T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TALİM VE TERBİYE KURULU BAŞKANLIĞI

İLKÖĞRETİM DÜŞÜNME EĞİTİMİ DERSİ (6, 7 ve 8. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI

Ankara 2007

İLKÖĞRETİM DÜŞÜNME EĞİTİMİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU ÜYELERİ İlköğretim Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nda öğretmenler Mehmet Ali DOMBAYCI (Felsefe Grubu Öğretmeni), Mehmet ÜLGER (Sınıf Öğretmeni), Banu ÖZDEMİR (Ölçme ve Değerlendirme) ile Uzman Öğretmenler Aylin ARIBOYUN (Sınıf Öğretmeni), Toper AKBABA (Program Geliştirme Uzmanı), Serap YALÇIN GÜLER (Program Geliştirme Uzmanı) görev yapmışlardır.

1

İÇİNDEKİLER Sayfa 1) Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları…………………………….…….. 3) Programın Vizyonu………………………………………………….……. 4 6 2) Neden Düşünme Eğitimi?............................................................................. 5 4) Programın Genel Amaçları………………………………………….……. 6 5) Programın Yapısı………………………………………………………….. 7 5.1) Eleştirel Düşünme……………………………………………….. 5.2) Yaratıcı Düşünme……………………………………………...... 5.3) Özenli Düşünme………………………………………………..... 5.4) Programın Beceri, Kavram ve Değerleri………………………. 6) Öğrenme – Öğretme Süreci………………………………………………. 6.2) Öğretmenin Rolü……………………………………………… 8 9 10 11 13 14

6.1) Öğrenme Ortamı………………………………………………… 14 7) Ölçme ve Değerlendirme………………………………………………….. 15 7.1) Performans Görevleri …………………………………………... 16 7.2) Veri Toplamada Kullanılan Değerlendirme Araçları………… 7.2.2) Gözlemlerin Kaydı İçin Kontrol Listeleri…………… 7.2.4) Dereceli Puanlama Anahtarları………………………. 17 17 18 7.2.1) Not Alma (Anekdotsal Kayıtlar)……………………… 17 7.2.3) Derecelendirme Ölçekleri …………………………….. 18 7.3) Düşünme Eğitimi Dersinde Kullanılabilecek Ölçme Aracı Örnekleri…………………………………………………………. 20 8) Kazanımlar ve Etkinlik Örnekleri…………………….……..................... 8.1) 6.Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri………………...… 8.2) 7. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri …………………… 8.3) 8. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri ……….………… 9) Kaynaklar……………………………………………..…………….…… 22 23 37 57 70

2

Benim manevi mirasım ilim ve akıldır.Ben manevi miras olarak hiçbir nass-ı kat'i. hiçbir donmuş ve kalıplaşmış düstur bırakmıyorum. Mustafa Kemal ATATÜRK 3 . hiçbir dogma.

yapıcı. 1. ailesini. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasa’da ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı. manevi ve kültürel değerlerini benimseyen. ahlak. insan haklarına saygılı. koruyan ve geliştiren. gerekli bilgi. ahlaki. milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan. Türk millî eğitiminin genel amacı. istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek. seçkin bir ortağı yapmaktır. sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı. kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak. 2. kişilik ve teşebbüse değer veren. İlgi. yaratıcı. 4 . Türk milletinin bütün fertlerini. laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek.1) Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk millî eğitiminin genel amaçları: Madde 2. insani. bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak. zihin. insan haklarına ve Anayasa’nın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik. topluma karşı sorumluluk duyan. beceri. hür ve bilimsel düşünme gücüne. öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadi. Böylece. yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek. davranış ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların. Beden. ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere. vatanını. 3. Türk milletinin millî. geniş bir dünya görüşüne sahip.

kavramları incelemek. karşılaştırmak ve aralarında ilişkiler kurarak başka düşünceler üretmek işlemidir. hak ve imkânını tanımıştır. Eğitimciler arasında. Bu çalışmaların farklı tür ve düzeylerde yer aldıkları görülmektedir. çoğu zaman yeterince önem vermeden. düşünme becerilerinin özel olarak hazırlanmış programlarla geliştirebileceği inancı da hâkimdir. okul yöneticileri ve personeli üzerinde de etkili olduğu görülmüştür. Çalışmalar 1 ve 2.2) Neden Düşünme Eğitimi? Düşünme insanın doğuşu ile başlayan. alışkanlık üzere yerine getirdiği düşünme faaliyeti. sınıf düzeyine kadar inebilmektedir. belirli bir konu alanı bilgisi olmayıp temele düşünme becerilerini alan bir program amacına daha fazla hizmet eder niteliktedir. Yalnızca çocukların oyunlarında 5 . öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirmekle kalmayıp. Günümüzde en çok kabul gören tarifi ile düşünme. küreselleşen dünya ile çevrelenmiş bulunmaktadırlar. Bu işlemlerin neticesinde ortaya çıkan zihinsel ürüne de “düşünce” denir. sonraki süreçte doğrudan veya dolaylı olarak geliştirilebilen insana özgü niteliktir. Düşünme becerileri çeşitlendikçe bunların öğretim programlarına eklenmesi güçleşmiştir. 1980’li yıllardan itibaren öğretmenler ve akademisyenler arasında düşünme becerilerinin eğitimi konusunda yoğun bir ilgi ve artan bir çalışma mevcuttur. İnsanın. Bu güçlükten dolayı. yaşam koşulları içinde var oluşunun anlamını ve nedenini fark etmesine ve kendi geleceğini belirleyebilmesine imkân tanımaktadır. Yirminci yüzyılın sonuna kadar bu durum problem çözme ve karar verme gibi temel becerilerin geliştirilmesinde yerini almış ve bu tür becerilerin bazılarının ilköğretim programlarına eklenebileceği fikri de kabul görmüştür. medya ve sanal evrenle. Çünkü belirli konu alanı bilgisi olan bu programların düşünme becerileriyle ilişkilendirilmesi ve tamamının gerçekleştirilebilmesi zorlaşmaktadır. Düşünme Eğitimi Öğretim Programı. bir sonuca varmak amacıyla bilgileri. çeşitli şekillerde ortaya çıkar. Öğrencilerimiz hızla değişen bu dünyada yalnız kendi kültür çevreleri ile değil. İşte bu düşünebilme ayrıcalığından dolayı diğer canlılardan farklı olarak kendisi üzerine düşünmeye başlaması ile insan var oluşunun anlamını ve nedenini fark edebilmiş ve bu yolda edindiği bilgiler ona kendi geleceğini belirleyebilme. Bu çalışmaların sadece öğrenciler üzerinde değil.

farklı düşüncelere saygı duyan bireyler yetiştirmektir. 3. merak. Düşüncelerini aktarırken dili doğru ve özenli bir biçimde kullanmaları. 10. dikkat ve sabrı düşünme sürecinde bir değer olarak kabullenmeleri. Ne bildiğinin ve ne bilmek istediğinin farkında olmaları. 7. Düşünme eylemi üzerine düşünmeleri. Bu kuşatmaya sınır koymak. 8.ve oyuncaklarında son elli yıl içindeki değişimleri izlemek bile bu mesafenin boyutu hakkında kolaylıkla bir fikir vermektedir. 3) Programın Vizyonu Düşünme Eğitimi Öğretim Programı’nın vizyonu. 1. Kendi düşünme yollarının farkına varmaları. 4. manevi ve evrensel değerleri gözetmeleri. televizyonun kısaca görsel dünyanın çekiciliği tarafından kuşatılmıştır. Tartışma kültürlerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır. Öğrencilerimiz çizgi filmlerin. 6 . 4) Programın Genel Amaçları Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nı tamamlayan öğrencilerin. güven. 9. elektronik oyuncakların. Kuşku. 6. yasaklamak sorunu çözmeyip ilgiyi daha da artırabilir. 2. ısrar. Düşünürken millî. bu geleneği dil ve düşünme bağlantısı kurarak bir yaşam becerisine dönüştürebilen. 5. Düşünmenin geliştirilebilen bir beceri olduğunun farkına varmaları. onları çeşitli etkileri kendi başlarına değerlendirecek biçimde donatmak zorundayız. Farklı düşüncelere saygı duymaları. Bunun yolu ise düşünme eğitiminden geçmektedir. düşünme sürecinde temel düşünme becerilerini kullanarak kişisel bir düşünme geleneği oluşturabilen. dünyayı ve bilgiyi sorgulayarak sağlıklı değerlendirmeler yapmaları. Öğrencilere yaşadıkları dünyayı sorgulayan ve sağlıklı değerlendirmeler yapabilecek bir zihinsel alışkanlık kazandırmak. Kendini. bilgisayar oyunlarının.

soru-cevap formüle etme. şartları göz önünde bulundurma vb. anlamak ve kavramak içinse insan dünya ile ilişkisini birtakım düşünme becerileri ile kurar. İnsan. nesne. özne. gerekçelendirme. psikolojik bir varlık olduğundan. olgu. Bu üç beceri eş zamanlı ve birbirini tamamlayarak gerçekleşmektedir. Program’da somut olarak yer alan değer. dünya ve bilginin birbiriyle ilişkileri bağlamında ele almaktadır. Bu arayış eleştirel düşünme. dünya ve bilgi bir konu alanı bilgisi değil. bilgi de insan ve dünyayı etkileyerek değiştirir. dünya ve bilgiyi. İnsan dünya ile bağını yargılama. düşünülen dünya ve düşünme içeriği olan bilgi üçlemesinde gerçekleşir. Dünya ise düşünülen her şeyin var olduğu alandır. benzerlik-farklılık ve ölçüt belirleme.5) Programın Yapısı Düşünme eylemi. düşünme eylemini ve davranışlarını çoklu neden-sonuç ilişkisi içinde değerlendirmek gerekmektedir. insan ve bilgiyi. Bu üçlü yapıda insan.dir. boyut ve koşullardır. değerlendirme ve karar verme yetisi ile kurar. düşünen insan. düşünmenin gerçekleştiği bir ilişkiler öbeğidir. Program ile öğrenciye kazandırılacak becerilerin her bir sonucu bir bilgi olarak değerlendirilebilir. yaratıcı düşünme ve özenli düşünme becerileri ile temellendirilmiştir. Kültürel. İnsan. Bu üçü içinde aktif olan öge insandır. Üzerine düşündüğümüz her olay. Becerilerin işe koşulduğu içerikler ise dünyanın ortaya koyduğu. İnsan sosyal. beceri ve kavramların işe koşulması Sokrat’ın “Kendini Bil!” arayışına bir adımdır. İnsanın dünya ile olan ilişkisi bilgisine bağlıdır. amaç-araç. dünya ve bilgi arasındaki en güçlü bağ bilme eylemi ile kurulur. tarihsel ve toplumsal bir varlık olan insanın dünya ile bağının kuruluşunda en önemli unsur değerlerdir. 7 . Bilmek herhangi bir yapıyı kavramsal alan ile ilişkilendirmektir. dünya. Program’daki insan ögesi becerilerini geliştirmeyi amaçladığımız kişidir. olay. karar verme. olgu. Bunların arasında bağlantıyı kavramlarla kuran ise insanın kendisidir. nesne ve diğer insanlar dünyanın içerisindedir. alternatif. varsayım oluşturma. Bu beceriler seçme. Bilgi ise insan ve dünya arasındaki ilişkinin bir ürünüdür. Bu açıdan bakıldığında Program düşünme eylemini insan. İnsanın dünya ile olan ilişkisi bilmek.

kendi kendini düzeltme ve bağlama / içeriğe duyarlılığı içermektedir. temellendirmeyi ve inandırıcılığı arttırır. yargıda bulunma ile ölçüt arasında önemli ve anlamlı bir ilişkinin bulunduğunun fark edilmesi gerekir. ölçüt oluşturmak ve ölçüt kullanmak. Bu anlamda karar verme. Yargıda bulunma. Eleştirel düşünmenin yabancı literatürdeki ifadesi olan “critical thinking”. Ölçütlerin diğer işlevleri de karşılaştırmalara. Ölçüt oluşturmak ve kullanmak. aynı zamanda bir sonuç çıkarma çabasıdır. Ölçüt ile ilgili iki temel durum bulunmaktadır.5. yargıda bulunmayı. önem ve öncelik sırasının belirlenmesine temel oluşturmasıdır. ölçüt (criteria) ile ilişkilidir. benzerlik ve farklılıkların tespit edilmesine. Eleştirel düşünme sadece bir yöntem ve süreç değil. bir yargılamadır. Sorgulamanın her sonucu bir karar. Çünkü kelime itibariyle kökleri aynıdır. Tutarlı bir şekilde yargılamalarda bulunulduğu sürece akıllıca davranıldığı ve düşünüldüğü söylenebilir. sınıflamalara. ölçüt belirleme ve kullanmayı.1) Eleştirel Düşünme Program’da eleştirel düşünme. 8 . karar verme eleştirel düşünmenin temel özelliğidir. savunabilirliği.

Bu nedenle yaratıcı düşünme becerileri ve değerleri yardımıyla düşünme durağanlıktan ve sabitlikten kurtularak. şaşkınlık ve hayret içindedirler. birbirine karıştırırız. Program. Bizler kimi zaman ifadelerin doğruluğunu veya yanlışlığını. Çünkü dış dünya ile insan doğası arasındaki bağlantı düşünme ile kurulur. konuya duyulan ilgiye hatta doğruluk. dinamik ve evrimsel bir hâl alacaktır. İcat ve keşifler bunun en somut örnekleridir. Dolayısıyla bağlama duyarlılık son derece önemlidir. Bazen söyleyen bazen de söylenen önemlidir. Sorgulamanın en karakteristik özelliklerinden birisi de kişinin kendi hatalarını yine kendi belirlediği yöntemlerle düzeltmesidir. cemiyetten cemiyete. Merakın yanında şaşkınlık ve hayret de yaratıcı düşünmenin önemli birer durumudur. söyleyenin karakterine bağlı olarak değerlendirilmesi gereken veya gerekmeyen durumları. Eleştirel düşünme aynı zamanda bağlama duyarlılık göstermektir. Sınıftaki öğrencilerin her biri. Çünkü sorgulamayı tetikler. geçerlik ve imkânlara göre hatalı olabilir. Sonuç olarak her bir öğrenci bütünü içselleştirmekte. 9 . 5. Bu süreçte sınıf ortamının bir soruşturma topluluğu hâline getirilmesi önemli bir avantajdır. Program düşünmenin dar ve belli sınırlar içinde gerçekleşmesinden ziyade genişlemesini temele almaktadır. Bu durum dış dünyadan insan doğasına kaydıkça yaratıcı düşünme gelişir. Merak yaratıcı düşünme için vazgeçilmez bir durumdur. İnsanlar genellikle dış dünyaya karşı merak. Düşünme sürecinde. Bundan dolayı düşüncelerimiz ortamdan ortama. Eleştirel düşünme kendi düşünmemiz üzerine de düşünmemizi sağlar. düşünme içeriği son derece önemlidir. Düşünmenin genişlemesinden kasıt verilenin ötesine geçmektir. kendi düşünme hatalarını bulmakta ve düzeltmektedir. varsayımlı düşünmeyi ve genellemelere ulaşmayı yaratıcı düşünme bakımından da ele almaktadır. diğerlerinin düşünme yollarını görür ve hatalarını düzeltir. genişleme ve büyümelerdir. Bu açıdan bakıldığında genellemeler. Bu geçiş.Düşünme şeklimiz günlük hayatımızda genellikle eleştirel değildir. varsayımlar sayesinde çok daha kolay gerçekleştirilir.2) Yaratıcı Düşünme Sorgulama merakla başlar.

Yaratıcı düşünmede bütüncüllük bir diğer önemli durumdur. Aslında bu durum olumsuz gibi görünse de açık bir şekilde örnekleri olmadan düşünmenin dışa vurumudur. 5.Program. Çoğu zaman bir şeye gösterdiğimiz ilginin düzeyi onun bizim için önemi ile ilişkilidir. Bu durum aynı zamanda anlatıma zenginlik katmaktadır. yaratıcı düşünmede genişlemeyi sağlar. Böyle düşünen öğrencilerin paniğe kapılmadıkları. onu verenin bizim hakkımızda hissettiği duygudur. Kimi zaman akıl ve mantık dışı gibi görünen durumlar orijinalliğin belirtileri olarak değerlendirilebilir. İfadenin ve anlamın genişlemesi. Özenli düşünme. yaratıcılığı sadece düşünme boyutunda değil. neden-sonuç ilişkilerinde. Bu önem ve değer. İnsanın değer verdiği durumlara özen göstermesi beklenir. diğer taraftan düşünme ve ifade etme yolu üzerine dikkat edilerek en azından orta düzeyde bir kaygı duyulması anlamına gelir. Bir taraftan düşünülen konuya ilgi gösterilmesi. Bu yüzden bütün. Bu durum özellikle düşüncelerimizin kendimize veya topluma etkisi 10 . Bunların ortaya çıkmasında serbestlik ve bağımsızlık önemli bir değerdir. Özenli düşünme. öğrencilerin takdir etme (değer biçme) ve değerlendirme yeteneğini de geliştirmektedir. çoğunlukla onu meydana getiren parçaların birleşimidir ve tek tek parçaların özelliklerinin birleşiminden farklı bir yapıdır. düşünme eyleminde kendisini gösterir. Bütüncüllük.3) Özenli Düşünme İnsan için her durumun bir önemi ve değeri vardır. Örneğin. mantık ve duyguları gerekli durumlarda birbirinden ayırt etmemizi sağlar. zenginleşmesi mecazlı ve tasvirli anlatımlarla sağlanabilir. bu açıdan bakıldığında çift taraflı bir anlam içerir. amaç-araç belirlemede. bizim için bir hediyeyi değerli kılan. Özenli düşünme. önem ve öncelik sıralaması ile bütün bunların ve diğer becerilerin ifade edilmesinde hayata geçen bir düşünme şeklidir. ifade boyutunda da ele almaktadır. seçeneklerin değerlendirilmesinde. soru sormaya eğilimli oldukları görülür. Özenli düşünme.

Duygularımızı dengelemeyi öğrendiğimiz ölçüde sosyal davranışlarımızı dengeleyebiliriz. Özenli düşünme eylemlerin etkileri ve sebepleri bakımından ele alındığında empati kurmayı da içerir. drama gibi öğretim metotları kullanılabilir. Kurallar sadece yasalar değil aynı zamanda gelenek. 11 . tam anlamıyla imkânsız olsa bile bunu denemek. dünya. empati öğretiminde uygulamalı bir öğretme tekniği kullanılmalıdır. örf. Kurallara özen gösterme Program’ın günlük hayatla ilişkisini kurmaktadır.bakımından önemlidir. düşünme eylemi ile aynı anda gerçekleşen hareketler için kullanılmaktadır. Empati becerisinin öğretiminde rol oynama.4) Program’ın Beceri. Çünkü kişi duruma ilişkin karar verme ve yargıda bulunma imkânına sahiptir. 5. kavram ve değerler aşağıda verilmiştir. his ve sezginin etkileşimini içermektedir. Empati becerisi hatırlama. Empati kurma karşımızdakinin görüşünü olduğu gibi kabul etmek değildir. mantık. dir. Empati öğretilebilir bir beceridir. onların oluşturacağı sonuçlar ile değerlendirilebileceği gibi onların durum ile olan ilişkisinden de çıkarılabilir. Kişinin kendisini başka birisinin yerine koyarak onun gözü ve duyguları ile olayları değerlendirmesi. Hareketlerimizin anlamı. düşüncelerimizin ifadesinde aktif olmayı içerir. Ancak. Özenli düşünme. görenek. Burada aktiflik. Bu anlamda özenli düşünme birtakım şartları göz önünde bulundurmayı gerektirir. Kelimelerin olduğu gibi hareketlerin de dili vardır. bile fayda sağlayacaktır. Özenli düşünme aynı zamanda öğrencilerin birtakım kuralları dikkate alarak düşünmelerini de geliştirir. bilgi bağlamında ele alınan düşünme eyleminin geliştirilmesini sağlayacak kazanımların içerdiği beceri. Kavram ve Değerleri Program’da insan. adet vb.

cevap belirleme Şartları göz önünde bulundurma Tahminde bulunma Tutarlılık arama Tümel ve tikel ilişkisi kurma Varsayım oluşturma KAVRAM DEĞER Amaç Analoji Araç Bağlam Benzer Bütün Değişme Doğru Etki Farklı Gelişme Gerekçe Neden Ölçüt Öncelik Önem Parça Seçenek Sonuç Şart Tekil Tikel Tutarlılık Tümdengelim Tümel Tümevarım Yanlış Dikkatli olma Kuşku duyma Meraklı olma Özen gösterme Özgünlük Özgüven Sabırlılık Saygılı olma Sorumluluk Tarafsızlık Tutarlılık 12 .BECERİ Alternatif belirleme Amaç araç belirleme Anlama ve ifade etme Bağlama duyarlı olma Benzerlik farklılık belirleme Bilgi edinme Bütün parça ilişkisi kurma Doğru yanlışı belirleme Empati kurma Genelleme yapma Gerekçelendirme Kavram geliştirme Neden-etki-sonuç ilişkisi kurma Ölçüt (kriter) belirleme ve kullanma Önem ve öncelik belirleme Planlama Problem çözme Sınıflama Soru.

fotoğraf. Öğrenme . örnek olay incelemesi vb. Kullanılan ölçme ve değerlendirme yöntemleri ile öğrencinin sadece öğrenme sürecine değil. içerik seçiminde yasal mevzuat da göz önünde bulundurulmalıdır. Öğretmenler bu etkinlikleri kullanabilecekleri gibi kendi olanaklarını göz önünde bulundurarak değiştirip. bağımsız düşünüp düşündüklerini uygun bir üslupla ifade edebildiği. karikatür. gerekli ve yeteri kadar müdahalede bulunmalıdır. hikâye. 13 . Program’da beyin fırtınası. kavram ve değerlerin kazandırılabilmesi için sınıf ortamının “sorgulama topluluğu”na dönüştürülmesi gerekir.6) Öğrenme – Öğretme Süreci Program’da yer alan düşünme beceri. ihtiyaç. film. fabl. gazete. Program’da herhangi bir konu alanı bilgisi yer almadığından öğrencileri kazanımlara ulaştıracak etkinliklerin hazırlanmasında öğrencilerin ilgi. beklenti. altı şapkalı düşünme. günlük yaşam deneyimleri vb. Bu bağlamda öğretmen sokratik sorgulama ve soru cevap yöntemlerini ağırlıklı olarak kullanmalıdır. geliştirebilirler. Program’da yer alan kazanımların sırası aynı zamanda uygulama sırasıdır. Uygulama sırasında öğrencinin aktif bir katılımcı olduğu. hazır bulunuşluk düzeyleri dikkate alınmalı. öğrenimin değerlendirilmesi sürecine de aktif olarak katılımı amaçlanmıştır. Böyle bir ortamda öğretmen bir orkestra şefi ya da bir spor takımının çalıştırıcısı gibi sınıfa rehberlik etmeli. öğrenci merkezli yaklaşım esas alınmalıdır. tartışma.öğretme sürecinde kullanılacak etkinliklerden bazıları örnek olarak verilmiştir. karşıt fikirlere saygılı ve hoşgörülü. gelişim özellikleri. Etkinliklerin hazırlanmasında ve uygulanmasında fıkra. araç olarak kullanılabilir. Bu bağlamda alternatif ölçme değerlendirme yöntemlerinin kullanılması uygun görülmüştür. yanında özellikle sınıfın soruşturma topluluğuna dönüştürülmesi dersin amacına hizmet edecektir.

başka düşünceleri de değerlendirerek kendi düşüncelerini oluşturmaya teşvik etmeli. Yeni düşünme biçim ve yollarına açık olduğu. 3. uygulayıcı öğretmenler tarafından anlaşılması ve sınıf ortamında gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Etkinliklerdeki tartışma sürecinde konunun dağılmasına izin vermemeli. Bir diğerini saygıyla dinledikleri. Bu amaçla öğretmen. 6.2) Öğretmenin Rolü Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nın başarı ile uygulanabilmesi için temele aldığı anlayışın ve öngörülen kazanımların.6. Bütün yorumların doğrudan kendisine yönlendirilmesine izin vermemeli. beceri ve değerleri öğrencilere kazandırabilmek için sınıf ortamının bir sorgulama topluluğu haline getirilmesi gerekmektedir. • • • • • • • • Kesintisiz sorgulamanın gerçekleştiği. Öğrencilerin ifadelerindeki örtük anlamları fark etmelerini sağlamalı. Bu nedenle öğrenme-öğretme ortamının öğrencilerce. bir ortama dönüştürüldüğünde “sorgulama topluluğu” nun varlığından söz edebiliriz. Öğrencilerin kendi varsayımlarını fark etmelerini sağlamalı. Süreçte tarafsızlığın yitirilmediği. Öğrencileri kendi düşünceleri ile bulduğu sonuçları karşılaştırmaya teşvik etmeli.1) Öğrenme Ortamı Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nda bulunan kavram. 14 . 5. Grupla hareket ederken bağımsızlığın göz ardı edilmediği. Kendi düşüncelerini oluştururken diğerlerinin düşüncelerinin de dikkate alındığı. 4. samimi ve içten ilişkilerin kurulduğu. Önemsiz ve göreceli konular üzerinde çok uzun tartışmalar yaptırmaktan kaçınmalı. 7. 6. 2. 1. bilgi ve yetenekleri doğrultusunda birbirini desteklediği ve birbirine yardımcı olduğu. Öğrencileri. Kendisinin ve diğer kişilerin ifadelerinin anlamlandırıldığı. Varsayımların belirlenmesinde ve sonuca ulaşmada her öğrencinin imkân.

beceri. 15. yaratıcı düşünme. toplumun ve iş dünyasının geleceğin yetişkinlerinden beklentilerini de farklılaştırmıştır. takım çalışmasına uyum sağlama gibi üst düzey bilgi ve becerilerin kazandırılmasını zorunlu hale getirmiştir. eşleştirme. Bir kişi ya da grubun tartışmayı tekeline almasına izin vermemeli. 20. Tartışmayı kendi fikirlerinin en fazla kabul edilebilir fikirler olduğunu göstermek için kullanmaktan kaçınmalı. Kendi görüşlerinde ısrar etmemeli. 11. Öğrencilerin kaçınmalıdır. boşluk doldurma. 7) Ölçme ve Değerlendirme Toplumların teknoloji çağından bilgi çağına doğru ilerleyişleri. 17. 19. Öğrencilerin dediklerini dinlemeyerek onların da birbirlerinin ne dediğini dinlememelerine fırsat vermemeli. Öğrencilere temel bilgi ve becerilerin yanı sıra analitik düşünme. Öğrencilerin etkinlikte gördükleri ve anlamını araştırmayı istedikleri konularla ilgili olarak onlarla birlikte sabırsız davranmamalı. 13. Öğrencilerin söylediklerinin ne düşündürdüğünü açıklamalı. Sınıfta diyalog oluşturma adına etkinlikleri ev ödevi olarak vermemeli. 21. 16. Öğrencileri göreceli konularda oylama ile karar verebileceklerini düşünmelerine teşvik etmemeli. Öğretim programlarının öğrencilere kazandırılmasını öngördüğü üst düzey bilgi. Tartışma amaçlı sorulan sorulara “evet” veya “hayır” gibi kısa cevaplar verilmemesini sağlamalı. maddelerden oluşan yazılı sınavlar ya da testler kullanılarak ölçülmesi mümkün ve yeterli değildir. Öğrencilerin arkadaşlarıyla konuşma cesaretini kırmamalı. Her zaman doğrudan sınıf tartışması yapmak gerektiğini düşünmemeli. tutum ve davranışların sadece çoktan seçmeli. kısa yanıtlı vb. 14. doğruyanlış. 10. eleştirel düşünme. 18. 9. Sonuca ulaşana kadar öğrencilerin tartışmalarında ısrarcı olmamalı. Geleneksel ölçme ve cevaplarını “doğru” veya “yanlış” olarak yargılamaktan 15 . 12. problem çözme. Bu eğitim ve öğretim programlarında dolayısıyla da ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarında bir takım değişikliklere yol açmıştır.8. Soruların bir kişi ya da gruba yönelmemesine dikkat etmeli.

Her iki değerlendirme yaklaşımının birlikte ve dengeli bir şekilde kullanılması. Kısa süreli.1) Performans Görevleri Performans görevleri belirli ölçütlere göre değerlendirilen öğrenme etkinlikleridir. beceri. uzun süreli ya da karmaşık etkinlikler şeklinde olabilir. Ancak. çözüm yolları önerme vb. Performansa dayalı değerlendirme iki bölümden oluşmaktadır: 1) Performans görevleri. genellemeler yapma. Bireysel değerlendirmeler ve grup değerlendirmeleri şeklinde düzenlenebilir. beceri. tutum ve davranışları gerçek yaşamda uygulayıp uygulayamayacağına ilişkin doğrudan veri toplayabilmek için. izlek yazma. Öğrencinin kazandığı bu bilgi. hipotez oluşturma. bir durumu tanımlama.değerlendirme araçları olarak adlandırılan bu tarz yöntem ve tekniklerle öğrencilerin kazanımlarına ilişkin sadece dolaylı bir gözlem sağlanmış olur. farklı uzmanlar tarafından alternatif değerlendirme ya da otantik değerlendirme olarak adlandırılan performansa dayalı ölçme ve değerlendirme yaklaşımının kullanılması gerekmektedir. 16 . 7. kapsayabilir. Performans görevleri sürecin ya da ürünün değerlendirilmesini sağlar. Bir öğrencinin bir testte yer alan tartışma ile ilgili sorulara doğru yanıt vermesi. yeni problemler oluşturma. Ancak. Performans görevleri öğrencilerin belirli bilgi ve becerileri gösterme ve uygulama yeteneklerini değerlendirmekte kullanılmaktadır. 2) Değerlendirme araçları. bir görevi ya da kullanılan işlemleri açıklama. öğrencinin kazanımları ve ilerleyişi hakkında en geniş ve en doğru bilgileri sağlayacaktır. tutum ve davranışlara sahip olup olmadıklarının gözlemlenmesinde ve değerlendirilmesinde ağırlıklı olarak performansa dayalı ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanılması yararlı olacaktır. performansa dayalı değerlendirme yaklaşımının kullanılması geleneksel ölçme ve değerlendirme yaklaşımının kullanılmayacağı anlamına gelmemektedir. bir tartışma ortamında sahip olduğu bu bilgi ve becerileri etkili şekilde kullanabileceğinin göstergesini sağlamaz. Öğrencilerin bu dersle kazanmaları ön görülen düşünmeye yönelik bilgi. daha öncede belirtildiği üzere bu ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanılması geleneksel ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanılmayacağı anlamına gelmemektedir. Performans görevleri.

7. 7. Düşüncelerini uygulamalı olarak anlattı. 5. 4.2) Gözlemlerin Kaydı İçin Kontrol Listeleri Bu gözlemlemek istediğiniz belirli kavramların. işlemlerin ve tutumların listesidir. Aşağıdaki kontrol listesi öğrencinin sunum becerisine ilişkin gözlemlerin kaydedilmesi için hazırlanmıştır. Bunlar sıklıkla kullanılabilecek şekilde tasarlanmalıdır. gelişim ve ilerlemeleri hakkında velilere. Öğrencinin performansına ilişkin diğer düşüncelerinizi yorum sütununa not edebilirsiniz. 3.2.2. Öğrenci performansına ilişkin bu kayıtlar not vermek amaçlı kullanılmamalıdır. Bunlarda öğrencinin uzmanlaşıp uzmanlaşmadığını belirlemek için kullanılır. kontrol listeleri ya da derecelendirme ölçekleri ile yapılmaktadır. Ölçütler 1. düşünmüyorsanız “hayır” sütununa X işareti koyunuz.2) Veri Toplamada Kullanılan Değerlendirme Araçları 7. 7. Bu kayıtlar öğrencilerin kazanımları. Mevcut ölçütleri okuduktan sonra. ……………………………………………………… Evet Hayır Yorum 17 . Bunların ders esnasında ya da değerlendirilmek istenen etkinlik sırasında doldurulması yararlı olacaktır. 2. becerilerin. Ölçme ve değerlendirme etkinliği sırasında öğrenci öğrenmelerinin ve performanslarının kayıt edilmesi için kullanılırlar. listelerin verme amaçlı kullanılmaları önerilmemektedir. Gerekli yerlerde görsellerden faydalandı. Bu kayıtlar bir defterde ya da dosyada tutulabilir. 6.1) Not Alma (Anekdotsal Kayıtlar) Öğrenciler üzerinde yapılan gözlemlerin yazılı tanımlamalarıdır. Ses tonunu ve vurguları uygun şekilde kullandı. İfadelerini samimi ve içten bir şekilde aktardı. Kontrol listeleri ağırlıklı olarak öğrenci Bu performansına not ilişkin gözlemlerin olarak kaydedilmesinde kullanılmaktadırlar. İfade şekli ile içinde bulunulan durum arasıdaki ilişkiyi kavradı.2Performans görevlerinin puanlanması genellikle dereceli puanlama anahtarları. bunların öğrenci tarafından sergilendiğini düşünüyorsanız “evet”. İfadelerinde beden dilini uygun şekilde kullandı. öğrencilere ve idarecilere bilgi vermek için kullanılabilir.

.........2. Toplam puan (24 üzerinden): ....... Sınıftan gelen soru ve yorumlara uygun şekilde karşılık verdi............. Akran……..... Tarih:.. Görsel materyalleri iyi bir şekilde kullandı....3) Derecelendirme Ölçekleri Derecelendirme ölçekleri öğrencinin çalışma sırasında gösterdiği belirli kavramaların.... 7.......... Dereceli puanlama anahtarları sayesinde öğretmenin öğrencilerden beklentileri somut ve anlaşılır hâle gelir.......... çalışmanın... kendilerinden beklenenin ne olduğunu bilirler ve kabul edilebilir bir performans görevinin hangi ölçütleri karşılaması gerektiğini anlarlar... 7... anlaşılır ve güvenli bir şekilde konuştu.. Yorumlar: ... Açık... Dereceli puanlama anahtarları.2.............. net ve anlaşılır şekildeydi........ Bunlar. 3...... öğrencilerin bir performans görevini etkili şekilde yerine getirebilmelerini sağlar................. Sunum sırasındaki duruşu uygundu. Dereceli puanlama anahtarı.. 2............... hem öğrenciler hem de öğretmenler açısından önemli yararlar sağlayan bir değerlendirme aracıdır... Öğrencinin Kendisi…… 3 2 1 İyi Orta Yetersiz 1...... Sunum sırasında dinleyenlerle göz teması kurdu.......... öğretmenin öğrencilerden beklentilerini açıkça belirttiği için öğrenmeöğretme sürecinde... Bilgileri düzenli bir şekilde sıraladı/sundu.... Sunum konusunu açık ve net bir şekilde anlattı. 2000)............ Değerlendiren: Öğretmen……….................... 8.. Kurduğu cümleler tam....... işlemlerin ya da tutumların ne oranda olduğunu ölçmek için kullanılan araçlardır... bir ürünün................4) Dereceli Puanlama Anahtarları Dereceli puanlama anahtarı........ öğrenci performansını belirli ölçütlerle değerlendirebilmek için hazırlanan bir çeşit derecelendirme ölçeği olarak da tanımlanabilir.... 4.. Seçilen ölçme ve değerlendirme yöntem ve tekniklerinin programın temel amaçlarına hizmet 18 .... Derecelendirme ölçekleri not verme amaçlı kullanılabilirler.. 6. Hangi tür performans görevinin ya da değerlendirme aracının kullanılacağı öğretim programında öngörülen kazanımlara uygun olarak belirlenmelidir. Değerlendirilen Öğrencinin Adı ve Soyadı:..7............ etkinliğin ya da cevabın niteliğinin değerlendirmesinde kullanılan puanlama rehberidir (Popham...... 5. becerilerin. Böylece öğrenciler...

300 / 4= 75. öğrenci seviyesine. Öğretmen ölçme ve değerlendirme araçlarını belirlerken aynı zamanda sınıfının durumunu (çevresel ve teknik olanaklar. Puan 4 3 2 1 Ölçütler Konuyu tümüyle iyi anladığını gösterdi. öğretmenin beklentileri göz önünde bulundurularak yeniden yapılandırılabilir. öğrenci seviyesi. Aşağıdaki tabloda bu kategorilerin yanı sıra düşünme Eğitimi Dersi ile öğrencilere kazandırılması hedeflenen bir takım bilgi. Öğrencinin aldığı puan yüzlük sisteme çevrilerek not olarak kullanılabilir (4 üzerinden 3 almış olsun: 100x3=300. Konuyla ilgili öne sürülen düşünceler mantıklı gerekçelerle desteklenmişti. Örnekler yeterli değildi. Konunun birazını anladığını gösterdi. fakat yeterli değildi. tutum ve davranışlara ilişkin bazı uygun ölçme ve değerlendirme yöntem ve teknikleri ile bu tekniklere ilişkin açıklamalar örnek olarak sunulmuştur. Puanlama: Öğrencinin bu formdan alabileceği maksimum puan 4’ dür. Öğretmen dersin işlenişine ve kazanımlara bağlı olarak bu yöntem ve tekniklerden uygun olanları kullanabilir.) kapsamasına ve öğrencilerin mesleki yeterliliklerini (örneğin iletişim ya da takım çalışması becerileri vb. Konuyla ilgili öne sürülen düşünceler mantıklı gerekçelerle desteklendi. Anlatımda çelişkili açıklamalar yapıldı. fakat yeterli değildi. Ölçme ve değerlendirme araçlarına ilişkin örnekler öğretim programında yer alan bazı etkinlik örneklerinden sonra örnek olarak konulmuştur. Örnek olarak sunulan bu formlar dersin işlenişine. Konuyla ilgili öne sürülen düşünceler desteklenmişti. Konuyla ilgili çelişkili açıklama yapılmadı. öğrencilerin seviyesini de göz önünde bulundurmalıdır.). Form sınıfın koşulları. sınıf mevcudu vb.) desteklemesine dikkat edilmelidir. Konunun çoğunu anladığını gösterdi. beceri. Olaylar arasında farklı bağlantılar kurdu. Yukarıda araştırma raporunun değerlendirilmesinde kullanılabilecek bütüncül dereceli puanlama anahtarı örneği sunulmuştur. etkinlik içeriği. 19 . Konuyu anladığını gösterdi. zamana.eder nitelikte olmalarına ve programda kazandırılması hedeflenen becerileri (örneğin eleştirel düşünme ya da problem çözme vb. Önemli eksikler var. Konuyu farklı örneklerle açıkladı. 75 yüzlük sistemde öğrencinin bu değerlendirmeden almış olduğu nottur). Nightingale ve arkadaşları (1996) öğrenme kazanımlarına ilişkin olarak sekiz temel kategori tanımlamışlardır. Yazılı açıklamalar yeterliydi. çevresel ve sınıf olanaklarına göre öğretmen tarafından uygun şekilde yeniden yapılandırılabilir. dersin işlenişi.

birebir tutumunun yanı sıra yazılı materyalin oluşturulması sırasındaki öğrenme iletişim kurma. Tasarlama. kullanmak) 3. zamanı kullanma. sözlü Sunular ve sözsüz iletişim öğelerini kullanma gibi beceri ve yeterliliklerinin çalışma) değerlendirilmesinde etkili ölçme ve değerlendirme araçlarıdır. gözlemleme ve yorum yapma) sağlanmalıdır.3) Düşünme Eğitimi Dersinde Kullanılabilecek Ölçme Aracı Örnekleri Bilgi. değerlendirme ve sentez becerilerinin tanımlama. olay. Yaratıcı Düşünme (Yeni ve kendine özgü fikir. bilgileri gözden geçirme ve performans görevlerini yerine getirirken kendi mevcut bilgilerini açıklama. bir aracı kullanma. becerilerini göstermelerine imkân sağlamak için da okul panosu hazırlama. kendini ifade etme. kompozisyon vb. Empati Kurma (Kendini başkalarının yerine koyarak. Öğrencilere yaratıcı bilgiyi organize etme. belirleme. Öğrencilere farklı analiz etmek. oluşturma. tartışma. beceri gelişimi. mülakat yapma. öğrencilerin plan yapma.7. öğrencilerin onların duygu. Kişinin kendini yönetmesi ve geliştirmesi birliği yapma vb. kendini yönergeleri uygulama) değerlendirme. düşünce. oluşturma. organize etme. sunum. değişiklik yapma) Yazılı raporlar sunularla birleştirilebilir ya da ayrı olarak değerlendirilebilir. okuma yapma. Bunlar yazılı ödevlerle de birleştirilebilir. problemi tanımlamak. eleştirel düşünme. sorumluluk alma. Problem çözme ve plan oluşturma (Problemleri Açık uçlu maddeler Öğrencilerin muhakeme güçlerini. Davranış Performans Görevi Araçlara ilişkin Açıklamalar Örnekleri Açık uçlu maddeler yazılı şekilde belirlenen konu hakkında tam bir yanıt 1. verileri yazılı ya da sözlü olarak ölçülmesinde etkilidirler. (İşbirlikçi çalışma. soru sormak. görüşlerini paylaşma ve savunma. Tablo ve Grafik öz yönlendirme. 6. bilgileri konulardaki düşüncelerini savunmak için fırsat sağlarlar. iş Yaratıcı Performanslar: Sınıf ya 4. değer ve tutumlarını anlamaya topluluk önünde konuşma. deney tasarlamak. değerlendirme vb. tanıma) Öğretmen tarafından öğrencinin ilerlemesi. yazılı. sunma. tanımlama. planlamak. Bilgiye erişim ve kullanma (Araştırma. yorumlama. göreve karşı öğrencilerin 8. yaratıcı performans görevleri kullanılabilir. olgu ve prensiplere ilişkin kavramalarını göstermelerinin yanı sıra. Beceri. drama vb.) gördükleri şekilde yanıtlama konusunda özgür oldukları madde türleridir. gerçekleştirme (Tasarlama. bağımsız öğrenme.). problem çözme. organize etme ve üretme becerileri hakkında bilgi veren yazılı ürünlerin Yazılı Görevler canlandırma. Eleştirel düşünme ve yargıda bulunma (Varsayım verilmesini gerektiren maddelerdir. Öğrenciler yaratıcı oluşturma. toplanmasıdır. veri toplama. dans. iletişim (Hesap yapma. 2. sergi. düzenleme) performans görevlerini sergilerlerken teknoloji kullanımı konusundaki yeterliliklerini göstermeleri konusunda teşvik edilmelidirler (sözlü 5. yansıtma. Tutum. Bunlar öğrencilerin soruyu uygun geliştirme. sergileme. aktarma yeterliliklerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir. süreçlerini değerlendirmek için de kullanılabilir. raporlama. düşünce ya da ürünler ortaya koyma) 20 . bağımsız çalışma. yaratıcılık. kurma. ya da grup çalışması şeklinde olabilir. savunma. işleri bireysel ya da grup çalışması şeklinde düzenlenebilir. bilgi kaynaklarını araştırma ve göstermek için farklı öğrenme ve iletişim becerilerini kullanma fırsatı kullanma.İletişim kurma (Grup içinde iletişim kurma. Sunular bireysel 10. düşüncelerini. 7. ilişkilendirme. Bilgi ve kavramayı gösterme (Hatırlama. gerçekleştirme. tanımlama. İşlem yürütme ve teknikleri açıklamak/ispat etmek Öğrencilerin düşünme becerilerine ilişkin kavram. Bunlar bireysel ya da grup çalışması şeklinde olabilir. Bu içerik. Yaratıcı performans görevleri Canlandırma. sözlü ve sözsüz iletişim kurma. müzakere etme) Sunular öğrencilerin bildiklerini ve kavradıklarını sözlü olarak diğer insanlarla 9. Ayrıca. otantik ürün. üretme. katılımcılık. belirli yazılı türleri kullanma.

bilgi kaynaklarını araştırma ve kullanma. değişiklik yapma) 8. değer ve tutumlarını anlamaya çalışma) 10. tanıma) 7. gözlemleme ve yorum yapma) 6. konu hakkında araştırma yapmak ya da sınıfta etkinlik sırasında kullanılacak materyalleri toplamak gibi etkinlikleri içerir. belirleme. Grafik düzenleyiciler ana fikri. Bunlar her sınıf seviyesinde. sunu kopyaları. yorumlama. raporlama. Empati Kurma (Kendini başkalarının yerine koyarak. Sadece ürün olarak değil. bilgiyi organize etme. Öğrenci ürün dosyası öğrencinin ders yılı içinde yapmış olduğu tüm çalışmaların yer aldığı dosyadır. Tutum. Projeler sunum. üretme. becerilerin test edilmesinde kullanılabilirler. onların duygu. müzakere etme) 9. işleri düzenleme) 5. belirli yazılı türleri kullanma. tartışma. destekleyici fikirleri ve detayları gruplama. dergi. Öz Değerlendirme ve Akran Değerlendirme Öğrenci Ürün Dosyası Proje 21 . yansıtma. Ürün dosyasında yer alacak çalışmalara karar verilirken ve çalışmaların değerlendirilmesi sırasında öğrenci ve öğretmenin birlikte çalışması önemlidir. performans görevleri ile birleştirilerek de kullanılabilir. veri toplama. Projeler. değerlendirme vb. Tasarlama. bağımsız çalışma. araştırma raporları. bilgileri gözden geçirme ve açıklama. Öz değerlendirme ve akran değerlendirme öğrencilere öğrenmelerinin daha fazla sorumluluğunu almalarını sağlamaktadır. Problem çözme ve plan oluşturma (Problemleri tanımlama. Öğrenci ürün dosyası öğrencinin yıl içinde göstermiş olduğu ilerlemenin değerlendirilmesi açısından önemlidir. farklı bilgi ve becerilerin ölçülmesinde kullanılabilecek yazılı performans görevlerindendir. birebir iletişim kurma. yazılı. okuma yapma. bilgileri kullanmak) 3. savunma. problemi tanımlamak. tablo – grafik doldurma vb. öğrenciler ve öğretmenler için genel görsel bir dil olarak kullanılabilir. tanımlama. ilişkilendirme. düşünce ya da ürünler ortaya koyma) Örnek Ölçme Araçları Sınıf Dışı Çalışmalar Araçlara ilişkin Açıklamalar Ev ödevleri öğrencinin sınıf dışında tamamlaması gereken çalışmalardır. kategorize etme vb. düşünce. tanımlama. verileri analiz etmek. Eleştirel düşünme ve yargıda bulunma (Varsayım geliştirme. projenin bazı kısımları sınıfta yaptırılarak süreç olarak da değerlendirilmeleri daha yararlı olacaktır. planlamak. zihin haritaları. deney tasarlamak. İşlem yürütme ve teknikleri açıklamak/ispat etmek (Hesap yapma. organize etme.İletişim kurma (Grup içinde iletişim kurma. Akran değerlendirmede öğrenci diğer öğrencilerin etkinliklerine ilişkin düşünceleri ile öğrenmeyi öğrenir. Kişinin kendini yönetmesi ve geliştirmesi (İşbirlikçi çalışma. Yaratıcı Düşünme (Yeni ve kendine özgü fikir. öz yönlendirme. sözlü ve sözsüz iletişim kurma. Grafik Düzenleyiciler: Kavram haritaları. Öz değerlendirmede öğrenci kendi etkinlikleri hakkında düşünerek öğrenme hakkında öğrenirler. sunma. Bilgi ve kavramayı gösterme (Hatırlama. soru sormak. Projeler mümkün olduğunca çok fazla sayıda bilgi ve beceriyi işe koşmayı gerektirecek şekilde tasarlanmalıdırlar. yönergeleri uygulama) 4. Beceri. Öğrenciler bir yıl içinde istedikleri ders ya da derslerden proje hazırlayabilirler. Bu görevler verilen metni okuma. öz ya da akran değerlendirme formları vb. oluşturma. Bilgiye erişim ve kullanma (Araştırma. mülakat yapma. zamanı kullanma. Davranış 1.) 2. her konuda. bir aracı kullanma. Bireysel olarak ya da sınıf ile birlikte oluşturulabilirler. Sınıfta işlenecek konu hakkında bilgi toplamak ve önceden hazırlık yapmak da ödev olarak tanımlanabilir.Bilgi. makale yazma vb. gerçekleştirme. oluşturma. bağımsız öğrenme. çalışmaları ürün dosyasında yer alır. Öğrencinin hazırlamış olduğu ödevleri. canlandırma. sınıflama. gerçekleştirme (Tasarlama. sergileme.

8) Kazanımlar ve Etkinlik Örnekleri

8.1) 6. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri

23

KAZANIMLAR 1.Düşünme eylemi sırasında sergilenen davranışları fark eder.

ETKİNLİK ÖRNEKLERİ

AÇIKLAMALAR Kendisinin ve diğer kişilerin düşünme eylemi sırasında ortaya çıkan davranışlar (konuşma, mimikler, yazma, bakış vb.) açısından ele alınmalıdır.

2.Bir düşünceyi farklı biçimlerde ifade eder. Nasıl Anlatırım?

Düşüncelerin ifade edilmesinde, ifadenin karşı tarafta oluşturacağı etki ve sözel olmayan iletişim öğeleri (duruş, bakış, mimik, jest, ses tonu vb.) dikkate alınmalıdır.

3.Kelimelerin anlamda yarattığı değişiklikleri çözümler. Ne Anlama Geliyor?

Kelimelerin anlamda yarattığı değişikliklerde cümle içindeki yeri ve sözcüğe yapılan vurgu üzerinde durulmalıdır.

4.Amaca uygun soru sorar. 5.Herhangi bir bilgiyi nasıl edindiğini açıklar. 6.Bilginin değişebileceğini ve gelişebileceğini fark eder. 7.Benzerlik ve farklılıkların ölçütlere göre belirlendiğini fark eder. Öğrencilerin tespit ettikleri benzerlik ve farklılıklardan hareketle “ölçüt” kavramı yapılandırılmalıdır. Plüton Gezegen mi?

24

Şartlar değiştiğinde görüş ve/veya eylemlerin değişebileceğini fark eder. belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre önem sırasına koyar. belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre öncelik sırasına koyar. 11.Eylemlerini. 12.Eylemlerini. Benzerliklerden hareketle genelleme yapar.KAZANIMLAR 8. verilen örnek durumlar üzerinde yapılmalıdır. 9. olay ve olgulara ilişkin parçanın bütünün yapısı üzerine etkisi. Öğrencilerden amaç belirlemeleri beklenmeyecektir. Akıl yürütme yöntemlerinden analojiye dayalı akıl yürütme kullanılmalıdır. Beynin Senin Olmasaydı? Nesne. özne. Amaç ve aracı ayırt eder. olay ve olguların bütünparça içindeki yeri işlenmelidir. bazı durumlarda bütünün parçadan farklı olabileceği ve nesne. 13. . 10. Amaç-araç ayrımı. Grup adına ölçüt belirlediğinde/kullandığında kendisi dışındaki faktörler de dikkate alınmalıdır. Bütün-parça ilişkilerini sorgular. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Grup adına ölçüt belirlediğinde/kullandığında kendisi dışındaki faktörler de dikkate alınmalıdır. özne.

Tahminde bulunmanın kendisi ve başkaları için faydalarını fark eder. problemler olmayıp günlük yaşamla ilgili içeriklerdir. 16. 17.KAZANIMLAR 14. 21. 19. Bir olayın birden çok nedeni olabileceğini fark eder. Bir durumun problem olup olmadığına karar verir. Doğru-yanlış kavramlarını değerlendirir. Eylemlerini gerekçelendirir. fen vb. 20. Doğru ve Yanlış Nedir? 23. Mevcut verilerden hareketle tahminde bulunur. 22. Kendisinin ve diğer kişilerin ifadelerindeki tutarsızlıkları fark eder. Tutarlı mı ? Kavram sorgulama aşamasında birçok becerinin işe koşulması sağlanmalıdır. Atatürk’ün hayatında akıl ve bilimin yerini örnekleriyle açıklar. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Problemlerle kastedilen matematik. Alternatifli düşünmenin önemini fark eder. . Varsayım oluşturur. 15. 18.

12. 16. 4. Ağlayan bir arkadaşına yarının daha iyi bir gün olacağını. 5. 2. 15. 4. Öğretmen tarafından yeniden yapılandırılabilir. Aşağıdaki form örnek olarak sunulmuştur. Duruma ilişkin akılcı yorumlar yaptı. Fazla asitli içecekler tüketen bir arkadaşına asitli içecekler yerine süt tüketmesinin daha sağlıklı olduğunu. Sınıfta ders sırasında dışarı çıkmak ihtiyacı duyduğunu. 7. Arkadaşına. Kardeşine. Sağ ayakkabının bağcığı sol ayakkabına ve sol ayakkabının bağcığı sağ ayakkabına bağlıyken yürümenin nasıl olduğunu. okul koridorlarında bağırarak koşmaması gerektiğini. Ayrıca bir durumun aynı öğrenci tarafından kaç farklı şekilde ifade edilebileceği de işlenmelidir. 14. Televizyonda dün gece izlediğin bir programla ilgili düşünceni. bilgisayarda nasıl yazı yazılacağını. düzenli yemek yemenin sağlıklı bir davranış olduğunu. Bir toplantıda konuşmacı olduğunda. Sınıf arkadaşına. Öğretmenine konuyu anlamadığını. 8. Nasıl ifade edersin? Değerlendirme: Bu etkinlik aşağıda yer alan ölçüt örneklerini içeren dereceli puanlama anahtarı.NASIL ANLATIRIM? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. her gece. SÜREÇ Aşağıda yer alan durumların her birini birden fazla öğrencinin ele alması istenir. 11. onu çok sevdiğini. …………………………………… 6. Bir dikdörtgenin iki uzun kenarı olduğunu. 10. Komşunuza gürültü yaptığını. Diğer öğrencilerin görüş ve fikirlerini etkili şekilde dinledi. Sevdiğin müzik türü hakkındaki düşünceni. : Bir düşünceyi farklı biçimlerde ifade eder. gece yarısına kadar televizyon izlemesinin doğru olmadığını. 3. Kardeşine. Ayrıca form grubun ya da bireysel öğrencilerin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Ailene daha fazla harçlığa ihtiyacın olduğunu. derecelendirme ölçeği ya da kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir. Derecelendirme Ölçeği Örneği ÖLÇÜTLER 1. …………………………………… 5 4 3 2 1 . “Bilmek” ve “inanmak” kelimelerinin farkını. 6. 3. Fikirlerini ve görüşlerini etkili şekilde ifade etti. (Eğer grup değerlendirilmesinde kullanılacak ise) Grup üyeleri ile işbirliği yaptı. 2. 1. 9. 5. 13.

Bilmek . C Aralarındaki fark nedir? 1. Bilmek ve inanmak konusunda kararsızsan “Şüphe ediyorum. Arabalardan anlamanın. 7. Bilmek . Kendini anlamanın.Anlamamak 5. : Kelimelerin anlamda yarattığı değişiklikleri çözümler. Anlamak . B alıştırmasında öğrenciler verilen durumların kendilerine göre anlamını ifade ederler.. 2. Ancak boşlukları doldurmadan önce şuna dikkat etmelisin. Çınar ağacının yaprağının yeşil olduğuna/olduğunu ………. 6. En iyi arkadaşını anlamanın.NE ANLAMA GELİYOR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk.. 5..………… 5. Okuduğun bir şiiri anlamanın. 2. Büyükanne veya büyükbabanı anlamanın. Bilmek – İnanmak 2.Şimdi okulda olduğuma/olduğumu ………………………………………………….” demen gerekli. 4. B Aşağıdaki durumların anlamı nedir? 1... 6. C ve D alıştırmaları yapılırken sınıf sorgulama topluluğuna dönüştürülmelidir. Hayvanların da duygulara sahip olduğuna / olduğundan ……………………………. Matematik dersinde bir konuyu anlamanın. Biliyorum Şüphe ediyorum İnanıyorum Yanlış olduğuna inanıyorum Bilmiyorum Emin değilim 1.” veya “Emin değilim. 3.Gökyüzünün renginin mavi olduğuna /olduğunu ……………………….…………… 4. : Çalışma kâğıdı.Sanmak 4..” diyebilirsin.. “Biliyorum. Başka gezegenlerde hayat olduğundan / olduğuna ……………………………………. 8. Futboldan anlamanın..” diyebilmem için emin olman ve seni emin yapan nedeni de söyleyebilmen gerekiyor. Eğer seni emin yapan nedeni söyleyemiyorsan yani bilmiyorsan ve buna rağmen emin hissediyorsan “İnanıyorum. Kendinin/komşunun veya birinin evcil hayvanını sevmenin. olduğundan/olduğuna ………. Sıra arkadaşımın adının ………………. A Boşlukları aşağıdaki kelimelerden uygun olanı ile doldurabilirsin.Bilmemek 28 .……………………… 3. Bilmek – Anlamak 3. SÜREÇ Çalışma kâğıdında A alıştırmasının öğrenci tarafından tamamlanması istenir ve öğrenci tamamladığı cümleyi sınıfla paylaşır.

Kavrama Kavramları genellikle doğru ve yerinde kullandı. 2. Dereceli Puanlama Anahtarı Örneği ÖLÇÜTLER 1. Genelde başkalarının düşüncelerini onayladığını gösteren ifadelerle Tartışmaya nadiren katıldı. 1 Etkinliğe pek fazla katılmadı. Zaman zaman kendi yorumlarını kattı. Hayaletler olmalıdır. Değerlendirme: Bu etkinlik aşağıda yer alan ölçüt örneklerini içeren dereceli puanlama anahtarı. Etkinlik sırasında oldukça ilgisiz davrandı. 7. 3. Ancak bazı kavramların kullanımı sırasında hatalar yaptı. Çoğu zaman eleştirilere açık olduğunu gösterdi. Bazı zamanlarda düşüncelerini ifade etti. a. Diğer arkadaşlarını da etkinliğe katılmaları konusunda teşvik etti. Tartışma sırasında düşüncelerini açık ve net bir şekilde ifade etti. …………. Öğretmen tarafından yeniden yapılandırılabilir. 29 .1. b. Tartışmalar sırasında kendi yaşantısıyla da ilişkilendirme yaptı ve yorum kattı. bu aşağıdakilerden hangi anlama gelir? Neden? Hayaletler vardır. 3 Etkinliğe katılmak konusunda istekli davrandı. Tartışmalara ara sıra katıldı. b. D Bilmek ile inanmak farklı mıdır? Neden? Bir şeyi inanmadan bilebilir miyiz? Bilmeden bir şeye inanabilir miyiz? Bir şeyi inanmadan anlayabilir miyiz? Anlamadan bir şeye inanabilir miyiz? Sen dürüstlüğe inanıyorsan bu aşağıdakilerden hangi anlama gelir? Neden? İnsanlar dürüsttür. 6. 4. Etkinliğe katılım 4 Etkinliğe katılmak konusunda oldukça istekli davrandı. Ayrıca form grubun ya da bireysel öğrencilerin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Aşağıdaki form örnek olarak sunulmuştur. 3. Tartışma sırasında genellikle düşüncelerini açık bir şekilde ifade etti. 5. Kavramları oldukça doğru ve yerinde kullandı. 2. Eleştirilere açık olduğunu gösterdi. Diğerlerini dinledi. 4. Diğerlerini etkili şekilde dinledi. İnsanlar dürüst olmalıdır. 2 Etkinlik sırasında bazı yerlerde ilgisini kaybetti. a. Tartışma Kavramları bazı zamanlarda doğru kullandı. Eleştirilere kimi zaman tepki gösterdi. Sen hayaletlere inanıyorsan. derecelendirme ölçeği ya da kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir. Çok az kavramı doğru kullandı.

html.25/yasam/yas11. SÜREÇ 1. 2. 5. : Bilginin değişebileceğini ve gelişebileceğini fark eder. Etkinlik sonunda öğrencilere neler kazandıkları sorulur.bigbang.PLÜTON GEZEGEN Mİ? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç Kaynaklar : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. Caner Taslaman. 2. http://www. 3. : Metinler. 12345Sorular Yukarıda verilen durumlardan çıkan genel sonuç nedir? Yukarıdaki durumlarda verilen eski bilgiler hâlâ bilgi midir? Neden? Zaman içinde hiç değişmeyecek bir bilgi var mı? Varsa örnek veriniz? Bilgi gelişmesi ve değişmesi aynı şey midir? Neden? Sizlerin de doğru bildiğiniz fakat sonradan değişen bilgileriniz oldu mu? 30 .com/2006. 4. : 1) Bıg Bang Teorisine Kadarki Bilim Tarihi.08. Metinler öğrencilerle paylaşılır. 6.tr/bolum2. sorularla sınıf sorgulama topluluğuna dönüştürülmelidir. Öğretmenler metinlerdeki örnek durumları ele alırken değişme ve gelişmenin devam eden bir süreç olduğunu vurgular. 3 ve 4. soru ile öğrencilerin yeni öğrenmeleri ile kendi deneyimlerini karşılaştırmalarına olanak sağlanır. cevaplar sınıfta paylaşılır. 5. Aşağıda yer alan 1 numaralı soru ile metnin öğrencilerce doğru anlaşılıp anlaşılmadığı kontrol edilir.asp (27 Temmuz 2006).milliyet.gen. 2) http://www.

Yer'in. Satürn ve onlarla beraber Ay ve Güneş. Dünya’nın çevresinde döndüklerini savunuyordu. kendi astronomik modelini ortaya koydu. Mars. yıldızların. geçen hafta Güneş Sistemi'ndeki gezegen sayısının 9'dan 12'ye çıkarılmasını önermişti. Yeni tanıma göre. ve son gezegeni olarak kabul edilmişti. Güneş'in çevresinde dairesel bir yörünge üzerinde dolanan bir gezegen olduğunu savunmuştur. Güneş’in ve Ay’ın. hem de ebediydi. Jüpiter. gökbilimciler kongresinde alınan bir kararla. Yunan Döneminden beri yürürlükte bulunan Yer Merkezli Evren Kuramı'nın yerine. Çek Cumhuriyeti’nde yapılan gökbilimciler kongresinde gezegen kavramı yeniden tanımlanmıştır. Venüs. “kendine ait bir yörüngesi olmayan” Plüton gezegen statüsünden çıkarıldı. Plüton 1930'da keşfedilmiş ve Güneş Sistemi'nin 9. Babil ve Yunanlılar dünyanın şekline ilişkin çeşitli tahmin ve teorilerde bulunmuşlardı.”… …Batlamyus. Oysa Dünya.Metinler Plüton Gezegen mi? Güneş Sistemi'nde Dünya'nın 8 değil 7 kardeşi kaldı. bütün gezegenlerin. Bu kuram bugün bütün dünya tarafından kabul edilmiştir. Yıldızlar ezeli bir yakıtla yakılmışlardı. O’na göre yıldızların ham maddesi ve Dünya’nın ham maddesi birbirlerinden tamamen farklıydı. Güneş Merkezli Evren Kuramı'nı kurmuştur. Ancak son yapılan toplantıda bu önerinin reddedilmesinin yanında Plüton da gezegen statüsünü kaybetti. Dünyanın Şekli Günümüzde on yaşında bir çocuk için bile sıradan olan bilgiler. Bunlar hem ezeli. Yıldızlar ise en dışarıdaki en geniş halkadaydılar… …Kopernik. Dünya’nın etrafında dönüyordu. …“Aristo. Uluslararası Astronomi Birliği. 31 . Sümer. kusurlu ve eksikti. yıldızlar gibi mükemmel değildi. Aristo’dan aldığı mirası da kullanarak. Bu modele göre Dünya merkezdeydi. O dönemde bilinen beş gezegen Merkür. Dünya’nın sabit merkez olduğunu. eski çağların insanları için çözülemez bilmecelerdi. Güneş Sistemi'nde 9 gezegen olduğunu yazan bütün kitapların da güncellenmesi gerekiyor.

Benzinle çalıştığında. Aşağıdaki durumlar oluştuğunda sen halâ sen misindir? a. 2. Koltukları çıkarıldığında. Otobüse kamyon motoru takıldığında. Muavini olmadığında. Cadde kenarındaki ağaçlar bir orman mıdır? B Aşağıdaki durumlarda otobüs hala otobüs müdür? a. f. Sonra başladık Mete ile tartışmaya… A a. SÜREÇ 1.BEYNİN SENİN OLMASAYDI? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. f. c. Otobüs şoförü başka bir araç kullandığında. Farklı bir yüze sahip olsaydın. Farklı bir parmak izine sahip olsaydın. Farklı bir beyne sahip olsaydın. Farklı bir bedene sahip olsaydın d. Farklı bir isme sahip olsaydın. Aynı ormanda sadece 1 ağaç kalmış olsa kalan ağaç orman oluşturur mu? e. Öğrencilerin dikkatini çekmek amacıyla “Yağmur Damlası” başlıklı metin öğrencilerle paylaşılır. g. Uçma özelliği eklendiğinde. Afrika’da doğup büyümüş olsaydın. Aynı ormanda sadece 10 ağaç kalmış olsa kalan ağaçlar orman oluşturur mu? d. b.parça ilişkilerini sorgular. Öğrencilerle A. O da bana “Olur mu öyle şey sadece iki tane yağmur damlası düştü diye yağmur mu yağar. e. Yağmur Damlası Geçen gün arkadaşım Mete ile yürüyorduk. 32 . C Öğrencilerden aşağıdaki soruları tartışmaları istenir. Bir ormandaki ağaçların 3/4’ü orman yangınında yok olsa kalan ağaçlar orman oluşturur mu? c.” dedim. e. : Bütün. B ve C bölümlerinde yer alan durumlarına ilişkin verilen sorular tartışılarak öğrencilerin parçanın bütün üzerine etkisini sorgulamaları sağlanır. Ben de ona “Kaç tane damla yağmur eder?” dedim.” dedi. Farklı bir aileye sahip olsaydın. b. Bir ormandaki ağaçların yarısı orman yangınında yok olsa kalan ağaçlar orman oluşturur mu? b. d. Mete’ye “Yağmur yağıyor. c.

Bundan dolayı soğanı sevmiyorum. Eğer alırsam. Düşündükleri uygun örnekleri yazıp arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanır. 2. Ben bir vejetaryenim. Öğrencilerin kendi ifadelerindeki tutarsızlıkları düşünmeleri istenir. ama zevkime uygun. Dürüst insanları severim. Öğrencilerin çevresindeki insanların ifadelerindeki tutarsızlıkları düşünmeleri istenir. Çünkü bütün hayvanları ve bitkileri çok seviyorum. Bu yüzden ödevlerimi yapacağım ve notlarımı yükselteceğim. Soğanı severim ama nefesimin kokmasına sebep oluyor. İfadelerin anlamlarında tutarsızlık olup olmadığı ve nedeni üzerinde tartışılır. SÜREÇ A alıştırması çalışma kâğıdı şeklinde öğrencilere dağıtılır veya cümleler tek tek okunur. 2. Eğer ödevlerimi yaparsam başarım artar. Eşyalarımı satın alırken ve kıyafet seçerken içinde turuncu olmasına dikkat ederim. Düşündükleri uygun örnekleri yazıp arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanır. Tabi ki ben de onlara karşı dürüst davranmaya özen gösteririm. B alıştırması ile devam edilir. 7. Arkadaşlarımın bana karşı dürüst davranmalarını beklerim. Ablamın başarılarından dolayı ona hayranlık duyuyorum. Benim daha fazla süte ihtiyacım yok! 6. 10. : Kendisinin veya diğer kişilerin ifadelerindeki tutarsızlıkları fark eder. Turuncu benim en sevdiğim renktir. mutlaka zamanında geri öderim. Hafta sonları hariç! 8. B 1. 5. Büyüdüğümde doğa ile ilgili araştırmalar yapmaya karar verdim.TUTARLI MI? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. 9. Onlarla ilgili daha çok şey öğrenmek istiyorum. 33 . ilginç kitaplar bulamıyorum. Fakat sütü bebekler içer ve ben bebek değilim. 3. Kitapları severim. Ödevlerimi her zaman yaparım. Sütün her yaşta insana yararlı olduğunu öğrendim. 4. Hiç kimseden borç para almam. Bu yüzden de kitap okumuyorum. Eğer yapmazsam mutlaka geçerli bir mazeretim vardır. A 1. 11. Var olan tutarsızlıklar düzeltilir. Ama cesaretli ve çalışkan olmasından nefret ediyorum.

157. C alıştırmalarından seçtiğinizle sınıfı bir soruşturma topluluğuna dönüştürmeniz önerilir. gerçektir. güzeldir. : Doğru ve yanlış kavramlarını değerlendirir. Doğru ve yanlış yere göre değişir mi? 3. Kimse onu yapmıyordur. Filozof Çocuk. F. 104. 1980. sf. Social Inquary. uygundur. A.DOĞRU ve YANLIŞ NEDİR? Ders: Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Kaynak 2006. soru) Nuran Direk. 1. B. tutarlıdır. “Her zaman” ve “bazen” doğru olan şeylere örnek verebilir misin? “Hiçbir zaman” doğru olmayan bir şey var mıdır? 3. Yaptığımda üzülürüm. Doğru ve yanlış kişiye göre değişir mi? : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. 1. (A alıştırması. Öğretmenim yapmamam gerektiğini söyler. G alıştırmalarını çalışma kâğıdı olarak dağıtabilir veya sözlü olarak sınıfa yöneltebilirsiniz. seçeneklerini en çok katıldığından en az katıldığına doğru sıralar mısın? (Aşağıdaki soruları cevaplara göre yöneltmelisiniz). : (D alıştırması) Lipman and Sharp. D. SÜREÇ Aşağıda yer alan A. Bir şey doğru ise faydalıdır. herkes onu yapar. Bir şey yanlış ise Çevreye zarar veriyordur. 1. seçeneklerinden birini seçer misin? C. Pan Yayıncılık. Yaparsam arkadaşlarım beni ayıplar. 34 . sf. iyidir. 3. Bir şey ne zaman doğrudur? 2. Her doğru faydalı mıdır? Her doğru uygun mudur? Her doğru tutarlı mıdır? Her doğru gerçek midir? Her doğru güzel midir? Her doğru iyi midir? Bir şeyi herkesin yapması doğru olduğunu gösterir mi? B. Doğru ve yanlış zamana göre değişir mi? 2. USA. Mutlak ve değişmez bir doğru var mıdır? Niçin? 4.

Bu yanlış hemen düzeltilmeli. Dolaptan yanlış tabağı getirmişsin. 35 . Bir yol seç ve neden seçtiğini açıkla.D. l. e. tadına bak. c. 3. a. Kaç yaşında olduğunu. Mustafa Kemal Atatürk’ün Türkiye’nin kaçıncı cumhurbaşkanı olduğunu. Sivas’a kıyasla daha batısında metre ile b. Doğruyu nasıl bulursun? Doğru farklı şekillerde bulunabilir mi? Aşağıda bazı durumlar ve bu durumlarda doğrunun nasıl bulunacağına ilişkin farklı yollar var. i. d. f. en iyi arkadaşına sor. 5. karşılaştığın ilk yabancıya sor. 5. görüntüsüne bak. 1. saate bak. ansiklopediye bak. 4. Tuz ve şekerin tadının farklı olduğunu. ailene sor. E. 2. j. Uzunlukların ölçüldüğünü. öğretmenine sor. Ankara’nın Türkiye’nin olduğunu. g. Yanlış okuyorsun. çukur olanı istemiştim. güneş saatine bak. Saatin kaç olduğunu. güneş ışığının yukarıdan direk geldiğini görüyorsan. h. Yanlış adamı işe almışsınız. 6. 3. k. 1. televizyon izle. Cevap kâğıdındaki üç yanlış cevap doğru cevaplarından birini eksiltiyor. Aşağıdaki cümlelerde “yanlış” kelimesi yerine kullanılabilecek başka bir kelime düşün. araştırma projesi organize et. 2. 4.

Şiir yazarken.. 4.” Dedim. sen doğrusun ve bu konuda daha fazla konuşmak istemiyorum.. Bana göre yanlış…… …………………………. 5. 2 daha kaç eder?” G. Öğretmenim ödev kâğıdımın sağ üst tarafına “hepsi doğru” yazmış. ………………………………….Bana göre doğru…… …………………………. 4 daima şu sorunun doğru cevabıdır.. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………. 3. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………. 2. söylemek istediğimi anlatacak doğru sözcüğü bulabilmek için uzun süre düşünüyorum. …………………………………. Matematikte. 1.. büyükbabama Atatürk Caddesine kütüphane açmanın doğru olduğunu söyledi.F. Uzun bir tartışmanın ardından kız kardeşime “Tamam. Aşağıdaki cümlelerde “doğru” kelimesi yerine kullanılabilecek başka bir kelime düşün. Annem. 1. “2. 2. 36 .

2) 7.8. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri 37 .

Özne. Ölçüt belirlerken öznel ve nesnel davranması gerektiren durumları ayırt eder. Soru ve cevap ilişkisini değerlendirir. 8. 5. Düşünerek yapılan ve düşünmeden yapılan eylemleri ayırt eder. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Düşünmeden yapılan eylemlerden kastedilen düşüncesizlik Düşünürken olmayıp uyumak nefes almak vb.KAZANIMLAR 1. nesne. eylemlerdir. 7. 3. Kelimelerin gerçek ve mecaz anlamlarını ayırt eder. Söz ve söz gruplarının cümle içinde farklı anlamlara gelebileceğini fark eder. 6. Neden Böyle Düşündüm? Mecaz Nedir? Aynı mı? Farklı mı? Bakmak ve Görmek Kör Adamlar ve Fil Elmalar ve Havuçlar . 4.Kendisini düşünmeye yönelten nedenleri açıklar. olay ve olguları belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre sınıflandırır. Bilgi paylaşımının gerekliliğini değerlendirir. 2.

14. . Bir durumun problem olup olmadığının kişilere ve şartlara göre değiştiğini fark eder. Tümdengelime dayalı olarak genelleme yapar. problemler olmayıp günlük yaşamla ilgili içeriklerdir. 10. Alternatife ihtiyacı olan ve olmayan durumları belirler. 11. 16. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Amaç mı? Araç mı? Problem mi? Problemlerle kastedilen matematik. Eylemlerinde göz önüne alacağı şartları değerlendirir. fen vb.KAZANIMLAR 9. 12. alternatifler arasından en uygununu seçer. Bütün ve bazı ifadelerinin cümlenin doğruluk değerine etkisini değerlendirir. İhtiyaç ve seçenek ilişkisini görerek. 13. Amaca uygun araç belirler. 15. Verilen veya gösterilen gerekçelerin uygunluğunu değerlendirir.

Atatürk’ün düşünce ve düşünceyi açıklama özgürlüğüne verdiği önemi örnekleriyle açıklar. Kendisinin ve diğer kişilerin eylemlerinin olası sonuçlarına ilişkin tahminde bulunur. Sorumluluk kavramını değerlendirir. 21. Varsayımlara dayalı olarak olası durumları değerlendirir.KAZANIMLAR 17. 20. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Kavram sorgulama aşamasında birçok becerinin işe koşulması sağlanmalıdır. 18. . 19. İfade ve eylem arasındaki tutarsızlıkları değerlendirir. 22. Olayları çoklu neden ve çoklu sonuç ilişkisine göre değerlendirir.

: Fotoğraf SÜREÇ 1. 2. Resim öğrencilere gösterilir. • • • • • • • • • • • • • • Piknik planı yapmak Ödev yapmak Yediklerini sindirmek Muz kabuğunu soymak Kitap okumak Televizyon programı hakkında tartışmak Uyumak Haksızlıktan nefret etmek Yüzmek Koşmak Yüzünü yıkamak Nefes almak Gülmek Telefonla konuşmak . : Düşünme eylemi sırasında sergilenen davranışları fark eder (6. Ardından aşağıdaki sorular öğrencilere yöneltilir. Düşünerek yapılan ve düşünmeden yapılan eylemleri ayırt eder.DÜŞÜNÜRKEN Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç. 3. “Bu durum düşünmeyi içeriyor mu? Neden?” Sorusu yöneltilir. • Düşünürken ne yaparsın? • Mimiklerin ile düşünmen arasında bir ilişki olduğunu düşünüyor musun? Nasıl? • Düşünürken herkes aynı şekilde mi hareket eder? 4. • Düşünüyor cevabı alındıktan sonra bu fikre nasıl ulaştıkları sorgulanır.Gereç : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. Aşağıdaki örnek durumlar birer birer okunur ve her birinin ardından. • Resimdeki kişinin ne yaptığı sorulur. Öğrencilerin birbirlerinin fikirleri üzerine tartışmaları sağlanır.Sınıf ). Öğrencilere.

42 .

9. Düşündüklerim ………………. SÜREÇ 1. : Kendisini düşünmeye yönelten nedenleri açıklar.. öğretmenin uyarısından sonra yaklaşık bir dakika boyunca gözlerini kapalı tutmaları istenir. 6. Grup içinde düşünceler ve sebepleri yazıldıktan sonra. düşünceler konularına göre grup üyeleri tarafından gruplanabilir (nesne. ………………...NEDEN BÖYLE DÜŞÜNDÜM? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. Bunların dışında son günlerde sıklıkla düşündükleri bir şeyi ve neden bunu düşündüklerini söylemeleri istenebilir. Aşağıdaki sorular gerekçeleri ile birlikte tartışılır. Sınıf. 2. Grup içindeki her öğrencinin düşündüklerini ve sebeplerini yazmaları istenir. kişi gibi). 4. Etkinliğin ikinci aşamasında grup çalışması yapılır. 5. ………………. Bir dakikanın sonunda gözlerini açmaları istenir. 11. Sebepleri ………………… ………………… ………………… ………………… ………………… 7. Grup içi çalışmalar tamamlandıktan sonra her grup kendi çalışmasını sunar ve dersin sonunda karşılaştırmalar yapılır.. 10. 8. gözlerini kapattıklarında ne düşündükleri sorulur.. eylem. a) İnsanlar sebepsiz yere düşünebilir mi? b) Sence insanların en çok düşündükleri şey nedir? Niçin? c) İnsan dışındaki canlılarda bir sebebe bağlı olarak düşünebilirler mi? d) Bir düşüncenin birden fazla sebebi olabilir mi? 43 . Her gruptan bir öğrenciye söz hakkı verilir. her gruptan bir kâğıda düşündüklerini ve sebeplerini iki ayrı başlık altında yazmaları istenir. Daha sonra aynı öğrencilere yeniden söz hakkı verilerek neden böyle düşündükleri sorulur. ………………. mevcuda göre en fazla 5 veya 6 gruba bölünür. Öğrencilerden. 3. ……………….

Çiğdem “Çenesi düştü. Aytuğ “Boğazım düğümlendi. başının tıpkı havaya atılan bir top gibi döndüğünü düşünüyor musun? Aslında arkadaşının başı bu şekilde dönmüyor. 8. Birisinin benim hakkımda konuştuğunu düşünüyorum. Bahar “Dizlerimin çözüldü. 4. 2.MECAZ NEDİR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. Gökçe ”Kulaklarım çınlıyor. Arkadaşının bu ifadesi mecazlı bir anlatımdır.” dedi.” dedi. Sezgin dedi. Cem “Kızım tütüyor. Alp “Karnım zil çalıyor. Ahmet “Başım dönüyor. Söyleyecek bir şey bulamadım. 1. Çok özledim. 5. H. Sersemlemiş hissediyorum.” J.” dedi. 6. birbirine C. bağı D.” dedi. : Kelimelerin gerçek ve mecaz anlamlarını ayırt eder. kaynar 44 .” dedi.” dedi.” dedi. A Arkadaşın sana “başım dönüyor” dediğinde. Acıktım.” dedi.” dedi. B. Aylin “Başım çatlıyor. O kadar çok konuştu ki… E. “Yüreğim yanıyor. B bölümünün işlenişine de aynı şekilde devam edilir. Emel “Dişlerim vuruyor. K. Çok üşüdüm. I. burnumda G. Başım çok ağrıyor. 9. 3. Birinci sütundaki mecazlı ifadeler ile ikinci sütundaki açıklamaları eşleştirir misin? (Bir ifade bir açıklama ile bir kez eşleşmektedir). F. 11. A. Duyduklarım beni çok üzdü. A bölümünü tamamladıktan sonra öğrencilerin cevapları alınır. Zeynep “Başımdan sular döküldü. 10. 7. Aşırı heyecanlandım. SÜREÇ Aşağıda verilen çalışma kâğıdında A ve B bölümlerinin öğrenci tarafından tamamlanması istenir.” dedi. Hiç bu kadar üzülmemiştim.

B Aşağıdaki mecazlı ifadelerin verilen seçeneklerden hangisine uyduğunu söyler misin? Yanlış Yanlış Yanlış değil ve fakat İfadeler ve ? mecaz mecaz mecaz değil değil 1. Dünya bir gezegendir. Aslı’nın saçları Rapunzel* kadar uzundur. Karpuzun içi bir domates kadar kırmızı. 9. 8. Elimdeki portakal bir top gibi yuvarlak. 11. Yaşam bir salkım üzümdür. Tümer keçi gibi inatçıdır. 6. 4. * Rapunzel. Annem bir melektir. Maçtan sonra yüzü pancar gibi kızarmıştı. 5. 45 . 3. 10. 2. Çarşamba günü bir kâbus gibiydi. çok uzun saçlarıyla tanınan bir masal kahramanıdır. Bebeğin sesi kedi miyavlaması gibi. Kız kardeşim bir mücevher. 7.

A bölümünü tamamladıktan sonra öğrencilerin cevapları alınır. :Çalışma kağıtları SÜREÇ Aşağıda verilen çalışma kâğıdında A. Farklı ? 46 . Köşedeki marketten sağa doğru dönersen eski çeşmeyi görürsün. Ümitköye gitmek için farklı bir yol daha var. kravat bu takıma çok yakışmış. Sabah ki görüşmenin verimli geçtiğini söyleyemem. Son görüşmemizde ona bir hediye verdim. Öğretmenine adıyla hitap etmen hoş olmadı. Gerçeği görmen için daha çok okuman gerekiyor. Annemi çeşit çeşit çiçeklerle karşıladım. A Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış kelimelerin anlamının iki cümlede aynı mı. 3. 7. Ne kadar doğru bir seçim. Ayakkabın benimkinden farklı mı? 8. Kısa zamanda büyük işler yapmanın yolu nedir? 6. 10. farklı mı olduğuna karar ver. 2. Köye amcamı ziyarete gittiğimde tarlada çalışmanın ne kadar zor olduğunu gördüm. Kurtuluş filminde Atatürk rolünü oynayan aktörün adını anımsıyor musun? En son ne zaman saklambaç oynadık? 9. Bir su kuyusunun derinliğini nasıl ölçebiliriz? Emel’i parkta derin derin düşünürken buldum. Farklı düşünen insanlarla konuşmaktan hoşlanıyorum. Aynı 1. Bu söylediklerini hoş karşılayamayacağım.AYNI MI? FARKLI MI? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar Araç-Gereç : Düşünme Eğitimi :7 : 40+40 dk :Söz ve söz gruplarının cümle içinde farklı anlamlara gelebileceğini fark eder. B ve C bölümlerin işlenişine aynı şekilde devam edilir. 4. Senden bu çeşit bir davranış beklemiyordum. Atina’da 2004 yılında yapılan 28 nci Olimpiyat Oyunlarında takım sporlarında dünya rekoru kırıldı mı? Kalbim kırıldığında içimden kimseyle konuşmak gelmez. B ve C bölümlerinin öğrenci tarafından tamamlanması istenir. 5.

aralığı çok e. 4. her yeri doldurun. Resim dersinde. n. örtüsüz. elverişli m. Hesap sonunda ortaya çıkan para ya da mal eksikliği 47 .” Bu şarkıyı anımsıyor musun? 3. öğretmenimiz. örtüsüz c. B “Açık” kelimesinin kullanıldığı cümlelerdeki anlamını sağ sütunda bulabilir misin? (Sağ ve sol sütundakiler birer kez eşleşmektedir). çıplak h. 10. k. a. lütfen. (Pazar günü) Bu gün açık eczane bulmak öyle zor ki… 11. o. boş g. 14. istenmiyorsun artık.” dedi. arkadaşına. bir yerin biraz uzağı 12. Aradaki açığı kapatabilmen için çok çalışman gerekiyor. 5. Eti açıkta bırakırsan kedi kapar. “Kağıtta açık yer bırakmayın. Açık adımlarla koşan at. Tren yolu şehrin açığından geçer. j.” 15. Denizin kıyıdan uzakça olan yeri uygun. kapalı olmayan yer l. 9. arkanı dön ve çık. Rüyamı anlatınca Elif bana güldü ve “Üstün açık kalmış galiba” dedi. 1. aralık. “Daha açık anlatabilir misin. işler durumda olan koyu olmayan 8. iyi misin?” diye söze başladı. Denizciler Marmara açıklarında boş bir tekne gördüklerini Sahil Güvenlik Komutanlığına bildirdiler. 7.” dedi. Hepimizin talihi açık olsun. engelsiz i. birinciye yetişti. 2. Taksi şoförü yolun açık olmadığına dair bir işaret görememişti. İyi bir araba kaç para eder? Ahmet “Merhaba. 13. En sevdiğim renk açık yeşildir. 6. “Kapı açık. Bahar düğününde sırtını açıkta bırakan bir gelinlik tercih etmişti. kapalı olmayan b. Ahmet Bey eşine sitem ediyordu: “Bu kadar alış veriş yaparsan bütçemizin açık vereceğini daha önce söylemiştim. mesafe d.11. Genç kız. kolay anlaşılır f.

5.C Görmek kelimesinin birden çok anlamı vardır fakat en çok kullanılan iki tanesi şunlardır: 1. Anlamak. Yürüyen adam kendi kendine söyleniyordu: “İşin kötü bir sonuca varacağını görüp de hiçbir şey yapmamış. Atıl ileri doğru koşarak “Şimdi beni görün. 4. Aşağıdaki cümlelerde “görmek” kelimesinin hangi anlamda kullanıldığına karar verir misin? İki anlamıyla da kullanıldığını düşünmüyorsan ? seçeneğini işaretleyebilirsin. “Madem ikramiye kazandın bizi de gör. “Güneşin ilk ışıklarını görüyor musun?” 2.” der. Gözle ve ışık yardımıyla bir şeyin varlığını duymak.” 9. 6. sezmek.” der.Gözle ve ışık yardımıyla 2. Bir filmde doktor hastanın gözündeki bantları açar ve hasta “Görüyorum. Özlem pilotların koruyucu gözlüklerini takar ve ”Bu şeylerle nasıl görebildiğini anlayamıyorum.” dedi. 3. Etraf zifiri karanlık olduğunda hiçbir şey göremezsin. 8. 1. ? bir şeyin sezmek varlığını duymak 1. 2. Aylin kaza anını anlatırken “Kafamı çarptım ve sonra yıldızları gördüm. (Ahmet milli piyango biletine ikramiye çıkan arkadaşıyla konuşmaktadır).Anlamak.” 48 . “Dün toplantıda tanıdıklardan kimseyi gördün mü?” 7.” der.

B. Hata yaptığımız durumlarda “Lütfen. B ve C bölümlerinin öğrenci tarafından tamamlanması istenir. Kendine iyi bakan insanların yaşını göstermediğini düşünüyorum.” diyebilmeliyiz. Yemeğin tadına birde sen bakar mısın. B ve C bölümlerin işlenişine aynı şekilde devam edilir. 5. Elçin Hanım ev sahibine “Evin arkası nereye bakıyor?” diye sordu. Arkadaşım “Şu hesaba sende bakar mısın?” diye sordu. Annem daima “Sen derslerine baksan iyi edersin. Babam “Onun söylediğine bakma. 4. 3. C. Her kurumda temizlik işlerine bakan bir görevli var mıdır? Diyerek kendi kendime sordum. “Evet” diyerek arabaya doğru dikkatlice baktım. F. A Aşağıdaki iki sütunda “bakmak” kelimesinin kullanıldığı düşünce veya ifadeler vardır. 6. 49 . Öğrencilik yıllarım aklıma geldiğinde “sokağa bakan pencereleri olan küçük bir okul anımsıyorum.” diyor. Öğretmenimiz dışarıya bakarak. mükemmel olmasını istiyorum. 1. E. A. D. dalmış olan Ahmet’e “Nereye bakıyorsun?” diye bağırdı. İyi bakılan taylar güzel bir at olabilir.” Diyerek beni teselli etmeye çalıştı.BAKMAK VE GÖRMEK Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar Araç-Gereç : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. A bölümünü tamamladıktan sonra öğrencilerin cevapları alınır. : Çalışma kâğıtları cümle içinde farklı anlamlara SÜREÇ Aşağıda verilen çalışma kâğıdında A. 2. kusuruma bakmayın. :Söz ve söz gruplarının gelebileceğini fark eder. Sağ ve sol sütundaki ifade veya düşünceleri “bakmak” kelimesinin aynı anlamda kullanılmış olmasını dikkate alarak eşleştirir misin? (Sağ sütundakilerle sol sütundakiler birer kez eşleşmektedir).

“Bu ses de ne?” “Acı acı havlayan bir köpek olmalı.” 6.” 8. 9. 50 .” 4. Bakıp da görmemek mümkün müdür? 2.” 2. Göz kapaklarımız kapandığında bu bir şeye bakmak istemediğimiz anlamına gelir mi? 4. “Biber yüzünden dudaklarım ve dilim acıdı. 1.” 5.B Aşağıdaki soruları cevaplandırır mısın? Unutma. cevabını ayrıntılı olarak açıklamalısın. Görüp de bakmamak mümkün müdür? 3. “Pazılarındaki acı kuvvete güvenerek ileri doğru atıldı. “Bu acı biberi niye satın aldın ki!” 3. Sadece gözlerimizle mi görürüz? C Aşağıdaki cümlelerin anlamını değiştirmeden “acı” kelimesinin yerine başka kelimeler kullanabilir misin? 1.” 7. “Mektup baştan sona acı sözlerle doluydu. Son okuduğum roman “Dışarıda acı bir rüzgâr esiyordu.” Cümlesiyle başlıyordu. “Yüreğimde bir acı hissettim. Burçak “Elimi acıttın!” diye bağırdı. “Dışarıda acı bir rüzgâr esiyordu.

2. Matthew Ve Sharp. 3. : 1. (1986).louisrosenfeld. Wondering At The World Manual To Accompany Kıo And Gus. 2. : Bilgi paylaşımının gerekliliğini değerlendirir. kişilerin tahminleri sorulur. Ann Margaret.Öğrencilerle resmin yazılar dışındaki kısmı paylaşılır.html (17 May 2007) SÜREÇ 1.Öğrencilere resimdeki insanların ne yapmaya çalıştıkları sorulur.Etkinliğe aşağıdaki sorular ile devam edilir.Lipman. a.http://www. ders notlarını paylaşma.KÖR ADAMLAR VE FİL Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar Kaynaklar : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. 4. Her durumda bilgiyi paylaşmak gereklimidir? Bilginin paylaşılmasının gerekli olduğu ve olmadığı durumlara örnek veriniz.Öğrencilere resmin tamamı gösterilerek insanlardan 4 tanesinin tahminleri okunur. arkadaşımıza ait bir sırrı paylaşma.com/home/bloug_archive/000045. Gözleri kapalı insanlar dokundukları şeyin bir fil olduğunu neden tahmin edememiştir? b. 3 ve 6. sınav sırasında soruların doğru cevabını paylaşma gibi durumlar işlenmelidir). (Bu bölümde özellikle öğrencilerle bilimsel bir bilginin paylaşımı vurgulanmalıdır. 51 . New York:University Press Of America. Bu insanların doğru tahminde bulunabilmeleri için ne yapmaları gerekirdi? c.

5. ………… 1 (Evet) 2 (Hayır) 52 ……………………… Bu kalın bir boğa yılanı. Ayrıca form grubun ya da bireysel öğrencilerin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Bu bir mızrak. Bu bir ağaç gövdesi. Öğretmen tarafından yeniden yapılandırılabilir. ………….. Kontrol Listesi Örneği ÖLÇÜTLER 1. (Grup çalışması yaptırılmış ise) Grupla işbirliği yaptı. 2. 4. Bu bir duvar. Çalışma kâğıdını doğru şekilde doldurdu. Aşağıdaki form örnek olarak sunulmuştur. .1 2 3 5 4 6 ……………………… Sorular: Değerlendirme: Bu etkinlik aşağıda yer alan ölçüt örneklerini içeren dereceli puanlama anahtarı. derecelendirme ölçeği ya da kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir. Etkinliğe aktif şekilde katıldı. 3.

göller. çatallar. Erzincan. biftek. Matthew and Ann Margeret SharpWondering at the World . Basketbol. soda. 8. göletler. sf. Nüfusu 400 binden az olanlar. 56. Ananas. Çanakkale. Radyolar. 5. bluzlar. bezelyeler. kavunlar. meşe ağacı. poker. B harfi ile başlayan iller. Şarap. B alıştırmasında öğrencilerden verilen nesneleri gruplandırmalarını isteyin. kanolar. fıçılar. limonata. Edirne ikinci grup Bingöl. Bu amaçla alıştırmada verilen ölçütler dışında bir ölçüt oluşturmalarını isteyebilirsiniz. telgraf. briç. uçaklar. Genel kabul gören bir ölçüte göre gruplama yapmaları veya yapmamaları beklenmemelidir. 2. portakallar. balonlar. dereler. d. b. 2. uçaklar. taze fasulyeler. : Çalışma kâğıdı : (A alıştırması) Lipman. Birinci grup Balıkesir. bıçaklar. kepçeler. E harfi ile başlayan iller. : Özne. tüneller. Bursa. yelkenliler. kaşıklar. Çaydanlıklar. A alıştırması öğrencilerde “bir ölçüte göre sınıflandırmaya” ilişkin hazırlık amaçlıdır. su. şeftali. A İLLER Balıkesir Bingöl Bursa Çanakkale Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Kaynak: DİE. körfezler. denizler. Kayıklar. 6. 7. Bu sınıflamaya göre birinci gruptakiler Marmara Bölgesinde ikinci gruptakiler ise Doğu Anadolu Bölgesindedir. Yaptıkları gruplandırmaları söyledikten sonra bu gruplandırmayı neye göre yaptıklarını sorabilirsiniz. olay ve olguları belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre sınıflandırır. nesne. futbol. B 1. Nüfusu 400 binden fazla olanlar. 3. Kabanlar. kazaklar. Irmaklar. pantolonlar. tavalar. transatlantikler. gül. havuçlar. SÜREÇ 1. okyanuslar. c. voleybol. ekmek. yollar. University Pres of America. televizyon. çoraplar. 2000 Genel Nüfus Sayımı NÜFUS 1 076 347 253 739 2 125 140 464 975 402 606 569 616 316 841 937 389 Tablodaki illeri 2 gruba ayıralım. Erzurum olsun. helikopterler. botlar. köprüler. a. Elazığ. füzeler. koylar. satranç. 9.ELMALAR VE HAVUÇLAR Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç Kaynak : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. 53 . mor menekşe. kraker. Elmalar. 4. Bunu “illeri başka nasıl sınıflandırabiliriz?” sorusuyla yapabilirsiniz. İlleri aşağıdaki seçeneklere göre de sınıflandırabilirsin.

Mutlu bir yaşam İyi bir iş ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… 54 . şimdi geometri ders ödevlerini bitirmeni istiyorum. Elif: Bu gün geometri ödevlerimi bitiriyorum ama sen de bana İngilizcedeki düzensiz filler konusunda yardım edeceksin.B ve C’deki ifadelerden hareketle öğrencilerin amaç ve aracın ne olduğunu tespit ederek. Amaca uygun araç belirler. 2. cümlelerde geçen para kavramlarının amaç mı. 2) Babam ve annem para kazanmak için günde 8 saat çalışmaktadırlar. D’de yer alan örnekten hareketle öğrencilerin aynı şeyin hem amaç hem de araç olabileceğini fark etmeleri sağlanır. 3. SÜREÇ 1. araç mı olduğunu belirleyiniz.” İfadesin de geçen amaç ve aracın ne olduğunu belirleyiniz. A. Cevaplar gerekçeleri ile birlikte sunulmalıdır. Çocuk: Eğer bana sürpriz bir hediye verirsen beni öpmene izin vereceğim. İfadeler A) Aşağıda verilen ifadelerde baba ve çocuğun amaçlarını ve araçlarını belirleyeniz. 4. D) Aşağıdaki ifadeleri inceleyerek. E’de ise verilen amaçlara uygun araçlar belirlenir. Kazanım : Amaç ve aracı ayırt eder ( 6. sınıf). benzer örnekler sunmalarına olanak sağlanır. 1) Babam ve annem çalışarak aldıkları paralarla çok güzel bir araba aldılar. Baba: Eğer seni öpmeme izin verirsen sana sürpriz bir hediye vereceğim. Ayrıca benzer örneklerde sunulabilir. B) Aşağıda verilen ifadelerde Elif ve Elif’in ağabeyinin amaçlarını ve araçlarını belirleyeniz. Aşağıdaki ifadeler öğrencilerle paylaşılır. Ağabey: Eğer yarın akşam sana İngilizcedeki düzensiz filler hakkında yardım etmemi istiyorsan.AMAÇ MI? ARAÇ MI? Ders : Düşünme Eğitimi Sınıf :7 Yaklaşık Süre : 40 dk. C) “Şişmanlık genini bulmak için fareler üzerinde deneyler yapan bilim insanları sonunda bu geni buldular. E) Aşağıdaki amaçlara uygun araçlar neler olabilir? Tahminlerinizi yazınız ve tartışınız. Cevaplar diğer öğrencilerin cevapları ile karşılaştırılır.

3) Cevaplarına uygun olarak (Var-Yok) aşağıdaki sorular sorulur. 5) Aynı durumu problem olarak gören ve görmeyen öğrencilerin fikirlerini gerekçelendirmelerine ve karşılaştırmalarına olanak tanınır. :1) www. 3) http://www. (Var) Kim/ kimler için neden problem? Neden? (Yok) Kim/kimler için neden problem değil? Neden? 4) Her öğrencinin durumlara ilişkin görüşünü açıklamasına fırsat verilir.inceespri. 6) Etkinlik sonunda öğrencilere neler kazandıkları sorulur ve cevaplar sınıfla paylaşılır.PROBLEM Mİ? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç Kaynaklar : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. : Bir durumun problem olup olmadığına karar verir. 2) Öğrencilere karikatürlerde gördükleri durumların bir problem olup olmadığına karar vermeleri için yeterli süre verilir. : Karikatürler. 55 . 2) Cumhuriyet/25 Ocak 2004. SÜREÇ 1) Öğrencilerin karikatürleri görmeleri için.com. Bir durumun problem olup olmadığının kişilere göre değiştiğini fark eder. karikatürler çoğaltılıp dağıtılır ya da yansıtıcı ile gösterilir.html.cs.edu/~kupcu/eglen.brown.

KARİKATÜRLER 56 .

3) 8.8. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri 57 .

Olgusal sorular ile olgusal olmayan soruları ayırt eder.KAZANIMLAR 1. açık-açık değil. Bu kelimelerin gruplandırılması yapılırken verilen iki kelimeye anlam bakımından yakın. Bilgi kaynaklarının güvenirliğini sorgular. 8. 6. Kelimeleri anlam farklılıklarına göre gruplandırır. Kullandığı ölçütlerin kullanıldığı eylemlere uygunluğunu değerlendirir. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Düşünceler Nereden Gelir? Anlam farklılığı. 5. 2. ıslak-ıslak değil. 7. yavaş-yavaş değil Anlam Halkaları gibi olumlu-olumsuz iki kelime ile ilişkisi olan kelimelerle işlenmelidir. gerçek-gerçek değil. Düşünme ve düşünce arasındaki ilişkiyi açıklar. Hangisi Güvenilir? . Doğruluk değerine sahip olan ifadelerle olmayan ifadeleri ayırt eder. Bilgi kaynağına ilişkin duygu ve düşüncelerinin eylemlerine etkisini sorgular. uzak ve belirsiz (yakınlık ve uzaklığın tayin edilemediği) olması dikkate alınmalıdır. 3. Şartlar değiştiğinde önem ve öncelik sırasının değişip değişmediğini değerlendirir. 4.

Problem durumlarına ilişkin çözümler üretir. 15. Tümevarıma dayalı olarak genelleme yapar. . problemler olmayıp günlük yaşamla ilgili içeriklerdir. fen vb. Kendisinin veya diğer kişilerin eylemlerini nedenleri ve etkileri açısından değerlendirir. 16. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Problemlerle kastedilen matematik. Verilen araçların hangi amaca dönük olabileceğini tespit eder. Öneri geliştirip geliştirmeyeceği durumları değerlendirir. 14. 11. Bir karar vermeden önce gerekçeleri değerlendirir. 12.KAZANIMLAR 9. 13. Şartları göz önünde bulundurarak herhangi bir duruma ilişkin plan yapar. 10. “Bütün” ve “bazı” ifadelerini doğru ve yerinde kullanır.

21. Her durumda tutarlılık aramanın gerekliliğini değerlendirir. 19. Çevresindeki özne. nesne ve olaylar arasında sıra dışı bağlantılar kurulduğunda ortaya çıkabilecek sonuçları tahmin eder. Atatürk’ün düşünce ve eylemlerinde akıl ve bilimin yerini örnekleriyle açıklar. Kural kavramını değerlendirir. Süreci etkileyen varsayımları değerlendirir. . 20. 18.KAZANIMLAR 17. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Kural Nedir? Kavram sorgulama aşamasında birçok becerinin işe koşulması sağlanmalıdır.

6. 3. Düşünceleriniz nereden gelir? Düşüncelerin kaynağı kafamız mıdır? İnsanlar düşünmeyi nasıl öğrenir? Düşünceler gerçek midir? Her zaman mı. Bir öğrenci “…………………. Düşünce nedir? 2.. Bir yıl önce bu zamanlarda ne düşündüğünü hatırlıyor musun? 3. 4. Grupta bazı kaynaklar aynı olabilir mi? Nasıl? C 1. Güneş Paraşütle atlamak. : Düşünme ve düşünce arasındaki ilişkiyi açıklar.. Grupta bazı düşünceler aynı olabilir mi? Nasıl? 2. Diğer grup şu şekilde tahtaya yazar. 2.DÜŞÜNCELER NEREDEN GELİR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk. düşündüm ve düşüncemin kaynağı ……………………………………. bir dakika sonra işaretinizle gözlerini açarlar. Mutsuz olduğunda düşüncelerin mutsuz mudur? 5. 7. SÜREÇ A alıştırmasındaki sorular öğrenciler tarafından cevaplandırılır. 5. Ayşe Güneş Merak . Sorular 1. Herkes kendi düşüncesini söyler. C alıştırmasında sorular yardımıyla sınıfın bir soruşturma topluluğuna dönüştürülmesi önerilir. Şu an düşünmeni tamamen durdurabilir misin? B Sınıfı 8 kişilik gruplara bölerek halka şeklinde oturtun. Düşünceler Köfte ekmek Futbol Ayşe ne tatlı. B alıştırmasında düşünceler yazıldıktan sonra sorular ile devam edilir.” der. İşaretinizle öğrenciler gözlerini kapatırlar. Oturmaktan sıkıldım. Hayatında hatırlayabildiğin ilk düşünce nedir? 4. A Sorular 1. zaman zaman mı düşünürüz? Bir kişi veya bir şey olmadan düşünebilir miyiz? Fikir sahibi olmadan düşünebilir miyiz? Düşüncelerin Kaynağı Karnım acıktı.

Gerçek değil. etkinlik sınıfla da yapılabilir. “Gerçek . 62 . : Çalışma kâğıdı.” ifadelerinin her biri ile ilgili kelimelerin anlam farklıklarını işleyen alıştırmalar bulunmaktadır. : Kelimeleri anlam farklılıklarına göre gruplandırır. “Yavaş Yavaş değil. Kelimeler ve halkalar tahtaya yazılarak. halkaların içinde yer alan temel kelimeyle ilgisine göre uygun görülen halkaya yerleştirilir. 3.” ve “Açık .Islak değil. 2.”.ANLAM HALKALARI Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk.”. Alıştırmalarda yer alan kelimeler. SÜREÇ 1. Ders işlenişi sırasında uygun görülen çalışma kâğıdı seçilir ve öğrencilere dağıtılır.Açık değil. Çalışma kâğıtlarında “Islak .

ANLAM HALKALARI Aşağıda “Islak” ve “Islak değil.” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır. ? Islak 63 . Bu kelimeleri halkaların içine ıslak ve ıslak değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? kuru nemli nem rutubetli ıpıslak çorak sıvı rutubet sulak iliklerine kadar ıslanmış kıraç yaş buğulu sucuk gibi ıslanmış kavruk puslu yağmurlu sırılsıklam Islak değil.

? Gerçek 64 .ANLAM HALKALARI Aşağıda “Gerçek” ve “Gerçek değil.” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır. Bu kelimeleri halkaların içine gerçek ve gerçek değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? sahici akla uygun taklit mantıksız soyut sahte yapmacık orijinal hakiki mantıklı hayali suni somut akıl almaz akıl dışı yapay mantık dışı Gerçek değil.

Bu kelimeleri halkaların içine yavaş ve yavaş değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? sakin şimşek gibi acelesiz ağırdan alan sallantılı derhal rüzgâr gibi durgun donuk sabit telaşsız oyalanan süratli fişek gibi dura kalka ağır şipşak hareketsiz çevik kımıltısız ağırkanlı çırpıntılı çabuk işlek seri ağır aksak hızlı telaşlı canlı tez pek çabuk acele acil ok hızıyla hemen yıldırım hızıyla kaplumbağa gibi sürünen Yavaş değil.” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır.ANLAM HALKALARI Aşağıda “Yavaş” ve “Yavaş değil. ? Yavaş ANLAM HALKALARI 65 .

? Açık 66 .Aşağıda “Açık” ve “Açık değil. Bu kelimeleri halkaların içine açık ve açık değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? açık seçik kasvetli yoğun kesin karaltı sisli cam gibi berrak duru karışık olmayan yalın loş düzensiz karışık donuk dumanlı anlaşılır gizli kapaklı kuşkusuz besbelli basit belirsiz dolaşık silik bulanık puslu saydam parlak apaçık kesin olarak sade yarı saydam çapraşık belli belirsiz soluk belli şeffaf net aydınlık belirli esrarengiz allak bullak hayal meyal belirsiz tam olarak esrarlı temiz gizemli Açık değil.” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır.

2. 3. Öğrencilerle etkinliğin C bölümünde kaynak ismi yazmaksızın bütün sınıfça üzerinde uzlaşılan güvenilirlik ölçütü oluşturulmaya çalışılır. ikinci sütuna ise gerekçeleri yazılır. : Bilgi kaynaklarının güvenirliğini sorgular.HANGİSİ GÜVENİLİR? Ders Sınıf Yaklaşık süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk. SÜREÇ 1. Öğrencilere etkinliğin A ve B bölümlerinde bilgi kaynağının adları birinci sütuna. 4. A En fazla güvendiğim bilgi kaynağının adı Kişi: Arkadaş: Gazete: Dergi: TV: İnternet Sitesi: Kitap: Gerekçesi 67 . Bu haberler tartışılarak derse giriş yapılabilir. Daha sonra verilen cevapların paylaşılarak tartışılmasına olanak sağlanır. Öğrencilere “birbiri ile çelişen iki haber” ya da “yapılan incelemeler sonunda doğru olmadığı anlaşılan bir haber” sınıf ortamına getirilir.

B En az güvendiğim bilgi kaynağının adı Kişi: Arkadaş: Gazete: Dergi: TV: İnternet Sitesi: Kitap: Gerekçesi 1. Güvenilir bir bilgi kaynağı hangi özelliklere sahip olmalıdır? C Güvenilir bir bilgi kaynağı Kişi Arkadaş Gazete Dergi TV İnternet Sitesi Kitap Güvenilirlik Kriteri (Ölçütü) 68 . A ve B tablosundaki kaynaklar herkeste ortak mı? 2. Yukarıdaki kaynaklar herkeste ortak değilse hangisine güvenilir diyebiliriz? 3.

2. bize mantıklı geldiğinde. Genellikle başkalarının koyduğu kurallara mı uyarız? 4. Çocuklar kural icat edebilirler mi? 7. 6. A alıştırmasıyla sınıfı bir soruşturma topluluğuna dönüştürmeniz önerilir. Hayvanların yaşamında kurallar yoktur. Kurallar her zaman insanların yararına mıdır? 5. 5. Bebeğin odasını pembeye boyayabilir mi? 6. Komşumuzun bir erkek bebeği oldu. Her kuralın iyi bir sebebi vardır. öğrenciler kendi gerekçelerini ifade etmelidir. Kurallara. A 1. maddeleri) Lipman and Sharp.00 fakat en sevdiği film filmi saat 19. USA.30 dan sonra yatabilir mi? 3. Ali şiddetli bir baş ağrısı ile uyandı. Maddelerle ilgili sırasıyla görüş alabileceğiniz gibi her öğrencinin seçtiği maddeyi konuşmasına da izin verebilirsiniz. : Kural kavramını değerlendirir. Bir kurala her zaman uyulmalıdır. Kuralları değiştiren zaman değil şartlardır. Hız sınırını 20 km aşabilir mi? 5. 1980. Ayşe 21. uyulmalıdır. Kurallar zamanla değişebilir. Futbol 12 kişilik bir takımla oynanabilir mi? 69 . Tüm aileler aynı kurallara sahiptir. 3. Grip olduğumuzda hapşırmamıza karşı bir kural olabilir mi? 8. Ayşe’nin yatma saati 21. sf. Kural nedir? 2. Devamında C alıştırması ile öğrencilerin görüşlerini alabilirsiniz. 4.30-21. Nefes almak için bir kurala ihtiyaç duyar mıyız? 9. İnsan kendi kendine kural koyar mı? 3. 7. B alıştırmasını çalışma kâğıdı olarak dağıtabilir veya sözlü olarak sınıfa yöneltebilirsiniz. Okula gitmeli mi? 2. Looking for Meaning. C Kurallara Uyulmadığı Zamanlar Olabilir mi? 1. SÜREÇ Aşağıda yer alan A ve B alıştırmalarından seçtiğinizle başlayabilirsiniz. Doğum gününde bir dilim yaş pasta yiyebilir mi? 4. Aylin rejim yapıyor.KURAL NEDİR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Kaynak : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk. 8 ve 9. Kimse kurallara uymazsa ne olur? 6. Adını farklı bir yolla heceleyebilir misin? 8.30 arasında.234. : (C alıştırmasının tamamı ve A alıştırmasının 7. Kahvaltı yapmamıza karşı neden bir kural yok? B Aşağıdaki durumlara katılıyor musun? Katılıyorsan veya katılmıyorsan nedenini söyler misin? 1. Bir boyama kitabında çizgileri de boyayabilir misin? 7. Aydın Bey boş bir otoyolda araba kullanıyor.

Psychodrama & Sociometry. Ankara. • Bentley. A. (1991). İstanbul. In L. J. New York. C. Taxonomy of Educational Objectives. D. Journal of Group Psychotheraphy. Ü. Hill..E. R. Nurdan Kalaycı. • Blatner.). and Assessing: A Revision of Bloom's Taxonomy of Educational Objectives. P. Etkili Öğrenme ve Öğretme. Journal of Educational Psychology. & Archer. (2001). İstanbul. Resnick & L. Nobel Yayınları (3. (2001). M. H. • Bransford. M. • Boydak. (1988). baskı). Englehart. Achievement Goals in The Classroom: Students' Learning Strategies and Motivation Processes. R. J. Ankara... Gazi Kitabevi. Hayat Yayıncılık. Öğrenme Stilleri. Nobel Yayın Dağıtım. Boston. T. • Anderson. Gelişim ve Öğrenme. • Bloom. 48. R. • Bacanlı. Okulda Rehberlik Uygulamaları ve Yaratıcı Drama. (2000). W. A perspective on cognitive research and its implications for instruction. • Adair.. • Bozdoğan..).. Eğitim Dünyası Yayınları. D. Karar Verme ve Problem Çözme. Longman. 151-158. J. Beyaz Yayınları. H. New York.). Alexandria. K. W. Ankara. H. (2000). • Ames. N. (1999). & Krathwohl. İzmir.9) Kaynaklar • Açıkgöz. Yaratıcılık. (Çev. Does Humor in Course Tests Reduce Anxiety and Improve Performance? College Teaching. Tarık Atay). (2003).B. 70 . Role Dynamics: A Comprehensive Theory of Psychology. David McKay.. Klopfer (Eds. D. H. (1989). VA: Association for Supervision and Curriculum Development. Ankara. Nobel Yayın Dağıtım. 80. S. W. E. 33 – 40. A. B. Teaching. A Taxonomy for Learning. Edt. L. • Airasian. Classroom Assessment: Concepts and Applications (4th ed. D. Z. • Berk. 260-267. • Bacanlı. (2001). (Eds. Cognitive domain. & Krathwohl. 44 (1). The Classification of Educational Goals: Handbook I. (2000). Duyuşsal Davranış Eğitimi. McGraw-Hill. J. Furst. (2003). (1999). Toward The Thinking Curriculum: Current Cognitive Research (1989 Yearbook of the Association for Supervision and Curriculum Development). & Vye. (1956).A.

(1996). • Çotuksöken.Teaching Children to Learn (2nd ed). (2003). Ankara. Ekin Yayınları. E. D. Felsefi Söylem Nedir? İnkılap Yayınları. (2002). İstanbul. Saygı ve Sorumluluk Eğitiminde Yeni Yaklaşımlar. A.. • Doğanay. L. 20-25. Karip. (2001) Developing Minds: A Resource Book for Teaching ThinkingThird Edition. A. Ankara. (2005). • Cüceloğlu. H. Illinois: IRI/Skylight Publishing. N. 83-87. İstanbul. Cilt:1. Baskı). Filozof Çocuk. Remzi Kitabevi (4. A. (Edt. 117-126. (1996). Sayı:11. ASCD. Nobel Yayın Dağıtım. Ankara. (2000). Baskı). Baskı). İstanbul. 12.) Stories for Thinking. 71 . ss25-38. E. Nelson Thornes. • Doğanay. İnsan ve Davranışı: Psikolojinin Temel Kavramları. İstanbul. • Fisher. (Nisan 1995). • Fisher. (2001). (1993). • Douglass. Eğitim Psikolojisi: Gelişim-Öğrenme-Öğretme. R. D. Current Directions in Psychological Science. • Direk. K. Pan Yayıncılık. İstanbul. (1996. Pan Yayıncılık. A. Düşünmenin Boyutları. & Kruger.. • Costa. B. UK. Pgs. • Fisher. B. Çukurova Üniversitesi. (1997). Remzi Kitabevi (3. Y. Sistem Yay. • De Bono. USA . • Dunning. • Erden. R. N. UK. Yener Özden). Why People Fail to Recognize Their Own Incompetence. (1991). Inc. 3. • Cüceloğlu. Baskı. The American School Board Journal. Teaching to The Test. (2002). • Bushweller. September. J. Küçük Prens Üzerine Düşünmek. PegemA Yay. K. M. The Mindful School: How to Assess Thoughtful Outcomes. (2005). • Çotuksöken. İyi Düşün Doğru Karar Ver. Eğitim Fakültesi Dergisi. R. Felsefe Sözlüğü. • Cevizci. Kara. Akman.• Burke. Öğretimde Planlama ve Değerlendirme. UK. İstanbul.. İnkılâp Yayınları. Teaching Children to Think (2nd ed). (2006). (20. (Çev: Özgür Yurttutan. Altı Şapkalı Düşünme Tekniği.. Johnson. Ankara. (2004). Radyoda Felsefe. J. Published by Nash Pollock.. • Direk. (1997). Arkadaş Yayınları. Ehrlinger. K. D. N. İstanbul. Palatine.) (2006). Z. Nelson Thornes..

Atatürk Eğit.USA. Applied Measurement in Education. ÇÜ. 15. No:7. Yayımlanmamış Doktora Tezi. CA: Wadworth Co. O. A. (Mayıs.Wondering at the World. Institute for the Advancement of Philosophy for Children. Eğitim Dizisi:39.. Uluslararası Katılımlı 2000’li Yıllarda I. The Child's Construction of Knowledge. ve Diğ.. (1984). A.Bass Pub. Adana. (1985). İstanbul. İstanbuli. Türk Milletinin Manevi Değerleri. • Kazancı. Afa Yayıncılık.. & Kuschner.. A. (2003). İ. ve Sharp.. 2002).. ve Sharp. Downing. Inc. Belmont. 66. Jossey. M. M. Eğitim Reformu Girişimi. Sos. Enst.. Looking for Meaning. M. (2002). (1980). • Gelen. Z. A. M. Eleştirel Düşünme. A Review of Multiple-Choice Item-Writing Guidelines for Classroom Assessment. Marmara Üniv. Universal Diversified Services. • Küçükahmet. İstanbul. • Knox.. (1977). Ankara. Kazancı Hukuk Yayınları.. Milli Eğitim Basımevi. Eğitim Programları ve Öğretim. • Giritli. D. İstanbul Üniversitesi Yayınları. M. G. Social Inquiry. (2000). M. Ankara • Lipman. S. USA • Lipman. M. D. Düşünme ve Öğrenme Sürecinde Bilişsel Farkındalığın Yeri. (1989). USA. (1997). M. C. Gazi Kitabevi. & Rodriguez. ve Sharp. Kemalist Devrim ve İdeolojisi. Universal Diversified Services. İ. Okuduğunu Anlama ve Kalıcılığa Etkisi. 309-334. (1989) Düşünmeyi Öğrenme ve Öğretme. İstanbul. Inc. (1994). 72 . • Lipman. İ. A. İ. Ethical Inquiry. Universal Diversified Services. ve Sharp. Fak. (1980). Bilişsel Farkındalık Stratejilerinin Türkçe Dersine İlişkin Tutum. Bil. (1986). M. L. USA. • Hart. (1987). NY: Addison-Wesley Publishing Co. • Kurktan. M. Inc..• Forman. T. Developing Critical Thinking.. İstanbul • Haladyna. Öğrenme ve Öğretme Sempozyumu Bildirisi. • Gürkaynak. (2003). M. Inc. B. Universal Diversified Services. A. • Lipman.. San Francisco. • İpşiroğlu. Authentic Assessment: A Handbook for Educators from The Assessment Bookshelf Series. Pg.. Eğitimde Eleştirel Düşünme ve Öğretimi. • Gelen. USA.

• Marzano. USA. Remzi Kitabevi. Brandt. Authentic Assessment in Environmental Education. T. ASCD Pub. B. Alexandria. Cowan. Boothroyd. D. (1997). Tactics for Thinking. 18-20. R. N. R. Kensington. R. Dimension of Thinking: A Framework for Curriculum and Instruction. (1993). Öğrenme ve Öğretme. C. PegemA Yay. Allyn & Bacon Pub. F. Psikolojiye Giriş.) (1994). • Murphy. (1988). MEB Yayınları. J. (1996). (1991). New South Wales: University of New South Wales Pres. ve Sharp. • Manning. and Cantrell. R. Pgs. & Pietrangelo. L (ed.. E. USA. • Morgan. Payne.Thinking in Education. Pegem Yay. Cambridge University Press... Arıcı ve ark... 10. • Öncül.T... Eğitim ve Eğitim Bilimleri Sözlüğü: Sözlük Dizisi. F. C.. Authentic Assessment for the Learning Cycle Model in Schafer. B. Columbus Ohio: ERIC Clearinghouse for Science. Presseisen. (1997). N. (2000).• Lipman. Hughes. • Özden. J. İstanbul. • Meyer. S. Hacettepe Üniv. (2003). Arredondo.. et al (1996). Rankin. Humor in Educational Testing: A Review And Discussion. D. Z. C. and Suhor. 39-40. 27-32.. C. • Marzano. M. • McMorris. Alexandria. A. • Murphy. • Özden. Bilim ve Kültür Eserleri Dizisi:1220. Unpublished paper presented at the 1993 Conference of the North American Association of Environmental Education.. A. İstanbul.. Yaratıcılığı Geliştirme.. Kendini Keşfet Tanı Geliştir Gerçekleştir. Düşünmeyi Öğrenme.. Mathematics. S. R.. 73 . 269-297. (2003). Y. Pgs. (Çev. D. • Mengüşoğlu. D. Jones. Assessing Learning in Universities. (1992). P. • Nightingale. (1994). USA. and Environmental Education. M.UK. Applied Measurement in Education. H. (2002). Ankara. Self-Talk for Teacher and Students: Metacognitive Strategies for Personal and Classroom Use. B. What's The Difference Between Authentic and Performance Assessment? Educational Leadership. Öğrenme Biçemleri. B. Ankara. R. A. Y. ASCD Publication. 49. Felsefeye Giriş. M. Ankara. (1986). J.). S. Psikoloji Bölümü Yayınları No:1. C.

Einsenberg & J. Gelişim.. Eleştirel Düşünme.. R. (2000).04.C. K.saskschools. • http://www. J. • Wispe L. Öğrenme Öğretme Süreci. Eğitim Dizisi–9. • Wiggins.ca/~aboriginal_res/evaluation/gpactrub.2007).k12. Basım). R. T. G. • Worthen. Wittrock & E. Davranış Bilimlerine Giriş (II. Türkçe Sözlük. PegemA Yay. R. (1999). No: 173. Yansıtıcı Düşünme..ps. (2001). (1987). • Üstündağ.). Ankara. • Şahinel. (2005). N. • Türk Dil Kurumu (2005). • Yavuzer.mciu. P. Yay. Fasikül). R. R. Testing and cognition. G. Testing and Recent Research in Cognition.10.04. Remzi Kitabevi (5. 26-29. Basım). B. Eğitim ve Gelişim Özellikleriyle Okul Çağı Çocuğu. Cambridge University Press. 17 – 37. Ankara.pa. PegemA Yay.mciunix. S. • Saban. • Ünver. X. 33-42. Ankara. (1994). “History of the Concept of Empathy”. Examining The Teaching Life. (2002). • http://www.parkview. M.nipissingu. 74 . Türk Dil Kurumu Yayınları. in N. In M.• Özkalp. Baskı). İstanbul. • http://www. Basım). Ankara. Baker (Eds. Ankara. Z. Fan. The Design and Development of Performance Assessments. (1991). Eskişehir..us (18. (2. Gazi Kitabevi (3. Anadolu Üniv. • Selçuk. PegemA Yay.. Yeniden Yapılanan Sınıflar İçin Aktif Öğrenme Yöntemleri. Educational Measurement: Issues and Practice. Türk Dil Kurumu Yayınları. & Sudweeks. 63. (2003). Yazım Kılavuzu. Yeni Teori ve Yaklaşımlar. Englewood Cliffs: NJ: PrenticeHall. (2000).edu. New York. Yaralanılan Web siteleri • http://www. • Yavuz. Ankara. Ceceli Yay. Eğitim Psikolojisi.on. • Türk Dil Kurumu (2005). White.04. H. J. Longman.yrdsb. (Edt. (2003).. A. (2006).html (06. Ankara. • Senemoğlu. K. • Wittrock. Atlas Kitabevi (5.) (1994). E.ca/Rubrics. (1987). Educational Leadership. & McTighe.2007). Ankara. Nobel Yayın Dağıtım. Yaratıcılığa Yolculuk. Öğrenme ve Öğretim.htm (06. Measurement And Assessment in Schools. C.L. Ankara. Empathy and Its Development. Strayer (eds). • Stiggins. 6. 2006).ca/education/barbo/misc/ (06.2007). E.