T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA 2007

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA GÖREV ALANLAR

KOMİSYON ÜYELERİ Prof. Dr. Hamza YILMAZ Prof. Dr. İzzet TOR Prof. Dr. Bahri ÜLKÜSEVEN Dr. Merih CERİTOĞLU Zerrin GÖRGÜN Orhan ERCAN

Program Geliştirme Uzmanı Ölçme Değerlendirme Uzmanı

: Hayriye ARGUN : Seher ULUTAŞ

2

İçindekiler
A. PROGRAMIN TEMELLERİ………………………………...…………………….4 1. AMAÇLAR ……………………………………………………………………...5 1.1 Türk Millî Eğitiminin Amaçları………...……………………………….5 1.2 Kimya Dersinin Genel Amaçları………..……………….........................5 2. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ....……………….………6 2.1 Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi…......…….……………….6 2.2 Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme...……...……............7 2.3 Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri…...……………............8 3. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU……………....……9 4. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI……......…10 4.1. Programın Tasnif Anlayışı…………………………...………................10 4.2. Programın Organizasyonu………………...…………………….……...10 4.3. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar……...………………...……11 5. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI…...12 5.1.Bilimsel Süreç Becerileri (BSB)…………...……………....………….….12 5.2.Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ)......………..….13 5.3.İletişim, Tutum ve Değer Kazanımları (İTD)……………………...…...13 6. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI…....…………14 7. SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR.……………..………………...……….…………. 18 B. ÜNİTELER………………………………….…………………………………….…19 ZAMAN ANALİZİ ………………………………………………………..….….…20 KİTAP FORMA SAYILARI ………..……………………………………………..20 1. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ………………......………21 2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ………………………………...….. 28 3. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER …………………..…40 4. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ………………………………….…46 5. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ……………………..…52

3

KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
Ortaöğretim 9. Sınıf

A. PROGRAMIN TEMELLERİ

4

1. AMAÇLAR 1.1. TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. 1.2. KİMYA DERSİNİN GENEL AMAÇLARI Bu öğretim programı, ortaöğretim sürecinde Türk vatandaşlarında, 1. Madde ve maddeler arası etkileşimler ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi ve kavrayış edinmek, bu kavramların tarihsel gelişimi, bireysel, sosyal, ekonomik ve teknolojik dünyaya etkileri ve çevre ile ilişkileri ekseninde bir bilinç geliştirmeyi; 2. Belli bir konuya özgü veri ve bilgilerden kavram ve modellere ulaşma yetisi; bu kavram ve modellerin açıklanmasında kimya terimlerini kullanma becerisi; gözlem, deney, veri toplama gibi basit becerilerden problem çözmeye geçiş mahareti ve üst düzey iletişim ilişkilerine uyum sağlamayı; 3. Maddeyi ve maddeler arası ilişkileri inceleme-kavrama arzusu, kendine, çevresine, topluma ve başkalarının görüşlerine saygı itiyadı, kimyanın çeşitli alanlarında farklı görüşleri eleştirel bir gözle karşılaştırma alışkanlığı kazandırmayı; amaçlar. 5

KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ 2. kimya ve fizik derslerinin geleneksel zengin konu içeriğinden farklı şekilde. kimya ve fizik dersleri yerine. Bu dönem programlarının.1. zamanımızdaki karşılıklarına göre daha ‘dolu’ ve ‘ağır’ bir görüntü vermesi dikkat çekicidir. Kimya 2. 1956’da yürürlüğe giren lise kimya programlarında. modern fen bilgisi dersi konmuştur. 1956 programına benzeyen. Lise 1. kimyasal savaş maddeleri ile ilgili bölüm programdan çıkarılmış. kimya. Bu programlar. Okumayazma ve aritmetiksel dört işlem alanında eğitim öğretim süreçlerinin ve cumhuriyet döneminin ilk çeyrek yüzyılı içinde ilköğretimin başarıyla organize edildiği. 1948 ilköğretim programının genel vizyo nunun da bir etkisinin olduğu düşünülebilir. Bunda. içeriklerde yer alan odak konuların işlenişi hakkında ipuçlarının bulunmaması ve bir zaman analizinin yer almamasıdır. zamanımıza göre çok daha içerikli ve ağır bir bilgi/beceri bütününün ön görüldüğü anlaşılmaktadır(1). ve 3. kimya ve fizik programlarında köklü bir değişikliğe gidilerek. temel eğitimi yaygınlaştırmak ve ülkemiz insanının okur-yazarlık oranını yükseltmek olmuştur. önemli ölçüde içerik daraltmasına gidildiği görülmektedir(3). Kimya 3. fizik ve biyoloji konularını birleştiren Fen Bilimleri 1 ve Fen Bilimleri 2 dersleri 1991’de ve 1993’de yeniden ihdas edilmiş(8. Modern fen bilgisi üzerine tek yıllık bir kimya dersi olarak düşünülen modern kimya programı da (1973) aynı eğitim öğretim yaklaşımı ile hazırlanmıştır(6). 1938’de yürürlüğe giren lise kimya programlarında da. ilk ciddi adımlar 1930’larda atılmıştır. ikinci dünya savaşının sona ermiş olması yanında. bugünkü programcılık anlayışı ile bakıldığında eksik olan. sınıf kimya programlarında yer verilen konu başlıklarına bakıldığında. Ortaöğretim derslerinin eğitim/öğretim programları için de. 1930’da yürürlüğe giren ortaokul 2. kimyasal savaşta kullanılan maddelerin tanıtımı ve bunlardan korunma yolları ayrıntılı ele alınmıştır(2). belli alanlarda derinleşme ve öğrencilerin kendi gözlem ve deneylerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi temeline dayandırılmıştır(5). Örneğin. sınıfta. 1960’da gözden geçirilen kimya programı da 1956 metni ile hemen hemen aynıdır(4). fakat içerik bakımından ona göre biraz daha sadeleştirilmiş bir müfredat yürürlüğe konmuştur(7). Bu dersin içeriği. Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinin başlıca başarılarından biri. Her iki programda da. Bu eksiklerin. yine bu dönemde ‘kredili sistem’ uygulaması başlatılarak Kimya 1. genel kabul gören bir gerçektir. sınıflar için yeni öğretim programları hazırlanıp yürürlüğe girmiştir. sınıflar için.9).2. lise 1. İleri Kimya 1 ve İleri Kimya 2 6 . devlet öncülüğü ile yazılan ders kitapları tarafından kısmen de olsa kapatıldığı düşünülebilir. 1985’te modern fen bilgisi uygulamalarından vazgeçilmiş. lise 1. bir yandan o zamanların kimyası kuş bakışı taranmakta. 1971’de benimsenen ‘sınırlı sayıda konu üzerinde derinleşme’ ve ‘öğrencilerin kendi gözlem ve deneyimlerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi’ yaklaşımı kısmen terk edilmiş. bir yandan da zamanın şartları öyle gerektirdiği için. 2 ve 3. 1971’de. diğer içerik girdilerinde de azaltmaya gidilmiştir.

zamanın şartlarından ve gelişmiş ülkelerdeki program hareketlerinden yer yer etkilendiği anlaşılmaktadır. kimya 2 ve kimya 3 dersleri. Başka bir deyişle.’de. zamanlama ve ölçme değerlendirme gibi önemli program girdileri. deneyimle öğrenme sürecinden geçen bir birey. kendi deneyimlerinden doğru çıkarımlara varabileceği imasını da taşıdığı için. sözü geçen 3 dersin müfredatı dörde bölünmüş ve böylece 3 yılın konuları 4 yıla dağıtılmıştır. 7 . program geliştirme çalışmalarında. 2. buradan hareketle yeni fen programları geliştirme ve deneme süreci başlamış. 2007 yılına kadar yürürlükte olan programlar geçerlik kazanmıştır. Programın kalitesinden ziyade. konu başlıklarını zikretmekle yetinmiş. bu deneyimden bir çıkarıma gidemeyebilir veya yanlış çıkarımlar yapabilir. her bireyin. bir vakit kaybına dönüşebilir. bu anlayış 1990’ların başında tamamen ters dönerek yeniden 1970’lerin yaklaşımı denenmiş. sınıf içi etkinlikler. hem de veliler tarafından yaygın sorulduğu bir dönem yaşandı. fen alanı için zorunlu dersler hâline gelmiştir(11). ilke olarak itiraz edilmesi zor bir slogan olmakla beraber. “Ne olacak şimdi?” türünden soruların hem öğrenciler. 1950’lerin sonunda zamanın süper gücü SSCB ilk uzay aracı Soyuz 1’i yörüngeye yerleştirince. Bu programlarda. bu eğilimler zamanla ülkemize de yansımış. birçok deneyimden sonuca giden yollar dolaylı olabilir ve bu dolayımlar öğretmence iyi vurgulanamazsa. deneyim. herkesin doğru çıkarımlar yapabileceği varsayılmış. “Lise Kimya Öğretim Programı” veya benzer adlar altında bugüne kadar geliştirilip yürürlüğe konmuş belgelerin hepsi. “Eski sistem daha iyi idi!” fikriyle. 1990’lardaki kısa ömürlü ardışık denemelerden sonra 1996’da. bizzat yaparak ve yaşayarak öğrenme. zaman içinde bu yaklaşım taraftar kaybetmiş gibi görünmektedir. Çoğu zaman. Şunu da belirtmek gerekir ki. 1938 lise kimya programı. 1992’de programları hazırlanan seçmeli kimya 1. ABD. zamana ve tahmin edilebilir yakın geleceğe çözüm olabilir yeni bir anlayış oluşturmak yerine. çıkarımı özetleyen öz bilgi ile birleştirilemediği için. bu programlara göre yazılan ilk kitaplara bırakılmıştır. Örneğin. yer yer. savaştan sonraki 1956 programında bu konu terk edilmiştir. Liselerin 2005 yılında 4 yıla çıkarılması sonucu. işleniş derinliği. Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme Genelde fen kolu derslerinin ve bu arada kimya programlarının. Kabul etmek gerekir ki. iyi yönlendirilmezse. ülke gençlerinin fen alanında geri kaldığı endişesi uç vermiş. tepkisel bir geri dönüş yoluna gidilmiş. Bireyin bizzat ‘dokunmasının’ ve ‘yaşamasının’ öğrenme sürecine yapacağı olumlu katkı inkâr edilemez.2. yaklaşan İkinci Dünya Savaşına hazırlama gayretlerini yansıtır biçimde kimyasal savaşı önemli bir içerik olarak benimsemişken. sivil nüfusu. 1971 modern fen bilgisi programının tetikleyicisi de bu gelişme olmuştur. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen öğrenme aktiviteleri. 1970’lerde yaşanan program tecrübesi bir bakıma yukarıdaki açıdan değerlendirilebilir. Ne yazık ki. programa uyumlu insan kaynaklarının yetersizliğine bağlamak gereken bu endişeler. Ancak. herkesin kendi gözlem ve deneyimleri ile öğrenmesi ilkesi genelleştirildiğinde. Ülkemizde. 1980’lerin başındaki kimya ve fizik programlarının yenilenmesi sürecini başlatmıştır. bir yandan da herkesin bilim insanı olması gerektiği anlayışı öncelik almış olacaktır. Doğrudan keşif. bir yandan. Ders geçme ve kredi sistemi 1996’da iptal edilerek yeniden sınıf geçme sistemine dönülmüş. 1971’deki eğitim öğretime bakış açısı hâkim görünmektedir.seçmeli dersleri için ayrı ayrı programlar yürürlüğe konmuştur(10).

ölçme değerlendirme bakımından da ipuçları içeren bir kimya öğretim programı hâlen mevcut değildir ve acil bir ihtiyaçtır. 2007 Ortaöğretim 9. maharet. lise programlarının fen derslerine tahsis ettiği saatleri düzenleyen “tevzi” listelerine değinmek için yeterli yer yoktur. bütün öğrencilerin ortak bir müfredatla karşılaştığı son yıldır. Kısaca özetlemek gerekirse. ancak bu kitabın yazılmasından sonra anlam kazanmıştır. İlginçtir ki. anılan ihtiyacı karşılamak için bir teşebbüs gibi algılanmalıdır. zaman sınırlamasının etkilerini taşımaktadır. Muhtemelen bu sınırlama her ders için geçerlidir. Bu kitaplar. zaman dağılım planlaması yapılmış. 1938’den beri hemen hemen aynı kalmıştır. içerik seçimi ve işleniş derinliği bakımından. Sonuç olarak. • MEB . 8 . Özetlemek gerekirse. kimyanın gündelik hayata yansıyan kavramları ve ürünleri.Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı (EARGED) tarafından 1998 ve 2001 yıllarında kimya öğretmenleri arasında yapılmış Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analizi(12) ve Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi(13) raporlarında belirtilen program islâh talepleri de bu programla karşılanmaktadır. • 2004 yılında yürürlüğe giren ilköğretim “fen ve teknoloji” ve “matematik” programları. programdaki konu başlıkları. öğrencilerin %70’ini aşkın bölümünün bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacağı hesaba katılarak. gündelik hayatta kullanıma sunduğu nanoteknoloji ve mikro elektronik ürünlerinin. konu başlıkları ile ilgili işleniş derinliklerini belirlemek için parantez içi kısa ifadelere yer verilmişken(2). 1956 ve daha sonraki programlarda bu kısa açıklamalar bile terk edilmiştir. Bu paragraflarda. • Gelişen teknolojinin. 1938 programında. “öğrenme”de zihinsel süreçlere dikkat çekip nasıl öğrendiğimiz konusuna yoğunlaşan teori ve yaklaşımların kimya programlarına da olabildiğince yansıtılması gerekmektedir. lise öğretiminin 4 yıla çıkarıldığı bu dönemde kimya dersine ayrılan süre (2+2+3+3= 10 saat). gerçek durumlarla ilintilendirilerek işlenmelidir. • Son yarım asırda. Bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacak öğrenciler için “Öğrendiğim kimya ne işe yarar?” sorusunun cevabı. içerik işleniş derinliği belirli.programın yürürlüğe girişini izleyen dönemde MEB adına bir kimya kitabı hazırlanmış. aynı programa göre yazılacak başka kitapların eksiklerini ve fazlalarını belirlemede ölçüt olarak kullanılmıştır. ‘kendi içinde bir bütün’ olma niteliği taşımakla beraber. değer ve tutumları açıkça ifade edilmiş. kimya dersi açısından önemli. 2. Kimya dersi programının bu alt yapıya uyarlanması gerekmektedir. Lise öğretim süresinin uzamasından hareketle kimya dersi program içeriğinin genişlemesini umanlar için bu husus önemlidir. 2007’de yürürlükte olan kimya programlarında bu gereğin bir karşılığı yoktur. • Lise öğretimi 4 yıla çıkarılmış olup lise birinci sınıf. Başka bir deyişle. bir öğretim programında aranan temel unsurlarla donatılmış bir kimya programına ihtiyaç vardır. Sınıf Kimya Dersi Öğretim Programı. yeni bir bilgi ve beceri alt yapısı oluşturmaktadır. Bu süre. Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri Lise kimya dersi öğretim programlarının geliştirilme gerekçeleri aşağıda özetlenmiştir: • Millî Eğitim Temel Kanunu ikinci maddesinde ifadesini bulan genel amaçlarla ilintili beceri. kimya programında yer almalıdır. kimyayı ilgilendiren yönleri ile programda yer alması gereği doğmuştur.3. 3 yıllık lise eğitiminde ayrılan süre [2+3+(3+2)=10 saat] kadardır. Bu program da.

teknolojiye dönüşmüş kimyanın çevreye ve hayatımıza getirdiği olumlu/olumsuz etkiler ve bu bağlamlar ekseninde bilimsel düşünme yönteminin niteliği ve üstünlükleri ile bireysel ve toplumsal olumlu tutum ve değerler. Bu hedefi gerçekleştirmek için aşağıdaki hususlar yol gösterici olarak düşünülebilir: • Bu program. kavram ve ilkeleri öncelemek. fizik. bir yandan bilgi ve beceriler edinen öğrencilerin. Türk Millî Eğitiminin ana amaçları çerçevesinde. bilim insanlarına yakışır değerlendirme itiyadı. gözlem ve deneylere dayanarak evren ve hayat hakkında doğruya en yakın açıklamaları yapan. Türk insanını en çok ilgilendiren ürün. Ortaöğretim kimya programı. Dolayısıyla konular seçilirken. deneyim ve uygulamalarla. astronomi ve jeoloji ile. zaman içinde gelişen ve oluşan kavrayışlardır. kendi hayatını etkileyen kimyasal kavram ve ilkelerin farkında bireyler yetiştirmeyi hedeflemiştir. toplumun yararına sunulmuş ürünlerin kimyasal yapı-işlev bağlantısı. kimyanın. tutum ve değerleri edinmesi beklenir. 2005 yılında yürürlüğe giren lise “matematik” programı ve 2007 yılında geliştirilmesi çalışmaları başlatılan “fizik” ve “biyoloji” programları ile kimya programı arasında bir ahenk kurulması ihtiyacı vardır. durağan değil dinamik bir yol ve anlayış olarak görür.kimya kavram ve ilkelerine ağırlık vermek. “fen bilimleri” bütününü oluşturduğunu. madde-enerji ilişkileri. biyoloji. bunu yaparken de daha ileri kimya için temelleri bu aşamada atmak önemlidir. Maddenin yapısı. çok özel yetenekli insanlara vergi olmayıp ilgilenen herkesin derinleşebileceği ve katkıda bulunabileceği. bilimi. Bilim ve onun bir bileşeni olan kimya. Kimya konuları işlenirken. maddeler arası etkileşimler. düşünme aracı ve dil olarak da matematiği kullandığını kabul eder. bir yandan da bilimin yöntemini sezerek kavrayıp kullanması ve yine bu süreç içinde. bilim-teknoloji-çevre ilişkileri. bireysel ve toplumsal sorumluluklarının bilincinde. yararlı ve zevkli bir uğraş alanıdır. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU Ortaöğretim kimya programı. yetişen nesillerin bütün bireylerine hitap ettiğinden. • • 9 . bilimin tabiatı. 3. Ortaöğretim 9. programın ana girdileri olacaktır. bir yandan hayatın değişik alanlarına dağılacak bireyler için ortak ve en genel -en gerekli. bir yandan da daha sonraki eğitim öğretim sürecinde kimya ile yakından ilgili mesleklere yönelecek bireylerin öğrenme süreçlerine yeterli katkı yapmak durumundadır. Bilimsel yöntem. sınıf kimya dersi. gözlem ve deneyler geliştikçe de yaptığı açıklamaları değiştirebilen.Ayrıca.

kimyanın hayata. işlenen odak konu ekseninde. ölçme. kazanım gruplarının cümle giriş ibareleri. bu esneklik. Programın Tasnif Anlayışı Bu programda. Ancak.2. o kavram veya bilgi de kazanımın bir parçası olarak düşünülebilir. kestirme (sınırlı veriye ve/veya işleme dayalı tahmin). 18. genel olarak. constructivist)” öğrenme yaklaşımı ile “davranışçı” yaklaşımın aynı konuya farklı vurgular koymasından kaynaklanmaktadır. 4. kendi zihinsel ve psikomotor koordinasyonlarıyla oluşturmaları beklenen düşünme. yorumlama. Bu iki yaklaşımın benzer ve farklı yönleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(14. 17. ana yol göstericiler gibi düşünülmelidir. kazanımlardan bazılarının. o kazanımla ilgili açıklama ve sınırlamalar da kazanımlar çizelgesinde yer almaktadır. kazanımın açık ve anlaşılır düzeyde işlenmesi için gerekli ise. Özellikle ülke çapında yapılan seçme sınavlarının. Kazanım metninde adı geçmeyen bir kavram. Kazanım içeriğinin çok farklı derinliklerde düşünülebileceği hallerde. kimya eğitiminin bütünü içinde gelişecek kazanımlar olup sınıf içi her bir etkinlikle bunlar arasında bire bir ilişki mümkün değildir. belli konularda aşırı zaman kaybı ve ayrıntıdan kaçınılmalıdır. Aynı kazanım için. 15. Kazanımlar genelde gruplar hâlinde verilmiş olup her kazanım grubu. sunma ve irdeleme yetilerini ifade eden önermelerdir. bilgi. 2004-2005 yıllarında yenilenen ilköğretim programlarının kullandığı tasnif benimsenmiş ve eğitim-öğretim çıktıları genel olarak. • Bilimsel Süreç Becerileri (BSB). içerik kazanımları temelinde hazırlanacağı varsayılmıştır. yine eski programlardaki “davranış” önermelerinin de kazanımlar ile karşılandığı söylenebilir. Bu tereddüt. kimya biliminin kavram. 19 ). kimya içerik kazanımlarının her biri. örneğin tutumlar ve değerler ile ilgili eğitim çıktılarının birer ‘davranış’ olarak nitelendirilmesi tartışmaya açık bir konudur. Ancak. • Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre İlişkisi Kazanımları (KTTÇ). farklı öğretmen veya kitap yazarı tarafından ortaya konulacak işleniş tarz ve derinliğinin. tek tek örnekler üzerinden öğrencilerin. ders işleme senaryolarında ve kitaplarda. Kimya içerik kazanımları. bilimsel süreç becerilerine az veya çok katkıda bulunur. kavrama. 16. Sonuç olarak. analiz ve sentez düzeyinde kazanımlardır. Bu kazanımlar. Davranışçı öğrenme yaklaşımı temel alınarak hazırlanan eski programlardaki “hedef” önermelerinin. bilgiyi uygulama. oluşturmacı. o konudan ve doğrudan edinilmesi beklenen. gözlemleme. hayatın da 10 . ortak bir cümle giriş ibaresi ile bütün bir önermeye dönüşmektedir. Bu kazanımlar. Başka bir deyişle. kimya dersi içeriğini belirleyen. ilke.4. kimya programında da benimsenen “yapılandırmacı (inşacı. betim ve problem çözme örgüsü içinde. kimya eğitiminin farklı yönlerinin birleşerek ortaya çıkaracağı varsayılan.1. herkesin kendi açısından önemli gördüğü konuları kimya öğretiminin merkezine koyması anlamına gelecek tarzda algılanmamalı. yazılı ve sözlü sınavlarla ölçülebilir kazanımlardır. Programın Organizasyonu Ortaöğretim kimya programında kimya eğitiminden umulan çıktılar dört ana grupta mütalâa edilmiştir: • Kimya İçerik Kazanımları. içerik kazanımlarıyla bilimsel süreç becerileri arasında tekil ilişkiler kurmak veya aramak gereksizdir. “kazanım” şeklinde ifade edilmiştir. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI 4. içerik kazanımları temelinde düzenlenmiş sınavlar için bir sorun olmayacağı düşünülmüştür.

kimyasal faaliyetler sonucu çevrede ortaya çıkan etkiler. bu kazanım türleri. sözle veya vurgu ile tek hamlede edinilebilir eğitim çıktıları olmayıp içerik kazanımlarının bütünü ile oluşan kimya kültürü temelinde –diğer derslerin içerik kazanımlarıyla da birleşerek. aile/millet/vatan sevgisi gibi sosyal tutum ve değerlerle kendini ifade. 3. Aynı ünite içinde yeniden kazanım organizasyonu yapılması hâlinde. kimya içerik kazanımları yanında ikincil çıktılar gibi düşünülmemelidir. 4. KTTÇ ve İTD kazanımları. Ortaöğretim 9. • İletişim. odak konular işlenirken özel olarak vurgulanmayıp genel kimya kültürü ile ortaya çıkması öngörülen kazanımlardır. 4. çoğu zaman dolaylı. 2. Dolayısıyla. 5. kazanımların üniteler arasında yer değiştirmesinden kaçınılmalıdır. Ünite Ünite Ünite Ünite Ünite : Kimyanın Gelişimi : Bileşikler : Kimyasal Değişimler : Karışımlar : Hayatımızda Kimya Bu ünitelerden her biri için. 5 ünite hâlinde organize edilmiştir: 1. “Bir veri çizelgesinden nasıl bilgi çıkarımı yapılır?”. saygı. özgüven. her kazanımın içerik belirleyiciliğini netleştiren “Konunun İşleniş Derinliği/Etkinlik Örnekleri” ve “Açıklamalar” sütunlarıyla eğitim öğretime nelerin dâhil edileceği ve nelerin dışarıda tutulacağı belirtilmiştir. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar 1. hem eğitim öğretim kolaylığı hem de kimyanın sistematik akışı gözetilmeye çalışılmıştır. BSB. kitap metinlerinde ve sınıf ortamında ders işlenirken. gündelik hayata girmiş kimyasalların kullanım ve işlev bilinci gibi hususlara ilişkin. Bu kazanımların her biri için.edinilecek becerilerdir. tek başına kimya eğitimi ile ilgili olmayıp. işleniş derinliği ve açıklamalar sütununda verilen sınırlama ve uyarılar bağlayıcı olup ünite işleniş sırası da. Sınıf Kimya Programında. konu başlıkları önerilmiş. Tutum ve Değer Becerileri (İTD).kimyaya etkisi. içerik kazanımları. söz gelişi.3. nitelikleri gereği. bir bakıma programın özü sayılabilir kazanımlardır. sadece bir öneri olup takdir hakkı kitap yazarına ve dersi işleyen öğretmene aittir. gerçekte içerik kazanımlarından daha karmaşık. bütün alanlardaki eğitim gayretlerinin ortak ürünleri olması beklenen. metinler. Ancak. Ünitelerde kazanımların işleniş sırası belirlenirken. sınıf içi etkinlikler ve eğitim araç-gereçleri için belirleyici olan. bu kazanımları da getireceği düşünülmelidir. “Kimya İçerik Kazanımları” yanında. “Kimyanın çevreye olumsuz 11 . fakat öğrencinin edineceği genel kimya kültürünün. bu etkilerin yine kimya kullanılarak azaltımı. Bu kazanımlar. kimya içerik kazanımları. tolerans. ülke çapında değerlendirme sınavları yapılabileceği düşünülünce değiştirilmemelidir. Programda öngörülen ünite adları. 2. hiyerarşik açıdan onlara göre daha yüksek ve onlardan daha önemli kazanımlardır. birlikte yaşama iradesi. düşünce ve hislerini paylaşma arzusu gibi iletişime gönüllülük anlamı taşıyan olumlu eğilimlerdir. Ancak bu sıra ve üniteyle ilgili konu başlıkları ile sınıf içi etkinlikler. Kimya içerik kazanımları. “Deney sonuçları nasıl yorumlanır?”. ünite bir bütün olarak düşünülmeli. işlenen konular içinde belli bir yer bulunamayabilir.

ilke ve gerekiyorsa gündelik hayatla ilişkilendirme içerecek şekilde irdelenmeli. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI 5. 12 . Bu sebeple. Deney yapabilme becerisi kazanır. 8. Teori ve modelleri. görsel öge veya etkinlikle birden çok kazanımın gerçekleşmesi doğaldır. ilişki ve ilkelerin. hazır deney verilerini yorumlayarak genellemelere ulaşır. Bilimsel Süreç Becerileri (BSB) 1. Gözlem. açıklanmalıdır. 11. 4. KTTÇ ve İTD kazanımı olarak verilen arzulanır insan tipi niteliklerinin tamamlanmasını sağlamaz. Deney sonuçlarını çizelge ve grafikle ifade eder. araç-gereç. BSB. hayat deneyimleri ve insan ilişkileriyle ömür boyu gelişecek kalitelerdir. “Uygarlığın gelişmesi kimyanın gelişmesini nasıl etkiler?”. 5. kimya içerik kazanımları gerçekleşmişse. içerik kazanımı olarak verilen her önerme. öğrencilerin konuyla ilgili zihin alt yapılarına göre konuya başlama düzeyi belirlenip yeni kavram. 3. deney ve araştırma ile ulaştığı sonuçları matematiksel ve sözel olarak ifade eder. KTTÇ ve İTD kazanımları da dolaylı yoldan gerçekleşmiş olacaktır. görsel öge veya bir güncel olay/durum hatırlatması ile hem bir motivasyon ve ilgi odaklama yoluna gidilmeli. Gerçekte. “Ailemizi/milletimizi/vatanımızı nasıl severiz?” gibi konular üzerinde yazılı veya sözlü vurguların bu kazanımlara hissedilir bir katkı yapacağı düşünülmemelidir. Bu kazanımlarla öngörülen nitelikler.etkileri nelerdir?”. 9. Doğa olaylarını yorumlarken kimya temelinde neden-sonuç ilişkisi kurar. Kitaplarda ve sınıf içi ders işleme süreçlerinde. önce bu kazanım grubuyla ilgili öğrenci ön bilgilerinin yoklanması için. Bilimsel bilgiler arasında nitel ve nicel ayırımı yapar ve ikisi arasındaki farkın önemini kavrar. Deneysel çalışma sırasında güvenlik kurallarına uyar. 2. ortaöğretim kimya eğitimi. Kimyada kullanılan kodlama sistemini tanır. fiziksel olayları betimlemede ve tahmin etmede kullanır. sınıf içi ders işleme sürecinden sonra öğrencinin bu beceriyi edinmiş olacağını kasteder. 6. 7. hatta ortaöğretimin bütünü. deney. Gözlem ve deneyin evreni doğru yorumlamadaki önemini kavrar. bu zihin alt yapısı üzerine inşa edilmesi sağlanmalıdır. Böyle kazanım gruplarının çoğu zaman ortak bir başlık altında işlenmesi beklenir. BSB. Ölçülebilir büyüklükleri uygun birimlerle ifade eder. alet ve cihazları tanır. 10. 4. ders kitabı metninde ve ders işleniş sürecinde yeterli kavram. İçerik önermelerinin aynı giriş ibaresiyle başlayan gruplarının topluca işlenmesi ve gereken yerlerde aynı gözlem. 3. söz konusu ünite işlendikten sonra öğrencilerin edinmiş olması beklenen kazanımlar olup söz gelişi. hem de bu süreçte. daha sonraki öğrenim.1. İçerik kazanımı olarak verilen önermeler. çizelge ve grafikleri yorumlar. bu sistemi ve kimyasal terimleri iletişimde kullanır. Gözlem ve deneyde kullanılan araç-gereç. “Öğrenci bir molekülün polar olup olmadığını kestirir” önermesi. 5. Başka bir deyişle.

ekonomik ve teknolojik etkilerinin farkına varır. 5. politik ve moral değerlere etkisini yorumlar.5. Dünyayı yorumlamada bilimsel yaklaşımın ve sorgulayıcı düşünmenin önemini kavrar. Öğrenmek için ödül beklemez. Tutum ve Değer Kazanımları (İTD) 1. İşbirliği yaparak çalışmaya gönüllüdür. Sükûnetle dinler. 2. bilimin öncelik aldığı durumları. Kimya dersinde öğrendiklerini günlük yaşamında karşılaştığı sorunları çözmede kullanır. Bilim ve teknolojideki gelişmelerin insanlar ve doğa üzerine olumsuz etkilerine örnekler verir.2. Bilime ve onun bir parçası olan kimyaya ilgi duyar. demokrasinin öncelik aldığı durumlardan ayırt eder. 3. sosyal. 6. Kimya ile ilgili problemlerin çözümünde ve fiziksel olayları açıklamada öğrendiklerini kullanır. Bilim ve teknoloji üzerine çalışma yapmanın önemini sorgular. öğrenmenin kendisini bir ödül sayar ve ömür boyu öğrenmeye isteklidir. 7. genel kabul görür temellere dayanarak talep ve iddia öne sürer.3. 4. 5. İletişim. Bilimsel gelişmelerin toplumsal ve sosyal maliyetini irdeler. 7. kendini ifade eder. Bilmediği maddelerle iştigal ederken dikkatlidir. Çevre sorunlarına karşı duyarlıdır. Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ) 1. 9. 3. 5. Kimyadaki gelişmelerin ekonomik. Toplumsal yaşamında kimyanın uygulamalarını fark eder. 6. 2. Kimyanın sosyal. 8. 4. 10. Evreni ve hayatı anlamada bilimin yol göstericiliğini özümser. 13 . Kimyanın sosyal ve ekonomik alanlara uygulanabilirliğini irdeler.

bazıları sözlü sunumda. eleştirme. poster. yani kimya kazanımlarını gerçek yaşama aktarabilme yetileri yoklanır. performans görevi gibi araçları da kullanırlar. proje. çalışmanın. bir gazeteye kimyanın günlük hayatımızdaki yerini örneklerle açıklayan bir makale yazma. Öğrencilerin akademik bilgiyi gerçek-yaşam problemlerine uyarlama yetisi. problem çözmelerini. örneğin. analiz etme ve bir sonuca ulaşma. tablo. Dereceli puanlama anahtarları ile. verdikleri kararları. eğitim öğretim sürecinde edindiği bilgi ve becerileriyle uygun çözüm yolları üretebilme. Böylece öğrenciler. öğrencinin süreç içerisindeki gelişimine ilişkin geri bildirim sağlamak amacıyla yapılır. arkadaşları ile iş birliği içindeki çalışmalarını. görüşme. ürün ya da etkinliklerin değerlendirilmesi süreci olarak ifade edilebilir. olabildiğince. öğrenme-öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak. Bu program. kimya dersinde öğrencilerin bilgi. sözel sunumlarını ve bir ürünü oluşturmalarını doğrudan gözlemleyebilir ve onlara not verebilirler. yaptıkları deneyleri. uzun cevaplı. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI Ölçme ve değerlendirme. bir tip grafiği başka bir tipe dönüştürme vb düşünülebilir. bir yöredeki kimyasal kirlenmeye dikkati çekecek bir broşür hazırlama. eşleştirmeli vb soruları içeren testler yanında performans değerlendirme amaçlı gözlem-takip formu. sorgulama yapma. projeler verilebilir. yorumlama. kısa cevaplı. Bu tür becerilerin yalnızca geleneksel ölçme araç ve yöntemleriyle değerlendirilmesi zordur. değerlendirme süreci de amaçlar çerçevesinde devam etmelidir. Performans değerlendirme süreci. Bu nedenle. gözlemlerden sonuca ulaşma. Öğrencilerin yaptığı görevin. bunu problem çözerken bizzat gösterebilmesi performans değerlendirmesi anlayışının özüdür. Bu görevlerin değerlendirilmesi için öğretmenler değerlendirme ölçütlerini önceden hazırlar ve öğrencilere görev verirken bu ölçütleri de onlarla paylaşırlar. çoktan seçmeli. Öğretmenler performans değerlendirmede oluşturacakları durumlar/verecekleri görevler ile öğrencilerin yaptıkları analizleri. grafik ve diyagram hazırlama ve yorumlama. öğretim etkinlikleri ile eş zamanlı yürütülmelidir. gözlem yapma. araştırma yapma. eksikliklerini belirlemek. ölçme/değerlendirme çalışmalarıyla. bilgi toplama. Yapılacak olan değerlendirme çalışmaları dersin amaçları ve kazanımlarına uygun olarak. bir deney yapma. öğrencinin bilgiyi bizzat yapılandırmasını sağlamak bakımından bir fırsattır. bazıları da yazarak kendilerini daha iyi ifade ederler. Öğrencilerin performansını ölçmek için performans görevleri. kendilerinden beklenenin ne olduğunu bilirler ve kabul edilebilir bir performans görevinin hangi ölçütleri karşılaması gerektiğini anlarlar.6. Bireysel farklılıklarına göre bazı öğrenciler tartışmada. Öğrencinin performansı değerlendirilirken her bir ölçüt için ayrı bir puan 14 . Bu derste yapılacak ölçme ve değerlendirme etkinlikleriyle öğrencilerin üst düzey becerileri de (okuduğunu anlama. Kimya dersinde yapılacak değerlendirmede. öğrencilerin bilgi ve becerilerini ortaya koyarak oluşturdukları çalışma. öğrendikleri ile günlük yaşam arasında ilişki kurma. öğrencilerin başarısını değerlendirmede farklı araç ve yöntemlerin birlikte kullanılması önemlidir. Öğretmenler. Bu araçların yanında performans değerlendirme temelli araç ve yöntemler de kullanılır Performans değerlendirme. günlük hayatta karşılaşılan problemleri çözme. beceri ve tutumlarıyla ilgili değerlendirme yaparken geleneksel ölçme değerlendirme yöntemleri. kendini ve arkadaşlarını değerlendirme gibi) değerlendirilmeye çalışılır. ya da etkinliğin çeşitli aşamalarını ve/veya niteliklerini ve her bir aşamanın/niteliğin puan değerini belirten listeler dereceli puanlama anahtarlarıdır. Performans görevi olarak. poster. öğrencilerin öğrenme süreçlerini izlemeyi ve bu süreçte kazandıkları bilgi ve becerileri değerlendirerek gerektiğinde kullanılan öğrenme etkinliklerini değiştirmeyi öngörür. öğrencilerin günlük hayatta karşılaştığı sorunlara. doğru-yanlış tipi. broşür vb hazırlatılabilir. Yani eğitim öğretim süreci yürürken. öğretmenin öğrencilerden beklentileri somut ve anlaşılır hâle gelir.

23). Kullandığı kaynaklar ders kitabı ile sınırlıydı. Konuya ilişkin kavram. Kaynaklardaki bilgileri doğru şekilde kullandı. Dil ve yazım kurallarını kullanırken az sayıda önemsiz hata yaptı. Konuya ilişkin yeterli sayıda kaynak kullandı. Bilgileri oldukça iyi sıraladı. Dil ve yazım kurallarını kullanırken bazı ciddi hatalar yaptı. 1. olgu ve prensipleri doğru ve yerinde kullandı. Gerekli olduğunda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. Konuya ilişkin kavram. Araştırma raporunu teslim tarihinden epey sonra teslim etti. Araştırma sürecinde hiç kimseden yardım istemedi ve kimi zaman gerekmesine rağmen. Araştırma raporunu makul zamanda teslim etti. 4. Yapmış olduğu plana tam anlamıyla uydu. Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden yardım istedi. Araştırma sürecinde sadece bir iki kez öğretmeninden yardım istedi. olgu ve prensipleri kullanırken bazı hatalar yaptı. Ölçme ve değerlendirmede geleneksel ve yeni yaklaşımların bu programla da ilişkilendirilen özellikleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(20. Farklı kaynaklardan edinilen bilgileri organize etme problemi yaşadı. Plan oluşturma ve uygulama Araştırma Süreci 2. Araştırma raporunu tam zamanında teslim etti. o açıklamaya ilişkin rakam. 2. Konuya kendi yorumlarını da kattı. arkadaşlarından ve etrafındaki diğer kişilerden yardım istedi. puan sütununa yazılır. Yorumlarının bazılarını uygun kanıtlarla destekledi. Arkadaşlarıyla pek fazla işbirliği yapmadı. Dil kullanımı Kaynaklardaki bilgileri doğru bir şekilde sundu. 21. Gerekli durumlarda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. Konuya ilişkin kaynak kullandı. bu dereceli puanlama anahtarındaki ölçütleri. Kaynakların çoğunluğu konuyla ilişkiliydi. Kullandığı kaynaklar konuyla doğrudan ilişkiliydi. Arkadaşlarını kendi araştırmaları konusunda teşvik etti. Ancak. 2 Ölçütler 1 Araştırma süreci öncesinde bir plan yapmadı. ancak kaynaklardan bir kısmı konuyla tam anlamıyla ilişkili değildi. Kavrama Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden. Konuyla ilgili olarak yeteri kadar kaynak kullanmadı. Mevcut ölçütleri okuduktan sonra. olgu ve prensipleri kullanırken ciddi hatalar yaptı. Kaynaklardan edindiği bilgileri hiçbir yorum katmadan olduğu gibi aktardı. bu ölçütlere ilişkin açıklamalardan hangisinin öğrencinin performansını tam olarak yansıttığı düşünülüyorsa.…………… 1. Bazı yerlerde kendi yorumlarını kattı. Yapmış olduğu plana çoğunlukla uydu. Konuya ilişkin kavram. DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI 4 Araştırma öncesinde araştırma sürecini etkili şekilde planladı ve planını öğretmeniyle paylaştı. Araştırma sürecine ilişkin planlama yaptı. ancak plana tam anlamıyla uymadı. olgu ve prensipleri doğru şekilde kullandı. 22. Öğretmen isterse. Tamamen kitaptan aldıklarını aktardı. Konuya ilişkin kavram. ………… 15 Puan Performans Düzeyleri 3 . sayısını artırabilir ya da azaltabilir. Ciddi ve çok sayıda dil ve yazım kuralı hatası yaptı. raporda daha çok kaynaktaki bilgilere bağlı kaldı. Kanıt kullanma Araştırma Raporu 3. arkadaşlarıyla işbirliğinde bulunmadı.takdir edilir ve buna göre toplam puan elde edilir. İşbirliği yapma 4. çalışmanın amacına göre değiştirebilir. Yapmış olduğu yorumları ve çıkarımları uygun kaynaklardaki kanıtlarla destekledi. Farklı kaynaklardan elde edilmiş bilgileri organize etme gayreti hiç olmadı. Aşağıda kimya dersinde yaptırılabilecek bir araştırma veya çalışma için kullanılabilecek bir dereceli puanlama anahtarı örneği verilmiştir. Dil ve yazım kurallarını doğru ve tam olarak kullandı. Konuya ilişkin çok fazla ve çeşitli kaynaklar kullandı. 3. Topladığı kaynakları verimli kullanarak edindiği bilgileri organize etti. Kaynak kullanma Araştırma öncesinde araştırma sürecine ilişkin plan yaptı. Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı örneği öğrencinin bir konuda araştırma yaparken göstermiş olduğu performansa ilişkin gözlemlerin kaydedilmesi için hazırlanmıştır. Kaynaklardaki bilgileri aktarırken bazı hatalar yaptı. Araştırma raporunu çok geç teslim etti.

16 . Öğretmenlerin. Öğretim programında sunulan ölçme ve değerlendirme araçlarına ilişkin formlar örnek olarak sunulmuştur. evet veya hayır anlamına gelen bir işaret veya ifade ile o işlem basamağının gerçekleşip gerçekleşmediği not edilir. • Öğrencinin bilgi alt yapısı yetersiz olduğu için deneyi bilinçsizce yaptı. çevre ve sınıf imkânları. sınıf mevcudu. süre vb. daha geçerli ve güvenilir değerlendirme yapmalarına katkı sağlayacaktır: 1. … … … Düşünceler Hayır Örnek düşünceler: • Öğrencinin deneydeki dikkati ve kavrayışı çok iyiydi. Bu formların aynı şekilde kullanılması zorunlu değildir.Öğrencilerin performanslarını değerlendirirken kontrol listeleri de kullanılabilir. Deney sonuçlarını usulüne uygun kaydetti ve yorumladı. ölçme ve değerlendirme yaparken aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri. 3. Formlar ve formlarda yer alan ölçütler. dersin işleniş yöntemi. Seçilen ölçme ve değerlendirme yöntem ve teknikleri ders programında hedeflenen kazanımlara uygun olmalıdır. Deney için uygun malzemeleri seçti. deney yapma gibi bir dizi hareketi gerektiren davranışlar. Deney sonunda çalıştığı mekânı temiz bıraktı. öğrencinin bir görev veya proje esnasında sırasıyla yapması gereken iş ve işlem basamakları listelenmiş olup her iş veya işlem için var veya yok. faktörler göz önünde bulundurularak yeniden yapılandırılabilir. eşleştirme. doğru/ yanlış. kontrol listesinde açıkça belirtilip sıralanabilir. Öğretmenlerin geleneksel değerlendirme araçları (çoktan seçmeli. Puanlama ise kümülatif yapılır. Seçtiği malzemelerin ve çalıştığı mekânın temizliğini kontrol etti. Örneğin. kısa yanıtlı sorular vb) ile performansa dayalı değerlendirme araçlarını birlikte ve dengeli kullanması öğrenci kazanımlarının daha etkili değerlendirilmesini sağlayacaktır. Ölçme ve değerlendirme araçları ve değerlendirme ölçütlerinin programın temel amaçlarına hizmet eder nitelikte olmalarına ve programda kazandırılması hedeflenen becerileri kapsamasına dikkat edilmelidir. 2. Deney için uygun düzeneği kurdu. • Öğrencinin bu etkinliği tekrarlaması gerekiyor. Kontrol listelerinde. KONTROL LİSTESİ Gözlenen Davranışlar Evet Deneyle ilgili bilgi alt yapısı yeterlidir. Çalışırken kendisinin ve arkadaşlarının güvenliğine dikkat etti.

transfer etmeleri. tablo veya grafiğe dönüştürmeleri vb sağlanmalıdır. Öğrencilerin performansına ilişkin değerlendirme sonuçları mümkün olduğunca kısa sürede öğrencilere bildirilmelidir. değerlendirme yapmaları. 17 . 6.4. yorumlamaları. verilen görev veya proje. daha önceden hazırlanmış ölçütlerden oluşan değerlendirme araçlarından (dereceli puanlama anahtarı. İkincisinde ise söz konusu görev veya proje grubun tamamına verilir. Performansa dayalı değerlendirme yapmak için verilen performans görevlerinde öğrencilerin performansının. çıkarımda bulunmaları. Başka bir deyişle. analiz etmeleri. bir grubun tüm üyeleri aynı puanı alır. Sınıfta yapılan her türlü etkinliğin değerlendirilerek bir puanlama yapılması zorunlu değildir. 5. gruptaki öğrenci sayısı kadar alt bölüme ayrılarak her öğrenciye bir alt görev yüklenir. her grup üyesinin görev takibi de gruba ait bir iştir. 7. görev ve proje sunum aşamalarında her öğrenci kendi hazırladığı bölümden sorumludur ve her öğrencinin performansı ayrı değerlendirilir. grup iş bölümünü kendisi yapar. Birinci tip grup çalışmaları değerlendirilirken. Öğrencilerin öğrenmelerine destek sağlamak ve performanslarını değerlendirmek için yapılacak grup çalışmalarında iki yol izlenebilir. Verilen yıllık ödevler veya performans görevlerinde öğrencilerin bir kaynaktan bilgileri aynen aktarmaları yerine. İkinci tip grup çalışmalarında ise her öğrenciye eşit puan takdir edilir. elde ettikleri bilgileri. derecelendirme ölçeği vb) biri ile değerlendirilmesi ve puanlanması gerekmektedir. Birincisinde.

New York. 1985. 2001. Tebliğler Dergisi. 11. Devlet Basımevi İstanbul. 3. Tebliğler Dergisi. 2. 4. MEB-EARGED. Borich. 18 . 22. J. Ankara. New Jersey. Ankara..11 ve 12. T. Brooks.” David McKay Inc. Steffe. MEB-EARGED. 21. S. 1998. Ankara. “Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals: Handbook I. Devlet Matbaası İstanbul. “In Search of Understanding: The Case for Constructivist Classrooms” Association for Supervision and Curriculum Devepment. in “Construnctivism and Education”. Nobel Yayınları. D. Ankara. & Hanesian. 1993. 1994. Lise Müfredat Programı (1956). M. 8. 1996. 2002. TC Maarif Vekâleti. J. L. Cambridge. Modern Kimya Programı Amaçları ve Açıklamalar. USA. Turgut. New York. Airasian. 23-29.. 9. by Larochelle. 1987 23.Ortaöğretim Kurumları Sınıf Geçme Yönetmeliğini Uygulayan Ortaöğretim Kurumlarının 9. “Constructivism in Education”. Tebliğler Dergisi. 17. Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analiz Raporu. Ankara. and Gale. Lise Programı (1938). 1998. Saydam Matbaacılık. 1973. Fen Bilimleri 2 Programı. Baskı). 1956. Rinehart and Winston. Ahmet Saban. F. Maarif Basımevi Ankara.. Tebliğler Dergisi. Tebliğler Dergisi. 5. Lise Müfredat Programı(1960). Needham: Allyn & Bacon. P. J. 19. 1930. UK. 1. J.. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları.. Kimya) Taslak Programı.P. Cognitive Domain. Cambridge University Press. & Brooks. Öğrenme-Öğretme Süreci: Yeni Teori Ve Yaklaşımlar.10.. 18. . 3 Programları. 1956. B. W. USA. Ankara. H. Seçmeli Kimya 1. 1995. 13. 10. John Wiley & Sons. 6.. TC Maarif Vekâleti. Popham. & Garrison. & Bednarz. Ankara. New York: McGraw Hill. D. J. G. Inc. 1960 Ortaöğretim İkinci Devre 1. Ankara. 1938. Fen Bilimleri 1 Programı. Bloom. Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi. Educational testing and measurement: Classroom application and practice. 5. 20. 1978. 2000. TC Kültür Bakanlığı. Baskı. 2003. 12. Ankara. M. sınıflarına ait haftalık Ders Dağıtım Çizelgeleri. Tebliğler Dergisi. Ankara. Ausebel. Ankara. Classroom Assessment. TC Maarif Vekâleti. Second Edition.. 1992. Lawrence Erlbaum.SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR Orta Mektep Müfredatı (1930). 1999. Lise Kimya Programları. G. 2. Maarif Basımevi Ankara. 14.. 15.. 16. Modern Educational Measurement. J. Tebliğler Dergisi. 1971. (Editör). N. W. MEB. Sınıf Fen Bilgisi (Fizik. Educational Psychology – A Cognitive View. 1991. Von Glasersfeld. “Why Constructivism Must Be Radical”. Kubiszyn. (2. P. New York. Novak. 7. E. NY: Holt.

sınıf B. ÜNİTELER 19 .KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI Ortaöğretim 9.

ZAMAN ANALİZİ ORTAÖĞRETİM KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 9. gerekli görüldüğü hâllerde ±%10 artırma/eksiltme yapılabilir. bu oranlar esas alınarak bulunan sayfa sayılarında. SINIF ÜNİTELERİ VE ÖNERİLEN SÜRELER ÜNİTE ÜNİTE İSMİ NUMARASI 1 KİMYANIN GELİŞİMİ 2 3 4 5 BİLEŞİKLER KİMYASAL DEĞİŞİMLER KARIŞIMLAR HAYATIMIZDA KİMYA Toplam KAZANIM SÜRE/DERS YÜZDE ORAN (zaman bakımından) SAYISI SAATİ* 18 28 12 10 22 90 8 16 12 16 20 72 11.1 22.2 27.2 16.7 22. A4 boyutlu kâğıda. 16-20 forma olarak öngörülmüştür.8 100 * Üniteler için verilen ders saatleri öğretmen tarafından şartlara göre ±%10 oranında değiştirilerek uygulanabilir. KİTAP FORMA SAYILARI • • Ortaöğretim 9. zaman tahsis çizelgesinde belirlenmiş yüzde zaman oranlarına uygun olmalıdır. Sınıf kimya ders kitabının hacmi. Ancak. Öğretmen kaynak/kılavuz kitabı için herhangi bir hacim sınırlaması yoktur. Her üniteye tahsis edilecek sayfa sayısı. • 20 .

farklı tür atom içeren saf maddelerin ise “bileşik” olarak adlandırıldığını. ayrıca iyonik ve kovalent bağ kavramlarını öğrendiler. özellikle kimyanın neden bilim sayıldığı ve simyanın neden bilim sayılmadığı. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde maddelerin atomlardan oluştuğunu. Kimyanın Temel Kanunları 3. Simyadan Kimyaya 2. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • Simya Element Kimyasal Element Atom Katlı Oranlar Kanunu Sabit Oranlar Kanunu Kütlenin Korunumu Kanunu Dalton Atom Teorisi Birleşen Hacim Oranları Avogadro Hipotezi Kimyasal Bağ Oktet Dublet İyonlar Arası Bağ Moleküller Arası Bağ Elektriksel Çekme. kimyanın bilim olma süreci ve geçmiş zaman ile günümüzdeki madde fikrini karşılaştırmaları. Lise kimya dersine giriş olan bu ünitede. B. Ünite Önerilen Süre A. aynı tür atom içeren saf maddelerin “element” olarak.Sınıf Öğretim Programı 1.Kimya Dersi 9. Kimyanın bilim olma sürecinin tarihi olarak nitelendirilebilecek bu ünitede.İtme Bilimsel Yöntem : KİMYANIN GELİŞİMİ : 8 Saat 21 . kimya biliminin öğrencilerce benimsenmesini sağlayacak içerikte bir sunum yapılması faydalı olacaktır. özellikle. buradan hareketle bilimsel yöntem basamaklarını kavramaları irdelenecektir. öğrencilerin ilköğretimde öğrendikleri bilgilere ilave olarak. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYANIN GELİŞİMİ 1. Kimyasal Bağ Kavramının Gelişimi C. Ünitenin Amacı Öğrenciler.

hava. Bu iki yöntemden hangisinin simya. insanların geçmişte.1. Ayrıca. kükürt.6. sodyum hidroksit gibi elementlerine zor ayrışan bileşiklerin uzun süre ‘element’ sayılmasının nedeni tartışılır. “Kimyanın Temel Kanunları” konusuna geçilir. 1.1.Barınma. Eski çağ insanlarının. 1. -bazı bitkisel ürünlerin ilaç olarak yararlarının fark edilmesi.3 Simyacılar döneminden beri bilinen. atom çekirdeğindeki proton sayısı temelinde element kavramı işlenir. 1. Yemek tuzu. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 22 . Kireç.4.1. su. sınıflarda işlenmiştir.5.5-1. bütünü ile düşünceye dayalı olup hiçbir denel gerçeklik temeline oturmayan madde algısı hatırlatılır.1. kuru üzüm gibi ürünler üzerinde ağartma etkisi veya şap. -tanınmış simyacıların başlıca çalışmaları. sülfürik asit. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 1. görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir. maddenin yapısı ile özellikleri arasında ilişki kurup bu ilişkiler çerçevesinde araştırma yapmanın yararları tartışılır. sınama yanılma yoluyla incelenmesi anlamına gelen simyanın doğuşu.3) Maddeyi incelerken. [!] 1. Element kavramını atomlardaki proton sayısı temelinde açıklar. Kıbrıs taşı gibi bazı doğal maddelerin çok özel yararlarının keşfedilişi. deneme-yanılmaya dayalı çalışmaları içerdiği. Kıbrıs taşı gibi (FeSO4) gibi kristal yapılı kimyasalların bitkisel boya banyolarına eklenince ipliğin aldığı renge etkisi gösterildikten sonra. bazı maddelerin bu tür yararlarını tesadüfen keşfettikleri vurgulanır. simyanın yöntemlerinin bugün neden terk edildiği. kükürt.yemek tuzu.6) : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1.3. sınama-yanılma yoluyla yararını keşfettiği maddelere örnekler verir. (1. Simyadan kimya bilimine aktarılan bulguların önemini örneklerle açıklar. hangisinin kimya olduğu kısaca tartışılıp vurgulanır. kap-kacak ve süslenme malzemesi olarak maddenin yararlarının keşfedilişi. altın. İnsanların maddeye bakışının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler.5 Aristo’nun “toprak. 1.1.Sınıf Öğretim Programı Ç. maddenin. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE KAZANIMLAR KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “. [!] 1.1 Türk ve İslam bilginlerinin pratik buluşlara katkısı bir okuma parçası ile verilir.3) Antik dönemde ve Rönesans döneminde benimsenen “element” tanımları karşılaştırılıp yetersizlikleri irdelenir. KİMYANIN GELİŞİMİ 1. . [!] 1.2. kireç. (1. kil. bununla birlikte. cıva vb maddeler. açık havada bir kavanoza konmuş kükürt tozu yakılarak çıkan gazların kuru kayısı. 1. ölümsüzlük veya sonsuz zenginlik sağlayan madde arama hayali ve buradan. Elementi “kendinden daha basit maddelere dönüşmeme” temelinde tanımlamanın sakıncalarına örnekler verir. [!] 1. bu nedenle sistematik bilgi birikimi sağlayamadığı vurgulanır.(1.Kimya Dersi 9. ipek. şap. Simyanın uğraş alanını geçmiş zaman insanının hayali ile ilişkilendirir. ateş” dörtlüsünden oluşan. element kavramına getirdiği yeni yorum işlenir. Modern element kavramının nasıl ortaya çıktığı sorgulanarak buradan. kil.6 “Atomun Yapısı” konusu Fen ve Teknoloji 7 ve 8. bakır gibi doğada hazır bulunan kimyasalların deneyimle keşfedildiği belirtilir.1. Antik dönem “element” kavramı ile erken dönem “kimyasal element” kavramını karşılaştırır. Düşünce ile deneyi birleştiren ve deneyi önceleyen Rönesans dönemi bilim insanlarının. şap.4. tuz ruhu. bir kaçının elde ediliş ve kullanılış hikâyesi ile birlikte verilir.2 Simyanın teorik temelleri olmayan. her maddenin diğer maddelerle etkileşimini ayrı ayrı ele almak yerine. kuru incir. kıbrıs taşı (FeSO4). simyacılardan miras kalmış deneyim ve bilgilerin bize yararları” sırası ile akan. 1. yün.4. doğal boya. [!] 1.

5. Ancak bu anlatımda. her seferinde sabit çıkan element kütleleri oranının neden sabit olduğu sorgulanır. Kimyanın bilim olma sürecinin deneysel ölçümlerin yorumu ile başladığını fark eder. 2. Scheele. Dalton. Sabit Oranlar Kanunu ile Dalton Atom Teorisi arasında ilişki kurar.1-2. (2. .4. Çünkü Dalton’un Atom Teorisinin temeli bu sorgulamadır.8 kazanımı da dolaylı yoldan verilmiş olacaktır. [!] 2.1. basit denel bulgulardan atomun varlığı gerçeğine ulaşma anlamında verilecektir.7.3. kütlenin korunumu kanununu simgeleyen terazi. [!] 2. 2.ilk hipotezlerin ve onları sınayan denel sonuçların irdelenmesi. KİMYANIN GELİŞİMİ 2.2. kendi atom teorisinden çıkarak bu kanunu tahmin ettiği vurgulanmalıdır. Kimyasal olaylarda. Dalton’un.6 Moleküllerin varlığını kanıtlamak için Avogadro’nun hipotezi ve bu hipotezin deneysel olarak kanıtlanması örneklerle verilir. 2.Kimya Dersi 9. . 2. : Sınırlamalar Örneğin. Avogadro gibi bilim insanlarının çalışmalarının. bilimsel yöntem için esas olduğu çıkarımını yapar. 2. Gaz haldeki elementlerin birleşen hacim oranlarını açıklamada Dalton Atom Teorisinin yetersiz kalışına örnekler verir.5. örnekleri ile vurgulanır. kütlenin korunumu ve sabit oranlar kanunları işlenir. birden çok atomdan oluşan moleküllerin varlığını kabul ederek açıklanabileceğini fark eden Avogadro’nun çalışmaları verilir. Kütlenin Korunumu Kanununu açıklar.3) Katlı Oranlar Kanununun. demir oksitleri gibi gerçek örnekler üzerinde katlı oranlar kanunun geçerliliği gösterilir.7 Lavoisier. görsel ögelerle bezenmiş bir “kimya tarih şeridi” üzerinde özetlenir.4. mangan oksitleri. Deneysel verilerin yorumlanması ve bunlardan yeni hipotezlerin oluşturulmasının. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 2.8). (Her iki kanunla ilgili sayısal hesaplamalar bu ünitenin konusu olmadığı gibi.1. Fe + S → FeS tepkimesi üzerinden. 2.8 2. KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 2.3. tepkimeye girenlerin ve ürünlerin kütlelerini 8-10 deney için özetleyen hazır bir çizelge incelenerek. Avogadro Hipotezinin kimyasal bağın anlaşılmasındaki önemini fark eder. burada. simyacıların ‘altın suyu’ ve ‘sonsuz hayat suyu’ arayışları.8) Bu verilerin.4 Sabit oranlar ve katlı oranlar [!] kanunları.8).8) Gaz elementlerin birleşen hacimleri ile ilgili gerçek deneylere ilişkin hacim ölçüm çizelgelerinin Dalton Atom Teorisi ile kimi hâllerde açıklanamayacağı örneklerle tartışılır. antik çağda bazı kimyasal maddelerin yararlarının keşfi.7 kazanımları tarihsel süreç içinde incelenirken 2. Birleşen hacim oranları ile ilgili hazır denel bulguları kullanarak bazı elementlerin moleküllerden oluştuğu çıkarımını yapar. [!] Kimya tarih şeridinde.8.1-2.4) Dalton Atom Teorisinin doğru açıklayabildiği. (2.1.6. KAZANIMLAR Kimya biliminin gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler.2. (2.2. 2. atomların birbirine nasıl bağlandığı konusu ile ilgili yorumların tarihsel gelişimine geçilir. 2. [!] 2. (2. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 23 . 2. 2. 2. .(2. tek başına bir anlam da ifade etmez. gerçekte denel verilerden çıkılarak ifade edilmediği.6) Moleküllerin varlığından kimyasal bağ kavramına geçilip buradan. (2.5 Dalton teorisi ile açıklanabilen ve açıklanamayan gaz tepkimesi hacim oranları örnekleri işlenir. kimya bilimine temel teşkil eden bölümleri işlenir. 2.deneyleri açıklamakta yetersiz kalan hipotezlerin yeni hipotezlerle açıklanmaya çalışılması. önemle vurgulanması gereken hususlardır. (2. atomların mol kütleleri fikri kullanılmadan. Dalton Atom Teorisinden yola çıkarak Katlı Oranlar Kuralının nasıl tahmin edildiğini açıklar. 2.) [!] 2. Bütün bu gelişmeler.Sınıf Öğretim Programı 1. Proust.7.hipotez-denel veri ilişkisi.7 Elementlerin de moleküllerden oluşabileceği gerçeği.8) Fe + S → FeS tepkimesi ile ilgili ölçülmüş kütlelerin hazır çizelgesi incelenirken. Dalton’un ve Avogadro’nun çalışmaları yer alabilir. örnek olarak. aksine.2. (2.

3. 3. Maddenin farklı hâllerinde atomlar.3 Atomlar ve iyonlar arası bağların sağlam. 3.3 Katman-elektron dizilimleri üzerinden açıklama yapılacaktır.4. KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Birden çok atomun birbirine tutunmasını açıklamak üzere.4 Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi.2. sıvılarda ve gazlarda moleküller/ atomlar arasında bağ olup olmadığı ve varsa bu bağların hangi fiziksel halde daha sağlam olması gerektiği konusunda bir irdeleme. [!] 3.3.4 İyonlar arasındaki elektriksel etkileşimleri.4) NaCl. tarihsel gelişim başlığı altında. ünitede işlenecektir. sınıf kapsamında iyonik bağ kavramının temelleri de atılmıştır.Kimya Dersi 9.1-3. iyonik bağların anlaşılmasına kadar açıklanacaktır. ilk yaklaşımlardan başlanarak. moleküller arası bağların daha zayıf olduğu fikri işlenecek. 3.1.2 Moleküllerin birbirini nasıl çektiği konusu 2. Asal gaz elektron düzeni ile atomların bağ yapma yatkınlıkları arasında ilişki kurar. 3. -elektron alışverişi ile bağ arasındaki ilişkinin elektriksel çekim temelinde açıklanması” konularını içeren.. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 24 . iyonik bağ şeklinde tanımlamak bu düzey için uygundur.Sınıf Öğretim Programı 1. görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir. -atomlarda ‘çengel ve yuva’ benzeri ayrıntıların varlığını düşünen eski bağ açıklamalarının atom yapısı hakkında bilinenlerle uyuşmazlığı. ilgili başlıklar altında incelenmek üzere ertelenecektir. 3.1-3. 3.4 Bağların hepsi temelde elektriksel etkileşimlerden kaynaklanmakla beraber. iyonik bağlar verilip diğer bağlar.(3. 3. CaO gibi bileşikler üzerinde iyonlar ve iyonik bağ örneklendirilir. Atomların ve moleküllerin birbirine bağlanma olgusunun Dalton atom teorisi ile neden açıklanamayacağını irdeler. Fen ve Teknoloji 7 ve 8. -katılarda. KAZANIMLAR Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler.(3. -bağ yapma yatkınlığı yüksek olan elementlerin ve asal gazların elektron düzenleri arasındaki farkın bağ oluşumunu açıklamada kullanılışı. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 3.4) AÇIKLAMALAR KİMYANIN GELİŞİMİ 3. moleküller arası bağlar sınıflandırılmayacaktır. Kimyasal bağları elektriksel çekme-itme kuvvetleriyle ilişkilendirir. iyonlar ve moleküller arası bağların varlığını ve sağlamlığını örneklerle açıklar.

1-2. Geçmiş zaman insanının simya ile ilgili çalışmaları olmasaydı kimya bugün bu aşamaya gelebilir miydi? Örneklerle açıklayınız.6. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme : 1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.Sınıf Öğretim Programı D.8 Aşağıdaki soruları tartışınız. 2. simyanın bilim sayılmamasının nedenlerini irdeleyiniz. 2. Kimya bir bilim olduğu hâlde.Kimya Dersi 9. 25 .1-1. 1.

çıkışa ulaşılır. Doğru ise B’deki ifadeye. Örneğin: A’ daki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : Tüm kazanımlar Aşağıda birbiri ile bağlantılı Doğru / Yanlış tipinde ifadeler içeren tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinde bir soru verilmiştir A’daki ifadeden başlayarak her “Doğru” ya da “Yanlış” cevabınıza göre çıkışlardan sadece birisini işaretleyiniz. Doğru ise 1. yanlış ise 2. B’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. yanlış ise C’deki ifadeye ulaşılır. 26 . yanlış ise E’deki ifadeye ulaşılır. Doğru ise D’deki ifadeye.Kimya Dersi 9.çıkışa. D’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir.

B’deki ifadeye (D) diyerek. • Öğrenci 6. yanlış yanıt vermiş ve C’deki ifadeye ulaşmıştır. ifadeye (Y) diyerek yanlış yanıt vermiş ve G’deki ifadeye ulaşmıştır. B’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiş ve D’deki ifadeye ulaşmıştır. yanlış yanıt vermiştir ve C’deki ifadeye ulaşmıştır. yanlış yanıt vermiştir.Kimya Dersi 9. çıkışa ulaştı ise. çıkışa ulaştı ise. Bu durumda öğrencinin doğru yanıtı yoktur ve 0 puan almıştır. A’daki ifadeye (Y) diyerek.Sınıf Öğretim Programı DEĞERLENDİRME: • Öğrenci 1. Bu durumda öğrencinin 1 doğru yanıtı vardır ve 1 puan almıştır. • Öğrenci 7. D’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiştir. 7. çıkışa ulaştı ise. çıkışlara ulaşmışsa her basamaktaki doğru veya yanlış yargıları değerlendirilerek yukarıdaki örneklere göre puan hesaplanır. Bu durumda öğrencinin 3 doğru yanıtı vardır ve 3 puan almıştır. A’daki ifadeye (D) diyerek. F’deki ifadeye (Y) diyerek. A’daki ifadeye (Y) diyerek. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır. A’daki ifadeye (D) diyerek. yanlış yanıt vermiştir. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır. doğru yanıt vermiş ve F’deki ifadeye ulaşmıştır. Bu durumda öğrencinin 2 doğru yanıtı vardır ve 2 puan almıştır. C’deki. C’deki ifadeye (D) diyerek. • Öğrenci 2. D’deki ifadeye (Y) diyerek. ifadeye (D) diyerek yanlış yanıt vermiştir. çıkışa ulaştı ise. 4 veya 5. • Öğrenci 3. ifadeye ulaşmıştır. 27 . doğru yanıt vermiş ve D’deki.

oktet. iyon yükü. kovalent bileşiklerin neden bağımsız birimlerden oluştuğunu. iyonik bağ ve kovalent bağ kavramlarını da bilmektedirler.Kimya Dersi 9. iyonik bileşiklerin neden hep katı. elektron dizilimleri. katmanlardaki elektron dizilimi. Bu ünitede özellikle. iyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki fark vurgulanarak iyonik bileşiklerin ve kovalent bileşiklerin oluşumu ekseninde bu bileşiklerin Lewis formüllerinin yazımı ve polarlık üzerinde durulacak. Ünite Önerilen Süre A. B. Kovalent Bileşikler C. anyon. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • İyon İyon Yükü Yükseltgenme Basamağı Lewis Formülü Örgü Yapısı Molekül İyonik Bağ Kovalent Bağ Metalik Özellik Ametalik Özellik Nötrallik İkili Bağ Üçlü Bağ Hidrokarbon Polarlık Organik Bileşikler Anorganik Bileşikler Hidrofil Hidrofob Değerlik Elektronu : BİLEŞİKLER : 16 Saat 28 . öğrencilerin. kavramlarını kullanarak açıklamalarını sağlamaktır. Ünitenin Amacı Öğrenciler. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları BİLEŞİKLER 1. ayrıca basit organik bileşiklerle organik kimyaya giriş yapılacaktır. katyon. Bileşikler Nasıl Oluşur? 2. dublet. İçerik bakımından kimyanın temel bileşenlerinden birisi olan bu ünite. ilköğretim 6. Ayrıca polarlığın çözünmedeki rolü ekseninde bağın ve molekülün polarlığı irdelenecektir. Bu ünitenin amacı. esasında tüm ünitelere temel oluşturması bağlamında düşünülerek düzenlenmiştir. değerlik elektronu/elektronları. İyonik Bileşikler 3. sınıftan itibaren elementlerden bileşik oluştuğu fikrine sahiptir. yükseltgenme basamağı. Ayrıca öğrenciler.Sınıf Öğretim Programı 2.

2. Elementlerin genel olarak.2 Grupların genel adları ve ana gruplardaki elementlerin değerlikleri işlenir. su ortamında da serbest kalırlar (çözünürler). atomun bu özelliği ile elementin grup numarası ilişkilendirilir. diğer elementlerin yükseltgenme basamakları bulunur. Yükseltgenme basamağı ve iyon yükü ile nötral atomların son katmanındaki elektron sayıları ve elektron dizilimi ilişkilendirilir. 2 gibi katmanlardaki toplam elektron sayıları temelinde verilecek.3. 1. K+. 1. f alt katmanları kullanılmayacaktır. MoO3. Zn2+. aldığı/ verdiği elektron sayısının dördü aşmadığı vurgulanır. [!] 1. çeşitli örnekler üzerinde. 1. Na+.3 İyon yükü. Sn(II)/ Sn(IV) . [!] 1.1. ve X: Cl. Değerlik katmanındaki elektron sayısı bulunarak. Elektron alma/ verme eğilimi ile metallik/ ametallik özelliklerini ilişkilendirir. 2.4. Hg(I)/Hg(II). Elektron dizilimlerini alt katmanlar temelinde gösteren periyodik cetveller kullanılırken. ‘iyon yükü’ yerine “yükseltgenme basamağı” kavramı daha uygun olur. Mn2O7 gibi yüksek yükseltgenme basamaklarının söz konusu olduğu bileşiklerde de. Periyodik cetvelde verilen elektron dizilimlerini kullanarak. sırası ile 6 ve 5 elektron kaybetmiş ‘iyonlar’ saymak doğru değildir ve bu atomlar için “yükseltgenme basamağı” terimi uygundur.gibi gerçek iyonlar için uygun düşen terimdir. Elementlerin iyon yükü ve yükseltgenme basamağı bu örnekler üzerinde karşılaştırılır.3-1. metallik/ ametallik özellikleri irdelenir. elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimlerini.4-1. [!] 1. Na+.Kimya Dersi 9. Pb(II)/ Pb(IV) .5 Fe(II) / Fe (III) . I olmak üzere X(I)/X(III)/X(V)/X(VII) sistemleri kullanılarak elementlerin oktet kuralına uyan/uymayan farklı değerlikleri olabileceği. İncelenen her elementin oktete ulaşmak için alması/ vermesi gereken elektron sayıları irdelenir. N2O5 gibi moleküllerde. 8.Sınıf Öğretim Programı Ç.1. F−. iyon yükleri ve yükseltgenme basamakları ayrı ayrı gösterilir.4) Seçilen uygun bileşik örnekleri üzerinde.5) BİLEŞİKLER 1. eş numaralı alt katmanlardaki elektron sayıları toplanacaktır. N(I-V). oktetin kimyasal bağ için gerek şart olmadığı. Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak asal gazların ve diğer bazı elementlerin elektron dizilimleri karşılaştırılır. SO3. s. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!]1. Elektron dizilimi. H+.(1. S ve N atomlarını.1 Elektron dizilimleri. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 2.2) Her ana gruptan birer element seçilerek katman-elektron dizilimleri verilir. : Sınırlamalar 1.3.1. Cl. O2− iyonlarının yüklerinden yararlanılarak. Ca2+.5. Fe2O3. d.(1. (1. Elementlerin grup numaraları ile son katmandaki elektron sayıları ve bir bileşikteki yükseltgenme basamakları arasında ilişki kurar. iyon yükü ve yükseltgenme basamağı ile ilgili olarak öğrenciler. CrO3. Br. Bu bağlamda. Al3+. Bu iyonlar. p. asal gaz elektron dizilimi üzerinden irdeler. Cu(I)/ Cu(II) .1. 11. elektron alış-verişinin net ve tam olduğu varsayılan NaCl gibi bileşiklerde. Mn(II) /Mn(IV) / Mn(VII) . istisnaları olan bir genelleme olduğu açıklanacaktır. İyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki farkı açıklar. Bu karşılaştırma üzerinden gidilerek elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimleri. 1. metaller için. Buna karşılık. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 29 . Mg2+. Yükseltgenme basamaklarının sabit veya değişken oluşu ile elektron dizilimi arasında ilişki kurar.

2) Elementlerin grup numaraları ile son yörüngelerindeki elektron sayıları ilişkilendirilir. Örnek: Fe2O3 demir (III) oksit Mn2O7 mangan (VII) oksit Cr2(SO4)3 krom (III) sülfat CrO3 krom (VI) oksit Cr2O3 krom (III) oksit NH4+ katyonu tanıtılır. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 2. 2. Nötrallik ilkesinden yararlanarak iyonik bileşiklerin adları ile formülleri arasında eşleme yapar.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 30 . SO42−. çekirdeği ve iç katman elektronlarının tamamını. geçiş metallerinin ve ametallerin farklı pozitif değerliklere sahip olabileceği çıkarımı yapılır.Kimya Dersi 9.3 NaF gibi basit bileşiklerde. PO43−.1.5. ClO2− . : . Lewis simgelerinin neyi temsil ettiği tartışılır.2. kullanılan noktaların da değerlik elektronlarını gösterdiği sonucuna varılır. [!] 2.3.. ana grup elementlerinin elektron dizilimleri asal gaz elektron dizilimleri ile karşılaştırılır. ClO3−. katyonun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırılacaktır. Lewis sembolündeki harf(ler)in.4 Çok atomlu iyonlara OH−. CO32−. (2. Bu iyonlarda her atomun yükseltgenme basamağını bulma alıştırmaları yapılır.. NaCl. NO3−. gerektiğinde. KBr. 2. Geçiş elementlerinin ve ametallerin farklı pozitif yüklere sahip olabileceğini fark eder. Örnek: . ClO−. Elementlerin katman elektron dizilimleri kullanılarak. Farklı elementlerin nötral atomlarının ve iyonlarının Lewis simgeleri genel kimyasal simgeleri ile karşılaştırılır. Sonuç olarak.2. SO42−. Ana grup elementlerinin katyon ve anyonlarının muhtemel yüklerini belirtir. İyonlardan bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler. Bu tartışma ile. Bazı iyonik bileşiklerin Lewis formüllerinin yazılı olduğu kartlar incelenerek iyonik bileşikteki elektron veren atomun/ atomların “katyon”. elektron alan atomun/ atomların “anyon” olduğu sonucuna ulaşılır. katyonların Lewis simgeleri.. Bu konu işlenirken. bu elektronların atom grubunun tamamına aitmiş gibi düşünülebileceği sonucu çıkarılır. Çeşitli elementlerin Lewis simgeleri incelenerek. Basit iyonik bileşikleri değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir.Sınıf Öğretim Programı 2. 2. PO43− gibi anyonların fazladan elektronlarının hangi atom tarafından alındığı sorgulaması yapılarak. Yaygın çok atomlu anyonlar ve [!] 2.(2.5 İyonik bileşikler.4.3). çok atomlu iyonların Lewis yapılarına girilmeyecektir. 2. 2. Elementlerin sahip olabileceği yükler irdelenir. ClO4− anyonları ve NH4+ katyonu örnek verilir. anyonlarınki ise dış katman elektronları ve yükü ile birlikte verilecektir. : F BİLEŞİKLER [!] 2. sadece element sembolü ve yük olarak (Na+ gibi). LiF vb iki atomlu iyonik bileşikler için Lewis formülü yazımı çalışmaları yapılır. Bazı iyonik bileşiklerde atom gruplarının anyon ve/veya katyon olabileceğini fark eder.1. CH3COO− . (2.

4. [!] 3.1.1. İyonik bileşiklerin örgü yapısı ile ilgili olarak öğrenciler. fiziksel hallerin ve çözeltideki iyonların gösterimleri ile birlikte verilecektir. örgü yapısı ile ilişkilendirir.3. Basit halojenür. 3. İyonik bileşiklerin suda çözünmelerini örneklerle açıklar. (3.3.4) [!] 3. İyonik bileşiklerin moleküllerinin olmayışını. NaCl ve CsCl örnekleri açıklama için kullanılacaktır. 3.(aq) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 31 . 3. İyonik bileşiklerin formüllerine karşılık gelen moleküllerinin olmadığı ve hep katı halde bulundukları sonucuna varılır.3. BİLEŞİKLER NaCl ve CsCl bileşikleri için oluşturulmuş 3 boyutlu modeller üzerinde bileşiklerin örgü yapısı incelenir. nitrat ve sülfat tuzlarının suda iyonlaşmalarına ilişkin çözünme olgusu. “Verilen bileşikler moleküler yapıda mıdır?”. 3. çeşitli tuzların çözünme denklemleri ile birlikte açıklanır.2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3.Kimya Dersi 9. İyonik bileşiklerin suda neden kolay çözündükleri. İyonik yapılı bileşiklerin çeşitli tiplerde ve düzenli örgüler oluşturduğunu modeller üzerinde gösterir. “Bu modellerde yer alan bileşikler hangi fiziksel halde olabilir?” soruları ile yönlendirilmiş bir tartışma açılır. Her bileşik için iyonların dizilişi ayırt edilir.1-3. İyonik bileşiklerin neden hep katı olduğunu açıklar. Örnek: NaCl (k) + H2O (s) → Na+ (aq) + Cl.Sınıf Öğretim Programı 2.4. Modeller karşılaştırılır.

(4. C≡O. N2O5 (diazot pentoksit) gibi adların mantığı işlenir.3. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 32 . 4. 4. amonyak. ve kn. 4. O2. SO2 (kükürt dioksit). N2. HF. iyonik bileşiklerle sınırlı kalacak ve orada işlenecektir.Sınıf Öğretim Programı 2. su gibi bağımsız moleküllerden oluşmuş düşük erime ve kaynama noktalı kovalent bileşikler yanında.Kimya Dersi 9. 4. Bileşiklerin Lewis formülleri yazılır. AÇIKLAMALAR [!] 4.. [!] 4.1.2) Bazı kovalent bağlı bileşiklerde formül yazma ve adlandırma çalışmaları yapılır. Cl2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Aynı element atomlarından oluşmuş kovalent yapı örnekleri ( H2.3. 4. çubuk-küre modelleri de tanıtılır. Basit kovalent bileşiklerin formülleri ve adları arasında eşleştirme yapar. metan gibi sistematiğe uygun olmayan geleneksel adlar vurgulanır. Bazı kovalent bileşiklerin ikili ve üçlü bağ içerdiğini hazır örnekleri inceleyerek fark eder 4. O=O. O=C=O. (4. N≡N.1. Moleküllerin bağ yapısını değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir (Lewis formülleri).2. Daha sonra.6. Cl2. H2O bileşiklerinin değerlik elektronları ile nasıl gösterilebileceği tartışmaya açılır. örgü yapılar oluşturan. N≡N. I2.4). IF3 vb bileşiklerde anyon adına eklenen son ek verilir. ikili ve üçlü bağların da bulunabileceği sonucuna ulaşılır (4. molekülerdeki her bir atomun başka kovalent bağ oluşturup oluşturmayacağı irdelenir. eten ve etin gibi basit moleküllere ait Lewis gösterimlerinin yer aldığı modeller incelenerek kovalent bileşiklerde tekli bağlar yanında. SO3 (kükürt trioksit). Pozitif atomun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırma. O=C=O. H2O molekülleri Lewis nokta yapıları ile gösterilir.3 O2. atomların katman elektron modeller ile oluşturulmuş çeşitli molekül gösterimleri incelenerek. 4. + F F F–F Periyodik cetvelde hangi elementlerin kovalent bağ oluşturabileceği tartışmaya açılır. O2. iki atom arasında kovalent bağın elektron ortaklaşması ile oluştuğu sonucuna ulaşılır (4. Cl2. : Sınırlamalar BİLEŞİKLER . Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğu vurgulanır. 4. B2O3 gibi bileşiklerin varlığı bir okuma parçasında verilir. 4.1).5 Latince sayı adları kullanılarak türetilen. H2O. 4.4 Moleküller “nokta/elektron” ve “çizgi/elektron çifti” seçenekleri ile ayrı ayrı gösterilecektir. Kovalent bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler.5. CO2 vb bileşiklerin Lewis formülleri üzerinde.6). monoklinik kükürt. her kovalent bileşiğin bağımsız moleküllerden oluştuğu sonucuna varılır. İki atom arasındaki kovalent bağı ortaklaşılmış elektron çiftleri temelinde gösterir.6 Karbon dioksit. Kırmızı fosfor. I2 ile HCl. Buradan. N2. HCl. F2 ) için bağlanmanın nasıl gerçekleştiği üzerinde bir tartışma açılır. I2 ile HCl.3. eten ve etin gibi basit molekül örnekleri Lewis gösterimleri ile açıklanacaktır. Kovalent bileşiklerin çoğunun neden bağımsız birimlerden (molekül) oluştuğunu açıklar. Bağların çizgilerle gösterimi için. 4. 4. Su.4. değerleri yüksek SiO2. C≡O. en.4 O=O. elmas. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğunu fark eder. grafit gibi kovalent element yapıları da. 4. molekül sayılamayacak örnekler olarak açıklanır.

HCl. ametallerin bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimlerinden bağın polarlığı. Cl.3.1 Elektronegatiflik sırası veriliyor olmakla beraber. apolar çözücülerin de apolar kovalent maddeleri kolay çözeceği genellemesi yapılır. ametaller bileşik oluştururken bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizilir (5. Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak F. I. [!] 5. CO2. buna bağlı olarak moleküllerin pozitif ve negatif uçları da dikkate alınarak moleküllerin polarlığı ile yapıları ilişkilendirilir (5.4 Polar çözücülerin iyonik ve polar maddeleri. Bu karşılaştırmada son yörüngedeki elektronların çekirdeğe uzaklıkları ve sayıları esas alınarak. C. polar maddelerin erime ve kaynama noktaları karşılaştırılarak genel anlamda uçuculuk ile polarlık arasında ilişki kurulur.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 33 . H2O. 5.2. H2O. [!] 5. Moleküllerin polarlığı ile moleküller arası etkileşimi ilişkilendirir. bu elementlerin de sadece bağ elektron çiftlerine sahip çıkma eğilimi sırası verilecektir. 5. S.4 Bir okuma parçasında. N.Kimya Dersi 9. Br. Cl. N2.4 Maddelerin karışabilirlikleri (çözünürlük) açıklanırken moleküller arası bağların kırıldığı ve yeni bağların oluştuğu konusu verilir. H dışındaki elementler ele alınmayacak. Başlıca ametalleri. CH4 gibi üç boyutlu moleküllere girilmeyecektir. O. F. O. O=C=O gibi çizgisel ve düzlem.4.3 Bağın polarlığı ile molekülün polarlığı. bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizer. BİLEŞİKLER Kovalent bağlarda polarlık ile ilgili olarak öğrenciler. 5. H2O-I2. ancak enerji bilançosu üzerinden çözünürlük irdelemesine girilmez. I. CS2-I2 molekül çiftlerinde. S. H2O-HCl. [!] 5. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 5.1) N2. moleküller arası etkileşimlerin irdelenmesinden sonra her molekülün kendi türünden moleküllerle etkileşimi. bu ikili etkileşimlerle karşılaştırılır. Basit molekülleri polarlık bakımından irdeler. H elementlerinin elektron dizilimleri karşılaştırılır.(5.2. Buradan polarlık özellikleri ile maddelerin sıvılardaki çözünürlükleri arasında ilişki kurulur. 5. 5. N. CS2 molekülleri için hazırlanmış olan çizgisel ve düzlem açısal yapılarının açıkça görüldüğü kartlar incelenerek yapılar karşılaştırılır. C. bu kavramın tanımına girilmeyecek. İki atomlu basit moleküllerde pozitif ve negatif uçları tahmin eder. Bu karşılaştırma sonunda. 5.Sınıf Öğretim Programı 2.açısal moleküller düzeyinde ilişkilendirilecek.3).1. 5. Br.

ispirto).2) Örnekler hidrofil ve hidrofob tanımları polarlık-apolarlık temelinde açıklanır. metanol. 6. karbon temelli maddeler olduğu sonuçta vurgulanır.CH2. CO2 ve karbonatların bu tanım dışında kaldığı belirtilir. früktoz. -NH2. (6. etanol.2 “Organik” tanımının tarihçesi ve/veya amino asit. alanin gibi yaygın adları ile tanıtılacak. 6. etin. propantriol.CH2-COOH CH3COOH. sakkaroz. Polarlığın çözünmedeki rolünü.4) AÇIKLAMALAR 6. 6. -SO3H örnek verilir. tanıdığı organik bileşikleri kolay çözündüğü çözücülerle eşleştirerek açıklar. propantriol. hekzan. -SO3H içeren C1−6 n-alkanları ile örneklenebilir.CH2. eten. 6.2 C1-6 n-alkan ve sikloalkanlar. benzen ile amino asitler. 6.2. Organik bileşikler ile ilgili olarak öğrenciler. fruktoz. -COOH. etandiol.1) C1. (6. proteinler ve nişasta gibi önemli doğal bileşikler ile ilgili okuma parçası/parçaları verilir.CH2. -NH2.CH2.1. H2O. 6.CH2-OH CH3-CH2. basit şekerler. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Etanol (etil alkol.CH2.6 n-alkan ve sikloalkanlar. metan. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 34 . sistematik adlandırmaya girilmeyecektir. [!] 6.Sınıf Öğretim Programı 2.1 Organik asit tuzlarının.3) CH3-CH2. Organik maddelerin. glisin. etin. BİLEŞİKLER [!] 6.1-6. Hidrofil ve hidrofob gruplar -OH. etanol.CH2. Basit hidrokarbonların ve yaygın organik bileşiklerin açık formüllerini yazar ve adlandırır. 6. sülfürik asit gibi anorganik bileşikler ayrı gruplar halinde yazılarak her grubun kendi içindeki ortak yönleri ile ilgili bir tartışma açılır. hidrofil gruplara -OH.4 Benzer benzeri çözer genellemesine örnekler verilecektir. benzen ile yaygın organik moleküllerden metanol. yağlar.2 Amino asitler. sirke asidi) gibi organik ve sodyum klorür.3. [!] 6.3 Hidrofil ve hidrofob kavramlarının tanımları yapılarak. etanoik asit (asetik asit. Organik ve anorganik bileşikleri formüllerinden ayırt eder. benzen bileşikleri arasındaki etkileşim ise apolarlıkları ile ilişkilendirilerek açıklama yapılır.CH2.Kimya Dersi 9.4. yağ asitleri. organometalik bileşiklerin ve komplekslerin organik mi anorganik mi sayılması gerektiği tartışmasına girilmez. “Benzer benzeri çözer” genellemesi. eten. (6. amino asitler (genel formül ve en basit örnekler) ve etanoik asitin formülleri adları ile eşlendirilir. glikoz.. kalsiyum oksit. özellikleri deterjan türü bileşiklerin yer aldığı [!] 6. C2H5OH.CH2.(6. etanoik asit örnek verilecektir.3 Hidrofil ve hidrofob grupların niteliği ve bir okuma parçasında açıklanır. CS2. Organik moleküllerin hidrofil ve hidrofob bölümlerini gösterir. etandiol. glukoz. CH3NH2 bileşikleri örnek alınarak polarlık temelinde. -COOH.CH2.CH2-SO3H CH3-CH2.

asal gaz olup olmadıklarına karar veriniz.Sınıf Öğretim Programı D. metal. 1. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.elektron dizilimini yaparak grup numarasını ve iyon yükünü belirleyip. Element Katman.Elektron Dizilimi Grup Numarası İyon Yükü Metal Ametal Asal Gaz He Na O Mg Ne F Ca 35 .Kimya Dersi 9.4 Aşağıdaki tabloda verilen her atom için katman. 1.1. ametal.2. 1.3.

Kimya Dersi 9.5 Aşağıdaki tabloyu verilen açıklamalar doğrultusunda doldurunuz. 3.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. Belirtilen element için yükseltgenme basamağını yazınız. 1. Bileşik Belirtilen Element P Yükseltgenme Basamağı Katman-Elektron Dizilimi Belirtilen Elementin Farklı Bileşiği Na3PO4 HNO3 N CrO3 Cr Mn2O7 Mn FeCl3 Fe SO3 S 36 . 1.elektron dizilimini yapınız. Belirtilen elementin farklı yükseltgenme basamağında olduğu bir bileşiğini ilgili sütuna yazınız. 2. Belirtilen element için katman.4.

Bu diyagramları inceleyerek. 4. Bağların nasıl oluştuğunu tabloda ayrılan yerde açıklayınız. 1. tabloda verilen yere yazınız. O2 ve Cl2 moleküllerinin oluşumu görülmektedir.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2.Kimya Dersi 9. 2.1 Aşağıdaki verilen diyagramlarda MgCl2.3. Oluşan bağların türünü. Formül Bağın Türü Bağın Oluşumu MgCl2 Cl2 O2 37 .

4.3.) H2 → NH3 → CO2 → SO2 → CaO → AlCl3 → 38 .1. (Elementlerin ait oldukları grup numaralarını periyodik sistemden bulunuz.4 Aşağıda verilen moleküller ve bileşikler için Lewis formüllerini yazınız.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :4 : 4. 4.Kimya Dersi 9.

Bileşik Adı Propan Bileşik Formülü Hidrofil Uç Hidrofob Uç CH3-OH Etanoik Asit CH2-CH2 OH OH Benzen ⏐ ⏐ CH2. 6.2.1.CH. 6.Kimya Dersi 9.CH2 OH OH OH ⏐ ⏐ ⏐ 39 .3 Aşağıdaki tabloda boş olan yerleri istenenleri yazarak doldurunuz.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :5 : 6.

Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYASAL DEĞİŞİMLER 1. Ünite Önerilen Süre : KİMYASAL DEĞİŞİMLER : 12 saat A.Sınıf Öğretim Programı 3. Reaksiyon Nedir? 2. Reaksiyon tipleri 3. kimyasal tepkimelerde ısı alış-verişini öğrenmeleri. B. maddenin kimyasal özelliklerini kimyasal değişimlerle ilişkilendirmeleri. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde kimyasal değişim kavramını ve basit tepkimeleri. Polimerleşme ve Hidroliz C. Ünitenin Amacı Öğrenciler. ayrıca kimyasal tepkimeleri formüllerle ve sayma yöntemi ile denkleştirmeyi öğrendiler. Bu ünitede öğrencilerin. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • Kimyasal Tepkime Kimyasal Özellik Kimyasal Değişme Yanıcılık Asitlik Bazlık Asallık Çözünme Çökelme Nötralleşme Redoks İndirgen Yükseltgen Polimerleşme Monomer Dimer Polimer Hidroliz 40 . kimyasal tepkime türlerini örnekleri ile birlikte incelemeleri amaçlanmaktadır.Kimya Dersi 9.

: Sınırlamalar : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 41 . Kimyasal özelliklerin kimyasal değişmeler ile ortaya çıktığını fark eder.3. kolay ölçülebilir büyüklükler ile ifade edildiği hatırlatılır.2 Burada verilmek istenen.3) Her kimyasal değişmede mutlaka bir enerji alış-verişi olduğu düşüncesini vermek esastır. Yangın söndürmede kullanılan karbon dioksidin ve altının alevden etkilenmemesi birer asallık örneği olarak kullanılır. kimyasal değişimenerji değişimi ilişkisi irdelenir.2.4. 1. O2 + 2H2 ⎯→ 2H2O çok hızlı yavaş 3O2 + 4Fe ⎯→ 2Fe2O3 tepkime yok O2 + Au ⎯→ ??? Azotun normal sıcaklıkta oksijen ile tepkime vermemesi. o maddenin hangi koşullarda ve ne ile etkileştiği hususu olacağı. Fen ve Teknoloji dersi 6-8. kimyasal tepkimeleri atomların diziliş şekillerinin değişmesine dayanarak açıklaması ile elektron alış-verişine dayanan modern kimyasal tepkime açıklamaları karşılaştırılır. kütle ve hacim ölçülerek nasıl bulunduğu tartışılır. (1. gerekli önlemler alınarak algılanabilir ve ölçülebilir olduğu. Bir maddenin kimyasal özellikleri. (1. maddenin bir kimyasal tepkimeye katılması gerektiği gerçeğini ortaya çıkaracak öğretmen tarafından yönlendirilen bir irdeleme yapılır. ısı (Q) ve “elektrik enerjisi” terimlerini ilgili yerlere yazmakla yetinilecektir. asıl olanın. asitlik-bazlık. Yaygın asitlerin yaygın bazlarla nötralleşme tepkimeleri denkleştirilir.1. tepkimeye girme yatkınlığı gibi özelliklerin sayısal büyüklük olarak ifade edilebilmesi. elektrik enerjisi elde etmede kullanılabilen redoks tepkimeleri ve elektrik enerjisi ile gerçekleştirilen suyun elektrolizi gibi tepkime örnekleri kullanılarak. Isı ve elektrik enerjisi değişimlerinin eşlik ettiği tepkimeler yazılırken enerji miktarı verilmeyecek. Kimyasal tepkimelerde maddelerin kimlik özelliklerinin değiştiğini Dalton atom teorisi ile ilişkilendirerek açıklar. ancak bu düzen değişikliklerinde elektronun ve daha genel olarak elektriksel etkileşimlerin kullanıldığı vurgulanır.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1. ancak. Fiziksel özelliklerin beş duyu organı ile algılanabildikleri için kavranmalarındaki kolaylık vurgulanır. Kimyasal değişmelere enerji değişmelerinin de eşlik ettiğini örneklerle gösterir. Bu bakımdan bir madde için kimyasal özelliklerden bahsedilirken mutlaka tepkimeye girdiği madde belirtilmelidir. (1. 1.4. asallık ve diğer kimyasal özelliklerin şartlara bağlı olarak değişmesine (asallık ve reaktifliğin göreceli olmasına) bir örnektir. KİMYASAL DEĞİŞMELER 1.Sınıf Öğretim Programı Ç. bu özelliklerin ortaya çıkması için örneğin.1 Kimyasal değişimlerin. aşağıdakine benzer bir örnekle açıklanır. kimyasal özelliklerin ölçülebilmesi ve yorumlanabilmesi için bir kimyasal değişmenin gerekliliğidir. fakat yüksek sıcaklıkta oksijene karşı reaktif olması. Isı ve ışık enerjisi veren yanma tepkimeleri. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 3. maddenin kimyasal özelliği” ifadesinin tek başına çok da anlamlı olmadığı. Uygun olan basit tepkimelerle sınıf ortamında da deney yapılabilir. ısı enerjisi gerektiren azot oksitleri oluşumu. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Dalton teorisinin. Örneğin yoğunluğun. asallık gibi kimyasal özelliklere temel olan örnek tepkimelerin denklemlerini yazar. Dalton atom teorisinin kimyasal tepkimelerin ve buna bağlı olarak kimlik değişmelerinin açıklanmasında doğru bir yaklaşım getirdiği fakat yetersiz olduğu belirtilir.1) Fiziksel özelliklerin. doğal gazdaki metanın yanmasına ilişkin tepkime denkleştirilir.2) Yanma tepkimelerinin esası verilir. tepkimeye girdiği maddeye göre değişmektedir. Atomların diziliş ve düzen değişikliklerinin modern açıklamalar için de geçerli olduğu. 1. (1. Kimyasal özelliklerin de.Kimya Dersi 9. 1. sınıf programlarında işlenmiştir. “Bir 1. örneğin tepkimeye girme yeteneği. atomların birbirine bağlanması ve/veya bu bağların kopması temelinde açıklaması. Yanıcılık. Kimyasal tepkimelerin betimlenmesi ile ilgili olarak öğrenciler. [!] 1.

HClO. S. indirgenme ve yükseltgenme olaylarının eş zamanlı olduğu vurgulanır. Farklı kimyasal tepkime tipleri ile ilgili olarak öğrenciler.1-2. Nötralleşme tepkimelerinin genel özelliğini açıklar. 2. 2. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle gözlemlenir.1-2.5 Karmaşık olmayan redoks tepkimeleri örnek seçilip.4. 2. [!] 2. maddelerin fiziksel halleri belirtilerek yazılır ve bu tepkimeler için günlük hayatta karşılaşılan değişimler örnek seçilir. Gerçek örneklerle ve kullanım alanları ile ilişkilendirilen anlatımlar tepkime denklemleri yazılarak yapılır. HNO3.1-2. NaHSO3. Ortamın asitliği veya bazlığı pH kâğıdı ile kontrol edilir. metil kırmızısı indikatörü yanında HCl ve NaOH çözeltileri arasındaki nötralleşme olayı incelenir.5) AÇIKLAMALAR [!] 2. sınıf ortamında gösteri deneyi olarak yapılır. 2. Çökelme tepkimelerine örnek olarak ise. Cl2. Elektron alış-verişi ile yürüyen değişmelerde indirgeni ve yükseltgeni belirler. C. (2.5 Yakıt pillerinde ve akümülatördeki redoks olayları çalışma ilkeleri ile birlikte bir okuma parçası halinde sunulur. kurşun nitrat ile potasyum iyodür arasındaki tepkime.5 Bu konunun sınıf ortamında.1. Basit pil tepkimeleri esas alınır. çözeltilerin.Sınıf Öğretim Programı 3.3 Kuvvetli asit ve bazların nötralleşme tepkimeleri örnek olarak verilir. 2. O3. [!] 2. [!] 2. Asit-baz tepkimelerine örnek olarak. redoks tepkimeleri. kullanım alanları ile birlikte örnekler verir.4) İyon değişimi için çökme ve nötralizasyon tepkimeleri. indirgen ve yükseltgen belirlenir.3. KMnO4 ile H2O2 (asidik ortam) arasındaki tepkime bir redoks örneği olarak öğrenciler tarafından incelenir.5 Yükseltgenler: O2.5. Basit çözünme-çökelme tepkimelerinin denklemlerini yazar. deney gereçlerinin ve masa üstü hazırlığın önceden yapılmış olması gerekir. [!] 2.5 Redoks denklemleri denkleştirilmiş halde verilecek ancak bu aşamada denkleştirme konusuna girilmeyecektir. amonyum dikromatın ısıtma sonucu kuru kuruya bozunması. (2. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 42 . Çözünme-çökelme ile nötralleşme tepkimelerinin ortak özelliğini belirtir. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ KİMYASAL DEĞİŞMELER 2. H2O2. 2.2 Çözünme-çökelme ve nötralleşme tepkimeleri. İndirgenler: H2. KMnO4.1-2. I2. Öğrencilere “tepkime” kavramı hakkında bir sezgi vermek için. Yaygın yükseltgen ve indirgen maddelere. öğrencinin tanıdığı kimyasal maddeler seçilerek örneklenir. KNO3. elektron alış-verişi ile yürüyen olaylar için. SO2.Kimya Dersi 9. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle işlenebilmesi için. CO [ 2.2. KClO3.

. tetramer. Küçük yapı ünitelerinin bir biri ardına tekrarlanarak büyük moleküller vermesi (polimerleşme) ve büyük moleküllerin su molekülü etkisi ile bölünmesi (hidroliz). [!] 3. “plastik” ve “naylon” kavramları yer yer eş anlamlı gibi kullanılmaktadır. (3.3. polimer terimlerinin anlamları irdelenir.Sınıf Öğretim Programı 3. 3.1. [!] 3. kondenzasyon polimeri tipi protein veya poliamid oluşumu da örnek olarak verilir.1-3. 3.3) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 43 . Polimerleşme ve hidrolizin canlı sistemlerde ve endüstrideki örnekleri. Tepkime yürüyüş basamakları gösterilerek bu basamaklarda dimer. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 3. Ayrıntılı mekanizma gösterilmez. Bazı büyük moleküllerin su molekülü katılması ile parçalanmasına örnekler verir. polietilen teraftalat (PET). Polietilen (PE) oluşum tepkimesi yanında. Bu bağlamda “plastik” teriminin anlamı irdelenir. 3. Farklı polimerleşme tepkimelerine örnekler verir. polivinil klorür (PVC).2. dimer. Günlük dilden kaynaklanan bir alışkanlıkla. polimer türlerini gösterir.1. doğal ve sentetik kauçuk gibi polimerlerin oluşumu ve önemini açıklayan bir okuma parçası verilir. trimer. ….Kimya Dersi 9.3.…. farklı tepkime tipleri olarak tanıtılır. 3.1. Polimerleşme ve hidroliz ile ilgili olarak öğrenciler. ??? 3. Verilen basit polimerleşme tepkimelerinde monomer.3. canlılık ve pratik hayat bakımından önemi de vurgulanarak tartışılır.2 Teflon.3 Hidroliz tepkimelerine örnek olarak etil asetatın ve poliamidin hidrolizi verilebilir.1.. KİMYASAL DEĞİŞİMLER 3. Naylon plastik türlerinden sadece biridir.

2. TEPKİMELER 1) CH4(g) + 2O2(g) CO2 (g) + 2H2O (g) BaSO4(k) + TÜRLERİ A) Çökme B) Nötürleşme 2) Ba2+(aq) + 2Cl-(aq) + Ca2+(aq) + SO42-(aq) Ca2+(aq) + 2Cl-(aq) 3) N2 (g)+ 3H2 (g) 4) HCl + NaOH 2NH3 (g) H2O+ NaCl C) Polimerleşme D)Yükseltgenme.Kimya Dersi 9. 2. 3.Sınıf Öğretim Programı D.2 Aşağıda verilen tepkimeleri türleri ile eşleştiriniz.1. 2. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.İndirgenme Ag+(aq) + NO3-(aq)+ K+(aq) + E) Yanma 5) AgCl(k) + K+(aq) + NO3-(aq) Cl-(aq) → 6) F) Çözünme 44 .3. Birden fazla tepkime türü ile eşleşen tepkimeleri belirleyiniz.3.4.2. 2.

Kimya Dersi 9.4 Aşağıda verilen çeşitli yükseltgenme ve indirgenme tepkimelerinde “indirgen” ve “yükseltgen” maddeleri belirleyerek ilgili sütuna yazınız. TEPKİMELER 2H2 + O2 2Na + Cl2 2H2O 2NaCl İNDİRGEN YÜKSELTGEN 2KMnO4 + 5SO2 +2H2O 2Mn SO4 + K2SO4 +2H2SO4 I2+5HClO+ H2O 2HIO3 +5 HCl 4Fe + 3O2 Fe2O3+3CO 2Fe2O3 2Fe + 3CO2 Zn+ CuSO4 ZnSO4+ Cu 45 .Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2.

B. süzme. eleme. heterojen karışım. diyaliz. homojen karışım. yüzdürme. Ünite Önerilen Süre A. ayıklama. yüzde çözünürlük kavramı verilerek çözünürlüğün maddenin kimlik özelliği olduğu vurgulanacaktır. dekantasyon. destilasyon üzerinde durulacaktır. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • Homojen Karışımlar Heterojen Karışımlar Çözücü Çözelti Çözünürlük Çözünürlüğe Etki eden Faktörler Çöktürme Aktarma ( Dekantasyon ) Yüzdürme ( Flotasyon ) Destilasyon Buharlaştırma Kristallendirme Diyaliz Özütleme Petrol Rafinasyonu : KARIŞIMLAR : 16 Saat 46 . Ayrıca.Sınıf Öğretim Programı 4. Karışımların Sınıflandırılması 2. Bu ünitede. Ünitenin Amacı Öğrenciler. çözücü.Kimya Dersi 9. çözelti. çözünürlük kavramları hatırlatılarak sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisi örneklerle açıklanıp. özütleme. çöktürme. ilköğretim Fen ve Teknoloji derslerinde karışımları ve basit ayırma yöntemlerini öğrendiler. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KARIŞIMLAR 1. karışımları ayırma yöntemleri. Karışımların Ayrılması C.

Katıların sudaki çözünürlüğüne sıcaklığın.5 Su-etil alkol. köpük. duman. sirke. 1.5). ilaçlar vb. tuzun şekerin suda sonsuza kadar çözünemeyeceği deneysel olarak gösterilip doygun çözelti kavramının öğrencilerce sezilmesi sağlanır. gaz. K2SO4 gibi tuzlar kullanılarak deneyle gösterilir Katıların çözünürlüğünün sıcaklıkla artışı grafiklerle ifade edilir.Kimya Dersi 9. Çıplak gözle karışımların gerçek niteliğinin anlaşılamayabileceği belirtilir. tunç.3. Karışımların bileşimleri değiştikçe bazı fiziksel özelliklerinin değiştiğini deneyerek fark eder. katı-sıvı. sis. 1. gazların çözünürlüğüne de sıcaklığın ve basıncın etkisi ile ilgili tablo ve grafikler incelenir. alkol-su uygun alaşımlar. “100 g suda çözünen madde kütlesi” şeklinde tanımlanacaktır. Çözücü.4.2. hava. vb. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR [!] 1. Yoğunluğun ve kaynama noktasının madde derişimi ile nasıl değiştiğini gösteren deneyler yapılır.1. karışımların niteliği tartışılır. şekerli su gibi karışımlarda çözücü.2 Çözelti tanımına uyan kolonya. [!] 1.gaz. Karışımlar ile ilgili olarak öğrenciler. kireç sütü.4). [!] 1. pirinç gibi yaygın örnekler ve bileşimleri tablo halinde verilir.(1.4 Farklı maddelerin çözünürlükleri karşılaştırılırken. heterojen karışımlar için.2 Çözünürlük. (1. 1. çözelti. Heterojen ve homojen karışımları ayırt eder. (1. boya gibi yapı malzemeleri.1) NaCl sulu çözeltisi. Örneğin tuzun ve şekerin çözünürlüğü kavramını vermek için.(1. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Homojen karışımlar için. şekerli su. 1. Doygun çözeltideki tuz/şeker oranı % cinsinden ifade edilir. tuzlu su.katı. çözünen ve çözelti kavramları maddelerle eşleştirilir.3 “Vurgun” kazaları ile ilgili bir okuma parçası verilir. kaynama noktası değişimi için glikol-su karışımı ile deney yapılır (1. duman.3) Çeşitli maddelerin suda çözünürlüklerinin yer aldığı bir tablo kullanılarak kimlik farkı vurgulanır. NaHCO3. aynı sıcaklıktaki çözünürlük değerleri karşılaştırılır. sıvı. çözünürlük kavramlarını ilişkilendirerek açıklar. KARIŞIMLAR : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 47 .2) Katı maddelerin çözünürlüğünün sıcaklıkla değiştiği. Örnekler: sis. 1.gaz gibi çeşitli karışım örnekleri seçilebilir. sıvı. [!] 1. [!] 1. Sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisini örneklerle açıklar. Farklı maddelerin çözünürlüklerini karşılaştırarak çözünürlüğün maddenin kimlik özelliklerinden olduğunu fark eder. su-asetik asit karışımlarının değişen yüzdelerindeki yoğunluk değerlerini veren bir tablo açıklama için kullanılabilir. süt ve benzeri gıdalar. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 4.1 Katı. 1. [!] 1.Sınıf Öğretim Programı Ç.sıvı.5. Yoğunluk değişimi için tuzlu su.

[!] 2.2. gazyağı vb eldesi bir okuma parçası olarak verilebilir. (2. eleme.Sınıf Öğretim Programı 4. basit damıtma sisteminde damıtılır.5) : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 48 .3. 2.1) Çöktürme.1-2.1. CaCl2NaCl.5. eleme. [!] 2. kum-stirofor köpük parçaları.4. Çözünürlük farklarının maddeleri ayırmada kullanılabildiğini fark eder. 2. (2. 2. damıtma ürününün yoğunluğu. farklı tuzların suda çözünürlük farklarından yararlanarak ayırma işleminin ilkesi irdelenir. destilasyon ile katı-sıvı ayırımında kullanılan buharlaştırmanın farkı vurgulanır. damıtılan karışımın yoğunluğu ile karşılaştırılır. Verilen karışımlar için uygun ayırma yöntemleri önerir. (2.3) Glikol-su karışımı. 2. vb. Karışımların ayrılması ile ilgili olarak öğrenciler. Kaynama noktası farkından yararlanarak karışımların ayrılmasına örnekler verir. için uygun ayrıma yöntemleri tartışılır ve basit deneyler yapılır.Kimya Dersi 9. Destilasyon ve buharlaştırma yöntemleri.5 Ayırma yöntemleri uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenecektir.4) Kum-tuz. 2. yüzdürme (flotasyon) işlemleri endüstrideki uygulamaları ile tartışılır. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Ayıklama. 2.3 Kristallendirmenin yanı sıra katı-sıvı ve sıvı-sıvı özütlemesi açıklanacaktır. süzme ve diyaliz işlemlerine gerçek uygulamalardan örnekler verilir ve bu uygulamaların nasıl yapıldığı irdelenir. Petrol rafinasyonu ile benzin. Tanecik boyutu farkından yararlanılarak geliştirilen ayırma yöntemlerini açıklar. 2. (2.4. KARIŞIMLAR Deniz suyundan yemek tuzunun elde ediliş süreci üzerinden. alkol-su. uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenir. süzme ve diyaliz örnekler ile açıklanacaktır. (2. [!] 2. aktarma (dekantasyon).3. Maddelerin birbirinden ayrılmasında yoğunluk farkından yararlanan yöntemleri keşfeder.2) AÇIKLAMALAR 2. tuz-iyot..1 Ayıklama.

4 Aşağıda verilen ayırma yöntemleri uygulanırken maddelerin hangi özelliklerinin farklı olması gerekir? Eşleştiriniz. YÖNTEMLER ÖZELLİKLER Aktarma (Dekantasyon) Destilasyon Kaynama noktası Özütleme Yüzdürme (Flotasyon) Buharlaştırma Yoğunluk Kristallendirme Diyaliz Çözünürlük Petrol Rafinasyonu Tanecik boyutu 49 . Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri :1 Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar : 2.Kimya Dersi 9.1-2.Sınıf Öğretim Programı D.

Çözünürlük (g/ 100 g su) Sıcaklık (oC) 1. Sıcaklık artışı KNO3’ın sudaki çözünürlüğünün azalmasına neden olur. 60 oC’ de NaCl çözünmez.Kimya Dersi 9. 0 oC’ da 200 g suda en çok kaç gram NaClO3 çözünür? A) 60 B) 80 C) 160 D) 140 E) 120 4. Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) B) C) D) E) 20 oC’ da KBr’ın çözünürlüğü KNO3’ın çözünürlüğünden azdır. 0 oC’ da NaClO3’ın çözünürlüğü diğer maddelerden azdır.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanım : 1. 40 oC’ da hangi maddenin çözünürlüğü en fazladır? A) KBr ve NaCl B) KNO3 C) NaCl D) NaClO3 E) KBr 3.3 Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları grafiği kullanarak yanıtlayınız. 0 oC’ da 30 g KBr çözmek için en az kaç gram su gerekir? A) 60 B) 75 C) 100 D) 50 E) 120 50 . NaCl’ ün çözünürlüğü sıcaklık artışı ile çok az artar. 2.

3. soda gibi içeceklerin kapağı açıldığında sıvıdan gaz çıkması. 4.1. Solunum güçlüğü çeken hastalara oksijen maskesi takılması. Gazoz. 3.5 Aşağıda verilen olayların nedenlerini açıklayınız. 2.Kimya Dersi 9. Kaynadıktan sonra suyun tadının değişmesi. 1.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. 51 . Kışın otomobillerin soğutma sıvılarına antifriz konulması.

kimyanın yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası olduğu fikri üzerinde durulacaktır. çimento gibi kullanımı yaygın malzemelerdeki kimyasal maddeler tanıtılacaktır. B. Fen ve Teknoloji derslerinden ve ayrıca gündelik yaşamından bazı kimyasal maddeleri bilmektedir. Temizlik Maddeleri 2. kimyasal maddelerin bazı zararlarının olabileceği fikri işlenerek. sabun gibi temizlik maddelerindeki ve kireç.Sınıf Öğretim Programı 5. Ayrıca. Biyolojik Sistemlerde Kimya 4. Bununla birlikte fotosentez ve solunum gibi biyolojik sistemlerdeki kimyasal değişimler üzerinde de durulacaktır. Bu bağlamda. Ünitenin Amacı Öğrenciler.Kimya Dersi 9. Bu ünitede özellikle. Çevre Kimyası 52 . Ünite Önerilen Süre : HAYATIMIZDA KİMYA : 20 saat A. çevre ilişkileri etrafında bir irdeleme yapılacaktır. endüstri. Yaygın Malzemeler 3. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları HAYATIMIZDA KİMYA 1. enerji. çamaşır sodası.

Sınıf Öğretim Programı C.Kimya Dersi 9. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Aktif Molekül Sabun Deterjan Alaşım Harç Sıva Beton Kil Seramik Porselen Boya Kırılmaz Lamine Cam Isıya Dayanıklı Cam Mercek Camı Prizma Camı Kristal Cam Protein Nişasta Karbonhidrat Sindirim Solunum Fotosentez Ekolojik Denge Biyolojik Sistemlerde Kimya 53 .

(1. 1. yağları suda çözünebilir maddelere dönüştürdükleri vurgulanır.2 Sabun ve deterjan aktif maddesinin işlevi açıklanırken görsel ögelerdeki moleküller çizgi-zincirlerle gösterilebilir.Kimya Dersi 9. görsel ögeler de kullanılarak irdelenir. ara yüzey gibi kavramlar üzerinden açıklama yapılmayacaktır.1.. [!] 1.2. Misel. 1.3. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ C12−18 arasındaki herhangi bir sabunun açık formülü ile deterjan aktif maddesi olan dodesilbenzen sülfonatın açık formülü karşılaştırılır.4). “Kir” oluşturan maddelerin su ile neden karışmadığını açıklar.4 Bulaşık makinelerinde ve lavabo açıcılarda kullanılan temizlik maddelerinin yapısı ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir.4. kirin suya karışmasını nasıl sağladığını açıklar.3) Bazların yağlara etkisini göstermek için.1. 1. 1. hangi türden maddelerle kolay karışabilecekleri tartışmaya açılır.5) [!] 1. Yağın polarlığı ile oluşan sabun molekülünün polarlığı ve her iki maddenin su ile karışabilirliği tartışmaya açılır.(1. 1. çamaşır suyunun renk ağartma özelliğinin açıklanması için bir tartışma açılır. Kirlerin genelde yağ ve benzeri apolar organik maddeler içerdiği bilgisi verildikten sonra. AÇIKLAMALAR HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 54 . Çamaşır suyunun ağartıcı özelliğini yapısı ile ilişkilendirir. yüzey gerilimi.2. [!] 1. bu maddelerin su ile neden karışmadıkları.3 Piyasadaki sabun ve deterjan tipi çeşitli ürünlerin yapılarına katılan aktif madde harici katkı maddeleri ile ilgili bir araştırma konusu verilir. bitkisel yağ ve NaOH ile sabun hazırlama deneyi yapılabilir.1).1. 1. Bazların. Temizlik maddelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler. Çamaşır sodasının kir çıkarma özelliğini açıklar. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 5.5. Na2CO3 +H2O → NaOH + NaHCO3 tepkimesi verildikten sonra. yağların bazik ortamda hidrolizi ile çözünür hale gelmesi bir denklemle açıklanır. 1. Farklı temizlik maddelerinin yapısal özellikleri arasındaki benzerlikleri fark eder. Sabun ve deterjan aktif moleküllerinin. Her iki molekülde bir polar uç ve uzun bir apolar zincir bulunduğu vurgulanır (1. Na2CO3 ile H2O arasındaki. Sabun ve deterjan aktif maddesi moleküllerinin kirin suya karışmasına nasıl yardımcı olduğu.(1. Çamaşır suyundaki NaClO bileşiğinin su ortamındaki yükseltgen özelliği vurgulandıktan sonra.Sınıf Öğretim Programı Ç.

2.8 Bu konunun temel amacı yaygın kullanılan bazı malzemelerin yapılarının açıklanmasında ve/veya elde edilişlerindeki kimya biliminin katkısını anlatmak ve tanıtmaktır.8.5.1−2. 2.2. 2. üretimi ve kullanımı ile ilgili bir okuma parçası verilir. camın özgün özelliği ile kullanım alanı arasında ilişki kurulur. (2. Harcın yapısını ve sertleşme sürecini açıklar. (2.3) Camın renk.3.4. Farklı metalleri birbirine karıştırarak alaşım oluşturmanın neden gerekli olduğu tartışılır. [!] 2. Çözücü. HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 55 . 2. ışığı kırma ve sertlik özelliklerinin çeşitli maddelerin az miktarda katılması ile değiştirilebileceği vurgulandıktan sonra özel camlara özgünlük kazandıran katkıları özetleyen bir tablo verilir. Yaygın kullanılan alaşımların bileşimleri ile kullanım alanlarını ilişkilendirir. kırılmaz lamine camlar. 2. Farklı cam türlerinin özgün özelliklerini kullanım alanları ile ilişkilendirir. sertlik ve parlaklık özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurulur. bağlayıcı. Yağlı boya ve su bazlı boya terimlerinin anlamı üzerinde tartışma açılır. [!] 2. Sönmemiş ve sönmüş kirecin elde ediliş sürecini betimler.Kimya Dersi 9. sönmüş kireç ile kumun tepkimesi üzerinden harcın sertleşmesi açıklanır. Her iki metalin istenir özelliklerini bir arada taşıyan alaşımların belirgin özelliklerini ve kullanım alanlarını özetleyen bir çizelge üzerinde özellikler ile kullanım alanları ilişkilendirilir.2). bu maddelerden camın oluşumuna ilişkin yüksek sıcaklık tepkimesinin denklemi verilir.1. bina iç ve dış yüzeylerinin kaplanmasında kullanılan yağlı boyalar ve su bazlı plastik boyalar ile sınırlı tutulacaktır. 2. 2. (2. Alaşımların çeşitli metallerin homojen karışımları olduğunu fark eder. Pencere camının nasıl üretildiğini açıklar.5 Seramik. Başlıca yapı malzemelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler. Seramik ve porselenin yüzey özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurma amacıyla bir tartışma yapılır. (2. [!] 2. [!] 2. mercek camları. 2. Boyaların bileşenlerini ve kullanım alanlarını örneklerle açıklar. metal para gibi bazı alaşımlar büyüteç altında incelenerek yapılarındaki farklı metallerin ayırt edilemediği gerçeğinin sezilmesi sağlanır. sıva ve beton kavramları verilir.7. Porselen ve seramik arasındaki farkların kullanım alanlarını nasıl belirlediğini açıklar.5 Seramik ve porselen yüzeylerinin su çekicilik. Bu tabloda. örtücü ve renklendirici olarak kullanılan yaygın maddeler bir çizelge halinde verilir.7. (2.4) Kilden seramik üretim süreci kısaca açıklandıktan sonra yüzeyin “sır” ile kaplanması ve porselen kavramı verilir.6 “Boya” kavramı.1.2 Harç. 2. 2. Pencere camının ham maddeleri tanıtılır. 2.4 Isıya dayanıklı camlar.8) AÇIKLAMALAR 2. (2.6) Bilezik. prizma camları ve kristal camların bileşim ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir.1-2.Sınıf Öğretim Programı 5. bağlayıcı madde ve renklendiricinin işlevleri tartışılır.5) Boyalardaki üç temel bileşen olan çözücü. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Kireç taşının termal bozunma ile kirece dönüşümü ve kirecin su ile tepkimesi denklemleri ile verilir. porselen ve çini gibi malzemelerin tarihçesi. 2.6.

1 Fotosentez ve solunumda O2 oluşması ve taşınması ile ilgili tepkimeler verilip. nişasta ve diğer karbonhidratların hidrolizi ile sindirim olayı arasında ilişki kurar.2 Nişasta. yapay ekosistemlerde O2/CO2 dengesi örneği olan “Eden Projesi” hakkında bir araştırma ödevi verilebilir.4 Atmosferdeki O2/CO2 dengesi bitki ve diğer canlıların O2/CO2 emisyonları karşılaştırılarak açıklanır. Ayrıca. tükürükte nişasta hidrolizi. 3. Bitkilerdeki fotosentez ve tüm canlılardaki solunum olaylarının ekolojik denge için önemini fark eder. Protein.4. Ayrıca CO2 protolizi. Biyolojik sistemlerde solunumun temel tepkimelerini gösterir. 3.3 Basit amino asitler örnek alınıp protein inşası açıklanarak polimerleşme tepkimeleri ile ilişkilendirilecektir. : Sınırlamalar : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 56 . [!] 3. Proteinlerde R ile gösterilen grubun -CH3.Sınıf Öğretim Programı 5. akciğerlerde CO2 boşaltımı açıklanacaktır. bu tepkimelerin türleri belirtilecektir.1−3.3.4 Bu bölümün temel amacı. [!] 3. canlı organizmalardaki biyokimyasal süreçleri kimyasal tepkime tipleri ile ilişkilendirerek tanıtmaktır. safra salgısındaki bazların etkisi ile yağların hidrolizi denklemleriyle verilir. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3. 3. [!] 3. HAYATIMIZDA KİMYA 3. (C6H10O5)n ve [-(CO)-CH(R)NH-]n şeklinde kapalı. 3.1. ilköğretim fen ve teknoloji dersi 8. Klorofil. Midenin asidik olması ile nişasta hidrolizi ilişkilendirilir. [!] 3. Amino asitlerden protein oluşumunu bildiği tepkime türleri ile ilişkilendirir. Besinler parçalanıp suda çözünebilir küçük moleküllere dönüştükçe kana karışma özelliklerinin arttığı vurgulanır. Nişastanın asidik ortamda hidrolizi ile ilgili tüp deneyi yapılır. burada bir hatırlatma yapmak yeterlidir. ekolojik açıdan bu dengenin önemini vurgulayan okuma parçası verilir. amino asitlerin ve basit şekerlerin yapıları ise açık verilecektir. yağ ve proteinlerin hidrolizi işlenirken polimerik yapılar.2) Fotosentez ile ilgili denklem. Biyolojik sistemlerdeki kimyasal olaylar ile ilgili olarak öğrenciler. -C2H5 gibi değişik olabileceği. mide asidi ile protein hidrolizi.2. (3. sınıf programında verilmiş olup. dolayısıyla aynı proteinde birden çok tip amino asit bulunduğu belirtilir. hemoglobin gibi karmaşık yapıların açık formülleri kullanılmayacaktır. Nişasta hidrolizini hızlandıran enzimin adı.Kimya Dersi 9.

[!] 4. ağır metal tuzları. 4. Zararlı kimyasal maddeleri. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır. zehirli gazlar. ve Gübreler.Sınıf Öğretim Programı 5.3.5. deterjanlar. gübreler. 4. ozon tüketen gazlar) — Sularda Kirlilik (Deterjanlar. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır. sodyum sülfür. plastikler. jeotermal enerji.2. bu maddelerin kullanıldıkları ortamlarda çok uzun süre kalıcı oldukları vurgusu ile muhtemel zararları işlenir. Bu okuma parçasında. NaOH. tarım ilaçları. [!] 4. ağır metal katyonları. rüzgâr enerjisi. ağır metaller.2. 4. boyalar. Na2CO3.1 Sanayi devrimi ile başlayan kimyasal madde üretimi ve tüketimi dikkate alınarak bu maddelerin çevresel etkileri üzerinde durulacaktır.5 Çevre-endüstri-enerji ilişkileri irdelenirken endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyeti (toplumsal etkileri de göz önüne alınarak) hesaba katılır. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 4. kloroflorokarbonlar. 4. : Sınırlamalar 4. H2SO4. 4. sodyum sülfür) — Toprakta Kirlilik (plastikler. bu atıkların zararsız hale getirilme yöntemleri ve nükleer santrallerin deprem tehlikesi olmayan yörelere kurulması gereği işlenir. vb. gübreler.1. HCl. sera gazları. klor ve florlu polimerlerin kalıcılıkları ve buna bağlı olarak ekolojik dengeye olumsuz etkileri açıklanır.4 DDT benzeri kimyasal maddeler. gel-git enerjisi) konulu bir okuma parçası verilir. 4. verdikleri zarar açısından.Kimya Dersi 9. Sınıflandırmada kimyasal maddenin zararlı etkisi belirtilecektir. suları kirletici ve verimli arazileri işgal edici şeklinde sınıflandırılır. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir. HAYATIMIZDA KİMYA Kimyasal maddelerin çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili olarak öğrenciler. sera gazları. (4. 4. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler.3. sodyum hidroksit. [!] 4. deterjanlar. kimyasalların kullanım alanlarındaki işlevleri vurgulanır. sodyum kromat.4. ağır hidrokarbonlar) şeklinde bir sınıflandırma yapılacaktır. her yararlı maddenin geri kazanma veya uygun giderim işlemleri uygulanmayınca çevresel bir kirletici ve hatta felaket kaynağı olabileceği genellemesine gidilir. sülfürik asit. zehirli veya tahriş edici. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 57 .1) Kimyasal maddeler.3 Atmosferi Kirleticiler (Tozlar. atmosferin ısı dengesini bozucu. nükleer atıkların ortaya çıkardığı tehlike. 4. atmosfer bileşimini etkileyici. (4. güneş enerjisi.5 Çevre dostu alternatif enerjiler (nükleer enerji.3).

• Projenizin sonunda hazırladığınız raporu ……. Zararlı kimyasal maddeleri. plastikler. 2 ay Dereceli puanlama anahtarı Süre Puanlama Yöntemi Projeyi Hazırlama Süreci Sevgili öğrenciler. • Sunumun görselliğini resimlerle. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır. vb) seçerek bu maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin araştırılmasını içeren bir proje hazırlamanız beklenmektedir.Kimya Dersi 9.5. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler. kütüphaneler. Bu projede. 4. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir.Sınıf Öğretim Programı D. • Ayrıca projenizde çevrenizdeki insanların bu kimyasal maddenin ekolojik dengeye olumsuz etkilerine dikkatlerini çekecek bir slogan ya da poster hazırlayınız. tarihine kadar bitirmelisiniz. Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı ödevinizin hangi ölçütlere göre değerlendirileceği konusunda sizlere bilgi vermek için hazırlanmıştır.3. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır. internet. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler. • Araştırmanızı en geç ……. • Sizin bu maddelerin çevreye olumsuz etkilerini en aza indirecek önerileriniz neler olurdu bir sayfayı geçmeyecek şekilde tartışınız. 4.’lık sürede sunulacak şekilde sunum olarak hazırlayınız. • Belirlediğiniz kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin nedenlerini.2.4.1.dk. • Araştırmanıza konu olan kimyasal maddelerin çevreye verdiği olumsuz etkilerini en aza indirgemek için neler yapılabileceğini. 4. • Bu kimyasal maddelerin üretimini dikkate alarak endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyetini araştırarak çalışmanızda yer vermelisiniz. • Bu kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin en aza indirgenmesi ile ilgili ülkemizde yapılan çalışmaları. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri PROJE Sınıf Ünite Adı Kazanımlar 9 Hayatımızda Kimya 4. çalışmalarla artırabilirisiniz. • Araştırma için dergiler. • Araştırma için bir plan oluşturunuz. Sizden.. 58 . Bu puanlama anahtarı öğretmeniniz tarafından doldurulacağından üzerinde herhangi bir işaretleme yapmamanız gereklidir. çevrenizde karşılaşabileceğiniz kimyasal maddelerden herhangi birini/ bir grubunu (deterjanlar. 4. grafikler vb. yakın çevrenizdeki kişi ve kuruluşlardan yararlanabilirsiniz.

59 .PROJENİN İÇERİĞİ Türkçe’yi doğru ve düzgün yazma Bilgilerin doğruluğu Toplanan bilgilerin analiz edilmesi Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma Toplanan bilgileri düzenleme Kritik düşünme becerisini gösterme Yaratıcılık yeteneğini kullanma III.PROJE HAZIRLAMA SÜRECİ (Orta) (Zayıf) Projenin amacını belirleme Projeye uygun çalışma planı yapma İhtiyaçları belirleme Farklı kaynaklardan bilgi toplama Projeyi plana göre gerçekleştirme Proje çalışmasının istekli olarak gerçekleştirilmesi II. en düşük puan ise 21’dir.Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı PROJE VE SUNU DEĞERLENDİRME DERECELEME ÖLÇEĞİ 4 3 2 1 BECERİLER (Çok iyi) (İyi) I.SUNU YAPMA Türkçeyi doğru ve düzgün konuşma Sorulara cevap verebilme Konuyu dinleyicilerin ilgisini çekecek şekilde sunma Sunuyu hedefe yönelik materyallerle destekleme Sunuda akıcı bir dil ve beden dili kullanma Verilen sürede sunuyu yapma Sunum sırasında özgüvene sahip olma Severek sunu yapma Genel Toplam Bu ölçekten alınabilecek en yüksek puan 84. Öğrencinin aldığı puanlar 100 üzerinden değerlendirilir.