Regresyon ve Korelasyon Analizi

Dr. Suat ŞAHİNLER 2 .Regresyon Analizi Doç.

Örnek: Sebep Sonuç Gelir Harcama Yaş Boy Gübre Verim Yem miktarı Süt miktarı Çalışma süresi Alınan not Bu analiz tekniğinde iki (basit regresyon) veya daha fazla değişken (çoklu regresyon) arasındaki ilişki açıklamak için matematiksel bir model kullanılır ve bu model regresyon modeli olarak adlandırılır. Suat ŞAHİNLER 3 . Bu kısımda anlaşılması daha kolay olduğu için basit regresyon analizi anlatılmıştır. Doç. aralarında sebep-sonuç ilişkisi bulunan iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu ilişkiyi kullanark o konu ile ilgili tahminler (estimation) ya da kestirimler (prediction) yapabilmek amacıyla yapılır.Regresyon Analizi Regresyon analizi. Doğada birçok olayda sebep-sonuç ilişkisine rastlamak mümkündür.Dr.

Suat ŞAHİNLER 4 .Regresyon Analizi Basit regresyon modeli Y=α+βX+ε şeklinde bir bağımlı ve bir de bağımsız değişken içeren bir modeldir. bağımlı (sonuç) değişken olup belli bir hataya sahip olduğu varsayılır. Bu varsayım parametre tahminleri için değil katsayıların önem kontrolleri için gereklidir. sabit olup X=0 olduğunda Y’nin aldığı değerdir. ε. bağımsız (sebep) değişkeni olup hatasız ölçüldüğü varsayılır. tesadüfi hata terimi olup ortalaması sıfır varyansı σ2 olan normal dağılış gösterdiği varsayılır. β ise regresyon katsayısı olup.Dr. X’in kendi birimi cinsinden 1 birim değişmesine karşılık Y’de kendi birimi cinsinden meydana gelecek değişme miktarını ifade eder. Doç. Burada Y. α. X.

hata teriminin dağılışı ile ilgili herhangi bir varsayım söz konusu değilse en-küçük kareler tekniği kullanılarak parametreler tahmin edilir. Eğer hata teriminin normal dağılım göstermesi şeklinde bir varsayım varsa en büyük olabilirlik. Boy(cm) (X) 9 15 6 24 32 Çevre(cm) (Y) 5 6 4 12 19 Doç. Suat ŞAHİNLER 5 . En-küçük kareler tekniği kullanılarak parametrelerin nasıl tahmin edildiğini örnek bir veri grubu üzerinde kısaca özetleyelim.Regresyon Analizi Parametrelerin (Katsayıların) Tahmini Bir regresyon modeli oluşturulurken genelde en-küçük kareler ve en büyük olabilirlik (maximum likelihood) teknikleri olarak bilinen iki yaklaşımdan birisi kullanılır.Dr.

Suat ŞAHİNLER 6 .Dr. doğru ile gözlem noktaları arasındaki fark (hata) en az olsun. koordinat eksenlerine yerleştirildiğinde elde edilen serpme diyagramının Şekil (a)’daki grafik elde edilir. Regresyon doğrusuna ait parametreler öyle tahmin edilmelidir ki. Bunu sağlayacak teknik ise en-küçük kareler tekniğidir Doç. Y 20 16 12 8 4 0 0 5 10 15 20 25 30 35 X Y 20 16 12 8 4 0 0 5 10 15 20 25 30 35 X (a) (b) Şekil (a)‘da verilen noktaları temsil eden regresyon doğrusu oluşturulursa Şekil (b) elde edilir. Uydurulan regresyon doğrusu ile gözlem noktaları arasındaki fark hata (ε) olarak isimlendirilir.Regresyon Analizi Tabloda verilen X ve Y değişkenlerine ait beş gözlem çifti.

Burada hata teriminin tüm gözlemler için kareleri alınır ve toplanırsa (Hata Kareler Toplamı (HKT). HKT’nı en küçük yapabilmek için yukarıdaki ifadenin önce α‘ya göre türevini alıp sıfıra eşitleyerek ∂∑ ε i =1 n 2 i ∂α =0⇒ ∂ ∑ (Y − α − β X i ) 2 i =1 n ∂α =0 n ⇒ nα + β ˆ ˆ ∑X i =1 n i = ∑ Yi i =1 (Normal denklem 1) 7 Doç. En-küçük kareler tekniğinde. Suat ŞAHİNLER .Regresyon Analizi Yukarıda verilen basit regresyon modelinden e çekilirse yani.Dr. ∑ε i =1 n 2 i = ∑ (Yi − α − β X i ) 2 i =1 n olur. Y = α + βX i + ε ⇒ ε = Y − α − βX i olur.

Suat ŞAHİNLER 8 . ˆ β= ∑X Y i =1 n i =1 n i i − (∑ X i )(∑ Yi ) / n i =1 i =1 2 i n n ∑X − (∑ X i ) 2 / n i =1 n = Sxy Sxx Doç. Normal denklemlerin iki bilinmeyenli denklerin çözümünde kullanılan değişik yöntemlerden birisi kullanılarak çözümü yapıldığında.Dr.Regresyon Analizi daha sonra da β’ya göre türevini alıp sıfıra eşitleyerek ∂∑ ε i =1 n 2 i ∂β =0⇒ ∂ ∑ (Y − α − βX i ) 2 i =1 n ∂β n n =0 n 2 ˆ ˆ ⇒ α ∑ X i + β ∑ X i = ∑ X i Yi i =1 i =1 i =1 (Normal denklem 2) şeklinde normal denklemler olarak isimlendirilen iki bilinmeyenli iki denklem elde edilir.

Regresyon Analizi ve ˆ α= ∑Y i =1 n i n ˆ −β ∑X i =1 n i n ˆ = Y − βX eşitlikleri elde edilir.Dr. en-küçük kareler regresyon doğrusu denklemi ˆ ˆ ˆ Y = α + βX i Doç. Suat ŞAHİNLER 9 . Böylece. Bu eşitlikler ile regresyon doğrusu denkleminde yer alan ve HKT’nı en az yapacak parametreler tahmin edilir.

Suat ŞAHİNLER 10 .α/2 olup burada. x ~ t n -2.Dr.Korelasyon Analizi Regresyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: β=0 Hı : β≠0 Kullanılacak test istatistiği t= ˆ β −β S βˆ 2 S y. S βˆ = S xx = [ S yy − ( S xy ) 2 / S xx ] /(n − 2) S xx Doç.

Suat ŞAHİNLER 11 . Korelasyon katsayısı -1 ile +1 arasında değişen değerler alır (-1≤ r ≤+1). .Korelasyon Analizi Korelasyon Analizi İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini ve yönünü belirlemek amacıyla kullanılan istatistik yöntemlerden birisidir. Değişkenlerin bağımlı veya bağımsız olması dikkate alınmaz. Katsayı. Doç.Dr. ilişkinin olmadığı durumda 0. kısmi korelasyon katsayısı gibi farklı isimler alan korelasyon katsayıları vardır. ters yönlü ve tam bir ilişki varsa -1 değerini alır. tam ve kuvvetli bir ilişki varsa 1. Değişik şekillerde hesaplanan ve değişik amaçlar için kullanılan Pearson korelasyon katsayısı. Canonical korelasyon katsayısı. Bunlardan Pearson korelasyon katsayısı r ile gösterilir ve n ⎛ n ⎞ X iYi − ⎜ ∑ X i ∑ Yi ⎟ / n ∑ i =1 i =1 ⎝ i =1 ⎠ r= = 2 2 n n n n ⎛ ⎞⎛ ⎞ ⎜ ∑ X 2 − ⎛ ∑ X ⎞ / n ⎟⎜ ∑ Y 2 − ⎛ ∑ Y ⎞ / n ⎟ ⎜ ⎟ ⎜ ⎟ ⎜ i =1 i ⎝ i =1 i ⎠ ⎟⎜ i =1 i ⎝ i =1 i ⎠ ⎟ ⎝ ⎠⎝ ⎠ n S XY S XX SYY formülü ile hesaplanır.

Dr. Doç.Korelasyon Analizi Aralarındaki ilişkinin derecesi araştırılan değişkenlere ait gözlemler serpme diyagramında incelendiğinde. noktaların dağılımına göre korelasyon katsayısının alabileceği değerler Şekilde gösterilmiştir. Suat ŞAHİNLER 12 .

Çok fazla gözleme dayanan değerlendirmelerde 0.71 üstünde olması beklenir.25'e kadar düşmüş bir korelasyon katsayısı bile anlamlı sayılabilmektedir. çoklu korelasyon analizi yapmak da mümkündür.5-0.Korelasyon Analizi Korelasyon katsayısının yorumunu. 0. 0.74 arasında ise orta derecede. tam değerler dışında ara değerler için yapmak oldukça güçtür.49 arasında ise korelasyon zayıf. 0-0. Doç. Fakat az sayıda. örnek gözlem sayısı (n) oldukça önemlidir. 10-15 gözleme dayanan değerlendirmelerde korelasyon katsayısının 0. Basit korelasyon analizinden söz edilebileceği gibi. Ara değerler için katsayı değerlendirirken. Populasyona göre normal sayılacak kadar bir gözlem sayısı alınarak bakılmış gözlem grupları için genellikle. Suat ŞAHİNLER 13 .Dr.75-1 arasında ise kuvvetli ilişki vardır denilmektedir.

Korelasyon Analizi Korelasyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: ρ=0 Hı : ρ≠0 Kullanılacak test istatistiği r−ρ ~ t n -2. 1− r 2 S r= n−2 Doç. Suat ŞAHİNLER 14 .Dr.α/2 t= Sr olup burada.

Regresyon ve Korelasyon Analizi Örnek: Bir balık türü için balığın boyu(cm) ve vücut çevresine (cm) ait değerler aşağıdaki gibidir.Dr. Balığın boyu ile vücut çevresi arasındaki ilişkinin doğrusal bir ilişki olduğunu varsayarak a) Bu ilişkiyi açıklayan regresyon modelini oluşturunuz ve regresyonun önem testini yapınız b) Korelasyon katsayısını hesaplayarak önem testini yapınız. Boy(cm) (X) 9 15 6 24 32 Çevre(cm) (Y) 5 6 4 12 19 XY 45 90 24 288 608 X2 81 225 36 576 1024 Y2 25 36 16 144 361 Doç. Suat ŞAHİNLER 15 .

en-küçük kareler regresyon doğrusu.604 5 5 Böylece.57 X i Doç. ˆ Y = −0.604 + 0.57 * = −0.8 = = 0. Suat ŞAHİNLER 16 .57 462.8 1942 − 86 2 / 5 ˆ ˆ α = Y − βX = 46 86 − 0.Regresyon ve Korelasyon Analizi Çözüm: (a) Boy(cm) (X) 9 15 6 24 32 86 Çevre(cm) (Y) 5 6 4 12 19 46 n n XY 45 90 24 288 608 1055 X2 81 225 36 576 1024 1942 Y2 25 36 16 144 361 582 ˆ β= ∑X Y i =1 n i =1 n i i − (∑ X i )(∑ Yi ) / n i =1 i =1 2 i ∑X − (∑ X i ) 2 / n i =1 n = 1055 − 86 * 46 / 5 263.Dr.

57 − 0 = 7.8 ⎛ n ⎞ 2 S yy = ∑ Yi − ⎜ ∑ Yi ⎟ / n = 582 − 46 2 / 5 = 158. Suat ŞAHİNLER 17 .841 olduğundan Ho 0.8) 2 / 462.8 − (263.8] /(5 − 2) = = 0.Dr.0779 RED edilir.31 > t5-2.01 t= ˆ β −β S βˆ = 0.8 i =1 ⎝ i =1 ⎠ Doç.005=5. S βˆ = [ S yy − ( S xy ) 2 / S xx ] /(n − 2) S xx n 2 [158.0.0779 462.Regresyon ve Korelasyon Analizi Regresyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: β=0 Hı : β≠0 α=0.0.01/2=t3.

18 .299 2 0.Regresyon ve Korelasyon Analizi Çözüm (b): Korelasyon katsayısı.8 S XX SYY Balığın boyu ile çevresi arasında % 97.973 r−ρ t= = = = 7.005=5.01 0. r= 263.973 5−2 Doç.01/2=t3.973 − 0 0.Dr.973 462. çevresi de artmaktadır.0.841 olduğundan Ho RED edilir.1333 Sr 1 − 0.0. Korelasyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: r=0 Hı : r≠0 α=0.8 *158. Bir diğer ifade ile balığın boyu arttıkça.3’lük pozitif bir ilişki vardır.8 S XY = = 0. Suat ŞAHİNLER > t5-2.

a) Bu ilişkiyi açıklayan regresyon modelini oluşturunuz ve regresyonun önem testini yapınız b) Korelasyon katsayısını hesaplayarak önem testini yapınız.(kg) 5 7 9 10 8 6 11 Verdiği Süt Miktarı (kg) 12 18 19 22 20 13 25 Doç.Regresyon ve Korelasyon Analizi Örnek: İneğin günlük yediği yem(kg) ile verdiği süt(kg) arasında bir ilişki olup olmadığını araştırmak amacıyla yapılan bir denemeden elde edilen veriler aşağıdaki gibir.Dr. Suat ŞAHİNLER 19 . Yem Miktarı.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful