14.000.00 10.000.00 Toplam 10.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.00 Borçlar 2.00 Kâr 500.00 Sermaye 1.000.00 Borçlar 2.

00 KASA 10. Yunus KİSHALI .00 Büyük defter kayıtları (Hesaplar) KASA 10.000.00 İşlem: 3 Malın.00 Prof.00 SERMAYE 10.4 Hesaplar Yevmiye Maddeleri yardımıyla çözüm İşlem: 1 10.00 İşlem: 2 10.00 2.000.00 TL’ye veresiye olarak satılıyor.000.00 5.00 5.000.500.00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin yevmiye kaydı KASA SERMAYE 10.500.000.00 TL’nin 5.00 5.00 KASA 10.000.500.00 TL’si ile mal alımına ait yevmiye kaydı MAL KASA 5. ALACAK MAL 2. 2.000.00 2.000. aynı fiyata yani 2.00 SERMAYE 10.000.000.000.000.00 MAL 5.00 TL’lik kısmı.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .000. Dr.000.000.00 MAL 5.00 ALACAK 2.500.00 SERMAYE 10.500.000.000.500.00 10.

000.000.00 BORÇ 3.00 SERMAYE 10. 000.000.00 3.00 TL’lik mal 4.500.00 SERMAYE 10.000.500.000.000.000.000. KASA ZARAR MAL 1. KASA MAL KÂR 4. MAL BORÇ 3.000.00 2.00 TL’lik mal 1.00 5.00 MAL 5.000.00 TL’ye peşin olarak satılıyor. 000.00 3.00 5.00 TL’lik mal alımı.00 4.000.00 İşlem: 5 3.00 3. Yunus KİSHALI .00 ALACAK 2.00 2.5 İşlem: 4 Borçlanarak 3.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 3.00 KASA 10.00 İşlem: 6 1.500. Dr.00 3.000.000.500.00 Prof.00 1.500.500.00 1.00 500.00 ALACAK 2.000.000.000.000.000.000.000.00 BORÇ 3.00 MAL 5.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.000.00 KÂR 1.00 KASA 10.000.000.

000.500.000.00 KASA 10.500.000.00 3.000.000.000.00 4.500.00 500. Dr. Yunus KİSHALI .00 SERMAYE 10.00 7.00 ALACAK 2.000.000.000.000.000.00 3.00 3.00 SERMAYE 10.500.000.000.000.00 BORÇ 3.00 KÂR 500.00 3.00 1.000.00 4.500.000.00 1.00 500.00 10.00 ALACAK 2.00 15.00 3.000.00 8.6 KASA 10.00 1.00 2.00 500.000.00 5.500.00 1.00 MAL 5.00 ZARAR 500.00 5.00 BORÇ 3.000.00 İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.00 1.000.500.00 5.000.000.000.00 1.00 ZARAR 500.00 500.000.00 500.000.00 2.00 Prof.00 2.000.00 MAL 5. KAR ZARAR 500.000.00 KÂR 1.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .

000.000.500.000.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 8.000.00 Prof.500.00 Toplam İki taraflı kayıt sisteminde hesapların işleyişi VARLIKLAR ARTIŞ AZALIŞ ALACAKLAR ARTIŞ AZALIŞ ZARAR ARTIŞ AZALIŞ AZALIŞ KAYNAKLAR AZALIŞ ARTIŞ BORÇLAR AZALIŞ ARTIŞ KÂR ARTIŞ Kaynaklar (Pasif) 10.500.00 Sermaye 1.00 3.00 1.00 3.00 3.500.00 Bilanço (Mizan cetvelinin kalanlar kısmındaki hesaplar ve rakamlarla aynıdır) Varlıklar (Aktif) Kasa Mal Alacak Toplam 10.7 Mizan (Hesapların toplamlarının gösterildiği tablo) HESAPLAR KASA MAL SERMAYE ALACAK BORÇ KÂR ZARAR TOPLAM TUTARLAR BORÇ ALACAK 15.00 KALANLAR BORÇ ALACAK 10.00 Borçlar 2.00 10.00 5.00 7.00 26.000.500.000.000.00 2.00 500.000. Yunus KİSHALI .00 ----13.00 500.00 Kâr 13.000.500. Dr.500.00 500.500.00 2.00 1.000.500.00 10.000.00 13.000.00 500.00 13.00 500.000.000.000.00 26.

8 Tekdüzen Muhasebe Sistemi Tekdüzen Muhasebe Sisteminde hesaplar.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Gelir Tablosu Hesapları. 10 HAZIR DEĞERLER 11 MENKUL KIYMETLER 12 TİCARİ ALACAKLAR 13 DİĞER ALACAKLAR 15 STOKLAR 17 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 2. Duran Varlıklara Ait Hesap Grupları 22 TİCARİ ALACAKLAR 23 DİĞER ALACAKLAR 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR 28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 3. bilançoda ve gelir tablosunda sistematik bir şekilde yer almasını sağlayacak anlayışla kodlanmıştır. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara Ait Hesap Grupları 30 MALİ BORÇLAR 32 TİCARİ BORÇLAR 33 DİĞER BORÇLAR 34 ALINAN AVANSLAR 35 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ 36 ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 38 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER 39 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR Prof. Dr. Bu sınıflandırmanın altında hesap grupları yer almaktadır. Duran Varlıklar. Yunus KİSHALI . Öz Kaynaklar. Örnek olarak Dönen Varlıklar’ın alt grupları şunlardır. Buna göre hesaplar Dönen Varlıklar. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar. Maliyet Hesapları şeklinde sınıflara ayrılmıştır.

Yunus KİSHALI.9 4. hesap grubundan sonra hesap kodları yer alır.…. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 5. Öz Kaynaklar Hesap Kodları ve Hesap Adları Tekdüzen muhasebe sisteminde.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Dönen Varlıklar 2. (Daha fazla bilgi için bkz. 2008 İstanbul. Duran Varlıklar Pasif 3. -108) yer almaktadır. s. Kısa Vadeli Yabancı Kaynakla 4. Özkaynaklara Ait Hesap Grupları 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 52 SERMAYE YEDEKLERİ 54 KÂR YEDEKLERİ 57 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI (-) 59 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI) Hesap Sınıflarının Bilançodaki Yerleri Aktif 1. Hazır Değerler hesap grubu (10) içinde yer alan hesaplar (100. Yunus KİSHALI . hesap sınıfı. Tekdüzen Hesap Planı-Muhasebecilik ve Mali Müşavirlik.s 81-104) 100 KASA 101 ALINAN ÇEKLER 102 BANKALAR 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ 108 DİĞER HAZIR DEĞERLER 1 Hesap sınıfını gösterir (Dönen Varlıklar) 10 Hesap grubunu gösterir (Hazır Değerler) 100 Hesap kodunu gösterir (KASA Hesabı) Prof. Aşağıdaki örnekte Dönen Varlıklar sınıfı (1). Dr. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Ait Hesap Grupları 40 MALİ BORÇLAR 42 TİCARİ BORÇLAR 43 DİĞER BORÇLAR 44 ALINAN AVANSLAR 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 48 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 49 DİĞER UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 5.

Dr.001 TL Kasası 100. Örnek: 100 KASA hesabının altında çeşitli para birimlerinin gösterilmesi.01 Türk Lirası Kasası Alt H.002 Dolar Kasası 100. Tutarı Tutar (Sol) 250. Bu durumda ilk üç rakam ana hesabın kodunu.004 Sterlin Kasası 100.003 Euro Kasası 100. 100.00 Tutar (Sağ) İşletmenin bankadaki hesabından 250.00 Tutar (Sağ) 500.00 500.00 TL çekmesi ile ilgili muhasebe kaydı (yevmiye defteri kaydı) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 102 BANKALAR Alt H. Örnek işlemler ve çözümleri • Bankaya para yatırılması İşletmenin bankaya açtırdığı hesaba 500.005 Japon Yeni Kasası gibi.00 TL yatırması ile ilgili ayrıntılı kaydı (Ziraat Bankası’ndaki hesaba TL kasasından para yatırılması şeklinde ayrıntılı olarak gösterilmesi) Not: Alt hesap tutarının tek bir sütunda gösterilmesi.05 Ziraat Bankası 100 KASA 100.00 500.10 Hesap kodlarının altında daha ayrıntılı bilgi edinmek üzere ana hesaba bağlı olmak şartıyla alt hesaplar oluşturulabilir. Tutarı 500. Bilgisayar programlarında da bu şekilde gösterilmesi yaygın bir uygulamadır. devamında ise ihtiyaca göre belirlenecek sayının sistematik olarak yer aldığı kodlar kullanılır. HESAP Kodları ve adları 102 BANKALAR 102.00 Prof. yer darlığı nedeniyledir. Yunus KİSHALI .00 Tutar (Sol) 500.00 Tutar (Sağ) 250.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 İşletmenin bankaya açtırdığı hesaba 500. Tutarı Tutar (Sol) 500.00 TL yatırması ile ilgili muhasebe kaydı (yevmiye defteri kaydı) HESAP Kodları ve adları 102 BANKALAR 100 KASA Alt H.

(250. (250. 7. Tutarı 325.01 Türk Lirası Kasası 102 BANKALAR 102.40 = 350.00 Tutar (Sağ) Dolarların kalan yarısı 1.00 332. Dr.30 = 325.30 TL kuru üzerinden bozdurularak karşılığı TL olarak alınmıştır.00 Tutar (Sağ) Yukarıdaki dolarların yarısı 1.40 TL kuru üzerinden bozdurularak karşılığı TL olarak alınmıştır.50 332.50 646 KAMBİYO ZAR.340.33 TL kuru üzerinden 500.50 Tutar (Sol) 325. Tutarı 250.00 x 1. 17.50 332.00 Tutar (Sağ) İşletme 1.05 Ziraat Bankası Alt H.00 TL ile ilgili ayrıntılı kaydı (Ziraat Bankası’ndaki hesaptan çekilen 250.00 Tutar (Sağ) Dolar alım ve satım işlemlerinin büyük defter kayıtlarında gösterilmesi 100 KASA 665. HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.00 1.00 1.50 Tutar (Sol) 350. Tutarı 350.00 $ = 1.02 Dolar Kasası 646 KAMBİYO KÂRLARI Alt H.00 Tutar (Sol) 250.11 İşletmenin bankadan çektiği 250.00 332.00 332.00 $ satın almış.02 Dolar Kasası 100 KASA 100.50 325.330.00 250.02 Dolar Kasası Alt H.50 350.01 Türk Lirası Kasası 100 KASA 100.50 Prof.50 17.00 250. Tutarı 665.00 TL) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.00 665.00 $ = 1.00 7.00 TL’nin TL kasasında ayrıntılı olarak gösterilmesi) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.00 TL) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.01 Türk Lirası Kasası Alt H.01 Türk Lirası Kasası 656 KAMBİYO ZARARLARI 100 KASA 100. karşılığını TL olarak ödemiştir.00 $ = 1.00 Tutar (Sol) 665.50 332.00 665.00 665.00 x 1.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 644 KAMBİYO KARL. Yunus KİSHALI .

00 2. dolayısıyla sol tarafa kaydedilmiştir.00 100.00 2. Dr.00 İşletmenin sahip olduğu çekin karşılığının bankadan alınması İşletme bir satış nedeniyle elinde bulunan 2.00 2.12 100.01 Türk Lirası Kasası 101 ALINAN ÇEKLER 2. Kayıt seçeneği İşletme çekin karşılığını.00 Alınan çekler bir varlık (alacak) hesabıdır.00 liralık çekin karşılığını tahsil etmiştir.00 Prof.500. 102 BANKALAR 102.500. Satıştan sonra aşağıdaki şekilde muhasebe kayıtlarında görülmelidir (sadece Alınan Çekler hesabındaki tutar gösterilmiştir).00 liralık çekin karşılığını alarak kasasına koymuştur.00 665.500.05 Ziraat Bankası 101 ALINAN ÇEKLER 2.50 332.500. Bu durumda aşağıdaki gibi bir kayıt yapılır.02 Dolar Kasası 665. Yunus KİSHALI . Bu işlemin kaydını yapmadan önce aşağıdaki hatırlatmaları yapalım. banka aracılığıyla tahsil ederek.00 2.00 332.500. bankadaki hesabına yatırılmasını da isteyebilir. 100 KASA 100. Kayıt seçeneği İşletme portföyünde bulunan 2.00 675. 101 ALINAN ÇEKLER 2.500.00 665.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .500.50 665.00 665.00 325.500.00 2.01 TL Kasası 350. Satış sonunda işletme alacaklarında artış olmuştur.500. Söz konusu çek bir satış nedeniyle işletmenin portföyünde bulunmaktadır. 1.

00 liralık çekin karşılığının.00 liralık çek vermiş ve bu çekin karşılığı hesabından alınmıştır. dolayısıyla sağ tarafa kaydedilmiştir. Borçlardaki artış sağ tarafa kaydedildiği için hesabın sağında gözükmektedir. Söz konusu çek bir alış nedeniyle işletmenin borcu olarak kayıtlı bulunmaktadır. Alış işlemi sonunda işletme borçlarında artış olmuştur.00 İşletmenin vermiş olduğu çekin karşılığının işletmenin bankadaki hesabından alınması İşletme bir alım nedeniyle bir başka işletmeye vermiş olduğu 750.00 750.00 750. Verilen çekler bir yabancı kaynak (borç) hesabıdır. Bu işlemin kaydını yapmadan önce aşağıdaki hatırlatmaları yapalım. 101 ALINAN ÇEKLER 2. Bu nedenle işletme de aşağıdaki gibi bir kayıt yapmalıdır. Dr. Prof.00 750.500.00 İşletmenin vermiş olduğu çekin karşılığının işletmenin bankadaki hesabından alınması İşletme herhangi bir işlem nedeniyle ödeme amacıyla 750. dolayısıyla sol tarafa kaydedilmiştir.05 Ziraat Bankası Çekleri 102 BANKALAR 102. bankadaki hesabından alındığına ilişkin dekont (bilgi notu) gelmiştir.00 Verilen çekler ödendiğinden borçlarda azalma olmuştur.500. 103 VERİLEN ÇEKLER 750.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Yunus KİSHALI .05 Ziraat Bankası 750. Alıştan sonra aşağıdaki şekilde muhasebe kayıtlarında görülmelidir (sadece Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabındaki tutar gösterilmiştir).13 Çekin karşılığı tahsil edildiğinde alacaklarda azalma olmuştur. 103 VERİLEN ÇEKLER 103.00 2. Soldaki yeşil renkli rakam ilk kaydı göstermektedir.

40 653 KOMİSYON GİDERLERİ 655 MENKUL KIYMET SAT. Bu işlem için aracı kuruma % 0. Dr.00 2. net tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır. (Alacak) Hisse senedi satılması (zararlı durum) İşletme Arçelik şirketine ait hisse senetlerini borsadaki düşüş eğilimini dikkate alarak 1.40 3. ZAR.00 2.00 2.60 200.796.00 liralık hisse senedi almıştır. Bu satış işlemi için de aracı kurum % 0.00 Tut. Tüm ödemeler banka hesabı üzerinden yapılmıştır.500. net tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır.00 liraya satmıştır.05 Ziraat Bankası Alt H.14 103 VERİLEN ÇEKLER 750.2 komisyon kesmiş.000.00 750.000.00 Tutar (Borç) 2.004.011 Arçelik Hisse Senedi 2.000.00 liraya satmış olsun.00 4. Tutarı 2.00 Hisse senedi alınması İşletme Arçelik şirketine ait 2.796. Tutarı 102 BANKALAR 102. (İşletmeler borsadaki fiyat hareketlerinden yararlanarak kısa süreli olarak hisse senedi alıp satarlar. (Satış nedeniyle oluşan zarar ilgili hesaba kaydedilmiştir) HESAP Kodları ve adları Alt H.) HESAP Kodları ve adları 110 HİSSE SENETLERİ 110. Yunus KİSHALI .011 Arçelik Hisse Senedi 653 KOMİSYON GİDERLERİ 102 BANKALAR 102.000.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 Tut. 110 HİSSE SENETLERİ 110.2 komisyon ödemiştir.2 komisyon kesmiş. (Satış nedeniyle oluşan kâr ilgili hesaba kaydedilmiştir) Prof.000. Bu satış işlemi için de aracı kurum % 0. Bu işlemleri aracı kurumlar yapar ve belli oranlarda komisyon alırlar. (Alacak) Hisse senedi satılması (kârlı durum) İşletme Arçelik şirketine ait hisse senetlerini alış fiyatından daha yüksek olmak üzere 2.05 Ziraat Bankası 1.004.800.00 Tutar (Borç) 1.

senetli alacağı dönüştürmesi Prof. senetsiz alacaklar) 121 ALACAK SENETLERİ (Borçlanan müşterilerin işletmemize borçları karşılığı verdikleri senetlerin (bonoların) izlendiği hesaplar) Bu hesaplar bir yıldan daha uzun vadeli oldukları taktirde. 645 MEN. 120 ALICILAR (İşletmemizden mal veya hizmet alan müşterilerin cari hesaplarının izlendiği hesaplar.495. Ticari Alacaklar Ticari alacaklar.000.00 5. Senetsiz ve senetli olarak da gruplandıracağımız bu hesaplar şunlardır.KIY.000. Satış Kârları) hesabında artış olmuştur.00 645 MENKUL KIYMET SAT.00 Bilançonun pasifinde yer alan gelir (Menkul Kıym.00 Bilançonun aktifinde yer alan varlık (Banka) hesabında artış olmuştur.00 500. Tutarı 102 BANKALAR 102. 5.KÂR 500. K Tutar (Borç) 2. Dr.00 Tut. Alacak hesapları arasındaki kayıtlar İşletmenin bir müşterisinden olan senetsiz alacağını. Bilançonun aktifinde yer alan gider (Komisyon Giderleri) hesabında artış olmuştur Bilançonun aktifinde yer alan varlık (Hisse Senetleri) hesabında azalış olmuştur.05 Ziraat Bankası 2.011 Arçelik Hisse Senedi 2. başlıca iki ana hesapta takip edilmektedir.00 110 HİSSE SENETLERİ 2.00 2.495.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .15 HESAP Kodları ve adları Alt H. 220 ALICILAR ve 221 ALACAK SENETLERİ şeklinde kullanılırlar.00 653 KOMİSYON GİD. Yunus KİSHALI .00 653 KOMİSYON GİDERLERİ 110 HİSSE SENETLERİ 110.000.SAT.495. (Alacak) Hesapların işleyişi açısından yukarıdaki maddenin açıklanması 102 BANKALAR 2.

350.16 İşletmemiz KLM A.350.00 121 ALACAK SENETL. 121 ALACAK SENETLERİ 121.350. 1. Dr.01 KLM AŞ.00 1.350.350.Ş’den alınan senet tahsil edilmek üzere bankaya verilmiştir.350.00 alacağı vardır.01 Portföydeki A. Bu alacağı için 3 ay vadeli senet almıştır. 121 ALACAK SENETLERİ 121. KLM A. senetliye çevrilmesi nedeniyle alacaklarda azalma olmuştur. 1.350.00 1.S 1.350. 120.00 120 ALICILAR 1.01 KLM AŞ. Yunus KİSHALI .01 Portföydeki Alacak Senetl.01 Portföydeki Alacak Senetleri 120 ALICILAR 120.00 1.00 121 ALACAK SENETL. 1.02 Tahsile Verilen Alacak Senetl.00 Alınan senet işletmede tutulduğu zaman Alt hesap olarak Portföydeki Alacak Senetleri kullanılmaktadır.350.00 KLM AŞ’den olan senetsiz alacağa karşılık senet alınması nedeniyle alacaklarda artma olmuştur. 1. 1. KLM AŞ’den olan senetsiz alacak kalmamıştır.00 KLM AŞ’den olan senetsiz alacağın.350.00 Prof.350.350.00 1.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . 121.00 1.350.00 1.350. 121 ALACAK SENETLERİ 121.350.350.Ş’den bir işlem nedeniyle 1.00 1.00 1.350.350.00 1.00 1.

Bankadan (Ziraat B.350.350. Yunus KİSHALI .S 1.02 Tahsile Verilen Alacak Sen.Ver. 102 BANKALAR 102.00 gerek alt hesaplarda gözükmeyecektir.00 25. 1.17 121.00 1.00 1.01 Portföydeki A.00 TL komisyon kesmiştir.350.00 121. 133 BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR (İşletmenin yatırım amaçlı ve % 10’dan daha fazla oranda ortak olduğu şirketlerden alacaklı olduğunda kullanılan hesaplardır).Al. 1.350.01 Portföydeki A.00 121. Banka 25.00 Bu senetle ilgili herhangi bir tutar gerek ana hesapta 121. 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR (İşletmeye borçlanan ortaklar nedeniyle izlenen ortakların cari hesaplarıdır).00 1.00 1. Bunlardan bazıları aşağıdadır.350.350.00 KLM AŞ’den alınan senedin tahsilde olduğu alt hesapta izlenmektedir.350.350.350.Sen.325.350.Ver.350. 135 PERSONELDEN ALACAKLAR (İşletmenin personelinin işletmeye olan çeşitli borçlarında kullanılan hesaplardır).350. 1.Sen. Prof.02 Tah.00 1.350. 132 İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR (İşletmenin yatırım amaçlı ortak olduğu şirketlerden (% 10’dan az hisseye sahip oldukları şirketlerden) alacaklı olduğunda kullanılan hesaplardır). Dr.00 1.00 1.00 121 ALACAK SENETL.02 Tah. 1.350.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 1.00 1.Al. Diğer Alacaklar İşletmenin ortakları veya personelinden alacağı olduğu zaman kullanılan hesaplardır.) alınan bilgiye göre senet tahsil edilip. bankadaki hesaba yatmıştır.05 Ziraat Bankası 653 KOMİSYON GİDERLERİ 121 ALACAK SENETLERİ 121.S 1.

18 Stoklar İşletmenin doğrudan veya üreterek satmak için aldığı hammadde veya hazır mallardır. Katma değer vergisi. Yunus KİSHALI . 150 İLK MADDE MALZEME (Üretmek amacıyla satın alınan madde ve malzemeler bu hesapta izlenirler). 150 İLK MADDE MALZEME (Üretmek amacıyla satın alınan madde ve malzemeler bu hesapta izlenirler). Bu nedenle mal son tüketiciye satılıncaya kadar. Bu derste daha çok 153 TİCARİ MALLAR ele alınacaktır. İlk üç stok hesabı daha çok maliyet muhasebesini ilgilendirir. satan firma katma değer vergisini (KDV) ayrıca hesaplayarak faturaya ilave eder. yaratılan katma değer dışında kalan kısım alıcıya devredilir. Bunların takip edildiği hesaplar aşağıdadır. Kayıtlarda alınan ticari malın değeri ve KDV tutarı ayrı ayrı gösterilmelidir. 152 MAMULLER (Üretim aşamasında mamul hale gelen ürünler bu hesapta izlenirler). muhasebe kayıtlarında açık bir şekilde izlenmelidir Prof. yaratılan katma değer üzerinden alınan ve son tüketicinin üzerinde kalan bir vergidir. Dr. 153 TİCARİ MALLAR (İşletmenin tekrar satmak amacıyla aldığı mallar bu hesapta izlenirler). Ticari mallar alındığında.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Yani işletme yarattığı katma değer kadar vergi sorumlusudur. 151 YARI MAMULLER(Üretim aşamasında yarı mamul hale gelen ürünler bu hesapta izlenirler). KDV.

180.00 lira nakit aldığını varsayalım.00 TL) ilavesiyle toplam 1.250.000.00 Prof.00 liraya sattığını.00 TL kâr ekleyerek 1.00 180.00 TL Katma Değer 1.00 TL = 1. % 18 KDV (225.00 TL KDV’yi de alıcı ödemiştir.000.000. Yunus KİSHALI .00 TL Satış yapan İşletmede kalacak + Katma Değer Vergisi Satıcı işletme vergi Dairesine yatıracak = Satış Fiyatı Alıcı işletme veya satıcıya ödeyecek 1.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .180. 100 KASA 100.00 = 1.88El Yapımı BüyükVazo 191 İNDİRİLECEK KDV 100 KASA 100.475. Bir bakıma vergi dairesinden alacağıdır.038 El Yapımı Vazo 391 HESAPLANAN KDV 1. Bu durumda aşağıdaki gibi kayıt yapılmalıdır.01 TL Kasası 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 600.180.250. 180.000.475.00 1.000.00 liralık vazoyu alan ve bedelini peşin ödeyen işletmenin yapacağı muhasebe kaydı 153 TİCARİ MALLAR 153.00 1.00 1.00 + 180.00 225.00 1.00 Açıklama: Alıcının ödediği 1.475.01 TL Kasası 1.180. Dr.00 1.000.00 TL malın bedelidir.00 liraya alan işletme bunun üzerine 250. ancak üzerinde kalmayacaktır. Bu mal satıldığında oluşacak KDV tutarından indirecektir.19 Muhasebe kayıtları (katma değer konusunun açıklanması) 1 0 0 + 0 T L 180.00 1.250. Vazoyu 1.

00 TL devlete borcudur. Bu hesabın tutarı: maliyet (1. 2. Az sayıda yüksek değerde satış yapanlar için uygulanabilir. Satarken aldığı 225. Yunus KİSHALI . (Not: KDV dikkate alınmadan kayıtlar yapılmıştır. İlgili yevmiye defteri kayıtları aşağıdaki gibi olur.00 45. KDV ise devlet adına alınmış bir tutardır.000. Aralıklı envanter yöntemi: Satılan malların maliyetini dönem sonunda yapılan sayım ve değerleme sonucuna göre bulunması yöntemidir. Satış kaydı: 100 KASA 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 15. satılan malın maliyeti dikkate alınarak kayıt yapılması esasına dayanır.00 Maliyet kaydı: Prof.00 180. Bunun için önce aşağıdaki kayıt yapılmalıdır.00 45.000) + kâr (250) olmak üzere 1.000.250. Dr. 391 HESAPLANAN KDV 191 İNDİRİLECEK KDV 360 ÖDENECEK KDV 225. Yüksek tutarlı stok hareketleri için elverişli olabilir. Değerleme konusu farklılık gösterdiği için konu ile ilgili başlıca üç yöntem örneklerle anlatılacaktır.00 TL olan mal 15.00 Stokların hareketinde uygulanan yöntemler: 1.00 TL KDV bir bakıma devletten alacağıdır.00 15.000. Uygulaması çok zordur.00 TL’dir. Sürekli envanter yöntemi: Yapılan her satışın sonunda.000.01 TL Kasası 45.00 45. (Vergi Dairesine borç). uygulaması zordur.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Aradaki farkı vergi dairesine yatırmalıdır.20 Açıklama: Satış kaydında Ticari Mallar yerine“600 Yurtiçi Satışlar” hesabını görmekteyiz.00 liraya satılmış olsun. Maliyeti 10. İndirilecek KDV (180) ile Hesaplanan KDV (225) arasındaki fark işletme tarafından vergi dairesine yatırılacaktır. Sürekli envanter yöntemi: Herhangi bir anda veya dönem sonunda aşağıdaki işlemler yapılır. İşletmenin mal alırken ödediği 180.00 Vergi ödendiğinde yapılacak kayıt 360 ÖDENECEK KDV 100 KASA 100. 1.

00 Stokların gerçek maliyetlerinin belirlenmesinde kullanılan.09.100. 01.000. 15.TİC. Örnek: İşletmenin bilanço gününde 200 adet “X” malı vardır. Dr.00 32.06.00 liradır..01.2007 05.000.. Satılan bu malların maliyetini hesaplamak için stok sayımı yapılmıştır.000. yıl içinde aldığı stokların (ticari malların) maliyeti 32.2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1. Bundan sonraki kısımda değerleme yöntemlerini ve bunlara göre yapılan hesaplamalar ele alınacak. 153 TİCARİ MALLAR 10.150 Prof. Değerleme için bazı yöntemler kullanılmaktadır.100.000. Birim Maliyet (TL) 25. Yunus KİSHALI . 32. ………… 36.04.00 621 SAT.000.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 600 YURTİÇİ SATIŞL.000.00 liradır.600.00 26. Yıl içinde yapılan satışların (maliyet + kâr) toplamı 36.00 11.00 7.00 Aralıklı envanter yöntemi için örnek: Bir işletmenin dönem başı stokları dahil.000.000.600.00 5.00 10...TİC.00 4.500. ……….B.2007 11.00 28. Sayım yapılması ile beraber değerlemesi de yapılmalıdır. ilk aldığı ve depoladığı mallardan yapması varsayımına dayanır. 1.MALLAR MALİY. 153 TİCARİ MALLAR …….500.00 600 YURTİÇİ SATIŞL. yukarıdaki örnek ayrı ayrı çözülecektir.21 621 SAT. Bu mal ile ilgili hareketler aşağıdaki tabloda verilmiştir.700.00 Satın Alma Tarihi D. İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi (FIFO): İşletmenin satışlarını.ML 10.00 30.00 Toplam Maliyet (TL) 2.… ………… ……….2007 02.MAL.00 10.2007 04. ……….00 Büyük defter kayıtları 153 TİCARİ MALLAR 10.12.000.00 29.

900.00 621 SAT.00 26.… 26.00 ………… ……….00 Satılan malın maliyeti 32.. 26.00 26.00 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir. Buna göre Stokların değerlemesi: 150 x 30 = 4. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT. FIFO yönteminde ilk alınan malların öncelikle satıldığı varsayıldığından 200 adedin 150’si en son alınan 50’si de ondan önce alınan mallardan oluşur. 32. 621 SATILAN TİC.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .100.MALİYE.ML.100.500. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36.TİC.MAL.100 FIFO yöntemine göre satılan malın maliyeti 26.100.000.00 50 x 28 = 1.100.00 200 = 5.100. TİC.22 Sayım sonucunda X malından 200 adet bulunduğu anlaşılmıştır.00 Prof.. 153 Ticari Mallar Hesabı’ndan satılan malların maliyeti kadar tutar 621 Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabına aşağıdaki kayıtladevredilir.100.400.MAL.000 – 5.100.MAL.00 36.MALİYE.00 26. 153 TİCARİ MALLAR …….100.900 = 26.100.00 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar. 26.00 liradır.100.00 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir. Yunus KİSHALI . 153 TİCARİ MALLAR 26. Dr.

00 26.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .01.2007 02. Yunus KİSHALI .2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.00 26.700.00 36.00 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir..500.00 Prof..00 690 DÖNEM KÂRI ZA.100.00 29. ……….09.00 32.150 LIFO yönteminde son alınan malların öncelikle satıldığı varsayıldığından 200 adedin 100’ü dönem başı mevcudundan 100’ü de ondan sonra alınan mallardan oluşur.00 4.00 7.2007 05. 36.900 LIFO yöntemine göre satılan malın maliyeti 26. 621 SATILAN TİC.2007 04.100 = 26.00 200 = 5. Son Giren İlk Çıkar Yöntemi (LIFO): İşletmenin satışlarını öncelikle son aldığı ve depoladığı mallardan yapması varsayımına dayanır. Aynı örneğin verileri hatırlanmak amacıyla tekrar aşağıya alınmıştır.00 Satın Alma Tarihi D.100. 153 TİCARİ MALLAR 26. Dr. ………… 36.000.00 5.100.100.100.MAL.00 11.000 – 5.06.100.00 28.00 100 x 26 = 2.600. ………… 36.00 Satılan malın maliyeti 32.23 600 YURTİÇİ SATIŞL.900.12.00 liradır.MALİYE.2007 11.500. 01.00 2..B. 153 Ticari Mallar Hesabı’ndan satılan malların maliyeti kadar tutar 621 Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabına aşağıdaki kayıtladevredilir.900. Birim Maliyet (TL) 25.00 30.100.00 ……… ………. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36.600.600.500.04.00 Toplam Maliyet (TL) 2. Buna göre Stokların değerlemesi: 100 x 25 = 2. ……….

153 TİCARİ MALLAR …….00 30. 26. ……….700.00 28.78 TL Prof.01.500.434.ML.565.00 5. Aynı örneğin verileri hatırlanmak amacıyla tekrar aşağıya alınmıştır.12.2007 02.00 11.150 = 27. Yunus KİSHALI ..2007 05.09. Birim Maliyet (TL) 25. 36. 32.TİC.00 – 5.600.00 26.00 26.MAL.83 = 5.00 26.04.150 Ortalama maliyet yönteminde alınan tüm malların ortalama maliyeti hesaplanır..100.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .000. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT.MALİYE.MAL. TİC. ………… 36.00 621 SAT.B.900. ………… 36..00 Toplam Maliyet (TL) 2.100.06.00 29.2007 04. Dr.00 32.000. Stok mevcudu ortalama birim maliyeti ile çarpılarak bulunur.00 3.00 Satın Alma Tarihi D.000 / 1. Ortalama Maliyet Yöntemi (OMY): İşletmenin satışlarını maliyetini ortalama fiyatla belirlenmiş mallardan yapması varsayımına dayanır.00 ……… ………. ……….00 600 YURTİÇİ SATIŞL.22 = 26. 01.600.00 4.900.000.83 TL Stokların toplam maliyeti: 200 x 27.900.00 7.900.2007 11. Buna göre Stokların değerlemesi: Birim maliyeti 32.565.00 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar..… 26.00 690 DÖNEM KÂRI ZA. 26.2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.900.24 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir..500.00 ………… ……….100.22 TL Satılan malın maliyeti 32.

00 liraya satılmış olsun.78 26.434.ML. Dr. 26.TİC.000.00 TL olan mal 15.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 36. 153 TİCARİ MALLAR 26. ………… 36.78 26.434.78 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar.434. Maliyeti 10..434.000.100.100..100.78 ………… ……….434.. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36.00 ……… ……….MAL.00 621 SAT. ………… 36. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT.434. ……….00 690 DÖNEM KÂRI ZA... 26.… 26. İlgili büyük defter kayıtları aşağıdaki gibi olur.MALİYE. 153 TİCARİ MALLAR …….78 26.MAL.78 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.MAL.78 600 YURTİÇİ SATIŞL.00 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.100.434. TİC.MALİYE.100. ………. Yunus KİSHALI .00 Prof. 32.000.25 621 SATILAN TİC. 36.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful