1 Finansal Muhasebe Ders Notları: Finansal Muhasebe konularına çift taraflı muhasebe sisteminin esaslarını anlatan bir örnek

ele alınarak girilecektir. Örnek çok basit olarak nakit para ile işe başlayan bir işletmenin muhasebe eşitliğini nasıl sağladığını anlatan 6 aşamadan oluşan işlemlerden oluşmaktadır. İşlemler sırasıyla ve en basit şekliyle eşitlik ele alınarak, bilanço yoluyla ve hesapların kullanılması yoluyla anlatılacaktır. Muhasebe Temel Eşitliği İşlem: 1 10.000,00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin muhasebe eşitliği 10.000,00 Nakit Para VARLIKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 2 10.000,00 TL’nin 5.000,00 TL’si ile mal alımı 5.000,00 + 5.000,00 Nakit Para + Mal VARLIKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 3 Malın, 2.500,00 TL’lik kısmı, aynı fiyata yani 2.500,00 TL’ye veresiye olarak satılıyor. 5.000,00 + 2.500,00 Nakit Para + Mal VARLIKLAR + + 2.500,00 Alacak ALACAKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 4 Borçlanarak 3.000,00 TL’lik mal alımı.
5.000,00 + 5.500,00 Nakit Para + Mal + 2.500,00 Alacak = 10.000,00 Sermaye + 3.000,00 Borç

VARLIKLAR

+

ALACAKLAR

=

KAYNAKLAR

+

BORÇLAR

İşlem: 5 3.000,00 TL’lik mal 4. 000,00 TL’ye peşin olarak satılıyor.

Prof. Dr. Yunus KİSHALI - Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları ©

2

9.000,00 + 2.500,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR

2.500,00 Alacak

= =

10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

+ +

3.000,00 Borç BORÇLAR

+ +

1.000,00 Kâr KÂR

+ ALACAKLAR

İşlem: 6 1.500,00 TL’lik mal 1. 000,00 TL’ye peşin olarak satılıyor.
10.000,00 + 1.000,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR + 2.500,00 Alacak ALACAK + + 500,00 Zarar ZARAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR + + 3.000,00 Borç BORÇLAR + + 1.000,00 Kâr KÂR

İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.
10.000,00 + 1.000,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR 2.500,00 Alacak = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR + + 3.000,00 Borç BORÇLAR + + 500,00 Kâr KÂR

+ ALACAKLAR

MUHASEBE TEMEL EŞİTLİĞİ (Bilanço Yardımıyla Çözüm) İşlem: 1 10.000,00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin bilanço eşitliği Para Toplam 10.000,00 Sermaye 10.000,00 Toplam 10.000,00 10.000,00

İşlem: 2 10.000,00 TL’nin 5.000,00 TL’si ile mal alımı sonucu bilanço eşitliği Para Mal Toplam 5.000,00 Sermaye 5.000,00 10.000,00 Toplam 10.000,00 10.000,00

İşlem: 3 Malın, 2.500,00 TL’lik kısmı, aynı fiyata yani 2.500,00 TL’ye veresiye olarak satılıyor.

Prof. Dr. Yunus KİSHALI - Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları ©

500.000.500.00 Borçlar 2.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.000.00 Borçlar 2.500.00 2.000.00 Prof.500.000.000.00 3.500.500. Dr.000.00 3.00 İşlem: 5 3.00 Sermaye 5. 000.00 Kâr 13.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .000.000.500.000.00 3.00 14.00 İşlem: 4 Borçlanarak 3. Yunus KİSHALI .000.500.00 Borçlar 2.000.000.00 3.00 14. Para Mal Alacak Zarar Toplam 10.00 10.500.00 İşlem: 6 1.00 Toplam 10.00 Kâr 500.000.000.000.00 500.00 Toplam 10.00 Toplam 10.00 Kâr 14.000.00 13.00 TL’lik mal 4.00 Borçlar 2.00 Sermaye 2.00 Sermaye 1.000.000.000.000.000.000.00 TL’lik mal alımı.000.00 TL’lik mal 1. Para Mal Alacak Toplam 9.00 13.000.00 1.00 14.00 13.500.00 Sermaye 2.00 Sermaye 1.500. 000.000.000. Para Mal Alacak Toplam 5. Para Mal Alacak Toplam 10.00 10.3 Para Mal Alacak Toplam 5.000.00 Toplam 10.00 1.00 Toplam 10.00 İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.000.

00 10.00 SERMAYE 10.00 5.00 TL’nin 5.000.000.00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin yevmiye kaydı KASA SERMAYE 10.000.000.500.00 KASA 10.000.500.00 TL’lik kısmı.000.00 İşlem: 3 Malın.000.00 Prof. 2.00 2.00 KASA 10.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .500.500.00 2.00 TL’ye veresiye olarak satılıyor.00 MAL 5.000. Yunus KİSHALI .00 SERMAYE 10. Dr.000.4 Hesaplar Yevmiye Maddeleri yardımıyla çözüm İşlem: 1 10.00 İşlem: 2 10.00 5.00 Büyük defter kayıtları (Hesaplar) KASA 10.000.00 ALACAK 2. ALACAK MAL 2.000.000.000.000.00 5.000.500. aynı fiyata yani 2.500.000.00 SERMAYE 10.00 TL’si ile mal alımına ait yevmiye kaydı MAL KASA 5.00 MAL 5.000.

00 3.00 2. KASA MAL KÂR 4.000.00 KÂR 1.000.00 1.00 ALACAK 2.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.000.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .000. 000.000.00 2.000.000.00 5.00 BORÇ 3.000.00 500.000.00 TL’lik mal 1.500.000.00 TL’lik mal 4.00 MAL 5.00 MAL 5.000.00 ALACAK 2.00 1.00 BORÇ 3.00 3.00 3. Yunus KİSHALI .000.00 SERMAYE 10.00 TL’lik mal alımı.000.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.00 4.500. Dr.00 3.00 3. KASA ZARAR MAL 1.00 Prof.000.500.000.000.500.000.000.00 İşlem: 5 3.500. MAL BORÇ 3.000.5 İşlem: 4 Borçlanarak 3.00 KASA 10.00 KASA 10.000.000.00 SERMAYE 10. 000.000.00 5.000.00 İşlem: 6 1.500.

Dr.00 İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.00 7.00 3.00 500.000.00 ZARAR 500.00 4.500.000.000. Yunus KİSHALI .000.00 ZARAR 500.00 500.00 500.000.00 KÂR 1.000.000.000.000.00 SERMAYE 10.00 2.000.000.000.00 3.00 3.500.500.000.00 ALACAK 2.000.500.00 5.00 KÂR 500.000.00 1.00 5.000.00 8.00 1.00 1.000.00 3.00 3.00 2.000.00 KASA 10. KAR ZARAR 500.500.00 MAL 5.000.00 1.00 2.000.00 5.00 10.00 4.6 KASA 10.00 500.000.00 ALACAK 2.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 Prof.000.00 BORÇ 3.00 1.000.00 500.00 MAL 5.00 BORÇ 3.000.00 15.00 1.00 SERMAYE 10.500.000.000.000.500.

00 Borçlar 2.00 500.00 500.00 Prof.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 13.00 5.000.500.000.00 500.000.00 7. Dr.00 500.500.00 10.00 26.00 10.00 Toplam İki taraflı kayıt sisteminde hesapların işleyişi VARLIKLAR ARTIŞ AZALIŞ ALACAKLAR ARTIŞ AZALIŞ ZARAR ARTIŞ AZALIŞ AZALIŞ KAYNAKLAR AZALIŞ ARTIŞ BORÇLAR AZALIŞ ARTIŞ KÂR ARTIŞ Kaynaklar (Pasif) 10.00 Kâr 13.00 3.000.00 8.500.000.500.00 KALANLAR BORÇ ALACAK 10.000.500.000.000.00 2.000.000.00 500.00 13.000.00 1.000.00 2.500. Yunus KİSHALI .7 Mizan (Hesapların toplamlarının gösterildiği tablo) HESAPLAR KASA MAL SERMAYE ALACAK BORÇ KÂR ZARAR TOPLAM TUTARLAR BORÇ ALACAK 15.00 ----13.00 3.000.000.00 3.00 1.00 Bilanço (Mizan cetvelinin kalanlar kısmındaki hesaplar ve rakamlarla aynıdır) Varlıklar (Aktif) Kasa Mal Alacak Toplam 10.00 26.500.500.500.00 Sermaye 1.000.

10 HAZIR DEĞERLER 11 MENKUL KIYMETLER 12 TİCARİ ALACAKLAR 13 DİĞER ALACAKLAR 15 STOKLAR 17 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 2. Örnek olarak Dönen Varlıklar’ın alt grupları şunlardır. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara Ait Hesap Grupları 30 MALİ BORÇLAR 32 TİCARİ BORÇLAR 33 DİĞER BORÇLAR 34 ALINAN AVANSLAR 35 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ 36 ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 38 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER 39 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR Prof. Buna göre hesaplar Dönen Varlıklar. bilançoda ve gelir tablosunda sistematik bir şekilde yer almasını sağlayacak anlayışla kodlanmıştır. Duran Varlıklara Ait Hesap Grupları 22 TİCARİ ALACAKLAR 23 DİĞER ALACAKLAR 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR 28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 3.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar. Maliyet Hesapları şeklinde sınıflara ayrılmıştır. Gelir Tablosu Hesapları. Öz Kaynaklar.8 Tekdüzen Muhasebe Sistemi Tekdüzen Muhasebe Sisteminde hesaplar. Bu sınıflandırmanın altında hesap grupları yer almaktadır. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar. Yunus KİSHALI . Duran Varlıklar. Dr.

Hazır Değerler hesap grubu (10) içinde yer alan hesaplar (100. hesap grubundan sonra hesap kodları yer alır. Yunus KİSHALI.s 81-104) 100 KASA 101 ALINAN ÇEKLER 102 BANKALAR 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ 108 DİĞER HAZIR DEĞERLER 1 Hesap sınıfını gösterir (Dönen Varlıklar) 10 Hesap grubunu gösterir (Hazır Değerler) 100 Hesap kodunu gösterir (KASA Hesabı) Prof. Yunus KİSHALI . Duran Varlıklar Pasif 3.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Dönen Varlıklar 2. s. (Daha fazla bilgi için bkz.…. Öz Kaynaklar Hesap Kodları ve Hesap Adları Tekdüzen muhasebe sisteminde. Kısa Vadeli Yabancı Kaynakla 4. -108) yer almaktadır. Özkaynaklara Ait Hesap Grupları 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 52 SERMAYE YEDEKLERİ 54 KÂR YEDEKLERİ 57 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI (-) 59 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI) Hesap Sınıflarının Bilançodaki Yerleri Aktif 1. 2008 İstanbul. Tekdüzen Hesap Planı-Muhasebecilik ve Mali Müşavirlik.9 4. Dr. Aşağıdaki örnekte Dönen Varlıklar sınıfı (1). Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 5. hesap sınıfı. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Ait Hesap Grupları 40 MALİ BORÇLAR 42 TİCARİ BORÇLAR 43 DİĞER BORÇLAR 44 ALINAN AVANSLAR 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 48 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 49 DİĞER UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 5.

005 Japon Yeni Kasası gibi. Dr.00 Tutar (Sağ) İşletmenin bankadaki hesabından 250.00 500.00 TL yatırması ile ilgili muhasebe kaydı (yevmiye defteri kaydı) HESAP Kodları ve adları 102 BANKALAR 100 KASA Alt H.00 Prof.003 Euro Kasası 100. Bilgisayar programlarında da bu şekilde gösterilmesi yaygın bir uygulamadır. Örnek işlemler ve çözümleri • Bankaya para yatırılması İşletmenin bankaya açtırdığı hesaba 500. devamında ise ihtiyaca göre belirlenecek sayının sistematik olarak yer aldığı kodlar kullanılır.00 Tutar (Sağ) 500.05 Ziraat Bankası 100 KASA 100.01 Türk Lirası Kasası Alt H.00 Tutar (Sol) 500. Bu durumda ilk üç rakam ana hesabın kodunu.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . yer darlığı nedeniyledir.004 Sterlin Kasası 100. HESAP Kodları ve adları 102 BANKALAR 102.00 TL çekmesi ile ilgili muhasebe kaydı (yevmiye defteri kaydı) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 102 BANKALAR Alt H.002 Dolar Kasası 100. Örnek: 100 KASA hesabının altında çeşitli para birimlerinin gösterilmesi. Tutarı 500.00 TL yatırması ile ilgili ayrıntılı kaydı (Ziraat Bankası’ndaki hesaba TL kasasından para yatırılması şeklinde ayrıntılı olarak gösterilmesi) Not: Alt hesap tutarının tek bir sütunda gösterilmesi.001 TL Kasası 100. 100.10 Hesap kodlarının altında daha ayrıntılı bilgi edinmek üzere ana hesaba bağlı olmak şartıyla alt hesaplar oluşturulabilir. Yunus KİSHALI .00 İşletmenin bankaya açtırdığı hesaba 500. Tutarı Tutar (Sol) 250.00 500.00 Tutar (Sağ) 250. Tutarı Tutar (Sol) 500.

02 Dolar Kasası 646 KAMBİYO KÂRLARI Alt H. Tutarı 250.340.00 644 KAMBİYO KARL.50 332.00 $ = 1.01 Türk Lirası Kasası 102 BANKALAR 102.00 $ satın almış. Tutarı 665.00 TL) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.50 Tutar (Sol) 350.05 Ziraat Bankası Alt H.00 TL’nin TL kasasında ayrıntılı olarak gösterilmesi) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.00 665.33 TL kuru üzerinden 500.40 = 350.00 Tutar (Sağ) Yukarıdaki dolarların yarısı 1.00 665.00 665.00 Tutar (Sağ) İşletme 1. Yunus KİSHALI .50 332.00 250.50 325.50 Prof.00 7.00 332.50 646 KAMBİYO ZAR.00 $ = 1.01 Türk Lirası Kasası 100 KASA 100.30 = 325.00 Tutar (Sağ) Dolarların kalan yarısı 1.30 TL kuru üzerinden bozdurularak karşılığı TL olarak alınmıştır.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . (250.40 TL kuru üzerinden bozdurularak karşılığı TL olarak alınmıştır.11 İşletmenin bankadan çektiği 250.00 x 1. Tutarı 350.00 $ = 1. HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.50 350.02 Dolar Kasası 100 KASA 100.02 Dolar Kasası Alt H. Dr.50 Tutar (Sol) 325.00 Tutar (Sol) 250.330.00 x 1. (250.00 TL ile ilgili ayrıntılı kaydı (Ziraat Bankası’ndaki hesaptan çekilen 250.00 250.00 Tutar (Sağ) Dolar alım ve satım işlemlerinin büyük defter kayıtlarında gösterilmesi 100 KASA 665.50 17.00 1.00 Tutar (Sol) 665. 7.01 Türk Lirası Kasası Alt H.00 TL) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100. 17. karşılığını TL olarak ödemiştir.50 332.00 332.00 332.00 1. Tutarı 325.01 Türk Lirası Kasası 656 KAMBİYO ZARARLARI 100 KASA 100.

00 332.00 665.01 Türk Lirası Kasası 101 ALINAN ÇEKLER 2.00 325.00 100.00 2. banka aracılığıyla tahsil ederek.500.500. Kayıt seçeneği İşletme çekin karşılığını.12 100.00 2.00 Alınan çekler bir varlık (alacak) hesabıdır.00 2.500.500. Dr.01 TL Kasası 350. 101 ALINAN ÇEKLER 2. 100 KASA 100.00 Prof.00 665.50 665. Satıştan sonra aşağıdaki şekilde muhasebe kayıtlarında görülmelidir (sadece Alınan Çekler hesabındaki tutar gösterilmiştir).00 liralık çekin karşılığını alarak kasasına koymuştur. Yunus KİSHALI .00 2.00 liralık çekin karşılığını tahsil etmiştir.50 332.00 675.500.00 2.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 665. 102 BANKALAR 102.02 Dolar Kasası 665.500. Satış sonunda işletme alacaklarında artış olmuştur.500. 1.05 Ziraat Bankası 101 ALINAN ÇEKLER 2.500. bankadaki hesabına yatırılmasını da isteyebilir. Bu işlemin kaydını yapmadan önce aşağıdaki hatırlatmaları yapalım. Bu durumda aşağıdaki gibi bir kayıt yapılır. Söz konusu çek bir satış nedeniyle işletmenin portföyünde bulunmaktadır. Kayıt seçeneği İşletme portföyünde bulunan 2. dolayısıyla sol tarafa kaydedilmiştir.500.00 İşletmenin sahip olduğu çekin karşılığının bankadan alınması İşletme bir satış nedeniyle elinde bulunan 2.

Alıştan sonra aşağıdaki şekilde muhasebe kayıtlarında görülmelidir (sadece Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabındaki tutar gösterilmiştir). Yunus KİSHALI .500. 101 ALINAN ÇEKLER 2. bankadaki hesabından alındığına ilişkin dekont (bilgi notu) gelmiştir. Alış işlemi sonunda işletme borçlarında artış olmuştur. Söz konusu çek bir alış nedeniyle işletmenin borcu olarak kayıtlı bulunmaktadır. dolayısıyla sağ tarafa kaydedilmiştir. Verilen çekler bir yabancı kaynak (borç) hesabıdır.00 2.13 Çekin karşılığı tahsil edildiğinde alacaklarda azalma olmuştur. Bu işlemin kaydını yapmadan önce aşağıdaki hatırlatmaları yapalım. dolayısıyla sol tarafa kaydedilmiştir. Dr.500.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Bu nedenle işletme de aşağıdaki gibi bir kayıt yapmalıdır. Soldaki yeşil renkli rakam ilk kaydı göstermektedir.00 İşletmenin vermiş olduğu çekin karşılığının işletmenin bankadaki hesabından alınması İşletme herhangi bir işlem nedeniyle ödeme amacıyla 750.00 750.00 liralık çek vermiş ve bu çekin karşılığı hesabından alınmıştır. 103 VERİLEN ÇEKLER 103.00 liralık çekin karşılığının.00 750.00 Verilen çekler ödendiğinden borçlarda azalma olmuştur.05 Ziraat Bankası Çekleri 102 BANKALAR 102.00 İşletmenin vermiş olduğu çekin karşılığının işletmenin bankadaki hesabından alınması İşletme bir alım nedeniyle bir başka işletmeye vermiş olduğu 750. Borçlardaki artış sağ tarafa kaydedildiği için hesabın sağında gözükmektedir.05 Ziraat Bankası 750.00 750. 103 VERİLEN ÇEKLER 750. Prof.

net tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır.00 Tutar (Borç) 1. (Satış nedeniyle oluşan zarar ilgili hesaba kaydedilmiştir) HESAP Kodları ve adları Alt H.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 liraya satmıştır.000.011 Arçelik Hisse Senedi 653 KOMİSYON GİDERLERİ 102 BANKALAR 102. net tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır.000.00 Tutar (Borç) 2.796.004. Tüm ödemeler banka hesabı üzerinden yapılmıştır.000.14 103 VERİLEN ÇEKLER 750.000.000.796. (Satış nedeniyle oluşan kâr ilgili hesaba kaydedilmiştir) Prof.00 liralık hisse senedi almıştır. 110 HİSSE SENETLERİ 110.004.00 Tut.) HESAP Kodları ve adları 110 HİSSE SENETLERİ 110.2 komisyon kesmiş.2 komisyon ödemiştir.00 2.00 750.40 3.2 komisyon kesmiş.40 653 KOMİSYON GİDERLERİ 655 MENKUL KIYMET SAT.05 Ziraat Bankası Alt H. Bu işlem için aracı kuruma % 0.00 2. (Alacak) Hisse senedi satılması (zararlı durum) İşletme Arçelik şirketine ait hisse senetlerini borsadaki düşüş eğilimini dikkate alarak 1. Yunus KİSHALI . (İşletmeler borsadaki fiyat hareketlerinden yararlanarak kısa süreli olarak hisse senedi alıp satarlar. Bu satış işlemi için de aracı kurum % 0.00 Tut. ZAR.00 2. Dr.500.00 4. Tutarı 102 BANKALAR 102. Tutarı 2.800. Bu işlemleri aracı kurumlar yapar ve belli oranlarda komisyon alırlar.05 Ziraat Bankası 1.011 Arçelik Hisse Senedi 2.00 liraya satmış olsun. (Alacak) Hisse senedi satılması (kârlı durum) İşletme Arçelik şirketine ait hisse senetlerini alış fiyatından daha yüksek olmak üzere 2. Bu satış işlemi için de aracı kurum % 0.00 Hisse senedi alınması İşletme Arçelik şirketine ait 2.60 200.

K Tutar (Borç) 2.00 110 HİSSE SENETLERİ 2.495. başlıca iki ana hesapta takip edilmektedir.00 Bilançonun aktifinde yer alan varlık (Banka) hesabında artış olmuştur. Tutarı 102 BANKALAR 102.KÂR 500. Alacak hesapları arasındaki kayıtlar İşletmenin bir müşterisinden olan senetsiz alacağını.00 2.KIY. Dr.495.000.00 645 MENKUL KIYMET SAT. senetli alacağı dönüştürmesi Prof.00 653 KOMİSYON GİDERLERİ 110 HİSSE SENETLERİ 110.00 Bilançonun pasifinde yer alan gelir (Menkul Kıym. 5. senetsiz alacaklar) 121 ALACAK SENETLERİ (Borçlanan müşterilerin işletmemize borçları karşılığı verdikleri senetlerin (bonoların) izlendiği hesaplar) Bu hesaplar bir yıldan daha uzun vadeli oldukları taktirde.011 Arçelik Hisse Senedi 2.15 HESAP Kodları ve adları Alt H. 220 ALICILAR ve 221 ALACAK SENETLERİ şeklinde kullanılırlar.SAT.00 653 KOMİSYON GİD.00 5.05 Ziraat Bankası 2. 645 MEN.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Bilançonun aktifinde yer alan gider (Komisyon Giderleri) hesabında artış olmuştur Bilançonun aktifinde yer alan varlık (Hisse Senetleri) hesabında azalış olmuştur. Yunus KİSHALI . Ticari Alacaklar Ticari alacaklar. Senetsiz ve senetli olarak da gruplandıracağımız bu hesaplar şunlardır.00 Tut.495. Satış Kârları) hesabında artış olmuştur. 120 ALICILAR (İşletmemizden mal veya hizmet alan müşterilerin cari hesaplarının izlendiği hesaplar. (Alacak) Hesapların işleyişi açısından yukarıdaki maddenin açıklanması 102 BANKALAR 2.000.00 500.000.

00 1.02 Tahsile Verilen Alacak Senetl.350.350. senetliye çevrilmesi nedeniyle alacaklarda azalma olmuştur.Ş’den bir işlem nedeniyle 1.00 1. Bu alacağı için 3 ay vadeli senet almıştır.350. 121.00 KLM AŞ’den olan senetsiz alacağın.01 KLM AŞ.01 Portföydeki A. KLM A. 1. 1.Ş’den alınan senet tahsil edilmek üzere bankaya verilmiştir.00 Prof. 120. 121 ALACAK SENETLERİ 121.350.350.350.00 121 ALACAK SENETL.00 1.350.350.350.00 1.00 121 ALACAK SENETL.350.00 1.00 1.00 1.00 1.350.01 Portföydeki Alacak Senetleri 120 ALICILAR 120. 121 ALACAK SENETLERİ 121. 121 ALACAK SENETLERİ 121. 1.00 120 ALICILAR 1.01 KLM AŞ.00 KLM AŞ’den olan senetsiz alacağa karşılık senet alınması nedeniyle alacaklarda artma olmuştur.00 1. 1. Dr. KLM AŞ’den olan senetsiz alacak kalmamıştır.S 1.16 İşletmemiz KLM A. Yunus KİSHALI .350.01 Portföydeki Alacak Senetl.350.350.00 Alınan senet işletmede tutulduğu zaman Alt hesap olarak Portföydeki Alacak Senetleri kullanılmaktadır.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . 1.350.00 1.350.350.350.00 alacağı vardır.

350.00 1. Yunus KİSHALI .Al.350. 132 İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR (İşletmenin yatırım amaçlı ortak olduğu şirketlerden (% 10’dan az hisseye sahip oldukları şirketlerden) alacaklı olduğunda kullanılan hesaplardır). 102 BANKALAR 102.17 121. 1. Dr.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . bankadaki hesaba yatmıştır.S 1.350.350.01 Portföydeki A.00 1. Banka 25.350.350.00 1.) alınan bilgiye göre senet tahsil edilip.02 Tah.00 1. 133 BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR (İşletmenin yatırım amaçlı ve % 10’dan daha fazla oranda ortak olduğu şirketlerden alacaklı olduğunda kullanılan hesaplardır).350. Bankadan (Ziraat B. Prof.350.350.05 Ziraat Bankası 653 KOMİSYON GİDERLERİ 121 ALACAK SENETLERİ 121.00 121 ALACAK SENETL. 1.350.Ver.00 gerek alt hesaplarda gözükmeyecektir.00 TL komisyon kesmiştir. Diğer Alacaklar İşletmenin ortakları veya personelinden alacağı olduğu zaman kullanılan hesaplardır.00 KLM AŞ’den alınan senedin tahsilde olduğu alt hesapta izlenmektedir.00 121.02 Tah.01 Portföydeki A. 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR (İşletmeye borçlanan ortaklar nedeniyle izlenen ortakların cari hesaplarıdır).350.00 1.00 121. 1.00 Bu senetle ilgili herhangi bir tutar gerek ana hesapta 121.Ver. Bunlardan bazıları aşağıdadır.00 1.350.Al.00 25. 135 PERSONELDEN ALACAKLAR (İşletmenin personelinin işletmeye olan çeşitli borçlarında kullanılan hesaplardır).350.00 1.325.00 1.02 Tahsile Verilen Alacak Sen.00 1.Sen.Sen.350. 1.S 1.

Kayıtlarda alınan ticari malın değeri ve KDV tutarı ayrı ayrı gösterilmelidir. 150 İLK MADDE MALZEME (Üretmek amacıyla satın alınan madde ve malzemeler bu hesapta izlenirler). 152 MAMULLER (Üretim aşamasında mamul hale gelen ürünler bu hesapta izlenirler). 150 İLK MADDE MALZEME (Üretmek amacıyla satın alınan madde ve malzemeler bu hesapta izlenirler). Bunların takip edildiği hesaplar aşağıdadır. Katma değer vergisi. Ticari mallar alındığında. KDV. yaratılan katma değer üzerinden alınan ve son tüketicinin üzerinde kalan bir vergidir. muhasebe kayıtlarında açık bir şekilde izlenmelidir Prof. satan firma katma değer vergisini (KDV) ayrıca hesaplayarak faturaya ilave eder.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . 153 TİCARİ MALLAR (İşletmenin tekrar satmak amacıyla aldığı mallar bu hesapta izlenirler). Yunus KİSHALI . Yani işletme yarattığı katma değer kadar vergi sorumlusudur. Dr. Bu nedenle mal son tüketiciye satılıncaya kadar. yaratılan katma değer dışında kalan kısım alıcıya devredilir. Bu derste daha çok 153 TİCARİ MALLAR ele alınacaktır. 151 YARI MAMULLER(Üretim aşamasında yarı mamul hale gelen ürünler bu hesapta izlenirler). İlk üç stok hesabı daha çok maliyet muhasebesini ilgilendirir.18 Stoklar İşletmenin doğrudan veya üreterek satmak için aldığı hammadde veya hazır mallardır.

Yunus KİSHALI .00 1.000.250. ancak üzerinde kalmayacaktır.180.00 1.000.00 TL Satış yapan İşletmede kalacak + Katma Değer Vergisi Satıcı işletme vergi Dairesine yatıracak = Satış Fiyatı Alıcı işletme veya satıcıya ödeyecek 1.475.00 TL KDV’yi de alıcı ödemiştir. % 18 KDV (225.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 1. Bir bakıma vergi dairesinden alacağıdır.00 TL kâr ekleyerek 1.01 TL Kasası 1.00 = 1.000.000.475. 180. Bu durumda aşağıdaki gibi kayıt yapılmalıdır.475.01 TL Kasası 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 600.19 Muhasebe kayıtları (katma değer konusunun açıklanması) 1 0 0 + 0 T L 180.00 1.00 TL = 1.00 TL Katma Değer 1.00 225.00 Prof.00 180. Vazoyu 1.00 TL) ilavesiyle toplam 1.00 lira nakit aldığını varsayalım.180.000.038 El Yapımı Vazo 391 HESAPLANAN KDV 1.00 1.00 Açıklama: Alıcının ödediği 1.00 TL malın bedelidir.88El Yapımı BüyükVazo 191 İNDİRİLECEK KDV 100 KASA 100.180.250.00 liralık vazoyu alan ve bedelini peşin ödeyen işletmenin yapacağı muhasebe kaydı 153 TİCARİ MALLAR 153.00 liraya alan işletme bunun üzerine 250.180.00 1.000. 100 KASA 100.00 liraya sattığını.250.00 + 180. Dr. Bu mal satıldığında oluşacak KDV tutarından indirecektir.

Bunun için önce aşağıdaki kayıt yapılmalıdır.00 15.00 TL’dir. İlgili yevmiye defteri kayıtları aşağıdaki gibi olur. satılan malın maliyeti dikkate alınarak kayıt yapılması esasına dayanır.00 45.000) + kâr (250) olmak üzere 1.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 TL KDV bir bakıma devletten alacağıdır. Maliyeti 10.250.00 TL devlete borcudur. 1.000.00 liraya satılmış olsun. 391 HESAPLANAN KDV 191 İNDİRİLECEK KDV 360 ÖDENECEK KDV 225.00 45.000.00 45. Sürekli envanter yöntemi: Yapılan her satışın sonunda. Sürekli envanter yöntemi: Herhangi bir anda veya dönem sonunda aşağıdaki işlemler yapılır.00 Stokların hareketinde uygulanan yöntemler: 1. KDV ise devlet adına alınmış bir tutardır. (Vergi Dairesine borç). Az sayıda yüksek değerde satış yapanlar için uygulanabilir. Aralıklı envanter yöntemi: Satılan malların maliyetini dönem sonunda yapılan sayım ve değerleme sonucuna göre bulunması yöntemidir. Yunus KİSHALI . uygulaması zordur. Dr. İşletmenin mal alırken ödediği 180. Bu hesabın tutarı: maliyet (1.01 TL Kasası 45.00 Maliyet kaydı: Prof. Satarken aldığı 225.000. Uygulaması çok zordur.00 TL olan mal 15. 2. Değerleme konusu farklılık gösterdiği için konu ile ilgili başlıca üç yöntem örneklerle anlatılacaktır.00 180.20 Açıklama: Satış kaydında Ticari Mallar yerine“600 Yurtiçi Satışlar” hesabını görmekteyiz. İndirilecek KDV (180) ile Hesaplanan KDV (225) arasındaki fark işletme tarafından vergi dairesine yatırılacaktır. Aradaki farkı vergi dairesine yatırmalıdır.00 Vergi ödendiğinde yapılacak kayıt 360 ÖDENECEK KDV 100 KASA 100.000. Yüksek tutarlı stok hareketleri için elverişli olabilir. Satış kaydı: 100 KASA 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 15. (Not: KDV dikkate alınmadan kayıtlar yapılmıştır.

153 TİCARİ MALLAR …….2007 11. Sayım yapılması ile beraber değerlemesi de yapılmalıdır.00 26.12. Yıl içinde yapılan satışların (maliyet + kâr) toplamı 36.00 30. ………… 36.000. 1.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © ..000. yukarıdaki örnek ayrı ayrı çözülecektir..00 29.000.600. İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi (FIFO): İşletmenin satışlarını.00 11.000.21 621 SAT.00 600 YURTİÇİ SATIŞL. ……….2007 04.100.TİC. ilk aldığı ve depoladığı mallardan yapması varsayımına dayanır.00 28.MAL.600.00 Büyük defter kayıtları 153 TİCARİ MALLAR 10.00 5. 15.. 01. Birim Maliyet (TL) 25.700. yıl içinde aldığı stokların (ticari malların) maliyeti 32.… ………… ……….00 600 YURTİÇİ SATIŞL.100. Yunus KİSHALI .000.00 Stokların gerçek maliyetlerinin belirlenmesinde kullanılan. ……….01.MALLAR MALİY.00 32.. Bundan sonraki kısımda değerleme yöntemlerini ve bunlara göre yapılan hesaplamalar ele alınacak. Dr.000.2007 05.00 10. Satılan bu malların maliyetini hesaplamak için stok sayımı yapılmıştır. Bu mal ile ilgili hareketler aşağıdaki tabloda verilmiştir.06. 32.B.000.00 10. Değerleme için bazı yöntemler kullanılmaktadır.00 Toplam Maliyet (TL) 2.00 liradır. 153 TİCARİ MALLAR 10.150 Prof.2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.00 Aralıklı envanter yöntemi için örnek: Bir işletmenin dönem başı stokları dahil. Örnek: İşletmenin bilanço gününde 200 adet “X” malı vardır.09.500.000.2007 02.00 liradır.04.500.00 7.00 4.00 Satın Alma Tarihi D.00 621 SAT.TİC.000.ML 10.

FIFO yönteminde ilk alınan malların öncelikle satıldığı varsayıldığından 200 adedin 150’si en son alınan 50’si de ondan önce alınan mallardan oluşur.. Buna göre Stokların değerlemesi: 150 x 30 = 4.00 liradır. 153 Ticari Mallar Hesabı’ndan satılan malların maliyeti kadar tutar 621 Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabına aşağıdaki kayıtladevredilir.100.… 26.500.100.ML.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .900 = 26.100.100.TİC.00 Prof. Yunus KİSHALI .900.00 Satılan malın maliyeti 32.00 26.400.000. 26.MAL. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT.000 – 5. TİC.100. 26.MALİYE. 32.100.00 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar.00 36. 621 SATILAN TİC.100.100.00 ………… ……….00 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.22 Sayım sonucunda X malından 200 adet bulunduğu anlaşılmıştır.100 FIFO yöntemine göre satılan malın maliyeti 26.MALİYE.00 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.100.100. 153 TİCARİ MALLAR 26.00 50 x 28 = 1.MAL..00 621 SAT. 153 TİCARİ MALLAR …….00 26.00 26.MAL.00 200 = 5. Dr. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36.

00 200 = 5. ……….100.500.000 – 5.00 30.150 LIFO yönteminde son alınan malların öncelikle satıldığı varsayıldığından 200 adedin 100’ü dönem başı mevcudundan 100’ü de ondan sonra alınan mallardan oluşur. Aynı örneğin verileri hatırlanmak amacıyla tekrar aşağıya alınmıştır.100.100.600.500.00 36..MAL.00 Satılan malın maliyeti 32.09.MALİYE.00 4..000. 01.00 Toplam Maliyet (TL) 2.00 7. Son Giren İlk Çıkar Yöntemi (LIFO): İşletmenin satışlarını öncelikle son aldığı ve depoladığı mallardan yapması varsayımına dayanır.100. Birim Maliyet (TL) 25.00 2.900 LIFO yöntemine göre satılan malın maliyeti 26.2007 05.2007 11..00 29.00 26.900.00 ……… ……….00 690 DÖNEM KÂRI ZA. 153 Ticari Mallar Hesabı’ndan satılan malların maliyeti kadar tutar 621 Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabına aşağıdaki kayıtladevredilir.100.01.00 11.00 Prof.100 = 26.00 liradır.500. 36.00 32. Dr.600.06. ………… 36.04.900.00 100 x 26 = 2.12. 153 TİCARİ MALLAR 26. Yunus KİSHALI . Buna göre Stokların değerlemesi: 100 x 25 = 2.00 26.2007 02. ……….2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.00 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .B. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36. 621 SATILAN TİC.00 Satın Alma Tarihi D.700.600.23 600 YURTİÇİ SATIŞL.00 5.100. ………… 36.100.00 28.2007 04.

00 ……… ……….565.000.00 600 YURTİÇİ SATIŞL.22 = 26.00 7.MAL.MAL.12. ………… 36.000.B.700.900. TİC. Ortalama Maliyet Yöntemi (OMY): İşletmenin satışlarını maliyetini ortalama fiyatla belirlenmiş mallardan yapması varsayımına dayanır..2007 11.500. 32. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT.01.00 5.22 TL Satılan malın maliyeti 32.00 621 SAT.100.00 Satın Alma Tarihi D. Yunus KİSHALI .000 / 1.. 36.83 = 5.… 26. Stok mevcudu ortalama birim maliyeti ile çarpılarak bulunur.434.ML.900.00 11. Dr.00 – 5.900.000.78 TL Prof.900. Aynı örneğin verileri hatırlanmak amacıyla tekrar aşağıya alınmıştır..565..2007 02.2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.00 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar. ……….500.83 TL Stokların toplam maliyeti: 200 x 27.00 ………… ………. 26.TİC. 153 TİCARİ MALLAR …….00 Toplam Maliyet (TL) 2.900.00 690 DÖNEM KÂRI ZA.150 Ortalama maliyet yönteminde alınan tüm malların ortalama maliyeti hesaplanır.2007 05. ……….2007 04.MALİYE.100.00 26.00 3. 01.09. 26.600.00 28.24 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.00 26.00 26.600. Buna göre Stokların değerlemesi: Birim maliyeti 32.06.00 29.04.100. ………… 36. Birim Maliyet (TL) 25.00 32.00 30..Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 4.150 = 27.

………… 36.00 ……… ……….000..78 26.000.MAL..434.00 liraya satılmış olsun.00 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.100.100.434.MALİYE. 153 TİCARİ MALLAR ……. 26.00 TL olan mal 15.… 26.00 Prof. 32..434. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36.25 621 SATILAN TİC.78 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar.100. ……….434. 153 TİCARİ MALLAR 26.78 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir. Dr.78 26.00 36. 26.. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT. ……….00 690 DÖNEM KÂRI ZA. İlgili büyük defter kayıtları aşağıdaki gibi olur.TİC. Maliyeti 10.434. TİC. 36.MAL. Yunus KİSHALI .78 600 YURTİÇİ SATIŞL..ML.MAL.100.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .434.78 26.434. ………… 36.100.00 621 SAT.78 ………… ……….MALİYE.000.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful