P. 1
Hak Ve Sorumluluklarımız

Hak Ve Sorumluluklarımız

|Views: 400|Likes:
Yayınlayan: Deniz Su Öz

More info:

Published by: Deniz Su Öz on Nov 22, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/22/2011

pdf

text

original

Hak Ve Sorumluluklarımız A. İnsan Hakları; Herkesin temel hak ve hürriyetleri vardır.

Bu haklara göre, herkes hür doğar, hür yaşar. Buna yaşama hakkı denir. İnsanın bu hürriyetlerini kimse elinden alamaz. Ayrıca herkes istediği dine inan makta serbesttir. İnsanları bu konuda kimse zorlayamaz. Yine herkesin bilim ve sanatı öğrenme hürriyeti vardır. Her insan yetenekleri doğrultusunda istediği okula gidebilir. 1948'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi yayımlanmıştır. Bu bildirgeye göre; herkesin yaşama, özgürlük ve kişisel güvenlik hakkı vardır, Tüm insanlar özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğarlar. Hiç kimse keyfi olarak tutukla-namaz, alıkonamaz. Her bireyin yurttaşlığa hakkı vardır. B. Çocuk Hakları Çocuklar bir ailenin ve ulusun fidanlarıdır. Bu fidanı özenle, sabırla, sevgiyle, bilgiyle yetiştirmek gerekir. 1952 yılında Cenevre'de toplanan Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Ekim ayının ilk Pazartesi gününü Dünya Çocuk Günü olarak ilân etmiştir. Aynı yıl Çocuk Hakları Beyannamesi yayımlandı. Buna göre; çocuk aç ise doyurulmalı, hasta ise iyileştirilmeli, ona iyi bir eğitim sağlan malı, bakımsız ve kimsesiz çocuklar korunmalıdır. Çocuk; ırk, din, milliyet gibi kavramların dışında tutulmalı, korunmalıdır. Felâket zamanında önce çocuklar korunmalıdır. Birleşmiş Milletler Kurumunun bir üyesi olan Türkiye bu bildiriyi imzalayan ilk ülkelerden birisi olmuştur. C. Haklara Saygı Herkes insan haklarına saygı göstermelidir. Eğer biz başkalarının haklarına saygı göstermezsek başkaları da bizim haklarımıza saygı göstermez. Hakların en önemlisi yaşama hakkıdır. Herkes birbirinin yaşama hakkına saygı göstermelidir. Yaşama hakkına saygı göstermeyen kişi kanun önünde suçlu duruma düşer. Her ne sebepten olursa olsun hakkında soruşturma açılan kişi savunma hakkını kullanabilmelidir. Biz başkalarının kendini savunmasına fırsat vermezsek; kendimiz de aynı duruma düşebiliriz. Haklardan biri de düşündüğünü şerbetçe söyleyebilme hakkıdır. Herkes istediği gibi düşünme ve düşündüğünü söyleme hakkına sahiptir. Bu hakka saygı göstermeliyiz, D. Gelenek ve Göreneklere Saygı Çok eskiden beri süre gelen davranışlara gelenek ve görenek denir. Gelenek ve görenekler, toplumda, yazılı ol mayan kurallardır. Bayram, düğün, giyim, takı, asker uğurlama, konuk ağırlama yöresel geleneklerdir. Her yörenin, tarihindeki başarıları, zaferleri, uğradığı istilâlar farklıdır. Bu ve bunun gibi faktörler, her yörenin gelenek ve göreneklerinin birbirinden farklı olmasına yol açmıştır. Gelenek ve görenekler toplumsal ilişkileri güçlendirir. Bir düğünde bir ara ya gelme veya askere giden bir genci uğurlama, toplumda bireyler arası sevgi, hoşgörü ve dayanışmayı da artırır. Türk toplumunda her zaman gelenek ve göreneklere saygı gösterilmiştir. Siz de gelenek ve göreneklerimize saygı gösteriniz. E. Sosyal Dayanışma Okulda, evde, mahallede, yurtta ve dünyada yalnız değiliz. Toplu hâlde yaşamaktayız. Okulda bir şeye ihtiyacımız olduğunda bu ihtiyacımızı arkadaşlarımızdan karşılarız. Okula gelmeyen arkadaşımızı arar, sorarız. Bu, okuldaki dayanışmanın eseridir. Ailemizde birbirimize yardım ederiz. Komşularımızla iyi ilişkiler içersinde bulu nuruz. Onların iyi ve kötü günlerinde onlarla birlikte oluruz. Acılarını ve sevinçleri ni paylaşırız. Okulda, ailede toplum içerisinde bazen hoşumuza gitmeyen gelişme ola bilir. Hoşgörülü olmalıyız. Hoşgörülü olursak, birlikte yaşadıklarımızla daha kolay kaynaşırız. ANAYASAL HAK VE SORUMLULUKLAR Anayasalar toplumların temel hukuk kaynaklarıdır. Her bireyin kendi toplumunun anayasasını bilmesi gerekmektedir. Anayasamızın özelliklerini bilmek bizi nasıl bir toplumda yaşadığımız hakkında da aydınlatır. Anayasal temel hak ve sorumluluklarımızı bilirsek kendimizi hukuk kurumları karşısında çaresiz hissetmeyiz. Anayasal hak ve sorumluluklarını bilen bir

haklarını hiç kimseye ve hukuk da dahil hiçbir kuruma çiğnetmez. Hukuk devletinin sağlanabilmesi için bazı şartların gerçekleşmesi gerekir.3. Anayasamız “Cumhuriyetinin nitelikleri” başlığı altında “Türkiye Cumhuriyeti. Atatürk Milliyetçiliğine bağlı. vatandaşı olarak T. laik ve sosyal bir hukuk devletidir” şeklindeki açıklamasıyla Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Temel İlkelerini saymıştır ( Any.1. Demokratik Devlet İlkesi Demokratik devlet. Bu nedenle Anayasa. Yürütme işlemlerinin keyfilikten kurtarılabilmesi için yürütme işlemlerinin yargısal denetimi şarttır. Bu şartlardan ilki. görüş ve eğilimleri temsil etme yetkisine sahip olacaklardır (Any. Anayasaya baktığımızda yürütmenin her türlü eylem ve işlemlerinin yargısal denetime açık olduğunu ve temel hak ve özgürlüklerin ve bunların hangi durumlarda sınırlandırılabileceğinin Anayasada yer aldığını. ölçülü. ırkçı olmayan. Hukuk devleti. toplumun huzuru. ‘‘yürütmenin yargısal denetimidir’’. yönetimin hukuka uygun davrandığı devlettir. halkın devlet yönetimine katılması esasına dayanan devlet demektir. millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde. 1. Atatürk Milliyetçiliği. tek dereceli.1. Anayasal bilgiye sahip olan bir birey. vatandaşların temel hak ve ödevlerinin güvenceye bağlandığı.1.vatandaş. genel ve gizli oy. 1. 68/ 2 ). Atatürk Milliyetçiliğine Bağlı Devlet İlkesi Kurtuluş Savaşı ile birlikte Türk Milliyetçiliği. kıvanç ve tasada ortak.2. milli şuur ve ülküler etrafında toplayan bir düşünce biçimidir. dil ayırımı yapılmaksızın. devletin bütün eylem ve işlemlerinin hukuk kurallarına dayandığı ve vatandaşların da hukuki güvenlik içinde olduğu bir sistemdir. yasaların anayasaya uygun olduğu ve bunun denetlendiği.C. Hukuk Devleti İlkesi Hukuk devleti. adaletin sağlanması için mahkemelere başvurabilir. siyasal partileri siyasal hayatın vazgeçilmez unsuru olarak kabul etmiştir. Kişi hak ve hürriyetleri tarih boyunca yürütme organı tarafından ihlal edilmiştir.C. Aynı zamanda milletimizi dünya milletler ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir üyesi olarak millî birlik ruhu içinde daima yüceltmeyi amaçlayan bir harekettir. demokratik. Anayasası hakkında bilgi sahibi olmamız gerekmektedir. Haksızlığa uğradığında. insan haklarına saygılı. Bu bakımdan temel hak ve sorumluluklarını bilen bir vatandaş her zaman daha bilinçli bir yaşam sürme şansına sahiptir. başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan. doğuştan sahip olduğu Anayasal temel hak ve hürriyetlerinin kendisine verilmesinin engellendiği durumlarda bu haklarını elde etmenin yollarını bilir. M. Türk vatan ve milletinin bölünmez bir bütün olduğu. 1. Anayasa. ANAYASAL İLKELER VE HAKLAR 1. herkesin tâbi olduğu kuralların aynı olduğu. açık sayım ve döküm esaslarına göre yapılması da Demokratik Devlet İlkesinin gereğidir(Any. ırk.1. bütün fertlerini. Bu nedenlerle T. Türk Devletine vatandaşlık bağıyla bağlı olan herkesin Türk sayılacağı inancına dayanır. yasaların anayasaya uygunluğunu denetleyen Anayasa Mahkemesinin varolduğunu ve . Anayasal İlkeler Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının temel ilkeleri başlangıç kısmı ile birinci kısımdan anlaşılabilir.2 ).67). ‘‘yasama işlemlerinin yargısal denetimi ve yargı bağımsızlığıdır’’. insancıl ve Misak-ı Milli sınırları içinde kalan bir ideoloji (düşünce bilimi) olarak gelişmiştir. bölünmez bir bütün halinde. seçimlerin serbest. yasaların anayasaya uygunluğunu denetlemek için Anayasa Mahkemesine yer vermiştir yargı bağımsızlığı ise yargı organlarının yasama ve yürütme organları karşısında bağımsız olması ve karar verirken kimseden emir almamasıdır. barışçıl. din. M. M. Vatandaşların kanun çerçevesinde seçme ve seçilme haklarına sahip olmaları. Bu ilke doğrultusunda Devleti yönetecek organlar millet tarafından doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak seçilerek iş başına gelecekler ve çeşitli siyasal partiler çeşitli siyasi. kederde. 1. Atatürk Milliyetçiliği olarak da anılan Türk Milliyetçiliği. eşit.1. Hukuk devletinin sağlanabilmesi için gerekli diğer şartlar ise.

1. Nihayet laik sistemlerde din kurumlarıyla devlet kurumlarının ayrılmış olması gerekir. Anayasamız. İnsan hakları kavramı.1. din kurumları da devlet kurumlarını etkileyemez. Din hürriyeti. İnanç hürriyeti. Laik Devlet İlkesi Laiklik ilkesinin. fertlerin sosyal durumlarıyla ilgilenen. Sosyal devletin ana öğelerinden biri millî geliri artırmak. sosyal adalet kuralları içinde kalkınmayı sağlamaktır. 12-138-146). 1.5. bunların birbirlerinden ayrı olacağını ifade etmektedir. sosyal adaleti gerçekleştirmek. kişiyi ekonomik hayatta yalnız bırakmaması. 1. Sosyal devletin ana öğelerinden diğeri millî gelirin adaletli dağılımını sağlamaktır. Kısaca belirtmek gerekirse. Sosyal devletin bir başka öğesi özgürlüklerin gerçekleşmesi için maddi imkân sağlamaktır. devletin dini inanç ve ibadetlere karışmaması. inandığı dinin gereklerini yani ibadet. İnsan Haklarına Saygılı Devlet İlkesi Günümüzde insanların sahip oldukları temel haklar. İnsan haklarına. bütün insanlara tanınması gereken ideal hak ve hürriyetleri kapsamaktadır.6. devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik Cumhuriyeti ortadan kaldırma amaçlarıyla kötüye kullanılmasını yasaklamıştır. Laik sistemde resmi bir devlet dini olmaz. Fakat “laiklik” dinsizlik demek değildir. onlara asgari bir hayat düzeyi sağlamayı. bireyin ve toplumun refahını sağlamak ve sosyal güvenliği oluşturmak amaçlarını taşır. Anayasamızın 24. Sosyal devlet. Anayasamızda. • Din hizmetlerini de bir kamu hizmeti olarak kabul eden.1. sosyal adalet ve sosyal güvenliği gerçekleştirmeyi ödev sayan devlettir. • Resmi bir dini bulunmayan. Anayasamız. Laik bir toplumda devlet işleri dinî bir temele oturtulamaz.yargının bağımsız olduğunu görürüz (Any. inanç ve ibadet hürriyetlerini kapsamaktadır. Bir diğer sosyal devlet öğesi ise bireyleri sosyal güvenliğe kavuşturmaktır. ibadet hürriyetinin. Devlet kurumları din kurumlarını etkileyemeyeceği gibi. çeşitli uluslararası antlaşma ve bildirilerde. Bu beyannamedeki ilkeler. günümüzde demokrasiye bağlı bütün toplumlarca tanınıp benimsenmiştir. Sosyal Devlet İlkesi Sosyal devlet. maddesinin birinci fıkrasına göre. Sosyal devletin en belirgin özellikleri. örneğin Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinde açıkça gösterilmiştir. vicdan. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti “İnsan haklarına saygılı bir devlettir” ifadesi yer almaktadır. Anayasa’nın 14’üncü maddesinde sayılan.4. Laik bir sistemde devlet bütün din mensuplarına eşit davranır. inanç hürriyeti hiçbir sınırlamaya tâbi olmaksızın kişilere tanınmıştır. • Din kuralları ile yönetilmeyen. ayin ve törenlerini serbestçe yapabilmesidir. bunun için yatırım yapmak. M. ekonomik hayata müdahale etmesi. . dini inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir”. Sosyal devlet. onları engellememesi ve engel olmaya çalışanları önlemesi de gerekir. insanların insan olmaktan kaynaklanan temel hak ve hürriyetlerden faydalanacaklarını açıklamıştır. Türkiye Cumhuriyeti Devletin’in temel ilkelerinden biri olan laiklik: • Din ve mezhep ayrımı yapmayan. 1. herkes için insanlık onuruna yaraşır bir hayat seviyesi sağlamaya yönelik bir devlet biçimi olmasıdır. din kurumlarının devlet görevlerini. • Devlet ve hukuk kurallarını din kurallarından arındıran bir devlet düzenidir. din hürriyeti ve din ve devlet işlerinin ayrılığı olmak üzere iki boyutu bulunmaktadır. kişinin. Laikliğin din ve devlet işlerinin ayrılığını belirten ikinci boyutu ise. “ Herkes. İbadet hürriyeti ise. devletin. Bu nedenledir ki. herkesin dilediği inanç ve hürriyete sahip olabileceğini ya da hiçbir dini inanca sahip olmayabileceğini ifade eder. doktrinde “Temel Haklar” dendiği de görülür. devlet kurumlarının da dini görevleri yerine getiremeyeceğini. sosyal barışı ve sosyal adaleti sağlamak amacıyla sosyal ve ekonomik hayata aktif olarak müdahalesini gerekli gören bir anlayıştır. Anayasamızın 2.

yaşama. devredilmez. din. İnsan hakları kavramı. dokunulmaz. Anayasada “kişinin hakları ve ödevleri” başlığı altında düzenlenmiştir. Anayasa daima diğer kanunların üstünde yer alır. Son yüzyılda devlet içindeki güçlerin bir elde toplanmasını önleme eğilimi gelişmiştir. belli devlet yetkilerinin kullanılmasından ibaret ve bununla sınırlı medeni bir iş bölümü ve iş birliği” şeklinde ifade edilmektedir.Mad.18) • Kişi hürriyeti . din. cinsiyet. 10 ). (AY. özellikle yargı gücü ile yürütme görevinin ya da yasama ile yürütmenin bir elde toplanması. olumsuz statü hakları)” “Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler( isteme. zümreye veya sınıfa ayrıcalık tanınamaz. Devletin görevi. (AY. Anayasamız bir yandan “herkesin kişiliğine bağlı. maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. dil. Anayasa. “Kişinin hakları ve ödevleri (koruyucu. kuvvetler ayrılığı ilkesinin uygulanması. Bu maddeye göre. 1. “sosyal ve iktisadî haklar” başlığını taşıyan bölümünde düzenlenen isteme hakları ve “siyasal haklar ve ödevler” başlığı altındaki bölümde düzenlenen katılma haklarından oluşmaktadır. İnsan haklarını “Temel Haklar ve Ödevler” başlığı altında düzenlemiştir. Kişinin Hakları ( Koruyucu. Anayasanın üstünlüğü ilkesi kanunların ve diğer hukuk kurallarının anayasaya aykırı olamayacağı anlamına da gelir. Bu haklar. Bu haklar bireye devlet tarafından bağışlanmış değildir. üç grupta düzenlemiştir. hukuk devletinin varlığını tehlikeye düşürebilir. 1. “siyasi haklar ve ödevler( katılma. 1. ırk. mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. cinsiyet. vazgeçilmez. Üstünlük ise Anayasa ve kanunlarda mevcuttur. aileye. Anayasamızda Kişinin Hakları bölümünde ele alınan koruyucu hakların (olumsuz statü hakları) neler olduğunu inceleyelim: • Kişi dokunulmazlığı Herkes.2. sosyal. temel hak ve hürriyetlere” sahip olduğunu belirterek özgürlük anlayışını ortaya koymuştur. Bu hakların gerçekleşmesi için devletin bu haklara karışmaması (olumsuz bir tutum içinde olması) gerekir. Olumsuz Statü Hakları) Kişileri topluma ve devlete karşı koruyan hak ve özgürlüklere “koruyucu haklar” veya “olumsuz statü hakları” denilmektedir. Çünkü devlet içindeki güçlerin. Angarya yasaktır.17) • Zorla çalıştırma yasağı Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. yani yasama.1. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadır” ( AY. Mad.1. Diğer yandan ise Anayasamız “kişinin temel hak ve hürriyetlerini.1. ırk. aktif statü hakları)”dir. “Anayasanın üstünlüğü ilkesi”ne göre. Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri” bölümünde düzenlenen koruyucu haklarla. renk. Anayasamızda kuvvetler ayırımı ilkesi “devlet organları arasında üstünlük sıralaması anlamına gelmeyip. Hiçbir kişiye. Kuvvetler Ayrılığı İlkesi Hukuk devleti olabilmek için. Mad. Bunlar. Eşitlik İlkesi Eşitlik ilkesi Anayasanın 10. Anayasal Haklar (Temel Hak ve Hürriyetler) İnsan hakları. Anayasamız kuvvetler ayırımı ilkesini benimsemiştir. Bütün insanlara tanınması gereken ideal hak ve hürriyetleri de içine alır. çok kapsamlıdır.8. insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamayı” devletin görevlerinden sayarak temel haklar ve hürriyetler konusunda özgürleştirme anlayışını benimsemiştir.2. “Herkes. Temel Hak ve Hürriyetleri. maddesinde düzenlenmiştir. hakların niteliklerine göre.7. hukuk devleti ve adalet ilkeleri ile bağdaşmayacak şekilde sınırlayan siyasal. Anayasamız. ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmayı. siyasi düşünce. yürütme ve yargı organlarının birbirinden ayrılması gerekmektedir. dil. olumlu statü hakları)”. felsefi inanç.Temel haklar. bu hakları korumak ve güvence altına almaktır. 1. ekonomik ve sosyal durum gibi hiçbir ayrım yapılmaksızın bütün insanların yalnızca insan olmaları nedeniyle sahip oldukları haklardır.

(AY. M. (AY. (AY. M. Mad. kişi hürriyetine ve güvenliğine sahiptir.27) • Basın hürriyeti Basın hürdür. • Konut dokunulmazlığı Hiç kimsenin konutuna dokunulamaz.14. • Haberleşme hürriyeti Herkes haberleşme hürriyetine sahiptir. M. Mad. suç aleti olduğu gerekçesiyle el konulamaz ve zoralım uygulanamaz veya işletilmekten alıkonulamaz. (AY. özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz (AY. özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Mad. kimsenin konutuna girilemez. 31) • Düzeltme ve cevap hakkı Düzeltme ve cevap hakkı. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermemek serbestliğini de kapsar.24) • Düşünce ve kanaat hürriyeti Herkes düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. dini inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir. (AY. (AY. usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça. yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir (AY. (AY. basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır.28) • Süreli ve süresiz yayın hakkı Süreli ve süresiz yayın önceden izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz. arama yapılamaz ve eşyasına el konulamaz (AY. Haberleşmenin gizliliği esastır. dini ayin ve törenlere katılmaya. Her ne sebeple olursa olsun düşünce kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz.29) • Basın araçlarının korunması Kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulan basımevi ve eklentileri ile basın araçları.25) • Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti Herkes. dini inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz. yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir.19) • Özel hayatın gizliliği ve korunması Herkes. Mad. yazı. (AY. bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme. vicdan.22) • Yerleşme ve seyahat hürriyeti Herkes. Mad. Kanunun açıkça gösterdiği hallerde. Kanunun gösterdiği haller dışında. kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme ve yayım araçlarından yararlanma hakkına sahiptir.Mad.32) • Dernek kurma hürriyeti Herkes önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir. Sansür edilemez. 21). Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz. (AY. • Din ve vicdan hürriyeti Herkes. düşünce ve kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz. 30) • Kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı Kişiler ve siyasal partiler. Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve . Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz. dini inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz. Devlet.Mad. açıklama.Herkes. (AY. 23). 26) • Bilim ve sanat hürriyeti Herkes. Mad. gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınan mercinin emri bulunmadıkça. 20 ). ( AY. madde hükümlerine aykırı olmamak şartıyla ibadet.Mad. hiç kimsenin üstü. ancak kişilerin haysiyet ve şereflerine dokunulması veya kendileriyle ilgili gerçeğe aykırı yayınlar yapılması hallerinde tanınır ve kanunla düzenlenir.Mad. düşünce ve kanaatlerini söz. Mad. resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.

kamu yararının gerektirdiği hallerde. • Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı Herkes önceden izin almadan.40) 1. toprağın verimli olarak işletilmesini korumak ve geliştirmek. Sosyal ve Ekonomik Haklar ( İsteme.. (AY. (AY. (AY. özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını . 36) • Kanuni hâkim güvencesi Hiç kimse kanunen tâbi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.43) • Toprak mülkiyeti Devlet. Mad. (AY.dernekte üye kalmaya zorlanamaz.38) • İspat hakkı Kamu görev ve hizmetinde bulunanlara karşı. Mad. kimse suçlu sayılamaz. Mad. sanık. Mad. meşru araç ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma hakkına ile adil yargılama hakkına sahiptir (AY. 41). (AY. Mad. Olumlu Statü Hakları) Kişilerin toplumdan ve devletten isteyebilecekleri haklara. Mad.34) • Mülkiyet hakkı Herkes. • Eğitim ve öğrenim hakkı Kimse. Bu çeşit haklar Anayasanın “sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler” başlığı altında yer almaktadır. ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır. eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.45) • Kamulaştırma Devlet ve kamu tüzel kişileri. (AY.33). kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez.2. yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. erozyonla kaybedilmesini önlemek ve topraksız olan veya yeterli toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri alır.35) • Hak arama hürriyeti Herkes. silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir. Anayasamızda Sosyal ve Ekonomik Haklar bölümünde ele alınan isteme haklarının (olumlu statü hakları) neler olduğunu inceleyelim: • Ailenin korunması Aile Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. tarım ve hayvancılıkla uğraşanların işletme araç ve gereçlerinin ve diğer girdilerinin sağlanmasını kolaylaştırır. karşılıklarını peşin ödemek şartıyla. tarım arazileri ile çayır ve meraların amaç dışı kullanılmasını ve tahribini önlemek. bu görev ve hizmetin yerine getirilmesiyle ilgili olarak yapılan isnatlardan dolayı açılan hakaret davalarında. Mad. (AY. (AY. İsteme hakları devletten olumlu bir davranış.Mad. Mad. Mad. bir hizmet ve yardım isteme imkânlarını tanıyan haklardır.44) • Tarım. (AY. Mad. (AY. işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz. mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması Devlet. isnadın doğruluğunu ispat hakkına sahiptir. “isteme hakları” veya olumlu statü hakları” denilmektedir. ( AY.42) • Kıyılardan yararlanma Kıyılarla sahil şeritlerinin kullanılış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkân ve şartları kanunla düzenlenir. Mad. tarımsal üretim planlaması ilkelerine uygun olarak bitkisel ve hayvansal üretimi artırmak amacıyla.2. aksine olumlu faaliyetlerde bulunması gerekir. Devlet. 37) • Suç ve cezalara ilişkin esaslar Kimse. Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar. Mad. (AY.39) • Temel hakların korunması Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlâl edilen herkes. teşkilatı kurar. Devletin bu hakların sağlanması için hareketsiz kalması değil.

Mad. (AY. kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması. Mad. (AY. üyelerinin çalışma ilişkilerinde.veya bir kısmını. (AY. Mad. (Ay. çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır. cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. (AY. (AY. Dinlenmek. (AY. • Gençliğin korunması Devlet. uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptirler. kanunla gösterilen esas ve usullere göre. 50) • Sendika kurma hakkı İşçiler ve işverenler. 53) • Grev hakkı ve lokavt hakkı Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında. Mad. kamu yararının zorunlu kıldığı hallerde devletleştirilebilir. dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. (AY. (AY. Devlet. 61) • Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları Devlet yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin. karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir. şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır. 56) • Konut hakkı Devlet. Mad. Mad. Mad. (Ay. ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma hakkına sahiptirler. Mad. Mad. 49) • Çalışma şartları ve dinlenme hakkı Kimse. 57). (AY. harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle. 54) • Ücrette adalet sağlanması Devlet. malul ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlar. ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler( AY. sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek. 59) • Sosyal güvenlik hakkı Herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir. sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder. (AY. anavatanla bağlarının korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı . (AY. (AY. Mad. bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar. çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir. istiklâl ve Cumhuriyetimizin emanet edildiği gençlerin pozitif ilimin ışığında. Mad. çocuklarının eğitiminin. Mad. çalışanların hakkıdır. Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda ve Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü ortadan kaldırmayı amaç edinen görüşlere karşı yetişme ve gelişmelerini sağlayıcı tedbirleri alır. kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idari irtifaklar kurmaya yetkilidir. Bu hakkın kullanılmasınınve işverenin lokavta başvurmasının usul ve şartları ile kapsam ve istisnaları kanunla düzenlenir. Mad. 48) • Çalışma hakkı Çalışma herkesin hakkı ve ödevidir.46) • Devletleştirme Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüsler.47) • Çalışma ve sözleşme hürriyeti Herkes. 60) • Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler Devlet. 55) • Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması Herkes. Mad. Mad. 51) • Toplu iş sözleşmesi hakkı İşçiler ve işverenler. yaşına. 58) • Sporun geliştirilmesi Devlet her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır.

(AY. Mad. • Kamu hizmetlerine girme hakkı Her Türk. görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayrım gözetilemez. 63) • Sanatın ve sanatçının korunması Devlet. Parti üyesi olabilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Katılma haklarından devlete vatandaşlık bağı ile bağlı olan kişiler yararlanmaktadır. kültür ve tabiat varlıklarının korunması Devlet. 67) • Parti kurma. parti içi düzenlemeleri ve çalışmaları demokrasi ilkelerine uygun olur. ANAYASAL ÖDEVLER TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN SINIRLANDIRILMASI KORUNMASI 2. Mad. kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında. Anayasa ile belirlenen görevlerini. Aktif Statü Hakları) Kişinin devlet yönetimine katılmasını sağlayan haklara. Siyasi Haklar ( Katılma. yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazılı başvurma hakkına sahiptir. 69 ). Anayasal Ödevler Anayasamız temel hak ve hürriyetlerin korunması. Türk vatandaşlarına düşen görev bu ödevlerini gereği gibi ve zamanında yerine getirmektir. tarih.olunması için gereken tedbirleri alır (AY. çeşitli gelir kaynaklarına ihtiyacı vardır.1. 68) • Siyasî partilerin uyacakları esaslar Siyasî partilerin faaliyetleri. 65) 1. Mad.1. (AY. temel hak ve özgürlüklerin sağlanması konusunda kendi üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmekle beraber Türk vatandaşlarına da bu konuda çeşitli ödevler yüklemiştir.2. 64) • Devlet. Mad. Mad. Devletin gelir kaynaklarından en önemlilerinden birisi de vergilerdir. kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlar. kullanılabilmesi imkânlarının hazırlanması bakımlarından Devlete çeşitli ödevler yüklemiştir. (AY. (AY. Hizmete alınmada. (AY. seçme. seçilme ve bağımsız olarak veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma ve halk oylamasına katılma hakkına sahiptir. (AY. Mad. Mad. 62 ). seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları Vatandaşlar. Vergi Vatandaşların devletten beklediği hizmetler ve devletin kendiliğinden yapması gereken pek çok görev ve sorumlulukları vardır. 66) • Seçme. bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir. Mad. partilere girme ve partilerden çıkma Vatandaşlar siyasi parti kurma ve usulüne göre partilere girme ve partilerden ayrılma hakkına sahiptir. (AY. Anayasamızda Siyasal Haklar bölümünde ele alınan katılma haklarının ( aktif statü hakları) neler olduğunu inceleyelim: • Türk vatandaşlığı Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür.3. Devletten beklediğimiz sorumlulukların yerine getirebilmesi için bizim de bu ödevlerimizi yerine getirmemiz kaçınılmazdır. 2. sanat faaliyetlerini ve sanatçıyı korur. Devletin bu görevlerini yapabilmesi için. 70) • Mal bildirimi Kamu hizmetine girenlerin mal bildiriminde bulunmaları ve bu bildirimlerin tekrarlanma süreleri kanunla düzenlenir. 74) 2. Mad. 71) • Dilekçe hakkı Vatandaşlar ve karşılıkllık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar. (AY. Devlet. Mad. • Tarih. (AY. kanunda gösterilen şartlara uygun olarak. Mad. Vergi ödevi: Vatandaşın vergi ödeyerek kamu giderlerinin karşılanmasına .1. Bu haklar Anayasanın “siyasi haklar ve ödevler” bölümünde düzenlenmiştir. “katılma hakları” ya da “Aktif statü hakları” denilmektedir. kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. sosyal ve ekonomik alanlarda. Bu ilkelerin uygulanması kanunla düzenlenir (AY.

hürriyetlerden yararlanmasını sağlar. genel oy. anayasanın ve kanunların belirttiği görevleri yerine getirmekle yükümlü kılar. Ordular. Ayrıca Anayasamızda. maddesi “Vatandaşlar.1. 2. Bu hizmet genel anlamda. “Vergi.katılmasıdır. Türk gençliği geçmişte olduğu gibi günümüzde de bu şerefli görevi yerine getirirken canını bile seve seve vermekten asla çekinmemektedir. Vatan Hizmeti “Vatan hizmeti her Türkün hakkı ve ödevidir”(AY. Vergi ödevi. kanunun belirttiği koşullara sahip olan her Türk vatandaşının yerine getirmesi gereken bir hak ve ödev olup. öteki vatandaşların haklarının çiğnenmesine yol açan bir harekettir.1. açık sayım ve döküm esaslarına göre yargı yönetim ve denetimi altında yapılır. kişinin anayasada ve kanunlarda tanınan haklardan. gizli. Yasalara Uyma Türkiye Cumhuriyetine vatandaşlık bağı ile bağlı olmak. Belediye hizmetlerinin yürütülmesi. Başkalarına olan özel borçların yerine getirilmemesi nasıl ki dürüstlükle bağdaşmayan bir davranış ise. yerine getirilmesi.vatan hizmetinin silahlı kuvvetlerde veya kamu kesiminde görev yaparak yerine getirileceği belirtilmiştir. Yeni Anayasamızda askerlik hizmetine “vatan hizmeti” denilmiştir (AY. resim. Anayasamıza göre oy kullanma hakkı kanunla düzenlenir. silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askeri öğrenciler. 2. vergi borcunu gerektiği gibi ödememek de dürüstlüğe uymayan. kamu hizmetlerini aksatabilecek bir harekette bulunduğunu. Vatan savunması için.4. Anayasamızda. millî amaçların gerçekleştirilebilmesi bakımından büyük önem taşır. Türklerin yüzyıllar boyunca en büyük fedakârlık ve bağlılıkla yerine getirmeyi bir vatan borcu olarak benimsediği askerlik hizmetidir. Anayasamızın 67. Mar. Oy kullanma hakkını terk eden vatandaşlara çeşitli yaptırımlar uygulanır. Anayasamızda. Buna karşılık. vatan için ölmeye hazır olan Türk gençleri ile kurulur.72). oy kullanmanın terk edilmesi vatandaşlık ödevinin yerine getirilmemesi demektir. mali gücüne göre. 73 ). Vatandaşlar anayasa ve kanunlara saygılı olmak. yurt dışında bulunan Türk vatandaşlarının oy hakkını kullanabilmeleri amacıyla kanun tarafından uygulanabilir tedbirlerin belirleneceği de ifade edilerek oy kullanma şartlarının düzenlenmesinde gösterilen titizlik ortaya konulmuştur. kamu giderlerini karşılamak üzere. Oy kullanma. koruması beklenir. Bunlar vatandaşlık görevlerinin başında gelir. Mad. on sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşının seçme ve halkoylamasına katılma haklarına sahip olduğu belirtilmektedir. Bu ülkenin bir bireyi olarak seçim dönemlerinde kendi görüşümüzü ortaya koymak amacıyla oy kullanırız. 72 ). geliştirmesi. temel vatandaşlık görevlerinden biri olarak Anayasamızda belirtilmiştir. anayasa ve kanunlar vatandaşı. Her vatandaşın kanunla belirtilmiş vergi borcunu. seçme. 2. şüphesiz ordudur. bütün eylem ve düşünceleriyle desteklemesi. Anayasamızda oy kullanamayacak kişiler. vergi ödemekle yükümlüdür” denilmektedir ( AY. taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler şeklinde belirtilmektedir. eksiksiz ve zamanında ödemesi devletin yükümlü olduğu çeşitli kamu hizmetlerinin gerektiği gibi. 73 ). harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur. kanunda gösterilen şartlara uygun olarak. Anayasamıza göre.Mad. Vergi vermekten kaçınan vatandaş.1. Türk devletine ve milletine karşı olan görevlerini yerine getirmekte ağır kusur işlediğini bilmelidir.2. toplum düzenini . tek dereceli. Oy Kullanma Oy kullanma siyasal haklar içinde yer alan bir vatandaşlık hakkı ve ödevidir. değiştirilir veya kaldırılır” (AY. Vatandaşın millî birliği benimsemesi. seçilme ve bağımsız olarak veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma ve halk oylamasına katılma hakkına sahiptir” diyerek oy kullanma hakkına işaret etmektedir. Mad. gerek barışta ve gerekse savaşta var olması gereken kuvvet. “ Herkes. seçimler ve halk oylaması serbest. eşit.

2. 1961 Anayasasında yer almış olan temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasının hakkın “özüne dokunulmadan” yapılması kuralı.1. Dolayısıyla.2. Anayasamızın 13. Görüldüğü üzere. temel hak ve hürriyetlerin ancak yasa ile sınırlanabileceği kuralını getirmiştir. Atatürk’e göre de medeni toplumlarda sözü edilen hürriyet. Yani kişilerin hürriyeti devletin güvencesi altındadır. beklenemez. Anayasada açıklık olan hallerde ve Anayasanın öngördüğü ölçüde sınırlandırılabilir. Çünkü güçsüz bir devlet kargaşaya neden olacağından dolayı kişisel hürriyetlerin daha fazla zarar görmesine neden olabilir. Kamu iyiliği amacıyla hürriyetlerin bir kısmından vazgeçilebilir. Anayasanın başlangıç bölümünde.3. Kişisel hakların kullanılmasını sağlayacak ortamı oluşturmak ve sürdürmek devletin görevidir. Gültekin Ticaret Liseleri İçin Hukuk. Bu konudaki en akılcı yol kişisel hürriyetlerin kanunun uygun gördüğü durumlarda ve kanunla kısıtlanmasıdır. 2001 yılında yeniden Anayasamızda yer almıştır. demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı belirtilmiştir.ve kişiler arası ilişkileri düzenleyen bütün hukuk kurallarına uymakla yükümlüdür. nimet ve külfetlerde ortaktırlar. hiçbir engel ve sınır tanımaksızın hareket edebilme imkânı olarak tanımlanabilirse de toplum içinde yaşayan ve yaşamak zorunluluğunda olan insanın en geniş anlamdaki bu tür kişisel hürriyete sahip olması düşünülemez. 2. Türk vatandaşı olmak bizlere sadece birtakım haklar getirmekle kalmıyor aynı zamanda oy verme. vergi verme. Kişisel Hürriyetin Önemi ve Kutsallığı Kişisel hürriyet. insanın kendi serbest iradesiyle yapacağı seçimi ve vereceği karara göre. Temel hak ve özgürlükler. İstanbul. hem de kişiler için değerli ve kutsaldır. Zira her nimetin bir külfeti vardır. Vatandaşlar kişisel hürriyetlerini kullanırken devlet gücünü zayıf düşürmemeye özen ve dikkat göstermelidirler. Türk vatandaşları birbirlerinin hak ve hürriyetlerine kesin saygı göstermekle. Hürriyetler kanunla sınırlanabilir. kendilerinin hak ve hürriyetlerine kesin saygı gösterilmesini ve karşılıklı sevgi. 1992 ). milli güvenliğin. genel asayişin.2. Anayasada 2001 yılında yapılan değişiklikle. Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması . Anayasamızın başlangıç kısmında belirtildiği üzere. Yine. yasalara uyma gibi birtakım yükümlülükleri de beraberinde getirmektedir. keyfi olarak sınırlanmamalıdır. kardeşlik. Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün millî egemenliğin. Temel hak ve hürriyetlerin. Kişisel hürriyetler hem toplum için.2. Devlet Kitapları. maddesi ile genel ve özel iki türlü sınırlama öngörülmüştür. askere gitme. duyguları ile barış içinde huzurlu bir hayat isteme hakkı. sınırsız bir hürriyet değildir (YAZGAN. genel ve özel sınırlamalar kaldırılmış ve temel hak ve hürriyetlerin. Türk vatandaşlığının bize getireceği hakları da güvence altına almış oluruz. birbirlerinin barış içinde huzurlu bir hayat sürmesini bozacak davranışlardan kaçınmakla yükümlü kılınmışlardır. 2. Kişisel hürriyete devlet faaliyetini zayıflatacak derecede genişlik tanınamaz. Cumhuriyetin.2. “özlerine dokunulmaksızın” anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği ve sınırlamaların anayasanın özüne ve ruhuna. kamu düzeninin. Genel sınırlama sebepleri. Bu ülkenin evlatları olarak bize düşen görevleri gereği gibi yerine getirebilirsek. Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak yapılacağı ifade edilmektedir. Toplum içinde kişisel hürriyetin bir ölçüde sınırlanması zorunludur. kamu yararının. Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlandırılması 2. bütün vatandaşlar için bir hak olarak tanınmıştır. genel ahlâkın ve genel sağlığın korunması amacıyla yapılacağı belirtilmiştir. Anayasamızda Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlandırılması Anayasamız. vatandaşlar millî birliğe karşı hak ve görevlerde. Devletin zayıf düşmesi kişinin temel hak ve hürriyetlerinin korunmasını da tehlikeye düşürecektir. Özel sınırlamanın ise anayasanın ilgili maddelerinde öngörülen özel sebeplerle.

2. 1945 tarihli ‘‘Birleşmiş Milletler Antlaşması’’dır.1. 6. suçsuzluk varsayımı ( Bir kişinin suçu ispat oluncaya kadar suçsuz olarak kabul edilir ). Bildiride. bağlayıcı olmasına dikkat edilmiştir. ‘‘Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’’dir. insan haklarına ve temel hürriyetlerine inanç. 1966’da kabul edilen iki antlaşma bağlayıcı niteliktedir. İnsan haklarının değişik yönlerine ilişkin başka bildiri ve sözleşmeler de imzalanmıştır. Anayasamızda Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması Anayasamızda temel hak ve hürriyetlerin korunmasına ilişkin kurallar şu şekilde sıralanabilir: • Anayasa. “soykırım suçunun önlenmesine ve cezalandırılmasına ilişkin sözleşme”. Sözleşmede yer alan bir hakkın ihlal edildiğini ve bunun mağdurları olduklarını ileri sürerek ilgili devleti şikâyet edebileceklerdir. “çocuk hakları sözleşmesi”. Mad. diğer yandan da aynı sonucu doğuran “yargı yetkisine” sahip “olağanüstü merciler” kurulamayacağını öngörmüştür ( AY. Mad. katılan devletlere hukuki yükümlülükler getirmesine. 37 ). • Bölgesel Düzeyde Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması ‘‘Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’’ Avrupa Konseyi üyelerince 1950’de kabul edilmiştir. Mad. bir yandan hiç kimsenin “tâbi olduğu mahkemeden” başka bir merci önüne çıkarılmayacağını. taraf devletin vatandaşı olup olmadıklarına bakılmaksızın. Fakat bu bildiri taraf olan ülkelere hiçbir hukuki yükümlülük getirmemiştir. 1948’de kabul edilmiştir. ceza sorumluluğunun kişiselliği (Cezayı ancak suç oluşturan fiili işleyen kişi çeker ) vb. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine bireysel olarak ya da devlet başvurusu yoluyla başvurulabilir. Klasik hakları ve Temel hürriyetleri kapsayan ve bunları daha etraflı bir şekilde düzenleyen “ Kişisel ve Siyasal Haklara İlişkin Uluslar Arası Sözleşme”dir. Katılan devletlerin tek yükümlülüğü. Bu antlaşmada. Sözleşmede Kişi hakları ile Siyasal haklara yer verilmiş. Toplumsal ilerleme ve daha iyi yaşam standartlarını gerçekleştirme temel hedef olarak benimsenmiştir. • Temel hak ve hürriyetlerin korunmasında önemli olan hususlardan biri de suç ve cezaların yasallığı ( Kanunda suç olarak tanımlanmayan bir fiilin suç sayılamayacağı ve kanunca belirlenmeyen bir cezanın verilemeyeceği ). .2. 38 ). Bunlardan ilki. Bunları. saygı ve bağlılık açıklanmıştır. Sözleşme hukukî açıdan bağlayıcıdır. Sözleşmenin yargı organı. Türkiye sözleşmeyi 1954’te onaylamıştır. kişilere dilek ve şikâyetlerini yetkili makamlara ve meclise yapabilme yolunu getirmiştir ( AY. hak arama hürriyeti adı altında. Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme”dir. Sözleşme kapsamı ve öngördüğü koruma mekanizması açısından özel bir önem taşımaktadır. herkese yargı yerleri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunmada bulunma hakkını tanımıştır (AY. Diğer Sözleşme ise Sosyal ve ekonomik hakları içeren “Ekonomik. UluslarArası Düzeyde Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması • Evrensel Düzeyde Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması İnsan haklarını evrensel düzeyde koruyan uluslararası antlaşmaların ilki 26. “ her türlü ırk ayrımının ortadan kaldırılmasına ilişkin uluslararası sözleşme” şeklinde sıralayabiliriz. kurallardır ( AY. 12. Mad. Birleşmiş Milletler bünyesinde. Bu sözleşme ile kişiler. sözleşmedeki hakların uygulamada sağlanıp sağlanmadığı etkili bir yargı denetimine tabi tutulmaktadır. 74 ). Türkiye her iki sözleşmeyi de 2000 yılında imzalamıştır. “kadınlara karşı her türlü ayrımcılığın ortadan kaldırılmasına ilişkin sözleşme”. Daha sonra insan hakları alanında kabul edilen antlaşmaların. kendi ülkelerinde aldıkları tedbirleri ve bu alanda kaydedilen gelişmeleri ekonomik ve sosyal konseye bildirmektir. • Anayasa.3. Sosyal ve ekonomik haklara ise yer verilmemiştir. • Anayasa.3. 36 ). ‘‘İnsan Hakları Evrensel Bildirisi’’ 10. “işkenceye ve diğer zalimane. dilekçe hakkı tanıyarak. İnsan hakları alanındaki gelişmeye uygun olarak hem klasik haklara ( kişisel ve siyasal haklar ) hem de Sosyal ve ekonomik haklara geniş ölçüde yer verilmiştir. gayriinsani veya küçültücü muameleye ve cezaya karşı sözleşme”.2.

Bölgesel nitelik taşıyan diğer bir sözleşme ise ‘‘Amerika İnsan Hakları Sözleşmesi’’dir. sosyal ve kültürel haklar. kıtanın tarihsel ve sosyolojik özellikleri çerçevesinde. Taraf devletler. Sözleşme 1978‘de yürürlüğe girmiştir. barış ve kalkınma gibi haklara yer veren. Sözleşmede klasik haklarla( Kişisel ve Siyasal Haklar ) birlikte. 1975’te Helsinki’de “Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK) Sonuç Belgesi’’nin imzalanmasıdır. “İnsan Hakları Komisyonu” ve yargı organı olarak ise kesin karar verme yetkisine sahip olan “İnsan Hakları Mahkemesi” bulunmaktadır. İnsan haklarının bölgesel düzeyde korunması amacıyla gerçekleştirilen bir başka girişim ‘‘Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’’dır. Afrika şartı. . ekonomik. Avrupa güvenliğinin ve iş birliğinin sağlanması sürecindeki ortak ilkeler arasında kabul etmektedir. insan haklarına ve temel özgürlüklere saygı gösterilmesini. birey yerine grup üstünlüğünü esas alan bir metindir. Bu konuda gerekli çabayı göstereceklerini ve uluslararası sözleşmelerdeki yükümlülükleri yerine getireceklerini vurgulamaktadırlar. Ekonomik ve sosyal haklara da yer verilmiştir. 1981 yılında ise ‘‘Afrika İnsan ve Halklar Hakları Şartı’’ kabul edilmiştir.Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi bölgesel nitelikli olmakla birlikte etkisi açısından bakıldığında bu boyutu aşmaktadır. İnsan haklarına saygı gösterilmesini sağlamaya yönelik bir başka önemli adım ise. 2000 yılında Nice Zirvesinde kabul edilen şartta. Bireysel ve devlet başvurusu yapılabilir. dayanışma hakları ve vatandaşlık hakları düzenlenmektedir. kişisel haklar.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->