P. 1
9-SINIF-KMYA-DERS-ORETM-PROGRAMI

9-SINIF-KMYA-DERS-ORETM-PROGRAMI

|Views: 827|Likes:
Yayınlayan: Ceren Güzel

More info:

Published by: Ceren Güzel on Nov 18, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/18/2011

pdf

text

original

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA 2007

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA GÖREV ALANLAR

KOMİSYON ÜYELERİ Prof. Dr. Hamza YILMAZ Prof. Dr. İzzet TOR Prof. Dr. Bahri ÜLKÜSEVEN Dr. Merih CERİTOĞLU Zerrin GÖRGÜN Orhan ERCAN

Program Geliştirme Uzmanı Ölçme Değerlendirme Uzmanı

: Hayriye ARGUN : Seher ULUTAŞ

2

İçindekiler
A. PROGRAMIN TEMELLERİ………………………………...…………………….4 1. AMAÇLAR ……………………………………………………………………...5 1.1 Türk Millî Eğitiminin Amaçları………...……………………………….5 1.2 Kimya Dersinin Genel Amaçları………..……………….........................5 2. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ....……………….………6 2.1 Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi…......…….……………….6 2.2 Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme...……...……............7 2.3 Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri…...……………............8 3. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU……………....……9 4. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI……......…10 4.1. Programın Tasnif Anlayışı…………………………...………................10 4.2. Programın Organizasyonu………………...…………………….……...10 4.3. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar……...………………...……11 5. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI…...12 5.1.Bilimsel Süreç Becerileri (BSB)…………...……………....………….….12 5.2.Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ)......………..….13 5.3.İletişim, Tutum ve Değer Kazanımları (İTD)……………………...…...13 6. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI…....…………14 7. SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR.……………..………………...……….…………. 18 B. ÜNİTELER………………………………….…………………………………….…19 ZAMAN ANALİZİ ………………………………………………………..….….…20 KİTAP FORMA SAYILARI ………..……………………………………………..20 1. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ………………......………21 2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ………………………………...….. 28 3. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER …………………..…40 4. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ………………………………….…46 5. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ……………………..…52

3

KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
Ortaöğretim 9. Sınıf

A. PROGRAMIN TEMELLERİ

4

1. AMAÇLAR 1.1. TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. 1.2. KİMYA DERSİNİN GENEL AMAÇLARI Bu öğretim programı, ortaöğretim sürecinde Türk vatandaşlarında, 1. Madde ve maddeler arası etkileşimler ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi ve kavrayış edinmek, bu kavramların tarihsel gelişimi, bireysel, sosyal, ekonomik ve teknolojik dünyaya etkileri ve çevre ile ilişkileri ekseninde bir bilinç geliştirmeyi; 2. Belli bir konuya özgü veri ve bilgilerden kavram ve modellere ulaşma yetisi; bu kavram ve modellerin açıklanmasında kimya terimlerini kullanma becerisi; gözlem, deney, veri toplama gibi basit becerilerden problem çözmeye geçiş mahareti ve üst düzey iletişim ilişkilerine uyum sağlamayı; 3. Maddeyi ve maddeler arası ilişkileri inceleme-kavrama arzusu, kendine, çevresine, topluma ve başkalarının görüşlerine saygı itiyadı, kimyanın çeşitli alanlarında farklı görüşleri eleştirel bir gözle karşılaştırma alışkanlığı kazandırmayı; amaçlar. 5

lise 1. Kimya 2. zamanımızdaki karşılıklarına göre daha ‘dolu’ ve ‘ağır’ bir görüntü vermesi dikkat çekicidir. fizik ve biyoloji konularını birleştiren Fen Bilimleri 1 ve Fen Bilimleri 2 dersleri 1991’de ve 1993’de yeniden ihdas edilmiş(8. 2 ve 3. 1956 programına benzeyen.1. Bunda. bir yandan da zamanın şartları öyle gerektirdiği için. temel eğitimi yaygınlaştırmak ve ülkemiz insanının okur-yazarlık oranını yükseltmek olmuştur. 1960’da gözden geçirilen kimya programı da 1956 metni ile hemen hemen aynıdır(4). kimyasal savaşta kullanılan maddelerin tanıtımı ve bunlardan korunma yolları ayrıntılı ele alınmıştır(2). Her iki programda da. önemli ölçüde içerik daraltmasına gidildiği görülmektedir(3). Ortaöğretim derslerinin eğitim/öğretim programları için de. Bu dönem programlarının. sınıflar için yeni öğretim programları hazırlanıp yürürlüğe girmiştir. diğer içerik girdilerinde de azaltmaya gidilmiştir. 1956’da yürürlüğe giren lise kimya programlarında. devlet öncülüğü ile yazılan ders kitapları tarafından kısmen de olsa kapatıldığı düşünülebilir. bir yandan o zamanların kimyası kuş bakışı taranmakta. ikinci dünya savaşının sona ermiş olması yanında. ve 3. Örneğin. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ 2. sınıf kimya programlarında yer verilen konu başlıklarına bakıldığında. bugünkü programcılık anlayışı ile bakıldığında eksik olan. 1948 ilköğretim programının genel vizyo nunun da bir etkisinin olduğu düşünülebilir. Bu eksiklerin. 1971’de benimsenen ‘sınırlı sayıda konu üzerinde derinleşme’ ve ‘öğrencilerin kendi gözlem ve deneyimlerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi’ yaklaşımı kısmen terk edilmiş. 1985’te modern fen bilgisi uygulamalarından vazgeçilmiş.2. genel kabul gören bir gerçektir. içeriklerde yer alan odak konuların işlenişi hakkında ipuçlarının bulunmaması ve bir zaman analizinin yer almamasıdır. Modern fen bilgisi üzerine tek yıllık bir kimya dersi olarak düşünülen modern kimya programı da (1973) aynı eğitim öğretim yaklaşımı ile hazırlanmıştır(6).9). yine bu dönemde ‘kredili sistem’ uygulaması başlatılarak Kimya 1. Lise 1. lise 1. modern fen bilgisi dersi konmuştur. zamanımıza göre çok daha içerikli ve ağır bir bilgi/beceri bütününün ön görüldüğü anlaşılmaktadır(1). Bu programlar. 1971’de. kimya ve fizik derslerinin geleneksel zengin konu içeriğinden farklı şekilde. Bu dersin içeriği. Okumayazma ve aritmetiksel dört işlem alanında eğitim öğretim süreçlerinin ve cumhuriyet döneminin ilk çeyrek yüzyılı içinde ilköğretimin başarıyla organize edildiği. ilk ciddi adımlar 1930’larda atılmıştır. İleri Kimya 1 ve İleri Kimya 2 6 . 1938’de yürürlüğe giren lise kimya programlarında da. kimyasal savaş maddeleri ile ilgili bölüm programdan çıkarılmış. 1930’da yürürlüğe giren ortaokul 2. fakat içerik bakımından ona göre biraz daha sadeleştirilmiş bir müfredat yürürlüğe konmuştur(7). sınıflar için. belli alanlarda derinleşme ve öğrencilerin kendi gözlem ve deneylerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi temeline dayandırılmıştır(5). kimya. Kimya 3. sınıfta. Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinin başlıca başarılarından biri. kimya ve fizik programlarında köklü bir değişikliğe gidilerek. kimya ve fizik dersleri yerine.

Programın kalitesinden ziyade. Kabul etmek gerekir ki.’de. Başka bir deyişle. deneyimle öğrenme sürecinden geçen bir birey. deneyim. programa uyumlu insan kaynaklarının yetersizliğine bağlamak gereken bu endişeler. ilke olarak itiraz edilmesi zor bir slogan olmakla beraber. program geliştirme çalışmalarında. bu anlayış 1990’ların başında tamamen ters dönerek yeniden 1970’lerin yaklaşımı denenmiş. Ancak. 1971 modern fen bilgisi programının tetikleyicisi de bu gelişme olmuştur. Şunu da belirtmek gerekir ki. sınıf içi etkinlikler. herkesin doğru çıkarımlar yapabileceği varsayılmış. Ne yazık ki. 1938 lise kimya programı. Doğrudan keşif. savaştan sonraki 1956 programında bu konu terk edilmiştir. konu başlıklarını zikretmekle yetinmiş. birçok deneyimden sonuca giden yollar dolaylı olabilir ve bu dolayımlar öğretmence iyi vurgulanamazsa. bizzat yaparak ve yaşayarak öğrenme. iyi yönlendirilmezse. Örneğin. 1990’lardaki kısa ömürlü ardışık denemelerden sonra 1996’da. 7 . ABD. 1992’de programları hazırlanan seçmeli kimya 1. Liselerin 2005 yılında 4 yıla çıkarılması sonucu. zamanlama ve ölçme değerlendirme gibi önemli program girdileri. Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme Genelde fen kolu derslerinin ve bu arada kimya programlarının. “Ne olacak şimdi?” türünden soruların hem öğrenciler. zamana ve tahmin edilebilir yakın geleceğe çözüm olabilir yeni bir anlayış oluşturmak yerine. “Lise Kimya Öğretim Programı” veya benzer adlar altında bugüne kadar geliştirilip yürürlüğe konmuş belgelerin hepsi. Çoğu zaman. sözü geçen 3 dersin müfredatı dörde bölünmüş ve böylece 3 yılın konuları 4 yıla dağıtılmıştır. bu eğilimler zamanla ülkemize de yansımış. bu programlara göre yazılan ilk kitaplara bırakılmıştır. herkesin kendi gözlem ve deneyimleri ile öğrenmesi ilkesi genelleştirildiğinde. Ders geçme ve kredi sistemi 1996’da iptal edilerek yeniden sınıf geçme sistemine dönülmüş. 1970’lerde yaşanan program tecrübesi bir bakıma yukarıdaki açıdan değerlendirilebilir. işleniş derinliği. 1950’lerin sonunda zamanın süper gücü SSCB ilk uzay aracı Soyuz 1’i yörüngeye yerleştirince. fen alanı için zorunlu dersler hâline gelmiştir(11). bir yandan da herkesin bilim insanı olması gerektiği anlayışı öncelik almış olacaktır. çıkarımı özetleyen öz bilgi ile birleştirilemediği için. her bireyin. Bu programlarda. 2. tepkisel bir geri dönüş yoluna gidilmiş. 2007 yılına kadar yürürlükte olan programlar geçerlik kazanmıştır. zaman içinde bu yaklaşım taraftar kaybetmiş gibi görünmektedir. zamanın şartlarından ve gelişmiş ülkelerdeki program hareketlerinden yer yer etkilendiği anlaşılmaktadır. ülke gençlerinin fen alanında geri kaldığı endişesi uç vermiş.2. Bireyin bizzat ‘dokunmasının’ ve ‘yaşamasının’ öğrenme sürecine yapacağı olumlu katkı inkâr edilemez. bir vakit kaybına dönüşebilir. yaklaşan İkinci Dünya Savaşına hazırlama gayretlerini yansıtır biçimde kimyasal savaşı önemli bir içerik olarak benimsemişken. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen öğrenme aktiviteleri. 1980’lerin başındaki kimya ve fizik programlarının yenilenmesi sürecini başlatmıştır. 1971’deki eğitim öğretime bakış açısı hâkim görünmektedir. bu deneyimden bir çıkarıma gidemeyebilir veya yanlış çıkarımlar yapabilir. yer yer. Ülkemizde. buradan hareketle yeni fen programları geliştirme ve deneme süreci başlamış. “Eski sistem daha iyi idi!” fikriyle. kimya 2 ve kimya 3 dersleri. kendi deneyimlerinden doğru çıkarımlara varabileceği imasını da taşıdığı için.seçmeli dersleri için ayrı ayrı programlar yürürlüğe konmuştur(10). hem de veliler tarafından yaygın sorulduğu bir dönem yaşandı. bir yandan. sivil nüfusu.

Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri Lise kimya dersi öğretim programlarının geliştirilme gerekçeleri aşağıda özetlenmiştir: • Millî Eğitim Temel Kanunu ikinci maddesinde ifadesini bulan genel amaçlarla ilintili beceri. yeni bir bilgi ve beceri alt yapısı oluşturmaktadır. kimya dersi açısından önemli. “öğrenme”de zihinsel süreçlere dikkat çekip nasıl öğrendiğimiz konusuna yoğunlaşan teori ve yaklaşımların kimya programlarına da olabildiğince yansıtılması gerekmektedir. içerik işleniş derinliği belirli. Muhtemelen bu sınırlama her ders için geçerlidir. Bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacak öğrenciler için “Öğrendiğim kimya ne işe yarar?” sorusunun cevabı. 1938’den beri hemen hemen aynı kalmıştır. içerik seçimi ve işleniş derinliği bakımından.programın yürürlüğe girişini izleyen dönemde MEB adına bir kimya kitabı hazırlanmış. gündelik hayatta kullanıma sunduğu nanoteknoloji ve mikro elektronik ürünlerinin. anılan ihtiyacı karşılamak için bir teşebbüs gibi algılanmalıdır. • Gelişen teknolojinin. Bu program da. maharet. kimyayı ilgilendiren yönleri ile programda yer alması gereği doğmuştur. İlginçtir ki. 1956 ve daha sonraki programlarda bu kısa açıklamalar bile terk edilmiştir. programdaki konu başlıkları. Bu paragraflarda. Bu süre. kimya programında yer almalıdır. Kısaca özetlemek gerekirse. Lise öğretim süresinin uzamasından hareketle kimya dersi program içeriğinin genişlemesini umanlar için bu husus önemlidir. Özetlemek gerekirse. • MEB . Bu kitaplar. Sınıf Kimya Dersi Öğretim Programı. kimyanın gündelik hayata yansıyan kavramları ve ürünleri. • Son yarım asırda. • Lise öğretimi 4 yıla çıkarılmış olup lise birinci sınıf. konu başlıkları ile ilgili işleniş derinliklerini belirlemek için parantez içi kısa ifadelere yer verilmişken(2). 2. ölçme değerlendirme bakımından da ipuçları içeren bir kimya öğretim programı hâlen mevcut değildir ve acil bir ihtiyaçtır. gerçek durumlarla ilintilendirilerek işlenmelidir.3. lise öğretiminin 4 yıla çıkarıldığı bu dönemde kimya dersine ayrılan süre (2+2+3+3= 10 saat). bütün öğrencilerin ortak bir müfredatla karşılaştığı son yıldır. Sonuç olarak. değer ve tutumları açıkça ifade edilmiş. ‘kendi içinde bir bütün’ olma niteliği taşımakla beraber. ancak bu kitabın yazılmasından sonra anlam kazanmıştır. 8 . zaman dağılım planlaması yapılmış. • 2004 yılında yürürlüğe giren ilköğretim “fen ve teknoloji” ve “matematik” programları. 1938 programında.Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı (EARGED) tarafından 1998 ve 2001 yıllarında kimya öğretmenleri arasında yapılmış Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analizi(12) ve Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi(13) raporlarında belirtilen program islâh talepleri de bu programla karşılanmaktadır. aynı programa göre yazılacak başka kitapların eksiklerini ve fazlalarını belirlemede ölçüt olarak kullanılmıştır. Başka bir deyişle. 2007’de yürürlükte olan kimya programlarında bu gereğin bir karşılığı yoktur. öğrencilerin %70’ini aşkın bölümünün bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacağı hesaba katılarak. 2007 Ortaöğretim 9. bir öğretim programında aranan temel unsurlarla donatılmış bir kimya programına ihtiyaç vardır. lise programlarının fen derslerine tahsis ettiği saatleri düzenleyen “tevzi” listelerine değinmek için yeterli yer yoktur. zaman sınırlamasının etkilerini taşımaktadır. Kimya dersi programının bu alt yapıya uyarlanması gerekmektedir. 3 yıllık lise eğitiminde ayrılan süre [2+3+(3+2)=10 saat] kadardır.

Maddenin yapısı. deneyim ve uygulamalarla. tutum ve değerleri edinmesi beklenir. kendi hayatını etkileyen kimyasal kavram ve ilkelerin farkında bireyler yetiştirmeyi hedeflemiştir. teknolojiye dönüşmüş kimyanın çevreye ve hayatımıza getirdiği olumlu/olumsuz etkiler ve bu bağlamlar ekseninde bilimsel düşünme yönteminin niteliği ve üstünlükleri ile bireysel ve toplumsal olumlu tutum ve değerler. bunu yaparken de daha ileri kimya için temelleri bu aşamada atmak önemlidir. Ortaöğretim 9. toplumun yararına sunulmuş ürünlerin kimyasal yapı-işlev bağlantısı. bilim insanlarına yakışır değerlendirme itiyadı. bir yandan da daha sonraki eğitim öğretim sürecinde kimya ile yakından ilgili mesleklere yönelecek bireylerin öğrenme süreçlerine yeterli katkı yapmak durumundadır. zaman içinde gelişen ve oluşan kavrayışlardır. Türk insanını en çok ilgilendiren ürün. bilim-teknoloji-çevre ilişkileri. “fen bilimleri” bütününü oluşturduğunu.Ayrıca.kimya kavram ve ilkelerine ağırlık vermek. bir yandan hayatın değişik alanlarına dağılacak bireyler için ortak ve en genel -en gerekli. bilimi. düşünme aracı ve dil olarak da matematiği kullandığını kabul eder. çok özel yetenekli insanlara vergi olmayıp ilgilenen herkesin derinleşebileceği ve katkıda bulunabileceği. Ortaöğretim kimya programı. bir yandan da bilimin yöntemini sezerek kavrayıp kullanması ve yine bu süreç içinde. fizik. Bilim ve onun bir bileşeni olan kimya. gözlem ve deneylere dayanarak evren ve hayat hakkında doğruya en yakın açıklamaları yapan. Kimya konuları işlenirken. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU Ortaöğretim kimya programı. • • 9 . madde-enerji ilişkileri. programın ana girdileri olacaktır. 2005 yılında yürürlüğe giren lise “matematik” programı ve 2007 yılında geliştirilmesi çalışmaları başlatılan “fizik” ve “biyoloji” programları ile kimya programı arasında bir ahenk kurulması ihtiyacı vardır. Bilimsel yöntem. kavram ve ilkeleri öncelemek. Bu hedefi gerçekleştirmek için aşağıdaki hususlar yol gösterici olarak düşünülebilir: • Bu program. maddeler arası etkileşimler. kimyanın. gözlem ve deneyler geliştikçe de yaptığı açıklamaları değiştirebilen. 3. biyoloji. Türk Millî Eğitiminin ana amaçları çerçevesinde. sınıf kimya dersi. durağan değil dinamik bir yol ve anlayış olarak görür. yararlı ve zevkli bir uğraş alanıdır. bireysel ve toplumsal sorumluluklarının bilincinde. bilimin tabiatı. yetişen nesillerin bütün bireylerine hitap ettiğinden. astronomi ve jeoloji ile. Dolayısıyla konular seçilirken. bir yandan bilgi ve beceriler edinen öğrencilerin.

o kazanımla ilgili açıklama ve sınırlamalar da kazanımlar çizelgesinde yer almaktadır. Sonuç olarak. kimya eğitiminin farklı yönlerinin birleşerek ortaya çıkaracağı varsayılan. Programın Organizasyonu Ortaöğretim kimya programında kimya eğitiminden umulan çıktılar dört ana grupta mütalâa edilmiştir: • Kimya İçerik Kazanımları. Bu kazanımlar. ana yol göstericiler gibi düşünülmelidir. kimya biliminin kavram. Ancak. “kazanım” şeklinde ifade edilmiştir.1. bilgiyi uygulama. Davranışçı öğrenme yaklaşımı temel alınarak hazırlanan eski programlardaki “hedef” önermelerinin. içerik kazanımları temelinde düzenlenmiş sınavlar için bir sorun olmayacağı düşünülmüştür. kimya içerik kazanımlarının her biri. kimyanın hayata. betim ve problem çözme örgüsü içinde. tek tek örnekler üzerinden öğrencilerin. Bu kazanımlar. Kazanımlar genelde gruplar hâlinde verilmiş olup her kazanım grubu. • Bilimsel Süreç Becerileri (BSB). ilke. Kazanım metninde adı geçmeyen bir kavram. 19 ). farklı öğretmen veya kitap yazarı tarafından ortaya konulacak işleniş tarz ve derinliğinin. 18. Bu tereddüt. kendi zihinsel ve psikomotor koordinasyonlarıyla oluşturmaları beklenen düşünme. kestirme (sınırlı veriye ve/veya işleme dayalı tahmin). ders işleme senaryolarında ve kitaplarda. bu esneklik. yorumlama. constructivist)” öğrenme yaklaşımı ile “davranışçı” yaklaşımın aynı konuya farklı vurgular koymasından kaynaklanmaktadır. 15. Ancak. 4. kimya eğitiminin bütünü içinde gelişecek kazanımlar olup sınıf içi her bir etkinlikle bunlar arasında bire bir ilişki mümkün değildir. yine eski programlardaki “davranış” önermelerinin de kazanımlar ile karşılandığı söylenebilir. örneğin tutumlar ve değerler ile ilgili eğitim çıktılarının birer ‘davranış’ olarak nitelendirilmesi tartışmaya açık bir konudur. kimya programında da benimsenen “yapılandırmacı (inşacı. • Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre İlişkisi Kazanımları (KTTÇ). kazanımın açık ve anlaşılır düzeyde işlenmesi için gerekli ise. ölçme.2. o kavram veya bilgi de kazanımın bir parçası olarak düşünülebilir. hayatın da 10 . kazanımlardan bazılarının. içerik kazanımlarıyla bilimsel süreç becerileri arasında tekil ilişkiler kurmak veya aramak gereksizdir. kazanım gruplarının cümle giriş ibareleri. yazılı ve sözlü sınavlarla ölçülebilir kazanımlardır. Başka bir deyişle. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI 4. kavrama. kimya dersi içeriğini belirleyen. Bu iki yaklaşımın benzer ve farklı yönleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(14. 17. Aynı kazanım için. Kazanım içeriğinin çok farklı derinliklerde düşünülebileceği hallerde. bilgi. 2004-2005 yıllarında yenilenen ilköğretim programlarının kullandığı tasnif benimsenmiş ve eğitim-öğretim çıktıları genel olarak. 16. oluşturmacı. belli konularda aşırı zaman kaybı ve ayrıntıdan kaçınılmalıdır. bilimsel süreç becerilerine az veya çok katkıda bulunur. herkesin kendi açısından önemli gördüğü konuları kimya öğretiminin merkezine koyması anlamına gelecek tarzda algılanmamalı. sunma ve irdeleme yetilerini ifade eden önermelerdir. Kimya içerik kazanımları. içerik kazanımları temelinde hazırlanacağı varsayılmıştır. Programın Tasnif Anlayışı Bu programda. işlenen odak konu ekseninde.4. genel olarak. gözlemleme. Özellikle ülke çapında yapılan seçme sınavlarının. ortak bir cümle giriş ibaresi ile bütün bir önermeye dönüşmektedir. analiz ve sentez düzeyinde kazanımlardır. o konudan ve doğrudan edinilmesi beklenen.

söz gelişi. konu başlıkları önerilmiş. birlikte yaşama iradesi. Dolayısıyla. Ünitelerde kazanımların işleniş sırası belirlenirken. BSB. “Kimya İçerik Kazanımları” yanında. 2. Ortaöğretim 9. 2. KTTÇ ve İTD kazanımları. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar 1. • İletişim. bu kazanımları da getireceği düşünülmelidir. metinler. bu etkilerin yine kimya kullanılarak azaltımı.3. Bu kazanımlar. ünite bir bütün olarak düşünülmeli. kitap metinlerinde ve sınıf ortamında ders işlenirken. nitelikleri gereği. “Kimyanın çevreye olumsuz 11 . Bu kazanımların her biri için. odak konular işlenirken özel olarak vurgulanmayıp genel kimya kültürü ile ortaya çıkması öngörülen kazanımlardır.edinilecek becerilerdir. işlenen konular içinde belli bir yer bulunamayabilir. sadece bir öneri olup takdir hakkı kitap yazarına ve dersi işleyen öğretmene aittir. kimya içerik kazanımları yanında ikincil çıktılar gibi düşünülmemelidir. kimyasal faaliyetler sonucu çevrede ortaya çıkan etkiler. tek başına kimya eğitimi ile ilgili olmayıp. hiyerarşik açıdan onlara göre daha yüksek ve onlardan daha önemli kazanımlardır. Programda öngörülen ünite adları. her kazanımın içerik belirleyiciliğini netleştiren “Konunun İşleniş Derinliği/Etkinlik Örnekleri” ve “Açıklamalar” sütunlarıyla eğitim öğretime nelerin dâhil edileceği ve nelerin dışarıda tutulacağı belirtilmiştir. 3. 4. fakat öğrencinin edineceği genel kimya kültürünün. kimya içerik kazanımları. kazanımların üniteler arasında yer değiştirmesinden kaçınılmalıdır. gündelik hayata girmiş kimyasalların kullanım ve işlev bilinci gibi hususlara ilişkin. Ünite Ünite Ünite Ünite Ünite : Kimyanın Gelişimi : Bileşikler : Kimyasal Değişimler : Karışımlar : Hayatımızda Kimya Bu ünitelerden her biri için.kimyaya etkisi. 5. “Bir veri çizelgesinden nasıl bilgi çıkarımı yapılır?”. Sınıf Kimya Programında. Kimya içerik kazanımları. ülke çapında değerlendirme sınavları yapılabileceği düşünülünce değiştirilmemelidir. 4. tolerans. Ancak bu sıra ve üniteyle ilgili konu başlıkları ile sınıf içi etkinlikler. Ancak. hem eğitim öğretim kolaylığı hem de kimyanın sistematik akışı gözetilmeye çalışılmıştır. bu kazanım türleri. özgüven. sözle veya vurgu ile tek hamlede edinilebilir eğitim çıktıları olmayıp içerik kazanımlarının bütünü ile oluşan kimya kültürü temelinde –diğer derslerin içerik kazanımlarıyla da birleşerek. içerik kazanımları. “Deney sonuçları nasıl yorumlanır?”. Aynı ünite içinde yeniden kazanım organizasyonu yapılması hâlinde. düşünce ve hislerini paylaşma arzusu gibi iletişime gönüllülük anlamı taşıyan olumlu eğilimlerdir. işleniş derinliği ve açıklamalar sütununda verilen sınırlama ve uyarılar bağlayıcı olup ünite işleniş sırası da. 5 ünite hâlinde organize edilmiştir: 1. bütün alanlardaki eğitim gayretlerinin ortak ürünleri olması beklenen. aile/millet/vatan sevgisi gibi sosyal tutum ve değerlerle kendini ifade. saygı. sınıf içi etkinlikler ve eğitim araç-gereçleri için belirleyici olan. gerçekte içerik kazanımlarından daha karmaşık. bir bakıma programın özü sayılabilir kazanımlardır. çoğu zaman dolaylı. Tutum ve Değer Becerileri (İTD).

kimya içerik kazanımları gerçekleşmişse. Ölçülebilir büyüklükleri uygun birimlerle ifade eder. hatta ortaöğretimin bütünü. 7. deney ve araştırma ile ulaştığı sonuçları matematiksel ve sözel olarak ifade eder. “Öğrenci bir molekülün polar olup olmadığını kestirir” önermesi. İçerik önermelerinin aynı giriş ibaresiyle başlayan gruplarının topluca işlenmesi ve gereken yerlerde aynı gözlem. Doğa olaylarını yorumlarken kimya temelinde neden-sonuç ilişkisi kurar. 3. görsel öge veya bir güncel olay/durum hatırlatması ile hem bir motivasyon ve ilgi odaklama yoluna gidilmeli. 8. Gözlem ve deneyin evreni doğru yorumlamadaki önemini kavrar. önce bu kazanım grubuyla ilgili öğrenci ön bilgilerinin yoklanması için. 2. bu sistemi ve kimyasal terimleri iletişimde kullanır. Teori ve modelleri.etkileri nelerdir?”. Bu kazanımlarla öngörülen nitelikler. çizelge ve grafikleri yorumlar. 12 . hazır deney verilerini yorumlayarak genellemelere ulaşır. KTTÇ ve İTD kazanımı olarak verilen arzulanır insan tipi niteliklerinin tamamlanmasını sağlamaz. deney. 4. Gözlem. Başka bir deyişle. Deney sonuçlarını çizelge ve grafikle ifade eder. BSB. Bilimsel Süreç Becerileri (BSB) 1. 5. bu zihin alt yapısı üzerine inşa edilmesi sağlanmalıdır. 6. Kimyada kullanılan kodlama sistemini tanır. Gözlem ve deneyde kullanılan araç-gereç. söz konusu ünite işlendikten sonra öğrencilerin edinmiş olması beklenen kazanımlar olup söz gelişi. fiziksel olayları betimlemede ve tahmin etmede kullanır. 10. “Ailemizi/milletimizi/vatanımızı nasıl severiz?” gibi konular üzerinde yazılı veya sözlü vurguların bu kazanımlara hissedilir bir katkı yapacağı düşünülmemelidir. 9. 11. KTTÇ ve İTD kazanımları da dolaylı yoldan gerçekleşmiş olacaktır. alet ve cihazları tanır. 3. Deneysel çalışma sırasında güvenlik kurallarına uyar. Bilimsel bilgiler arasında nitel ve nicel ayırımı yapar ve ikisi arasındaki farkın önemini kavrar. “Uygarlığın gelişmesi kimyanın gelişmesini nasıl etkiler?”. 4. içerik kazanımı olarak verilen her önerme. araç-gereç. Kitaplarda ve sınıf içi ders işleme süreçlerinde. İçerik kazanımı olarak verilen önermeler. BSB.1. daha sonraki öğrenim. açıklanmalıdır. Deney yapabilme becerisi kazanır. 5. ders kitabı metninde ve ders işleniş sürecinde yeterli kavram. ilişki ve ilkelerin. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI 5. hayat deneyimleri ve insan ilişkileriyle ömür boyu gelişecek kalitelerdir. Böyle kazanım gruplarının çoğu zaman ortak bir başlık altında işlenmesi beklenir. öğrencilerin konuyla ilgili zihin alt yapılarına göre konuya başlama düzeyi belirlenip yeni kavram. Gerçekte. Bu sebeple. hem de bu süreçte. ortaöğretim kimya eğitimi. görsel öge veya etkinlikle birden çok kazanımın gerçekleşmesi doğaldır. sınıf içi ders işleme sürecinden sonra öğrencinin bu beceriyi edinmiş olacağını kasteder. ilke ve gerekiyorsa gündelik hayatla ilişkilendirme içerecek şekilde irdelenmeli.

Dünyayı yorumlamada bilimsel yaklaşımın ve sorgulayıcı düşünmenin önemini kavrar. demokrasinin öncelik aldığı durumlardan ayırt eder. öğrenmenin kendisini bir ödül sayar ve ömür boyu öğrenmeye isteklidir. 5. Kimya ile ilgili problemlerin çözümünde ve fiziksel olayları açıklamada öğrendiklerini kullanır. Tutum ve Değer Kazanımları (İTD) 1. 6. Kimya dersinde öğrendiklerini günlük yaşamında karşılaştığı sorunları çözmede kullanır.5. bilimin öncelik aldığı durumları. 6. 9. Bilimsel gelişmelerin toplumsal ve sosyal maliyetini irdeler. politik ve moral değerlere etkisini yorumlar. Kimyanın sosyal. 7. 8. 5. Kimyadaki gelişmelerin ekonomik. Öğrenmek için ödül beklemez.3. 13 . kendini ifade eder. 4. Sükûnetle dinler.2. Kimyanın sosyal ve ekonomik alanlara uygulanabilirliğini irdeler. ekonomik ve teknolojik etkilerinin farkına varır. 5. 2. Bilmediği maddelerle iştigal ederken dikkatlidir. genel kabul görür temellere dayanarak talep ve iddia öne sürer. Çevre sorunlarına karşı duyarlıdır. İletişim. Bilim ve teknolojideki gelişmelerin insanlar ve doğa üzerine olumsuz etkilerine örnekler verir. Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ) 1. sosyal. Bilim ve teknoloji üzerine çalışma yapmanın önemini sorgular. 3. Bilime ve onun bir parçası olan kimyaya ilgi duyar. 10. 4. Evreni ve hayatı anlamada bilimin yol göstericiliğini özümser. Toplumsal yaşamında kimyanın uygulamalarını fark eder. 3. 7. 2. İşbirliği yaparak çalışmaya gönüllüdür.

Dereceli puanlama anahtarları ile. Performans değerlendirme süreci. performans görevi gibi araçları da kullanırlar. araştırma yapma. analiz etme ve bir sonuca ulaşma. eğitim öğretim sürecinde edindiği bilgi ve becerileriyle uygun çözüm yolları üretebilme. ya da etkinliğin çeşitli aşamalarını ve/veya niteliklerini ve her bir aşamanın/niteliğin puan değerini belirten listeler dereceli puanlama anahtarlarıdır. Bu araçların yanında performans değerlendirme temelli araç ve yöntemler de kullanılır Performans değerlendirme. öğrencilerin bilgi ve becerilerini ortaya koyarak oluşturdukları çalışma. uzun cevaplı. bazıları sözlü sunumda. Öğrencinin performansı değerlendirilirken her bir ölçüt için ayrı bir puan 14 . bir tip grafiği başka bir tipe dönüştürme vb düşünülebilir. öğrencinin süreç içerisindeki gelişimine ilişkin geri bildirim sağlamak amacıyla yapılır. ürün ya da etkinliklerin değerlendirilmesi süreci olarak ifade edilebilir. öğretim etkinlikleri ile eş zamanlı yürütülmelidir. çalışmanın. Performans görevi olarak. bir deney yapma. gözlem yapma. ölçme/değerlendirme çalışmalarıyla. projeler verilebilir. eleştirme. Öğrencilerin yaptığı görevin. Öğretmenler performans değerlendirmede oluşturacakları durumlar/verecekleri görevler ile öğrencilerin yaptıkları analizleri. yorumlama. Öğretmenler. sorgulama yapma. Öğrencilerin performansını ölçmek için performans görevleri. kendini ve arkadaşlarını değerlendirme gibi) değerlendirilmeye çalışılır. kısa cevaplı. arkadaşları ile iş birliği içindeki çalışmalarını. Bu görevlerin değerlendirilmesi için öğretmenler değerlendirme ölçütlerini önceden hazırlar ve öğrencilere görev verirken bu ölçütleri de onlarla paylaşırlar. bir gazeteye kimyanın günlük hayatımızdaki yerini örneklerle açıklayan bir makale yazma. günlük hayatta karşılaşılan problemleri çözme. kimya dersinde öğrencilerin bilgi. Bu program. Bu derste yapılacak ölçme ve değerlendirme etkinlikleriyle öğrencilerin üst düzey becerileri de (okuduğunu anlama. bunu problem çözerken bizzat gösterebilmesi performans değerlendirmesi anlayışının özüdür. yaptıkları deneyleri. eşleştirmeli vb soruları içeren testler yanında performans değerlendirme amaçlı gözlem-takip formu. problem çözmelerini. öğrencinin bilgiyi bizzat yapılandırmasını sağlamak bakımından bir fırsattır. bazıları da yazarak kendilerini daha iyi ifade ederler.6. Böylece öğrenciler. kendilerinden beklenenin ne olduğunu bilirler ve kabul edilebilir bir performans görevinin hangi ölçütleri karşılaması gerektiğini anlarlar. örneğin. bilgi toplama. değerlendirme süreci de amaçlar çerçevesinde devam etmelidir. Bu tür becerilerin yalnızca geleneksel ölçme araç ve yöntemleriyle değerlendirilmesi zordur. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI Ölçme ve değerlendirme. öğrenme-öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak. Yani eğitim öğretim süreci yürürken. Yapılacak olan değerlendirme çalışmaları dersin amaçları ve kazanımlarına uygun olarak. bir yöredeki kimyasal kirlenmeye dikkati çekecek bir broşür hazırlama. Öğrencilerin akademik bilgiyi gerçek-yaşam problemlerine uyarlama yetisi. proje. tablo. öğrencilerin başarısını değerlendirmede farklı araç ve yöntemlerin birlikte kullanılması önemlidir. görüşme. öğrencilerin öğrenme süreçlerini izlemeyi ve bu süreçte kazandıkları bilgi ve becerileri değerlendirerek gerektiğinde kullanılan öğrenme etkinliklerini değiştirmeyi öngörür. poster. eksikliklerini belirlemek. çoktan seçmeli. öğrendikleri ile günlük yaşam arasında ilişki kurma. grafik ve diyagram hazırlama ve yorumlama. olabildiğince. poster. sözel sunumlarını ve bir ürünü oluşturmalarını doğrudan gözlemleyebilir ve onlara not verebilirler. öğretmenin öğrencilerden beklentileri somut ve anlaşılır hâle gelir. öğrencilerin günlük hayatta karşılaştığı sorunlara. Kimya dersinde yapılacak değerlendirmede. doğru-yanlış tipi. beceri ve tutumlarıyla ilgili değerlendirme yaparken geleneksel ölçme değerlendirme yöntemleri. Bireysel farklılıklarına göre bazı öğrenciler tartışmada. gözlemlerden sonuca ulaşma. verdikleri kararları. Bu nedenle. yani kimya kazanımlarını gerçek yaşama aktarabilme yetileri yoklanır. broşür vb hazırlatılabilir.

Ancak. Dil ve yazım kurallarını kullanırken bazı ciddi hatalar yaptı. ………… 15 Puan Performans Düzeyleri 3 . Konuya ilişkin kavram. 4. sayısını artırabilir ya da azaltabilir. Kaynakların çoğunluğu konuyla ilişkiliydi. Araştırma raporunu tam zamanında teslim etti. İşbirliği yapma 4. Konuya ilişkin kavram. Kullandığı kaynaklar konuyla doğrudan ilişkiliydi. Farklı kaynaklardan edinilen bilgileri organize etme problemi yaşadı. Bazı yerlerde kendi yorumlarını kattı. o açıklamaya ilişkin rakam. bu dereceli puanlama anahtarındaki ölçütleri. Kaynaklardaki bilgileri doğru şekilde kullandı. Mevcut ölçütleri okuduktan sonra. arkadaşlarından ve etrafındaki diğer kişilerden yardım istedi. Yapmış olduğu plana çoğunlukla uydu. Konuya kendi yorumlarını da kattı. Plan oluşturma ve uygulama Araştırma Süreci 2. 3. Aşağıda kimya dersinde yaptırılabilecek bir araştırma veya çalışma için kullanılabilecek bir dereceli puanlama anahtarı örneği verilmiştir. Kaynaklardaki bilgileri aktarırken bazı hatalar yaptı.takdir edilir ve buna göre toplam puan elde edilir. Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden yardım istedi. Araştırma sürecinde sadece bir iki kez öğretmeninden yardım istedi. Konuya ilişkin çok fazla ve çeşitli kaynaklar kullandı. olgu ve prensipleri doğru şekilde kullandı. Araştırma raporunu teslim tarihinden epey sonra teslim etti. Ciddi ve çok sayıda dil ve yazım kuralı hatası yaptı. 1. Konuyla ilgili olarak yeteri kadar kaynak kullanmadı. Gerekli durumlarda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. Konuya ilişkin kaynak kullandı. raporda daha çok kaynaktaki bilgilere bağlı kaldı. 22. Kaynaklardan edindiği bilgileri hiçbir yorum katmadan olduğu gibi aktardı. Araştırma raporunu çok geç teslim etti. Yapmış olduğu yorumları ve çıkarımları uygun kaynaklardaki kanıtlarla destekledi. Öğretmen isterse. Kanıt kullanma Araştırma Raporu 3. Konuya ilişkin yeterli sayıda kaynak kullandı. ancak plana tam anlamıyla uymadı. Konuya ilişkin kavram. Farklı kaynaklardan elde edilmiş bilgileri organize etme gayreti hiç olmadı. Yorumlarının bazılarını uygun kanıtlarla destekledi. Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı örneği öğrencinin bir konuda araştırma yaparken göstermiş olduğu performansa ilişkin gözlemlerin kaydedilmesi için hazırlanmıştır. arkadaşlarıyla işbirliğinde bulunmadı. bu ölçütlere ilişkin açıklamalardan hangisinin öğrencinin performansını tam olarak yansıttığı düşünülüyorsa. Tamamen kitaptan aldıklarını aktardı. Dil kullanımı Kaynaklardaki bilgileri doğru bir şekilde sundu. Gerekli olduğunda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI 4 Araştırma öncesinde araştırma sürecini etkili şekilde planladı ve planını öğretmeniyle paylaştı. Arkadaşlarını kendi araştırmaları konusunda teşvik etti. Dil ve yazım kurallarını doğru ve tam olarak kullandı. Araştırma sürecine ilişkin planlama yaptı. Dil ve yazım kurallarını kullanırken az sayıda önemsiz hata yaptı. Arkadaşlarıyla pek fazla işbirliği yapmadı. 23). olgu ve prensipleri kullanırken bazı hatalar yaptı. 21. çalışmanın amacına göre değiştirebilir. Yapmış olduğu plana tam anlamıyla uydu. Araştırma raporunu makul zamanda teslim etti. Kavrama Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden. 2 Ölçütler 1 Araştırma süreci öncesinde bir plan yapmadı. Kullandığı kaynaklar ders kitabı ile sınırlıydı. Kaynak kullanma Araştırma öncesinde araştırma sürecine ilişkin plan yaptı. Topladığı kaynakları verimli kullanarak edindiği bilgileri organize etti. Araştırma sürecinde hiç kimseden yardım istemedi ve kimi zaman gerekmesine rağmen. puan sütununa yazılır. Bilgileri oldukça iyi sıraladı. ancak kaynaklardan bir kısmı konuyla tam anlamıyla ilişkili değildi. Ölçme ve değerlendirmede geleneksel ve yeni yaklaşımların bu programla da ilişkilendirilen özellikleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(20.…………… 1. 2. olgu ve prensipleri doğru ve yerinde kullandı. olgu ve prensipleri kullanırken ciddi hatalar yaptı. Konuya ilişkin kavram.

daha geçerli ve güvenilir değerlendirme yapmalarına katkı sağlayacaktır: 1. Seçilen ölçme ve değerlendirme yöntem ve teknikleri ders programında hedeflenen kazanımlara uygun olmalıdır. sınıf mevcudu. ölçme ve değerlendirme yaparken aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri. Deney sonunda çalıştığı mekânı temiz bıraktı. Öğretim programında sunulan ölçme ve değerlendirme araçlarına ilişkin formlar örnek olarak sunulmuştur. Deney için uygun düzeneği kurdu. eşleştirme. çevre ve sınıf imkânları. … … … Düşünceler Hayır Örnek düşünceler: • Öğrencinin deneydeki dikkati ve kavrayışı çok iyiydi. kontrol listesinde açıkça belirtilip sıralanabilir. Deney için uygun malzemeleri seçti. deney yapma gibi bir dizi hareketi gerektiren davranışlar. Örneğin. Kontrol listelerinde. süre vb. 2. doğru/ yanlış. Öğretmenlerin. Formlar ve formlarda yer alan ölçütler. Puanlama ise kümülatif yapılır. Bu formların aynı şekilde kullanılması zorunlu değildir. 16 . Seçtiği malzemelerin ve çalıştığı mekânın temizliğini kontrol etti. Çalışırken kendisinin ve arkadaşlarının güvenliğine dikkat etti. KONTROL LİSTESİ Gözlenen Davranışlar Evet Deneyle ilgili bilgi alt yapısı yeterlidir. Ölçme ve değerlendirme araçları ve değerlendirme ölçütlerinin programın temel amaçlarına hizmet eder nitelikte olmalarına ve programda kazandırılması hedeflenen becerileri kapsamasına dikkat edilmelidir. dersin işleniş yöntemi. evet veya hayır anlamına gelen bir işaret veya ifade ile o işlem basamağının gerçekleşip gerçekleşmediği not edilir.Öğrencilerin performanslarını değerlendirirken kontrol listeleri de kullanılabilir. 3. • Öğrencinin bu etkinliği tekrarlaması gerekiyor. • Öğrencinin bilgi alt yapısı yetersiz olduğu için deneyi bilinçsizce yaptı. Deney sonuçlarını usulüne uygun kaydetti ve yorumladı. Öğretmenlerin geleneksel değerlendirme araçları (çoktan seçmeli. faktörler göz önünde bulundurularak yeniden yapılandırılabilir. öğrencinin bir görev veya proje esnasında sırasıyla yapması gereken iş ve işlem basamakları listelenmiş olup her iş veya işlem için var veya yok. kısa yanıtlı sorular vb) ile performansa dayalı değerlendirme araçlarını birlikte ve dengeli kullanması öğrenci kazanımlarının daha etkili değerlendirilmesini sağlayacaktır.

Sınıfta yapılan her türlü etkinliğin değerlendirilerek bir puanlama yapılması zorunlu değildir. değerlendirme yapmaları. elde ettikleri bilgileri. Verilen yıllık ödevler veya performans görevlerinde öğrencilerin bir kaynaktan bilgileri aynen aktarmaları yerine. çıkarımda bulunmaları. görev ve proje sunum aşamalarında her öğrenci kendi hazırladığı bölümden sorumludur ve her öğrencinin performansı ayrı değerlendirilir. gruptaki öğrenci sayısı kadar alt bölüme ayrılarak her öğrenciye bir alt görev yüklenir. transfer etmeleri. 7. 6. İkincisinde ise söz konusu görev veya proje grubun tamamına verilir. derecelendirme ölçeği vb) biri ile değerlendirilmesi ve puanlanması gerekmektedir. daha önceden hazırlanmış ölçütlerden oluşan değerlendirme araçlarından (dereceli puanlama anahtarı. Öğrencilerin öğrenmelerine destek sağlamak ve performanslarını değerlendirmek için yapılacak grup çalışmalarında iki yol izlenebilir.4. Başka bir deyişle. Birincisinde. 5. tablo veya grafiğe dönüştürmeleri vb sağlanmalıdır. İkinci tip grup çalışmalarında ise her öğrenciye eşit puan takdir edilir. bir grubun tüm üyeleri aynı puanı alır. analiz etmeleri. verilen görev veya proje. Performansa dayalı değerlendirme yapmak için verilen performans görevlerinde öğrencilerin performansının. Öğrencilerin performansına ilişkin değerlendirme sonuçları mümkün olduğunca kısa sürede öğrencilere bildirilmelidir. Birinci tip grup çalışmaları değerlendirilirken. 17 . grup iş bölümünü kendisi yapar. her grup üyesinin görev takibi de gruba ait bir iştir. yorumlamaları.

Tebliğler Dergisi. USA. Lise Kimya Programları. Novak. Ausebel. Lawrence Erlbaum. “Why Constructivism Must Be Radical”. Öğrenme-Öğretme Süreci: Yeni Teori Ve Yaklaşımlar. 2. J. Tebliğler Dergisi. TC Maarif Vekâleti. Ankara. S. Devlet Basımevi İstanbul. 12. John Wiley & Sons. 1930. 18. T. and Gale. 1938. 2003. W. 2002. & Garrison. 3 Programları. Maarif Basımevi Ankara. (2. J. 9.. New Jersey. 1994.. 1971. in “Construnctivism and Education”. Tebliğler Dergisi. TC Maarif Vekâleti. 1995. Borich. Tebliğler Dergisi. Saydam Matbaacılık. Von Glasersfeld. 1. 6. Cognitive Domain. 8. 22. J. Popham. 1996. Devlet Matbaası İstanbul. J. 17. 5. NY: Holt. & Brooks. 19. TC Kültür Bakanlığı. & Hanesian. J. Educational testing and measurement: Classroom application and practice. New York. Cambridge. M. 1960 Ortaöğretim İkinci Devre 1. Nobel Yayınları.. MEB-EARGED. TC Maarif Vekâleti. Tebliğler Dergisi. USA. UK. “Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals: Handbook I. Ankara. Baskı. 1978. “Constructivism in Education”. New York: McGraw Hill. Educational Psychology – A Cognitive View. MEB-EARGED. 1956. sınıflarına ait haftalık Ders Dağıtım Çizelgeleri. MEB. Bloom.Ortaöğretim Kurumları Sınıf Geçme Yönetmeliğini Uygulayan Ortaöğretim Kurumlarının 9.P.. 20. 14. G. Second Edition.. P. 23-29. 1998. 1985. Modern Educational Measurement. by Larochelle. Ankara. Inc. Ankara. 5. F. P. 1956. Ankara. W. & Bednarz. New York.SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR Orta Mektep Müfredatı (1930). Kubiszyn. Classroom Assessment. Ankara. 3. Needham: Allyn & Bacon.. Cambridge University Press. J. 1993. Lise Programı (1938). Lise Müfredat Programı (1956). E. 1998. Baskı). Fen Bilimleri 2 Programı. Ankara. B. 1991. 1999. 13.11 ve 12. Tebliğler Dergisi. Tebliğler Dergisi. 18 . D.. Maarif Basımevi Ankara. Rinehart and Winston... 2001. Turgut. 1987 23. Steffe. Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi. Airasian. Ahmet Saban. Ankara. New York. Seçmeli Kimya 1. (Editör).” David McKay Inc. Ankara. M. G.. D. 4. 2. Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analiz Raporu. 2000. 16. 11. Sınıf Fen Bilgisi (Fizik. L. Brooks. 10. “In Search of Understanding: The Case for Constructivist Classrooms” Association for Supervision and Curriculum Devepment. Ankara. . 21. Ankara. 15. 7. H.10. 1992. Lise Müfredat Programı(1960). Modern Kimya Programı Amaçları ve Açıklamalar. Fen Bilimleri 1 Programı. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları. 1973. Kimya) Taslak Programı. N.

KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI Ortaöğretim 9. sınıf B. ÜNİTELER 19 .

Her üniteye tahsis edilecek sayfa sayısı. Öğretmen kaynak/kılavuz kitabı için herhangi bir hacim sınırlaması yoktur. SINIF ÜNİTELERİ VE ÖNERİLEN SÜRELER ÜNİTE ÜNİTE İSMİ NUMARASI 1 KİMYANIN GELİŞİMİ 2 3 4 5 BİLEŞİKLER KİMYASAL DEĞİŞİMLER KARIŞIMLAR HAYATIMIZDA KİMYA Toplam KAZANIM SÜRE/DERS YÜZDE ORAN (zaman bakımından) SAYISI SAATİ* 18 28 12 10 22 90 8 16 12 16 20 72 11. KİTAP FORMA SAYILARI • • Ortaöğretim 9.1 22. • 20 . Ancak. 16-20 forma olarak öngörülmüştür.2 16. bu oranlar esas alınarak bulunan sayfa sayılarında. gerekli görüldüğü hâllerde ±%10 artırma/eksiltme yapılabilir.8 100 * Üniteler için verilen ders saatleri öğretmen tarafından şartlara göre ±%10 oranında değiştirilerek uygulanabilir.7 22.ZAMAN ANALİZİ ORTAÖĞRETİM KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 9. zaman tahsis çizelgesinde belirlenmiş yüzde zaman oranlarına uygun olmalıdır. A4 boyutlu kâğıda. Sınıf kimya ders kitabının hacmi.2 27.

özellikle kimyanın neden bilim sayıldığı ve simyanın neden bilim sayılmadığı. özellikle. Ünitenin Amacı Öğrenciler. öğrencilerin ilköğretimde öğrendikleri bilgilere ilave olarak. buradan hareketle bilimsel yöntem basamaklarını kavramaları irdelenecektir. Kimyanın Temel Kanunları 3.Sınıf Öğretim Programı 1. Simyadan Kimyaya 2. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde maddelerin atomlardan oluştuğunu. kimya biliminin öğrencilerce benimsenmesini sağlayacak içerikte bir sunum yapılması faydalı olacaktır. kimyanın bilim olma süreci ve geçmiş zaman ile günümüzdeki madde fikrini karşılaştırmaları. ayrıca iyonik ve kovalent bağ kavramlarını öğrendiler. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYANIN GELİŞİMİ 1. Kimyasal Bağ Kavramının Gelişimi C.Kimya Dersi 9. farklı tür atom içeren saf maddelerin ise “bileşik” olarak adlandırıldığını. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • Simya Element Kimyasal Element Atom Katlı Oranlar Kanunu Sabit Oranlar Kanunu Kütlenin Korunumu Kanunu Dalton Atom Teorisi Birleşen Hacim Oranları Avogadro Hipotezi Kimyasal Bağ Oktet Dublet İyonlar Arası Bağ Moleküller Arası Bağ Elektriksel Çekme.İtme Bilimsel Yöntem : KİMYANIN GELİŞİMİ : 8 Saat 21 . Kimyanın bilim olma sürecinin tarihi olarak nitelendirilebilecek bu ünitede. aynı tür atom içeren saf maddelerin “element” olarak. Ünite Önerilen Süre A. Lise kimya dersine giriş olan bu ünitede. B.

2. kükürt.3 Simyacılar döneminden beri bilinen. kil.4. kıbrıs taşı (FeSO4). tuz ruhu.1.5. kükürt. bu nedenle sistematik bilgi birikimi sağlayamadığı vurgulanır. bütünü ile düşünceye dayalı olup hiçbir denel gerçeklik temeline oturmayan madde algısı hatırlatılır.1. 1. doğal boya. kireç. Kıbrıs taşı gibi (FeSO4) gibi kristal yapılı kimyasalların bitkisel boya banyolarına eklenince ipliğin aldığı renge etkisi gösterildikten sonra. şap. [!] 1. kap-kacak ve süslenme malzemesi olarak maddenin yararlarının keşfedilişi. Eski çağ insanlarının.1. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 1. Düşünce ile deneyi birleştiren ve deneyi önceleyen Rönesans dönemi bilim insanlarının. [!] 1. kuru incir. Kıbrıs taşı gibi bazı doğal maddelerin çok özel yararlarının keşfedilişi. . sınama-yanılma yoluyla yararını keşfettiği maddelere örnekler verir.yemek tuzu.2 Simyanın teorik temelleri olmayan.5-1. Element kavramını atomlardaki proton sayısı temelinde açıklar. altın. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 22 . İnsanların maddeye bakışının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler. Kireç. 1. sınama yanılma yoluyla incelenmesi anlamına gelen simyanın doğuşu. [!] 1. sülfürik asit.Barınma. sınıflarda işlenmiştir. simyacılardan miras kalmış deneyim ve bilgilerin bize yararları” sırası ile akan. “Kimyanın Temel Kanunları” konusuna geçilir. ölümsüzlük veya sonsuz zenginlik sağlayan madde arama hayali ve buradan.6 “Atomun Yapısı” konusu Fen ve Teknoloji 7 ve 8. Elementi “kendinden daha basit maddelere dönüşmeme” temelinde tanımlamanın sakıncalarına örnekler verir. maddenin yapısı ile özellikleri arasında ilişki kurup bu ilişkiler çerçevesinde araştırma yapmanın yararları tartışılır. bakır gibi doğada hazır bulunan kimyasalların deneyimle keşfedildiği belirtilir. hava. bir kaçının elde ediliş ve kullanılış hikâyesi ile birlikte verilir. 1. görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir.(1. Ayrıca.1. şap. Simyanın uğraş alanını geçmiş zaman insanının hayali ile ilişkilendirir. Antik dönem “element” kavramı ile erken dönem “kimyasal element” kavramını karşılaştırır. bazı maddelerin bu tür yararlarını tesadüfen keşfettikleri vurgulanır.Kimya Dersi 9. ipek. kil.1 Türk ve İslam bilginlerinin pratik buluşlara katkısı bir okuma parçası ile verilir. [!] 1. -tanınmış simyacıların başlıca çalışmaları. element kavramına getirdiği yeni yorum işlenir. 1.Sınıf Öğretim Programı Ç. kuru üzüm gibi ürünler üzerinde ağartma etkisi veya şap. yün.3) Maddeyi incelerken. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE KAZANIMLAR KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “. Bu iki yöntemden hangisinin simya. Modern element kavramının nasıl ortaya çıktığı sorgulanarak buradan. Simyadan kimya bilimine aktarılan bulguların önemini örneklerle açıklar. (1.4.6. cıva vb maddeler. 1.1. ateş” dörtlüsünden oluşan. deneme-yanılmaya dayalı çalışmaları içerdiği. [!] 1. simyanın yöntemlerinin bugün neden terk edildiği. su. -bazı bitkisel ürünlerin ilaç olarak yararlarının fark edilmesi. açık havada bir kavanoza konmuş kükürt tozu yakılarak çıkan gazların kuru kayısı.5 Aristo’nun “toprak.3) Antik dönemde ve Rönesans döneminde benimsenen “element” tanımları karşılaştırılıp yetersizlikleri irdelenir. maddenin.4. Yemek tuzu.3.6) : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1. bununla birlikte. sodyum hidroksit gibi elementlerine zor ayrışan bileşiklerin uzun süre ‘element’ sayılmasının nedeni tartışılır.1. hangisinin kimya olduğu kısaca tartışılıp vurgulanır. atom çekirdeğindeki proton sayısı temelinde element kavramı işlenir. 1. KİMYANIN GELİŞİMİ 1. (1. her maddenin diğer maddelerle etkileşimini ayrı ayrı ele almak yerine. insanların geçmişte.

Birleşen hacim oranları ile ilgili hazır denel bulguları kullanarak bazı elementlerin moleküllerden oluştuğu çıkarımını yapar. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 23 .8) Gaz elementlerin birleşen hacimleri ile ilgili gerçek deneylere ilişkin hacim ölçüm çizelgelerinin Dalton Atom Teorisi ile kimi hâllerde açıklanamayacağı örneklerle tartışılır.1.5 Dalton teorisi ile açıklanabilen ve açıklanamayan gaz tepkimesi hacim oranları örnekleri işlenir. her seferinde sabit çıkan element kütleleri oranının neden sabit olduğu sorgulanır.6. 2.Kimya Dersi 9. 2.4. 2. 2. Ancak bu anlatımda. (2.7 kazanımları tarihsel süreç içinde incelenirken 2.deneyleri açıklamakta yetersiz kalan hipotezlerin yeni hipotezlerle açıklanmaya çalışılması.1. Deneysel verilerin yorumlanması ve bunlardan yeni hipotezlerin oluşturulmasının. simyacıların ‘altın suyu’ ve ‘sonsuz hayat suyu’ arayışları. kütlenin korunumu ve sabit oranlar kanunları işlenir. Kütlenin Korunumu Kanununu açıklar. 2.5. burada. . Kimyanın bilim olma sürecinin deneysel ölçümlerin yorumu ile başladığını fark eder.4) Dalton Atom Teorisinin doğru açıklayabildiği. tepkimeye girenlerin ve ürünlerin kütlelerini 8-10 deney için özetleyen hazır bir çizelge incelenerek.7. Fe + S → FeS tepkimesi üzerinden. Gaz haldeki elementlerin birleşen hacim oranlarını açıklamada Dalton Atom Teorisinin yetersiz kalışına örnekler verir. (2.8) Bu verilerin. örnek olarak.4. Sabit Oranlar Kanunu ile Dalton Atom Teorisi arasında ilişki kurar. Çünkü Dalton’un Atom Teorisinin temeli bu sorgulamadır. : Sınırlamalar Örneğin.3. birden çok atomdan oluşan moleküllerin varlığını kabul ederek açıklanabileceğini fark eden Avogadro’nun çalışmaları verilir. gerçekte denel verilerden çıkılarak ifade edilmediği. atomların birbirine nasıl bağlandığı konusu ile ilgili yorumların tarihsel gelişimine geçilir. [!] 2. bilimsel yöntem için esas olduğu çıkarımını yapar.7 Lavoisier.6) Moleküllerin varlığından kimyasal bağ kavramına geçilip buradan.2. atomların mol kütleleri fikri kullanılmadan. kütlenin korunumu kanununu simgeleyen terazi.2. Proust.2. kendi atom teorisinden çıkarak bu kanunu tahmin ettiği vurgulanmalıdır. . [!] 2. 2. antik çağda bazı kimyasal maddelerin yararlarının keşfi.1-2. KAZANIMLAR Kimya biliminin gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler.8 kazanımı da dolaylı yoldan verilmiş olacaktır.4 Sabit oranlar ve katlı oranlar [!] kanunları. [!] Kimya tarih şeridinde. kimya bilimine temel teşkil eden bölümleri işlenir. KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 2. 2.8. (2. Dalton. Avogadro Hipotezinin kimyasal bağın anlaşılmasındaki önemini fark eder.7.7 Elementlerin de moleküllerden oluşabileceği gerçeği.) [!] 2.8) Fe + S → FeS tepkimesi ile ilgili ölçülmüş kütlelerin hazır çizelgesi incelenirken. önemle vurgulanması gereken hususlardır.1-2. (2. mangan oksitleri. demir oksitleri gibi gerçek örnekler üzerinde katlı oranlar kanunun geçerliliği gösterilir. 2. Bütün bu gelişmeler.2. .1. Dalton’un ve Avogadro’nun çalışmaları yer alabilir. [!] 2. örnekleri ile vurgulanır. Scheele. (Her iki kanunla ilgili sayısal hesaplamalar bu ünitenin konusu olmadığı gibi.8). ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 2.hipotez-denel veri ilişkisi. aksine. KİMYANIN GELİŞİMİ 2.(2. (2.5.Sınıf Öğretim Programı 1. 2.6 Moleküllerin varlığını kanıtlamak için Avogadro’nun hipotezi ve bu hipotezin deneysel olarak kanıtlanması örneklerle verilir. 2.3. (2. tek başına bir anlam da ifade etmez. Kimyasal olaylarda. 2. 2.3) Katlı Oranlar Kanununun. 2. (2. Avogadro gibi bilim insanlarının çalışmalarının.8 2. Dalton Atom Teorisinden yola çıkarak Katlı Oranlar Kuralının nasıl tahmin edildiğini açıklar. görsel ögelerle bezenmiş bir “kimya tarih şeridi” üzerinde özetlenir. Dalton’un. basit denel bulgulardan atomun varlığı gerçeğine ulaşma anlamında verilecektir.8).ilk hipotezlerin ve onları sınayan denel sonuçların irdelenmesi.

Sınıf Öğretim Programı 1. -elektron alışverişi ile bağ arasındaki ilişkinin elektriksel çekim temelinde açıklanması” konularını içeren.(3. Atomların ve moleküllerin birbirine bağlanma olgusunun Dalton atom teorisi ile neden açıklanamayacağını irdeler. [!] 3. 3. 3. 3.1-3. ilgili başlıklar altında incelenmek üzere ertelenecektir. iyonlar ve moleküller arası bağların varlığını ve sağlamlığını örneklerle açıklar.1-3. moleküller arası bağların daha zayıf olduğu fikri işlenecek. ünitede işlenecektir. iyonik bağların anlaşılmasına kadar açıklanacaktır. -katılarda. Kimyasal bağları elektriksel çekme-itme kuvvetleriyle ilişkilendirir.3 Atomlar ve iyonlar arası bağların sağlam. sınıf kapsamında iyonik bağ kavramının temelleri de atılmıştır. ilk yaklaşımlardan başlanarak.4 İyonlar arasındaki elektriksel etkileşimleri. KAZANIMLAR Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler.1. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 3. görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir. sıvılarda ve gazlarda moleküller/ atomlar arasında bağ olup olmadığı ve varsa bu bağların hangi fiziksel halde daha sağlam olması gerektiği konusunda bir irdeleme. Asal gaz elektron düzeni ile atomların bağ yapma yatkınlıkları arasında ilişki kurar.Kimya Dersi 9. 3. 3.(3. iyonik bağ şeklinde tanımlamak bu düzey için uygundur. Maddenin farklı hâllerinde atomlar.3 Katman-elektron dizilimleri üzerinden açıklama yapılacaktır. moleküller arası bağlar sınıflandırılmayacaktır. 3..4 Bağların hepsi temelde elektriksel etkileşimlerden kaynaklanmakla beraber.2 Moleküllerin birbirini nasıl çektiği konusu 2. CaO gibi bileşikler üzerinde iyonlar ve iyonik bağ örneklendirilir. tarihsel gelişim başlığı altında. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 24 .4) AÇIKLAMALAR KİMYANIN GELİŞİMİ 3. Fen ve Teknoloji 7 ve 8. 3.4 Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi. -bağ yapma yatkınlığı yüksek olan elementlerin ve asal gazların elektron düzenleri arasındaki farkın bağ oluşumunu açıklamada kullanılışı.4) NaCl. -atomlarda ‘çengel ve yuva’ benzeri ayrıntıların varlığını düşünen eski bağ açıklamalarının atom yapısı hakkında bilinenlerle uyuşmazlığı.2.3. KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Birden çok atomun birbirine tutunmasını açıklamak üzere. iyonik bağlar verilip diğer bağlar. 3.4.

1. 25 .1-1.8 Aşağıdaki soruları tartışınız. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme : 1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. 2.1-2. 2.6.Sınıf Öğretim Programı D. Kimya bir bilim olduğu hâlde. Geçmiş zaman insanının simya ile ilgili çalışmaları olmasaydı kimya bugün bu aşamaya gelebilir miydi? Örneklerle açıklayınız. simyanın bilim sayılmamasının nedenlerini irdeleyiniz.Kimya Dersi 9.

D’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir.Kimya Dersi 9. Doğru ise 1. çıkışa ulaşılır. B’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : Tüm kazanımlar Aşağıda birbiri ile bağlantılı Doğru / Yanlış tipinde ifadeler içeren tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinde bir soru verilmiştir A’daki ifadeden başlayarak her “Doğru” ya da “Yanlış” cevabınıza göre çıkışlardan sadece birisini işaretleyiniz. Doğru ise D’deki ifadeye. yanlış ise 2. Doğru ise B’deki ifadeye. yanlış ise E’deki ifadeye ulaşılır.çıkışa. 26 . yanlış ise C’deki ifadeye ulaşılır. Örneğin: A’ daki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir.

yanlış yanıt vermiştir. yanlış yanıt vermiş ve C’deki ifadeye ulaşmıştır. yanlış yanıt vermiştir ve C’deki ifadeye ulaşmıştır. F’deki ifadeye (Y) diyerek. 4 veya 5. B’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiş ve D’deki ifadeye ulaşmıştır. D’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiştir. ifadeye ulaşmıştır. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır. • Öğrenci 7. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır. 27 .Sınıf Öğretim Programı DEĞERLENDİRME: • Öğrenci 1. A’daki ifadeye (Y) diyerek. yanlış yanıt vermiştir. • Öğrenci 6. B’deki ifadeye (D) diyerek. Bu durumda öğrencinin 3 doğru yanıtı vardır ve 3 puan almıştır. doğru yanıt vermiş ve F’deki ifadeye ulaşmıştır. çıkışa ulaştı ise. C’deki ifadeye (D) diyerek. Bu durumda öğrencinin 2 doğru yanıtı vardır ve 2 puan almıştır. • Öğrenci 2. çıkışa ulaştı ise.Kimya Dersi 9. • Öğrenci 3. A’daki ifadeye (D) diyerek. çıkışa ulaştı ise. doğru yanıt vermiş ve D’deki. A’daki ifadeye (Y) diyerek. C’deki. Bu durumda öğrencinin doğru yanıtı yoktur ve 0 puan almıştır. ifadeye (Y) diyerek yanlış yanıt vermiş ve G’deki ifadeye ulaşmıştır. ifadeye (D) diyerek yanlış yanıt vermiştir. çıkışlara ulaşmışsa her basamaktaki doğru veya yanlış yargıları değerlendirilerek yukarıdaki örneklere göre puan hesaplanır. A’daki ifadeye (D) diyerek. 7. Bu durumda öğrencinin 1 doğru yanıtı vardır ve 1 puan almıştır. D’deki ifadeye (Y) diyerek. çıkışa ulaştı ise.

Ayrıca polarlığın çözünmedeki rolü ekseninde bağın ve molekülün polarlığı irdelenecektir. elektron dizilimleri.Sınıf Öğretim Programı 2. iyonik bileşiklerin neden hep katı. kavramlarını kullanarak açıklamalarını sağlamaktır.Kimya Dersi 9. Bileşikler Nasıl Oluşur? 2. iyonik bağ ve kovalent bağ kavramlarını da bilmektedirler. Kovalent Bileşikler C. esasında tüm ünitelere temel oluşturması bağlamında düşünülerek düzenlenmiştir. iyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki fark vurgulanarak iyonik bileşiklerin ve kovalent bileşiklerin oluşumu ekseninde bu bileşiklerin Lewis formüllerinin yazımı ve polarlık üzerinde durulacak. katyon. anyon. Ünite Önerilen Süre A. sınıftan itibaren elementlerden bileşik oluştuğu fikrine sahiptir. Bu ünitenin amacı. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • İyon İyon Yükü Yükseltgenme Basamağı Lewis Formülü Örgü Yapısı Molekül İyonik Bağ Kovalent Bağ Metalik Özellik Ametalik Özellik Nötrallik İkili Bağ Üçlü Bağ Hidrokarbon Polarlık Organik Bileşikler Anorganik Bileşikler Hidrofil Hidrofob Değerlik Elektronu : BİLEŞİKLER : 16 Saat 28 . öğrencilerin. değerlik elektronu/elektronları. Bu ünitede özellikle. oktet. katmanlardaki elektron dizilimi. Ünitenin Amacı Öğrenciler. ilköğretim 6. B. iyon yükü. ayrıca basit organik bileşiklerle organik kimyaya giriş yapılacaktır. Ayrıca öğrenciler. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları BİLEŞİKLER 1. İçerik bakımından kimyanın temel bileşenlerinden birisi olan bu ünite. İyonik Bileşikler 3. kovalent bileşiklerin neden bağımsız birimlerden oluştuğunu. dublet. yükseltgenme basamağı.

aldığı/ verdiği elektron sayısının dördü aşmadığı vurgulanır. f alt katmanları kullanılmayacaktır. 2. Ca2+. oktetin kimyasal bağ için gerek şart olmadığı. iyon yükü ve yükseltgenme basamağı ile ilgili olarak öğrenciler. SO3. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 29 . p. metallik/ ametallik özellikleri irdelenir. 1. Cu(I)/ Cu(II) . İyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki farkı açıklar. Cl.(1. sırası ile 6 ve 5 elektron kaybetmiş ‘iyonlar’ saymak doğru değildir ve bu atomlar için “yükseltgenme basamağı” terimi uygundur.2. I olmak üzere X(I)/X(III)/X(V)/X(VII) sistemleri kullanılarak elementlerin oktet kuralına uyan/uymayan farklı değerlikleri olabileceği.3. s. Mg2+. 1. O2− iyonlarının yüklerinden yararlanılarak. d. iyon yükleri ve yükseltgenme basamakları ayrı ayrı gösterilir. Elektron alma/ verme eğilimi ile metallik/ ametallik özelliklerini ilişkilendirir. Elementlerin iyon yükü ve yükseltgenme basamağı bu örnekler üzerinde karşılaştırılır. Elektron dizilimlerini alt katmanlar temelinde gösteren periyodik cetveller kullanılırken. Pb(II)/ Pb(IV) . [!] 1. Zn2+. Sn(II)/ Sn(IV) .4) Seçilen uygun bileşik örnekleri üzerinde.5. istisnaları olan bir genelleme olduğu açıklanacaktır. asal gaz elektron dizilimi üzerinden irdeler. eş numaralı alt katmanlardaki elektron sayıları toplanacaktır.1. [!] 1. Na+. Elektron dizilimi. su ortamında da serbest kalırlar (çözünürler). 8. Br. ‘iyon yükü’ yerine “yükseltgenme basamağı” kavramı daha uygun olur. 1.1. Fe2O3.2 Grupların genel adları ve ana gruplardaki elementlerin değerlikleri işlenir. Yükseltgenme basamağı ve iyon yükü ile nötral atomların son katmanındaki elektron sayıları ve elektron dizilimi ilişkilendirilir.(1. 1. K+. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!]1.3. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 2. H+. Periyodik cetvelde verilen elektron dizilimlerini kullanarak.Kimya Dersi 9. Elementlerin genel olarak. elektron alış-verişinin net ve tam olduğu varsayılan NaCl gibi bileşiklerde. S ve N atomlarını. Mn2O7 gibi yüksek yükseltgenme basamaklarının söz konusu olduğu bileşiklerde de. Mn(II) /Mn(IV) / Mn(VII) .1 Elektron dizilimleri. : Sınırlamalar 1.2) Her ana gruptan birer element seçilerek katman-elektron dizilimleri verilir. çeşitli örnekler üzerinde. 11. metaller için. ve X: Cl.5 Fe(II) / Fe (III) . Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak asal gazların ve diğer bazı elementlerin elektron dizilimleri karşılaştırılır. Bu karşılaştırma üzerinden gidilerek elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimleri.gibi gerçek iyonlar için uygun düşen terimdir. F−. Buna karşılık.4. elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimlerini. CrO3.3-1. Elementlerin grup numaraları ile son katmandaki elektron sayıları ve bir bileşikteki yükseltgenme basamakları arasında ilişki kurar. atomun bu özelliği ile elementin grup numarası ilişkilendirilir.Sınıf Öğretim Programı Ç. Hg(I)/Hg(II).5) BİLEŞİKLER 1.1. N(I-V). 2 gibi katmanlardaki toplam elektron sayıları temelinde verilecek. Bu iyonlar. MoO3. Bu bağlamda.1. Na+. diğer elementlerin yükseltgenme basamakları bulunur. İncelenen her elementin oktete ulaşmak için alması/ vermesi gereken elektron sayıları irdelenir. Al3+. (1. Değerlik katmanındaki elektron sayısı bulunarak. Yükseltgenme basamaklarının sabit veya değişken oluşu ile elektron dizilimi arasında ilişki kurar. [!] 1. N2O5 gibi moleküllerde.3 İyon yükü.4-1.

Bu iyonlarda her atomun yükseltgenme basamağını bulma alıştırmaları yapılır. Geçiş elementlerinin ve ametallerin farklı pozitif yüklere sahip olabileceğini fark eder. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 2. ana grup elementlerinin elektron dizilimleri asal gaz elektron dizilimleri ile karşılaştırılır. ClO2− . ClO4− anyonları ve NH4+ katyonu örnek verilir. : F BİLEŞİKLER [!] 2. Bazı iyonik bileşiklerde atom gruplarının anyon ve/veya katyon olabileceğini fark eder.1. Nötrallik ilkesinden yararlanarak iyonik bileşiklerin adları ile formülleri arasında eşleme yapar. anyonlarınki ise dış katman elektronları ve yükü ile birlikte verilecektir. sadece element sembolü ve yük olarak (Na+ gibi).5 İyonik bileşikler. Elementlerin katman elektron dizilimleri kullanılarak.2. Çeşitli elementlerin Lewis simgeleri incelenerek. CO32−. elektron alan atomun/ atomların “anyon” olduğu sonucuna ulaşılır. 2. ClO−.Sınıf Öğretim Programı 2. 2. Bu konu işlenirken..(2. gerektiğinde. Elementlerin sahip olabileceği yükler irdelenir. PO43−. Bazı iyonik bileşiklerin Lewis formüllerinin yazılı olduğu kartlar incelenerek iyonik bileşikteki elektron veren atomun/ atomların “katyon”. Bu tartışma ile.2. Ana grup elementlerinin katyon ve anyonlarının muhtemel yüklerini belirtir.. [!] 2. katyonun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırılacaktır. Lewis sembolündeki harf(ler)in. SO42−. kullanılan noktaların da değerlik elektronlarını gösterdiği sonucuna varılır. 2.3). PO43− gibi anyonların fazladan elektronlarının hangi atom tarafından alındığı sorgulaması yapılarak. 2. NO3−. KBr.1. katyonların Lewis simgeleri. Farklı elementlerin nötral atomlarının ve iyonlarının Lewis simgeleri genel kimyasal simgeleri ile karşılaştırılır. (2.Kimya Dersi 9.3 NaF gibi basit bileşiklerde. CH3COO− .4 Çok atomlu iyonlara OH−. SO42−.5.3. 2. : . (2.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 30 . NaCl.. Basit iyonik bileşikleri değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir. Lewis simgelerinin neyi temsil ettiği tartışılır. Örnek: Fe2O3 demir (III) oksit Mn2O7 mangan (VII) oksit Cr2(SO4)3 krom (III) sülfat CrO3 krom (VI) oksit Cr2O3 krom (III) oksit NH4+ katyonu tanıtılır. çok atomlu iyonların Lewis yapılarına girilmeyecektir. geçiş metallerinin ve ametallerin farklı pozitif değerliklere sahip olabileceği çıkarımı yapılır. Sonuç olarak. ClO3−. İyonlardan bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler. bu elektronların atom grubunun tamamına aitmiş gibi düşünülebileceği sonucu çıkarılır. LiF vb iki atomlu iyonik bileşikler için Lewis formülü yazımı çalışmaları yapılır. çekirdeği ve iç katman elektronlarının tamamını. Yaygın çok atomlu anyonlar ve [!] 2. Örnek: .2) Elementlerin grup numaraları ile son yörüngelerindeki elektron sayıları ilişkilendirilir.4.

(aq) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 31 . (3. nitrat ve sülfat tuzlarının suda iyonlaşmalarına ilişkin çözünme olgusu. İyonik bileşiklerin neden hep katı olduğunu açıklar.1.3.3.4. İyonik bileşiklerin suda çözünmelerini örneklerle açıklar.4.2. çeşitli tuzların çözünme denklemleri ile birlikte açıklanır. Basit halojenür. İyonik bileşiklerin formüllerine karşılık gelen moleküllerinin olmadığı ve hep katı halde bulundukları sonucuna varılır. BİLEŞİKLER NaCl ve CsCl bileşikleri için oluşturulmuş 3 boyutlu modeller üzerinde bileşiklerin örgü yapısı incelenir.1-3. Her bileşik için iyonların dizilişi ayırt edilir. 3. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3. İyonik yapılı bileşiklerin çeşitli tiplerde ve düzenli örgüler oluşturduğunu modeller üzerinde gösterir. 3. 3. İyonik bileşiklerin moleküllerinin olmayışını. Örnek: NaCl (k) + H2O (s) → Na+ (aq) + Cl.4) [!] 3. “Bu modellerde yer alan bileşikler hangi fiziksel halde olabilir?” soruları ile yönlendirilmiş bir tartışma açılır.Kimya Dersi 9. Modeller karşılaştırılır.3. “Verilen bileşikler moleküler yapıda mıdır?”. fiziksel hallerin ve çözeltideki iyonların gösterimleri ile birlikte verilecektir. İyonik bileşiklerin suda neden kolay çözündükleri. 3.1. NaCl ve CsCl örnekleri açıklama için kullanılacaktır. İyonik bileşiklerin örgü yapısı ile ilgili olarak öğrenciler. örgü yapısı ile ilişkilendirir.Sınıf Öğretim Programı 2. [!] 3.

en. Basit kovalent bileşiklerin formülleri ve adları arasında eşleştirme yapar.(4.3. atomların katman elektron modeller ile oluşturulmuş çeşitli molekül gösterimleri incelenerek. Bileşiklerin Lewis formülleri yazılır. Pozitif atomun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırma.1.5. SO3 (kükürt trioksit). C≡O. Cl2. ikili ve üçlü bağların da bulunabileceği sonucuna ulaşılır (4. iyonik bileşiklerle sınırlı kalacak ve orada işlenecektir. eten ve etin gibi basit molekül örnekleri Lewis gösterimleri ile açıklanacaktır. N2.4 O=O. Kovalent bileşiklerin çoğunun neden bağımsız birimlerden (molekül) oluştuğunu açıklar. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğu vurgulanır. Bazı kovalent bileşiklerin ikili ve üçlü bağ içerdiğini hazır örnekleri inceleyerek fark eder 4. Su. iki atom arasında kovalent bağın elektron ortaklaşması ile oluştuğu sonucuna ulaşılır (4. 4. 4. HCl. SO2 (kükürt dioksit). 4. H2O bileşiklerinin değerlik elektronları ile nasıl gösterilebileceği tartışmaya açılır. elmas. (4.1. amonyak.6. AÇIKLAMALAR [!] 4.3. IF3 vb bileşiklerde anyon adına eklenen son ek verilir.Sınıf Öğretim Programı 2. [!] 4.Kimya Dersi 9. C≡O.6).3.2) Bazı kovalent bağlı bileşiklerde formül yazma ve adlandırma çalışmaları yapılır. O2. grafit gibi kovalent element yapıları da. 4.6 Karbon dioksit. H2O. I2 ile HCl. değerleri yüksek SiO2. N≡N. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğunu fark eder. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Aynı element atomlarından oluşmuş kovalent yapı örnekleri ( H2.1). ve kn. molekül sayılamayacak örnekler olarak açıklanır.4). N≡N.3 O2. CO2 vb bileşiklerin Lewis formülleri üzerinde. I2. eten ve etin gibi basit moleküllere ait Lewis gösterimlerinin yer aldığı modeller incelenerek kovalent bileşiklerde tekli bağlar yanında. Kırmızı fosfor. her kovalent bileşiğin bağımsız moleküllerden oluştuğu sonucuna varılır.4 Moleküller “nokta/elektron” ve “çizgi/elektron çifti” seçenekleri ile ayrı ayrı gösterilecektir. 4. F2 ) için bağlanmanın nasıl gerçekleştiği üzerinde bir tartışma açılır. İki atom arasındaki kovalent bağı ortaklaşılmış elektron çiftleri temelinde gösterir. N2. 4. : Sınırlamalar BİLEŞİKLER . çubuk-küre modelleri de tanıtılır.. O2. Bağların çizgilerle gösterimi için. Buradan.4. metan gibi sistematiğe uygun olmayan geleneksel adlar vurgulanır. su gibi bağımsız moleküllerden oluşmuş düşük erime ve kaynama noktalı kovalent bileşikler yanında. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 32 . 4.5 Latince sayı adları kullanılarak türetilen. Cl2. H2O molekülleri Lewis nokta yapıları ile gösterilir. 4. 4.2. örgü yapılar oluşturan. Kovalent bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler. N2O5 (diazot pentoksit) gibi adların mantığı işlenir. I2 ile HCl. molekülerdeki her bir atomun başka kovalent bağ oluşturup oluşturmayacağı irdelenir. O=O. 4. 4. 4. + F F F–F Periyodik cetvelde hangi elementlerin kovalent bağ oluşturabileceği tartışmaya açılır. O=C=O. monoklinik kükürt. B2O3 gibi bileşiklerin varlığı bir okuma parçasında verilir. O=C=O. Moleküllerin bağ yapısını değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir (Lewis formülleri). Daha sonra. HF. Cl2.

[!] 5.açısal moleküller düzeyinde ilişkilendirilecek. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 5. F. I.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 33 . O. İki atomlu basit moleküllerde pozitif ve negatif uçları tahmin eder. N. 5.2. 5.4 Bir okuma parçasında. CS2 molekülleri için hazırlanmış olan çizgisel ve düzlem açısal yapılarının açıkça görüldüğü kartlar incelenerek yapılar karşılaştırılır. Basit molekülleri polarlık bakımından irdeler. S. ancak enerji bilançosu üzerinden çözünürlük irdelemesine girilmez. ametallerin bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimlerinden bağın polarlığı. H2O-HCl. CO2. H elementlerinin elektron dizilimleri karşılaştırılır.Kimya Dersi 9. Başlıca ametalleri. 5. bu kavramın tanımına girilmeyecek.1) N2.4.1. CH4 gibi üç boyutlu moleküllere girilmeyecektir. [!] 5. S.4 Maddelerin karışabilirlikleri (çözünürlük) açıklanırken moleküller arası bağların kırıldığı ve yeni bağların oluştuğu konusu verilir. moleküller arası etkileşimlerin irdelenmesinden sonra her molekülün kendi türünden moleküllerle etkileşimi. 5. C. bu ikili etkileşimlerle karşılaştırılır. 5. H dışındaki elementler ele alınmayacak. Br. bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizer. C. buna bağlı olarak moleküllerin pozitif ve negatif uçları da dikkate alınarak moleküllerin polarlığı ile yapıları ilişkilendirilir (5. O. Moleküllerin polarlığı ile moleküller arası etkileşimi ilişkilendirir.4 Polar çözücülerin iyonik ve polar maddeleri. BİLEŞİKLER Kovalent bağlarda polarlık ile ilgili olarak öğrenciler. polar maddelerin erime ve kaynama noktaları karşılaştırılarak genel anlamda uçuculuk ile polarlık arasında ilişki kurulur. Br. H2O.1 Elektronegatiflik sırası veriliyor olmakla beraber. bu elementlerin de sadece bağ elektron çiftlerine sahip çıkma eğilimi sırası verilecektir.Sınıf Öğretim Programı 2.3. H2O-I2. Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak F. apolar çözücülerin de apolar kovalent maddeleri kolay çözeceği genellemesi yapılır. ametaller bileşik oluştururken bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizilir (5. Cl.(5.2. N2. H2O.3). 5. Bu karşılaştırmada son yörüngedeki elektronların çekirdeğe uzaklıkları ve sayıları esas alınarak. I. 5. O=C=O gibi çizgisel ve düzlem. Bu karşılaştırma sonunda. N.3 Bağın polarlığı ile molekülün polarlığı. CS2-I2 molekül çiftlerinde. HCl. Cl. Buradan polarlık özellikleri ile maddelerin sıvılardaki çözünürlükleri arasında ilişki kurulur. [!] 5.

proteinler ve nişasta gibi önemli doğal bileşikler ile ilgili okuma parçası/parçaları verilir.1-6. C2H5OH.CH2. özellikleri deterjan türü bileşiklerin yer aldığı [!] 6. 6. kalsiyum oksit. sirke asidi) gibi organik ve sodyum klorür.CH2. organometalik bileşiklerin ve komplekslerin organik mi anorganik mi sayılması gerektiği tartışmasına girilmez. metan. tanıdığı organik bileşikleri kolay çözündüğü çözücülerle eşleştirerek açıklar.4 Benzer benzeri çözer genellemesine örnekler verilecektir. amino asitler (genel formül ve en basit örnekler) ve etanoik asitin formülleri adları ile eşlendirilir.CH2-SO3H CH3-CH2.CH2. 6. CS2.2 C1-6 n-alkan ve sikloalkanlar. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 34 .CH2-COOH CH3COOH. propantriol. benzen ile amino asitler. [!] 6. -COOH.2) Örnekler hidrofil ve hidrofob tanımları polarlık-apolarlık temelinde açıklanır. yağ asitleri. glukoz. Hidrofil ve hidrofob gruplar -OH.2 Amino asitler. etin. Organik moleküllerin hidrofil ve hidrofob bölümlerini gösterir. 6. ispirto).. basit şekerler. hekzan. etandiol. 6.Kimya Dersi 9. früktoz. glikoz.1 Organik asit tuzlarının.CH2-OH CH3-CH2. eten. 6.3) CH3-CH2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Etanol (etil alkol. benzen ile yaygın organik moleküllerden metanol. H2O. karbon temelli maddeler olduğu sonuçta vurgulanır. (6. Basit hidrokarbonların ve yaygın organik bileşiklerin açık formüllerini yazar ve adlandırır. (6. eten. Polarlığın çözünmedeki rolünü.CH2. -SO3H örnek verilir.CH2. sülfürik asit gibi anorganik bileşikler ayrı gruplar halinde yazılarak her grubun kendi içindeki ortak yönleri ile ilgili bir tartışma açılır. etanoik asit (asetik asit.3. etanoik asit örnek verilecektir. (6.CH2. etanol.(6. benzen bileşikleri arasındaki etkileşim ise apolarlıkları ile ilişkilendirilerek açıklama yapılır.4. etandiol.1.3 Hidrofil ve hidrofob kavramlarının tanımları yapılarak. metanol.CH2.CH2. [!] 6.4) AÇIKLAMALAR 6. sistematik adlandırmaya girilmeyecektir. etin. alanin gibi yaygın adları ile tanıtılacak. -NH2. -NH2. Organik maddelerin. fruktoz. Organik bileşikler ile ilgili olarak öğrenciler. Organik ve anorganik bileşikleri formüllerinden ayırt eder. propantriol.3 Hidrofil ve hidrofob grupların niteliği ve bir okuma parçasında açıklanır.2 “Organik” tanımının tarihçesi ve/veya amino asit. CO2 ve karbonatların bu tanım dışında kaldığı belirtilir. -SO3H içeren C1−6 n-alkanları ile örneklenebilir. etanol. -COOH. yağlar. sakkaroz.2. 6. glisin.1) C1.6 n-alkan ve sikloalkanlar. hidrofil gruplara -OH. BİLEŞİKLER [!] 6.Sınıf Öğretim Programı 2.CH2. 6. “Benzer benzeri çözer” genellemesi. CH3NH2 bileşikleri örnek alınarak polarlık temelinde.

2.elektron dizilimini yaparak grup numarasını ve iyon yükünü belirleyip.Elektron Dizilimi Grup Numarası İyon Yükü Metal Ametal Asal Gaz He Na O Mg Ne F Ca 35 . 1. metal. asal gaz olup olmadıklarına karar veriniz.Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı D. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. 1. Element Katman.1.3.4 Aşağıdaki tabloda verilen her atom için katman. ametal. 1.

Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. Belirtilen elementin farklı yükseltgenme basamağında olduğu bir bileşiğini ilgili sütuna yazınız. Belirtilen element için katman.5 Aşağıdaki tabloyu verilen açıklamalar doğrultusunda doldurunuz. Belirtilen element için yükseltgenme basamağını yazınız. 2. 1. 1. Bileşik Belirtilen Element P Yükseltgenme Basamağı Katman-Elektron Dizilimi Belirtilen Elementin Farklı Bileşiği Na3PO4 HNO3 N CrO3 Cr Mn2O7 Mn FeCl3 Fe SO3 S 36 .4. 3.Kimya Dersi 9.elektron dizilimini yapınız.

4.Kimya Dersi 9. O2 ve Cl2 moleküllerinin oluşumu görülmektedir. Formül Bağın Türü Bağın Oluşumu MgCl2 Cl2 O2 37 . 1. tabloda verilen yere yazınız. Oluşan bağların türünü. Bağların nasıl oluştuğunu tabloda ayrılan yerde açıklayınız.1 Aşağıdaki verilen diyagramlarda MgCl2.3.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2. 2. Bu diyagramları inceleyerek.

Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :4 : 4.Kimya Dersi 9.) H2 → NH3 → CO2 → SO2 → CaO → AlCl3 → 38 . (Elementlerin ait oldukları grup numaralarını periyodik sistemden bulunuz. 4.3.1.4 Aşağıda verilen moleküller ve bileşikler için Lewis formüllerini yazınız. 4.

Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :5 : 6.CH2 OH OH OH ⏐ ⏐ ⏐ 39 . Bileşik Adı Propan Bileşik Formülü Hidrofil Uç Hidrofob Uç CH3-OH Etanoik Asit CH2-CH2 OH OH Benzen ⏐ ⏐ CH2.Kimya Dersi 9. 6. 6.CH.3 Aşağıdaki tabloda boş olan yerleri istenenleri yazarak doldurunuz.2.1.

Bu ünitede öğrencilerin. maddenin kimyasal özelliklerini kimyasal değişimlerle ilişkilendirmeleri. kimyasal tepkimelerde ısı alış-verişini öğrenmeleri. Polimerleşme ve Hidroliz C.Kimya Dersi 9. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • Kimyasal Tepkime Kimyasal Özellik Kimyasal Değişme Yanıcılık Asitlik Bazlık Asallık Çözünme Çökelme Nötralleşme Redoks İndirgen Yükseltgen Polimerleşme Monomer Dimer Polimer Hidroliz 40 . Ünitenin Amacı Öğrenciler. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde kimyasal değişim kavramını ve basit tepkimeleri. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYASAL DEĞİŞİMLER 1. ayrıca kimyasal tepkimeleri formüllerle ve sayma yöntemi ile denkleştirmeyi öğrendiler. B. Reaksiyon tipleri 3.Sınıf Öğretim Programı 3. Reaksiyon Nedir? 2. Ünite Önerilen Süre : KİMYASAL DEĞİŞİMLER : 12 saat A. kimyasal tepkime türlerini örnekleri ile birlikte incelemeleri amaçlanmaktadır.

kütle ve hacim ölçülerek nasıl bulunduğu tartışılır. elektrik enerjisi elde etmede kullanılabilen redoks tepkimeleri ve elektrik enerjisi ile gerçekleştirilen suyun elektrolizi gibi tepkime örnekleri kullanılarak.3) Her kimyasal değişmede mutlaka bir enerji alış-verişi olduğu düşüncesini vermek esastır.3. tepkimeye girdiği maddeye göre değişmektedir. Kimyasal özelliklerin de. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 3. asitlik-bazlık. 1.2. Bu bakımdan bir madde için kimyasal özelliklerden bahsedilirken mutlaka tepkimeye girdiği madde belirtilmelidir. Kimyasal değişmelere enerji değişmelerinin de eşlik ettiğini örneklerle gösterir. Yanıcılık. (1. asallık ve diğer kimyasal özelliklerin şartlara bağlı olarak değişmesine (asallık ve reaktifliğin göreceli olmasına) bir örnektir. aşağıdakine benzer bir örnekle açıklanır. o maddenin hangi koşullarda ve ne ile etkileştiği hususu olacağı. (1.4. Kimyasal tepkimelerde maddelerin kimlik özelliklerinin değiştiğini Dalton atom teorisi ile ilişkilendirerek açıklar. Fen ve Teknoloji dersi 6-8. atomların birbirine bağlanması ve/veya bu bağların kopması temelinde açıklaması. doğal gazdaki metanın yanmasına ilişkin tepkime denkleştirilir. O2 + 2H2 ⎯→ 2H2O çok hızlı yavaş 3O2 + 4Fe ⎯→ 2Fe2O3 tepkime yok O2 + Au ⎯→ ??? Azotun normal sıcaklıkta oksijen ile tepkime vermemesi. ısı enerjisi gerektiren azot oksitleri oluşumu. Dalton atom teorisinin kimyasal tepkimelerin ve buna bağlı olarak kimlik değişmelerinin açıklanmasında doğru bir yaklaşım getirdiği fakat yetersiz olduğu belirtilir. Isı ve elektrik enerjisi değişimlerinin eşlik ettiği tepkimeler yazılırken enerji miktarı verilmeyecek. 1. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Dalton teorisinin.1 Kimyasal değişimlerin.4. Yaygın asitlerin yaygın bazlarla nötralleşme tepkimeleri denkleştirilir. maddenin bir kimyasal tepkimeye katılması gerektiği gerçeğini ortaya çıkaracak öğretmen tarafından yönlendirilen bir irdeleme yapılır.Sınıf Öğretim Programı Ç. ancak bu düzen değişikliklerinde elektronun ve daha genel olarak elektriksel etkileşimlerin kullanıldığı vurgulanır. Bir maddenin kimyasal özellikleri. Isı ve ışık enerjisi veren yanma tepkimeleri. 1.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1. (1. fakat yüksek sıcaklıkta oksijene karşı reaktif olması. sınıf programlarında işlenmiştir.2 Burada verilmek istenen. asallık gibi kimyasal özelliklere temel olan örnek tepkimelerin denklemlerini yazar. Kimyasal özelliklerin kimyasal değişmeler ile ortaya çıktığını fark eder. Fiziksel özelliklerin beş duyu organı ile algılanabildikleri için kavranmalarındaki kolaylık vurgulanır. bu özelliklerin ortaya çıkması için örneğin.Kimya Dersi 9.1. kimyasal değişimenerji değişimi ilişkisi irdelenir. örneğin tepkimeye girme yeteneği. ancak. ısı (Q) ve “elektrik enerjisi” terimlerini ilgili yerlere yazmakla yetinilecektir. kolay ölçülebilir büyüklükler ile ifade edildiği hatırlatılır. gerekli önlemler alınarak algılanabilir ve ölçülebilir olduğu. [!] 1.2) Yanma tepkimelerinin esası verilir. Yangın söndürmede kullanılan karbon dioksidin ve altının alevden etkilenmemesi birer asallık örneği olarak kullanılır. kimyasal tepkimeleri atomların diziliş şekillerinin değişmesine dayanarak açıklaması ile elektron alış-verişine dayanan modern kimyasal tepkime açıklamaları karşılaştırılır. maddenin kimyasal özelliği” ifadesinin tek başına çok da anlamlı olmadığı. 1. KİMYASAL DEĞİŞMELER 1. Uygun olan basit tepkimelerle sınıf ortamında da deney yapılabilir. Örneğin yoğunluğun. asıl olanın. (1. “Bir 1. kimyasal özelliklerin ölçülebilmesi ve yorumlanabilmesi için bir kimyasal değişmenin gerekliliğidir. tepkimeye girme yatkınlığı gibi özelliklerin sayısal büyüklük olarak ifade edilebilmesi. : Sınırlamalar : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 41 . Kimyasal tepkimelerin betimlenmesi ile ilgili olarak öğrenciler. Atomların diziliş ve düzen değişikliklerinin modern açıklamalar için de geçerli olduğu.1) Fiziksel özelliklerin.

amonyum dikromatın ısıtma sonucu kuru kuruya bozunması. SO2. Cl2. (2. 2. İndirgenler: H2.5 Yakıt pillerinde ve akümülatördeki redoks olayları çalışma ilkeleri ile birlikte bir okuma parçası halinde sunulur.1-2.5) AÇIKLAMALAR [!] 2.5 Redoks denklemleri denkleştirilmiş halde verilecek ancak bu aşamada denkleştirme konusuna girilmeyecektir. (2. KMnO4 ile H2O2 (asidik ortam) arasındaki tepkime bir redoks örneği olarak öğrenciler tarafından incelenir. NaHSO3. Gerçek örneklerle ve kullanım alanları ile ilişkilendirilen anlatımlar tepkime denklemleri yazılarak yapılır. Öğrencilere “tepkime” kavramı hakkında bir sezgi vermek için.2 Çözünme-çökelme ve nötralleşme tepkimeleri. Basit çözünme-çökelme tepkimelerinin denklemlerini yazar. Çözünme-çökelme ile nötralleşme tepkimelerinin ortak özelliğini belirtir.1-2. deney gereçlerinin ve masa üstü hazırlığın önceden yapılmış olması gerekir. Çökelme tepkimelerine örnek olarak ise. KNO3.4) İyon değişimi için çökme ve nötralizasyon tepkimeleri. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle gözlemlenir. KMnO4.5. [!] 2. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ KİMYASAL DEĞİŞMELER 2. HClO. Asit-baz tepkimelerine örnek olarak. KClO3.5 Karmaşık olmayan redoks tepkimeleri örnek seçilip. kurşun nitrat ile potasyum iyodür arasındaki tepkime. H2O2. Nötralleşme tepkimelerinin genel özelliğini açıklar. indirgen ve yükseltgen belirlenir. Elektron alış-verişi ile yürüyen değişmelerde indirgeni ve yükseltgeni belirler. indirgenme ve yükseltgenme olaylarının eş zamanlı olduğu vurgulanır.3.5 Yükseltgenler: O2. 2. redoks tepkimeleri.Sınıf Öğretim Programı 3. çözeltilerin.1.2. S. Basit pil tepkimeleri esas alınır. I2. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 42 .4. 2. [!] 2. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle işlenebilmesi için. öğrencinin tanıdığı kimyasal maddeler seçilerek örneklenir.5 Bu konunun sınıf ortamında. sınıf ortamında gösteri deneyi olarak yapılır. 2. 2.Kimya Dersi 9. [!] 2. Yaygın yükseltgen ve indirgen maddelere.1-2. [!] 2. elektron alış-verişi ile yürüyen olaylar için. Ortamın asitliği veya bazlığı pH kâğıdı ile kontrol edilir. O3. metil kırmızısı indikatörü yanında HCl ve NaOH çözeltileri arasındaki nötralleşme olayı incelenir. 2.3 Kuvvetli asit ve bazların nötralleşme tepkimeleri örnek olarak verilir. C. HNO3. Farklı kimyasal tepkime tipleri ile ilgili olarak öğrenciler. CO [ 2.1-2. maddelerin fiziksel halleri belirtilerek yazılır ve bu tepkimeler için günlük hayatta karşılaşılan değişimler örnek seçilir. kullanım alanları ile birlikte örnekler verir.

polietilen teraftalat (PET). polivinil klorür (PVC). (3.Kimya Dersi 9. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 3. 3.1-3. 3. tetramer.3.…. “plastik” ve “naylon” kavramları yer yer eş anlamlı gibi kullanılmaktadır.2 Teflon. 3.3 Hidroliz tepkimelerine örnek olarak etil asetatın ve poliamidin hidrolizi verilebilir.Sınıf Öğretim Programı 3.1. canlılık ve pratik hayat bakımından önemi de vurgulanarak tartışılır. KİMYASAL DEĞİŞİMLER 3.3) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 43 .2. Tepkime yürüyüş basamakları gösterilerek bu basamaklarda dimer. polimer türlerini gösterir. Ayrıntılı mekanizma gösterilmez. Naylon plastik türlerinden sadece biridir. dimer.3. Polimerleşme ve hidrolizin canlı sistemlerde ve endüstrideki örnekleri. [!] 3.1. Farklı polimerleşme tepkimelerine örnekler verir. …. 3. Bu bağlamda “plastik” teriminin anlamı irdelenir. Bazı büyük moleküllerin su molekülü katılması ile parçalanmasına örnekler verir.1. Küçük yapı ünitelerinin bir biri ardına tekrarlanarak büyük moleküller vermesi (polimerleşme) ve büyük moleküllerin su molekülü etkisi ile bölünmesi (hidroliz). [!] 3. ??? 3. . polimer terimlerinin anlamları irdelenir. Verilen basit polimerleşme tepkimelerinde monomer.1. Polietilen (PE) oluşum tepkimesi yanında. doğal ve sentetik kauçuk gibi polimerlerin oluşumu ve önemini açıklayan bir okuma parçası verilir. Polimerleşme ve hidroliz ile ilgili olarak öğrenciler.. farklı tepkime tipleri olarak tanıtılır. kondenzasyon polimeri tipi protein veya poliamid oluşumu da örnek olarak verilir. trimer.3. Günlük dilden kaynaklanan bir alışkanlıkla.

3.Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı D.1. 3. TEPKİMELER 1) CH4(g) + 2O2(g) CO2 (g) + 2H2O (g) BaSO4(k) + TÜRLERİ A) Çökme B) Nötürleşme 2) Ba2+(aq) + 2Cl-(aq) + Ca2+(aq) + SO42-(aq) Ca2+(aq) + 2Cl-(aq) 3) N2 (g)+ 3H2 (g) 4) HCl + NaOH 2NH3 (g) H2O+ NaCl C) Polimerleşme D)Yükseltgenme.İndirgenme Ag+(aq) + NO3-(aq)+ K+(aq) + E) Yanma 5) AgCl(k) + K+(aq) + NO3-(aq) Cl-(aq) → 6) F) Çözünme 44 . 2. 2.2 Aşağıda verilen tepkimeleri türleri ile eşleştiriniz. Birden fazla tepkime türü ile eşleşen tepkimeleri belirleyiniz. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. 2.2.4. 2.3.

Kimya Dersi 9. TEPKİMELER 2H2 + O2 2Na + Cl2 2H2O 2NaCl İNDİRGEN YÜKSELTGEN 2KMnO4 + 5SO2 +2H2O 2Mn SO4 + K2SO4 +2H2SO4 I2+5HClO+ H2O 2HIO3 +5 HCl 4Fe + 3O2 Fe2O3+3CO 2Fe2O3 2Fe + 3CO2 Zn+ CuSO4 ZnSO4+ Cu 45 .Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2.4 Aşağıda verilen çeşitli yükseltgenme ve indirgenme tepkimelerinde “indirgen” ve “yükseltgen” maddeleri belirleyerek ilgili sütuna yazınız.

destilasyon üzerinde durulacaktır. ayıklama. süzme. heterojen karışım. diyaliz. çözünürlük kavramları hatırlatılarak sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisi örneklerle açıklanıp. yüzde çözünürlük kavramı verilerek çözünürlüğün maddenin kimlik özelliği olduğu vurgulanacaktır. dekantasyon. çözücü. özütleme. yüzdürme. homojen karışım. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • Homojen Karışımlar Heterojen Karışımlar Çözücü Çözelti Çözünürlük Çözünürlüğe Etki eden Faktörler Çöktürme Aktarma ( Dekantasyon ) Yüzdürme ( Flotasyon ) Destilasyon Buharlaştırma Kristallendirme Diyaliz Özütleme Petrol Rafinasyonu : KARIŞIMLAR : 16 Saat 46 . karışımları ayırma yöntemleri. Karışımların Ayrılması C. Ayrıca. Bu ünitede. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KARIŞIMLAR 1. Ünitenin Amacı Öğrenciler.Kimya Dersi 9. eleme. çöktürme.Sınıf Öğretim Programı 4. Karışımların Sınıflandırılması 2. Ünite Önerilen Süre A. B. ilköğretim Fen ve Teknoloji derslerinde karışımları ve basit ayırma yöntemlerini öğrendiler. çözelti.

1. Yoğunluğun ve kaynama noktasının madde derişimi ile nasıl değiştiğini gösteren deneyler yapılır. pirinç gibi yaygın örnekler ve bileşimleri tablo halinde verilir. Sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisini örneklerle açıklar. K2SO4 gibi tuzlar kullanılarak deneyle gösterilir Katıların çözünürlüğünün sıcaklıkla artışı grafiklerle ifade edilir.5. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Homojen karışımlar için.gaz. [!] 1.2.katı. katı-sıvı. duman. tuzlu su. 1.4). Örnekler: sis. çözünürlük kavramlarını ilişkilendirerek açıklar. Doygun çözeltideki tuz/şeker oranı % cinsinden ifade edilir.1 Katı. NaHCO3.2 Çözünürlük. boya gibi yapı malzemeleri.1. kireç sütü. Çıplak gözle karışımların gerçek niteliğinin anlaşılamayabileceği belirtilir.3 “Vurgun” kazaları ile ilgili bir okuma parçası verilir. duman. Karışımlar ile ilgili olarak öğrenciler.Kimya Dersi 9. (1. [!] 1. [!] 1. Yoğunluk değişimi için tuzlu su.3) Çeşitli maddelerin suda çözünürlüklerinin yer aldığı bir tablo kullanılarak kimlik farkı vurgulanır. sirke.sıvı. 1. Çözücü. KARIŞIMLAR : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 47 .gaz gibi çeşitli karışım örnekleri seçilebilir. çözünen ve çözelti kavramları maddelerle eşleştirilir. Farklı maddelerin çözünürlüklerini karşılaştırarak çözünürlüğün maddenin kimlik özelliklerinden olduğunu fark eder. tuzun şekerin suda sonsuza kadar çözünemeyeceği deneysel olarak gösterilip doygun çözelti kavramının öğrencilerce sezilmesi sağlanır. 1.(1.4. kaynama noktası değişimi için glikol-su karışımı ile deney yapılır (1. sıvı.2 Çözelti tanımına uyan kolonya. 1. aynı sıcaklıktaki çözünürlük değerleri karşılaştırılır. vb. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 4. çözelti. 1.4 Farklı maddelerin çözünürlükleri karşılaştırılırken. şekerli su gibi karışımlarda çözücü.Sınıf Öğretim Programı Ç. Karışımların bileşimleri değiştikçe bazı fiziksel özelliklerinin değiştiğini deneyerek fark eder. şekerli su.5 Su-etil alkol. karışımların niteliği tartışılır. [!] 1. [!] 1. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR [!] 1. Heterojen ve homojen karışımları ayırt eder. (1. Örneğin tuzun ve şekerin çözünürlüğü kavramını vermek için. gazların çözünürlüğüne de sıcaklığın ve basıncın etkisi ile ilgili tablo ve grafikler incelenir.5). sis. ilaçlar vb. heterojen karışımlar için.3. hava. köpük. gaz.(1. alkol-su uygun alaşımlar. “100 g suda çözünen madde kütlesi” şeklinde tanımlanacaktır.1) NaCl sulu çözeltisi.2) Katı maddelerin çözünürlüğünün sıcaklıkla değiştiği. su-asetik asit karışımlarının değişen yüzdelerindeki yoğunluk değerlerini veren bir tablo açıklama için kullanılabilir. sıvı. süt ve benzeri gıdalar. tunç. Katıların sudaki çözünürlüğüne sıcaklığın.

CaCl2NaCl. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Ayıklama. 2.3. süzme ve diyaliz örnekler ile açıklanacaktır. eleme.4. damıtma ürününün yoğunluğu. [!] 2. Verilen karışımlar için uygun ayırma yöntemleri önerir.1 Ayıklama. [!] 2. 2. süzme ve diyaliz işlemlerine gerçek uygulamalardan örnekler verilir ve bu uygulamaların nasıl yapıldığı irdelenir. Tanecik boyutu farkından yararlanılarak geliştirilen ayırma yöntemlerini açıklar. vb. Kaynama noktası farkından yararlanarak karışımların ayrılmasına örnekler verir. için uygun ayrıma yöntemleri tartışılır ve basit deneyler yapılır. [!] 2. farklı tuzların suda çözünürlük farklarından yararlanarak ayırma işleminin ilkesi irdelenir. Maddelerin birbirinden ayrılmasında yoğunluk farkından yararlanan yöntemleri keşfeder. destilasyon ile katı-sıvı ayırımında kullanılan buharlaştırmanın farkı vurgulanır.2) AÇIKLAMALAR 2.1) Çöktürme. alkol-su.Kimya Dersi 9. 2.. (2. Karışımların ayrılması ile ilgili olarak öğrenciler.4. eleme. (2. (2.1. Çözünürlük farklarının maddeleri ayırmada kullanılabildiğini fark eder. 2.5) : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 48 . (2.4) Kum-tuz.1-2.3.5 Ayırma yöntemleri uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenecektir. Petrol rafinasyonu ile benzin. yüzdürme (flotasyon) işlemleri endüstrideki uygulamaları ile tartışılır. Destilasyon ve buharlaştırma yöntemleri.2. 2. basit damıtma sisteminde damıtılır.5. kum-stirofor köpük parçaları. damıtılan karışımın yoğunluğu ile karşılaştırılır. (2. uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenir.3 Kristallendirmenin yanı sıra katı-sıvı ve sıvı-sıvı özütlemesi açıklanacaktır. gazyağı vb eldesi bir okuma parçası olarak verilebilir. tuz-iyot.Sınıf Öğretim Programı 4. aktarma (dekantasyon).3) Glikol-su karışımı. KARIŞIMLAR Deniz suyundan yemek tuzunun elde ediliş süreci üzerinden. 2. 2.

4 Aşağıda verilen ayırma yöntemleri uygulanırken maddelerin hangi özelliklerinin farklı olması gerekir? Eşleştiriniz. YÖNTEMLER ÖZELLİKLER Aktarma (Dekantasyon) Destilasyon Kaynama noktası Özütleme Yüzdürme (Flotasyon) Buharlaştırma Yoğunluk Kristallendirme Diyaliz Çözünürlük Petrol Rafinasyonu Tanecik boyutu 49 .Sınıf Öğretim Programı D.Kimya Dersi 9. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri :1 Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar : 2.1-2.

2. 40 oC’ da hangi maddenin çözünürlüğü en fazladır? A) KBr ve NaCl B) KNO3 C) NaCl D) NaClO3 E) KBr 3. Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) B) C) D) E) 20 oC’ da KBr’ın çözünürlüğü KNO3’ın çözünürlüğünden azdır. 0 oC’ da NaClO3’ın çözünürlüğü diğer maddelerden azdır.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanım : 1. 0 oC’ da 200 g suda en çok kaç gram NaClO3 çözünür? A) 60 B) 80 C) 160 D) 140 E) 120 4.Kimya Dersi 9. 60 oC’ de NaCl çözünmez.3 Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları grafiği kullanarak yanıtlayınız. Sıcaklık artışı KNO3’ın sudaki çözünürlüğünün azalmasına neden olur. 0 oC’ da 30 g KBr çözmek için en az kaç gram su gerekir? A) 60 B) 75 C) 100 D) 50 E) 120 50 . Çözünürlük (g/ 100 g su) Sıcaklık (oC) 1. NaCl’ ün çözünürlüğü sıcaklık artışı ile çok az artar.

Kimya Dersi 9. Gazoz. Kışın otomobillerin soğutma sıvılarına antifriz konulması. 51 .1.3. 4. Kaynadıktan sonra suyun tadının değişmesi. Solunum güçlüğü çeken hastalara oksijen maskesi takılması.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. 1. soda gibi içeceklerin kapağı açıldığında sıvıdan gaz çıkması. 2. 3.5 Aşağıda verilen olayların nedenlerini açıklayınız.

Temizlik Maddeleri 2. Bu bağlamda. Fen ve Teknoloji derslerinden ve ayrıca gündelik yaşamından bazı kimyasal maddeleri bilmektedir. Ayrıca. çimento gibi kullanımı yaygın malzemelerdeki kimyasal maddeler tanıtılacaktır. Ünitenin Amacı Öğrenciler.Kimya Dersi 9. Çevre Kimyası 52 . Ünite Önerilen Süre : HAYATIMIZDA KİMYA : 20 saat A. kimyasal maddelerin bazı zararlarının olabileceği fikri işlenerek. Bu ünitede özellikle. kimyanın yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası olduğu fikri üzerinde durulacaktır. B. çevre ilişkileri etrafında bir irdeleme yapılacaktır. Yaygın Malzemeler 3. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları HAYATIMIZDA KİMYA 1. çamaşır sodası.Sınıf Öğretim Programı 5. sabun gibi temizlik maddelerindeki ve kireç. Biyolojik Sistemlerde Kimya 4. enerji. Bununla birlikte fotosentez ve solunum gibi biyolojik sistemlerdeki kimyasal değişimler üzerinde de durulacaktır. endüstri.

Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Aktif Molekül Sabun Deterjan Alaşım Harç Sıva Beton Kil Seramik Porselen Boya Kırılmaz Lamine Cam Isıya Dayanıklı Cam Mercek Camı Prizma Camı Kristal Cam Protein Nişasta Karbonhidrat Sindirim Solunum Fotosentez Ekolojik Denge Biyolojik Sistemlerde Kimya 53 .Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı C.

Çamaşır suyundaki NaClO bileşiğinin su ortamındaki yükseltgen özelliği vurgulandıktan sonra. [!] 1. Her iki molekülde bir polar uç ve uzun bir apolar zincir bulunduğu vurgulanır (1..4. 1. ara yüzey gibi kavramlar üzerinden açıklama yapılmayacaktır.(1. Na2CO3 ile H2O arasındaki. 1.3 Piyasadaki sabun ve deterjan tipi çeşitli ürünlerin yapılarına katılan aktif madde harici katkı maddeleri ile ilgili bir araştırma konusu verilir.3. hangi türden maddelerle kolay karışabilecekleri tartışmaya açılır. görsel ögeler de kullanılarak irdelenir. Sabun ve deterjan aktif moleküllerinin.2. yüzey gerilimi. Bazların. Temizlik maddelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler.1.(1. Na2CO3 +H2O → NaOH + NaHCO3 tepkimesi verildikten sonra.4). Farklı temizlik maddelerinin yapısal özellikleri arasındaki benzerlikleri fark eder. 1.1. Çamaşır sodasının kir çıkarma özelliğini açıklar. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 5. bitkisel yağ ve NaOH ile sabun hazırlama deneyi yapılabilir.1.1).5) [!] 1. bu maddelerin su ile neden karışmadıkları. 1. yağları suda çözünebilir maddelere dönüştürdükleri vurgulanır.Kimya Dersi 9. 1. “Kir” oluşturan maddelerin su ile neden karışmadığını açıklar. 1.Sınıf Öğretim Programı Ç. 1. (1.3) Bazların yağlara etkisini göstermek için. Misel.2 Sabun ve deterjan aktif maddesinin işlevi açıklanırken görsel ögelerdeki moleküller çizgi-zincirlerle gösterilebilir. Çamaşır suyunun ağartıcı özelliğini yapısı ile ilişkilendirir.5. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ C12−18 arasındaki herhangi bir sabunun açık formülü ile deterjan aktif maddesi olan dodesilbenzen sülfonatın açık formülü karşılaştırılır. Kirlerin genelde yağ ve benzeri apolar organik maddeler içerdiği bilgisi verildikten sonra. çamaşır suyunun renk ağartma özelliğinin açıklanması için bir tartışma açılır. yağların bazik ortamda hidrolizi ile çözünür hale gelmesi bir denklemle açıklanır. [!] 1. AÇIKLAMALAR HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 54 .4 Bulaşık makinelerinde ve lavabo açıcılarda kullanılan temizlik maddelerinin yapısı ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir.2. Yağın polarlığı ile oluşan sabun molekülünün polarlığı ve her iki maddenin su ile karışabilirliği tartışmaya açılır. kirin suya karışmasını nasıl sağladığını açıklar. Sabun ve deterjan aktif maddesi moleküllerinin kirin suya karışmasına nasıl yardımcı olduğu.

1. porselen ve çini gibi malzemelerin tarihçesi.6 “Boya” kavramı. bağlayıcı madde ve renklendiricinin işlevleri tartışılır. 2. metal para gibi bazı alaşımlar büyüteç altında incelenerek yapılarındaki farklı metallerin ayırt edilemediği gerçeğinin sezilmesi sağlanır. (2. bağlayıcı. 2. Pencere camının ham maddeleri tanıtılır.5. (2.6) Bilezik.5) Boyalardaki üç temel bileşen olan çözücü. Boyaların bileşenlerini ve kullanım alanlarını örneklerle açıklar. camın özgün özelliği ile kullanım alanı arasında ilişki kurulur. Alaşımların çeşitli metallerin homojen karışımları olduğunu fark eder. Porselen ve seramik arasındaki farkların kullanım alanlarını nasıl belirlediğini açıklar.6.7. prizma camları ve kristal camların bileşim ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir. sönmüş kireç ile kumun tepkimesi üzerinden harcın sertleşmesi açıklanır. [!] 2. sertlik ve parlaklık özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurulur.1−2. 2. 2.2.3) Camın renk.7. (2. 2. 2. örtücü ve renklendirici olarak kullanılan yaygın maddeler bir çizelge halinde verilir. ışığı kırma ve sertlik özelliklerinin çeşitli maddelerin az miktarda katılması ile değiştirilebileceği vurgulandıktan sonra özel camlara özgünlük kazandıran katkıları özetleyen bir tablo verilir. Bu tabloda. Farklı cam türlerinin özgün özelliklerini kullanım alanları ile ilişkilendirir. HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 55 . Yağlı boya ve su bazlı boya terimlerinin anlamı üzerinde tartışma açılır.4. [!] 2.1-2. 2. bu maddelerden camın oluşumuna ilişkin yüksek sıcaklık tepkimesinin denklemi verilir.8 Bu konunun temel amacı yaygın kullanılan bazı malzemelerin yapılarının açıklanmasında ve/veya elde edilişlerindeki kimya biliminin katkısını anlatmak ve tanıtmaktır. (2. (2.4 Isıya dayanıklı camlar. Başlıca yapı malzemelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler. 2. bina iç ve dış yüzeylerinin kaplanmasında kullanılan yağlı boyalar ve su bazlı plastik boyalar ile sınırlı tutulacaktır. Seramik ve porselenin yüzey özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurma amacıyla bir tartışma yapılır. Her iki metalin istenir özelliklerini bir arada taşıyan alaşımların belirgin özelliklerini ve kullanım alanlarını özetleyen bir çizelge üzerinde özellikler ile kullanım alanları ilişkilendirilir. Farklı metalleri birbirine karıştırarak alaşım oluşturmanın neden gerekli olduğu tartışılır.1.3. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Kireç taşının termal bozunma ile kirece dönüşümü ve kirecin su ile tepkimesi denklemleri ile verilir. (2. [!] 2.8) AÇIKLAMALAR 2. Pencere camının nasıl üretildiğini açıklar. mercek camları.5 Seramik ve porselen yüzeylerinin su çekicilik. Sönmemiş ve sönmüş kirecin elde ediliş sürecini betimler. üretimi ve kullanımı ile ilgili bir okuma parçası verilir.8. Yaygın kullanılan alaşımların bileşimleri ile kullanım alanlarını ilişkilendirir.2 Harç. sıva ve beton kavramları verilir.4) Kilden seramik üretim süreci kısaca açıklandıktan sonra yüzeyin “sır” ile kaplanması ve porselen kavramı verilir. 2. kırılmaz lamine camlar.Kimya Dersi 9.5 Seramik. [!] 2. 2. 2. Harcın yapısını ve sertleşme sürecini açıklar.Sınıf Öğretim Programı 5.2). 2. Çözücü.

Protein. (3. Proteinlerde R ile gösterilen grubun -CH3. Besinler parçalanıp suda çözünebilir küçük moleküllere dönüştükçe kana karışma özelliklerinin arttığı vurgulanır. dolayısıyla aynı proteinde birden çok tip amino asit bulunduğu belirtilir. Nişastanın asidik ortamda hidrolizi ile ilgili tüp deneyi yapılır. hemoglobin gibi karmaşık yapıların açık formülleri kullanılmayacaktır. 3. 3. [!] 3.2) Fotosentez ile ilgili denklem.4. -C2H5 gibi değişik olabileceği. (C6H10O5)n ve [-(CO)-CH(R)NH-]n şeklinde kapalı. Biyolojik sistemlerde solunumun temel tepkimelerini gösterir. tükürükte nişasta hidrolizi.1. HAYATIMIZDA KİMYA 3.1−3. mide asidi ile protein hidrolizi. Klorofil.2 Nişasta. Nişasta hidrolizini hızlandıran enzimin adı. 3. 3.Sınıf Öğretim Programı 5.4 Bu bölümün temel amacı.3. yapay ekosistemlerde O2/CO2 dengesi örneği olan “Eden Projesi” hakkında bir araştırma ödevi verilebilir. burada bir hatırlatma yapmak yeterlidir. nişasta ve diğer karbonhidratların hidrolizi ile sindirim olayı arasında ilişki kurar. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3.4 Atmosferdeki O2/CO2 dengesi bitki ve diğer canlıların O2/CO2 emisyonları karşılaştırılarak açıklanır. Amino asitlerden protein oluşumunu bildiği tepkime türleri ile ilişkilendirir. Ayrıca. : Sınırlamalar : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 56 . ilköğretim fen ve teknoloji dersi 8. [!] 3. sınıf programında verilmiş olup. ekolojik açıdan bu dengenin önemini vurgulayan okuma parçası verilir. [!] 3.Kimya Dersi 9.1 Fotosentez ve solunumda O2 oluşması ve taşınması ile ilgili tepkimeler verilip. yağ ve proteinlerin hidrolizi işlenirken polimerik yapılar. akciğerlerde CO2 boşaltımı açıklanacaktır. [!] 3.2. Bitkilerdeki fotosentez ve tüm canlılardaki solunum olaylarının ekolojik denge için önemini fark eder. safra salgısındaki bazların etkisi ile yağların hidrolizi denklemleriyle verilir. Ayrıca CO2 protolizi. Biyolojik sistemlerdeki kimyasal olaylar ile ilgili olarak öğrenciler. canlı organizmalardaki biyokimyasal süreçleri kimyasal tepkime tipleri ile ilişkilendirerek tanıtmaktır. bu tepkimelerin türleri belirtilecektir.3 Basit amino asitler örnek alınıp protein inşası açıklanarak polimerleşme tepkimeleri ile ilişkilendirilecektir. Midenin asidik olması ile nişasta hidrolizi ilişkilendirilir. amino asitlerin ve basit şekerlerin yapıları ise açık verilecektir.

2. verdikleri zarar açısından. ağır metal tuzları. deterjanlar. ve Gübreler. ozon tüketen gazlar) — Sularda Kirlilik (Deterjanlar. Bu okuma parçasında. güneş enerjisi. her yararlı maddenin geri kazanma veya uygun giderim işlemleri uygulanmayınca çevresel bir kirletici ve hatta felaket kaynağı olabileceği genellemesine gidilir. deterjanlar.2. gübreler.3. NaOH.1) Kimyasal maddeler. HAYATIMIZDA KİMYA Kimyasal maddelerin çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili olarak öğrenciler.1 Sanayi devrimi ile başlayan kimyasal madde üretimi ve tüketimi dikkate alınarak bu maddelerin çevresel etkileri üzerinde durulacaktır. atmosfer bileşimini etkileyici. 4. zehirli gazlar. sülfürik asit. plastikler. suları kirletici ve verimli arazileri işgal edici şeklinde sınıflandırılır. [!] 4. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir. 4. HCl. H2SO4. [!] 4. 4. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 4. kimyasalların kullanım alanlarındaki işlevleri vurgulanır. boyalar. [!] 4. ağır metaller. nükleer atıkların ortaya çıkardığı tehlike. gel-git enerjisi) konulu bir okuma parçası verilir. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler.4. atmosferin ısı dengesini bozucu. zehirli veya tahriş edici. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler. Zararlı kimyasal maddeleri. 4. gübreler. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır. klor ve florlu polimerlerin kalıcılıkları ve buna bağlı olarak ekolojik dengeye olumsuz etkileri açıklanır. ağır metal katyonları. 4.3 Atmosferi Kirleticiler (Tozlar. 4.Kimya Dersi 9. kloroflorokarbonlar. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır.4 DDT benzeri kimyasal maddeler. bu atıkların zararsız hale getirilme yöntemleri ve nükleer santrallerin deprem tehlikesi olmayan yörelere kurulması gereği işlenir. sera gazları. Na2CO3. ağır hidrokarbonlar) şeklinde bir sınıflandırma yapılacaktır. (4.5 Çevre dostu alternatif enerjiler (nükleer enerji. sera gazları.Sınıf Öğretim Programı 5. sodyum sülfür. jeotermal enerji.3). rüzgâr enerjisi. (4.3. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 57 . sodyum hidroksit.5 Çevre-endüstri-enerji ilişkileri irdelenirken endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyeti (toplumsal etkileri de göz önüne alınarak) hesaba katılır. 4. vb.1. : Sınırlamalar 4. bu maddelerin kullanıldıkları ortamlarda çok uzun süre kalıcı oldukları vurgusu ile muhtemel zararları işlenir. tarım ilaçları. 4. Sınıflandırmada kimyasal maddenin zararlı etkisi belirtilecektir.5. sodyum kromat. sodyum sülfür) — Toprakta Kirlilik (plastikler.

Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı ödevinizin hangi ölçütlere göre değerlendirileceği konusunda sizlere bilgi vermek için hazırlanmıştır. internet.Sınıf Öğretim Programı D. • Araştırmanızı en geç ……. • Bu kimyasal maddelerin üretimini dikkate alarak endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyetini araştırarak çalışmanızda yer vermelisiniz. çevrenizde karşılaşabileceğiniz kimyasal maddelerden herhangi birini/ bir grubunu (deterjanlar. • Projenizin sonunda hazırladığınız raporu ……. 58 . 2 ay Dereceli puanlama anahtarı Süre Puanlama Yöntemi Projeyi Hazırlama Süreci Sevgili öğrenciler. Bu projede. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır. yakın çevrenizdeki kişi ve kuruluşlardan yararlanabilirsiniz.5. 4.1. Bu puanlama anahtarı öğretmeniniz tarafından doldurulacağından üzerinde herhangi bir işaretleme yapmamanız gereklidir. • Araştırma için bir plan oluşturunuz. • Ayrıca projenizde çevrenizdeki insanların bu kimyasal maddenin ekolojik dengeye olumsuz etkilerine dikkatlerini çekecek bir slogan ya da poster hazırlayınız. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler. plastikler.3. 4. Sizden. tarihine kadar bitirmelisiniz. Zararlı kimyasal maddeleri. • Bu kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin en aza indirgenmesi ile ilgili ülkemizde yapılan çalışmaları. • Sunumun görselliğini resimlerle. 4. grafikler vb. çalışmalarla artırabilirisiniz.Kimya Dersi 9. • Araştırma için dergiler.4..dk.’lık sürede sunulacak şekilde sunum olarak hazırlayınız. • Sizin bu maddelerin çevreye olumsuz etkilerini en aza indirecek önerileriniz neler olurdu bir sayfayı geçmeyecek şekilde tartışınız. kütüphaneler. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir. 4. vb) seçerek bu maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin araştırılmasını içeren bir proje hazırlamanız beklenmektedir. • Belirlediğiniz kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin nedenlerini. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler.2. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri PROJE Sınıf Ünite Adı Kazanımlar 9 Hayatımızda Kimya 4. • Araştırmanıza konu olan kimyasal maddelerin çevreye verdiği olumsuz etkilerini en aza indirgemek için neler yapılabileceğini.

59 .PROJENİN İÇERİĞİ Türkçe’yi doğru ve düzgün yazma Bilgilerin doğruluğu Toplanan bilgilerin analiz edilmesi Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma Toplanan bilgileri düzenleme Kritik düşünme becerisini gösterme Yaratıcılık yeteneğini kullanma III. en düşük puan ise 21’dir.PROJE HAZIRLAMA SÜRECİ (Orta) (Zayıf) Projenin amacını belirleme Projeye uygun çalışma planı yapma İhtiyaçları belirleme Farklı kaynaklardan bilgi toplama Projeyi plana göre gerçekleştirme Proje çalışmasının istekli olarak gerçekleştirilmesi II. Öğrencinin aldığı puanlar 100 üzerinden değerlendirilir.SUNU YAPMA Türkçeyi doğru ve düzgün konuşma Sorulara cevap verebilme Konuyu dinleyicilerin ilgisini çekecek şekilde sunma Sunuyu hedefe yönelik materyallerle destekleme Sunuda akıcı bir dil ve beden dili kullanma Verilen sürede sunuyu yapma Sunum sırasında özgüvene sahip olma Severek sunu yapma Genel Toplam Bu ölçekten alınabilecek en yüksek puan 84.Sınıf Öğretim Programı PROJE VE SUNU DEĞERLENDİRME DERECELEME ÖLÇEĞİ 4 3 2 1 BECERİLER (Çok iyi) (İyi) I.Kimya Dersi 9.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->