1 Finansal Muhasebe Ders Notları: Finansal Muhasebe konularına çift taraflı muhasebe sisteminin esaslarını anlatan bir örnek

ele alınarak girilecektir. Örnek çok basit olarak nakit para ile işe başlayan bir işletmenin muhasebe eşitliğini nasıl sağladığını anlatan 6 aşamadan oluşan işlemlerden oluşmaktadır. İşlemler sırasıyla ve en basit şekliyle eşitlik ele alınarak, bilanço yoluyla ve hesapların kullanılması yoluyla anlatılacaktır. Muhasebe Temel Eşitliği İşlem: 1 10.000,00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin muhasebe eşitliği 10.000,00 Nakit Para VARLIKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 2 10.000,00 TL’nin 5.000,00 TL’si ile mal alımı 5.000,00 + 5.000,00 Nakit Para + Mal VARLIKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 3 Malın, 2.500,00 TL’lik kısmı, aynı fiyata yani 2.500,00 TL’ye veresiye olarak satılıyor. 5.000,00 + 2.500,00 Nakit Para + Mal VARLIKLAR + + 2.500,00 Alacak ALACAKLAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

İşlem: 4 Borçlanarak 3.000,00 TL’lik mal alımı.
5.000,00 + 5.500,00 Nakit Para + Mal + 2.500,00 Alacak = 10.000,00 Sermaye + 3.000,00 Borç

VARLIKLAR

+

ALACAKLAR

=

KAYNAKLAR

+

BORÇLAR

İşlem: 5 3.000,00 TL’lik mal 4. 000,00 TL’ye peşin olarak satılıyor.

Prof. Dr. Yunus KİSHALI - Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları ©

2

9.000,00 + 2.500,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR

2.500,00 Alacak

= =

10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR

+ +

3.000,00 Borç BORÇLAR

+ +

1.000,00 Kâr KÂR

+ ALACAKLAR

İşlem: 6 1.500,00 TL’lik mal 1. 000,00 TL’ye peşin olarak satılıyor.
10.000,00 + 1.000,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR + 2.500,00 Alacak ALACAK + + 500,00 Zarar ZARAR = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR + + 3.000,00 Borç BORÇLAR + + 1.000,00 Kâr KÂR

İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.
10.000,00 + 1.000,00 + Nakit Para + Mal VARLIKLAR 2.500,00 Alacak = = 10.000,00 Sermaye KAYNAKLAR + + 3.000,00 Borç BORÇLAR + + 500,00 Kâr KÂR

+ ALACAKLAR

MUHASEBE TEMEL EŞİTLİĞİ (Bilanço Yardımıyla Çözüm) İşlem: 1 10.000,00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin bilanço eşitliği Para Toplam 10.000,00 Sermaye 10.000,00 Toplam 10.000,00 10.000,00

İşlem: 2 10.000,00 TL’nin 5.000,00 TL’si ile mal alımı sonucu bilanço eşitliği Para Mal Toplam 5.000,00 Sermaye 5.000,00 10.000,00 Toplam 10.000,00 10.000,00

İşlem: 3 Malın, 2.500,00 TL’lik kısmı, aynı fiyata yani 2.500,00 TL’ye veresiye olarak satılıyor.

Prof. Dr. Yunus KİSHALI - Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları ©

500.000.000.000.000.000.00 Sermaye 5.00 İşlem: 6 1.00 Sermaye 2.000.00 14.000.00 Borçlar 2.00 İşlem: 5 3.000.00 Kâr 13. Para Mal Alacak Toplam 9.00 Borçlar 2.00 3.00 3.000.00 Toplam 10.00 13.00 Toplam 10.00 13.000.000.00 TL’lik mal alımı. 000.000.000.000.500.00 Sermaye 2.000.00 10.00 Toplam 10.500.000.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.00 14. Para Mal Alacak Zarar Toplam 10.000.00 3.00 Prof.000.00 İşlem: 4 Borçlanarak 3.500.00 TL’ye peşin olarak satılıyor. 000.00 TL’lik mal 1.00 Kâr 500. Para Mal Alacak Toplam 10.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 1.00 14.00 13.000.000.000.000.500. Para Mal Alacak Toplam 5.000.00 Sermaye 1. Yunus KİSHALI .00 Toplam 10.000.500.00 Borçlar 2.00 Kâr 14.500.00 TL’lik mal 4.00 1.000.00 Borçlar 2.00 2.500.500.00 Sermaye 1.000.00 10.00 Toplam 10. Dr.500.000.00 İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.000.00 500.500.3 Para Mal Alacak Toplam 5.00 3.

00 2. Dr.00 ALACAK 2.000.00 TL’lik kısmı.00 MAL 5.000.000.00 TL’ye veresiye olarak satılıyor.00 KASA 10. 2.000.000.000.00 KASA 10.000.00 5.00 TL nakit para ile işe başlayan bir işletmenin yevmiye kaydı KASA SERMAYE 10.000.00 Prof.00 Büyük defter kayıtları (Hesaplar) KASA 10.500.00 SERMAYE 10.00 10.000. ALACAK MAL 2.500.000. Yunus KİSHALI .000.000.00 2.00 MAL 5.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 5.000.00 TL’si ile mal alımına ait yevmiye kaydı MAL KASA 5.500.00 İşlem: 2 10.000.00 TL’nin 5.500.500.000.00 SERMAYE 10.00 SERMAYE 10.4 Hesaplar Yevmiye Maddeleri yardımıyla çözüm İşlem: 1 10.00 İşlem: 3 Malın.000. aynı fiyata yani 2.000.500.00 5.

500.000.000.000.00 ALACAK 2.00 5.500.000. Dr.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.500.00 TL’ye peşin olarak satılıyor.000.00 3.000.00 MAL 5.00 500.00 MAL 5.00 TL’lik mal 1.00 İşlem: 6 1.00 3.000.000.000.00 2.500.000.000.00 BORÇ 3.00 İşlem: 5 3. KASA ZARAR MAL 1.500.500. MAL BORÇ 3.000.000.00 TL’lik mal alımı.00 TL’lik mal 4.00 SERMAYE 10. 000.00 1.00 Prof.5 İşlem: 4 Borçlanarak 3. Yunus KİSHALI .000.00 3.00 5.00 SERMAYE 10.000.000.00 3. 000.00 KASA 10.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 4.00 3.000.000.000.000.00 KASA 10. KASA MAL KÂR 4.000.00 1.00 2.000.00 KÂR 1.000.00 ALACAK 2.00 BORÇ 3.

000.00 5.00 4.000.000.500.000.00 2.00 ALACAK 2.000.000.00 500.000.000.00 500.00 3.00 3.00 1.000.000. Dr.00 500.000.00 10.00 3.000.00 MAL 5. KAR ZARAR 500.00 2.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 8.00 MAL 5.00 3.00 1.500.00 500.000.000.00 2.00 7.00 1. Yunus KİSHALI .000.000.00 SERMAYE 10.00 ZARAR 500.00 4.000.000.000.000.00 ALACAK 2.00 15.000.000.00 1.00 Prof.00 1.00 İşlem: 7 Kâr zarar mahsubunun yapılması.000.00 5.00 1.000.00 KÂR 1.00 ZARAR 500.00 5.00 500.500.00 BORÇ 3.00 KÂR 500.00 KASA 10.500.000.00 BORÇ 3.00 SERMAYE 10.000.000.500.500.6 KASA 10.500.00 3.

000.00 2.00 13.000.500.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .000.00 Kâr 13.000. Dr.500.00 1.00 KALANLAR BORÇ ALACAK 10.00 ----13.00 Bilanço (Mizan cetvelinin kalanlar kısmındaki hesaplar ve rakamlarla aynıdır) Varlıklar (Aktif) Kasa Mal Alacak Toplam 10.00 3.00 500.00 26.500.00 3.00 500.00 Toplam İki taraflı kayıt sisteminde hesapların işleyişi VARLIKLAR ARTIŞ AZALIŞ ALACAKLAR ARTIŞ AZALIŞ ZARAR ARTIŞ AZALIŞ AZALIŞ KAYNAKLAR AZALIŞ ARTIŞ BORÇLAR AZALIŞ ARTIŞ KÂR ARTIŞ Kaynaklar (Pasif) 10.00 3.000.500.000.00 10.000. Yunus KİSHALI .000.000.00 5.00 26.000.00 500.00 2.500.00 Borçlar 2.000.000.00 8.00 500.500.500.500.00 Sermaye 1.000.000.00 500.7 Mizan (Hesapların toplamlarının gösterildiği tablo) HESAPLAR KASA MAL SERMAYE ALACAK BORÇ KÂR ZARAR TOPLAM TUTARLAR BORÇ ALACAK 15.00 7.00 Prof.500.00 1.000.00 13.00 10.

10 HAZIR DEĞERLER 11 MENKUL KIYMETLER 12 TİCARİ ALACAKLAR 13 DİĞER ALACAKLAR 15 STOKLAR 17 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 2. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara Ait Hesap Grupları 30 MALİ BORÇLAR 32 TİCARİ BORÇLAR 33 DİĞER BORÇLAR 34 ALINAN AVANSLAR 35 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ 36 ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 38 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER 39 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR Prof.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Örnek olarak Dönen Varlıklar’ın alt grupları şunlardır. Yunus KİSHALI . Öz Kaynaklar. Bu sınıflandırmanın altında hesap grupları yer almaktadır. Gelir Tablosu Hesapları. Maliyet Hesapları şeklinde sınıflara ayrılmıştır.8 Tekdüzen Muhasebe Sistemi Tekdüzen Muhasebe Sisteminde hesaplar. Duran Varlıklar. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar. Duran Varlıklara Ait Hesap Grupları 22 TİCARİ ALACAKLAR 23 DİĞER ALACAKLAR 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR 28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 3. Dr. Buna göre hesaplar Dönen Varlıklar. bilançoda ve gelir tablosunda sistematik bir şekilde yer almasını sağlayacak anlayışla kodlanmıştır. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar.

hesap sınıfı. Yunus KİSHALI .…. Hazır Değerler hesap grubu (10) içinde yer alan hesaplar (100. Kısa Vadeli Yabancı Kaynakla 4.9 4. Yunus KİSHALI. Aşağıdaki örnekte Dönen Varlıklar sınıfı (1). Tekdüzen Hesap Planı-Muhasebecilik ve Mali Müşavirlik. Dr. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 5. s. (Daha fazla bilgi için bkz. Öz Kaynaklar Hesap Kodları ve Hesap Adları Tekdüzen muhasebe sisteminde.s 81-104) 100 KASA 101 ALINAN ÇEKLER 102 BANKALAR 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ 108 DİĞER HAZIR DEĞERLER 1 Hesap sınıfını gösterir (Dönen Varlıklar) 10 Hesap grubunu gösterir (Hazır Değerler) 100 Hesap kodunu gösterir (KASA Hesabı) Prof. 2008 İstanbul. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Ait Hesap Grupları 40 MALİ BORÇLAR 42 TİCARİ BORÇLAR 43 DİĞER BORÇLAR 44 ALINAN AVANSLAR 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 48 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 49 DİĞER UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 5. Duran Varlıklar Pasif 3. Özkaynaklara Ait Hesap Grupları 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 52 SERMAYE YEDEKLERİ 54 KÂR YEDEKLERİ 57 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI (-) 59 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI) Hesap Sınıflarının Bilançodaki Yerleri Aktif 1. hesap grubundan sonra hesap kodları yer alır.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Dönen Varlıklar 2. -108) yer almaktadır.

Örnek: 100 KASA hesabının altında çeşitli para birimlerinin gösterilmesi.003 Euro Kasası 100. HESAP Kodları ve adları 102 BANKALAR 102.00 TL çekmesi ile ilgili muhasebe kaydı (yevmiye defteri kaydı) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 102 BANKALAR Alt H.00 500.10 Hesap kodlarının altında daha ayrıntılı bilgi edinmek üzere ana hesaba bağlı olmak şartıyla alt hesaplar oluşturulabilir. Tutarı Tutar (Sol) 250. Yunus KİSHALI .001 TL Kasası 100. Bilgisayar programlarında da bu şekilde gösterilmesi yaygın bir uygulamadır. Bu durumda ilk üç rakam ana hesabın kodunu.01 Türk Lirası Kasası Alt H.005 Japon Yeni Kasası gibi.00 Prof.00 Tutar (Sağ) 250. Tutarı 500.00 TL yatırması ile ilgili muhasebe kaydı (yevmiye defteri kaydı) HESAP Kodları ve adları 102 BANKALAR 100 KASA Alt H.002 Dolar Kasası 100.00 500.00 İşletmenin bankaya açtırdığı hesaba 500. Tutarı Tutar (Sol) 500. Dr. devamında ise ihtiyaca göre belirlenecek sayının sistematik olarak yer aldığı kodlar kullanılır.00 Tutar (Sağ) İşletmenin bankadaki hesabından 250.004 Sterlin Kasası 100.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . yer darlığı nedeniyledir. Örnek işlemler ve çözümleri • Bankaya para yatırılması İşletmenin bankaya açtırdığı hesaba 500.00 Tutar (Sol) 500.00 Tutar (Sağ) 500.05 Ziraat Bankası 100 KASA 100.00 TL yatırması ile ilgili ayrıntılı kaydı (Ziraat Bankası’ndaki hesaba TL kasasından para yatırılması şeklinde ayrıntılı olarak gösterilmesi) Not: Alt hesap tutarının tek bir sütunda gösterilmesi. 100.

Tutarı 350. Tutarı 325.00 Tutar (Sağ) İşletme 1.00 Tutar (Sol) 665.50 Tutar (Sol) 350. 17.00 665.02 Dolar Kasası Alt H.00 $ = 1. Tutarı 250.00 $ satın almış.33 TL kuru üzerinden 500.02 Dolar Kasası 646 KAMBİYO KÂRLARI Alt H.50 646 KAMBİYO ZAR. 7.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .50 325.00 1.00 7.50 332.00 TL) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.00 665.11 İşletmenin bankadan çektiği 250.40 TL kuru üzerinden bozdurularak karşılığı TL olarak alınmıştır.00 332.00 Tutar (Sağ) Dolarların kalan yarısı 1.00 332.00 TL’nin TL kasasında ayrıntılı olarak gösterilmesi) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.00 x 1.05 Ziraat Bankası Alt H.50 17.340.00 644 KAMBİYO KARL. Tutarı 665.00 250. Yunus KİSHALI .00 TL) HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.00 TL ile ilgili ayrıntılı kaydı (Ziraat Bankası’ndaki hesaptan çekilen 250.50 Tutar (Sol) 325. karşılığını TL olarak ödemiştir.50 350.00 x 1.40 = 350.50 332.00 $ = 1.00 Tutar (Sağ) Yukarıdaki dolarların yarısı 1.00 $ = 1.50 Prof. Dr.00 332.330.00 1.01 Türk Lirası Kasası 102 BANKALAR 102.30 = 325. HESAP Kodları ve adları 100 KASA 100.30 TL kuru üzerinden bozdurularak karşılığı TL olarak alınmıştır.02 Dolar Kasası 100 KASA 100.01 Türk Lirası Kasası 100 KASA 100.00 250.50 332.00 Tutar (Sağ) Dolar alım ve satım işlemlerinin büyük defter kayıtlarında gösterilmesi 100 KASA 665. (250. (250.00 Tutar (Sol) 250.01 Türk Lirası Kasası 656 KAMBİYO ZARARLARI 100 KASA 100.00 665.01 Türk Lirası Kasası Alt H.

Satıştan sonra aşağıdaki şekilde muhasebe kayıtlarında görülmelidir (sadece Alınan Çekler hesabındaki tutar gösterilmiştir). Kayıt seçeneği İşletme çekin karşılığını.01 TL Kasası 350.00 2.00 675. Yunus KİSHALI .01 Türk Lirası Kasası 101 ALINAN ÇEKLER 2.05 Ziraat Bankası 101 ALINAN ÇEKLER 2.00 liralık çekin karşılığını tahsil etmiştir.00 665.00 2. Söz konusu çek bir satış nedeniyle işletmenin portföyünde bulunmaktadır.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 liralık çekin karşılığını alarak kasasına koymuştur.500. Satış sonunda işletme alacaklarında artış olmuştur.500.500.00 2.00 2.00 2. dolayısıyla sol tarafa kaydedilmiştir.00 Prof.500. 102 BANKALAR 102.02 Dolar Kasası 665.00 100.00 332.00 İşletmenin sahip olduğu çekin karşılığının bankadan alınması İşletme bir satış nedeniyle elinde bulunan 2. banka aracılığıyla tahsil ederek.500. Bu işlemin kaydını yapmadan önce aşağıdaki hatırlatmaları yapalım. Dr. 100 KASA 100.500.00 Alınan çekler bir varlık (alacak) hesabıdır.00 325. 1.50 332. Bu durumda aşağıdaki gibi bir kayıt yapılır.50 665.500.500.12 100.00 665.500.00 665. Kayıt seçeneği İşletme portföyünde bulunan 2. bankadaki hesabına yatırılmasını da isteyebilir. 101 ALINAN ÇEKLER 2.

Alış işlemi sonunda işletme borçlarında artış olmuştur. Borçlardaki artış sağ tarafa kaydedildiği için hesabın sağında gözükmektedir.00 750. Dr. Yunus KİSHALI . Soldaki yeşil renkli rakam ilk kaydı göstermektedir.00 750.05 Ziraat Bankası 750. Bu işlemin kaydını yapmadan önce aşağıdaki hatırlatmaları yapalım.500.00 750. dolayısıyla sağ tarafa kaydedilmiştir.00 Verilen çekler ödendiğinden borçlarda azalma olmuştur.500. 103 VERİLEN ÇEKLER 750. Bu nedenle işletme de aşağıdaki gibi bir kayıt yapmalıdır. 103 VERİLEN ÇEKLER 103. Alıştan sonra aşağıdaki şekilde muhasebe kayıtlarında görülmelidir (sadece Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabındaki tutar gösterilmiştir). Prof. 101 ALINAN ÇEKLER 2. Verilen çekler bir yabancı kaynak (borç) hesabıdır.00 liralık çek vermiş ve bu çekin karşılığı hesabından alınmıştır.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 İşletmenin vermiş olduğu çekin karşılığının işletmenin bankadaki hesabından alınması İşletme bir alım nedeniyle bir başka işletmeye vermiş olduğu 750. Söz konusu çek bir alış nedeniyle işletmenin borcu olarak kayıtlı bulunmaktadır.00 2. dolayısıyla sol tarafa kaydedilmiştir.00 liralık çekin karşılığının.05 Ziraat Bankası Çekleri 102 BANKALAR 102. bankadaki hesabından alındığına ilişkin dekont (bilgi notu) gelmiştir.13 Çekin karşılığı tahsil edildiğinde alacaklarda azalma olmuştur.00 İşletmenin vermiş olduğu çekin karşılığının işletmenin bankadaki hesabından alınması İşletme herhangi bir işlem nedeniyle ödeme amacıyla 750.

net tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır.00 Tut. ZAR.05 Ziraat Bankası Alt H.796. (Satış nedeniyle oluşan zarar ilgili hesaba kaydedilmiştir) HESAP Kodları ve adları Alt H.796.00 Tut. (Satış nedeniyle oluşan kâr ilgili hesaba kaydedilmiştir) Prof.00 2.000. Bu satış işlemi için de aracı kurum % 0.40 653 KOMİSYON GİDERLERİ 655 MENKUL KIYMET SAT.00 liraya satmış olsun.000.2 komisyon kesmiş.2 komisyon kesmiş. Bu işlemleri aracı kurumlar yapar ve belli oranlarda komisyon alırlar.40 3.000.14 103 VERİLEN ÇEKLER 750.00 2.00 Tutar (Borç) 2.011 Arçelik Hisse Senedi 2.00 liralık hisse senedi almıştır.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 4.) HESAP Kodları ve adları 110 HİSSE SENETLERİ 110.00 Hisse senedi alınması İşletme Arçelik şirketine ait 2.00 liraya satmıştır. Yunus KİSHALI . (Alacak) Hisse senedi satılması (kârlı durum) İşletme Arçelik şirketine ait hisse senetlerini alış fiyatından daha yüksek olmak üzere 2.004. 110 HİSSE SENETLERİ 110.2 komisyon ödemiştir. Tüm ödemeler banka hesabı üzerinden yapılmıştır. net tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır. Tutarı 102 BANKALAR 102. Dr.500. Tutarı 2.000.00 750.60 200.800.05 Ziraat Bankası 1. (İşletmeler borsadaki fiyat hareketlerinden yararlanarak kısa süreli olarak hisse senedi alıp satarlar. Bu satış işlemi için de aracı kurum % 0.000.00 2.00 Tutar (Borç) 1. Bu işlem için aracı kuruma % 0.004.011 Arçelik Hisse Senedi 653 KOMİSYON GİDERLERİ 102 BANKALAR 102. (Alacak) Hisse senedi satılması (zararlı durum) İşletme Arçelik şirketine ait hisse senetlerini borsadaki düşüş eğilimini dikkate alarak 1.

645 MEN. 5.000.000.495. Dr. senetsiz alacaklar) 121 ALACAK SENETLERİ (Borçlanan müşterilerin işletmemize borçları karşılığı verdikleri senetlerin (bonoların) izlendiği hesaplar) Bu hesaplar bir yıldan daha uzun vadeli oldukları taktirde.011 Arçelik Hisse Senedi 2.00 2. (Alacak) Hesapların işleyişi açısından yukarıdaki maddenin açıklanması 102 BANKALAR 2.00 Tut.KÂR 500.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .SAT.15 HESAP Kodları ve adları Alt H. başlıca iki ana hesapta takip edilmektedir. K Tutar (Borç) 2. Alacak hesapları arasındaki kayıtlar İşletmenin bir müşterisinden olan senetsiz alacağını.495. 220 ALICILAR ve 221 ALACAK SENETLERİ şeklinde kullanılırlar.KIY.000. Senetsiz ve senetli olarak da gruplandıracağımız bu hesaplar şunlardır.00 110 HİSSE SENETLERİ 2. Yunus KİSHALI . 120 ALICILAR (İşletmemizden mal veya hizmet alan müşterilerin cari hesaplarının izlendiği hesaplar.00 653 KOMİSYON GİD.495.05 Ziraat Bankası 2.00 500.00 Bilançonun pasifinde yer alan gelir (Menkul Kıym.00 Bilançonun aktifinde yer alan varlık (Banka) hesabında artış olmuştur.00 653 KOMİSYON GİDERLERİ 110 HİSSE SENETLERİ 110. Tutarı 102 BANKALAR 102. Satış Kârları) hesabında artış olmuştur. senetli alacağı dönüştürmesi Prof.00 5. Bilançonun aktifinde yer alan gider (Komisyon Giderleri) hesabında artış olmuştur Bilançonun aktifinde yer alan varlık (Hisse Senetleri) hesabında azalış olmuştur.00 645 MENKUL KIYMET SAT. Ticari Alacaklar Ticari alacaklar.

350. 1.350.00 KLM AŞ’den olan senetsiz alacağın.01 Portföydeki Alacak Senetleri 120 ALICILAR 120.02 Tahsile Verilen Alacak Senetl.350.350.00 1.Ş’den alınan senet tahsil edilmek üzere bankaya verilmiştir.350. Yunus KİSHALI .00 alacağı vardır.350. Dr.00 1.350.350.00 1.01 Portföydeki Alacak Senetl.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .350. 1.00 121 ALACAK SENETL. 121 ALACAK SENETLERİ 121. 1.350.350. 1. 120.350.00 KLM AŞ’den olan senetsiz alacağa karşılık senet alınması nedeniyle alacaklarda artma olmuştur. senetliye çevrilmesi nedeniyle alacaklarda azalma olmuştur.350.S 1.350. 121 ALACAK SENETLERİ 121. KLM AŞ’den olan senetsiz alacak kalmamıştır.00 Alınan senet işletmede tutulduğu zaman Alt hesap olarak Portföydeki Alacak Senetleri kullanılmaktadır.00 1.350.16 İşletmemiz KLM A.350.00 1. Bu alacağı için 3 ay vadeli senet almıştır. KLM A.00 1.00 120 ALICILAR 1.00 Prof.00 1.350.01 KLM AŞ. 121 ALACAK SENETLERİ 121.00 1.00 1.350. 1.Ş’den bir işlem nedeniyle 1. 121.00 121 ALACAK SENETL.01 Portföydeki A.01 KLM AŞ.00 1.

Bunlardan bazıları aşağıdadır. 1.350.350. 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR (İşletmeye borçlanan ortaklar nedeniyle izlenen ortakların cari hesaplarıdır).00 gerek alt hesaplarda gözükmeyecektir.00 1. Bankadan (Ziraat B.350.02 Tah.Ver.350.00 1.00 Bu senetle ilgili herhangi bir tutar gerek ana hesapta 121.350.00 1.Ver.00 1. Yunus KİSHALI .350.350.Sen.S 1.00 1. Banka 25.00 KLM AŞ’den alınan senedin tahsilde olduğu alt hesapta izlenmektedir.350. 102 BANKALAR 102.00 TL komisyon kesmiştir. Diğer Alacaklar İşletmenin ortakları veya personelinden alacağı olduğu zaman kullanılan hesaplardır.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 1.350.02 Tahsile Verilen Alacak Sen.Al.325. 1.00 1.00 121.00 121. 133 BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR (İşletmenin yatırım amaçlı ve % 10’dan daha fazla oranda ortak olduğu şirketlerden alacaklı olduğunda kullanılan hesaplardır). 132 İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR (İşletmenin yatırım amaçlı ortak olduğu şirketlerden (% 10’dan az hisseye sahip oldukları şirketlerden) alacaklı olduğunda kullanılan hesaplardır). Dr. 1.350.00 1. 135 PERSONELDEN ALACAKLAR (İşletmenin personelinin işletmeye olan çeşitli borçlarında kullanılan hesaplardır).01 Portföydeki A.Sen.00 1.350. Prof.Al.00 121 ALACAK SENETL.00 25.350. bankadaki hesaba yatmıştır.01 Portföydeki A.) alınan bilgiye göre senet tahsil edilip.S 1.05 Ziraat Bankası 653 KOMİSYON GİDERLERİ 121 ALACAK SENETLERİ 121.17 121.350.350. 1.02 Tah.

Dr.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . Kayıtlarda alınan ticari malın değeri ve KDV tutarı ayrı ayrı gösterilmelidir. Yani işletme yarattığı katma değer kadar vergi sorumlusudur. 150 İLK MADDE MALZEME (Üretmek amacıyla satın alınan madde ve malzemeler bu hesapta izlenirler). 153 TİCARİ MALLAR (İşletmenin tekrar satmak amacıyla aldığı mallar bu hesapta izlenirler). yaratılan katma değer üzerinden alınan ve son tüketicinin üzerinde kalan bir vergidir. Bu nedenle mal son tüketiciye satılıncaya kadar.18 Stoklar İşletmenin doğrudan veya üreterek satmak için aldığı hammadde veya hazır mallardır. KDV. 151 YARI MAMULLER(Üretim aşamasında yarı mamul hale gelen ürünler bu hesapta izlenirler). satan firma katma değer vergisini (KDV) ayrıca hesaplayarak faturaya ilave eder. Ticari mallar alındığında. muhasebe kayıtlarında açık bir şekilde izlenmelidir Prof. Yunus KİSHALI . Katma değer vergisi. Bunların takip edildiği hesaplar aşağıdadır. 150 İLK MADDE MALZEME (Üretmek amacıyla satın alınan madde ve malzemeler bu hesapta izlenirler). Bu derste daha çok 153 TİCARİ MALLAR ele alınacaktır. 152 MAMULLER (Üretim aşamasında mamul hale gelen ürünler bu hesapta izlenirler). İlk üç stok hesabı daha çok maliyet muhasebesini ilgilendirir. yaratılan katma değer dışında kalan kısım alıcıya devredilir.

038 El Yapımı Vazo 391 HESAPLANAN KDV 1.475.000.00 Prof.00 1. Vazoyu 1.000.00 TL KDV’yi de alıcı ödemiştir.00 TL kâr ekleyerek 1.88El Yapımı BüyükVazo 191 İNDİRİLECEK KDV 100 KASA 100. Dr. 180.00 1.250.475.01 TL Kasası 1.00 = 1.00 TL malın bedelidir.00 Açıklama: Alıcının ödediği 1.00 + 180.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 180.000.00 liraya alan işletme bunun üzerine 250.00 TL Katma Değer 1.00 225.00 liraya sattığını.000.00 1. Yunus KİSHALI . Bu durumda aşağıdaki gibi kayıt yapılmalıdır.250.250.475.00 TL) ilavesiyle toplam 1.19 Muhasebe kayıtları (katma değer konusunun açıklanması) 1 0 0 + 0 T L 180.000.00 TL = 1. % 18 KDV (225. Bir bakıma vergi dairesinden alacağıdır. ancak üzerinde kalmayacaktır.00 TL Satış yapan İşletmede kalacak + Katma Değer Vergisi Satıcı işletme vergi Dairesine yatıracak = Satış Fiyatı Alıcı işletme veya satıcıya ödeyecek 1.000.180.180.00 1.180.00 liralık vazoyu alan ve bedelini peşin ödeyen işletmenin yapacağı muhasebe kaydı 153 TİCARİ MALLAR 153.180. 100 KASA 100.00 1.01 TL Kasası 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 600.00 1.00 lira nakit aldığını varsayalım. Bu mal satıldığında oluşacak KDV tutarından indirecektir.

00 Maliyet kaydı: Prof. İlgili yevmiye defteri kayıtları aşağıdaki gibi olur. Satış kaydı: 100 KASA 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 15.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .250.000) + kâr (250) olmak üzere 1. Az sayıda yüksek değerde satış yapanlar için uygulanabilir. Aradaki farkı vergi dairesine yatırmalıdır. Bu hesabın tutarı: maliyet (1.00 TL devlete borcudur. Sürekli envanter yöntemi: Yapılan her satışın sonunda. Değerleme konusu farklılık gösterdiği için konu ile ilgili başlıca üç yöntem örneklerle anlatılacaktır.00 liraya satılmış olsun. 391 HESAPLANAN KDV 191 İNDİRİLECEK KDV 360 ÖDENECEK KDV 225. (Not: KDV dikkate alınmadan kayıtlar yapılmıştır. Sürekli envanter yöntemi: Herhangi bir anda veya dönem sonunda aşağıdaki işlemler yapılır. satılan malın maliyeti dikkate alınarak kayıt yapılması esasına dayanır.000. Yüksek tutarlı stok hareketleri için elverişli olabilir.00 Stokların hareketinde uygulanan yöntemler: 1. Maliyeti 10.00 Vergi ödendiğinde yapılacak kayıt 360 ÖDENECEK KDV 100 KASA 100.000. (Vergi Dairesine borç).000.01 TL Kasası 45. Uygulaması çok zordur.00 TL’dir.000.00 TL olan mal 15. Yunus KİSHALI .00 45.00 TL KDV bir bakıma devletten alacağıdır. Aralıklı envanter yöntemi: Satılan malların maliyetini dönem sonunda yapılan sayım ve değerleme sonucuna göre bulunması yöntemidir.20 Açıklama: Satış kaydında Ticari Mallar yerine“600 Yurtiçi Satışlar” hesabını görmekteyiz. Bunun için önce aşağıdaki kayıt yapılmalıdır. Dr.00 45.00 180.00 15. uygulaması zordur. İşletmenin mal alırken ödediği 180. İndirilecek KDV (180) ile Hesaplanan KDV (225) arasındaki fark işletme tarafından vergi dairesine yatırılacaktır. 2. Satarken aldığı 225.00 45. KDV ise devlet adına alınmış bir tutardır. 1.

000.100.000.00 Toplam Maliyet (TL) 2.00 7.MALLAR MALİY.00 4.21 621 SAT.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © . 32. 153 TİCARİ MALLAR 10.000.01.00 10.000. İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi (FIFO): İşletmenin satışlarını.00 621 SAT.00 10.00 600 YURTİÇİ SATIŞL. Yıl içinde yapılan satışların (maliyet + kâr) toplamı 36. ………. Satılan bu malların maliyetini hesaplamak için stok sayımı yapılmıştır.2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.09.00 26.… ………… ………. 1.700.2007 05. Bundan sonraki kısımda değerleme yöntemlerini ve bunlara göre yapılan hesaplamalar ele alınacak.TİC.MAL.00 Büyük defter kayıtları 153 TİCARİ MALLAR 10.00 11.150 Prof.2007 11.00 28.00 5.000. Dr.2007 02.100.TİC..600.06.12. Değerleme için bazı yöntemler kullanılmaktadır.2007 04.00 Satın Alma Tarihi D. yıl içinde aldığı stokların (ticari malların) maliyeti 32. ……….00 Aralıklı envanter yöntemi için örnek: Bir işletmenin dönem başı stokları dahil.000. Birim Maliyet (TL) 25.00 liradır. Yunus KİSHALI .600.500.04.000. Bu mal ile ilgili hareketler aşağıdaki tabloda verilmiştir.00 600 YURTİÇİ SATIŞL. yukarıdaki örnek ayrı ayrı çözülecektir. Örnek: İşletmenin bilanço gününde 200 adet “X” malı vardır..00 Stokların gerçek maliyetlerinin belirlenmesinde kullanılan.000.00 30.500.00 29.B. 01.. ………… 36.ML 10. 15. Sayım yapılması ile beraber değerlemesi de yapılmalıdır.000. 153 TİCARİ MALLAR …….00 liradır.00 32.. ilk aldığı ve depoladığı mallardan yapması varsayımına dayanır.

MAL.00 200 = 5.ML.00 50 x 28 = 1.100 FIFO yöntemine göre satılan malın maliyeti 26.100.100.00 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir. 153 Ticari Mallar Hesabı’ndan satılan malların maliyeti kadar tutar 621 Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabına aşağıdaki kayıtladevredilir.MAL.… 26.00 ………… ……….00 liradır. FIFO yönteminde ilk alınan malların öncelikle satıldığı varsayıldığından 200 adedin 150’si en son alınan 50’si de ondan önce alınan mallardan oluşur. Dr.22 Sayım sonucunda X malından 200 adet bulunduğu anlaşılmıştır.00 621 SAT.100.400.00 26..100.900 = 26.MALİYE.00 Satılan malın maliyeti 32.. 621 SATILAN TİC. 32.00 26.100. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT.00 Prof.00 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar.100. 26.100. 26.00 26.100.000 – 5.00 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.TİC.MALİYE.000. Yunus KİSHALI . 153 TİCARİ MALLAR ……. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36.500. Buna göre Stokların değerlemesi: 150 x 30 = 4. 153 TİCARİ MALLAR 26.100.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 36. TİC.MAL.900.100.

Dr. ………… 36.900 LIFO yöntemine göre satılan malın maliyeti 26.600.100.500.00 Satılan malın maliyeti 32.2007 11.600.00 11.100.900.500.00 30. ……….900.000 – 5.500.MALİYE.00 Satın Alma Tarihi D. Aynı örneğin verileri hatırlanmak amacıyla tekrar aşağıya alınmıştır.100.100 = 26.00 Prof. ………… 36. Son Giren İlk Çıkar Yöntemi (LIFO): İşletmenin satışlarını öncelikle son aldığı ve depoladığı mallardan yapması varsayımına dayanır.00 liradır.00 Toplam Maliyet (TL) 2. 36.700.12.150 LIFO yönteminde son alınan malların öncelikle satıldığı varsayıldığından 200 adedin 100’ü dönem başı mevcudundan 100’ü de ondan sonra alınan mallardan oluşur.00 32. Buna göre Stokların değerlemesi: 100 x 25 = 2.00 ……… ……….B.. 153 Ticari Mallar Hesabı’ndan satılan malların maliyeti kadar tutar 621 Satılan Ticari Malların Maliyeti hesabına aşağıdaki kayıtladevredilir. 01..00 2. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36..100.06.100.00 7.2007 04.00 200 = 5.100.09.01.00 100 x 26 = 2.00 26.04. 153 TİCARİ MALLAR 26.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .00 28.00 5.2007 02. Birim Maliyet (TL) 25.2007 05. Yunus KİSHALI .23 600 YURTİÇİ SATIŞL.MAL.2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.00 36.00 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.00 4.00 690 DÖNEM KÂRI ZA. 621 SATILAN TİC.000.100. ……….00 29.00 26.600.

565.600.00 11.00 30..78 TL Prof.2007 02. ………..00 26.ML.00 26.00 690 DÖNEM KÂRI ZA.01. Dr.900.24 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir. Yunus KİSHALI .83 = 5.000. TİC.00 7.100.500.00 ………… ……….MAL. ………… 36. 01.000. 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT.TİC.600.00 32.150 = 27. Buna göre Stokların değerlemesi: Birim maliyeti 32.00 600 YURTİÇİ SATIŞL.100..00 Satın Alma Tarihi D. 26.900.2007 04. 36.900.22 TL Satılan malın maliyeti 32.150 Ortalama maliyet yönteminde alınan tüm malların ortalama maliyeti hesaplanır.00 28.22 = 26.MAL.00 4.12.700. ………… 36.83 TL Stokların toplam maliyeti: 200 x 27.00 3.00 ……… ……….100.MALİYE.00 29. ……….2007 05.2007 11.00 Toplam Maliyet (TL) 2. Ortalama Maliyet Yöntemi (OMY): İşletmenin satışlarını maliyetini ortalama fiyatla belirlenmiş mallardan yapması varsayımına dayanır. 153 TİCARİ MALLAR ……...565.00 26.00 – 5.09. Stok mevcudu ortalama birim maliyeti ile çarpılarak bulunur.… 26. Aynı örneğin verileri hatırlanmak amacıyla tekrar aşağıya alınmıştır.900.B.00 621 SAT.000 / 1.00 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar.06.900.00 5.000. Birim Maliyet (TL) 25. 32.434.500.04. 26.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .2007 Miktar (Adet) 100 300 400 200 150 1.

………… 36.… 26.434..100.100. İlgili büyük defter kayıtları aşağıdaki gibi olur. 153 TİCARİ MALLAR …….00 Prof.MALİYE.00 621 SAT. 26.00 36.25 621 SATILAN TİC. ……….78 600 YURTİÇİ SATIŞL. ………… 36. Yunus KİSHALI .78 ………… ………. 32. ……….434.MALİYE.00 ……… ………..00 liraya satılmış olsun.000. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 36. 153 TİCARİ MALLAR 26... 690 DÖN KÂRI VEYA ZARARI 621 SAT.78 600 Yurtiçi Satışlar hesabı genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir..00 690 DÖNEM KÂRI ZA. TİC.78 26.TİC. 26. Maliyeti 10.MAL.000.434.Finansal Muhasebe ve Mali Tablolar Ders Notları © .MAL.MAL.100.00 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı da genel toplayıcı hesap olan 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir.434.78 26.100. Dr.100.00 TL olan mal 15.000.78 26.434.ML.78 Yapılan bu kayıtların sonunda ilgili büyük defterlerde aşağıdaki durum ortaya çıkar.434.434. 36.