T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA 2007

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA GÖREV ALANLAR

KOMİSYON ÜYELERİ Prof. Dr. Hamza YILMAZ Prof. Dr. İzzet TOR Prof. Dr. Bahri ÜLKÜSEVEN Dr. Merih CERİTOĞLU Zerrin GÖRGÜN Orhan ERCAN

Program Geliştirme Uzmanı Ölçme Değerlendirme Uzmanı

: Hayriye ARGUN : Seher ULUTAŞ

2

İçindekiler
A. PROGRAMIN TEMELLERİ………………………………...…………………….4 1. AMAÇLAR ……………………………………………………………………...5 1.1 Türk Millî Eğitiminin Amaçları………...……………………………….5 1.2 Kimya Dersinin Genel Amaçları………..……………….........................5 2. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ....……………….………6 2.1 Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi…......…….……………….6 2.2 Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme...……...……............7 2.3 Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri…...……………............8 3. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU……………....……9 4. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI……......…10 4.1. Programın Tasnif Anlayışı…………………………...………................10 4.2. Programın Organizasyonu………………...…………………….……...10 4.3. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar……...………………...……11 5. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI…...12 5.1.Bilimsel Süreç Becerileri (BSB)…………...……………....………….….12 5.2.Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ)......………..….13 5.3.İletişim, Tutum ve Değer Kazanımları (İTD)……………………...…...13 6. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI…....…………14 7. SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR.……………..………………...……….…………. 18 B. ÜNİTELER………………………………….…………………………………….…19 ZAMAN ANALİZİ ………………………………………………………..….….…20 KİTAP FORMA SAYILARI ………..……………………………………………..20 1. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ………………......………21 2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ………………………………...….. 28 3. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER …………………..…40 4. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ………………………………….…46 5. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ……………………..…52

3

KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
Ortaöğretim 9. Sınıf

A. PROGRAMIN TEMELLERİ

4

1. AMAÇLAR 1.1. TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. 1.2. KİMYA DERSİNİN GENEL AMAÇLARI Bu öğretim programı, ortaöğretim sürecinde Türk vatandaşlarında, 1. Madde ve maddeler arası etkileşimler ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi ve kavrayış edinmek, bu kavramların tarihsel gelişimi, bireysel, sosyal, ekonomik ve teknolojik dünyaya etkileri ve çevre ile ilişkileri ekseninde bir bilinç geliştirmeyi; 2. Belli bir konuya özgü veri ve bilgilerden kavram ve modellere ulaşma yetisi; bu kavram ve modellerin açıklanmasında kimya terimlerini kullanma becerisi; gözlem, deney, veri toplama gibi basit becerilerden problem çözmeye geçiş mahareti ve üst düzey iletişim ilişkilerine uyum sağlamayı; 3. Maddeyi ve maddeler arası ilişkileri inceleme-kavrama arzusu, kendine, çevresine, topluma ve başkalarının görüşlerine saygı itiyadı, kimyanın çeşitli alanlarında farklı görüşleri eleştirel bir gözle karşılaştırma alışkanlığı kazandırmayı; amaçlar. 5

Bu eksiklerin. bir yandan o zamanların kimyası kuş bakışı taranmakta. modern fen bilgisi dersi konmuştur. Bu dersin içeriği. önemli ölçüde içerik daraltmasına gidildiği görülmektedir(3). genel kabul gören bir gerçektir. Bu programlar. kimya ve fizik dersleri yerine. kimyasal savaş maddeleri ile ilgili bölüm programdan çıkarılmış. belli alanlarda derinleşme ve öğrencilerin kendi gözlem ve deneylerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi temeline dayandırılmıştır(5).1. devlet öncülüğü ile yazılan ders kitapları tarafından kısmen de olsa kapatıldığı düşünülebilir. sınıflar için yeni öğretim programları hazırlanıp yürürlüğe girmiştir. fakat içerik bakımından ona göre biraz daha sadeleştirilmiş bir müfredat yürürlüğe konmuştur(7). Lise 1. Bunda. Ortaöğretim derslerinin eğitim/öğretim programları için de. kimya ve fizik derslerinin geleneksel zengin konu içeriğinden farklı şekilde. ve 3. kimya. ikinci dünya savaşının sona ermiş olması yanında. 1971’de.9). 1930’da yürürlüğe giren ortaokul 2. sınıflar için. sınıfta. Her iki programda da.2. Okumayazma ve aritmetiksel dört işlem alanında eğitim öğretim süreçlerinin ve cumhuriyet döneminin ilk çeyrek yüzyılı içinde ilköğretimin başarıyla organize edildiği. bir yandan da zamanın şartları öyle gerektirdiği için. 1971’de benimsenen ‘sınırlı sayıda konu üzerinde derinleşme’ ve ‘öğrencilerin kendi gözlem ve deneyimlerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi’ yaklaşımı kısmen terk edilmiş. fizik ve biyoloji konularını birleştiren Fen Bilimleri 1 ve Fen Bilimleri 2 dersleri 1991’de ve 1993’de yeniden ihdas edilmiş(8. 1985’te modern fen bilgisi uygulamalarından vazgeçilmiş. İleri Kimya 1 ve İleri Kimya 2 6 . diğer içerik girdilerinde de azaltmaya gidilmiştir. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ 2. Kimya 3. kimya ve fizik programlarında köklü bir değişikliğe gidilerek. ilk ciddi adımlar 1930’larda atılmıştır. yine bu dönemde ‘kredili sistem’ uygulaması başlatılarak Kimya 1. 1956 programına benzeyen. Bu dönem programlarının. zamanımıza göre çok daha içerikli ve ağır bir bilgi/beceri bütününün ön görüldüğü anlaşılmaktadır(1). temel eğitimi yaygınlaştırmak ve ülkemiz insanının okur-yazarlık oranını yükseltmek olmuştur. sınıf kimya programlarında yer verilen konu başlıklarına bakıldığında. zamanımızdaki karşılıklarına göre daha ‘dolu’ ve ‘ağır’ bir görüntü vermesi dikkat çekicidir. Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinin başlıca başarılarından biri. Kimya 2. lise 1. bugünkü programcılık anlayışı ile bakıldığında eksik olan. 1948 ilköğretim programının genel vizyo nunun da bir etkisinin olduğu düşünülebilir. 1956’da yürürlüğe giren lise kimya programlarında. 1938’de yürürlüğe giren lise kimya programlarında da. içeriklerde yer alan odak konuların işlenişi hakkında ipuçlarının bulunmaması ve bir zaman analizinin yer almamasıdır. 2 ve 3. 1960’da gözden geçirilen kimya programı da 1956 metni ile hemen hemen aynıdır(4). kimyasal savaşta kullanılan maddelerin tanıtımı ve bunlardan korunma yolları ayrıntılı ele alınmıştır(2). lise 1. Modern fen bilgisi üzerine tek yıllık bir kimya dersi olarak düşünülen modern kimya programı da (1973) aynı eğitim öğretim yaklaşımı ile hazırlanmıştır(6). Örneğin.

bir vakit kaybına dönüşebilir. bu anlayış 1990’ların başında tamamen ters dönerek yeniden 1970’lerin yaklaşımı denenmiş. sınıf içi etkinlikler. Çoğu zaman. yer yer. Ders geçme ve kredi sistemi 1996’da iptal edilerek yeniden sınıf geçme sistemine dönülmüş. Liselerin 2005 yılında 4 yıla çıkarılması sonucu. savaştan sonraki 1956 programında bu konu terk edilmiştir. 1950’lerin sonunda zamanın süper gücü SSCB ilk uzay aracı Soyuz 1’i yörüngeye yerleştirince. programa uyumlu insan kaynaklarının yetersizliğine bağlamak gereken bu endişeler. Şunu da belirtmek gerekir ki. Kabul etmek gerekir ki. Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme Genelde fen kolu derslerinin ve bu arada kimya programlarının. 1980’lerin başındaki kimya ve fizik programlarının yenilenmesi sürecini başlatmıştır. sözü geçen 3 dersin müfredatı dörde bölünmüş ve böylece 3 yılın konuları 4 yıla dağıtılmıştır. her bireyin. ilke olarak itiraz edilmesi zor bir slogan olmakla beraber. birçok deneyimden sonuca giden yollar dolaylı olabilir ve bu dolayımlar öğretmence iyi vurgulanamazsa.’de. deneyimle öğrenme sürecinden geçen bir birey. herkesin doğru çıkarımlar yapabileceği varsayılmış. 1971 modern fen bilgisi programının tetikleyicisi de bu gelişme olmuştur. Bu programlarda. Ne yazık ki. çıkarımı özetleyen öz bilgi ile birleştirilemediği için. 7 . program geliştirme çalışmalarında. zamana ve tahmin edilebilir yakın geleceğe çözüm olabilir yeni bir anlayış oluşturmak yerine. işleniş derinliği. zamanlama ve ölçme değerlendirme gibi önemli program girdileri. Programın kalitesinden ziyade. bir yandan. herkesin kendi gözlem ve deneyimleri ile öğrenmesi ilkesi genelleştirildiğinde. yaklaşan İkinci Dünya Savaşına hazırlama gayretlerini yansıtır biçimde kimyasal savaşı önemli bir içerik olarak benimsemişken. 1992’de programları hazırlanan seçmeli kimya 1. Başka bir deyişle. 2007 yılına kadar yürürlükte olan programlar geçerlik kazanmıştır. 1971’deki eğitim öğretime bakış açısı hâkim görünmektedir. “Lise Kimya Öğretim Programı” veya benzer adlar altında bugüne kadar geliştirilip yürürlüğe konmuş belgelerin hepsi. Doğrudan keşif.2. buradan hareketle yeni fen programları geliştirme ve deneme süreci başlamış. zaman içinde bu yaklaşım taraftar kaybetmiş gibi görünmektedir. ülke gençlerinin fen alanında geri kaldığı endişesi uç vermiş. fen alanı için zorunlu dersler hâline gelmiştir(11). iyi yönlendirilmezse. deneyim. 1990’lardaki kısa ömürlü ardışık denemelerden sonra 1996’da. Örneğin. “Eski sistem daha iyi idi!” fikriyle. kimya 2 ve kimya 3 dersleri. bu deneyimden bir çıkarıma gidemeyebilir veya yanlış çıkarımlar yapabilir. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen öğrenme aktiviteleri. Bireyin bizzat ‘dokunmasının’ ve ‘yaşamasının’ öğrenme sürecine yapacağı olumlu katkı inkâr edilemez. sivil nüfusu. zamanın şartlarından ve gelişmiş ülkelerdeki program hareketlerinden yer yer etkilendiği anlaşılmaktadır. tepkisel bir geri dönüş yoluna gidilmiş. kendi deneyimlerinden doğru çıkarımlara varabileceği imasını da taşıdığı için. 1970’lerde yaşanan program tecrübesi bir bakıma yukarıdaki açıdan değerlendirilebilir. bizzat yaparak ve yaşayarak öğrenme. 1938 lise kimya programı. “Ne olacak şimdi?” türünden soruların hem öğrenciler. bu programlara göre yazılan ilk kitaplara bırakılmıştır. 2. bir yandan da herkesin bilim insanı olması gerektiği anlayışı öncelik almış olacaktır. bu eğilimler zamanla ülkemize de yansımış. Ancak. konu başlıklarını zikretmekle yetinmiş. hem de veliler tarafından yaygın sorulduğu bir dönem yaşandı. Ülkemizde.seçmeli dersleri için ayrı ayrı programlar yürürlüğe konmuştur(10). ABD.

ancak bu kitabın yazılmasından sonra anlam kazanmıştır. Sınıf Kimya Dersi Öğretim Programı. Başka bir deyişle. zaman dağılım planlaması yapılmış. değer ve tutumları açıkça ifade edilmiş. Bu paragraflarda. maharet. kimyanın gündelik hayata yansıyan kavramları ve ürünleri. zaman sınırlamasının etkilerini taşımaktadır. Bu program da. • Son yarım asırda. konu başlıkları ile ilgili işleniş derinliklerini belirlemek için parantez içi kısa ifadelere yer verilmişken(2). Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri Lise kimya dersi öğretim programlarının geliştirilme gerekçeleri aşağıda özetlenmiştir: • Millî Eğitim Temel Kanunu ikinci maddesinde ifadesini bulan genel amaçlarla ilintili beceri. bütün öğrencilerin ortak bir müfredatla karşılaştığı son yıldır. • Lise öğretimi 4 yıla çıkarılmış olup lise birinci sınıf. 2. 8 . bir öğretim programında aranan temel unsurlarla donatılmış bir kimya programına ihtiyaç vardır. • 2004 yılında yürürlüğe giren ilköğretim “fen ve teknoloji” ve “matematik” programları. kimya programında yer almalıdır. ‘kendi içinde bir bütün’ olma niteliği taşımakla beraber. kimyayı ilgilendiren yönleri ile programda yer alması gereği doğmuştur. 1956 ve daha sonraki programlarda bu kısa açıklamalar bile terk edilmiştir. Muhtemelen bu sınırlama her ders için geçerlidir. kimya dersi açısından önemli. 2007’de yürürlükte olan kimya programlarında bu gereğin bir karşılığı yoktur. “öğrenme”de zihinsel süreçlere dikkat çekip nasıl öğrendiğimiz konusuna yoğunlaşan teori ve yaklaşımların kimya programlarına da olabildiğince yansıtılması gerekmektedir. Kısaca özetlemek gerekirse.3. içerik işleniş derinliği belirli. • Gelişen teknolojinin. Özetlemek gerekirse. içerik seçimi ve işleniş derinliği bakımından. gündelik hayatta kullanıma sunduğu nanoteknoloji ve mikro elektronik ürünlerinin. 1938 programında. öğrencilerin %70’ini aşkın bölümünün bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacağı hesaba katılarak. Bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacak öğrenciler için “Öğrendiğim kimya ne işe yarar?” sorusunun cevabı. Lise öğretim süresinin uzamasından hareketle kimya dersi program içeriğinin genişlemesini umanlar için bu husus önemlidir. İlginçtir ki.Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı (EARGED) tarafından 1998 ve 2001 yıllarında kimya öğretmenleri arasında yapılmış Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analizi(12) ve Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi(13) raporlarında belirtilen program islâh talepleri de bu programla karşılanmaktadır. Bu kitaplar. 1938’den beri hemen hemen aynı kalmıştır. 2007 Ortaöğretim 9. • MEB .programın yürürlüğe girişini izleyen dönemde MEB adına bir kimya kitabı hazırlanmış. lise programlarının fen derslerine tahsis ettiği saatleri düzenleyen “tevzi” listelerine değinmek için yeterli yer yoktur. yeni bir bilgi ve beceri alt yapısı oluşturmaktadır. programdaki konu başlıkları. ölçme değerlendirme bakımından da ipuçları içeren bir kimya öğretim programı hâlen mevcut değildir ve acil bir ihtiyaçtır. anılan ihtiyacı karşılamak için bir teşebbüs gibi algılanmalıdır. Kimya dersi programının bu alt yapıya uyarlanması gerekmektedir. aynı programa göre yazılacak başka kitapların eksiklerini ve fazlalarını belirlemede ölçüt olarak kullanılmıştır. gerçek durumlarla ilintilendirilerek işlenmelidir. Bu süre. lise öğretiminin 4 yıla çıkarıldığı bu dönemde kimya dersine ayrılan süre (2+2+3+3= 10 saat). 3 yıllık lise eğitiminde ayrılan süre [2+3+(3+2)=10 saat] kadardır. Sonuç olarak.

programın ana girdileri olacaktır. kendi hayatını etkileyen kimyasal kavram ve ilkelerin farkında bireyler yetiştirmeyi hedeflemiştir. bir yandan hayatın değişik alanlarına dağılacak bireyler için ortak ve en genel -en gerekli. Maddenin yapısı. Ortaöğretim 9. tutum ve değerleri edinmesi beklenir.kimya kavram ve ilkelerine ağırlık vermek. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU Ortaöğretim kimya programı. Türk insanını en çok ilgilendiren ürün. fizik. bir yandan bilgi ve beceriler edinen öğrencilerin. kavram ve ilkeleri öncelemek. 3. bilim insanlarına yakışır değerlendirme itiyadı. sınıf kimya dersi. maddeler arası etkileşimler. bir yandan da daha sonraki eğitim öğretim sürecinde kimya ile yakından ilgili mesleklere yönelecek bireylerin öğrenme süreçlerine yeterli katkı yapmak durumundadır. çok özel yetenekli insanlara vergi olmayıp ilgilenen herkesin derinleşebileceği ve katkıda bulunabileceği. Türk Millî Eğitiminin ana amaçları çerçevesinde. toplumun yararına sunulmuş ürünlerin kimyasal yapı-işlev bağlantısı. gözlem ve deneylere dayanarak evren ve hayat hakkında doğruya en yakın açıklamaları yapan. zaman içinde gelişen ve oluşan kavrayışlardır. yararlı ve zevkli bir uğraş alanıdır. madde-enerji ilişkileri. biyoloji. kimyanın. bireysel ve toplumsal sorumluluklarının bilincinde. • • 9 . bilim-teknoloji-çevre ilişkileri. deneyim ve uygulamalarla. bunu yaparken de daha ileri kimya için temelleri bu aşamada atmak önemlidir. yetişen nesillerin bütün bireylerine hitap ettiğinden. gözlem ve deneyler geliştikçe de yaptığı açıklamaları değiştirebilen. Dolayısıyla konular seçilirken. Bu hedefi gerçekleştirmek için aşağıdaki hususlar yol gösterici olarak düşünülebilir: • Bu program. Ortaöğretim kimya programı. teknolojiye dönüşmüş kimyanın çevreye ve hayatımıza getirdiği olumlu/olumsuz etkiler ve bu bağlamlar ekseninde bilimsel düşünme yönteminin niteliği ve üstünlükleri ile bireysel ve toplumsal olumlu tutum ve değerler. Bilimsel yöntem. durağan değil dinamik bir yol ve anlayış olarak görür. Kimya konuları işlenirken.Ayrıca. bir yandan da bilimin yöntemini sezerek kavrayıp kullanması ve yine bu süreç içinde. Bilim ve onun bir bileşeni olan kimya. “fen bilimleri” bütününü oluşturduğunu. bilimin tabiatı. düşünme aracı ve dil olarak da matematiği kullandığını kabul eder. bilimi. 2005 yılında yürürlüğe giren lise “matematik” programı ve 2007 yılında geliştirilmesi çalışmaları başlatılan “fizik” ve “biyoloji” programları ile kimya programı arasında bir ahenk kurulması ihtiyacı vardır. astronomi ve jeoloji ile.

kimya programında da benimsenen “yapılandırmacı (inşacı. bilgiyi uygulama. Bu kazanımlar. Kazanım içeriğinin çok farklı derinliklerde düşünülebileceği hallerde. • Bilimsel Süreç Becerileri (BSB). Bu tereddüt. içerik kazanımları temelinde hazırlanacağı varsayılmıştır. Bu iki yaklaşımın benzer ve farklı yönleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(14. 17. hayatın da 10 . tek tek örnekler üzerinden öğrencilerin. o kavram veya bilgi de kazanımın bir parçası olarak düşünülebilir. ders işleme senaryolarında ve kitaplarda. kimya eğitiminin bütünü içinde gelişecek kazanımlar olup sınıf içi her bir etkinlikle bunlar arasında bire bir ilişki mümkün değildir. Sonuç olarak. kimya içerik kazanımlarının her biri. ilke. Kazanımlar genelde gruplar hâlinde verilmiş olup her kazanım grubu. 2004-2005 yıllarında yenilenen ilköğretim programlarının kullandığı tasnif benimsenmiş ve eğitim-öğretim çıktıları genel olarak. ölçme. Özellikle ülke çapında yapılan seçme sınavlarının. yazılı ve sözlü sınavlarla ölçülebilir kazanımlardır. yorumlama. kestirme (sınırlı veriye ve/veya işleme dayalı tahmin). 19 ). yine eski programlardaki “davranış” önermelerinin de kazanımlar ile karşılandığı söylenebilir. sunma ve irdeleme yetilerini ifade eden önermelerdir. genel olarak. Davranışçı öğrenme yaklaşımı temel alınarak hazırlanan eski programlardaki “hedef” önermelerinin. ortak bir cümle giriş ibaresi ile bütün bir önermeye dönüşmektedir. 15. 16. Ancak. Ancak. Programın Tasnif Anlayışı Bu programda. farklı öğretmen veya kitap yazarı tarafından ortaya konulacak işleniş tarz ve derinliğinin. bilimsel süreç becerilerine az veya çok katkıda bulunur. kavrama.4. gözlemleme. Programın Organizasyonu Ortaöğretim kimya programında kimya eğitiminden umulan çıktılar dört ana grupta mütalâa edilmiştir: • Kimya İçerik Kazanımları. içerik kazanımları temelinde düzenlenmiş sınavlar için bir sorun olmayacağı düşünülmüştür. kimya eğitiminin farklı yönlerinin birleşerek ortaya çıkaracağı varsayılan. oluşturmacı. kimya biliminin kavram. o konudan ve doğrudan edinilmesi beklenen. Başka bir deyişle. bu esneklik. içerik kazanımlarıyla bilimsel süreç becerileri arasında tekil ilişkiler kurmak veya aramak gereksizdir. 4. Bu kazanımlar. 18. kazanım gruplarının cümle giriş ibareleri. betim ve problem çözme örgüsü içinde. Kazanım metninde adı geçmeyen bir kavram.1. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI 4. kimyanın hayata. constructivist)” öğrenme yaklaşımı ile “davranışçı” yaklaşımın aynı konuya farklı vurgular koymasından kaynaklanmaktadır. işlenen odak konu ekseninde. • Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre İlişkisi Kazanımları (KTTÇ). kendi zihinsel ve psikomotor koordinasyonlarıyla oluşturmaları beklenen düşünme. o kazanımla ilgili açıklama ve sınırlamalar da kazanımlar çizelgesinde yer almaktadır.2. Aynı kazanım için. kimya dersi içeriğini belirleyen. ana yol göstericiler gibi düşünülmelidir. kazanımlardan bazılarının. belli konularda aşırı zaman kaybı ve ayrıntıdan kaçınılmalıdır. kazanımın açık ve anlaşılır düzeyde işlenmesi için gerekli ise. “kazanım” şeklinde ifade edilmiştir. herkesin kendi açısından önemli gördüğü konuları kimya öğretiminin merkezine koyması anlamına gelecek tarzda algılanmamalı. bilgi. örneğin tutumlar ve değerler ile ilgili eğitim çıktılarının birer ‘davranış’ olarak nitelendirilmesi tartışmaya açık bir konudur. Kimya içerik kazanımları. analiz ve sentez düzeyinde kazanımlardır.

“Deney sonuçları nasıl yorumlanır?”. • İletişim. Programda öngörülen ünite adları.edinilecek becerilerdir. Ancak bu sıra ve üniteyle ilgili konu başlıkları ile sınıf içi etkinlikler. kimya içerik kazanımları yanında ikincil çıktılar gibi düşünülmemelidir. işleniş derinliği ve açıklamalar sütununda verilen sınırlama ve uyarılar bağlayıcı olup ünite işleniş sırası da. sınıf içi etkinlikler ve eğitim araç-gereçleri için belirleyici olan. sözle veya vurgu ile tek hamlede edinilebilir eğitim çıktıları olmayıp içerik kazanımlarının bütünü ile oluşan kimya kültürü temelinde –diğer derslerin içerik kazanımlarıyla da birleşerek. içerik kazanımları. her kazanımın içerik belirleyiciliğini netleştiren “Konunun İşleniş Derinliği/Etkinlik Örnekleri” ve “Açıklamalar” sütunlarıyla eğitim öğretime nelerin dâhil edileceği ve nelerin dışarıda tutulacağı belirtilmiştir. Ancak. kimyasal faaliyetler sonucu çevrede ortaya çıkan etkiler. 4. ünite bir bütün olarak düşünülmeli. bir bakıma programın özü sayılabilir kazanımlardır. çoğu zaman dolaylı. KTTÇ ve İTD kazanımları. gündelik hayata girmiş kimyasalların kullanım ve işlev bilinci gibi hususlara ilişkin. 3. kazanımların üniteler arasında yer değiştirmesinden kaçınılmalıdır. bu kazanımları da getireceği düşünülmelidir. “Kimyanın çevreye olumsuz 11 . Tutum ve Değer Becerileri (İTD). metinler.kimyaya etkisi. birlikte yaşama iradesi. nitelikleri gereği. 4. Ünite Ünite Ünite Ünite Ünite : Kimyanın Gelişimi : Bileşikler : Kimyasal Değişimler : Karışımlar : Hayatımızda Kimya Bu ünitelerden her biri için. tolerans. Dolayısıyla. Bu kazanımların her biri için. Ortaöğretim 9. “Kimya İçerik Kazanımları” yanında. bu kazanım türleri. Sınıf Kimya Programında. fakat öğrencinin edineceği genel kimya kültürünün. hiyerarşik açıdan onlara göre daha yüksek ve onlardan daha önemli kazanımlardır. Ünitelerde kazanımların işleniş sırası belirlenirken. Aynı ünite içinde yeniden kazanım organizasyonu yapılması hâlinde. konu başlıkları önerilmiş. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar 1. odak konular işlenirken özel olarak vurgulanmayıp genel kimya kültürü ile ortaya çıkması öngörülen kazanımlardır. bu etkilerin yine kimya kullanılarak azaltımı. kitap metinlerinde ve sınıf ortamında ders işlenirken. “Bir veri çizelgesinden nasıl bilgi çıkarımı yapılır?”. 2. söz gelişi. işlenen konular içinde belli bir yer bulunamayabilir. 5 ünite hâlinde organize edilmiştir: 1. hem eğitim öğretim kolaylığı hem de kimyanın sistematik akışı gözetilmeye çalışılmıştır. ülke çapında değerlendirme sınavları yapılabileceği düşünülünce değiştirilmemelidir. düşünce ve hislerini paylaşma arzusu gibi iletişime gönüllülük anlamı taşıyan olumlu eğilimlerdir.3. saygı. aile/millet/vatan sevgisi gibi sosyal tutum ve değerlerle kendini ifade. kimya içerik kazanımları. sadece bir öneri olup takdir hakkı kitap yazarına ve dersi işleyen öğretmene aittir. Kimya içerik kazanımları. gerçekte içerik kazanımlarından daha karmaşık. 2. tek başına kimya eğitimi ile ilgili olmayıp. Bu kazanımlar. bütün alanlardaki eğitim gayretlerinin ortak ürünleri olması beklenen. BSB. özgüven. 5.

ilke ve gerekiyorsa gündelik hayatla ilişkilendirme içerecek şekilde irdelenmeli. 10. sınıf içi ders işleme sürecinden sonra öğrencinin bu beceriyi edinmiş olacağını kasteder. Kimyada kullanılan kodlama sistemini tanır. 12 . Deney yapabilme becerisi kazanır. Teori ve modelleri. İçerik önermelerinin aynı giriş ibaresiyle başlayan gruplarının topluca işlenmesi ve gereken yerlerde aynı gözlem. Gözlem ve deneyde kullanılan araç-gereç. “Uygarlığın gelişmesi kimyanın gelişmesini nasıl etkiler?”. BSB. Böyle kazanım gruplarının çoğu zaman ortak bir başlık altında işlenmesi beklenir. 4. görsel öge veya etkinlikle birden çok kazanımın gerçekleşmesi doğaldır. KTTÇ ve İTD kazanımları da dolaylı yoldan gerçekleşmiş olacaktır. deney ve araştırma ile ulaştığı sonuçları matematiksel ve sözel olarak ifade eder. 2. Ölçülebilir büyüklükleri uygun birimlerle ifade eder. görsel öge veya bir güncel olay/durum hatırlatması ile hem bir motivasyon ve ilgi odaklama yoluna gidilmeli. açıklanmalıdır. ders kitabı metninde ve ders işleniş sürecinde yeterli kavram. daha sonraki öğrenim. araç-gereç. hem de bu süreçte.etkileri nelerdir?”. fiziksel olayları betimlemede ve tahmin etmede kullanır. söz konusu ünite işlendikten sonra öğrencilerin edinmiş olması beklenen kazanımlar olup söz gelişi. Doğa olaylarını yorumlarken kimya temelinde neden-sonuç ilişkisi kurar. Deneysel çalışma sırasında güvenlik kurallarına uyar. 5. çizelge ve grafikleri yorumlar. Deney sonuçlarını çizelge ve grafikle ifade eder. bu zihin alt yapısı üzerine inşa edilmesi sağlanmalıdır. içerik kazanımı olarak verilen her önerme.1. 5. ilişki ve ilkelerin. hayat deneyimleri ve insan ilişkileriyle ömür boyu gelişecek kalitelerdir. BSB. Bilimsel bilgiler arasında nitel ve nicel ayırımı yapar ve ikisi arasındaki farkın önemini kavrar. hazır deney verilerini yorumlayarak genellemelere ulaşır. bu sistemi ve kimyasal terimleri iletişimde kullanır. Bu kazanımlarla öngörülen nitelikler. 11. 6. Gözlem. Kitaplarda ve sınıf içi ders işleme süreçlerinde. “Öğrenci bir molekülün polar olup olmadığını kestirir” önermesi. Gerçekte. “Ailemizi/milletimizi/vatanımızı nasıl severiz?” gibi konular üzerinde yazılı veya sözlü vurguların bu kazanımlara hissedilir bir katkı yapacağı düşünülmemelidir. Başka bir deyişle. öğrencilerin konuyla ilgili zihin alt yapılarına göre konuya başlama düzeyi belirlenip yeni kavram. alet ve cihazları tanır. İçerik kazanımı olarak verilen önermeler. Gözlem ve deneyin evreni doğru yorumlamadaki önemini kavrar. 3. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI 5. kimya içerik kazanımları gerçekleşmişse. deney. hatta ortaöğretimin bütünü. 9. 8. ortaöğretim kimya eğitimi. KTTÇ ve İTD kazanımı olarak verilen arzulanır insan tipi niteliklerinin tamamlanmasını sağlamaz. 4. Bu sebeple. Bilimsel Süreç Becerileri (BSB) 1. 3. 7. önce bu kazanım grubuyla ilgili öğrenci ön bilgilerinin yoklanması için.

Çevre sorunlarına karşı duyarlıdır. Kimya dersinde öğrendiklerini günlük yaşamında karşılaştığı sorunları çözmede kullanır. genel kabul görür temellere dayanarak talep ve iddia öne sürer. 2. Kimyadaki gelişmelerin ekonomik. Tutum ve Değer Kazanımları (İTD) 1. 5. 10. Toplumsal yaşamında kimyanın uygulamalarını fark eder. Bilim ve teknolojideki gelişmelerin insanlar ve doğa üzerine olumsuz etkilerine örnekler verir. Bilim ve teknoloji üzerine çalışma yapmanın önemini sorgular. Öğrenmek için ödül beklemez. 6. ekonomik ve teknolojik etkilerinin farkına varır. Bilmediği maddelerle iştigal ederken dikkatlidir. 4. Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ) 1. demokrasinin öncelik aldığı durumlardan ayırt eder. 13 . bilimin öncelik aldığı durumları. Evreni ve hayatı anlamada bilimin yol göstericiliğini özümser. Bilimsel gelişmelerin toplumsal ve sosyal maliyetini irdeler. sosyal. 5.2.5. 4. 5. kendini ifade eder. 7. 3. 2. 8. 6. politik ve moral değerlere etkisini yorumlar. İşbirliği yaparak çalışmaya gönüllüdür. 3. Kimya ile ilgili problemlerin çözümünde ve fiziksel olayları açıklamada öğrendiklerini kullanır. öğrenmenin kendisini bir ödül sayar ve ömür boyu öğrenmeye isteklidir. 7. Kimyanın sosyal ve ekonomik alanlara uygulanabilirliğini irdeler. Sükûnetle dinler.3. Kimyanın sosyal. İletişim. Bilime ve onun bir parçası olan kimyaya ilgi duyar. Dünyayı yorumlamada bilimsel yaklaşımın ve sorgulayıcı düşünmenin önemini kavrar. 9.

eşleştirmeli vb soruları içeren testler yanında performans değerlendirme amaçlı gözlem-takip formu. örneğin. Öğrencinin performansı değerlendirilirken her bir ölçüt için ayrı bir puan 14 . gözlemlerden sonuca ulaşma. bir gazeteye kimyanın günlük hayatımızdaki yerini örneklerle açıklayan bir makale yazma. yorumlama. Öğrencilerin performansını ölçmek için performans görevleri. problem çözmelerini. kendilerinden beklenenin ne olduğunu bilirler ve kabul edilebilir bir performans görevinin hangi ölçütleri karşılaması gerektiğini anlarlar. çoktan seçmeli. Kimya dersinde yapılacak değerlendirmede. Öğretmenler performans değerlendirmede oluşturacakları durumlar/verecekleri görevler ile öğrencilerin yaptıkları analizleri. broşür vb hazırlatılabilir. öğrendikleri ile günlük yaşam arasında ilişki kurma.6. projeler verilebilir. Bu derste yapılacak ölçme ve değerlendirme etkinlikleriyle öğrencilerin üst düzey becerileri de (okuduğunu anlama. Bu tür becerilerin yalnızca geleneksel ölçme araç ve yöntemleriyle değerlendirilmesi zordur. öğrenme-öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak. Öğrencilerin akademik bilgiyi gerçek-yaşam problemlerine uyarlama yetisi. bazıları da yazarak kendilerini daha iyi ifade ederler. Bu program. ürün ya da etkinliklerin değerlendirilmesi süreci olarak ifade edilebilir. doğru-yanlış tipi. Performans görevi olarak. Böylece öğrenciler. sorgulama yapma. eksikliklerini belirlemek. olabildiğince. öğrencinin bilgiyi bizzat yapılandırmasını sağlamak bakımından bir fırsattır. poster. sözel sunumlarını ve bir ürünü oluşturmalarını doğrudan gözlemleyebilir ve onlara not verebilirler. bir tip grafiği başka bir tipe dönüştürme vb düşünülebilir. öğretmenin öğrencilerden beklentileri somut ve anlaşılır hâle gelir. öğrencilerin bilgi ve becerilerini ortaya koyarak oluşturdukları çalışma. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI Ölçme ve değerlendirme. verdikleri kararları. proje. öğrencilerin başarısını değerlendirmede farklı araç ve yöntemlerin birlikte kullanılması önemlidir. performans görevi gibi araçları da kullanırlar. analiz etme ve bir sonuca ulaşma. değerlendirme süreci de amaçlar çerçevesinde devam etmelidir. gözlem yapma. bir yöredeki kimyasal kirlenmeye dikkati çekecek bir broşür hazırlama. Yapılacak olan değerlendirme çalışmaları dersin amaçları ve kazanımlarına uygun olarak. grafik ve diyagram hazırlama ve yorumlama. eleştirme. bunu problem çözerken bizzat gösterebilmesi performans değerlendirmesi anlayışının özüdür. kimya dersinde öğrencilerin bilgi. öğrencilerin öğrenme süreçlerini izlemeyi ve bu süreçte kazandıkları bilgi ve becerileri değerlendirerek gerektiğinde kullanılan öğrenme etkinliklerini değiştirmeyi öngörür. Öğrencilerin yaptığı görevin. Dereceli puanlama anahtarları ile. kısa cevaplı. Bu araçların yanında performans değerlendirme temelli araç ve yöntemler de kullanılır Performans değerlendirme. tablo. poster. bir deney yapma. Bu nedenle. arkadaşları ile iş birliği içindeki çalışmalarını. araştırma yapma. Bu görevlerin değerlendirilmesi için öğretmenler değerlendirme ölçütlerini önceden hazırlar ve öğrencilere görev verirken bu ölçütleri de onlarla paylaşırlar. eğitim öğretim sürecinde edindiği bilgi ve becerileriyle uygun çözüm yolları üretebilme. Öğretmenler. yaptıkları deneyleri. öğrencilerin günlük hayatta karşılaştığı sorunlara. öğrencinin süreç içerisindeki gelişimine ilişkin geri bildirim sağlamak amacıyla yapılır. bazıları sözlü sunumda. uzun cevaplı. kendini ve arkadaşlarını değerlendirme gibi) değerlendirilmeye çalışılır. ya da etkinliğin çeşitli aşamalarını ve/veya niteliklerini ve her bir aşamanın/niteliğin puan değerini belirten listeler dereceli puanlama anahtarlarıdır. Yani eğitim öğretim süreci yürürken. görüşme. yani kimya kazanımlarını gerçek yaşama aktarabilme yetileri yoklanır. Performans değerlendirme süreci. çalışmanın. Bireysel farklılıklarına göre bazı öğrenciler tartışmada. ölçme/değerlendirme çalışmalarıyla. günlük hayatta karşılaşılan problemleri çözme. öğretim etkinlikleri ile eş zamanlı yürütülmelidir. beceri ve tutumlarıyla ilgili değerlendirme yaparken geleneksel ölçme değerlendirme yöntemleri. bilgi toplama.

o açıklamaya ilişkin rakam. Araştırma sürecinde sadece bir iki kez öğretmeninden yardım istedi. raporda daha çok kaynaktaki bilgilere bağlı kaldı. Yapmış olduğu yorumları ve çıkarımları uygun kaynaklardaki kanıtlarla destekledi. Dil ve yazım kurallarını kullanırken bazı ciddi hatalar yaptı. Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden yardım istedi. Tamamen kitaptan aldıklarını aktardı. Konuya ilişkin kaynak kullandı. Kullandığı kaynaklar ders kitabı ile sınırlıydı. Yapmış olduğu plana çoğunlukla uydu. DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI 4 Araştırma öncesinde araştırma sürecini etkili şekilde planladı ve planını öğretmeniyle paylaştı. Kaynaklardan edindiği bilgileri hiçbir yorum katmadan olduğu gibi aktardı. Öğretmen isterse. arkadaşlarıyla işbirliğinde bulunmadı. Yorumlarının bazılarını uygun kanıtlarla destekledi. Kaynak kullanma Araştırma öncesinde araştırma sürecine ilişkin plan yaptı. Konuya kendi yorumlarını da kattı. Bilgileri oldukça iyi sıraladı. Kaynakların çoğunluğu konuyla ilişkiliydi. 21. sayısını artırabilir ya da azaltabilir. Konuya ilişkin kavram. ………… 15 Puan Performans Düzeyleri 3 . 2 Ölçütler 1 Araştırma süreci öncesinde bir plan yapmadı. Konuya ilişkin yeterli sayıda kaynak kullandı. 22. Mevcut ölçütleri okuduktan sonra. olgu ve prensipleri doğru ve yerinde kullandı. Yapmış olduğu plana tam anlamıyla uydu. Dil ve yazım kurallarını doğru ve tam olarak kullandı. ancak kaynaklardan bir kısmı konuyla tam anlamıyla ilişkili değildi. Konuya ilişkin kavram. Arkadaşlarını kendi araştırmaları konusunda teşvik etti. Araştırma raporunu teslim tarihinden epey sonra teslim etti. arkadaşlarından ve etrafındaki diğer kişilerden yardım istedi. Konuya ilişkin kavram. 2. Ancak. Konuya ilişkin çok fazla ve çeşitli kaynaklar kullandı. Konuya ilişkin kavram. İşbirliği yapma 4. Gerekli olduğunda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. Ciddi ve çok sayıda dil ve yazım kuralı hatası yaptı. 23). 3. Kavrama Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden. Gerekli durumlarda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. Araştırma raporunu çok geç teslim etti. Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı örneği öğrencinin bir konuda araştırma yaparken göstermiş olduğu performansa ilişkin gözlemlerin kaydedilmesi için hazırlanmıştır. çalışmanın amacına göre değiştirebilir. Konuyla ilgili olarak yeteri kadar kaynak kullanmadı. Dil ve yazım kurallarını kullanırken az sayıda önemsiz hata yaptı.…………… 1. 1. Farklı kaynaklardan edinilen bilgileri organize etme problemi yaşadı. Araştırma raporunu tam zamanında teslim etti. olgu ve prensipleri kullanırken bazı hatalar yaptı. ancak plana tam anlamıyla uymadı. Kaynaklardaki bilgileri aktarırken bazı hatalar yaptı. Kullandığı kaynaklar konuyla doğrudan ilişkiliydi. Topladığı kaynakları verimli kullanarak edindiği bilgileri organize etti. Kaynaklardaki bilgileri doğru şekilde kullandı. bu dereceli puanlama anahtarındaki ölçütleri. Ölçme ve değerlendirmede geleneksel ve yeni yaklaşımların bu programla da ilişkilendirilen özellikleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(20. bu ölçütlere ilişkin açıklamalardan hangisinin öğrencinin performansını tam olarak yansıttığı düşünülüyorsa. 4. Kanıt kullanma Araştırma Raporu 3. Bazı yerlerde kendi yorumlarını kattı. Farklı kaynaklardan elde edilmiş bilgileri organize etme gayreti hiç olmadı. Plan oluşturma ve uygulama Araştırma Süreci 2. Araştırma sürecinde hiç kimseden yardım istemedi ve kimi zaman gerekmesine rağmen. olgu ve prensipleri kullanırken ciddi hatalar yaptı. Dil kullanımı Kaynaklardaki bilgileri doğru bir şekilde sundu.takdir edilir ve buna göre toplam puan elde edilir. olgu ve prensipleri doğru şekilde kullandı. Araştırma sürecine ilişkin planlama yaptı. Aşağıda kimya dersinde yaptırılabilecek bir araştırma veya çalışma için kullanılabilecek bir dereceli puanlama anahtarı örneği verilmiştir. Arkadaşlarıyla pek fazla işbirliği yapmadı. puan sütununa yazılır. Araştırma raporunu makul zamanda teslim etti.

doğru/ yanlış. Deney için uygun malzemeleri seçti. Deney sonunda çalıştığı mekânı temiz bıraktı. Seçilen ölçme ve değerlendirme yöntem ve teknikleri ders programında hedeflenen kazanımlara uygun olmalıdır. çevre ve sınıf imkânları. Deney için uygun düzeneği kurdu.Öğrencilerin performanslarını değerlendirirken kontrol listeleri de kullanılabilir. 16 . Kontrol listelerinde. kontrol listesinde açıkça belirtilip sıralanabilir. sınıf mevcudu. Bu formların aynı şekilde kullanılması zorunlu değildir. deney yapma gibi bir dizi hareketi gerektiren davranışlar. • Öğrencinin bilgi alt yapısı yetersiz olduğu için deneyi bilinçsizce yaptı. Öğretmenlerin. eşleştirme. Deney sonuçlarını usulüne uygun kaydetti ve yorumladı. daha geçerli ve güvenilir değerlendirme yapmalarına katkı sağlayacaktır: 1. kısa yanıtlı sorular vb) ile performansa dayalı değerlendirme araçlarını birlikte ve dengeli kullanması öğrenci kazanımlarının daha etkili değerlendirilmesini sağlayacaktır. 2. Çalışırken kendisinin ve arkadaşlarının güvenliğine dikkat etti. öğrencinin bir görev veya proje esnasında sırasıyla yapması gereken iş ve işlem basamakları listelenmiş olup her iş veya işlem için var veya yok. KONTROL LİSTESİ Gözlenen Davranışlar Evet Deneyle ilgili bilgi alt yapısı yeterlidir. evet veya hayır anlamına gelen bir işaret veya ifade ile o işlem basamağının gerçekleşip gerçekleşmediği not edilir. süre vb. Öğretmenlerin geleneksel değerlendirme araçları (çoktan seçmeli. … … … Düşünceler Hayır Örnek düşünceler: • Öğrencinin deneydeki dikkati ve kavrayışı çok iyiydi. faktörler göz önünde bulundurularak yeniden yapılandırılabilir. Seçtiği malzemelerin ve çalıştığı mekânın temizliğini kontrol etti. Öğretim programında sunulan ölçme ve değerlendirme araçlarına ilişkin formlar örnek olarak sunulmuştur. ölçme ve değerlendirme yaparken aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri. 3. Ölçme ve değerlendirme araçları ve değerlendirme ölçütlerinin programın temel amaçlarına hizmet eder nitelikte olmalarına ve programda kazandırılması hedeflenen becerileri kapsamasına dikkat edilmelidir. Formlar ve formlarda yer alan ölçütler. dersin işleniş yöntemi. Puanlama ise kümülatif yapılır. Örneğin. • Öğrencinin bu etkinliği tekrarlaması gerekiyor.

çıkarımda bulunmaları. yorumlamaları. gruptaki öğrenci sayısı kadar alt bölüme ayrılarak her öğrenciye bir alt görev yüklenir. grup iş bölümünü kendisi yapar. 7. Performansa dayalı değerlendirme yapmak için verilen performans görevlerinde öğrencilerin performansının. Birincisinde. transfer etmeleri. 17 . 5. tablo veya grafiğe dönüştürmeleri vb sağlanmalıdır. verilen görev veya proje. Sınıfta yapılan her türlü etkinliğin değerlendirilerek bir puanlama yapılması zorunlu değildir. Birinci tip grup çalışmaları değerlendirilirken. bir grubun tüm üyeleri aynı puanı alır. elde ettikleri bilgileri. Başka bir deyişle.4. İkincisinde ise söz konusu görev veya proje grubun tamamına verilir. görev ve proje sunum aşamalarında her öğrenci kendi hazırladığı bölümden sorumludur ve her öğrencinin performansı ayrı değerlendirilir. değerlendirme yapmaları. her grup üyesinin görev takibi de gruba ait bir iştir. analiz etmeleri. derecelendirme ölçeği vb) biri ile değerlendirilmesi ve puanlanması gerekmektedir. İkinci tip grup çalışmalarında ise her öğrenciye eşit puan takdir edilir. 6. daha önceden hazırlanmış ölçütlerden oluşan değerlendirme araçlarından (dereceli puanlama anahtarı. Verilen yıllık ödevler veya performans görevlerinde öğrencilerin bir kaynaktan bilgileri aynen aktarmaları yerine. Öğrencilerin öğrenmelerine destek sağlamak ve performanslarını değerlendirmek için yapılacak grup çalışmalarında iki yol izlenebilir. Öğrencilerin performansına ilişkin değerlendirme sonuçları mümkün olduğunca kısa sürede öğrencilere bildirilmelidir.

3 Programları.11 ve 12. 1998. Borich.. D. Devlet Matbaası İstanbul. Tebliğler Dergisi. Modern Kimya Programı Amaçları ve Açıklamalar. 2003. Classroom Assessment. Inc. New York. TC Maarif Vekâleti. Cambridge. 2002. 1. M. L. 1973.. S. Ankara. 5. J.. Tebliğler Dergisi. Ankara. 2000..SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR Orta Mektep Müfredatı (1930). New Jersey. by Larochelle. . J.P. “In Search of Understanding: The Case for Constructivist Classrooms” Association for Supervision and Curriculum Devepment. Ankara. H. Lise Müfredat Programı (1956). 1992. Ausebel. Ankara. Baskı).Ortaöğretim Kurumları Sınıf Geçme Yönetmeliğini Uygulayan Ortaöğretim Kurumlarının 9. 1938. P. 5. MEB-EARGED. Cognitive Domain. Sınıf Fen Bilgisi (Fizik. 1996. & Garrison. 18. Ankara. J. 23-29. 1998. USA. 12. 22. Öğrenme-Öğretme Süreci: Yeni Teori Ve Yaklaşımlar. TC Maarif Vekâleti. J. MEB. Lise Kimya Programları.10. 2001. 21. TC Kültür Bakanlığı. W. Bloom. 15. Fen Bilimleri 1 Programı. New York: McGraw Hill. Novak. Tebliğler Dergisi. & Bednarz. Von Glasersfeld. 4. P. 9.” David McKay Inc. “Constructivism in Education”.. 7. Baskı. Tebliğler Dergisi. E. 1987 23. Ankara. 1994. Tebliğler Dergisi. J. 18 . 1956. Educational Psychology – A Cognitive View. Nobel Yayınları. MEB-EARGED. 16. 17. and Gale. Maarif Basımevi Ankara.. 1978. Ankara. & Hanesian. 3. 1956. NY: Holt. G. 13. 20. Cambridge University Press. Ankara. Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analiz Raporu. sınıflarına ait haftalık Ders Dağıtım Çizelgeleri. Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi. Ankara. 11. in “Construnctivism and Education”. Lise Programı (1938). 10. (2. Modern Educational Measurement. Second Edition. Seçmeli Kimya 1. John Wiley & Sons. D. USA. Steffe. 1971. F. 19. & Brooks. New York. Saydam Matbaacılık. W. 1995. 1930. G. 1960 Ortaöğretim İkinci Devre 1. Ankara. 1991. UK. Fen Bilimleri 2 Programı. 14. “Why Constructivism Must Be Radical”. Lise Müfredat Programı(1960). 8. Turgut. M. Ahmet Saban. Tebliğler Dergisi. TC Maarif Vekâleti. Tebliğler Dergisi. T. Rinehart and Winston. Airasian. Kimya) Taslak Programı. 1985. N. Kubiszyn. 1993. J. Devlet Basımevi İstanbul. Lawrence Erlbaum.. “Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals: Handbook I. B.. 2. 2. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları. (Editör). Ankara. Maarif Basımevi Ankara. 1999. Educational testing and measurement: Classroom application and practice. Popham. 6.. Brooks.. New York. Needham: Allyn & Bacon.

sınıf B. ÜNİTELER 19 .KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI Ortaöğretim 9.

7 22. KİTAP FORMA SAYILARI • • Ortaöğretim 9. • 20 .8 100 * Üniteler için verilen ders saatleri öğretmen tarafından şartlara göre ±%10 oranında değiştirilerek uygulanabilir.ZAMAN ANALİZİ ORTAÖĞRETİM KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 9. bu oranlar esas alınarak bulunan sayfa sayılarında. zaman tahsis çizelgesinde belirlenmiş yüzde zaman oranlarına uygun olmalıdır. Ancak. Sınıf kimya ders kitabının hacmi. A4 boyutlu kâğıda. Öğretmen kaynak/kılavuz kitabı için herhangi bir hacim sınırlaması yoktur.2 27.2 16. gerekli görüldüğü hâllerde ±%10 artırma/eksiltme yapılabilir. Her üniteye tahsis edilecek sayfa sayısı. SINIF ÜNİTELERİ VE ÖNERİLEN SÜRELER ÜNİTE ÜNİTE İSMİ NUMARASI 1 KİMYANIN GELİŞİMİ 2 3 4 5 BİLEŞİKLER KİMYASAL DEĞİŞİMLER KARIŞIMLAR HAYATIMIZDA KİMYA Toplam KAZANIM SÜRE/DERS YÜZDE ORAN (zaman bakımından) SAYISI SAATİ* 18 28 12 10 22 90 8 16 12 16 20 72 11.1 22. 16-20 forma olarak öngörülmüştür.

aynı tür atom içeren saf maddelerin “element” olarak. özellikle kimyanın neden bilim sayıldığı ve simyanın neden bilim sayılmadığı. B. Kimyanın Temel Kanunları 3. Kimyanın bilim olma sürecinin tarihi olarak nitelendirilebilecek bu ünitede. Ünite Önerilen Süre A.İtme Bilimsel Yöntem : KİMYANIN GELİŞİMİ : 8 Saat 21 . buradan hareketle bilimsel yöntem basamaklarını kavramaları irdelenecektir. Lise kimya dersine giriş olan bu ünitede. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde maddelerin atomlardan oluştuğunu. özellikle.Sınıf Öğretim Programı 1.Kimya Dersi 9. kimyanın bilim olma süreci ve geçmiş zaman ile günümüzdeki madde fikrini karşılaştırmaları. Ünitenin Amacı Öğrenciler. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • Simya Element Kimyasal Element Atom Katlı Oranlar Kanunu Sabit Oranlar Kanunu Kütlenin Korunumu Kanunu Dalton Atom Teorisi Birleşen Hacim Oranları Avogadro Hipotezi Kimyasal Bağ Oktet Dublet İyonlar Arası Bağ Moleküller Arası Bağ Elektriksel Çekme. Kimyasal Bağ Kavramının Gelişimi C. kimya biliminin öğrencilerce benimsenmesini sağlayacak içerikte bir sunum yapılması faydalı olacaktır. ayrıca iyonik ve kovalent bağ kavramlarını öğrendiler. farklı tür atom içeren saf maddelerin ise “bileşik” olarak adlandırıldığını. öğrencilerin ilköğretimde öğrendikleri bilgilere ilave olarak. Simyadan Kimyaya 2. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYANIN GELİŞİMİ 1.

1. element kavramına getirdiği yeni yorum işlenir.6. Yemek tuzu.3) Maddeyi incelerken. simyacılardan miras kalmış deneyim ve bilgilerin bize yararları” sırası ile akan. Simyadan kimya bilimine aktarılan bulguların önemini örneklerle açıklar.1. sülfürik asit. Antik dönem “element” kavramı ile erken dönem “kimyasal element” kavramını karşılaştırır. 1.1.5. görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir. Bu iki yöntemden hangisinin simya.5 Aristo’nun “toprak.2 Simyanın teorik temelleri olmayan. Simyanın uğraş alanını geçmiş zaman insanının hayali ile ilişkilendirir. -bazı bitkisel ürünlerin ilaç olarak yararlarının fark edilmesi. her maddenin diğer maddelerle etkileşimini ayrı ayrı ele almak yerine. kap-kacak ve süslenme malzemesi olarak maddenin yararlarının keşfedilişi. deneme-yanılmaya dayalı çalışmaları içerdiği.yemek tuzu. [!] 1. kil.1. ateş” dörtlüsünden oluşan.3 Simyacılar döneminden beri bilinen. Elementi “kendinden daha basit maddelere dönüşmeme” temelinde tanımlamanın sakıncalarına örnekler verir. kil. Kıbrıs taşı gibi bazı doğal maddelerin çok özel yararlarının keşfedilişi. 1. kireç.3. tuz ruhu.3) Antik dönemde ve Rönesans döneminde benimsenen “element” tanımları karşılaştırılıp yetersizlikleri irdelenir. insanların geçmişte. bazı maddelerin bu tür yararlarını tesadüfen keşfettikleri vurgulanır. [!] 1. (1. yün. “Kimyanın Temel Kanunları” konusuna geçilir. simyanın yöntemlerinin bugün neden terk edildiği. sınama-yanılma yoluyla yararını keşfettiği maddelere örnekler verir. bununla birlikte. açık havada bir kavanoza konmuş kükürt tozu yakılarak çıkan gazların kuru kayısı. [!] 1.6) : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1. ölümsüzlük veya sonsuz zenginlik sağlayan madde arama hayali ve buradan. kükürt.4. 1. bu nedenle sistematik bilgi birikimi sağlayamadığı vurgulanır. altın.1.(1.1.4. Eski çağ insanlarının. . sodyum hidroksit gibi elementlerine zor ayrışan bileşiklerin uzun süre ‘element’ sayılmasının nedeni tartışılır. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 1. -tanınmış simyacıların başlıca çalışmaları. bir kaçının elde ediliş ve kullanılış hikâyesi ile birlikte verilir. sınama yanılma yoluyla incelenmesi anlamına gelen simyanın doğuşu.Kimya Dersi 9.1. şap. kükürt. sınıflarda işlenmiştir.2. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 22 . Kıbrıs taşı gibi (FeSO4) gibi kristal yapılı kimyasalların bitkisel boya banyolarına eklenince ipliğin aldığı renge etkisi gösterildikten sonra. (1. kuru incir.Barınma. Ayrıca.6 “Atomun Yapısı” konusu Fen ve Teknoloji 7 ve 8. Element kavramını atomlardaki proton sayısı temelinde açıklar. [!] 1. cıva vb maddeler. 1. İnsanların maddeye bakışının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler. maddenin. 1. şap. Modern element kavramının nasıl ortaya çıktığı sorgulanarak buradan. hava. KİMYANIN GELİŞİMİ 1. kuru üzüm gibi ürünler üzerinde ağartma etkisi veya şap. [!] 1.4. maddenin yapısı ile özellikleri arasında ilişki kurup bu ilişkiler çerçevesinde araştırma yapmanın yararları tartışılır. hangisinin kimya olduğu kısaca tartışılıp vurgulanır.Sınıf Öğretim Programı Ç. ipek. Düşünce ile deneyi birleştiren ve deneyi önceleyen Rönesans dönemi bilim insanlarının.1 Türk ve İslam bilginlerinin pratik buluşlara katkısı bir okuma parçası ile verilir. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE KAZANIMLAR KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “. kıbrıs taşı (FeSO4). bakır gibi doğada hazır bulunan kimyasalların deneyimle keşfedildiği belirtilir. su.5-1. bütünü ile düşünceye dayalı olup hiçbir denel gerçeklik temeline oturmayan madde algısı hatırlatılır. Kireç. atom çekirdeğindeki proton sayısı temelinde element kavramı işlenir. doğal boya.

2.(2. Dalton’un. .8) Fe + S → FeS tepkimesi ile ilgili ölçülmüş kütlelerin hazır çizelgesi incelenirken. antik çağda bazı kimyasal maddelerin yararlarının keşfi. (2. görsel ögelerle bezenmiş bir “kimya tarih şeridi” üzerinde özetlenir. simyacıların ‘altın suyu’ ve ‘sonsuz hayat suyu’ arayışları.4. örnekleri ile vurgulanır. (2.8). 2.Sınıf Öğretim Programı 1. [!] 2. [!] Kimya tarih şeridinde. (2. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 2. (2. mangan oksitleri.7. Fe + S → FeS tepkimesi üzerinden. Ancak bu anlatımda. Dalton’un ve Avogadro’nun çalışmaları yer alabilir.7 Lavoisier. (2. [!] 2.8) Bu verilerin.7.3. (2.4.1.8) Gaz elementlerin birleşen hacimleri ile ilgili gerçek deneylere ilişkin hacim ölçüm çizelgelerinin Dalton Atom Teorisi ile kimi hâllerde açıklanamayacağı örneklerle tartışılır. Kimyasal olaylarda. 2.3. bilimsel yöntem için esas olduğu çıkarımını yapar.8 2.4) Dalton Atom Teorisinin doğru açıklayabildiği.2. Çünkü Dalton’un Atom Teorisinin temeli bu sorgulamadır. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 23 . kendi atom teorisinden çıkarak bu kanunu tahmin ettiği vurgulanmalıdır. atomların mol kütleleri fikri kullanılmadan.2. .hipotez-denel veri ilişkisi. Birleşen hacim oranları ile ilgili hazır denel bulguları kullanarak bazı elementlerin moleküllerden oluştuğu çıkarımını yapar.4 Sabit oranlar ve katlı oranlar [!] kanunları. [!] 2. birden çok atomdan oluşan moleküllerin varlığını kabul ederek açıklanabileceğini fark eden Avogadro’nun çalışmaları verilir. Avogadro Hipotezinin kimyasal bağın anlaşılmasındaki önemini fark eder.2.ilk hipotezlerin ve onları sınayan denel sonuçların irdelenmesi. Scheele. Proust. Kimyanın bilim olma sürecinin deneysel ölçümlerin yorumu ile başladığını fark eder.5.8. 2.6 Moleküllerin varlığını kanıtlamak için Avogadro’nun hipotezi ve bu hipotezin deneysel olarak kanıtlanması örneklerle verilir. 2. tepkimeye girenlerin ve ürünlerin kütlelerini 8-10 deney için özetleyen hazır bir çizelge incelenerek. Dalton. 2.1. gerçekte denel verilerden çıkılarak ifade edilmediği. : Sınırlamalar Örneğin. Avogadro gibi bilim insanlarının çalışmalarının. 2. örnek olarak. Bütün bu gelişmeler. burada. 2. atomların birbirine nasıl bağlandığı konusu ile ilgili yorumların tarihsel gelişimine geçilir. Sabit Oranlar Kanunu ile Dalton Atom Teorisi arasında ilişki kurar.7 kazanımları tarihsel süreç içinde incelenirken 2.3) Katlı Oranlar Kanununun.1-2.) [!] 2.6. kütlenin korunumu ve sabit oranlar kanunları işlenir. 2.6) Moleküllerin varlığından kimyasal bağ kavramına geçilip buradan. her seferinde sabit çıkan element kütleleri oranının neden sabit olduğu sorgulanır. KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 2.5 Dalton teorisi ile açıklanabilen ve açıklanamayan gaz tepkimesi hacim oranları örnekleri işlenir. basit denel bulgulardan atomun varlığı gerçeğine ulaşma anlamında verilecektir.2. KİMYANIN GELİŞİMİ 2.1-2. KAZANIMLAR Kimya biliminin gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler. Deneysel verilerin yorumlanması ve bunlardan yeni hipotezlerin oluşturulmasının. önemle vurgulanması gereken hususlardır. kütlenin korunumu kanununu simgeleyen terazi.5. .8). 2. (2. 2. (Her iki kanunla ilgili sayısal hesaplamalar bu ünitenin konusu olmadığı gibi. 2. 2.8 kazanımı da dolaylı yoldan verilmiş olacaktır.Kimya Dersi 9.7 Elementlerin de moleküllerden oluşabileceği gerçeği.1. Kütlenin Korunumu Kanununu açıklar. demir oksitleri gibi gerçek örnekler üzerinde katlı oranlar kanunun geçerliliği gösterilir. Gaz haldeki elementlerin birleşen hacim oranlarını açıklamada Dalton Atom Teorisinin yetersiz kalışına örnekler verir. tek başına bir anlam da ifade etmez. aksine. Dalton Atom Teorisinden yola çıkarak Katlı Oranlar Kuralının nasıl tahmin edildiğini açıklar. kimya bilimine temel teşkil eden bölümleri işlenir.deneyleri açıklamakta yetersiz kalan hipotezlerin yeni hipotezlerle açıklanmaya çalışılması.

2.4 İyonlar arasındaki elektriksel etkileşimleri. ünitede işlenecektir. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 3.3 Atomlar ve iyonlar arası bağların sağlam.. Atomların ve moleküllerin birbirine bağlanma olgusunun Dalton atom teorisi ile neden açıklanamayacağını irdeler. Kimyasal bağları elektriksel çekme-itme kuvvetleriyle ilişkilendirir. CaO gibi bileşikler üzerinde iyonlar ve iyonik bağ örneklendirilir.1-3. Asal gaz elektron düzeni ile atomların bağ yapma yatkınlıkları arasında ilişki kurar. Maddenin farklı hâllerinde atomlar.(3.4) NaCl. 3. iyonik bağların anlaşılmasına kadar açıklanacaktır. sınıf kapsamında iyonik bağ kavramının temelleri de atılmıştır. ilgili başlıklar altında incelenmek üzere ertelenecektir.1. görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir. ilk yaklaşımlardan başlanarak.(3. iyonlar ve moleküller arası bağların varlığını ve sağlamlığını örneklerle açıklar. 3. -atomlarda ‘çengel ve yuva’ benzeri ayrıntıların varlığını düşünen eski bağ açıklamalarının atom yapısı hakkında bilinenlerle uyuşmazlığı. iyonik bağ şeklinde tanımlamak bu düzey için uygundur.3 Katman-elektron dizilimleri üzerinden açıklama yapılacaktır. 3.Kimya Dersi 9. iyonik bağlar verilip diğer bağlar. [!] 3.Sınıf Öğretim Programı 1. Fen ve Teknoloji 7 ve 8.4 Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi. -katılarda.2 Moleküllerin birbirini nasıl çektiği konusu 2. 3. 3. KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Birden çok atomun birbirine tutunmasını açıklamak üzere.4) AÇIKLAMALAR KİMYANIN GELİŞİMİ 3. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 24 .4 Bağların hepsi temelde elektriksel etkileşimlerden kaynaklanmakla beraber. moleküller arası bağların daha zayıf olduğu fikri işlenecek. 3.1-3. -elektron alışverişi ile bağ arasındaki ilişkinin elektriksel çekim temelinde açıklanması” konularını içeren.3. 3. 3. sıvılarda ve gazlarda moleküller/ atomlar arasında bağ olup olmadığı ve varsa bu bağların hangi fiziksel halde daha sağlam olması gerektiği konusunda bir irdeleme. KAZANIMLAR Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler. -bağ yapma yatkınlığı yüksek olan elementlerin ve asal gazların elektron düzenleri arasındaki farkın bağ oluşumunu açıklamada kullanılışı.4. tarihsel gelişim başlığı altında. moleküller arası bağlar sınıflandırılmayacaktır.

8 Aşağıdaki soruları tartışınız. 1. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme : 1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.Kimya Dersi 9.6.1-2.1-1. simyanın bilim sayılmamasının nedenlerini irdeleyiniz.Sınıf Öğretim Programı D. 2. 2. 25 . Geçmiş zaman insanının simya ile ilgili çalışmaları olmasaydı kimya bugün bu aşamaya gelebilir miydi? Örneklerle açıklayınız. Kimya bir bilim olduğu hâlde.

yanlış ise E’deki ifadeye ulaşılır.çıkışa. yanlış ise 2. çıkışa ulaşılır. B’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. Doğru ise D’deki ifadeye.Kimya Dersi 9. 26 . Örneğin: A’ daki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : Tüm kazanımlar Aşağıda birbiri ile bağlantılı Doğru / Yanlış tipinde ifadeler içeren tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinde bir soru verilmiştir A’daki ifadeden başlayarak her “Doğru” ya da “Yanlış” cevabınıza göre çıkışlardan sadece birisini işaretleyiniz. D’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. Doğru ise 1. yanlış ise C’deki ifadeye ulaşılır. Doğru ise B’deki ifadeye.

çıkışa ulaştı ise. çıkışa ulaştı ise. • Öğrenci 2. ifadeye (D) diyerek yanlış yanıt vermiştir. 7. • Öğrenci 7. Bu durumda öğrencinin 3 doğru yanıtı vardır ve 3 puan almıştır. B’deki ifadeye (D) diyerek. C’deki. doğru yanıt vermiş ve F’deki ifadeye ulaşmıştır.Kimya Dersi 9. D’deki ifadeye (Y) diyerek. 4 veya 5. yanlış yanıt vermiştir. • Öğrenci 6. B’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiş ve D’deki ifadeye ulaşmıştır. Bu durumda öğrencinin 1 doğru yanıtı vardır ve 1 puan almıştır. yanlış yanıt vermiştir. Bu durumda öğrencinin doğru yanıtı yoktur ve 0 puan almıştır. çıkışa ulaştı ise.Sınıf Öğretim Programı DEĞERLENDİRME: • Öğrenci 1. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır. çıkışa ulaştı ise. yanlış yanıt vermiş ve C’deki ifadeye ulaşmıştır. F’deki ifadeye (Y) diyerek. D’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiştir. ifadeye ulaşmıştır. çıkışlara ulaşmışsa her basamaktaki doğru veya yanlış yargıları değerlendirilerek yukarıdaki örneklere göre puan hesaplanır. A’daki ifadeye (Y) diyerek. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır. doğru yanıt vermiş ve D’deki. yanlış yanıt vermiştir ve C’deki ifadeye ulaşmıştır. C’deki ifadeye (D) diyerek. A’daki ifadeye (D) diyerek. A’daki ifadeye (Y) diyerek. Bu durumda öğrencinin 2 doğru yanıtı vardır ve 2 puan almıştır. • Öğrenci 3. A’daki ifadeye (D) diyerek. 27 . ifadeye (Y) diyerek yanlış yanıt vermiş ve G’deki ifadeye ulaşmıştır.

Ünitenin Amacı Öğrenciler. ayrıca basit organik bileşiklerle organik kimyaya giriş yapılacaktır. Ayrıca öğrenciler. katmanlardaki elektron dizilimi. sınıftan itibaren elementlerden bileşik oluştuğu fikrine sahiptir.Kimya Dersi 9. dublet. oktet. esasında tüm ünitelere temel oluşturması bağlamında düşünülerek düzenlenmiştir. iyonik bileşiklerin neden hep katı. ilköğretim 6. öğrencilerin. kavramlarını kullanarak açıklamalarını sağlamaktır. elektron dizilimleri.Sınıf Öğretim Programı 2. B. anyon. Bu ünitede özellikle. İçerik bakımından kimyanın temel bileşenlerinden birisi olan bu ünite. katyon. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları BİLEŞİKLER 1. iyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki fark vurgulanarak iyonik bileşiklerin ve kovalent bileşiklerin oluşumu ekseninde bu bileşiklerin Lewis formüllerinin yazımı ve polarlık üzerinde durulacak. İyonik Bileşikler 3. Bu ünitenin amacı. iyonik bağ ve kovalent bağ kavramlarını da bilmektedirler. değerlik elektronu/elektronları. Ünite Önerilen Süre A. iyon yükü. Kovalent Bileşikler C. Bileşikler Nasıl Oluşur? 2. yükseltgenme basamağı. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • İyon İyon Yükü Yükseltgenme Basamağı Lewis Formülü Örgü Yapısı Molekül İyonik Bağ Kovalent Bağ Metalik Özellik Ametalik Özellik Nötrallik İkili Bağ Üçlü Bağ Hidrokarbon Polarlık Organik Bileşikler Anorganik Bileşikler Hidrofil Hidrofob Değerlik Elektronu : BİLEŞİKLER : 16 Saat 28 . Ayrıca polarlığın çözünmedeki rolü ekseninde bağın ve molekülün polarlığı irdelenecektir. kovalent bileşiklerin neden bağımsız birimlerden oluştuğunu.

Mg2+. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!]1. MoO3. 11.2. 1.2) Her ana gruptan birer element seçilerek katman-elektron dizilimleri verilir. 2 gibi katmanlardaki toplam elektron sayıları temelinde verilecek. çeşitli örnekler üzerinde.4. p. 1. Elektron alma/ verme eğilimi ile metallik/ ametallik özelliklerini ilişkilendirir. Cu(I)/ Cu(II) .(1.5 Fe(II) / Fe (III) . O2− iyonlarının yüklerinden yararlanılarak. 1.3-1. (1.5) BİLEŞİKLER 1. F−. Bu iyonlar.4-1. İncelenen her elementin oktete ulaşmak için alması/ vermesi gereken elektron sayıları irdelenir. f alt katmanları kullanılmayacaktır. Elementlerin grup numaraları ile son katmandaki elektron sayıları ve bir bileşikteki yükseltgenme basamakları arasında ilişki kurar. Buna karşılık. Ca2+. H+. su ortamında da serbest kalırlar (çözünürler). elektron alış-verişinin net ve tam olduğu varsayılan NaCl gibi bileşiklerde. Mn(II) /Mn(IV) / Mn(VII) . 1. diğer elementlerin yükseltgenme basamakları bulunur. aldığı/ verdiği elektron sayısının dördü aşmadığı vurgulanır. Bu bağlamda. Elektron dizilimi. SO3. oktetin kimyasal bağ için gerek şart olmadığı. Değerlik katmanındaki elektron sayısı bulunarak.4) Seçilen uygun bileşik örnekleri üzerinde.1. asal gaz elektron dizilimi üzerinden irdeler. Mn2O7 gibi yüksek yükseltgenme basamaklarının söz konusu olduğu bileşiklerde de. Elementlerin genel olarak. Elementlerin iyon yükü ve yükseltgenme basamağı bu örnekler üzerinde karşılaştırılır. Sn(II)/ Sn(IV) . [!] 1. CrO3. ‘iyon yükü’ yerine “yükseltgenme basamağı” kavramı daha uygun olur. Yükseltgenme basamağı ve iyon yükü ile nötral atomların son katmanındaki elektron sayıları ve elektron dizilimi ilişkilendirilir.3. d. S ve N atomlarını. Br.1 Elektron dizilimleri. ve X: Cl.(1. Yükseltgenme basamaklarının sabit veya değişken oluşu ile elektron dizilimi arasında ilişki kurar. 2. N(I-V). iyon yükü ve yükseltgenme basamağı ile ilgili olarak öğrenciler.Sınıf Öğretim Programı Ç. Na+. Hg(I)/Hg(II). Zn2+. metaller için. N2O5 gibi moleküllerde. Periyodik cetvelde verilen elektron dizilimlerini kullanarak. metallik/ ametallik özellikleri irdelenir. atomun bu özelliği ile elementin grup numarası ilişkilendirilir. Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak asal gazların ve diğer bazı elementlerin elektron dizilimleri karşılaştırılır. 8. Al3+. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 29 . sırası ile 6 ve 5 elektron kaybetmiş ‘iyonlar’ saymak doğru değildir ve bu atomlar için “yükseltgenme basamağı” terimi uygundur. Cl. [!] 1. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 2.gibi gerçek iyonlar için uygun düşen terimdir. eş numaralı alt katmanlardaki elektron sayıları toplanacaktır.5. istisnaları olan bir genelleme olduğu açıklanacaktır. iyon yükleri ve yükseltgenme basamakları ayrı ayrı gösterilir. : Sınırlamalar 1. Na+.Kimya Dersi 9. Pb(II)/ Pb(IV) .1. Elektron dizilimlerini alt katmanlar temelinde gösteren periyodik cetveller kullanılırken.1. Bu karşılaştırma üzerinden gidilerek elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimleri.2 Grupların genel adları ve ana gruplardaki elementlerin değerlikleri işlenir. elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimlerini. K+. I olmak üzere X(I)/X(III)/X(V)/X(VII) sistemleri kullanılarak elementlerin oktet kuralına uyan/uymayan farklı değerlikleri olabileceği. [!] 1. Fe2O3. s.1.3. İyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki farkı açıklar.3 İyon yükü.

Lewis sembolündeki harf(ler)in. LiF vb iki atomlu iyonik bileşikler için Lewis formülü yazımı çalışmaları yapılır. : F BİLEŞİKLER [!] 2. Sonuç olarak..3).4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 30 . Ana grup elementlerinin katyon ve anyonlarının muhtemel yüklerini belirtir. gerektiğinde. Farklı elementlerin nötral atomlarının ve iyonlarının Lewis simgeleri genel kimyasal simgeleri ile karşılaştırılır.3 NaF gibi basit bileşiklerde.(2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 2. katyonların Lewis simgeleri. ClO−. PO43−.Kimya Dersi 9. elektron alan atomun/ atomların “anyon” olduğu sonucuna ulaşılır. Geçiş elementlerinin ve ametallerin farklı pozitif yüklere sahip olabileceğini fark eder. bu elektronların atom grubunun tamamına aitmiş gibi düşünülebileceği sonucu çıkarılır. Bazı iyonik bileşiklerin Lewis formüllerinin yazılı olduğu kartlar incelenerek iyonik bileşikteki elektron veren atomun/ atomların “katyon”. PO43− gibi anyonların fazladan elektronlarının hangi atom tarafından alındığı sorgulaması yapılarak. [!] 2. ana grup elementlerinin elektron dizilimleri asal gaz elektron dizilimleri ile karşılaştırılır. Örnek: .Sınıf Öğretim Programı 2. Bazı iyonik bileşiklerde atom gruplarının anyon ve/veya katyon olabileceğini fark eder. çekirdeği ve iç katman elektronlarının tamamını.2.1. Basit iyonik bileşikleri değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir. KBr. kullanılan noktaların da değerlik elektronlarını gösterdiği sonucuna varılır. çok atomlu iyonların Lewis yapılarına girilmeyecektir. NaCl. Elementlerin sahip olabileceği yükler irdelenir. SO42−. Çeşitli elementlerin Lewis simgeleri incelenerek. 2.4.2) Elementlerin grup numaraları ile son yörüngelerindeki elektron sayıları ilişkilendirilir. (2. katyonun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırılacaktır. 2. NO3−. CO32−. Bu konu işlenirken. 2. 2. ClO4− anyonları ve NH4+ katyonu örnek verilir. 2.2.. Bu tartışma ile. Nötrallik ilkesinden yararlanarak iyonik bileşiklerin adları ile formülleri arasında eşleme yapar. CH3COO− .4 Çok atomlu iyonlara OH−. İyonlardan bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler. Yaygın çok atomlu anyonlar ve [!] 2. Bu iyonlarda her atomun yükseltgenme basamağını bulma alıştırmaları yapılır. SO42−. anyonlarınki ise dış katman elektronları ve yükü ile birlikte verilecektir.5 İyonik bileşikler.5. Lewis simgelerinin neyi temsil ettiği tartışılır. Örnek: Fe2O3 demir (III) oksit Mn2O7 mangan (VII) oksit Cr2(SO4)3 krom (III) sülfat CrO3 krom (VI) oksit Cr2O3 krom (III) oksit NH4+ katyonu tanıtılır. ClO2− . sadece element sembolü ve yük olarak (Na+ gibi).1.. (2.3. : . geçiş metallerinin ve ametallerin farklı pozitif değerliklere sahip olabileceği çıkarımı yapılır. Elementlerin katman elektron dizilimleri kullanılarak. ClO3−.

İyonik bileşiklerin neden hep katı olduğunu açıklar. 3. İyonik bileşiklerin moleküllerinin olmayışını. 3.3. çeşitli tuzların çözünme denklemleri ile birlikte açıklanır. (3. Örnek: NaCl (k) + H2O (s) → Na+ (aq) + Cl.3. Modeller karşılaştırılır. BİLEŞİKLER NaCl ve CsCl bileşikleri için oluşturulmuş 3 boyutlu modeller üzerinde bileşiklerin örgü yapısı incelenir. İyonik bileşiklerin formüllerine karşılık gelen moleküllerinin olmadığı ve hep katı halde bulundukları sonucuna varılır.Sınıf Öğretim Programı 2. nitrat ve sülfat tuzlarının suda iyonlaşmalarına ilişkin çözünme olgusu.(aq) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 31 .Kimya Dersi 9. [!] 3.1-3. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3. “Bu modellerde yer alan bileşikler hangi fiziksel halde olabilir?” soruları ile yönlendirilmiş bir tartışma açılır. “Verilen bileşikler moleküler yapıda mıdır?”. 3. İyonik yapılı bileşiklerin çeşitli tiplerde ve düzenli örgüler oluşturduğunu modeller üzerinde gösterir. 3.4.1.4. İyonik bileşiklerin suda neden kolay çözündükleri.4) [!] 3. fiziksel hallerin ve çözeltideki iyonların gösterimleri ile birlikte verilecektir.1. örgü yapısı ile ilişkilendirir. İyonik bileşiklerin suda çözünmelerini örneklerle açıklar. İyonik bileşiklerin örgü yapısı ile ilgili olarak öğrenciler. Basit halojenür. NaCl ve CsCl örnekleri açıklama için kullanılacaktır. Her bileşik için iyonların dizilişi ayırt edilir.2.3.

atomların katman elektron modeller ile oluşturulmuş çeşitli molekül gösterimleri incelenerek. Cl2. HCl. Kovalent bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler. N2. Cl2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Aynı element atomlarından oluşmuş kovalent yapı örnekleri ( H2.(4. N≡N. en. çubuk-küre modelleri de tanıtılır. Su. O=O.4. N≡N. (4. elmas.3. Kırmızı fosfor. C≡O. eten ve etin gibi basit molekül örnekleri Lewis gösterimleri ile açıklanacaktır. CO2 vb bileşiklerin Lewis formülleri üzerinde.4). monoklinik kükürt. B2O3 gibi bileşiklerin varlığı bir okuma parçasında verilir. Cl2. O2. Bileşiklerin Lewis formülleri yazılır. 4. [!] 4. : Sınırlamalar BİLEŞİKLER . iyonik bileşiklerle sınırlı kalacak ve orada işlenecektir. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 32 . her kovalent bileşiğin bağımsız moleküllerden oluştuğu sonucuna varılır. F2 ) için bağlanmanın nasıl gerçekleştiği üzerinde bir tartışma açılır. 4.5 Latince sayı adları kullanılarak türetilen. I2 ile HCl. H2O.4 O=O. Moleküllerin bağ yapısını değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir (Lewis formülleri). 4. N2O5 (diazot pentoksit) gibi adların mantığı işlenir. su gibi bağımsız moleküllerden oluşmuş düşük erime ve kaynama noktalı kovalent bileşikler yanında. Bağların çizgilerle gösterimi için. H2O molekülleri Lewis nokta yapıları ile gösterilir. Buradan.6 Karbon dioksit. SO2 (kükürt dioksit). molekülerdeki her bir atomun başka kovalent bağ oluşturup oluşturmayacağı irdelenir.1). İki atom arasındaki kovalent bağı ortaklaşılmış elektron çiftleri temelinde gösterir. ikili ve üçlü bağların da bulunabileceği sonucuna ulaşılır (4. N2. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğu vurgulanır.2) Bazı kovalent bağlı bileşiklerde formül yazma ve adlandırma çalışmaları yapılır. Kovalent bileşiklerin çoğunun neden bağımsız birimlerden (molekül) oluştuğunu açıklar. 4. grafit gibi kovalent element yapıları da.6). I2 ile HCl. değerleri yüksek SiO2. eten ve etin gibi basit moleküllere ait Lewis gösterimlerinin yer aldığı modeller incelenerek kovalent bileşiklerde tekli bağlar yanında. 4.5. ve kn. Basit kovalent bileşiklerin formülleri ve adları arasında eşleştirme yapar. O=C=O.1. AÇIKLAMALAR [!] 4. C≡O.3. molekül sayılamayacak örnekler olarak açıklanır. + F F F–F Periyodik cetvelde hangi elementlerin kovalent bağ oluşturabileceği tartışmaya açılır. örgü yapılar oluşturan. Bazı kovalent bileşiklerin ikili ve üçlü bağ içerdiğini hazır örnekleri inceleyerek fark eder 4.3. HF. O=C=O. Daha sonra. amonyak.6. 4.1..Sınıf Öğretim Programı 2. 4. SO3 (kükürt trioksit). IF3 vb bileşiklerde anyon adına eklenen son ek verilir. O2. iki atom arasında kovalent bağın elektron ortaklaşması ile oluştuğu sonucuna ulaşılır (4. 4. Pozitif atomun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırma. 4. 4.3 O2. H2O bileşiklerinin değerlik elektronları ile nasıl gösterilebileceği tartışmaya açılır. 4.2. 4.4 Moleküller “nokta/elektron” ve “çizgi/elektron çifti” seçenekleri ile ayrı ayrı gösterilecektir. I2. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğunu fark eder. metan gibi sistematiğe uygun olmayan geleneksel adlar vurgulanır.Kimya Dersi 9.

Moleküllerin polarlığı ile moleküller arası etkileşimi ilişkilendirir. O. Bu karşılaştırmada son yörüngedeki elektronların çekirdeğe uzaklıkları ve sayıları esas alınarak. [!] 5. buna bağlı olarak moleküllerin pozitif ve negatif uçları da dikkate alınarak moleküllerin polarlığı ile yapıları ilişkilendirilir (5. Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak F. H dışındaki elementler ele alınmayacak.3). Başlıca ametalleri. Br.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 33 . 5. [!] 5.açısal moleküller düzeyinde ilişkilendirilecek. O. Br. CH4 gibi üç boyutlu moleküllere girilmeyecektir. CS2 molekülleri için hazırlanmış olan çizgisel ve düzlem açısal yapılarının açıkça görüldüğü kartlar incelenerek yapılar karşılaştırılır. Cl.(5. Bu karşılaştırma sonunda. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 5.Sınıf Öğretim Programı 2.2.1. ametaller bileşik oluştururken bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizilir (5. N. N2. 5. bu kavramın tanımına girilmeyecek. moleküller arası etkileşimlerin irdelenmesinden sonra her molekülün kendi türünden moleküllerle etkileşimi.3. H2O-I2. C. ancak enerji bilançosu üzerinden çözünürlük irdelemesine girilmez. 5. S. 5. polar maddelerin erime ve kaynama noktaları karşılaştırılarak genel anlamda uçuculuk ile polarlık arasında ilişki kurulur. 5. H elementlerinin elektron dizilimleri karşılaştırılır. H2O.4 Maddelerin karışabilirlikleri (çözünürlük) açıklanırken moleküller arası bağların kırıldığı ve yeni bağların oluştuğu konusu verilir. BİLEŞİKLER Kovalent bağlarda polarlık ile ilgili olarak öğrenciler.4.1) N2. H2O.3 Bağın polarlığı ile molekülün polarlığı. I. S. bu elementlerin de sadece bağ elektron çiftlerine sahip çıkma eğilimi sırası verilecektir. İki atomlu basit moleküllerde pozitif ve negatif uçları tahmin eder. I. HCl.Kimya Dersi 9. [!] 5. bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizer. Basit molekülleri polarlık bakımından irdeler. 5. bu ikili etkileşimlerle karşılaştırılır. Buradan polarlık özellikleri ile maddelerin sıvılardaki çözünürlükleri arasında ilişki kurulur. Cl. N. F. O=C=O gibi çizgisel ve düzlem. 5.4 Polar çözücülerin iyonik ve polar maddeleri. C. CS2-I2 molekül çiftlerinde.1 Elektronegatiflik sırası veriliyor olmakla beraber. CO2.4 Bir okuma parçasında.2. apolar çözücülerin de apolar kovalent maddeleri kolay çözeceği genellemesi yapılır. ametallerin bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimlerinden bağın polarlığı. H2O-HCl.

basit şekerler. propantriol. [!] 6.2 “Organik” tanımının tarihçesi ve/veya amino asit.6 n-alkan ve sikloalkanlar.2 C1-6 n-alkan ve sikloalkanlar.2) Örnekler hidrofil ve hidrofob tanımları polarlık-apolarlık temelinde açıklanır.CH2-SO3H CH3-CH2.1) C1. metanol. eten. Organik moleküllerin hidrofil ve hidrofob bölümlerini gösterir. Organik bileşikler ile ilgili olarak öğrenciler. glisin. 6. 6. yağ asitleri. -SO3H örnek verilir.1-6. 6. -NH2.CH2. sistematik adlandırmaya girilmeyecektir. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 34 . (6. Basit hidrokarbonların ve yaygın organik bileşiklerin açık formüllerini yazar ve adlandırır. etanol. -COOH. eten. propantriol. [!] 6. hidrofil gruplara -OH.Kimya Dersi 9.1 Organik asit tuzlarının. organometalik bileşiklerin ve komplekslerin organik mi anorganik mi sayılması gerektiği tartışmasına girilmez.CH2. -NH2. ispirto).3) CH3-CH2. etin. H2O. CO2 ve karbonatların bu tanım dışında kaldığı belirtilir.CH2-COOH CH3COOH. sirke asidi) gibi organik ve sodyum klorür. Polarlığın çözünmedeki rolünü. glikoz. BİLEŞİKLER [!] 6.3 Hidrofil ve hidrofob kavramlarının tanımları yapılarak. -SO3H içeren C1−6 n-alkanları ile örneklenebilir. benzen ile amino asitler. etanoik asit örnek verilecektir.2. benzen bileşikleri arasındaki etkileşim ise apolarlıkları ile ilişkilendirilerek açıklama yapılır. yağlar. özellikleri deterjan türü bileşiklerin yer aldığı [!] 6. CH3NH2 bileşikleri örnek alınarak polarlık temelinde.3. “Benzer benzeri çözer” genellemesi. etandiol.CH2. Hidrofil ve hidrofob gruplar -OH.1.CH2. etandiol.4. (6. -COOH.CH2.4 Benzer benzeri çözer genellemesine örnekler verilecektir. 6. karbon temelli maddeler olduğu sonuçta vurgulanır. Organik ve anorganik bileşikleri formüllerinden ayırt eder.4) AÇIKLAMALAR 6.CH2.2 Amino asitler. etin. (6. C2H5OH. tanıdığı organik bileşikleri kolay çözündüğü çözücülerle eşleştirerek açıklar.Sınıf Öğretim Programı 2. alanin gibi yaygın adları ile tanıtılacak. 6.3 Hidrofil ve hidrofob grupların niteliği ve bir okuma parçasında açıklanır.CH2-OH CH3-CH2. proteinler ve nişasta gibi önemli doğal bileşikler ile ilgili okuma parçası/parçaları verilir.CH2. Organik maddelerin. benzen ile yaygın organik moleküllerden metanol. CS2. 6. sakkaroz. etanoik asit (asetik asit. metan.. etanol. fruktoz. kalsiyum oksit.CH2. früktoz. hekzan.(6. glukoz.CH2. 6. amino asitler (genel formül ve en basit örnekler) ve etanoik asitin formülleri adları ile eşlendirilir. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Etanol (etil alkol. sülfürik asit gibi anorganik bileşikler ayrı gruplar halinde yazılarak her grubun kendi içindeki ortak yönleri ile ilgili bir tartışma açılır.

1. 1. Element Katman. 1. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. ametal.Kimya Dersi 9.4 Aşağıdaki tabloda verilen her atom için katman.elektron dizilimini yaparak grup numarasını ve iyon yükünü belirleyip.Sınıf Öğretim Programı D.2. metal.1. asal gaz olup olmadıklarına karar veriniz.3.Elektron Dizilimi Grup Numarası İyon Yükü Metal Ametal Asal Gaz He Na O Mg Ne F Ca 35 .

2. 1.5 Aşağıdaki tabloyu verilen açıklamalar doğrultusunda doldurunuz.4. Belirtilen element için yükseltgenme basamağını yazınız. Belirtilen elementin farklı yükseltgenme basamağında olduğu bir bileşiğini ilgili sütuna yazınız. Belirtilen element için katman. Bileşik Belirtilen Element P Yükseltgenme Basamağı Katman-Elektron Dizilimi Belirtilen Elementin Farklı Bileşiği Na3PO4 HNO3 N CrO3 Cr Mn2O7 Mn FeCl3 Fe SO3 S 36 .Kimya Dersi 9.elektron dizilimini yapınız.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. 3. 1.

1.3.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2. Bu diyagramları inceleyerek. tabloda verilen yere yazınız. Bağların nasıl oluştuğunu tabloda ayrılan yerde açıklayınız. Oluşan bağların türünü.1 Aşağıdaki verilen diyagramlarda MgCl2.Kimya Dersi 9. 2. 4. O2 ve Cl2 moleküllerinin oluşumu görülmektedir. Formül Bağın Türü Bağın Oluşumu MgCl2 Cl2 O2 37 .

4. 4.Kimya Dersi 9.1.4 Aşağıda verilen moleküller ve bileşikler için Lewis formüllerini yazınız. (Elementlerin ait oldukları grup numaralarını periyodik sistemden bulunuz.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :4 : 4.3.) H2 → NH3 → CO2 → SO2 → CaO → AlCl3 → 38 .

2.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :5 : 6. 6.CH.CH2 OH OH OH ⏐ ⏐ ⏐ 39 .3 Aşağıdaki tabloda boş olan yerleri istenenleri yazarak doldurunuz. Bileşik Adı Propan Bileşik Formülü Hidrofil Uç Hidrofob Uç CH3-OH Etanoik Asit CH2-CH2 OH OH Benzen ⏐ ⏐ CH2.1.Kimya Dersi 9. 6.

Bu ünitede öğrencilerin. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • Kimyasal Tepkime Kimyasal Özellik Kimyasal Değişme Yanıcılık Asitlik Bazlık Asallık Çözünme Çökelme Nötralleşme Redoks İndirgen Yükseltgen Polimerleşme Monomer Dimer Polimer Hidroliz 40 . Ünite Önerilen Süre : KİMYASAL DEĞİŞİMLER : 12 saat A. B.Kimya Dersi 9. ayrıca kimyasal tepkimeleri formüllerle ve sayma yöntemi ile denkleştirmeyi öğrendiler. kimyasal tepkime türlerini örnekleri ile birlikte incelemeleri amaçlanmaktadır. maddenin kimyasal özelliklerini kimyasal değişimlerle ilişkilendirmeleri. Reaksiyon tipleri 3. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde kimyasal değişim kavramını ve basit tepkimeleri.Sınıf Öğretim Programı 3. Polimerleşme ve Hidroliz C. Reaksiyon Nedir? 2. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYASAL DEĞİŞİMLER 1. Ünitenin Amacı Öğrenciler. kimyasal tepkimelerde ısı alış-verişini öğrenmeleri.

(1. Kimyasal değişmelere enerji değişmelerinin de eşlik ettiğini örneklerle gösterir. o maddenin hangi koşullarda ve ne ile etkileştiği hususu olacağı. 1. Bu bakımdan bir madde için kimyasal özelliklerden bahsedilirken mutlaka tepkimeye girdiği madde belirtilmelidir.4. gerekli önlemler alınarak algılanabilir ve ölçülebilir olduğu. maddenin bir kimyasal tepkimeye katılması gerektiği gerçeğini ortaya çıkaracak öğretmen tarafından yönlendirilen bir irdeleme yapılır.1) Fiziksel özelliklerin.2. asıl olanın. tepkimeye girme yatkınlığı gibi özelliklerin sayısal büyüklük olarak ifade edilebilmesi. bu özelliklerin ortaya çıkması için örneğin.2 Burada verilmek istenen. ancak bu düzen değişikliklerinde elektronun ve daha genel olarak elektriksel etkileşimlerin kullanıldığı vurgulanır. kimyasal özelliklerin ölçülebilmesi ve yorumlanabilmesi için bir kimyasal değişmenin gerekliliğidir. asitlik-bazlık. atomların birbirine bağlanması ve/veya bu bağların kopması temelinde açıklaması.Kimya Dersi 9. (1. asallık gibi kimyasal özelliklere temel olan örnek tepkimelerin denklemlerini yazar. Yaygın asitlerin yaygın bazlarla nötralleşme tepkimeleri denkleştirilir. Uygun olan basit tepkimelerle sınıf ortamında da deney yapılabilir. kimyasal değişimenerji değişimi ilişkisi irdelenir. ısı (Q) ve “elektrik enerjisi” terimlerini ilgili yerlere yazmakla yetinilecektir. (1. Atomların diziliş ve düzen değişikliklerinin modern açıklamalar için de geçerli olduğu. Yanıcılık. kolay ölçülebilir büyüklükler ile ifade edildiği hatırlatılır. Fen ve Teknoloji dersi 6-8. Dalton atom teorisinin kimyasal tepkimelerin ve buna bağlı olarak kimlik değişmelerinin açıklanmasında doğru bir yaklaşım getirdiği fakat yetersiz olduğu belirtilir. Isı ve elektrik enerjisi değişimlerinin eşlik ettiği tepkimeler yazılırken enerji miktarı verilmeyecek. Bir maddenin kimyasal özellikleri. örneğin tepkimeye girme yeteneği. 1. (1. fakat yüksek sıcaklıkta oksijene karşı reaktif olması. “Bir 1. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 3. aşağıdakine benzer bir örnekle açıklanır. ısı enerjisi gerektiren azot oksitleri oluşumu.1. Örneğin yoğunluğun. Kimyasal özelliklerin kimyasal değişmeler ile ortaya çıktığını fark eder. [!] 1. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Dalton teorisinin.2) Yanma tepkimelerinin esası verilir. Fiziksel özelliklerin beş duyu organı ile algılanabildikleri için kavranmalarındaki kolaylık vurgulanır.4. doğal gazdaki metanın yanmasına ilişkin tepkime denkleştirilir.Sınıf Öğretim Programı Ç. maddenin kimyasal özelliği” ifadesinin tek başına çok da anlamlı olmadığı. sınıf programlarında işlenmiştir.3) Her kimyasal değişmede mutlaka bir enerji alış-verişi olduğu düşüncesini vermek esastır.3. Kimyasal tepkimelerde maddelerin kimlik özelliklerinin değiştiğini Dalton atom teorisi ile ilişkilendirerek açıklar. Kimyasal tepkimelerin betimlenmesi ile ilgili olarak öğrenciler.1 Kimyasal değişimlerin. elektrik enerjisi elde etmede kullanılabilen redoks tepkimeleri ve elektrik enerjisi ile gerçekleştirilen suyun elektrolizi gibi tepkime örnekleri kullanılarak. O2 + 2H2 ⎯→ 2H2O çok hızlı yavaş 3O2 + 4Fe ⎯→ 2Fe2O3 tepkime yok O2 + Au ⎯→ ??? Azotun normal sıcaklıkta oksijen ile tepkime vermemesi. : Sınırlamalar : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 41 . kütle ve hacim ölçülerek nasıl bulunduğu tartışılır. Yangın söndürmede kullanılan karbon dioksidin ve altının alevden etkilenmemesi birer asallık örneği olarak kullanılır. asallık ve diğer kimyasal özelliklerin şartlara bağlı olarak değişmesine (asallık ve reaktifliğin göreceli olmasına) bir örnektir. Isı ve ışık enerjisi veren yanma tepkimeleri. kimyasal tepkimeleri atomların diziliş şekillerinin değişmesine dayanarak açıklaması ile elektron alış-verişine dayanan modern kimyasal tepkime açıklamaları karşılaştırılır. ancak. 1.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1. 1. Kimyasal özelliklerin de. tepkimeye girdiği maddeye göre değişmektedir. KİMYASAL DEĞİŞMELER 1.

5.5 Bu konunun sınıf ortamında.5 Redoks denklemleri denkleştirilmiş halde verilecek ancak bu aşamada denkleştirme konusuna girilmeyecektir.1-2.5 Yakıt pillerinde ve akümülatördeki redoks olayları çalışma ilkeleri ile birlikte bir okuma parçası halinde sunulur. Basit pil tepkimeleri esas alınır. 2.Kimya Dersi 9. C.5 Karmaşık olmayan redoks tepkimeleri örnek seçilip. 2. 2. Yaygın yükseltgen ve indirgen maddelere. [!] 2. KNO3. İndirgenler: H2.1-2.5 Yükseltgenler: O2. Asit-baz tepkimelerine örnek olarak. Ortamın asitliği veya bazlığı pH kâğıdı ile kontrol edilir. H2O2. Cl2. KMnO4. deney gereçlerinin ve masa üstü hazırlığın önceden yapılmış olması gerekir.2. Çökelme tepkimelerine örnek olarak ise. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle işlenebilmesi için. (2. kullanım alanları ile birlikte örnekler verir. CO [ 2. sınıf ortamında gösteri deneyi olarak yapılır. S. 2. 2.Sınıf Öğretim Programı 3. Farklı kimyasal tepkime tipleri ile ilgili olarak öğrenciler. HNO3.4. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle gözlemlenir. NaHSO3.3. [!] 2.2 Çözünme-çökelme ve nötralleşme tepkimeleri. [!] 2. O3.5) AÇIKLAMALAR [!] 2. HClO. redoks tepkimeleri. 2. amonyum dikromatın ısıtma sonucu kuru kuruya bozunması.1-2. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 42 . Öğrencilere “tepkime” kavramı hakkında bir sezgi vermek için. çözeltilerin.1-2. [!] 2. elektron alış-verişi ile yürüyen olaylar için. I2. KMnO4 ile H2O2 (asidik ortam) arasındaki tepkime bir redoks örneği olarak öğrenciler tarafından incelenir. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ KİMYASAL DEĞİŞMELER 2. öğrencinin tanıdığı kimyasal maddeler seçilerek örneklenir.3 Kuvvetli asit ve bazların nötralleşme tepkimeleri örnek olarak verilir. Basit çözünme-çökelme tepkimelerinin denklemlerini yazar. KClO3. metil kırmızısı indikatörü yanında HCl ve NaOH çözeltileri arasındaki nötralleşme olayı incelenir. Nötralleşme tepkimelerinin genel özelliğini açıklar. Elektron alış-verişi ile yürüyen değişmelerde indirgeni ve yükseltgeni belirler. Çözünme-çökelme ile nötralleşme tepkimelerinin ortak özelliğini belirtir. SO2. indirgenme ve yükseltgenme olaylarının eş zamanlı olduğu vurgulanır.1. (2. maddelerin fiziksel halleri belirtilerek yazılır ve bu tepkimeler için günlük hayatta karşılaşılan değişimler örnek seçilir. Gerçek örneklerle ve kullanım alanları ile ilişkilendirilen anlatımlar tepkime denklemleri yazılarak yapılır. indirgen ve yükseltgen belirlenir.4) İyon değişimi için çökme ve nötralizasyon tepkimeleri. kurşun nitrat ile potasyum iyodür arasındaki tepkime.

1-3.….3. canlılık ve pratik hayat bakımından önemi de vurgulanarak tartışılır.1. 3. Polimerleşme ve hidrolizin canlı sistemlerde ve endüstrideki örnekleri. [!] 3. ??? 3.3 Hidroliz tepkimelerine örnek olarak etil asetatın ve poliamidin hidrolizi verilebilir. (3. Polimerleşme ve hidroliz ile ilgili olarak öğrenciler.. Bu bağlamda “plastik” teriminin anlamı irdelenir. dimer. Bazı büyük moleküllerin su molekülü katılması ile parçalanmasına örnekler verir. polimer terimlerinin anlamları irdelenir. 3.2 Teflon. Polietilen (PE) oluşum tepkimesi yanında.Sınıf Öğretim Programı 3.Kimya Dersi 9. 3.3) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 43 . KİMYASAL DEĞİŞİMLER 3. Ayrıntılı mekanizma gösterilmez. polivinil klorür (PVC). trimer. polimer türlerini gösterir.3.1. Günlük dilden kaynaklanan bir alışkanlıkla.3. tetramer. …. 3.1. kondenzasyon polimeri tipi protein veya poliamid oluşumu da örnek olarak verilir. “plastik” ve “naylon” kavramları yer yer eş anlamlı gibi kullanılmaktadır. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 3. [!] 3. Verilen basit polimerleşme tepkimelerinde monomer. farklı tepkime tipleri olarak tanıtılır. polietilen teraftalat (PET). Küçük yapı ünitelerinin bir biri ardına tekrarlanarak büyük moleküller vermesi (polimerleşme) ve büyük moleküllerin su molekülü etkisi ile bölünmesi (hidroliz). Naylon plastik türlerinden sadece biridir. Farklı polimerleşme tepkimelerine örnekler verir. Tepkime yürüyüş basamakları gösterilerek bu basamaklarda dimer. doğal ve sentetik kauçuk gibi polimerlerin oluşumu ve önemini açıklayan bir okuma parçası verilir.2.1. .

1.4.3. 3. 2. 2.2 Aşağıda verilen tepkimeleri türleri ile eşleştiriniz. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. TEPKİMELER 1) CH4(g) + 2O2(g) CO2 (g) + 2H2O (g) BaSO4(k) + TÜRLERİ A) Çökme B) Nötürleşme 2) Ba2+(aq) + 2Cl-(aq) + Ca2+(aq) + SO42-(aq) Ca2+(aq) + 2Cl-(aq) 3) N2 (g)+ 3H2 (g) 4) HCl + NaOH 2NH3 (g) H2O+ NaCl C) Polimerleşme D)Yükseltgenme.2. 2.Kimya Dersi 9. Birden fazla tepkime türü ile eşleşen tepkimeleri belirleyiniz.Sınıf Öğretim Programı D.3.İndirgenme Ag+(aq) + NO3-(aq)+ K+(aq) + E) Yanma 5) AgCl(k) + K+(aq) + NO3-(aq) Cl-(aq) → 6) F) Çözünme 44 . 2.

4 Aşağıda verilen çeşitli yükseltgenme ve indirgenme tepkimelerinde “indirgen” ve “yükseltgen” maddeleri belirleyerek ilgili sütuna yazınız. TEPKİMELER 2H2 + O2 2Na + Cl2 2H2O 2NaCl İNDİRGEN YÜKSELTGEN 2KMnO4 + 5SO2 +2H2O 2Mn SO4 + K2SO4 +2H2SO4 I2+5HClO+ H2O 2HIO3 +5 HCl 4Fe + 3O2 Fe2O3+3CO 2Fe2O3 2Fe + 3CO2 Zn+ CuSO4 ZnSO4+ Cu 45 .Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2.

çözücü. destilasyon üzerinde durulacaktır. karışımları ayırma yöntemleri. ilköğretim Fen ve Teknoloji derslerinde karışımları ve basit ayırma yöntemlerini öğrendiler. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • Homojen Karışımlar Heterojen Karışımlar Çözücü Çözelti Çözünürlük Çözünürlüğe Etki eden Faktörler Çöktürme Aktarma ( Dekantasyon ) Yüzdürme ( Flotasyon ) Destilasyon Buharlaştırma Kristallendirme Diyaliz Özütleme Petrol Rafinasyonu : KARIŞIMLAR : 16 Saat 46 . diyaliz. ayıklama. Ünite Önerilen Süre A. çözünürlük kavramları hatırlatılarak sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisi örneklerle açıklanıp. dekantasyon. süzme. çöktürme. özütleme. eleme. Ünitenin Amacı Öğrenciler. çözelti. Ayrıca. B. heterojen karışım.Kimya Dersi 9. Bu ünitede. homojen karışım. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KARIŞIMLAR 1.Sınıf Öğretim Programı 4. Karışımların Sınıflandırılması 2. yüzde çözünürlük kavramı verilerek çözünürlüğün maddenin kimlik özelliği olduğu vurgulanacaktır. Karışımların Ayrılması C. yüzdürme.

1. hava. pirinç gibi yaygın örnekler ve bileşimleri tablo halinde verilir. şekerli su gibi karışımlarda çözücü. vb. K2SO4 gibi tuzlar kullanılarak deneyle gösterilir Katıların çözünürlüğünün sıcaklıkla artışı grafiklerle ifade edilir.3 “Vurgun” kazaları ile ilgili bir okuma parçası verilir. [!] 1. Yoğunluğun ve kaynama noktasının madde derişimi ile nasıl değiştiğini gösteren deneyler yapılır. (1.sıvı. gazların çözünürlüğüne de sıcaklığın ve basıncın etkisi ile ilgili tablo ve grafikler incelenir. kireç sütü.3. boya gibi yapı malzemeleri. duman. su-asetik asit karışımlarının değişen yüzdelerindeki yoğunluk değerlerini veren bir tablo açıklama için kullanılabilir. Katıların sudaki çözünürlüğüne sıcaklığın. Heterojen ve homojen karışımları ayırt eder. [!] 1. sıvı.(1. kaynama noktası değişimi için glikol-su karışımı ile deney yapılır (1. duman. sis. Farklı maddelerin çözünürlüklerini karşılaştırarak çözünürlüğün maddenin kimlik özelliklerinden olduğunu fark eder. tunç.4). aynı sıcaklıktaki çözünürlük değerleri karşılaştırılır. alkol-su uygun alaşımlar.gaz gibi çeşitli karışım örnekleri seçilebilir.(1. Çıplak gözle karışımların gerçek niteliğinin anlaşılamayabileceği belirtilir.katı.1 Katı. [!] 1. katı-sıvı. gaz. 1. (1. 1. “100 g suda çözünen madde kütlesi” şeklinde tanımlanacaktır. Örnekler: sis.5 Su-etil alkol. tuzun şekerin suda sonsuza kadar çözünemeyeceği deneysel olarak gösterilip doygun çözelti kavramının öğrencilerce sezilmesi sağlanır.1.2) Katı maddelerin çözünürlüğünün sıcaklıkla değiştiği. [!] 1.5). : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR [!] 1. sıvı. çözünen ve çözelti kavramları maddelerle eşleştirilir.Sınıf Öğretim Programı Ç. şekerli su. çözünürlük kavramlarını ilişkilendirerek açıklar.2. süt ve benzeri gıdalar. 1. Sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisini örneklerle açıklar. KARIŞIMLAR : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 47 . Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 4. 1. ilaçlar vb. NaHCO3. Yoğunluk değişimi için tuzlu su.5. 1. Karışımların bileşimleri değiştikçe bazı fiziksel özelliklerinin değiştiğini deneyerek fark eder. sirke.2 Çözelti tanımına uyan kolonya. heterojen karışımlar için.3) Çeşitli maddelerin suda çözünürlüklerinin yer aldığı bir tablo kullanılarak kimlik farkı vurgulanır. Çözücü. köpük.4. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Homojen karışımlar için.4 Farklı maddelerin çözünürlükleri karşılaştırılırken.gaz. [!] 1.1) NaCl sulu çözeltisi. Doygun çözeltideki tuz/şeker oranı % cinsinden ifade edilir. tuzlu su.2 Çözünürlük. karışımların niteliği tartışılır. Örneğin tuzun ve şekerin çözünürlüğü kavramını vermek için. Karışımlar ile ilgili olarak öğrenciler.Kimya Dersi 9. çözelti.

Destilasyon ve buharlaştırma yöntemleri. [!] 2.5 Ayırma yöntemleri uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenecektir.3.3 Kristallendirmenin yanı sıra katı-sıvı ve sıvı-sıvı özütlemesi açıklanacaktır. 2.2) AÇIKLAMALAR 2. (2. [!] 2. CaCl2NaCl. KARIŞIMLAR Deniz suyundan yemek tuzunun elde ediliş süreci üzerinden.3. için uygun ayrıma yöntemleri tartışılır ve basit deneyler yapılır.1 Ayıklama. (2. uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenir. gazyağı vb eldesi bir okuma parçası olarak verilebilir. tuz-iyot. Karışımların ayrılması ile ilgili olarak öğrenciler.5. vb. destilasyon ile katı-sıvı ayırımında kullanılan buharlaştırmanın farkı vurgulanır. (2. 2. farklı tuzların suda çözünürlük farklarından yararlanarak ayırma işleminin ilkesi irdelenir.. damıtma ürününün yoğunluğu.4. Verilen karışımlar için uygun ayırma yöntemleri önerir. damıtılan karışımın yoğunluğu ile karşılaştırılır. 2. Petrol rafinasyonu ile benzin. 2.Kimya Dersi 9.4. (2. alkol-su. Maddelerin birbirinden ayrılmasında yoğunluk farkından yararlanan yöntemleri keşfeder.1) Çöktürme. 2. Kaynama noktası farkından yararlanarak karışımların ayrılmasına örnekler verir. kum-stirofor köpük parçaları. aktarma (dekantasyon).1-2.Sınıf Öğretim Programı 4. eleme. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Ayıklama. Tanecik boyutu farkından yararlanılarak geliştirilen ayırma yöntemlerini açıklar.3) Glikol-su karışımı. (2.1. 2.5) : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 48 . süzme ve diyaliz işlemlerine gerçek uygulamalardan örnekler verilir ve bu uygulamaların nasıl yapıldığı irdelenir. 2.4) Kum-tuz.2. Çözünürlük farklarının maddeleri ayırmada kullanılabildiğini fark eder. [!] 2. basit damıtma sisteminde damıtılır. süzme ve diyaliz örnekler ile açıklanacaktır. yüzdürme (flotasyon) işlemleri endüstrideki uygulamaları ile tartışılır. eleme.

1-2.Sınıf Öğretim Programı D.4 Aşağıda verilen ayırma yöntemleri uygulanırken maddelerin hangi özelliklerinin farklı olması gerekir? Eşleştiriniz. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri :1 Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar : 2.Kimya Dersi 9. YÖNTEMLER ÖZELLİKLER Aktarma (Dekantasyon) Destilasyon Kaynama noktası Özütleme Yüzdürme (Flotasyon) Buharlaştırma Yoğunluk Kristallendirme Diyaliz Çözünürlük Petrol Rafinasyonu Tanecik boyutu 49 .

3 Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları grafiği kullanarak yanıtlayınız. 60 oC’ de NaCl çözünmez. Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) B) C) D) E) 20 oC’ da KBr’ın çözünürlüğü KNO3’ın çözünürlüğünden azdır. 0 oC’ da 200 g suda en çok kaç gram NaClO3 çözünür? A) 60 B) 80 C) 160 D) 140 E) 120 4. Çözünürlük (g/ 100 g su) Sıcaklık (oC) 1. 2.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanım : 1. 40 oC’ da hangi maddenin çözünürlüğü en fazladır? A) KBr ve NaCl B) KNO3 C) NaCl D) NaClO3 E) KBr 3. 0 oC’ da NaClO3’ın çözünürlüğü diğer maddelerden azdır. NaCl’ ün çözünürlüğü sıcaklık artışı ile çok az artar.Kimya Dersi 9. Sıcaklık artışı KNO3’ın sudaki çözünürlüğünün azalmasına neden olur. 0 oC’ da 30 g KBr çözmek için en az kaç gram su gerekir? A) 60 B) 75 C) 100 D) 50 E) 120 50 .

Kışın otomobillerin soğutma sıvılarına antifriz konulması. Kaynadıktan sonra suyun tadının değişmesi.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. soda gibi içeceklerin kapağı açıldığında sıvıdan gaz çıkması. 2. 3. 51 .3. Gazoz.1.Kimya Dersi 9. Solunum güçlüğü çeken hastalara oksijen maskesi takılması.5 Aşağıda verilen olayların nedenlerini açıklayınız. 1. 4.

Temizlik Maddeleri 2. Yaygın Malzemeler 3. Ayrıca. çimento gibi kullanımı yaygın malzemelerdeki kimyasal maddeler tanıtılacaktır. Bununla birlikte fotosentez ve solunum gibi biyolojik sistemlerdeki kimyasal değişimler üzerinde de durulacaktır. çevre ilişkileri etrafında bir irdeleme yapılacaktır. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları HAYATIMIZDA KİMYA 1. Ünite Önerilen Süre : HAYATIMIZDA KİMYA : 20 saat A. Biyolojik Sistemlerde Kimya 4. Bu ünitede özellikle. Çevre Kimyası 52 . Bu bağlamda.Sınıf Öğretim Programı 5. çamaşır sodası. enerji. Fen ve Teknoloji derslerinden ve ayrıca gündelik yaşamından bazı kimyasal maddeleri bilmektedir. B.Kimya Dersi 9. kimyasal maddelerin bazı zararlarının olabileceği fikri işlenerek. Ünitenin Amacı Öğrenciler. sabun gibi temizlik maddelerindeki ve kireç. endüstri. kimyanın yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası olduğu fikri üzerinde durulacaktır.

Kimya Dersi 9. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Aktif Molekül Sabun Deterjan Alaşım Harç Sıva Beton Kil Seramik Porselen Boya Kırılmaz Lamine Cam Isıya Dayanıklı Cam Mercek Camı Prizma Camı Kristal Cam Protein Nişasta Karbonhidrat Sindirim Solunum Fotosentez Ekolojik Denge Biyolojik Sistemlerde Kimya 53 .Sınıf Öğretim Programı C.

[!] 1. “Kir” oluşturan maddelerin su ile neden karışmadığını açıklar. AÇIKLAMALAR HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 54 . Çamaşır suyundaki NaClO bileşiğinin su ortamındaki yükseltgen özelliği vurgulandıktan sonra.1. Sabun ve deterjan aktif moleküllerinin. Na2CO3 +H2O → NaOH + NaHCO3 tepkimesi verildikten sonra.5) [!] 1. 1. Kirlerin genelde yağ ve benzeri apolar organik maddeler içerdiği bilgisi verildikten sonra. 1.(1. 1.1. görsel ögeler de kullanılarak irdelenir. çamaşır suyunun renk ağartma özelliğinin açıklanması için bir tartışma açılır.2 Sabun ve deterjan aktif maddesinin işlevi açıklanırken görsel ögelerdeki moleküller çizgi-zincirlerle gösterilebilir. 1. [!] 1.5.2.3. bu maddelerin su ile neden karışmadıkları. Misel. yağları suda çözünebilir maddelere dönüştürdükleri vurgulanır. 1. (1. Her iki molekülde bir polar uç ve uzun bir apolar zincir bulunduğu vurgulanır (1.1). bitkisel yağ ve NaOH ile sabun hazırlama deneyi yapılabilir. ara yüzey gibi kavramlar üzerinden açıklama yapılmayacaktır. 1.3) Bazların yağlara etkisini göstermek için. Farklı temizlik maddelerinin yapısal özellikleri arasındaki benzerlikleri fark eder.4 Bulaşık makinelerinde ve lavabo açıcılarda kullanılan temizlik maddelerinin yapısı ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir..3 Piyasadaki sabun ve deterjan tipi çeşitli ürünlerin yapılarına katılan aktif madde harici katkı maddeleri ile ilgili bir araştırma konusu verilir. Çamaşır suyunun ağartıcı özelliğini yapısı ile ilişkilendirir. yüzey gerilimi.4). Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 5.Kimya Dersi 9. yağların bazik ortamda hidrolizi ile çözünür hale gelmesi bir denklemle açıklanır. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ C12−18 arasındaki herhangi bir sabunun açık formülü ile deterjan aktif maddesi olan dodesilbenzen sülfonatın açık formülü karşılaştırılır. hangi türden maddelerle kolay karışabilecekleri tartışmaya açılır. Temizlik maddelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler. Yağın polarlığı ile oluşan sabun molekülünün polarlığı ve her iki maddenin su ile karışabilirliği tartışmaya açılır. Sabun ve deterjan aktif maddesi moleküllerinin kirin suya karışmasına nasıl yardımcı olduğu. 1.4.Sınıf Öğretim Programı Ç.(1. Na2CO3 ile H2O arasındaki. Çamaşır sodasının kir çıkarma özelliğini açıklar.1.2. kirin suya karışmasını nasıl sağladığını açıklar. Bazların.

(2.Sınıf Öğretim Programı 5. Başlıca yapı malzemelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler.8. Farklı metalleri birbirine karıştırarak alaşım oluşturmanın neden gerekli olduğu tartışılır. [!] 2. (2. Boyaların bileşenlerini ve kullanım alanlarını örneklerle açıklar. 2. 2. bağlayıcı.8 Bu konunun temel amacı yaygın kullanılan bazı malzemelerin yapılarının açıklanmasında ve/veya elde edilişlerindeki kimya biliminin katkısını anlatmak ve tanıtmaktır. 2. Pencere camının nasıl üretildiğini açıklar. Bu tabloda.1-2.7. Farklı cam türlerinin özgün özelliklerini kullanım alanları ile ilişkilendirir. sıva ve beton kavramları verilir. prizma camları ve kristal camların bileşim ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir. Harcın yapısını ve sertleşme sürecini açıklar. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Kireç taşının termal bozunma ile kirece dönüşümü ve kirecin su ile tepkimesi denklemleri ile verilir.4. [!] 2.5) Boyalardaki üç temel bileşen olan çözücü. Alaşımların çeşitli metallerin homojen karışımları olduğunu fark eder.3.5. bağlayıcı madde ve renklendiricinin işlevleri tartışılır. 2. Porselen ve seramik arasındaki farkların kullanım alanlarını nasıl belirlediğini açıklar.2 Harç. mercek camları. örtücü ve renklendirici olarak kullanılan yaygın maddeler bir çizelge halinde verilir. 2. 2.5 Seramik.5 Seramik ve porselen yüzeylerinin su çekicilik. ışığı kırma ve sertlik özelliklerinin çeşitli maddelerin az miktarda katılması ile değiştirilebileceği vurgulandıktan sonra özel camlara özgünlük kazandıran katkıları özetleyen bir tablo verilir.Kimya Dersi 9. (2. Yağlı boya ve su bazlı boya terimlerinin anlamı üzerinde tartışma açılır. Sönmemiş ve sönmüş kirecin elde ediliş sürecini betimler. sönmüş kireç ile kumun tepkimesi üzerinden harcın sertleşmesi açıklanır.8) AÇIKLAMALAR 2. Her iki metalin istenir özelliklerini bir arada taşıyan alaşımların belirgin özelliklerini ve kullanım alanlarını özetleyen bir çizelge üzerinde özellikler ile kullanım alanları ilişkilendirilir. 2. metal para gibi bazı alaşımlar büyüteç altında incelenerek yapılarındaki farklı metallerin ayırt edilemediği gerçeğinin sezilmesi sağlanır. Pencere camının ham maddeleri tanıtılır.2. bina iç ve dış yüzeylerinin kaplanmasında kullanılan yağlı boyalar ve su bazlı plastik boyalar ile sınırlı tutulacaktır. 2. üretimi ve kullanımı ile ilgili bir okuma parçası verilir. HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 55 . (2. (2.4) Kilden seramik üretim süreci kısaca açıklandıktan sonra yüzeyin “sır” ile kaplanması ve porselen kavramı verilir. [!] 2.7. 2.6 “Boya” kavramı. camın özgün özelliği ile kullanım alanı arasında ilişki kurulur. bu maddelerden camın oluşumuna ilişkin yüksek sıcaklık tepkimesinin denklemi verilir. 2. porselen ve çini gibi malzemelerin tarihçesi.1.4 Isıya dayanıklı camlar.1.1−2. [!] 2.6) Bilezik. Yaygın kullanılan alaşımların bileşimleri ile kullanım alanlarını ilişkilendirir. 2. Çözücü. sertlik ve parlaklık özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurulur. Seramik ve porselenin yüzey özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurma amacıyla bir tartışma yapılır.2). (2. kırılmaz lamine camlar.3) Camın renk. 2.6.

1.Sınıf Öğretim Programı 5.2 Nişasta. hemoglobin gibi karmaşık yapıların açık formülleri kullanılmayacaktır. burada bir hatırlatma yapmak yeterlidir. [!] 3. Ayrıca CO2 protolizi.3. Bitkilerdeki fotosentez ve tüm canlılardaki solunum olaylarının ekolojik denge için önemini fark eder. yağ ve proteinlerin hidrolizi işlenirken polimerik yapılar.2. 3. Amino asitlerden protein oluşumunu bildiği tepkime türleri ile ilişkilendirir. : Sınırlamalar : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 56 . yapay ekosistemlerde O2/CO2 dengesi örneği olan “Eden Projesi” hakkında bir araştırma ödevi verilebilir.4. Proteinlerde R ile gösterilen grubun -CH3. Biyolojik sistemlerde solunumun temel tepkimelerini gösterir. Protein.4 Atmosferdeki O2/CO2 dengesi bitki ve diğer canlıların O2/CO2 emisyonları karşılaştırılarak açıklanır. -C2H5 gibi değişik olabileceği. Midenin asidik olması ile nişasta hidrolizi ilişkilendirilir.3 Basit amino asitler örnek alınıp protein inşası açıklanarak polimerleşme tepkimeleri ile ilişkilendirilecektir. nişasta ve diğer karbonhidratların hidrolizi ile sindirim olayı arasında ilişki kurar. [!] 3. 3.2) Fotosentez ile ilgili denklem. tükürükte nişasta hidrolizi. Nişasta hidrolizini hızlandıran enzimin adı. sınıf programında verilmiş olup. Klorofil. canlı organizmalardaki biyokimyasal süreçleri kimyasal tepkime tipleri ile ilişkilendirerek tanıtmaktır. Besinler parçalanıp suda çözünebilir küçük moleküllere dönüştükçe kana karışma özelliklerinin arttığı vurgulanır. dolayısıyla aynı proteinde birden çok tip amino asit bulunduğu belirtilir. HAYATIMIZDA KİMYA 3. [!] 3.1 Fotosentez ve solunumda O2 oluşması ve taşınması ile ilgili tepkimeler verilip. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3. akciğerlerde CO2 boşaltımı açıklanacaktır. 3. ilköğretim fen ve teknoloji dersi 8. [!] 3. Biyolojik sistemlerdeki kimyasal olaylar ile ilgili olarak öğrenciler. 3. Nişastanın asidik ortamda hidrolizi ile ilgili tüp deneyi yapılır. ekolojik açıdan bu dengenin önemini vurgulayan okuma parçası verilir. Ayrıca.Kimya Dersi 9. mide asidi ile protein hidrolizi. (3.4 Bu bölümün temel amacı.1−3. amino asitlerin ve basit şekerlerin yapıları ise açık verilecektir. (C6H10O5)n ve [-(CO)-CH(R)NH-]n şeklinde kapalı. bu tepkimelerin türleri belirtilecektir. safra salgısındaki bazların etkisi ile yağların hidrolizi denklemleriyle verilir.

sodyum hidroksit. 4. rüzgâr enerjisi. ağır hidrokarbonlar) şeklinde bir sınıflandırma yapılacaktır. H2SO4. NaOH. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır. ağır metal katyonları. klor ve florlu polimerlerin kalıcılıkları ve buna bağlı olarak ekolojik dengeye olumsuz etkileri açıklanır.1. deterjanlar. vb. sera gazları. sodyum kromat. atmosferin ısı dengesini bozucu.3. 4. kloroflorokarbonlar. tarım ilaçları.3). ağır metal tuzları.1 Sanayi devrimi ile başlayan kimyasal madde üretimi ve tüketimi dikkate alınarak bu maddelerin çevresel etkileri üzerinde durulacaktır.1) Kimyasal maddeler. güneş enerjisi. 4. HAYATIMIZDA KİMYA Kimyasal maddelerin çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili olarak öğrenciler. sülfürik asit.5 Çevre dostu alternatif enerjiler (nükleer enerji. 4. suları kirletici ve verimli arazileri işgal edici şeklinde sınıflandırılır. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler. ve Gübreler. [!] 4. Zararlı kimyasal maddeleri. Na2CO3. ağır metaller.4 DDT benzeri kimyasal maddeler. ozon tüketen gazlar) — Sularda Kirlilik (Deterjanlar. zehirli veya tahriş edici. verdikleri zarar açısından. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır. her yararlı maddenin geri kazanma veya uygun giderim işlemleri uygulanmayınca çevresel bir kirletici ve hatta felaket kaynağı olabileceği genellemesine gidilir. gel-git enerjisi) konulu bir okuma parçası verilir.Sınıf Öğretim Programı 5. [!] 4. 4. 4.3 Atmosferi Kirleticiler (Tozlar. gübreler.4.Kimya Dersi 9. 4. atmosfer bileşimini etkileyici. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler.2.3. bu maddelerin kullanıldıkları ortamlarda çok uzun süre kalıcı oldukları vurgusu ile muhtemel zararları işlenir. : Sınırlamalar 4. sodyum sülfür) — Toprakta Kirlilik (plastikler. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir. nükleer atıkların ortaya çıkardığı tehlike. sodyum sülfür.5. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 4. (4. bu atıkların zararsız hale getirilme yöntemleri ve nükleer santrallerin deprem tehlikesi olmayan yörelere kurulması gereği işlenir. deterjanlar. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 57 . [!] 4. jeotermal enerji. 4. kimyasalların kullanım alanlarındaki işlevleri vurgulanır.2. plastikler. (4.5 Çevre-endüstri-enerji ilişkileri irdelenirken endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyeti (toplumsal etkileri de göz önüne alınarak) hesaba katılır. gübreler. Bu okuma parçasında. zehirli gazlar. HCl. boyalar. Sınıflandırmada kimyasal maddenin zararlı etkisi belirtilecektir. sera gazları.

Sizden. • Sunumun görselliğini resimlerle. 58 . Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri PROJE Sınıf Ünite Adı Kazanımlar 9 Hayatımızda Kimya 4. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır. internet.Kimya Dersi 9.’lık sürede sunulacak şekilde sunum olarak hazırlayınız. • Bu kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin en aza indirgenmesi ile ilgili ülkemizde yapılan çalışmaları. • Araştırmanızı en geç ……. 4. • Projenizin sonunda hazırladığınız raporu ……..1.2. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler. • Ayrıca projenizde çevrenizdeki insanların bu kimyasal maddenin ekolojik dengeye olumsuz etkilerine dikkatlerini çekecek bir slogan ya da poster hazırlayınız. yakın çevrenizdeki kişi ve kuruluşlardan yararlanabilirsiniz. Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı ödevinizin hangi ölçütlere göre değerlendirileceği konusunda sizlere bilgi vermek için hazırlanmıştır. • Sizin bu maddelerin çevreye olumsuz etkilerini en aza indirecek önerileriniz neler olurdu bir sayfayı geçmeyecek şekilde tartışınız. çevrenizde karşılaşabileceğiniz kimyasal maddelerden herhangi birini/ bir grubunu (deterjanlar. 4. tarihine kadar bitirmelisiniz.3.5.Sınıf Öğretim Programı D. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir. • Araştırmanıza konu olan kimyasal maddelerin çevreye verdiği olumsuz etkilerini en aza indirgemek için neler yapılabileceğini. • Araştırma için dergiler.dk. • Bu kimyasal maddelerin üretimini dikkate alarak endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyetini araştırarak çalışmanızda yer vermelisiniz. grafikler vb. çalışmalarla artırabilirisiniz. 4. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır. plastikler.4. Zararlı kimyasal maddeleri. vb) seçerek bu maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin araştırılmasını içeren bir proje hazırlamanız beklenmektedir. Bu puanlama anahtarı öğretmeniniz tarafından doldurulacağından üzerinde herhangi bir işaretleme yapmamanız gereklidir. • Araştırma için bir plan oluşturunuz. • Belirlediğiniz kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin nedenlerini. 2 ay Dereceli puanlama anahtarı Süre Puanlama Yöntemi Projeyi Hazırlama Süreci Sevgili öğrenciler. kütüphaneler. Bu projede. 4.

PROJE HAZIRLAMA SÜRECİ (Orta) (Zayıf) Projenin amacını belirleme Projeye uygun çalışma planı yapma İhtiyaçları belirleme Farklı kaynaklardan bilgi toplama Projeyi plana göre gerçekleştirme Proje çalışmasının istekli olarak gerçekleştirilmesi II. Öğrencinin aldığı puanlar 100 üzerinden değerlendirilir.Sınıf Öğretim Programı PROJE VE SUNU DEĞERLENDİRME DERECELEME ÖLÇEĞİ 4 3 2 1 BECERİLER (Çok iyi) (İyi) I.Kimya Dersi 9.SUNU YAPMA Türkçeyi doğru ve düzgün konuşma Sorulara cevap verebilme Konuyu dinleyicilerin ilgisini çekecek şekilde sunma Sunuyu hedefe yönelik materyallerle destekleme Sunuda akıcı bir dil ve beden dili kullanma Verilen sürede sunuyu yapma Sunum sırasında özgüvene sahip olma Severek sunu yapma Genel Toplam Bu ölçekten alınabilecek en yüksek puan 84.PROJENİN İÇERİĞİ Türkçe’yi doğru ve düzgün yazma Bilgilerin doğruluğu Toplanan bilgilerin analiz edilmesi Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma Toplanan bilgileri düzenleme Kritik düşünme becerisini gösterme Yaratıcılık yeteneğini kullanma III. 59 . en düşük puan ise 21’dir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful