T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA 2007

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA GÖREV ALANLAR

KOMİSYON ÜYELERİ Prof. Dr. Hamza YILMAZ Prof. Dr. İzzet TOR Prof. Dr. Bahri ÜLKÜSEVEN Dr. Merih CERİTOĞLU Zerrin GÖRGÜN Orhan ERCAN

Program Geliştirme Uzmanı Ölçme Değerlendirme Uzmanı

: Hayriye ARGUN : Seher ULUTAŞ

2

İçindekiler
A. PROGRAMIN TEMELLERİ………………………………...…………………….4 1. AMAÇLAR ……………………………………………………………………...5 1.1 Türk Millî Eğitiminin Amaçları………...……………………………….5 1.2 Kimya Dersinin Genel Amaçları………..……………….........................5 2. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ....……………….………6 2.1 Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi…......…….……………….6 2.2 Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme...……...……............7 2.3 Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri…...……………............8 3. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU……………....……9 4. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI……......…10 4.1. Programın Tasnif Anlayışı…………………………...………................10 4.2. Programın Organizasyonu………………...…………………….……...10 4.3. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar……...………………...……11 5. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI…...12 5.1.Bilimsel Süreç Becerileri (BSB)…………...……………....………….….12 5.2.Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ)......………..….13 5.3.İletişim, Tutum ve Değer Kazanımları (İTD)……………………...…...13 6. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI…....…………14 7. SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR.……………..………………...……….…………. 18 B. ÜNİTELER………………………………….…………………………………….…19 ZAMAN ANALİZİ ………………………………………………………..….….…20 KİTAP FORMA SAYILARI ………..……………………………………………..20 1. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ………………......………21 2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ………………………………...….. 28 3. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER …………………..…40 4. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ………………………………….…46 5. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ……………………..…52

3

KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
Ortaöğretim 9. Sınıf

A. PROGRAMIN TEMELLERİ

4

1. AMAÇLAR 1.1. TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. 1.2. KİMYA DERSİNİN GENEL AMAÇLARI Bu öğretim programı, ortaöğretim sürecinde Türk vatandaşlarında, 1. Madde ve maddeler arası etkileşimler ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi ve kavrayış edinmek, bu kavramların tarihsel gelişimi, bireysel, sosyal, ekonomik ve teknolojik dünyaya etkileri ve çevre ile ilişkileri ekseninde bir bilinç geliştirmeyi; 2. Belli bir konuya özgü veri ve bilgilerden kavram ve modellere ulaşma yetisi; bu kavram ve modellerin açıklanmasında kimya terimlerini kullanma becerisi; gözlem, deney, veri toplama gibi basit becerilerden problem çözmeye geçiş mahareti ve üst düzey iletişim ilişkilerine uyum sağlamayı; 3. Maddeyi ve maddeler arası ilişkileri inceleme-kavrama arzusu, kendine, çevresine, topluma ve başkalarının görüşlerine saygı itiyadı, kimyanın çeşitli alanlarında farklı görüşleri eleştirel bir gözle karşılaştırma alışkanlığı kazandırmayı; amaçlar. 5

Modern fen bilgisi üzerine tek yıllık bir kimya dersi olarak düşünülen modern kimya programı da (1973) aynı eğitim öğretim yaklaşımı ile hazırlanmıştır(6).9). kimya ve fizik derslerinin geleneksel zengin konu içeriğinden farklı şekilde. zamanımızdaki karşılıklarına göre daha ‘dolu’ ve ‘ağır’ bir görüntü vermesi dikkat çekicidir. İleri Kimya 1 ve İleri Kimya 2 6 . ikinci dünya savaşının sona ermiş olması yanında. genel kabul gören bir gerçektir. Bu eksiklerin. temel eğitimi yaygınlaştırmak ve ülkemiz insanının okur-yazarlık oranını yükseltmek olmuştur. 1956 programına benzeyen. sınıflar için. zamanımıza göre çok daha içerikli ve ağır bir bilgi/beceri bütününün ön görüldüğü anlaşılmaktadır(1). 1956’da yürürlüğe giren lise kimya programlarında. Kimya 2. Bu dersin içeriği. Kimya 3. sınıf kimya programlarında yer verilen konu başlıklarına bakıldığında. fizik ve biyoloji konularını birleştiren Fen Bilimleri 1 ve Fen Bilimleri 2 dersleri 1991’de ve 1993’de yeniden ihdas edilmiş(8. 1930’da yürürlüğe giren ortaokul 2. ilk ciddi adımlar 1930’larda atılmıştır.2. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ 2. 1938’de yürürlüğe giren lise kimya programlarında da. bir yandan o zamanların kimyası kuş bakışı taranmakta. fakat içerik bakımından ona göre biraz daha sadeleştirilmiş bir müfredat yürürlüğe konmuştur(7). devlet öncülüğü ile yazılan ders kitapları tarafından kısmen de olsa kapatıldığı düşünülebilir. kimya. önemli ölçüde içerik daraltmasına gidildiği görülmektedir(3). Okumayazma ve aritmetiksel dört işlem alanında eğitim öğretim süreçlerinin ve cumhuriyet döneminin ilk çeyrek yüzyılı içinde ilköğretimin başarıyla organize edildiği. 1971’de. Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinin başlıca başarılarından biri. belli alanlarda derinleşme ve öğrencilerin kendi gözlem ve deneylerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi temeline dayandırılmıştır(5). kimya ve fizik dersleri yerine. bir yandan da zamanın şartları öyle gerektirdiği için. Lise 1. 1960’da gözden geçirilen kimya programı da 1956 metni ile hemen hemen aynıdır(4). Bunda. bugünkü programcılık anlayışı ile bakıldığında eksik olan. ve 3. Örneğin. kimyasal savaşta kullanılan maddelerin tanıtımı ve bunlardan korunma yolları ayrıntılı ele alınmıştır(2). 1948 ilköğretim programının genel vizyo nunun da bir etkisinin olduğu düşünülebilir. 1985’te modern fen bilgisi uygulamalarından vazgeçilmiş. Her iki programda da. Bu dönem programlarının.1. yine bu dönemde ‘kredili sistem’ uygulaması başlatılarak Kimya 1. kimyasal savaş maddeleri ile ilgili bölüm programdan çıkarılmış. lise 1. sınıflar için yeni öğretim programları hazırlanıp yürürlüğe girmiştir. kimya ve fizik programlarında köklü bir değişikliğe gidilerek. içeriklerde yer alan odak konuların işlenişi hakkında ipuçlarının bulunmaması ve bir zaman analizinin yer almamasıdır. Bu programlar. lise 1. diğer içerik girdilerinde de azaltmaya gidilmiştir. modern fen bilgisi dersi konmuştur. Ortaöğretim derslerinin eğitim/öğretim programları için de. 1971’de benimsenen ‘sınırlı sayıda konu üzerinde derinleşme’ ve ‘öğrencilerin kendi gözlem ve deneyimlerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi’ yaklaşımı kısmen terk edilmiş. sınıfta. 2 ve 3.

1990’lardaki kısa ömürlü ardışık denemelerden sonra 1996’da. Ders geçme ve kredi sistemi 1996’da iptal edilerek yeniden sınıf geçme sistemine dönülmüş. konu başlıklarını zikretmekle yetinmiş. bu programlara göre yazılan ilk kitaplara bırakılmıştır. bir yandan da herkesin bilim insanı olması gerektiği anlayışı öncelik almış olacaktır. 1938 lise kimya programı. “Ne olacak şimdi?” türünden soruların hem öğrenciler. Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme Genelde fen kolu derslerinin ve bu arada kimya programlarının. fen alanı için zorunlu dersler hâline gelmiştir(11). kimya 2 ve kimya 3 dersleri. zamanlama ve ölçme değerlendirme gibi önemli program girdileri. 2. “Lise Kimya Öğretim Programı” veya benzer adlar altında bugüne kadar geliştirilip yürürlüğe konmuş belgelerin hepsi. bir vakit kaybına dönüşebilir. işleniş derinliği. Ancak. Bireyin bizzat ‘dokunmasının’ ve ‘yaşamasının’ öğrenme sürecine yapacağı olumlu katkı inkâr edilemez. bir yandan. 1980’lerin başındaki kimya ve fizik programlarının yenilenmesi sürecini başlatmıştır. 1950’lerin sonunda zamanın süper gücü SSCB ilk uzay aracı Soyuz 1’i yörüngeye yerleştirince. Kabul etmek gerekir ki. sözü geçen 3 dersin müfredatı dörde bölünmüş ve böylece 3 yılın konuları 4 yıla dağıtılmıştır. ülke gençlerinin fen alanında geri kaldığı endişesi uç vermiş. her bireyin. tepkisel bir geri dönüş yoluna gidilmiş. Şunu da belirtmek gerekir ki. hem de veliler tarafından yaygın sorulduğu bir dönem yaşandı. savaştan sonraki 1956 programında bu konu terk edilmiştir. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen öğrenme aktiviteleri. çıkarımı özetleyen öz bilgi ile birleştirilemediği için. “Eski sistem daha iyi idi!” fikriyle. 1971 modern fen bilgisi programının tetikleyicisi de bu gelişme olmuştur. herkesin doğru çıkarımlar yapabileceği varsayılmış. bu deneyimden bir çıkarıma gidemeyebilir veya yanlış çıkarımlar yapabilir. birçok deneyimden sonuca giden yollar dolaylı olabilir ve bu dolayımlar öğretmence iyi vurgulanamazsa. zaman içinde bu yaklaşım taraftar kaybetmiş gibi görünmektedir. herkesin kendi gözlem ve deneyimleri ile öğrenmesi ilkesi genelleştirildiğinde. kendi deneyimlerinden doğru çıkarımlara varabileceği imasını da taşıdığı için. ilke olarak itiraz edilmesi zor bir slogan olmakla beraber. bu anlayış 1990’ların başında tamamen ters dönerek yeniden 1970’lerin yaklaşımı denenmiş. 1971’deki eğitim öğretime bakış açısı hâkim görünmektedir. program geliştirme çalışmalarında. Programın kalitesinden ziyade. iyi yönlendirilmezse. 1970’lerde yaşanan program tecrübesi bir bakıma yukarıdaki açıdan değerlendirilebilir. yer yer. Ülkemizde. deneyimle öğrenme sürecinden geçen bir birey. Doğrudan keşif.seçmeli dersleri için ayrı ayrı programlar yürürlüğe konmuştur(10). bizzat yaparak ve yaşayarak öğrenme. sınıf içi etkinlikler. zamanın şartlarından ve gelişmiş ülkelerdeki program hareketlerinden yer yer etkilendiği anlaşılmaktadır. sivil nüfusu. yaklaşan İkinci Dünya Savaşına hazırlama gayretlerini yansıtır biçimde kimyasal savaşı önemli bir içerik olarak benimsemişken. Bu programlarda.2. ABD. zamana ve tahmin edilebilir yakın geleceğe çözüm olabilir yeni bir anlayış oluşturmak yerine. Başka bir deyişle. Ne yazık ki. Örneğin. programa uyumlu insan kaynaklarının yetersizliğine bağlamak gereken bu endişeler. Liselerin 2005 yılında 4 yıla çıkarılması sonucu. 7 . 2007 yılına kadar yürürlükte olan programlar geçerlik kazanmıştır. buradan hareketle yeni fen programları geliştirme ve deneme süreci başlamış. deneyim. bu eğilimler zamanla ülkemize de yansımış. 1992’de programları hazırlanan seçmeli kimya 1. Çoğu zaman.’de.

• Son yarım asırda. Bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacak öğrenciler için “Öğrendiğim kimya ne işe yarar?” sorusunun cevabı. 2007’de yürürlükte olan kimya programlarında bu gereğin bir karşılığı yoktur. kimyayı ilgilendiren yönleri ile programda yer alması gereği doğmuştur. • 2004 yılında yürürlüğe giren ilköğretim “fen ve teknoloji” ve “matematik” programları. 8 . bütün öğrencilerin ortak bir müfredatla karşılaştığı son yıldır. bir öğretim programında aranan temel unsurlarla donatılmış bir kimya programına ihtiyaç vardır. ‘kendi içinde bir bütün’ olma niteliği taşımakla beraber. anılan ihtiyacı karşılamak için bir teşebbüs gibi algılanmalıdır. 1938’den beri hemen hemen aynı kalmıştır. programdaki konu başlıkları. İlginçtir ki.programın yürürlüğe girişini izleyen dönemde MEB adına bir kimya kitabı hazırlanmış. Başka bir deyişle. zaman dağılım planlaması yapılmış.Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı (EARGED) tarafından 1998 ve 2001 yıllarında kimya öğretmenleri arasında yapılmış Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analizi(12) ve Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi(13) raporlarında belirtilen program islâh talepleri de bu programla karşılanmaktadır. Kimya dersi programının bu alt yapıya uyarlanması gerekmektedir. 1956 ve daha sonraki programlarda bu kısa açıklamalar bile terk edilmiştir. • Lise öğretimi 4 yıla çıkarılmış olup lise birinci sınıf.3. 2007 Ortaöğretim 9. Bu süre. içerik işleniş derinliği belirli. Bu paragraflarda. gündelik hayatta kullanıma sunduğu nanoteknoloji ve mikro elektronik ürünlerinin. ölçme değerlendirme bakımından da ipuçları içeren bir kimya öğretim programı hâlen mevcut değildir ve acil bir ihtiyaçtır. zaman sınırlamasının etkilerini taşımaktadır. maharet. lise öğretiminin 4 yıla çıkarıldığı bu dönemde kimya dersine ayrılan süre (2+2+3+3= 10 saat). öğrencilerin %70’ini aşkın bölümünün bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacağı hesaba katılarak. “öğrenme”de zihinsel süreçlere dikkat çekip nasıl öğrendiğimiz konusuna yoğunlaşan teori ve yaklaşımların kimya programlarına da olabildiğince yansıtılması gerekmektedir. gerçek durumlarla ilintilendirilerek işlenmelidir. • Gelişen teknolojinin. kimyanın gündelik hayata yansıyan kavramları ve ürünleri. Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri Lise kimya dersi öğretim programlarının geliştirilme gerekçeleri aşağıda özetlenmiştir: • Millî Eğitim Temel Kanunu ikinci maddesinde ifadesini bulan genel amaçlarla ilintili beceri. Bu kitaplar. ancak bu kitabın yazılmasından sonra anlam kazanmıştır. yeni bir bilgi ve beceri alt yapısı oluşturmaktadır. 3 yıllık lise eğitiminde ayrılan süre [2+3+(3+2)=10 saat] kadardır. 2. aynı programa göre yazılacak başka kitapların eksiklerini ve fazlalarını belirlemede ölçüt olarak kullanılmıştır. Sonuç olarak. Sınıf Kimya Dersi Öğretim Programı. Bu program da. Lise öğretim süresinin uzamasından hareketle kimya dersi program içeriğinin genişlemesini umanlar için bu husus önemlidir. Kısaca özetlemek gerekirse. içerik seçimi ve işleniş derinliği bakımından. değer ve tutumları açıkça ifade edilmiş. konu başlıkları ile ilgili işleniş derinliklerini belirlemek için parantez içi kısa ifadelere yer verilmişken(2). kimya programında yer almalıdır. lise programlarının fen derslerine tahsis ettiği saatleri düzenleyen “tevzi” listelerine değinmek için yeterli yer yoktur. kimya dersi açısından önemli. 1938 programında. Özetlemek gerekirse. • MEB . Muhtemelen bu sınırlama her ders için geçerlidir.

Ortaöğretim kimya programı.kimya kavram ve ilkelerine ağırlık vermek. Türk insanını en çok ilgilendiren ürün. toplumun yararına sunulmuş ürünlerin kimyasal yapı-işlev bağlantısı. tutum ve değerleri edinmesi beklenir. astronomi ve jeoloji ile. durağan değil dinamik bir yol ve anlayış olarak görür. düşünme aracı ve dil olarak da matematiği kullandığını kabul eder. Kimya konuları işlenirken. deneyim ve uygulamalarla. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU Ortaöğretim kimya programı. kavram ve ilkeleri öncelemek. “fen bilimleri” bütününü oluşturduğunu. 3. Maddenin yapısı. bir yandan bilgi ve beceriler edinen öğrencilerin. bilimi. Dolayısıyla konular seçilirken. fizik. bir yandan da daha sonraki eğitim öğretim sürecinde kimya ile yakından ilgili mesleklere yönelecek bireylerin öğrenme süreçlerine yeterli katkı yapmak durumundadır.Ayrıca. zaman içinde gelişen ve oluşan kavrayışlardır. bir yandan da bilimin yöntemini sezerek kavrayıp kullanması ve yine bu süreç içinde. bilimin tabiatı. Bilimsel yöntem. madde-enerji ilişkileri. Ortaöğretim 9. biyoloji. kimyanın. bunu yaparken de daha ileri kimya için temelleri bu aşamada atmak önemlidir. gözlem ve deneyler geliştikçe de yaptığı açıklamaları değiştirebilen. çok özel yetenekli insanlara vergi olmayıp ilgilenen herkesin derinleşebileceği ve katkıda bulunabileceği. bir yandan hayatın değişik alanlarına dağılacak bireyler için ortak ve en genel -en gerekli. Bilim ve onun bir bileşeni olan kimya. Türk Millî Eğitiminin ana amaçları çerçevesinde. bireysel ve toplumsal sorumluluklarının bilincinde. yetişen nesillerin bütün bireylerine hitap ettiğinden. bilim-teknoloji-çevre ilişkileri. yararlı ve zevkli bir uğraş alanıdır. maddeler arası etkileşimler. teknolojiye dönüşmüş kimyanın çevreye ve hayatımıza getirdiği olumlu/olumsuz etkiler ve bu bağlamlar ekseninde bilimsel düşünme yönteminin niteliği ve üstünlükleri ile bireysel ve toplumsal olumlu tutum ve değerler. Bu hedefi gerçekleştirmek için aşağıdaki hususlar yol gösterici olarak düşünülebilir: • Bu program. 2005 yılında yürürlüğe giren lise “matematik” programı ve 2007 yılında geliştirilmesi çalışmaları başlatılan “fizik” ve “biyoloji” programları ile kimya programı arasında bir ahenk kurulması ihtiyacı vardır. sınıf kimya dersi. gözlem ve deneylere dayanarak evren ve hayat hakkında doğruya en yakın açıklamaları yapan. • • 9 . kendi hayatını etkileyen kimyasal kavram ve ilkelerin farkında bireyler yetiştirmeyi hedeflemiştir. programın ana girdileri olacaktır. bilim insanlarına yakışır değerlendirme itiyadı.

1. o kazanımla ilgili açıklama ve sınırlamalar da kazanımlar çizelgesinde yer almaktadır. yine eski programlardaki “davranış” önermelerinin de kazanımlar ile karşılandığı söylenebilir. ilke. “kazanım” şeklinde ifade edilmiştir. o konudan ve doğrudan edinilmesi beklenen.2. Başka bir deyişle. Kazanım metninde adı geçmeyen bir kavram. kimya içerik kazanımlarının her biri. Kimya içerik kazanımları. 19 ). bilgiyi uygulama. Ancak. Bu kazanımlar. kimya eğitiminin farklı yönlerinin birleşerek ortaya çıkaracağı varsayılan. ortak bir cümle giriş ibaresi ile bütün bir önermeye dönüşmektedir. Kazanım içeriğinin çok farklı derinliklerde düşünülebileceği hallerde. Bu iki yaklaşımın benzer ve farklı yönleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(14. ders işleme senaryolarında ve kitaplarda. sunma ve irdeleme yetilerini ifade eden önermelerdir. 2004-2005 yıllarında yenilenen ilköğretim programlarının kullandığı tasnif benimsenmiş ve eğitim-öğretim çıktıları genel olarak. o kavram veya bilgi de kazanımın bir parçası olarak düşünülebilir. gözlemleme. genel olarak. bu esneklik. hayatın da 10 . Davranışçı öğrenme yaklaşımı temel alınarak hazırlanan eski programlardaki “hedef” önermelerinin. 4.4. işlenen odak konu ekseninde. Özellikle ülke çapında yapılan seçme sınavlarının. Aynı kazanım için. kimya dersi içeriğini belirleyen. constructivist)” öğrenme yaklaşımı ile “davranışçı” yaklaşımın aynı konuya farklı vurgular koymasından kaynaklanmaktadır. 16. Ancak. kazanımın açık ve anlaşılır düzeyde işlenmesi için gerekli ise. kestirme (sınırlı veriye ve/veya işleme dayalı tahmin). yorumlama. bilimsel süreç becerilerine az veya çok katkıda bulunur. Sonuç olarak. kimya programında da benimsenen “yapılandırmacı (inşacı. kazanım gruplarının cümle giriş ibareleri. 18. belli konularda aşırı zaman kaybı ve ayrıntıdan kaçınılmalıdır. Kazanımlar genelde gruplar hâlinde verilmiş olup her kazanım grubu. kimyanın hayata. yazılı ve sözlü sınavlarla ölçülebilir kazanımlardır. ana yol göstericiler gibi düşünülmelidir. kendi zihinsel ve psikomotor koordinasyonlarıyla oluşturmaları beklenen düşünme. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI 4. kazanımlardan bazılarının. Programın Tasnif Anlayışı Bu programda. kimya eğitiminin bütünü içinde gelişecek kazanımlar olup sınıf içi her bir etkinlikle bunlar arasında bire bir ilişki mümkün değildir. tek tek örnekler üzerinden öğrencilerin. kavrama. içerik kazanımları temelinde düzenlenmiş sınavlar için bir sorun olmayacağı düşünülmüştür. Bu kazanımlar. ölçme. örneğin tutumlar ve değerler ile ilgili eğitim çıktılarının birer ‘davranış’ olarak nitelendirilmesi tartışmaya açık bir konudur. analiz ve sentez düzeyinde kazanımlardır. herkesin kendi açısından önemli gördüğü konuları kimya öğretiminin merkezine koyması anlamına gelecek tarzda algılanmamalı. • Bilimsel Süreç Becerileri (BSB). bilgi. 17. içerik kazanımları temelinde hazırlanacağı varsayılmıştır. Programın Organizasyonu Ortaöğretim kimya programında kimya eğitiminden umulan çıktılar dört ana grupta mütalâa edilmiştir: • Kimya İçerik Kazanımları. Bu tereddüt. betim ve problem çözme örgüsü içinde. farklı öğretmen veya kitap yazarı tarafından ortaya konulacak işleniş tarz ve derinliğinin. kimya biliminin kavram. oluşturmacı. 15. • Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre İlişkisi Kazanımları (KTTÇ). içerik kazanımlarıyla bilimsel süreç becerileri arasında tekil ilişkiler kurmak veya aramak gereksizdir.

birlikte yaşama iradesi. 4. saygı. Kimya içerik kazanımları. içerik kazanımları. kimya içerik kazanımları yanında ikincil çıktılar gibi düşünülmemelidir. sadece bir öneri olup takdir hakkı kitap yazarına ve dersi işleyen öğretmene aittir. işleniş derinliği ve açıklamalar sütununda verilen sınırlama ve uyarılar bağlayıcı olup ünite işleniş sırası da. ünite bir bütün olarak düşünülmeli. hem eğitim öğretim kolaylığı hem de kimyanın sistematik akışı gözetilmeye çalışılmıştır. metinler. Bu kazanımların her biri için. konu başlıkları önerilmiş. “Kimya İçerik Kazanımları” yanında. Ancak bu sıra ve üniteyle ilgili konu başlıkları ile sınıf içi etkinlikler. 5. özgüven. nitelikleri gereği. kitap metinlerinde ve sınıf ortamında ders işlenirken. kimya içerik kazanımları. “Deney sonuçları nasıl yorumlanır?”. Programda öngörülen ünite adları. sözle veya vurgu ile tek hamlede edinilebilir eğitim çıktıları olmayıp içerik kazanımlarının bütünü ile oluşan kimya kültürü temelinde –diğer derslerin içerik kazanımlarıyla da birleşerek.kimyaya etkisi. Sınıf Kimya Programında. “Kimyanın çevreye olumsuz 11 .edinilecek becerilerdir. odak konular işlenirken özel olarak vurgulanmayıp genel kimya kültürü ile ortaya çıkması öngörülen kazanımlardır. çoğu zaman dolaylı.3. 3. Ünitelerde kazanımların işleniş sırası belirlenirken. KTTÇ ve İTD kazanımları. bu etkilerin yine kimya kullanılarak azaltımı. Aynı ünite içinde yeniden kazanım organizasyonu yapılması hâlinde. “Bir veri çizelgesinden nasıl bilgi çıkarımı yapılır?”. Ortaöğretim 9. gündelik hayata girmiş kimyasalların kullanım ve işlev bilinci gibi hususlara ilişkin. tek başına kimya eğitimi ile ilgili olmayıp. 2. Dolayısıyla. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar 1. sınıf içi etkinlikler ve eğitim araç-gereçleri için belirleyici olan. bir bakıma programın özü sayılabilir kazanımlardır. Bu kazanımlar. bu kazanımları da getireceği düşünülmelidir. Ancak. kimyasal faaliyetler sonucu çevrede ortaya çıkan etkiler. bu kazanım türleri. söz gelişi. BSB. düşünce ve hislerini paylaşma arzusu gibi iletişime gönüllülük anlamı taşıyan olumlu eğilimlerdir. hiyerarşik açıdan onlara göre daha yüksek ve onlardan daha önemli kazanımlardır. bütün alanlardaki eğitim gayretlerinin ortak ürünleri olması beklenen. aile/millet/vatan sevgisi gibi sosyal tutum ve değerlerle kendini ifade. Ünite Ünite Ünite Ünite Ünite : Kimyanın Gelişimi : Bileşikler : Kimyasal Değişimler : Karışımlar : Hayatımızda Kimya Bu ünitelerden her biri için. tolerans. işlenen konular içinde belli bir yer bulunamayabilir. fakat öğrencinin edineceği genel kimya kültürünün. kazanımların üniteler arasında yer değiştirmesinden kaçınılmalıdır. 2. • İletişim. 5 ünite hâlinde organize edilmiştir: 1. gerçekte içerik kazanımlarından daha karmaşık. ülke çapında değerlendirme sınavları yapılabileceği düşünülünce değiştirilmemelidir. Tutum ve Değer Becerileri (İTD). 4. her kazanımın içerik belirleyiciliğini netleştiren “Konunun İşleniş Derinliği/Etkinlik Örnekleri” ve “Açıklamalar” sütunlarıyla eğitim öğretime nelerin dâhil edileceği ve nelerin dışarıda tutulacağı belirtilmiştir.

“Uygarlığın gelişmesi kimyanın gelişmesini nasıl etkiler?”. Bu kazanımlarla öngörülen nitelikler. 8. Kimyada kullanılan kodlama sistemini tanır. bu zihin alt yapısı üzerine inşa edilmesi sağlanmalıdır. önce bu kazanım grubuyla ilgili öğrenci ön bilgilerinin yoklanması için. 5. daha sonraki öğrenim. Kitaplarda ve sınıf içi ders işleme süreçlerinde. söz konusu ünite işlendikten sonra öğrencilerin edinmiş olması beklenen kazanımlar olup söz gelişi. hayat deneyimleri ve insan ilişkileriyle ömür boyu gelişecek kalitelerdir. Gözlem ve deneyin evreni doğru yorumlamadaki önemini kavrar. bu sistemi ve kimyasal terimleri iletişimde kullanır. 4. ilişki ve ilkelerin. ders kitabı metninde ve ders işleniş sürecinde yeterli kavram. 4. deney ve araştırma ile ulaştığı sonuçları matematiksel ve sözel olarak ifade eder. Bilimsel Süreç Becerileri (BSB) 1. Gözlem ve deneyde kullanılan araç-gereç. 11. alet ve cihazları tanır. sınıf içi ders işleme sürecinden sonra öğrencinin bu beceriyi edinmiş olacağını kasteder. Başka bir deyişle. 2. “Öğrenci bir molekülün polar olup olmadığını kestirir” önermesi. 9. çizelge ve grafikleri yorumlar. 5. Doğa olaylarını yorumlarken kimya temelinde neden-sonuç ilişkisi kurar. 12 . ilke ve gerekiyorsa gündelik hayatla ilişkilendirme içerecek şekilde irdelenmeli. kimya içerik kazanımları gerçekleşmişse. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI 5. Bilimsel bilgiler arasında nitel ve nicel ayırımı yapar ve ikisi arasındaki farkın önemini kavrar. Böyle kazanım gruplarının çoğu zaman ortak bir başlık altında işlenmesi beklenir. 7. görsel öge veya bir güncel olay/durum hatırlatması ile hem bir motivasyon ve ilgi odaklama yoluna gidilmeli. Deney yapabilme becerisi kazanır. Deneysel çalışma sırasında güvenlik kurallarına uyar. BSB. 6. Teori ve modelleri. ortaöğretim kimya eğitimi. Gerçekte. KTTÇ ve İTD kazanımı olarak verilen arzulanır insan tipi niteliklerinin tamamlanmasını sağlamaz.etkileri nelerdir?”. öğrencilerin konuyla ilgili zihin alt yapılarına göre konuya başlama düzeyi belirlenip yeni kavram. Bu sebeple. deney.1. 10. 3. fiziksel olayları betimlemede ve tahmin etmede kullanır. BSB. görsel öge veya etkinlikle birden çok kazanımın gerçekleşmesi doğaldır. İçerik önermelerinin aynı giriş ibaresiyle başlayan gruplarının topluca işlenmesi ve gereken yerlerde aynı gözlem. Deney sonuçlarını çizelge ve grafikle ifade eder. hatta ortaöğretimin bütünü. içerik kazanımı olarak verilen her önerme. İçerik kazanımı olarak verilen önermeler. araç-gereç. hem de bu süreçte. Ölçülebilir büyüklükleri uygun birimlerle ifade eder. açıklanmalıdır. hazır deney verilerini yorumlayarak genellemelere ulaşır. 3. Gözlem. KTTÇ ve İTD kazanımları da dolaylı yoldan gerçekleşmiş olacaktır. “Ailemizi/milletimizi/vatanımızı nasıl severiz?” gibi konular üzerinde yazılı veya sözlü vurguların bu kazanımlara hissedilir bir katkı yapacağı düşünülmemelidir.

Çevre sorunlarına karşı duyarlıdır. Kimyanın sosyal. kendini ifade eder. öğrenmenin kendisini bir ödül sayar ve ömür boyu öğrenmeye isteklidir. 5. 7. İletişim. 13 . Tutum ve Değer Kazanımları (İTD) 1. sosyal.5. Toplumsal yaşamında kimyanın uygulamalarını fark eder.3. 2. Sükûnetle dinler. ekonomik ve teknolojik etkilerinin farkına varır. Kimya ile ilgili problemlerin çözümünde ve fiziksel olayları açıklamada öğrendiklerini kullanır. Bilimsel gelişmelerin toplumsal ve sosyal maliyetini irdeler. politik ve moral değerlere etkisini yorumlar. Bilime ve onun bir parçası olan kimyaya ilgi duyar. Evreni ve hayatı anlamada bilimin yol göstericiliğini özümser. 8. 2. Bilmediği maddelerle iştigal ederken dikkatlidir. Dünyayı yorumlamada bilimsel yaklaşımın ve sorgulayıcı düşünmenin önemini kavrar. demokrasinin öncelik aldığı durumlardan ayırt eder. Kimyadaki gelişmelerin ekonomik. genel kabul görür temellere dayanarak talep ve iddia öne sürer. 5. Kimyanın sosyal ve ekonomik alanlara uygulanabilirliğini irdeler. 3. bilimin öncelik aldığı durumları. Bilim ve teknolojideki gelişmelerin insanlar ve doğa üzerine olumsuz etkilerine örnekler verir. Bilim ve teknoloji üzerine çalışma yapmanın önemini sorgular.2. 3. Öğrenmek için ödül beklemez. 9. İşbirliği yaparak çalışmaya gönüllüdür. 10. 5. 4. Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ) 1. Kimya dersinde öğrendiklerini günlük yaşamında karşılaştığı sorunları çözmede kullanır. 6. 7. 4. 6.

öğrencilerin öğrenme süreçlerini izlemeyi ve bu süreçte kazandıkları bilgi ve becerileri değerlendirerek gerektiğinde kullanılan öğrenme etkinliklerini değiştirmeyi öngörür. değerlendirme süreci de amaçlar çerçevesinde devam etmelidir. projeler verilebilir. öğrencilerin günlük hayatta karşılaştığı sorunlara. sözel sunumlarını ve bir ürünü oluşturmalarını doğrudan gözlemleyebilir ve onlara not verebilirler. broşür vb hazırlatılabilir. Performans görevi olarak. eleştirme. Yapılacak olan değerlendirme çalışmaları dersin amaçları ve kazanımlarına uygun olarak. gözlem yapma. bazıları sözlü sunumda. doğru-yanlış tipi. bazıları da yazarak kendilerini daha iyi ifade ederler. Performans değerlendirme süreci. Bu tür becerilerin yalnızca geleneksel ölçme araç ve yöntemleriyle değerlendirilmesi zordur. beceri ve tutumlarıyla ilgili değerlendirme yaparken geleneksel ölçme değerlendirme yöntemleri. ürün ya da etkinliklerin değerlendirilmesi süreci olarak ifade edilebilir. yani kimya kazanımlarını gerçek yaşama aktarabilme yetileri yoklanır. grafik ve diyagram hazırlama ve yorumlama. örneğin. kısa cevaplı. bir gazeteye kimyanın günlük hayatımızdaki yerini örneklerle açıklayan bir makale yazma. Öğrencilerin akademik bilgiyi gerçek-yaşam problemlerine uyarlama yetisi. kendini ve arkadaşlarını değerlendirme gibi) değerlendirilmeye çalışılır. proje. günlük hayatta karşılaşılan problemleri çözme. Böylece öğrenciler. öğrencinin süreç içerisindeki gelişimine ilişkin geri bildirim sağlamak amacıyla yapılır. öğrencilerin bilgi ve becerilerini ortaya koyarak oluşturdukları çalışma. Öğretmenler. Öğretmenler performans değerlendirmede oluşturacakları durumlar/verecekleri görevler ile öğrencilerin yaptıkları analizleri. eksikliklerini belirlemek. olabildiğince. çoktan seçmeli. öğrencinin bilgiyi bizzat yapılandırmasını sağlamak bakımından bir fırsattır. Bu program. kimya dersinde öğrencilerin bilgi. verdikleri kararları.6. arkadaşları ile iş birliği içindeki çalışmalarını. Öğrencinin performansı değerlendirilirken her bir ölçüt için ayrı bir puan 14 . Öğrencilerin yaptığı görevin. bunu problem çözerken bizzat gösterebilmesi performans değerlendirmesi anlayışının özüdür. yorumlama. bir deney yapma. araştırma yapma. ölçme/değerlendirme çalışmalarıyla. bir yöredeki kimyasal kirlenmeye dikkati çekecek bir broşür hazırlama. ya da etkinliğin çeşitli aşamalarını ve/veya niteliklerini ve her bir aşamanın/niteliğin puan değerini belirten listeler dereceli puanlama anahtarlarıdır. Bu araçların yanında performans değerlendirme temelli araç ve yöntemler de kullanılır Performans değerlendirme. Dereceli puanlama anahtarları ile. performans görevi gibi araçları da kullanırlar. Bu görevlerin değerlendirilmesi için öğretmenler değerlendirme ölçütlerini önceden hazırlar ve öğrencilere görev verirken bu ölçütleri de onlarla paylaşırlar. analiz etme ve bir sonuca ulaşma. tablo. gözlemlerden sonuca ulaşma. Öğrencilerin performansını ölçmek için performans görevleri. Yani eğitim öğretim süreci yürürken. bir tip grafiği başka bir tipe dönüştürme vb düşünülebilir. poster. eşleştirmeli vb soruları içeren testler yanında performans değerlendirme amaçlı gözlem-takip formu. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI Ölçme ve değerlendirme. eğitim öğretim sürecinde edindiği bilgi ve becerileriyle uygun çözüm yolları üretebilme. öğretmenin öğrencilerden beklentileri somut ve anlaşılır hâle gelir. sorgulama yapma. Bu nedenle. uzun cevaplı. çalışmanın. öğrendikleri ile günlük yaşam arasında ilişki kurma. görüşme. bilgi toplama. Bu derste yapılacak ölçme ve değerlendirme etkinlikleriyle öğrencilerin üst düzey becerileri de (okuduğunu anlama. yaptıkları deneyleri. Kimya dersinde yapılacak değerlendirmede. kendilerinden beklenenin ne olduğunu bilirler ve kabul edilebilir bir performans görevinin hangi ölçütleri karşılaması gerektiğini anlarlar. poster. problem çözmelerini. Bireysel farklılıklarına göre bazı öğrenciler tartışmada. öğretim etkinlikleri ile eş zamanlı yürütülmelidir. öğrencilerin başarısını değerlendirmede farklı araç ve yöntemlerin birlikte kullanılması önemlidir. öğrenme-öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak.

2 Ölçütler 1 Araştırma süreci öncesinde bir plan yapmadı. Konuya ilişkin kavram. Dil ve yazım kurallarını kullanırken az sayıda önemsiz hata yaptı. 23). İşbirliği yapma 4. Araştırma sürecinde sadece bir iki kez öğretmeninden yardım istedi. Araştırma raporunu çok geç teslim etti. Dil kullanımı Kaynaklardaki bilgileri doğru bir şekilde sundu. Ölçme ve değerlendirmede geleneksel ve yeni yaklaşımların bu programla da ilişkilendirilen özellikleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(20. Arkadaşlarını kendi araştırmaları konusunda teşvik etti. Konuya kendi yorumlarını da kattı. Araştırma sürecinde hiç kimseden yardım istemedi ve kimi zaman gerekmesine rağmen.takdir edilir ve buna göre toplam puan elde edilir. Konuya ilişkin kavram. Kavrama Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden. 21. Araştırma raporunu teslim tarihinden epey sonra teslim etti. Arkadaşlarıyla pek fazla işbirliği yapmadı. Kaynak kullanma Araştırma öncesinde araştırma sürecine ilişkin plan yaptı. arkadaşlarıyla işbirliğinde bulunmadı. puan sütununa yazılır. olgu ve prensipleri kullanırken bazı hatalar yaptı. 22. Öğretmen isterse. Kullandığı kaynaklar ders kitabı ile sınırlıydı. Konuyla ilgili olarak yeteri kadar kaynak kullanmadı. Aşağıda kimya dersinde yaptırılabilecek bir araştırma veya çalışma için kullanılabilecek bir dereceli puanlama anahtarı örneği verilmiştir. Konuya ilişkin kavram. bu dereceli puanlama anahtarındaki ölçütleri. olgu ve prensipleri kullanırken ciddi hatalar yaptı. Kaynakların çoğunluğu konuyla ilişkiliydi. Kaynaklardaki bilgileri doğru şekilde kullandı. bu ölçütlere ilişkin açıklamalardan hangisinin öğrencinin performansını tam olarak yansıttığı düşünülüyorsa. o açıklamaya ilişkin rakam. Yapmış olduğu plana tam anlamıyla uydu. Kaynaklardan edindiği bilgileri hiçbir yorum katmadan olduğu gibi aktardı. 1. 2. Farklı kaynaklardan edinilen bilgileri organize etme problemi yaşadı. Gerekli olduğunda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. Konuya ilişkin çok fazla ve çeşitli kaynaklar kullandı. Plan oluşturma ve uygulama Araştırma Süreci 2. Kaynaklardaki bilgileri aktarırken bazı hatalar yaptı. sayısını artırabilir ya da azaltabilir. Dil ve yazım kurallarını doğru ve tam olarak kullandı. Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı örneği öğrencinin bir konuda araştırma yaparken göstermiş olduğu performansa ilişkin gözlemlerin kaydedilmesi için hazırlanmıştır. Kanıt kullanma Araştırma Raporu 3. DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI 4 Araştırma öncesinde araştırma sürecini etkili şekilde planladı ve planını öğretmeniyle paylaştı. Konuya ilişkin kaynak kullandı. Araştırma sürecine ilişkin planlama yaptı. raporda daha çok kaynaktaki bilgilere bağlı kaldı. Yapmış olduğu yorumları ve çıkarımları uygun kaynaklardaki kanıtlarla destekledi. Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden yardım istedi.…………… 1. Konuya ilişkin kavram. Topladığı kaynakları verimli kullanarak edindiği bilgileri organize etti. Yapmış olduğu plana çoğunlukla uydu. 3. Araştırma raporunu makul zamanda teslim etti. Dil ve yazım kurallarını kullanırken bazı ciddi hatalar yaptı. Konuya ilişkin yeterli sayıda kaynak kullandı. Ancak. Kullandığı kaynaklar konuyla doğrudan ilişkiliydi. Gerekli durumlarda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. 4. ………… 15 Puan Performans Düzeyleri 3 . Araştırma raporunu tam zamanında teslim etti. olgu ve prensipleri doğru ve yerinde kullandı. arkadaşlarından ve etrafındaki diğer kişilerden yardım istedi. Farklı kaynaklardan elde edilmiş bilgileri organize etme gayreti hiç olmadı. ancak kaynaklardan bir kısmı konuyla tam anlamıyla ilişkili değildi. Tamamen kitaptan aldıklarını aktardı. Mevcut ölçütleri okuduktan sonra. Ciddi ve çok sayıda dil ve yazım kuralı hatası yaptı. Bilgileri oldukça iyi sıraladı. ancak plana tam anlamıyla uymadı. olgu ve prensipleri doğru şekilde kullandı. Bazı yerlerde kendi yorumlarını kattı. Yorumlarının bazılarını uygun kanıtlarla destekledi. çalışmanın amacına göre değiştirebilir.

ölçme ve değerlendirme yaparken aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri. evet veya hayır anlamına gelen bir işaret veya ifade ile o işlem basamağının gerçekleşip gerçekleşmediği not edilir. Bu formların aynı şekilde kullanılması zorunlu değildir. Kontrol listelerinde. dersin işleniş yöntemi. sınıf mevcudu. Seçilen ölçme ve değerlendirme yöntem ve teknikleri ders programında hedeflenen kazanımlara uygun olmalıdır. doğru/ yanlış. Öğretim programında sunulan ölçme ve değerlendirme araçlarına ilişkin formlar örnek olarak sunulmuştur. Örneğin. 3. Formlar ve formlarda yer alan ölçütler. 16 . Deney için uygun malzemeleri seçti. Çalışırken kendisinin ve arkadaşlarının güvenliğine dikkat etti. çevre ve sınıf imkânları. Puanlama ise kümülatif yapılır. Deney sonunda çalıştığı mekânı temiz bıraktı. öğrencinin bir görev veya proje esnasında sırasıyla yapması gereken iş ve işlem basamakları listelenmiş olup her iş veya işlem için var veya yok.Öğrencilerin performanslarını değerlendirirken kontrol listeleri de kullanılabilir. KONTROL LİSTESİ Gözlenen Davranışlar Evet Deneyle ilgili bilgi alt yapısı yeterlidir. Öğretmenlerin geleneksel değerlendirme araçları (çoktan seçmeli. eşleştirme. daha geçerli ve güvenilir değerlendirme yapmalarına katkı sağlayacaktır: 1. Ölçme ve değerlendirme araçları ve değerlendirme ölçütlerinin programın temel amaçlarına hizmet eder nitelikte olmalarına ve programda kazandırılması hedeflenen becerileri kapsamasına dikkat edilmelidir. • Öğrencinin bilgi alt yapısı yetersiz olduğu için deneyi bilinçsizce yaptı. • Öğrencinin bu etkinliği tekrarlaması gerekiyor. Deney için uygun düzeneği kurdu. Seçtiği malzemelerin ve çalıştığı mekânın temizliğini kontrol etti. Deney sonuçlarını usulüne uygun kaydetti ve yorumladı. 2. kısa yanıtlı sorular vb) ile performansa dayalı değerlendirme araçlarını birlikte ve dengeli kullanması öğrenci kazanımlarının daha etkili değerlendirilmesini sağlayacaktır. Öğretmenlerin. kontrol listesinde açıkça belirtilip sıralanabilir. deney yapma gibi bir dizi hareketi gerektiren davranışlar. süre vb. … … … Düşünceler Hayır Örnek düşünceler: • Öğrencinin deneydeki dikkati ve kavrayışı çok iyiydi. faktörler göz önünde bulundurularak yeniden yapılandırılabilir.

7. değerlendirme yapmaları. Verilen yıllık ödevler veya performans görevlerinde öğrencilerin bir kaynaktan bilgileri aynen aktarmaları yerine. İkincisinde ise söz konusu görev veya proje grubun tamamına verilir. Öğrencilerin öğrenmelerine destek sağlamak ve performanslarını değerlendirmek için yapılacak grup çalışmalarında iki yol izlenebilir. 17 . yorumlamaları. derecelendirme ölçeği vb) biri ile değerlendirilmesi ve puanlanması gerekmektedir. Başka bir deyişle. tablo veya grafiğe dönüştürmeleri vb sağlanmalıdır. grup iş bölümünü kendisi yapar. daha önceden hazırlanmış ölçütlerden oluşan değerlendirme araçlarından (dereceli puanlama anahtarı. verilen görev veya proje. analiz etmeleri. her grup üyesinin görev takibi de gruba ait bir iştir. İkinci tip grup çalışmalarında ise her öğrenciye eşit puan takdir edilir. 5. gruptaki öğrenci sayısı kadar alt bölüme ayrılarak her öğrenciye bir alt görev yüklenir. görev ve proje sunum aşamalarında her öğrenci kendi hazırladığı bölümden sorumludur ve her öğrencinin performansı ayrı değerlendirilir. Öğrencilerin performansına ilişkin değerlendirme sonuçları mümkün olduğunca kısa sürede öğrencilere bildirilmelidir. transfer etmeleri. Birincisinde. bir grubun tüm üyeleri aynı puanı alır. çıkarımda bulunmaları. Sınıfta yapılan her türlü etkinliğin değerlendirilerek bir puanlama yapılması zorunlu değildir. Performansa dayalı değerlendirme yapmak için verilen performans görevlerinde öğrencilerin performansının. Birinci tip grup çalışmaları değerlendirilirken.4. 6. elde ettikleri bilgileri.

1993. 9. Tebliğler Dergisi. 22. & Brooks. Brooks. 20. Bloom. (2. G. Ankara.. 1999. Kubiszyn.SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR Orta Mektep Müfredatı (1930). N. Educational testing and measurement: Classroom application and practice. Steffe. 18 . Turgut. 2001. L.. Cambridge University Press. & Garrison. Needham: Allyn & Bacon. Educational Psychology – A Cognitive View. J. New Jersey. and Gale. W. 1995. Inc. Öğrenme-Öğretme Süreci: Yeni Teori Ve Yaklaşımlar. UK. Von Glasersfeld. MEB. Modern Kimya Programı Amaçları ve Açıklamalar. “Constructivism in Education”. W. “In Search of Understanding: The Case for Constructivist Classrooms” Association for Supervision and Curriculum Devepment. J. “Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals: Handbook I. TC Maarif Vekâleti. MEB-EARGED. “Why Constructivism Must Be Radical”. 13. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları. 1960 Ortaöğretim İkinci Devre 1. 6. Tebliğler Dergisi.. 10. Baskı. 21.. Seçmeli Kimya 1. 1987 23. 3. Devlet Basımevi İstanbul. Tebliğler Dergisi. & Hanesian. Ahmet Saban. F. Rinehart and Winston. Ankara. H. 23-29. 1956. 1930.. Baskı). Fen Bilimleri 1 Programı. 1985. Ankara. by Larochelle. 12. Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analiz Raporu. Cambridge. Lise Kimya Programları. Maarif Basımevi Ankara.. Lawrence Erlbaum. 18. 2000. 1971. John Wiley & Sons. 7. Tebliğler Dergisi. (Editör). New York. J. Ausebel. J. Ankara. Saydam Matbaacılık.11 ve 12. 1996. Modern Educational Measurement. MEB-EARGED. 5. Lise Müfredat Programı(1960). New York: McGraw Hill. T. Ankara. 1992. New York. Nobel Yayınları. Kimya) Taslak Programı. 1998.. Novak. 1. 1998. Cognitive Domain.P. P. & Bednarz. 16. . E. S. G. Ankara. 19. USA. 4. 1991. 2. 1956. 2. Devlet Matbaası İstanbul. Ankara. Lise Müfredat Programı (1956). Borich. Tebliğler Dergisi. J. 11. Ankara. Ankara. 2002. J. TC Maarif Vekâleti. Ankara. B. 15. in “Construnctivism and Education”. 2003.. TC Kültür Bakanlığı. Tebliğler Dergisi. 3 Programları.10. 1938. New York. 1994. M.. USA. D. P. 1978. Sınıf Fen Bilgisi (Fizik. 14.Ortaöğretim Kurumları Sınıf Geçme Yönetmeliğini Uygulayan Ortaöğretim Kurumlarının 9.” David McKay Inc. Ankara. NY: Holt. D.. Tebliğler Dergisi. 1973. 17. sınıflarına ait haftalık Ders Dağıtım Çizelgeleri. Second Edition. Classroom Assessment. Airasian. Popham. 8. Fen Bilimleri 2 Programı. 5. TC Maarif Vekâleti. Maarif Basımevi Ankara. Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi. Lise Programı (1938). M.

ÜNİTELER 19 . sınıf B.KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI Ortaöğretim 9.

Her üniteye tahsis edilecek sayfa sayısı.2 16. • 20 . SINIF ÜNİTELERİ VE ÖNERİLEN SÜRELER ÜNİTE ÜNİTE İSMİ NUMARASI 1 KİMYANIN GELİŞİMİ 2 3 4 5 BİLEŞİKLER KİMYASAL DEĞİŞİMLER KARIŞIMLAR HAYATIMIZDA KİMYA Toplam KAZANIM SÜRE/DERS YÜZDE ORAN (zaman bakımından) SAYISI SAATİ* 18 28 12 10 22 90 8 16 12 16 20 72 11. 16-20 forma olarak öngörülmüştür.8 100 * Üniteler için verilen ders saatleri öğretmen tarafından şartlara göre ±%10 oranında değiştirilerek uygulanabilir.1 22. bu oranlar esas alınarak bulunan sayfa sayılarında. KİTAP FORMA SAYILARI • • Ortaöğretim 9. Ancak. gerekli görüldüğü hâllerde ±%10 artırma/eksiltme yapılabilir. Öğretmen kaynak/kılavuz kitabı için herhangi bir hacim sınırlaması yoktur. zaman tahsis çizelgesinde belirlenmiş yüzde zaman oranlarına uygun olmalıdır. Sınıf kimya ders kitabının hacmi. A4 boyutlu kâğıda.2 27.ZAMAN ANALİZİ ORTAÖĞRETİM KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 9.7 22.

Kimyasal Bağ Kavramının Gelişimi C. Ünitenin Amacı Öğrenciler. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde maddelerin atomlardan oluştuğunu. Kimyanın bilim olma sürecinin tarihi olarak nitelendirilebilecek bu ünitede. B. özellikle kimyanın neden bilim sayıldığı ve simyanın neden bilim sayılmadığı.Kimya Dersi 9. Simyadan Kimyaya 2. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYANIN GELİŞİMİ 1. Lise kimya dersine giriş olan bu ünitede. buradan hareketle bilimsel yöntem basamaklarını kavramaları irdelenecektir. kimyanın bilim olma süreci ve geçmiş zaman ile günümüzdeki madde fikrini karşılaştırmaları. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • Simya Element Kimyasal Element Atom Katlı Oranlar Kanunu Sabit Oranlar Kanunu Kütlenin Korunumu Kanunu Dalton Atom Teorisi Birleşen Hacim Oranları Avogadro Hipotezi Kimyasal Bağ Oktet Dublet İyonlar Arası Bağ Moleküller Arası Bağ Elektriksel Çekme.İtme Bilimsel Yöntem : KİMYANIN GELİŞİMİ : 8 Saat 21 . farklı tür atom içeren saf maddelerin ise “bileşik” olarak adlandırıldığını.Sınıf Öğretim Programı 1. öğrencilerin ilköğretimde öğrendikleri bilgilere ilave olarak. Ünite Önerilen Süre A. Kimyanın Temel Kanunları 3. aynı tür atom içeren saf maddelerin “element” olarak. ayrıca iyonik ve kovalent bağ kavramlarını öğrendiler. kimya biliminin öğrencilerce benimsenmesini sağlayacak içerikte bir sunum yapılması faydalı olacaktır. özellikle.

[!] 1. doğal boya. Ayrıca. deneme-yanılmaya dayalı çalışmaları içerdiği.1.2.Barınma. simyacılardan miras kalmış deneyim ve bilgilerin bize yararları” sırası ile akan. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 22 . Kıbrıs taşı gibi bazı doğal maddelerin çok özel yararlarının keşfedilişi. maddenin yapısı ile özellikleri arasında ilişki kurup bu ilişkiler çerçevesinde araştırma yapmanın yararları tartışılır. 1. Modern element kavramının nasıl ortaya çıktığı sorgulanarak buradan. [!] 1. [!] 1. kil.4.3) Antik dönemde ve Rönesans döneminde benimsenen “element” tanımları karşılaştırılıp yetersizlikleri irdelenir. KİMYANIN GELİŞİMİ 1. “Kimyanın Temel Kanunları” konusuna geçilir. şap. sülfürik asit.5-1. (1. kil. Düşünce ile deneyi birleştiren ve deneyi önceleyen Rönesans dönemi bilim insanlarının. Antik dönem “element” kavramı ile erken dönem “kimyasal element” kavramını karşılaştırır. her maddenin diğer maddelerle etkileşimini ayrı ayrı ele almak yerine.6 “Atomun Yapısı” konusu Fen ve Teknoloji 7 ve 8. bütünü ile düşünceye dayalı olup hiçbir denel gerçeklik temeline oturmayan madde algısı hatırlatılır.6. 1. sınama-yanılma yoluyla yararını keşfettiği maddelere örnekler verir. kükürt.1. hava.6) : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1.4. kuru üzüm gibi ürünler üzerinde ağartma etkisi veya şap. element kavramına getirdiği yeni yorum işlenir. bununla birlikte.1 Türk ve İslam bilginlerinin pratik buluşlara katkısı bir okuma parçası ile verilir. Element kavramını atomlardaki proton sayısı temelinde açıklar. cıva vb maddeler. kap-kacak ve süslenme malzemesi olarak maddenin yararlarının keşfedilişi.yemek tuzu. tuz ruhu. Bu iki yöntemden hangisinin simya. 1.Kimya Dersi 9. Eski çağ insanlarının.5. [!] 1. [!] 1. Simyadan kimya bilimine aktarılan bulguların önemini örneklerle açıklar. altın. sınıflarda işlenmiştir.(1.3) Maddeyi incelerken.5 Aristo’nun “toprak. İnsanların maddeye bakışının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler. sodyum hidroksit gibi elementlerine zor ayrışan bileşiklerin uzun süre ‘element’ sayılmasının nedeni tartışılır. ateş” dörtlüsünden oluşan. simyanın yöntemlerinin bugün neden terk edildiği.4. kükürt.1. ipek. açık havada bir kavanoza konmuş kükürt tozu yakılarak çıkan gazların kuru kayısı. şap. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 1.3. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE KAZANIMLAR KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “. insanların geçmişte. 1. bakır gibi doğada hazır bulunan kimyasalların deneyimle keşfedildiği belirtilir. kireç. görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir. yün. kıbrıs taşı (FeSO4).Sınıf Öğretim Programı Ç.1. Simyanın uğraş alanını geçmiş zaman insanının hayali ile ilişkilendirir. (1. Kıbrıs taşı gibi (FeSO4) gibi kristal yapılı kimyasalların bitkisel boya banyolarına eklenince ipliğin aldığı renge etkisi gösterildikten sonra. bir kaçının elde ediliş ve kullanılış hikâyesi ile birlikte verilir. -tanınmış simyacıların başlıca çalışmaları. atom çekirdeğindeki proton sayısı temelinde element kavramı işlenir.1. kuru incir. ölümsüzlük veya sonsuz zenginlik sağlayan madde arama hayali ve buradan. sınama yanılma yoluyla incelenmesi anlamına gelen simyanın doğuşu. hangisinin kimya olduğu kısaca tartışılıp vurgulanır. -bazı bitkisel ürünlerin ilaç olarak yararlarının fark edilmesi. bazı maddelerin bu tür yararlarını tesadüfen keşfettikleri vurgulanır. . maddenin.1.2 Simyanın teorik temelleri olmayan. Yemek tuzu. Kireç.3 Simyacılar döneminden beri bilinen. bu nedenle sistematik bilgi birikimi sağlayamadığı vurgulanır. su. Elementi “kendinden daha basit maddelere dönüşmeme” temelinde tanımlamanın sakıncalarına örnekler verir. 1. 1.

ilk hipotezlerin ve onları sınayan denel sonuçların irdelenmesi. atomların mol kütleleri fikri kullanılmadan. Scheele. (2.6. . kendi atom teorisinden çıkarak bu kanunu tahmin ettiği vurgulanmalıdır. mangan oksitleri. önemle vurgulanması gereken hususlardır.2.7. : Sınırlamalar Örneğin.8 2.8). Kimyanın bilim olma sürecinin deneysel ölçümlerin yorumu ile başladığını fark eder. görsel ögelerle bezenmiş bir “kimya tarih şeridi” üzerinde özetlenir.4. 2. (Her iki kanunla ilgili sayısal hesaplamalar bu ünitenin konusu olmadığı gibi. 2.5 Dalton teorisi ile açıklanabilen ve açıklanamayan gaz tepkimesi hacim oranları örnekleri işlenir.1-2. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 23 . 2.(2. [!] Kimya tarih şeridinde. simyacıların ‘altın suyu’ ve ‘sonsuz hayat suyu’ arayışları. Bütün bu gelişmeler. 2. burada. [!] 2.1-2. 2. Dalton’un. aksine. kütlenin korunumu ve sabit oranlar kanunları işlenir.4. kimya bilimine temel teşkil eden bölümleri işlenir.6) Moleküllerin varlığından kimyasal bağ kavramına geçilip buradan. Birleşen hacim oranları ile ilgili hazır denel bulguları kullanarak bazı elementlerin moleküllerden oluştuğu çıkarımını yapar.5. Avogadro gibi bilim insanlarının çalışmalarının. Çünkü Dalton’un Atom Teorisinin temeli bu sorgulamadır. 2. Proust.8.Sınıf Öğretim Programı 1. KİMYANIN GELİŞİMİ 2. Kütlenin Korunumu Kanununu açıklar.3. [!] 2.4) Dalton Atom Teorisinin doğru açıklayabildiği. Fe + S → FeS tepkimesi üzerinden. Dalton’un ve Avogadro’nun çalışmaları yer alabilir.2. Avogadro Hipotezinin kimyasal bağın anlaşılmasındaki önemini fark eder.6 Moleküllerin varlığını kanıtlamak için Avogadro’nun hipotezi ve bu hipotezin deneysel olarak kanıtlanması örneklerle verilir. 2. demir oksitleri gibi gerçek örnekler üzerinde katlı oranlar kanunun geçerliliği gösterilir. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 2. Kimyasal olaylarda. 2. (2. 2.8) Fe + S → FeS tepkimesi ile ilgili ölçülmüş kütlelerin hazır çizelgesi incelenirken.3) Katlı Oranlar Kanununun.8) Bu verilerin. (2.8) Gaz elementlerin birleşen hacimleri ile ilgili gerçek deneylere ilişkin hacim ölçüm çizelgelerinin Dalton Atom Teorisi ile kimi hâllerde açıklanamayacağı örneklerle tartışılır. (2.4 Sabit oranlar ve katlı oranlar [!] kanunları. bilimsel yöntem için esas olduğu çıkarımını yapar. basit denel bulgulardan atomun varlığı gerçeğine ulaşma anlamında verilecektir. tepkimeye girenlerin ve ürünlerin kütlelerini 8-10 deney için özetleyen hazır bir çizelge incelenerek. örnekleri ile vurgulanır. örnek olarak.7 Lavoisier.1. Dalton. her seferinde sabit çıkan element kütleleri oranının neden sabit olduğu sorgulanır. (2. (2. Dalton Atom Teorisinden yola çıkarak Katlı Oranlar Kuralının nasıl tahmin edildiğini açıklar.) [!] 2. 2.8). kütlenin korunumu kanununu simgeleyen terazi. . gerçekte denel verilerden çıkılarak ifade edilmediği.deneyleri açıklamakta yetersiz kalan hipotezlerin yeni hipotezlerle açıklanmaya çalışılması. birden çok atomdan oluşan moleküllerin varlığını kabul ederek açıklanabileceğini fark eden Avogadro’nun çalışmaları verilir. [!] 2.1.2. Ancak bu anlatımda.8 kazanımı da dolaylı yoldan verilmiş olacaktır.3. (2.7. .hipotez-denel veri ilişkisi. 2. Deneysel verilerin yorumlanması ve bunlardan yeni hipotezlerin oluşturulmasının.5. KAZANIMLAR Kimya biliminin gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler.7 kazanımları tarihsel süreç içinde incelenirken 2. Gaz haldeki elementlerin birleşen hacim oranlarını açıklamada Dalton Atom Teorisinin yetersiz kalışına örnekler verir. 2. Sabit Oranlar Kanunu ile Dalton Atom Teorisi arasında ilişki kurar.1.2. tek başına bir anlam da ifade etmez. 2.Kimya Dersi 9. antik çağda bazı kimyasal maddelerin yararlarının keşfi. KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 2. atomların birbirine nasıl bağlandığı konusu ile ilgili yorumların tarihsel gelişimine geçilir.7 Elementlerin de moleküllerden oluşabileceği gerçeği.

3. 3. Atomların ve moleküllerin birbirine bağlanma olgusunun Dalton atom teorisi ile neden açıklanamayacağını irdeler. ünitede işlenecektir.4) AÇIKLAMALAR KİMYANIN GELİŞİMİ 3.Sınıf Öğretim Programı 1.3 Katman-elektron dizilimleri üzerinden açıklama yapılacaktır.3. moleküller arası bağlar sınıflandırılmayacaktır. -atomlarda ‘çengel ve yuva’ benzeri ayrıntıların varlığını düşünen eski bağ açıklamalarının atom yapısı hakkında bilinenlerle uyuşmazlığı. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 24 . iyonik bağlar verilip diğer bağlar. -elektron alışverişi ile bağ arasındaki ilişkinin elektriksel çekim temelinde açıklanması” konularını içeren.1.2. 3. görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir. 3. 3. 3.(3. iyonik bağların anlaşılmasına kadar açıklanacaktır. Fen ve Teknoloji 7 ve 8. iyonik bağ şeklinde tanımlamak bu düzey için uygundur. 3. 3. Asal gaz elektron düzeni ile atomların bağ yapma yatkınlıkları arasında ilişki kurar. iyonlar ve moleküller arası bağların varlığını ve sağlamlığını örneklerle açıklar.3 Atomlar ve iyonlar arası bağların sağlam.1-3. KAZANIMLAR Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler.4 Bağların hepsi temelde elektriksel etkileşimlerden kaynaklanmakla beraber.4 Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 3. KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Birden çok atomun birbirine tutunmasını açıklamak üzere. -bağ yapma yatkınlığı yüksek olan elementlerin ve asal gazların elektron düzenleri arasındaki farkın bağ oluşumunu açıklamada kullanılışı.2 Moleküllerin birbirini nasıl çektiği konusu 2. CaO gibi bileşikler üzerinde iyonlar ve iyonik bağ örneklendirilir.1-3. ilgili başlıklar altında incelenmek üzere ertelenecektir.4) NaCl.(3. -katılarda. sıvılarda ve gazlarda moleküller/ atomlar arasında bağ olup olmadığı ve varsa bu bağların hangi fiziksel halde daha sağlam olması gerektiği konusunda bir irdeleme. Kimyasal bağları elektriksel çekme-itme kuvvetleriyle ilişkilendirir. [!] 3. Maddenin farklı hâllerinde atomlar.4. tarihsel gelişim başlığı altında. sınıf kapsamında iyonik bağ kavramının temelleri de atılmıştır.Kimya Dersi 9.4 İyonlar arasındaki elektriksel etkileşimleri. moleküller arası bağların daha zayıf olduğu fikri işlenecek. ilk yaklaşımlardan başlanarak..

Kimya Dersi 9.1-1.8 Aşağıdaki soruları tartışınız. Kimya bir bilim olduğu hâlde.6. 2. 2. 25 . Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme : 1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.1-2.Sınıf Öğretim Programı D. simyanın bilim sayılmamasının nedenlerini irdeleyiniz. 1. Geçmiş zaman insanının simya ile ilgili çalışmaları olmasaydı kimya bugün bu aşamaya gelebilir miydi? Örneklerle açıklayınız.

26 . yanlış ise 2.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : Tüm kazanımlar Aşağıda birbiri ile bağlantılı Doğru / Yanlış tipinde ifadeler içeren tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinde bir soru verilmiştir A’daki ifadeden başlayarak her “Doğru” ya da “Yanlış” cevabınıza göre çıkışlardan sadece birisini işaretleyiniz.Kimya Dersi 9.çıkışa. Örneğin: A’ daki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. yanlış ise E’deki ifadeye ulaşılır. D’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. çıkışa ulaşılır. Doğru ise 1. Doğru ise D’deki ifadeye. Doğru ise B’deki ifadeye. yanlış ise C’deki ifadeye ulaşılır. B’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir.

• Öğrenci 3. F’deki ifadeye (Y) diyerek. • Öğrenci 6. Bu durumda öğrencinin 3 doğru yanıtı vardır ve 3 puan almıştır. D’deki ifadeye (Y) diyerek. B’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiş ve D’deki ifadeye ulaşmıştır. Bu durumda öğrencinin 1 doğru yanıtı vardır ve 1 puan almıştır.Kimya Dersi 9. ifadeye ulaşmıştır. çıkışa ulaştı ise. D’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiştir. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır. yanlış yanıt vermiştir. çıkışlara ulaşmışsa her basamaktaki doğru veya yanlış yargıları değerlendirilerek yukarıdaki örneklere göre puan hesaplanır. Bu durumda öğrencinin 2 doğru yanıtı vardır ve 2 puan almıştır. A’daki ifadeye (Y) diyerek. C’deki. ifadeye (D) diyerek yanlış yanıt vermiştir. doğru yanıt vermiş ve D’deki. 7. B’deki ifadeye (D) diyerek. C’deki ifadeye (D) diyerek. çıkışa ulaştı ise. A’daki ifadeye (Y) diyerek. • Öğrenci 7. ifadeye (Y) diyerek yanlış yanıt vermiş ve G’deki ifadeye ulaşmıştır. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır.Sınıf Öğretim Programı DEĞERLENDİRME: • Öğrenci 1. yanlış yanıt vermiştir ve C’deki ifadeye ulaşmıştır. A’daki ifadeye (D) diyerek. çıkışa ulaştı ise. çıkışa ulaştı ise. yanlış yanıt vermiştir. Bu durumda öğrencinin doğru yanıtı yoktur ve 0 puan almıştır. • Öğrenci 2. A’daki ifadeye (D) diyerek. 4 veya 5. yanlış yanıt vermiş ve C’deki ifadeye ulaşmıştır. 27 . doğru yanıt vermiş ve F’deki ifadeye ulaşmıştır.

Ayrıca polarlığın çözünmedeki rolü ekseninde bağın ve molekülün polarlığı irdelenecektir. yükseltgenme basamağı. Ayrıca öğrenciler. katyon.Kimya Dersi 9. Bu ünitede özellikle. iyon yükü.Sınıf Öğretim Programı 2. iyonik bileşiklerin neden hep katı. Ünite Önerilen Süre A. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • İyon İyon Yükü Yükseltgenme Basamağı Lewis Formülü Örgü Yapısı Molekül İyonik Bağ Kovalent Bağ Metalik Özellik Ametalik Özellik Nötrallik İkili Bağ Üçlü Bağ Hidrokarbon Polarlık Organik Bileşikler Anorganik Bileşikler Hidrofil Hidrofob Değerlik Elektronu : BİLEŞİKLER : 16 Saat 28 . sınıftan itibaren elementlerden bileşik oluştuğu fikrine sahiptir. esasında tüm ünitelere temel oluşturması bağlamında düşünülerek düzenlenmiştir. İyonik Bileşikler 3. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları BİLEŞİKLER 1. öğrencilerin. elektron dizilimleri. İçerik bakımından kimyanın temel bileşenlerinden birisi olan bu ünite. katmanlardaki elektron dizilimi. ayrıca basit organik bileşiklerle organik kimyaya giriş yapılacaktır. anyon. B. Bu ünitenin amacı. iyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki fark vurgulanarak iyonik bileşiklerin ve kovalent bileşiklerin oluşumu ekseninde bu bileşiklerin Lewis formüllerinin yazımı ve polarlık üzerinde durulacak. kavramlarını kullanarak açıklamalarını sağlamaktır. Ünitenin Amacı Öğrenciler. oktet. ilköğretim 6. Bileşikler Nasıl Oluşur? 2. değerlik elektronu/elektronları. iyonik bağ ve kovalent bağ kavramlarını da bilmektedirler. kovalent bileşiklerin neden bağımsız birimlerden oluştuğunu. dublet. Kovalent Bileşikler C.

s. I olmak üzere X(I)/X(III)/X(V)/X(VII) sistemleri kullanılarak elementlerin oktet kuralına uyan/uymayan farklı değerlikleri olabileceği.Sınıf Öğretim Programı Ç. Al3+. oktetin kimyasal bağ için gerek şart olmadığı.4.Kimya Dersi 9.2. Fe2O3. Elektron dizilimlerini alt katmanlar temelinde gösteren periyodik cetveller kullanılırken.4) Seçilen uygun bileşik örnekleri üzerinde. Na+.3 İyon yükü. [!] 1. çeşitli örnekler üzerinde.5) BİLEŞİKLER 1.1.(1.3. metaller için. su ortamında da serbest kalırlar (çözünürler). Cu(I)/ Cu(II) .2) Her ana gruptan birer element seçilerek katman-elektron dizilimleri verilir.gibi gerçek iyonlar için uygun düşen terimdir. İncelenen her elementin oktete ulaşmak için alması/ vermesi gereken elektron sayıları irdelenir. f alt katmanları kullanılmayacaktır. Bu bağlamda. Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak asal gazların ve diğer bazı elementlerin elektron dizilimleri karşılaştırılır.5. Zn2+. Na+. elektron alış-verişinin net ve tam olduğu varsayılan NaCl gibi bileşiklerde.5 Fe(II) / Fe (III) . Mg2+.3-1.1. Periyodik cetvelde verilen elektron dizilimlerini kullanarak. Elementlerin grup numaraları ile son katmandaki elektron sayıları ve bir bileşikteki yükseltgenme basamakları arasında ilişki kurar. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 2. Elementlerin genel olarak. O2− iyonlarının yüklerinden yararlanılarak. aldığı/ verdiği elektron sayısının dördü aşmadığı vurgulanır. K+. sırası ile 6 ve 5 elektron kaybetmiş ‘iyonlar’ saymak doğru değildir ve bu atomlar için “yükseltgenme basamağı” terimi uygundur.1.1 Elektron dizilimleri. MoO3. metallik/ ametallik özellikleri irdelenir. diğer elementlerin yükseltgenme basamakları bulunur. Ca2+. Elektron dizilimi. eş numaralı alt katmanlardaki elektron sayıları toplanacaktır. ve X: Cl. Değerlik katmanındaki elektron sayısı bulunarak.1. N2O5 gibi moleküllerde. Yükseltgenme basamağı ve iyon yükü ile nötral atomların son katmanındaki elektron sayıları ve elektron dizilimi ilişkilendirilir. Mn2O7 gibi yüksek yükseltgenme basamaklarının söz konusu olduğu bileşiklerde de. 1. 11. 2 gibi katmanlardaki toplam elektron sayıları temelinde verilecek. 8. Sn(II)/ Sn(IV) . : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 29 . H+.2 Grupların genel adları ve ana gruplardaki elementlerin değerlikleri işlenir. atomun bu özelliği ile elementin grup numarası ilişkilendirilir. Pb(II)/ Pb(IV) . 2. Hg(I)/Hg(II). iyon yükleri ve yükseltgenme basamakları ayrı ayrı gösterilir. Bu iyonlar. p. CrO3. Br. ‘iyon yükü’ yerine “yükseltgenme basamağı” kavramı daha uygun olur.3. : Sınırlamalar 1. Mn(II) /Mn(IV) / Mn(VII) . istisnaları olan bir genelleme olduğu açıklanacaktır. 1. iyon yükü ve yükseltgenme basamağı ile ilgili olarak öğrenciler. F−. elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimlerini. 1. (1. İyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki farkı açıklar. Bu karşılaştırma üzerinden gidilerek elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimleri. Buna karşılık. d. Elektron alma/ verme eğilimi ile metallik/ ametallik özelliklerini ilişkilendirir. [!] 1. N(I-V). asal gaz elektron dizilimi üzerinden irdeler. S ve N atomlarını. Yükseltgenme basamaklarının sabit veya değişken oluşu ile elektron dizilimi arasında ilişki kurar. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!]1.4-1. 1.(1. SO3. [!] 1. Elementlerin iyon yükü ve yükseltgenme basamağı bu örnekler üzerinde karşılaştırılır. Cl.

(2. Bu iyonlarda her atomun yükseltgenme basamağını bulma alıştırmaları yapılır.Kimya Dersi 9. LiF vb iki atomlu iyonik bileşikler için Lewis formülü yazımı çalışmaları yapılır. 2. [!] 2. Farklı elementlerin nötral atomlarının ve iyonlarının Lewis simgeleri genel kimyasal simgeleri ile karşılaştırılır. anyonlarınki ise dış katman elektronları ve yükü ile birlikte verilecektir.. ClO4− anyonları ve NH4+ katyonu örnek verilir. geçiş metallerinin ve ametallerin farklı pozitif değerliklere sahip olabileceği çıkarımı yapılır. Lewis simgelerinin neyi temsil ettiği tartışılır. SO42−. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 2.2) Elementlerin grup numaraları ile son yörüngelerindeki elektron sayıları ilişkilendirilir. katyonların Lewis simgeleri. NaCl.3 NaF gibi basit bileşiklerde. : F BİLEŞİKLER [!] 2.1.3. Bazı iyonik bileşiklerde atom gruplarının anyon ve/veya katyon olabileceğini fark eder. ClO3−. ana grup elementlerinin elektron dizilimleri asal gaz elektron dizilimleri ile karşılaştırılır. 2. Örnek: Fe2O3 demir (III) oksit Mn2O7 mangan (VII) oksit Cr2(SO4)3 krom (III) sülfat CrO3 krom (VI) oksit Cr2O3 krom (III) oksit NH4+ katyonu tanıtılır. gerektiğinde. Nötrallik ilkesinden yararlanarak iyonik bileşiklerin adları ile formülleri arasında eşleme yapar.2.. çekirdeği ve iç katman elektronlarının tamamını. Çeşitli elementlerin Lewis simgeleri incelenerek.2. CH3COO− . PO43− gibi anyonların fazladan elektronlarının hangi atom tarafından alındığı sorgulaması yapılarak. ClO−.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 30 . NO3−. ClO2− .5 İyonik bileşikler. Lewis sembolündeki harf(ler)in. bu elektronların atom grubunun tamamına aitmiş gibi düşünülebileceği sonucu çıkarılır. PO43−. : . Elementlerin sahip olabileceği yükler irdelenir.1. SO42−. 2. Bu tartışma ile. Sonuç olarak.5. KBr. Bazı iyonik bileşiklerin Lewis formüllerinin yazılı olduğu kartlar incelenerek iyonik bileşikteki elektron veren atomun/ atomların “katyon”. (2. Yaygın çok atomlu anyonlar ve [!] 2. 2. Örnek: . elektron alan atomun/ atomların “anyon” olduğu sonucuna ulaşılır. Elementlerin katman elektron dizilimleri kullanılarak. İyonlardan bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler. 2.Sınıf Öğretim Programı 2. sadece element sembolü ve yük olarak (Na+ gibi). katyonun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırılacaktır. çok atomlu iyonların Lewis yapılarına girilmeyecektir.4.4 Çok atomlu iyonlara OH−. Bu konu işlenirken.. Basit iyonik bileşikleri değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir.3). (2. kullanılan noktaların da değerlik elektronlarını gösterdiği sonucuna varılır. Geçiş elementlerinin ve ametallerin farklı pozitif yüklere sahip olabileceğini fark eder. CO32−. Ana grup elementlerinin katyon ve anyonlarının muhtemel yüklerini belirtir.

İyonik bileşiklerin moleküllerinin olmayışını. İyonik yapılı bileşiklerin çeşitli tiplerde ve düzenli örgüler oluşturduğunu modeller üzerinde gösterir.1. 3. nitrat ve sülfat tuzlarının suda iyonlaşmalarına ilişkin çözünme olgusu.(aq) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 31 .2. (3.1. 3. Basit halojenür. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3. Örnek: NaCl (k) + H2O (s) → Na+ (aq) + Cl.1-3. çeşitli tuzların çözünme denklemleri ile birlikte açıklanır. İyonik bileşiklerin formüllerine karşılık gelen moleküllerinin olmadığı ve hep katı halde bulundukları sonucuna varılır. [!] 3. BİLEŞİKLER NaCl ve CsCl bileşikleri için oluşturulmuş 3 boyutlu modeller üzerinde bileşiklerin örgü yapısı incelenir. Modeller karşılaştırılır. NaCl ve CsCl örnekleri açıklama için kullanılacaktır. İyonik bileşiklerin suda çözünmelerini örneklerle açıklar. “Verilen bileşikler moleküler yapıda mıdır?”.4.3.3. İyonik bileşiklerin suda neden kolay çözündükleri. 3.4) [!] 3. Her bileşik için iyonların dizilişi ayırt edilir. İyonik bileşiklerin örgü yapısı ile ilgili olarak öğrenciler.4. 3. İyonik bileşiklerin neden hep katı olduğunu açıklar.Sınıf Öğretim Programı 2. fiziksel hallerin ve çözeltideki iyonların gösterimleri ile birlikte verilecektir. örgü yapısı ile ilişkilendirir. “Bu modellerde yer alan bileşikler hangi fiziksel halde olabilir?” soruları ile yönlendirilmiş bir tartışma açılır.Kimya Dersi 9.3.

4).(4. Kovalent bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler. N2. ikili ve üçlü bağların da bulunabileceği sonucuna ulaşılır (4.1. su gibi bağımsız moleküllerden oluşmuş düşük erime ve kaynama noktalı kovalent bileşikler yanında. 4. amonyak. H2O molekülleri Lewis nokta yapıları ile gösterilir. C≡O. I2. I2 ile HCl. N2O5 (diazot pentoksit) gibi adların mantığı işlenir.2) Bazı kovalent bağlı bileşiklerde formül yazma ve adlandırma çalışmaları yapılır. 4.3. (4. Cl2. Moleküllerin bağ yapısını değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir (Lewis formülleri). HF. H2O. 4. ve kn.6 Karbon dioksit.5 Latince sayı adları kullanılarak türetilen. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğu vurgulanır.4. HCl. 4.4 O=O. Cl2. N2. örgü yapılar oluşturan. 4. Pozitif atomun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırma. 4. İki atom arasındaki kovalent bağı ortaklaşılmış elektron çiftleri temelinde gösterir.4 Moleküller “nokta/elektron” ve “çizgi/elektron çifti” seçenekleri ile ayrı ayrı gösterilecektir. en.1). AÇIKLAMALAR [!] 4. 4. Buradan. molekül sayılamayacak örnekler olarak açıklanır. Kovalent bileşiklerin çoğunun neden bağımsız birimlerden (molekül) oluştuğunu açıklar. Bazı kovalent bileşiklerin ikili ve üçlü bağ içerdiğini hazır örnekleri inceleyerek fark eder 4. grafit gibi kovalent element yapıları da. 4. değerleri yüksek SiO2. Bileşiklerin Lewis formülleri yazılır.Sınıf Öğretim Programı 2. SO2 (kükürt dioksit). IF3 vb bileşiklerde anyon adına eklenen son ek verilir. elmas.3.2.5. O=C=O. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 32 . metan gibi sistematiğe uygun olmayan geleneksel adlar vurgulanır. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğunu fark eder. eten ve etin gibi basit molekül örnekleri Lewis gösterimleri ile açıklanacaktır. O2. : Sınırlamalar BİLEŞİKLER . + F F F–F Periyodik cetvelde hangi elementlerin kovalent bağ oluşturabileceği tartışmaya açılır. çubuk-küre modelleri de tanıtılır.6. N≡N. I2 ile HCl. monoklinik kükürt.1.6). Su. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Aynı element atomlarından oluşmuş kovalent yapı örnekleri ( H2. 4. 4. O=C=O. CO2 vb bileşiklerin Lewis formülleri üzerinde. C≡O. atomların katman elektron modeller ile oluşturulmuş çeşitli molekül gösterimleri incelenerek. O2. 4.3 O2. N≡N.Kimya Dersi 9. SO3 (kükürt trioksit). Daha sonra. Kırmızı fosfor. Cl2. Bağların çizgilerle gösterimi için.3. [!] 4. molekülerdeki her bir atomun başka kovalent bağ oluşturup oluşturmayacağı irdelenir. eten ve etin gibi basit moleküllere ait Lewis gösterimlerinin yer aldığı modeller incelenerek kovalent bileşiklerde tekli bağlar yanında. iki atom arasında kovalent bağın elektron ortaklaşması ile oluştuğu sonucuna ulaşılır (4. iyonik bileşiklerle sınırlı kalacak ve orada işlenecektir. O=O. 4.. H2O bileşiklerinin değerlik elektronları ile nasıl gösterilebileceği tartışmaya açılır. B2O3 gibi bileşiklerin varlığı bir okuma parçasında verilir. her kovalent bileşiğin bağımsız moleküllerden oluştuğu sonucuna varılır. Basit kovalent bileşiklerin formülleri ve adları arasında eşleştirme yapar. F2 ) için bağlanmanın nasıl gerçekleştiği üzerinde bir tartışma açılır.

S. H2O. İki atomlu basit moleküllerde pozitif ve negatif uçları tahmin eder.1.1) N2. O. 5.Kimya Dersi 9. N. 5. buna bağlı olarak moleküllerin pozitif ve negatif uçları da dikkate alınarak moleküllerin polarlığı ile yapıları ilişkilendirilir (5. F. Br. HCl.3). BİLEŞİKLER Kovalent bağlarda polarlık ile ilgili olarak öğrenciler. 5. bu elementlerin de sadece bağ elektron çiftlerine sahip çıkma eğilimi sırası verilecektir. CH4 gibi üç boyutlu moleküllere girilmeyecektir. Basit molekülleri polarlık bakımından irdeler. bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizer. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 5. O. C. 5. apolar çözücülerin de apolar kovalent maddeleri kolay çözeceği genellemesi yapılır. H2O-HCl.3.(5.4 Maddelerin karışabilirlikleri (çözünürlük) açıklanırken moleküller arası bağların kırıldığı ve yeni bağların oluştuğu konusu verilir. 5. ametallerin bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimlerinden bağın polarlığı. S. I. O=C=O gibi çizgisel ve düzlem. ametaller bileşik oluştururken bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizilir (5.4. 5.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 33 . 5. CO2. Bu karşılaştırmada son yörüngedeki elektronların çekirdeğe uzaklıkları ve sayıları esas alınarak. ancak enerji bilançosu üzerinden çözünürlük irdelemesine girilmez. CS2 molekülleri için hazırlanmış olan çizgisel ve düzlem açısal yapılarının açıkça görüldüğü kartlar incelenerek yapılar karşılaştırılır.1 Elektronegatiflik sırası veriliyor olmakla beraber. Br. [!] 5. bu kavramın tanımına girilmeyecek. I.4 Bir okuma parçasında.2. H dışındaki elementler ele alınmayacak. Buradan polarlık özellikleri ile maddelerin sıvılardaki çözünürlükleri arasında ilişki kurulur. [!] 5. Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak F.2. N. N2. Moleküllerin polarlığı ile moleküller arası etkileşimi ilişkilendirir. moleküller arası etkileşimlerin irdelenmesinden sonra her molekülün kendi türünden moleküllerle etkileşimi.açısal moleküller düzeyinde ilişkilendirilecek. H2O-I2.3 Bağın polarlığı ile molekülün polarlığı. C. H elementlerinin elektron dizilimleri karşılaştırılır.4 Polar çözücülerin iyonik ve polar maddeleri. [!] 5. bu ikili etkileşimlerle karşılaştırılır.Sınıf Öğretim Programı 2. Cl. H2O. Cl. Bu karşılaştırma sonunda. Başlıca ametalleri. CS2-I2 molekül çiftlerinde. polar maddelerin erime ve kaynama noktaları karşılaştırılarak genel anlamda uçuculuk ile polarlık arasında ilişki kurulur.

proteinler ve nişasta gibi önemli doğal bileşikler ile ilgili okuma parçası/parçaları verilir.2. sakkaroz.Kimya Dersi 9. -COOH. [!] 6. Organik maddelerin. etin. eten. alanin gibi yaygın adları ile tanıtılacak. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 34 . yağ asitleri.CH2-COOH CH3COOH. karbon temelli maddeler olduğu sonuçta vurgulanır. Organik moleküllerin hidrofil ve hidrofob bölümlerini gösterir. -COOH. amino asitler (genel formül ve en basit örnekler) ve etanoik asitin formülleri adları ile eşlendirilir. metan. hekzan. glukoz.CH2. Organik bileşikler ile ilgili olarak öğrenciler. basit şekerler. özellikleri deterjan türü bileşiklerin yer aldığı [!] 6. fruktoz. etanoik asit (asetik asit. 6.1. CS2.CH2. Polarlığın çözünmedeki rolünü. sülfürik asit gibi anorganik bileşikler ayrı gruplar halinde yazılarak her grubun kendi içindeki ortak yönleri ile ilgili bir tartışma açılır.2 C1-6 n-alkan ve sikloalkanlar. propantriol. Organik ve anorganik bileşikleri formüllerinden ayırt eder. 6.3 Hidrofil ve hidrofob grupların niteliği ve bir okuma parçasında açıklanır. C2H5OH. propantriol.CH2-SO3H CH3-CH2.4. 6. -SO3H içeren C1−6 n-alkanları ile örneklenebilir. “Benzer benzeri çözer” genellemesi. benzen bileşikleri arasındaki etkileşim ise apolarlıkları ile ilişkilendirilerek açıklama yapılır. Basit hidrokarbonların ve yaygın organik bileşiklerin açık formüllerini yazar ve adlandırır. metanol.CH2.CH2. -NH2.CH2. benzen ile amino asitler. Hidrofil ve hidrofob gruplar -OH. (6.3 Hidrofil ve hidrofob kavramlarının tanımları yapılarak.CH2. etanol. H2O. glisin. sirke asidi) gibi organik ve sodyum klorür. (6.CH2..CH2.1-6. glikoz.3. 6. BİLEŞİKLER [!] 6.Sınıf Öğretim Programı 2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Etanol (etil alkol. etandiol.2) Örnekler hidrofil ve hidrofob tanımları polarlık-apolarlık temelinde açıklanır.2 Amino asitler. etanoik asit örnek verilecektir.4 Benzer benzeri çözer genellemesine örnekler verilecektir.1) C1. früktoz. organometalik bileşiklerin ve komplekslerin organik mi anorganik mi sayılması gerektiği tartışmasına girilmez. 6. ispirto). yağlar. -SO3H örnek verilir.1 Organik asit tuzlarının. etanol. tanıdığı organik bileşikleri kolay çözündüğü çözücülerle eşleştirerek açıklar. eten. benzen ile yaygın organik moleküllerden metanol. etin.6 n-alkan ve sikloalkanlar. CO2 ve karbonatların bu tanım dışında kaldığı belirtilir. kalsiyum oksit.CH2. CH3NH2 bileşikleri örnek alınarak polarlık temelinde.2 “Organik” tanımının tarihçesi ve/veya amino asit.3) CH3-CH2.(6. 6. -NH2.CH2-OH CH3-CH2. 6. etandiol. [!] 6. (6. sistematik adlandırmaya girilmeyecektir. hidrofil gruplara -OH.4) AÇIKLAMALAR 6.

2. Element Katman. 1.3. 1. asal gaz olup olmadıklarına karar veriniz.Sınıf Öğretim Programı D.Kimya Dersi 9. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. metal.elektron dizilimini yaparak grup numarasını ve iyon yükünü belirleyip. ametal. 1.4 Aşağıdaki tabloda verilen her atom için katman.1.Elektron Dizilimi Grup Numarası İyon Yükü Metal Ametal Asal Gaz He Na O Mg Ne F Ca 35 .

5 Aşağıdaki tabloyu verilen açıklamalar doğrultusunda doldurunuz. Belirtilen element için katman. Belirtilen elementin farklı yükseltgenme basamağında olduğu bir bileşiğini ilgili sütuna yazınız. 1. Bileşik Belirtilen Element P Yükseltgenme Basamağı Katman-Elektron Dizilimi Belirtilen Elementin Farklı Bileşiği Na3PO4 HNO3 N CrO3 Cr Mn2O7 Mn FeCl3 Fe SO3 S 36 .Kimya Dersi 9.4. 3.elektron dizilimini yapınız. 1. 2. Belirtilen element için yükseltgenme basamağını yazınız.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.

Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2.1 Aşağıdaki verilen diyagramlarda MgCl2. tabloda verilen yere yazınız. Bu diyagramları inceleyerek. O2 ve Cl2 moleküllerinin oluşumu görülmektedir. Bağların nasıl oluştuğunu tabloda ayrılan yerde açıklayınız. 4.Kimya Dersi 9.3. Oluşan bağların türünü. Formül Bağın Türü Bağın Oluşumu MgCl2 Cl2 O2 37 . 2. 1.

Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :4 : 4. 4.1.) H2 → NH3 → CO2 → SO2 → CaO → AlCl3 → 38 . (Elementlerin ait oldukları grup numaralarını periyodik sistemden bulunuz. 4.Kimya Dersi 9.4 Aşağıda verilen moleküller ve bileşikler için Lewis formüllerini yazınız.3.

3 Aşağıdaki tabloda boş olan yerleri istenenleri yazarak doldurunuz.Kimya Dersi 9. Bileşik Adı Propan Bileşik Formülü Hidrofil Uç Hidrofob Uç CH3-OH Etanoik Asit CH2-CH2 OH OH Benzen ⏐ ⏐ CH2.CH.1.CH2 OH OH OH ⏐ ⏐ ⏐ 39 .Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :5 : 6. 6. 6.2.

Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYASAL DEĞİŞİMLER 1. Ünite Önerilen Süre : KİMYASAL DEĞİŞİMLER : 12 saat A.Kimya Dersi 9. B. ayrıca kimyasal tepkimeleri formüllerle ve sayma yöntemi ile denkleştirmeyi öğrendiler. Polimerleşme ve Hidroliz C. maddenin kimyasal özelliklerini kimyasal değişimlerle ilişkilendirmeleri.Sınıf Öğretim Programı 3. Bu ünitede öğrencilerin. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • Kimyasal Tepkime Kimyasal Özellik Kimyasal Değişme Yanıcılık Asitlik Bazlık Asallık Çözünme Çökelme Nötralleşme Redoks İndirgen Yükseltgen Polimerleşme Monomer Dimer Polimer Hidroliz 40 . kimyasal tepkime türlerini örnekleri ile birlikte incelemeleri amaçlanmaktadır. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde kimyasal değişim kavramını ve basit tepkimeleri. kimyasal tepkimelerde ısı alış-verişini öğrenmeleri. Reaksiyon Nedir? 2. Ünitenin Amacı Öğrenciler. Reaksiyon tipleri 3.

3) Her kimyasal değişmede mutlaka bir enerji alış-verişi olduğu düşüncesini vermek esastır. KİMYASAL DEĞİŞMELER 1.1 Kimyasal değişimlerin. tepkimeye girdiği maddeye göre değişmektedir. maddenin kimyasal özelliği” ifadesinin tek başına çok da anlamlı olmadığı. kolay ölçülebilir büyüklükler ile ifade edildiği hatırlatılır. maddenin bir kimyasal tepkimeye katılması gerektiği gerçeğini ortaya çıkaracak öğretmen tarafından yönlendirilen bir irdeleme yapılır. Isı ve ışık enerjisi veren yanma tepkimeleri.3. kütle ve hacim ölçülerek nasıl bulunduğu tartışılır. kimyasal tepkimeleri atomların diziliş şekillerinin değişmesine dayanarak açıklaması ile elektron alış-verişine dayanan modern kimyasal tepkime açıklamaları karşılaştırılır. Yanıcılık. gerekli önlemler alınarak algılanabilir ve ölçülebilir olduğu. [!] 1. Fen ve Teknoloji dersi 6-8. ancak bu düzen değişikliklerinde elektronun ve daha genel olarak elektriksel etkileşimlerin kullanıldığı vurgulanır. (1. sınıf programlarında işlenmiştir.2) Yanma tepkimelerinin esası verilir. Kimyasal özelliklerin de.Kimya Dersi 9. asallık ve diğer kimyasal özelliklerin şartlara bağlı olarak değişmesine (asallık ve reaktifliğin göreceli olmasına) bir örnektir. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 3. o maddenin hangi koşullarda ve ne ile etkileştiği hususu olacağı.2. : Sınırlamalar : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 41 . Dalton atom teorisinin kimyasal tepkimelerin ve buna bağlı olarak kimlik değişmelerinin açıklanmasında doğru bir yaklaşım getirdiği fakat yetersiz olduğu belirtilir. kimyasal değişimenerji değişimi ilişkisi irdelenir. (1.1) Fiziksel özelliklerin. ısı enerjisi gerektiren azot oksitleri oluşumu. asallık gibi kimyasal özelliklere temel olan örnek tepkimelerin denklemlerini yazar. Isı ve elektrik enerjisi değişimlerinin eşlik ettiği tepkimeler yazılırken enerji miktarı verilmeyecek. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Dalton teorisinin.1. tepkimeye girme yatkınlığı gibi özelliklerin sayısal büyüklük olarak ifade edilebilmesi. Bu bakımdan bir madde için kimyasal özelliklerden bahsedilirken mutlaka tepkimeye girdiği madde belirtilmelidir. Örneğin yoğunluğun. ısı (Q) ve “elektrik enerjisi” terimlerini ilgili yerlere yazmakla yetinilecektir. doğal gazdaki metanın yanmasına ilişkin tepkime denkleştirilir. (1. bu özelliklerin ortaya çıkması için örneğin. Uygun olan basit tepkimelerle sınıf ortamında da deney yapılabilir. Kimyasal değişmelere enerji değişmelerinin de eşlik ettiğini örneklerle gösterir.4. “Bir 1. örneğin tepkimeye girme yeteneği. fakat yüksek sıcaklıkta oksijene karşı reaktif olması.4.Sınıf Öğretim Programı Ç.2 Burada verilmek istenen. 1. asitlik-bazlık. (1. Bir maddenin kimyasal özellikleri. Kimyasal özelliklerin kimyasal değişmeler ile ortaya çıktığını fark eder. aşağıdakine benzer bir örnekle açıklanır. Kimyasal tepkimelerin betimlenmesi ile ilgili olarak öğrenciler. atomların birbirine bağlanması ve/veya bu bağların kopması temelinde açıklaması. Yangın söndürmede kullanılan karbon dioksidin ve altının alevden etkilenmemesi birer asallık örneği olarak kullanılır. Kimyasal tepkimelerde maddelerin kimlik özelliklerinin değiştiğini Dalton atom teorisi ile ilişkilendirerek açıklar. kimyasal özelliklerin ölçülebilmesi ve yorumlanabilmesi için bir kimyasal değişmenin gerekliliğidir. 1. Yaygın asitlerin yaygın bazlarla nötralleşme tepkimeleri denkleştirilir. O2 + 2H2 ⎯→ 2H2O çok hızlı yavaş 3O2 + 4Fe ⎯→ 2Fe2O3 tepkime yok O2 + Au ⎯→ ??? Azotun normal sıcaklıkta oksijen ile tepkime vermemesi. ancak. asıl olanın. Atomların diziliş ve düzen değişikliklerinin modern açıklamalar için de geçerli olduğu. elektrik enerjisi elde etmede kullanılabilen redoks tepkimeleri ve elektrik enerjisi ile gerçekleştirilen suyun elektrolizi gibi tepkime örnekleri kullanılarak.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1. 1. 1. Fiziksel özelliklerin beş duyu organı ile algılanabildikleri için kavranmalarındaki kolaylık vurgulanır.

4) İyon değişimi için çökme ve nötralizasyon tepkimeleri.5 Yakıt pillerinde ve akümülatördeki redoks olayları çalışma ilkeleri ile birlikte bir okuma parçası halinde sunulur. sınıf ortamında gösteri deneyi olarak yapılır. amonyum dikromatın ısıtma sonucu kuru kuruya bozunması. indirgen ve yükseltgen belirlenir. O3.2 Çözünme-çökelme ve nötralleşme tepkimeleri.3 Kuvvetli asit ve bazların nötralleşme tepkimeleri örnek olarak verilir. redoks tepkimeleri. öğrencinin tanıdığı kimyasal maddeler seçilerek örneklenir. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ KİMYASAL DEĞİŞMELER 2. Cl2.1-2. 2.1. KNO3. KMnO4. Öğrencilere “tepkime” kavramı hakkında bir sezgi vermek için. Yaygın yükseltgen ve indirgen maddelere. HClO. Ortamın asitliği veya bazlığı pH kâğıdı ile kontrol edilir.1-2. KClO3.1-2.3. İndirgenler: H2. 2. deney gereçlerinin ve masa üstü hazırlığın önceden yapılmış olması gerekir. [!] 2. 2.5 Karmaşık olmayan redoks tepkimeleri örnek seçilip. KMnO4 ile H2O2 (asidik ortam) arasındaki tepkime bir redoks örneği olarak öğrenciler tarafından incelenir. (2. Asit-baz tepkimelerine örnek olarak.Sınıf Öğretim Programı 3.5 Bu konunun sınıf ortamında.5) AÇIKLAMALAR [!] 2. 2. HNO3. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle gözlemlenir. 2.5 Yükseltgenler: O2.5. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 42 . Nötralleşme tepkimelerinin genel özelliğini açıklar. CO [ 2. SO2. [!] 2. I2. H2O2. Basit çözünme-çökelme tepkimelerinin denklemlerini yazar. kullanım alanları ile birlikte örnekler verir.2. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle işlenebilmesi için.Kimya Dersi 9. [!] 2. kurşun nitrat ile potasyum iyodür arasındaki tepkime. elektron alış-verişi ile yürüyen olaylar için. indirgenme ve yükseltgenme olaylarının eş zamanlı olduğu vurgulanır. (2.5 Redoks denklemleri denkleştirilmiş halde verilecek ancak bu aşamada denkleştirme konusuna girilmeyecektir. Çökelme tepkimelerine örnek olarak ise. [!] 2.4. C. 2. Elektron alış-verişi ile yürüyen değişmelerde indirgeni ve yükseltgeni belirler. maddelerin fiziksel halleri belirtilerek yazılır ve bu tepkimeler için günlük hayatta karşılaşılan değişimler örnek seçilir. Farklı kimyasal tepkime tipleri ile ilgili olarak öğrenciler.1-2. çözeltilerin. NaHSO3. Gerçek örneklerle ve kullanım alanları ile ilişkilendirilen anlatımlar tepkime denklemleri yazılarak yapılır. Çözünme-çökelme ile nötralleşme tepkimelerinin ortak özelliğini belirtir. metil kırmızısı indikatörü yanında HCl ve NaOH çözeltileri arasındaki nötralleşme olayı incelenir. Basit pil tepkimeleri esas alınır. S.

trimer. tetramer. dimer. polietilen teraftalat (PET). doğal ve sentetik kauçuk gibi polimerlerin oluşumu ve önemini açıklayan bir okuma parçası verilir.2.2 Teflon. Naylon plastik türlerinden sadece biridir. KİMYASAL DEĞİŞİMLER 3. polivinil klorür (PVC).Sınıf Öğretim Programı 3.Kimya Dersi 9.1. 3.…. Küçük yapı ünitelerinin bir biri ardına tekrarlanarak büyük moleküller vermesi (polimerleşme) ve büyük moleküllerin su molekülü etkisi ile bölünmesi (hidroliz).1. kondenzasyon polimeri tipi protein veya poliamid oluşumu da örnek olarak verilir. 3. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 3. Verilen basit polimerleşme tepkimelerinde monomer.1. farklı tepkime tipleri olarak tanıtılır. Bu bağlamda “plastik” teriminin anlamı irdelenir.1. [!] 3. Günlük dilden kaynaklanan bir alışkanlıkla.3. Farklı polimerleşme tepkimelerine örnekler verir. Tepkime yürüyüş basamakları gösterilerek bu basamaklarda dimer.3. 3. Bazı büyük moleküllerin su molekülü katılması ile parçalanmasına örnekler verir.3) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 43 . Ayrıntılı mekanizma gösterilmez.3 Hidroliz tepkimelerine örnek olarak etil asetatın ve poliamidin hidrolizi verilebilir. canlılık ve pratik hayat bakımından önemi de vurgulanarak tartışılır. Polimerleşme ve hidrolizin canlı sistemlerde ve endüstrideki örnekleri. (3.1-3..3. “plastik” ve “naylon” kavramları yer yer eş anlamlı gibi kullanılmaktadır. polimer terimlerinin anlamları irdelenir. 3. polimer türlerini gösterir. Polietilen (PE) oluşum tepkimesi yanında. …. ??? 3. Polimerleşme ve hidroliz ile ilgili olarak öğrenciler. . [!] 3.

2 Aşağıda verilen tepkimeleri türleri ile eşleştiriniz. TEPKİMELER 1) CH4(g) + 2O2(g) CO2 (g) + 2H2O (g) BaSO4(k) + TÜRLERİ A) Çökme B) Nötürleşme 2) Ba2+(aq) + 2Cl-(aq) + Ca2+(aq) + SO42-(aq) Ca2+(aq) + 2Cl-(aq) 3) N2 (g)+ 3H2 (g) 4) HCl + NaOH 2NH3 (g) H2O+ NaCl C) Polimerleşme D)Yükseltgenme.Kimya Dersi 9.İndirgenme Ag+(aq) + NO3-(aq)+ K+(aq) + E) Yanma 5) AgCl(k) + K+(aq) + NO3-(aq) Cl-(aq) → 6) F) Çözünme 44 .1. 2. Birden fazla tepkime türü ile eşleşen tepkimeleri belirleyiniz. 2.Sınıf Öğretim Programı D.3.4. 3. 2. 2.2.3. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.

Kimya Dersi 9.4 Aşağıda verilen çeşitli yükseltgenme ve indirgenme tepkimelerinde “indirgen” ve “yükseltgen” maddeleri belirleyerek ilgili sütuna yazınız.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2. TEPKİMELER 2H2 + O2 2Na + Cl2 2H2O 2NaCl İNDİRGEN YÜKSELTGEN 2KMnO4 + 5SO2 +2H2O 2Mn SO4 + K2SO4 +2H2SO4 I2+5HClO+ H2O 2HIO3 +5 HCl 4Fe + 3O2 Fe2O3+3CO 2Fe2O3 2Fe + 3CO2 Zn+ CuSO4 ZnSO4+ Cu 45 .

heterojen karışım. Karışımların Sınıflandırılması 2. süzme. ayıklama. özütleme. Karışımların Ayrılması C. yüzde çözünürlük kavramı verilerek çözünürlüğün maddenin kimlik özelliği olduğu vurgulanacaktır. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KARIŞIMLAR 1. homojen karışım. Ayrıca. Ünite Önerilen Süre A.Kimya Dersi 9. çözücü. Ünitenin Amacı Öğrenciler. dekantasyon. çözelti. çöktürme. B. karışımları ayırma yöntemleri. ilköğretim Fen ve Teknoloji derslerinde karışımları ve basit ayırma yöntemlerini öğrendiler. destilasyon üzerinde durulacaktır.Sınıf Öğretim Programı 4. eleme. yüzdürme. çözünürlük kavramları hatırlatılarak sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisi örneklerle açıklanıp. Bu ünitede. diyaliz. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • Homojen Karışımlar Heterojen Karışımlar Çözücü Çözelti Çözünürlük Çözünürlüğe Etki eden Faktörler Çöktürme Aktarma ( Dekantasyon ) Yüzdürme ( Flotasyon ) Destilasyon Buharlaştırma Kristallendirme Diyaliz Özütleme Petrol Rafinasyonu : KARIŞIMLAR : 16 Saat 46 .

3) Çeşitli maddelerin suda çözünürlüklerinin yer aldığı bir tablo kullanılarak kimlik farkı vurgulanır. sıvı. gazların çözünürlüğüne de sıcaklığın ve basıncın etkisi ile ilgili tablo ve grafikler incelenir.3 “Vurgun” kazaları ile ilgili bir okuma parçası verilir. (1. “100 g suda çözünen madde kütlesi” şeklinde tanımlanacaktır. sirke. pirinç gibi yaygın örnekler ve bileşimleri tablo halinde verilir. vb. [!] 1. kaynama noktası değişimi için glikol-su karışımı ile deney yapılır (1. tuzun şekerin suda sonsuza kadar çözünemeyeceği deneysel olarak gösterilip doygun çözelti kavramının öğrencilerce sezilmesi sağlanır. şekerli su.4 Farklı maddelerin çözünürlükleri karşılaştırılırken. aynı sıcaklıktaki çözünürlük değerleri karşılaştırılır.2 Çözelti tanımına uyan kolonya. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Homojen karışımlar için. (1.5. çözünen ve çözelti kavramları maddelerle eşleştirilir. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 4. [!] 1. 1. [!] 1.sıvı. duman. 1. süt ve benzeri gıdalar. tuzlu su. çözünürlük kavramlarını ilişkilendirerek açıklar. KARIŞIMLAR : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 47 . katı-sıvı.1) NaCl sulu çözeltisi. 1. duman. köpük.Sınıf Öğretim Programı Ç. alkol-su uygun alaşımlar. Doygun çözeltideki tuz/şeker oranı % cinsinden ifade edilir. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR [!] 1. 1. 1. [!] 1.2 Çözünürlük.5). ilaçlar vb.(1. Sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisini örneklerle açıklar.gaz.(1. sis. gaz.1. boya gibi yapı malzemeleri.1 Katı. Farklı maddelerin çözünürlüklerini karşılaştırarak çözünürlüğün maddenin kimlik özelliklerinden olduğunu fark eder.3. Örnekler: sis.4). 1. Çözücü. Katıların sudaki çözünürlüğüne sıcaklığın. Yoğunluk değişimi için tuzlu su. çözelti. heterojen karışımlar için. Karışımların bileşimleri değiştikçe bazı fiziksel özelliklerinin değiştiğini deneyerek fark eder. NaHCO3.gaz gibi çeşitli karışım örnekleri seçilebilir. K2SO4 gibi tuzlar kullanılarak deneyle gösterilir Katıların çözünürlüğünün sıcaklıkla artışı grafiklerle ifade edilir.5 Su-etil alkol. Örneğin tuzun ve şekerin çözünürlüğü kavramını vermek için.2) Katı maddelerin çözünürlüğünün sıcaklıkla değiştiği.katı.Kimya Dersi 9. Çıplak gözle karışımların gerçek niteliğinin anlaşılamayabileceği belirtilir. su-asetik asit karışımlarının değişen yüzdelerindeki yoğunluk değerlerini veren bir tablo açıklama için kullanılabilir.4. Yoğunluğun ve kaynama noktasının madde derişimi ile nasıl değiştiğini gösteren deneyler yapılır. tunç. Karışımlar ile ilgili olarak öğrenciler.2. kireç sütü. karışımların niteliği tartışılır. [!] 1. hava. sıvı. şekerli su gibi karışımlarda çözücü. Heterojen ve homojen karışımları ayırt eder.

2. Maddelerin birbirinden ayrılmasında yoğunluk farkından yararlanan yöntemleri keşfeder. 2. kum-stirofor köpük parçaları. Kaynama noktası farkından yararlanarak karışımların ayrılmasına örnekler verir. Verilen karışımlar için uygun ayırma yöntemleri önerir. yüzdürme (flotasyon) işlemleri endüstrideki uygulamaları ile tartışılır. gazyağı vb eldesi bir okuma parçası olarak verilebilir.1) Çöktürme. Çözünürlük farklarının maddeleri ayırmada kullanılabildiğini fark eder. (2. (2. damıtma ürününün yoğunluğu. [!] 2. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Ayıklama.5) : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 48 .5 Ayırma yöntemleri uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenecektir. KARIŞIMLAR Deniz suyundan yemek tuzunun elde ediliş süreci üzerinden. aktarma (dekantasyon). destilasyon ile katı-sıvı ayırımında kullanılan buharlaştırmanın farkı vurgulanır.1.5. alkol-su. Karışımların ayrılması ile ilgili olarak öğrenciler.4. (2. (2. tuz-iyot. 2.1-2. 2. [!] 2. [!] 2.4.3. CaCl2NaCl.3 Kristallendirmenin yanı sıra katı-sıvı ve sıvı-sıvı özütlemesi açıklanacaktır. 2.Sınıf Öğretim Programı 4. uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenir.3) Glikol-su karışımı. eleme. 2.4) Kum-tuz..2) AÇIKLAMALAR 2. basit damıtma sisteminde damıtılır. Petrol rafinasyonu ile benzin.2. eleme. farklı tuzların suda çözünürlük farklarından yararlanarak ayırma işleminin ilkesi irdelenir. Destilasyon ve buharlaştırma yöntemleri.3. için uygun ayrıma yöntemleri tartışılır ve basit deneyler yapılır. süzme ve diyaliz işlemlerine gerçek uygulamalardan örnekler verilir ve bu uygulamaların nasıl yapıldığı irdelenir. vb.1 Ayıklama. (2. damıtılan karışımın yoğunluğu ile karşılaştırılır. Tanecik boyutu farkından yararlanılarak geliştirilen ayırma yöntemlerini açıklar. 2. süzme ve diyaliz örnekler ile açıklanacaktır.Kimya Dersi 9.

4 Aşağıda verilen ayırma yöntemleri uygulanırken maddelerin hangi özelliklerinin farklı olması gerekir? Eşleştiriniz.Kimya Dersi 9. YÖNTEMLER ÖZELLİKLER Aktarma (Dekantasyon) Destilasyon Kaynama noktası Özütleme Yüzdürme (Flotasyon) Buharlaştırma Yoğunluk Kristallendirme Diyaliz Çözünürlük Petrol Rafinasyonu Tanecik boyutu 49 .1-2.Sınıf Öğretim Programı D. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri :1 Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar : 2.

3 Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları grafiği kullanarak yanıtlayınız. 0 oC’ da NaClO3’ın çözünürlüğü diğer maddelerden azdır. Çözünürlük (g/ 100 g su) Sıcaklık (oC) 1. 40 oC’ da hangi maddenin çözünürlüğü en fazladır? A) KBr ve NaCl B) KNO3 C) NaCl D) NaClO3 E) KBr 3. Sıcaklık artışı KNO3’ın sudaki çözünürlüğünün azalmasına neden olur. NaCl’ ün çözünürlüğü sıcaklık artışı ile çok az artar.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanım : 1. Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) B) C) D) E) 20 oC’ da KBr’ın çözünürlüğü KNO3’ın çözünürlüğünden azdır. 60 oC’ de NaCl çözünmez.Kimya Dersi 9. 0 oC’ da 30 g KBr çözmek için en az kaç gram su gerekir? A) 60 B) 75 C) 100 D) 50 E) 120 50 . 0 oC’ da 200 g suda en çok kaç gram NaClO3 çözünür? A) 60 B) 80 C) 160 D) 140 E) 120 4. 2.

soda gibi içeceklerin kapağı açıldığında sıvıdan gaz çıkması. 2.3. Kışın otomobillerin soğutma sıvılarına antifriz konulması.1. Solunum güçlüğü çeken hastalara oksijen maskesi takılması. Gazoz. 4.5 Aşağıda verilen olayların nedenlerini açıklayınız. 51 .Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. Kaynadıktan sonra suyun tadının değişmesi.Kimya Dersi 9. 3. 1.

Yaygın Malzemeler 3. Bununla birlikte fotosentez ve solunum gibi biyolojik sistemlerdeki kimyasal değişimler üzerinde de durulacaktır. çimento gibi kullanımı yaygın malzemelerdeki kimyasal maddeler tanıtılacaktır. sabun gibi temizlik maddelerindeki ve kireç. çevre ilişkileri etrafında bir irdeleme yapılacaktır. Fen ve Teknoloji derslerinden ve ayrıca gündelik yaşamından bazı kimyasal maddeleri bilmektedir. Bu bağlamda. B. Temizlik Maddeleri 2. çamaşır sodası. kimyasal maddelerin bazı zararlarının olabileceği fikri işlenerek. Ünite Önerilen Süre : HAYATIMIZDA KİMYA : 20 saat A. Biyolojik Sistemlerde Kimya 4. endüstri. enerji. Çevre Kimyası 52 .Sınıf Öğretim Programı 5. Bu ünitede özellikle. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları HAYATIMIZDA KİMYA 1. kimyanın yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası olduğu fikri üzerinde durulacaktır. Ayrıca. Ünitenin Amacı Öğrenciler.Kimya Dersi 9.

Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı C. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Aktif Molekül Sabun Deterjan Alaşım Harç Sıva Beton Kil Seramik Porselen Boya Kırılmaz Lamine Cam Isıya Dayanıklı Cam Mercek Camı Prizma Camı Kristal Cam Protein Nişasta Karbonhidrat Sindirim Solunum Fotosentez Ekolojik Denge Biyolojik Sistemlerde Kimya 53 .

Kirlerin genelde yağ ve benzeri apolar organik maddeler içerdiği bilgisi verildikten sonra.1). [!] 1. yüzey gerilimi.1. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ C12−18 arasındaki herhangi bir sabunun açık formülü ile deterjan aktif maddesi olan dodesilbenzen sülfonatın açık formülü karşılaştırılır. yağların bazik ortamda hidrolizi ile çözünür hale gelmesi bir denklemle açıklanır. hangi türden maddelerle kolay karışabilecekleri tartışmaya açılır. Her iki molekülde bir polar uç ve uzun bir apolar zincir bulunduğu vurgulanır (1. Farklı temizlik maddelerinin yapısal özellikleri arasındaki benzerlikleri fark eder.1. Sabun ve deterjan aktif maddesi moleküllerinin kirin suya karışmasına nasıl yardımcı olduğu. ara yüzey gibi kavramlar üzerinden açıklama yapılmayacaktır. Çamaşır sodasının kir çıkarma özelliğini açıklar.3 Piyasadaki sabun ve deterjan tipi çeşitli ürünlerin yapılarına katılan aktif madde harici katkı maddeleri ile ilgili bir araştırma konusu verilir. “Kir” oluşturan maddelerin su ile neden karışmadığını açıklar. 1. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 5.2 Sabun ve deterjan aktif maddesinin işlevi açıklanırken görsel ögelerdeki moleküller çizgi-zincirlerle gösterilebilir. 1. (1.Kimya Dersi 9.4).(1. çamaşır suyunun renk ağartma özelliğinin açıklanması için bir tartışma açılır. Çamaşır suyundaki NaClO bileşiğinin su ortamındaki yükseltgen özelliği vurgulandıktan sonra. [!] 1. bu maddelerin su ile neden karışmadıkları.. görsel ögeler de kullanılarak irdelenir. AÇIKLAMALAR HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 54 . Na2CO3 ile H2O arasındaki. yağları suda çözünebilir maddelere dönüştürdükleri vurgulanır. bitkisel yağ ve NaOH ile sabun hazırlama deneyi yapılabilir.3. Sabun ve deterjan aktif moleküllerinin. 1.Sınıf Öğretim Programı Ç.3) Bazların yağlara etkisini göstermek için. Bazların. 1. Misel. Na2CO3 +H2O → NaOH + NaHCO3 tepkimesi verildikten sonra.4 Bulaşık makinelerinde ve lavabo açıcılarda kullanılan temizlik maddelerinin yapısı ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir. Çamaşır suyunun ağartıcı özelliğini yapısı ile ilişkilendirir. Temizlik maddelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler. 1.5.2.2.1. Yağın polarlığı ile oluşan sabun molekülünün polarlığı ve her iki maddenin su ile karışabilirliği tartışmaya açılır. 1.5) [!] 1. kirin suya karışmasını nasıl sağladığını açıklar. 1.4.(1.

2.Kimya Dersi 9.4 Isıya dayanıklı camlar. Farklı metalleri birbirine karıştırarak alaşım oluşturmanın neden gerekli olduğu tartışılır. bu maddelerden camın oluşumuna ilişkin yüksek sıcaklık tepkimesinin denklemi verilir. örtücü ve renklendirici olarak kullanılan yaygın maddeler bir çizelge halinde verilir. Sönmemiş ve sönmüş kirecin elde ediliş sürecini betimler.5 Seramik ve porselen yüzeylerinin su çekicilik.1−2.5) Boyalardaki üç temel bileşen olan çözücü. Başlıca yapı malzemelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler. prizma camları ve kristal camların bileşim ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir. [!] 2. Farklı cam türlerinin özgün özelliklerini kullanım alanları ile ilişkilendirir. 2. bağlayıcı. (2. 2.Sınıf Öğretim Programı 5. üretimi ve kullanımı ile ilgili bir okuma parçası verilir. Seramik ve porselenin yüzey özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurma amacıyla bir tartışma yapılır.4. HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 55 . (2.1.8. porselen ve çini gibi malzemelerin tarihçesi. Yaygın kullanılan alaşımların bileşimleri ile kullanım alanlarını ilişkilendirir.6.1-2. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Kireç taşının termal bozunma ile kirece dönüşümü ve kirecin su ile tepkimesi denklemleri ile verilir. 2. Yağlı boya ve su bazlı boya terimlerinin anlamı üzerinde tartışma açılır. 2. sönmüş kireç ile kumun tepkimesi üzerinden harcın sertleşmesi açıklanır.4) Kilden seramik üretim süreci kısaca açıklandıktan sonra yüzeyin “sır” ile kaplanması ve porselen kavramı verilir. camın özgün özelliği ile kullanım alanı arasında ilişki kurulur. 2.5 Seramik.6 “Boya” kavramı.8 Bu konunun temel amacı yaygın kullanılan bazı malzemelerin yapılarının açıklanmasında ve/veya elde edilişlerindeki kimya biliminin katkısını anlatmak ve tanıtmaktır. [!] 2. bina iç ve dış yüzeylerinin kaplanmasında kullanılan yağlı boyalar ve su bazlı plastik boyalar ile sınırlı tutulacaktır. [!] 2.8) AÇIKLAMALAR 2.2).2 Harç. 2.2. 2. sertlik ve parlaklık özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurulur. metal para gibi bazı alaşımlar büyüteç altında incelenerek yapılarındaki farklı metallerin ayırt edilemediği gerçeğinin sezilmesi sağlanır.6) Bilezik.3.5. 2. bağlayıcı madde ve renklendiricinin işlevleri tartışılır. 2. kırılmaz lamine camlar. 2. [!] 2. (2. Her iki metalin istenir özelliklerini bir arada taşıyan alaşımların belirgin özelliklerini ve kullanım alanlarını özetleyen bir çizelge üzerinde özellikler ile kullanım alanları ilişkilendirilir. Porselen ve seramik arasındaki farkların kullanım alanlarını nasıl belirlediğini açıklar.7. Pencere camının ham maddeleri tanıtılır. Pencere camının nasıl üretildiğini açıklar. 2.1. Boyaların bileşenlerini ve kullanım alanlarını örneklerle açıklar. mercek camları. (2. (2. Bu tabloda.7.3) Camın renk. ışığı kırma ve sertlik özelliklerinin çeşitli maddelerin az miktarda katılması ile değiştirilebileceği vurgulandıktan sonra özel camlara özgünlük kazandıran katkıları özetleyen bir tablo verilir. Çözücü. Alaşımların çeşitli metallerin homojen karışımları olduğunu fark eder. (2. sıva ve beton kavramları verilir. Harcın yapısını ve sertleşme sürecini açıklar.

Kimya Dersi 9. Biyolojik sistemlerde solunumun temel tepkimelerini gösterir. akciğerlerde CO2 boşaltımı açıklanacaktır. Besinler parçalanıp suda çözünebilir küçük moleküllere dönüştükçe kana karışma özelliklerinin arttığı vurgulanır. sınıf programında verilmiş olup. yapay ekosistemlerde O2/CO2 dengesi örneği olan “Eden Projesi” hakkında bir araştırma ödevi verilebilir. yağ ve proteinlerin hidrolizi işlenirken polimerik yapılar. bu tepkimelerin türleri belirtilecektir. burada bir hatırlatma yapmak yeterlidir. Protein.2) Fotosentez ile ilgili denklem. Nişasta hidrolizini hızlandıran enzimin adı.2 Nişasta. dolayısıyla aynı proteinde birden çok tip amino asit bulunduğu belirtilir. ilköğretim fen ve teknoloji dersi 8. Bitkilerdeki fotosentez ve tüm canlılardaki solunum olaylarının ekolojik denge için önemini fark eder. Klorofil.4 Bu bölümün temel amacı. canlı organizmalardaki biyokimyasal süreçleri kimyasal tepkime tipleri ile ilişkilendirerek tanıtmaktır. 3. mide asidi ile protein hidrolizi. ekolojik açıdan bu dengenin önemini vurgulayan okuma parçası verilir. Ayrıca CO2 protolizi. safra salgısındaki bazların etkisi ile yağların hidrolizi denklemleriyle verilir. Amino asitlerden protein oluşumunu bildiği tepkime türleri ile ilişkilendirir. hemoglobin gibi karmaşık yapıların açık formülleri kullanılmayacaktır. amino asitlerin ve basit şekerlerin yapıları ise açık verilecektir. Midenin asidik olması ile nişasta hidrolizi ilişkilendirilir.4. [!] 3. Proteinlerde R ile gösterilen grubun -CH3. -C2H5 gibi değişik olabileceği. 3. Ayrıca.4 Atmosferdeki O2/CO2 dengesi bitki ve diğer canlıların O2/CO2 emisyonları karşılaştırılarak açıklanır. 3. [!] 3.3. Biyolojik sistemlerdeki kimyasal olaylar ile ilgili olarak öğrenciler. nişasta ve diğer karbonhidratların hidrolizi ile sindirim olayı arasında ilişki kurar.3 Basit amino asitler örnek alınıp protein inşası açıklanarak polimerleşme tepkimeleri ile ilişkilendirilecektir.1 Fotosentez ve solunumda O2 oluşması ve taşınması ile ilgili tepkimeler verilip. HAYATIMIZDA KİMYA 3. tükürükte nişasta hidrolizi. 3.2.Sınıf Öğretim Programı 5. Nişastanın asidik ortamda hidrolizi ile ilgili tüp deneyi yapılır. (3. (C6H10O5)n ve [-(CO)-CH(R)NH-]n şeklinde kapalı. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3. : Sınırlamalar : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 56 . [!] 3. [!] 3.1.1−3.

sülfürik asit. sera gazları. [!] 4. sodyum hidroksit. gel-git enerjisi) konulu bir okuma parçası verilir.1) Kimyasal maddeler. 4.1 Sanayi devrimi ile başlayan kimyasal madde üretimi ve tüketimi dikkate alınarak bu maddelerin çevresel etkileri üzerinde durulacaktır. : Sınırlamalar 4. atmosfer bileşimini etkileyici. 4. vb.Sınıf Öğretim Programı 5. gübreler. NaOH. deterjanlar. sodyum sülfür) — Toprakta Kirlilik (plastikler.3.3 Atmosferi Kirleticiler (Tozlar. kloroflorokarbonlar. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir.3. güneş enerjisi. zehirli veya tahriş edici. sodyum sülfür. 4. 4. 4. (4. 4.2. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 57 . [!] 4. Na2CO3.Kimya Dersi 9. boyalar. klor ve florlu polimerlerin kalıcılıkları ve buna bağlı olarak ekolojik dengeye olumsuz etkileri açıklanır. kimyasalların kullanım alanlarındaki işlevleri vurgulanır. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler.5. Zararlı kimyasal maddeleri. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler. ağır metal tuzları. plastikler.4 DDT benzeri kimyasal maddeler. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 4. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır. H2SO4.5 Çevre dostu alternatif enerjiler (nükleer enerji. ağır metaller.3). ağır metal katyonları. bu maddelerin kullanıldıkları ortamlarda çok uzun süre kalıcı oldukları vurgusu ile muhtemel zararları işlenir.1. ozon tüketen gazlar) — Sularda Kirlilik (Deterjanlar. atmosferin ısı dengesini bozucu. (4.2. ağır hidrokarbonlar) şeklinde bir sınıflandırma yapılacaktır. ve Gübreler. [!] 4. HAYATIMIZDA KİMYA Kimyasal maddelerin çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili olarak öğrenciler. sera gazları. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır. 4. rüzgâr enerjisi. bu atıkların zararsız hale getirilme yöntemleri ve nükleer santrallerin deprem tehlikesi olmayan yörelere kurulması gereği işlenir. deterjanlar. gübreler. 4. verdikleri zarar açısından. suları kirletici ve verimli arazileri işgal edici şeklinde sınıflandırılır. nükleer atıkların ortaya çıkardığı tehlike.4. her yararlı maddenin geri kazanma veya uygun giderim işlemleri uygulanmayınca çevresel bir kirletici ve hatta felaket kaynağı olabileceği genellemesine gidilir. HCl. sodyum kromat. tarım ilaçları. zehirli gazlar. jeotermal enerji. Bu okuma parçasında.5 Çevre-endüstri-enerji ilişkileri irdelenirken endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyeti (toplumsal etkileri de göz önüne alınarak) hesaba katılır. Sınıflandırmada kimyasal maddenin zararlı etkisi belirtilecektir.

5. • Araştırmanızı en geç …….1. grafikler vb. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır..dk. • Araştırmanıza konu olan kimyasal maddelerin çevreye verdiği olumsuz etkilerini en aza indirgemek için neler yapılabileceğini.2. • Araştırma için dergiler. 4. • Sizin bu maddelerin çevreye olumsuz etkilerini en aza indirecek önerileriniz neler olurdu bir sayfayı geçmeyecek şekilde tartışınız. çevrenizde karşılaşabileceğiniz kimyasal maddelerden herhangi birini/ bir grubunu (deterjanlar. 4. • Belirlediğiniz kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin nedenlerini. internet. kütüphaneler.Sınıf Öğretim Programı D. çalışmalarla artırabilirisiniz.4. vb) seçerek bu maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin araştırılmasını içeren bir proje hazırlamanız beklenmektedir. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır. • Bu kimyasal maddelerin üretimini dikkate alarak endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyetini araştırarak çalışmanızda yer vermelisiniz. • Bu kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin en aza indirgenmesi ile ilgili ülkemizde yapılan çalışmaları. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler. Bu puanlama anahtarı öğretmeniniz tarafından doldurulacağından üzerinde herhangi bir işaretleme yapmamanız gereklidir. 4. Zararlı kimyasal maddeleri.Kimya Dersi 9. Bu projede. 58 . Sizden. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri PROJE Sınıf Ünite Adı Kazanımlar 9 Hayatımızda Kimya 4.’lık sürede sunulacak şekilde sunum olarak hazırlayınız.3. Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı ödevinizin hangi ölçütlere göre değerlendirileceği konusunda sizlere bilgi vermek için hazırlanmıştır. plastikler. • Araştırma için bir plan oluşturunuz. • Sunumun görselliğini resimlerle. yakın çevrenizdeki kişi ve kuruluşlardan yararlanabilirsiniz. tarihine kadar bitirmelisiniz. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler. • Projenizin sonunda hazırladığınız raporu ……. 4. 2 ay Dereceli puanlama anahtarı Süre Puanlama Yöntemi Projeyi Hazırlama Süreci Sevgili öğrenciler. • Ayrıca projenizde çevrenizdeki insanların bu kimyasal maddenin ekolojik dengeye olumsuz etkilerine dikkatlerini çekecek bir slogan ya da poster hazırlayınız.

Kimya Dersi 9.PROJE HAZIRLAMA SÜRECİ (Orta) (Zayıf) Projenin amacını belirleme Projeye uygun çalışma planı yapma İhtiyaçları belirleme Farklı kaynaklardan bilgi toplama Projeyi plana göre gerçekleştirme Proje çalışmasının istekli olarak gerçekleştirilmesi II. Öğrencinin aldığı puanlar 100 üzerinden değerlendirilir.SUNU YAPMA Türkçeyi doğru ve düzgün konuşma Sorulara cevap verebilme Konuyu dinleyicilerin ilgisini çekecek şekilde sunma Sunuyu hedefe yönelik materyallerle destekleme Sunuda akıcı bir dil ve beden dili kullanma Verilen sürede sunuyu yapma Sunum sırasında özgüvene sahip olma Severek sunu yapma Genel Toplam Bu ölçekten alınabilecek en yüksek puan 84.Sınıf Öğretim Programı PROJE VE SUNU DEĞERLENDİRME DERECELEME ÖLÇEĞİ 4 3 2 1 BECERİLER (Çok iyi) (İyi) I.PROJENİN İÇERİĞİ Türkçe’yi doğru ve düzgün yazma Bilgilerin doğruluğu Toplanan bilgilerin analiz edilmesi Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma Toplanan bilgileri düzenleme Kritik düşünme becerisini gösterme Yaratıcılık yeteneğini kullanma III. 59 . en düşük puan ise 21’dir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful