T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA 2007

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA GÖREV ALANLAR

KOMİSYON ÜYELERİ Prof. Dr. Hamza YILMAZ Prof. Dr. İzzet TOR Prof. Dr. Bahri ÜLKÜSEVEN Dr. Merih CERİTOĞLU Zerrin GÖRGÜN Orhan ERCAN

Program Geliştirme Uzmanı Ölçme Değerlendirme Uzmanı

: Hayriye ARGUN : Seher ULUTAŞ

2

İçindekiler
A. PROGRAMIN TEMELLERİ………………………………...…………………….4 1. AMAÇLAR ……………………………………………………………………...5 1.1 Türk Millî Eğitiminin Amaçları………...……………………………….5 1.2 Kimya Dersinin Genel Amaçları………..……………….........................5 2. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ....……………….………6 2.1 Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi…......…….……………….6 2.2 Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme...……...……............7 2.3 Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri…...……………............8 3. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU……………....……9 4. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI……......…10 4.1. Programın Tasnif Anlayışı…………………………...………................10 4.2. Programın Organizasyonu………………...…………………….……...10 4.3. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar……...………………...……11 5. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI…...12 5.1.Bilimsel Süreç Becerileri (BSB)…………...……………....………….….12 5.2.Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ)......………..….13 5.3.İletişim, Tutum ve Değer Kazanımları (İTD)……………………...…...13 6. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI…....…………14 7. SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR.……………..………………...……….…………. 18 B. ÜNİTELER………………………………….…………………………………….…19 ZAMAN ANALİZİ ………………………………………………………..….….…20 KİTAP FORMA SAYILARI ………..……………………………………………..20 1. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ………………......………21 2. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ………………………………...….. 28 3. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER …………………..…40 4. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ………………………………….…46 5. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ……………………..…52

3

KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
Ortaöğretim 9. Sınıf

A. PROGRAMIN TEMELLERİ

4

1. AMAÇLAR 1.1. TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. 1.2. KİMYA DERSİNİN GENEL AMAÇLARI Bu öğretim programı, ortaöğretim sürecinde Türk vatandaşlarında, 1. Madde ve maddeler arası etkileşimler ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi ve kavrayış edinmek, bu kavramların tarihsel gelişimi, bireysel, sosyal, ekonomik ve teknolojik dünyaya etkileri ve çevre ile ilişkileri ekseninde bir bilinç geliştirmeyi; 2. Belli bir konuya özgü veri ve bilgilerden kavram ve modellere ulaşma yetisi; bu kavram ve modellerin açıklanmasında kimya terimlerini kullanma becerisi; gözlem, deney, veri toplama gibi basit becerilerden problem çözmeye geçiş mahareti ve üst düzey iletişim ilişkilerine uyum sağlamayı; 3. Maddeyi ve maddeler arası ilişkileri inceleme-kavrama arzusu, kendine, çevresine, topluma ve başkalarının görüşlerine saygı itiyadı, kimyanın çeşitli alanlarında farklı görüşleri eleştirel bir gözle karşılaştırma alışkanlığı kazandırmayı; amaçlar. 5

2 ve 3. 1960’da gözden geçirilen kimya programı da 1956 metni ile hemen hemen aynıdır(4). Ülkemizde Kimya Programlarının Tarihçesi Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinin başlıca başarılarından biri. Modern fen bilgisi üzerine tek yıllık bir kimya dersi olarak düşünülen modern kimya programı da (1973) aynı eğitim öğretim yaklaşımı ile hazırlanmıştır(6). Kimya 3. bugünkü programcılık anlayışı ile bakıldığında eksik olan. 1930’da yürürlüğe giren ortaokul 2. 1938’de yürürlüğe giren lise kimya programlarında da. Kimya 2. 1971’de benimsenen ‘sınırlı sayıda konu üzerinde derinleşme’ ve ‘öğrencilerin kendi gözlem ve deneyimlerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi’ yaklaşımı kısmen terk edilmiş. 1956’da yürürlüğe giren lise kimya programlarında. Bu eksiklerin. lise 1. ve 3. diğer içerik girdilerinde de azaltmaya gidilmiştir. sınıf kimya programlarında yer verilen konu başlıklarına bakıldığında.1. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINA GİRİŞ 2. içeriklerde yer alan odak konuların işlenişi hakkında ipuçlarının bulunmaması ve bir zaman analizinin yer almamasıdır. fizik ve biyoloji konularını birleştiren Fen Bilimleri 1 ve Fen Bilimleri 2 dersleri 1991’de ve 1993’de yeniden ihdas edilmiş(8. zamanımızdaki karşılıklarına göre daha ‘dolu’ ve ‘ağır’ bir görüntü vermesi dikkat çekicidir. kimyasal savaşta kullanılan maddelerin tanıtımı ve bunlardan korunma yolları ayrıntılı ele alınmıştır(2). kimyasal savaş maddeleri ile ilgili bölüm programdan çıkarılmış. bir yandan da zamanın şartları öyle gerektirdiği için. Ortaöğretim derslerinin eğitim/öğretim programları için de. kimya ve fizik dersleri yerine. devlet öncülüğü ile yazılan ders kitapları tarafından kısmen de olsa kapatıldığı düşünülebilir. 1956 programına benzeyen. ilk ciddi adımlar 1930’larda atılmıştır. bir yandan o zamanların kimyası kuş bakışı taranmakta. sınıflar için yeni öğretim programları hazırlanıp yürürlüğe girmiştir. zamanımıza göre çok daha içerikli ve ağır bir bilgi/beceri bütününün ön görüldüğü anlaşılmaktadır(1). 1985’te modern fen bilgisi uygulamalarından vazgeçilmiş. genel kabul gören bir gerçektir. İleri Kimya 1 ve İleri Kimya 2 6 . Her iki programda da. yine bu dönemde ‘kredili sistem’ uygulaması başlatılarak Kimya 1. belli alanlarda derinleşme ve öğrencilerin kendi gözlem ve deneylerine dayalı çıkarımlarla öğrenmesi temeline dayandırılmıştır(5).2. Bu dersin içeriği.9). Lise 1. modern fen bilgisi dersi konmuştur. Bu dönem programlarının. lise 1. ikinci dünya savaşının sona ermiş olması yanında. kimya. Okumayazma ve aritmetiksel dört işlem alanında eğitim öğretim süreçlerinin ve cumhuriyet döneminin ilk çeyrek yüzyılı içinde ilköğretimin başarıyla organize edildiği. temel eğitimi yaygınlaştırmak ve ülkemiz insanının okur-yazarlık oranını yükseltmek olmuştur. Bunda. Örneğin. Bu programlar. önemli ölçüde içerik daraltmasına gidildiği görülmektedir(3). 1971’de. 1948 ilköğretim programının genel vizyo nunun da bir etkisinin olduğu düşünülebilir. sınıflar için. sınıfta. kimya ve fizik derslerinin geleneksel zengin konu içeriğinden farklı şekilde. fakat içerik bakımından ona göre biraz daha sadeleştirilmiş bir müfredat yürürlüğe konmuştur(7). kimya ve fizik programlarında köklü bir değişikliğe gidilerek.

Doğrudan keşif. çıkarımı özetleyen öz bilgi ile birleştirilemediği için. Ders geçme ve kredi sistemi 1996’da iptal edilerek yeniden sınıf geçme sistemine dönülmüş. tepkisel bir geri dönüş yoluna gidilmiş. 1971’deki eğitim öğretime bakış açısı hâkim görünmektedir. Şunu da belirtmek gerekir ki. konu başlıklarını zikretmekle yetinmiş. “Lise Kimya Öğretim Programı” veya benzer adlar altında bugüne kadar geliştirilip yürürlüğe konmuş belgelerin hepsi. “Ne olacak şimdi?” türünden soruların hem öğrenciler. deneyim. Bu programlarda. 2007 yılına kadar yürürlükte olan programlar geçerlik kazanmıştır. zaman içinde bu yaklaşım taraftar kaybetmiş gibi görünmektedir. 1980’lerin başındaki kimya ve fizik programlarının yenilenmesi sürecini başlatmıştır. sınıf içi etkinlikler. 1970’lerde yaşanan program tecrübesi bir bakıma yukarıdaki açıdan değerlendirilebilir. 1992’de programları hazırlanan seçmeli kimya 1. Örneğin. yaklaşan İkinci Dünya Savaşına hazırlama gayretlerini yansıtır biçimde kimyasal savaşı önemli bir içerik olarak benimsemişken. bu programlara göre yazılan ilk kitaplara bırakılmıştır. fen alanı için zorunlu dersler hâline gelmiştir(11). zamana ve tahmin edilebilir yakın geleceğe çözüm olabilir yeni bir anlayış oluşturmak yerine. herkesin doğru çıkarımlar yapabileceği varsayılmış. kimya 2 ve kimya 3 dersleri. bir vakit kaybına dönüşebilir. Bireyin bizzat ‘dokunmasının’ ve ‘yaşamasının’ öğrenme sürecine yapacağı olumlu katkı inkâr edilemez.seçmeli dersleri için ayrı ayrı programlar yürürlüğe konmuştur(10). 7 . 1971 modern fen bilgisi programının tetikleyicisi de bu gelişme olmuştur. Ülkemizde. birçok deneyimden sonuca giden yollar dolaylı olabilir ve bu dolayımlar öğretmence iyi vurgulanamazsa. zamanın şartlarından ve gelişmiş ülkelerdeki program hareketlerinden yer yer etkilendiği anlaşılmaktadır. deneyimle öğrenme sürecinden geçen bir birey. kendi deneyimlerinden doğru çıkarımlara varabileceği imasını da taşıdığı için. iyi yönlendirilmezse. buradan hareketle yeni fen programları geliştirme ve deneme süreci başlamış. Programın kalitesinden ziyade. 1938 lise kimya programı. Ancak. ilke olarak itiraz edilmesi zor bir slogan olmakla beraber. Ne yazık ki. 1950’lerin sonunda zamanın süper gücü SSCB ilk uzay aracı Soyuz 1’i yörüngeye yerleştirince. 2.’de. sivil nüfusu. bu eğilimler zamanla ülkemize de yansımış. bu deneyimden bir çıkarıma gidemeyebilir veya yanlış çıkarımlar yapabilir. programa uyumlu insan kaynaklarının yetersizliğine bağlamak gereken bu endişeler. bir yandan. Başka bir deyişle. program geliştirme çalışmalarında. zamanlama ve ölçme değerlendirme gibi önemli program girdileri. “Eski sistem daha iyi idi!” fikriyle. sözü geçen 3 dersin müfredatı dörde bölünmüş ve böylece 3 yılın konuları 4 yıla dağıtılmıştır. yer yer. savaştan sonraki 1956 programında bu konu terk edilmiştir. Denenmiş Programlar Üzerine Bir Değerlendirme Genelde fen kolu derslerinin ve bu arada kimya programlarının. işleniş derinliği. Çoğu zaman. bu anlayış 1990’ların başında tamamen ters dönerek yeniden 1970’lerin yaklaşımı denenmiş. ülke gençlerinin fen alanında geri kaldığı endişesi uç vermiş. bir yandan da herkesin bilim insanı olması gerektiği anlayışı öncelik almış olacaktır. herkesin kendi gözlem ve deneyimleri ile öğrenmesi ilkesi genelleştirildiğinde. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen öğrenme aktiviteleri. ABD. Liselerin 2005 yılında 4 yıla çıkarılması sonucu. her bireyin. 1990’lardaki kısa ömürlü ardışık denemelerden sonra 1996’da. bizzat yaparak ve yaşayarak öğrenme. hem de veliler tarafından yaygın sorulduğu bir dönem yaşandı.2. Kabul etmek gerekir ki.

1938 programında. 2007 Ortaöğretim 9. Özetlemek gerekirse. ölçme değerlendirme bakımından da ipuçları içeren bir kimya öğretim programı hâlen mevcut değildir ve acil bir ihtiyaçtır. İlginçtir ki. Bu program da. Sonuç olarak. 2007’de yürürlükte olan kimya programlarında bu gereğin bir karşılığı yoktur. kimyanın gündelik hayata yansıyan kavramları ve ürünleri. Kısaca özetlemek gerekirse. 1956 ve daha sonraki programlarda bu kısa açıklamalar bile terk edilmiştir. lise öğretiminin 4 yıla çıkarıldığı bu dönemde kimya dersine ayrılan süre (2+2+3+3= 10 saat). bir öğretim programında aranan temel unsurlarla donatılmış bir kimya programına ihtiyaç vardır. 3 yıllık lise eğitiminde ayrılan süre [2+3+(3+2)=10 saat] kadardır. Lise öğretim süresinin uzamasından hareketle kimya dersi program içeriğinin genişlemesini umanlar için bu husus önemlidir. Bu kitaplar. ancak bu kitabın yazılmasından sonra anlam kazanmıştır. Bu paragraflarda. Kimya Dersi Öğretim Programının Gerekçeleri Lise kimya dersi öğretim programlarının geliştirilme gerekçeleri aşağıda özetlenmiştir: • Millî Eğitim Temel Kanunu ikinci maddesinde ifadesini bulan genel amaçlarla ilintili beceri. Bu süre. içerik seçimi ve işleniş derinliği bakımından. gerçek durumlarla ilintilendirilerek işlenmelidir. • Son yarım asırda.Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı (EARGED) tarafından 1998 ve 2001 yıllarında kimya öğretmenleri arasında yapılmış Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analizi(12) ve Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi(13) raporlarında belirtilen program islâh talepleri de bu programla karşılanmaktadır. • MEB . kimya programında yer almalıdır. içerik işleniş derinliği belirli. Muhtemelen bu sınırlama her ders için geçerlidir. zaman sınırlamasının etkilerini taşımaktadır. lise programlarının fen derslerine tahsis ettiği saatleri düzenleyen “tevzi” listelerine değinmek için yeterli yer yoktur. • Gelişen teknolojinin.3.programın yürürlüğe girişini izleyen dönemde MEB adına bir kimya kitabı hazırlanmış. yeni bir bilgi ve beceri alt yapısı oluşturmaktadır. öğrencilerin %70’ini aşkın bölümünün bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacağı hesaba katılarak. kimyayı ilgilendiren yönleri ile programda yer alması gereği doğmuştur. aynı programa göre yazılacak başka kitapların eksiklerini ve fazlalarını belirlemede ölçüt olarak kullanılmıştır. Başka bir deyişle. 1938’den beri hemen hemen aynı kalmıştır. konu başlıkları ile ilgili işleniş derinliklerini belirlemek için parantez içi kısa ifadelere yer verilmişken(2). • 2004 yılında yürürlüğe giren ilköğretim “fen ve teknoloji” ve “matematik” programları. 2. “öğrenme”de zihinsel süreçlere dikkat çekip nasıl öğrendiğimiz konusuna yoğunlaşan teori ve yaklaşımların kimya programlarına da olabildiğince yansıtılması gerekmektedir. programdaki konu başlıkları. 8 . Bu sınıfta son defa formal kimya eğitimi alacak öğrenciler için “Öğrendiğim kimya ne işe yarar?” sorusunun cevabı. kimya dersi açısından önemli. anılan ihtiyacı karşılamak için bir teşebbüs gibi algılanmalıdır. ‘kendi içinde bir bütün’ olma niteliği taşımakla beraber. maharet. bütün öğrencilerin ortak bir müfredatla karşılaştığı son yıldır. değer ve tutumları açıkça ifade edilmiş. • Lise öğretimi 4 yıla çıkarılmış olup lise birinci sınıf. Kimya dersi programının bu alt yapıya uyarlanması gerekmektedir. gündelik hayatta kullanıma sunduğu nanoteknoloji ve mikro elektronik ürünlerinin. zaman dağılım planlaması yapılmış. Sınıf Kimya Dersi Öğretim Programı.

kavram ve ilkeleri öncelemek. Türk Millî Eğitiminin ana amaçları çerçevesinde. teknolojiye dönüşmüş kimyanın çevreye ve hayatımıza getirdiği olumlu/olumsuz etkiler ve bu bağlamlar ekseninde bilimsel düşünme yönteminin niteliği ve üstünlükleri ile bireysel ve toplumsal olumlu tutum ve değerler. • • 9 .kimya kavram ve ilkelerine ağırlık vermek.Ayrıca. Bilimsel yöntem. “fen bilimleri” bütününü oluşturduğunu. madde-enerji ilişkileri. çok özel yetenekli insanlara vergi olmayıp ilgilenen herkesin derinleşebileceği ve katkıda bulunabileceği. bir yandan da daha sonraki eğitim öğretim sürecinde kimya ile yakından ilgili mesleklere yönelecek bireylerin öğrenme süreçlerine yeterli katkı yapmak durumundadır. toplumun yararına sunulmuş ürünlerin kimyasal yapı-işlev bağlantısı. gözlem ve deneyler geliştikçe de yaptığı açıklamaları değiştirebilen. bir yandan hayatın değişik alanlarına dağılacak bireyler için ortak ve en genel -en gerekli. tutum ve değerleri edinmesi beklenir. maddeler arası etkileşimler. Ortaöğretim kimya programı. Bilim ve onun bir bileşeni olan kimya. deneyim ve uygulamalarla. bunu yaparken de daha ileri kimya için temelleri bu aşamada atmak önemlidir. düşünme aracı ve dil olarak da matematiği kullandığını kabul eder. Ortaöğretim 9. bireysel ve toplumsal sorumluluklarının bilincinde. fizik. yararlı ve zevkli bir uğraş alanıdır. kendi hayatını etkileyen kimyasal kavram ve ilkelerin farkında bireyler yetiştirmeyi hedeflemiştir. zaman içinde gelişen ve oluşan kavrayışlardır. Kimya konuları işlenirken. 3. bilim insanlarına yakışır değerlendirme itiyadı. kimyanın. Dolayısıyla konular seçilirken. sınıf kimya dersi. bir yandan bilgi ve beceriler edinen öğrencilerin. bilimin tabiatı. yetişen nesillerin bütün bireylerine hitap ettiğinden. Türk insanını en çok ilgilendiren ürün. programın ana girdileri olacaktır. durağan değil dinamik bir yol ve anlayış olarak görür. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ VİZYONU Ortaöğretim kimya programı. bilimi. 2005 yılında yürürlüğe giren lise “matematik” programı ve 2007 yılında geliştirilmesi çalışmaları başlatılan “fizik” ve “biyoloji” programları ile kimya programı arasında bir ahenk kurulması ihtiyacı vardır. biyoloji. bir yandan da bilimin yöntemini sezerek kavrayıp kullanması ve yine bu süreç içinde. Bu hedefi gerçekleştirmek için aşağıdaki hususlar yol gösterici olarak düşünülebilir: • Bu program. gözlem ve deneylere dayanarak evren ve hayat hakkında doğruya en yakın açıklamaları yapan. bilim-teknoloji-çevre ilişkileri. astronomi ve jeoloji ile. Maddenin yapısı.

2004-2005 yıllarında yenilenen ilköğretim programlarının kullandığı tasnif benimsenmiş ve eğitim-öğretim çıktıları genel olarak. herkesin kendi açısından önemli gördüğü konuları kimya öğretiminin merkezine koyması anlamına gelecek tarzda algılanmamalı. 19 ). • Bilimsel Süreç Becerileri (BSB).4. Sonuç olarak. Bu iki yaklaşımın benzer ve farklı yönleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(14. içerik kazanımlarıyla bilimsel süreç becerileri arasında tekil ilişkiler kurmak veya aramak gereksizdir. oluşturmacı. Davranışçı öğrenme yaklaşımı temel alınarak hazırlanan eski programlardaki “hedef” önermelerinin. Bu kazanımlar. ilke. farklı öğretmen veya kitap yazarı tarafından ortaya konulacak işleniş tarz ve derinliğinin. KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL YAPISI 4. içerik kazanımları temelinde hazırlanacağı varsayılmıştır. analiz ve sentez düzeyinde kazanımlardır. Aynı kazanım için. o kavram veya bilgi de kazanımın bir parçası olarak düşünülebilir. kimya dersi içeriğini belirleyen. bu esneklik. “kazanım” şeklinde ifade edilmiştir. Ancak. Programın Tasnif Anlayışı Bu programda. kazanım gruplarının cümle giriş ibareleri. işlenen odak konu ekseninde. kimya programında da benimsenen “yapılandırmacı (inşacı.1. hayatın da 10 . gözlemleme. Bu kazanımlar. kazanımlardan bazılarının. ana yol göstericiler gibi düşünülmelidir. kavrama. betim ve problem çözme örgüsü içinde. Kazanım içeriğinin çok farklı derinliklerde düşünülebileceği hallerde. 15. Kimya içerik kazanımları. • Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre İlişkisi Kazanımları (KTTÇ).2. Özellikle ülke çapında yapılan seçme sınavlarının. Programın Organizasyonu Ortaöğretim kimya programında kimya eğitiminden umulan çıktılar dört ana grupta mütalâa edilmiştir: • Kimya İçerik Kazanımları. 4. kimya eğitiminin bütünü içinde gelişecek kazanımlar olup sınıf içi her bir etkinlikle bunlar arasında bire bir ilişki mümkün değildir. kimyanın hayata. Ancak. Bu tereddüt. 16. kimya içerik kazanımlarının her biri. bilimsel süreç becerilerine az veya çok katkıda bulunur. kimya biliminin kavram. belli konularda aşırı zaman kaybı ve ayrıntıdan kaçınılmalıdır. kimya eğitiminin farklı yönlerinin birleşerek ortaya çıkaracağı varsayılan. yorumlama. sunma ve irdeleme yetilerini ifade eden önermelerdir. o kazanımla ilgili açıklama ve sınırlamalar da kazanımlar çizelgesinde yer almaktadır. ölçme. tek tek örnekler üzerinden öğrencilerin. ders işleme senaryolarında ve kitaplarda. 17. genel olarak. yine eski programlardaki “davranış” önermelerinin de kazanımlar ile karşılandığı söylenebilir. o konudan ve doğrudan edinilmesi beklenen. 18. bilgi. Kazanımlar genelde gruplar hâlinde verilmiş olup her kazanım grubu. yazılı ve sözlü sınavlarla ölçülebilir kazanımlardır. kestirme (sınırlı veriye ve/veya işleme dayalı tahmin). constructivist)” öğrenme yaklaşımı ile “davranışçı” yaklaşımın aynı konuya farklı vurgular koymasından kaynaklanmaktadır. kendi zihinsel ve psikomotor koordinasyonlarıyla oluşturmaları beklenen düşünme. kazanımın açık ve anlaşılır düzeyde işlenmesi için gerekli ise. örneğin tutumlar ve değerler ile ilgili eğitim çıktılarının birer ‘davranış’ olarak nitelendirilmesi tartışmaya açık bir konudur. Başka bir deyişle. bilgiyi uygulama. ortak bir cümle giriş ibaresi ile bütün bir önermeye dönüşmektedir. Kazanım metninde adı geçmeyen bir kavram. içerik kazanımları temelinde düzenlenmiş sınavlar için bir sorun olmayacağı düşünülmüştür.

Bu kazanımların her biri için. Aynı ünite içinde yeniden kazanım organizasyonu yapılması hâlinde. Ancak bu sıra ve üniteyle ilgili konu başlıkları ile sınıf içi etkinlikler. fakat öğrencinin edineceği genel kimya kültürünün. Bu kazanımlar. Dolayısıyla. “Bir veri çizelgesinden nasıl bilgi çıkarımı yapılır?”. bir bakıma programın özü sayılabilir kazanımlardır. bu kazanımları da getireceği düşünülmelidir. sözle veya vurgu ile tek hamlede edinilebilir eğitim çıktıları olmayıp içerik kazanımlarının bütünü ile oluşan kimya kültürü temelinde –diğer derslerin içerik kazanımlarıyla da birleşerek. Sınıf Kimya Programında. işleniş derinliği ve açıklamalar sütununda verilen sınırlama ve uyarılar bağlayıcı olup ünite işleniş sırası da. Programda öngörülen ünite adları. “Kimya İçerik Kazanımları” yanında. konu başlıkları önerilmiş. hem eğitim öğretim kolaylığı hem de kimyanın sistematik akışı gözetilmeye çalışılmıştır. her kazanımın içerik belirleyiciliğini netleştiren “Konunun İşleniş Derinliği/Etkinlik Örnekleri” ve “Açıklamalar” sütunlarıyla eğitim öğretime nelerin dâhil edileceği ve nelerin dışarıda tutulacağı belirtilmiştir. Ancak.edinilecek becerilerdir. 2. söz gelişi. ülke çapında değerlendirme sınavları yapılabileceği düşünülünce değiştirilmemelidir. aile/millet/vatan sevgisi gibi sosyal tutum ve değerlerle kendini ifade. nitelikleri gereği. işlenen konular içinde belli bir yer bulunamayabilir. Ortaöğretim 9. gündelik hayata girmiş kimyasalların kullanım ve işlev bilinci gibi hususlara ilişkin. Ünitelerde kazanımların işleniş sırası belirlenirken. bu etkilerin yine kimya kullanılarak azaltımı. kazanımların üniteler arasında yer değiştirmesinden kaçınılmalıdır. sınıf içi etkinlikler ve eğitim araç-gereçleri için belirleyici olan. kimya içerik kazanımları yanında ikincil çıktılar gibi düşünülmemelidir. BSB. Tutum ve Değer Becerileri (İTD). KTTÇ ve İTD kazanımları. düşünce ve hislerini paylaşma arzusu gibi iletişime gönüllülük anlamı taşıyan olumlu eğilimlerdir. gerçekte içerik kazanımlarından daha karmaşık.kimyaya etkisi. 4. bütün alanlardaki eğitim gayretlerinin ortak ürünleri olması beklenen. sadece bir öneri olup takdir hakkı kitap yazarına ve dersi işleyen öğretmene aittir. kimyasal faaliyetler sonucu çevrede ortaya çıkan etkiler. “Deney sonuçları nasıl yorumlanır?”. tolerans. özgüven. Program Uygulayıcılarına Önemli Notlar 1. 5 ünite hâlinde organize edilmiştir: 1. hiyerarşik açıdan onlara göre daha yüksek ve onlardan daha önemli kazanımlardır. 5.3. birlikte yaşama iradesi. “Kimyanın çevreye olumsuz 11 . kimya içerik kazanımları. 2. metinler. bu kazanım türleri. kitap metinlerinde ve sınıf ortamında ders işlenirken. ünite bir bütün olarak düşünülmeli. Kimya içerik kazanımları. çoğu zaman dolaylı. tek başına kimya eğitimi ile ilgili olmayıp. • İletişim. odak konular işlenirken özel olarak vurgulanmayıp genel kimya kültürü ile ortaya çıkması öngörülen kazanımlardır. 3. içerik kazanımları. Ünite Ünite Ünite Ünite Ünite : Kimyanın Gelişimi : Bileşikler : Kimyasal Değişimler : Karışımlar : Hayatımızda Kimya Bu ünitelerden her biri için. 4. saygı.

öğrencilerin konuyla ilgili zihin alt yapılarına göre konuya başlama düzeyi belirlenip yeni kavram. hem de bu süreçte. Bilimsel Süreç Becerileri (BSB) 1. Gözlem. hatta ortaöğretimin bütünü. İçerik kazanımı olarak verilen önermeler. KTTÇ ve İTD kazanımları da dolaylı yoldan gerçekleşmiş olacaktır. bu zihin alt yapısı üzerine inşa edilmesi sağlanmalıdır. 5. Gerçekte. bu sistemi ve kimyasal terimleri iletişimde kullanır. 2. 5. ortaöğretim kimya eğitimi. ders kitabı metninde ve ders işleniş sürecinde yeterli kavram. deney. Ölçülebilir büyüklükleri uygun birimlerle ifade eder. deney ve araştırma ile ulaştığı sonuçları matematiksel ve sözel olarak ifade eder. görsel öge veya etkinlikle birden çok kazanımın gerçekleşmesi doğaldır. Teori ve modelleri. hayat deneyimleri ve insan ilişkileriyle ömür boyu gelişecek kalitelerdir. 7. Bu kazanımlarla öngörülen nitelikler. KTTÇ ve İTD kazanımı olarak verilen arzulanır insan tipi niteliklerinin tamamlanmasını sağlamaz. PROGRAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ EĞİTİM/ÖĞRETİM KAZANIMLARI 5. görsel öge veya bir güncel olay/durum hatırlatması ile hem bir motivasyon ve ilgi odaklama yoluna gidilmeli. 4. alet ve cihazları tanır. “Ailemizi/milletimizi/vatanımızı nasıl severiz?” gibi konular üzerinde yazılı veya sözlü vurguların bu kazanımlara hissedilir bir katkı yapacağı düşünülmemelidir. Gözlem ve deneyin evreni doğru yorumlamadaki önemini kavrar. Başka bir deyişle. “Öğrenci bir molekülün polar olup olmadığını kestirir” önermesi. İçerik önermelerinin aynı giriş ibaresiyle başlayan gruplarının topluca işlenmesi ve gereken yerlerde aynı gözlem. daha sonraki öğrenim. Bu sebeple. 4. ilke ve gerekiyorsa gündelik hayatla ilişkilendirme içerecek şekilde irdelenmeli. Gözlem ve deneyde kullanılan araç-gereç. BSB. önce bu kazanım grubuyla ilgili öğrenci ön bilgilerinin yoklanması için. BSB.1. söz konusu ünite işlendikten sonra öğrencilerin edinmiş olması beklenen kazanımlar olup söz gelişi. 9. araç-gereç. 6. 3.etkileri nelerdir?”. Bilimsel bilgiler arasında nitel ve nicel ayırımı yapar ve ikisi arasındaki farkın önemini kavrar. 3. 12 . çizelge ve grafikleri yorumlar. Kimyada kullanılan kodlama sistemini tanır. Deney sonuçlarını çizelge ve grafikle ifade eder. 10. Böyle kazanım gruplarının çoğu zaman ortak bir başlık altında işlenmesi beklenir. Doğa olaylarını yorumlarken kimya temelinde neden-sonuç ilişkisi kurar. 8. içerik kazanımı olarak verilen her önerme. Deney yapabilme becerisi kazanır. sınıf içi ders işleme sürecinden sonra öğrencinin bu beceriyi edinmiş olacağını kasteder. ilişki ve ilkelerin. Kitaplarda ve sınıf içi ders işleme süreçlerinde. hazır deney verilerini yorumlayarak genellemelere ulaşır. açıklanmalıdır. fiziksel olayları betimlemede ve tahmin etmede kullanır. kimya içerik kazanımları gerçekleşmişse. “Uygarlığın gelişmesi kimyanın gelişmesini nasıl etkiler?”. Deneysel çalışma sırasında güvenlik kurallarına uyar. 11.

Bilim ve teknolojideki gelişmelerin insanlar ve doğa üzerine olumsuz etkilerine örnekler verir. Bilimsel gelişmelerin toplumsal ve sosyal maliyetini irdeler. 2. Kimya ile ilgili problemlerin çözümünde ve fiziksel olayları açıklamada öğrendiklerini kullanır. 2. 5. Bilmediği maddelerle iştigal ederken dikkatlidir. 8. Bilim ve teknoloji üzerine çalışma yapmanın önemini sorgular. 7. 6. ekonomik ve teknolojik etkilerinin farkına varır. 5.5. bilimin öncelik aldığı durumları. 4. Kimya-Teknoloji-Toplum-Çevre Kazanımları (KTTÇ) 1. genel kabul görür temellere dayanarak talep ve iddia öne sürer. 5. 10. Öğrenmek için ödül beklemez. 3. Kimyanın sosyal. İletişim. 13 . 3. Bilime ve onun bir parçası olan kimyaya ilgi duyar. 7. Dünyayı yorumlamada bilimsel yaklaşımın ve sorgulayıcı düşünmenin önemini kavrar.2. Kimyadaki gelişmelerin ekonomik. 4. Tutum ve Değer Kazanımları (İTD) 1. Toplumsal yaşamında kimyanın uygulamalarını fark eder. politik ve moral değerlere etkisini yorumlar. kendini ifade eder. demokrasinin öncelik aldığı durumlardan ayırt eder. Çevre sorunlarına karşı duyarlıdır.3. Evreni ve hayatı anlamada bilimin yol göstericiliğini özümser. Kimyanın sosyal ve ekonomik alanlara uygulanabilirliğini irdeler. öğrenmenin kendisini bir ödül sayar ve ömür boyu öğrenmeye isteklidir. 6. 9. İşbirliği yaparak çalışmaya gönüllüdür. Kimya dersinde öğrendiklerini günlük yaşamında karşılaştığı sorunları çözmede kullanır. sosyal. Sükûnetle dinler.

sözel sunumlarını ve bir ürünü oluşturmalarını doğrudan gözlemleyebilir ve onlara not verebilirler. araştırma yapma. problem çözmelerini. Performans görevi olarak. bazıları da yazarak kendilerini daha iyi ifade ederler. kendini ve arkadaşlarını değerlendirme gibi) değerlendirilmeye çalışılır. beceri ve tutumlarıyla ilgili değerlendirme yaparken geleneksel ölçme değerlendirme yöntemleri. Öğrencilerin akademik bilgiyi gerçek-yaşam problemlerine uyarlama yetisi. sorgulama yapma. çalışmanın. öğretmenin öğrencilerden beklentileri somut ve anlaşılır hâle gelir. gözlem yapma. Bu araçların yanında performans değerlendirme temelli araç ve yöntemler de kullanılır Performans değerlendirme. proje. öğrencinin süreç içerisindeki gelişimine ilişkin geri bildirim sağlamak amacıyla yapılır. ürün ya da etkinliklerin değerlendirilmesi süreci olarak ifade edilebilir. PROGRAMIN ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE BAKIŞI Ölçme ve değerlendirme. eğitim öğretim sürecinde edindiği bilgi ve becerileriyle uygun çözüm yolları üretebilme. performans görevi gibi araçları da kullanırlar. Yani eğitim öğretim süreci yürürken. değerlendirme süreci de amaçlar çerçevesinde devam etmelidir. analiz etme ve bir sonuca ulaşma. poster. eksikliklerini belirlemek. tablo. projeler verilebilir. Kimya dersinde yapılacak değerlendirmede. öğrencilerin öğrenme süreçlerini izlemeyi ve bu süreçte kazandıkları bilgi ve becerileri değerlendirerek gerektiğinde kullanılan öğrenme etkinliklerini değiştirmeyi öngörür. öğretim etkinlikleri ile eş zamanlı yürütülmelidir. olabildiğince. Böylece öğrenciler. Bu görevlerin değerlendirilmesi için öğretmenler değerlendirme ölçütlerini önceden hazırlar ve öğrencilere görev verirken bu ölçütleri de onlarla paylaşırlar. gözlemlerden sonuca ulaşma. bazıları sözlü sunumda. Öğretmenler performans değerlendirmede oluşturacakları durumlar/verecekleri görevler ile öğrencilerin yaptıkları analizleri. öğrencilerin günlük hayatta karşılaştığı sorunlara. görüşme. poster. arkadaşları ile iş birliği içindeki çalışmalarını. öğrencinin bilgiyi bizzat yapılandırmasını sağlamak bakımından bir fırsattır. Bu derste yapılacak ölçme ve değerlendirme etkinlikleriyle öğrencilerin üst düzey becerileri de (okuduğunu anlama. grafik ve diyagram hazırlama ve yorumlama. örneğin. yorumlama. öğrenme-öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak. öğrencilerin başarısını değerlendirmede farklı araç ve yöntemlerin birlikte kullanılması önemlidir. bilgi toplama. kendilerinden beklenenin ne olduğunu bilirler ve kabul edilebilir bir performans görevinin hangi ölçütleri karşılaması gerektiğini anlarlar. ölçme/değerlendirme çalışmalarıyla. Performans değerlendirme süreci. ya da etkinliğin çeşitli aşamalarını ve/veya niteliklerini ve her bir aşamanın/niteliğin puan değerini belirten listeler dereceli puanlama anahtarlarıdır. uzun cevaplı. öğrendikleri ile günlük yaşam arasında ilişki kurma. doğru-yanlış tipi. Öğrencilerin yaptığı görevin. bir tip grafiği başka bir tipe dönüştürme vb düşünülebilir.6. yaptıkları deneyleri. eşleştirmeli vb soruları içeren testler yanında performans değerlendirme amaçlı gözlem-takip formu. Bu program. Bu nedenle. Yapılacak olan değerlendirme çalışmaları dersin amaçları ve kazanımlarına uygun olarak. bir yöredeki kimyasal kirlenmeye dikkati çekecek bir broşür hazırlama. bir deney yapma. verdikleri kararları. Bu tür becerilerin yalnızca geleneksel ölçme araç ve yöntemleriyle değerlendirilmesi zordur. günlük hayatta karşılaşılan problemleri çözme. Bireysel farklılıklarına göre bazı öğrenciler tartışmada. broşür vb hazırlatılabilir. Öğrencinin performansı değerlendirilirken her bir ölçüt için ayrı bir puan 14 . bunu problem çözerken bizzat gösterebilmesi performans değerlendirmesi anlayışının özüdür. Dereceli puanlama anahtarları ile. kısa cevaplı. eleştirme. bir gazeteye kimyanın günlük hayatımızdaki yerini örneklerle açıklayan bir makale yazma. Öğrencilerin performansını ölçmek için performans görevleri. çoktan seçmeli. Öğretmenler. öğrencilerin bilgi ve becerilerini ortaya koyarak oluşturdukları çalışma. kimya dersinde öğrencilerin bilgi. yani kimya kazanımlarını gerçek yaşama aktarabilme yetileri yoklanır.

Dil ve yazım kurallarını kullanırken bazı ciddi hatalar yaptı. Yapmış olduğu yorumları ve çıkarımları uygun kaynaklardaki kanıtlarla destekledi. Yapmış olduğu plana tam anlamıyla uydu. Gerekli olduğunda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. bu dereceli puanlama anahtarındaki ölçütleri. 3. Bilgileri oldukça iyi sıraladı. Kaynakların çoğunluğu konuyla ilişkiliydi. Dil ve yazım kurallarını kullanırken az sayıda önemsiz hata yaptı. Konuya ilişkin kaynak kullandı.…………… 1. 23). olgu ve prensipleri doğru şekilde kullandı. Gerekli durumlarda arkadaşlarıyla işbirliği yaptı. ancak plana tam anlamıyla uymadı. Konuya ilişkin kavram. Kaynaklardaki bilgileri doğru şekilde kullandı. Mevcut ölçütleri okuduktan sonra. Öğretmen isterse. Konuya kendi yorumlarını da kattı. Ancak. Ciddi ve çok sayıda dil ve yazım kuralı hatası yaptı. Araştırma raporunu makul zamanda teslim etti. Konuya ilişkin kavram. Yorumlarının bazılarını uygun kanıtlarla destekledi. Kullandığı kaynaklar konuyla doğrudan ilişkiliydi. Araştırma sürecinde hiç kimseden yardım istemedi ve kimi zaman gerekmesine rağmen.takdir edilir ve buna göre toplam puan elde edilir. Konuya ilişkin kavram. Ölçme ve değerlendirmede geleneksel ve yeni yaklaşımların bu programla da ilişkilendirilen özellikleri çeşitli kaynaklarda bulunabilir(20. olgu ve prensipleri kullanırken bazı hatalar yaptı. olgu ve prensipleri doğru ve yerinde kullandı. sayısını artırabilir ya da azaltabilir. ancak kaynaklardan bir kısmı konuyla tam anlamıyla ilişkili değildi. Araştırma sürecinde sadece bir iki kez öğretmeninden yardım istedi. 2. Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden yardım istedi. Aşağıda kimya dersinde yaptırılabilecek bir araştırma veya çalışma için kullanılabilecek bir dereceli puanlama anahtarı örneği verilmiştir. ………… 15 Puan Performans Düzeyleri 3 . İşbirliği yapma 4. Araştırma sürecine ilişkin planlama yaptı. Tamamen kitaptan aldıklarını aktardı. DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI 4 Araştırma öncesinde araştırma sürecini etkili şekilde planladı ve planını öğretmeniyle paylaştı. Araştırma raporunu teslim tarihinden epey sonra teslim etti. Kaynaklardan edindiği bilgileri hiçbir yorum katmadan olduğu gibi aktardı. Konuya ilişkin yeterli sayıda kaynak kullandı. Kaynaklardaki bilgileri aktarırken bazı hatalar yaptı. Kullandığı kaynaklar ders kitabı ile sınırlıydı. 22. olgu ve prensipleri kullanırken ciddi hatalar yaptı. Farklı kaynaklardan elde edilmiş bilgileri organize etme gayreti hiç olmadı. Konuyla ilgili olarak yeteri kadar kaynak kullanmadı. bu ölçütlere ilişkin açıklamalardan hangisinin öğrencinin performansını tam olarak yansıttığı düşünülüyorsa. Bazı yerlerde kendi yorumlarını kattı. Kanıt kullanma Araştırma Raporu 3. Konuya ilişkin kavram. 1. Konuya ilişkin çok fazla ve çeşitli kaynaklar kullandı. Topladığı kaynakları verimli kullanarak edindiği bilgileri organize etti. 2 Ölçütler 1 Araştırma süreci öncesinde bir plan yapmadı. Plan oluşturma ve uygulama Araştırma Süreci 2. o açıklamaya ilişkin rakam. Yapmış olduğu plana çoğunlukla uydu. Arkadaşlarını kendi araştırmaları konusunda teşvik etti. Dil kullanımı Kaynaklardaki bilgileri doğru bir şekilde sundu. çalışmanın amacına göre değiştirebilir. Arkadaşlarıyla pek fazla işbirliği yapmadı. raporda daha çok kaynaktaki bilgilere bağlı kaldı. Araştırma raporunu tam zamanında teslim etti. Dil ve yazım kurallarını doğru ve tam olarak kullandı. Kaynak kullanma Araştırma öncesinde araştırma sürecine ilişkin plan yaptı. 21. arkadaşlarından ve etrafındaki diğer kişilerden yardım istedi. arkadaşlarıyla işbirliğinde bulunmadı. Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı örneği öğrencinin bir konuda araştırma yaparken göstermiş olduğu performansa ilişkin gözlemlerin kaydedilmesi için hazırlanmıştır. 4. Farklı kaynaklardan edinilen bilgileri organize etme problemi yaşadı. Kavrama Araştırma sürecinde ihtiyaç duydukça öğretmeninden. puan sütununa yazılır. Araştırma raporunu çok geç teslim etti.

çevre ve sınıf imkânları. Öğretmenlerin geleneksel değerlendirme araçları (çoktan seçmeli. 3. daha geçerli ve güvenilir değerlendirme yapmalarına katkı sağlayacaktır: 1. Öğretmenlerin. evet veya hayır anlamına gelen bir işaret veya ifade ile o işlem basamağının gerçekleşip gerçekleşmediği not edilir. KONTROL LİSTESİ Gözlenen Davranışlar Evet Deneyle ilgili bilgi alt yapısı yeterlidir. Kontrol listelerinde. Örneğin. • Öğrencinin bu etkinliği tekrarlaması gerekiyor. sınıf mevcudu. Öğretim programında sunulan ölçme ve değerlendirme araçlarına ilişkin formlar örnek olarak sunulmuştur. • Öğrencinin bilgi alt yapısı yetersiz olduğu için deneyi bilinçsizce yaptı. ölçme ve değerlendirme yaparken aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri. … … … Düşünceler Hayır Örnek düşünceler: • Öğrencinin deneydeki dikkati ve kavrayışı çok iyiydi. dersin işleniş yöntemi. Formlar ve formlarda yer alan ölçütler. Seçilen ölçme ve değerlendirme yöntem ve teknikleri ders programında hedeflenen kazanımlara uygun olmalıdır. Bu formların aynı şekilde kullanılması zorunlu değildir.Öğrencilerin performanslarını değerlendirirken kontrol listeleri de kullanılabilir. deney yapma gibi bir dizi hareketi gerektiren davranışlar. kontrol listesinde açıkça belirtilip sıralanabilir. Deney için uygun malzemeleri seçti. kısa yanıtlı sorular vb) ile performansa dayalı değerlendirme araçlarını birlikte ve dengeli kullanması öğrenci kazanımlarının daha etkili değerlendirilmesini sağlayacaktır. öğrencinin bir görev veya proje esnasında sırasıyla yapması gereken iş ve işlem basamakları listelenmiş olup her iş veya işlem için var veya yok. 16 . Puanlama ise kümülatif yapılır. 2. Ölçme ve değerlendirme araçları ve değerlendirme ölçütlerinin programın temel amaçlarına hizmet eder nitelikte olmalarına ve programda kazandırılması hedeflenen becerileri kapsamasına dikkat edilmelidir. Deney için uygun düzeneği kurdu. Çalışırken kendisinin ve arkadaşlarının güvenliğine dikkat etti. süre vb. eşleştirme. doğru/ yanlış. Deney sonunda çalıştığı mekânı temiz bıraktı. faktörler göz önünde bulundurularak yeniden yapılandırılabilir. Deney sonuçlarını usulüne uygun kaydetti ve yorumladı. Seçtiği malzemelerin ve çalıştığı mekânın temizliğini kontrol etti.

daha önceden hazırlanmış ölçütlerden oluşan değerlendirme araçlarından (dereceli puanlama anahtarı. Performansa dayalı değerlendirme yapmak için verilen performans görevlerinde öğrencilerin performansının. Birinci tip grup çalışmaları değerlendirilirken. verilen görev veya proje. görev ve proje sunum aşamalarında her öğrenci kendi hazırladığı bölümden sorumludur ve her öğrencinin performansı ayrı değerlendirilir. değerlendirme yapmaları. 17 . 7. bir grubun tüm üyeleri aynı puanı alır. çıkarımda bulunmaları. transfer etmeleri. elde ettikleri bilgileri. Verilen yıllık ödevler veya performans görevlerinde öğrencilerin bir kaynaktan bilgileri aynen aktarmaları yerine.4. İkinci tip grup çalışmalarında ise her öğrenciye eşit puan takdir edilir. Öğrencilerin öğrenmelerine destek sağlamak ve performanslarını değerlendirmek için yapılacak grup çalışmalarında iki yol izlenebilir. her grup üyesinin görev takibi de gruba ait bir iştir. tablo veya grafiğe dönüştürmeleri vb sağlanmalıdır. İkincisinde ise söz konusu görev veya proje grubun tamamına verilir. Öğrencilerin performansına ilişkin değerlendirme sonuçları mümkün olduğunca kısa sürede öğrencilere bildirilmelidir. Başka bir deyişle. Sınıfta yapılan her türlü etkinliğin değerlendirilerek bir puanlama yapılması zorunlu değildir. grup iş bölümünü kendisi yapar. 5. Birincisinde. gruptaki öğrenci sayısı kadar alt bölüme ayrılarak her öğrenciye bir alt görev yüklenir. derecelendirme ölçeği vb) biri ile değerlendirilmesi ve puanlanması gerekmektedir. analiz etmeleri. yorumlamaları. 6.

Second Edition. Fen Bilimleri 2 Programı. Modern Kimya Programı Amaçları ve Açıklamalar. 1. Ankara. 4. TC Maarif Vekâleti. 9. Tebliğler Dergisi. 5. J.SEÇİLMİŞ KAYNAKLAR Orta Mektep Müfredatı (1930).11 ve 12. Classroom Assessment. Turgut. Öğrenme-Öğretme Süreci: Yeni Teori Ve Yaklaşımlar. Devlet Basımevi İstanbul. J. Fen Liseleri Kimya Dersi İhtiyaç Belirleme Analizi. 1993. Tebliğler Dergisi. Steffe. USA... Popham. Ankara. Borich. Saydam Matbaacılık. 1998. Ankara. J. Lawrence Erlbaum. 1938. sınıflarına ait haftalık Ders Dağıtım Çizelgeleri. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları. D. Brooks. 13. Seçmeli Kimya 1. P. Inc. 15. (2. Cognitive Domain. Baskı. Ankara. by Larochelle. 1987 23. H. Tebliğler Dergisi.. D. Ankara. 1994.. J. Ahmet Saban.. NY: Holt. & Garrison. 2003. 18 . John Wiley & Sons. 1971. 1991. 10. Maarif Basımevi Ankara. 2000. Tebliğler Dergisi. W. Ankara. New York. 12. 1956. 20.10. MEB-EARGED. New York. P. 1985. G. Rinehart and Winston. Lise Müfredat Programı(1960). in “Construnctivism and Education”. . TC Maarif Vekâleti. W. Sınıf Fen Bilgisi (Fizik. Ankara. G. UK. & Hanesian. J. Maarif Basımevi Ankara. 19. 1956. Bloom. 3 Programları. Ankara. L. Lise Programı (1938). 11. Baskı). Modern Educational Measurement. (Editör). Needham: Allyn & Bacon. F. M. “Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals: Handbook I. Nobel Yayınları.. TC Maarif Vekâleti. J. USA. Fen Bilimleri 1 Programı. Ankara. & Brooks. S. 7. 1995. 21. 1973.. Educational testing and measurement: Classroom application and practice. Kubiszyn. 16. New York. 17. Kimya) Taslak Programı. Educational Psychology – A Cognitive View.Ortaöğretim Kurumları Sınıf Geçme Yönetmeliğini Uygulayan Ortaöğretim Kurumlarının 9. 3. 2001. 6. Lise Kimya Programları. Tebliğler Dergisi. Cambridge.. 1930. 18. E. Ankara. 5. 23-29. 1992. 2002. “In Search of Understanding: The Case for Constructivist Classrooms” Association for Supervision and Curriculum Devepment. Lise Müfredat Programı (1956). 14. Novak. 22. 1999. N.” David McKay Inc. Tebliğler Dergisi. 8. MEB. New Jersey. 2. Airasian. and Gale. MEB-EARGED. Ankara. New York: McGraw Hill. M. 2. B. “Why Constructivism Must Be Radical”. Von Glasersfeld. Cambridge University Press. Tebliğler Dergisi. Devlet Matbaası İstanbul.P.. Kimya Dersi Programı İhtiyaç Analiz Raporu. “Constructivism in Education”. TC Kültür Bakanlığı. & Bednarz. 1960 Ortaöğretim İkinci Devre 1. T.. 1978. 1996. Ausebel. 1998.

KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI Ortaöğretim 9. ÜNİTELER 19 . sınıf B.

Sınıf kimya ders kitabının hacmi.2 16. • 20 .7 22. 16-20 forma olarak öngörülmüştür. gerekli görüldüğü hâllerde ±%10 artırma/eksiltme yapılabilir. A4 boyutlu kâğıda. bu oranlar esas alınarak bulunan sayfa sayılarında. Öğretmen kaynak/kılavuz kitabı için herhangi bir hacim sınırlaması yoktur. Ancak.ZAMAN ANALİZİ ORTAÖĞRETİM KİMYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 9. zaman tahsis çizelgesinde belirlenmiş yüzde zaman oranlarına uygun olmalıdır.2 27. Her üniteye tahsis edilecek sayfa sayısı. SINIF ÜNİTELERİ VE ÖNERİLEN SÜRELER ÜNİTE ÜNİTE İSMİ NUMARASI 1 KİMYANIN GELİŞİMİ 2 3 4 5 BİLEŞİKLER KİMYASAL DEĞİŞİMLER KARIŞIMLAR HAYATIMIZDA KİMYA Toplam KAZANIM SÜRE/DERS YÜZDE ORAN (zaman bakımından) SAYISI SAATİ* 18 28 12 10 22 90 8 16 12 16 20 72 11.1 22. KİTAP FORMA SAYILARI • • Ortaöğretim 9.8 100 * Üniteler için verilen ders saatleri öğretmen tarafından şartlara göre ±%10 oranında değiştirilerek uygulanabilir.

kimyanın bilim olma süreci ve geçmiş zaman ile günümüzdeki madde fikrini karşılaştırmaları. ayrıca iyonik ve kovalent bağ kavramlarını öğrendiler. farklı tür atom içeren saf maddelerin ise “bileşik” olarak adlandırıldığını.İtme Bilimsel Yöntem : KİMYANIN GELİŞİMİ : 8 Saat 21 . aynı tür atom içeren saf maddelerin “element” olarak. buradan hareketle bilimsel yöntem basamaklarını kavramaları irdelenecektir.Sınıf Öğretim Programı 1. Ünite Önerilen Süre A. özellikle. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde maddelerin atomlardan oluştuğunu. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • Simya Element Kimyasal Element Atom Katlı Oranlar Kanunu Sabit Oranlar Kanunu Kütlenin Korunumu Kanunu Dalton Atom Teorisi Birleşen Hacim Oranları Avogadro Hipotezi Kimyasal Bağ Oktet Dublet İyonlar Arası Bağ Moleküller Arası Bağ Elektriksel Çekme. özellikle kimyanın neden bilim sayıldığı ve simyanın neden bilim sayılmadığı. Lise kimya dersine giriş olan bu ünitede. Kimyanın Temel Kanunları 3. Kimyanın bilim olma sürecinin tarihi olarak nitelendirilebilecek bu ünitede. B. kimya biliminin öğrencilerce benimsenmesini sağlayacak içerikte bir sunum yapılması faydalı olacaktır. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYANIN GELİŞİMİ 1. Kimyasal Bağ Kavramının Gelişimi C. Ünitenin Amacı Öğrenciler. öğrencilerin ilköğretimde öğrendikleri bilgilere ilave olarak.Kimya Dersi 9. Simyadan Kimyaya 2.

görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir. -tanınmış simyacıların başlıca çalışmaları. kil. Kıbrıs taşı gibi (FeSO4) gibi kristal yapılı kimyasalların bitkisel boya banyolarına eklenince ipliğin aldığı renge etkisi gösterildikten sonra. sodyum hidroksit gibi elementlerine zor ayrışan bileşiklerin uzun süre ‘element’ sayılmasının nedeni tartışılır. sınama-yanılma yoluyla yararını keşfettiği maddelere örnekler verir.3. kil.1.3) Maddeyi incelerken. ipek. 1.4. bir kaçının elde ediliş ve kullanılış hikâyesi ile birlikte verilir. Düşünce ile deneyi birleştiren ve deneyi önceleyen Rönesans dönemi bilim insanlarının.1. hava. 1. Yemek tuzu. kükürt. 1. Antik dönem “element” kavramı ile erken dönem “kimyasal element” kavramını karşılaştırır. (1. [!] 1. sınama yanılma yoluyla incelenmesi anlamına gelen simyanın doğuşu. Kireç. sınıflarda işlenmiştir. simyacılardan miras kalmış deneyim ve bilgilerin bize yararları” sırası ile akan.4. simyanın yöntemlerinin bugün neden terk edildiği. Element kavramını atomlardaki proton sayısı temelinde açıklar. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 1. şap. Simyanın uğraş alanını geçmiş zaman insanının hayali ile ilişkilendirir. kap-kacak ve süslenme malzemesi olarak maddenin yararlarının keşfedilişi.5. açık havada bir kavanoza konmuş kükürt tozu yakılarak çıkan gazların kuru kayısı.3 Simyacılar döneminden beri bilinen. (1. Bu iki yöntemden hangisinin simya. atom çekirdeğindeki proton sayısı temelinde element kavramı işlenir. kıbrıs taşı (FeSO4). : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 22 . doğal boya. her maddenin diğer maddelerle etkileşimini ayrı ayrı ele almak yerine.4. şap. Simyadan kimya bilimine aktarılan bulguların önemini örneklerle açıklar. bununla birlikte.5-1. su.6.3) Antik dönemde ve Rönesans döneminde benimsenen “element” tanımları karşılaştırılıp yetersizlikleri irdelenir. [!] 1. bakır gibi doğada hazır bulunan kimyasalların deneyimle keşfedildiği belirtilir.Sınıf Öğretim Programı Ç.1. yün.6 “Atomun Yapısı” konusu Fen ve Teknoloji 7 ve 8.2. bu nedenle sistematik bilgi birikimi sağlayamadığı vurgulanır. .yemek tuzu. Modern element kavramının nasıl ortaya çıktığı sorgulanarak buradan. cıva vb maddeler.(1. kireç. maddenin yapısı ile özellikleri arasında ilişki kurup bu ilişkiler çerçevesinde araştırma yapmanın yararları tartışılır. [!] 1. Eski çağ insanlarının. ateş” dörtlüsünden oluşan. kuru incir. sülfürik asit. maddenin. tuz ruhu. kükürt.1 Türk ve İslam bilginlerinin pratik buluşlara katkısı bir okuma parçası ile verilir. Elementi “kendinden daha basit maddelere dönüşmeme” temelinde tanımlamanın sakıncalarına örnekler verir. Kıbrıs taşı gibi bazı doğal maddelerin çok özel yararlarının keşfedilişi.1.1. altın. -bazı bitkisel ürünlerin ilaç olarak yararlarının fark edilmesi. 1. [!] 1. [!] 1. element kavramına getirdiği yeni yorum işlenir. ölümsüzlük veya sonsuz zenginlik sağlayan madde arama hayali ve buradan. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE KAZANIMLAR KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “. kuru üzüm gibi ürünler üzerinde ağartma etkisi veya şap. “Kimyanın Temel Kanunları” konusuna geçilir.5 Aristo’nun “toprak.2 Simyanın teorik temelleri olmayan. deneme-yanılmaya dayalı çalışmaları içerdiği. Ayrıca. 1. 1. bütünü ile düşünceye dayalı olup hiçbir denel gerçeklik temeline oturmayan madde algısı hatırlatılır. insanların geçmişte. KİMYANIN GELİŞİMİ 1. İnsanların maddeye bakışının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler. hangisinin kimya olduğu kısaca tartışılıp vurgulanır.1.6) : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1.Barınma.Kimya Dersi 9. bazı maddelerin bu tür yararlarını tesadüfen keşfettikleri vurgulanır.

2.1-2.8) Fe + S → FeS tepkimesi ile ilgili ölçülmüş kütlelerin hazır çizelgesi incelenirken. Kimyanın bilim olma sürecinin deneysel ölçümlerin yorumu ile başladığını fark eder. (2. Gaz haldeki elementlerin birleşen hacim oranlarını açıklamada Dalton Atom Teorisinin yetersiz kalışına örnekler verir. KAZANIMLAR Kimya biliminin gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler. [!] 2. (2. 2.8 kazanımı da dolaylı yoldan verilmiş olacaktır.6 Moleküllerin varlığını kanıtlamak için Avogadro’nun hipotezi ve bu hipotezin deneysel olarak kanıtlanması örneklerle verilir.2.5. gerçekte denel verilerden çıkılarak ifade edilmediği.hipotez-denel veri ilişkisi.Kimya Dersi 9. .1-2. [!] 2. Dalton.7 Elementlerin de moleküllerden oluşabileceği gerçeği.6. (2. KİMYANIN GELİŞİMİ 2. ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 2. 2.8) Gaz elementlerin birleşen hacimleri ile ilgili gerçek deneylere ilişkin hacim ölçüm çizelgelerinin Dalton Atom Teorisi ile kimi hâllerde açıklanamayacağı örneklerle tartışılır. Çünkü Dalton’un Atom Teorisinin temeli bu sorgulamadır.1. Avogadro gibi bilim insanlarının çalışmalarının. 2. Birleşen hacim oranları ile ilgili hazır denel bulguları kullanarak bazı elementlerin moleküllerden oluştuğu çıkarımını yapar. Bütün bu gelişmeler. aksine.5.2. Deneysel verilerin yorumlanması ve bunlardan yeni hipotezlerin oluşturulmasının. kimya bilimine temel teşkil eden bölümleri işlenir. kendi atom teorisinden çıkarak bu kanunu tahmin ettiği vurgulanmalıdır.7.ilk hipotezlerin ve onları sınayan denel sonuçların irdelenmesi. (Her iki kanunla ilgili sayısal hesaplamalar bu ünitenin konusu olmadığı gibi.7 kazanımları tarihsel süreç içinde incelenirken 2.2. tek başına bir anlam da ifade etmez.5 Dalton teorisi ile açıklanabilen ve açıklanamayan gaz tepkimesi hacim oranları örnekleri işlenir.3.8). kütlenin korunumu kanununu simgeleyen terazi. Scheele.4 Sabit oranlar ve katlı oranlar [!] kanunları.6) Moleküllerin varlığından kimyasal bağ kavramına geçilip buradan.) [!] 2.4) Dalton Atom Teorisinin doğru açıklayabildiği. Kütlenin Korunumu Kanununu açıklar.4. (2. Kimyasal olaylarda. 2. (2.8).Sınıf Öğretim Programı 1. [!] 2.7.8 2. 2. demir oksitleri gibi gerçek örnekler üzerinde katlı oranlar kanunun geçerliliği gösterilir. : Sınırlamalar Örneğin. 2. Sabit Oranlar Kanunu ile Dalton Atom Teorisi arasında ilişki kurar. önemle vurgulanması gereken hususlardır. 2. (2. kütlenin korunumu ve sabit oranlar kanunları işlenir.8. 2. her seferinde sabit çıkan element kütleleri oranının neden sabit olduğu sorgulanır. 2. mangan oksitleri. burada. Dalton’un ve Avogadro’nun çalışmaları yer alabilir. görsel ögelerle bezenmiş bir “kimya tarih şeridi” üzerinde özetlenir. (2. atomların birbirine nasıl bağlandığı konusu ile ilgili yorumların tarihsel gelişimine geçilir. Dalton Atom Teorisinden yola çıkarak Katlı Oranlar Kuralının nasıl tahmin edildiğini açıklar. simyacıların ‘altın suyu’ ve ‘sonsuz hayat suyu’ arayışları.7 Lavoisier. . atomların mol kütleleri fikri kullanılmadan. 2. Proust. örnekleri ile vurgulanır.(2. 2. [!] Kimya tarih şeridinde.2.4. 2. birden çok atomdan oluşan moleküllerin varlığını kabul ederek açıklanabileceğini fark eden Avogadro’nun çalışmaları verilir.1. bilimsel yöntem için esas olduğu çıkarımını yapar. antik çağda bazı kimyasal maddelerin yararlarının keşfi.3. . Dalton’un. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 23 .deneyleri açıklamakta yetersiz kalan hipotezlerin yeni hipotezlerle açıklanmaya çalışılması.1. Fe + S → FeS tepkimesi üzerinden. örnek olarak. KONUNUN İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 2. Ancak bu anlatımda. basit denel bulgulardan atomun varlığı gerçeğine ulaşma anlamında verilecektir.8) Bu verilerin. tepkimeye girenlerin ve ürünlerin kütlelerini 8-10 deney için özetleyen hazır bir çizelge incelenerek. Avogadro Hipotezinin kimyasal bağın anlaşılmasındaki önemini fark eder.3) Katlı Oranlar Kanununun.

ÜNİTE: KİMYANIN GELİŞİMİ ÜNİTE 3. 3.1-3. Atomların ve moleküllerin birbirine bağlanma olgusunun Dalton atom teorisi ile neden açıklanamayacağını irdeler.4 Bağların hepsi temelde elektriksel etkileşimlerden kaynaklanmakla beraber. KAZANIMLAR Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi ile ilgili olarak öğrenciler. 3.2. iyonik bağların anlaşılmasına kadar açıklanacaktır. -elektron alışverişi ile bağ arasındaki ilişkinin elektriksel çekim temelinde açıklanması” konularını içeren. CaO gibi bileşikler üzerinde iyonlar ve iyonik bağ örneklendirilir. [!] 3. sınıf kapsamında iyonik bağ kavramının temelleri de atılmıştır. -katılarda. iyonik bağlar verilip diğer bağlar. Asal gaz elektron düzeni ile atomların bağ yapma yatkınlıkları arasında ilişki kurar.4) AÇIKLAMALAR KİMYANIN GELİŞİMİ 3.Kimya Dersi 9. Maddenin farklı hâllerinde atomlar. Kimyasal bağları elektriksel çekme-itme kuvvetleriyle ilişkilendirir.3 Atomlar ve iyonlar arası bağların sağlam. iyonik bağ şeklinde tanımlamak bu düzey için uygundur.2 Moleküllerin birbirini nasıl çektiği konusu 2. ilgili başlıklar altında incelenmek üzere ertelenecektir. iyonlar ve moleküller arası bağların varlığını ve sağlamlığını örneklerle açıklar. Fen ve Teknoloji 7 ve 8.Sınıf Öğretim Programı 1. moleküller arası bağlar sınıflandırılmayacaktır. ünitede işlenecektir.(3. moleküller arası bağların daha zayıf olduğu fikri işlenecek. 3.3 Katman-elektron dizilimleri üzerinden açıklama yapılacaktır. tarihsel gelişim başlığı altında. 3.3. ilk yaklaşımlardan başlanarak. 3.1. 3. görsel ögelerle desteklenmiş bir metin incelenir. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 24 . KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Birden çok atomun birbirine tutunmasını açıklamak üzere.4. -bağ yapma yatkınlığı yüksek olan elementlerin ve asal gazların elektron düzenleri arasındaki farkın bağ oluşumunu açıklamada kullanılışı.(3.1-3..4 İyonlar arasındaki elektriksel etkileşimleri.4 Kimyasal bağ kavramının tarihsel gelişimi. 3. sıvılarda ve gazlarda moleküller/ atomlar arasında bağ olup olmadığı ve varsa bu bağların hangi fiziksel halde daha sağlam olması gerektiği konusunda bir irdeleme.4) NaCl. -atomlarda ‘çengel ve yuva’ benzeri ayrıntıların varlığını düşünen eski bağ açıklamalarının atom yapısı hakkında bilinenlerle uyuşmazlığı. 3.

1. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme : 1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.8 Aşağıdaki soruları tartışınız.Kimya Dersi 9. 2. 25 .1-2. Kimya bir bilim olduğu hâlde. simyanın bilim sayılmamasının nedenlerini irdeleyiniz.Sınıf Öğretim Programı D. 2. Geçmiş zaman insanının simya ile ilgili çalışmaları olmasaydı kimya bugün bu aşamaya gelebilir miydi? Örneklerle açıklayınız.1-1.6.

Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : Tüm kazanımlar Aşağıda birbiri ile bağlantılı Doğru / Yanlış tipinde ifadeler içeren tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinde bir soru verilmiştir A’daki ifadeden başlayarak her “Doğru” ya da “Yanlış” cevabınıza göre çıkışlardan sadece birisini işaretleyiniz. B’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. yanlış ise E’deki ifadeye ulaşılır. D’deki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir.Kimya Dersi 9. 26 .çıkışa. yanlış ise 2. Örneğin: A’ daki ifadenin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. çıkışa ulaşılır. Doğru ise D’deki ifadeye. Doğru ise B’deki ifadeye. Doğru ise 1. yanlış ise C’deki ifadeye ulaşılır.

çıkışa ulaştı ise. Bu durumda öğrencinin doğru yanıtı yoktur ve 0 puan almıştır. ifadeye (Y) diyerek yanlış yanıt vermiş ve G’deki ifadeye ulaşmıştır. yanlış yanıt vermiştir ve C’deki ifadeye ulaşmıştır.Kimya Dersi 9. A’daki ifadeye (Y) diyerek. F’deki ifadeye (Y) diyerek. B’deki ifadeye (D) diyerek. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır. A’daki ifadeye (D) diyerek. • Öğrenci 7. D’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiştir. D’deki ifadeye (Y) diyerek. doğru yanıt vermiş ve F’deki ifadeye ulaşmıştır. 7. yanlış yanıt vermiştir. Bu durumda öğrencinin 3 doğru yanıtı vardır ve 3 puan almıştır. Bu durumda öğrencinin 1 doğru yanıtı vardır ve 1 puan almıştır. çıkışa ulaştı ise. çıkışlara ulaşmışsa her basamaktaki doğru veya yanlış yargıları değerlendirilerek yukarıdaki örneklere göre puan hesaplanır. • Öğrenci 3. 4 veya 5. C’deki. ifadeye (D) diyerek yanlış yanıt vermiştir. C’deki ifadeye (D) diyerek. • Öğrenci 6. A’daki ifadeye (Y) diyerek. A’daki ifadeye (D) diyerek. doğru yanıt vermiş ve D’deki. 27 .Sınıf Öğretim Programı DEĞERLENDİRME: • Öğrenci 1. yanlış yanıt vermiş ve C’deki ifadeye ulaşmıştır. çıkışa ulaştı ise. • Öğrenci 2. çıkışa ulaştı ise. yanlış yanıt vermiştir. B’deki ifadeye (D) diyerek doğru yanıt vermiş ve D’deki ifadeye ulaşmıştır. doğru yanıt vermiş ve B’deki ifadeye ulaşmıştır. Bu durumda öğrencinin 2 doğru yanıtı vardır ve 2 puan almıştır. ifadeye ulaşmıştır.

Sınıf Öğretim Programı 2. Ünitenin Amacı Öğrenciler. elektron dizilimleri. sınıftan itibaren elementlerden bileşik oluştuğu fikrine sahiptir. kavramlarını kullanarak açıklamalarını sağlamaktır. ilköğretim 6. katmanlardaki elektron dizilimi. Kovalent Bileşikler C. oktet. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları BİLEŞİKLER 1. esasında tüm ünitelere temel oluşturması bağlamında düşünülerek düzenlenmiştir. dublet. katyon. iyonik bağ ve kovalent bağ kavramlarını da bilmektedirler. Ayrıca öğrenciler. ayrıca basit organik bileşiklerle organik kimyaya giriş yapılacaktır. iyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki fark vurgulanarak iyonik bileşiklerin ve kovalent bileşiklerin oluşumu ekseninde bu bileşiklerin Lewis formüllerinin yazımı ve polarlık üzerinde durulacak. Ünite Önerilen Süre A.Kimya Dersi 9. Bu ünitede özellikle. yükseltgenme basamağı. İçerik bakımından kimyanın temel bileşenlerinden birisi olan bu ünite. Bu ünitenin amacı. İyonik Bileşikler 3. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • İyon İyon Yükü Yükseltgenme Basamağı Lewis Formülü Örgü Yapısı Molekül İyonik Bağ Kovalent Bağ Metalik Özellik Ametalik Özellik Nötrallik İkili Bağ Üçlü Bağ Hidrokarbon Polarlık Organik Bileşikler Anorganik Bileşikler Hidrofil Hidrofob Değerlik Elektronu : BİLEŞİKLER : 16 Saat 28 . iyonik bileşiklerin neden hep katı. iyon yükü. Bileşikler Nasıl Oluşur? 2. öğrencilerin. değerlik elektronu/elektronları. kovalent bileşiklerin neden bağımsız birimlerden oluştuğunu. anyon. Ayrıca polarlığın çözünmedeki rolü ekseninde bağın ve molekülün polarlığı irdelenecektir. B.

Na+. asal gaz elektron dizilimi üzerinden irdeler. İyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki farkı açıklar. Buna karşılık. Cl. ve X: Cl. metaller için. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!]1. Hg(I)/Hg(II).1. Sn(II)/ Sn(IV) . elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimlerini. : Sınırlamalar 1.(1.4) Seçilen uygun bileşik örnekleri üzerinde.5) BİLEŞİKLER 1.3.2 Grupların genel adları ve ana gruplardaki elementlerin değerlikleri işlenir. elektron alış-verişinin net ve tam olduğu varsayılan NaCl gibi bileşiklerde. Elementlerin grup numaraları ile son katmandaki elektron sayıları ve bir bileşikteki yükseltgenme basamakları arasında ilişki kurar. 8. Mg2+. H+. Yükseltgenme basamaklarının sabit veya değişken oluşu ile elektron dizilimi arasında ilişki kurar. atomun bu özelliği ile elementin grup numarası ilişkilendirilir.4-1.3 İyon yükü. f alt katmanları kullanılmayacaktır. aldığı/ verdiği elektron sayısının dördü aşmadığı vurgulanır. Bu iyonlar. S ve N atomlarını.5 Fe(II) / Fe (III) . : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 29 . Mn2O7 gibi yüksek yükseltgenme basamaklarının söz konusu olduğu bileşiklerde de. Elementlerin iyon yükü ve yükseltgenme basamağı bu örnekler üzerinde karşılaştırılır. Bu bağlamda.3-1. iyon yükleri ve yükseltgenme basamakları ayrı ayrı gösterilir.1 Elektron dizilimleri. Bu karşılaştırma üzerinden gidilerek elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimleri. Elementlerin genel olarak.4. 2. (1. Cu(I)/ Cu(II) . Br.5. diğer elementlerin yükseltgenme basamakları bulunur. O2− iyonlarının yüklerinden yararlanılarak. istisnaları olan bir genelleme olduğu açıklanacaktır.2) Her ana gruptan birer element seçilerek katman-elektron dizilimleri verilir.Sınıf Öğretim Programı Ç.1. Zn2+. K+. oktetin kimyasal bağ için gerek şart olmadığı. sırası ile 6 ve 5 elektron kaybetmiş ‘iyonlar’ saymak doğru değildir ve bu atomlar için “yükseltgenme basamağı” terimi uygundur. MoO3. 1. metallik/ ametallik özellikleri irdelenir. Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak asal gazların ve diğer bazı elementlerin elektron dizilimleri karşılaştırılır. N(I-V). Na+.1.1. [!] 1.2. Yükseltgenme basamağı ve iyon yükü ile nötral atomların son katmanındaki elektron sayıları ve elektron dizilimi ilişkilendirilir. d. N2O5 gibi moleküllerde. çeşitli örnekler üzerinde. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 2. ‘iyon yükü’ yerine “yükseltgenme basamağı” kavramı daha uygun olur. F−. SO3. Ca2+. I olmak üzere X(I)/X(III)/X(V)/X(VII) sistemleri kullanılarak elementlerin oktet kuralına uyan/uymayan farklı değerlikleri olabileceği. Elektron alma/ verme eğilimi ile metallik/ ametallik özelliklerini ilişkilendirir. 1. Pb(II)/ Pb(IV) . Değerlik katmanındaki elektron sayısı bulunarak. Elektron dizilimi.Kimya Dersi 9. p. 1. 1. Elektron dizilimlerini alt katmanlar temelinde gösteren periyodik cetveller kullanılırken. [!] 1.3. Al3+. s. iyon yükü ve yükseltgenme basamağı ile ilgili olarak öğrenciler. 11. CrO3.gibi gerçek iyonlar için uygun düşen terimdir. su ortamında da serbest kalırlar (çözünürler). Mn(II) /Mn(IV) / Mn(VII) . Fe2O3. Periyodik cetvelde verilen elektron dizilimlerini kullanarak.(1. [!] 1. eş numaralı alt katmanlardaki elektron sayıları toplanacaktır. İncelenen her elementin oktete ulaşmak için alması/ vermesi gereken elektron sayıları irdelenir. 2 gibi katmanlardaki toplam elektron sayıları temelinde verilecek.

.3). sadece element sembolü ve yük olarak (Na+ gibi). (2. Bazı iyonik bileşiklerin Lewis formüllerinin yazılı olduğu kartlar incelenerek iyonik bileşikteki elektron veren atomun/ atomların “katyon”. Çeşitli elementlerin Lewis simgeleri incelenerek. ClO2− . LiF vb iki atomlu iyonik bileşikler için Lewis formülü yazımı çalışmaları yapılır. 2.1.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 30 . Örnek: Fe2O3 demir (III) oksit Mn2O7 mangan (VII) oksit Cr2(SO4)3 krom (III) sülfat CrO3 krom (VI) oksit Cr2O3 krom (III) oksit NH4+ katyonu tanıtılır. CO32−.5. (2. Bazı iyonik bileşiklerde atom gruplarının anyon ve/veya katyon olabileceğini fark eder.3. geçiş metallerinin ve ametallerin farklı pozitif değerliklere sahip olabileceği çıkarımı yapılır. Elementlerin katman elektron dizilimleri kullanılarak. SO42−.Kimya Dersi 9.2. katyonun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırılacaktır. SO42−.Sınıf Öğretim Programı 2. PO43−.3 NaF gibi basit bileşiklerde. Bu tartışma ile. İyonlardan bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler. bu elektronların atom grubunun tamamına aitmiş gibi düşünülebileceği sonucu çıkarılır.5 İyonik bileşikler. Farklı elementlerin nötral atomlarının ve iyonlarının Lewis simgeleri genel kimyasal simgeleri ile karşılaştırılır. gerektiğinde. Sonuç olarak. elektron alan atomun/ atomların “anyon” olduğu sonucuna ulaşılır.4 Çok atomlu iyonlara OH−. : . Bu konu işlenirken. KBr. ClO4− anyonları ve NH4+ katyonu örnek verilir.1. : F BİLEŞİKLER [!] 2. PO43− gibi anyonların fazladan elektronlarının hangi atom tarafından alındığı sorgulaması yapılarak. 2.2) Elementlerin grup numaraları ile son yörüngelerindeki elektron sayıları ilişkilendirilir. Ana grup elementlerinin katyon ve anyonlarının muhtemel yüklerini belirtir. anyonlarınki ise dış katman elektronları ve yükü ile birlikte verilecektir.. Yaygın çok atomlu anyonlar ve [!] 2. katyonların Lewis simgeleri. [!] 2. NaCl. Bu iyonlarda her atomun yükseltgenme basamağını bulma alıştırmaları yapılır. çekirdeği ve iç katman elektronlarının tamamını. 2. CH3COO− . ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 2. Elementlerin sahip olabileceği yükler irdelenir. Örnek: . Lewis sembolündeki harf(ler)in. Nötrallik ilkesinden yararlanarak iyonik bileşiklerin adları ile formülleri arasında eşleme yapar. kullanılan noktaların da değerlik elektronlarını gösterdiği sonucuna varılır. Geçiş elementlerinin ve ametallerin farklı pozitif yüklere sahip olabileceğini fark eder. çok atomlu iyonların Lewis yapılarına girilmeyecektir. 2.. NO3−.(2. Basit iyonik bileşikleri değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir. ClO3−. ClO−.2. ana grup elementlerinin elektron dizilimleri asal gaz elektron dizilimleri ile karşılaştırılır.4. 2. Lewis simgelerinin neyi temsil ettiği tartışılır.

İyonik yapılı bileşiklerin çeşitli tiplerde ve düzenli örgüler oluşturduğunu modeller üzerinde gösterir. İyonik bileşiklerin formüllerine karşılık gelen moleküllerinin olmadığı ve hep katı halde bulundukları sonucuna varılır. Modeller karşılaştırılır.1. örgü yapısı ile ilişkilendirir. 3. İyonik bileşiklerin neden hep katı olduğunu açıklar. “Verilen bileşikler moleküler yapıda mıdır?”. 3. BİLEŞİKLER NaCl ve CsCl bileşikleri için oluşturulmuş 3 boyutlu modeller üzerinde bileşiklerin örgü yapısı incelenir. (3. Her bileşik için iyonların dizilişi ayırt edilir. nitrat ve sülfat tuzlarının suda iyonlaşmalarına ilişkin çözünme olgusu.4. İyonik bileşiklerin örgü yapısı ile ilgili olarak öğrenciler.1. NaCl ve CsCl örnekleri açıklama için kullanılacaktır.3. 3.3. fiziksel hallerin ve çözeltideki iyonların gösterimleri ile birlikte verilecektir. Basit halojenür. 3.2.3.4. İyonik bileşiklerin suda neden kolay çözündükleri. İyonik bileşiklerin suda çözünmelerini örneklerle açıklar.Kimya Dersi 9. [!] 3.Sınıf Öğretim Programı 2. İyonik bileşiklerin moleküllerinin olmayışını. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3.4) [!] 3.1-3. çeşitli tuzların çözünme denklemleri ile birlikte açıklanır. Örnek: NaCl (k) + H2O (s) → Na+ (aq) + Cl.(aq) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 31 . “Bu modellerde yer alan bileşikler hangi fiziksel halde olabilir?” soruları ile yönlendirilmiş bir tartışma açılır.

Bileşiklerin Lewis formülleri yazılır. 4. O=C=O.6 Karbon dioksit. B2O3 gibi bileşiklerin varlığı bir okuma parçasında verilir. I2 ile HCl. her kovalent bileşiğin bağımsız moleküllerden oluştuğu sonucuna varılır. 4. C≡O.3. Kırmızı fosfor. eten ve etin gibi basit molekül örnekleri Lewis gösterimleri ile açıklanacaktır. H2O bileşiklerinin değerlik elektronları ile nasıl gösterilebileceği tartışmaya açılır.4 O=O.Kimya Dersi 9. Su.5 Latince sayı adları kullanılarak türetilen. Cl2. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğunu fark eder.4 Moleküller “nokta/elektron” ve “çizgi/elektron çifti” seçenekleri ile ayrı ayrı gösterilecektir. 4. 4.6. Pozitif atomun yükseltgenme basamağı temelinde adlandırma. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 32 .4). IF3 vb bileşiklerde anyon adına eklenen son ek verilir.3. Bazı kovalent bileşiklerin ikili ve üçlü bağ içerdiğini hazır örnekleri inceleyerek fark eder 4. H2O molekülleri Lewis nokta yapıları ile gösterilir. N2. I2. Cl2.3.1. amonyak. Bağların çizgilerle gösterimi için. monoklinik kükürt. çubuk-küre modelleri de tanıtılır. Basit kovalent bileşiklerin formülleri ve adları arasında eşleştirme yapar. 4. 4.Sınıf Öğretim Programı 2. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğu vurgulanır. iki atom arasında kovalent bağın elektron ortaklaşması ile oluştuğu sonucuna ulaşılır (4. AÇIKLAMALAR [!] 4. değerleri yüksek SiO2. atomların katman elektron modeller ile oluşturulmuş çeşitli molekül gösterimleri incelenerek.2) Bazı kovalent bağlı bileşiklerde formül yazma ve adlandırma çalışmaları yapılır. elmas. CO2 vb bileşiklerin Lewis formülleri üzerinde. HCl. SO2 (kükürt dioksit). Buradan. [!] 4. F2 ) için bağlanmanın nasıl gerçekleştiği üzerinde bir tartışma açılır. SO3 (kükürt trioksit). O2. 4. Daha sonra. Kovalent bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler.1. O=O.3 O2. 4. N2O5 (diazot pentoksit) gibi adların mantığı işlenir. örgü yapılar oluşturan. I2 ile HCl. N≡N. Moleküllerin bağ yapısını değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir (Lewis formülleri). N≡N.. İki atom arasındaki kovalent bağı ortaklaşılmış elektron çiftleri temelinde gösterir. 4. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Aynı element atomlarından oluşmuş kovalent yapı örnekleri ( H2. (4. 4. : Sınırlamalar BİLEŞİKLER . molekülerdeki her bir atomun başka kovalent bağ oluşturup oluşturmayacağı irdelenir. Kovalent bileşiklerin çoğunun neden bağımsız birimlerden (molekül) oluştuğunu açıklar. metan gibi sistematiğe uygun olmayan geleneksel adlar vurgulanır. 4. en. N2. + F F F–F Periyodik cetvelde hangi elementlerin kovalent bağ oluşturabileceği tartışmaya açılır. eten ve etin gibi basit moleküllere ait Lewis gösterimlerinin yer aldığı modeller incelenerek kovalent bileşiklerde tekli bağlar yanında.1). su gibi bağımsız moleküllerden oluşmuş düşük erime ve kaynama noktalı kovalent bileşikler yanında. 4. HF. iyonik bileşiklerle sınırlı kalacak ve orada işlenecektir. Cl2. ikili ve üçlü bağların da bulunabileceği sonucuna ulaşılır (4. grafit gibi kovalent element yapıları da.(4.5. ve kn.4. O=C=O. molekül sayılamayacak örnekler olarak açıklanır. H2O. O2. C≡O.6).2.

1) N2. 5. 5. N. bu elementlerin de sadece bağ elektron çiftlerine sahip çıkma eğilimi sırası verilecektir. O. buna bağlı olarak moleküllerin pozitif ve negatif uçları da dikkate alınarak moleküllerin polarlığı ile yapıları ilişkilendirilir (5. N. H2O. polar maddelerin erime ve kaynama noktaları karşılaştırılarak genel anlamda uçuculuk ile polarlık arasında ilişki kurulur. 5. C.4 Bir okuma parçasında. I. Katman elektron dizilimini içeren periyodik tablodan yararlanılarak F.3. ancak enerji bilançosu üzerinden çözünürlük irdelemesine girilmez. [!] 5. H elementlerinin elektron dizilimleri karşılaştırılır. Cl. H dışındaki elementler ele alınmayacak. apolar çözücülerin de apolar kovalent maddeleri kolay çözeceği genellemesi yapılır. Bu karşılaştırmada son yörüngedeki elektronların çekirdeğe uzaklıkları ve sayıları esas alınarak. İki atomlu basit moleküllerde pozitif ve negatif uçları tahmin eder.Kimya Dersi 9. BİLEŞİKLER Kovalent bağlarda polarlık ile ilgili olarak öğrenciler.açısal moleküller düzeyinde ilişkilendirilecek. F. [!] 5.Sınıf Öğretim Programı 2. 5. CS2-I2 molekül çiftlerinde. Br.1. O=C=O gibi çizgisel ve düzlem. C. H2O-I2. Buradan polarlık özellikleri ile maddelerin sıvılardaki çözünürlükleri arasında ilişki kurulur.3 Bağın polarlığı ile molekülün polarlığı. Moleküllerin polarlığı ile moleküller arası etkileşimi ilişkilendirir. H2O-HCl. 5. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 5. I.3).2. Bu karşılaştırma sonunda. S.(5. 5. bu kavramın tanımına girilmeyecek.2.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 33 . H2O. ametallerin bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimlerinden bağın polarlığı. [!] 5. bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizer. CO2. moleküller arası etkileşimlerin irdelenmesinden sonra her molekülün kendi türünden moleküllerle etkileşimi. Başlıca ametalleri. HCl. bu ikili etkileşimlerle karşılaştırılır.4 Polar çözücülerin iyonik ve polar maddeleri. ametaller bileşik oluştururken bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizilir (5. O. CH4 gibi üç boyutlu moleküllere girilmeyecektir.1 Elektronegatiflik sırası veriliyor olmakla beraber. Basit molekülleri polarlık bakımından irdeler. Cl. S. N2.4. Br. CS2 molekülleri için hazırlanmış olan çizgisel ve düzlem açısal yapılarının açıkça görüldüğü kartlar incelenerek yapılar karşılaştırılır.4 Maddelerin karışabilirlikleri (çözünürlük) açıklanırken moleküller arası bağların kırıldığı ve yeni bağların oluştuğu konusu verilir. 5.

-SO3H içeren C1−6 n-alkanları ile örneklenebilir. fruktoz. “Benzer benzeri çözer” genellemesi. CH3NH2 bileşikleri örnek alınarak polarlık temelinde. benzen ile yaygın organik moleküllerden metanol. 6. eten.2) Örnekler hidrofil ve hidrofob tanımları polarlık-apolarlık temelinde açıklanır. tanıdığı organik bileşikleri kolay çözündüğü çözücülerle eşleştirerek açıklar. özellikleri deterjan türü bileşiklerin yer aldığı [!] 6. -SO3H örnek verilir.(6.CH2.3) CH3-CH2. sakkaroz. CO2 ve karbonatların bu tanım dışında kaldığı belirtilir. eten. 6.CH2. sirke asidi) gibi organik ve sodyum klorür. -NH2.1 Organik asit tuzlarının. alanin gibi yaygın adları ile tanıtılacak.CH2-SO3H CH3-CH2. yağ asitleri.CH2. propantriol. glukoz.Kimya Dersi 9. Polarlığın çözünmedeki rolünü. Basit hidrokarbonların ve yaygın organik bileşiklerin açık formüllerini yazar ve adlandırır.CH2-OH CH3-CH2. 6. -COOH. etanoik asit (asetik asit.1) C1. yağlar.1-6. Hidrofil ve hidrofob gruplar -OH.. 6. benzen bileşikleri arasındaki etkileşim ise apolarlıkları ile ilişkilendirilerek açıklama yapılır. proteinler ve nişasta gibi önemli doğal bileşikler ile ilgili okuma parçası/parçaları verilir. (6. amino asitler (genel formül ve en basit örnekler) ve etanoik asitin formülleri adları ile eşlendirilir.2 “Organik” tanımının tarihçesi ve/veya amino asit. 6.3 Hidrofil ve hidrofob kavramlarının tanımları yapılarak.CH2.2 C1-6 n-alkan ve sikloalkanlar. H2O. (6. glikoz. ispirto). benzen ile amino asitler.CH2. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 34 . etanoik asit örnek verilecektir. Organik ve anorganik bileşikleri formüllerinden ayırt eder.1. etin. C2H5OH. [!] 6. (6. BİLEŞİKLER [!] 6. 6. sülfürik asit gibi anorganik bileşikler ayrı gruplar halinde yazılarak her grubun kendi içindeki ortak yönleri ile ilgili bir tartışma açılır. organometalik bileşiklerin ve komplekslerin organik mi anorganik mi sayılması gerektiği tartışmasına girilmez. hidrofil gruplara -OH. -COOH. etandiol. etandiol.CH2. metan.4.CH2. metanol. sistematik adlandırmaya girilmeyecektir.CH2-COOH CH3COOH. etin. propantriol. basit şekerler. ÜNİTE: BİLEŞİKLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Etanol (etil alkol.CH2.2.4 Benzer benzeri çözer genellemesine örnekler verilecektir. früktoz. kalsiyum oksit.2 Amino asitler.6 n-alkan ve sikloalkanlar. Organik bileşikler ile ilgili olarak öğrenciler. etanol. Organik maddelerin.CH2. glisin. -NH2. CS2.4) AÇIKLAMALAR 6.Sınıf Öğretim Programı 2. karbon temelli maddeler olduğu sonuçta vurgulanır. hekzan. etanol.3. [!] 6. 6. Organik moleküllerin hidrofil ve hidrofob bölümlerini gösterir.3 Hidrofil ve hidrofob grupların niteliği ve bir okuma parçasında açıklanır.

metal.4 Aşağıdaki tabloda verilen her atom için katman.Elektron Dizilimi Grup Numarası İyon Yükü Metal Ametal Asal Gaz He Na O Mg Ne F Ca 35 . Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.3. 1. 1. 1.elektron dizilimini yaparak grup numarasını ve iyon yükünü belirleyip.Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı D. asal gaz olup olmadıklarına karar veriniz. ametal. Element Katman.1.2.

2. 3. 1. Bileşik Belirtilen Element P Yükseltgenme Basamağı Katman-Elektron Dizilimi Belirtilen Elementin Farklı Bileşiği Na3PO4 HNO3 N CrO3 Cr Mn2O7 Mn FeCl3 Fe SO3 S 36 . Belirtilen element için yükseltgenme basamağını yazınız.4. 1.elektron dizilimini yapınız. Belirtilen elementin farklı yükseltgenme basamağında olduğu bir bileşiğini ilgili sütuna yazınız.5 Aşağıdaki tabloyu verilen açıklamalar doğrultusunda doldurunuz.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. Belirtilen element için katman.Kimya Dersi 9.

O2 ve Cl2 moleküllerinin oluşumu görülmektedir. Oluşan bağların türünü. tabloda verilen yere yazınız. Bu diyagramları inceleyerek. Formül Bağın Türü Bağın Oluşumu MgCl2 Cl2 O2 37 .Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2. 1. 2.1 Aşağıdaki verilen diyagramlarda MgCl2. Bağların nasıl oluştuğunu tabloda ayrılan yerde açıklayınız. 4.3.

4. 4.3.1. (Elementlerin ait oldukları grup numaralarını periyodik sistemden bulunuz.Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :4 : 4.4 Aşağıda verilen moleküller ve bileşikler için Lewis formüllerini yazınız.) H2 → NH3 → CO2 → SO2 → CaO → AlCl3 → 38 .

Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar :5 : 6.2. 6.1.3 Aşağıdaki tabloda boş olan yerleri istenenleri yazarak doldurunuz. Bileşik Adı Propan Bileşik Formülü Hidrofil Uç Hidrofob Uç CH3-OH Etanoik Asit CH2-CH2 OH OH Benzen ⏐ ⏐ CH2.Kimya Dersi 9.CH. 6.CH2 OH OH OH ⏐ ⏐ ⏐ 39 .

maddenin kimyasal özelliklerini kimyasal değişimlerle ilişkilendirmeleri.Kimya Dersi 9. Bu ünitede öğrencilerin. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KİMYASAL DEĞİŞİMLER 1. Reaksiyon Nedir? 2. Ünite Önerilen Süre : KİMYASAL DEĞİŞİMLER : 12 saat A.Sınıf Öğretim Programı 3. ilköğretim Fen ve Teknoloji dersinde kimyasal değişim kavramını ve basit tepkimeleri. Ünitenin Amacı Öğrenciler. kimyasal tepkime türlerini örnekleri ile birlikte incelemeleri amaçlanmaktadır. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • Kimyasal Tepkime Kimyasal Özellik Kimyasal Değişme Yanıcılık Asitlik Bazlık Asallık Çözünme Çökelme Nötralleşme Redoks İndirgen Yükseltgen Polimerleşme Monomer Dimer Polimer Hidroliz 40 . kimyasal tepkimelerde ısı alış-verişini öğrenmeleri. Polimerleşme ve Hidroliz C. ayrıca kimyasal tepkimeleri formüllerle ve sayma yöntemi ile denkleştirmeyi öğrendiler. Reaksiyon tipleri 3. B.

atomların birbirine bağlanması ve/veya bu bağların kopması temelinde açıklaması. bu özelliklerin ortaya çıkması için örneğin. Isı ve ışık enerjisi veren yanma tepkimeleri. fakat yüksek sıcaklıkta oksijene karşı reaktif olması. Örneğin yoğunluğun. asallık gibi kimyasal özelliklere temel olan örnek tepkimelerin denklemlerini yazar. elektrik enerjisi elde etmede kullanılabilen redoks tepkimeleri ve elektrik enerjisi ile gerçekleştirilen suyun elektrolizi gibi tepkime örnekleri kullanılarak. Yanıcılık.3. asıl olanın.2.Sınıf Öğretim Programı Ç. ısı enerjisi gerektiren azot oksitleri oluşumu. kimyasal özelliklerin ölçülebilmesi ve yorumlanabilmesi için bir kimyasal değişmenin gerekliliğidir. kimyasal tepkimeleri atomların diziliş şekillerinin değişmesine dayanarak açıklaması ile elektron alış-verişine dayanan modern kimyasal tepkime açıklamaları karşılaştırılır. kütle ve hacim ölçülerek nasıl bulunduğu tartışılır. ancak. O2 + 2H2 ⎯→ 2H2O çok hızlı yavaş 3O2 + 4Fe ⎯→ 2Fe2O3 tepkime yok O2 + Au ⎯→ ??? Azotun normal sıcaklıkta oksijen ile tepkime vermemesi. örneğin tepkimeye girme yeteneği. aşağıdakine benzer bir örnekle açıklanır. Fen ve Teknoloji dersi 6-8. Bir maddenin kimyasal özellikleri. (1. kolay ölçülebilir büyüklükler ile ifade edildiği hatırlatılır. gerekli önlemler alınarak algılanabilir ve ölçülebilir olduğu. Isı ve elektrik enerjisi değişimlerinin eşlik ettiği tepkimeler yazılırken enerji miktarı verilmeyecek. ancak bu düzen değişikliklerinde elektronun ve daha genel olarak elektriksel etkileşimlerin kullanıldığı vurgulanır. (1. Yangın söndürmede kullanılan karbon dioksidin ve altının alevden etkilenmemesi birer asallık örneği olarak kullanılır. Kimyasal özelliklerin kimyasal değişmeler ile ortaya çıktığını fark eder. tepkimeye girme yatkınlığı gibi özelliklerin sayısal büyüklük olarak ifade edilebilmesi. (1. (1. Yaygın asitlerin yaygın bazlarla nötralleşme tepkimeleri denkleştirilir. Kimyasal değişmelere enerji değişmelerinin de eşlik ettiğini örneklerle gösterir. 1.4. Bu bakımdan bir madde için kimyasal özelliklerden bahsedilirken mutlaka tepkimeye girdiği madde belirtilmelidir. tepkimeye girdiği maddeye göre değişmektedir. Kimyasal tepkimelerin betimlenmesi ile ilgili olarak öğrenciler.4) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR 1. Kimyasal tepkimelerde maddelerin kimlik özelliklerinin değiştiğini Dalton atom teorisi ile ilişkilendirerek açıklar.2) Yanma tepkimelerinin esası verilir. Fiziksel özelliklerin beş duyu organı ile algılanabildikleri için kavranmalarındaki kolaylık vurgulanır. maddenin kimyasal özelliği” ifadesinin tek başına çok da anlamlı olmadığı.Kimya Dersi 9. maddenin bir kimyasal tepkimeye katılması gerektiği gerçeğini ortaya çıkaracak öğretmen tarafından yönlendirilen bir irdeleme yapılır. 1. Kimyasal özelliklerin de. kimyasal değişimenerji değişimi ilişkisi irdelenir. o maddenin hangi koşullarda ve ne ile etkileştiği hususu olacağı. Dalton atom teorisinin kimyasal tepkimelerin ve buna bağlı olarak kimlik değişmelerinin açıklanmasında doğru bir yaklaşım getirdiği fakat yetersiz olduğu belirtilir. 1. [!] 1. sınıf programlarında işlenmiştir. doğal gazdaki metanın yanmasına ilişkin tepkime denkleştirilir. Uygun olan basit tepkimelerle sınıf ortamında da deney yapılabilir. asitlik-bazlık. “Bir 1.3) Her kimyasal değişmede mutlaka bir enerji alış-verişi olduğu düşüncesini vermek esastır. KİMYASAL DEĞİŞMELER 1. Atomların diziliş ve düzen değişikliklerinin modern açıklamalar için de geçerli olduğu. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Dalton teorisinin. 1. ısı (Q) ve “elektrik enerjisi” terimlerini ilgili yerlere yazmakla yetinilecektir.4.1) Fiziksel özelliklerin. asallık ve diğer kimyasal özelliklerin şartlara bağlı olarak değişmesine (asallık ve reaktifliğin göreceli olmasına) bir örnektir. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 3. : Sınırlamalar : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 41 .1.2 Burada verilmek istenen.1 Kimyasal değişimlerin.

indirgenme ve yükseltgenme olaylarının eş zamanlı olduğu vurgulanır. 2. çözeltilerin. SO2. Cl2.3 Kuvvetli asit ve bazların nötralleşme tepkimeleri örnek olarak verilir.4.Kimya Dersi 9. 2.1-2. kullanım alanları ile birlikte örnekler verir. [!] 2. kurşun nitrat ile potasyum iyodür arasındaki tepkime. [!] 2. sınıf ortamında gösteri deneyi olarak yapılır.1. H2O2. maddelerin fiziksel halleri belirtilerek yazılır ve bu tepkimeler için günlük hayatta karşılaşılan değişimler örnek seçilir. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle gözlemlenir. Elektron alış-verişi ile yürüyen değişmelerde indirgeni ve yükseltgeni belirler. 2. S. NaHSO3. İndirgenler: H2. amonyum dikromatın ısıtma sonucu kuru kuruya bozunması. HClO. 2. deney gereçlerinin ve masa üstü hazırlığın önceden yapılmış olması gerekir. elektron alış-verişi ile yürüyen olaylar için. indirgen ve yükseltgen belirlenir. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ KİMYASAL DEĞİŞMELER 2. (2. öğrencilerin bizzat yapacakları deneylerle işlenebilmesi için. redoks tepkimeleri. KNO3. Basit pil tepkimeleri esas alınır. C. metil kırmızısı indikatörü yanında HCl ve NaOH çözeltileri arasındaki nötralleşme olayı incelenir.1-2.5 Redoks denklemleri denkleştirilmiş halde verilecek ancak bu aşamada denkleştirme konusuna girilmeyecektir. [!] 2.2 Çözünme-çökelme ve nötralleşme tepkimeleri.3. 2. Nötralleşme tepkimelerinin genel özelliğini açıklar.5) AÇIKLAMALAR [!] 2. Yaygın yükseltgen ve indirgen maddelere. Öğrencilere “tepkime” kavramı hakkında bir sezgi vermek için.5 Bu konunun sınıf ortamında. KMnO4. Asit-baz tepkimelerine örnek olarak. Gerçek örneklerle ve kullanım alanları ile ilişkilendirilen anlatımlar tepkime denklemleri yazılarak yapılır.1-2. HNO3. O3.2.4) İyon değişimi için çökme ve nötralizasyon tepkimeleri. KMnO4 ile H2O2 (asidik ortam) arasındaki tepkime bir redoks örneği olarak öğrenciler tarafından incelenir. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 42 .5. CO [ 2. I2.5 Yükseltgenler: O2. 2. öğrencinin tanıdığı kimyasal maddeler seçilerek örneklenir. Ortamın asitliği veya bazlığı pH kâğıdı ile kontrol edilir. (2. [!] 2. Farklı kimyasal tepkime tipleri ile ilgili olarak öğrenciler.Sınıf Öğretim Programı 3.5 Yakıt pillerinde ve akümülatördeki redoks olayları çalışma ilkeleri ile birlikte bir okuma parçası halinde sunulur.5 Karmaşık olmayan redoks tepkimeleri örnek seçilip. Çökelme tepkimelerine örnek olarak ise. KClO3. Basit çözünme-çökelme tepkimelerinin denklemlerini yazar.1-2. Çözünme-çökelme ile nötralleşme tepkimelerinin ortak özelliğini belirtir.

Verilen basit polimerleşme tepkimelerinde monomer. Tepkime yürüyüş basamakları gösterilerek bu basamaklarda dimer. Bazı büyük moleküllerin su molekülü katılması ile parçalanmasına örnekler verir. KİMYASAL DEĞİŞİMLER 3.1.Kimya Dersi 9.2.1. polietilen teraftalat (PET). ….1. ??? 3. (3.….Sınıf Öğretim Programı 3.2 Teflon. 3. polimer türlerini gösterir. polimer terimlerinin anlamları irdelenir. Farklı polimerleşme tepkimelerine örnekler verir. dimer.3. tetramer. Naylon plastik türlerinden sadece biridir. 3. “plastik” ve “naylon” kavramları yer yer eş anlamlı gibi kullanılmaktadır.3. Polietilen (PE) oluşum tepkimesi yanında.3. farklı tepkime tipleri olarak tanıtılır. Ayrıntılı mekanizma gösterilmez. 3. polivinil klorür (PVC).1-3. ÜNİTE: KİMYASAL DEĞİŞİMLER ÜNİTE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 3.3 Hidroliz tepkimelerine örnek olarak etil asetatın ve poliamidin hidrolizi verilebilir. Günlük dilden kaynaklanan bir alışkanlıkla. [!] 3.3) : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 43 . canlılık ve pratik hayat bakımından önemi de vurgulanarak tartışılır. Bu bağlamda “plastik” teriminin anlamı irdelenir. . [!] 3. 3. Polimerleşme ve hidrolizin canlı sistemlerde ve endüstrideki örnekleri.. kondenzasyon polimeri tipi protein veya poliamid oluşumu da örnek olarak verilir. Küçük yapı ünitelerinin bir biri ardına tekrarlanarak büyük moleküller vermesi (polimerleşme) ve büyük moleküllerin su molekülü etkisi ile bölünmesi (hidroliz). Polimerleşme ve hidroliz ile ilgili olarak öğrenciler. trimer. doğal ve sentetik kauçuk gibi polimerlerin oluşumu ve önemini açıklayan bir okuma parçası verilir.1.

2. Birden fazla tepkime türü ile eşleşen tepkimeleri belirleyiniz.3.3.1. 2. 2.İndirgenme Ag+(aq) + NO3-(aq)+ K+(aq) + E) Yanma 5) AgCl(k) + K+(aq) + NO3-(aq) Cl-(aq) → 6) F) Çözünme 44 . 3. TEPKİMELER 1) CH4(g) + 2O2(g) CO2 (g) + 2H2O (g) BaSO4(k) + TÜRLERİ A) Çökme B) Nötürleşme 2) Ba2+(aq) + 2Cl-(aq) + Ca2+(aq) + SO42-(aq) Ca2+(aq) + 2Cl-(aq) 3) N2 (g)+ 3H2 (g) 4) HCl + NaOH 2NH3 (g) H2O+ NaCl C) Polimerleşme D)Yükseltgenme.Sınıf Öğretim Programı D.2 Aşağıda verilen tepkimeleri türleri ile eşleştiriniz. 2. 2.4.Kimya Dersi 9. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri Örnek Değerlendirme :1 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1.

Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanımlar : 2. TEPKİMELER 2H2 + O2 2Na + Cl2 2H2O 2NaCl İNDİRGEN YÜKSELTGEN 2KMnO4 + 5SO2 +2H2O 2Mn SO4 + K2SO4 +2H2SO4 I2+5HClO+ H2O 2HIO3 +5 HCl 4Fe + 3O2 Fe2O3+3CO 2Fe2O3 2Fe + 3CO2 Zn+ CuSO4 ZnSO4+ Cu 45 .4 Aşağıda verilen çeşitli yükseltgenme ve indirgenme tepkimelerinde “indirgen” ve “yükseltgen” maddeleri belirleyerek ilgili sütuna yazınız.Kimya Dersi 9.

diyaliz. yüzde çözünürlük kavramı verilerek çözünürlüğün maddenin kimlik özelliği olduğu vurgulanacaktır.Kimya Dersi 9. süzme. özütleme. heterojen karışım. eleme. B. ayıklama. homojen karışım. ilköğretim Fen ve Teknoloji derslerinde karışımları ve basit ayırma yöntemlerini öğrendiler.Sınıf Öğretim Programı 4. dekantasyon. Karışımların Sınıflandırılması 2. yüzdürme. Ayrıca. çözelti. çözünürlük kavramları hatırlatılarak sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisi örneklerle açıklanıp. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları KARIŞIMLAR 1. Bu ünitede. karışımları ayırma yöntemleri. Ünitenin Amacı Öğrenciler. destilasyon üzerinde durulacaktır. Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • Homojen Karışımlar Heterojen Karışımlar Çözücü Çözelti Çözünürlük Çözünürlüğe Etki eden Faktörler Çöktürme Aktarma ( Dekantasyon ) Yüzdürme ( Flotasyon ) Destilasyon Buharlaştırma Kristallendirme Diyaliz Özütleme Petrol Rafinasyonu : KARIŞIMLAR : 16 Saat 46 . çözücü. Karışımların Ayrılması C. Ünite Önerilen Süre A. çöktürme.

1. [!] 1. boya gibi yapı malzemeleri.gaz. gaz.3 “Vurgun” kazaları ile ilgili bir okuma parçası verilir.3) Çeşitli maddelerin suda çözünürlüklerinin yer aldığı bir tablo kullanılarak kimlik farkı vurgulanır. Karışımlar ile ilgili olarak öğrenciler. Yoğunluğun ve kaynama noktasının madde derişimi ile nasıl değiştiğini gösteren deneyler yapılır.(1. kaynama noktası değişimi için glikol-su karışımı ile deney yapılır (1.3. tuzun şekerin suda sonsuza kadar çözünemeyeceği deneysel olarak gösterilip doygun çözelti kavramının öğrencilerce sezilmesi sağlanır. çözünen ve çözelti kavramları maddelerle eşleştirilir. Katıların sudaki çözünürlüğüne sıcaklığın. heterojen karışımlar için. vb.2 Çözünürlük. karışımların niteliği tartışılır. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Homojen karışımlar için.4). Örneğin tuzun ve şekerin çözünürlüğü kavramını vermek için.katı. süt ve benzeri gıdalar.1. 1. şekerli su gibi karışımlarda çözücü. pirinç gibi yaygın örnekler ve bileşimleri tablo halinde verilir. [!] 1. [!] 1. Yoğunluk değişimi için tuzlu su.5 Su-etil alkol. Heterojen ve homojen karışımları ayırt eder. Çözücü.2.Sınıf Öğretim Programı Ç.gaz gibi çeşitli karışım örnekleri seçilebilir.5. Farklı maddelerin çözünürlüklerini karşılaştırarak çözünürlüğün maddenin kimlik özelliklerinden olduğunu fark eder. Örnekler: sis. sıvı. çözelti.2) Katı maddelerin çözünürlüğünün sıcaklıkla değiştiği. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 4. ilaçlar vb. katı-sıvı.1 Katı. gazların çözünürlüğüne de sıcaklığın ve basıncın etkisi ile ilgili tablo ve grafikler incelenir. [!] 1. K2SO4 gibi tuzlar kullanılarak deneyle gösterilir Katıların çözünürlüğünün sıcaklıkla artışı grafiklerle ifade edilir. Doygun çözeltideki tuz/şeker oranı % cinsinden ifade edilir. köpük. aynı sıcaklıktaki çözünürlük değerleri karşılaştırılır. sis. kireç sütü. Çıplak gözle karışımların gerçek niteliğinin anlaşılamayabileceği belirtilir. 1.4. Karışımların bileşimleri değiştikçe bazı fiziksel özelliklerinin değiştiğini deneyerek fark eder. tunç. (1. (1. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme AÇIKLAMALAR [!] 1. hava.Kimya Dersi 9. Sıcaklığın ve basıncın çözünürlüğe etkisini örneklerle açıklar. “100 g suda çözünen madde kütlesi” şeklinde tanımlanacaktır. 1. sirke. çözünürlük kavramlarını ilişkilendirerek açıklar. NaHCO3. duman.sıvı. KARIŞIMLAR : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 47 . [!] 1. 1.2 Çözelti tanımına uyan kolonya. 1.5). şekerli su.1) NaCl sulu çözeltisi.(1. su-asetik asit karışımlarının değişen yüzdelerindeki yoğunluk değerlerini veren bir tablo açıklama için kullanılabilir. alkol-su uygun alaşımlar. sıvı. duman.4 Farklı maddelerin çözünürlükleri karşılaştırılırken. tuzlu su.

damıtma ürününün yoğunluğu. gazyağı vb eldesi bir okuma parçası olarak verilebilir. için uygun ayrıma yöntemleri tartışılır ve basit deneyler yapılır.4) Kum-tuz. ÜNİTE: KARIŞIMLAR ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Ayıklama. 2. Maddelerin birbirinden ayrılmasında yoğunluk farkından yararlanan yöntemleri keşfeder. Petrol rafinasyonu ile benzin. [!] 2. vb.5. kum-stirofor köpük parçaları. (2. [!] 2.1 Ayıklama.2.1) Çöktürme. (2. eleme.Kimya Dersi 9. Tanecik boyutu farkından yararlanılarak geliştirilen ayırma yöntemlerini açıklar. [!] 2.2) AÇIKLAMALAR 2.3 Kristallendirmenin yanı sıra katı-sıvı ve sıvı-sıvı özütlemesi açıklanacaktır. basit damıtma sisteminde damıtılır. süzme ve diyaliz örnekler ile açıklanacaktır. eleme.1. farklı tuzların suda çözünürlük farklarından yararlanarak ayırma işleminin ilkesi irdelenir.3) Glikol-su karışımı. 2.4. (2..Sınıf Öğretim Programı 4. KARIŞIMLAR Deniz suyundan yemek tuzunun elde ediliş süreci üzerinden.5) : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 48 . tuz-iyot. destilasyon ile katı-sıvı ayırımında kullanılan buharlaştırmanın farkı vurgulanır.3.5 Ayırma yöntemleri uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenecektir. CaCl2NaCl. (2. (2. Verilen karışımlar için uygun ayırma yöntemleri önerir. 2. Kaynama noktası farkından yararlanarak karışımların ayrılmasına örnekler verir. alkol-su. yüzdürme (flotasyon) işlemleri endüstrideki uygulamaları ile tartışılır. uygulama alanları ile ilişkilendirilerek işlenir. 2. damıtılan karışımın yoğunluğu ile karşılaştırılır. 2.1-2. Çözünürlük farklarının maddeleri ayırmada kullanılabildiğini fark eder. aktarma (dekantasyon).3. Destilasyon ve buharlaştırma yöntemleri. 2. Karışımların ayrılması ile ilgili olarak öğrenciler.4. süzme ve diyaliz işlemlerine gerçek uygulamalardan örnekler verilir ve bu uygulamaların nasıl yapıldığı irdelenir. 2.

1-2.Sınıf Öğretim Programı D.Kimya Dersi 9. YÖNTEMLER ÖZELLİKLER Aktarma (Dekantasyon) Destilasyon Kaynama noktası Özütleme Yüzdürme (Flotasyon) Buharlaştırma Yoğunluk Kristallendirme Diyaliz Çözünürlük Petrol Rafinasyonu Tanecik boyutu 49 . Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri :1 Örnek Değerlendirme İlgili Olduğu Kazanımlar : 2.4 Aşağıda verilen ayırma yöntemleri uygulanırken maddelerin hangi özelliklerinin farklı olması gerekir? Eşleştiriniz.

40 oC’ da hangi maddenin çözünürlüğü en fazladır? A) KBr ve NaCl B) KNO3 C) NaCl D) NaClO3 E) KBr 3. Sıcaklık artışı KNO3’ın sudaki çözünürlüğünün azalmasına neden olur.Kimya Dersi 9. Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) B) C) D) E) 20 oC’ da KBr’ın çözünürlüğü KNO3’ın çözünürlüğünden azdır. 0 oC’ da 200 g suda en çok kaç gram NaClO3 çözünür? A) 60 B) 80 C) 160 D) 140 E) 120 4. 60 oC’ de NaCl çözünmez. 0 oC’ da 30 g KBr çözmek için en az kaç gram su gerekir? A) 60 B) 75 C) 100 D) 50 E) 120 50 .3 Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları grafiği kullanarak yanıtlayınız. NaCl’ ün çözünürlüğü sıcaklık artışı ile çok az artar. 2. 0 oC’ da NaClO3’ın çözünürlüğü diğer maddelerden azdır.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :2 İlgili Olduğu Kazanım : 1. Çözünürlük (g/ 100 g su) Sıcaklık (oC) 1.

1.1.3. Kaynadıktan sonra suyun tadının değişmesi. 3.5 Aşağıda verilen olayların nedenlerini açıklayınız.Sınıf Öğretim Programı Örnek Değerlendirme :3 İlgili Olduğu Kazanımlar : 1. Kışın otomobillerin soğutma sıvılarına antifriz konulması.Kimya Dersi 9. 2. 4. soda gibi içeceklerin kapağı açıldığında sıvıdan gaz çıkması. Solunum güçlüğü çeken hastalara oksijen maskesi takılması. Gazoz. 51 .

sabun gibi temizlik maddelerindeki ve kireç. endüstri. Ünite Önerilen Süre : HAYATIMIZDA KİMYA : 20 saat A. Çevre Kimyası 52 .Kimya Dersi 9. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları HAYATIMIZDA KİMYA 1. çimento gibi kullanımı yaygın malzemelerdeki kimyasal maddeler tanıtılacaktır. Bu ünitede özellikle. çevre ilişkileri etrafında bir irdeleme yapılacaktır. Yaygın Malzemeler 3. Temizlik Maddeleri 2. Biyolojik Sistemlerde Kimya 4. Ünitenin Amacı Öğrenciler. Bu bağlamda.Sınıf Öğretim Programı 5. çamaşır sodası. Fen ve Teknoloji derslerinden ve ayrıca gündelik yaşamından bazı kimyasal maddeleri bilmektedir. enerji. B. kimyanın yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası olduğu fikri üzerinde durulacaktır. Ayrıca. kimyasal maddelerin bazı zararlarının olabileceği fikri işlenerek. Bununla birlikte fotosentez ve solunum gibi biyolojik sistemlerdeki kimyasal değişimler üzerinde de durulacaktır.

Ünitenin Kavram Listesi • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Aktif Molekül Sabun Deterjan Alaşım Harç Sıva Beton Kil Seramik Porselen Boya Kırılmaz Lamine Cam Isıya Dayanıklı Cam Mercek Camı Prizma Camı Kristal Cam Protein Nişasta Karbonhidrat Sindirim Solunum Fotosentez Ekolojik Denge Biyolojik Sistemlerde Kimya 53 .Kimya Dersi 9.Sınıf Öğretim Programı C.

Çamaşır suyunun ağartıcı özelliğini yapısı ile ilişkilendirir.1). 1. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ C12−18 arasındaki herhangi bir sabunun açık formülü ile deterjan aktif maddesi olan dodesilbenzen sülfonatın açık formülü karşılaştırılır. 1. ara yüzey gibi kavramlar üzerinden açıklama yapılmayacaktır.3. Çamaşır suyundaki NaClO bileşiğinin su ortamındaki yükseltgen özelliği vurgulandıktan sonra.4.1.2.Sınıf Öğretim Programı Ç.4 Bulaşık makinelerinde ve lavabo açıcılarda kullanılan temizlik maddelerinin yapısı ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir.(1.1. Yağın polarlığı ile oluşan sabun molekülünün polarlığı ve her iki maddenin su ile karışabilirliği tartışmaya açılır. Na2CO3 +H2O → NaOH + NaHCO3 tepkimesi verildikten sonra. bitkisel yağ ve NaOH ile sabun hazırlama deneyi yapılabilir.. bu maddelerin su ile neden karışmadıkları. yağların bazik ortamda hidrolizi ile çözünür hale gelmesi bir denklemle açıklanır.5) [!] 1. Bazların.1. Misel.Kimya Dersi 9. Her iki molekülde bir polar uç ve uzun bir apolar zincir bulunduğu vurgulanır (1.2 Sabun ve deterjan aktif maddesinin işlevi açıklanırken görsel ögelerdeki moleküller çizgi-zincirlerle gösterilebilir. 1. (1.3 Piyasadaki sabun ve deterjan tipi çeşitli ürünlerin yapılarına katılan aktif madde harici katkı maddeleri ile ilgili bir araştırma konusu verilir.3) Bazların yağlara etkisini göstermek için.4). Ünite Kazanımları ve Etkinlikler 5. Farklı temizlik maddelerinin yapısal özellikleri arasındaki benzerlikleri fark eder. çamaşır suyunun renk ağartma özelliğinin açıklanması için bir tartışma açılır. hangi türden maddelerle kolay karışabilecekleri tartışmaya açılır. görsel ögeler de kullanılarak irdelenir.(1. [!] 1. Temizlik maddelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler. [!] 1. yüzey gerilimi. Na2CO3 ile H2O arasındaki. Kirlerin genelde yağ ve benzeri apolar organik maddeler içerdiği bilgisi verildikten sonra.5. Sabun ve deterjan aktif maddesi moleküllerinin kirin suya karışmasına nasıl yardımcı olduğu. 1. Sabun ve deterjan aktif moleküllerinin.2. “Kir” oluşturan maddelerin su ile neden karışmadığını açıklar. 1. AÇIKLAMALAR HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 54 . yağları suda çözünebilir maddelere dönüştürdükleri vurgulanır. 1. Çamaşır sodasının kir çıkarma özelliğini açıklar. 1. kirin suya karışmasını nasıl sağladığını açıklar.

camın özgün özelliği ile kullanım alanı arasında ilişki kurulur.3) Camın renk.8.Sınıf Öğretim Programı 5.7. sıva ve beton kavramları verilir. Farklı cam türlerinin özgün özelliklerini kullanım alanları ile ilişkilendirir. Başlıca yapı malzemelerinin kimyası ile ilgili olarak öğrenciler.2). 2. prizma camları ve kristal camların bileşim ve işlevleri ile ilgili bir okuma parçası verilir. 2.6 “Boya” kavramı. bina iç ve dış yüzeylerinin kaplanmasında kullanılan yağlı boyalar ve su bazlı plastik boyalar ile sınırlı tutulacaktır. [!] 2. Boyaların bileşenlerini ve kullanım alanlarını örneklerle açıklar. porselen ve çini gibi malzemelerin tarihçesi.5 Seramik.2 Harç. Yaygın kullanılan alaşımların bileşimleri ile kullanım alanlarını ilişkilendirir. Sönmemiş ve sönmüş kirecin elde ediliş sürecini betimler. 2.1−2. (2.1-2. Porselen ve seramik arasındaki farkların kullanım alanlarını nasıl belirlediğini açıklar.4) Kilden seramik üretim süreci kısaca açıklandıktan sonra yüzeyin “sır” ile kaplanması ve porselen kavramı verilir. Harcın yapısını ve sertleşme sürecini açıklar. Farklı metalleri birbirine karıştırarak alaşım oluşturmanın neden gerekli olduğu tartışılır. (2. (2. Alaşımların çeşitli metallerin homojen karışımları olduğunu fark eder. [!] 2. örtücü ve renklendirici olarak kullanılan yaygın maddeler bir çizelge halinde verilir. bağlayıcı madde ve renklendiricinin işlevleri tartışılır.8) AÇIKLAMALAR 2.1. Seramik ve porselenin yüzey özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurma amacıyla bir tartışma yapılır.1. mercek camları. 2. [!] 2.3.4. 2.5. 2. ışığı kırma ve sertlik özelliklerinin çeşitli maddelerin az miktarda katılması ile değiştirilebileceği vurgulandıktan sonra özel camlara özgünlük kazandıran katkıları özetleyen bir tablo verilir. sönmüş kireç ile kumun tepkimesi üzerinden harcın sertleşmesi açıklanır. Her iki metalin istenir özelliklerini bir arada taşıyan alaşımların belirgin özelliklerini ve kullanım alanlarını özetleyen bir çizelge üzerinde özellikler ile kullanım alanları ilişkilendirilir. Yağlı boya ve su bazlı boya terimlerinin anlamı üzerinde tartışma açılır.5) Boyalardaki üç temel bileşen olan çözücü. Bu tabloda. bu maddelerden camın oluşumuna ilişkin yüksek sıcaklık tepkimesinin denklemi verilir. Çözücü. (2. Pencere camının ham maddeleri tanıtılır. 2. 2. [!] 2. (2.Kimya Dersi 9. HAYATIMIZDA KİMYA : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar 55 . bağlayıcı. (2. 2.2.8 Bu konunun temel amacı yaygın kullanılan bazı malzemelerin yapılarının açıklanmasında ve/veya elde edilişlerindeki kimya biliminin katkısını anlatmak ve tanıtmaktır.4 Isıya dayanıklı camlar. 2. üretimi ve kullanımı ile ilgili bir okuma parçası verilir.7. metal para gibi bazı alaşımlar büyüteç altında incelenerek yapılarındaki farklı metallerin ayırt edilemediği gerçeğinin sezilmesi sağlanır. sertlik ve parlaklık özellikleri ile kullanım alanları arasında ilişki kurulur. 2. kırılmaz lamine camlar.5 Seramik ve porselen yüzeylerinin su çekicilik. 2. Pencere camının nasıl üretildiğini açıklar.6. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Kireç taşının termal bozunma ile kirece dönüşümü ve kirecin su ile tepkimesi denklemleri ile verilir.6) Bilezik.

safra salgısındaki bazların etkisi ile yağların hidrolizi denklemleriyle verilir. 3. Protein.Sınıf Öğretim Programı 5. [!] 3. Ayrıca CO2 protolizi. canlı organizmalardaki biyokimyasal süreçleri kimyasal tepkime tipleri ile ilişkilendirerek tanıtmaktır. (3.2 Nişasta. Proteinlerde R ile gösterilen grubun -CH3. [!] 3. mide asidi ile protein hidrolizi. Besinler parçalanıp suda çözünebilir küçük moleküllere dönüştükçe kana karışma özelliklerinin arttığı vurgulanır.4. sınıf programında verilmiş olup. Amino asitlerden protein oluşumunu bildiği tepkime türleri ile ilişkilendirir. 3. Biyolojik sistemlerdeki kimyasal olaylar ile ilgili olarak öğrenciler. Biyolojik sistemlerde solunumun temel tepkimelerini gösterir. [!] 3. nişasta ve diğer karbonhidratların hidrolizi ile sindirim olayı arasında ilişki kurar. dolayısıyla aynı proteinde birden çok tip amino asit bulunduğu belirtilir. Klorofil.1−3. akciğerlerde CO2 boşaltımı açıklanacaktır. hemoglobin gibi karmaşık yapıların açık formülleri kullanılmayacaktır.Kimya Dersi 9. bu tepkimelerin türleri belirtilecektir. : Sınırlamalar : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 56 .3. 3.2) Fotosentez ile ilgili denklem. amino asitlerin ve basit şekerlerin yapıları ise açık verilecektir. Ayrıca. burada bir hatırlatma yapmak yeterlidir. (C6H10O5)n ve [-(CO)-CH(R)NH-]n şeklinde kapalı.2. ekolojik açıdan bu dengenin önemini vurgulayan okuma parçası verilir.3 Basit amino asitler örnek alınıp protein inşası açıklanarak polimerleşme tepkimeleri ile ilişkilendirilecektir. [!] 3. HAYATIMIZDA KİMYA 3. yapay ekosistemlerde O2/CO2 dengesi örneği olan “Eden Projesi” hakkında bir araştırma ödevi verilebilir. tükürükte nişasta hidrolizi.4 Bu bölümün temel amacı. Nişastanın asidik ortamda hidrolizi ile ilgili tüp deneyi yapılır. 3. ilköğretim fen ve teknoloji dersi 8. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 3.4 Atmosferdeki O2/CO2 dengesi bitki ve diğer canlıların O2/CO2 emisyonları karşılaştırılarak açıklanır. Midenin asidik olması ile nişasta hidrolizi ilişkilendirilir. yağ ve proteinlerin hidrolizi işlenirken polimerik yapılar.1.1 Fotosentez ve solunumda O2 oluşması ve taşınması ile ilgili tepkimeler verilip. Nişasta hidrolizini hızlandıran enzimin adı. Bitkilerdeki fotosentez ve tüm canlılardaki solunum olaylarının ekolojik denge için önemini fark eder. -C2H5 gibi değişik olabileceği.

3 Atmosferi Kirleticiler (Tozlar. sodyum sülfür. deterjanlar.4 DDT benzeri kimyasal maddeler.5 Çevre dostu alternatif enerjiler (nükleer enerji. ve Gübreler. kimyasalların kullanım alanlarındaki işlevleri vurgulanır. gel-git enerjisi) konulu bir okuma parçası verilir. atmosfer bileşimini etkileyici. tarım ilaçları. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır. Zararlı kimyasal maddeleri. gübreler. 4. ağır metaller. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir. sera gazları. 4. 4. : Sınıf-Okul İçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders İçi İlişkilendirme : Diğer Derslerle İlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme ???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı 57 .1. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler. 4. sodyum sülfür) — Toprakta Kirlilik (plastikler. gübreler. 4. deterjanlar.2. atmosferin ısı dengesini bozucu. ağır metal tuzları. her yararlı maddenin geri kazanma veya uygun giderim işlemleri uygulanmayınca çevresel bir kirletici ve hatta felaket kaynağı olabileceği genellemesine gidilir. [!] 4. HCl.5. sera gazları. klor ve florlu polimerlerin kalıcılıkları ve buna bağlı olarak ekolojik dengeye olumsuz etkileri açıklanır. suları kirletici ve verimli arazileri işgal edici şeklinde sınıflandırılır. NaOH. nükleer atıkların ortaya çıkardığı tehlike.5 Çevre-endüstri-enerji ilişkileri irdelenirken endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyeti (toplumsal etkileri de göz önüne alınarak) hesaba katılır. ağır hidrokarbonlar) şeklinde bir sınıflandırma yapılacaktır.4. (4. Sınıflandırmada kimyasal maddenin zararlı etkisi belirtilecektir. vb. jeotermal enerji. boyalar. sülfürik asit. H2SO4. 4. Na2CO3. zehirli veya tahriş edici. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler. 4.3). [!] 4.1) Kimyasal maddeler. : Sınırlamalar 4. rüzgâr enerjisi. (4. sodyum hidroksit. kloroflorokarbonlar. plastikler.1 Sanayi devrimi ile başlayan kimyasal madde üretimi ve tüketimi dikkate alınarak bu maddelerin çevresel etkileri üzerinde durulacaktır. bu maddelerin kullanıldıkları ortamlarda çok uzun süre kalıcı oldukları vurgusu ile muhtemel zararları işlenir.3. güneş enerjisi. verdikleri zarar açısından. ozon tüketen gazlar) — Sularda Kirlilik (Deterjanlar.2. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır. [!] 4. Bu okuma parçasında. HAYATIMIZDA KİMYA Kimyasal maddelerin çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili olarak öğrenciler.Kimya Dersi 9. bu atıkların zararsız hale getirilme yöntemleri ve nükleer santrallerin deprem tehlikesi olmayan yörelere kurulması gereği işlenir. sodyum kromat. zehirli gazlar. 4.Sınıf Öğretim Programı 5.3. ÜNİTE: HAYATIMIZDA KİMYA ÜNİTE KAZANIMLAR KONU İŞLENİŞ DERİNLİĞİ/ ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 4. ağır metal katyonları.

plastikler.Sınıf Öğretim Programı D. Bu projede. • Sizin bu maddelerin çevreye olumsuz etkilerini en aza indirecek önerileriniz neler olurdu bir sayfayı geçmeyecek şekilde tartışınız. 58 ..4. 4. • Sunumun görselliğini resimlerle. • Projenizin sonunda hazırladığınız raporu …….dk. Sizden.Kimya Dersi 9. kütüphaneler. çevrenizde karşılaşabileceğiniz kimyasal maddelerden herhangi birini/ bir grubunu (deterjanlar. • Araştırmanızı en geç ……. 4. • Ayrıca projenizde çevrenizdeki insanların bu kimyasal maddenin ekolojik dengeye olumsuz etkilerine dikkatlerini çekecek bir slogan ya da poster hazırlayınız.1. tarihine kadar bitirmelisiniz. grafikler vb. Bu puanlama anahtarı öğretmeniniz tarafından doldurulacağından üzerinde herhangi bir işaretleme yapmamanız gereklidir. • Belirlediğiniz kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin nedenlerini. 4. Çevre-endüstri-enerji ilişkilerini irdeler.5. 2 ay Dereceli puanlama anahtarı Süre Puanlama Yöntemi Projeyi Hazırlama Süreci Sevgili öğrenciler.’lık sürede sunulacak şekilde sunum olarak hazırlayınız. • Araştırma için bir plan oluşturunuz. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Örnekleri PROJE Sınıf Ünite Adı Kazanımlar 9 Hayatımızda Kimya 4. Zararlı kimyasal maddeleri. yakın çevrenizdeki kişi ve kuruluşlardan yararlanabilirsiniz. Aşağıdaki dereceli puanlama anahtarı ödevinizin hangi ölçütlere göre değerlendirileceği konusunda sizlere bilgi vermek için hazırlanmıştır.2. • Araştırma için dergiler. Zararlı maddeleri çevreye yayan kaynaklara örnekler verir. kirlettikleri ortam ve verdikleri zarar bakımından sınıflandırır. 4. Çevreye zararlı maddeleri kalıcılık yönünden irdeler. Çeşitli kimyasal maddelerin fayda ve zararlarını karşılaştırır. internet.3. • Bu kimyasal maddelerin üretimini dikkate alarak endüstrileşmenin ve enerji kaynaklarının kullanımının sosyal ve politik maliyetini araştırarak çalışmanızda yer vermelisiniz. • Bu kimyasal maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin en aza indirgenmesi ile ilgili ülkemizde yapılan çalışmaları. çalışmalarla artırabilirisiniz. vb) seçerek bu maddelerin ekolojik dengeye olumsuz etkilerinin araştırılmasını içeren bir proje hazırlamanız beklenmektedir. • Araştırmanıza konu olan kimyasal maddelerin çevreye verdiği olumsuz etkilerini en aza indirgemek için neler yapılabileceğini.

SUNU YAPMA Türkçeyi doğru ve düzgün konuşma Sorulara cevap verebilme Konuyu dinleyicilerin ilgisini çekecek şekilde sunma Sunuyu hedefe yönelik materyallerle destekleme Sunuda akıcı bir dil ve beden dili kullanma Verilen sürede sunuyu yapma Sunum sırasında özgüvene sahip olma Severek sunu yapma Genel Toplam Bu ölçekten alınabilecek en yüksek puan 84.Kimya Dersi 9.PROJE HAZIRLAMA SÜRECİ (Orta) (Zayıf) Projenin amacını belirleme Projeye uygun çalışma planı yapma İhtiyaçları belirleme Farklı kaynaklardan bilgi toplama Projeyi plana göre gerçekleştirme Proje çalışmasının istekli olarak gerçekleştirilmesi II.PROJENİN İÇERİĞİ Türkçe’yi doğru ve düzgün yazma Bilgilerin doğruluğu Toplanan bilgilerin analiz edilmesi Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma Toplanan bilgileri düzenleme Kritik düşünme becerisini gösterme Yaratıcılık yeteneğini kullanma III. Öğrencinin aldığı puanlar 100 üzerinden değerlendirilir. en düşük puan ise 21’dir.Sınıf Öğretim Programı PROJE VE SUNU DEĞERLENDİRME DERECELEME ÖLÇEĞİ 4 3 2 1 BECERİLER (Çok iyi) (İyi) I. 59 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful