T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TALİM VE TERBİYE KURULU BAŞKANLIĞI

İLKÖĞRETİM DÜŞÜNME EĞİTİMİ DERSİ (6, 7 ve 8. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI

Ankara 2007

İLKÖĞRETİM DÜŞÜNME EĞİTİMİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU ÜYELERİ İlköğretim Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nda öğretmenler Mehmet Ali DOMBAYCI (Felsefe Grubu Öğretmeni), Mehmet ÜLGER (Sınıf Öğretmeni), Banu ÖZDEMİR (Ölçme ve Değerlendirme) ile Uzman Öğretmenler Aylin ARIBOYUN (Sınıf Öğretmeni), Toper AKBABA (Program Geliştirme Uzmanı), Serap YALÇIN GÜLER (Program Geliştirme Uzmanı) görev yapmışlardır.

1

İÇİNDEKİLER Sayfa 1) Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları…………………………….…….. 3) Programın Vizyonu………………………………………………….……. 4 6 2) Neden Düşünme Eğitimi?............................................................................. 5 4) Programın Genel Amaçları………………………………………….……. 6 5) Programın Yapısı………………………………………………………….. 7 5.1) Eleştirel Düşünme……………………………………………….. 5.2) Yaratıcı Düşünme……………………………………………...... 5.3) Özenli Düşünme………………………………………………..... 5.4) Programın Beceri, Kavram ve Değerleri………………………. 6) Öğrenme – Öğretme Süreci………………………………………………. 6.2) Öğretmenin Rolü……………………………………………… 8 9 10 11 13 14

6.1) Öğrenme Ortamı………………………………………………… 14 7) Ölçme ve Değerlendirme………………………………………………….. 15 7.1) Performans Görevleri …………………………………………... 16 7.2) Veri Toplamada Kullanılan Değerlendirme Araçları………… 7.2.2) Gözlemlerin Kaydı İçin Kontrol Listeleri…………… 7.2.4) Dereceli Puanlama Anahtarları………………………. 17 17 18 7.2.1) Not Alma (Anekdotsal Kayıtlar)……………………… 17 7.2.3) Derecelendirme Ölçekleri …………………………….. 18 7.3) Düşünme Eğitimi Dersinde Kullanılabilecek Ölçme Aracı Örnekleri…………………………………………………………. 20 8) Kazanımlar ve Etkinlik Örnekleri…………………….……..................... 8.1) 6.Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri………………...… 8.2) 7. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri …………………… 8.3) 8. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri ……….………… 9) Kaynaklar……………………………………………..…………….…… 22 23 37 57 70

2

Benim manevi mirasım ilim ve akıldır. hiçbir donmuş ve kalıplaşmış düstur bırakmıyorum. hiçbir dogma.Ben manevi miras olarak hiçbir nass-ı kat'i. Mustafa Kemal ATATÜRK 3 .

ahlaki. laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek. davranış ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların. yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek. 4 . 2. manevi ve kültürel değerlerini benimseyen. ailesini.1) Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk millî eğitiminin genel amaçları: Madde 2. seçkin bir ortağı yapmaktır. bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak. milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan. insan haklarına saygılı. Türk milletinin bütün fertlerini. hür ve bilimsel düşünme gücüne. insan haklarına ve Anayasa’nın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik. koruyan ve geliştiren. geniş bir dünya görüşüne sahip. yapıcı. Türk millî eğitiminin genel amacı. vatanını. 1. istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek. öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadi. Beden. ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere. kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak. beceri. gerekli bilgi. zihin. yaratıcı. Böylece. insani. topluma karşı sorumluluk duyan. 3. sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı. ahlak. Türk milletinin millî. İlgi. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasa’da ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı. kişilik ve teşebbüse değer veren.

2) Neden Düşünme Eğitimi? Düşünme insanın doğuşu ile başlayan. kavramları incelemek. çoğu zaman yeterince önem vermeden. Günümüzde en çok kabul gören tarifi ile düşünme. medya ve sanal evrenle. okul yöneticileri ve personeli üzerinde de etkili olduğu görülmüştür. alışkanlık üzere yerine getirdiği düşünme faaliyeti. Düşünme Eğitimi Öğretim Programı. sonraki süreçte doğrudan veya dolaylı olarak geliştirilebilen insana özgü niteliktir. İnsanın. karşılaştırmak ve aralarında ilişkiler kurarak başka düşünceler üretmek işlemidir. Öğrencilerimiz hızla değişen bu dünyada yalnız kendi kültür çevreleri ile değil. sınıf düzeyine kadar inebilmektedir. Çünkü belirli konu alanı bilgisi olan bu programların düşünme becerileriyle ilişkilendirilmesi ve tamamının gerçekleştirilebilmesi zorlaşmaktadır. düşünme becerilerinin özel olarak hazırlanmış programlarla geliştirebileceği inancı da hâkimdir. Bu güçlükten dolayı. Eğitimciler arasında. Bu çalışmaların sadece öğrenciler üzerinde değil. çeşitli şekillerde ortaya çıkar. öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirmekle kalmayıp. bir sonuca varmak amacıyla bilgileri. Yirminci yüzyılın sonuna kadar bu durum problem çözme ve karar verme gibi temel becerilerin geliştirilmesinde yerini almış ve bu tür becerilerin bazılarının ilköğretim programlarına eklenebileceği fikri de kabul görmüştür. Yalnızca çocukların oyunlarında 5 . Bu işlemlerin neticesinde ortaya çıkan zihinsel ürüne de “düşünce” denir. 1980’li yıllardan itibaren öğretmenler ve akademisyenler arasında düşünme becerilerinin eğitimi konusunda yoğun bir ilgi ve artan bir çalışma mevcuttur. yaşam koşulları içinde var oluşunun anlamını ve nedenini fark etmesine ve kendi geleceğini belirleyebilmesine imkân tanımaktadır. küreselleşen dünya ile çevrelenmiş bulunmaktadırlar. hak ve imkânını tanımıştır. Çalışmalar 1 ve 2. Düşünme becerileri çeşitlendikçe bunların öğretim programlarına eklenmesi güçleşmiştir. İşte bu düşünebilme ayrıcalığından dolayı diğer canlılardan farklı olarak kendisi üzerine düşünmeye başlaması ile insan var oluşunun anlamını ve nedenini fark edebilmiş ve bu yolda edindiği bilgiler ona kendi geleceğini belirleyebilme. Bu çalışmaların farklı tür ve düzeylerde yer aldıkları görülmektedir. belirli bir konu alanı bilgisi olmayıp temele düşünme becerilerini alan bir program amacına daha fazla hizmet eder niteliktedir.

Bunun yolu ise düşünme eğitiminden geçmektedir. farklı düşüncelere saygı duyan bireyler yetiştirmektir. 5. yasaklamak sorunu çözmeyip ilgiyi daha da artırabilir. onları çeşitli etkileri kendi başlarına değerlendirecek biçimde donatmak zorundayız. güven. 6 . Kendini. Düşünme eylemi üzerine düşünmeleri. Farklı düşüncelere saygı duymaları. 6. dikkat ve sabrı düşünme sürecinde bir değer olarak kabullenmeleri. Düşüncelerini aktarırken dili doğru ve özenli bir biçimde kullanmaları. elektronik oyuncakların. 4) Programın Genel Amaçları Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nı tamamlayan öğrencilerin. dünyayı ve bilgiyi sorgulayarak sağlıklı değerlendirmeler yapmaları. 1. Tartışma kültürlerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır. ısrar. 8. 3) Programın Vizyonu Düşünme Eğitimi Öğretim Programı’nın vizyonu.ve oyuncaklarında son elli yıl içindeki değişimleri izlemek bile bu mesafenin boyutu hakkında kolaylıkla bir fikir vermektedir. Bu kuşatmaya sınır koymak. düşünme sürecinde temel düşünme becerilerini kullanarak kişisel bir düşünme geleneği oluşturabilen. 3. Ne bildiğinin ve ne bilmek istediğinin farkında olmaları. televizyonun kısaca görsel dünyanın çekiciliği tarafından kuşatılmıştır. 4. 7. bu geleneği dil ve düşünme bağlantısı kurarak bir yaşam becerisine dönüştürebilen. merak. Kendi düşünme yollarının farkına varmaları. Öğrencilere yaşadıkları dünyayı sorgulayan ve sağlıklı değerlendirmeler yapabilecek bir zihinsel alışkanlık kazandırmak. Düşünürken millî. Öğrencilerimiz çizgi filmlerin. bilgisayar oyunlarının. 10. manevi ve evrensel değerleri gözetmeleri. 2. 9. Kuşku. Düşünmenin geliştirilebilen bir beceri olduğunun farkına varmaları.

Program ile öğrenciye kazandırılacak becerilerin her bir sonucu bir bilgi olarak değerlendirilebilir. Bu üçü içinde aktif olan öge insandır. amaç-araç. İnsanın dünya ile olan ilişkisi bilmek. varsayım oluşturma. Kültürel. dünya ve bilgiyi. beceri ve kavramların işe koşulması Sokrat’ın “Kendini Bil!” arayışına bir adımdır. Bunların arasında bağlantıyı kavramlarla kuran ise insanın kendisidir. insan ve bilgiyi. Üzerine düşündüğümüz her olay. İnsan. Bu üçlü yapıda insan. nesne. yaratıcı düşünme ve özenli düşünme becerileri ile temellendirilmiştir. Program’da somut olarak yer alan değer. İnsanın dünya ile olan ilişkisi bilgisine bağlıdır. olgu. şartları göz önünde bulundurma vb. psikolojik bir varlık olduğundan. İnsan sosyal. Bu beceriler seçme. düşünülen dünya ve düşünme içeriği olan bilgi üçlemesinde gerçekleşir. dünya. olgu. nesne ve diğer insanlar dünyanın içerisindedir. Bilgi ise insan ve dünya arasındaki ilişkinin bir ürünüdür. düşünen insan. düşünme eylemini ve davranışlarını çoklu neden-sonuç ilişkisi içinde değerlendirmek gerekmektedir. İnsan dünya ile bağını yargılama. alternatif. soru-cevap formüle etme. dünya ve bilgi arasındaki en güçlü bağ bilme eylemi ile kurulur. karar verme. 7 . Bu üç beceri eş zamanlı ve birbirini tamamlayarak gerçekleşmektedir. anlamak ve kavramak içinse insan dünya ile ilişkisini birtakım düşünme becerileri ile kurar. benzerlik-farklılık ve ölçüt belirleme. değerlendirme ve karar verme yetisi ile kurar. Bu açıdan bakıldığında Program düşünme eylemini insan. bilgi de insan ve dünyayı etkileyerek değiştirir. Becerilerin işe koşulduğu içerikler ise dünyanın ortaya koyduğu. dünya ve bilgi bir konu alanı bilgisi değil.5) Programın Yapısı Düşünme eylemi. gerekçelendirme. özne. Bilmek herhangi bir yapıyı kavramsal alan ile ilişkilendirmektir. boyut ve koşullardır. Dünya ise düşünülen her şeyin var olduğu alandır. tarihsel ve toplumsal bir varlık olan insanın dünya ile bağının kuruluşunda en önemli unsur değerlerdir. Program’daki insan ögesi becerilerini geliştirmeyi amaçladığımız kişidir. dünya ve bilginin birbiriyle ilişkileri bağlamında ele almaktadır. olay.dir. İnsan. Bu arayış eleştirel düşünme. düşünmenin gerçekleştiği bir ilişkiler öbeğidir.

aynı zamanda bir sonuç çıkarma çabasıdır. karar verme eleştirel düşünmenin temel özelliğidir. yargıda bulunma ile ölçüt arasında önemli ve anlamlı bir ilişkinin bulunduğunun fark edilmesi gerekir.5. ölçüt belirleme ve kullanmayı. Sorgulamanın her sonucu bir karar. ölçüt oluşturmak ve ölçüt kullanmak. Tutarlı bir şekilde yargılamalarda bulunulduğu sürece akıllıca davranıldığı ve düşünüldüğü söylenebilir. 8 . Yargıda bulunma. savunabilirliği. Çünkü kelime itibariyle kökleri aynıdır. Ölçüt ile ilgili iki temel durum bulunmaktadır. yargıda bulunmayı. Eleştirel düşünmenin yabancı literatürdeki ifadesi olan “critical thinking”. kendi kendini düzeltme ve bağlama / içeriğe duyarlılığı içermektedir. benzerlik ve farklılıkların tespit edilmesine. Ölçüt oluşturmak ve kullanmak. Eleştirel düşünme sadece bir yöntem ve süreç değil. bir yargılamadır. Ölçütlerin diğer işlevleri de karşılaştırmalara. önem ve öncelik sırasının belirlenmesine temel oluşturmasıdır. ölçüt (criteria) ile ilişkilidir. sınıflamalara. Bu anlamda karar verme.1) Eleştirel Düşünme Program’da eleştirel düşünme. temellendirmeyi ve inandırıcılığı arttırır.

Çünkü sorgulamayı tetikler.2) Yaratıcı Düşünme Sorgulama merakla başlar. dinamik ve evrimsel bir hâl alacaktır. cemiyetten cemiyete. Bizler kimi zaman ifadelerin doğruluğunu veya yanlışlığını. Sınıftaki öğrencilerin her biri. Bu geçiş. kendi düşünme hatalarını bulmakta ve düzeltmektedir. Sorgulamanın en karakteristik özelliklerinden birisi de kişinin kendi hatalarını yine kendi belirlediği yöntemlerle düzeltmesidir. Sonuç olarak her bir öğrenci bütünü içselleştirmekte. varsayımlar sayesinde çok daha kolay gerçekleştirilir. Bu nedenle yaratıcı düşünme becerileri ve değerleri yardımıyla düşünme durağanlıktan ve sabitlikten kurtularak. genişleme ve büyümelerdir. Çünkü dış dünya ile insan doğası arasındaki bağlantı düşünme ile kurulur.Düşünme şeklimiz günlük hayatımızda genellikle eleştirel değildir. İnsanlar genellikle dış dünyaya karşı merak. varsayımlı düşünmeyi ve genellemelere ulaşmayı yaratıcı düşünme bakımından da ele almaktadır. şaşkınlık ve hayret içindedirler. birbirine karıştırırız. Düşünmenin genişlemesinden kasıt verilenin ötesine geçmektir. söyleyenin karakterine bağlı olarak değerlendirilmesi gereken veya gerekmeyen durumları. Dolayısıyla bağlama duyarlılık son derece önemlidir. geçerlik ve imkânlara göre hatalı olabilir. konuya duyulan ilgiye hatta doğruluk. Eleştirel düşünme aynı zamanda bağlama duyarlılık göstermektir. Program. Merak yaratıcı düşünme için vazgeçilmez bir durumdur. Merakın yanında şaşkınlık ve hayret de yaratıcı düşünmenin önemli birer durumudur. Eleştirel düşünme kendi düşünmemiz üzerine de düşünmemizi sağlar. İcat ve keşifler bunun en somut örnekleridir. Bundan dolayı düşüncelerimiz ortamdan ortama. Bazen söyleyen bazen de söylenen önemlidir. Düşünme sürecinde. Bu durum dış dünyadan insan doğasına kaydıkça yaratıcı düşünme gelişir. düşünme içeriği son derece önemlidir. Bu süreçte sınıf ortamının bir soruşturma topluluğu hâline getirilmesi önemli bir avantajdır. Program düşünmenin dar ve belli sınırlar içinde gerçekleşmesinden ziyade genişlemesini temele almaktadır. diğerlerinin düşünme yollarını görür ve hatalarını düzeltir. 5. 9 . Bu açıdan bakıldığında genellemeler.

Aslında bu durum olumsuz gibi görünse de açık bir şekilde örnekleri olmadan düşünmenin dışa vurumudur. Özenli düşünme. düşünme eyleminde kendisini gösterir. Bu durum özellikle düşüncelerimizin kendimize veya topluma etkisi 10 . Yaratıcı düşünmede bütüncüllük bir diğer önemli durumdur. çoğunlukla onu meydana getiren parçaların birleşimidir ve tek tek parçaların özelliklerinin birleşiminden farklı bir yapıdır. Özenli düşünme. seçeneklerin değerlendirilmesinde. ifade boyutunda da ele almaktadır. Özenli düşünme. İfadenin ve anlamın genişlemesi. yaratıcılığı sadece düşünme boyutunda değil. Bu durum aynı zamanda anlatıma zenginlik katmaktadır. yaratıcı düşünmede genişlemeyi sağlar. bizim için bir hediyeyi değerli kılan. Bu önem ve değer. Kimi zaman akıl ve mantık dışı gibi görünen durumlar orijinalliğin belirtileri olarak değerlendirilebilir. Bu yüzden bütün. İnsanın değer verdiği durumlara özen göstermesi beklenir. zenginleşmesi mecazlı ve tasvirli anlatımlarla sağlanabilir. onu verenin bizim hakkımızda hissettiği duygudur. Çoğu zaman bir şeye gösterdiğimiz ilginin düzeyi onun bizim için önemi ile ilişkilidir. Bir taraftan düşünülen konuya ilgi gösterilmesi. 5. Özenli düşünme. mantık ve duyguları gerekli durumlarda birbirinden ayırt etmemizi sağlar. neden-sonuç ilişkilerinde. Bunların ortaya çıkmasında serbestlik ve bağımsızlık önemli bir değerdir. bu açıdan bakıldığında çift taraflı bir anlam içerir. Bütüncüllük. önem ve öncelik sıralaması ile bütün bunların ve diğer becerilerin ifade edilmesinde hayata geçen bir düşünme şeklidir. Böyle düşünen öğrencilerin paniğe kapılmadıkları. Örneğin.3) Özenli Düşünme İnsan için her durumun bir önemi ve değeri vardır. öğrencilerin takdir etme (değer biçme) ve değerlendirme yeteneğini de geliştirmektedir. amaç-araç belirlemede. diğer taraftan düşünme ve ifade etme yolu üzerine dikkat edilerek en azından orta düzeyde bir kaygı duyulması anlamına gelir.Program. soru sormaya eğilimli oldukları görülür.

bakımından önemlidir. Hareketlerimizin anlamı. kavram ve değerler aşağıda verilmiştir. dünya. Özenli düşünme aynı zamanda öğrencilerin birtakım kuralları dikkate alarak düşünmelerini de geliştirir. bile fayda sağlayacaktır. görenek. Kavram ve Değerleri Program’da insan. bilgi bağlamında ele alınan düşünme eyleminin geliştirilmesini sağlayacak kazanımların içerdiği beceri. Kişinin kendisini başka birisinin yerine koyarak onun gözü ve duyguları ile olayları değerlendirmesi. örf. dir.4) Program’ın Beceri. Kurallara özen gösterme Program’ın günlük hayatla ilişkisini kurmaktadır. Özenli düşünme. Kelimelerin olduğu gibi hareketlerin de dili vardır. Çünkü kişi duruma ilişkin karar verme ve yargıda bulunma imkânına sahiptir. Empati kurma karşımızdakinin görüşünü olduğu gibi kabul etmek değildir. Empati becerisi hatırlama. düşüncelerimizin ifadesinde aktif olmayı içerir. Özenli düşünme eylemlerin etkileri ve sebepleri bakımından ele alındığında empati kurmayı da içerir. 11 . Empati becerisinin öğretiminde rol oynama. Duygularımızı dengelemeyi öğrendiğimiz ölçüde sosyal davranışlarımızı dengeleyebiliriz. onların oluşturacağı sonuçlar ile değerlendirilebileceği gibi onların durum ile olan ilişkisinden de çıkarılabilir. Ancak. mantık. düşünme eylemi ile aynı anda gerçekleşen hareketler için kullanılmaktadır. his ve sezginin etkileşimini içermektedir. Bu anlamda özenli düşünme birtakım şartları göz önünde bulundurmayı gerektirir. 5. tam anlamıyla imkânsız olsa bile bunu denemek. Kurallar sadece yasalar değil aynı zamanda gelenek. Empati öğretilebilir bir beceridir. Burada aktiflik. empati öğretiminde uygulamalı bir öğretme tekniği kullanılmalıdır. adet vb. drama gibi öğretim metotları kullanılabilir.

BECERİ Alternatif belirleme Amaç araç belirleme Anlama ve ifade etme Bağlama duyarlı olma Benzerlik farklılık belirleme Bilgi edinme Bütün parça ilişkisi kurma Doğru yanlışı belirleme Empati kurma Genelleme yapma Gerekçelendirme Kavram geliştirme Neden-etki-sonuç ilişkisi kurma Ölçüt (kriter) belirleme ve kullanma Önem ve öncelik belirleme Planlama Problem çözme Sınıflama Soru.cevap belirleme Şartları göz önünde bulundurma Tahminde bulunma Tutarlılık arama Tümel ve tikel ilişkisi kurma Varsayım oluşturma KAVRAM DEĞER Amaç Analoji Araç Bağlam Benzer Bütün Değişme Doğru Etki Farklı Gelişme Gerekçe Neden Ölçüt Öncelik Önem Parça Seçenek Sonuç Şart Tekil Tikel Tutarlılık Tümdengelim Tümel Tümevarım Yanlış Dikkatli olma Kuşku duyma Meraklı olma Özen gösterme Özgünlük Özgüven Sabırlılık Saygılı olma Sorumluluk Tarafsızlık Tutarlılık 12 .

gelişim özellikleri.6) Öğrenme – Öğretme Süreci Program’da yer alan düşünme beceri. beklenti. Bu bağlamda alternatif ölçme değerlendirme yöntemlerinin kullanılması uygun görülmüştür. gerekli ve yeteri kadar müdahalede bulunmalıdır. hazır bulunuşluk düzeyleri dikkate alınmalı. Öğrenme . örnek olay incelemesi vb. fotoğraf. Bu bağlamda öğretmen sokratik sorgulama ve soru cevap yöntemlerini ağırlıklı olarak kullanmalıdır. ihtiyaç.öğretme sürecinde kullanılacak etkinliklerden bazıları örnek olarak verilmiştir. tartışma. hikâye. araç olarak kullanılabilir. karşıt fikirlere saygılı ve hoşgörülü. fabl. Uygulama sırasında öğrencinin aktif bir katılımcı olduğu. Program’da beyin fırtınası. öğrenci merkezli yaklaşım esas alınmalıdır. Böyle bir ortamda öğretmen bir orkestra şefi ya da bir spor takımının çalıştırıcısı gibi sınıfa rehberlik etmeli. Program’da yer alan kazanımların sırası aynı zamanda uygulama sırasıdır. Etkinliklerin hazırlanmasında ve uygulanmasında fıkra. bağımsız düşünüp düşündüklerini uygun bir üslupla ifade edebildiği. Program’da herhangi bir konu alanı bilgisi yer almadığından öğrencileri kazanımlara ulaştıracak etkinliklerin hazırlanmasında öğrencilerin ilgi. kavram ve değerlerin kazandırılabilmesi için sınıf ortamının “sorgulama topluluğu”na dönüştürülmesi gerekir. altı şapkalı düşünme. günlük yaşam deneyimleri vb. karikatür. yanında özellikle sınıfın soruşturma topluluğuna dönüştürülmesi dersin amacına hizmet edecektir. Öğretmenler bu etkinlikleri kullanabilecekleri gibi kendi olanaklarını göz önünde bulundurarak değiştirip. 13 . Kullanılan ölçme ve değerlendirme yöntemleri ile öğrencinin sadece öğrenme sürecine değil. film. gazete. geliştirebilirler. öğrenimin değerlendirilmesi sürecine de aktif olarak katılımı amaçlanmıştır. içerik seçiminde yasal mevzuat da göz önünde bulundurulmalıdır.

samimi ve içten ilişkilerin kurulduğu. • • • • • • • • Kesintisiz sorgulamanın gerçekleştiği. Öğrencileri kendi düşünceleri ile bulduğu sonuçları karşılaştırmaya teşvik etmeli. Öğrencilerin ifadelerindeki örtük anlamları fark etmelerini sağlamalı.2) Öğretmenin Rolü Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nın başarı ile uygulanabilmesi için temele aldığı anlayışın ve öngörülen kazanımların. 3. Etkinliklerdeki tartışma sürecinde konunun dağılmasına izin vermemeli. Bütün yorumların doğrudan kendisine yönlendirilmesine izin vermemeli. Varsayımların belirlenmesinde ve sonuca ulaşmada her öğrencinin imkân. bilgi ve yetenekleri doğrultusunda birbirini desteklediği ve birbirine yardımcı olduğu.6. Önemsiz ve göreceli konular üzerinde çok uzun tartışmalar yaptırmaktan kaçınmalı. 7. Yeni düşünme biçim ve yollarına açık olduğu. Öğrencileri. başka düşünceleri de değerlendirerek kendi düşüncelerini oluşturmaya teşvik etmeli. uygulayıcı öğretmenler tarafından anlaşılması ve sınıf ortamında gerçekleştirilmesi gerekmektedir. 6. Süreçte tarafsızlığın yitirilmediği. Öğrencilerin kendi varsayımlarını fark etmelerini sağlamalı. Kendi düşüncelerini oluştururken diğerlerinin düşüncelerinin de dikkate alındığı. beceri ve değerleri öğrencilere kazandırabilmek için sınıf ortamının bir sorgulama topluluğu haline getirilmesi gerekmektedir. 2. Bu amaçla öğretmen. 5. Bir diğerini saygıyla dinledikleri. 1. 14 . Kendisinin ve diğer kişilerin ifadelerinin anlamlandırıldığı.1) Öğrenme Ortamı Düşünme Eğitimi Dersi Öğretim Programı’nda bulunan kavram. bir ortama dönüştürüldüğünde “sorgulama topluluğu” nun varlığından söz edebiliriz. Bu nedenle öğrenme-öğretme ortamının öğrencilerce. Grupla hareket ederken bağımsızlığın göz ardı edilmediği. 6. 4.

15. 19. 21. Öğrencilerin dediklerini dinlemeyerek onların da birbirlerinin ne dediğini dinlememelerine fırsat vermemeli. eleştirel düşünme. 12. Kendi görüşlerinde ısrar etmemeli. Her zaman doğrudan sınıf tartışması yapmak gerektiğini düşünmemeli. Öğrencilerin kaçınmalıdır. Geleneksel ölçme ve cevaplarını “doğru” veya “yanlış” olarak yargılamaktan 15 . maddelerden oluşan yazılı sınavlar ya da testler kullanılarak ölçülmesi mümkün ve yeterli değildir. beceri. 11. Bu eğitim ve öğretim programlarında dolayısıyla da ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarında bir takım değişikliklere yol açmıştır. Bir kişi ya da grubun tartışmayı tekeline almasına izin vermemeli. Öğretim programlarının öğrencilere kazandırılmasını öngördüğü üst düzey bilgi. Öğrencilerin söylediklerinin ne düşündürdüğünü açıklamalı. Soruların bir kişi ya da gruba yönelmemesine dikkat etmeli. Tartışma amaçlı sorulan sorulara “evet” veya “hayır” gibi kısa cevaplar verilmemesini sağlamalı. Sınıfta diyalog oluşturma adına etkinlikleri ev ödevi olarak vermemeli. Öğrencilerin arkadaşlarıyla konuşma cesaretini kırmamalı. takım çalışmasına uyum sağlama gibi üst düzey bilgi ve becerilerin kazandırılmasını zorunlu hale getirmiştir. problem çözme. Öğrencilerin etkinlikte gördükleri ve anlamını araştırmayı istedikleri konularla ilgili olarak onlarla birlikte sabırsız davranmamalı. 13. 17. doğruyanlış. Tartışmayı kendi fikirlerinin en fazla kabul edilebilir fikirler olduğunu göstermek için kullanmaktan kaçınmalı. yaratıcı düşünme. 20. Öğrencileri göreceli konularda oylama ile karar verebileceklerini düşünmelerine teşvik etmemeli. Sonuca ulaşana kadar öğrencilerin tartışmalarında ısrarcı olmamalı. 7) Ölçme ve Değerlendirme Toplumların teknoloji çağından bilgi çağına doğru ilerleyişleri. 14. kısa yanıtlı vb. eşleştirme. 18. boşluk doldurma. Öğrencilere temel bilgi ve becerilerin yanı sıra analitik düşünme. 10. 9. tutum ve davranışların sadece çoktan seçmeli.8. toplumun ve iş dünyasının geleceğin yetişkinlerinden beklentilerini de farklılaştırmıştır. 16.

izlek yazma. uzun süreli ya da karmaşık etkinlikler şeklinde olabilir. Her iki değerlendirme yaklaşımının birlikte ve dengeli bir şekilde kullanılması. bir tartışma ortamında sahip olduğu bu bilgi ve becerileri etkili şekilde kullanabileceğinin göstergesini sağlamaz.değerlendirme araçları olarak adlandırılan bu tarz yöntem ve tekniklerle öğrencilerin kazanımlarına ilişkin sadece dolaylı bir gözlem sağlanmış olur. öğrencinin kazanımları ve ilerleyişi hakkında en geniş ve en doğru bilgileri sağlayacaktır. Öğrencilerin bu dersle kazanmaları ön görülen düşünmeye yönelik bilgi. 2) Değerlendirme araçları. 7. Performans görevleri öğrencilerin belirli bilgi ve becerileri gösterme ve uygulama yeteneklerini değerlendirmekte kullanılmaktadır. Performans görevleri sürecin ya da ürünün değerlendirilmesini sağlar. Performans görevleri. çözüm yolları önerme vb.1) Performans Görevleri Performans görevleri belirli ölçütlere göre değerlendirilen öğrenme etkinlikleridir. beceri. daha öncede belirtildiği üzere bu ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanılması geleneksel ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanılmayacağı anlamına gelmemektedir. beceri. Kısa süreli. 16 . bir durumu tanımlama. bir görevi ya da kullanılan işlemleri açıklama. kapsayabilir. Performansa dayalı değerlendirme iki bölümden oluşmaktadır: 1) Performans görevleri. Bireysel değerlendirmeler ve grup değerlendirmeleri şeklinde düzenlenebilir. Bir öğrencinin bir testte yer alan tartışma ile ilgili sorulara doğru yanıt vermesi. Ancak. hipotez oluşturma. farklı uzmanlar tarafından alternatif değerlendirme ya da otantik değerlendirme olarak adlandırılan performansa dayalı ölçme ve değerlendirme yaklaşımının kullanılması gerekmektedir. tutum ve davranışlara sahip olup olmadıklarının gözlemlenmesinde ve değerlendirilmesinde ağırlıklı olarak performansa dayalı ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanılması yararlı olacaktır. yeni problemler oluşturma. tutum ve davranışları gerçek yaşamda uygulayıp uygulayamayacağına ilişkin doğrudan veri toplayabilmek için. performansa dayalı değerlendirme yaklaşımının kullanılması geleneksel ölçme ve değerlendirme yaklaşımının kullanılmayacağı anlamına gelmemektedir. Ancak. genellemeler yapma. Öğrencinin kazandığı bu bilgi.

Düşüncelerini uygulamalı olarak anlattı. 7.2) Gözlemlerin Kaydı İçin Kontrol Listeleri Bu gözlemlemek istediğiniz belirli kavramların. Bu kayıtlar öğrencilerin kazanımları. Öğrenci performansına ilişkin bu kayıtlar not vermek amaçlı kullanılmamalıdır. kontrol listeleri ya da derecelendirme ölçekleri ile yapılmaktadır. 7. Gerekli yerlerde görsellerden faydalandı. İfadelerini samimi ve içten bir şekilde aktardı. Ses tonunu ve vurguları uygun şekilde kullandı. 6. Öğrencinin performansına ilişkin diğer düşüncelerinizi yorum sütununa not edebilirsiniz.2Performans görevlerinin puanlanması genellikle dereceli puanlama anahtarları. bunların öğrenci tarafından sergilendiğini düşünüyorsanız “evet”. Bu kayıtlar bir defterde ya da dosyada tutulabilir. öğrencilere ve idarecilere bilgi vermek için kullanılabilir. 7. Mevcut ölçütleri okuduktan sonra. gelişim ve ilerlemeleri hakkında velilere. ……………………………………………………… Evet Hayır Yorum 17 . 5.2) Veri Toplamada Kullanılan Değerlendirme Araçları 7. İfade şekli ile içinde bulunulan durum arasıdaki ilişkiyi kavradı. 4.2. Bunların ders esnasında ya da değerlendirilmek istenen etkinlik sırasında doldurulması yararlı olacaktır. düşünmüyorsanız “hayır” sütununa X işareti koyunuz. Ölçütler 1.2. Kontrol listeleri ağırlıklı olarak öğrenci Bu performansına not ilişkin gözlemlerin olarak kaydedilmesinde kullanılmaktadırlar. becerilerin. 2. Bunlarda öğrencinin uzmanlaşıp uzmanlaşmadığını belirlemek için kullanılır.1) Not Alma (Anekdotsal Kayıtlar) Öğrenciler üzerinde yapılan gözlemlerin yazılı tanımlamalarıdır. Bunlar sıklıkla kullanılabilecek şekilde tasarlanmalıdır. Aşağıdaki kontrol listesi öğrencinin sunum becerisine ilişkin gözlemlerin kaydedilmesi için hazırlanmıştır. listelerin verme amaçlı kullanılmaları önerilmemektedir. İfadelerinde beden dilini uygun şekilde kullandı. 3. Ölçme ve değerlendirme etkinliği sırasında öğrenci öğrenmelerinin ve performanslarının kayıt edilmesi için kullanılırlar. işlemlerin ve tutumların listesidir.

..7..... net ve anlaşılır şekildeydi... Sunum sırasında dinleyenlerle göz teması kurdu. Böylece öğrenciler. Toplam puan (24 üzerinden): ... öğrenci performansını belirli ölçütlerle değerlendirebilmek için hazırlanan bir çeşit derecelendirme ölçeği olarak da tanımlanabilir.. 4.... öğrencilerin bir performans görevini etkili şekilde yerine getirebilmelerini sağlar. Yorumlar: . Açık.......... hem öğrenciler hem de öğretmenler açısından önemli yararlar sağlayan bir değerlendirme aracıdır....................2........ 7..... 6...... Dereceli puanlama anahtarları sayesinde öğretmenin öğrencilerden beklentileri somut ve anlaşılır hâle gelir....... Değerlendirilen Öğrencinin Adı ve Soyadı:............. anlaşılır ve güvenli bir şekilde konuştu.. Bilgileri düzenli bir şekilde sıraladı/sundu.. Görsel materyalleri iyi bir şekilde kullandı....... Akran…….......... etkinliğin ya da cevabın niteliğinin değerlendirmesinde kullanılan puanlama rehberidir (Popham..... Kurduğu cümleler tam................. Derecelendirme ölçekleri not verme amaçlı kullanılabilirler............ öğretmenin öğrencilerden beklentilerini açıkça belirttiği için öğrenmeöğretme sürecinde... Seçilen ölçme ve değerlendirme yöntem ve tekniklerinin programın temel amaçlarına hizmet 18 ........... Bunlar............ bir ürünün... 2000).............2...... Sunum sırasındaki duruşu uygundu.......... Tarih:... Dereceli puanlama anahtarları...... becerilerin.... çalışmanın....4) Dereceli Puanlama Anahtarları Dereceli puanlama anahtarı...... Sınıftan gelen soru ve yorumlara uygun şekilde karşılık verdi... 2............. 5. 3. Hangi tür performans görevinin ya da değerlendirme aracının kullanılacağı öğretim programında öngörülen kazanımlara uygun olarak belirlenmelidir.. Sunum konusunu açık ve net bir şekilde anlattı.... Öğrencinin Kendisi…… 3 2 1 İyi Orta Yetersiz 1..... 7... Dereceli puanlama anahtarı... işlemlerin ya da tutumların ne oranda olduğunu ölçmek için kullanılan araçlardır... kendilerinden beklenenin ne olduğunu bilirler ve kabul edilebilir bir performans görevinin hangi ölçütleri karşılaması gerektiğini anlarlar..... 8. Değerlendiren: Öğretmen……….......3) Derecelendirme Ölçekleri Derecelendirme ölçekleri öğrencinin çalışma sırasında gösterdiği belirli kavramaların..

tutum ve davranışlara ilişkin bazı uygun ölçme ve değerlendirme yöntem ve teknikleri ile bu tekniklere ilişkin açıklamalar örnek olarak sunulmuştur. zamana. sınıf mevcudu vb.eder nitelikte olmalarına ve programda kazandırılması hedeflenen becerileri (örneğin eleştirel düşünme ya da problem çözme vb. öğrenci seviyesi. Puan 4 3 2 1 Ölçütler Konuyu tümüyle iyi anladığını gösterdi. Konunun birazını anladığını gösterdi.) kapsamasına ve öğrencilerin mesleki yeterliliklerini (örneğin iletişim ya da takım çalışması becerileri vb. beceri.). çevresel ve sınıf olanaklarına göre öğretmen tarafından uygun şekilde yeniden yapılandırılabilir. öğrenci seviyesine. Konuyla ilgili öne sürülen düşünceler desteklenmişti. Öğretmen ölçme ve değerlendirme araçlarını belirlerken aynı zamanda sınıfının durumunu (çevresel ve teknik olanaklar. 75 yüzlük sistemde öğrencinin bu değerlendirmeden almış olduğu nottur). Anlatımda çelişkili açıklamalar yapıldı. 19 . Öğrencinin aldığı puan yüzlük sisteme çevrilerek not olarak kullanılabilir (4 üzerinden 3 almış olsun: 100x3=300.) desteklemesine dikkat edilmelidir. Aşağıdaki tabloda bu kategorilerin yanı sıra düşünme Eğitimi Dersi ile öğrencilere kazandırılması hedeflenen bir takım bilgi. Puanlama: Öğrencinin bu formdan alabileceği maksimum puan 4’ dür. Konuyu farklı örneklerle açıkladı. dersin işlenişi. Öğretmen dersin işlenişine ve kazanımlara bağlı olarak bu yöntem ve tekniklerden uygun olanları kullanabilir. Ölçme ve değerlendirme araçlarına ilişkin örnekler öğretim programında yer alan bazı etkinlik örneklerinden sonra örnek olarak konulmuştur. Örnekler yeterli değildi. Yukarıda araştırma raporunun değerlendirilmesinde kullanılabilecek bütüncül dereceli puanlama anahtarı örneği sunulmuştur. etkinlik içeriği. Nightingale ve arkadaşları (1996) öğrenme kazanımlarına ilişkin olarak sekiz temel kategori tanımlamışlardır. Konuyla ilgili öne sürülen düşünceler mantıklı gerekçelerle desteklendi. öğrencilerin seviyesini de göz önünde bulundurmalıdır. Olaylar arasında farklı bağlantılar kurdu. Konunun çoğunu anladığını gösterdi. fakat yeterli değildi. Konuyla ilgili çelişkili açıklama yapılmadı. Önemli eksikler var. Yazılı açıklamalar yeterliydi. Örnek olarak sunulan bu formlar dersin işlenişine. 300 / 4= 75. Konuyla ilgili öne sürülen düşünceler mantıklı gerekçelerle desteklenmişti. Konuyu anladığını gösterdi. öğretmenin beklentileri göz önünde bulundurularak yeniden yapılandırılabilir. fakat yeterli değildi. Form sınıfın koşulları.

yorumlama. drama vb. Eleştirel düşünme ve yargıda bulunma (Varsayım verilmesini gerektiren maddelerdir. bilgileri gözden geçirme ve performans görevlerini yerine getirirken kendi mevcut bilgilerini açıklama. 2. toplanmasıdır. ya da grup çalışması şeklinde olabilir. mülakat yapma. zamanı kullanma.İletişim kurma (Grup içinde iletişim kurma. gerçekleştirme. organize etme. Bilgi ve kavramayı gösterme (Hatırlama. bilgi kaynaklarını araştırma ve göstermek için farklı öğrenme ve iletişim becerilerini kullanma fırsatı kullanma. sunma. oluşturma. aktarma yeterliliklerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir. tanıma) Öğretmen tarafından öğrencinin ilerlemesi. planlamak. İşlem yürütme ve teknikleri açıklamak/ispat etmek Öğrencilerin düşünme becerilerine ilişkin kavram. Bunlar bireysel ya da grup çalışması şeklinde olabilir. kullanmak) 3. sorumluluk alma. problem çözme. Yaratıcı Düşünme (Yeni ve kendine özgü fikir. düşünce ya da ürünler ortaya koyma) 20 . düşüncelerini. birebir tutumunun yanı sıra yazılı materyalin oluşturulması sırasındaki öğrenme iletişim kurma. tanımlama. okuma yapma. 7. Bilgiye erişim ve kullanma (Araştırma. tartışma. Problem çözme ve plan oluşturma (Problemleri Açık uçlu maddeler Öğrencilerin muhakeme güçlerini. işleri bireysel ya da grup çalışması şeklinde düzenlenebilir. Kişinin kendini yönetmesi ve geliştirmesi birliği yapma vb. düzenleme) performans görevlerini sergilerlerken teknoloji kullanımı konusundaki yeterliliklerini göstermeleri konusunda teşvik edilmelidirler (sözlü 5. değerlendirme ve sentez becerilerinin tanımlama. gözlemleme ve yorum yapma) sağlanmalıdır. bağımsız çalışma. Tasarlama. Öğrencilere yaratıcı bilgiyi organize etme. değer ve tutumlarını anlamaya topluluk önünde konuşma. Empati Kurma (Kendini başkalarının yerine koyarak. üretme. Davranış Performans Görevi Araçlara ilişkin Açıklamalar Örnekleri Açık uçlu maddeler yazılı şekilde belirlenen konu hakkında tam bir yanıt 1. sergi. sözlü Sunular ve sözsüz iletişim öğelerini kullanma gibi beceri ve yeterliliklerinin çalışma) değerlendirilmesinde etkili ölçme ve değerlendirme araçlarıdır. problemi tanımlamak. süreçlerini değerlendirmek için de kullanılabilir. öğrencilerin onların duygu. düşünce. yazılı. tanımlama. Ayrıca. Öğrencilere farklı analiz etmek. göreve karşı öğrencilerin 8. Bunlar yazılı ödevlerle de birleştirilebilir. Öğrenciler yaratıcı oluşturma. sunum. yansıtma. kendini ifade etme. savunma. değerlendirme vb. katılımcılık. (İşbirlikçi çalışma. verileri yazılı ya da sözlü olarak ölçülmesinde etkilidirler. Tutum. değişiklik yapma) Yazılı raporlar sunularla birleştirilebilir ya da ayrı olarak değerlendirilebilir. bilgileri konulardaki düşüncelerini savunmak için fırsat sağlarlar. öğrencilerin plan yapma. oluşturma. beceri gelişimi. veri toplama. Sunular bireysel 10. becerilerini göstermelerine imkân sağlamak için da okul panosu hazırlama. deney tasarlamak. sözlü ve sözsüz iletişim kurma. iletişim (Hesap yapma. Bunlar öğrencilerin soruyu uygun geliştirme.) gördükleri şekilde yanıtlama konusunda özgür oldukları madde türleridir. kompozisyon vb. kurma. raporlama. olay. Tablo ve Grafik öz yönlendirme. organize etme ve üretme becerileri hakkında bilgi veren yazılı ürünlerin Yazılı Görevler canlandırma. olgu ve prensiplere ilişkin kavramalarını göstermelerinin yanı sıra. 6.). Beceri. sergileme. iş Yaratıcı Performanslar: Sınıf ya 4. bir aracı kullanma.7. Yaratıcı performans görevleri Canlandırma. bağımsız öğrenme.3) Düşünme Eğitimi Dersinde Kullanılabilecek Ölçme Aracı Örnekleri Bilgi. otantik ürün. soru sormak. gerçekleştirme (Tasarlama. kendini yönergeleri uygulama) değerlendirme. yaratıcı performans görevleri kullanılabilir. belirleme. ilişkilendirme. eleştirel düşünme. Bu içerik. belirli yazılı türleri kullanma. görüşlerini paylaşma ve savunma. müzakere etme) Sunular öğrencilerin bildiklerini ve kavradıklarını sözlü olarak diğer insanlarla 9. yaratıcılık. dans.

Bunlar her sınıf seviyesinde. Bireysel olarak ya da sınıf ile birlikte oluşturulabilirler. Projeler sunum. belirleme. mülakat yapma. değer ve tutumlarını anlamaya çalışma) 10. gözlemleme ve yorum yapma) 6. çalışmaları ürün dosyasında yer alır. gerçekleştirme. Öğrenciler bir yıl içinde istedikleri ders ya da derslerden proje hazırlayabilirler. planlamak. zamanı kullanma. Tutum.Bilgi. zihin haritaları. yorumlama. her konuda. Bu görevler verilen metni okuma. okuma yapma. konu hakkında araştırma yapmak ya da sınıfta etkinlik sırasında kullanılacak materyalleri toplamak gibi etkinlikleri içerir. dergi. sunma. sözlü ve sözsüz iletişim kurma. canlandırma. düşünce ya da ürünler ortaya koyma) Örnek Ölçme Araçları Sınıf Dışı Çalışmalar Araçlara ilişkin Açıklamalar Ev ödevleri öğrencinin sınıf dışında tamamlaması gereken çalışmalardır. üretme. Grafik Düzenleyiciler: Kavram haritaları. gerçekleştirme (Tasarlama. bilgiyi organize etme. farklı bilgi ve becerilerin ölçülmesinde kullanılabilecek yazılı performans görevlerindendir. deney tasarlamak. işleri düzenleme) 5. Sınıfta işlenecek konu hakkında bilgi toplamak ve önceden hazırlık yapmak da ödev olarak tanımlanabilir. Sadece ürün olarak değil. yazılı. Eleştirel düşünme ve yargıda bulunma (Varsayım geliştirme. Öz Değerlendirme ve Akran Değerlendirme Öğrenci Ürün Dosyası Proje 21 . oluşturma. bağımsız çalışma. verileri analiz etmek. Öz değerlendirme ve akran değerlendirme öğrencilere öğrenmelerinin daha fazla sorumluluğunu almalarını sağlamaktadır. projenin bazı kısımları sınıfta yaptırılarak süreç olarak da değerlendirilmeleri daha yararlı olacaktır. Kişinin kendini yönetmesi ve geliştirmesi (İşbirlikçi çalışma. sunu kopyaları. tanımlama. destekleyici fikirleri ve detayları gruplama. tablo – grafik doldurma vb. Öğrenci ürün dosyası öğrencinin yıl içinde göstermiş olduğu ilerlemenin değerlendirilmesi açısından önemlidir. Yaratıcı Düşünme (Yeni ve kendine özgü fikir. bilgi kaynaklarını araştırma ve kullanma. savunma. Grafik düzenleyiciler ana fikri. Ürün dosyasında yer alacak çalışmalara karar verilirken ve çalışmaların değerlendirilmesi sırasında öğrenci ve öğretmenin birlikte çalışması önemlidir. öz ya da akran değerlendirme formları vb. yansıtma. raporlama. Davranış 1. tartışma. değerlendirme vb. Öğrencinin hazırlamış olduğu ödevleri.İletişim kurma (Grup içinde iletişim kurma. Bilgiye erişim ve kullanma (Araştırma.) 2. makale yazma vb. bilgileri gözden geçirme ve açıklama. Öz değerlendirmede öğrenci kendi etkinlikleri hakkında düşünerek öğrenme hakkında öğrenirler. Öğrenci ürün dosyası öğrencinin ders yılı içinde yapmış olduğu tüm çalışmaların yer aldığı dosyadır. Projeler mümkün olduğunca çok fazla sayıda bilgi ve beceriyi işe koşmayı gerektirecek şekilde tasarlanmalıdırlar. tanıma) 7. sınıflama. kategorize etme vb. problemi tanımlamak. Empati Kurma (Kendini başkalarının yerine koyarak. Problem çözme ve plan oluşturma (Problemleri tanımlama. Projeler. performans görevleri ile birleştirilerek de kullanılabilir. İşlem yürütme ve teknikleri açıklamak/ispat etmek (Hesap yapma. bağımsız öğrenme. ilişkilendirme. düşünce. becerilerin test edilmesinde kullanılabilirler. birebir iletişim kurma. değişiklik yapma) 8. soru sormak. belirli yazılı türleri kullanma. tanımlama. Bilgi ve kavramayı gösterme (Hatırlama. müzakere etme) 9. onların duygu. Akran değerlendirmede öğrenci diğer öğrencilerin etkinliklerine ilişkin düşünceleri ile öğrenmeyi öğrenir. oluşturma. sergileme. veri toplama. öğrenciler ve öğretmenler için genel görsel bir dil olarak kullanılabilir. yönergeleri uygulama) 4. organize etme. Tasarlama. öz yönlendirme. bir aracı kullanma. araştırma raporları. Beceri. bilgileri kullanmak) 3.

8) Kazanımlar ve Etkinlik Örnekleri

8.1) 6. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri

23

KAZANIMLAR 1.Düşünme eylemi sırasında sergilenen davranışları fark eder.

ETKİNLİK ÖRNEKLERİ

AÇIKLAMALAR Kendisinin ve diğer kişilerin düşünme eylemi sırasında ortaya çıkan davranışlar (konuşma, mimikler, yazma, bakış vb.) açısından ele alınmalıdır.

2.Bir düşünceyi farklı biçimlerde ifade eder. Nasıl Anlatırım?

Düşüncelerin ifade edilmesinde, ifadenin karşı tarafta oluşturacağı etki ve sözel olmayan iletişim öğeleri (duruş, bakış, mimik, jest, ses tonu vb.) dikkate alınmalıdır.

3.Kelimelerin anlamda yarattığı değişiklikleri çözümler. Ne Anlama Geliyor?

Kelimelerin anlamda yarattığı değişikliklerde cümle içindeki yeri ve sözcüğe yapılan vurgu üzerinde durulmalıdır.

4.Amaca uygun soru sorar. 5.Herhangi bir bilgiyi nasıl edindiğini açıklar. 6.Bilginin değişebileceğini ve gelişebileceğini fark eder. 7.Benzerlik ve farklılıkların ölçütlere göre belirlendiğini fark eder. Öğrencilerin tespit ettikleri benzerlik ve farklılıklardan hareketle “ölçüt” kavramı yapılandırılmalıdır. Plüton Gezegen mi?

24

verilen örnek durumlar üzerinde yapılmalıdır.Eylemlerini. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Grup adına ölçüt belirlediğinde/kullandığında kendisi dışındaki faktörler de dikkate alınmalıdır. belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre öncelik sırasına koyar. 12. Amaç-araç ayrımı. Beynin Senin Olmasaydı? Nesne. olay ve olgulara ilişkin parçanın bütünün yapısı üzerine etkisi. 11. Amaç ve aracı ayırt eder. . Şartlar değiştiğinde görüş ve/veya eylemlerin değişebileceğini fark eder. Akıl yürütme yöntemlerinden analojiye dayalı akıl yürütme kullanılmalıdır. Grup adına ölçüt belirlediğinde/kullandığında kendisi dışındaki faktörler de dikkate alınmalıdır. özne. Öğrencilerden amaç belirlemeleri beklenmeyecektir. özne. 9.Eylemlerini. Bütün-parça ilişkilerini sorgular. olay ve olguların bütünparça içindeki yeri işlenmelidir. Benzerliklerden hareketle genelleme yapar. belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre önem sırasına koyar.KAZANIMLAR 8. 13. bazı durumlarda bütünün parçadan farklı olabileceği ve nesne. 10.

Bir durumun problem olup olmadığına karar verir. 22. Tahminde bulunmanın kendisi ve başkaları için faydalarını fark eder. 20.KAZANIMLAR 14. Doğru-yanlış kavramlarını değerlendirir. Doğru ve Yanlış Nedir? 23. Mevcut verilerden hareketle tahminde bulunur. Kendisinin ve diğer kişilerin ifadelerindeki tutarsızlıkları fark eder. Atatürk’ün hayatında akıl ve bilimin yerini örnekleriyle açıklar. Varsayım oluşturur. 15. 17. Eylemlerini gerekçelendirir. . 19. 21. 18. problemler olmayıp günlük yaşamla ilgili içeriklerdir. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Problemlerle kastedilen matematik. Alternatifli düşünmenin önemini fark eder. fen vb. 16. Tutarlı mı ? Kavram sorgulama aşamasında birçok becerinin işe koşulması sağlanmalıdır. Bir olayın birden çok nedeni olabileceğini fark eder.

3. 13. : Bir düşünceyi farklı biçimlerde ifade eder. 14. 5. 12. Ayrıca form grubun ya da bireysel öğrencilerin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Ayrıca bir durumun aynı öğrenci tarafından kaç farklı şekilde ifade edilebileceği de işlenmelidir.NASIL ANLATIRIM? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. Arkadaşına. 11. (Eğer grup değerlendirilmesinde kullanılacak ise) Grup üyeleri ile işbirliği yaptı. Sağ ayakkabının bağcığı sol ayakkabına ve sol ayakkabının bağcığı sağ ayakkabına bağlıyken yürümenin nasıl olduğunu. 1. Televizyonda dün gece izlediğin bir programla ilgili düşünceni. Sınıf arkadaşına. Kardeşine. 3. düzenli yemek yemenin sağlıklı bir davranış olduğunu. Duruma ilişkin akılcı yorumlar yaptı. Bir dikdörtgenin iki uzun kenarı olduğunu. 4. Ailene daha fazla harçlığa ihtiyacın olduğunu. Aşağıdaki form örnek olarak sunulmuştur. 8. 2. 16. 10. her gece. 7. Diğer öğrencilerin görüş ve fikirlerini etkili şekilde dinledi. 9. Bir toplantıda konuşmacı olduğunda. 2. Komşunuza gürültü yaptığını. onu çok sevdiğini. Fikirlerini ve görüşlerini etkili şekilde ifade etti. 6. Fazla asitli içecekler tüketen bir arkadaşına asitli içecekler yerine süt tüketmesinin daha sağlıklı olduğunu. Derecelendirme Ölçeği Örneği ÖLÇÜTLER 1. gece yarısına kadar televizyon izlemesinin doğru olmadığını. …………………………………… 5 4 3 2 1 . derecelendirme ölçeği ya da kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir. Sınıfta ders sırasında dışarı çıkmak ihtiyacı duyduğunu. 5. Öğretmen tarafından yeniden yapılandırılabilir. SÜREÇ Aşağıda yer alan durumların her birini birden fazla öğrencinin ele alması istenir. Ağlayan bir arkadaşına yarının daha iyi bir gün olacağını. Nasıl ifade edersin? Değerlendirme: Bu etkinlik aşağıda yer alan ölçüt örneklerini içeren dereceli puanlama anahtarı. …………………………………… 6. 4. 15. Öğretmenine konuyu anlamadığını. “Bilmek” ve “inanmak” kelimelerinin farkını. bilgisayarda nasıl yazı yazılacağını. okul koridorlarında bağırarak koşmaması gerektiğini. Kardeşine. Sevdiğin müzik türü hakkındaki düşünceni.

2. 6.Sanmak 4. 5.NE ANLAMA GELİYOR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. 4. Ancak boşlukları doldurmadan önce şuna dikkat etmelisin. olduğundan/olduğuna ………. 3. Çınar ağacının yaprağının yeşil olduğuna/olduğunu ………. Bilmek – İnanmak 2.…………… 4. Büyükanne veya büyükbabanı anlamanın.………… 5. 8. B Aşağıdaki durumların anlamı nedir? 1.Şimdi okulda olduğuma/olduğumu …………………………………………………. Matematik dersinde bir konuyu anlamanın..” demen gerekli.” diyebilirsin. Bilmek ve inanmak konusunda kararsızsan “Şüphe ediyorum.Anlamamak 5. Arabalardan anlamanın. 2. Kendinin/komşunun veya birinin evcil hayvanını sevmenin. Futboldan anlamanın.Bilmemek 28 . : Kelimelerin anlamda yarattığı değişiklikleri çözümler. Biliyorum Şüphe ediyorum İnanıyorum Yanlış olduğuna inanıyorum Bilmiyorum Emin değilim 1. A Boşlukları aşağıdaki kelimelerden uygun olanı ile doldurabilirsin. Hayvanların da duygulara sahip olduğuna / olduğundan …………………………….. 6...……………………… 3. “Biliyorum.Gökyüzünün renginin mavi olduğuna /olduğunu ……………………….” diyebilmem için emin olman ve seni emin yapan nedeni de söyleyebilmen gerekiyor.. Bilmek .” veya “Emin değilim. Okuduğun bir şiiri anlamanın. Kendini anlamanın. : Çalışma kâğıdı. C ve D alıştırmaları yapılırken sınıf sorgulama topluluğuna dönüştürülmelidir. SÜREÇ Çalışma kâğıdında A alıştırmasının öğrenci tarafından tamamlanması istenir ve öğrenci tamamladığı cümleyi sınıfla paylaşır. B alıştırmasında öğrenciler verilen durumların kendilerine göre anlamını ifade ederler. Başka gezegenlerde hayat olduğundan / olduğuna ……………………………………. Sıra arkadaşımın adının ……………….. C Aralarındaki fark nedir? 1. Eğer seni emin yapan nedeni söyleyemiyorsan yani bilmiyorsan ve buna rağmen emin hissediyorsan “İnanıyorum. Bilmek .. En iyi arkadaşını anlamanın.. 7. Anlamak . Bilmek – Anlamak 3.

Tartışmalara ara sıra katıldı. 7. Diğerlerini etkili şekilde dinledi.1. a. Diğerlerini dinledi. Aşağıdaki form örnek olarak sunulmuştur. a. 2. Kavramları oldukça doğru ve yerinde kullandı. 2 Etkinlik sırasında bazı yerlerde ilgisini kaybetti. b. Sen hayaletlere inanıyorsan. 4. Ancak bazı kavramların kullanımı sırasında hatalar yaptı. Tartışma sırasında düşüncelerini açık ve net bir şekilde ifade etti. 3. 4. 6. Hayaletler olmalıdır. Genelde başkalarının düşüncelerini onayladığını gösteren ifadelerle Tartışmaya nadiren katıldı. 3. …………. Diğer arkadaşlarını da etkinliğe katılmaları konusunda teşvik etti. Eleştirilere açık olduğunu gösterdi. D Bilmek ile inanmak farklı mıdır? Neden? Bir şeyi inanmadan bilebilir miyiz? Bilmeden bir şeye inanabilir miyiz? Bir şeyi inanmadan anlayabilir miyiz? Anlamadan bir şeye inanabilir miyiz? Sen dürüstlüğe inanıyorsan bu aşağıdakilerden hangi anlama gelir? Neden? İnsanlar dürüsttür. 1 Etkinliğe pek fazla katılmadı. Değerlendirme: Bu etkinlik aşağıda yer alan ölçüt örneklerini içeren dereceli puanlama anahtarı. Öğretmen tarafından yeniden yapılandırılabilir. Tartışma Kavramları bazı zamanlarda doğru kullandı. 3 Etkinliğe katılmak konusunda istekli davrandı. derecelendirme ölçeği ya da kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir. Dereceli Puanlama Anahtarı Örneği ÖLÇÜTLER 1. İnsanlar dürüst olmalıdır. Ayrıca form grubun ya da bireysel öğrencilerin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Çok az kavramı doğru kullandı. 29 . Bazı zamanlarda düşüncelerini ifade etti. bu aşağıdakilerden hangi anlama gelir? Neden? Hayaletler vardır. Zaman zaman kendi yorumlarını kattı. Tartışma sırasında genellikle düşüncelerini açık bir şekilde ifade etti. Kavrama Kavramları genellikle doğru ve yerinde kullandı. Çoğu zaman eleştirilere açık olduğunu gösterdi. 2. Eleştirilere kimi zaman tepki gösterdi. Etkinlik sırasında oldukça ilgisiz davrandı. Etkinliğe katılım 4 Etkinliğe katılmak konusunda oldukça istekli davrandı. b. Tartışmalar sırasında kendi yaşantısıyla da ilişkilendirme yaptı ve yorum kattı. 5.

4. : Metinler.com/2006. Aşağıda yer alan 1 numaralı soru ile metnin öğrencilerce doğru anlaşılıp anlaşılmadığı kontrol edilir. sorularla sınıf sorgulama topluluğuna dönüştürülmelidir. cevaplar sınıfta paylaşılır. 2) http://www. SÜREÇ 1.bigbang.PLÜTON GEZEGEN Mİ? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç Kaynaklar : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. Öğretmenler metinlerdeki örnek durumları ele alırken değişme ve gelişmenin devam eden bir süreç olduğunu vurgular.08. 12345Sorular Yukarıda verilen durumlardan çıkan genel sonuç nedir? Yukarıdaki durumlarda verilen eski bilgiler hâlâ bilgi midir? Neden? Zaman içinde hiç değişmeyecek bir bilgi var mı? Varsa örnek veriniz? Bilgi gelişmesi ve değişmesi aynı şey midir? Neden? Sizlerin de doğru bildiğiniz fakat sonradan değişen bilgileriniz oldu mu? 30 . 5. Etkinlik sonunda öğrencilere neler kazandıkları sorulur. http://www. 2. 3. : Bilginin değişebileceğini ve gelişebileceğini fark eder. 3 ve 4.html.milliyet.25/yasam/yas11.gen. 6. soru ile öğrencilerin yeni öğrenmeleri ile kendi deneyimlerini karşılaştırmalarına olanak sağlanır.asp (27 Temmuz 2006). Caner Taslaman. 2. Metinler öğrencilerle paylaşılır. : 1) Bıg Bang Teorisine Kadarki Bilim Tarihi. 5.tr/bolum2.

…“Aristo. Bu kuram bugün bütün dünya tarafından kabul edilmiştir. Güneş Sistemi'nde 9 gezegen olduğunu yazan bütün kitapların da güncellenmesi gerekiyor. Satürn ve onlarla beraber Ay ve Güneş. 31 . Dünyanın Şekli Günümüzde on yaşında bir çocuk için bile sıradan olan bilgiler. Yıldızlar ise en dışarıdaki en geniş halkadaydılar… …Kopernik. hem de ebediydi. Yıldızlar ezeli bir yakıtla yakılmışlardı. bütün gezegenlerin. gökbilimciler kongresinde alınan bir kararla. kendi astronomik modelini ortaya koydu. Mars. Dünya’nın etrafında dönüyordu. Güneş'in çevresinde dairesel bir yörünge üzerinde dolanan bir gezegen olduğunu savunmuştur. “kendine ait bir yörüngesi olmayan” Plüton gezegen statüsünden çıkarıldı. Oysa Dünya.”… …Batlamyus. Dünya’nın sabit merkez olduğunu. eski çağların insanları için çözülemez bilmecelerdi.Metinler Plüton Gezegen mi? Güneş Sistemi'nde Dünya'nın 8 değil 7 kardeşi kaldı. Babil ve Yunanlılar dünyanın şekline ilişkin çeşitli tahmin ve teorilerde bulunmuşlardı. Yer'in. ve son gezegeni olarak kabul edilmişti. Çek Cumhuriyeti’nde yapılan gökbilimciler kongresinde gezegen kavramı yeniden tanımlanmıştır. Güneş Merkezli Evren Kuramı'nı kurmuştur. Aristo’dan aldığı mirası da kullanarak. yıldızlar gibi mükemmel değildi. kusurlu ve eksikti. Ancak son yapılan toplantıda bu önerinin reddedilmesinin yanında Plüton da gezegen statüsünü kaybetti. yıldızların. Yeni tanıma göre. O dönemde bilinen beş gezegen Merkür. geçen hafta Güneş Sistemi'ndeki gezegen sayısının 9'dan 12'ye çıkarılmasını önermişti. Sümer. Yunan Döneminden beri yürürlükte bulunan Yer Merkezli Evren Kuramı'nın yerine. Venüs. Bu modele göre Dünya merkezdeydi. Güneş’in ve Ay’ın. Uluslararası Astronomi Birliği. Plüton 1930'da keşfedilmiş ve Güneş Sistemi'nin 9. O’na göre yıldızların ham maddesi ve Dünya’nın ham maddesi birbirlerinden tamamen farklıydı. Jüpiter. Dünya’nın çevresinde döndüklerini savunuyordu. Bunlar hem ezeli.

b. Farklı bir aileye sahip olsaydın. Aynı ormanda sadece 10 ağaç kalmış olsa kalan ağaçlar orman oluşturur mu? d. Farklı bir parmak izine sahip olsaydın. f. Bir ormandaki ağaçların 3/4’ü orman yangınında yok olsa kalan ağaçlar orman oluşturur mu? c. Ben de ona “Kaç tane damla yağmur eder?” dedim. g. Öğrencilerin dikkatini çekmek amacıyla “Yağmur Damlası” başlıklı metin öğrencilerle paylaşılır. Farklı bir beyne sahip olsaydın. O da bana “Olur mu öyle şey sadece iki tane yağmur damlası düştü diye yağmur mu yağar. B ve C bölümlerinde yer alan durumlarına ilişkin verilen sorular tartışılarak öğrencilerin parçanın bütün üzerine etkisini sorgulamaları sağlanır. Öğrencilerle A. Farklı bir yüze sahip olsaydın. b. 2. 32 . Sonra başladık Mete ile tartışmaya… A a. Aynı ormanda sadece 1 ağaç kalmış olsa kalan ağaç orman oluşturur mu? e. Uçma özelliği eklendiğinde. Muavini olmadığında. C Öğrencilerden aşağıdaki soruları tartışmaları istenir.BEYNİN SENİN OLMASAYDI? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. d. Benzinle çalıştığında. f. Farklı bir isme sahip olsaydın. e. Cadde kenarındaki ağaçlar bir orman mıdır? B Aşağıdaki durumlarda otobüs hala otobüs müdür? a. Farklı bir bedene sahip olsaydın d. e. Otobüse kamyon motoru takıldığında. Mete’ye “Yağmur yağıyor. SÜREÇ 1. Afrika’da doğup büyümüş olsaydın. c.” dedim. : Bütün. Koltukları çıkarıldığında.parça ilişkilerini sorgular. c.” dedi. Bir ormandaki ağaçların yarısı orman yangınında yok olsa kalan ağaçlar orman oluşturur mu? b. Otobüs şoförü başka bir araç kullandığında. Aşağıdaki durumlar oluştuğunda sen halâ sen misindir? a. Yağmur Damlası Geçen gün arkadaşım Mete ile yürüyorduk.

7. Turuncu benim en sevdiğim renktir. 10. 11. 2. 2. Kitapları severim. Düşündükleri uygun örnekleri yazıp arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanır. Hafta sonları hariç! 8. Hiç kimseden borç para almam. Tabi ki ben de onlara karşı dürüst davranmaya özen gösteririm. 33 . ama zevkime uygun. Ben bir vejetaryenim. 3. Benim daha fazla süte ihtiyacım yok! 6. Fakat sütü bebekler içer ve ben bebek değilim. Öğrencilerin çevresindeki insanların ifadelerindeki tutarsızlıkları düşünmeleri istenir. : Kendisinin veya diğer kişilerin ifadelerindeki tutarsızlıkları fark eder. SÜREÇ A alıştırması çalışma kâğıdı şeklinde öğrencilere dağıtılır veya cümleler tek tek okunur. Ama cesaretli ve çalışkan olmasından nefret ediyorum. Çünkü bütün hayvanları ve bitkileri çok seviyorum. Bu yüzden de kitap okumuyorum. İfadelerin anlamlarında tutarsızlık olup olmadığı ve nedeni üzerinde tartışılır. 5. Bundan dolayı soğanı sevmiyorum. A 1. Eğer alırsam. Ablamın başarılarından dolayı ona hayranlık duyuyorum.TUTARLI MI? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. Eğer ödevlerimi yaparsam başarım artar. Sütün her yaşta insana yararlı olduğunu öğrendim. Var olan tutarsızlıklar düzeltilir. ilginç kitaplar bulamıyorum. Soğanı severim ama nefesimin kokmasına sebep oluyor. B 1. Dürüst insanları severim. 9. Bu yüzden ödevlerimi yapacağım ve notlarımı yükselteceğim. Büyüdüğümde doğa ile ilgili araştırmalar yapmaya karar verdim. Eğer yapmazsam mutlaka geçerli bir mazeretim vardır. Onlarla ilgili daha çok şey öğrenmek istiyorum. Arkadaşlarımın bana karşı dürüst davranmalarını beklerim. Düşündükleri uygun örnekleri yazıp arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanır. Eşyalarımı satın alırken ve kıyafet seçerken içinde turuncu olmasına dikkat ederim. 4. Ödevlerimi her zaman yaparım. Öğrencilerin kendi ifadelerindeki tutarsızlıkları düşünmeleri istenir. mutlaka zamanında geri öderim. B alıştırması ile devam edilir.

tutarlıdır. 34 . herkes onu yapar. Social Inquary. iyidir. 104. B.157. F. Bir şey yanlış ise Çevreye zarar veriyordur. USA. Kimse onu yapmıyordur. : (D alıştırması) Lipman and Sharp. 3. G alıştırmalarını çalışma kâğıdı olarak dağıtabilir veya sözlü olarak sınıfa yöneltebilirsiniz. sf. uygundur. A. Her doğru faydalı mıdır? Her doğru uygun mudur? Her doğru tutarlı mıdır? Her doğru gerçek midir? Her doğru güzel midir? Her doğru iyi midir? Bir şeyi herkesin yapması doğru olduğunu gösterir mi? B. Doğru ve yanlış zamana göre değişir mi? 2. (A alıştırması. : Doğru ve yanlış kavramlarını değerlendirir. Yaparsam arkadaşlarım beni ayıplar. “Her zaman” ve “bazen” doğru olan şeylere örnek verebilir misin? “Hiçbir zaman” doğru olmayan bir şey var mıdır? 3. Filozof Çocuk.DOĞRU ve YANLIŞ NEDİR? Ders: Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Kaynak 2006. Yaptığımda üzülürüm. Pan Yayıncılık. C alıştırmalarından seçtiğinizle sınıfı bir soruşturma topluluğuna dönüştürmeniz önerilir. Doğru ve yanlış kişiye göre değişir mi? : Düşünme Eğitimi :6 : 40 dk. D. Öğretmenim yapmamam gerektiğini söyler. Doğru ve yanlış yere göre değişir mi? 3. 1. seçeneklerini en çok katıldığından en az katıldığına doğru sıralar mısın? (Aşağıdaki soruları cevaplara göre yöneltmelisiniz). güzeldir. gerçektir. seçeneklerinden birini seçer misin? C. sf. Bir şey doğru ise faydalıdır. SÜREÇ Aşağıda yer alan A. Bir şey ne zaman doğrudur? 2. Mutlak ve değişmez bir doğru var mıdır? Niçin? 4. 1980. 1. 1. soru) Nuran Direk.

Mustafa Kemal Atatürk’ün Türkiye’nin kaçıncı cumhurbaşkanı olduğunu. Kaç yaşında olduğunu. i. 2. f. araştırma projesi organize et. Yanlış okuyorsun. Dolaptan yanlış tabağı getirmişsin. 3. ailene sor. televizyon izle. E. en iyi arkadaşına sor. 35 . ansiklopediye bak. Doğruyu nasıl bulursun? Doğru farklı şekillerde bulunabilir mi? Aşağıda bazı durumlar ve bu durumlarda doğrunun nasıl bulunacağına ilişkin farklı yollar var. güneş saatine bak. 5. l. Uzunlukların ölçüldüğünü. saate bak. 4. c. g. j. Cevap kâğıdındaki üç yanlış cevap doğru cevaplarından birini eksiltiyor. 5. 1. 2. öğretmenine sor. Bir yol seç ve neden seçtiğini açıkla. Tuz ve şekerin tadının farklı olduğunu. Ankara’nın Türkiye’nin olduğunu. 3. Sivas’a kıyasla daha batısında metre ile b. Bu yanlış hemen düzeltilmeli. tadına bak. görüntüsüne bak. Saatin kaç olduğunu. güneş ışığının yukarıdan direk geldiğini görüyorsan. e. k.D. 6. 1. h. d. karşılaştığın ilk yabancıya sor. a. Yanlış adamı işe almışsınız. Aşağıdaki cümlelerde “yanlış” kelimesi yerine kullanılabilecek başka bir kelime düşün. çukur olanı istemiştim. 4.

. 2. “2. Uzun bir tartışmanın ardından kız kardeşime “Tamam. Annem. 36 . Şiir yazarken. 4. söylemek istediğimi anlatacak doğru sözcüğü bulabilmek için uzun süre düşünüyorum.. Matematikte. 1.Bana göre doğru…… …………………………. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………. Bana göre yanlış…… …………………………. 2. 4 daima şu sorunun doğru cevabıdır. sen doğrusun ve bu konuda daha fazla konuşmak istemiyorum. 3.. Öğretmenim ödev kâğıdımın sağ üst tarafına “hepsi doğru” yazmış. Aşağıdaki cümlelerde “doğru” kelimesi yerine kullanılabilecek başka bir kelime düşün.. …………………………………. 1. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………. 2 daha kaç eder?” G. büyükbabama Atatürk Caddesine kütüphane açmanın doğru olduğunu söyledi. 5. ………………………………….” Dedim.F.

2) 7. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri 37 .8.

8. Kelimelerin gerçek ve mecaz anlamlarını ayırt eder. Özne. Ölçüt belirlerken öznel ve nesnel davranması gerektiren durumları ayırt eder. Neden Böyle Düşündüm? Mecaz Nedir? Aynı mı? Farklı mı? Bakmak ve Görmek Kör Adamlar ve Fil Elmalar ve Havuçlar . Soru ve cevap ilişkisini değerlendirir. Söz ve söz gruplarının cümle içinde farklı anlamlara gelebileceğini fark eder. Bilgi paylaşımının gerekliliğini değerlendirir. 3. 2. eylemlerdir. 4. 6. 5.Kendisini düşünmeye yönelten nedenleri açıklar. nesne.KAZANIMLAR 1. Düşünerek yapılan ve düşünmeden yapılan eylemleri ayırt eder. olay ve olguları belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre sınıflandırır. 7. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Düşünmeden yapılan eylemlerden kastedilen düşüncesizlik Düşünürken olmayıp uyumak nefes almak vb.

Bir durumun problem olup olmadığının kişilere ve şartlara göre değiştiğini fark eder. fen vb. Alternatife ihtiyacı olan ve olmayan durumları belirler. 15. 11. Bütün ve bazı ifadelerinin cümlenin doğruluk değerine etkisini değerlendirir. Amaca uygun araç belirler. Verilen veya gösterilen gerekçelerin uygunluğunu değerlendirir. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Amaç mı? Araç mı? Problem mi? Problemlerle kastedilen matematik. İhtiyaç ve seçenek ilişkisini görerek. 13.KAZANIMLAR 9. 10. 12. . Tümdengelime dayalı olarak genelleme yapar. Eylemlerinde göz önüne alacağı şartları değerlendirir. problemler olmayıp günlük yaşamla ilgili içeriklerdir. 16. alternatifler arasından en uygununu seçer. 14.

KAZANIMLAR 17. Sorumluluk kavramını değerlendirir. 20. 19. Varsayımlara dayalı olarak olası durumları değerlendirir. 21. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Kavram sorgulama aşamasında birçok becerinin işe koşulması sağlanmalıdır. Atatürk’ün düşünce ve düşünceyi açıklama özgürlüğüne verdiği önemi örnekleriyle açıklar. 18. Olayları çoklu neden ve çoklu sonuç ilişkisine göre değerlendirir. . 22. Kendisinin ve diğer kişilerin eylemlerinin olası sonuçlarına ilişkin tahminde bulunur. İfade ve eylem arasındaki tutarsızlıkları değerlendirir.

2.Gereç : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. : Fotoğraf SÜREÇ 1. Düşünerek yapılan ve düşünmeden yapılan eylemleri ayırt eder.DÜŞÜNÜRKEN Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç. Öğrencilere. • Düşünüyor cevabı alındıktan sonra bu fikre nasıl ulaştıkları sorgulanır. Öğrencilerin birbirlerinin fikirleri üzerine tartışmaları sağlanır.Sınıf ). • Resimdeki kişinin ne yaptığı sorulur. : Düşünme eylemi sırasında sergilenen davranışları fark eder (6. Ardından aşağıdaki sorular öğrencilere yöneltilir. 3. Resim öğrencilere gösterilir. • • • • • • • • • • • • • • Piknik planı yapmak Ödev yapmak Yediklerini sindirmek Muz kabuğunu soymak Kitap okumak Televizyon programı hakkında tartışmak Uyumak Haksızlıktan nefret etmek Yüzmek Koşmak Yüzünü yıkamak Nefes almak Gülmek Telefonla konuşmak . Aşağıdaki örnek durumlar birer birer okunur ve her birinin ardından. • Düşünürken ne yaparsın? • Mimiklerin ile düşünmen arasında bir ilişki olduğunu düşünüyor musun? Nasıl? • Düşünürken herkes aynı şekilde mi hareket eder? 4. “Bu durum düşünmeyi içeriyor mu? Neden?” Sorusu yöneltilir.

42 .

11. Etkinliğin ikinci aşamasında grup çalışması yapılır. öğretmenin uyarısından sonra yaklaşık bir dakika boyunca gözlerini kapalı tutmaları istenir. mevcuda göre en fazla 5 veya 6 gruba bölünür. ………………. Daha sonra aynı öğrencilere yeniden söz hakkı verilerek neden böyle düşündükleri sorulur. 8. 2. 10. a) İnsanlar sebepsiz yere düşünebilir mi? b) Sence insanların en çok düşündükleri şey nedir? Niçin? c) İnsan dışındaki canlılarda bir sebebe bağlı olarak düşünebilirler mi? d) Bir düşüncenin birden fazla sebebi olabilir mi? 43 . Grup içindeki her öğrencinin düşündüklerini ve sebeplerini yazmaları istenir. düşünceler konularına göre grup üyeleri tarafından gruplanabilir (nesne. 4. : Kendisini düşünmeye yönelten nedenleri açıklar. Sınıf.. 5. kişi gibi). eylem. ………………. ………………. Düşündüklerim ……………….. SÜREÇ 1. Aşağıdaki sorular gerekçeleri ile birlikte tartışılır. 9. 3... Grup içi çalışmalar tamamlandıktan sonra her grup kendi çalışmasını sunar ve dersin sonunda karşılaştırmalar yapılır. Öğrencilerden. Grup içinde düşünceler ve sebepleri yazıldıktan sonra. ………………. her gruptan bir kâğıda düşündüklerini ve sebeplerini iki ayrı başlık altında yazmaları istenir. Bir dakikanın sonunda gözlerini açmaları istenir. gözlerini kapattıklarında ne düşündükleri sorulur. Bunların dışında son günlerde sıklıkla düşündükleri bir şeyi ve neden bunu düşündüklerini söylemeleri istenebilir. Her gruptan bir öğrenciye söz hakkı verilir.NEDEN BÖYLE DÜŞÜNDÜM? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk.. Sebepleri ………………… ………………… ………………… ………………… ………………… 7. 6.

Gökçe ”Kulaklarım çınlıyor. Aşırı heyecanlandım. Çok üşüdüm.MECAZ NEDİR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. kaynar 44 .” dedi. O kadar çok konuştu ki… E. SÜREÇ Aşağıda verilen çalışma kâğıdında A ve B bölümlerinin öğrenci tarafından tamamlanması istenir. Emel “Dişlerim vuruyor. 11. burnumda G. Birisinin benim hakkımda konuştuğunu düşünüyorum. 4. Hiç bu kadar üzülmemiştim. Birinci sütundaki mecazlı ifadeler ile ikinci sütundaki açıklamaları eşleştirir misin? (Bir ifade bir açıklama ile bir kez eşleşmektedir). Alp “Karnım zil çalıyor.” dedi. Acıktım. Söyleyecek bir şey bulamadım. H. 5.” dedi. Arkadaşının bu ifadesi mecazlı bir anlatımdır. 1.” J. 9. 7. Çiğdem “Çenesi düştü. 10.” dedi.” dedi. A. Sersemlemiş hissediyorum. A bölümünü tamamladıktan sonra öğrencilerin cevapları alınır. Ahmet “Başım dönüyor. 3. Aylin “Başım çatlıyor. 2.” dedi. başının tıpkı havaya atılan bir top gibi döndüğünü düşünüyor musun? Aslında arkadaşının başı bu şekilde dönmüyor. B. birbirine C. Duyduklarım beni çok üzdü.” dedi. Bahar “Dizlerimin çözüldü. Cem “Kızım tütüyor. B bölümünün işlenişine de aynı şekilde devam edilir.” dedi. “Yüreğim yanıyor. bağı D. Başım çok ağrıyor. : Kelimelerin gerçek ve mecaz anlamlarını ayırt eder. A Arkadaşın sana “başım dönüyor” dediğinde. K.” dedi. 8.” dedi. Zeynep “Başımdan sular döküldü. Aytuğ “Boğazım düğümlendi. I. Çok özledim. 6. F. Sezgin dedi.

Bebeğin sesi kedi miyavlaması gibi. Çarşamba günü bir kâbus gibiydi. 11. 45 . Maçtan sonra yüzü pancar gibi kızarmıştı. 7.B Aşağıdaki mecazlı ifadelerin verilen seçeneklerden hangisine uyduğunu söyler misin? Yanlış Yanlış Yanlış değil ve fakat İfadeler ve ? mecaz mecaz mecaz değil değil 1. 10. Dünya bir gezegendir. Karpuzun içi bir domates kadar kırmızı. Annem bir melektir. Tümer keçi gibi inatçıdır. 6. 8. 3. Kız kardeşim bir mücevher. 5. 9. 2. 4. çok uzun saçlarıyla tanınan bir masal kahramanıdır. * Rapunzel. Elimdeki portakal bir top gibi yuvarlak. Aslı’nın saçları Rapunzel* kadar uzundur. Yaşam bir salkım üzümdür.

Aynı 1. Köye amcamı ziyarete gittiğimde tarlada çalışmanın ne kadar zor olduğunu gördüm.AYNI MI? FARKLI MI? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar Araç-Gereç : Düşünme Eğitimi :7 : 40+40 dk :Söz ve söz gruplarının cümle içinde farklı anlamlara gelebileceğini fark eder. 5. A bölümünü tamamladıktan sonra öğrencilerin cevapları alınır. Kurtuluş filminde Atatürk rolünü oynayan aktörün adını anımsıyor musun? En son ne zaman saklambaç oynadık? 9. :Çalışma kağıtları SÜREÇ Aşağıda verilen çalışma kâğıdında A. 4. Ne kadar doğru bir seçim. Köşedeki marketten sağa doğru dönersen eski çeşmeyi görürsün. B ve C bölümlerinin öğrenci tarafından tamamlanması istenir. Bu söylediklerini hoş karşılayamayacağım. Son görüşmemizde ona bir hediye verdim. B ve C bölümlerin işlenişine aynı şekilde devam edilir. farklı mı olduğuna karar ver. Farklı düşünen insanlarla konuşmaktan hoşlanıyorum. Ayakkabın benimkinden farklı mı? 8. Farklı ? 46 . Annemi çeşit çeşit çiçeklerle karşıladım. 3. Bir su kuyusunun derinliğini nasıl ölçebiliriz? Emel’i parkta derin derin düşünürken buldum. 2. Atina’da 2004 yılında yapılan 28 nci Olimpiyat Oyunlarında takım sporlarında dünya rekoru kırıldı mı? Kalbim kırıldığında içimden kimseyle konuşmak gelmez. 10. A Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış kelimelerin anlamının iki cümlede aynı mı. Öğretmenine adıyla hitap etmen hoş olmadı. kravat bu takıma çok yakışmış. Sabah ki görüşmenin verimli geçtiğini söyleyemem. Ümitköye gitmek için farklı bir yol daha var. 7. Kısa zamanda büyük işler yapmanın yolu nedir? 6. Senden bu çeşit bir davranış beklemiyordum. Gerçeği görmen için daha çok okuman gerekiyor.

Ahmet Bey eşine sitem ediyordu: “Bu kadar alış veriş yaparsan bütçemizin açık vereceğini daha önce söylemiştim. “Kapı açık. Taksi şoförü yolun açık olmadığına dair bir işaret görememişti. elverişli m. En sevdiğim renk açık yeşildir. (Pazar günü) Bu gün açık eczane bulmak öyle zor ki… 11.” 15.” Bu şarkıyı anımsıyor musun? 3. istenmiyorsun artık. 4. Açık adımlarla koşan at. 7. 6. 5. Rüyamı anlatınca Elif bana güldü ve “Üstün açık kalmış galiba” dedi. 2. Hesap sonunda ortaya çıkan para ya da mal eksikliği 47 . örtüsüz. kapalı olmayan b.” dedi. 1. Eti açıkta bırakırsan kedi kapar. a.” dedi. işler durumda olan koyu olmayan 8. B “Açık” kelimesinin kullanıldığı cümlelerdeki anlamını sağ sütunda bulabilir misin? (Sağ ve sol sütundakiler birer kez eşleşmektedir). Tren yolu şehrin açığından geçer. Aradaki açığı kapatabilmen için çok çalışman gerekiyor. 9.11. öğretmenimiz. Denizin kıyıdan uzakça olan yeri uygun. örtüsüz c. İyi bir araba kaç para eder? Ahmet “Merhaba. 10. Genç kız. Denizciler Marmara açıklarında boş bir tekne gördüklerini Sahil Güvenlik Komutanlığına bildirdiler. “Daha açık anlatabilir misin. aralığı çok e. bir yerin biraz uzağı 12. arkanı dön ve çık. çıplak h. k. “Kağıtta açık yer bırakmayın. mesafe d. birinciye yetişti. lütfen. kapalı olmayan yer l. n. Bahar düğününde sırtını açıkta bırakan bir gelinlik tercih etmişti. 14. boş g. Hepimizin talihi açık olsun. arkadaşına. aralık. o. her yeri doldurun. kolay anlaşılır f. 13. engelsiz i. j. Resim dersinde. iyi misin?” diye söze başladı.

Aşağıdaki cümlelerde “görmek” kelimesinin hangi anlamda kullanıldığına karar verir misin? İki anlamıyla da kullanıldığını düşünmüyorsan ? seçeneğini işaretleyebilirsin. 5. “Dün toplantıda tanıdıklardan kimseyi gördün mü?” 7.Anlamak.” 48 . “Güneşin ilk ışıklarını görüyor musun?” 2. 6. Yürüyen adam kendi kendine söyleniyordu: “İşin kötü bir sonuca varacağını görüp de hiçbir şey yapmamış. ? bir şeyin sezmek varlığını duymak 1. Bir filmde doktor hastanın gözündeki bantları açar ve hasta “Görüyorum. 8. Atıl ileri doğru koşarak “Şimdi beni görün. 2. Anlamak.Gözle ve ışık yardımıyla 2.” der. (Ahmet milli piyango biletine ikramiye çıkan arkadaşıyla konuşmaktadır). sezmek.” der.” dedi. “Madem ikramiye kazandın bizi de gör. 4. Etraf zifiri karanlık olduğunda hiçbir şey göremezsin.C Görmek kelimesinin birden çok anlamı vardır fakat en çok kullanılan iki tanesi şunlardır: 1. Özlem pilotların koruyucu gözlüklerini takar ve ”Bu şeylerle nasıl görebildiğini anlayamıyorum. 1. 3. Gözle ve ışık yardımıyla bir şeyin varlığını duymak. Aylin kaza anını anlatırken “Kafamı çarptım ve sonra yıldızları gördüm.” der.” 9.

Annem daima “Sen derslerine baksan iyi edersin.” diyor. F. dalmış olan Ahmet’e “Nereye bakıyorsun?” diye bağırdı. : Çalışma kâğıtları cümle içinde farklı anlamlara SÜREÇ Aşağıda verilen çalışma kâğıdında A. 6. Elçin Hanım ev sahibine “Evin arkası nereye bakıyor?” diye sordu. kusuruma bakmayın. Her kurumda temizlik işlerine bakan bir görevli var mıdır? Diyerek kendi kendime sordum.” Diyerek beni teselli etmeye çalıştı. 3. mükemmel olmasını istiyorum. A Aşağıdaki iki sütunda “bakmak” kelimesinin kullanıldığı düşünce veya ifadeler vardır. “Evet” diyerek arabaya doğru dikkatlice baktım. 5. Sağ ve sol sütundaki ifade veya düşünceleri “bakmak” kelimesinin aynı anlamda kullanılmış olmasını dikkate alarak eşleştirir misin? (Sağ sütundakilerle sol sütundakiler birer kez eşleşmektedir). E. 4. Öğrencilik yıllarım aklıma geldiğinde “sokağa bakan pencereleri olan küçük bir okul anımsıyorum.” diyebilmeliyiz. A bölümünü tamamladıktan sonra öğrencilerin cevapları alınır. Babam “Onun söylediğine bakma. C. 2. Öğretmenimiz dışarıya bakarak. B ve C bölümlerinin öğrenci tarafından tamamlanması istenir. Kendine iyi bakan insanların yaşını göstermediğini düşünüyorum. 49 . Yemeğin tadına birde sen bakar mısın. D. :Söz ve söz gruplarının gelebileceğini fark eder. B. 1.BAKMAK VE GÖRMEK Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar Araç-Gereç : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. B ve C bölümlerin işlenişine aynı şekilde devam edilir. İyi bakılan taylar güzel bir at olabilir. Arkadaşım “Şu hesaba sende bakar mısın?” diye sordu. Hata yaptığımız durumlarda “Lütfen. A.

” Cümlesiyle başlıyordu. “Mektup baştan sona acı sözlerle doluydu. 9. Burçak “Elimi acıttın!” diye bağırdı.” 7.” 6. 50 . Görüp de bakmamak mümkün müdür? 3.” 8. “Dışarıda acı bir rüzgâr esiyordu. 1. “Biber yüzünden dudaklarım ve dilim acıdı. Son okuduğum roman “Dışarıda acı bir rüzgâr esiyordu. “Bu ses de ne?” “Acı acı havlayan bir köpek olmalı.” 5. “Bu acı biberi niye satın aldın ki!” 3. “Yüreğimde bir acı hissettim.” 4. Göz kapaklarımız kapandığında bu bir şeye bakmak istemediğimiz anlamına gelir mi? 4. Bakıp da görmemek mümkün müdür? 2.B Aşağıdaki soruları cevaplandırır mısın? Unutma.” 2. “Pazılarındaki acı kuvvete güvenerek ileri doğru atıldı. cevabını ayrıntılı olarak açıklamalısın. Sadece gözlerimizle mi görürüz? C Aşağıdaki cümlelerin anlamını değiştirmeden “acı” kelimesinin yerine başka kelimeler kullanabilir misin? 1.

3. Matthew Ve Sharp. 2. 4. 3 ve 6. kişilerin tahminleri sorulur. Her durumda bilgiyi paylaşmak gereklimidir? Bilginin paylaşılmasının gerekli olduğu ve olmadığı durumlara örnek veriniz.html (17 May 2007) SÜREÇ 1. arkadaşımıza ait bir sırrı paylaşma.com/home/bloug_archive/000045.KÖR ADAMLAR VE FİL Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanımlar Kaynaklar : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk.louisrosenfeld.Öğrencilere resmin tamamı gösterilerek insanlardan 4 tanesinin tahminleri okunur. New York:University Press Of America.Etkinliğe aşağıdaki sorular ile devam edilir. (Bu bölümde özellikle öğrencilerle bilimsel bir bilginin paylaşımı vurgulanmalıdır. Gözleri kapalı insanlar dokundukları şeyin bir fil olduğunu neden tahmin edememiştir? b. a.http://www.Lipman. sınav sırasında soruların doğru cevabını paylaşma gibi durumlar işlenmelidir). Bu insanların doğru tahminde bulunabilmeleri için ne yapmaları gerekirdi? c. 2. ders notlarını paylaşma.Öğrencilere resimdeki insanların ne yapmaya çalıştıkları sorulur. 51 . Wondering At The World Manual To Accompany Kıo And Gus. (1986). : Bilgi paylaşımının gerekliliğini değerlendirir.Öğrencilerle resmin yazılar dışındaki kısmı paylaşılır. Ann Margaret. : 1.

Aşağıdaki form örnek olarak sunulmuştur. Öğretmen tarafından yeniden yapılandırılabilir. derecelendirme ölçeği ya da kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir. Etkinliğe aktif şekilde katıldı.. ………… 1 (Evet) 2 (Hayır) 52 ……………………… Bu kalın bir boğa yılanı. 5. 4. Ayrıca form grubun ya da bireysel öğrencilerin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Bu bir duvar. . Bu bir mızrak. Bu bir ağaç gövdesi. 2.1 2 3 5 4 6 ……………………… Sorular: Değerlendirme: Bu etkinlik aşağıda yer alan ölçüt örneklerini içeren dereceli puanlama anahtarı. (Grup çalışması yaptırılmış ise) Grupla işbirliği yaptı. Kontrol Listesi Örneği ÖLÇÜTLER 1. 3. Çalışma kâğıdını doğru şekilde doldurdu. ………….

çatallar. voleybol. Elmalar. Edirne ikinci grup Bingöl. Birinci grup Balıkesir. balonlar. 4. 2. yollar. Şarap. göller. okyanuslar. Erzurum olsun. limonata. 3. kavunlar. portakallar. bluzlar. 8. kaşıklar. sf. Bu amaçla alıştırmada verilen ölçütler dışında bir ölçüt oluşturmalarını isteyebilirsiniz. Irmaklar. Matthew and Ann Margeret SharpWondering at the World . B alıştırmasında öğrencilerden verilen nesneleri gruplandırmalarını isteyin. meşe ağacı. Ananas. televizyon. şeftali. uçaklar. Basketbol. d. Çanakkale. köprüler. A alıştırması öğrencilerde “bir ölçüte göre sınıflandırmaya” ilişkin hazırlık amaçlıdır. Bursa. a. olay ve olguları belirlediği/belirlenmiş ölçütlere göre sınıflandırır. koylar. taze fasulyeler. 2. 2000 Genel Nüfus Sayımı NÜFUS 1 076 347 253 739 2 125 140 464 975 402 606 569 616 316 841 937 389 Tablodaki illeri 2 gruba ayıralım. kepçeler. Genel kabul gören bir ölçüte göre gruplama yapmaları veya yapmamaları beklenmemelidir. kraker. füzeler. botlar. nesne. çoraplar. kanolar. Nüfusu 400 binden az olanlar. pantolonlar. b. : Çalışma kâğıdı : (A alıştırması) Lipman. su. 6. 53 . denizler. bezelyeler. fıçılar. gül. Kayıklar. kazaklar. mor menekşe. poker. Çaydanlıklar. ekmek. soda. briç. satranç. telgraf. Yaptıkları gruplandırmaları söyledikten sonra bu gruplandırmayı neye göre yaptıklarını sorabilirsiniz. dereler. İlleri aşağıdaki seçeneklere göre de sınıflandırabilirsin. 9. yelkenliler. havuçlar. Nüfusu 400 binden fazla olanlar. transatlantikler. uçaklar. Kabanlar. A İLLER Balıkesir Bingöl Bursa Çanakkale Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Kaynak: DİE. SÜREÇ 1. University Pres of America. Erzincan. B 1. 7. göletler. Bu sınıflamaya göre birinci gruptakiler Marmara Bölgesinde ikinci gruptakiler ise Doğu Anadolu Bölgesindedir. tavalar. biftek. B harfi ile başlayan iller. Bunu “illeri başka nasıl sınıflandırabiliriz?” sorusuyla yapabilirsiniz. 5. Radyolar. bıçaklar. c. futbol. körfezler.ELMALAR VE HAVUÇLAR Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç Kaynak : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk. tüneller. 56. E harfi ile başlayan iller. : Özne. helikopterler. Elazığ.

Baba: Eğer seni öpmeme izin verirsen sana sürpriz bir hediye vereceğim. B) Aşağıda verilen ifadelerde Elif ve Elif’in ağabeyinin amaçlarını ve araçlarını belirleyeniz. 3. Mutlu bir yaşam İyi bir iş ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… 54 . D’de yer alan örnekten hareketle öğrencilerin aynı şeyin hem amaç hem de araç olabileceğini fark etmeleri sağlanır. D) Aşağıdaki ifadeleri inceleyerek. E) Aşağıdaki amaçlara uygun araçlar neler olabilir? Tahminlerinizi yazınız ve tartışınız.AMAÇ MI? ARAÇ MI? Ders : Düşünme Eğitimi Sınıf :7 Yaklaşık Süre : 40 dk. Çocuk: Eğer bana sürpriz bir hediye verirsen beni öpmene izin vereceğim. Cevaplar diğer öğrencilerin cevapları ile karşılaştırılır. sınıf). C) “Şişmanlık genini bulmak için fareler üzerinde deneyler yapan bilim insanları sonunda bu geni buldular.” İfadesin de geçen amaç ve aracın ne olduğunu belirleyiniz. şimdi geometri ders ödevlerini bitirmeni istiyorum. Cevaplar gerekçeleri ile birlikte sunulmalıdır. Elif: Bu gün geometri ödevlerimi bitiriyorum ama sen de bana İngilizcedeki düzensiz filler konusunda yardım edeceksin. Ayrıca benzer örneklerde sunulabilir. araç mı olduğunu belirleyiniz. Kazanım : Amaç ve aracı ayırt eder ( 6. 1) Babam ve annem çalışarak aldıkları paralarla çok güzel bir araba aldılar. SÜREÇ 1. Amaca uygun araç belirler. 2) Babam ve annem para kazanmak için günde 8 saat çalışmaktadırlar. İfadeler A) Aşağıda verilen ifadelerde baba ve çocuğun amaçlarını ve araçlarını belirleyeniz. Aşağıdaki ifadeler öğrencilerle paylaşılır. A. Ağabey: Eğer yarın akşam sana İngilizcedeki düzensiz filler hakkında yardım etmemi istiyorsan. 2. E’de ise verilen amaçlara uygun araçlar belirlenir. cümlelerde geçen para kavramlarının amaç mı. benzer örnekler sunmalarına olanak sağlanır. 4.B ve C’deki ifadelerden hareketle öğrencilerin amaç ve aracın ne olduğunu tespit ederek.

3) Cevaplarına uygun olarak (Var-Yok) aşağıdaki sorular sorulur.com.PROBLEM Mİ? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç Kaynaklar : Düşünme Eğitimi :7 : 40 dk.cs. 55 . SÜREÇ 1) Öğrencilerin karikatürleri görmeleri için. : Bir durumun problem olup olmadığına karar verir. Bir durumun problem olup olmadığının kişilere göre değiştiğini fark eder. 5) Aynı durumu problem olarak gören ve görmeyen öğrencilerin fikirlerini gerekçelendirmelerine ve karşılaştırmalarına olanak tanınır. : Karikatürler.brown. 2) Cumhuriyet/25 Ocak 2004.html. 6) Etkinlik sonunda öğrencilere neler kazandıkları sorulur ve cevaplar sınıfla paylaşılır. :1) www. 2) Öğrencilere karikatürlerde gördükleri durumların bir problem olup olmadığına karar vermeleri için yeterli süre verilir.edu/~kupcu/eglen. karikatürler çoğaltılıp dağıtılır ya da yansıtıcı ile gösterilir. 3) http://www. (Var) Kim/ kimler için neden problem? Neden? (Yok) Kim/kimler için neden problem değil? Neden? 4) Her öğrencinin durumlara ilişkin görüşünü açıklamasına fırsat verilir.inceespri.

KARİKATÜRLER 56 .

8.3) 8. Sınıf Kazanımları ve Etkinlik Örnekleri 57 .

7. Olgusal sorular ile olgusal olmayan soruları ayırt eder. Hangisi Güvenilir? . Doğruluk değerine sahip olan ifadelerle olmayan ifadeleri ayırt eder. Kullandığı ölçütlerin kullanıldığı eylemlere uygunluğunu değerlendirir. 2. gerçek-gerçek değil. uzak ve belirsiz (yakınlık ve uzaklığın tayin edilemediği) olması dikkate alınmalıdır.KAZANIMLAR 1. yavaş-yavaş değil Anlam Halkaları gibi olumlu-olumsuz iki kelime ile ilişkisi olan kelimelerle işlenmelidir. Bilgi kaynaklarının güvenirliğini sorgular. Düşünme ve düşünce arasındaki ilişkiyi açıklar. 6. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Düşünceler Nereden Gelir? Anlam farklılığı. açık-açık değil. ıslak-ıslak değil. 5. 3. Bilgi kaynağına ilişkin duygu ve düşüncelerinin eylemlerine etkisini sorgular. Bu kelimelerin gruplandırılması yapılırken verilen iki kelimeye anlam bakımından yakın. 8. Kelimeleri anlam farklılıklarına göre gruplandırır. 4. Şartlar değiştiğinde önem ve öncelik sırasının değişip değişmediğini değerlendirir.

Öneri geliştirip geliştirmeyeceği durumları değerlendirir. Kendisinin veya diğer kişilerin eylemlerini nedenleri ve etkileri açısından değerlendirir. 11. 14. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Problemlerle kastedilen matematik. 15.KAZANIMLAR 9. 16. problemler olmayıp günlük yaşamla ilgili içeriklerdir. 10. Şartları göz önünde bulundurarak herhangi bir duruma ilişkin plan yapar. fen vb. Bir karar vermeden önce gerekçeleri değerlendirir. . Verilen araçların hangi amaca dönük olabileceğini tespit eder. Problem durumlarına ilişkin çözümler üretir. “Bütün” ve “bazı” ifadelerini doğru ve yerinde kullanır. 13. 12. Tümevarıma dayalı olarak genelleme yapar.

. 20. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Kural Nedir? Kavram sorgulama aşamasında birçok becerinin işe koşulması sağlanmalıdır. Atatürk’ün düşünce ve eylemlerinde akıl ve bilimin yerini örnekleriyle açıklar. Kural kavramını değerlendirir. Süreci etkileyen varsayımları değerlendirir. nesne ve olaylar arasında sıra dışı bağlantılar kurulduğunda ortaya çıkabilecek sonuçları tahmin eder. 18. 21. Çevresindeki özne. 19. Her durumda tutarlılık aramanın gerekliliğini değerlendirir.KAZANIMLAR 17.

Güneş Paraşütle atlamak. Herkes kendi düşüncesini söyler. Bir öğrenci “…………………. zaman zaman mı düşünürüz? Bir kişi veya bir şey olmadan düşünebilir miyiz? Fikir sahibi olmadan düşünebilir miyiz? Düşüncelerin Kaynağı Karnım acıktı. Düşünceleriniz nereden gelir? Düşüncelerin kaynağı kafamız mıdır? İnsanlar düşünmeyi nasıl öğrenir? Düşünceler gerçek midir? Her zaman mı. B alıştırmasında düşünceler yazıldıktan sonra sorular ile devam edilir. C alıştırmasında sorular yardımıyla sınıfın bir soruşturma topluluğuna dönüştürülmesi önerilir. Düşünce nedir? 2. Şu an düşünmeni tamamen durdurabilir misin? B Sınıfı 8 kişilik gruplara bölerek halka şeklinde oturtun. Mutsuz olduğunda düşüncelerin mutsuz mudur? 5. Ayşe Güneş Merak . Bir yıl önce bu zamanlarda ne düşündüğünü hatırlıyor musun? 3. SÜREÇ A alıştırmasındaki sorular öğrenciler tarafından cevaplandırılır.” der. 6. Grupta bazı düşünceler aynı olabilir mi? Nasıl? 2. düşündüm ve düşüncemin kaynağı ……………………………………. 3. 4. : Düşünme ve düşünce arasındaki ilişkiyi açıklar. İşaretinizle öğrenciler gözlerini kapatırlar. Hayatında hatırlayabildiğin ilk düşünce nedir? 4.DÜŞÜNCELER NEREDEN GELİR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk. Oturmaktan sıkıldım. 5. Grupta bazı kaynaklar aynı olabilir mi? Nasıl? C 1. 2. A Sorular 1. Sorular 1. Düşünceler Köfte ekmek Futbol Ayşe ne tatlı.. Diğer grup şu şekilde tahtaya yazar.. bir dakika sonra işaretinizle gözlerini açarlar. 7.

” ve “Açık . halkaların içinde yer alan temel kelimeyle ilgisine göre uygun görülen halkaya yerleştirilir. : Kelimeleri anlam farklılıklarına göre gruplandırır.”. Ders işlenişi sırasında uygun görülen çalışma kâğıdı seçilir ve öğrencilere dağıtılır.ANLAM HALKALARI Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Araç-gereç : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk.Gerçek değil. SÜREÇ 1. Çalışma kâğıtlarında “Islak .” ifadelerinin her biri ile ilgili kelimelerin anlam farklıklarını işleyen alıştırmalar bulunmaktadır. 3.Islak değil.Açık değil. 62 . etkinlik sınıfla da yapılabilir. Alıştırmalarda yer alan kelimeler. “Gerçek .”. “Yavaş Yavaş değil. 2. Kelimeler ve halkalar tahtaya yazılarak. : Çalışma kâğıdı.

” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır. ? Islak 63 .ANLAM HALKALARI Aşağıda “Islak” ve “Islak değil. Bu kelimeleri halkaların içine ıslak ve ıslak değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? kuru nemli nem rutubetli ıpıslak çorak sıvı rutubet sulak iliklerine kadar ıslanmış kıraç yaş buğulu sucuk gibi ıslanmış kavruk puslu yağmurlu sırılsıklam Islak değil.

? Gerçek 64 .” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır.ANLAM HALKALARI Aşağıda “Gerçek” ve “Gerçek değil. Bu kelimeleri halkaların içine gerçek ve gerçek değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? sahici akla uygun taklit mantıksız soyut sahte yapmacık orijinal hakiki mantıklı hayali suni somut akıl almaz akıl dışı yapay mantık dışı Gerçek değil.

” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır. Bu kelimeleri halkaların içine yavaş ve yavaş değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? sakin şimşek gibi acelesiz ağırdan alan sallantılı derhal rüzgâr gibi durgun donuk sabit telaşsız oyalanan süratli fişek gibi dura kalka ağır şipşak hareketsiz çevik kımıltısız ağırkanlı çırpıntılı çabuk işlek seri ağır aksak hızlı telaşlı canlı tez pek çabuk acele acil ok hızıyla hemen yıldırım hızıyla kaplumbağa gibi sürünen Yavaş değil. ? Yavaş ANLAM HALKALARI 65 .ANLAM HALKALARI Aşağıda “Yavaş” ve “Yavaş değil.

Aşağıda “Açık” ve “Açık değil.” ifadeleri ile ilgili kelimeler bulunmaktadır. ? Açık 66 . Bu kelimeleri halkaların içine açık ve açık değil durumlarını dikkate alarak yerleştirir misin? açık seçik kasvetli yoğun kesin karaltı sisli cam gibi berrak duru karışık olmayan yalın loş düzensiz karışık donuk dumanlı anlaşılır gizli kapaklı kuşkusuz besbelli basit belirsiz dolaşık silik bulanık puslu saydam parlak apaçık kesin olarak sade yarı saydam çapraşık belli belirsiz soluk belli şeffaf net aydınlık belirli esrarengiz allak bullak hayal meyal belirsiz tam olarak esrarlı temiz gizemli Açık değil.

SÜREÇ 1. Öğrencilerle etkinliğin C bölümünde kaynak ismi yazmaksızın bütün sınıfça üzerinde uzlaşılan güvenilirlik ölçütü oluşturulmaya çalışılır. A En fazla güvendiğim bilgi kaynağının adı Kişi: Arkadaş: Gazete: Dergi: TV: İnternet Sitesi: Kitap: Gerekçesi 67 . 2. Bu haberler tartışılarak derse giriş yapılabilir. Daha sonra verilen cevapların paylaşılarak tartışılmasına olanak sağlanır. 3. Öğrencilere “birbiri ile çelişen iki haber” ya da “yapılan incelemeler sonunda doğru olmadığı anlaşılan bir haber” sınıf ortamına getirilir. Öğrencilere etkinliğin A ve B bölümlerinde bilgi kaynağının adları birinci sütuna. 4. ikinci sütuna ise gerekçeleri yazılır. : Bilgi kaynaklarının güvenirliğini sorgular.HANGİSİ GÜVENİLİR? Ders Sınıf Yaklaşık süre Kazanım : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk.

Yukarıdaki kaynaklar herkeste ortak değilse hangisine güvenilir diyebiliriz? 3. A ve B tablosundaki kaynaklar herkeste ortak mı? 2.B En az güvendiğim bilgi kaynağının adı Kişi: Arkadaş: Gazete: Dergi: TV: İnternet Sitesi: Kitap: Gerekçesi 1. Güvenilir bir bilgi kaynağı hangi özelliklere sahip olmalıdır? C Güvenilir bir bilgi kaynağı Kişi Arkadaş Gazete Dergi TV İnternet Sitesi Kitap Güvenilirlik Kriteri (Ölçütü) 68 .

Bir kurala her zaman uyulmalıdır. Kurallar zamanla değişebilir. Grip olduğumuzda hapşırmamıza karşı bir kural olabilir mi? 8. C Kurallara Uyulmadığı Zamanlar Olabilir mi? 1. : Kural kavramını değerlendirir. Nefes almak için bir kurala ihtiyaç duyar mıyız? 9. USA.30 arasında. Genellikle başkalarının koyduğu kurallara mı uyarız? 4. 5. uyulmalıdır. Komşumuzun bir erkek bebeği oldu. Hayvanların yaşamında kurallar yoktur. Ali şiddetli bir baş ağrısı ile uyandı. Kurallar her zaman insanların yararına mıdır? 5.234. A alıştırmasıyla sınıfı bir soruşturma topluluğuna dönüştürmeniz önerilir.30-21. Tüm aileler aynı kurallara sahiptir. 4. Kimse kurallara uymazsa ne olur? 6. 7. 6. bize mantıklı geldiğinde. öğrenciler kendi gerekçelerini ifade etmelidir.KURAL NEDİR? Ders Sınıf Yaklaşık Süre Kazanım Kaynak : Düşünme Eğitimi :8 : 40 dk. Okula gitmeli mi? 2.00 fakat en sevdiği film filmi saat 19. : (C alıştırmasının tamamı ve A alıştırmasının 7. 3. Kahvaltı yapmamıza karşı neden bir kural yok? B Aşağıdaki durumlara katılıyor musun? Katılıyorsan veya katılmıyorsan nedenini söyler misin? 1. Adını farklı bir yolla heceleyebilir misin? 8. Aydın Bey boş bir otoyolda araba kullanıyor. Ayşe 21. sf. SÜREÇ Aşağıda yer alan A ve B alıştırmalarından seçtiğinizle başlayabilirsiniz. Çocuklar kural icat edebilirler mi? 7. İnsan kendi kendine kural koyar mı? 3. maddeleri) Lipman and Sharp.30 dan sonra yatabilir mi? 3. Futbol 12 kişilik bir takımla oynanabilir mi? 69 . B alıştırmasını çalışma kâğıdı olarak dağıtabilir veya sözlü olarak sınıfa yöneltebilirsiniz. Hız sınırını 20 km aşabilir mi? 5. Bebeğin odasını pembeye boyayabilir mi? 6. Maddelerle ilgili sırasıyla görüş alabileceğiniz gibi her öğrencinin seçtiği maddeyi konuşmasına da izin verebilirsiniz. 8 ve 9. Doğum gününde bir dilim yaş pasta yiyebilir mi? 4. Devamında C alıştırması ile öğrencilerin görüşlerini alabilirsiniz. Kuralları değiştiren zaman değil şartlardır. Aylin rejim yapıyor. Kural nedir? 2. Looking for Meaning. 2. 1980. A 1. Kurallara. Bir boyama kitabında çizgileri de boyayabilir misin? 7. Ayşe’nin yatma saati 21. Her kuralın iyi bir sebebi vardır.

K. • Airasian. Gazi Kitabevi. • Anderson. (2000). (2003). (1988). David McKay.. (1999). Edt. • Bloom. H. New York. Duyuşsal Davranış Eğitimi. 33 – 40. D. Achievement Goals in The Classroom: Students' Learning Strategies and Motivation Processes. Role Dynamics: A Comprehensive Theory of Psychology. E. J. Classroom Assessment: Concepts and Applications (4th ed.A. (Eds. 260-267. Nobel Yayınları (3. Hayat Yayıncılık. Furst.9) Kaynaklar • Açıkgöz. Karar Verme ve Problem Çözme. 70 . Gelişim ve Öğrenme. Ü. Does Humor in Course Tests Reduce Anxiety and Improve Performance? College Teaching.. baskı). H. In L. and Assessing: A Revision of Bloom's Taxonomy of Educational Objectives.. (2003). Klopfer (Eds. L. J. McGraw-Hill. C. İzmir. 151-158. • Boydak. H. • Ames. (1989). Nurdan Kalaycı. Teaching. • Blatner. & Archer.E. Ankara. • Bozdoğan. A perspective on cognitive research and its implications for instruction. Nobel Yayın Dağıtım. W. & Krathwohl. W. Etkili Öğrenme ve Öğretme. Longman. Resnick & L. Englehart. • Adair. Okulda Rehberlik Uygulamaları ve Yaratıcı Drama. D. R. J. & Vye. M. M. (2000).). Hill. Öğrenme Stilleri. Z. Yaratıcılık. (2000). Alexandria. Journal of Educational Psychology. D. Toward The Thinking Curriculum: Current Cognitive Research (1989 Yearbook of the Association for Supervision and Curriculum Development). (2001).). Eğitim Dünyası Yayınları. (1991). S. Tarık Atay).B. 44 (1). (1999). Ankara. VA: Association for Supervision and Curriculum Development. (Çev. Psychodrama & Sociometry. A Taxonomy for Learning. Ankara. • Bacanlı. Taxonomy of Educational Objectives. • Berk. J. R.. Ankara. Boston.. B. 48. A. 80. W. P. İstanbul. D. İstanbul. (2001). N..). T. New York. & Krathwohl. Cognitive domain. (2001). • Bransford. • Bacanlı. R. Nobel Yayın Dağıtım. H. Journal of Group Psychotheraphy. A. (1956). • Bentley. Beyaz Yayınları.. The Classification of Educational Goals: Handbook I.

Yener Özden). 12. 3. Johnson. A. Çukurova Üniversitesi. Ankara. Akman. K. (2005). İstanbul. Arkadaş Yayınları. • Erden. Düşünmenin Boyutları. • Dunning. B. • Çotuksöken. Baskı). Eğitim Fakültesi Dergisi. (20. İstanbul. 83-87. Pgs. Eğitim Psikolojisi: Gelişim-Öğrenme-Öğretme. • Doğanay. Felsefi Söylem Nedir? İnkılap Yayınları. Pan Yayıncılık. • Cüceloğlu. R. N. Remzi Kitabevi (4. A. (2006). H. A. İstanbul. A. Saygı ve Sorumluluk Eğitiminde Yeni Yaklaşımlar. • Fisher. September. PegemA Yay. Inc. B. (2004).) Stories for Thinking. Teaching to The Test. (Nisan 1995).• Burke. Remzi Kitabevi (3. (Edt. • Costa. (2000).. The American School Board Journal. Teaching Children to Think (2nd ed). N. Baskı). D. (1997). Palatine. Ankara. • Fisher. 117-126. (1996. R. 71 . (2001).. ASCD. E. Published by Nash Pollock. (1996). J. (2002). & Kruger. Pan Yayıncılık. Altı Şapkalı Düşünme Tekniği. Ankara. UK. R. D. İyi Düşün Doğru Karar Ver. Nobel Yayın Dağıtım. • Douglass. M. • Çotuksöken. E. • Doğanay.) (2006). Radyoda Felsefe. UK. (1991).. Why People Fail to Recognize Their Own Incompetence. USA . İstanbul. UK. • Cüceloğlu. (1997). • Bushweller. Karip. The Mindful School: How to Assess Thoughtful Outcomes. K. Sayı:11. Z. J. N. Nelson Thornes. Cilt:1. ss25-38.. • Cevizci. (2003). (1993). L. D. Felsefe Sözlüğü. (Çev: Özgür Yurttutan. • Fisher. 20-25. İnkılâp Yayınları. Sistem Yay. Current Directions in Psychological Science. İstanbul. İstanbul. Nelson Thornes. Baskı). Kara. Küçük Prens Üzerine Düşünmek. İnsan ve Davranışı: Psikolojinin Temel Kavramları. (1996). (2005). İstanbul. Öğretimde Planlama ve Değerlendirme.. • Direk. Illinois: IRI/Skylight Publishing. Y.Teaching Children to Learn (2nd ed). Ehrlinger. • Direk. K. Baskı. Filozof Çocuk.. • De Bono. Ankara. (2002). Ekin Yayınları. (2001) Developing Minds: A Resource Book for Teaching ThinkingThird Edition.

İ. Uluslararası Katılımlı 2000’li Yıllarda I.. Developing Critical Thinking. M. (1980). M. • İpşiroğlu. (Mayıs. 309-334. • Kurktan. Düşünme ve Öğrenme Sürecinde Bilişsel Farkındalığın Yeri. Gazi Kitabevi. Downing. G. ve Diğ. • Knox. Institute for the Advancement of Philosophy for Children. (1984). Enst. • Gelen. • Lipman.USA. M. Eğitimde Eleştirel Düşünme ve Öğretimi. USA • Lipman. M. • Kazancı. USA. A.. Inc. CA: Wadworth Co. M. Kazancı Hukuk Yayınları. Türk Milletinin Manevi Değerleri. M. Inc. Universal Diversified Services. M.. (1997). Eğitim Programları ve Öğretim. Ethical Inquiry. Sos. & Rodriguez. 15. İstanbuli.. (1994). Inc. Inc. Eğitim Dizisi:39. Adana. İstanbul.. İstanbul • Haladyna. • Giritli.. 66. (1989).. NY: Addison-Wesley Publishing Co. USA. No:7.. Yayımlanmamış Doktora Tezi. M. Fak. Universal Diversified Services. • Hart. (1989) Düşünmeyi Öğrenme ve Öğretme. (1987). Social Inquiry. A. Applied Measurement in Education. A. Öğrenme ve Öğretme Sempozyumu Bildirisi. (2002). Pg. (2003). M. A. & Kuschner. İstanbul. O. L. A Review of Multiple-Choice Item-Writing Guidelines for Classroom Assessment. Milli Eğitim Basımevi. C. D. ve Sharp. Afa Yayıncılık. (1977). (1985).. (2000). USA. Okuduğunu Anlama ve Kalıcılığa Etkisi. Jossey. A. ve Sharp. Bilişsel Farkındalık Stratejilerinin Türkçe Dersine İlişkin Tutum. S. B.Bass Pub. Looking for Meaning..• Forman. Bil. Belmont. • Gelen. İ. • Lipman. (1986). Authentic Assessment: A Handbook for Educators from The Assessment Bookshelf Series. İ. ve Sharp. Universal Diversified Services. (1980). 2002). The Child's Construction of Knowledge. İstanbul.. Eğitim Reformu Girişimi. Z.Wondering at the World. İstanbul Üniversitesi Yayınları. San Francisco.. • Gürkaynak. A. ve Sharp. Marmara Üniv. M. Atatürk Eğit. Kemalist Devrim ve İdeolojisi. ÇÜ. Ankara • Lipman. M.. (2003). İ. T. 72 . D. Universal Diversified Services. • Küçükahmet. Ankara. Eleştirel Düşünme.

Felsefeye Giriş. Assessing Learning in Universities. • Murphy. ASCD Pub. • Manning. F. et al (1996). 73 .. (1996). R.. A.T. C. J. P. D. F. A. D. Öğrenme ve Öğretme. Boothroyd. (1997). Cambridge University Press. Unpublished paper presented at the 1993 Conference of the North American Association of Environmental Education. MEB Yayınları. Alexandria.. • Marzano. and Environmental Education. • Morgan. (2003). A. Arıcı ve ark.. Columbus Ohio: ERIC Clearinghouse for Science. Self-Talk for Teacher and Students: Metacognitive Strategies for Personal and Classroom Use. 18-20.. and Cantrell. R. Arredondo. • Nightingale. • Mengüşoğlu. 49. • Özden. Ankara. Yaratıcılığı Geliştirme. (2000). B. Eğitim ve Eğitim Bilimleri Sözlüğü: Sözlük Dizisi. (1991). T. S. D.. • Marzano. C. and Suhor. R. H. S. USA. 27-32. Authentic Assessment in Environmental Education. L (ed. Applied Measurement in Education. S. J. Alexandria. E.UK. Y. R. M. (2003). C. Z. (2002). M. 269-297.) (1994). B.. N. Authentic Assessment for the Learning Cycle Model in Schafer. Presseisen. Tactics for Thinking. N.. • McMorris. Ankara. Pgs. USA. İstanbul. Jones. 10. (Çev. USA. (1997). • Öncül. Y. Psikoloji Bölümü Yayınları No:1. Rankin. • Murphy. M. Kensington.Thinking in Education. Hughes. PegemA Yay. Cowan.. R. C. (1994). • Özden. (1993). B. Pegem Yay. R. Ankara.. ve Sharp. Düşünmeyi Öğrenme. (1986). ASCD Publication. Kendini Keşfet Tanı Geliştir Gerçekleştir. What's The Difference Between Authentic and Performance Assessment? Educational Leadership. Remzi Kitabevi. Allyn & Bacon Pub. Brandt.). İstanbul. Psikolojiye Giriş. Hacettepe Üniv. Payne... (1988). J. Dimension of Thinking: A Framework for Curriculum and Instruction.. Mathematics.• Lipman. 39-40. Bilim ve Kültür Eserleri Dizisi:1220. (1992). B. Öğrenme Biçemleri.. • Meyer. C. Humor in Educational Testing: A Review And Discussion. & Pietrangelo. Pgs. D.. New South Wales: University of New South Wales Pres.

ca/~aboriginal_res/evaluation/gpactrub. Basım).L. Cambridge University Press. G. (2003).yrdsb. Longman.04. (2. Baskı). New York. N. • Yavuzer. 33-42. • Ünver. • Wittrock. C. R. T. (Edt. E. PegemA Yay.. (1987). • Türk Dil Kurumu (2005).04. (2006).). • http://www. • Wispe L. • Wiggins. • Worthen.2007). • http://www. Z..ca/education/barbo/misc/ (06. Yeni Teori ve Yaklaşımlar. Eğitim ve Gelişim Özellikleriyle Okul Çağı Çocuğu.ca/Rubrics. Gazi Kitabevi (3. K. Ankara. • http://www. “History of the Concept of Empathy”. Anadolu Üniv. Yeniden Yapılanan Sınıflar İçin Aktif Öğrenme Yöntemleri. B. (2005). Testing and cognition. No: 173..parkview. & Sudweeks. R. Ankara. in N. 26-29.mciunix. X. Empathy and Its Development. Einsenberg & J. • Selçuk.. Eğitim Dizisi–9. Türk Dil Kurumu Yayınları.04.nipissingu.2007). (2000). J. In M. R. Ankara. E. Öğrenme Öğretme Süreci. Fasikül). (1991). • Stiggins. 2006).2007).10. R.us (18. G. Ankara. Eğitim Psikolojisi. İstanbul. 63. Yay. Yaralanılan Web siteleri • http://www. Measurement And Assessment in Schools. Educational Measurement: Issues and Practice. Educational Leadership. (1999). H. PegemA Yay.. Ankara. & McTighe. Ankara. (2002). R. • Saban.C.saskschools. Strayer (eds). Atlas Kitabevi (5.• Özkalp. (1987). • Şahinel. A. (2001). Ankara. 74 . (1994). M. Türk Dil Kurumu Yayınları. Wittrock & E. Basım). 17 – 37.. S. P.) (1994). Baker (Eds.on. • Yavuz. 6. Davranış Bilimlerine Giriş (II. • Türk Dil Kurumu (2005). (2000). • Senemoğlu. White. Englewood Cliffs: NJ: PrenticeHall. Examining The Teaching Life. Öğrenme ve Öğretim.ps. Remzi Kitabevi (5. Eleştirel Düşünme. (2003). Yansıtıcı Düşünme.k12. Ankara. Eskişehir. Testing and Recent Research in Cognition.html (06. Ceceli Yay. The Design and Development of Performance Assessments. Gelişim. Yaratıcılığa Yolculuk.mciu.pa. Nobel Yayın Dağıtım. Yazım Kılavuzu. Ankara. Basım). K. Fan.htm (06.edu. PegemA Yay. Türkçe Sözlük. • Üstündağ. J.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful