T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA 2007

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA GÖREV ALANLAR

KOMİSYON ÜYELERİ Prof. Dr. Hamza YILMAZ Prof. Dr. İzzet TOR Prof. Dr. Bahri ÜLKÜSEVEN Dr. Merih CERİTOĞLU Zerrin GÖRGÜN Orhan ERCAN

Program Geliştirme Uzmanı Ölçme Değerlendirme Uzmanı

: Hayriye ARGUN : Seher ULUTAŞ

2

İçindekiler
A. PROGRAMIN TEMELLERİ………………………………...…………………….4 1. AMAÇLAR ……………………………………………………………………...5 1.1 Türk Millî Eğitiminin Amaçları………...……………………………….5 1.2 Kimya Dersinin Genel Amaçları………..……………….........................5 2. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ....……………….………6 2.1 Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi…......…….……………….6 2.2 Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme...……...……............7 2.3 Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri…...……………............8 3. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU……………....……9 4. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI……......…10 4.1. Programın Tasnif Anlayışı…………………………...………................10 4.2. Programın Organizasyonu………………...…………………….……...10 4.3. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar……...………………...……11 5. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI…...12 5.1.Bilimsel Süreç Becerileri (BSB)…………...……………....………….….12 5.2.Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ)......………..….13 5.3.İletişim, Tutum ve Değer Kazanımları (İTD)……………………...…...13 6. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI…....…………14 7. SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR.……………..………………...……….…………. 18 B. ÜNİTELER………………………………….…………………………………….…19 ZAMAN ANALİZİ ………………………………………………………..….….…20 KİTAP FORMA SAYILARI ………..……………………………………………..20 1. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ………………......………21 2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ………………………………...….. 28 3. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER …………………..…40 4. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ………………………………….…46 5. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ……………………..…52

3

KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
Ortaöğretim 9. Sınıf

A. PROGRAMIN TEMELLERİ

4

1. AMAÇLAR 1.1. TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. 1.2. KİMYA DERSİNİN GENEL AMAÇLARI Bu öğretim programı, ortaöğretim sürecinde Türk vatandaşlarında, 1. Madde ve maddeler arası etkileşimler ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi ve kavrayış edinmek, bu kavramların tarihsel gelişimi, bireysel, sosyal, ekonomik ve teknolojik dünyaya etkileri ve çevre ile ilişkileri ekseninde bir bilinç geliştirmeyi; 2. Belli bir konuya özgü veri ve bilgilerden kavram ve modellere ulaşma yetisi; bu kavram ve modellerin açıklanmasında kimya terimlerini kullanma becerisi; gözlem, deney, veri toplama gibi basit becerilerden problem çözmeye geçiş mahareti ve üst düzey iletişim ilişkilerine uyum sağlamayı; 3. Maddeyi ve maddeler arası ilişkileri inceleme-kavrama arzusu, kendine, çevresine, topluma ve başkalarının görüşlerine saygı itiyadı, kimyanın çeşitli alanlarında farklı görüşleri eleştirel bir gözle karşılaştırma alışkanlığı kazandırmayı; amaçlar. 5

1971’de. diğer içerik girdilerinde de azaltmaya gidilmiştir. fizik ve biyoloji konularını birleştiren Fen Bilimleri 1 ve Fen Bilimleri 2 dersleri 1991’de ve 1993’de yeniden ihdas edilmiş(8. Örneğin. kimya ve fizik programlarında köklü bir değişikliğe gidilerek. sınıflar için. Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinin başlıca başarılarından biri. kimyasal savaşta kullanılan maddelerin tanıtımı ve bunlardan korunma yolları ayrıntılı ele alınmıştır(2). bir yandan da zamanın şartları öyle gerektirdiği için. 1960’da gözden geçirilen kimya programı da 1956 metni ile hemen hemen aynıdır(4). modern fen bilgisi dersi konmuştur. sınıfta. 1971’de benimsenen ‘sınırlı sayıda konu üzerinde derinleşme’ ve ‘öğrencilerin kendi gözlem ve deneyimlerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi’ yaklaşımı kısmen terk edilmiş.1. 1948 ilköğretim programının genel vizyo nunun da bir etkisinin olduğu düşünülebilir. Kimya 2. Bu dersin içeriği. kimya ve fizik derslerinin geleneksel zengin konu içeriğinden farklı şekilde. 1956 programına benzeyen. 2 ve 3. zamanımıza göre çok daha içerikli ve ağır bir bilgi/beceri bütününün ön görüldüğü anlaşılmaktadır(1). 1930’da yürürlüğe giren ortaokul 2. Her iki programda da. Bu eksiklerin. ikinci dünya savaşının sona ermiş olması yanında. Kimya 3. lise 1. önemli ölçüde içerik daraltmasına gidildiği görülmektedir(3). yine bu dönemde ‘kredili sistem’ uygulaması başlatılarak Kimya 1. genel kabul gören bir gerçektir. Ortaöğretim derslerinin eğitim/öğretim programları için de. Lise 1. sınıflar için yeni öğretim programları hazırlanıp yürürlüğe girmiştir. bir yandan o zamanların kimyası kuş bakışı taranmakta. 1985’te modern fen bilgisi uygulamalarından vazgeçilmiş. İleri Kimya 1 ve İleri Kimya 2 6 .2. Bu dönem programlarının. ilk ciddi adımlar 1930’larda atılmıştır. belli alanlarda derinleşme ve öğrencilerin kendi gözlem ve deneylerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi temeline dayandırılmıştır(5). 1938’de yürürlüğe giren lise kimya programlarında da. kimya. bugünkü programcılık anlayışı ile bakıldığında eksik olan. ve 3. kimya ve fizik dersleri yerine. devlet öncülüğü ile yazılan ders kitapları tarafından kısmen de olsa kapatıldığı düşünülebilir. Modern fen bilgisi üzerine tek yıllık bir kimya dersi olarak düşünülen modern kimya programı da (1973) aynı eğitim öğretim yaklaşımı ile hazırlanmıştır(6).9). içeriklerde yer alan odak konuların işlenişi hakkında ipuçlarının bulunmaması ve bir zaman analizinin yer almamasıdır. Bunda. Okumayazma ve aritmetiksel dört işlem alanında eğitim öğretim süreçlerinin ve cumhuriyet döneminin ilk çeyrek yüzyılı içinde ilköğretimin başarıyla organize edildiği. 1956’da yürürlüğe giren lise kimya programlarında. zamanımızdaki karşılıklarına göre daha ‘dolu’ ve ‘ağır’ bir görüntü vermesi dikkat çekicidir. lise 1. Bu programlar. fakat içerik bakımından ona göre biraz daha sadeleştirilmiş bir müfredat yürürlüğe konmuştur(7). temel eğitimi yaygınlaştırmak ve ülkemiz insanının okur-yazarlık oranını yükseltmek olmuştur. kimyasal savaş maddeleri ile ilgili bölüm programdan çıkarılmış. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ 2. sınıf kimya programlarında yer verilen konu başlıklarına bakıldığında.

2. Ancak. 1980’lerin başındaki kimya ve fizik programlarının yenilenmesi sürecini başlatmıştır. sivil nüfusu. sözü geçen 3 dersin müfredatı dörde bölünmüş ve böylece 3 yılın konuları 4 yıla dağıtılmıştır. birçok deneyimden sonuca giden yollar dolaylı olabilir ve bu dolayımlar öğretmence iyi vurgulanamazsa. bir vakit kaybına dönüşebilir. Bireyin bizzat ‘dokunmasının’ ve ‘yaşamasının’ öğrenme sürecine yapacağı olumlu katkı inkâr edilemez. deneyimle öğrenme sürecinden geçen bir birey. bu programlara göre yazılan ilk kitaplara bırakılmıştır. “Eski sistem daha iyi idi!” fikriyle. fen alanı için zorunlu dersler hâline gelmiştir(11). yaklaşan İkinci Dünya Savaşına hazırlama gayretlerini yansıtır biçimde kimyasal savaşı önemli bir içerik olarak benimsemişken. 2007 yılına kadar yürürlükte olan programlar geçerlik kazanmıştır. 1971 modern fen bilgisi programının tetikleyicisi de bu gelişme olmuştur. Ders geçme ve kredi sistemi 1996’da iptal edilerek yeniden sınıf geçme sistemine dönülmüş. Kabul etmek gerekir ki. ilke olarak itiraz edilmesi zor bir slogan olmakla beraber. her bireyin. zamanın şartlarından ve gelişmiş ülkelerdeki program hareketlerinden yer yer etkilendiği anlaşılmaktadır. 1992’de programları hazırlanan seçmeli kimya 1. Ülkemizde. konu başlıklarını zikretmekle yetinmiş. 1970’lerde yaşanan program tecrübesi bir bakıma yukarıdaki açıdan değerlendirilebilir. Çoğu zaman. çıkarımı özetleyen öz bilgi ile birleştirilemediği için. Şunu da belirtmek gerekir ki. zamanlama ve ölçme değerlendirme gibi önemli program girdileri. Başka bir deyişle. tepkisel bir geri dönüş yoluna gidilmiş. bir yandan da herkesin bilim insanı olması gerektiği anlayışı öncelik almış olacaktır. bizzat yaparak ve yaşayarak öğrenme. iyi yönlendirilmezse. zamana ve tahmin edilebilir yakın geleceğe çözüm olabilir yeni bir anlayış oluşturmak yerine. 1938 lise kimya programı. herkesin kendi gözlem ve deneyimleri ile öğrenmesi ilkesi genelleştirildiğinde. deneyim. Doğrudan keşif. bu anlayış 1990’ların başında tamamen ters dönerek yeniden 1970’lerin yaklaşımı denenmiş. Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme Genelde fen kolu derslerinin ve bu arada kimya programlarının. savaştan sonraki 1956 programında bu konu terk edilmiştir. 7 . Liselerin 2005 yılında 4 yıla çıkarılması sonucu. Bu programlarda. zaman içinde bu yaklaşım taraftar kaybetmiş gibi görünmektedir. buradan hareketle yeni fen programları geliştirme ve deneme süreci başlamış. bir yandan. “Lise Kimya Öğretim Programı” veya benzer adlar altında bugüne kadar geliştirilip yürürlüğe konmuş belgelerin hepsi. ABD. bu deneyimden bir çıkarıma gidemeyebilir veya yanlış çıkarımlar yapabilir. “Ne olacak şimdi?” türünden soruların hem öğrenciler. Örneğin. hem de veliler tarafından yaygın sorulduğu bir dönem yaşandı. kendi deneyimlerinden doğru çıkarımlara varabileceği imasını da taşıdığı için. bu eğilimler zamanla ülkemize de yansımış. işleniş derinliği. yer yer. kimya 2 ve kimya 3 dersleri. 2. 1971’deki eğitim öğretime bakış açısı hâkim görünmektedir. herkesin doğru çıkarımlar yapabileceği varsayılmış. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen öğrenme aktiviteleri. ülke gençlerinin fen alanında geri kaldığı endişesi uç vermiş.seçmeli dersleri için ayrı ayrı programlar yürürlüğe konmuştur(10). Programın kalitesinden ziyade. sınıf içi etkinlikler. programa uyumlu insan kaynaklarının yetersizliğine bağlamak gereken bu endişeler.’de. program geliştirme çalışmalarında. 1950’lerin sonunda zamanın süper gücü SSCB ilk uzay aracı Soyuz 1’i yörüngeye yerleştirince. 1990’lardaki kısa ömürlü ardışık denemelerden sonra 1996’da. Ne yazık ki.

gerçek durumlarla ilintilendirilerek işlenmelidir. zaman sınırlamasının etkilerini taşımaktadır. “öğrenme”de zihinsel süreçlere dikkat çekip nasıl öğrendiğimiz konusuna yoğunlaşan teori ve yaklaşımların kimya programlarına da olabildiğince yansıtılması gerekmektedir. 3 yıllık lise eğitiminde ayrılan süre [2+3+(3+2)=10 saat] kadardır. lise öğretiminin 4 yıla çıkarıldığı bu dönemde kimya dersine ayrılan süre (2+2+3+3= 10 saat). 1938’den beri hemen hemen aynı kalmıştır. İlginçtir ki. Kimya dersi programının bu alt yapıya uyarlanması gerekmektedir. 2007 Ortaöğretim 9. değer ve tutumları açıkça ifade edilmiş. Bu paragraflarda. 2007’de yürürlükte olan kimya programlarında bu gereğin bir karşılığı yoktur. Bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacak öğrenciler için “Öğrendiğim kimya ne işe yarar?” sorusunun cevabı. • 2004 yılında yürürlüğe giren ilköğretim “fen ve teknoloji” ve “matematik” programları. ölçme değerlendirme bakımından da ipuçları içeren bir kimya öğretim programı hâlen mevcut değildir ve acil bir ihtiyaçtır. içerik seçimi ve işleniş derinliği bakımından. Bu kitaplar. Kısaca özetlemek gerekirse. lise programlarının fen derslerine tahsis ettiği saatleri düzenleyen “tevzi” listelerine değinmek için yeterli yer yoktur. maharet. programdaki konu başlıkları. • Son yarım asırda. gündelik hayatta kullanıma sunduğu nanoteknoloji ve mikro elektronik ürünlerinin. Özetlemek gerekirse. kimya dersi açısından önemli. anılan ihtiyacı karşılamak için bir teşebbüs gibi algılanmalıdır. Bu süre. bütün öğrencilerin ortak bir müfredatla karşılaştığı son yıldır. ancak bu kitabın yazılmasından sonra anlam kazanmıştır. kimya programında yer almalıdır. bir öğretim programında aranan temel unsurlarla donatılmış bir kimya programına ihtiyaç vardır. Bu program da. Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri Lise kimya dersi öğretim programlarının geliştirilme gerekçeleri aşağıda özetlenmiştir: • Millî Eğitim Temel Kanunu ikinci maddesinde ifadesini bulan genel amaçlarla ilintili beceri. Başka bir deyişle.Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı (EARGED) tarafından 1998 ve 2001 yıllarında kimya öğretmenleri arasında yapılmış Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analizi(12) ve Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi(13) raporlarında belirtilen program islâh talepleri de bu programla karşılanmaktadır.3. kimyanın gündelik hayata yansıyan kavramları ve ürünleri. kimyayı ilgilendiren yönleri ile programda yer alması gereği doğmuştur. zaman dağılım planlaması yapılmış. 2. • Lise öğretimi 4 yıla çıkarılmış olup lise birinci sınıf. aynı programa göre yazılacak başka kitapların eksiklerini ve fazlalarını belirlemede ölçüt olarak kullanılmıştır. • Gelişen teknolojinin. yeni bir bilgi ve beceri alt yapısı oluşturmaktadır. • MEB .programın yürürlüğe girişini izleyen dönemde MEB adına bir kimya kitabı hazırlanmış. Sınıf Kimya Dersi Öğretim Programı. 8 . 1956 ve daha sonraki programlarda bu kısa açıklamalar bile terk edilmiştir. Lise öğretim süresinin uzamasından hareketle kimya dersi program içeriğinin genişlemesini umanlar için bu husus önemlidir. ‘kendi içinde bir bütün’ olma niteliği taşımakla beraber. Sonuç olarak. öğrencilerin %70’ini aşkın bölümünün bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacağı hesaba katılarak. Muhtemelen bu sınırlama her ders için geçerlidir. 1938 programında. konu başlıkları ile ilgili işleniş derinliklerini belirlemek için parantez içi kısa ifadelere yer verilmişken(2). içerik işleniş derinliği belirli.

Bilim ve onun bir bileşeni olan kimya. bir yandan bilgi ve beceriler edinen öğrencilerin. Maddenin yapısı. Dolayısıyla konular seçilirken. bir yandan hayatın değişik alanlarına dağılacak bireyler için ortak ve en genel -en gerekli. Türk insanını en çok ilgilendiren ürün. yararlı ve zevkli bir uğraş alanıdır. biyoloji. kavram ve ilkeleri öncelemek. sınıf kimya dersi. deneyim ve uygulamalarla. yetişen nesillerin bütün bireylerine hitap ettiğinden.kimya kavram ve ilkelerine ağırlık vermek. Ortaöğretim 9. programın ana girdileri olacaktır. bilim-teknoloji-çevre ilişkileri. fizik.Ayrıca. teknolojiye dönüşmüş kimyanın çevreye ve hayatımıza getirdiği olumlu/olumsuz etkiler ve bu bağlamlar ekseninde bilimsel düşünme yönteminin niteliği ve üstünlükleri ile bireysel ve toplumsal olumlu tutum ve değerler. kimyanın. bilimi. gözlem ve deneyler geliştikçe de yaptığı açıklamaları değiştirebilen. bir yandan da daha sonraki eğitim öğretim sürecinde kimya ile yakından ilgili mesleklere yönelecek bireylerin öğrenme süreçlerine yeterli katkı yapmak durumundadır. bir yandan da bilimin yöntemini sezerek kavrayıp kullanması ve yine bu süreç içinde. • • 9 . 3. durağan değil dinamik bir yol ve anlayış olarak görür. Türk Millî Eğitiminin ana amaçları çerçevesinde. bireysel ve toplumsal sorumluluklarının bilincinde. Bu hedefi gerçekleştirmek için aşağıdaki hususlar yol gösterici olarak düşünülebilir: • Bu program. bilimin tabiatı. toplumun yararına sunulmuş ürünlerin kimyasal yapı-işlev bağlantısı. bunu yaparken de daha ileri kimya için temelleri bu aşamada atmak önemlidir. gözlem ve deneylere dayanarak evren ve hayat hakkında doğruya en yakın açıklamaları yapan. Bilimsel yöntem. “fen bilimleri” bütününü oluşturduğunu. çok özel yetenekli insanlara vergi olmayıp ilgilenen herkesin derinleşebileceği ve katkıda bulunabileceği. Ortaöğretim kimya programı. 2005 yılında yürürlüğe giren lise “matematik” programı ve 2007 yılında geliştirilmesi çalışmaları başlatılan “fizik” ve “biyoloji” programları ile kimya programı arasında bir ahenk kurulması ihtiyacı vardır. astronomi ve jeoloji ile. madde-enerji ilişkileri. kendi hayatını etkileyen kimyasal kavram ve ilkelerin farkında bireyler yetiştirmeyi hedeflemiştir. tutum ve değerleri edinmesi beklenir. maddeler arası etkileşimler. bilim insanlarına yakışır değerlendirme itiyadı. düşünme aracı ve dil olarak da matematiği kullandığını kabul eder. Kimya konuları işlenirken. zaman içinde gelişen ve oluşan kavrayışlardır. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU Ortaöğretim kimya programı.

“kazanım” şeklinde ifade edilmiştir. Bu kazanımlar. oluşturmacı. bilgiyi uygulama. Programın Organizasyonu Ortaöğretim kimya programında kimya eğitiminden umulan çıktılar dört ana grupta mütalâa edilmiştir: • Kimya İçerik Kazanımları. • Bilimsel Süreç Becerileri (BSB). Ancak. içerik kazanımları temelinde düzenlenmiş sınavlar için bir sorun olmayacağı düşünülmüştür. bilimsel süreç becerilerine az veya çok katkıda bulunur. Başka bir deyişle. 15. 19 ). Kazanım içeriğinin çok farklı derinliklerde düşünülebileceği hallerde. 4. kimya eğitiminin farklı yönlerinin birleşerek ortaya çıkaracağı varsayılan. içerik kazanımlarıyla bilimsel süreç becerileri arasında tekil ilişkiler kurmak veya aramak gereksizdir. o kavram veya bilgi de kazanımın bir parçası olarak düşünülebilir. Kazanım metninde adı geçmeyen bir kavram. Kazanımlar genelde gruplar hâlinde verilmiş olup her kazanım grubu. kimya biliminin kavram. 17. ana yol göstericiler gibi düşünülmelidir. örneğin tutumlar ve değerler ile ilgili eğitim çıktılarının birer ‘davranış’ olarak nitelendirilmesi tartışmaya açık bir konudur. yazılı ve sözlü sınavlarla ölçülebilir kazanımlardır. genel olarak. kimya dersi içeriğini belirleyen. gözlemleme. kimyanın hayata. 16. belli konularda aşırı zaman kaybı ve ayrıntıdan kaçınılmalıdır. kimya içerik kazanımlarının her biri. 2004-2005 yıllarında yenilenen ilköğretim programlarının kullandığı tasnif benimsenmiş ve eğitim-öğretim çıktıları genel olarak. işlenen odak konu ekseninde. Bu tereddüt.1. tek tek örnekler üzerinden öğrencilerin. Kimya içerik kazanımları. analiz ve sentez düzeyinde kazanımlardır. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI 4. • Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre İlişkisi Kazanımları (KTTÇ). yorumlama. sunma ve irdeleme yetilerini ifade eden önermelerdir. constructivist)” öğrenme yaklaşımı ile “davranışçı” yaklaşımın aynı konuya farklı vurgular koymasından kaynaklanmaktadır. hayatın da 10 . kavrama. kazanımlardan bazılarının. yine eski programlardaki “davranış” önermelerinin de kazanımlar ile karşılandığı söylenebilir. ilke. kestirme (sınırlı veriye ve/veya işleme dayalı tahmin). ortak bir cümle giriş ibaresi ile bütün bir önermeye dönüşmektedir. kendi zihinsel ve psikomotor koordinasyonlarıyla oluşturmaları beklenen düşünme. Aynı kazanım için. o konudan ve doğrudan edinilmesi beklenen. bilgi. ölçme. kazanımın açık ve anlaşılır düzeyde işlenmesi için gerekli ise. o kazanımla ilgili açıklama ve sınırlamalar da kazanımlar çizelgesinde yer almaktadır. Ancak. kimya programında da benimsenen “yapılandırmacı (inşacı. Davranışçı öğrenme yaklaşımı temel alınarak hazırlanan eski programlardaki “hedef” önermelerinin. herkesin kendi açısından önemli gördüğü konuları kimya öğretiminin merkezine koyması anlamına gelecek tarzda algılanmamalı. 18. farklı öğretmen veya kitap yazarı tarafından ortaya konulacak işleniş tarz ve derinliğinin.2. Bu iki yaklaşımın benzer ve farklı yönleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(14. kazanım gruplarının cümle giriş ibareleri. Programın Tasnif Anlayışı Bu programda. bu esneklik. Bu kazanımlar.4. Sonuç olarak. betim ve problem çözme örgüsü içinde. Özellikle ülke çapında yapılan seçme sınavlarının. içerik kazanımları temelinde hazırlanacağı varsayılmıştır. ders işleme senaryolarında ve kitaplarda. kimya eğitiminin bütünü içinde gelişecek kazanımlar olup sınıf içi her bir etkinlikle bunlar arasında bire bir ilişki mümkün değildir.

tek başına kimya eğitimi ile ilgili olmayıp. aile/millet/vatan sevgisi gibi sosyal tutum ve değerlerle kendini ifade. “Kimyanın çevreye olumsuz 11 . kimyasal faaliyetler sonucu çevrede ortaya çıkan etkiler. fakat öğrencinin edineceği genel kimya kültürünün. kimya içerik kazanımları yanında ikincil çıktılar gibi düşünülmemelidir. Aynı ünite içinde yeniden kazanım organizasyonu yapılması hâlinde.kimyaya etkisi. Tutum ve Değer Becerileri (İTD). ünite bir bütün olarak düşünülmeli. çoğu zaman dolaylı. “Bir veri çizelgesinden nasıl bilgi çıkarımı yapılır?”. bütün alanlardaki eğitim gayretlerinin ortak ürünleri olması beklenen. Programda öngörülen ünite adları. hiyerarşik açıdan onlara göre daha yüksek ve onlardan daha önemli kazanımlardır. sözle veya vurgu ile tek hamlede edinilebilir eğitim çıktıları olmayıp içerik kazanımlarının bütünü ile oluşan kimya kültürü temelinde –diğer derslerin içerik kazanımlarıyla da birleşerek. Bu kazanımlar. hem eğitim öğretim kolaylığı hem de kimyanın sistematik akışı gözetilmeye çalışılmıştır. 2. Sınıf Kimya Programında. odak konular işlenirken özel olarak vurgulanmayıp genel kimya kültürü ile ortaya çıkması öngörülen kazanımlardır. Ünitelerde kazanımların işleniş sırası belirlenirken. 5. Ünite Ünite Ünite Ünite Ünite : Kimyanın Gelişimi : Bileşikler : Kimyasal Değişimler : Karışımlar : Hayatımızda Kimya Bu ünitelerden her biri için. 4. Ancak bu sıra ve üniteyle ilgili konu başlıkları ile sınıf içi etkinlikler. bu kazanımları da getireceği düşünülmelidir. “Kimya İçerik Kazanımları” yanında.3. düşünce ve hislerini paylaşma arzusu gibi iletişime gönüllülük anlamı taşıyan olumlu eğilimlerdir. sadece bir öneri olup takdir hakkı kitap yazarına ve dersi işleyen öğretmene aittir. bu etkilerin yine kimya kullanılarak azaltımı. nitelikleri gereği. kazanımların üniteler arasında yer değiştirmesinden kaçınılmalıdır. 2. içerik kazanımları. tolerans. Dolayısıyla. sınıf içi etkinlikler ve eğitim araç-gereçleri için belirleyici olan. metinler. bir bakıma programın özü sayılabilir kazanımlardır. işleniş derinliği ve açıklamalar sütununda verilen sınırlama ve uyarılar bağlayıcı olup ünite işleniş sırası da. “Deney sonuçları nasıl yorumlanır?”. kitap metinlerinde ve sınıf ortamında ders işlenirken. konu başlıkları önerilmiş. bu kazanım türleri. gerçekte içerik kazanımlarından daha karmaşık. Bu kazanımların her biri için. işlenen konular içinde belli bir yer bulunamayabilir. özgüven. saygı. Ancak.edinilecek becerilerdir. KTTÇ ve İTD kazanımları. • İletişim. BSB. 4. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar 1. Kimya içerik kazanımları. her kazanımın içerik belirleyiciliğini netleştiren “Konunun İşleniş Derinliği/Etkinlik Örnekleri” ve “Açıklamalar” sütunlarıyla eğitim öğretime nelerin dâhil edileceği ve nelerin dışarıda tutulacağı belirtilmiştir. ülke çapında değerlendirme sınavları yapılabileceği düşünülünce değiştirilmemelidir. birlikte yaşama iradesi. gündelik hayata girmiş kimyasalların kullanım ve işlev bilinci gibi hususlara ilişkin. Ortaöğretim 9. söz gelişi. kimya içerik kazanımları. 5 ünite hâlinde organize edilmiştir: 1. 3.

Deneysel çalışma sırasında güvenlik kurallarına uyar. 4. Gözlem ve deneyin evreni doğru yorumlamadaki önemini kavrar. görsel öge veya bir güncel olay/durum hatırlatması ile hem bir motivasyon ve ilgi odaklama yoluna gidilmeli. Doğa olaylarını yorumlarken kimya temelinde neden-sonuç ilişkisi kurar. KTTÇ ve İTD kazanımı olarak verilen arzulanır insan tipi niteliklerinin tamamlanmasını sağlamaz. Kimyada kullanılan kodlama sistemini tanır. Deney sonuçlarını çizelge ve grafikle ifade eder. bu zihin alt yapısı üzerine inşa edilmesi sağlanmalıdır. açıklanmalıdır. daha sonraki öğrenim. içerik kazanımı olarak verilen her önerme. 9. Gözlem. bu sistemi ve kimyasal terimleri iletişimde kullanır. 5. 6. hatta ortaöğretimin bütünü. Kitaplarda ve sınıf içi ders işleme süreçlerinde. 3. Gözlem ve deneyde kullanılan araç-gereç. ders kitabı metninde ve ders işleniş sürecinde yeterli kavram. Bu kazanımlarla öngörülen nitelikler. 7. 3. hayat deneyimleri ve insan ilişkileriyle ömür boyu gelişecek kalitelerdir. fiziksel olayları betimlemede ve tahmin etmede kullanır. Gerçekte. Bu sebeple. BSB. ilke ve gerekiyorsa gündelik hayatla ilişkilendirme içerecek şekilde irdelenmeli. söz konusu ünite işlendikten sonra öğrencilerin edinmiş olması beklenen kazanımlar olup söz gelişi. 4. kimya içerik kazanımları gerçekleşmişse. Bilimsel Süreç Becerileri (BSB) 1. BSB. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI 5. 11. İçerik önermelerinin aynı giriş ibaresiyle başlayan gruplarının topluca işlenmesi ve gereken yerlerde aynı gözlem. İçerik kazanımı olarak verilen önermeler. Deney yapabilme becerisi kazanır. 12 . Böyle kazanım gruplarının çoğu zaman ortak bir başlık altında işlenmesi beklenir. “Uygarlığın gelişmesi kimyanın gelişmesini nasıl etkiler?”.etkileri nelerdir?”. sınıf içi ders işleme sürecinden sonra öğrencinin bu beceriyi edinmiş olacağını kasteder. 8. 5. öğrencilerin konuyla ilgili zihin alt yapılarına göre konuya başlama düzeyi belirlenip yeni kavram. “Ailemizi/milletimizi/vatanımızı nasıl severiz?” gibi konular üzerinde yazılı veya sözlü vurguların bu kazanımlara hissedilir bir katkı yapacağı düşünülmemelidir. araç-gereç.1. deney. “Öğrenci bir molekülün polar olup olmadığını kestirir” önermesi. 2. çizelge ve grafikleri yorumlar. ortaöğretim kimya eğitimi. ilişki ve ilkelerin. görsel öge veya etkinlikle birden çok kazanımın gerçekleşmesi doğaldır. Bilimsel bilgiler arasında nitel ve nicel ayırımı yapar ve ikisi arasındaki farkın önemini kavrar. KTTÇ ve İTD kazanımları da dolaylı yoldan gerçekleşmiş olacaktır. Teori ve modelleri. Ölçülebilir büyüklükleri uygun birimlerle ifade eder. alet ve cihazları tanır. deney ve araştırma ile ulaştığı sonuçları matematiksel ve sözel olarak ifade eder. 10. hem de bu süreçte. Başka bir deyişle. hazır deney verilerini yorumlayarak genellemelere ulaşır. önce bu kazanım grubuyla ilgili öğrenci ön bilgilerinin yoklanması için.

İşbirliği yaparak çalışmaya gönüllüdür. 5. 8. sosyal.3. Toplumsal yaşamında kimyanın uygulamalarını fark eder. Evreni ve hayatı anlamada bilimin yol göstericiliğini özümser.2. Kimya ile ilgili problemlerin çözümünde ve fiziksel olayları açıklamada öğrendiklerini kullanır. genel kabul görür temellere dayanarak talep ve iddia öne sürer. 3. Çevre sorunlarına karşı duyarlıdır. Kimyanın sosyal ve ekonomik alanlara uygulanabilirliğini irdeler. demokrasinin öncelik aldığı durumlardan ayırt eder. Bilmediği maddelerle iştigal ederken dikkatlidir. 6. Kimyanın sosyal. ekonomik ve teknolojik etkilerinin farkına varır. Bilime ve onun bir parçası olan kimyaya ilgi duyar. Tutum ve Değer Kazanımları (İTD) 1. 7. Dünyayı yorumlamada bilimsel yaklaşımın ve sorgulayıcı düşünmenin önemini kavrar. 2. 10. 5. İletişim. Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ) 1. Öğrenmek için ödül beklemez. Sükûnetle dinler. 7. politik ve moral değerlere etkisini yorumlar. Kimya dersinde öğrendiklerini günlük yaşamında karşılaştığı sorunları çözmede kullanır. 9. Bilimsel gelişmelerin toplumsal ve sosyal maliyetini irdeler. Kimyadaki gelişmelerin ekonomik.5. öğrenmenin kendisini bir ödül sayar ve ömür boyu öğrenmeye isteklidir. 4. 6. 3. 13 . Bilim ve teknoloji üzerine çalışma yapmanın önemini sorgular. 2. kendini ifade eder. 5. 4. bilimin öncelik aldığı durumları. Bilim ve teknolojideki gelişmelerin insanlar ve doğa üzerine olumsuz etkilerine örnekler verir.

ölçme/değerlendirme çalışmalarıyla. Öğretmenler. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI Ölçme ve değerlendirme. örneğin. öğrendikleri ile günlük yaşam arasında ilişki kurma. poster. eleştirme. bilgi toplama. eşleştirmeli vb soruları içeren testler yanında performans değerlendirme amaçlı gözlem-takip formu. Bu nedenle. Bu görevlerin değerlendirilmesi için öğretmenler değerlendirme ölçütlerini önceden hazırlar ve öğrencilere görev verirken bu ölçütleri de onlarla paylaşırlar. Yapılacak olan değerlendirme çalışmaları dersin amaçları ve kazanımlarına uygun olarak. çoktan seçmeli. öğrencinin bilgiyi bizzat yapılandırmasını sağlamak bakımından bir fırsattır. öğrencilerin günlük hayatta karşılaştığı sorunlara. yani kimya kazanımlarını gerçek yaşama aktarabilme yetileri yoklanır. kısa cevaplı. Öğrencinin performansı değerlendirilirken her bir ölçüt için ayrı bir puan 14 . Performans görevi olarak. uzun cevaplı. bir deney yapma. proje. eksikliklerini belirlemek. sorgulama yapma. yorumlama. Bu derste yapılacak ölçme ve değerlendirme etkinlikleriyle öğrencilerin üst düzey becerileri de (okuduğunu anlama. verdikleri kararları. Öğretmenler performans değerlendirmede oluşturacakları durumlar/verecekleri görevler ile öğrencilerin yaptıkları analizleri. Böylece öğrenciler. bazıları sözlü sunumda. beceri ve tutumlarıyla ilgili değerlendirme yaparken geleneksel ölçme değerlendirme yöntemleri. öğrencilerin başarısını değerlendirmede farklı araç ve yöntemlerin birlikte kullanılması önemlidir. sözel sunumlarını ve bir ürünü oluşturmalarını doğrudan gözlemleyebilir ve onlara not verebilirler. Dereceli puanlama anahtarları ile. performans görevi gibi araçları da kullanırlar. ya da etkinliğin çeşitli aşamalarını ve/veya niteliklerini ve her bir aşamanın/niteliğin puan değerini belirten listeler dereceli puanlama anahtarlarıdır. Öğrencilerin akademik bilgiyi gerçek-yaşam problemlerine uyarlama yetisi. tablo. günlük hayatta karşılaşılan problemleri çözme. broşür vb hazırlatılabilir. bunu problem çözerken bizzat gösterebilmesi performans değerlendirmesi anlayışının özüdür. öğrencinin süreç içerisindeki gelişimine ilişkin geri bildirim sağlamak amacıyla yapılır. çalışmanın. Bu araçların yanında performans değerlendirme temelli araç ve yöntemler de kullanılır Performans değerlendirme. Bireysel farklılıklarına göre bazı öğrenciler tartışmada. olabildiğince.6. doğru-yanlış tipi. bir tip grafiği başka bir tipe dönüştürme vb düşünülebilir. öğrenme-öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak. ürün ya da etkinliklerin değerlendirilmesi süreci olarak ifade edilebilir. bazıları da yazarak kendilerini daha iyi ifade ederler. Bu tür becerilerin yalnızca geleneksel ölçme araç ve yöntemleriyle değerlendirilmesi zordur. Kimya dersinde yapılacak değerlendirmede. öğretmenin öğrencilerden beklentileri somut ve anlaşılır hâle gelir. gözlem yapma. grafik ve diyagram hazırlama ve yorumlama. analiz etme ve bir sonuca ulaşma. poster. kendini ve arkadaşlarını değerlendirme gibi) değerlendirilmeye çalışılır. öğretim etkinlikleri ile eş zamanlı yürütülmelidir. Bu program. arkadaşları ile iş birliği içindeki çalışmalarını. problem çözmelerini. bir yöredeki kimyasal kirlenmeye dikkati çekecek bir broşür hazırlama. kendilerinden beklenenin ne olduğunu bilirler ve kabul edilebilir bir performans görevinin hangi ölçütleri karşılaması gerektiğini anlarlar. kimya dersinde öğrencilerin bilgi. öğrencilerin öğrenme süreçlerini izlemeyi ve bu süreçte kazandıkları bilgi ve becerileri değerlendirerek gerektiğinde kullanılan öğrenme etkinliklerini değiştirmeyi öngörür. Öğrencilerin performansını ölçmek için performans görevleri. yaptıkları deneyleri. araştırma yapma. Yani eğitim öğretim süreci yürürken. değerlendirme süreci de amaçlar çerçevesinde devam etmelidir. Performans değerlendirme süreci. görüşme. gözlemlerden sonuca ulaşma. Öğrencilerin yaptığı görevin. eğitim öğretim sürecinde edindiği bilgi ve becerileriyle uygun çözüm yolları üretebilme. bir gazeteye kimyanın günlük hayatımızdaki yerini örneklerle açıklayan bir makale yazma. projeler verilebilir. öğrencilerin bilgi ve becerilerini ortaya koyarak oluşturdukları çalışma.

Arkadaşlarını kendi araştırmaları konusunda teşvik etti. Dil ve yazım kurallarını doğru ve tam olarak kullandı. Gerekli durumlarda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. Gerekli olduğunda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. Araştırma raporunu teslim tarihinden epey sonra teslim etti. 4. DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI 4 Araştırma öncesinde araştırma sürecini etkili şekilde planladı ve planını öğretmeniyle paylaştı. Kanıt kullanma Araştırma Raporu 3. 1. Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden yardım istedi. Topladığı kaynakları verimli kullanarak edindiği bilgileri organize etti. 2 Ölçütler 1 Araştırma süreci öncesinde bir plan yapmadı. puan sütununa yazılır. Kaynakların çoğunluğu konuyla ilişkiliydi. Kaynaklardan edindiği bilgileri hiçbir yorum katmadan olduğu gibi aktardı. Dil ve yazım kurallarını kullanırken az sayıda önemsiz hata yaptı. Ölçme ve değerlendirmede geleneksel ve yeni yaklaşımların bu programla da ilişkilendirilen özellikleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(20. Konuya ilişkin yeterli sayıda kaynak kullandı. Araştırma raporunu makul zamanda teslim etti. Farklı kaynaklardan edinilen bilgileri organize etme problemi yaşadı. çalışmanın amacına göre değiştirebilir. Konuya ilişkin kavram. Yapmış olduğu plana tam anlamıyla uydu. Dil ve yazım kurallarını kullanırken bazı ciddi hatalar yaptı. Konuya kendi yorumlarını da kattı. 2. arkadaşlarından ve etrafındaki diğer kişilerden yardım istedi. bu dereceli puanlama anahtarındaki ölçütleri. Konuya ilişkin kavram. ………… 15 Puan Performans Düzeyleri 3 . Konuya ilişkin kavram. Aşağıda kimya dersinde yaptırılabilecek bir araştırma veya çalışma için kullanılabilecek bir dereceli puanlama anahtarı örneği verilmiştir. Öğretmen isterse. Araştırma sürecinde hiç kimseden yardım istemedi ve kimi zaman gerekmesine rağmen. Plan oluşturma ve uygulama Araştırma Süreci 2. Mevcut ölçütleri okuduktan sonra. olgu ve prensipleri kullanırken ciddi hatalar yaptı. arkadaşlarıyla işbirliğinde bulunmadı. ancak plana tam anlamıyla uymadı. Bazı yerlerde kendi yorumlarını kattı. Yorumlarının bazılarını uygun kanıtlarla destekledi. Kullandığı kaynaklar ders kitabı ile sınırlıydı. Yapmış olduğu plana çoğunlukla uydu. Ciddi ve çok sayıda dil ve yazım kuralı hatası yaptı. Araştırma raporunu çok geç teslim etti. olgu ve prensipleri kullanırken bazı hatalar yaptı. Araştırma sürecinde sadece bir iki kez öğretmeninden yardım istedi. 21. Dil kullanımı Kaynaklardaki bilgileri doğru bir şekilde sundu. raporda daha çok kaynaktaki bilgilere bağlı kaldı. 23). Kullandığı kaynaklar konuyla doğrudan ilişkiliydi. 3. bu ölçütlere ilişkin açıklamalardan hangisinin öğrencinin performansını tam olarak yansıttığı düşünülüyorsa. sayısını artırabilir ya da azaltabilir. Farklı kaynaklardan elde edilmiş bilgileri organize etme gayreti hiç olmadı. Bilgileri oldukça iyi sıraladı. Araştırma sürecine ilişkin planlama yaptı. Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı örneği öğrencinin bir konuda araştırma yaparken göstermiş olduğu performansa ilişkin gözlemlerin kaydedilmesi için hazırlanmıştır. Konuya ilişkin kavram. 22.takdir edilir ve buna göre toplam puan elde edilir. Kaynaklardaki bilgileri doğru şekilde kullandı. olgu ve prensipleri doğru şekilde kullandı. Kaynaklardaki bilgileri aktarırken bazı hatalar yaptı.…………… 1. Kaynak kullanma Araştırma öncesinde araştırma sürecine ilişkin plan yaptı. Araştırma raporunu tam zamanında teslim etti. Konuya ilişkin kaynak kullandı. olgu ve prensipleri doğru ve yerinde kullandı. Kavrama Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden. Arkadaşlarıyla pek fazla işbirliği yapmadı. İşbirliği yapma 4. ancak kaynaklardan bir kısmı konuyla tam anlamıyla ilişkili değildi. Konuyla ilgili olarak yeteri kadar kaynak kullanmadı. o açıklamaya ilişkin rakam. Ancak. Yapmış olduğu yorumları ve çıkarımları uygun kaynaklardaki kanıtlarla destekledi. Tamamen kitaptan aldıklarını aktardı. Konuya ilişkin çok fazla ve çeşitli kaynaklar kullandı.

öğrencinin bir görev veya proje esnasında sırasıyla yapması gereken iş ve işlem basamakları listelenmiş olup her iş veya işlem için var veya yok. eşleştirme. Deney sonuçlarını usulüne uygun kaydetti ve yorumladı. Çalışırken kendisinin ve arkadaşlarının güvenliğine dikkat etti. faktörler göz önünde bulundurularak yeniden yapılandırılabilir. Formlar ve formlarda yer alan ölçütler. Kontrol listelerinde. KONTROL LİSTESİ Gözlenen Davranışlar Evet Deneyle ilgili bilgi alt yapısı yeterlidir. 3. Seçtiği malzemelerin ve çalıştığı mekânın temizliğini kontrol etti. Deney sonunda çalıştığı mekânı temiz bıraktı. • Öğrencinin bu etkinliği tekrarlaması gerekiyor. 2. kısa yanıtlı sorular vb) ile performansa dayalı değerlendirme araçlarını birlikte ve dengeli kullanması öğrenci kazanımlarının daha etkili değerlendirilmesini sağlayacaktır. Örneğin. … … … Düşünceler Hayır Örnek düşünceler: • Öğrencinin deneydeki dikkati ve kavrayışı çok iyiydi. Öğretim programında sunulan ölçme ve değerlendirme araçlarına ilişkin formlar örnek olarak sunulmuştur. Puanlama ise kümülatif yapılır. kontrol listesinde açıkça belirtilip sıralanabilir. 16 . Seçilen ölçme ve değerlendirme yöntem ve teknikleri ders programında hedeflenen kazanımlara uygun olmalıdır. sınıf mevcudu. Bu formların aynı şekilde kullanılması zorunlu değildir. Deney için uygun düzeneği kurdu. Deney için uygun malzemeleri seçti. deney yapma gibi bir dizi hareketi gerektiren davranışlar. çevre ve sınıf imkânları.Öğrencilerin performanslarını değerlendirirken kontrol listeleri de kullanılabilir. Öğretmenlerin. daha geçerli ve güvenilir değerlendirme yapmalarına katkı sağlayacaktır: 1. evet veya hayır anlamına gelen bir işaret veya ifade ile o işlem basamağının gerçekleşip gerçekleşmediği not edilir. • Öğrencinin bilgi alt yapısı yetersiz olduğu için deneyi bilinçsizce yaptı. Öğretmenlerin geleneksel değerlendirme araçları (çoktan seçmeli. süre vb. Ölçme ve değerlendirme araçları ve değerlendirme ölçütlerinin programın temel amaçlarına hizmet eder nitelikte olmalarına ve programda kazandırılması hedeflenen becerileri kapsamasına dikkat edilmelidir. ölçme ve değerlendirme yaparken aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri. doğru/ yanlış. dersin işleniş yöntemi.

6. analiz etmeleri. görev ve proje sunum aşamalarında her öğrenci kendi hazırladığı bölümden sorumludur ve her öğrencinin performansı ayrı değerlendirilir. tablo veya grafiğe dönüştürmeleri vb sağlanmalıdır. 17 . Birinci tip grup çalışmaları değerlendirilirken. Öğrencilerin öğrenmelerine destek sağlamak ve performanslarını değerlendirmek için yapılacak grup çalışmalarında iki yol izlenebilir. elde ettikleri bilgileri. gruptaki öğrenci sayısı kadar alt bölüme ayrılarak her öğrenciye bir alt görev yüklenir. grup iş bölümünü kendisi yapar. değerlendirme yapmaları. derecelendirme ölçeği vb) biri ile değerlendirilmesi ve puanlanması gerekmektedir.4. bir grubun tüm üyeleri aynı puanı alır. 5. İkincisinde ise söz konusu görev veya proje grubun tamamına verilir. Performansa dayalı değerlendirme yapmak için verilen performans görevlerinde öğrencilerin performansının. Birincisinde. yorumlamaları. her grup üyesinin görev takibi de gruba ait bir iştir. daha önceden hazırlanmış ölçütlerden oluşan değerlendirme araçlarından (dereceli puanlama anahtarı. verilen görev veya proje. Sınıfta yapılan her türlü etkinliğin değerlendirilerek bir puanlama yapılması zorunlu değildir. 7. Başka bir deyişle. İkinci tip grup çalışmalarında ise her öğrenciye eşit puan takdir edilir. Öğrencilerin performansına ilişkin değerlendirme sonuçları mümkün olduğunca kısa sürede öğrencilere bildirilmelidir. çıkarımda bulunmaları. Verilen yıllık ödevler veya performans görevlerinde öğrencilerin bir kaynaktan bilgileri aynen aktarmaları yerine. transfer etmeleri.

. Sınıf Fen Bilgisi (Fizik. 1938. Ankara. 2. F. Seçmeli Kimya 1. Lise Müfredat Programı (1956). 1993. NY: Holt. 1998. 1991. TC Maarif Vekâleti. H. Novak. Maarif Basımevi Ankara. Rinehart and Winston. Popham.Ortaöğretim Kurumları Sınıf Geçme Yönetmeliğini Uygulayan Ortaöğretim Kurumlarının 9. J.” David McKay Inc. Nobel Yayınları. Baskı). Devlet Matbaası İstanbul. J. Fen Bilimleri 2 Programı. J. 23-29. T. 2003. Bloom. 12. 1978. 1960 Ortaöğretim İkinci Devre 1. G. Ankara. New York. & Garrison. 21. Maarif Basımevi Ankara. TC Maarif Vekâleti. Fen Bilimleri 1 Programı. W. Ausebel. Turgut. J.P. 1956. Von Glasersfeld.. L. in “Construnctivism and Education”. Needham: Allyn & Bacon. Ankara. and Gale. Ankara. 1995. 1992. TC Maarif Vekâleti. 19. Kubiszyn. Educational testing and measurement: Classroom application and practice. Classroom Assessment. “Why Constructivism Must Be Radical”. Tebliğler Dergisi. Tebliğler Dergisi. 1999. 2. 3 Programları. USA.. 16. 2000. Ankara. W. Saydam Matbaacılık. 1956. Educational Psychology – A Cognitive View.. 5. 14. Borich. Lawrence Erlbaum. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları. Lise Kimya Programları. Cambridge University Press. D. Lise Programı (1938). J. S. & Hanesian. Ankara. MEB-EARGED. MEB-EARGED. Second Edition. sınıflarına ait haftalık Ders Dağıtım Çizelgeleri. M. Tebliğler Dergisi. P. & Bednarz.. B.. 1973. 11. 1971. G. Ankara. 15. New York. (2. 10. 17. Lise Müfredat Programı(1960). Tebliğler Dergisi. Tebliğler Dergisi. 18. 22. “In Search of Understanding: The Case for Constructivist Classrooms” Association for Supervision and Curriculum Devepment. Ankara. 1930. Steffe. 1996.SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR Orta Mektep Müfredatı (1930). 18 . Tebliğler Dergisi. 2002. New Jersey. 5. Ankara. Airasian. 2001. Ahmet Saban.. 4.10. by Larochelle. 1987 23. D.11 ve 12.. 6. . Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analiz Raporu. 1998. M. TC Kültür Bakanlığı. Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi. 1. Cambridge. 1985. Devlet Basımevi İstanbul. P. Modern Kimya Programı Amaçları ve Açıklamalar. New York: McGraw Hill. MEB. (Editör). 1994. Modern Educational Measurement. Ankara. N. 3.. 20. J. Brooks. 9. Kimya) Taslak Programı. “Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals: Handbook I. E. New York. UK. “Constructivism in Education”.. John Wiley & Sons. Inc. Öğrenme-Öğretme Süreci: Yeni Teori Ve Yaklaşımlar. & Brooks. 13. Cognitive Domain. USA. Ankara. 7. Tebliğler Dergisi. 8. Baskı.

sınıf B.KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI Ortaöğretim 9. ÜNİTELER 19 .

Sınıf kimya ders kitabının hacmi.ZAMAN ANALİZİ ORTAÖĞRETİM KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 9. A4 boyutlu kâğıda. Öğretmen kaynak/kılavuz kitabı için herhangi bir hacim sınırlaması yoktur.2 27. 16-20 forma olarak öngörülmüştür. KİTAP FORMA SAYILARI • • Ortaöğretim 9. bu oranlar esas alınarak bulunan sayfa sayılarında. SINIF ÜNİTELERİ VE ÖNERİLEN SÜRELER ÜNİTE ÜNİTE İSMİ NUMARASI 1 KİMYANIN GELİŞİMİ 2 3 4 5 BİLEŞİKLER KİMYASAL DEĞİŞİMLER KARIŞIMLAR HAYATIMIZDA KİMYA Toplam KAZANIM SÜRE/DERS YÜZDE ORAN (zaman bakımından) SAYISI SAATİ* 18 28 12 10 22 90 8 16 12 16 20 72 11. Her üniteye tahsis edilecek sayfa sayısı. Ancak.1 22. zaman tahsis çizelgesinde belirlenmiş yüzde zaman oranlarına uygun olmalıdır.8 100 * Üniteler için verilen ders saatleri öğretmen tarafından şartlara göre ±%10 oranında değiştirilerek uygulanabilir. • 20 . gerekli görüldüğü hâllerde ±%10 artırma/eksiltme yapılabilir.2 16.7 22.

Lise kimya dersine giriş olan bu ünitede.Sınıf Öğretim Programı 1. buradan hareketle bilimsel yöntem basamaklarını kavramaları irdelenecektir. kimya biliminin öğrencilerce benimsenmesini sağlayacak içerikte bir sunum yapılması faydalı olacaktır. Simyadan Kimyaya 2. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • Simya Element Kimyasal Element Atom Katlı Oranlar Kanunu Sabit Oranlar Kanunu Kütlenin Korunumu Kanunu Dalton Atom Teorisi Birleşen Hacim Oranları Avogadro Hipotezi Kimyasal Bağ Oktet Dublet İyonlar Arası Bağ Moleküller Arası Bağ Elektriksel Çekme.İtme Bilimsel Yöntem : KİMYANIN GELİŞİMİ : 8 Saat 21 . Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYANIN GELİŞİMİ 1. kimyanın bilim olma süreci ve geçmiş zaman ile günümüzdeki madde fikrini karşılaştırmaları. Ünite Önerilen Süre A. öğrencilerin ilköğretimde öğrendikleri bilgilere ilave olarak. özellikle.Kimya Dersi 9. aynı tür atom içeren saf maddelerin “element” olarak. ayrıca iyonik ve kovalent bağ kavramlarını öğrendiler. Kimyanın bilim olma sürecinin tarihi olarak nitelendirilebilecek bu ünitede. özellikle kimyanın neden bilim sayıldığı ve simyanın neden bilim sayılmadığı. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde maddelerin atomlardan oluştuğunu. farklı tür atom içeren saf maddelerin ise “bileşik” olarak adlandırıldığını. Kimyanın Temel Kanunları 3. Kimyasal Bağ Kavramının Gelişimi C. B. Ünitenin Amacı Öğrenciler.

sodyum hidroksit gibi elementlerine zor ayrışan bileşiklerin uzun süre ‘element’ sayılmasının nedeni tartışılır.5. Simyadan kimya bilimine aktarılan bulguların önemini örneklerle açıklar.3) Maddeyi incelerken.1.3 Simyacılar döneminden beri bilinen.1. açık havada bir kavanoza konmuş kükürt tozu yakılarak çıkan gazların kuru kayısı. doğal boya. bu nedenle sistematik bilgi birikimi sağlayamadığı vurgulanır. Ayrıca.1. . Düşünce ile deneyi birleştiren ve deneyi önceleyen Rönesans dönemi bilim insanlarının. sınama-yanılma yoluyla yararını keşfettiği maddelere örnekler verir. tuz ruhu. bazı maddelerin bu tür yararlarını tesadüfen keşfettikleri vurgulanır. 1. (1. kuru incir. Element kavramını atomlardaki proton sayısı temelinde açıklar. bir kaçının elde ediliş ve kullanılış hikâyesi ile birlikte verilir. KİMYANIN GELİŞİMİ 1. [!] 1. 1. [!] 1. maddenin yapısı ile özellikleri arasında ilişki kurup bu ilişkiler çerçevesinde araştırma yapmanın yararları tartışılır. Elementi “kendinden daha basit maddelere dönüşmeme” temelinde tanımlamanın sakıncalarına örnekler verir.3) Antik dönemde ve Rönesans döneminde benimsenen “element” tanımları karşılaştırılıp yetersizlikleri irdelenir. bütünü ile düşünceye dayalı olup hiçbir denel gerçeklik temeline oturmayan madde algısı hatırlatılır.4. Yemek tuzu. bununla birlikte.1. maddenin. cıva vb maddeler. şap. simyanın yöntemlerinin bugün neden terk edildiği.Sınıf Öğretim Programı Ç. bakır gibi doğada hazır bulunan kimyasalların deneyimle keşfedildiği belirtilir. -bazı bitkisel ürünlerin ilaç olarak yararlarının fark edilmesi. hava. ipek. kap-kacak ve süslenme malzemesi olarak maddenin yararlarının keşfedilişi. Modern element kavramının nasıl ortaya çıktığı sorgulanarak buradan. kireç. 1. hangisinin kimya olduğu kısaca tartışılıp vurgulanır.(1.3. İnsanların maddeye bakışının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler. Eski çağ insanlarının. deneme-yanılmaya dayalı çalışmaları içerdiği.yemek tuzu. Antik dönem “element” kavramı ile erken dönem “kimyasal element” kavramını karşılaştırır.6) : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1. Kireç. insanların geçmişte. Simyanın uğraş alanını geçmiş zaman insanının hayali ile ilişkilendirir. Bu iki yöntemden hangisinin simya. 1. 1. sınıflarda işlenmiştir. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE KAZANIMLAR KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “. element kavramına getirdiği yeni yorum işlenir. ölümsüzlük veya sonsuz zenginlik sağlayan madde arama hayali ve buradan.6 “Atomun Yapısı” konusu Fen ve Teknoloji 7 ve 8. her maddenin diğer maddelerle etkileşimini ayrı ayrı ele almak yerine. (1.2. atom çekirdeğindeki proton sayısı temelinde element kavramı işlenir. [!] 1.4.2 Simyanın teorik temelleri olmayan. kükürt.1.1. su. ateş” dörtlüsünden oluşan. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 1. kıbrıs taşı (FeSO4).Kimya Dersi 9. simyacılardan miras kalmış deneyim ve bilgilerin bize yararları” sırası ile akan.1 Türk ve İslam bilginlerinin pratik buluşlara katkısı bir okuma parçası ile verilir. görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir. altın.5 Aristo’nun “toprak. [!] 1.4. “Kimyanın Temel Kanunları” konusuna geçilir. [!] 1. yün. kil. Kıbrıs taşı gibi (FeSO4) gibi kristal yapılı kimyasalların bitkisel boya banyolarına eklenince ipliğin aldığı renge etkisi gösterildikten sonra.5-1. şap. Kıbrıs taşı gibi bazı doğal maddelerin çok özel yararlarının keşfedilişi. -tanınmış simyacıların başlıca çalışmaları.Barınma. kil. 1. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 22 . sınama yanılma yoluyla incelenmesi anlamına gelen simyanın doğuşu. sülfürik asit. kükürt.6. kuru üzüm gibi ürünler üzerinde ağartma etkisi veya şap.

KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 2.4. her seferinde sabit çıkan element kütleleri oranının neden sabit olduğu sorgulanır.ilk hipotezlerin ve onları sınayan denel sonuçların irdelenmesi.2. KAZANIMLAR Kimya biliminin gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler. atomların birbirine nasıl bağlandığı konusu ile ilgili yorumların tarihsel gelişimine geçilir. 2. Deneysel verilerin yorumlanması ve bunlardan yeni hipotezlerin oluşturulmasının. Dalton’un.Sınıf Öğretim Programı 1. 2. 2.hipotez-denel veri ilişkisi.8) Gaz elementlerin birleşen hacimleri ile ilgili gerçek deneylere ilişkin hacim ölçüm çizelgelerinin Dalton Atom Teorisi ile kimi hâllerde açıklanamayacağı örneklerle tartışılır. 2. antik çağda bazı kimyasal maddelerin yararlarının keşfi. Dalton.5.6 Moleküllerin varlığını kanıtlamak için Avogadro’nun hipotezi ve bu hipotezin deneysel olarak kanıtlanması örneklerle verilir.2.8). Proust.8). Scheele.8. (2. kütlenin korunumu ve sabit oranlar kanunları işlenir. 2. (2. mangan oksitleri. [!] Kimya tarih şeridinde.8) Fe + S → FeS tepkimesi ile ilgili ölçülmüş kütlelerin hazır çizelgesi incelenirken. (2. (Her iki kanunla ilgili sayısal hesaplamalar bu ünitenin konusu olmadığı gibi. bilimsel yöntem için esas olduğu çıkarımını yapar.1.7 Elementlerin de moleküllerden oluşabileceği gerçeği.2. 2. 2. Dalton’un ve Avogadro’nun çalışmaları yer alabilir.1. (2.6. Birleşen hacim oranları ile ilgili hazır denel bulguları kullanarak bazı elementlerin moleküllerden oluştuğu çıkarımını yapar.(2.6) Moleküllerin varlığından kimyasal bağ kavramına geçilip buradan. Kimyanın bilim olma sürecinin deneysel ölçümlerin yorumu ile başladığını fark eder. [!] 2. Avogadro gibi bilim insanlarının çalışmalarının.2. 2. birden çok atomdan oluşan moleküllerin varlığını kabul ederek açıklanabileceğini fark eden Avogadro’nun çalışmaları verilir.7. kütlenin korunumu kanununu simgeleyen terazi. Kütlenin Korunumu Kanununu açıklar. (2. aksine. demir oksitleri gibi gerçek örnekler üzerinde katlı oranlar kanunun geçerliliği gösterilir. Dalton Atom Teorisinden yola çıkarak Katlı Oranlar Kuralının nasıl tahmin edildiğini açıklar. Çünkü Dalton’un Atom Teorisinin temeli bu sorgulamadır. .deneyleri açıklamakta yetersiz kalan hipotezlerin yeni hipotezlerle açıklanmaya çalışılması. 2. kimya bilimine temel teşkil eden bölümleri işlenir.8 kazanımı da dolaylı yoldan verilmiş olacaktır. 2.3. Sabit Oranlar Kanunu ile Dalton Atom Teorisi arasında ilişki kurar.8 2. simyacıların ‘altın suyu’ ve ‘sonsuz hayat suyu’ arayışları. Bütün bu gelişmeler. .Kimya Dersi 9.7 kazanımları tarihsel süreç içinde incelenirken 2.7.5. basit denel bulgulardan atomun varlığı gerçeğine ulaşma anlamında verilecektir.8) Bu verilerin. 2. Fe + S → FeS tepkimesi üzerinden. (2.4.4) Dalton Atom Teorisinin doğru açıklayabildiği. Ancak bu anlatımda. örnekleri ile vurgulanır. atomların mol kütleleri fikri kullanılmadan. görsel ögelerle bezenmiş bir “kimya tarih şeridi” üzerinde özetlenir.1-2.1. kendi atom teorisinden çıkarak bu kanunu tahmin ettiği vurgulanmalıdır. (2. önemle vurgulanması gereken hususlardır.4 Sabit oranlar ve katlı oranlar [!] kanunları. Avogadro Hipotezinin kimyasal bağın anlaşılmasındaki önemini fark eder. tek başına bir anlam da ifade etmez. 2. gerçekte denel verilerden çıkılarak ifade edilmediği. .3) Katlı Oranlar Kanununun. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 23 . [!] 2. tepkimeye girenlerin ve ürünlerin kütlelerini 8-10 deney için özetleyen hazır bir çizelge incelenerek. 2.3. örnek olarak. Kimyasal olaylarda. : Sınırlamalar Örneğin. burada.) [!] 2.1-2. [!] 2. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 2. KİMYANIN GELİŞİMİ 2. Gaz haldeki elementlerin birleşen hacim oranlarını açıklamada Dalton Atom Teorisinin yetersiz kalışına örnekler verir.5 Dalton teorisi ile açıklanabilen ve açıklanamayan gaz tepkimesi hacim oranları örnekleri işlenir.7 Lavoisier.

ilk yaklaşımlardan başlanarak.3 Atomlar ve iyonlar arası bağların sağlam. görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 24 . 3. [!] 3.Sınıf Öğretim Programı 1.1-3. iyonik bağlar verilip diğer bağlar.2. -katılarda. ilgili başlıklar altında incelenmek üzere ertelenecektir. moleküller arası bağlar sınıflandırılmayacaktır. Atomların ve moleküllerin birbirine bağlanma olgusunun Dalton atom teorisi ile neden açıklanamayacağını irdeler. -bağ yapma yatkınlığı yüksek olan elementlerin ve asal gazların elektron düzenleri arasındaki farkın bağ oluşumunu açıklamada kullanılışı. iyonlar ve moleküller arası bağların varlığını ve sağlamlığını örneklerle açıklar.4) NaCl. 3.(3. Fen ve Teknoloji 7 ve 8. 3. KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Birden çok atomun birbirine tutunmasını açıklamak üzere. Maddenin farklı hâllerinde atomlar.Kimya Dersi 9. Kimyasal bağları elektriksel çekme-itme kuvvetleriyle ilişkilendirir.(3.3. ünitede işlenecektir. sınıf kapsamında iyonik bağ kavramının temelleri de atılmıştır. iyonik bağ şeklinde tanımlamak bu düzey için uygundur. Asal gaz elektron düzeni ile atomların bağ yapma yatkınlıkları arasında ilişki kurar. KAZANIMLAR Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler. 3.3 Katman-elektron dizilimleri üzerinden açıklama yapılacaktır. 3. tarihsel gelişim başlığı altında. 3.4 Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi. 3. CaO gibi bileşikler üzerinde iyonlar ve iyonik bağ örneklendirilir. 3. -atomlarda ‘çengel ve yuva’ benzeri ayrıntıların varlığını düşünen eski bağ açıklamalarının atom yapısı hakkında bilinenlerle uyuşmazlığı.1-3.. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 3. moleküller arası bağların daha zayıf olduğu fikri işlenecek.4) AÇIKLAMALAR KİMYANIN GELİŞİMİ 3.4 Bağların hepsi temelde elektriksel etkileşimlerden kaynaklanmakla beraber.1. iyonik bağların anlaşılmasına kadar açıklanacaktır. sıvılarda ve gazlarda moleküller/ atomlar arasında bağ olup olmadığı ve varsa bu bağların hangi fiziksel halde daha sağlam olması gerektiği konusunda bir irdeleme.4 İyonlar arasındaki elektriksel etkileşimleri.4.2 Moleküllerin birbirini nasıl çektiği konusu 2. -elektron alışverişi ile bağ arasındaki ilişkinin elektriksel çekim temelinde açıklanması” konularını içeren.

2.8 Aşağıdaki soruları tartışınız.1-1. simyanın bilim sayılmamasının nedenlerini irdeleyiniz.6. Kimya bir bilim olduğu hâlde. Geçmiş zaman insanının simya ile ilgili çalışmaları olmasaydı kimya bugün bu aşamaya gelebilir miydi? Örneklerle açıklayınız. 1.Kimya Dersi 9. 2. 25 . Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme : 1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.Sınıf Öğretim Programı D.1-2.

Örneğin: A’ daki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. 26 .çıkışa. B’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. yanlış ise 2. yanlış ise C’deki ifadeye ulaşılır. çıkışa ulaşılır. yanlış ise E’deki ifadeye ulaşılır. Doğru ise 1. Doğru ise D’deki ifadeye. Doğru ise B’deki ifadeye.Kimya Dersi 9. D’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : Tüm kazanımlar Aşağıda birbiri ile bağlantılı Doğru / Yanlış tipinde ifadeler içeren tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinde bir soru verilmiştir A’daki ifadeden başlayarak her “Doğru” ya da “Yanlış” cevabınıza göre çıkışlardan sadece birisini işaretleyiniz.

ifadeye (D) diyerek yanlış yanıt vermiştir. yanlış yanıt vermiştir. C’deki ifadeye (D) diyerek. • Öğrenci 6. ifadeye (Y) diyerek yanlış yanıt vermiş ve G’deki ifadeye ulaşmıştır. ifadeye ulaşmıştır. 27 . yanlış yanıt vermiştir. B’deki ifadeye (D) diyerek. A’daki ifadeye (Y) diyerek. yanlış yanıt vermiştir ve C’deki ifadeye ulaşmıştır. çıkışlara ulaşmışsa her basamaktaki doğru veya yanlış yargıları değerlendirilerek yukarıdaki örneklere göre puan hesaplanır. çıkışa ulaştı ise. A’daki ifadeye (D) diyerek. yanlış yanıt vermiş ve C’deki ifadeye ulaşmıştır. A’daki ifadeye (D) diyerek.Kimya Dersi 9. Bu durumda öğrencinin 1 doğru yanıtı vardır ve 1 puan almıştır. A’daki ifadeye (Y) diyerek. • Öğrenci 7. • Öğrenci 2. • Öğrenci 3. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır. Bu durumda öğrencinin 3 doğru yanıtı vardır ve 3 puan almıştır. 4 veya 5. çıkışa ulaştı ise. çıkışa ulaştı ise. C’deki. doğru yanıt vermiş ve D’deki. D’deki ifadeye (Y) diyerek.Sınıf Öğretim Programı DEĞERLENDİRME: • Öğrenci 1. B’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiş ve D’deki ifadeye ulaşmıştır. Bu durumda öğrencinin 2 doğru yanıtı vardır ve 2 puan almıştır. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır. D’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiştir. çıkışa ulaştı ise. Bu durumda öğrencinin doğru yanıtı yoktur ve 0 puan almıştır. 7. F’deki ifadeye (Y) diyerek. doğru yanıt vermiş ve F’deki ifadeye ulaşmıştır.

dublet. Bileşikler Nasıl Oluşur? 2. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • İyon İyon Yükü Yükseltgenme Basamağı Lewis Formülü Örgü Yapısı Molekül İyonik Bağ Kovalent Bağ Metalik Özellik Ametalik Özellik Nötrallik İkili Bağ Üçlü Bağ Hidrokarbon Polarlık Organik Bileşikler Anorganik Bileşikler Hidrofil Hidrofob Değerlik Elektronu : BİLEŞİKLER : 16 Saat 28 . İyonik Bileşikler 3. İçerik bakımından kimyanın temel bileşenlerinden birisi olan bu ünite. Ayrıca öğrenciler. katmanlardaki elektron dizilimi. yükseltgenme basamağı. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları BİLEŞİKLER 1. iyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki fark vurgulanarak iyonik bileşiklerin ve kovalent bileşiklerin oluşumu ekseninde bu bileşiklerin Lewis formüllerinin yazımı ve polarlık üzerinde durulacak. kovalent bileşiklerin neden bağımsız birimlerden oluştuğunu. değerlik elektronu/elektronları. iyonik bağ ve kovalent bağ kavramlarını da bilmektedirler.Sınıf Öğretim Programı 2. kavramlarını kullanarak açıklamalarını sağlamaktır. esasında tüm ünitelere temel oluşturması bağlamında düşünülerek düzenlenmiştir. katyon. ilköğretim 6. iyonik bileşiklerin neden hep katı. öğrencilerin. Ünite Önerilen Süre A. Kovalent Bileşikler C. elektron dizilimleri. Ünitenin Amacı Öğrenciler. Ayrıca polarlığın çözünmedeki rolü ekseninde bağın ve molekülün polarlığı irdelenecektir. anyon. iyon yükü. Bu ünitenin amacı. oktet. sınıftan itibaren elementlerden bileşik oluştuğu fikrine sahiptir. B. ayrıca basit organik bileşiklerle organik kimyaya giriş yapılacaktır.Kimya Dersi 9. Bu ünitede özellikle.

oktetin kimyasal bağ için gerek şart olmadığı. Cl. MoO3. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 29 . ve X: Cl. Na+. O2− iyonlarının yüklerinden yararlanılarak. Al3+. iyon yükü ve yükseltgenme basamağı ile ilgili olarak öğrenciler. Hg(I)/Hg(II). Bu bağlamda.3-1.Kimya Dersi 9. F−.4-1. aldığı/ verdiği elektron sayısının dördü aşmadığı vurgulanır.1. S ve N atomlarını. SO3. N(I-V). su ortamında da serbest kalırlar (çözünürler). 2. 1. Elementlerin iyon yükü ve yükseltgenme basamağı bu örnekler üzerinde karşılaştırılır.1. Elektron dizilimlerini alt katmanlar temelinde gösteren periyodik cetveller kullanılırken. İncelenen her elementin oktete ulaşmak için alması/ vermesi gereken elektron sayıları irdelenir.1 Elektron dizilimleri.(1. Br. asal gaz elektron dizilimi üzerinden irdeler.5. diğer elementlerin yükseltgenme basamakları bulunur.3.2 Grupların genel adları ve ana gruplardaki elementlerin değerlikleri işlenir. sırası ile 6 ve 5 elektron kaybetmiş ‘iyonlar’ saymak doğru değildir ve bu atomlar için “yükseltgenme basamağı” terimi uygundur.2) Her ana gruptan birer element seçilerek katman-elektron dizilimleri verilir.1. N2O5 gibi moleküllerde.4. Elektron dizilimi. ‘iyon yükü’ yerine “yükseltgenme basamağı” kavramı daha uygun olur. Bu iyonlar. [!] 1. iyon yükleri ve yükseltgenme basamakları ayrı ayrı gösterilir. eş numaralı alt katmanlardaki elektron sayıları toplanacaktır. Cu(I)/ Cu(II) .5 Fe(II) / Fe (III) . çeşitli örnekler üzerinde. s. (1. Değerlik katmanındaki elektron sayısı bulunarak. Yükseltgenme basamaklarının sabit veya değişken oluşu ile elektron dizilimi arasında ilişki kurar. [!] 1. Na+. d. İyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki farkı açıklar. p.(1. Mn(II) /Mn(IV) / Mn(VII) . Yükseltgenme basamağı ve iyon yükü ile nötral atomların son katmanındaki elektron sayıları ve elektron dizilimi ilişkilendirilir. 1. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!]1. istisnaları olan bir genelleme olduğu açıklanacaktır. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 2. CrO3. 2 gibi katmanlardaki toplam elektron sayıları temelinde verilecek.1. Bu karşılaştırma üzerinden gidilerek elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimleri. elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimlerini.Sınıf Öğretim Programı Ç.5) BİLEŞİKLER 1. Ca2+. 8. 1. elektron alış-verişinin net ve tam olduğu varsayılan NaCl gibi bileşiklerde.3 İyon yükü. 11. I olmak üzere X(I)/X(III)/X(V)/X(VII) sistemleri kullanılarak elementlerin oktet kuralına uyan/uymayan farklı değerlikleri olabileceği. Elektron alma/ verme eğilimi ile metallik/ ametallik özelliklerini ilişkilendirir. Zn2+. Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak asal gazların ve diğer bazı elementlerin elektron dizilimleri karşılaştırılır. Periyodik cetvelde verilen elektron dizilimlerini kullanarak. [!] 1. Mg2+. f alt katmanları kullanılmayacaktır. metaller için. Buna karşılık. 1. Sn(II)/ Sn(IV) . H+. atomun bu özelliği ile elementin grup numarası ilişkilendirilir. K+. metallik/ ametallik özellikleri irdelenir. Elementlerin genel olarak.4) Seçilen uygun bileşik örnekleri üzerinde.3. Mn2O7 gibi yüksek yükseltgenme basamaklarının söz konusu olduğu bileşiklerde de. Elementlerin grup numaraları ile son katmandaki elektron sayıları ve bir bileşikteki yükseltgenme basamakları arasında ilişki kurar. : Sınırlamalar 1. Pb(II)/ Pb(IV) . Fe2O3.gibi gerçek iyonlar için uygun düşen terimdir.2.

CH3COO− . LiF vb iki atomlu iyonik bileşikler için Lewis formülü yazımı çalışmaları yapılır. Elementlerin katman elektron dizilimleri kullanılarak. Bu iyonlarda her atomun yükseltgenme basamağını bulma alıştırmaları yapılır.2. Örnek: Fe2O3 demir (III) oksit Mn2O7 mangan (VII) oksit Cr2(SO4)3 krom (III) sülfat CrO3 krom (VI) oksit Cr2O3 krom (III) oksit NH4+ katyonu tanıtılır.1. Yaygın çok atomlu anyonlar ve [!] 2.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 30 . Bazı iyonik bileşiklerde atom gruplarının anyon ve/veya katyon olabileceğini fark eder. Sonuç olarak. NaCl.. katyonların Lewis simgeleri.3. Lewis simgelerinin neyi temsil ettiği tartışılır.1. ClO3−. SO42−. çekirdeği ve iç katman elektronlarının tamamını.. ClO4− anyonları ve NH4+ katyonu örnek verilir. elektron alan atomun/ atomların “anyon” olduğu sonucuna ulaşılır. 2. çok atomlu iyonların Lewis yapılarına girilmeyecektir.Kimya Dersi 9. Nötrallik ilkesinden yararlanarak iyonik bileşiklerin adları ile formülleri arasında eşleme yapar.4. Örnek: . Bu tartışma ile. (2.(2.5 İyonik bileşikler. Lewis sembolündeki harf(ler)in. sadece element sembolü ve yük olarak (Na+ gibi). ClO2− . Basit iyonik bileşikleri değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir. Elementlerin sahip olabileceği yükler irdelenir. PO43− gibi anyonların fazladan elektronlarının hangi atom tarafından alındığı sorgulaması yapılarak.Sınıf Öğretim Programı 2. İyonlardan bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler. anyonlarınki ise dış katman elektronları ve yükü ile birlikte verilecektir. 2. bu elektronların atom grubunun tamamına aitmiş gibi düşünülebileceği sonucu çıkarılır. Bu konu işlenirken.. katyonun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırılacaktır. CO32−. KBr. Bazı iyonik bileşiklerin Lewis formüllerinin yazılı olduğu kartlar incelenerek iyonik bileşikteki elektron veren atomun/ atomların “katyon”. gerektiğinde. 2. NO3−. kullanılan noktaların da değerlik elektronlarını gösterdiği sonucuna varılır. (2. PO43−. [!] 2. Farklı elementlerin nötral atomlarının ve iyonlarının Lewis simgeleri genel kimyasal simgeleri ile karşılaştırılır. ana grup elementlerinin elektron dizilimleri asal gaz elektron dizilimleri ile karşılaştırılır. Geçiş elementlerinin ve ametallerin farklı pozitif yüklere sahip olabileceğini fark eder. : F BİLEŞİKLER [!] 2. Çeşitli elementlerin Lewis simgeleri incelenerek.3 NaF gibi basit bileşiklerde.5. 2.2. Ana grup elementlerinin katyon ve anyonlarının muhtemel yüklerini belirtir. geçiş metallerinin ve ametallerin farklı pozitif değerliklere sahip olabileceği çıkarımı yapılır.3). 2. ClO−.2) Elementlerin grup numaraları ile son yörüngelerindeki elektron sayıları ilişkilendirilir. : .4 Çok atomlu iyonlara OH−. SO42−. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 2.

3.Sınıf Öğretim Programı 2.3. İyonik bileşiklerin örgü yapısı ile ilgili olarak öğrenciler. 3.1. [!] 3. Basit halojenür. çeşitli tuzların çözünme denklemleri ile birlikte açıklanır. İyonik bileşiklerin moleküllerinin olmayışını.3.Kimya Dersi 9.3.4.2. İyonik bileşiklerin suda neden kolay çözündükleri. İyonik yapılı bileşiklerin çeşitli tiplerde ve düzenli örgüler oluşturduğunu modeller üzerinde gösterir.1.4. İyonik bileşiklerin formüllerine karşılık gelen moleküllerinin olmadığı ve hep katı halde bulundukları sonucuna varılır. nitrat ve sülfat tuzlarının suda iyonlaşmalarına ilişkin çözünme olgusu. “Bu modellerde yer alan bileşikler hangi fiziksel halde olabilir?” soruları ile yönlendirilmiş bir tartışma açılır. Her bileşik için iyonların dizilişi ayırt edilir. “Verilen bileşikler moleküler yapıda mıdır?”. Örnek: NaCl (k) + H2O (s) → Na+ (aq) + Cl. (3. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3. BİLEŞİKLER NaCl ve CsCl bileşikleri için oluşturulmuş 3 boyutlu modeller üzerinde bileşiklerin örgü yapısı incelenir. fiziksel hallerin ve çözeltideki iyonların gösterimleri ile birlikte verilecektir. İyonik bileşiklerin suda çözünmelerini örneklerle açıklar.1-3.(aq) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 31 . 3. 3. İyonik bileşiklerin neden hep katı olduğunu açıklar. NaCl ve CsCl örnekleri açıklama için kullanılacaktır. Modeller karşılaştırılır.4) [!] 3. örgü yapısı ile ilişkilendirir.

HF. molekül sayılamayacak örnekler olarak açıklanır. 4. atomların katman elektron modeller ile oluşturulmuş çeşitli molekül gösterimleri incelenerek. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğu vurgulanır. N2.3 O2.6. O=C=O. molekülerdeki her bir atomun başka kovalent bağ oluşturup oluşturmayacağı irdelenir. İki atom arasındaki kovalent bağı ortaklaşılmış elektron çiftleri temelinde gösterir.2) Bazı kovalent bağlı bileşiklerde formül yazma ve adlandırma çalışmaları yapılır.1. N≡N. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğunu fark eder. her kovalent bileşiğin bağımsız moleküllerden oluştuğu sonucuna varılır. H2O. en. N2O5 (diazot pentoksit) gibi adların mantığı işlenir. eten ve etin gibi basit molekül örnekleri Lewis gösterimleri ile açıklanacaktır. HCl. O=C=O.4 O=O. Buradan. grafit gibi kovalent element yapıları da. SO2 (kükürt dioksit). Cl2. I2 ile HCl. I2. iki atom arasında kovalent bağın elektron ortaklaşması ile oluştuğu sonucuna ulaşılır (4. O2.. elmas. Kırmızı fosfor. Bileşiklerin Lewis formülleri yazılır. F2 ) için bağlanmanın nasıl gerçekleştiği üzerinde bir tartışma açılır. Daha sonra. O=O. Kovalent bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler. örgü yapılar oluşturan. B2O3 gibi bileşiklerin varlığı bir okuma parçasında verilir. O2. Kovalent bileşiklerin çoğunun neden bağımsız birimlerden (molekül) oluştuğunu açıklar. CO2 vb bileşiklerin Lewis formülleri üzerinde. + F F F–F Periyodik cetvelde hangi elementlerin kovalent bağ oluşturabileceği tartışmaya açılır. su gibi bağımsız moleküllerden oluşmuş düşük erime ve kaynama noktalı kovalent bileşikler yanında.2. monoklinik kükürt. Cl2. değerleri yüksek SiO2. Basit kovalent bileşiklerin formülleri ve adları arasında eşleştirme yapar.6 Karbon dioksit. ve kn. 4. iyonik bileşiklerle sınırlı kalacak ve orada işlenecektir. 4. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Aynı element atomlarından oluşmuş kovalent yapı örnekleri ( H2. AÇIKLAMALAR [!] 4. N≡N. [!] 4. Pozitif atomun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırma. (4. Moleküllerin bağ yapısını değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir (Lewis formülleri).3. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 32 . H2O bileşiklerinin değerlik elektronları ile nasıl gösterilebileceği tartışmaya açılır.Kimya Dersi 9.5. H2O molekülleri Lewis nokta yapıları ile gösterilir.Sınıf Öğretim Programı 2.1).4 Moleküller “nokta/elektron” ve “çizgi/elektron çifti” seçenekleri ile ayrı ayrı gösterilecektir. 4. amonyak. I2 ile HCl.4).3.(4. 4. çubuk-küre modelleri de tanıtılır. 4. Bazı kovalent bileşiklerin ikili ve üçlü bağ içerdiğini hazır örnekleri inceleyerek fark eder 4. SO3 (kükürt trioksit).5 Latince sayı adları kullanılarak türetilen. 4. 4. IF3 vb bileşiklerde anyon adına eklenen son ek verilir. 4.1.6). C≡O. C≡O. Cl2. N2. eten ve etin gibi basit moleküllere ait Lewis gösterimlerinin yer aldığı modeller incelenerek kovalent bileşiklerde tekli bağlar yanında. 4. : Sınırlamalar BİLEŞİKLER .3. 4.4. 4. Su. Bağların çizgilerle gösterimi için. ikili ve üçlü bağların da bulunabileceği sonucuna ulaşılır (4. metan gibi sistematiğe uygun olmayan geleneksel adlar vurgulanır.

HCl. 5. Basit molekülleri polarlık bakımından irdeler.4 Bir okuma parçasında. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 5. H2O. N2. H2O. bu ikili etkileşimlerle karşılaştırılır. moleküller arası etkileşimlerin irdelenmesinden sonra her molekülün kendi türünden moleküllerle etkileşimi. H elementlerinin elektron dizilimleri karşılaştırılır. C.Kimya Dersi 9. İki atomlu basit moleküllerde pozitif ve negatif uçları tahmin eder. O. polar maddelerin erime ve kaynama noktaları karşılaştırılarak genel anlamda uçuculuk ile polarlık arasında ilişki kurulur.açısal moleküller düzeyinde ilişkilendirilecek. S. O.1. BİLEŞİKLER Kovalent bağlarda polarlık ile ilgili olarak öğrenciler. Bu karşılaştırma sonunda.4 Polar çözücülerin iyonik ve polar maddeleri. bu elementlerin de sadece bağ elektron çiftlerine sahip çıkma eğilimi sırası verilecektir. H2O-I2. Cl. Br.3). [!] 5. CS2 molekülleri için hazırlanmış olan çizgisel ve düzlem açısal yapılarının açıkça görüldüğü kartlar incelenerek yapılar karşılaştırılır. ancak enerji bilançosu üzerinden çözünürlük irdelemesine girilmez. Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak F. buna bağlı olarak moleküllerin pozitif ve negatif uçları da dikkate alınarak moleküllerin polarlığı ile yapıları ilişkilendirilir (5. H2O-HCl. 5. S. H dışındaki elementler ele alınmayacak.2. [!] 5. [!] 5. 5. 5.4. 5. ametaller bileşik oluştururken bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizilir (5. CS2-I2 molekül çiftlerinde.Sınıf Öğretim Programı 2.1 Elektronegatiflik sırası veriliyor olmakla beraber.(5.2. Başlıca ametalleri. CO2.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 33 . bu kavramın tanımına girilmeyecek. CH4 gibi üç boyutlu moleküllere girilmeyecektir. Buradan polarlık özellikleri ile maddelerin sıvılardaki çözünürlükleri arasında ilişki kurulur. Moleküllerin polarlığı ile moleküller arası etkileşimi ilişkilendirir. O=C=O gibi çizgisel ve düzlem. I. C. bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizer. 5. ametallerin bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimlerinden bağın polarlığı.4 Maddelerin karışabilirlikleri (çözünürlük) açıklanırken moleküller arası bağların kırıldığı ve yeni bağların oluştuğu konusu verilir. Cl. apolar çözücülerin de apolar kovalent maddeleri kolay çözeceği genellemesi yapılır. I. Br. F. N. Bu karşılaştırmada son yörüngedeki elektronların çekirdeğe uzaklıkları ve sayıları esas alınarak. 5. N.3.1) N2.3 Bağın polarlığı ile molekülün polarlığı.

2 Amino asitler.2 C1-6 n-alkan ve sikloalkanlar. CS2. glukoz. C2H5OH. (6.CH2. 6.1) C1. glikoz.CH2. hidrofil gruplara -OH. -SO3H örnek verilir. 6. -NH2. etanol.CH2-SO3H CH3-CH2. 6.2..CH2. basit şekerler. proteinler ve nişasta gibi önemli doğal bileşikler ile ilgili okuma parçası/parçaları verilir.(6.1 Organik asit tuzlarının.1-6. (6. benzen bileşikleri arasındaki etkileşim ise apolarlıkları ile ilişkilendirilerek açıklama yapılır.CH2-COOH CH3COOH. sistematik adlandırmaya girilmeyecektir. propantriol.3 Hidrofil ve hidrofob kavramlarının tanımları yapılarak. [!] 6. früktoz.Sınıf Öğretim Programı 2. metan. etin.1. etandiol. Organik moleküllerin hidrofil ve hidrofob bölümlerini gösterir.CH2. etanoik asit örnek verilecektir. Basit hidrokarbonların ve yaygın organik bileşiklerin açık formüllerini yazar ve adlandırır.2) Örnekler hidrofil ve hidrofob tanımları polarlık-apolarlık temelinde açıklanır. 6. ispirto). sülfürik asit gibi anorganik bileşikler ayrı gruplar halinde yazılarak her grubun kendi içindeki ortak yönleri ile ilgili bir tartışma açılır. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 34 .6 n-alkan ve sikloalkanlar. “Benzer benzeri çözer” genellemesi. eten. -COOH. BİLEŞİKLER [!] 6.3) CH3-CH2.CH2. glisin. 6. 6. Polarlığın çözünmedeki rolünü. -COOH. propantriol. (6. sakkaroz. benzen ile yaygın organik moleküllerden metanol. yağlar. organometalik bileşiklerin ve komplekslerin organik mi anorganik mi sayılması gerektiği tartışmasına girilmez. hekzan. fruktoz. Hidrofil ve hidrofob gruplar -OH. eten. 6.4 Benzer benzeri çözer genellemesine örnekler verilecektir. yağ asitleri. etanoik asit (asetik asit. etandiol. CO2 ve karbonatların bu tanım dışında kaldığı belirtilir. -SO3H içeren C1−6 n-alkanları ile örneklenebilir. tanıdığı organik bileşikleri kolay çözündüğü çözücülerle eşleştirerek açıklar. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Etanol (etil alkol. karbon temelli maddeler olduğu sonuçta vurgulanır. sirke asidi) gibi organik ve sodyum klorür.Kimya Dersi 9.4. -NH2. benzen ile amino asitler.2 “Organik” tanımının tarihçesi ve/veya amino asit. kalsiyum oksit. Organik ve anorganik bileşikleri formüllerinden ayırt eder. alanin gibi yaygın adları ile tanıtılacak.CH2. Organik bileşikler ile ilgili olarak öğrenciler.CH2. Organik maddelerin. H2O. CH3NH2 bileşikleri örnek alınarak polarlık temelinde.3 Hidrofil ve hidrofob grupların niteliği ve bir okuma parçasında açıklanır.CH2.CH2-OH CH3-CH2. amino asitler (genel formül ve en basit örnekler) ve etanoik asitin formülleri adları ile eşlendirilir. [!] 6.CH2.4) AÇIKLAMALAR 6. metanol. etanol. özellikleri deterjan türü bileşiklerin yer aldığı [!] 6. etin.3.

Elektron Dizilimi Grup Numarası İyon Yükü Metal Ametal Asal Gaz He Na O Mg Ne F Ca 35 .4 Aşağıdaki tabloda verilen her atom için katman. 1.Kimya Dersi 9. 1.1.2. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. asal gaz olup olmadıklarına karar veriniz. ametal.elektron dizilimini yaparak grup numarasını ve iyon yükünü belirleyip. 1. metal.3. Element Katman.Sınıf Öğretim Programı D.

Belirtilen elementin farklı yükseltgenme basamağında olduğu bir bileşiğini ilgili sütuna yazınız. 1.elektron dizilimini yapınız.Kimya Dersi 9. Belirtilen element için katman. 3. Belirtilen element için yükseltgenme basamağını yazınız.5 Aşağıdaki tabloyu verilen açıklamalar doğrultusunda doldurunuz. Bileşik Belirtilen Element P Yükseltgenme Basamağı Katman-Elektron Dizilimi Belirtilen Elementin Farklı Bileşiği Na3PO4 HNO3 N CrO3 Cr Mn2O7 Mn FeCl3 Fe SO3 S 36 . 1. 2.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.4.

Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2. Formül Bağın Türü Bağın Oluşumu MgCl2 Cl2 O2 37 .1 Aşağıdaki verilen diyagramlarda MgCl2. 2. O2 ve Cl2 moleküllerinin oluşumu görülmektedir. tabloda verilen yere yazınız.Kimya Dersi 9. Bağların nasıl oluştuğunu tabloda ayrılan yerde açıklayınız. 1.3. Oluşan bağların türünü. Bu diyagramları inceleyerek. 4.

) H2 → NH3 → CO2 → SO2 → CaO → AlCl3 → 38 . 4.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :4 : 4.Kimya Dersi 9. (Elementlerin ait oldukları grup numaralarını periyodik sistemden bulunuz. 4.1.4 Aşağıda verilen moleküller ve bileşikler için Lewis formüllerini yazınız.3.

6.CH.3 Aşağıdaki tabloda boş olan yerleri istenenleri yazarak doldurunuz.CH2 OH OH OH ⏐ ⏐ ⏐ 39 .Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :5 : 6.2.1. 6. Bileşik Adı Propan Bileşik Formülü Hidrofil Uç Hidrofob Uç CH3-OH Etanoik Asit CH2-CH2 OH OH Benzen ⏐ ⏐ CH2.Kimya Dersi 9.

Ünitenin Amacı Öğrenciler. Ünite Önerilen Süre : KİMYASAL DEĞİŞİMLER : 12 saat A. maddenin kimyasal özelliklerini kimyasal değişimlerle ilişkilendirmeleri. ayrıca kimyasal tepkimeleri formüllerle ve sayma yöntemi ile denkleştirmeyi öğrendiler. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • Kimyasal Tepkime Kimyasal Özellik Kimyasal Değişme Yanıcılık Asitlik Bazlık Asallık Çözünme Çökelme Nötralleşme Redoks İndirgen Yükseltgen Polimerleşme Monomer Dimer Polimer Hidroliz 40 .Kimya Dersi 9. Bu ünitede öğrencilerin. kimyasal tepkime türlerini örnekleri ile birlikte incelemeleri amaçlanmaktadır.Sınıf Öğretim Programı 3. Polimerleşme ve Hidroliz C. B. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYASAL DEĞİŞİMLER 1. Reaksiyon tipleri 3. kimyasal tepkimelerde ısı alış-verişini öğrenmeleri. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde kimyasal değişim kavramını ve basit tepkimeleri. Reaksiyon Nedir? 2.

(1. tepkimeye girme yatkınlığı gibi özelliklerin sayısal büyüklük olarak ifade edilebilmesi. : Sınırlamalar : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 41 . Bu bakımdan bir madde için kimyasal özelliklerden bahsedilirken mutlaka tepkimeye girdiği madde belirtilmelidir. örneğin tepkimeye girme yeteneği. asıl olanın. “Bir 1. [!] 1.2) Yanma tepkimelerinin esası verilir. Yaygın asitlerin yaygın bazlarla nötralleşme tepkimeleri denkleştirilir. Fen ve Teknoloji dersi 6-8. 1. Bir maddenin kimyasal özellikleri. kimyasal özelliklerin ölçülebilmesi ve yorumlanabilmesi için bir kimyasal değişmenin gerekliliğidir.Kimya Dersi 9. Kimyasal özelliklerin de. sınıf programlarında işlenmiştir. ancak bu düzen değişikliklerinde elektronun ve daha genel olarak elektriksel etkileşimlerin kullanıldığı vurgulanır. asallık ve diğer kimyasal özelliklerin şartlara bağlı olarak değişmesine (asallık ve reaktifliğin göreceli olmasına) bir örnektir. o maddenin hangi koşullarda ve ne ile etkileştiği hususu olacağı. Örneğin yoğunluğun.1 Kimyasal değişimlerin. kütle ve hacim ölçülerek nasıl bulunduğu tartışılır. aşağıdakine benzer bir örnekle açıklanır. Kimyasal tepkimelerde maddelerin kimlik özelliklerinin değiştiğini Dalton atom teorisi ile ilişkilendirerek açıklar.2 Burada verilmek istenen. KİMYASAL DEĞİŞMELER 1. tepkimeye girdiği maddeye göre değişmektedir. Yanıcılık. Fiziksel özelliklerin beş duyu organı ile algılanabildikleri için kavranmalarındaki kolaylık vurgulanır. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Dalton teorisinin. (1. maddenin bir kimyasal tepkimeye katılması gerektiği gerçeğini ortaya çıkaracak öğretmen tarafından yönlendirilen bir irdeleme yapılır. doğal gazdaki metanın yanmasına ilişkin tepkime denkleştirilir. Isı ve elektrik enerjisi değişimlerinin eşlik ettiği tepkimeler yazılırken enerji miktarı verilmeyecek. fakat yüksek sıcaklıkta oksijene karşı reaktif olması.3) Her kimyasal değişmede mutlaka bir enerji alış-verişi olduğu düşüncesini vermek esastır. bu özelliklerin ortaya çıkması için örneğin.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1. Kimyasal tepkimelerin betimlenmesi ile ilgili olarak öğrenciler. 1. Yangın söndürmede kullanılan karbon dioksidin ve altının alevden etkilenmemesi birer asallık örneği olarak kullanılır.1) Fiziksel özelliklerin. atomların birbirine bağlanması ve/veya bu bağların kopması temelinde açıklaması. gerekli önlemler alınarak algılanabilir ve ölçülebilir olduğu. Uygun olan basit tepkimelerle sınıf ortamında da deney yapılabilir. maddenin kimyasal özelliği” ifadesinin tek başına çok da anlamlı olmadığı. O2 + 2H2 ⎯→ 2H2O çok hızlı yavaş 3O2 + 4Fe ⎯→ 2Fe2O3 tepkime yok O2 + Au ⎯→ ??? Azotun normal sıcaklıkta oksijen ile tepkime vermemesi. Kimyasal özelliklerin kimyasal değişmeler ile ortaya çıktığını fark eder. (1. asallık gibi kimyasal özelliklere temel olan örnek tepkimelerin denklemlerini yazar. (1. elektrik enerjisi elde etmede kullanılabilen redoks tepkimeleri ve elektrik enerjisi ile gerçekleştirilen suyun elektrolizi gibi tepkime örnekleri kullanılarak. Dalton atom teorisinin kimyasal tepkimelerin ve buna bağlı olarak kimlik değişmelerinin açıklanmasında doğru bir yaklaşım getirdiği fakat yetersiz olduğu belirtilir. Kimyasal değişmelere enerji değişmelerinin de eşlik ettiğini örneklerle gösterir.1. asitlik-bazlık. Isı ve ışık enerjisi veren yanma tepkimeleri. kolay ölçülebilir büyüklükler ile ifade edildiği hatırlatılır.2.Sınıf Öğretim Programı Ç. kimyasal değişimenerji değişimi ilişkisi irdelenir. 1. ısı enerjisi gerektiren azot oksitleri oluşumu. ancak. ısı (Q) ve “elektrik enerjisi” terimlerini ilgili yerlere yazmakla yetinilecektir.4. kimyasal tepkimeleri atomların diziliş şekillerinin değişmesine dayanarak açıklaması ile elektron alış-verişine dayanan modern kimyasal tepkime açıklamaları karşılaştırılır. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 3.4. Atomların diziliş ve düzen değişikliklerinin modern açıklamalar için de geçerli olduğu.3. 1.

KMnO4. Gerçek örneklerle ve kullanım alanları ile ilişkilendirilen anlatımlar tepkime denklemleri yazılarak yapılır. Basit çözünme-çökelme tepkimelerinin denklemlerini yazar.1-2. 2. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ KİMYASAL DEĞİŞMELER 2. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle işlenebilmesi için. çözeltilerin.3. metil kırmızısı indikatörü yanında HCl ve NaOH çözeltileri arasındaki nötralleşme olayı incelenir. amonyum dikromatın ısıtma sonucu kuru kuruya bozunması.1. 2.5 Redoks denklemleri denkleştirilmiş halde verilecek ancak bu aşamada denkleştirme konusuna girilmeyecektir. 2.4. (2.5 Yakıt pillerinde ve akümülatördeki redoks olayları çalışma ilkeleri ile birlikte bir okuma parçası halinde sunulur. Çökelme tepkimelerine örnek olarak ise. 2. HNO3. S. NaHSO3. kurşun nitrat ile potasyum iyodür arasındaki tepkime. Elektron alış-verişi ile yürüyen değişmelerde indirgeni ve yükseltgeni belirler. Asit-baz tepkimelerine örnek olarak. indirgen ve yükseltgen belirlenir. kullanım alanları ile birlikte örnekler verir.5 Bu konunun sınıf ortamında. 2.Sınıf Öğretim Programı 3. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 42 .1-2. [!] 2. Yaygın yükseltgen ve indirgen maddelere. [!] 2.2. Ortamın asitliği veya bazlığı pH kâğıdı ile kontrol edilir. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle gözlemlenir.5. Nötralleşme tepkimelerinin genel özelliğini açıklar. sınıf ortamında gösteri deneyi olarak yapılır. Çözünme-çökelme ile nötralleşme tepkimelerinin ortak özelliğini belirtir. elektron alış-verişi ile yürüyen olaylar için. [!] 2. KClO3. Cl2. (2.1-2. KMnO4 ile H2O2 (asidik ortam) arasındaki tepkime bir redoks örneği olarak öğrenciler tarafından incelenir.Kimya Dersi 9.2 Çözünme-çökelme ve nötralleşme tepkimeleri. İndirgenler: H2.1-2. maddelerin fiziksel halleri belirtilerek yazılır ve bu tepkimeler için günlük hayatta karşılaşılan değişimler örnek seçilir.4) İyon değişimi için çökme ve nötralizasyon tepkimeleri. Farklı kimyasal tepkime tipleri ile ilgili olarak öğrenciler. deney gereçlerinin ve masa üstü hazırlığın önceden yapılmış olması gerekir. öğrencinin tanıdığı kimyasal maddeler seçilerek örneklenir. I2.5 Yükseltgenler: O2.5) AÇIKLAMALAR [!] 2. 2. Basit pil tepkimeleri esas alınır. [!] 2.5 Karmaşık olmayan redoks tepkimeleri örnek seçilip. HClO. O3. C. CO [ 2. Öğrencilere “tepkime” kavramı hakkında bir sezgi vermek için. SO2. indirgenme ve yükseltgenme olaylarının eş zamanlı olduğu vurgulanır. H2O2.3 Kuvvetli asit ve bazların nötralleşme tepkimeleri örnek olarak verilir. redoks tepkimeleri. KNO3.

dimer. …. polivinil klorür (PVC). trimer.2. tetramer.1. [!] 3.Kimya Dersi 9. Naylon plastik türlerinden sadece biridir. .3. “plastik” ve “naylon” kavramları yer yer eş anlamlı gibi kullanılmaktadır. polimer terimlerinin anlamları irdelenir.3.3 Hidroliz tepkimelerine örnek olarak etil asetatın ve poliamidin hidrolizi verilebilir. polietilen teraftalat (PET). Bu bağlamda “plastik” teriminin anlamı irdelenir.2 Teflon. Polimerleşme ve hidrolizin canlı sistemlerde ve endüstrideki örnekleri. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 3. KİMYASAL DEĞİŞİMLER 3.3. Günlük dilden kaynaklanan bir alışkanlıkla.1. polimer türlerini gösterir. Küçük yapı ünitelerinin bir biri ardına tekrarlanarak büyük moleküller vermesi (polimerleşme) ve büyük moleküllerin su molekülü etkisi ile bölünmesi (hidroliz). Farklı polimerleşme tepkimelerine örnekler verir. Tepkime yürüyüş basamakları gösterilerek bu basamaklarda dimer. (3. kondenzasyon polimeri tipi protein veya poliamid oluşumu da örnek olarak verilir.1-3.3) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 43 .…. Bazı büyük moleküllerin su molekülü katılması ile parçalanmasına örnekler verir. farklı tepkime tipleri olarak tanıtılır. 3. Polimerleşme ve hidroliz ile ilgili olarak öğrenciler.1.1. ??? 3. Verilen basit polimerleşme tepkimelerinde monomer. 3. 3. Ayrıntılı mekanizma gösterilmez. 3. doğal ve sentetik kauçuk gibi polimerlerin oluşumu ve önemini açıklayan bir okuma parçası verilir.Sınıf Öğretim Programı 3. Polietilen (PE) oluşum tepkimesi yanında. [!] 3. canlılık ve pratik hayat bakımından önemi de vurgulanarak tartışılır..

2.Sınıf Öğretim Programı D.4.2 Aşağıda verilen tepkimeleri türleri ile eşleştiriniz. TEPKİMELER 1) CH4(g) + 2O2(g) CO2 (g) + 2H2O (g) BaSO4(k) + TÜRLERİ A) Çökme B) Nötürleşme 2) Ba2+(aq) + 2Cl-(aq) + Ca2+(aq) + SO42-(aq) Ca2+(aq) + 2Cl-(aq) 3) N2 (g)+ 3H2 (g) 4) HCl + NaOH 2NH3 (g) H2O+ NaCl C) Polimerleşme D)Yükseltgenme. 2. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.3. 2.Kimya Dersi 9.1.3.İndirgenme Ag+(aq) + NO3-(aq)+ K+(aq) + E) Yanma 5) AgCl(k) + K+(aq) + NO3-(aq) Cl-(aq) → 6) F) Çözünme 44 . 3.2. Birden fazla tepkime türü ile eşleşen tepkimeleri belirleyiniz. 2.

4 Aşağıda verilen çeşitli yükseltgenme ve indirgenme tepkimelerinde “indirgen” ve “yükseltgen” maddeleri belirleyerek ilgili sütuna yazınız.Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2. TEPKİMELER 2H2 + O2 2Na + Cl2 2H2O 2NaCl İNDİRGEN YÜKSELTGEN 2KMnO4 + 5SO2 +2H2O 2Mn SO4 + K2SO4 +2H2SO4 I2+5HClO+ H2O 2HIO3 +5 HCl 4Fe + 3O2 Fe2O3+3CO 2Fe2O3 2Fe + 3CO2 Zn+ CuSO4 ZnSO4+ Cu 45 .

karışımları ayırma yöntemleri. Karışımların Ayrılması C. Ünitenin Amacı Öğrenciler. dekantasyon. ilköğretim Fen ve Teknoloji derslerinde karışımları ve basit ayırma yöntemlerini öğrendiler. Bu ünitede. çöktürme. diyaliz. Ünite Önerilen Süre A. özütleme. süzme. Ayrıca. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KARIŞIMLAR 1. heterojen karışım. yüzdürme. B. çözelti.Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı 4. çözücü. çözünürlük kavramları hatırlatılarak sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisi örneklerle açıklanıp. eleme. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • Homojen Karışımlar Heterojen Karışımlar Çözücü Çözelti Çözünürlük Çözünürlüğe Etki eden Faktörler Çöktürme Aktarma ( Dekantasyon ) Yüzdürme ( Flotasyon ) Destilasyon Buharlaştırma Kristallendirme Diyaliz Özütleme Petrol Rafinasyonu : KARIŞIMLAR : 16 Saat 46 . destilasyon üzerinde durulacaktır. Karışımların Sınıflandırılması 2. homojen karışım. ayıklama. yüzde çözünürlük kavramı verilerek çözünürlüğün maddenin kimlik özelliği olduğu vurgulanacaktır.

1. çözünürlük kavramlarını ilişkilendirerek açıklar. Karışımların bileşimleri değiştikçe bazı fiziksel özelliklerinin değiştiğini deneyerek fark eder. hava. şekerli su. Yoğunluk değişimi için tuzlu su. süt ve benzeri gıdalar. (1. köpük. “100 g suda çözünen madde kütlesi” şeklinde tanımlanacaktır.sıvı. [!] 1. Örneğin tuzun ve şekerin çözünürlüğü kavramını vermek için. gazların çözünürlüğüne de sıcaklığın ve basıncın etkisi ile ilgili tablo ve grafikler incelenir.5. Karışımlar ile ilgili olarak öğrenciler. alkol-su uygun alaşımlar. katı-sıvı.4).1 Katı.3 “Vurgun” kazaları ile ilgili bir okuma parçası verilir.2. kaynama noktası değişimi için glikol-su karışımı ile deney yapılır (1. [!] 1.5 Su-etil alkol. Örnekler: sis. çözünen ve çözelti kavramları maddelerle eşleştirilir. ilaçlar vb. Farklı maddelerin çözünürlüklerini karşılaştırarak çözünürlüğün maddenin kimlik özelliklerinden olduğunu fark eder. boya gibi yapı malzemeleri. şekerli su gibi karışımlarda çözücü.Kimya Dersi 9.1. gaz. Çözücü. duman. 1.gaz gibi çeşitli karışım örnekleri seçilebilir.4. aynı sıcaklıktaki çözünürlük değerleri karşılaştırılır.Sınıf Öğretim Programı Ç. Yoğunluğun ve kaynama noktasının madde derişimi ile nasıl değiştiğini gösteren deneyler yapılır.3) Çeşitli maddelerin suda çözünürlüklerinin yer aldığı bir tablo kullanılarak kimlik farkı vurgulanır. [!] 1. tunç. Heterojen ve homojen karışımları ayırt eder. 1.(1. kireç sütü. 1. karışımların niteliği tartışılır.katı. tuzun şekerin suda sonsuza kadar çözünemeyeceği deneysel olarak gösterilip doygun çözelti kavramının öğrencilerce sezilmesi sağlanır. Doygun çözeltideki tuz/şeker oranı % cinsinden ifade edilir.4 Farklı maddelerin çözünürlükleri karşılaştırılırken. heterojen karışımlar için. su-asetik asit karışımlarının değişen yüzdelerindeki yoğunluk değerlerini veren bir tablo açıklama için kullanılabilir.(1. NaHCO3.1) NaCl sulu çözeltisi. çözelti. 1. sis. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Homojen karışımlar için. duman. sirke.2) Katı maddelerin çözünürlüğünün sıcaklıkla değiştiği. Çıplak gözle karışımların gerçek niteliğinin anlaşılamayabileceği belirtilir. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 4. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR [!] 1. [!] 1.5). (1. Katıların sudaki çözünürlüğüne sıcaklığın. tuzlu su. sıvı.2 Çözelti tanımına uyan kolonya.gaz. vb. [!] 1. Sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisini örneklerle açıklar. pirinç gibi yaygın örnekler ve bileşimleri tablo halinde verilir. K2SO4 gibi tuzlar kullanılarak deneyle gösterilir Katıların çözünürlüğünün sıcaklıkla artışı grafiklerle ifade edilir. KARIŞIMLAR : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 47 .3.2 Çözünürlük. 1. sıvı.

(2. destilasyon ile katı-sıvı ayırımında kullanılan buharlaştırmanın farkı vurgulanır. KARIŞIMLAR Deniz suyundan yemek tuzunun elde ediliş süreci üzerinden. damıtılan karışımın yoğunluğu ile karşılaştırılır. 2. uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenir. eleme. [!] 2.4) Kum-tuz.1-2. için uygun ayrıma yöntemleri tartışılır ve basit deneyler yapılır. 2.1) Çöktürme. farklı tuzların suda çözünürlük farklarından yararlanarak ayırma işleminin ilkesi irdelenir. tuz-iyot.Kimya Dersi 9.5. 2..2) AÇIKLAMALAR 2.1 Ayıklama. CaCl2NaCl. damıtma ürününün yoğunluğu. süzme ve diyaliz işlemlerine gerçek uygulamalardan örnekler verilir ve bu uygulamaların nasıl yapıldığı irdelenir.5) : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 48 . Destilasyon ve buharlaştırma yöntemleri. Çözünürlük farklarının maddeleri ayırmada kullanılabildiğini fark eder.3) Glikol-su karışımı. 2.4. Petrol rafinasyonu ile benzin. alkol-su. Tanecik boyutu farkından yararlanılarak geliştirilen ayırma yöntemlerini açıklar.3. 2. (2.4. Verilen karışımlar için uygun ayırma yöntemleri önerir. yüzdürme (flotasyon) işlemleri endüstrideki uygulamaları ile tartışılır. (2. eleme. Kaynama noktası farkından yararlanarak karışımların ayrılmasına örnekler verir. basit damıtma sisteminde damıtılır. 2.5 Ayırma yöntemleri uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenecektir. [!] 2.2.1. gazyağı vb eldesi bir okuma parçası olarak verilebilir. aktarma (dekantasyon). vb. Maddelerin birbirinden ayrılmasında yoğunluk farkından yararlanan yöntemleri keşfeder. (2.3. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Ayıklama.Sınıf Öğretim Programı 4. (2. kum-stirofor köpük parçaları. [!] 2. Karışımların ayrılması ile ilgili olarak öğrenciler. süzme ve diyaliz örnekler ile açıklanacaktır.3 Kristallendirmenin yanı sıra katı-sıvı ve sıvı-sıvı özütlemesi açıklanacaktır. 2.

Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri :1 Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar : 2. YÖNTEMLER ÖZELLİKLER Aktarma (Dekantasyon) Destilasyon Kaynama noktası Özütleme Yüzdürme (Flotasyon) Buharlaştırma Yoğunluk Kristallendirme Diyaliz Çözünürlük Petrol Rafinasyonu Tanecik boyutu 49 .Kimya Dersi 9.4 Aşağıda verilen ayırma yöntemleri uygulanırken maddelerin hangi özelliklerinin farklı olması gerekir? Eşleştiriniz.Sınıf Öğretim Programı D.1-2.

0 oC’ da NaClO3’ın çözünürlüğü diğer maddelerden azdır.3 Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları grafiği kullanarak yanıtlayınız.Kimya Dersi 9. 60 oC’ de NaCl çözünmez. 0 oC’ da 30 g KBr çözmek için en az kaç gram su gerekir? A) 60 B) 75 C) 100 D) 50 E) 120 50 . 2. 0 oC’ da 200 g suda en çok kaç gram NaClO3 çözünür? A) 60 B) 80 C) 160 D) 140 E) 120 4. 40 oC’ da hangi maddenin çözünürlüğü en fazladır? A) KBr ve NaCl B) KNO3 C) NaCl D) NaClO3 E) KBr 3. Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) B) C) D) E) 20 oC’ da KBr’ın çözünürlüğü KNO3’ın çözünürlüğünden azdır. NaCl’ ün çözünürlüğü sıcaklık artışı ile çok az artar. Çözünürlük (g/ 100 g su) Sıcaklık (oC) 1. Sıcaklık artışı KNO3’ın sudaki çözünürlüğünün azalmasına neden olur.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanım : 1.

Kimya Dersi 9. 2. Kışın otomobillerin soğutma sıvılarına antifriz konulması.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. 3. 51 . soda gibi içeceklerin kapağı açıldığında sıvıdan gaz çıkması.1. 1. Gazoz. 4.3. Solunum güçlüğü çeken hastalara oksijen maskesi takılması. Kaynadıktan sonra suyun tadının değişmesi.5 Aşağıda verilen olayların nedenlerini açıklayınız.

enerji. Ayrıca. Çevre Kimyası 52 . çimento gibi kullanımı yaygın malzemelerdeki kimyasal maddeler tanıtılacaktır. B. Bu bağlamda. Yaygın Malzemeler 3. endüstri. çamaşır sodası. Bununla birlikte fotosentez ve solunum gibi biyolojik sistemlerdeki kimyasal değişimler üzerinde de durulacaktır. kimyasal maddelerin bazı zararlarının olabileceği fikri işlenerek. Bu ünitede özellikle.Kimya Dersi 9. sabun gibi temizlik maddelerindeki ve kireç. Biyolojik Sistemlerde Kimya 4. Ünitenin Amacı Öğrenciler.Sınıf Öğretim Programı 5. Temizlik Maddeleri 2. Fen ve Teknoloji derslerinden ve ayrıca gündelik yaşamından bazı kimyasal maddeleri bilmektedir. kimyanın yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası olduğu fikri üzerinde durulacaktır. çevre ilişkileri etrafında bir irdeleme yapılacaktır. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları HAYATIMIZDA KİMYA 1. Ünite Önerilen Süre : HAYATIMIZDA KİMYA : 20 saat A.

Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Aktif Molekül Sabun Deterjan Alaşım Harç Sıva Beton Kil Seramik Porselen Boya Kırılmaz Lamine Cam Isıya Dayanıklı Cam Mercek Camı Prizma Camı Kristal Cam Protein Nişasta Karbonhidrat Sindirim Solunum Fotosentez Ekolojik Denge Biyolojik Sistemlerde Kimya 53 .Sınıf Öğretim Programı C.Kimya Dersi 9.

[!] 1. hangi türden maddelerle kolay karışabilecekleri tartışmaya açılır. kirin suya karışmasını nasıl sağladığını açıklar.2 Sabun ve deterjan aktif maddesinin işlevi açıklanırken görsel ögelerdeki moleküller çizgi-zincirlerle gösterilebilir. Kirlerin genelde yağ ve benzeri apolar organik maddeler içerdiği bilgisi verildikten sonra.1.Kimya Dersi 9. 1.Sınıf Öğretim Programı Ç. Sabun ve deterjan aktif maddesi moleküllerinin kirin suya karışmasına nasıl yardımcı olduğu. Misel. Na2CO3 ile H2O arasındaki. Temizlik maddelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler.1.4. Çamaşır suyunun ağartıcı özelliğini yapısı ile ilişkilendirir. AÇIKLAMALAR HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 54 . (1. Sabun ve deterjan aktif moleküllerinin. ara yüzey gibi kavramlar üzerinden açıklama yapılmayacaktır.5. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 5. Çamaşır sodasının kir çıkarma özelliğini açıklar. bu maddelerin su ile neden karışmadıkları.1).(1. Na2CO3 +H2O → NaOH + NaHCO3 tepkimesi verildikten sonra. yağların bazik ortamda hidrolizi ile çözünür hale gelmesi bir denklemle açıklanır. “Kir” oluşturan maddelerin su ile neden karışmadığını açıklar. 1. 1.3 Piyasadaki sabun ve deterjan tipi çeşitli ürünlerin yapılarına katılan aktif madde harici katkı maddeleri ile ilgili bir araştırma konusu verilir. [!] 1.(1. Her iki molekülde bir polar uç ve uzun bir apolar zincir bulunduğu vurgulanır (1. 1. Bazların. çamaşır suyunun renk ağartma özelliğinin açıklanması için bir tartışma açılır.3.4 Bulaşık makinelerinde ve lavabo açıcılarda kullanılan temizlik maddelerinin yapısı ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir. bitkisel yağ ve NaOH ile sabun hazırlama deneyi yapılabilir.. 1.2. Çamaşır suyundaki NaClO bileşiğinin su ortamındaki yükseltgen özelliği vurgulandıktan sonra.2.4). 1. yağları suda çözünebilir maddelere dönüştürdükleri vurgulanır. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ C12−18 arasındaki herhangi bir sabunun açık formülü ile deterjan aktif maddesi olan dodesilbenzen sülfonatın açık formülü karşılaştırılır.1. Farklı temizlik maddelerinin yapısal özellikleri arasındaki benzerlikleri fark eder. görsel ögeler de kullanılarak irdelenir.5) [!] 1. Yağın polarlığı ile oluşan sabun molekülünün polarlığı ve her iki maddenin su ile karışabilirliği tartışmaya açılır.3) Bazların yağlara etkisini göstermek için. yüzey gerilimi. 1.

8. camın özgün özelliği ile kullanım alanı arasında ilişki kurulur.8) AÇIKLAMALAR 2.2. Bu tabloda. örtücü ve renklendirici olarak kullanılan yaygın maddeler bir çizelge halinde verilir. (2. Alaşımların çeşitli metallerin homojen karışımları olduğunu fark eder. 2.4) Kilden seramik üretim süreci kısaca açıklandıktan sonra yüzeyin “sır” ile kaplanması ve porselen kavramı verilir. HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 55 . 2. 2. metal para gibi bazı alaşımlar büyüteç altında incelenerek yapılarındaki farklı metallerin ayırt edilemediği gerçeğinin sezilmesi sağlanır. (2. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Kireç taşının termal bozunma ile kirece dönüşümü ve kirecin su ile tepkimesi denklemleri ile verilir. (2. (2.Kimya Dersi 9. 2.3) Camın renk. Farklı metalleri birbirine karıştırarak alaşım oluşturmanın neden gerekli olduğu tartışılır. Pencere camının nasıl üretildiğini açıklar. ışığı kırma ve sertlik özelliklerinin çeşitli maddelerin az miktarda katılması ile değiştirilebileceği vurgulandıktan sonra özel camlara özgünlük kazandıran katkıları özetleyen bir tablo verilir. bağlayıcı madde ve renklendiricinin işlevleri tartışılır. Harcın yapısını ve sertleşme sürecini açıklar. [!] 2. 2. Her iki metalin istenir özelliklerini bir arada taşıyan alaşımların belirgin özelliklerini ve kullanım alanlarını özetleyen bir çizelge üzerinde özellikler ile kullanım alanları ilişkilendirilir. 2. sertlik ve parlaklık özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurulur. Porselen ve seramik arasındaki farkların kullanım alanlarını nasıl belirlediğini açıklar. Farklı cam türlerinin özgün özelliklerini kullanım alanları ile ilişkilendirir. mercek camları. [!] 2. sıva ve beton kavramları verilir.1.1−2. Yaygın kullanılan alaşımların bileşimleri ile kullanım alanlarını ilişkilendirir.1-2. (2. 2. sönmüş kireç ile kumun tepkimesi üzerinden harcın sertleşmesi açıklanır. (2.5 Seramik ve porselen yüzeylerinin su çekicilik.5 Seramik. Pencere camının ham maddeleri tanıtılır.6. 2. Çözücü.4. Sönmemiş ve sönmüş kirecin elde ediliş sürecini betimler. 2.2 Harç. 2.6 “Boya” kavramı. prizma camları ve kristal camların bileşim ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir. Yağlı boya ve su bazlı boya terimlerinin anlamı üzerinde tartışma açılır.7. Boyaların bileşenlerini ve kullanım alanlarını örneklerle açıklar.1. porselen ve çini gibi malzemelerin tarihçesi. üretimi ve kullanımı ile ilgili bir okuma parçası verilir.3.2). bağlayıcı.6) Bilezik. Başlıca yapı malzemelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler.4 Isıya dayanıklı camlar. Seramik ve porselenin yüzey özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurma amacıyla bir tartışma yapılır. [!] 2.5.8 Bu konunun temel amacı yaygın kullanılan bazı malzemelerin yapılarının açıklanmasında ve/veya elde edilişlerindeki kimya biliminin katkısını anlatmak ve tanıtmaktır. [!] 2. 2.Sınıf Öğretim Programı 5. 2. bina iç ve dış yüzeylerinin kaplanmasında kullanılan yağlı boyalar ve su bazlı plastik boyalar ile sınırlı tutulacaktır.5) Boyalardaki üç temel bileşen olan çözücü.7. bu maddelerden camın oluşumuna ilişkin yüksek sıcaklık tepkimesinin denklemi verilir. kırılmaz lamine camlar.

akciğerlerde CO2 boşaltımı açıklanacaktır. 3. : Sınırlamalar : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 56 . Biyolojik sistemlerde solunumun temel tepkimelerini gösterir. -C2H5 gibi değişik olabileceği. sınıf programında verilmiş olup.3. ilköğretim fen ve teknoloji dersi 8. (3.3 Basit amino asitler örnek alınıp protein inşası açıklanarak polimerleşme tepkimeleri ile ilişkilendirilecektir.2. nişasta ve diğer karbonhidratların hidrolizi ile sindirim olayı arasında ilişki kurar. hemoglobin gibi karmaşık yapıların açık formülleri kullanılmayacaktır. Nişasta hidrolizini hızlandıran enzimin adı.1−3. safra salgısındaki bazların etkisi ile yağların hidrolizi denklemleriyle verilir.4 Bu bölümün temel amacı. [!] 3. 3. 3. tükürükte nişasta hidrolizi.1 Fotosentez ve solunumda O2 oluşması ve taşınması ile ilgili tepkimeler verilip. dolayısıyla aynı proteinde birden çok tip amino asit bulunduğu belirtilir.2) Fotosentez ile ilgili denklem. Nişastanın asidik ortamda hidrolizi ile ilgili tüp deneyi yapılır.2 Nişasta. 3. HAYATIMIZDA KİMYA 3. Proteinlerde R ile gösterilen grubun -CH3. yağ ve proteinlerin hidrolizi işlenirken polimerik yapılar. Protein. (C6H10O5)n ve [-(CO)-CH(R)NH-]n şeklinde kapalı.4 Atmosferdeki O2/CO2 dengesi bitki ve diğer canlıların O2/CO2 emisyonları karşılaştırılarak açıklanır. Besinler parçalanıp suda çözünebilir küçük moleküllere dönüştükçe kana karışma özelliklerinin arttığı vurgulanır. Ayrıca. mide asidi ile protein hidrolizi. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3.Kimya Dersi 9. Klorofil. [!] 3. burada bir hatırlatma yapmak yeterlidir. ekolojik açıdan bu dengenin önemini vurgulayan okuma parçası verilir. Biyolojik sistemlerdeki kimyasal olaylar ile ilgili olarak öğrenciler. Amino asitlerden protein oluşumunu bildiği tepkime türleri ile ilişkilendirir. canlı organizmalardaki biyokimyasal süreçleri kimyasal tepkime tipleri ile ilişkilendirerek tanıtmaktır. [!] 3.4.Sınıf Öğretim Programı 5. Bitkilerdeki fotosentez ve tüm canlılardaki solunum olaylarının ekolojik denge için önemini fark eder. Ayrıca CO2 protolizi.1. yapay ekosistemlerde O2/CO2 dengesi örneği olan “Eden Projesi” hakkında bir araştırma ödevi verilebilir. amino asitlerin ve basit şekerlerin yapıları ise açık verilecektir. bu tepkimelerin türleri belirtilecektir. Midenin asidik olması ile nişasta hidrolizi ilişkilendirilir. [!] 3.

bu atıkların zararsız hale getirilme yöntemleri ve nükleer santrallerin deprem tehlikesi olmayan yörelere kurulması gereği işlenir. 4. [!] 4. sodyum kromat. bu maddelerin kullanıldıkları ortamlarda çok uzun süre kalıcı oldukları vurgusu ile muhtemel zararları işlenir.5 Çevre dostu alternatif enerjiler (nükleer enerji. ozon tüketen gazlar) — Sularda Kirlilik (Deterjanlar. sera gazları.2. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir. kimyasalların kullanım alanlarındaki işlevleri vurgulanır. deterjanlar. H2SO4.1) Kimyasal maddeler. nükleer atıkların ortaya çıkardığı tehlike. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 4. kloroflorokarbonlar. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır. [!] 4.2. zehirli veya tahriş edici. Zararlı kimyasal maddeleri.4.5. 4. verdikleri zarar açısından.3 Atmosferi Kirleticiler (Tozlar.5 Çevre-endüstri-enerji ilişkileri irdelenirken endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyeti (toplumsal etkileri de göz önüne alınarak) hesaba katılır. NaOH. 4. sodyum sülfür. deterjanlar. jeotermal enerji.Sınıf Öğretim Programı 5. (4. Sınıflandırmada kimyasal maddenin zararlı etkisi belirtilecektir. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler. 4. atmosfer bileşimini etkileyici. HCl. sera gazları. suları kirletici ve verimli arazileri işgal edici şeklinde sınıflandırılır.1. ağır metal katyonları. 4. 4. ağır metaller. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır. [!] 4. Bu okuma parçasında. boyalar. gübreler. ve Gübreler. gübreler.3).1 Sanayi devrimi ile başlayan kimyasal madde üretimi ve tüketimi dikkate alınarak bu maddelerin çevresel etkileri üzerinde durulacaktır. 4.3.3. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 57 . rüzgâr enerjisi. güneş enerjisi. : Sınırlamalar 4. sodyum hidroksit. Na2CO3.Kimya Dersi 9. ağır metal tuzları. sodyum sülfür) — Toprakta Kirlilik (plastikler. vb. tarım ilaçları. atmosferin ısı dengesini bozucu. gel-git enerjisi) konulu bir okuma parçası verilir. sülfürik asit. zehirli gazlar. 4.4 DDT benzeri kimyasal maddeler. HAYATIMIZDA KİMYA Kimyasal maddelerin çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili olarak öğrenciler. her yararlı maddenin geri kazanma veya uygun giderim işlemleri uygulanmayınca çevresel bir kirletici ve hatta felaket kaynağı olabileceği genellemesine gidilir. (4. plastikler. ağır hidrokarbonlar) şeklinde bir sınıflandırma yapılacaktır. klor ve florlu polimerlerin kalıcılıkları ve buna bağlı olarak ekolojik dengeye olumsuz etkileri açıklanır.

3. internet. • Ayrıca projenizde çevrenizdeki insanların bu kimyasal maddenin ekolojik dengeye olumsuz etkilerine dikkatlerini çekecek bir slogan ya da poster hazırlayınız. • Bu kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin en aza indirgenmesi ile ilgili ülkemizde yapılan çalışmaları. • Sizin bu maddelerin çevreye olumsuz etkilerini en aza indirecek önerileriniz neler olurdu bir sayfayı geçmeyecek şekilde tartışınız.dk. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler. • Araştırmanıza konu olan kimyasal maddelerin çevreye verdiği olumsuz etkilerini en aza indirgemek için neler yapılabileceğini. Zararlı kimyasal maddeleri. tarihine kadar bitirmelisiniz. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler.Kimya Dersi 9. Sizden. • Araştırma için bir plan oluşturunuz. yakın çevrenizdeki kişi ve kuruluşlardan yararlanabilirsiniz. 4. • Araştırma için dergiler. çevrenizde karşılaşabileceğiniz kimyasal maddelerden herhangi birini/ bir grubunu (deterjanlar. Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı ödevinizin hangi ölçütlere göre değerlendirileceği konusunda sizlere bilgi vermek için hazırlanmıştır. • Bu kimyasal maddelerin üretimini dikkate alarak endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyetini araştırarak çalışmanızda yer vermelisiniz.5. • Araştırmanızı en geç ……. çalışmalarla artırabilirisiniz.2. 4. • Belirlediğiniz kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin nedenlerini. 58 . • Sunumun görselliğini resimlerle.’lık sürede sunulacak şekilde sunum olarak hazırlayınız. Bu puanlama anahtarı öğretmeniniz tarafından doldurulacağından üzerinde herhangi bir işaretleme yapmamanız gereklidir. 2 ay Dereceli puanlama anahtarı Süre Puanlama Yöntemi Projeyi Hazırlama Süreci Sevgili öğrenciler. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır. 4. 4. plastikler. grafikler vb. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır.1.Sınıf Öğretim Programı D.. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri PROJE Sınıf Ünite Adı Kazanımlar 9 Hayatımızda Kimya 4. • Projenizin sonunda hazırladığınız raporu ……. Bu projede. kütüphaneler.4. vb) seçerek bu maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin araştırılmasını içeren bir proje hazırlamanız beklenmektedir. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir.

PROJE HAZIRLAMA SÜRECİ (Orta) (Zayıf) Projenin amacını belirleme Projeye uygun çalışma planı yapma İhtiyaçları belirleme Farklı kaynaklardan bilgi toplama Projeyi plana göre gerçekleştirme Proje çalışmasının istekli olarak gerçekleştirilmesi II.SUNU YAPMA Türkçeyi doğru ve düzgün konuşma Sorulara cevap verebilme Konuyu dinleyicilerin ilgisini çekecek şekilde sunma Sunuyu hedefe yönelik materyallerle destekleme Sunuda akıcı bir dil ve beden dili kullanma Verilen sürede sunuyu yapma Sunum sırasında özgüvene sahip olma Severek sunu yapma Genel Toplam Bu ölçekten alınabilecek en yüksek puan 84.Sınıf Öğretim Programı PROJE VE SUNU DEĞERLENDİRME DERECELEME ÖLÇEĞİ 4 3 2 1 BECERİLER (Çok iyi) (İyi) I. Öğrencinin aldığı puanlar 100 üzerinden değerlendirilir.Kimya Dersi 9. en düşük puan ise 21’dir. 59 .PROJENİN İÇERİĞİ Türkçe’yi doğru ve düzgün yazma Bilgilerin doğruluğu Toplanan bilgilerin analiz edilmesi Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma Toplanan bilgileri düzenleme Kritik düşünme becerisini gösterme Yaratıcılık yeteneğini kullanma III.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful