T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TALİM VE TERBİYE KURULU BAŞKANLIĞI

İLKÖĞRETİM DÜŞÜNME EĞİTİMİ DERSİ (6, 7 ve 8. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI

Ankara 2007

İLKÖĞRETİM DÜŞÜNME EĞİTİMİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU ÜYELERİ İlköğretim Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nda öğretmenler Mehmet Ali DOMBAYCI (Felsefe Grubu Öğretmeni), Mehmet ÜLGER (Sınıf Öğretmeni), Banu ÖZDEMİR (Ölçme ve Değerlendirme) ile Uzman Öğretmenler Aylin ARIBOYUN (Sınıf Öğretmeni), Toper AKBABA (Program Geliştirme Uzmanı), Serap YALÇIN GÜLER (Program Geliştirme Uzmanı) görev yapmışlardır.

1

İÇİNDEKİLER Sayfa 1) Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları…………………………….…….. 3) Programın Vizyonu………………………………………………….……. 4 6 2) Neden Düşünme Eğitimi?............................................................................. 5 4) Programın Genel Amaçları………………………………………….……. 6 5) Programın Yapısı………………………………………………………….. 7 5.1) Eleştirel Düşünme……………………………………………….. 5.2) Yaratıcı Düşünme……………………………………………...... 5.3) Özenli Düşünme………………………………………………..... 5.4) Programın Beceri, Kavram ve Değerleri………………………. 6) Öğrenme – Öğretme Süreci………………………………………………. 6.2) Öğretmenin Rolü……………………………………………… 8 9 10 11 13 14

6.1) Öğrenme Ortamı………………………………………………… 14 7) Ölçme ve Değerlendirme………………………………………………….. 15 7.1) Performans Görevleri …………………………………………... 16 7.2) Veri Toplamada Kullanılan Değerlendirme Araçları………… 7.2.2) Gözlemlerin Kaydı İçin Kontrol Listeleri…………… 7.2.4) Dereceli Puanlama Anahtarları………………………. 17 17 18 7.2.1) Not Alma (Anekdotsal Kayıtlar)……………………… 17 7.2.3) Derecelendirme Ölçekleri …………………………….. 18 7.3) Düşünme Eğitimi Dersinde Kullanılabilecek Ölçme Aracı Örnekleri…………………………………………………………. 20 8) Kazanımlar ve Etkinlik Örnekleri…………………….……..................... 8.1) 6.Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri………………...… 8.2) 7. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri …………………… 8.3) 8. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri ……….………… 9) Kaynaklar……………………………………………..…………….…… 22 23 37 57 70

2

Ben manevi miras olarak hiçbir nass-ı kat'i. hiçbir dogma. Mustafa Kemal ATATÜRK 3 . Benim manevi mirasım ilim ve akıldır. hiçbir donmuş ve kalıplaşmış düstur bırakmıyorum.

3. insan haklarına ve Anayasa’nın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik. davranış ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların. 2. öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadi. Böylece. yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek. beceri. 1. yapıcı. ahlaki. hür ve bilimsel düşünme gücüne. Türk milletinin bütün fertlerini. Türk milletinin millî. kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak. insani. Türk millî eğitiminin genel amacı. İlgi. gerekli bilgi. koruyan ve geliştiren. topluma karşı sorumluluk duyan. bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak. sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı. ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere. Beden. istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek.1) Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk millî eğitiminin genel amaçları: Madde 2. kişilik ve teşebbüse değer veren. 4 . vatanını. insan haklarına saygılı. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasa’da ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı. ahlak. ailesini. geniş bir dünya görüşüne sahip. seçkin bir ortağı yapmaktır. milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan. yaratıcı. zihin. manevi ve kültürel değerlerini benimseyen. laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek.

öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirmekle kalmayıp. Çünkü belirli konu alanı bilgisi olan bu programların düşünme becerileriyle ilişkilendirilmesi ve tamamının gerçekleştirilebilmesi zorlaşmaktadır. hak ve imkânını tanımıştır. Bu güçlükten dolayı.2) Neden Düşünme Eğitimi? Düşünme insanın doğuşu ile başlayan. Yalnızca çocukların oyunlarında 5 . yaşam koşulları içinde var oluşunun anlamını ve nedenini fark etmesine ve kendi geleceğini belirleyebilmesine imkân tanımaktadır. çoğu zaman yeterince önem vermeden. Yirminci yüzyılın sonuna kadar bu durum problem çözme ve karar verme gibi temel becerilerin geliştirilmesinde yerini almış ve bu tür becerilerin bazılarının ilköğretim programlarına eklenebileceği fikri de kabul görmüştür. belirli bir konu alanı bilgisi olmayıp temele düşünme becerilerini alan bir program amacına daha fazla hizmet eder niteliktedir. Düşünme Eğitimi Öğretim Programı. alışkanlık üzere yerine getirdiği düşünme faaliyeti. Günümüzde en çok kabul gören tarifi ile düşünme. Bu çalışmaların farklı tür ve düzeylerde yer aldıkları görülmektedir. sınıf düzeyine kadar inebilmektedir. İnsanın. Düşünme becerileri çeşitlendikçe bunların öğretim programlarına eklenmesi güçleşmiştir. medya ve sanal evrenle. bir sonuca varmak amacıyla bilgileri. İşte bu düşünebilme ayrıcalığından dolayı diğer canlılardan farklı olarak kendisi üzerine düşünmeye başlaması ile insan var oluşunun anlamını ve nedenini fark edebilmiş ve bu yolda edindiği bilgiler ona kendi geleceğini belirleyebilme. Bu işlemlerin neticesinde ortaya çıkan zihinsel ürüne de “düşünce” denir. 1980’li yıllardan itibaren öğretmenler ve akademisyenler arasında düşünme becerilerinin eğitimi konusunda yoğun bir ilgi ve artan bir çalışma mevcuttur. okul yöneticileri ve personeli üzerinde de etkili olduğu görülmüştür. Eğitimciler arasında. çeşitli şekillerde ortaya çıkar. küreselleşen dünya ile çevrelenmiş bulunmaktadırlar. düşünme becerilerinin özel olarak hazırlanmış programlarla geliştirebileceği inancı da hâkimdir. kavramları incelemek. Çalışmalar 1 ve 2. sonraki süreçte doğrudan veya dolaylı olarak geliştirilebilen insana özgü niteliktir. Bu çalışmaların sadece öğrenciler üzerinde değil. karşılaştırmak ve aralarında ilişkiler kurarak başka düşünceler üretmek işlemidir. Öğrencilerimiz hızla değişen bu dünyada yalnız kendi kültür çevreleri ile değil.

4. bilgisayar oyunlarının. Düşünme eylemi üzerine düşünmeleri. Öğrencilerimiz çizgi filmlerin. 9. Düşünmenin geliştirilebilen bir beceri olduğunun farkına varmaları. güven. farklı düşüncelere saygı duyan bireyler yetiştirmektir. Tartışma kültürlerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır. 1. yasaklamak sorunu çözmeyip ilgiyi daha da artırabilir. Kendi düşünme yollarının farkına varmaları. Öğrencilere yaşadıkları dünyayı sorgulayan ve sağlıklı değerlendirmeler yapabilecek bir zihinsel alışkanlık kazandırmak. merak. Kuşku. Düşüncelerini aktarırken dili doğru ve özenli bir biçimde kullanmaları. 8. 4) Programın Genel Amaçları Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nı tamamlayan öğrencilerin. 2. 10. Düşünürken millî. Kendini. Bu kuşatmaya sınır koymak. Ne bildiğinin ve ne bilmek istediğinin farkında olmaları. Farklı düşüncelere saygı duymaları. 6. manevi ve evrensel değerleri gözetmeleri. 5. Bunun yolu ise düşünme eğitiminden geçmektedir. 6 . 3.ve oyuncaklarında son elli yıl içindeki değişimleri izlemek bile bu mesafenin boyutu hakkında kolaylıkla bir fikir vermektedir. dikkat ve sabrı düşünme sürecinde bir değer olarak kabullenmeleri. dünyayı ve bilgiyi sorgulayarak sağlıklı değerlendirmeler yapmaları. 3) Programın Vizyonu Düşünme Eğitimi Öğretim Programı’nın vizyonu. bu geleneği dil ve düşünme bağlantısı kurarak bir yaşam becerisine dönüştürebilen. elektronik oyuncakların. 7. ısrar. televizyonun kısaca görsel dünyanın çekiciliği tarafından kuşatılmıştır. onları çeşitli etkileri kendi başlarına değerlendirecek biçimde donatmak zorundayız. düşünme sürecinde temel düşünme becerilerini kullanarak kişisel bir düşünme geleneği oluşturabilen.

nesne ve diğer insanlar dünyanın içerisindedir. Dünya ise düşünülen her şeyin var olduğu alandır. Program’da somut olarak yer alan değer. İnsanın dünya ile olan ilişkisi bilgisine bağlıdır. İnsan dünya ile bağını yargılama. gerekçelendirme. yaratıcı düşünme ve özenli düşünme becerileri ile temellendirilmiştir. düşünen insan. bilgi de insan ve dünyayı etkileyerek değiştirir. Kültürel. düşünülen dünya ve düşünme içeriği olan bilgi üçlemesinde gerçekleşir. Bu üçlü yapıda insan. İnsan. insan ve bilgiyi. benzerlik-farklılık ve ölçüt belirleme. Bu beceriler seçme. Bu üçü içinde aktif olan öge insandır. dünya ve bilgi bir konu alanı bilgisi değil. tarihsel ve toplumsal bir varlık olan insanın dünya ile bağının kuruluşunda en önemli unsur değerlerdir. 7 . amaç-araç. Program’daki insan ögesi becerilerini geliştirmeyi amaçladığımız kişidir.dir. olgu. Bu üç beceri eş zamanlı ve birbirini tamamlayarak gerçekleşmektedir. beceri ve kavramların işe koşulması Sokrat’ın “Kendini Bil!” arayışına bir adımdır. dünya. soru-cevap formüle etme. Becerilerin işe koşulduğu içerikler ise dünyanın ortaya koyduğu. Bu açıdan bakıldığında Program düşünme eylemini insan. İnsanın dünya ile olan ilişkisi bilmek. dünya ve bilgiyi. Üzerine düşündüğümüz her olay. olay. alternatif. dünya ve bilginin birbiriyle ilişkileri bağlamında ele almaktadır. Bilgi ise insan ve dünya arasındaki ilişkinin bir ürünüdür. şartları göz önünde bulundurma vb. özne. psikolojik bir varlık olduğundan. anlamak ve kavramak içinse insan dünya ile ilişkisini birtakım düşünme becerileri ile kurar. Bu arayış eleştirel düşünme. dünya ve bilgi arasındaki en güçlü bağ bilme eylemi ile kurulur. düşünmenin gerçekleştiği bir ilişkiler öbeğidir. varsayım oluşturma. Bunların arasında bağlantıyı kavramlarla kuran ise insanın kendisidir. boyut ve koşullardır. değerlendirme ve karar verme yetisi ile kurar. karar verme. Bilmek herhangi bir yapıyı kavramsal alan ile ilişkilendirmektir.5) Programın Yapısı Düşünme eylemi. İnsan sosyal. nesne. Program ile öğrenciye kazandırılacak becerilerin her bir sonucu bir bilgi olarak değerlendirilebilir. olgu. düşünme eylemini ve davranışlarını çoklu neden-sonuç ilişkisi içinde değerlendirmek gerekmektedir. İnsan.

ölçüt belirleme ve kullanmayı.1) Eleştirel Düşünme Program’da eleştirel düşünme. Yargıda bulunma. bir yargılamadır. kendi kendini düzeltme ve bağlama / içeriğe duyarlılığı içermektedir. Çünkü kelime itibariyle kökleri aynıdır. Bu anlamda karar verme. Ölçüt oluşturmak ve kullanmak. savunabilirliği. yargıda bulunmayı. önem ve öncelik sırasının belirlenmesine temel oluşturmasıdır. temellendirmeyi ve inandırıcılığı arttırır. Eleştirel düşünmenin yabancı literatürdeki ifadesi olan “critical thinking”. Ölçütlerin diğer işlevleri de karşılaştırmalara. ölçüt (criteria) ile ilişkilidir. aynı zamanda bir sonuç çıkarma çabasıdır.5. Sorgulamanın her sonucu bir karar. Tutarlı bir şekilde yargılamalarda bulunulduğu sürece akıllıca davranıldığı ve düşünüldüğü söylenebilir. yargıda bulunma ile ölçüt arasında önemli ve anlamlı bir ilişkinin bulunduğunun fark edilmesi gerekir. Ölçüt ile ilgili iki temel durum bulunmaktadır. ölçüt oluşturmak ve ölçüt kullanmak. karar verme eleştirel düşünmenin temel özelliğidir. Eleştirel düşünme sadece bir yöntem ve süreç değil. 8 . sınıflamalara. benzerlik ve farklılıkların tespit edilmesine.

İnsanlar genellikle dış dünyaya karşı merak. Bu açıdan bakıldığında genellemeler. varsayımlı düşünmeyi ve genellemelere ulaşmayı yaratıcı düşünme bakımından da ele almaktadır. birbirine karıştırırız. Bazen söyleyen bazen de söylenen önemlidir. Merakın yanında şaşkınlık ve hayret de yaratıcı düşünmenin önemli birer durumudur. Bu nedenle yaratıcı düşünme becerileri ve değerleri yardımıyla düşünme durağanlıktan ve sabitlikten kurtularak. Eleştirel düşünme kendi düşünmemiz üzerine de düşünmemizi sağlar. Dolayısıyla bağlama duyarlılık son derece önemlidir. Çünkü sorgulamayı tetikler. Eleştirel düşünme aynı zamanda bağlama duyarlılık göstermektir. genişleme ve büyümelerdir. Program. kendi düşünme hatalarını bulmakta ve düzeltmektedir. Çünkü dış dünya ile insan doğası arasındaki bağlantı düşünme ile kurulur. 5.Düşünme şeklimiz günlük hayatımızda genellikle eleştirel değildir. söyleyenin karakterine bağlı olarak değerlendirilmesi gereken veya gerekmeyen durumları. Merak yaratıcı düşünme için vazgeçilmez bir durumdur. diğerlerinin düşünme yollarını görür ve hatalarını düzeltir. konuya duyulan ilgiye hatta doğruluk. Program düşünmenin dar ve belli sınırlar içinde gerçekleşmesinden ziyade genişlemesini temele almaktadır. Bu geçiş. Düşünme sürecinde. Sınıftaki öğrencilerin her biri. Sorgulamanın en karakteristik özelliklerinden birisi de kişinin kendi hatalarını yine kendi belirlediği yöntemlerle düzeltmesidir. İcat ve keşifler bunun en somut örnekleridir. 9 . cemiyetten cemiyete. geçerlik ve imkânlara göre hatalı olabilir. Sonuç olarak her bir öğrenci bütünü içselleştirmekte. Bundan dolayı düşüncelerimiz ortamdan ortama. dinamik ve evrimsel bir hâl alacaktır. Düşünmenin genişlemesinden kasıt verilenin ötesine geçmektir. şaşkınlık ve hayret içindedirler. düşünme içeriği son derece önemlidir. Bu durum dış dünyadan insan doğasına kaydıkça yaratıcı düşünme gelişir.2) Yaratıcı Düşünme Sorgulama merakla başlar. Bizler kimi zaman ifadelerin doğruluğunu veya yanlışlığını. Bu süreçte sınıf ortamının bir soruşturma topluluğu hâline getirilmesi önemli bir avantajdır. varsayımlar sayesinde çok daha kolay gerçekleştirilir.

Özenli düşünme. Böyle düşünen öğrencilerin paniğe kapılmadıkları. öğrencilerin takdir etme (değer biçme) ve değerlendirme yeteneğini de geliştirmektedir. amaç-araç belirlemede. Örneğin. düşünme eyleminde kendisini gösterir. yaratıcılığı sadece düşünme boyutunda değil. bizim için bir hediyeyi değerli kılan. yaratıcı düşünmede genişlemeyi sağlar. diğer taraftan düşünme ve ifade etme yolu üzerine dikkat edilerek en azından orta düzeyde bir kaygı duyulması anlamına gelir. bu açıdan bakıldığında çift taraflı bir anlam içerir. Yaratıcı düşünmede bütüncüllük bir diğer önemli durumdur. Bir taraftan düşünülen konuya ilgi gösterilmesi. Çoğu zaman bir şeye gösterdiğimiz ilginin düzeyi onun bizim için önemi ile ilişkilidir. Bu durum aynı zamanda anlatıma zenginlik katmaktadır. 5. İfadenin ve anlamın genişlemesi. Bu yüzden bütün. İnsanın değer verdiği durumlara özen göstermesi beklenir. neden-sonuç ilişkilerinde. seçeneklerin değerlendirilmesinde. ifade boyutunda da ele almaktadır.3) Özenli Düşünme İnsan için her durumun bir önemi ve değeri vardır. Bütüncüllük. önem ve öncelik sıralaması ile bütün bunların ve diğer becerilerin ifade edilmesinde hayata geçen bir düşünme şeklidir. Kimi zaman akıl ve mantık dışı gibi görünen durumlar orijinalliğin belirtileri olarak değerlendirilebilir. Özenli düşünme. Aslında bu durum olumsuz gibi görünse de açık bir şekilde örnekleri olmadan düşünmenin dışa vurumudur. Özenli düşünme. zenginleşmesi mecazlı ve tasvirli anlatımlarla sağlanabilir. Bu durum özellikle düşüncelerimizin kendimize veya topluma etkisi 10 . soru sormaya eğilimli oldukları görülür. çoğunlukla onu meydana getiren parçaların birleşimidir ve tek tek parçaların özelliklerinin birleşiminden farklı bir yapıdır.Program. Özenli düşünme. mantık ve duyguları gerekli durumlarda birbirinden ayırt etmemizi sağlar. onu verenin bizim hakkımızda hissettiği duygudur. Bunların ortaya çıkmasında serbestlik ve bağımsızlık önemli bir değerdir. Bu önem ve değer.

Empati kurma karşımızdakinin görüşünü olduğu gibi kabul etmek değildir. bilgi bağlamında ele alınan düşünme eyleminin geliştirilmesini sağlayacak kazanımların içerdiği beceri. bile fayda sağlayacaktır. Empati öğretilebilir bir beceridir. Özenli düşünme. dünya. empati öğretiminde uygulamalı bir öğretme tekniği kullanılmalıdır. drama gibi öğretim metotları kullanılabilir. Kelimelerin olduğu gibi hareketlerin de dili vardır. Kişinin kendisini başka birisinin yerine koyarak onun gözü ve duyguları ile olayları değerlendirmesi.bakımından önemlidir. örf. tam anlamıyla imkânsız olsa bile bunu denemek. düşüncelerimizin ifadesinde aktif olmayı içerir. his ve sezginin etkileşimini içermektedir. Duygularımızı dengelemeyi öğrendiğimiz ölçüde sosyal davranışlarımızı dengeleyebiliriz. onların oluşturacağı sonuçlar ile değerlendirilebileceği gibi onların durum ile olan ilişkisinden de çıkarılabilir. Çünkü kişi duruma ilişkin karar verme ve yargıda bulunma imkânına sahiptir. Kavram ve Değerleri Program’da insan. 11 . Burada aktiflik. adet vb. kavram ve değerler aşağıda verilmiştir. Kurallar sadece yasalar değil aynı zamanda gelenek. mantık.4) Program’ın Beceri. düşünme eylemi ile aynı anda gerçekleşen hareketler için kullanılmaktadır. Özenli düşünme eylemlerin etkileri ve sebepleri bakımından ele alındığında empati kurmayı da içerir. Empati becerisinin öğretiminde rol oynama. dir. Ancak. 5. Hareketlerimizin anlamı. Özenli düşünme aynı zamanda öğrencilerin birtakım kuralları dikkate alarak düşünmelerini de geliştirir. görenek. Kurallara özen gösterme Program’ın günlük hayatla ilişkisini kurmaktadır. Empati becerisi hatırlama. Bu anlamda özenli düşünme birtakım şartları göz önünde bulundurmayı gerektirir.

BECERİ Alternatif belirleme Amaç araç belirleme Anlama ve ifade etme Bağlama duyarlı olma Benzerlik farklılık belirleme Bilgi edinme Bütün parça ilişkisi kurma Doğru yanlışı belirleme Empati kurma Genelleme yapma Gerekçelendirme Kavram geliştirme Neden-etki-sonuç ilişkisi kurma Ölçüt (kriter) belirleme ve kullanma Önem ve öncelik belirleme Planlama Problem çözme Sınıflama Soru.cevap belirleme Şartları göz önünde bulundurma Tahminde bulunma Tutarlılık arama Tümel ve tikel ilişkisi kurma Varsayım oluşturma KAVRAM DEĞER Amaç Analoji Araç Bağlam Benzer Bütün Değişme Doğru Etki Farklı Gelişme Gerekçe Neden Ölçüt Öncelik Önem Parça Seçenek Sonuç Şart Tekil Tikel Tutarlılık Tümdengelim Tümel Tümevarım Yanlış Dikkatli olma Kuşku duyma Meraklı olma Özen gösterme Özgünlük Özgüven Sabırlılık Saygılı olma Sorumluluk Tarafsızlık Tutarlılık 12 .

yanında özellikle sınıfın soruşturma topluluğuna dönüştürülmesi dersin amacına hizmet edecektir. araç olarak kullanılabilir. Kullanılan ölçme ve değerlendirme yöntemleri ile öğrencinin sadece öğrenme sürecine değil. altı şapkalı düşünme. kavram ve değerlerin kazandırılabilmesi için sınıf ortamının “sorgulama topluluğu”na dönüştürülmesi gerekir. karşıt fikirlere saygılı ve hoşgörülü. 13 . Etkinliklerin hazırlanmasında ve uygulanmasında fıkra. öğrenci merkezli yaklaşım esas alınmalıdır. Program’da herhangi bir konu alanı bilgisi yer almadığından öğrencileri kazanımlara ulaştıracak etkinliklerin hazırlanmasında öğrencilerin ilgi. fabl. gazete. öğrenimin değerlendirilmesi sürecine de aktif olarak katılımı amaçlanmıştır. Bu bağlamda öğretmen sokratik sorgulama ve soru cevap yöntemlerini ağırlıklı olarak kullanmalıdır. örnek olay incelemesi vb. beklenti. Bu bağlamda alternatif ölçme değerlendirme yöntemlerinin kullanılması uygun görülmüştür.öğretme sürecinde kullanılacak etkinliklerden bazıları örnek olarak verilmiştir.6) Öğrenme – Öğretme Süreci Program’da yer alan düşünme beceri. gerekli ve yeteri kadar müdahalede bulunmalıdır. bağımsız düşünüp düşündüklerini uygun bir üslupla ifade edebildiği. Program’da beyin fırtınası. geliştirebilirler. tartışma. karikatür. hazır bulunuşluk düzeyleri dikkate alınmalı. fotoğraf. Program’da yer alan kazanımların sırası aynı zamanda uygulama sırasıdır. hikâye. gelişim özellikleri. film. içerik seçiminde yasal mevzuat da göz önünde bulundurulmalıdır. Öğretmenler bu etkinlikleri kullanabilecekleri gibi kendi olanaklarını göz önünde bulundurarak değiştirip. günlük yaşam deneyimleri vb. Öğrenme . ihtiyaç. Böyle bir ortamda öğretmen bir orkestra şefi ya da bir spor takımının çalıştırıcısı gibi sınıfa rehberlik etmeli. Uygulama sırasında öğrencinin aktif bir katılımcı olduğu.

Öğrencilerin ifadelerindeki örtük anlamları fark etmelerini sağlamalı. 4. Kendisinin ve diğer kişilerin ifadelerinin anlamlandırıldığı. Varsayımların belirlenmesinde ve sonuca ulaşmada her öğrencinin imkân. bir ortama dönüştürüldüğünde “sorgulama topluluğu” nun varlığından söz edebiliriz. 3. Süreçte tarafsızlığın yitirilmediği. 6.2) Öğretmenin Rolü Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nın başarı ile uygulanabilmesi için temele aldığı anlayışın ve öngörülen kazanımların. • • • • • • • • Kesintisiz sorgulamanın gerçekleştiği. 6. başka düşünceleri de değerlendirerek kendi düşüncelerini oluşturmaya teşvik etmeli. 2. Öğrencileri. Bütün yorumların doğrudan kendisine yönlendirilmesine izin vermemeli. Önemsiz ve göreceli konular üzerinde çok uzun tartışmalar yaptırmaktan kaçınmalı. bilgi ve yetenekleri doğrultusunda birbirini desteklediği ve birbirine yardımcı olduğu.1) Öğrenme Ortamı Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nda bulunan kavram. Yeni düşünme biçim ve yollarına açık olduğu. 1. samimi ve içten ilişkilerin kurulduğu. 7. 14 . Öğrencilerin kendi varsayımlarını fark etmelerini sağlamalı. uygulayıcı öğretmenler tarafından anlaşılması ve sınıf ortamında gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bir diğerini saygıyla dinledikleri. 5. Bu nedenle öğrenme-öğretme ortamının öğrencilerce. beceri ve değerleri öğrencilere kazandırabilmek için sınıf ortamının bir sorgulama topluluğu haline getirilmesi gerekmektedir. Etkinliklerdeki tartışma sürecinde konunun dağılmasına izin vermemeli. Bu amaçla öğretmen. Kendi düşüncelerini oluştururken diğerlerinin düşüncelerinin de dikkate alındığı. Grupla hareket ederken bağımsızlığın göz ardı edilmediği. Öğrencileri kendi düşünceleri ile bulduğu sonuçları karşılaştırmaya teşvik etmeli.6.

19. Sonuca ulaşana kadar öğrencilerin tartışmalarında ısrarcı olmamalı. 7) Ölçme ve Değerlendirme Toplumların teknoloji çağından bilgi çağına doğru ilerleyişleri. boşluk doldurma. 20. Öğretim programlarının öğrencilere kazandırılmasını öngördüğü üst düzey bilgi.8. 21. eşleştirme. 9. Öğrencilere temel bilgi ve becerilerin yanı sıra analitik düşünme. Kendi görüşlerinde ısrar etmemeli. Öğrencilerin arkadaşlarıyla konuşma cesaretini kırmamalı. 16. toplumun ve iş dünyasının geleceğin yetişkinlerinden beklentilerini de farklılaştırmıştır. eleştirel düşünme. 11. 15. yaratıcı düşünme. beceri. 10. 14. Soruların bir kişi ya da gruba yönelmemesine dikkat etmeli. maddelerden oluşan yazılı sınavlar ya da testler kullanılarak ölçülmesi mümkün ve yeterli değildir. Tartışma amaçlı sorulan sorulara “evet” veya “hayır” gibi kısa cevaplar verilmemesini sağlamalı. Öğrencilerin söylediklerinin ne düşündürdüğünü açıklamalı. Öğrencilerin kaçınmalıdır. takım çalışmasına uyum sağlama gibi üst düzey bilgi ve becerilerin kazandırılmasını zorunlu hale getirmiştir. doğruyanlış. kısa yanıtlı vb. Öğrencilerin etkinlikte gördükleri ve anlamını araştırmayı istedikleri konularla ilgili olarak onlarla birlikte sabırsız davranmamalı. Bir kişi ya da grubun tartışmayı tekeline almasına izin vermemeli. Öğrencileri göreceli konularda oylama ile karar verebileceklerini düşünmelerine teşvik etmemeli. 12. tutum ve davranışların sadece çoktan seçmeli. Bu eğitim ve öğretim programlarında dolayısıyla da ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarında bir takım değişikliklere yol açmıştır. 18. problem çözme. 17. 13. Öğrencilerin dediklerini dinlemeyerek onların da birbirlerinin ne dediğini dinlememelerine fırsat vermemeli. Sınıfta diyalog oluşturma adına etkinlikleri ev ödevi olarak vermemeli. Her zaman doğrudan sınıf tartışması yapmak gerektiğini düşünmemeli. Tartışmayı kendi fikirlerinin en fazla kabul edilebilir fikirler olduğunu göstermek için kullanmaktan kaçınmalı. Geleneksel ölçme ve cevaplarını “doğru” veya “yanlış” olarak yargılamaktan 15 .

Kısa süreli. Her iki değerlendirme yaklaşımının birlikte ve dengeli bir şekilde kullanılması. öğrencinin kazanımları ve ilerleyişi hakkında en geniş ve en doğru bilgileri sağlayacaktır. beceri. hipotez oluşturma. 16 . daha öncede belirtildiği üzere bu ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanılması geleneksel ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanılmayacağı anlamına gelmemektedir. tutum ve davranışları gerçek yaşamda uygulayıp uygulayamayacağına ilişkin doğrudan veri toplayabilmek için. tutum ve davranışlara sahip olup olmadıklarının gözlemlenmesinde ve değerlendirilmesinde ağırlıklı olarak performansa dayalı ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanılması yararlı olacaktır. bir durumu tanımlama. kapsayabilir. yeni problemler oluşturma. performansa dayalı değerlendirme yaklaşımının kullanılması geleneksel ölçme ve değerlendirme yaklaşımının kullanılmayacağı anlamına gelmemektedir. beceri.değerlendirme araçları olarak adlandırılan bu tarz yöntem ve tekniklerle öğrencilerin kazanımlarına ilişkin sadece dolaylı bir gözlem sağlanmış olur. izlek yazma. Ancak. genellemeler yapma. bir görevi ya da kullanılan işlemleri açıklama.1) Performans Görevleri Performans görevleri belirli ölçütlere göre değerlendirilen öğrenme etkinlikleridir. 2) Değerlendirme araçları. uzun süreli ya da karmaşık etkinlikler şeklinde olabilir. Öğrencinin kazandığı bu bilgi. Performansa dayalı değerlendirme iki bölümden oluşmaktadır: 1) Performans görevleri. bir tartışma ortamında sahip olduğu bu bilgi ve becerileri etkili şekilde kullanabileceğinin göstergesini sağlamaz. farklı uzmanlar tarafından alternatif değerlendirme ya da otantik değerlendirme olarak adlandırılan performansa dayalı ölçme ve değerlendirme yaklaşımının kullanılması gerekmektedir. Bireysel değerlendirmeler ve grup değerlendirmeleri şeklinde düzenlenebilir. Öğrencilerin bu dersle kazanmaları ön görülen düşünmeye yönelik bilgi. Ancak. Bir öğrencinin bir testte yer alan tartışma ile ilgili sorulara doğru yanıt vermesi. çözüm yolları önerme vb. 7. Performans görevleri öğrencilerin belirli bilgi ve becerileri gösterme ve uygulama yeteneklerini değerlendirmekte kullanılmaktadır. Performans görevleri sürecin ya da ürünün değerlendirilmesini sağlar. Performans görevleri.

5. Öğrencinin performansına ilişkin diğer düşüncelerinizi yorum sütununa not edebilirsiniz. Bu kayıtlar bir defterde ya da dosyada tutulabilir. İfadelerini samimi ve içten bir şekilde aktardı. Bunlar sıklıkla kullanılabilecek şekilde tasarlanmalıdır. Mevcut ölçütleri okuduktan sonra. Gerekli yerlerde görsellerden faydalandı. 2. 7.2. ……………………………………………………… Evet Hayır Yorum 17 . Ölçütler 1.1) Not Alma (Anekdotsal Kayıtlar) Öğrenciler üzerinde yapılan gözlemlerin yazılı tanımlamalarıdır. Aşağıdaki kontrol listesi öğrencinin sunum becerisine ilişkin gözlemlerin kaydedilmesi için hazırlanmıştır.2Performans görevlerinin puanlanması genellikle dereceli puanlama anahtarları. becerilerin. düşünmüyorsanız “hayır” sütununa X işareti koyunuz. Ses tonunu ve vurguları uygun şekilde kullandı. 7. 6. İfade şekli ile içinde bulunulan durum arasıdaki ilişkiyi kavradı. gelişim ve ilerlemeleri hakkında velilere. işlemlerin ve tutumların listesidir. listelerin verme amaçlı kullanılmaları önerilmemektedir.2.2) Gözlemlerin Kaydı İçin Kontrol Listeleri Bu gözlemlemek istediğiniz belirli kavramların. Bu kayıtlar öğrencilerin kazanımları. Bunlarda öğrencinin uzmanlaşıp uzmanlaşmadığını belirlemek için kullanılır. İfadelerinde beden dilini uygun şekilde kullandı. Düşüncelerini uygulamalı olarak anlattı.2) Veri Toplamada Kullanılan Değerlendirme Araçları 7. Kontrol listeleri ağırlıklı olarak öğrenci Bu performansına not ilişkin gözlemlerin olarak kaydedilmesinde kullanılmaktadırlar. 7. öğrencilere ve idarecilere bilgi vermek için kullanılabilir. Ölçme ve değerlendirme etkinliği sırasında öğrenci öğrenmelerinin ve performanslarının kayıt edilmesi için kullanılırlar. 4. Öğrenci performansına ilişkin bu kayıtlar not vermek amaçlı kullanılmamalıdır. bunların öğrenci tarafından sergilendiğini düşünüyorsanız “evet”. 3. kontrol listeleri ya da derecelendirme ölçekleri ile yapılmaktadır. Bunların ders esnasında ya da değerlendirilmek istenen etkinlik sırasında doldurulması yararlı olacaktır.

...3) Derecelendirme Ölçekleri Derecelendirme ölçekleri öğrencinin çalışma sırasında gösterdiği belirli kavramaların...... çalışmanın. Sunum sırasında dinleyenlerle göz teması kurdu.... Bilgileri düzenli bir şekilde sıraladı/sundu.. Toplam puan (24 üzerinden): ....... 4.... etkinliğin ya da cevabın niteliğinin değerlendirmesinde kullanılan puanlama rehberidir (Popham..2..... Dereceli puanlama anahtarı........... öğretmenin öğrencilerden beklentilerini açıkça belirttiği için öğrenmeöğretme sürecinde.. anlaşılır ve güvenli bir şekilde konuştu..... 2000)........ Sınıftan gelen soru ve yorumlara uygun şekilde karşılık verdi.. kendilerinden beklenenin ne olduğunu bilirler ve kabul edilebilir bir performans görevinin hangi ölçütleri karşılaması gerektiğini anlarlar........ Akran……..... Bunlar........ Kurduğu cümleler tam.... Dereceli puanlama anahtarları. Sunum konusunu açık ve net bir şekilde anlattı. hem öğrenciler hem de öğretmenler açısından önemli yararlar sağlayan bir değerlendirme aracıdır.... 8..... Seçilen ölçme ve değerlendirme yöntem ve tekniklerinin programın temel amaçlarına hizmet 18 ........4) Dereceli Puanlama Anahtarları Dereceli puanlama anahtarı.... işlemlerin ya da tutumların ne oranda olduğunu ölçmek için kullanılan araçlardır. 7.. Değerlendiren: Öğretmen………........ Değerlendirilen Öğrencinin Adı ve Soyadı:. 5.... Dereceli puanlama anahtarları sayesinde öğretmenin öğrencilerden beklentileri somut ve anlaşılır hâle gelir............ 2...........2... Görsel materyalleri iyi bir şekilde kullandı.......... öğrencilerin bir performans görevini etkili şekilde yerine getirebilmelerini sağlar... 6........ öğrenci performansını belirli ölçütlerle değerlendirebilmek için hazırlanan bir çeşit derecelendirme ölçeği olarak da tanımlanabilir............... becerilerin............ bir ürünün.......... Yorumlar: ..... Öğrencinin Kendisi…… 3 2 1 İyi Orta Yetersiz 1.... 3.................... net ve anlaşılır şekildeydi. Tarih:. Böylece öğrenciler. Derecelendirme ölçekleri not verme amaçlı kullanılabilirler. Açık....... 7.... Hangi tür performans görevinin ya da değerlendirme aracının kullanılacağı öğretim programında öngörülen kazanımlara uygun olarak belirlenmelidir.............. Sunum sırasındaki duruşu uygundu...........7..

Konuyla ilgili öne sürülen düşünceler desteklenmişti. Yazılı açıklamalar yeterliydi. Örnek olarak sunulan bu formlar dersin işlenişine. fakat yeterli değildi. Aşağıdaki tabloda bu kategorilerin yanı sıra düşünme Eğitimi Dersi ile öğrencilere kazandırılması hedeflenen bir takım bilgi. Konuyla ilgili çelişkili açıklama yapılmadı. Nightingale ve arkadaşları (1996) öğrenme kazanımlarına ilişkin olarak sekiz temel kategori tanımlamışlardır. 19 . öğrencilerin seviyesini de göz önünde bulundurmalıdır. tutum ve davranışlara ilişkin bazı uygun ölçme ve değerlendirme yöntem ve teknikleri ile bu tekniklere ilişkin açıklamalar örnek olarak sunulmuştur. Konunun çoğunu anladığını gösterdi. Öğrencinin aldığı puan yüzlük sisteme çevrilerek not olarak kullanılabilir (4 üzerinden 3 almış olsun: 100x3=300. Konuyla ilgili öne sürülen düşünceler mantıklı gerekçelerle desteklenmişti. 75 yüzlük sistemde öğrencinin bu değerlendirmeden almış olduğu nottur). Önemli eksikler var. öğretmenin beklentileri göz önünde bulundurularak yeniden yapılandırılabilir. Olaylar arasında farklı bağlantılar kurdu. Form sınıfın koşulları. Öğretmen ölçme ve değerlendirme araçlarını belirlerken aynı zamanda sınıfının durumunu (çevresel ve teknik olanaklar. Konuyu anladığını gösterdi. çevresel ve sınıf olanaklarına göre öğretmen tarafından uygun şekilde yeniden yapılandırılabilir. dersin işlenişi. Puan 4 3 2 1 Ölçütler Konuyu tümüyle iyi anladığını gösterdi. beceri. sınıf mevcudu vb. Konuyla ilgili öne sürülen düşünceler mantıklı gerekçelerle desteklendi. fakat yeterli değildi.) kapsamasına ve öğrencilerin mesleki yeterliliklerini (örneğin iletişim ya da takım çalışması becerileri vb.eder nitelikte olmalarına ve programda kazandırılması hedeflenen becerileri (örneğin eleştirel düşünme ya da problem çözme vb.). Puanlama: Öğrencinin bu formdan alabileceği maksimum puan 4’ dür. Ölçme ve değerlendirme araçlarına ilişkin örnekler öğretim programında yer alan bazı etkinlik örneklerinden sonra örnek olarak konulmuştur. Örnekler yeterli değildi. etkinlik içeriği. Anlatımda çelişkili açıklamalar yapıldı. zamana.) desteklemesine dikkat edilmelidir. Konunun birazını anladığını gösterdi. Öğretmen dersin işlenişine ve kazanımlara bağlı olarak bu yöntem ve tekniklerden uygun olanları kullanabilir. 300 / 4= 75. öğrenci seviyesi. Konuyu farklı örneklerle açıkladı. Yukarıda araştırma raporunun değerlendirilmesinde kullanılabilecek bütüncül dereceli puanlama anahtarı örneği sunulmuştur. öğrenci seviyesine.

görüşlerini paylaşma ve savunma. Öğrencilere farklı analiz etmek. bir aracı kullanma. ya da grup çalışması şeklinde olabilir. soru sormak. olay. becerilerini göstermelerine imkân sağlamak için da okul panosu hazırlama. kompozisyon vb. tanımlama. düşüncelerini. İşlem yürütme ve teknikleri açıklamak/ispat etmek Öğrencilerin düşünme becerilerine ilişkin kavram. Yaratıcı performans görevleri Canlandırma. iletişim (Hesap yapma. Yaratıcı Düşünme (Yeni ve kendine özgü fikir. belirli yazılı türleri kullanma. kendini yönergeleri uygulama) değerlendirme. sözlü ve sözsüz iletişim kurma. değişiklik yapma) Yazılı raporlar sunularla birleştirilebilir ya da ayrı olarak değerlendirilebilir. Tasarlama. Tablo ve Grafik öz yönlendirme. drama vb. mülakat yapma.7. süreçlerini değerlendirmek için de kullanılabilir. kurma. Tutum. öğrencilerin plan yapma. deney tasarlamak. sunum. organize etme. planlamak. toplanmasıdır. belirleme. Kişinin kendini yönetmesi ve geliştirmesi birliği yapma vb. yaratıcı performans görevleri kullanılabilir. sergileme. organize etme ve üretme becerileri hakkında bilgi veren yazılı ürünlerin Yazılı Görevler canlandırma. Öğrenciler yaratıcı oluşturma. iş Yaratıcı Performanslar: Sınıf ya 4. işleri bireysel ya da grup çalışması şeklinde düzenlenebilir. birebir tutumunun yanı sıra yazılı materyalin oluşturulması sırasındaki öğrenme iletişim kurma. bilgileri gözden geçirme ve performans görevlerini yerine getirirken kendi mevcut bilgilerini açıklama. düşünce ya da ürünler ortaya koyma) 20 . zamanı kullanma. Sunular bireysel 10. göreve karşı öğrencilerin 8. Eleştirel düşünme ve yargıda bulunma (Varsayım verilmesini gerektiren maddelerdir.) gördükleri şekilde yanıtlama konusunda özgür oldukları madde türleridir. tartışma. Empati Kurma (Kendini başkalarının yerine koyarak. oluşturma. aktarma yeterliliklerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Problem çözme ve plan oluşturma (Problemleri Açık uçlu maddeler Öğrencilerin muhakeme güçlerini. (İşbirlikçi çalışma. gözlemleme ve yorum yapma) sağlanmalıdır. müzakere etme) Sunular öğrencilerin bildiklerini ve kavradıklarını sözlü olarak diğer insanlarla 9. düzenleme) performans görevlerini sergilerlerken teknoloji kullanımı konusundaki yeterliliklerini göstermeleri konusunda teşvik edilmelidirler (sözlü 5. öğrencilerin onların duygu. değer ve tutumlarını anlamaya topluluk önünde konuşma. gerçekleştirme (Tasarlama. sunma. Bilgiye erişim ve kullanma (Araştırma. problemi tanımlamak.). gerçekleştirme. bilgileri konulardaki düşüncelerini savunmak için fırsat sağlarlar. Bunlar bireysel ya da grup çalışması şeklinde olabilir.3) Düşünme Eğitimi Dersinde Kullanılabilecek Ölçme Aracı Örnekleri Bilgi. problem çözme. raporlama. 7. otantik ürün. katılımcılık. olgu ve prensiplere ilişkin kavramalarını göstermelerinin yanı sıra. 2. bilgi kaynaklarını araştırma ve göstermek için farklı öğrenme ve iletişim becerilerini kullanma fırsatı kullanma. sözlü Sunular ve sözsüz iletişim öğelerini kullanma gibi beceri ve yeterliliklerinin çalışma) değerlendirilmesinde etkili ölçme ve değerlendirme araçlarıdır. tanımlama. Bunlar öğrencilerin soruyu uygun geliştirme. veri toplama. Bunlar yazılı ödevlerle de birleştirilebilir. Öğrencilere yaratıcı bilgiyi organize etme. Bilgi ve kavramayı gösterme (Hatırlama. bağımsız çalışma. eleştirel düşünme. yaratıcılık. 6. oluşturma. beceri gelişimi. kullanmak) 3. Beceri. sergi. değerlendirme ve sentez becerilerinin tanımlama. bağımsız öğrenme. üretme. okuma yapma. sorumluluk alma. Davranış Performans Görevi Araçlara ilişkin Açıklamalar Örnekleri Açık uçlu maddeler yazılı şekilde belirlenen konu hakkında tam bir yanıt 1. yorumlama. yazılı. düşünce. tanıma) Öğretmen tarafından öğrencinin ilerlemesi. verileri yazılı ya da sözlü olarak ölçülmesinde etkilidirler. ilişkilendirme. dans. Ayrıca. Bu içerik. kendini ifade etme.İletişim kurma (Grup içinde iletişim kurma. savunma. değerlendirme vb. yansıtma.

Empati Kurma (Kendini başkalarının yerine koyarak. düşünce ya da ürünler ortaya koyma) Örnek Ölçme Araçları Sınıf Dışı Çalışmalar Araçlara ilişkin Açıklamalar Ev ödevleri öğrencinin sınıf dışında tamamlaması gereken çalışmalardır. onların duygu.İletişim kurma (Grup içinde iletişim kurma. birebir iletişim kurma. bilgileri gözden geçirme ve açıklama. becerilerin test edilmesinde kullanılabilirler. tanımlama. deney tasarlamak. Öz değerlendirme ve akran değerlendirme öğrencilere öğrenmelerinin daha fazla sorumluluğunu almalarını sağlamaktadır. Bireysel olarak ya da sınıf ile birlikte oluşturulabilirler. okuma yapma. oluşturma.Bilgi. her konuda. gözlemleme ve yorum yapma) 6. değişiklik yapma) 8. Grafik Düzenleyiciler: Kavram haritaları. canlandırma. bilgiyi organize etme. konu hakkında araştırma yapmak ya da sınıfta etkinlik sırasında kullanılacak materyalleri toplamak gibi etkinlikleri içerir. yorumlama. farklı bilgi ve becerilerin ölçülmesinde kullanılabilecek yazılı performans görevlerindendir. Öğrenci ürün dosyası öğrencinin ders yılı içinde yapmış olduğu tüm çalışmaların yer aldığı dosyadır. Kişinin kendini yönetmesi ve geliştirmesi (İşbirlikçi çalışma. veri toplama. Projeler sunum. problemi tanımlamak. verileri analiz etmek. Akran değerlendirmede öğrenci diğer öğrencilerin etkinliklerine ilişkin düşünceleri ile öğrenmeyi öğrenir. Tutum. savunma. Öğrenciler bir yıl içinde istedikleri ders ya da derslerden proje hazırlayabilirler.) 2. müzakere etme) 9. oluşturma. sunma. düşünce. Projeler mümkün olduğunca çok fazla sayıda bilgi ve beceriyi işe koşmayı gerektirecek şekilde tasarlanmalıdırlar. destekleyici fikirleri ve detayları gruplama. Bilgiye erişim ve kullanma (Araştırma. Yaratıcı Düşünme (Yeni ve kendine özgü fikir. tablo – grafik doldurma vb. soru sormak. araştırma raporları. ilişkilendirme. bilgi kaynaklarını araştırma ve kullanma. işleri düzenleme) 5. tanımlama. üretme. belirleme. Öz Değerlendirme ve Akran Değerlendirme Öğrenci Ürün Dosyası Proje 21 . planlamak. dergi. projenin bazı kısımları sınıfta yaptırılarak süreç olarak da değerlendirilmeleri daha yararlı olacaktır. sunu kopyaları. Öğrencinin hazırlamış olduğu ödevleri. gerçekleştirme. sergileme. Sınıfta işlenecek konu hakkında bilgi toplamak ve önceden hazırlık yapmak da ödev olarak tanımlanabilir. zihin haritaları. mülakat yapma. Öğrenci ürün dosyası öğrencinin yıl içinde göstermiş olduğu ilerlemenin değerlendirilmesi açısından önemlidir. sözlü ve sözsüz iletişim kurma. Öz değerlendirmede öğrenci kendi etkinlikleri hakkında düşünerek öğrenme hakkında öğrenirler. organize etme. Ürün dosyasında yer alacak çalışmalara karar verilirken ve çalışmaların değerlendirilmesi sırasında öğrenci ve öğretmenin birlikte çalışması önemlidir. Projeler. öz ya da akran değerlendirme formları vb. Davranış 1. çalışmaları ürün dosyasında yer alır. belirli yazılı türleri kullanma. İşlem yürütme ve teknikleri açıklamak/ispat etmek (Hesap yapma. Grafik düzenleyiciler ana fikri. gerçekleştirme (Tasarlama. sınıflama. bağımsız çalışma. Eleştirel düşünme ve yargıda bulunma (Varsayım geliştirme. Bunlar her sınıf seviyesinde. tartışma. öğrenciler ve öğretmenler için genel görsel bir dil olarak kullanılabilir. bağımsız öğrenme. performans görevleri ile birleştirilerek de kullanılabilir. yansıtma. öz yönlendirme. bilgileri kullanmak) 3. değer ve tutumlarını anlamaya çalışma) 10. tanıma) 7. Bu görevler verilen metni okuma. Sadece ürün olarak değil. makale yazma vb. Problem çözme ve plan oluşturma (Problemleri tanımlama. Bilgi ve kavramayı gösterme (Hatırlama. bir aracı kullanma. zamanı kullanma. Beceri. yazılı. Tasarlama. kategorize etme vb. raporlama. değerlendirme vb. yönergeleri uygulama) 4.

8) Kazanımlar ve Etkinlik Örnekleri

8.1) 6. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri

23

KAZANIMLAR 1.Düşünme eylemi sırasında sergilenen davranışları fark eder.

ETKİNLİK ÖRNEKLERİ

AÇIKLAMALAR Kendisinin ve diğer kişilerin düşünme eylemi sırasında ortaya çıkan davranışlar (konuşma, mimikler, yazma, bakış vb.) açısından ele alınmalıdır.

2.Bir düşünceyi farklı biçimlerde ifade eder. Nasıl Anlatırım?

Düşüncelerin ifade edilmesinde, ifadenin karşı tarafta oluşturacağı etki ve sözel olmayan iletişim öğeleri (duruş, bakış, mimik, jest, ses tonu vb.) dikkate alınmalıdır.

3.Kelimelerin anlamda yarattığı değişiklikleri çözümler. Ne Anlama Geliyor?

Kelimelerin anlamda yarattığı değişikliklerde cümle içindeki yeri ve sözcüğe yapılan vurgu üzerinde durulmalıdır.

4.Amaca uygun soru sorar. 5.Herhangi bir bilgiyi nasıl edindiğini açıklar. 6.Bilginin değişebileceğini ve gelişebileceğini fark eder. 7.Benzerlik ve farklılıkların ölçütlere göre belirlendiğini fark eder. Öğrencilerin tespit ettikleri benzerlik ve farklılıklardan hareketle “ölçüt” kavramı yapılandırılmalıdır. Plüton Gezegen mi?

24

. 13.Eylemlerini. özne. Grup adına ölçüt belirlediğinde/kullandığında kendisi dışındaki faktörler de dikkate alınmalıdır. bazı durumlarda bütünün parçadan farklı olabileceği ve nesne. Akıl yürütme yöntemlerinden analojiye dayalı akıl yürütme kullanılmalıdır. verilen örnek durumlar üzerinde yapılmalıdır. 11. belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre önem sırasına koyar. Amaç ve aracı ayırt eder. Amaç-araç ayrımı. Öğrencilerden amaç belirlemeleri beklenmeyecektir. 10. Beynin Senin Olmasaydı? Nesne. özne. olay ve olgulara ilişkin parçanın bütünün yapısı üzerine etkisi. olay ve olguların bütünparça içindeki yeri işlenmelidir. belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre öncelik sırasına koyar. 12. Benzerliklerden hareketle genelleme yapar. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Grup adına ölçüt belirlediğinde/kullandığında kendisi dışındaki faktörler de dikkate alınmalıdır. Bütün-parça ilişkilerini sorgular. Şartlar değiştiğinde görüş ve/veya eylemlerin değişebileceğini fark eder.KAZANIMLAR 8.Eylemlerini. 9.

17. 16. Alternatifli düşünmenin önemini fark eder. 19. Kendisinin ve diğer kişilerin ifadelerindeki tutarsızlıkları fark eder. Bir olayın birden çok nedeni olabileceğini fark eder. 22. Mevcut verilerden hareketle tahminde bulunur. 21. . 15. Varsayım oluşturur. Doğru-yanlış kavramlarını değerlendirir.KAZANIMLAR 14. Doğru ve Yanlış Nedir? 23. Bir durumun problem olup olmadığına karar verir. problemler olmayıp günlük yaşamla ilgili içeriklerdir. 20. fen vb. Atatürk’ün hayatında akıl ve bilimin yerini örnekleriyle açıklar. 18. Tutarlı mı ? Kavram sorgulama aşamasında birçok becerinin işe koşulması sağlanmalıdır. Eylemlerini gerekçelendirir. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Problemlerle kastedilen matematik. Tahminde bulunmanın kendisi ve başkaları için faydalarını fark eder.

3. (Eğer grup değerlendirilmesinde kullanılacak ise) Grup üyeleri ile işbirliği yaptı. Ağlayan bir arkadaşına yarının daha iyi bir gün olacağını. 14. 16. Fazla asitli içecekler tüketen bir arkadaşına asitli içecekler yerine süt tüketmesinin daha sağlıklı olduğunu. “Bilmek” ve “inanmak” kelimelerinin farkını. her gece. Ayrıca bir durumun aynı öğrenci tarafından kaç farklı şekilde ifade edilebileceği de işlenmelidir. 9. 1. 13. 11. Öğretmen tarafından yeniden yapılandırılabilir. düzenli yemek yemenin sağlıklı bir davranış olduğunu. : Bir düşünceyi farklı biçimlerde ifade eder. derecelendirme ölçeği ya da kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir. 2. Bir dikdörtgenin iki uzun kenarı olduğunu. Televizyonda dün gece izlediğin bir programla ilgili düşünceni. onu çok sevdiğini. Bir toplantıda konuşmacı olduğunda. Öğretmenine konuyu anlamadığını. bilgisayarda nasıl yazı yazılacağını. Sınıf arkadaşına. SÜREÇ Aşağıda yer alan durumların her birini birden fazla öğrencinin ele alması istenir. Nasıl ifade edersin? Değerlendirme: Bu etkinlik aşağıda yer alan ölçüt örneklerini içeren dereceli puanlama anahtarı. 7. Derecelendirme Ölçeği Örneği ÖLÇÜTLER 1. Ailene daha fazla harçlığa ihtiyacın olduğunu. Duruma ilişkin akılcı yorumlar yaptı. …………………………………… 6. 2. Aşağıdaki form örnek olarak sunulmuştur. 5. Arkadaşına. 12. okul koridorlarında bağırarak koşmaması gerektiğini. Sağ ayakkabının bağcığı sol ayakkabına ve sol ayakkabının bağcığı sağ ayakkabına bağlıyken yürümenin nasıl olduğunu. 3. Fikirlerini ve görüşlerini etkili şekilde ifade etti. 8. 6. 10. Sevdiğin müzik türü hakkındaki düşünceni. gece yarısına kadar televizyon izlemesinin doğru olmadığını. 4. Kardeşine. Kardeşine. Komşunuza gürültü yaptığını.NASIL ANLATIRIM? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. …………………………………… 5 4 3 2 1 . Sınıfta ders sırasında dışarı çıkmak ihtiyacı duyduğunu. Diğer öğrencilerin görüş ve fikirlerini etkili şekilde dinledi. 15. Ayrıca form grubun ya da bireysel öğrencilerin değerlendirilmesinde kullanılabilir. 5. 4.

Sanmak 4. Sıra arkadaşımın adının ………………. En iyi arkadaşını anlamanın. “Biliyorum. C ve D alıştırmaları yapılırken sınıf sorgulama topluluğuna dönüştürülmelidir.. 6. B alıştırmasında öğrenciler verilen durumların kendilerine göre anlamını ifade ederler.. Anlamak . Futboldan anlamanın.……………………… 3.Anlamamak 5. 2. Bilmek ve inanmak konusunda kararsızsan “Şüphe ediyorum. : Kelimelerin anlamda yarattığı değişiklikleri çözümler.. 4. Kendinin/komşunun veya birinin evcil hayvanını sevmenin. Hayvanların da duygulara sahip olduğuna / olduğundan ……………………………. Çınar ağacının yaprağının yeşil olduğuna/olduğunu ……….Şimdi okulda olduğuma/olduğumu …………………………………………………. 2.” demen gerekli.. 5. Arabalardan anlamanın.” diyebilmem için emin olman ve seni emin yapan nedeni de söyleyebilmen gerekiyor. Bilmek ..NE ANLAMA GELİYOR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk.” veya “Emin değilim.. Okuduğun bir şiiri anlamanın. Matematik dersinde bir konuyu anlamanın. C Aralarındaki fark nedir? 1. 8. Eğer seni emin yapan nedeni söyleyemiyorsan yani bilmiyorsan ve buna rağmen emin hissediyorsan “İnanıyorum. Başka gezegenlerde hayat olduğundan / olduğuna …………………………………….Bilmemek 28 . Kendini anlamanın. : Çalışma kâğıdı. 7.. 3. Bilmek – Anlamak 3.…………… 4. Büyükanne veya büyükbabanı anlamanın. Biliyorum Şüphe ediyorum İnanıyorum Yanlış olduğuna inanıyorum Bilmiyorum Emin değilim 1. SÜREÇ Çalışma kâğıdında A alıştırmasının öğrenci tarafından tamamlanması istenir ve öğrenci tamamladığı cümleyi sınıfla paylaşır.………… 5. olduğundan/olduğuna ……….” diyebilirsin. Ancak boşlukları doldurmadan önce şuna dikkat etmelisin. 6.Gökyüzünün renginin mavi olduğuna /olduğunu ……………………….. B Aşağıdaki durumların anlamı nedir? 1. A Boşlukları aşağıdaki kelimelerden uygun olanı ile doldurabilirsin. Bilmek – İnanmak 2. Bilmek .

D Bilmek ile inanmak farklı mıdır? Neden? Bir şeyi inanmadan bilebilir miyiz? Bilmeden bir şeye inanabilir miyiz? Bir şeyi inanmadan anlayabilir miyiz? Anlamadan bir şeye inanabilir miyiz? Sen dürüstlüğe inanıyorsan bu aşağıdakilerden hangi anlama gelir? Neden? İnsanlar dürüsttür. b. Eleştirilere kimi zaman tepki gösterdi. Kavramları oldukça doğru ve yerinde kullandı. 3. Tartışma sırasında genellikle düşüncelerini açık bir şekilde ifade etti. Çok az kavramı doğru kullandı. a. 1 Etkinliğe pek fazla katılmadı. Tartışma Kavramları bazı zamanlarda doğru kullandı. 2. Öğretmen tarafından yeniden yapılandırılabilir. a. Aşağıdaki form örnek olarak sunulmuştur. Tartışma sırasında düşüncelerini açık ve net bir şekilde ifade etti. Ayrıca form grubun ya da bireysel öğrencilerin değerlendirilmesinde kullanılabilir. 2. Diğerlerini dinledi. 5. Hayaletler olmalıdır. Ancak bazı kavramların kullanımı sırasında hatalar yaptı. Değerlendirme: Bu etkinlik aşağıda yer alan ölçüt örneklerini içeren dereceli puanlama anahtarı. Etkinliğe katılım 4 Etkinliğe katılmak konusunda oldukça istekli davrandı. Genelde başkalarının düşüncelerini onayladığını gösteren ifadelerle Tartışmaya nadiren katıldı.1. Dereceli Puanlama Anahtarı Örneği ÖLÇÜTLER 1. Tartışmalara ara sıra katıldı. …………. 2 Etkinlik sırasında bazı yerlerde ilgisini kaybetti. bu aşağıdakilerden hangi anlama gelir? Neden? Hayaletler vardır. Sen hayaletlere inanıyorsan. Etkinlik sırasında oldukça ilgisiz davrandı. İnsanlar dürüst olmalıdır. Eleştirilere açık olduğunu gösterdi. 3. 4. Bazı zamanlarda düşüncelerini ifade etti. b. 29 . 7. Çoğu zaman eleştirilere açık olduğunu gösterdi. Kavrama Kavramları genellikle doğru ve yerinde kullandı. Tartışmalar sırasında kendi yaşantısıyla da ilişkilendirme yaptı ve yorum kattı. 6. derecelendirme ölçeği ya da kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir. Zaman zaman kendi yorumlarını kattı. Diğer arkadaşlarını da etkinliğe katılmaları konusunda teşvik etti. 3 Etkinliğe katılmak konusunda istekli davrandı. Diğerlerini etkili şekilde dinledi. 4.

com/2006. SÜREÇ 1. Etkinlik sonunda öğrencilere neler kazandıkları sorulur.milliyet.asp (27 Temmuz 2006). sorularla sınıf sorgulama topluluğuna dönüştürülmelidir. Öğretmenler metinlerdeki örnek durumları ele alırken değişme ve gelişmenin devam eden bir süreç olduğunu vurgular. 12345Sorular Yukarıda verilen durumlardan çıkan genel sonuç nedir? Yukarıdaki durumlarda verilen eski bilgiler hâlâ bilgi midir? Neden? Zaman içinde hiç değişmeyecek bir bilgi var mı? Varsa örnek veriniz? Bilgi gelişmesi ve değişmesi aynı şey midir? Neden? Sizlerin de doğru bildiğiniz fakat sonradan değişen bilgileriniz oldu mu? 30 . 2. 4. cevaplar sınıfta paylaşılır. Caner Taslaman.25/yasam/yas11. soru ile öğrencilerin yeni öğrenmeleri ile kendi deneyimlerini karşılaştırmalarına olanak sağlanır.gen. Aşağıda yer alan 1 numaralı soru ile metnin öğrencilerce doğru anlaşılıp anlaşılmadığı kontrol edilir. 3. 2) http://www. 6. 2.tr/bolum2. : Bilginin değişebileceğini ve gelişebileceğini fark eder. : Metinler. Metinler öğrencilerle paylaşılır. 5.html. 3 ve 4.PLÜTON GEZEGEN Mİ? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç Kaynaklar : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. : 1) Bıg Bang Teorisine Kadarki Bilim Tarihi. 5. http://www.bigbang.08.

Bu kuram bugün bütün dünya tarafından kabul edilmiştir. 31 . Venüs. O’na göre yıldızların ham maddesi ve Dünya’nın ham maddesi birbirlerinden tamamen farklıydı. Mars. Çek Cumhuriyeti’nde yapılan gökbilimciler kongresinde gezegen kavramı yeniden tanımlanmıştır. Yer'in. Babil ve Yunanlılar dünyanın şekline ilişkin çeşitli tahmin ve teorilerde bulunmuşlardı. O dönemde bilinen beş gezegen Merkür. Satürn ve onlarla beraber Ay ve Güneş. Yunan Döneminden beri yürürlükte bulunan Yer Merkezli Evren Kuramı'nın yerine. Sümer. Dünya’nın çevresinde döndüklerini savunuyordu. bütün gezegenlerin. gökbilimciler kongresinde alınan bir kararla. “kendine ait bir yörüngesi olmayan” Plüton gezegen statüsünden çıkarıldı. Plüton 1930'da keşfedilmiş ve Güneş Sistemi'nin 9. Bunlar hem ezeli. Yıldızlar ise en dışarıdaki en geniş halkadaydılar… …Kopernik. Güneş Sistemi'nde 9 gezegen olduğunu yazan bütün kitapların da güncellenmesi gerekiyor. kendi astronomik modelini ortaya koydu. ve son gezegeni olarak kabul edilmişti. Yıldızlar ezeli bir yakıtla yakılmışlardı.Metinler Plüton Gezegen mi? Güneş Sistemi'nde Dünya'nın 8 değil 7 kardeşi kaldı. yıldızlar gibi mükemmel değildi. eski çağların insanları için çözülemez bilmecelerdi. Aristo’dan aldığı mirası da kullanarak. Oysa Dünya. Güneş’in ve Ay’ın. geçen hafta Güneş Sistemi'ndeki gezegen sayısının 9'dan 12'ye çıkarılmasını önermişti. Dünya’nın etrafında dönüyordu. Jüpiter. Dünyanın Şekli Günümüzde on yaşında bir çocuk için bile sıradan olan bilgiler. Ancak son yapılan toplantıda bu önerinin reddedilmesinin yanında Plüton da gezegen statüsünü kaybetti. kusurlu ve eksikti. Yeni tanıma göre. yıldızların. hem de ebediydi. Bu modele göre Dünya merkezdeydi. Güneş Merkezli Evren Kuramı'nı kurmuştur.”… …Batlamyus. Dünya’nın sabit merkez olduğunu. Uluslararası Astronomi Birliği. Güneş'in çevresinde dairesel bir yörünge üzerinde dolanan bir gezegen olduğunu savunmuştur. …“Aristo.

b. c. Otobüs şoförü başka bir araç kullandığında. f. : Bütün. Benzinle çalıştığında. c. Yağmur Damlası Geçen gün arkadaşım Mete ile yürüyorduk. Aşağıdaki durumlar oluştuğunda sen halâ sen misindir? a. Farklı bir bedene sahip olsaydın d. Ben de ona “Kaç tane damla yağmur eder?” dedim. 32 . Bir ormandaki ağaçların yarısı orman yangınında yok olsa kalan ağaçlar orman oluşturur mu? b. Aynı ormanda sadece 10 ağaç kalmış olsa kalan ağaçlar orman oluşturur mu? d. e.” dedim. Afrika’da doğup büyümüş olsaydın. Muavini olmadığında. Aynı ormanda sadece 1 ağaç kalmış olsa kalan ağaç orman oluşturur mu? e.BEYNİN SENİN OLMASAYDI? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. Bir ormandaki ağaçların 3/4’ü orman yangınında yok olsa kalan ağaçlar orman oluşturur mu? c. f. Uçma özelliği eklendiğinde. Farklı bir parmak izine sahip olsaydın. C Öğrencilerden aşağıdaki soruları tartışmaları istenir. Öğrencilerin dikkatini çekmek amacıyla “Yağmur Damlası” başlıklı metin öğrencilerle paylaşılır. g. e. Koltukları çıkarıldığında. Öğrencilerle A.” dedi. Mete’ye “Yağmur yağıyor. Cadde kenarındaki ağaçlar bir orman mıdır? B Aşağıdaki durumlarda otobüs hala otobüs müdür? a. b. 2. O da bana “Olur mu öyle şey sadece iki tane yağmur damlası düştü diye yağmur mu yağar. d. Farklı bir aileye sahip olsaydın. Otobüse kamyon motoru takıldığında. Farklı bir isme sahip olsaydın. SÜREÇ 1. Sonra başladık Mete ile tartışmaya… A a. Farklı bir yüze sahip olsaydın. B ve C bölümlerinde yer alan durumlarına ilişkin verilen sorular tartışılarak öğrencilerin parçanın bütün üzerine etkisini sorgulamaları sağlanır.parça ilişkilerini sorgular. Farklı bir beyne sahip olsaydın.

Düşündükleri uygun örnekleri yazıp arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanır. : Kendisinin veya diğer kişilerin ifadelerindeki tutarsızlıkları fark eder. Kitapları severim. Bu yüzden de kitap okumuyorum.TUTARLI MI? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. Sütün her yaşta insana yararlı olduğunu öğrendim. 3. 9. Soğanı severim ama nefesimin kokmasına sebep oluyor. Düşündükleri uygun örnekleri yazıp arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanır. 2. B 1. Fakat sütü bebekler içer ve ben bebek değilim. 10. Eğer alırsam. Ben bir vejetaryenim. Eğer ödevlerimi yaparsam başarım artar. Hiç kimseden borç para almam. SÜREÇ A alıştırması çalışma kâğıdı şeklinde öğrencilere dağıtılır veya cümleler tek tek okunur. Bundan dolayı soğanı sevmiyorum. Çünkü bütün hayvanları ve bitkileri çok seviyorum. Ödevlerimi her zaman yaparım. mutlaka zamanında geri öderim. Arkadaşlarımın bana karşı dürüst davranmalarını beklerim. 5. İfadelerin anlamlarında tutarsızlık olup olmadığı ve nedeni üzerinde tartışılır. Onlarla ilgili daha çok şey öğrenmek istiyorum. 33 . Turuncu benim en sevdiğim renktir. ama zevkime uygun. Benim daha fazla süte ihtiyacım yok! 6. 7. ilginç kitaplar bulamıyorum. Bu yüzden ödevlerimi yapacağım ve notlarımı yükselteceğim. Öğrencilerin kendi ifadelerindeki tutarsızlıkları düşünmeleri istenir. Büyüdüğümde doğa ile ilgili araştırmalar yapmaya karar verdim. Var olan tutarsızlıklar düzeltilir. 4. B alıştırması ile devam edilir. A 1. Öğrencilerin çevresindeki insanların ifadelerindeki tutarsızlıkları düşünmeleri istenir. Ablamın başarılarından dolayı ona hayranlık duyuyorum. Dürüst insanları severim. Tabi ki ben de onlara karşı dürüst davranmaya özen gösteririm. Eşyalarımı satın alırken ve kıyafet seçerken içinde turuncu olmasına dikkat ederim. Hafta sonları hariç! 8. Eğer yapmazsam mutlaka geçerli bir mazeretim vardır. Ama cesaretli ve çalışkan olmasından nefret ediyorum. 2. 11.

güzeldir. tutarlıdır. herkes onu yapar. Öğretmenim yapmamam gerektiğini söyler. 34 . soru) Nuran Direk.157. G alıştırmalarını çalışma kâğıdı olarak dağıtabilir veya sözlü olarak sınıfa yöneltebilirsiniz. Filozof Çocuk. Kimse onu yapmıyordur. 1. Her doğru faydalı mıdır? Her doğru uygun mudur? Her doğru tutarlı mıdır? Her doğru gerçek midir? Her doğru güzel midir? Her doğru iyi midir? Bir şeyi herkesin yapması doğru olduğunu gösterir mi? B. 1. iyidir. : (D alıştırması) Lipman and Sharp. D. Social Inquary. Yaptığımda üzülürüm. Doğru ve yanlış yere göre değişir mi? 3. Doğru ve yanlış kişiye göre değişir mi? : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. C alıştırmalarından seçtiğinizle sınıfı bir soruşturma topluluğuna dönüştürmeniz önerilir. (A alıştırması. Yaparsam arkadaşlarım beni ayıplar. 1980. seçeneklerinden birini seçer misin? C. Pan Yayıncılık. B.DOĞRU ve YANLIŞ NEDİR? Ders: Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Kaynak 2006. Bir şey ne zaman doğrudur? 2. USA. sf. SÜREÇ Aşağıda yer alan A. gerçektir. seçeneklerini en çok katıldığından en az katıldığına doğru sıralar mısın? (Aşağıdaki soruları cevaplara göre yöneltmelisiniz). sf. F. 104. A. “Her zaman” ve “bazen” doğru olan şeylere örnek verebilir misin? “Hiçbir zaman” doğru olmayan bir şey var mıdır? 3. Mutlak ve değişmez bir doğru var mıdır? Niçin? 4. uygundur. Doğru ve yanlış zamana göre değişir mi? 2. 3. Bir şey yanlış ise Çevreye zarar veriyordur. 1. Bir şey doğru ise faydalıdır. : Doğru ve yanlış kavramlarını değerlendirir.

1. 4. Yanlış adamı işe almışsınız. 2. l. 4. c. Dolaptan yanlış tabağı getirmişsin. 2. a. e. görüntüsüne bak. Doğruyu nasıl bulursun? Doğru farklı şekillerde bulunabilir mi? Aşağıda bazı durumlar ve bu durumlarda doğrunun nasıl bulunacağına ilişkin farklı yollar var. 35 . k. Ankara’nın Türkiye’nin olduğunu. karşılaştığın ilk yabancıya sor. Kaç yaşında olduğunu. en iyi arkadaşına sor. Yanlış okuyorsun. 5. Saatin kaç olduğunu. 6. Tuz ve şekerin tadının farklı olduğunu. tadına bak. ailene sor. 5. d. h. Cevap kâğıdındaki üç yanlış cevap doğru cevaplarından birini eksiltiyor. güneş saatine bak. çukur olanı istemiştim. Sivas’a kıyasla daha batısında metre ile b. ansiklopediye bak. g. öğretmenine sor. Mustafa Kemal Atatürk’ün Türkiye’nin kaçıncı cumhurbaşkanı olduğunu. E. televizyon izle. saate bak. i.D. 3. Uzunlukların ölçüldüğünü. j. Bu yanlış hemen düzeltilmeli. Bir yol seç ve neden seçtiğini açıkla. 3. güneş ışığının yukarıdan direk geldiğini görüyorsan. Aşağıdaki cümlelerde “yanlış” kelimesi yerine kullanılabilecek başka bir kelime düşün. araştırma projesi organize et. f. 1.

…………………………………. 4 daima şu sorunun doğru cevabıdır.Bana göre doğru…… …………………………. 2. 36 . Matematikte. Uzun bir tartışmanın ardından kız kardeşime “Tamam. …………………………………. sen doğrusun ve bu konuda daha fazla konuşmak istemiyorum. Şiir yazarken. 3. 4. büyükbabama Atatürk Caddesine kütüphane açmanın doğru olduğunu söyledi. 2. 1. söylemek istediğimi anlatacak doğru sözcüğü bulabilmek için uzun süre düşünüyorum.” Dedim.. Annem. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………. 2 daha kaç eder?” G. 5. Bana göre yanlış…… ………………………….. “2. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………. Öğretmenim ödev kâğıdımın sağ üst tarafına “hepsi doğru” yazmış.. Aşağıdaki cümlelerde “doğru” kelimesi yerine kullanılabilecek başka bir kelime düşün..F. 1.

Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri 37 .8.2) 7.

ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Düşünmeden yapılan eylemlerden kastedilen düşüncesizlik Düşünürken olmayıp uyumak nefes almak vb.Kendisini düşünmeye yönelten nedenleri açıklar. Özne. 7. Bilgi paylaşımının gerekliliğini değerlendirir. 6. 3. nesne. 5. Neden Böyle Düşündüm? Mecaz Nedir? Aynı mı? Farklı mı? Bakmak ve Görmek Kör Adamlar ve Fil Elmalar ve Havuçlar . Düşünerek yapılan ve düşünmeden yapılan eylemleri ayırt eder. Ölçüt belirlerken öznel ve nesnel davranması gerektiren durumları ayırt eder. eylemlerdir. 2. 8. olay ve olguları belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre sınıflandırır. 4.KAZANIMLAR 1. Soru ve cevap ilişkisini değerlendirir. Kelimelerin gerçek ve mecaz anlamlarını ayırt eder. Söz ve söz gruplarının cümle içinde farklı anlamlara gelebileceğini fark eder.

ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Amaç mı? Araç mı? Problem mi? Problemlerle kastedilen matematik. 13. Verilen veya gösterilen gerekçelerin uygunluğunu değerlendirir. Bir durumun problem olup olmadığının kişilere ve şartlara göre değiştiğini fark eder. 16. İhtiyaç ve seçenek ilişkisini görerek. Tümdengelime dayalı olarak genelleme yapar. Bütün ve bazı ifadelerinin cümlenin doğruluk değerine etkisini değerlendirir. 10. problemler olmayıp günlük yaşamla ilgili içeriklerdir. fen vb. 11. .KAZANIMLAR 9. alternatifler arasından en uygununu seçer. 14. 15. Alternatife ihtiyacı olan ve olmayan durumları belirler. Eylemlerinde göz önüne alacağı şartları değerlendirir. 12. Amaca uygun araç belirler.

İfade ve eylem arasındaki tutarsızlıkları değerlendirir. 20. 22. 19. Olayları çoklu neden ve çoklu sonuç ilişkisine göre değerlendirir. Sorumluluk kavramını değerlendirir. 18. Atatürk’ün düşünce ve düşünceyi açıklama özgürlüğüne verdiği önemi örnekleriyle açıklar. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Kavram sorgulama aşamasında birçok becerinin işe koşulması sağlanmalıdır. Varsayımlara dayalı olarak olası durumları değerlendirir. Kendisinin ve diğer kişilerin eylemlerinin olası sonuçlarına ilişkin tahminde bulunur. 21. .KAZANIMLAR 17.

Düşünerek yapılan ve düşünmeden yapılan eylemleri ayırt eder. “Bu durum düşünmeyi içeriyor mu? Neden?” Sorusu yöneltilir. Aşağıdaki örnek durumlar birer birer okunur ve her birinin ardından. Öğrencilere. Resim öğrencilere gösterilir. : Düşünme eylemi sırasında sergilenen davranışları fark eder (6.DÜŞÜNÜRKEN Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç. • Düşünüyor cevabı alındıktan sonra bu fikre nasıl ulaştıkları sorgulanır.Sınıf ). 2. Ardından aşağıdaki sorular öğrencilere yöneltilir.Gereç : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. • Resimdeki kişinin ne yaptığı sorulur. : Fotoğraf SÜREÇ 1. • • • • • • • • • • • • • • Piknik planı yapmak Ödev yapmak Yediklerini sindirmek Muz kabuğunu soymak Kitap okumak Televizyon programı hakkında tartışmak Uyumak Haksızlıktan nefret etmek Yüzmek Koşmak Yüzünü yıkamak Nefes almak Gülmek Telefonla konuşmak . 3. Öğrencilerin birbirlerinin fikirleri üzerine tartışmaları sağlanır. • Düşünürken ne yaparsın? • Mimiklerin ile düşünmen arasında bir ilişki olduğunu düşünüyor musun? Nasıl? • Düşünürken herkes aynı şekilde mi hareket eder? 4.

42 .

öğretmenin uyarısından sonra yaklaşık bir dakika boyunca gözlerini kapalı tutmaları istenir.. Grup içi çalışmalar tamamlandıktan sonra her grup kendi çalışmasını sunar ve dersin sonunda karşılaştırmalar yapılır.. Her gruptan bir öğrenciye söz hakkı verilir. Aşağıdaki sorular gerekçeleri ile birlikte tartışılır. ………………. 8. a) İnsanlar sebepsiz yere düşünebilir mi? b) Sence insanların en çok düşündükleri şey nedir? Niçin? c) İnsan dışındaki canlılarda bir sebebe bağlı olarak düşünebilirler mi? d) Bir düşüncenin birden fazla sebebi olabilir mi? 43 . Öğrencilerden. Bunların dışında son günlerde sıklıkla düşündükleri bir şeyi ve neden bunu düşündüklerini söylemeleri istenebilir. Grup içindeki her öğrencinin düşündüklerini ve sebeplerini yazmaları istenir. 5. 3. eylem. 11. Düşündüklerim ………………. 9. gözlerini kapattıklarında ne düşündükleri sorulur. Etkinliğin ikinci aşamasında grup çalışması yapılır. 4. Bir dakikanın sonunda gözlerini açmaları istenir.. Daha sonra aynı öğrencilere yeniden söz hakkı verilerek neden böyle düşündükleri sorulur. 10. ………………. düşünceler konularına göre grup üyeleri tarafından gruplanabilir (nesne. Sınıf. : Kendisini düşünmeye yönelten nedenleri açıklar. ………………. kişi gibi). her gruptan bir kâğıda düşündüklerini ve sebeplerini iki ayrı başlık altında yazmaları istenir. 2.. ………………. mevcuda göre en fazla 5 veya 6 gruba bölünür.NEDEN BÖYLE DÜŞÜNDÜM? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. Sebepleri ………………… ………………… ………………… ………………… ………………… 7.. Grup içinde düşünceler ve sebepleri yazıldıktan sonra. SÜREÇ 1. 6.

5. Birinci sütundaki mecazlı ifadeler ile ikinci sütundaki açıklamaları eşleştirir misin? (Bir ifade bir açıklama ile bir kez eşleşmektedir).” dedi. A bölümünü tamamladıktan sonra öğrencilerin cevapları alınır. Sezgin dedi. bağı D. O kadar çok konuştu ki… E. Hiç bu kadar üzülmemiştim. Birisinin benim hakkımda konuştuğunu düşünüyorum. Başım çok ağrıyor. A. Acıktım. burnumda G.” dedi. Cem “Kızım tütüyor. Söyleyecek bir şey bulamadım. Aylin “Başım çatlıyor. birbirine C. Çiğdem “Çenesi düştü.” dedi.MECAZ NEDİR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. 1. 4. Ahmet “Başım dönüyor.” dedi. 6. 8. F. A Arkadaşın sana “başım dönüyor” dediğinde. H.” dedi.” dedi. Gökçe ”Kulaklarım çınlıyor. 2. “Yüreğim yanıyor.” dedi. Aytuğ “Boğazım düğümlendi. : Kelimelerin gerçek ve mecaz anlamlarını ayırt eder. Duyduklarım beni çok üzdü. B bölümünün işlenişine de aynı şekilde devam edilir. 7. Arkadaşının bu ifadesi mecazlı bir anlatımdır. Alp “Karnım zil çalıyor. Çok özledim. I.” dedi. kaynar 44 . Çok üşüdüm. K.” J. B. 10. 9. Bahar “Dizlerimin çözüldü. SÜREÇ Aşağıda verilen çalışma kâğıdında A ve B bölümlerinin öğrenci tarafından tamamlanması istenir.” dedi. Zeynep “Başımdan sular döküldü. Aşırı heyecanlandım. başının tıpkı havaya atılan bir top gibi döndüğünü düşünüyor musun? Aslında arkadaşının başı bu şekilde dönmüyor. 11.” dedi. 3. Sersemlemiş hissediyorum. Emel “Dişlerim vuruyor.

2. Yaşam bir salkım üzümdür. Aslı’nın saçları Rapunzel* kadar uzundur. Annem bir melektir. 10. Dünya bir gezegendir. Elimdeki portakal bir top gibi yuvarlak. Maçtan sonra yüzü pancar gibi kızarmıştı. 8. 9. Çarşamba günü bir kâbus gibiydi. 5. Kız kardeşim bir mücevher. 7. 4. 45 . * Rapunzel. çok uzun saçlarıyla tanınan bir masal kahramanıdır. 11. Tümer keçi gibi inatçıdır.B Aşağıdaki mecazlı ifadelerin verilen seçeneklerden hangisine uyduğunu söyler misin? Yanlış Yanlış Yanlış değil ve fakat İfadeler ve ? mecaz mecaz mecaz değil değil 1. Bebeğin sesi kedi miyavlaması gibi. 6. Karpuzun içi bir domates kadar kırmızı. 3.

Farklı ? 46 . farklı mı olduğuna karar ver. A Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış kelimelerin anlamının iki cümlede aynı mı. Ayakkabın benimkinden farklı mı? 8. Atina’da 2004 yılında yapılan 28 nci Olimpiyat Oyunlarında takım sporlarında dünya rekoru kırıldı mı? Kalbim kırıldığında içimden kimseyle konuşmak gelmez. Kurtuluş filminde Atatürk rolünü oynayan aktörün adını anımsıyor musun? En son ne zaman saklambaç oynadık? 9. kravat bu takıma çok yakışmış. Sabah ki görüşmenin verimli geçtiğini söyleyemem.AYNI MI? FARKLI MI? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar Araç-Gereç : Düşünme Eğitimi :7 : 40+40 dk :Söz ve söz gruplarının cümle içinde farklı anlamlara gelebileceğini fark eder. B ve C bölümlerin işlenişine aynı şekilde devam edilir. Ümitköye gitmek için farklı bir yol daha var. Gerçeği görmen için daha çok okuman gerekiyor. B ve C bölümlerinin öğrenci tarafından tamamlanması istenir. :Çalışma kağıtları SÜREÇ Aşağıda verilen çalışma kâğıdında A. Kısa zamanda büyük işler yapmanın yolu nedir? 6. Annemi çeşit çeşit çiçeklerle karşıladım. Köye amcamı ziyarete gittiğimde tarlada çalışmanın ne kadar zor olduğunu gördüm. Son görüşmemizde ona bir hediye verdim. 5. A bölümünü tamamladıktan sonra öğrencilerin cevapları alınır. 2. Aynı 1. 4. Köşedeki marketten sağa doğru dönersen eski çeşmeyi görürsün. Bir su kuyusunun derinliğini nasıl ölçebiliriz? Emel’i parkta derin derin düşünürken buldum. Farklı düşünen insanlarla konuşmaktan hoşlanıyorum. Bu söylediklerini hoş karşılayamayacağım. 7. Öğretmenine adıyla hitap etmen hoş olmadı. Senden bu çeşit bir davranış beklemiyordum. 10. Ne kadar doğru bir seçim. 3.

2. k. 9. her yeri doldurun. 5. birinciye yetişti. mesafe d. aralık. a. o.” dedi. Denizciler Marmara açıklarında boş bir tekne gördüklerini Sahil Güvenlik Komutanlığına bildirdiler. Aradaki açığı kapatabilmen için çok çalışman gerekiyor. kapalı olmayan b. iyi misin?” diye söze başladı. Hepimizin talihi açık olsun. engelsiz i. Resim dersinde.11. Bahar düğününde sırtını açıkta bırakan bir gelinlik tercih etmişti. arkanı dön ve çık. “Kapı açık. (Pazar günü) Bu gün açık eczane bulmak öyle zor ki… 11. Eti açıkta bırakırsan kedi kapar. kolay anlaşılır f. Ahmet Bey eşine sitem ediyordu: “Bu kadar alış veriş yaparsan bütçemizin açık vereceğini daha önce söylemiştim. boş g. En sevdiğim renk açık yeşildir. lütfen. elverişli m. Denizin kıyıdan uzakça olan yeri uygun. “Daha açık anlatabilir misin. aralığı çok e. B “Açık” kelimesinin kullanıldığı cümlelerdeki anlamını sağ sütunda bulabilir misin? (Sağ ve sol sütundakiler birer kez eşleşmektedir).” 15.” dedi. bir yerin biraz uzağı 12. 7. “Kağıtta açık yer bırakmayın.” Bu şarkıyı anımsıyor musun? 3. çıplak h. örtüsüz. Genç kız. örtüsüz c. işler durumda olan koyu olmayan 8. n. 13. Rüyamı anlatınca Elif bana güldü ve “Üstün açık kalmış galiba” dedi. İyi bir araba kaç para eder? Ahmet “Merhaba. 6. arkadaşına. kapalı olmayan yer l. Hesap sonunda ortaya çıkan para ya da mal eksikliği 47 . 14. 1. 10. Taksi şoförü yolun açık olmadığına dair bir işaret görememişti. öğretmenimiz. j. Tren yolu şehrin açığından geçer. Açık adımlarla koşan at. istenmiyorsun artık. 4.

Aşağıdaki cümlelerde “görmek” kelimesinin hangi anlamda kullanıldığına karar verir misin? İki anlamıyla da kullanıldığını düşünmüyorsan ? seçeneğini işaretleyebilirsin. “Güneşin ilk ışıklarını görüyor musun?” 2.” dedi. 6. 1. “Madem ikramiye kazandın bizi de gör. “Dün toplantıda tanıdıklardan kimseyi gördün mü?” 7. sezmek. ? bir şeyin sezmek varlığını duymak 1. Yürüyen adam kendi kendine söyleniyordu: “İşin kötü bir sonuca varacağını görüp de hiçbir şey yapmamış. Özlem pilotların koruyucu gözlüklerini takar ve ”Bu şeylerle nasıl görebildiğini anlayamıyorum.” 9. Atıl ileri doğru koşarak “Şimdi beni görün. 5. (Ahmet milli piyango biletine ikramiye çıkan arkadaşıyla konuşmaktadır). 2.” der. 3.” der.Gözle ve ışık yardımıyla 2. 8.” der. Etraf zifiri karanlık olduğunda hiçbir şey göremezsin.” 48 .C Görmek kelimesinin birden çok anlamı vardır fakat en çok kullanılan iki tanesi şunlardır: 1.Anlamak. Gözle ve ışık yardımıyla bir şeyin varlığını duymak. Aylin kaza anını anlatırken “Kafamı çarptım ve sonra yıldızları gördüm. Anlamak. 4. Bir filmde doktor hastanın gözündeki bantları açar ve hasta “Görüyorum.

BAKMAK VE GÖRMEK Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar Araç-Gereç : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. 5. mükemmel olmasını istiyorum. Her kurumda temizlik işlerine bakan bir görevli var mıdır? Diyerek kendi kendime sordum. Öğretmenimiz dışarıya bakarak. B. 4.” diyor. 3. B ve C bölümlerinin öğrenci tarafından tamamlanması istenir. Öğrencilik yıllarım aklıma geldiğinde “sokağa bakan pencereleri olan küçük bir okul anımsıyorum. 2. İyi bakılan taylar güzel bir at olabilir. B ve C bölümlerin işlenişine aynı şekilde devam edilir. 49 . Elçin Hanım ev sahibine “Evin arkası nereye bakıyor?” diye sordu. A. kusuruma bakmayın. Arkadaşım “Şu hesaba sende bakar mısın?” diye sordu. Hata yaptığımız durumlarda “Lütfen. 6. : Çalışma kâğıtları cümle içinde farklı anlamlara SÜREÇ Aşağıda verilen çalışma kâğıdında A. 1. D. Babam “Onun söylediğine bakma.” diyebilmeliyiz. F. :Söz ve söz gruplarının gelebileceğini fark eder. A bölümünü tamamladıktan sonra öğrencilerin cevapları alınır. E. Yemeğin tadına birde sen bakar mısın. Kendine iyi bakan insanların yaşını göstermediğini düşünüyorum. Annem daima “Sen derslerine baksan iyi edersin.” Diyerek beni teselli etmeye çalıştı. dalmış olan Ahmet’e “Nereye bakıyorsun?” diye bağırdı. C. A Aşağıdaki iki sütunda “bakmak” kelimesinin kullanıldığı düşünce veya ifadeler vardır. Sağ ve sol sütundaki ifade veya düşünceleri “bakmak” kelimesinin aynı anlamda kullanılmış olmasını dikkate alarak eşleştirir misin? (Sağ sütundakilerle sol sütundakiler birer kez eşleşmektedir). “Evet” diyerek arabaya doğru dikkatlice baktım.

Göz kapaklarımız kapandığında bu bir şeye bakmak istemediğimiz anlamına gelir mi? 4. “Pazılarındaki acı kuvvete güvenerek ileri doğru atıldı. Sadece gözlerimizle mi görürüz? C Aşağıdaki cümlelerin anlamını değiştirmeden “acı” kelimesinin yerine başka kelimeler kullanabilir misin? 1. “Bu acı biberi niye satın aldın ki!” 3.” Cümlesiyle başlıyordu. Son okuduğum roman “Dışarıda acı bir rüzgâr esiyordu. “Biber yüzünden dudaklarım ve dilim acıdı. 1.” 2. Burçak “Elimi acıttın!” diye bağırdı.” 8.” 5. Görüp de bakmamak mümkün müdür? 3.” 4. 50 .B Aşağıdaki soruları cevaplandırır mısın? Unutma.” 7. Bakıp da görmemek mümkün müdür? 2. “Bu ses de ne?” “Acı acı havlayan bir köpek olmalı. 9. “Mektup baştan sona acı sözlerle doluydu.” 6. cevabını ayrıntılı olarak açıklamalısın. “Yüreğimde bir acı hissettim. “Dışarıda acı bir rüzgâr esiyordu.

3.http://www. 2. sınav sırasında soruların doğru cevabını paylaşma gibi durumlar işlenmelidir). : Bilgi paylaşımının gerekliliğini değerlendirir. arkadaşımıza ait bir sırrı paylaşma. Her durumda bilgiyi paylaşmak gereklimidir? Bilginin paylaşılmasının gerekli olduğu ve olmadığı durumlara örnek veriniz.KÖR ADAMLAR VE FİL Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar Kaynaklar : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk.Etkinliğe aşağıdaki sorular ile devam edilir.louisrosenfeld. 51 . 3 ve 6.Öğrencilere resimdeki insanların ne yapmaya çalıştıkları sorulur. Bu insanların doğru tahminde bulunabilmeleri için ne yapmaları gerekirdi? c.Öğrencilerle resmin yazılar dışındaki kısmı paylaşılır. Gözleri kapalı insanlar dokundukları şeyin bir fil olduğunu neden tahmin edememiştir? b. 4.Lipman. (1986). : 1. ders notlarını paylaşma. 2. a.Öğrencilere resmin tamamı gösterilerek insanlardan 4 tanesinin tahminleri okunur. Ann Margaret.html (17 May 2007) SÜREÇ 1.com/home/bloug_archive/000045. kişilerin tahminleri sorulur. (Bu bölümde özellikle öğrencilerle bilimsel bir bilginin paylaşımı vurgulanmalıdır. New York:University Press Of America. Wondering At The World Manual To Accompany Kıo And Gus. Matthew Ve Sharp.

Aşağıdaki form örnek olarak sunulmuştur. Bu bir ağaç gövdesi. (Grup çalışması yaptırılmış ise) Grupla işbirliği yaptı.. Bu bir duvar. 4. Öğretmen tarafından yeniden yapılandırılabilir. 3. Çalışma kâğıdını doğru şekilde doldurdu. Kontrol Listesi Örneği ÖLÇÜTLER 1. derecelendirme ölçeği ya da kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir. 5. Etkinliğe aktif şekilde katıldı. 2. …………. ………… 1 (Evet) 2 (Hayır) 52 ……………………… Bu kalın bir boğa yılanı. Bu bir mızrak.1 2 3 5 4 6 ……………………… Sorular: Değerlendirme: Bu etkinlik aşağıda yer alan ölçüt örneklerini içeren dereceli puanlama anahtarı. . Ayrıca form grubun ya da bireysel öğrencilerin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Bursa. B harfi ile başlayan iller. kepçeler. füzeler. sf. olay ve olguları belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre sınıflandırır. A alıştırması öğrencilerde “bir ölçüte göre sınıflandırmaya” ilişkin hazırlık amaçlıdır. gül. soda. 56. 6. Elazığ. voleybol. d. Kayıklar. şeftali. E harfi ile başlayan iller. televizyon. University Pres of America. Basketbol. A İLLER Balıkesir Bingöl Bursa Çanakkale Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Kaynak: DİE. çatallar. portakallar. futbol. denizler. koylar. kanolar. Erzincan. 4. Irmaklar. kaşıklar. 8. uçaklar. çoraplar. B alıştırmasında öğrencilerden verilen nesneleri gruplandırmalarını isteyin. balonlar. bluzlar. su. nesne. Bunu “illeri başka nasıl sınıflandırabiliriz?” sorusuyla yapabilirsiniz. yollar. 7. bıçaklar. Bu sınıflamaya göre birinci gruptakiler Marmara Bölgesinde ikinci gruptakiler ise Doğu Anadolu Bölgesindedir. taze fasulyeler. Ananas. : Çalışma kâğıdı : (A alıştırması) Lipman. biftek. helikopterler. Nüfusu 400 binden az olanlar. mor menekşe. a. kavunlar. göller. Kabanlar. Çaydanlıklar. 5. kazaklar. Yaptıkları gruplandırmaları söyledikten sonra bu gruplandırmayı neye göre yaptıklarını sorabilirsiniz. 53 . havuçlar. tüneller. körfezler. 9. telgraf. yelkenliler. Edirne ikinci grup Bingöl. Bu amaçla alıştırmada verilen ölçütler dışında bir ölçüt oluşturmalarını isteyebilirsiniz. 2000 Genel Nüfus Sayımı NÜFUS 1 076 347 253 739 2 125 140 464 975 402 606 569 616 316 841 937 389 Tablodaki illeri 2 gruba ayıralım. limonata. poker. B 1. satranç. 2. dereler. botlar. Birinci grup Balıkesir. : Özne. 3. briç. meşe ağacı. okyanuslar. Çanakkale. kraker. Nüfusu 400 binden fazla olanlar. b. Matthew and Ann Margeret SharpWondering at the World . göletler. Elmalar. uçaklar. 2. tavalar. Radyolar. Genel kabul gören bir ölçüte göre gruplama yapmaları veya yapmamaları beklenmemelidir. Erzurum olsun. c. transatlantikler. köprüler. pantolonlar. Şarap.ELMALAR VE HAVUÇLAR Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç Kaynak : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. fıçılar. bezelyeler. İlleri aşağıdaki seçeneklere göre de sınıflandırabilirsin. ekmek. SÜREÇ 1.

1) Babam ve annem çalışarak aldıkları paralarla çok güzel bir araba aldılar. E’de ise verilen amaçlara uygun araçlar belirlenir. 3. Cevaplar diğer öğrencilerin cevapları ile karşılaştırılır. Cevaplar gerekçeleri ile birlikte sunulmalıdır. D) Aşağıdaki ifadeleri inceleyerek. 4. Ayrıca benzer örneklerde sunulabilir. cümlelerde geçen para kavramlarının amaç mı. C) “Şişmanlık genini bulmak için fareler üzerinde deneyler yapan bilim insanları sonunda bu geni buldular. benzer örnekler sunmalarına olanak sağlanır. Ağabey: Eğer yarın akşam sana İngilizcedeki düzensiz filler hakkında yardım etmemi istiyorsan. şimdi geometri ders ödevlerini bitirmeni istiyorum. Amaca uygun araç belirler.B ve C’deki ifadelerden hareketle öğrencilerin amaç ve aracın ne olduğunu tespit ederek.” İfadesin de geçen amaç ve aracın ne olduğunu belirleyiniz. 2) Babam ve annem para kazanmak için günde 8 saat çalışmaktadırlar. sınıf).AMAÇ MI? ARAÇ MI? Ders : Düşünme Eğitimi Sınıf :7 Yaklaşık Süre : 40 dk. A. D’de yer alan örnekten hareketle öğrencilerin aynı şeyin hem amaç hem de araç olabileceğini fark etmeleri sağlanır. araç mı olduğunu belirleyiniz. Aşağıdaki ifadeler öğrencilerle paylaşılır. SÜREÇ 1. İfadeler A) Aşağıda verilen ifadelerde baba ve çocuğun amaçlarını ve araçlarını belirleyeniz. Çocuk: Eğer bana sürpriz bir hediye verirsen beni öpmene izin vereceğim. Kazanım : Amaç ve aracı ayırt eder ( 6. Elif: Bu gün geometri ödevlerimi bitiriyorum ama sen de bana İngilizcedeki düzensiz filler konusunda yardım edeceksin. E) Aşağıdaki amaçlara uygun araçlar neler olabilir? Tahminlerinizi yazınız ve tartışınız. 2. Mutlu bir yaşam İyi bir iş ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… 54 . Baba: Eğer seni öpmeme izin verirsen sana sürpriz bir hediye vereceğim. B) Aşağıda verilen ifadelerde Elif ve Elif’in ağabeyinin amaçlarını ve araçlarını belirleyeniz.

: Bir durumun problem olup olmadığına karar verir. SÜREÇ 1) Öğrencilerin karikatürleri görmeleri için. : Karikatürler. 2) Cumhuriyet/25 Ocak 2004. 2) Öğrencilere karikatürlerde gördükleri durumların bir problem olup olmadığına karar vermeleri için yeterli süre verilir.edu/~kupcu/eglen. Bir durumun problem olup olmadığının kişilere göre değiştiğini fark eder.cs. 3) Cevaplarına uygun olarak (Var-Yok) aşağıdaki sorular sorulur. 5) Aynı durumu problem olarak gören ve görmeyen öğrencilerin fikirlerini gerekçelendirmelerine ve karşılaştırmalarına olanak tanınır. 55 .com. :1) www. (Var) Kim/ kimler için neden problem? Neden? (Yok) Kim/kimler için neden problem değil? Neden? 4) Her öğrencinin durumlara ilişkin görüşünü açıklamasına fırsat verilir.brown. 6) Etkinlik sonunda öğrencilere neler kazandıkları sorulur ve cevaplar sınıfla paylaşılır.PROBLEM Mİ? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç Kaynaklar : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. 3) http://www.html.inceespri. karikatürler çoğaltılıp dağıtılır ya da yansıtıcı ile gösterilir.

KARİKATÜRLER 56 .

8. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri 57 .3) 8.

Doğruluk değerine sahip olan ifadelerle olmayan ifadeleri ayırt eder. 2. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Düşünceler Nereden Gelir? Anlam farklılığı. 8. uzak ve belirsiz (yakınlık ve uzaklığın tayin edilemediği) olması dikkate alınmalıdır. gerçek-gerçek değil. Kelimeleri anlam farklılıklarına göre gruplandırır. Olgusal sorular ile olgusal olmayan soruları ayırt eder.KAZANIMLAR 1. 6. Şartlar değiştiğinde önem ve öncelik sırasının değişip değişmediğini değerlendirir. 5. Bilgi kaynağına ilişkin duygu ve düşüncelerinin eylemlerine etkisini sorgular. Bu kelimelerin gruplandırılması yapılırken verilen iki kelimeye anlam bakımından yakın. ıslak-ıslak değil. Kullandığı ölçütlerin kullanıldığı eylemlere uygunluğunu değerlendirir. yavaş-yavaş değil Anlam Halkaları gibi olumlu-olumsuz iki kelime ile ilişkisi olan kelimelerle işlenmelidir. 7. 3. Bilgi kaynaklarının güvenirliğini sorgular. Düşünme ve düşünce arasındaki ilişkiyi açıklar. 4. Hangisi Güvenilir? . açık-açık değil.

15. fen vb. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Problemlerle kastedilen matematik. 11. Bir karar vermeden önce gerekçeleri değerlendirir. problemler olmayıp günlük yaşamla ilgili içeriklerdir. . Verilen araçların hangi amaca dönük olabileceğini tespit eder. 10. 16. 14. “Bütün” ve “bazı” ifadelerini doğru ve yerinde kullanır. Şartları göz önünde bulundurarak herhangi bir duruma ilişkin plan yapar. Tümevarıma dayalı olarak genelleme yapar. 12. 13. Problem durumlarına ilişkin çözümler üretir. Kendisinin veya diğer kişilerin eylemlerini nedenleri ve etkileri açısından değerlendirir. Öneri geliştirip geliştirmeyeceği durumları değerlendirir.KAZANIMLAR 9.

KAZANIMLAR 17. . Kural kavramını değerlendirir. nesne ve olaylar arasında sıra dışı bağlantılar kurulduğunda ortaya çıkabilecek sonuçları tahmin eder. 19. Her durumda tutarlılık aramanın gerekliliğini değerlendirir. Atatürk’ün düşünce ve eylemlerinde akıl ve bilimin yerini örnekleriyle açıklar. 21. 20. Süreci etkileyen varsayımları değerlendirir. Çevresindeki özne. 18. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Kural Nedir? Kavram sorgulama aşamasında birçok becerinin işe koşulması sağlanmalıdır.

Düşünce nedir? 2. 4. B alıştırmasında düşünceler yazıldıktan sonra sorular ile devam edilir. düşündüm ve düşüncemin kaynağı ……………………………………. Güneş Paraşütle atlamak. 5..DÜŞÜNCELER NEREDEN GELİR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk.. zaman zaman mı düşünürüz? Bir kişi veya bir şey olmadan düşünebilir miyiz? Fikir sahibi olmadan düşünebilir miyiz? Düşüncelerin Kaynağı Karnım acıktı. 2. Diğer grup şu şekilde tahtaya yazar. Grupta bazı düşünceler aynı olabilir mi? Nasıl? 2. Hayatında hatırlayabildiğin ilk düşünce nedir? 4. 3. Oturmaktan sıkıldım. Grupta bazı kaynaklar aynı olabilir mi? Nasıl? C 1. Ayşe Güneş Merak . Mutsuz olduğunda düşüncelerin mutsuz mudur? 5. Bir yıl önce bu zamanlarda ne düşündüğünü hatırlıyor musun? 3. Düşünceleriniz nereden gelir? Düşüncelerin kaynağı kafamız mıdır? İnsanlar düşünmeyi nasıl öğrenir? Düşünceler gerçek midir? Her zaman mı.” der. Düşünceler Köfte ekmek Futbol Ayşe ne tatlı. İşaretinizle öğrenciler gözlerini kapatırlar. A Sorular 1. Bir öğrenci “…………………. : Düşünme ve düşünce arasındaki ilişkiyi açıklar. 7. Şu an düşünmeni tamamen durdurabilir misin? B Sınıfı 8 kişilik gruplara bölerek halka şeklinde oturtun. SÜREÇ A alıştırmasındaki sorular öğrenciler tarafından cevaplandırılır. bir dakika sonra işaretinizle gözlerini açarlar. Sorular 1. Herkes kendi düşüncesini söyler. 6. C alıştırmasında sorular yardımıyla sınıfın bir soruşturma topluluğuna dönüştürülmesi önerilir.

”. 62 . “Yavaş Yavaş değil. Ders işlenişi sırasında uygun görülen çalışma kâğıdı seçilir ve öğrencilere dağıtılır.” ifadelerinin her biri ile ilgili kelimelerin anlam farklıklarını işleyen alıştırmalar bulunmaktadır. SÜREÇ 1.” ve “Açık . 2. Çalışma kâğıtlarında “Islak . : Kelimeleri anlam farklılıklarına göre gruplandırır. Kelimeler ve halkalar tahtaya yazılarak.Açık değil. : Çalışma kâğıdı.Islak değil.”. “Gerçek . Alıştırmalarda yer alan kelimeler. halkaların içinde yer alan temel kelimeyle ilgisine göre uygun görülen halkaya yerleştirilir. etkinlik sınıfla da yapılabilir.Gerçek değil.ANLAM HALKALARI Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk. 3.

Bu kelimeleri halkaların içine ıslak ve ıslak değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? kuru nemli nem rutubetli ıpıslak çorak sıvı rutubet sulak iliklerine kadar ıslanmış kıraç yaş buğulu sucuk gibi ıslanmış kavruk puslu yağmurlu sırılsıklam Islak değil.ANLAM HALKALARI Aşağıda “Islak” ve “Islak değil. ? Islak 63 .” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır.

Bu kelimeleri halkaların içine gerçek ve gerçek değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? sahici akla uygun taklit mantıksız soyut sahte yapmacık orijinal hakiki mantıklı hayali suni somut akıl almaz akıl dışı yapay mantık dışı Gerçek değil.” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır.ANLAM HALKALARI Aşağıda “Gerçek” ve “Gerçek değil. ? Gerçek 64 .

? Yavaş ANLAM HALKALARI 65 .” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır.ANLAM HALKALARI Aşağıda “Yavaş” ve “Yavaş değil. Bu kelimeleri halkaların içine yavaş ve yavaş değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? sakin şimşek gibi acelesiz ağırdan alan sallantılı derhal rüzgâr gibi durgun donuk sabit telaşsız oyalanan süratli fişek gibi dura kalka ağır şipşak hareketsiz çevik kımıltısız ağırkanlı çırpıntılı çabuk işlek seri ağır aksak hızlı telaşlı canlı tez pek çabuk acele acil ok hızıyla hemen yıldırım hızıyla kaplumbağa gibi sürünen Yavaş değil.

? Açık 66 .Aşağıda “Açık” ve “Açık değil.” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır. Bu kelimeleri halkaların içine açık ve açık değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? açık seçik kasvetli yoğun kesin karaltı sisli cam gibi berrak duru karışık olmayan yalın loş düzensiz karışık donuk dumanlı anlaşılır gizli kapaklı kuşkusuz besbelli basit belirsiz dolaşık silik bulanık puslu saydam parlak apaçık kesin olarak sade yarı saydam çapraşık belli belirsiz soluk belli şeffaf net aydınlık belirli esrarengiz allak bullak hayal meyal belirsiz tam olarak esrarlı temiz gizemli Açık değil.

3. Öğrencilere “birbiri ile çelişen iki haber” ya da “yapılan incelemeler sonunda doğru olmadığı anlaşılan bir haber” sınıf ortamına getirilir. ikinci sütuna ise gerekçeleri yazılır. Öğrencilere etkinliğin A ve B bölümlerinde bilgi kaynağının adları birinci sütuna. Daha sonra verilen cevapların paylaşılarak tartışılmasına olanak sağlanır. A En fazla güvendiğim bilgi kaynağının adı Kişi: Arkadaş: Gazete: Dergi: TV: İnternet Sitesi: Kitap: Gerekçesi 67 .HANGİSİ GÜVENİLİR? Ders Sınıf Yaklaşık süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk. 4. : Bilgi kaynaklarının güvenirliğini sorgular. SÜREÇ 1. Öğrencilerle etkinliğin C bölümünde kaynak ismi yazmaksızın bütün sınıfça üzerinde uzlaşılan güvenilirlik ölçütü oluşturulmaya çalışılır. Bu haberler tartışılarak derse giriş yapılabilir. 2.

Güvenilir bir bilgi kaynağı hangi özelliklere sahip olmalıdır? C Güvenilir bir bilgi kaynağı Kişi Arkadaş Gazete Dergi TV İnternet Sitesi Kitap Güvenilirlik Kriteri (Ölçütü) 68 . A ve B tablosundaki kaynaklar herkeste ortak mı? 2.B En az güvendiğim bilgi kaynağının adı Kişi: Arkadaş: Gazete: Dergi: TV: İnternet Sitesi: Kitap: Gerekçesi 1. Yukarıdaki kaynaklar herkeste ortak değilse hangisine güvenilir diyebiliriz? 3.

1980. Maddelerle ilgili sırasıyla görüş alabileceğiniz gibi her öğrencinin seçtiği maddeyi konuşmasına da izin verebilirsiniz. Aylin rejim yapıyor.KURAL NEDİR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Kaynak : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk. uyulmalıdır. Hız sınırını 20 km aşabilir mi? 5. Bir kurala her zaman uyulmalıdır.234.00 fakat en sevdiği film filmi saat 19. Kural nedir? 2. Doğum gününde bir dilim yaş pasta yiyebilir mi? 4. C Kurallara Uyulmadığı Zamanlar Olabilir mi? 1. Bebeğin odasını pembeye boyayabilir mi? 6. Futbol 12 kişilik bir takımla oynanabilir mi? 69 . Kurallara. Her kuralın iyi bir sebebi vardır. A 1. Kuralları değiştiren zaman değil şartlardır. bize mantıklı geldiğinde. öğrenciler kendi gerekçelerini ifade etmelidir. Hayvanların yaşamında kurallar yoktur. Ayşe’nin yatma saati 21.30-21. Looking for Meaning. sf. 7. Komşumuzun bir erkek bebeği oldu. 6. USA. İnsan kendi kendine kural koyar mı? 3. 2. maddeleri) Lipman and Sharp. 4.30 dan sonra yatabilir mi? 3. Nefes almak için bir kurala ihtiyaç duyar mıyız? 9.30 arasında. B alıştırmasını çalışma kâğıdı olarak dağıtabilir veya sözlü olarak sınıfa yöneltebilirsiniz. Okula gitmeli mi? 2. : (C alıştırmasının tamamı ve A alıştırmasının 7. Ayşe 21. 3. Kimse kurallara uymazsa ne olur? 6. Ali şiddetli bir baş ağrısı ile uyandı. Kahvaltı yapmamıza karşı neden bir kural yok? B Aşağıdaki durumlara katılıyor musun? Katılıyorsan veya katılmıyorsan nedenini söyler misin? 1. Çocuklar kural icat edebilirler mi? 7. Genellikle başkalarının koyduğu kurallara mı uyarız? 4. Aydın Bey boş bir otoyolda araba kullanıyor. Kurallar her zaman insanların yararına mıdır? 5. 5. A alıştırmasıyla sınıfı bir soruşturma topluluğuna dönüştürmeniz önerilir. Adını farklı bir yolla heceleyebilir misin? 8. : Kural kavramını değerlendirir. Tüm aileler aynı kurallara sahiptir. Bir boyama kitabında çizgileri de boyayabilir misin? 7. 8 ve 9. Grip olduğumuzda hapşırmamıza karşı bir kural olabilir mi? 8. Kurallar zamanla değişebilir. SÜREÇ Aşağıda yer alan A ve B alıştırmalarından seçtiğinizle başlayabilirsiniz. Devamında C alıştırması ile öğrencilerin görüşlerini alabilirsiniz.

A. Duyuşsal Davranış Eğitimi. • Bentley. A. L. Ü. (2001). The Classification of Educational Goals: Handbook I. J. David McKay. • Bacanlı. Gazi Kitabevi.B. Ankara. 48. W. Gelişim ve Öğrenme. • Blatner. C. (2001).9) Kaynaklar • Açıkgöz.A. J. Z. & Krathwohl. W. R. E.. 33 – 40. K. (Eds. (Çev. • Berk. Beyaz Yayınları. Okulda Rehberlik Uygulamaları ve Yaratıcı Drama. H. İstanbul. New York. S. Cognitive domain. Hill. T. • Boydak.). baskı). (2000). (1999). Nobel Yayın Dağıtım. Eğitim Dünyası Yayınları. • Ames. New York. Nurdan Kalaycı. (2000). & Krathwohl. Ankara. Furst. (1989). • Bransford.. and Assessing: A Revision of Bloom's Taxonomy of Educational Objectives.. 151-158. (1988)... 80.). Role Dynamics: A Comprehensive Theory of Psychology. 260-267. • Bacanlı. D. P. R. Toward The Thinking Curriculum: Current Cognitive Research (1989 Yearbook of the Association for Supervision and Curriculum Development). A perspective on cognitive research and its implications for instruction. McGraw-Hill. (2003). 44 (1). J. H. Klopfer (Eds. N. • Bloom. H. İstanbul. Öğrenme Stilleri. Resnick & L. D.). Alexandria. • Adair. D. Teaching. Classroom Assessment: Concepts and Applications (4th ed. Journal of Group Psychotheraphy. Ankara. 70 . (1999). In L. Etkili Öğrenme ve Öğretme. Englehart. Journal of Educational Psychology. Karar Verme ve Problem Çözme. (2001). Achievement Goals in The Classroom: Students' Learning Strategies and Motivation Processes. R. İzmir. Boston. M. J. Does Humor in Course Tests Reduce Anxiety and Improve Performance? College Teaching. (2000). A Taxonomy for Learning. • Anderson.. • Airasian. (2003). (1956). Ankara. B. Tarık Atay). (1991). & Archer. & Vye. M. Edt. W. D. Yaratıcılık.E. H. • Bozdoğan. Longman. VA: Association for Supervision and Curriculum Development. Nobel Yayın Dağıtım. Psychodrama & Sociometry. Nobel Yayınları (3. Hayat Yayıncılık. Taxonomy of Educational Objectives..

Pgs. E. Çukurova Üniversitesi. A. (2006). R. • Douglass. Ankara. R.Teaching Children to Learn (2nd ed). • Doğanay. İstanbul. UK. Saygı ve Sorumluluk Eğitiminde Yeni Yaklaşımlar. Nelson Thornes. İyi Düşün Doğru Karar Ver. Remzi Kitabevi (4. • Erden. Düşünmenin Boyutları. 71 . (2000). (2005). (2004). • Çotuksöken. Filozof Çocuk. İnkılâp Yayınları. ss25-38. • Çotuksöken. Baskı). Pan Yayıncılık. (20. Teaching Children to Think (2nd ed). • Bushweller. J. UK. (1996). A. 20-25. Z. ASCD.) Stories for Thinking. Ankara. Nobel Yayın Dağıtım. (2003). PegemA Yay. Inc. (1991). R. N. 12. Ekin Yayınları. D. İstanbul. Cilt:1. 83-87. N. A. İstanbul. J. & Kruger.. K. • Direk. (1997). (Edt. • Costa. • Cüceloğlu. Felsefe Sözlüğü. Y. (2002). • Fisher. Karip. Radyoda Felsefe. Küçük Prens Üzerine Düşünmek. Öğretimde Planlama ve Değerlendirme. İstanbul. Eğitim Fakültesi Dergisi. Arkadaş Yayınları. (2005). (Çev: Özgür Yurttutan. Johnson. • De Bono.• Burke.) (2006). Teaching to The Test. İstanbul. September. • Cevizci. İnsan ve Davranışı: Psikolojinin Temel Kavramları. Published by Nash Pollock. M. UK. Illinois: IRI/Skylight Publishing. Kara.. (1993). Eğitim Psikolojisi: Gelişim-Öğrenme-Öğretme. Palatine. Why People Fail to Recognize Their Own Incompetence. Current Directions in Psychological Science. Baskı). • Direk. Remzi Kitabevi (3. • Fisher. Felsefi Söylem Nedir? İnkılap Yayınları. 117-126. (Nisan 1995).. The Mindful School: How to Assess Thoughtful Outcomes. Baskı. Sayı:11. • Cüceloğlu. D. E. (1997). Ankara.. Pan Yayıncılık. Ankara. Ehrlinger. İstanbul. The American School Board Journal. (2002). • Fisher. K. H. İstanbul. Baskı). (1996. 3. B. A. K. Sistem Yay. L. Altı Şapkalı Düşünme Tekniği. • Dunning. D. Yener Özden). (2001). N. (2001) Developing Minds: A Resource Book for Teaching ThinkingThird Edition.. Nelson Thornes. B. USA . • Doğanay.. Akman. (1996).

. (1985). Öğrenme ve Öğretme Sempozyumu Bildirisi. M. Inc. M. Düşünme ve Öğrenme Sürecinde Bilişsel Farkındalığın Yeri.. A. USA • Lipman. 2002). Downing. O. İstanbuli. USA. 15. Eğitim Programları ve Öğretim. Atatürk Eğit. Z. Enst. No:7. • Giritli. L. A. (Mayıs. M. M. (2000). & Rodriguez. Ankara. S. • Kazancı. Institute for the Advancement of Philosophy for Children. (2003).. • Gelen. Adana. CA: Wadworth Co. A. M. Eğitim Reformu Girişimi. Jossey. M. (1994). Authentic Assessment: A Handbook for Educators from The Assessment Bookshelf Series. Afa Yayıncılık.. İstanbul • Haladyna. M. • Kurktan. Sos. • İpşiroğlu. Gazi Kitabevi. ÇÜ. (1980). İ.USA. 309-334. B. San Francisco. • Lipman. D. Inc. M. Kemalist Devrim ve İdeolojisi. İ. (1997).. The Child's Construction of Knowledge. (1989) Düşünmeyi Öğrenme ve Öğretme. ve Sharp. ve Diğ. ve Sharp. Pg. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Developing Critical Thinking. Ethical Inquiry... Uluslararası Katılımlı 2000’li Yıllarda I. Universal Diversified Services.Wondering at the World. Universal Diversified Services. 72 .. A. (1984). Inc. • Küçükahmet. D. Social Inquiry.Bass Pub. Eğitim Dizisi:39. Fak. Kazancı Hukuk Yayınları. İstanbul. Applied Measurement in Education. Bil. (2003). • Hart. (1980).. 66. (2002). Türk Milletinin Manevi Değerleri. C.• Forman. M. (1986). Universal Diversified Services. Eleştirel Düşünme. Marmara Üniv. (1989). T. Bilişsel Farkındalık Stratejilerinin Türkçe Dersine İlişkin Tutum. A Review of Multiple-Choice Item-Writing Guidelines for Classroom Assessment. Ankara • Lipman. M... İ. Belmont. • Gelen. A. ve Sharp. NY: Addison-Wesley Publishing Co. Universal Diversified Services. M. USA. ve Sharp. (1977). A. G. • Gürkaynak.. İstanbul. Eğitimde Eleştirel Düşünme ve Öğretimi. Looking for Meaning. • Lipman. Milli Eğitim Basımevi.. Okuduğunu Anlama ve Kalıcılığa Etkisi. & Kuschner. İ. İstanbul. İstanbul Üniversitesi Yayınları. USA. (1987). • Knox. Inc.

(Çev. N. ve Sharp. Presseisen. (1997). D. S. Alexandria. A.. Öğrenme Biçemleri. Pgs. B. Hughes. (1993). Z. Y.. & Pietrangelo. Ankara.. Dimension of Thinking: A Framework for Curriculum and Instruction. 49. • Morgan. 18-20.) (1994). (1996). Ankara. (1997). N. C. Düşünmeyi Öğrenme. Cowan. ASCD Pub. Rankin. Öğrenme ve Öğretme. • Mengüşoğlu. B.. et al (1996). H. C. Hacettepe Üniv. Cambridge University Press. Boothroyd. • Murphy. J. A. Arredondo. ASCD Publication. Eğitim ve Eğitim Bilimleri Sözlüğü: Sözlük Dizisi.. R. PegemA Yay. L (ed. What's The Difference Between Authentic and Performance Assessment? Educational Leadership. Brandt. D. USA. Bilim ve Kültür Eserleri Dizisi:1220. Pgs. (1986).. Arıcı ve ark. Kensington. P. R. R. Allyn & Bacon Pub. R. and Environmental Education.. 269-297. J.. USA. Y. M.. • Meyer. Ankara. (1994). B. Payne. T.. Pegem Yay..). Jones. (2000). • Marzano. (2002).. • Manning. Assessing Learning in Universities. • Murphy.Thinking in Education. D. 27-32. M. (2003). Columbus Ohio: ERIC Clearinghouse for Science. 39-40. R. • McMorris. S. • Özden.. D.. (1988). New South Wales: University of New South Wales Pres. S. (1992). C. Alexandria.. İstanbul. • Nightingale. Authentic Assessment in Environmental Education. C. A. M. 73 . Remzi Kitabevi. Applied Measurement in Education.• Lipman. Self-Talk for Teacher and Students: Metacognitive Strategies for Personal and Classroom Use. İstanbul. Felsefeye Giriş. Kendini Keşfet Tanı Geliştir Gerçekleştir. C. Psikolojiye Giriş. (1991).UK. F. 10. USA. • Marzano. Psikoloji Bölümü Yayınları No:1. B.T. Yaratıcılığı Geliştirme. E. F. and Cantrell. (2003). Mathematics. Authentic Assessment for the Learning Cycle Model in Schafer. R. MEB Yayınları. • Özden. and Suhor. J. Humor in Educational Testing: A Review And Discussion. Tactics for Thinking. • Öncül. Unpublished paper presented at the 1993 Conference of the North American Association of Environmental Education.

Basım). (Edt.10. Yaralanılan Web siteleri • http://www. M.2007). R. 6. Basım).C. • Worthen. Eğitim Psikolojisi. White. Öğrenme Öğretme Süreci..parkview. Anadolu Üniv. • http://www. Davranış Bilimlerine Giriş (II. R. • Wispe L. Gelişim. Ankara. Yay.edu. (1987). • Üstündağ. Yeniden Yapılanan Sınıflar İçin Aktif Öğrenme Yöntemleri..mciunix. & Sudweeks. Yansıtıcı Düşünme. T. J.04..mciu. Strayer (eds).nipissingu. • Saban. (2005). 74 . PegemA Yay. K. Türk Dil Kurumu Yayınları. Yaratıcılığa Yolculuk.. Educational Leadership. (2000).04.htm (06. Fasikül).L... C.k12. H.yrdsb.html (06.pa. Öğrenme ve Öğretim. • Şahinel. Baker (Eds.ca/~aboriginal_res/evaluation/gpactrub. P. Eğitim ve Gelişim Özellikleriyle Okul Çağı Çocuğu. Ankara.) (1994). (1994). Educational Measurement: Issues and Practice. • Ünver.2007). (2003). New York.).saskschools. Wittrock & E. İstanbul. Ankara. • Selçuk. Z. • Wittrock. in N. Longman. • Yavuz. In M. & McTighe. R. R. 2006). J. Ankara. Türk Dil Kurumu Yayınları. • Stiggins. Gazi Kitabevi (3. Einsenberg & J. Atlas Kitabevi (5. Fan. Remzi Kitabevi (5. No: 173.04.• Özkalp. Baskı). E. Basım). 17 – 37. B. R. 26-29. • http://www. Eleştirel Düşünme. • Türk Dil Kurumu (2005). S. • Wiggins. (2002). Measurement And Assessment in Schools.us (18. (2006). G. (2000). Eğitim Dizisi–9. • Senemoğlu. PegemA Yay. E.2007). Empathy and Its Development. Yeni Teori ve Yaklaşımlar. Englewood Cliffs: NJ: PrenticeHall. Ankara. “History of the Concept of Empathy”. K.on. PegemA Yay. Türkçe Sözlük. • http://www. (1999).ca/education/barbo/misc/ (06. The Design and Development of Performance Assessments. 63. • Türk Dil Kurumu (2005). Ceceli Yay. (1991). (2001). A. Cambridge University Press. • Yavuzer. Ankara. Yazım Kılavuzu. Ankara. Testing and cognition.ca/Rubrics. 33-42. G. X. N. Ankara. (2003). (1987). Ankara. Examining The Teaching Life. (2.ps. Eskişehir. Testing and Recent Research in Cognition. Nobel Yayın Dağıtım.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful