Regresyon ve Korelasyon Analizi

Dr. Suat ŞAHİNLER 2 .Regresyon Analizi Doç.

Dr. Örnek: Sebep Sonuç Gelir Harcama Yaş Boy Gübre Verim Yem miktarı Süt miktarı Çalışma süresi Alınan not Bu analiz tekniğinde iki (basit regresyon) veya daha fazla değişken (çoklu regresyon) arasındaki ilişki açıklamak için matematiksel bir model kullanılır ve bu model regresyon modeli olarak adlandırılır.Regresyon Analizi Regresyon analizi. Suat ŞAHİNLER 3 . Doç. Bu kısımda anlaşılması daha kolay olduğu için basit regresyon analizi anlatılmıştır. aralarında sebep-sonuç ilişkisi bulunan iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu ilişkiyi kullanark o konu ile ilgili tahminler (estimation) ya da kestirimler (prediction) yapabilmek amacıyla yapılır. Doğada birçok olayda sebep-sonuç ilişkisine rastlamak mümkündür.

β ise regresyon katsayısı olup. Suat ŞAHİNLER 4 . bağımsız (sebep) değişkeni olup hatasız ölçüldüğü varsayılır. Bu varsayım parametre tahminleri için değil katsayıların önem kontrolleri için gereklidir.Dr.Regresyon Analizi Basit regresyon modeli Y=α+βX+ε şeklinde bir bağımlı ve bir de bağımsız değişken içeren bir modeldir. X. sabit olup X=0 olduğunda Y’nin aldığı değerdir. tesadüfi hata terimi olup ortalaması sıfır varyansı σ2 olan normal dağılış gösterdiği varsayılır. α. X’in kendi birimi cinsinden 1 birim değişmesine karşılık Y’de kendi birimi cinsinden meydana gelecek değişme miktarını ifade eder. ε. Doç. bağımlı (sonuç) değişken olup belli bir hataya sahip olduğu varsayılır. Burada Y.

Suat ŞAHİNLER 5 .Dr. En-küçük kareler tekniği kullanılarak parametrelerin nasıl tahmin edildiğini örnek bir veri grubu üzerinde kısaca özetleyelim. hata teriminin dağılışı ile ilgili herhangi bir varsayım söz konusu değilse en-küçük kareler tekniği kullanılarak parametreler tahmin edilir.Regresyon Analizi Parametrelerin (Katsayıların) Tahmini Bir regresyon modeli oluşturulurken genelde en-küçük kareler ve en büyük olabilirlik (maximum likelihood) teknikleri olarak bilinen iki yaklaşımdan birisi kullanılır. Eğer hata teriminin normal dağılım göstermesi şeklinde bir varsayım varsa en büyük olabilirlik. Boy(cm) (X) 9 15 6 24 32 Çevre(cm) (Y) 5 6 4 12 19 Doç.

Suat ŞAHİNLER 6 . Y 20 16 12 8 4 0 0 5 10 15 20 25 30 35 X Y 20 16 12 8 4 0 0 5 10 15 20 25 30 35 X (a) (b) Şekil (a)‘da verilen noktaları temsil eden regresyon doğrusu oluşturulursa Şekil (b) elde edilir.Regresyon Analizi Tabloda verilen X ve Y değişkenlerine ait beş gözlem çifti. Bunu sağlayacak teknik ise en-küçük kareler tekniğidir Doç.Dr. Regresyon doğrusuna ait parametreler öyle tahmin edilmelidir ki. doğru ile gözlem noktaları arasındaki fark (hata) en az olsun. koordinat eksenlerine yerleştirildiğinde elde edilen serpme diyagramının Şekil (a)’daki grafik elde edilir. Uydurulan regresyon doğrusu ile gözlem noktaları arasındaki fark hata (ε) olarak isimlendirilir.

HKT’nı en küçük yapabilmek için yukarıdaki ifadenin önce α‘ya göre türevini alıp sıfıra eşitleyerek ∂∑ ε i =1 n 2 i ∂α =0⇒ ∂ ∑ (Y − α − β X i ) 2 i =1 n ∂α =0 n ⇒ nα + β ˆ ˆ ∑X i =1 n i = ∑ Yi i =1 (Normal denklem 1) 7 Doç.Dr. ∑ε i =1 n 2 i = ∑ (Yi − α − β X i ) 2 i =1 n olur. En-küçük kareler tekniğinde.Regresyon Analizi Yukarıda verilen basit regresyon modelinden e çekilirse yani. Burada hata teriminin tüm gözlemler için kareleri alınır ve toplanırsa (Hata Kareler Toplamı (HKT). Y = α + βX i + ε ⇒ ε = Y − α − βX i olur. Suat ŞAHİNLER .

Normal denklemlerin iki bilinmeyenli denklerin çözümünde kullanılan değişik yöntemlerden birisi kullanılarak çözümü yapıldığında. ˆ β= ∑X Y i =1 n i =1 n i i − (∑ X i )(∑ Yi ) / n i =1 i =1 2 i n n ∑X − (∑ X i ) 2 / n i =1 n = Sxy Sxx Doç.Dr. Suat ŞAHİNLER 8 .Regresyon Analizi daha sonra da β’ya göre türevini alıp sıfıra eşitleyerek ∂∑ ε i =1 n 2 i ∂β =0⇒ ∂ ∑ (Y − α − βX i ) 2 i =1 n ∂β n n =0 n 2 ˆ ˆ ⇒ α ∑ X i + β ∑ X i = ∑ X i Yi i =1 i =1 i =1 (Normal denklem 2) şeklinde normal denklemler olarak isimlendirilen iki bilinmeyenli iki denklem elde edilir.

Dr. Böylece. Bu eşitlikler ile regresyon doğrusu denkleminde yer alan ve HKT’nı en az yapacak parametreler tahmin edilir. en-küçük kareler regresyon doğrusu denklemi ˆ ˆ ˆ Y = α + βX i Doç. Suat ŞAHİNLER 9 .Regresyon Analizi ve ˆ α= ∑Y i =1 n i n ˆ −β ∑X i =1 n i n ˆ = Y − βX eşitlikleri elde edilir.

S βˆ = S xx = [ S yy − ( S xy ) 2 / S xx ] /(n − 2) S xx Doç.Korelasyon Analizi Regresyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: β=0 Hı : β≠0 Kullanılacak test istatistiği t= ˆ β −β S βˆ 2 S y. x ~ t n -2.Dr. Suat ŞAHİNLER 10 .α/2 olup burada.

ters yönlü ve tam bir ilişki varsa -1 değerini alır. Bunlardan Pearson korelasyon katsayısı r ile gösterilir ve n ⎛ n ⎞ X iYi − ⎜ ∑ X i ∑ Yi ⎟ / n ∑ i =1 i =1 ⎝ i =1 ⎠ r= = 2 2 n n n n ⎛ ⎞⎛ ⎞ ⎜ ∑ X 2 − ⎛ ∑ X ⎞ / n ⎟⎜ ∑ Y 2 − ⎛ ∑ Y ⎞ / n ⎟ ⎜ ⎟ ⎜ ⎟ ⎜ i =1 i ⎝ i =1 i ⎠ ⎟⎜ i =1 i ⎝ i =1 i ⎠ ⎟ ⎝ ⎠⎝ ⎠ n S XY S XX SYY formülü ile hesaplanır. Değişkenlerin bağımlı veya bağımsız olması dikkate alınmaz. Katsayı. ilişkinin olmadığı durumda 0. kısmi korelasyon katsayısı gibi farklı isimler alan korelasyon katsayıları vardır.Korelasyon Analizi Korelasyon Analizi İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini ve yönünü belirlemek amacıyla kullanılan istatistik yöntemlerden birisidir. Doç. tam ve kuvvetli bir ilişki varsa 1. . Suat ŞAHİNLER 11 . Korelasyon katsayısı -1 ile +1 arasında değişen değerler alır (-1≤ r ≤+1). Değişik şekillerde hesaplanan ve değişik amaçlar için kullanılan Pearson korelasyon katsayısı. Canonical korelasyon katsayısı.Dr.

Suat ŞAHİNLER 12 . Doç.Dr. noktaların dağılımına göre korelasyon katsayısının alabileceği değerler Şekilde gösterilmiştir.Korelasyon Analizi Aralarındaki ilişkinin derecesi araştırılan değişkenlere ait gözlemler serpme diyagramında incelendiğinde.

Fakat az sayıda.5-0. tam değerler dışında ara değerler için yapmak oldukça güçtür. Basit korelasyon analizinden söz edilebileceği gibi. örnek gözlem sayısı (n) oldukça önemlidir.75-1 arasında ise kuvvetli ilişki vardır denilmektedir. 0.71 üstünde olması beklenir. 0.25'e kadar düşmüş bir korelasyon katsayısı bile anlamlı sayılabilmektedir. 0-0.Dr. Doç. çoklu korelasyon analizi yapmak da mümkündür. Çok fazla gözleme dayanan değerlendirmelerde 0.Korelasyon Analizi Korelasyon katsayısının yorumunu.74 arasında ise orta derecede. Populasyona göre normal sayılacak kadar bir gözlem sayısı alınarak bakılmış gözlem grupları için genellikle. Suat ŞAHİNLER 13 . Ara değerler için katsayı değerlendirirken. 10-15 gözleme dayanan değerlendirmelerde korelasyon katsayısının 0.49 arasında ise korelasyon zayıf.

Korelasyon Analizi Korelasyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: ρ=0 Hı : ρ≠0 Kullanılacak test istatistiği r−ρ ~ t n -2. 1− r 2 S r= n−2 Doç. Suat ŞAHİNLER 14 .Dr.α/2 t= Sr olup burada.

Dr. Suat ŞAHİNLER 15 . Balığın boyu ile vücut çevresi arasındaki ilişkinin doğrusal bir ilişki olduğunu varsayarak a) Bu ilişkiyi açıklayan regresyon modelini oluşturunuz ve regresyonun önem testini yapınız b) Korelasyon katsayısını hesaplayarak önem testini yapınız. Boy(cm) (X) 9 15 6 24 32 Çevre(cm) (Y) 5 6 4 12 19 XY 45 90 24 288 608 X2 81 225 36 576 1024 Y2 25 36 16 144 361 Doç.Regresyon ve Korelasyon Analizi Örnek: Bir balık türü için balığın boyu(cm) ve vücut çevresine (cm) ait değerler aşağıdaki gibidir.

57 * = −0.57 X i Doç. ˆ Y = −0.8 1942 − 86 2 / 5 ˆ ˆ α = Y − βX = 46 86 − 0.8 = = 0.Dr. en-küçük kareler regresyon doğrusu. Suat ŞAHİNLER 16 .Regresyon ve Korelasyon Analizi Çözüm: (a) Boy(cm) (X) 9 15 6 24 32 86 Çevre(cm) (Y) 5 6 4 12 19 46 n n XY 45 90 24 288 608 1055 X2 81 225 36 576 1024 1942 Y2 25 36 16 144 361 582 ˆ β= ∑X Y i =1 n i =1 n i i − (∑ X i )(∑ Yi ) / n i =1 i =1 2 i ∑X − (∑ X i ) 2 / n i =1 n = 1055 − 86 * 46 / 5 263.604 5 5 Böylece.57 462.604 + 0.

841 olduğundan Ho 0.01 t= ˆ β −β S βˆ = 0.005=5.57 − 0 = 7.8 i =1 ⎝ i =1 ⎠ Doç.01/2=t3. Suat ŞAHİNLER 17 .31 > t5-2. S βˆ = [ S yy − ( S xy ) 2 / S xx ] /(n − 2) S xx n 2 [158.Regresyon ve Korelasyon Analizi Regresyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: β=0 Hı : β≠0 α=0.8 ⎛ n ⎞ 2 S yy = ∑ Yi − ⎜ ∑ Yi ⎟ / n = 582 − 46 2 / 5 = 158.8) 2 / 462.8 − (263.0779 RED edilir.0779 462.0.8] /(5 − 2) = = 0.Dr.0.

973 5−2 Doç.005=5.01 0.1333 Sr 1 − 0.973 462. Korelasyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: r=0 Hı : r≠0 α=0.3’lük pozitif bir ilişki vardır. Bir diğer ifade ile balığın boyu arttıkça.973 − 0 0.8 S XX SYY Balığın boyu ile çevresi arasında % 97.Dr.Regresyon ve Korelasyon Analizi Çözüm (b): Korelasyon katsayısı.299 2 0. r= 263.01/2=t3. çevresi de artmaktadır. 18 .973 r−ρ t= = = = 7.0.841 olduğundan Ho RED edilir.8 S XY = = 0.0.8 *158. Suat ŞAHİNLER > t5-2.

Suat ŞAHİNLER 19 . a) Bu ilişkiyi açıklayan regresyon modelini oluşturunuz ve regresyonun önem testini yapınız b) Korelasyon katsayısını hesaplayarak önem testini yapınız. Yem Miktarı.Dr.(kg) 5 7 9 10 8 6 11 Verdiği Süt Miktarı (kg) 12 18 19 22 20 13 25 Doç.Regresyon ve Korelasyon Analizi Örnek: İneğin günlük yediği yem(kg) ile verdiği süt(kg) arasında bir ilişki olup olmadığını araştırmak amacıyla yapılan bir denemeden elde edilen veriler aşağıdaki gibir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful