1 Finansal Muhasebe Ders Notları: Finansal Muhasebe konularına çift taraflı muhasebe sisteminin esaslarını anlatan bir örnek

ele alınarak girilecektir. Örnek çok basit olarak nakit para ile işe başlayan bir işletmenin muhasebe eşitliğini nasıl sağladığını anlatan 6 aşamadan oluşan işlemlerden oluşmaktadır. İşlemler sırasıyla ve en basit şekliyle eşitlik ele alınarak, bilanço yoluyla ve hesapların kullanılması yoluyla anlatılacaktır. Muhasebe Temel Eşitliği İşlem: 1 10.000,00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin muhasebe eşitliği 10.000,00 Nakit Para VARLIKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 2 10.000,00 TL’nin 5.000,00 TL’si ile mal alımı 5.000,00 + 5.000,00 Nakit Para + Mal VARLIKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 3 Malın, 2.500,00 TL’lik kısmı, aynı fiyata yani 2.500,00 TL’ye veresiye olarak satılıyor. 5.000,00 + 2.500,00 Nakit Para + Mal VARLIKLAR + + 2.500,00 Alacak ALACAKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 4 Borçlanarak 3.000,00 TL’lik mal alımı.
5.000,00 + 5.500,00 Nakit Para + Mal + 2.500,00 Alacak = 10.000,00 Sermaye + 3.000,00 Borç

VARLIKLAR

+

ALACAKLAR

=

KAYNAKLAR

+

BORÇLAR

İşlem: 5 3.000,00 TL’lik mal 4. 000,00 TL’ye peşin olarak satılıyor.

Prof. Dr. Yunus KİSHALI - Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları ©

2

9.000,00 + 2.500,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR

2.500,00 Alacak

= =

10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

+ +

3.000,00 Borç BORÇLAR

+ +

1.000,00 Kâr KÂR

+ ALACAKLAR

İşlem: 6 1.500,00 TL’lik mal 1. 000,00 TL’ye peşin olarak satılıyor.
10.000,00 + 1.000,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR + 2.500,00 Alacak ALACAK + + 500,00 Zarar ZARAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR + + 3.000,00 Borç BORÇLAR + + 1.000,00 Kâr KÂR

İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.
10.000,00 + 1.000,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR 2.500,00 Alacak = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR + + 3.000,00 Borç BORÇLAR + + 500,00 Kâr KÂR

+ ALACAKLAR

MUHASEBE TEMEL EŞİTLİĞİ (Bilanço Yardımıyla Çözüm) İşlem: 1 10.000,00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin bilanço eşitliği Para Toplam 10.000,00 Sermaye 10.000,00 Toplam 10.000,00 10.000,00

İşlem: 2 10.000,00 TL’nin 5.000,00 TL’si ile mal alımı sonucu bilanço eşitliği Para Mal Toplam 5.000,00 Sermaye 5.000,00 10.000,00 Toplam 10.000,00 10.000,00

İşlem: 3 Malın, 2.500,00 TL’lik kısmı, aynı fiyata yani 2.500,00 TL’ye veresiye olarak satılıyor.

Prof. Dr. Yunus KİSHALI - Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları ©

500.000.00 TL’lik mal 4. Para Mal Alacak Toplam 10.00 Kâr 14.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.000.000.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 13.000.00 10.000.000.00 Borçlar 2.00 Toplam 10.000.00 13.000.00 14.00 Sermaye 2.000.500.00 3.000.00 Toplam 10.500.00 Sermaye 1.00 İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.000.000.500.00 Toplam 10.00 14.00 TL’lik mal 1. 000.000.00 Borçlar 2. Yunus KİSHALI .00 1.000.00 13.00 İşlem: 6 1.00 14.000.000.000. Para Mal Alacak Toplam 9.00 Sermaye 2.000.00 Toplam 10.00 TL’lik mal alımı.00 3.00 Kâr 500.500.00 10.00 3.500. Para Mal Alacak Toplam 5.00 Toplam 10.500.500.500. Dr.000.00 Sermaye 1.00 1.00 TL’ye peşin olarak satılıyor. Para Mal Alacak Zarar Toplam 10.00 500.3 Para Mal Alacak Toplam 5.000.500.000.000.00 Prof.00 3.00 Sermaye 5.000.000.00 Kâr 13.00 İşlem: 5 3.000. 000.00 2.00 Borçlar 2.500.000.00 Borçlar 2.00 İşlem: 4 Borçlanarak 3.000.000.

00 2.00 İşlem: 2 10.000.500.00 2.4 Hesaplar Yevmiye Maddeleri yardımıyla çözüm İşlem: 1 10.00 5.000.00 SERMAYE 10.500.000. aynı fiyata yani 2.00 TL’ye veresiye olarak satılıyor.00 10.000.000.000.00 KASA 10.00 5.00 KASA 10.00 Büyük defter kayıtları (Hesaplar) KASA 10.500. 2. ALACAK MAL 2.000.000. Yunus KİSHALI .00 MAL 5.00 5.00 TL’lik kısmı.00 TL’si ile mal alımına ait yevmiye kaydı MAL KASA 5.00 TL’nin 5.00 ALACAK 2.500.00 Prof.00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin yevmiye kaydı KASA SERMAYE 10.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .500.00 MAL 5.000.000.000.000.00 SERMAYE 10.00 İşlem: 3 Malın. Dr.000.000.000.000.500.00 SERMAYE 10.000.

00 1.00 3.000.00 KÂR 1.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .000.000.000.00 TL’lik mal alımı.500.000.00 MAL 5. Dr.00 2.00 TL’lik mal 1.00 2.000.00 ALACAK 2.000.000.000.00 Prof.00 KASA 10.000.000.00 3.00 5.00 4.00 BORÇ 3.000.000.000.500.00 TL’lik mal 4.500. 000.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.000.00 3.000.00 SERMAYE 10. Yunus KİSHALI .000. MAL BORÇ 3.5 İşlem: 4 Borçlanarak 3.000.000.00 İşlem: 5 3.00 5.000.00 MAL 5.00 BORÇ 3.500.00 SERMAYE 10. 000. KASA MAL KÂR 4.00 3.00 ALACAK 2.00 KASA 10.000.000.000.500.00 İşlem: 6 1.500. KASA ZARAR MAL 1.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.00 500.00 3.00 1.

00 4.000.00 8.00 1. KAR ZARAR 500.00 KÂR 1.6 KASA 10.00 7.500.00 SERMAYE 10.00 500.00 500.00 3.00 1.000.00 ALACAK 2.500.000.00 MAL 5.00 500.00 500.500. Dr.00 Prof.500.000.000.000.000.000.00 10.00 ALACAK 2.00 1.000.00 KÂR 500.00 3.00 BORÇ 3.500.000.00 BORÇ 3.000.000.00 ZARAR 500.000.000.00 3.000.00 MAL 5.00 SERMAYE 10.00 1.000.00 5.00 15.00 500.00 1.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .000.000.00 İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.00 5.000.00 3.000.000.00 KASA 10.000.00 ZARAR 500.000.500.00 4.000.00 2.00 1.00 2.000.500.000.00 5. Yunus KİSHALI .000.00 2.00 3.

000.00 Sermaye 1.000.00 500.00 26.000.00 2.000.00 500.00 1.00 500.00 1.00 Prof.00 ----13.000.500.00 3.000.500.500. Yunus KİSHALI .Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 3.00 7.00 Borçlar 2.500.000.000.00 2.000.000. Dr.500.500.500.00 5.00 500.00 Kâr 13.000.00 KALANLAR BORÇ ALACAK 10.00 10.00 3.000.7 Mizan (Hesapların toplamlarının gösterildiği tablo) HESAPLAR KASA MAL SERMAYE ALACAK BORÇ KÂR ZARAR TOPLAM TUTARLAR BORÇ ALACAK 15.500.000.00 500.00 13.00 Toplam İki taraflı kayıt sisteminde hesapların işleyişi VARLIKLAR ARTIŞ AZALIŞ ALACAKLAR ARTIŞ AZALIŞ ZARAR ARTIŞ AZALIŞ AZALIŞ KAYNAKLAR AZALIŞ ARTIŞ BORÇLAR AZALIŞ ARTIŞ KÂR ARTIŞ Kaynaklar (Pasif) 10.000.00 10.00 13.500.00 26.000.00 Bilanço (Mizan cetvelinin kalanlar kısmındaki hesaplar ve rakamlarla aynıdır) Varlıklar (Aktif) Kasa Mal Alacak Toplam 10.00 8.

Örnek olarak Dönen Varlıklar’ın alt grupları şunlardır. Maliyet Hesapları şeklinde sınıflara ayrılmıştır. Yunus KİSHALI . 10 HAZIR DEĞERLER 11 MENKUL KIYMETLER 12 TİCARİ ALACAKLAR 13 DİĞER ALACAKLAR 15 STOKLAR 17 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 2. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara Ait Hesap Grupları 30 MALİ BORÇLAR 32 TİCARİ BORÇLAR 33 DİĞER BORÇLAR 34 ALINAN AVANSLAR 35 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ 36 ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 38 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER 39 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR Prof.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Bu sınıflandırmanın altında hesap grupları yer almaktadır. Gelir Tablosu Hesapları.8 Tekdüzen Muhasebe Sistemi Tekdüzen Muhasebe Sisteminde hesaplar. Öz Kaynaklar. Dr. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar. Duran Varlıklar. bilançoda ve gelir tablosunda sistematik bir şekilde yer almasını sağlayacak anlayışla kodlanmıştır. Buna göre hesaplar Dönen Varlıklar. Duran Varlıklara Ait Hesap Grupları 22 TİCARİ ALACAKLAR 23 DİĞER ALACAKLAR 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR 28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 3.

Duran Varlıklar Pasif 3. Yunus KİSHALI. 2008 İstanbul.s 81-104) 100 KASA 101 ALINAN ÇEKLER 102 BANKALAR 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ 108 DİĞER HAZIR DEĞERLER 1 Hesap sınıfını gösterir (Dönen Varlıklar) 10 Hesap grubunu gösterir (Hazır Değerler) 100 Hesap kodunu gösterir (KASA Hesabı) Prof. s. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Ait Hesap Grupları 40 MALİ BORÇLAR 42 TİCARİ BORÇLAR 43 DİĞER BORÇLAR 44 ALINAN AVANSLAR 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 48 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 49 DİĞER UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 5.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Hazır Değerler hesap grubu (10) içinde yer alan hesaplar (100. Dönen Varlıklar 2. Aşağıdaki örnekte Dönen Varlıklar sınıfı (1). -108) yer almaktadır. hesap sınıfı.9 4. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 5. (Daha fazla bilgi için bkz.…. hesap grubundan sonra hesap kodları yer alır. Öz Kaynaklar Hesap Kodları ve Hesap Adları Tekdüzen muhasebe sisteminde. Yunus KİSHALI . Dr. Tekdüzen Hesap Planı-Muhasebecilik ve Mali Müşavirlik. Kısa Vadeli Yabancı Kaynakla 4. Özkaynaklara Ait Hesap Grupları 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 52 SERMAYE YEDEKLERİ 54 KÂR YEDEKLERİ 57 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI (-) 59 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI) Hesap Sınıflarının Bilançodaki Yerleri Aktif 1.

100.005 Japon Yeni Kasası gibi.003 Euro Kasası 100.002 Dolar Kasası 100. Örnek işlemler ve çözümleri • Bankaya para yatırılması İşletmenin bankaya açtırdığı hesaba 500. Bilgisayar programlarında da bu şekilde gösterilmesi yaygın bir uygulamadır.00 TL yatırması ile ilgili ayrıntılı kaydı (Ziraat Bankası’ndaki hesaba TL kasasından para yatırılması şeklinde ayrıntılı olarak gösterilmesi) Not: Alt hesap tutarının tek bir sütunda gösterilmesi. devamında ise ihtiyaca göre belirlenecek sayının sistematik olarak yer aldığı kodlar kullanılır. Örnek: 100 KASA hesabının altında çeşitli para birimlerinin gösterilmesi. Tutarı Tutar (Sol) 500.00 Tutar (Sağ) İşletmenin bankadaki hesabından 250. Tutarı Tutar (Sol) 250. Yunus KİSHALI .01 Türk Lirası Kasası Alt H.00 Tutar (Sol) 500.00 Tutar (Sağ) 250.05 Ziraat Bankası 100 KASA 100. Dr.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 TL yatırması ile ilgili muhasebe kaydı (yevmiye defteri kaydı) HESAP Kodları ve adları 102 BANKALAR 100 KASA Alt H. Bu durumda ilk üç rakam ana hesabın kodunu.00 Prof.00 500.10 Hesap kodlarının altında daha ayrıntılı bilgi edinmek üzere ana hesaba bağlı olmak şartıyla alt hesaplar oluşturulabilir.001 TL Kasası 100.00 Tutar (Sağ) 500. yer darlığı nedeniyledir.004 Sterlin Kasası 100.00 İşletmenin bankaya açtırdığı hesaba 500.00 TL çekmesi ile ilgili muhasebe kaydı (yevmiye defteri kaydı) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 102 BANKALAR Alt H. HESAP Kodları ve adları 102 BANKALAR 102. Tutarı 500.00 500.

00 TL ile ilgili ayrıntılı kaydı (Ziraat Bankası’ndaki hesaptan çekilen 250.00 $ satın almış.00 TL) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.00 Tutar (Sol) 665.330.01 Türk Lirası Kasası Alt H.50 Tutar (Sol) 350.00 TL’nin TL kasasında ayrıntılı olarak gösterilmesi) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.02 Dolar Kasası Alt H.00 332.30 TL kuru üzerinden bozdurularak karşılığı TL olarak alınmıştır.40 TL kuru üzerinden bozdurularak karşılığı TL olarak alınmıştır.50 332. Tutarı 665.00 Tutar (Sağ) Yukarıdaki dolarların yarısı 1. HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.00 $ = 1.01 Türk Lirası Kasası 102 BANKALAR 102.00 Tutar (Sağ) İşletme 1. Tutarı 250.00 665.00 332.00 250. (250.50 Prof.01 Türk Lirası Kasası 656 KAMBİYO ZARARLARI 100 KASA 100.340. 17.50 332.00 665.00 TL) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100. Yunus KİSHALI .00 1.00 644 KAMBİYO KARL. Tutarı 325.00 $ = 1.00 x 1. Tutarı 350.00 250.50 325.01 Türk Lirası Kasası 100 KASA 100.30 = 325. Dr. karşılığını TL olarak ödemiştir.00 1.11 İşletmenin bankadan çektiği 250.50 646 KAMBİYO ZAR.40 = 350.02 Dolar Kasası 646 KAMBİYO KÂRLARI Alt H.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 332.00 x 1.00 665.00 Tutar (Sol) 250.33 TL kuru üzerinden 500. 7.00 Tutar (Sağ) Dolarların kalan yarısı 1.05 Ziraat Bankası Alt H.02 Dolar Kasası 100 KASA 100.00 $ = 1.50 17.00 7.50 332. (250.00 Tutar (Sağ) Dolar alım ve satım işlemlerinin büyük defter kayıtlarında gösterilmesi 100 KASA 665.50 Tutar (Sol) 325.50 350.

100 KASA 100.00 332. Kayıt seçeneği İşletme çekin karşılığını. banka aracılığıyla tahsil ederek.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .500.50 665.01 TL Kasası 350.12 100.500.01 Türk Lirası Kasası 101 ALINAN ÇEKLER 2.00 2.500. Satıştan sonra aşağıdaki şekilde muhasebe kayıtlarında görülmelidir (sadece Alınan Çekler hesabındaki tutar gösterilmiştir).00 liralık çekin karşılığını alarak kasasına koymuştur.500.00 665.00 325. 101 ALINAN ÇEKLER 2.00 Prof.00 665. Satış sonunda işletme alacaklarında artış olmuştur. Yunus KİSHALI .00 2. Söz konusu çek bir satış nedeniyle işletmenin portföyünde bulunmaktadır.05 Ziraat Bankası 101 ALINAN ÇEKLER 2. 102 BANKALAR 102. bankadaki hesabına yatırılmasını da isteyebilir.500.50 332. Dr.00 675.500.500.00 100. dolayısıyla sol tarafa kaydedilmiştir. 1.00 2. Kayıt seçeneği İşletme portföyünde bulunan 2.00 Alınan çekler bir varlık (alacak) hesabıdır.00 İşletmenin sahip olduğu çekin karşılığının bankadan alınması İşletme bir satış nedeniyle elinde bulunan 2.500.02 Dolar Kasası 665. Bu işlemin kaydını yapmadan önce aşağıdaki hatırlatmaları yapalım.00 liralık çekin karşılığını tahsil etmiştir.00 2.00 2.500.00 665. Bu durumda aşağıdaki gibi bir kayıt yapılır.

13 Çekin karşılığı tahsil edildiğinde alacaklarda azalma olmuştur.00 liralık çekin karşılığının. 103 VERİLEN ÇEKLER 103. Verilen çekler bir yabancı kaynak (borç) hesabıdır. Bu nedenle işletme de aşağıdaki gibi bir kayıt yapmalıdır.00 Verilen çekler ödendiğinden borçlarda azalma olmuştur.00 750. Yunus KİSHALI . 103 VERİLEN ÇEKLER 750. Prof.00 2. Dr.00 İşletmenin vermiş olduğu çekin karşılığının işletmenin bankadaki hesabından alınması İşletme herhangi bir işlem nedeniyle ödeme amacıyla 750.00 750.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Borçlardaki artış sağ tarafa kaydedildiği için hesabın sağında gözükmektedir.00 İşletmenin vermiş olduğu çekin karşılığının işletmenin bankadaki hesabından alınması İşletme bir alım nedeniyle bir başka işletmeye vermiş olduğu 750.500. dolayısıyla sol tarafa kaydedilmiştir.00 750.00 liralık çek vermiş ve bu çekin karşılığı hesabından alınmıştır. Alış işlemi sonunda işletme borçlarında artış olmuştur.05 Ziraat Bankası 750. 101 ALINAN ÇEKLER 2.05 Ziraat Bankası Çekleri 102 BANKALAR 102. Söz konusu çek bir alış nedeniyle işletmenin borcu olarak kayıtlı bulunmaktadır. Alıştan sonra aşağıdaki şekilde muhasebe kayıtlarında görülmelidir (sadece Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabındaki tutar gösterilmiştir). bankadaki hesabından alındığına ilişkin dekont (bilgi notu) gelmiştir. Soldaki yeşil renkli rakam ilk kaydı göstermektedir. Bu işlemin kaydını yapmadan önce aşağıdaki hatırlatmaları yapalım.500. dolayısıyla sağ tarafa kaydedilmiştir.

Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Tüm ödemeler banka hesabı üzerinden yapılmıştır.2 komisyon kesmiş.796.00 2.00 2.000.00 liraya satmış olsun.000. (İşletmeler borsadaki fiyat hareketlerinden yararlanarak kısa süreli olarak hisse senedi alıp satarlar.011 Arçelik Hisse Senedi 653 KOMİSYON GİDERLERİ 102 BANKALAR 102.004.00 Tutar (Borç) 2. ZAR.796.00 liralık hisse senedi almıştır.2 komisyon ödemiştir. Bu işlem için aracı kuruma % 0.000. (Alacak) Hisse senedi satılması (zararlı durum) İşletme Arçelik şirketine ait hisse senetlerini borsadaki düşüş eğilimini dikkate alarak 1.00 2.00 Tut.00 4.000. net tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır.500.00 750.05 Ziraat Bankası 1. (Satış nedeniyle oluşan zarar ilgili hesaba kaydedilmiştir) HESAP Kodları ve adları Alt H.00 liraya satmıştır.05 Ziraat Bankası Alt H.00 Tut.2 komisyon kesmiş.40 3. (Satış nedeniyle oluşan kâr ilgili hesaba kaydedilmiştir) Prof. Tutarı 2. (Alacak) Hisse senedi satılması (kârlı durum) İşletme Arçelik şirketine ait hisse senetlerini alış fiyatından daha yüksek olmak üzere 2. Yunus KİSHALI . Bu satış işlemi için de aracı kurum % 0.14 103 VERİLEN ÇEKLER 750. 110 HİSSE SENETLERİ 110.011 Arçelik Hisse Senedi 2. net tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır.40 653 KOMİSYON GİDERLERİ 655 MENKUL KIYMET SAT.00 Hisse senedi alınması İşletme Arçelik şirketine ait 2.004. Dr. Bu satış işlemi için de aracı kurum % 0. Bu işlemleri aracı kurumlar yapar ve belli oranlarda komisyon alırlar.) HESAP Kodları ve adları 110 HİSSE SENETLERİ 110.000.00 Tutar (Borç) 1.60 200. Tutarı 102 BANKALAR 102.800.

15 HESAP Kodları ve adları Alt H.495.00 653 KOMİSYON GİD.00 110 HİSSE SENETLERİ 2. Yunus KİSHALI . 120 ALICILAR (İşletmemizden mal veya hizmet alan müşterilerin cari hesaplarının izlendiği hesaplar.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .011 Arçelik Hisse Senedi 2.00 653 KOMİSYON GİDERLERİ 110 HİSSE SENETLERİ 110.00 645 MENKUL KIYMET SAT.KÂR 500. 645 MEN.00 5.KIY. (Alacak) Hesapların işleyişi açısından yukarıdaki maddenin açıklanması 102 BANKALAR 2. senetsiz alacaklar) 121 ALACAK SENETLERİ (Borçlanan müşterilerin işletmemize borçları karşılığı verdikleri senetlerin (bonoların) izlendiği hesaplar) Bu hesaplar bir yıldan daha uzun vadeli oldukları taktirde. Dr.00 500. Senetsiz ve senetli olarak da gruplandıracağımız bu hesaplar şunlardır.495. Tutarı 102 BANKALAR 102.00 Bilançonun aktifinde yer alan varlık (Banka) hesabında artış olmuştur.00 Tut. K Tutar (Borç) 2. başlıca iki ana hesapta takip edilmektedir. Satış Kârları) hesabında artış olmuştur. 220 ALICILAR ve 221 ALACAK SENETLERİ şeklinde kullanılırlar.00 2. senetli alacağı dönüştürmesi Prof. Ticari Alacaklar Ticari alacaklar. Alacak hesapları arasındaki kayıtlar İşletmenin bir müşterisinden olan senetsiz alacağını.000.495.000. Bilançonun aktifinde yer alan gider (Komisyon Giderleri) hesabında artış olmuştur Bilançonun aktifinde yer alan varlık (Hisse Senetleri) hesabında azalış olmuştur.00 Bilançonun pasifinde yer alan gelir (Menkul Kıym. 5.000.SAT.05 Ziraat Bankası 2.

121.Ş’den bir işlem nedeniyle 1. Yunus KİSHALI .02 Tahsile Verilen Alacak Senetl.00 1.00 1. 1.S 1.00 Alınan senet işletmede tutulduğu zaman Alt hesap olarak Portföydeki Alacak Senetleri kullanılmaktadır.00 121 ALACAK SENETL. 1.00 120 ALICILAR 1.350.350.01 Portföydeki A.350.350.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . 1.350.350.350.350. Bu alacağı için 3 ay vadeli senet almıştır. KLM A. 121 ALACAK SENETLERİ 121.350.00 KLM AŞ’den olan senetsiz alacağın. Dr. 121 ALACAK SENETLERİ 121.00 1.01 Portföydeki Alacak Senetl. KLM AŞ’den olan senetsiz alacak kalmamıştır.00 alacağı vardır.00 1.00 121 ALACAK SENETL.16 İşletmemiz KLM A.01 KLM AŞ.350.350. senetliye çevrilmesi nedeniyle alacaklarda azalma olmuştur. 121 ALACAK SENETLERİ 121. 1.00 1.00 1.01 KLM AŞ.350.350.00 1.01 Portföydeki Alacak Senetleri 120 ALICILAR 120.350.350.00 1.00 1.00 Prof.350. 1.00 KLM AŞ’den olan senetsiz alacağa karşılık senet alınması nedeniyle alacaklarda artma olmuştur. 120.Ş’den alınan senet tahsil edilmek üzere bankaya verilmiştir.00 1.350.350.

1. 1.00 121.00 1.Ver.350.350.Sen.00 1.00 KLM AŞ’den alınan senedin tahsilde olduğu alt hesapta izlenmektedir.325.00 1.00 1.00 25. 102 BANKALAR 102.00 121 ALACAK SENETL. 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR (İşletmeye borçlanan ortaklar nedeniyle izlenen ortakların cari hesaplarıdır).350. 1. 1.350.01 Portföydeki A.00 TL komisyon kesmiştir.350.350. Dr.350. 133 BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR (İşletmenin yatırım amaçlı ve % 10’dan daha fazla oranda ortak olduğu şirketlerden alacaklı olduğunda kullanılan hesaplardır). Bankadan (Ziraat B.Al.) alınan bilgiye göre senet tahsil edilip.350. Banka 25.02 Tah.17 121.Sen.00 1. Bunlardan bazıları aşağıdadır.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . bankadaki hesaba yatmıştır.02 Tahsile Verilen Alacak Sen.350.Al. 132 İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR (İşletmenin yatırım amaçlı ortak olduğu şirketlerden (% 10’dan az hisseye sahip oldukları şirketlerden) alacaklı olduğunda kullanılan hesaplardır).350. Diğer Alacaklar İşletmenin ortakları veya personelinden alacağı olduğu zaman kullanılan hesaplardır.350.05 Ziraat Bankası 653 KOMİSYON GİDERLERİ 121 ALACAK SENETLERİ 121.350.S 1.00 1.350.00 1. Yunus KİSHALI . 135 PERSONELDEN ALACAKLAR (İşletmenin personelinin işletmeye olan çeşitli borçlarında kullanılan hesaplardır).350.00 gerek alt hesaplarda gözükmeyecektir.00 121.00 1.S 1.02 Tah. Prof.00 Bu senetle ilgili herhangi bir tutar gerek ana hesapta 121.00 1.Ver.01 Portföydeki A.

Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . İlk üç stok hesabı daha çok maliyet muhasebesini ilgilendirir. yaratılan katma değer üzerinden alınan ve son tüketicinin üzerinde kalan bir vergidir. satan firma katma değer vergisini (KDV) ayrıca hesaplayarak faturaya ilave eder. Katma değer vergisi. muhasebe kayıtlarında açık bir şekilde izlenmelidir Prof. 150 İLK MADDE MALZEME (Üretmek amacıyla satın alınan madde ve malzemeler bu hesapta izlenirler). KDV. Bunların takip edildiği hesaplar aşağıdadır. 153 TİCARİ MALLAR (İşletmenin tekrar satmak amacıyla aldığı mallar bu hesapta izlenirler). Ticari mallar alındığında. 150 İLK MADDE MALZEME (Üretmek amacıyla satın alınan madde ve malzemeler bu hesapta izlenirler). Yunus KİSHALI . yaratılan katma değer dışında kalan kısım alıcıya devredilir.18 Stoklar İşletmenin doğrudan veya üreterek satmak için aldığı hammadde veya hazır mallardır. Kayıtlarda alınan ticari malın değeri ve KDV tutarı ayrı ayrı gösterilmelidir. 152 MAMULLER (Üretim aşamasında mamul hale gelen ürünler bu hesapta izlenirler). Bu nedenle mal son tüketiciye satılıncaya kadar. Yani işletme yarattığı katma değer kadar vergi sorumlusudur. Bu derste daha çok 153 TİCARİ MALLAR ele alınacaktır. 151 YARI MAMULLER(Üretim aşamasında yarı mamul hale gelen ürünler bu hesapta izlenirler). Dr.

Bu durumda aşağıdaki gibi kayıt yapılmalıdır.00 TL kâr ekleyerek 1.475.00 liraya alan işletme bunun üzerine 250.00 TL malın bedelidir. Vazoyu 1.19 Muhasebe kayıtları (katma değer konusunun açıklanması) 1 0 0 + 0 T L 180.00 180. Bir bakıma vergi dairesinden alacağıdır. % 18 KDV (225.00 1.180.250.00 Açıklama: Alıcının ödediği 1.00 1.88El Yapımı BüyükVazo 191 İNDİRİLECEK KDV 100 KASA 100.00 liralık vazoyu alan ve bedelini peşin ödeyen işletmenin yapacağı muhasebe kaydı 153 TİCARİ MALLAR 153.00 liraya sattığını.000.00 TL) ilavesiyle toplam 1.00 1. Dr. ancak üzerinde kalmayacaktır.00 1.000.00 1.475.475.00 + 180.180.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .01 TL Kasası 1.250.00 TL Satış yapan İşletmede kalacak + Katma Değer Vergisi Satıcı işletme vergi Dairesine yatıracak = Satış Fiyatı Alıcı işletme veya satıcıya ödeyecek 1.038 El Yapımı Vazo 391 HESAPLANAN KDV 1.00 225.000.01 TL Kasası 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 600.00 TL Katma Değer 1.180.000. 100 KASA 100.250.00 1.000.00 = 1.180. Yunus KİSHALI . 180. Bu mal satıldığında oluşacak KDV tutarından indirecektir.00 TL KDV’yi de alıcı ödemiştir.00 TL = 1.00 lira nakit aldığını varsayalım.000.00 Prof.

Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .250. Sürekli envanter yöntemi: Herhangi bir anda veya dönem sonunda aşağıdaki işlemler yapılır.000.20 Açıklama: Satış kaydında Ticari Mallar yerine“600 Yurtiçi Satışlar” hesabını görmekteyiz. uygulaması zordur.00 TL devlete borcudur. Sürekli envanter yöntemi: Yapılan her satışın sonunda. Aradaki farkı vergi dairesine yatırmalıdır. Değerleme konusu farklılık gösterdiği için konu ile ilgili başlıca üç yöntem örneklerle anlatılacaktır. 391 HESAPLANAN KDV 191 İNDİRİLECEK KDV 360 ÖDENECEK KDV 225. İlgili yevmiye defteri kayıtları aşağıdaki gibi olur. İşletmenin mal alırken ödediği 180. (Vergi Dairesine borç).000) + kâr (250) olmak üzere 1.00 liraya satılmış olsun.01 TL Kasası 45.00 Vergi ödendiğinde yapılacak kayıt 360 ÖDENECEK KDV 100 KASA 100.00 TL’dir.00 TL KDV bir bakıma devletten alacağıdır. Satarken aldığı 225.00 TL olan mal 15. 2. Aralıklı envanter yöntemi: Satılan malların maliyetini dönem sonunda yapılan sayım ve değerleme sonucuna göre bulunması yöntemidir. Bu hesabın tutarı: maliyet (1. Yunus KİSHALI . satılan malın maliyeti dikkate alınarak kayıt yapılması esasına dayanır. Az sayıda yüksek değerde satış yapanlar için uygulanabilir.00 45. 1. KDV ise devlet adına alınmış bir tutardır.00 Maliyet kaydı: Prof.000. Maliyeti 10.00 15. (Not: KDV dikkate alınmadan kayıtlar yapılmıştır.000.00 45. Uygulaması çok zordur.00 45. İndirilecek KDV (180) ile Hesaplanan KDV (225) arasındaki fark işletme tarafından vergi dairesine yatırılacaktır.00 180. Bunun için önce aşağıdaki kayıt yapılmalıdır. Dr.000. Satış kaydı: 100 KASA 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 15. Yüksek tutarlı stok hareketleri için elverişli olabilir.00 Stokların hareketinde uygulanan yöntemler: 1.

000. yukarıdaki örnek ayrı ayrı çözülecektir.00 29.600.09.. ………… 36.000.000.00 liradır. Yıl içinde yapılan satışların (maliyet + kâr) toplamı 36.000.ML 10. Sayım yapılması ile beraber değerlemesi de yapılmalıdır.00 621 SAT. 153 TİCARİ MALLAR ……. Bu mal ile ilgili hareketler aşağıdaki tabloda verilmiştir. İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi (FIFO): İşletmenin satışlarını.TİC.MAL. 32. Dr.00 5. Birim Maliyet (TL) 25. Yunus KİSHALI . 01.100.00 32. 153 TİCARİ MALLAR 10.… ………… ……….00 7.12. Değerleme için bazı yöntemler kullanılmaktadır.2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 600 YURTİÇİ SATIŞL.700..00 30.. ………. 1. Satılan bu malların maliyetini hesaplamak için stok sayımı yapılmıştır.00 Toplam Maliyet (TL) 2.00 Aralıklı envanter yöntemi için örnek: Bir işletmenin dönem başı stokları dahil.01.MALLAR MALİY.00 Stokların gerçek maliyetlerinin belirlenmesinde kullanılan.00 600 YURTİÇİ SATIŞL.000.000.TİC.B.00 4.06.2007 04.21 621 SAT. Bundan sonraki kısımda değerleme yöntemlerini ve bunlara göre yapılan hesaplamalar ele alınacak.00 10.500.00 28. 15.00 11.00 Satın Alma Tarihi D.100.00 liradır.000.00 26.2007 02.000.500.00 10.04.2007 11.150 Prof. ………. ilk aldığı ve depoladığı mallardan yapması varsayımına dayanır. yıl içinde aldığı stokların (ticari malların) maliyeti 32..000.600.00 Büyük defter kayıtları 153 TİCARİ MALLAR 10.2007 05. Örnek: İşletmenin bilanço gününde 200 adet “X” malı vardır.

Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .22 Sayım sonucunda X malından 200 adet bulunduğu anlaşılmıştır. TİC.00 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.MALİYE.00 26.400.MAL.900 = 26.100. 32.00 liradır.00 26.MALİYE.00 Prof.100.00 200 = 5.… 26.100.100. 153 Ticari Mallar Hesabı’ndan satılan malların maliyeti kadar tutar 621 Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabına aşağıdaki kayıtladevredilir.100.100. Buna göre Stokların değerlemesi: 150 x 30 = 4.100. 26.500. FIFO yönteminde ilk alınan malların öncelikle satıldığı varsayıldığından 200 adedin 150’si en son alınan 50’si de ondan önce alınan mallardan oluşur.100 FIFO yöntemine göre satılan malın maliyeti 26.00 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar.. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT.. 26. 621 SATILAN TİC.MAL.00 Satılan malın maliyeti 32.900.00 36. Dr. 153 TİCARİ MALLAR 26.TİC.ML.100. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36.000 – 5. Yunus KİSHALI .MAL.00 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir. 153 TİCARİ MALLAR …….100.00 50 x 28 = 1.000.100.00 26.00 ………… ……….00 621 SAT.

153 TİCARİ MALLAR 26.100.600..2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.00 30.2007 02.500.900 LIFO yöntemine göre satılan malın maliyeti 26.600.100. 153 Ticari Mallar Hesabı’ndan satılan malların maliyeti kadar tutar 621 Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabına aşağıdaki kayıtladevredilir.2007 04. 36.100. Aynı örneğin verileri hatırlanmak amacıyla tekrar aşağıya alınmıştır.MAL.150 LIFO yönteminde son alınan malların öncelikle satıldığı varsayıldığından 200 adedin 100’ü dönem başı mevcudundan 100’ü de ondan sonra alınan mallardan oluşur. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36.00 100 x 26 = 2..00 7.00 Satılan malın maliyeti 32.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 11.01.00 5.00 Toplam Maliyet (TL) 2.100.00 Satın Alma Tarihi D.00 32. 621 SATILAN TİC.2007 11.00 Prof. ……….000.00 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.00 28.MALİYE.00 690 DÖNEM KÂRI ZA.06.500.100 = 26. 01.00 liradır.00 ……… ………. Buna göre Stokların değerlemesi: 100 x 25 = 2.900. Birim Maliyet (TL) 25.700.00 26..2007 05.100. Son Giren İlk Çıkar Yöntemi (LIFO): İşletmenin satışlarını öncelikle son aldığı ve depoladığı mallardan yapması varsayımına dayanır.000 – 5.600.100.100.00 2. ………… 36.23 600 YURTİÇİ SATIŞL.500.00 4.B.12.900.04. ………… 36.00 26.00 200 = 5.00 36. ……….09.00 29. Yunus KİSHALI . Dr.

.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .500.00 11.500.00 30.900.00 Satın Alma Tarihi D.2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.900. Stok mevcudu ortalama birim maliyeti ile çarpılarak bulunur.2007 05.00 690 DÖNEM KÂRI ZA. Dr. Ortalama Maliyet Yöntemi (OMY): İşletmenin satışlarını maliyetini ortalama fiyatla belirlenmiş mallardan yapması varsayımına dayanır.00 – 5.600.2007 02.900.600.09.150 Ortalama maliyet yönteminde alınan tüm malların ortalama maliyeti hesaplanır.00 600 YURTİÇİ SATIŞL.100. ………… 36.MALİYE.00 26.00 ……… ……….MAL.565.900.00 4. 26.83 = 5.B.000.78 TL Prof.00 26. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT.000. Aynı örneğin verileri hatırlanmak amacıyla tekrar aşağıya alınmıştır. 01.24 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.00 28. ………… 36.MAL.… 26.000.ML.00 26.00 Toplam Maliyet (TL) 2.83 TL Stokların toplam maliyeti: 200 x 27.565..100.00 7. 32.01.22 = 26. Buna göre Stokların değerlemesi: Birim maliyeti 32.00 32...00 ………… ………. Yunus KİSHALI .2007 11.00 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar. ………..00 29.000 / 1.434.22 TL Satılan malın maliyeti 32. ………. Birim Maliyet (TL) 25.2007 04. 36.00 5. 153 TİCARİ MALLAR …….12.TİC.900.150 = 27. TİC.00 3. 26.06.04.100.700.00 621 SAT.

100. TİC.00 36.78 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 TL olan mal 15.MAL.100.MALİYE.100.. 153 TİCARİ MALLAR …….78 600 YURTİÇİ SATIŞL.000. ……….00 Prof..434.100.78 26.00 ……… ………. 32. 153 TİCARİ MALLAR 26.MALİYE.TİC.434.00 690 DÖNEM KÂRI ZA. ………… 36. Maliyeti 10.00 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.434.78 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.25 621 SATILAN TİC.78 ………… ………...… 26.78 26.78 26.. Dr.100. 36.000.000. 26. İlgili büyük defter kayıtları aşağıdaki gibi olur.00 liraya satılmış olsun.ML.434. Yunus KİSHALI .MAL. 26.MAL. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36. ………. ………… 36. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT.434.434.00 621 SAT.434.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful