Regresyon ve Korelasyon Analizi

Dr. Suat ŞAHİNLER 2 .Regresyon Analizi Doç.

Dr. aralarında sebep-sonuç ilişkisi bulunan iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu ilişkiyi kullanark o konu ile ilgili tahminler (estimation) ya da kestirimler (prediction) yapabilmek amacıyla yapılır.Regresyon Analizi Regresyon analizi. Doç. Doğada birçok olayda sebep-sonuç ilişkisine rastlamak mümkündür. Bu kısımda anlaşılması daha kolay olduğu için basit regresyon analizi anlatılmıştır. Örnek: Sebep Sonuç Gelir Harcama Yaş Boy Gübre Verim Yem miktarı Süt miktarı Çalışma süresi Alınan not Bu analiz tekniğinde iki (basit regresyon) veya daha fazla değişken (çoklu regresyon) arasındaki ilişki açıklamak için matematiksel bir model kullanılır ve bu model regresyon modeli olarak adlandırılır. Suat ŞAHİNLER 3 .

sabit olup X=0 olduğunda Y’nin aldığı değerdir. α. Doç.Regresyon Analizi Basit regresyon modeli Y=α+βX+ε şeklinde bir bağımlı ve bir de bağımsız değişken içeren bir modeldir.Dr. β ise regresyon katsayısı olup. Bu varsayım parametre tahminleri için değil katsayıların önem kontrolleri için gereklidir. tesadüfi hata terimi olup ortalaması sıfır varyansı σ2 olan normal dağılış gösterdiği varsayılır. Suat ŞAHİNLER 4 . bağımlı (sonuç) değişken olup belli bir hataya sahip olduğu varsayılır. Burada Y. ε. X. X’in kendi birimi cinsinden 1 birim değişmesine karşılık Y’de kendi birimi cinsinden meydana gelecek değişme miktarını ifade eder. bağımsız (sebep) değişkeni olup hatasız ölçüldüğü varsayılır.

Eğer hata teriminin normal dağılım göstermesi şeklinde bir varsayım varsa en büyük olabilirlik.Regresyon Analizi Parametrelerin (Katsayıların) Tahmini Bir regresyon modeli oluşturulurken genelde en-küçük kareler ve en büyük olabilirlik (maximum likelihood) teknikleri olarak bilinen iki yaklaşımdan birisi kullanılır.Dr. hata teriminin dağılışı ile ilgili herhangi bir varsayım söz konusu değilse en-küçük kareler tekniği kullanılarak parametreler tahmin edilir. Boy(cm) (X) 9 15 6 24 32 Çevre(cm) (Y) 5 6 4 12 19 Doç. En-küçük kareler tekniği kullanılarak parametrelerin nasıl tahmin edildiğini örnek bir veri grubu üzerinde kısaca özetleyelim. Suat ŞAHİNLER 5 .

Bunu sağlayacak teknik ise en-küçük kareler tekniğidir Doç. doğru ile gözlem noktaları arasındaki fark (hata) en az olsun. Y 20 16 12 8 4 0 0 5 10 15 20 25 30 35 X Y 20 16 12 8 4 0 0 5 10 15 20 25 30 35 X (a) (b) Şekil (a)‘da verilen noktaları temsil eden regresyon doğrusu oluşturulursa Şekil (b) elde edilir.Dr.Regresyon Analizi Tabloda verilen X ve Y değişkenlerine ait beş gözlem çifti. Suat ŞAHİNLER 6 . Regresyon doğrusuna ait parametreler öyle tahmin edilmelidir ki. koordinat eksenlerine yerleştirildiğinde elde edilen serpme diyagramının Şekil (a)’daki grafik elde edilir. Uydurulan regresyon doğrusu ile gözlem noktaları arasındaki fark hata (ε) olarak isimlendirilir.

Suat ŞAHİNLER . Burada hata teriminin tüm gözlemler için kareleri alınır ve toplanırsa (Hata Kareler Toplamı (HKT).Dr. En-küçük kareler tekniğinde. HKT’nı en küçük yapabilmek için yukarıdaki ifadenin önce α‘ya göre türevini alıp sıfıra eşitleyerek ∂∑ ε i =1 n 2 i ∂α =0⇒ ∂ ∑ (Y − α − β X i ) 2 i =1 n ∂α =0 n ⇒ nα + β ˆ ˆ ∑X i =1 n i = ∑ Yi i =1 (Normal denklem 1) 7 Doç. Y = α + βX i + ε ⇒ ε = Y − α − βX i olur. ∑ε i =1 n 2 i = ∑ (Yi − α − β X i ) 2 i =1 n olur.Regresyon Analizi Yukarıda verilen basit regresyon modelinden e çekilirse yani.

ˆ β= ∑X Y i =1 n i =1 n i i − (∑ X i )(∑ Yi ) / n i =1 i =1 2 i n n ∑X − (∑ X i ) 2 / n i =1 n = Sxy Sxx Doç.Regresyon Analizi daha sonra da β’ya göre türevini alıp sıfıra eşitleyerek ∂∑ ε i =1 n 2 i ∂β =0⇒ ∂ ∑ (Y − α − βX i ) 2 i =1 n ∂β n n =0 n 2 ˆ ˆ ⇒ α ∑ X i + β ∑ X i = ∑ X i Yi i =1 i =1 i =1 (Normal denklem 2) şeklinde normal denklemler olarak isimlendirilen iki bilinmeyenli iki denklem elde edilir. Normal denklemlerin iki bilinmeyenli denklerin çözümünde kullanılan değişik yöntemlerden birisi kullanılarak çözümü yapıldığında.Dr. Suat ŞAHİNLER 8 .

Regresyon Analizi ve ˆ α= ∑Y i =1 n i n ˆ −β ∑X i =1 n i n ˆ = Y − βX eşitlikleri elde edilir. Bu eşitlikler ile regresyon doğrusu denkleminde yer alan ve HKT’nı en az yapacak parametreler tahmin edilir.Dr. Suat ŞAHİNLER 9 . en-küçük kareler regresyon doğrusu denklemi ˆ ˆ ˆ Y = α + βX i Doç. Böylece.

Korelasyon Analizi Regresyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: β=0 Hı : β≠0 Kullanılacak test istatistiği t= ˆ β −β S βˆ 2 S y. S βˆ = S xx = [ S yy − ( S xy ) 2 / S xx ] /(n − 2) S xx Doç. x ~ t n -2.Dr.α/2 olup burada. Suat ŞAHİNLER 10 .

. kısmi korelasyon katsayısı gibi farklı isimler alan korelasyon katsayıları vardır. Doç. ilişkinin olmadığı durumda 0. Suat ŞAHİNLER 11 .Korelasyon Analizi Korelasyon Analizi İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini ve yönünü belirlemek amacıyla kullanılan istatistik yöntemlerden birisidir. Katsayı. Canonical korelasyon katsayısı. Korelasyon katsayısı -1 ile +1 arasında değişen değerler alır (-1≤ r ≤+1).Dr. Bunlardan Pearson korelasyon katsayısı r ile gösterilir ve n ⎛ n ⎞ X iYi − ⎜ ∑ X i ∑ Yi ⎟ / n ∑ i =1 i =1 ⎝ i =1 ⎠ r= = 2 2 n n n n ⎛ ⎞⎛ ⎞ ⎜ ∑ X 2 − ⎛ ∑ X ⎞ / n ⎟⎜ ∑ Y 2 − ⎛ ∑ Y ⎞ / n ⎟ ⎜ ⎟ ⎜ ⎟ ⎜ i =1 i ⎝ i =1 i ⎠ ⎟⎜ i =1 i ⎝ i =1 i ⎠ ⎟ ⎝ ⎠⎝ ⎠ n S XY S XX SYY formülü ile hesaplanır. ters yönlü ve tam bir ilişki varsa -1 değerini alır. Değişik şekillerde hesaplanan ve değişik amaçlar için kullanılan Pearson korelasyon katsayısı. Değişkenlerin bağımlı veya bağımsız olması dikkate alınmaz. tam ve kuvvetli bir ilişki varsa 1.

Korelasyon Analizi Aralarındaki ilişkinin derecesi araştırılan değişkenlere ait gözlemler serpme diyagramında incelendiğinde. Suat ŞAHİNLER 12 . noktaların dağılımına göre korelasyon katsayısının alabileceği değerler Şekilde gösterilmiştir.Dr. Doç.

Doç.71 üstünde olması beklenir. 10-15 gözleme dayanan değerlendirmelerde korelasyon katsayısının 0. Ara değerler için katsayı değerlendirirken.25'e kadar düşmüş bir korelasyon katsayısı bile anlamlı sayılabilmektedir. çoklu korelasyon analizi yapmak da mümkündür. Populasyona göre normal sayılacak kadar bir gözlem sayısı alınarak bakılmış gözlem grupları için genellikle.Korelasyon Analizi Korelasyon katsayısının yorumunu.Dr. Suat ŞAHİNLER 13 .75-1 arasında ise kuvvetli ilişki vardır denilmektedir.74 arasında ise orta derecede.49 arasında ise korelasyon zayıf. 0.5-0. tam değerler dışında ara değerler için yapmak oldukça güçtür. Basit korelasyon analizinden söz edilebileceği gibi. 0-0. örnek gözlem sayısı (n) oldukça önemlidir. Çok fazla gözleme dayanan değerlendirmelerde 0. Fakat az sayıda. 0.

Dr. 1− r 2 S r= n−2 Doç.α/2 t= Sr olup burada.Korelasyon Analizi Korelasyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: ρ=0 Hı : ρ≠0 Kullanılacak test istatistiği r−ρ ~ t n -2. Suat ŞAHİNLER 14 .

Dr.Regresyon ve Korelasyon Analizi Örnek: Bir balık türü için balığın boyu(cm) ve vücut çevresine (cm) ait değerler aşağıdaki gibidir. Boy(cm) (X) 9 15 6 24 32 Çevre(cm) (Y) 5 6 4 12 19 XY 45 90 24 288 608 X2 81 225 36 576 1024 Y2 25 36 16 144 361 Doç. Suat ŞAHİNLER 15 . Balığın boyu ile vücut çevresi arasındaki ilişkinin doğrusal bir ilişki olduğunu varsayarak a) Bu ilişkiyi açıklayan regresyon modelini oluşturunuz ve regresyonun önem testini yapınız b) Korelasyon katsayısını hesaplayarak önem testini yapınız.

Dr. Suat ŞAHİNLER 16 .604 5 5 Böylece. ˆ Y = −0.8 1942 − 86 2 / 5 ˆ ˆ α = Y − βX = 46 86 − 0.57 * = −0.604 + 0.Regresyon ve Korelasyon Analizi Çözüm: (a) Boy(cm) (X) 9 15 6 24 32 86 Çevre(cm) (Y) 5 6 4 12 19 46 n n XY 45 90 24 288 608 1055 X2 81 225 36 576 1024 1942 Y2 25 36 16 144 361 582 ˆ β= ∑X Y i =1 n i =1 n i i − (∑ X i )(∑ Yi ) / n i =1 i =1 2 i ∑X − (∑ X i ) 2 / n i =1 n = 1055 − 86 * 46 / 5 263.57 462. en-küçük kareler regresyon doğrusu.8 = = 0.57 X i Doç.

Dr.0779 RED edilir. Suat ŞAHİNLER 17 . S βˆ = [ S yy − ( S xy ) 2 / S xx ] /(n − 2) S xx n 2 [158.8) 2 / 462.01 t= ˆ β −β S βˆ = 0.005=5.8 ⎛ n ⎞ 2 S yy = ∑ Yi − ⎜ ∑ Yi ⎟ / n = 582 − 46 2 / 5 = 158.841 olduğundan Ho 0.31 > t5-2.8] /(5 − 2) = = 0.8 i =1 ⎝ i =1 ⎠ Doç.Regresyon ve Korelasyon Analizi Regresyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: β=0 Hı : β≠0 α=0.0.01/2=t3.57 − 0 = 7.8 − (263.0779 462.0.

973 5−2 Doç.3’lük pozitif bir ilişki vardır.973 − 0 0.973 462.8 *158.Dr.8 S XX SYY Balığın boyu ile çevresi arasında % 97. Suat ŞAHİNLER > t5-2.841 olduğundan Ho RED edilir.299 2 0. r= 263. Korelasyon Katsayısının Önem Testi: Hipotezler Ho: r=0 Hı : r≠0 α=0.1333 Sr 1 − 0.01/2=t3.8 S XY = = 0.005=5. Bir diğer ifade ile balığın boyu arttıkça.Regresyon ve Korelasyon Analizi Çözüm (b): Korelasyon katsayısı. çevresi de artmaktadır.0.973 r−ρ t= = = = 7. 18 .0.01 0.

Suat ŞAHİNLER 19 . a) Bu ilişkiyi açıklayan regresyon modelini oluşturunuz ve regresyonun önem testini yapınız b) Korelasyon katsayısını hesaplayarak önem testini yapınız.Dr. Yem Miktarı.(kg) 5 7 9 10 8 6 11 Verdiği Süt Miktarı (kg) 12 18 19 22 20 13 25 Doç.Regresyon ve Korelasyon Analizi Örnek: İneğin günlük yediği yem(kg) ile verdiği süt(kg) arasında bir ilişki olup olmadığını araştırmak amacıyla yapılan bir denemeden elde edilen veriler aşağıdaki gibir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful