Python Kılavuzu

Sürüm 2.x

Fırat Özgül (istihza)

14/05/2011

˙Ç˙NDEK˙LER I I I

1 Temel Bilgiler 1.1 Python Hakkında . . . . . 1.2 Python Nasıl Okunur? . . 1.3 Python Nereden İndirilir? 1.4 Python Nasıl Çalıştırılır? . 1.5 Python’dan Nasıl Çıkılır? 1.6 Bölüm Soruları . . . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2 2 3 3 5 7 8 9 9 11 16 19 20 25 27 27 31 38 41 42 43 44 46 49 50

2 Python’a Giriş 2.1 print Komutu . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2 Karakter Dizileri . . . . . . . . . . . . . . . 2.3 Python’da Sayılar ve Matematik İşlemleri 2.4 Değişkenler . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5 Kaçış Dizileri . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Python Programlarını Kaydetmek 3.1 GNU/Linux Sistemi . . . . . . . . . . . . 3.2 Windows Sistemi . . . . . . . . . . . . . 3.3 Türkçe Karakter Kullanımı . . . . . . . 3.4 MS-DOS’ta Türkçe Karakter Problemi 3.5 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4 Kullanıcıyla İletişim: Veri Alış-Verişi 4.1 raw_input() fonksiyonu . . . . . . . . . . . . 4.2 input() fonksiyonu . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3 Güvenlik Açısından input() ve raw_input() . 4.4 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . .

i

5 Python’da Koşula Bağlı Durumlar 5.1 if Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . 5.2 elif Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 5.3 else Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 5.4 Python’da Girintileme Sistemi . . . 5.5 Python Kodlarına Yorum Eklemek 5.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . 6 Bazı 6.1 6.2 6.3 6.4 Önemli Ayrıntılar İşleçler (Operators) . Bool Değerler . . . . . Dönüştürme İşlemleri Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

51 51 53 56 57 59 61 62 62 66 71 74 76 76 80 82 82 83 84 85

7 Python’da Döngüler 7.1 while Döngüsü . . 7.2 for Döngüsü . . . 7.3 range() fonksiyonu 7.4 len() fonksiyonu . 7.5 break deyimi . . . 7.6 continue deyimi . 7.7 Bölüm Soruları . . 8 Hata 8.1 8.2 8.3

Yakalama 86 try... except... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 pass Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 . 92 . 93 . 96 . 104 . 105 . 107 . 108 . 108

9 Listeler 9.1 Liste Oluşturmak . . . . . . . 9.2 Liste Öğelerine Erişmek . . . 9.3 Liste Metotları . . . . . . . . . 9.4 sum() Fonksiyonu . . . . . . . 9.5 enumerate() Fonksiyonu . . . 9.6 in Deyimi . . . . . . . . . . . . 9.7 min() ve max() Fonksiyonları 9.8 Bölüm Soruları . . . . . . . . .

10 Demetler 110 10.1 Demetlerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 10.2 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 11 Sözlükler 11.1 Sözlük 11.2 Sözlük 11.3 Sözlük 11.4 Sözlük
ii

Oluşturmak . . . . . . Öğelerine Erişmek . . Öğelerini Değiştirmek Öğelerini Silmek . . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

114 . 114 . 115 . 119 . 119

11.5 Sözlüklerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 11.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 12 Kümeler 12.1 Küme Oluşturmak . . . . . . . . . . 12.2 Kümelerin Metotları . . . . . . . . 12.3 Dondurulmuş Kümeler (Frozenset) 12.4 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 . 126 . 128 . 138 . 139 140 . 141 . 144 . 148 . 152 . 155 . 159 . 162 . 163 . 166 . 168 . 169 . 171 173 . 173 . 174 . 175 . 178 . 180 . 192 . 199 . 200 201 . 201 . 205 . 207 . 209 . 210 . 212 . 213 . 215 . 217 . 218

13 Fonksiyonlar 13.1 Fonksiyonları Tanımlamak . . . . . . . . . . 13.2 Fonksiyonlarda Parametre Kullanımı . . . . 13.3 İsimli ve Sıralı Argümanlar . . . . . . . . . 13.4 Varsayılan Değerli Argümanlar . . . . . . . 13.5 İstenen Sayıda Sıralı Argüman Kullanımı . 13.6 İstenen Sayıda İsimli Argüman Kullanımı . 13.7 Gömülü Fonksiyonlar (Built-in Functions) 13.8 global Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . 13.9 return Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . 13.10 Fonksiyonlarda pass Deyimi . . . . . . . . . 13.11 Fonksiyonların Belgelendirilmesi . . . . . . 13.12 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Modüller 14.1 Modüllerin Çeşitleri . . . . . . . . . . 14.2 Kendi Yazdığınız Modüller . . . . . . 14.3 Modülleri İçe Aktarmak . . . . . . . 14.4 Modülleri İçe Aktarma Yöntemleri . 14.5 Geliştiricilerin Yazdığı Modüller . . . 14.6 Üçüncü Şahısların Yazdığı Modüller 14.7 Modüllerin Yolu . . . . . . . . . . . . 14.8 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . 15 Dosya İşlemleri 15.1 Dosya Oluşturmak . . . . . . . . . . . 15.2 Dosyaya Yazmak . . . . . . . . . . . . 15.3 Dosyayı Okumak . . . . . . . . . . . . 15.4 Dosya Silmek . . . . . . . . . . . . . . 15.5 Dosyaya Rastgele Satır Eklemek . . 15.6 Dosyadan Rastgele Satır Silmek . . . 15.7 os Modülünde Dosya-Dizin İşlemleri 15.8 Kümeler ve Dosyalar . . . . . . . . . 15.9 with Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 15.10 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

16 Karakter Dizileri 219 16.1 Karakter Dizisi Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
iii

16.2 16.3 16.4 16.5 16.6

Tırnak Tipleri . . . . . . . . . . Karakter Dizilerini Birleştirmek Karakter Dizilerini Dilimlemek Karakter Dizilerinin Metotları . Bölüm Soruları . . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. 221 . 223 . 226 . 229 . 256

17 Biçim Düzenleyiciler 259 17.1 Biçim Düzenlemede Kullanılan Karakterler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 17.2 İleri Düzeyde Karakter Dizisi Biçimlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 17.3 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 18 ascii, 18.1 18.2 18.3 18.4 unicode ve Python Giriş . . . . . . . . . . . . . . ascii . . . . . . . . . . . . . . unicode . . . . . . . . . . . . Python’da unicode Desteği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 . 270 . 271 . 275 . 279 289 . 290 . 296 . 312 . 316 . 317 . 319 . 323 325 . 325 . 326 . 328 . 329 . 330 . 332 . 334 . 340 . 346 . 348 349 . 349 . 350 . 350 . 351 . 352 . 354 . 355 . 357

19 Düzenli İfadeler (Regular Expressions) 19.1 Düzenli İfadelerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.2 Metakarakterler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.3 Eşleşme Nesnelerinin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.4 Düzenli İfadelerin Derlenmesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.5 compile() ile Derleme Seçenekleri . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.6 Düzenli İfadelerle Metin/Karakter Dizisi Değiştirme İşlemleri 19.7 Sonuç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Nesne Tabanlı Programlama – OOP (NTP) 20.1 Neden Nesne Tabanlı Programlama? . . . . 20.2 Sınıflar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20.3 Örnekleme (Instantiation) . . . . . . . . . . 20.4 Çöp Toplama (Garbage Collection) . . . . . 20.5 Niteliklere Değinme (Attribute References) 20.6 __init__ Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . 20.7 self Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20.8 Miras Alma (Inheritance) . . . . . . . . . . 20.9 Eski ve Yeni Sınıflar . . . . . . . . . . . . . . 20.10 Sonuç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Sqlite ile Veritabanı Programlama 21.1 Giriş . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21.2 Neden Sqlite? . . . . . . . . . . . . . . . 21.3 Sqlite’ın Yapısı . . . . . . . . . . . . . . 21.4 Veritabanıyla Bağlantı Kurmak . . . . 21.5 Veri Girişi . . . . . . . . . . . . . . . . . 21.6 Veri İşleme - commit() Metodu . . . . 21.7 Veritabanından Veri Almak . . . . . . 21.8 Veritabanı Güvenliği - SQL Injection .
iv

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

22 sys Modülü 22.1 sys Modülünün İçeriği . . . . . . 22.2 argv Niteliği . . . . . . . . . . . . 22.3 exit() Fonksiyonu . . . . . . . . . 22.4 getdefaultencoding() Fonksiyonu 22.5 path Niteliği . . . . . . . . . . . . 22.6 platform Niteliği . . . . . . . . . . 22.7 stdout Niteliği . . . . . . . . . . . 22.8 version_info Niteliği . . . . . . . 23 math 23.1 23.2 23.3 23.4 23.5 23.6 23.7 23.8 23.9 23.10 23.11 23.12 23.13 23.14 23.15 23.16 23.17 23.18 23.19 23.20 23.21 23.22 23.23 Modülü Üslü İfadeler Fonksiyonu (pow) Pi Niteliği (pi) . . . . . . . . . . Karekök Fonksiyonu (sqrt) . . . Euler Sabiti (e) . . . . . . . . . exp Fonksiyonu . . . . . . . . . . Logaritma (log) Fonksiyonu . . Logaritma (log10) Fonksiyonu . Degrees Fonksiyonu . . . . . . . Radians Fonksiyonu . . . . . . . Kosinüs Fonksiyonu (cos) . . . . Sinüs Fonksiyonu (sin) . . . . . Tanjant (tan) Fonksiyonu . . . Faktoriyel (factorial) . . . . . . fmod Fonksiyonu . . . . . . . . . ceil Fonksiyonu . . . . . . . . . . floor Fonksiyonu . . . . . . . . . fabs Fonksiyonu . . . . . . . . . frexp Fonksiyonu . . . . . . . . . ldexp Fonksiyonu . . . . . . . . modf Fonksiyonu . . . . . . . . . trunc Fonksiyonu . . . . . . . . hypot Fonksiyonu . . . . . . . . Hiperbolik Fonksiyonlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

362 . 362 . 363 . 366 . 367 . 367 . 368 . 369 . 373 374 . 374 . 375 . 375 . 375 . 376 . 376 . 376 . 376 . 377 . 377 . 378 . 378 . 379 . 380 . 380 . 381 . 381 . 381 . 381 . 382 . 382 . 382 . 383 385 . 385 . 386 . 388 . 390 391 . 391 . 393 . 395 . 396

24 datetime Modülü 24.1 Bugünün Tarihini Bulmak . . . . . . . . . . 24.2 Bir Tarihin Hangi Güne Geldiğini Bulmak 24.3 Tarihleri Biçimlendirmek . . . . . . . . . . . 24.4 Tarihlerle Aritmetik İşlem Yapmak . . . . . 25 time 25.1 25.2 25.3 25.4 Modülü sleep() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . . . . strftime() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . . localtime() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . gmtime(), time() ve ctime() Fonksiyonları . . . .

v

26 len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti 27 Python’da id() Fonksiyonu, is İşleci ve Önbellekleme Mekanizması 28 Windows’ta Python’ı YOL’a (PATH) Eklemek 29 PEP 29.1 29.2 29.3 29.4 29.5 29.6 29.7 29.8 29.9 3000 Özet . . . . . . . . . . . . . . . . . . Adlandırma . . . . . . . . . . . . . . PEP’lerin Numaralandırılması . . . Takvim . . . . . . . . . . . . . . . . Uyumluluk ve Geçiş . . . . . . . . . Gerçekleme Dili (Implementation) Üst-Katkılar . . . . . . . . . . . . . Kaynaklar . . . . . . . . . . . . . . . Telif Hakkı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

398 404 409 416 . 416 . 416 . 417 . 417 . 417 . 418 . 418 . 418 . 419 420 . 421 . 422 . 424 . 427 . 430 . 432 433 . . . . Betiği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 . 436 . 438 . 439 . 441 . 444 . 445 . 446 . 447 . 447 . 448 . 448 . 448 450 . 450 . 451 . 453 . 456 . 458

30 Python ve OpenOffice 30.1 PyUno’nun Kurulumu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.2 OpenOffice’yi Dinleme Kipinde Açmak (listening mode) . . . . . 30.3 OpenOffice’ye Bağlanmak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.4 Karakter Biçimlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.5 Karakterleri Renklendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.6 PyUno, Python ve OpenOffice Hakkında Bilgi Veren Kaynaklar 31 Python’da Paket Kurulumu - Kullanımı 32 reStructuredText 32.1 Giriş . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.2 RestructuredText Dosyaları ve rst2html 32.3 Paragraf Stilleri . . . . . . . . . . . . . . 32.4 Listeler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.5 Köprüler/Bağlantılar . . . . . . . . . . . 32.6 Değişkenler . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.7 Kod Alanları . . . . . . . . . . . . . . . . 32.8 Dipnotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.9 Resimler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.10 Yorumlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.11 Alıntılar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.12 Tablolar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Sphinx 33.1 Sphinx Hakkında . . . . 33.2 Sphinx Nasıl Kurulur? . 33.3 Sphinx Nasıl Kullanılır? 33.4 conf.py Dosyası . . . . . 33.5 index Dosyası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

vi

33.6 Özel Yönergeler (Directives) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 Dizin 465

vii

viii .

x sürümlerinden biriyse suradaki belgeleri inceleyebilirsiniz.Uyarı: A¸a˘ ıdaki bilgiler Python’un 2.x sürümleri içindir. E˘ er kullandı˘ ınız sürüm s g g g Python’un 3. ¸ TEMEL KONULAR .

Üstelik bu dil ayrı bir derleyiciye de ihtiyaç duymaz. kolay ö˘ renilmesi ve program geli¸tirme sürecini hızlandırg s ması ile tanınan bu dil Windows. GNU/Linux ve MacOs X gibi pek çok farklı i¸letim sistemi üzs erinde çalı¸abilmektedir.1 Python Hakkında Python’ın ba¸ geli¸tiricisi Guido Van Rossum adlı Hollandalı bir programcıdır. Python programlama dili.org/~guido/pics. ama bu programlama dillerine göre hem daha kolaydır hem de program s g geli¸tirme sürecini bir hayli kısaltır. E˘ er Guido Van s s g Rossum’un neye benzedi˘ ini merak ediyorsanız. bugün Google’dan NASA’ya. s s g üzerinde hiç bir de˘ i¸iklik yapmaya gerek olmadan veya küçük de˘ i¸ikliklerle ba¸ka platformgs gs s larda da çalı¸abilecektir. g Her ne kadar Python programlama dili ile ilgili ço˘ u görsel malzemenin üzerinde bir piton g resmi görsek de.python. Python programlama dili. g Burada. Her ne kadar ülkemizde henüz yeterli ilgiyi görmese de. Python programlama diline merak duyan okurlara bu dilin temellerini sa˘ lam ve hızlı g bir sekilde ö˘ retmeyi amaçlıyoruz. okurun programlama konusunda hiç bir bilgisi olmadı˘ ı varsayılarak ve herkesin anlayabilece˘ i bir üslupla hazırlanmı¸tır. YouTube’dan Hewlett Packard’a kadar pek çok kurum ve sirkette Python program¸ lama dilinden yararlanıldı˘ ını görüyoruz. g g s 1. Ayrıca s bu dilde yazılan kodlar ba¸ka dillere göre hem daha okunaklı hem de daha temizdir. Bu belgelerden yararlanabilmek için önceden bir program¸ g lama dili biliyor olmanız gerekmez. s g g Mesela Python’ın geli¸tiricisi Guido s 2 .BÖLÜM 1 Temel Bilgiler Python 1990 yılından bu yana büyük bir topluluk tarafından geli¸tirilen kıvrak ve dinamik bir s dildir. Söz diziminin sade olması. Guido Van Rossum’un çok sevdi˘ i. C ve C++ gibi daha yerle¸ik ve köklü dillere kıyasla çok uzun bir s geçmi¸e sahip de˘ ildir.html g adresindeki foto˘ raflarını inceleyebilirsiniz. Monty Python g adlı altı ki¸ilik bir ˙ s Ingiliz komedi grubunun Monty Python’s Flying Circus adlı gösterisinden alıyor ismini. s ˙ste Python. Dolayısıyla tek bir platformda geli¸tirdi˘ iniz bir Python uygulaması. Buradaki bilgiler. bu ve buna benzer üstünlükleri sayesinde pek çok kimsenin gözdesi haline I¸ gelmi¸tir. s Son yıllarda Türkiye’de de ilgi uyandırmaya ba¸layan bu dil yava¸ yava¸ üniversite müfredatıns s s daki yerini alıyor. onun http://www. çok iyi derecede Python s g g bilenlere i¸ olana˘ ı sundu˘ unu hemen söyleyelim. Python kelimesi aslında ço˘ u ki¸inin zannetti˘ inin aksine piton yılanı ang s g lamına gelmiyor... Google’ın da Python’a özel bir önem ve de˘ er verdi˘ ini.

howjsay. GNU/Linux siss g s g temlerinde en kestirme yol da˘ ıtımın kendi Python paketlerini kullanmaktır. e˘ er dikkatsiz davranırsanız epeyce ba¸ınızı a˘ rıtabilir.python.com/videoplay?docid=-6459339159268485356# adresindeki tanıtım videosunu izleyebilirsiniz. g Ancak GNU/Linux sistemlerinde kurulu olarak gelen Python ço˘ unlukla en yeni sürüm de˘ ildir. Ancak Python GNU/Linux da˘ ıtımlarında çok önemli bazı g parçalarla etkile¸im halinde oldu˘ u için kaynaktan derleme pek tavsiye edilmez. Çünkü GNU/Linux bölümünde Windows kullanıcılarının.html adresinden eri¸ebilirsiniz.3 Python Nereden ˙ndirilir? I Python’ı kullanabilmek için.2 Python Nasıl Okunur? Geli¸tiricisi Hollandalı olsa da Python ˙ s Ingilizce bir kelimedir. faydasını göreceksiniz. Ama e˘ er. Ancak her ne kadar GNU/Linux ve Windows bölümlerini ayırmı¸ da olsak. Sözün özü. “Ben illa ki en g g . ben size her iki bölümü de okumanızı tavsiye ederim. o yüzden Pardus veya Ubuntu kullanıyorsanız g Python’ı kurmanıza gerek yok. 1. ˙ Ingilizce bilenler bu sesi think [dü¸ünmek] kelimesinden hatırs layacaklardır. Biz s burada Python’ın hem GNU/Linux’a hem de Windows’a nasıl kurulaca˘ ını ayrı ayrı inceleyeg ce˘ iz. g g g Python Windows ve GNU/Linux i¸letim sistemlerine kurulma açısından farklılıklar gösterir. Windows bölümünde ise GNU/Linux kullanıcılarının ilgisini çekebilecek kısımlar olabilir. g g E˘ er mutlaka ama mutlaka Python’ın daha yeni bir sürümüne ihtiyacınız yoksa eski de olsa g da˘ ıtımınızla birlikte gelen Python sürümünü kullanmanızı öneririm. ¸ Dolayısıyla Python kelimesini de paytın seklinde telaffuz edebilirsiniz. Hele ki Pardus s g gibi. hangi i¸leg s s tim sistemini kullanıyor olursanız olun. Guido Van Rossum’un bu kelimeyi nasıl telaffuz etti˘ ini merak ediyg orsanız da http://video. (Guido Van Rossum’un s özgeçmi¸ine http://www. Mesela Pardus ve g Ubuntu’da Python’ın kurulu oldu˘ unu biliyoruz.com/ adresini ziyaret edebilir. bu programlama dilinin sistemimizde kurulu olması gerekiyor.org/~guido/Resume. Türkçe’de yer almayan ve okunu¸u g s peltek s’yi andıran th sesi var.. Ancak bu kelimeyi hakkıyla telaffuz etmek.1 GNU/Linux’ta Python’ı Kurmak Python hemen hemen bütün GNU/Linux da˘ ıtımlarında kurulu geliyor. E˘ er Python’ı kurmanız gerekirse http://www. sistemin belkemi˘ ini Python’ın olu¸turdu˘ u bir da˘ ıtımda Python’ı kaynaktan derlemeye g s g g çalı¸mak. ¸ Asıl söyleni¸inin dı¸ında bu kelimeyi tamamen Türkçele¸tirerek piton seklinde telaffuz edenler s s s ¸ de var.3. ˙ste I¸ biz de bu bölümde Python’ı nereden indirip sistemimize nasıl kuraca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. ana dili Türkçe olanlar için pek kolay de˘ il. O yüzden hem Windows hem de s g GNU/Linux hakkında bilgi sahibi olmanın zararını de˘ il.python. Elbette siz de dilinizin döndü˘ ü bir telaffuzu tercih etmekte özgürsünüz. Ayrıca yazdı˘ ınız bir programın sadece tek bir g i¸letim sistemine ba˘ ımlı olmaması önemli bir özelliktir..google. Çünkü bu kelime içinde. g Öncelikle GNU/Linux’tan ba¸layalım: s 1. g E˘ er “python” kelimesinin ˙ g Ingilizce telaffuzunu dinlemek istiyorsanız http://www. Ana dili Türkçe olanlar think kelimesini genellikle tink seklinde telaffuz eder. Dolayısıyla bu kelimenin telaffuzunda ˙ Ingilizce’nin kuralları geçerli.) s s 1.Van Rossum 2005 yılının Aralık ayından beri Google’da çalı¸ıyor.org/download adresinden Python’ın kayg nak dosyalarını indirebilirsiniz.

/configure make make altinstall Ancak bir noktaya dikkatinizi çekmek isterim: Python’ın düzgün kurulabilmesi için make altinstall komutunu yetkili kullanıcı veya root olarak çalı¸tırmalısınız. Python otomatik olarak C:\Python2x dizini içine kurulacaktır. Dolayısıyla Python’ı Windows’ta kullanabilmek için bu programı sitesinden [http://www.2 Windows’ta Python’ı Kurmak GNU/Linux da˘ ıtımlarının aksine. Python’ı kurarken. Ayrıca GNU/Linux üzerinde s s g kaynaktan program derlemek konusunda tecrübeli de˘ ilseniz ve e˘ er yukarıdaki açıklamalar g g size kafa karı¸tırıcı geliyorsa. Ubuntu’nun resmi sitesine http://www. Ubuntu’nun depolarında Python’ın en yeni sürümlerini rahatlıkla bulabilirsiniz. Windows i¸letim sisteminde Python programlama dili g s kurulu olarak gelmez.3. kaynaktan Python derleyes g g ¸ cekseniz.org/download ¸ • Bu adreste. Bu adresten Python’ı indirmek isteyen ço˘ u Windows kullanıcısı g için en uygunu. Bu önemli ayrıntıyı kesinlikle gözden s kaçırmamalısınız. Böylece yeni kurdu˘ unuz Python. Bu noktada bir uyarı yapmadan geçmeyelim: Daha önce de dedi˘ imiz gibi. make g altinstall komutu. kar¸ı kar¸ıya oldu˘ unuz risklerin farkında olmalısınız. Bunun için. Python’ı kurmak çok kolaydır.x. Resmi sitedeki indirme adresinde [http://www.x compressed source tarball (for Linux. kesinlikle da˘ ıtımınızla birlikte gelen Python sürümünü kullans g malısınız. sistemdeki eski Python sürümünü silip üzerine g g yazmamı¸ olur ve iki farklı sürüm yan yana varolabilir. Yani Python.python. üzerinde Python 2.5 ve üstü bütün sürüms . üzerinde Python 2. g Windows kullanıcıları resmi sitedeki indirme adresinde yer alan Python kurulum beti˘ ini bilg gisayarlarına indirdikten sonra kurulum dosyasına çift tıklayarak ve ekrandaki yönergeleri takip ederek Python’ı kurabilirler. kullandı˘ ınız GNU/Linux da˘ ıtımına.x Windows installer (Windows binary – does not include source) yazan ba˘ lantıya tıklamak olacaktır. Python sürümlerini ba¸a ba¸ takip etti˘ i için.python. öntanımlı ayarlarda herhangi bir de˘ i¸iklik yapmadan. yerel Türkiye sitesine ise http://www. g • Daha sonra bu sıkı¸tırılmı¸ dosyayı açıyoruz ve açılan dosyanın içine girip. E˘ er yukarıda anlatıldı˘ ı sekilde. • Öncelikle su adresi ziyaret ediyoruz: http://www. Aslında 2.ubuntu. g g kullandı˘ ınız da˘ ıtımın belkemi˘ i durumunda olabilir. s E˘ er her sey yolunda gittiyse Python’ın farklı bir sürümü sistemimize kurulmu¸ oldu. ben size Ubuntu GNU/Linux’u dens s g emenizi önerebilirim.org/download] programın Microsoft Windows i¸letim sistemiyle uyumlu s sürümlerini bulabilirsiniz.tr adresinden ula¸abilirsiniz.org.ubuntu.com adresinden. ben size 2. sadece Next tu¸larına basarak kurulumu gerçekgs s le¸tirebilirsiniz. s E˘ er Python programlama dilinin hangi sürümünü kullanmanız gerekti˘ i konusunda kararsıg g zlık ya¸ıyorsanız. s 1. Yalnız g ¸ s burada make install yerine make altinstall komutunu kullandı˘ ımıza dikkat edin.org] indirmemiz gerekiyor. orada sırasıyla s s a¸a˘ ıdaki komutları veriyoruz: s g . Unix or OS X) yazan ba˘ lantıya tıklayarak ilgili .yeni sürümü kullanaca˘ ım!” derseniz.tgz dosyasını bilgisayarımıza indiriyoruz. Bu yüzden Python’ı kaynaktan derg g g lemek bazı riskler ta¸ıyabilir. sisteminizdekinden g g g daha yeni (veya daha eski) bir Python sürümü kurmanız da elbette mümkündür.x.python. Python özellikle g bazı GNU/Linux da˘ ıtımlarında pek çok sistem aracıyla sıkı sıkıya ba˘ lantılıdır. Python kurulurken klasör ve dosyalara sürüm numarasının da eklenmesini sa˘ lar.6 sürümünü tavsiye ederim.

g s g s 1.4. hem de Windows kullanıcılarının Python’ı nasıl çalı¸tırması gereks ti˘ ini tartı¸aca˘ ız. Bu g s i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını daha sonra konu¸aca˘ ız. istersek Python kodlarını bir metin s g s dosyasına da kaydedebilir. E˘ er Python’ın 3. s 1. çıkan ekranda su komutu vererek bir konsol ekranı açıyoruz: s ¸ konsole E˘ er kullandı˘ ımız masaüstü GNOME ise ALT+F2 tu¸larına bastıktan sonra vermemiz gereken g g s komut sudur: ¸ gnome-terminal Bu sekilde komut satırına ula¸tı˘ ımızda. >>> Bu ekranda kullandı˘ ımız Python sürümünün 2. çok dü¸ük bir ihtimal g g s olmakla birlikte.ler kullanıma uygundur. s g s g E˘ er python komutunu verdi˘ inizde yukarıdaki ekran yerine bir hata mesajıyla kar¸ıla¸ıyorg g s s sanız iki ihtimal var: Birincisi. "copyright". e˘ er ilk maddede söylenenlerin geçerli olmadı˘ ından eminseniz. Apr 3 2010. ¸ s g python yazıp ENTER tu¸una basarak Python programlama dilini ba¸latıyoruz.6.com/py3/icindekiler_python. s Yeri gelmi¸ken önemli bir uyarıda bulunalım: Python’ın 2.4.html adresindeki belgelerle çalı¸abilirsiniz. Öncelikle GNU/Linux kullanıcılarından ba¸layalım.5 oldu˘ unu görüyoruz. bo¸ luk bırakmadan yazaca˘ ız.6 sürümünü temel alacak olsak da Python’ın ba¸ka sürümlerini kullananlar da buradaki belgelerden faydalanabilir. "credits" or "license" for more information. Do˘ ru kelimenin tamamen küçük harflerden olu¸s g s tu˘ una özellikle dikkat etmemiz gerekiyor. Mesela yanlı¸lıkla “pyhton”.x numaralı s sürümleri birbirinden farklıdır.1 GNU/Linux’ta Python’ı Çalı¸ tırmak s E˘ er GNU/Linux i¸letim sistemi üzerinde KDE kullanıyorsak Python programını çalı¸tırmak için g s s önce ALT+F2 tu¸larına basıp. ˙ Ikincisi. Komutlarımızı bu i¸aretten hemen g s sonra.x sürümlerinden birini kullanmak istiyorsanız g http://www. Bunun dı¸ında. Python sisteminizde kurulu de˘ il demektir. bu kaydetti˘ imiz metin dosyasını konsoldan çalı¸tırabiliriz. Buradaki >>> i¸areti g g s Python’ın bizden komut almaya hazır oldu˘ unu gösteriyor. “python” kelimesini yanlı¸ yazmı¸ olabilirsiniz. Ancak Python’ın 2. Windows açısından “python” kelimesini büyük veya g küçük harflerle yazmanızın bir önemi olmayabilir. “pyton”.x numaralı sürümleri ile 3.istihza. Biz burada konuları anlatırken Python’ın 2. 01:57:29) [GCC 4.3] on linux2 Type "help". O yüzden sisteminizde g . Kar¸ımıza suna benzer s s s ¸ bir ekran gelmeli: Python 2.5 (r265:79063.4 Python Nasıl Çalı¸ tırılır? s Bu bölümde hem GNU/Linux.6. ama GNU/Linux açısından büyük-küçük harf ayrımı son derece önemlidir. s s s “phyton” veya “Python” yazmı¸ olabilirsiniz.6 sürümü su anda mevcut sürümler arasında en ¸ olgunudur. Yalnız GNU/Linux sistemlerinde g Python’ın kurulu olmama ihtimalinin sıfıra yakın oldu˘ unu söyleyeyim.

Ba¸lat/Programlar/Python 2.Python’ın kurulu olmadı˘ ına kesinkes karar vermeden önce. • Bu de˘ i¸ikliklerin geçerlilik kazanabilmesi için açık olan bütün MS-DOS pencerelerini kapgs atıp yeniden açın.. s s gs g • “Sistem De˘ i¸kenleri” bölümünde “Path” ö˘ esini bulup buna çift tıklayın. • TAMAM’a basıp çıkın. Burada farklı olarak make altinstall yerine make install komutunu kullandı˘ ımıza dikkat edin. elle kuraca˘ ınız yeni sürümün eski bir sürümle çakı¸ma riski de yok. cmd komutuyla ula¸tı˘ ınız MS-DOS s s s g ekranında su komutu verdi˘ inizde de kar¸ınıza Python’ın komut satırı gelecektir: ¸ g s c:/python26/python E˘ er yukarıda yaptı˘ ımız gibi uzun uzun konum belirtmek yerine sadece python komutunu g g kullanmak isterseniz Python’ı YOL’a (PATH) eklemeniz gerekir. Python o anda sisteminizde kurulu olmasa bile. Ancak g daha önce de dedi˘ imiz gibi.tgz dosyasını bilgisayarınıza indirin ve klasörü açıp orada sırasıyla . g E˘ er kullandı˘ ınız GNU/Linux da˘ ıtımında Python’ın kurulu olmadı˘ ına eminseniz. Not: E˘ er bu i¸lemler size karı¸ık geldiyse.4. g . O yüzden öncelikle da˘ ıtımınızın paket depolarında “python” kelimesini kullag narak bir arama yapın ve kullandı˘ ınız da˘ ıtıma uygun bir sekilde Python paketini kurun.x. E˘ er öyleyse http://www. siz Python’ı kaynakg g tan derlemek istiyor olabilirsiniz. s Ayrıca alternatif olarak.python. Python kullandı˘ ınız da˘ ıtımın paket depolarında bulunsa bile./configure. resimli ve daha ayrıntılı bir anlatım için Windows’ta g s s Python’ı YOL’a Eklemek adlı makalemizi inceleyebilirsiniz.C:\Python26.x/Python (Command Line) yolunu takip ederek s Python’ın komut satırına ula¸abilirler.2 Windows’ta Python’ı Çalı¸ tırmak s Python’ı yukarıda verdi˘ imiz indirme adresinden indirip bilgisayarlarına kurmu¸ olan Wing s dows kullanıcıları. Unix or OS X)” ba˘ lantısına tıklayarak. kullandı˘ ınız da˘ ıtımın paket depog g larında olabilir.) g g s • “Geli¸mi¸” sekmesine girin ve “Ortam De˘ i¸kenleri” dü˘ mesine basın. durumunuzun birinci madde kapg samına girmedi˘ inden emin olmalısınız.x compressed source tarball (for Linux. (E˘ er klasik görünümde de˘ ilsg g eniz Sistem simgesini bulmak için “Performans ve Bakım” kategorisinin içine bakın veya Denetim Masası açıkken adres çubu˘ una do˘ rudan “sistem” yazıp ENTER tu¸una basın. Peki Python’ı nasıl YOL’a ekleyece˘ iz? Söyle: g ¸ • Denetim Masası içinde “Sistem” simgesine çift tıklayın. biz size da˘ ıtımınızın depolarında bulunan Python sürümünü kulg g lanmanızı siddetle tavsiye ediyoruz. g g ¸ ˙ Ikincisi.org/download adresinden g “Python 2. O g g s yüzden make altinstall yerine do˘ rudan make install komutunu kullanabilirsiniz. make ve make install komutlarını verin. .. ¸ Gelelim Microsoft Windows kullanıcılarına. 1. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip ederek. gs g • “De˘ i¸ken De˘ eri” ifadesinin hemen kar¸ısındaki kutucu˘ un en sonuna su girdiyi ekleyin: gs g s g ¸ . Çünkü sizin sisteminizde Python’ın hiç bir sürümü kug rulu olmadı˘ ı için. önünüzde g g g g iki seçenek var: Birincisi.

bo¸ luk bırakmadan yazaca˘ ız.5 oldu˘ unu görüyoruz. bu kaydetti˘ imiz metin dosyasını komut satırından çalı¸tırabiliriz. Bu durumda Python’ı yeniden kurmayı ¸ s deneyebilirsiniz. g s Bu i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını daha sonra konu¸aca˘ ız. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip cmd g s s s s s komutunu vererek ula¸tı˘ ınız MS-DOS ekranında. Önce import sys. Bu yüzden “python” kelimesini do˘ ru yazdı˘ ınıza emin olun. “python” kelimesini yanlı¸ yazmı¸ olabilirsiniz. de˘ il mi? s g Komut satırından çıkmanın birkaç farklı yolu vardır: 1. “pyton” veya s s s “phyton” yazmı¸ olabilirsiniz. Ancak bu i¸lemi s s kaba kuvvete ba¸vurmadan yapmanın bir yolu olmalı. 21:48:26) [MSC v. s g s 3. kolayınıza hangisi geliyorsa onu seçebilirsiniz. s g s g E˘ er python komutunu verdi˘ inizde yukarıdaki ekran yerine bir hata mesajıyla kar¸ıla¸ıyorg g s s sanız üç ihtimal var: 1. ¸ s s g 1. Mesela yanlı¸lıkla “pyhton”. Ben size elimden geldi˘ ince yardımcı olmaya çalı¸ırım. kistihza [at] yahoo [nokta] com adresins den bana ula¸abilirsiniz. s g g 2. Python’ı kuramamı¸ olabilirsiniz. Önce CTRL+Z tu¸larına. CTRL+Z tu¸larına basmak (GNU/Linux) s 4. E˘ er yukarıda anlattı˘ ımız YOL’a ekleme adıms g g larını uygulamak konusunda sıkıntı ya¸ıyorsanız. E˘ er programlar listesinde veya C:\ dizini içinde “Python26” diye g bir sey yoksa Python’ı kuramamı¸sınız demektir. . Peki bu komut satırından çıkmak istersek ne yapaca˘ ız? Elbette do˘ rudan g g g g komut penceresi üzerindeki çarpı tu¸una basarak bu ortamı terk edebilirsiniz. Bunun dı¸ında. Komut ekranı üzerindeki çarpı dü˘ mesine basmak (kaba kuvvet) g 2. Mar 19 2010. s g python yazıp ENTER tu¸una bastı˘ ınızda kar¸ınıza söyle bir ekran geliyor olmalı: s g s ¸ Python 2.6. "credits" or "license" for more information. Python’ı YOL’a ekleyememi¸ olabilirsiniz. Komutlarımızı bu i¸aretten hemen g s sonra. istersek Python kodlarını bir metin s g s dosyasına da kaydedebilir. Ba¸lat/Programlar yolu içinde bir “Python26” girdisi olup s s olmadı˘ ına bakın.5 Python’dan Nasıl Çıkılır? Farklı i¸letim sistemlerinde python komutunu vererek Python’ın komut satırına nasıl eri¸ebiles s ce˘ imizi ö˘ rendik.5 (r265:79096. >>> Bu ekranda kullandı˘ ımız Python sürümünün 2. Buradaki >>> i¸areti g g s Python’ın bizden komut almaya hazır oldu˘ unu gösteriyor. Ben sizin yukarıdaki komutu düzgün bir sekilde çalı¸tırabilmi¸ oldu˘ unuzu varsayıyorum.exit() komutlarını vermek (Bütün i¸letim sistemleri) s Siz bu farklı yöntemler arasından. "copyright". Orada Python26 adlı bir klasör g görüyor olmalısınız.E˘ er yukarıdaki i¸lemleri ba¸arıyla gerçekle¸tirdiyseniz. Ayrıca C:\ dizininin içini de kontrol edin. quit() yazıp ENTER tu¸una basmak (Bütün i¸letim sistemleri) s s 5. ardından da sys.1500 32 bit (Intel)] on win32 Type "help".6. ardından da ENTER tu¸una basmak (Windows) s s 3.

Sistemde kurulu olarak gelen Python sürümüyle.Net çatısı ile a¸inalı˘ ınız varsa IronPython’ın ne g s g oldu˘ unu ara¸tırın. Diyelim ki sisteminizde Python’ın 2. s g s 4. Siz Python’ın sitesinden farklı bir Python sürümü indirdi˘ inizde Python’ın öntanımlı sürümüne ve kaynaktan derg lenen sürümüne ayrı ayrı nasıl ula¸abilece˘ inizi dü¸ünün. Ama önce s g bölüm sorularına bakalım. Python’ın ba¸ka hangi platformlara s ait sürümlerinin oldu˘ unu inceleyin. Örne˘ in Python’ın resmi sitesinden s g dilin kaynak kodlarını indirip programı kaynaktan derleyin. E˘ er siz bir Java programcısı iseniz Jython’ın ne oldu˘ unu ara¸tırın. Kullandı˘ ınız da˘ ıtımda Python kurulumla birlikte mi g g g geliyor. s s g s 8. Python’a ili¸kin en temel bilgileri edinmi¸ oldu˘ us g g s s s g muza göre artık Python’la daha ciddi i¸ler yapmaya do˘ ru ilk adımlarımızı atabiliriz. gs g Bu i¸lem sırasında ne gibi sorunlarla kar¸ıla¸tı˘ ınızı de˘ erlendirin. Windows dizinleri YOL’a nasıl ekleniyor? YOL’a eklenen dizinler birbirinden hangi i¸aret ile ayrılıyor? Bir dizinin YOL üstünde olup olmaması s neyi de˘ i¸tiriyor? Sitesinden indirip kurdu˘ unuz Python sürümünü YOL’a eklemeyi deneyin. Localhost’tan hizmet veren “pydoc” (Module Docs) sunucusunu çalı¸tırın ve bunun ne i¸e yaradı˘ ını anlamaya çalı¸ın. Tercihen VirtualBox gibi bir sanalla¸tırma aracı ile kurdu˘ unuz bir GNU/Linux da˘ ıtımı üzs g g erinde Python kurulumuna ili¸kin bazı denemeler yapın.org/download adresini ziyaret ederek. E˘ er siz bir Windows kullanıcısıysanız ve . E˘ er GNU/Linux da˘ ıtımlarından birini kullanıyorsanız. Windows ve Mac OS X sürümleri oldu˘ unu biliyoruz. Python’ın hangi sürümü? Da˘ ıtımınızın depolarındaki en g yeni Python sürümü hangisi? 3. Python’ın GNU/Linux. kurulu gelen. g http://www. g s 5. 1. sizin kaynaktan derledi˘ iniz Python sürümünün birbiriyle çakı¸maması için g s gerekli önlemleri alın. Kullandı˘ ınız i¸letim sisteminde Python’ı kaç farklı biçimde çalı¸tırabildi˘ inizi kontrol edin. Kurulumla birlikte g gelen çevrimdı¸ı ˙ s Ingilizce kılavuzları inceleyin. Windows’ta Python’ın hangi araçlarla birlikte kuruldu˘ unu kontrol edin.6 sürümü var.Böylece Python’ı nereden indirece˘ imizi. sisteminizde Python programlama g g dilinin kurulu olup olmadı˘ ını denetleyin. yoksa ba¸ka bir paketin ba˘ ımlılı˘ ı olarak mı sisteme kuruluyor? E˘ er Python kurus g g g lumla birlikte geliyorsa. g s s g 7. nasıl kuraca˘ ımızı ve Python’ın komut satırını nasıl g g ba¸latıp kapatabilece˘ imizi ö˘ renmi¸ olduk.6 Bölüm Soruları 1. s s s g g . g g s 6. Windows’ta YOL (PATH) yapısını inceleyin.python. Sizce Python’ın bu kadar farklı i¸letim sistemi ve platform g s üzerinde çalı¸abiliyor olması bu dilin hangi özelli˘ ini gösteriyor? s g 2.

s g Ne oldu? Python bir satır bo¸luk bırakarak alt satıra geçti.5 (r265:79063. 01:57:29) [GCC 4.3] on linux2 Type "help". etkg s g s ile¸imli kabu˘ un görüntüsünü temsil ediyor. Mesela bu komutu tek ¸ g ba¸ına kullanmayı deneyelim: s >>> print yazıp hemen ENTER tu¸una basalım. s Simdi önceki bölümde anlattı˘ ımız yöntemlerden herhangi birini kullanarak Python’ın etk¸ g ile¸imli kabu˘ unu açalım ve suna benzer bir ekranla kar¸ıla¸alım: s g ¸ s s istihza@istihza:~$ python Python 2. g 2. ekrana bir seyler yazdırmamızı sa˘ lamaktır.6. "credits" or "license" for more information. de˘ il mi? Bunu ona yapmasını biz s g söyledik. Bu bölümde inceleyece˘ imiz ilk komutumuzun adı print.1 print Komutu print komutunun görevi. "copyright". Bizim sadece print yazmamız yeterli. hiç bo¸luk bırakmadan yazmaya ba¸layas s s ca˘ ımızı daha önce söylemi¸tik.BÖLÜM 2 Python’a Giri¸ s Bir önceki bölümde Python’ın komut satırına nasıl ula¸aca˘ ımızı görmü¸tük. Bu komut satırına s g s teknik dilde etkile¸ imli kabuk (interactive shell) veya yorumlayıcı (interpreter) adı verilir. o da yaptı... >>> Komutlarımızı bu >>> i¸aretinden hemen sonra. Apr 3 2010. Simdi isterseniz birkaç parmak alı¸tırması yapıp kendimizi g s ¸ s Python’a ısındıralım. Simdi de bo¸ bir satır bırakmak yerine ekrana bir seyler yazmasını söyleyelim Python’a: ¸ s ¸ 9 .4. O i¸aret. s Not: Yukarıdaki komutta gördü˘ ümüz >>> i¸aretini kendimiz yazmayaca˘ ız.

E˘ er mutlaka tek tırnak kullanmak istiyorsak.html adresindeki Python 3. E˘ er burada çift tırnak i¸aretini koymazsak veya koyg s mayı unutursak Python bize bir hata çıktısı gösterecektir. Lütfen giri¸ yapın! s s s çıktısını görmemiz gerekiyor. söyle bir örnekte de çift tırnak bize zorluk çıkarır: ¸ ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de "print" komutudur." . line 1 print ’˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini’ I ^ SyntaxError: invalid syntax Bunun sebebi. E˘ er öyleyse. g g 3.x belgelerinden yararlanabilirsiniz. Tırnak seçiminde özgürüz: >>> print ’Programa ho¸geldiniz. “˙ Istanbul’un” kelimesindeki kesme i¸aretinden ötürü Python’ın tırnakların s nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ini anlamamasıdır." ^ SyntaxError: invalid syntax Bu cümleyi düzgün olarak gösterebilmek için yukarıdaki komutu söyle yazmamız gerekir: ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de \"print\" komutudur. Dedi˘ imiz gibi. Lütfen giri¸ yapın!” g s s ifadesini çift tırnak içinde belirtiyoruz. Lütfen giri¸ yapın!" s s Bu satırı yazıp ENTER tu¸una bastıktan sonra ekranda Programa ho¸geldiniz." Bu komut bize söyle bir hata mesajı verecektir: ¸ File "<stdin>". çok büyük bir ihtimalle tırnakları düzgün yerle¸tirmemi¸sinizdir. Lütfen giri¸ yapın!’ s s Bu komut da bize istedi˘ imiz çıktıyı ba¸arıyla verecektir.>>> print "Programa ho¸geldiniz.istihza. g http://www. Diyelim ki “˙ Istanbul’un 5 günlük hava tahmini” ifadesini ekrana yazdırmak istiyoruz.x’tir. s s Not: E˘ er yukarıdaki komutu do˘ ru yazdı˘ ınız halde hata alıyorsanız. Ancak aynı ¸ I i¸lemi tek tırnakla yapmaya çalı¸ırsak söyle bir hata mesajı alırız: s s ¸ File "<stdin>".x de˘ il. kullanaca˘ ınız tırg s g g nak tipi konusunda özgürsünüz. Biz istersek yukarıdaki örnekte çift tırnak yerine tek tırnak (‘) da kullanabiliriz. g g g muhtemelen kullandı˘ ınız Python sürümü 2. Bunu çift tırnak kullanarak su sekilde gösterebiliriz: ¸ ¸ >>> print "˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini" I Bu komut bize hatasız bir sekilde ˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini çıktısını verir. Gördü˘ ünüz gibi print komutunun ardından gelen “Programa ho¸geldiniz. Ancak tırnak seçiminde bazı noktalara da dikkat etmemiz gerekiyor. s g g kodu su hale getirmemiz gerekir: ¸ ˙ >>> print ’Istanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ Aynı sekilde.com/py3/icindekiler_python. line 1 print "Python’daki önemli komutlardan biri de "print" komutudur. Zaten yukarıdaki komutu verdikten sonra bir hata alıyorsanız.

Buna bens s s s zer hatalardan kaçmamızı sa˘ layan bu tür i¸aretlere Python dilinde Kaçı¸ Dizileri (Escape Seg s s quences) adı verilir. bundan sonraki konug g ları daha rahat anlayabilmemiz için bazı kavramlardan söz etmemiz faydalı olabilir. “Linux’un güçlü yanları” s g cümlesini tek tırnak içine aldı˘ ımız için. print komutu Python’daki en önemli ve en temel komutlardan biridir. Linux’un kelimesindeki kesme i¸aretinden (‘) ötürü g s Python tırnakların nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ini anlayamaz. cümle içinde g s geçen tırnak i¸aretleri. cümle içinde geçen tırnak i¸aretlerine dikkat etmemiz gerekti˘ ini bilelim ¸ s g yeter. Tanımından da anla¸ılaca˘ ı gibi. Zaten birkaç bölüm sonra bu kaçı¸ dizilerinden ayrıntılı olarak söz edece˘ iz. s g Biz su anda sadece. Bu bölümde “karakter dizisi” diye bir seyden söz edece˘ iz. tırnak içinde gösteres s g bildi˘ imiz her sey bir karakter dizisi olabilir. Biraz ilerde aradı˘ ın tırna˘ ı bulacaksın!“ g g g g 2. Oradaki örneklerden de görece˘ iniz gibi.2 Karakter Dizileri Python’daki en önemli komutlardan biri olan print‘i ö˘ rendi˘ imize göre. Simdilik bu kaçı¸ dizisi kavramını çok fazla kafamıza takmadan yolumuza ¸ s devam edelim.Yukarıdaki iki örnekte gördü˘ ümüz “\” i¸aretleri. Yukarıda print komutunu i¸lerken bu karakg s ter dizilerini zaten kullandık. tırnak g içinde gösterilen herhangi bir “¸ey”dir. Yani bu i¸aret sayesinde. Yabancılar buna string adı veriyor.. Dedi˘ imiz gibi. ¸ g Aslında biz karakter dizisinin ne oldu˘ unu biliyoruz. karakter dizileri. Mesela su örnekler birer karakter dizisidir: g ¸ ¸ "Python" "Perl" "Ruby" "23" . Sen yoluna devam et. Yani Linux’un s g kelimesindeki kesme i¸aretiyle kar¸ıla¸an Python’a söyle demi¸ oluyoruz: “Bu tırnak senin s s s ¸ s aradı˘ ın tırnak de˘ il. Python’ın kafasını karı¸tırmas g s mak için burada kaçı¸ dizilerinden yararlanarak düzgün çıktı almayı sa˘ lıyoruz.. Dilerseniz bu önemli komutla birkaç örnek daha yapalım elimizi alı¸tırmak için: s >>> print "GAME OVER" GAME OVER >>> print "FINISH HIM!" FINISH HIM! >>> print "Linux’un güçlü yanları" Linux’un güçlü yanları >>> print ’Linux\’un güçlü yanları’ Linux’un güçlü yanları Yukarıdaki son örnekte “\” i¸aretini neden kullandı˘ ımızı biliyorsunuz. cümleyi ba¸latan ve bitiren tırnak i¸aretleriyle karı¸maz. kendilerinden sonra gelen karakterlerin g s Python tarafından normalden farklı algılanmasını sa˘ lar. Python’la g yazdı˘ ınız programlarda kullanıcılarınıza herhangi bir mesaj göstermek istedi˘ inizde bu print g g komutundan yararlanacaksınız.

herhangi bir seyi ekrana yazdırag g ¸ bilmek için mutlaka print komutundan yararlanmamız gerekti˘ ini görece˘ iz. Bir karakter dizisi tek bir karakterden olu¸abilece˘ i gibi. tırnak i¸areti ta¸ımalarıdır. istersek yukarıdaki örnekleri print komutunu kullanmadan da s s ekrana yazdırabiliriz: >>> "Python" ’Python’ >>> "Perl" ’Perl’ >>> "Ruby" ’Ruby’ >>> "4243" ’4243’ Ancak bu durum sadece etkile¸imli kabuk için geçerlidir. Bu nedenle “c” de bir karakter dizisidir. yukarıdaki kodların çıktı vermedi˘ ini. Yani ilerde kodlarımızı bir dosyaya s kaydetti˘ imiz zaman. birden g s g fazla karakterden de olu¸abilir.. g g Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> print "Python programlama dili" Python yukarıdaki gibi bir komutla kar¸ıla¸tı˘ ında iki basamaklı bir i¸lem gerçekle¸tirir. “@falanca” da. artık bu ö˘ eler birer karakter dizisi olmayacaktır. s Python’da karakter dizilerini ekrana yazdırabilmek için print komutundan yararlanabilece˘ imizi g biliyorsunuz... bir karakter dizisinin ne kadar uzun veya ne kadar kısa g oldu˘ unun hiçbir önemi yok. Yukarıs g daki örneklerden de gördü˘ ümüz gibi.. E˘ er yukarıdaki örnekleri g s s g tırnak i¸aretsiz olarak kullanırsak."35" "@falanca" "c" Karakter dizilerinin ayırt edici özelli˘ i. Mesela: >>> print "k" k >>> print "456" 456 >>> print "Ruby" Ruby >>> print "˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini" I ˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini I Etkile¸imli kabukta çalı¸ırken. Önce s s g s s .

Yalnız önceki bölümde. Önemli olan. Okumaya devam edes s bilirsiniz.) s g s Biz bu karakter dizisini kullanıcıya gösterebilmek için söyle yazaca˘ ız: ¸ g >>> print "dünya" dünya Yazdı˘ ımız Python programlarını dosyaya kaydedip çalı¸tırdı˘ ımızda yukarıda anlattıklarımızın g s g ne demek oldu˘ unu çok daha net bir sekilde anlayaca˘ ız.. Tabii siz istedi˘ iniz tırnak biçimini g kullanmakta özgürsünüz. Karakter dizilerini göstermek için tırnak i¸aretlerinden yararlanıyoruz demi¸tik.. duruma göre kullanılan tırnak tipinin önem kazandı˘ ını gösteren söyle bir örnek verdi˘ imizi biliyorsunuz: g ¸ g ." veya tek tırnak: >>> print ’Python güçlü bir programlama dilidir. (Buradaki “\xc3\xbc” kısmı kullandı˘ ınız i¸letim sistemine göre farklılık gösterebilir. Python’ın ne sekilde gördü˘ ünü gösterir.’ Bu tırnak tiplerini önceki örneklerimizde görmü¸tük. Ben de bunu algıladım. “dünya” kelimesi içindeki Türkçe karakter (“ü”) çıktıda düzgün görünmüyor. Python’da s s karakter dizilerini göstermek için farklı tırnak tiplerini kullanabilirsiniz. söz konusu karakter dizisini s g kullanıcının de˘ il. karakter dizisini hangi tırnakla s g açtıysanız o tırnakla kapatmanızdır.“Python programlama dili” adlı karakter dizisini okur. Ancak print g s gibi bir komut yardımıyla ekrana herhangi bir sey basmamı¸ olman da dikkatimden kaçmadı ¸ s de˘ il!“ g Basit bir örnek verelim: >>> "dünya" ’d\xc3\xbcnya’ Gördü˘ ünüz gibi. karakter dizileriyle birlikte üç farklı tırnak çe¸idi kullanabiliyoruz.""" Gördü˘ ünüz gibi. ardından da print komutunun etkisiyle bu karakter dizisini ekrana basıp kullanıcıya gösterir. Üç tırnak: >>> print """Python güçlü bir programlama dilidir. Örne˘ in çift tırnak kulg lanabilirsiniz: >>> print "Python güçlü bir programlama dilidir. O yüzden. Yani Python bize söyle bir sey g ¸ g ¸ ¸ söylemi¸ olur: s “Sen simdi etkile¸imli kabu˘ a bir seyler yazdın. Hangi tırnak g s çe¸idini kullandı˘ ınızın çok fazla bir önemi yok. Dolayısıyla elde etti˘ imiz çıktı. print komutunu kullanarak bu karakter dizisini kullanıcıya göstermedi˘ imiz için g ikinci basamak gerçekle¸mez. çıktıyı sana tek tırnak i¸aretleri içinde gösterdim. e˘ er yukarıdaki açıkg ¸ g g lamalar size kafa karı¸tırıcı geldiyse hiç endi¸e etmenize gerek yok. Yazdı˘ ın seyi al¸ s g ¸ g ¸ gıladı˘ ımı göstermek için de. Yani söyle bir çıktı verir: ¸ Python programlama dili Etkile¸imli kabukta bir karakter dizisini print komutu olmadan kullandı˘ ımızda Python yalnızca s g birinci basama˘ ı gerçekle¸tirmi¸ olur. Ama Python bize bunların dı¸ında bir s s tırnak alternatifi daha sunar. Bu tırnak tipleri içinde en yaygın kullanılan çift tırnaktır. Böyle bir durumda yaptı˘ ı tek sey bu karakter dizisini g s s g ¸ okumaktır. g Demek ki Python bizim girdi˘ imiz “dünya” adlı karakter dizisini “d\xc3\xbcnya” seklinde görüyg ¸ ormu¸.

. . print """ Günün mönüsü -----------Makarna .˙ >>> print "Istanbul’un 5 günlük hava tahmini" Burada “˙ Istanbul’un 5 günlük hava tahmini” bir karakter dizisidir. Bu karakter dizisini göstermek için çift tırnaklardan yararlandık.. ... Bu engellere takılmadan..... O yüzden yukarıdaki kullanımın s g kafanızı karı¸tırmasına izin vermeyin. s g söyle bir kullanım Python’ın kafasının karı¸masına yol açacaktır: ¸ s ˙ >>> print ’Istanbul’un 5 günlük hava tahmini’ Bu kullanımda. üç tırnak i¸areti sayesinde karakter dizisi içinde hem tek tırnak. çift tırnakla ba¸lasak “ödevini yapmadan gelme!” ifadesi içindeki s s çift tırnak i¸aretleri bize sorun yaratacak.. kullanılan I s tırnakların birbirine karı¸ması gibi bir tehlike söz konusu.. 2 TL Böyle bir çıktı vermenin en kolay yolu üç tırnak i¸aretlerinden yararlanmaktır: s >>> . I s ˙ste bu ok. 6 TL Çorba. Yani... "ödevini yapmadan gelme!" dedi..... .. I¸ Böyle bir hata mesajı almamak için kaçı¸ dizilerinden yararlanmamız gerekti˘ ini söylemi¸tik: s g s >>> print ’˙stanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ I Biraz sonra kaçı¸ dizilerinden ayrıntılı olarak söz edece˘ iz. line 1 print ’˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini’ I ^ SyntaxError: invalid syntax Dikkat ederseniz hata çıktısındaki ˙stanbul’un kelimesinin sonunda minik bir ok i¸areti var. hata üreten sorunlu bölgeyi gösteriyor... kimi durumlarda s g i¸imizi bir hayli kolayla¸tırır. Ancak ˙stanbul’un kelimesi içinde geçen kesme i¸aretinden ötürü. o g g yüzden de söyle bir hata mesajı verecektir: ¸ File "<stdin>"..... Python karakter dizisini kapatan tırna˘ ın hangisi oldu˘ unu anlayamayacak.. 2 TL """ .. daha önce de gördü˘ ümüz gibi. Zira yukarıdaki karakter dizisine tek tırnakla ba¸lasak Ahmet’in kelimesi s içindeki kesme i¸areti..... hem de çift g s tırnak kullanabildik.. Bu tırnak tipi.....""" g Gördü˘ ünüz gibi.. Mesela kullanıcılarımıza söyle bir çıktı göstermemiz gerekti˘ ini s s ¸ g varsayalım: Günün mönüsü -----------Makarna . kodumuzu düzgün bir s sekilde ekrana yazdırabilmek için üç tırnak i¸aretlerini kullanmayı tercih ettik. 3 TL Tatlı. ˙ Istersek elbette bu karakter dizisini tek tırnak ile de gösterebiliriz. s E˘ er bunların hiçbiriyle u˘ ra¸mak istemezseniz üç tırnaktan da yararlanabilirsiniz: g g s >>> print """Ahmet’in ö˘retmeni Cem Bey..... 6 TL Çorba.... ¸ s Üç tırnak i¸aretinin marifetleri yukarıdakilerle sınırlı de˘ ildir. . 3 TL Tatlı....

. Mesela bir kimsenin adı ile soyadını birle¸tirmek istersek ne yapmalıyız? g s >>> print "Fırat" + "Özgül" FıratÖzgül Gördü˘ ünüz gibi. ˙simiz bitti˘ inde de g I¸ g kapanı¸ tırnaklarını koyup ENTER tu¸una basarak çıktıyı alıyoruz: s s Günün mönüsü -----------Makarna . Aynı seyi tek ¸ veya çift tırnakla yapamıyoruz. Ancak burada g s s bir sorun var. ama tırna˘ ı kapatmadan ENTER s g tu¸una bastı˘ ımız için Python bize bir hata mesajı gösterdi. Bu i¸aret Python’ın bizden komut girmeye s s g s devam etmemizi bekledi˘ ini gösteriyor. Bu problemi çözmek s için söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ >>> print "Fırat" + " " + "Özgül" Fırat Özgül Burada “Fırat” ile “Özgül” karakter dizileri arasına bo¸ bir karakter dizisi yerle¸tirdik.... i¸aretini görüyoruz ve hemen “———-” s g s satırını yazıyoruz... Yazaca˘ ımız kodlar bitene kadar böyle devam ediyoruz.. “Günün mönüsü” satırını g yazıyoruz. 6 TL Çorba. Tekrar ENTER tu¸una bastı˘ ımızda yine .. tek tırnak veya çift tırnak ile ba¸ladı˘ ımız bir karakter dizisinde kapanı¸ tırna˘ ını s g s g koymadan ENTER tu¸una basarsak hata alırız: s >>> print "Günün Mönüsü File "<stdin>"... 2 TL Normalde.. g s Python karakter dizilerini birle¸tirebilmemiz için bize ba¸ka imkanlar da tanır... Alt satıra geçildi˘ inde s s g >>> i¸aretinin .. g Karakter dizilerine ili¸kin önemli bir konu da bu karakter dizilerinin birbirleriyle nasıl birle¸tirs s ilece˘ idir.. Üç tırnak i¸areti. Aynı sey tek tırnak için de geçers g ¸ lidir. karakter dizileri içinde geçen farklı tipte tırnakları atlatmamızı sa˘ lamanın s g yanısıra. Ama yukarıda da gördü˘ ünüz gibi üç tırnak farklıdır: g >>> print """Günün Mönüsü . Biz de bu beklentiye uyarak.. ˙ Ilerde bu özellikten sık sık faydalandı˘ ımızı göreceksiniz. i¸aretine döndü˘ üne dikkat edin.. Böylece s s çıktımız tam istedi˘ imiz gibi olmu¸ oldu. “+” i¸aretini kullanarak iki karakter dizisini birle¸tirebiliyoruz. Mesela su örne˘ e s s ¸ g bir bakın: ˙ >>> print "Istanbul" "Çeliktepe" ˙stanbulÇeliktepe I . line 1 print "Günün Mönüsü ^ SyntaxError: EOL while scanning string literal Burada “Günün Mönüsü” karakter dizisine çift tırnakla ba¸ladık.Burada ilk üç tırnak i¸aretini koyduktan sonra ENTER tu¸una bastık. Çıktıda isim ve soyisim birbirine biti¸ik olarak görünüyor.... 3 TL Tatlı.. bize karakter dizilerimizi birden fazla satıra bölme imkanı da tanıyor.

g s Elbette Python’da çareler tükenmez. "Özgül" Fırat Özgül Burada da karakter dizilerini birbirlerinden virgülle ayırmayı tercih ettik.. Dilerseniz yukarıdaki bütün her seyi unutup söyle bir sey ¸ ¸ ¸ yazmayı da tercih edebilirsiniz: >>> print "Fırat".Gördü˘ ünüz gibi.3 Python’da Sayılar ve Matematik ˙slemleri I¸ Simdiye kadar Python’da bazı seyler ö˘ rendik.. O yüzden bu kullanımı aklımızda tutmamız gerekiyor. Karakter dizilerimiz yine s s birbirine biti¸ik görünüyor. ¸ s 2.. hatta: . Ama bu durum. g s s Ancak burada da biraz öncekine benzer bir sorunla kar¸ı kar¸ıyayız.. g Örne˘ in: g >>> 2 + 5 7 . s Karakter dizilerinden ve bunların inceliklerinden ileride de söz etmeye devam edece˘ iz.... veya: >>> 5 . ya da: >>> 2 * 5 10 . Biraz önceki yöntemi kullanarak bu karakter dizilerini ayırmamız s mümkün: ˙ >>> print "Istanbul" " " "Çeliktepe" Hatta yukarıdaki gibi bir çıktı alabilmek için söyle bir seyler de yapabilirsiniz: ¸ ¸ ˙ >>> print "Istanbul " + "Çeliktepe" veya: ˙ >>> print "Istanbul " "Çeliktepe" Burada ayrı bir bo¸ karakter dizisi eklemek yerine. Ancak ö˘ rendiklerimiz henüz dört dörtlük bir ¸ ¸ g g program yazmaya yetmiyor..2 3 . araya herhangi bir i¸aret koymadan da birle¸tirebiliyoruz. Python’ı simdilik basit bir hesap makinesi niyetine ¸ kullanabilmemize engel de˘ il. Bu son kullanım sıklıkla kar¸ımıza çıkacak. iki karakter dizisini. Ama g isterseniz bu konuya simdilik bir ara verelim ve Python’da farklı bir konuya giri¸ yapalım. “˙ s Istanbul” adlı karakter dizisinin kapanı¸ s tırna˘ ını koymadan önce bir bo¸luk bırakıyoruz.

Simdi a¸a˘ ıdaki örne˘ e bakalım: ¸ s g g >>> print "25 + 50" 25 + 50 Bu komut 25 ile 50’yi toplamak yerine. söyle ¸ ¸ bir komut verirsek ne olur? >>> print "25" + "50" Böyle bir komutla kar¸ıla¸an Python derhal “25” ve “50” karakter dizilerini (bu sayılar tırnak s s içinde oldu˘ u için Python bunları sayı olarak algılamaz) yan yana getirip birle¸tirecektir. de˘ il mi? s s g Gördü˘ ünüz gibi sayıları yazarken tırnak i¸aretlerini kullanmıyoruz. Bu durumu g birkaç örnekle görelim: >>> print 25 + 50 75 Bu komut. çıkarma i¸lemi için “-”. Simdi aritmetik i¸lemlere geri dönelim. E˘ er tırnak i¸areti kullanırg s g s sak Python yazdıklarımızı sayı olarak de˘ il karakter dizisi olarak algılayacaktır. çarpma i¸lemi için “*”. Bir örnek s verelim: >>> print 234 + 546 780 Aritmetik i¸lemler yapabilmek için kullandı˘ ımız i¸aretlerin size mantıklı gelmi¸ oldu˘ unu s g s s g zannediyorum. Bunların ikisi de karakter dizisi sınıfına girer.5 .>>> 6 / 2 3 ˙ Isterseniz bunların ba¸ına print komutu ekleyerek de kullanabilirsiniz bu kodları. Aynı komutu bir de söyle deneyelim: g ¸ >>> print 5. 25 ve 50’yi toplayıp sonucu çıktı olarak verir.5 çıkar. Yani g s söyle bir sey yapacaktır: ¸ ¸ >>> print "25" + "50" 2550 Uzun lafın kısası. Peki. Ancak tırnak i¸areti olmayan 25 ile “Çeliks tepe” ifadeleri Python dilinde ayrı anlamlar ta¸ır. ekrana 25 + 50 seklinde bir çıktı verecektir. Toplama i¸lemi için “+”. Öncelikle su komutun çıktısını inceleyelim: ¸ s ¸ >>> print 5 / 2 2 Ama biz biliyoruz ki 5’i 2’ye bölerseniz 2 de˘ il 2. bölme s s s i¸lemi için ise “/” i¸aretlerini kullanmak gayet makul duruyor. “25” ifadesi ile “Çeliktepe” ifadesi arasında Python açısından hiç bir fark yoktur. Çünkü bunlardan biri sayı öteki ise karakter s dizisidir (string).0 / 2 2.

s Orada sözünü etti˘ imiz durum sayılar için de geçerlidir.483. karakter dizilerinden bahsederken. Tabii biz istersek parantezler yardımıyla Python’ın kendili˘ inden s g kullandı˘ ı öncelik sırasını de˘ i¸tirebiliriz.” mesajı gönderebilirsiniz: >>> from __future__ import division Not: Burada “__” i¸aretini klavyedeki alt çizgi tu¸una iki kez art arda basarak yapabilirsiniz. Bu arada dilerseniz konuyla ilgili bazı ufak tefek teknik bilgiler verelim.147.647 arasında kalan sayılardır. s Bu sayılar içinde en sık kar¸ıla¸acaklarımız tamsayılar ve kayan noktalı sayılardır. toplama.0” ifadesini istedi˘ imiz sayının önüne koyabiliriz..3 8. vb. su komutla Python’a. 5. Bu arada ondalık kısmı virgülle de˘ il noktayla gösterdi˘ imize g g dikkat edin. Mesela 34. Kayan Noktalı Sayılar (floating point numbers) Ondalık bir kısım da barındıran sayılardır.648 ile 2.0” koymaktan sıkılıyorsanız.483.5. Böylece kar¸ıla¸tı˘ ımız örnekleri daha kolay anlayabiliriz. Mesela 3. Mesela 3. Python’da sayılar çe¸it çe¸ittir: s s Tamsayılar (integers) Tamsayılar.. Örne˘ in: ¸ g >>> print 2 + 6 / 3 * 5 .4 i¸leminin sonucu 8 olacaktır..3 i¸lemini Python’ın nasıl gördü˘ ünü g g s g gösteriyor. Böylelikle Python bizim sonucu kayan noktalı sayı olarak görmek istedi˘ imizi ang lıyor.. Bu ”.. Uzun Sayılar (long integers) -2. herhangi bir ondalık kısım barındırmayan sayılardır. vb.0 2. E˘ er bu i¸lemi insanların anlayabilece˘ i bir biçime getirmek istersek söyle yazg s g ¸ mamız gerekir: .Gördü˘ ünüz gibi bölme i¸lemini olu¸turan bile¸enlerden birinin yanına ”. Mesela su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> 12 . 6.6999999999999993 Herhalde bekledi˘ iniz çıktı bu de˘ ildi. 1450.147. 2j+4. print‘li ve print‘siz kullanımdan söz etmi¸tik. 5.3.0 2. s s Artık bir sonraki Python oturumuna kadar bütün i¸lemlerinizin sonucu kayan noktalı sayı s olarak gösterilecektir.3j.5 >>> print 5..3. -56. Hatırlarsanız. çarpma i¸lemleri yapılacaksa i¸lem öncelik sırası. Bu çıktı. bir de sanal kısımdan s s olu¸an sayılardır. “Bana her zaman kesin g ¸ sonuçlar göster. Karma¸ ık Sayılar (complex numbers) Karma¸ık sayılar bir gerçel. -3 vb.0” koyulursa sorun g s s s çözülüyor. Mesela yukarıda sayılardan s s g bahsettik.0 / 2. önce s s bölme ve çarpma sonra toplama ve çıkarma seklinde olacaktır. Yani mesela s s g aynı anda bölme çıkarma. E˘ er özel s s g olarak matematikle ilgili i¸ler yapmıyorsanız uzun sayılar ve karma¸ık sayılar pek kar¸ınıza s s s çıkmaz. Bu arada yapaca˘ ımız aritmetik i¸lemlerde sayıları g gs g s kayan noktalı sayı cinsinden yazmamız i¸lem sonucunun kesinli˘ i açısından büyük önem ta¸ır. s g s E˘ er her defasında ”.4. 100. Birkaç örnek görelim: g >>> print 5 / 2. 12 .5 Python’da aritmetik i¸lemler yapılırken alı¸tı˘ ımız matematik kuralları geçerlidir. 6.4.

içinde bir aritmetik i¸lem de barındırabilir: gs s >>> n = 34 * 45 >>> print n 1530 Su örneklere bir göz atalım: ¸ >>> a = 5 >>> b = 3 >>> print a * b 15 >>> print "a ile b’yi çarparsak". O yüzden hemen gs g g bir örnekle durumu açıklamaya çalı¸alım. Python komut satırında n = 5 seklinde de˘ i¸keni tanımladıktan sonra print n komutunu ¸ gs verirsek ekrana yazdırılacak veri 5 olacaktır. bir veriyi kendi içinde depolayan birimlere de˘ i¸ken adı veriyorlar. a * b.4 Degi¸ kenler Kabaca. "elde ederiz" a ile b’yi çarparsak 15 elde ederiz Burada de˘ i¸kenleri karakter dizileri arasına nasıl yerle¸tirdi˘ imize. Yani: >>> n = 5 >>> print n 5 Bu n de˘ i¸kenini alıp bununla aritmetik i¸lemler de yapabiliriz: gs s >>> n * 2 10 >>> n / 2.3 8.>>> print 12 . Ama su anda gs ¸ aslında bizi de˘ i¸kenin ne oldu˘ undan ziyade neye yaradı˘ ı ilgilendiriyor.7 ˙ Ilerde yeri geldi˘ inde sayılardan daha ayrıntılı bir sekilde bahsedece˘ iz. Mesela. virgülleri nerede kulgs s g landı˘ ımıza dikkat edin.5 Hatta bu n de˘ i¸keni. g Aynı de˘ i¸kenlerle yaptı˘ ımız su örne˘ e bakalım bir de: gs g ¸ g .3.0 2. Bu n de˘ i¸keni 5 verisini sonradan tekrar kullanılmak üzere depogs gs lar. O yüzden sayılar g ¸ g konusunu simdi bir kenara bırakıp çok önemli ba¸ka bir konuya de˘ inelim. ¸ s g ˘ s 2. s >>> n = 5 ifadesinde n bir de˘ i¸kendir.

Buna göre birinci de˘ i¸kengs gs imiz 3. Hatırlarsanız bir önceki bölümde iki karakter dizisini su sekilde birle¸tirebilece˘ imizi ¸ ¸ s g ö˘ renmi¸tik: g s >>> print "Fırat". "sayısı". ˙stanbul’un kelimesi içinde geçen kesme i¸aretinin. g gs De˘ i¸kenleri kullanmanın ba¸ka bir yolu da özel i¸aretler yardımıyla bunları karakter dizileri gs s s içine gömmektir. s s s s g yani karakter dizisinin sona erdi˘ ini zannediyor.. Karakter dizisini yazdıktan sonra da “%” i¸aretinin s s ardından parantez içinde bu de˘ i¸kenleri teker teker tanımlıyoruz. 5. b. parantez içinde gösterece˘ imiz her bir ö˘ e için s g g karakter dizisi içine “%s” i¸aretini ekliyoruz. "Django") Görülece˘ i gibi... üçüncüsü ise bunların çarpımı. bu kesme i¸aretini görmezden gelme emri veriyor. Ardından karakter dizisi içindeki kesme g i¸aretine rastlıyor ve bu i¸aretin karakter dizisinin biti¸ini gösteren kesme i¸areti oldu˘ unu. b.. Bu kaçı¸ dizisinin buI¸ g s s s radaki görevi. 3. Burada. Bir de su örne˘ i inceleyelim: ¸ g >>> print "%s ve %s iyi bir ikilidir..>>> print a. bu sayıları tutan de˘ i¸kenleri yazdık. Hatta bununla ilgili bir örnek de s ¸ yaptık. Python bir karakter dizisiyle kar¸ıla¸tı˘ ında. Mesela yukarıdaki örnekte önce tek tırnak i¸aretini g g s görüyor ve bir karakter dizisi tanımlayaca˘ ımızı anlıyor. "sayısı". "sayısından büyüktür" Gördü˘ ünüz gibi.. "sayısından büyüktür" Biz burada do˘ rudan sayıları yazmak yerine. aslında burada yaptı˘ ımız sey. ˙ Isterseniz o örne˘ i hatırlayalım: g ˙ >>> print ’Istanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ ˙ste bu karakter dizisi içinde kullandı˘ ımız “\” i¸areti bir kaçı¸ dizisidir. "Özgül" ˙ste yukarıda yaptı˘ ımız seyin de bundan hiçbir farkı yoktur. karakter dizisini açan ve I s kapatan tırnak i¸aretleriyle karı¸masını önlemek. "sayısından büyüktür" Yukarıdaki kod sununla e¸de˘ erdir: ¸ s g >>> print 5. "sayısı". karakter dizilerini birbiriyle birle¸tirmekten g g ¸ s ibarettir. Ancak okumaya devam etti˘ inde. Bizim ˙stanbul’un kelimesindeki kesme i¸aretinin sol tarafına I s yerle¸tirdi˘ imiz “\” kaçı¸ dizisi Python’a. bu kez de˘ i¸kenlerimiz tamsayı yerine karakter dizisi oldu˘ u için parantez g gs g içinde de˘ i¸kenleri belirtirken tırnak i¸aretlerini kullanmayı unutmuyoruz. ¸ Dilerseniz bununla ilgili birkaç örnek daha yapalım: . s s s s g bu karakter dizisini soldan sa˘ a do˘ ru okur. ikincisi 5. Dikkatlice bakın: I¸ g ¸ >>> print a." %("Python". 3*5) Bu da oldukça kullanı¸lı bir tekniktir. s g s s Böylece karakter dizimiz hatasız bir sekilde ekrana basılıyor. Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> print "%s ile %s çarpılırsa %s elde edilir" %(3. karakter g g dizisine birle¸ik bir halde “un 5 günlük hava tahmini” diye bir seyle kar¸ıla¸ıyor ve i¸te bu noks ¸ s s s tada kafası allak bullak oluyor. gs s 2.5 Kaçı¸ Dizileri s Önceki bölümlerde “kaçı¸ dizisi” diye bir seyden söz ettik.

“\” i¸areti “n” harfiyle birlikte kullanıldı˘ ında s s g özel bir anlam ifade eder.." Burada kaçı¸ dizilerini çift tırnaklı “print” kelimesine nasıl uyguladı˘ ımıza dikkat edin.... Ayrıca kaçı¸ s s s s s dizisini. Su örne˘ e bir bakın: ¸ g >>> print "birinci satır\nikinci satır" Burada “\” i¸aretini “n” harfiyle birlikte kullandık.>>> print "1 numaralı oyuncudan gelen cevap: "Sola dön!"" Bu karakter dizisi içinde “Sola dön!” ifadesi var. “\” i¸areti yalnızca tırnak i¸aretleriyle birlikte kullanılmaz.. Bu kaçı¸ dizisi yeni bir satıra geçmemizi sa˘ lar. sorunlu tırna˘ ın soluna koydu˘ umuza da dikkat edin." Bu komutun hata verece˘ ini biliyoruz. g g Hatırlarsanız kaçı¸ dizilerinden ilk bahsetti˘ imiz yerde söyle bir örnek de vermi¸tik: s g ¸ s >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de "print" komutudur. Bunun nedeni. Daha belirgin bir örnek verelim: s s g >>> print "Yolun sonu\n" Bu komut. ------------ . karakter dizisini iki satıra böldük. Günün mönüsü .. Çünkü karakter dizisini çift tırnak içinde tanımladık. print komutunu kullanmadan herhangi bir karakter dizisi yazdı˘ ımızda elde etti˘ imiz çıktının Python’ın bakı¸ açısını yansıttı˘ ını söylemi¸tik. Bu i¸aret ba¸ka karakterlerle birlikte s s s s de kullanılarak farklı amaçlara hizmet edebilir. Bu durumu g g s g s çok daha net anlayabilmemizi sa˘ layacak bir örnek verelim: g >>> """ . “Yolun sonu” karakter dizisini çıktı olarak verdikten sonra bir satır bo¸luk bırakacaks tır. kaçı¸ dizilerinden yararlanabilirsiniz: s >>> print "1 numaralı oyuncudan gelen cevap: \"Sola dön!\"" Burada iki adet kaçı¸ dizisi kullandı˘ ımıza dikkat edin.. Böylece hatadan kıvrak hareketlerle kaçmı¸ g s s s olduk. Bu sorunu s a¸mak için karakter dizisini söyle yazıyoruz: s ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de \"print\" komutudur. g Dolayısıyla karakter dizisi içinde geçen çift tırnaklı “print” ifadesi çakı¸maya yol açtı. ˙ Istersek yukarıdaki karakter dizisini su sekilde yazabiliriz: ¸ ¸ >>> print ’1 numaralı oyuncudan gelen cevap: "Sola dön!"’ Bu komut sorunsuz bir sekilde yazdırılır. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey “\n” adlı g g ¸ kaçı¸ dizisidir. Biz yukarıdaki karakter dizisini tanımlarken çift tırnaktan yararlandı˘ ımız için. karakter dizisi içinde s g ba¸langıç ve biti¸ tırnaklarıyla karı¸abilecek iki adet tırnak i¸areti olmasıdır.. Yukarıdaki kod söyle bir çıktı verir: ¸ birinci satır ikinci satır Gördü˘ ünüz gibi. Her bir s g çift tırna˘ ın soluna bir adet “\” i¸areti yerle¸tirdik. Ama e˘ er karakter dizisini çift tırnakla tanımlamanız ¸ g gerekirse. karakter dizisi içindeki bu “Sola dön!” ifadesi çakı¸maya g s sebep oluyor. Hatırlarsanız önceki bölümde.

g g s Bu kodlar söyle bir çıktı verir: ¸ ’\nGünün mönüsü\n------------\nMakarna... 6 TL Çorba... g g g Örne˘ in biz de yukarıdaki örnekte kodlarımızın sa˘ a do˘ ru çirkin bir sekilde uzamaması için g g g ¸ satırı uygun bir yerinden bölüp alt satıra geçtik.... .. 3 TL Tatlı.. ENTER tu¸una basıp yeni satıra s s geçmeden önce “\” adlı kaçı¸ dizisini kullandık.. Elbette istersek bu iki satırı tek bir satırda s da yazabiliriz.... Bu kaçı¸ dizisini kullanmamızın amacı... Bu yüzden yazdı˘ ımız programlarda satır uzunlu˘ unun mümkün g g oldu˘ unca 79 karakterden fazla olmamasına dikkat ediyoruz.... >>> print ’\nGünün ¸ s mönüsü\n--........ .. bu kaçı¸ dizisini kullanarak kodlarımızı iki satıra s bölmeyi tercih ettik. çıktımız “merhaba” oldu.. E˘ er amacınız “merhaba” kelimesini “mer” ve g g “haba” olarak bölmekse söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ ..... 6 TL Çorba.... 6 TL\nÇorba...... Bu durum teknik bir zorunluluk de˘ ildir. Daha önce aynı örne˘ i print komutu ile birlikte kullanmı¸tık.. ENTER tu¸una bastı˘ ımız anda g g s s g Python hata verecektir...... Bu çıktıdan sunu da anlıyoruz: Demek ki biz g s ¸ üç tırnak yerine tek tırnak kullanmak istesek aynı çıktıyı elde etmek için söyle gibi bir komut ¸ vermemiz gerekecek: >>> print ’\nGünün mönüsü\n------------\nMakarna... E˘ er yazdı˘ ımız bir satır 79 g g g karakterden uzun olacaksa satırı uygun bir yerinden bölüp yeni bir satıra geçmemiz gerekir.. Ancak görüntü açısından kodların bu sekilde sa˘ a do˘ ru uzaması ho¸ de˘ il... . E˘ er orada o kaçı¸ dizisini kullanmazsak.. Demek ki Python üç tırnak g s yardımıyla girdi˘ imiz kodları böyle görüyormu¸. ancak okunaklılı˘ ı artırdı˘ ı için uyulması tavsiye edilir. “merhaba” kelimesini “mer” hecesinden bölüp “\” i¸areti ile alt satıra g s geçti˘ imiz halde... 2 TL Buradan.. 2 TL """ Bu örne˘ i hatırlıyorsunuz. 6 TL\nÇorba... 3 TL Tatlı.ile ba¸layan komutun ilk satırının sonunda. \ . 2 TL\n’ Gördü˘ ünüz gibi. Python’ın herhangi bir hata vermeden alt satıra s geçmesini sa˘ lamak. çıktıda “\n” adlı kaçı¸ dizileri de görünüyor.. yukarıdaki komutlarda bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı... Makarna.... 2 TL\n’ Günün mönüsü -----------Makarna. 3 TL\nTatlı.. “\” i¸areti... yazdı˘ ınız kodların düzgün görünmesi ve okug g naklı olması da önemlidir.... Bu arada. üç tırnak i¸aretlerinin kimi durumlarda hayatımızı ne kadar da kolayla¸tırabilece˘ ini s s g anlayabilirsiniz.. Bu durumu belirgin bir sekilde gösteren bir örnek verelim: g ¸ >>> print ’mer\ ... ¸ g g s g Kötü bir kod görünümü ortaya çıkmaması için. alt satıra geçilmi¸ de olsa kodların ilk satırdan devam etmesi s s gerekti˘ ini gösteriyor..... Not: Python’da do˘ ru kod yazmak kadar. haba’ merhaba Gördü˘ ünüz gibi. 3 TL\nTatlı.....

O da “\” ¸ s i¸areti. Bu kaçı¸ s s dizisi de kimi yerlerde hayatınızı kolayla¸tırabilir. Çok uzak Bu kaçı¸ dizisinin görevi karakter dizisi içindeki karakterler arasına mesafe koymak. Ancak en önemlilerini zaten yukarıda verdik. s s gs Mesela bu karakter dizisi tırnak i¸aretiyle birlikte kullanıldı˘ ında. O zaman da söyle bir anlam kazanır: ¸ >>> print "Uzak... “\” i¸aretinden sonra bo¸luk bile olmamalı.. Yani “\” i¸aretini koyar koymaz ENTER tu¸una s s basmalısınız.. Bu kaçı¸ dizisinin hem görünü¸ü hem de kullanımı yukarıdaki kaçı¸ s s s s dizilerinden biraz farklıdır. karakter dizisini ba¸latıp s g s bitiren tırnaklarla çakı¸ılmasını önlüyor. o karakter dizisi g çıktıda tek satır olarak görünüyor.>>> print """mer . Bu s ¸ s kaçı¸ dizisinin adı “r“‘dir. “merhaba” kelimesinin bölünmesini istemiyorsanız yine “\” g g kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> print """mer\ . bu i¸aretin s s satırdaki son karakter olmasına özen gösterin. Bütün bunların dı¸ında bu kaçı¸ dizisi “t” harfiyle de yan s s yana gelebilir. s Yukarıdakilerin dı¸ında. Dilerseniz bu kaçı¸ dizisini anlatmadan önce size söyle bir soru s ¸ sorayım: Acaba a¸a˘ ıdaki karakter dizisini nasıl yazdırırız? s g “C:\Documents and Settings\nergis\test” .... E˘ er bu kaçı¸ dizisini “n” harfiyle birlikte kullanırsak. de˘ i¸ik anlamlar ortaya çıkarabiliyor. Python’da sablona uymayan önemli bir kaçı¸ dizisi daha bulunur. g s s bir karakter dizisini herhangi bir yerinden bölüp alt satıra geçti˘ imiz halde. \t Çok uzak" Uzak. E˘ er bu kaçı¸ dizisini tek ba¸ına kullanırsak. haba""" mer haba E˘ er üç tırnak kullandı˘ ınız halde. s g s karakter dizilerini bölüp alt satıra geçebiliyoruz. s s Bütün bu örneklerden sunu anlıyoruz: Python’da temel olarak tek bir kaçı¸ dizisi var... Bu i¸aret farklı karakterlerle bir araya gelerek. “\” kaçı¸ dizisi ba¸ka karakterlerle de bir s s s araya gelebilir.. haba""" merhaba E˘ er üç tırnak yerine çift veya tek tırnak kullanarak “merhaba” kelimesini ortadan bölmek g isterseniz elbette “\n” adlı kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> print "mer\nhaba" mer haba >>> print ’mer\nhaba’ mer haba Not: Çok uzun bir karakter dizisini iki satıra bölmek için “\” i¸aretini kullanırken. Programlama maceramızda en çok i¸imize yarayacak olanlar bunlardır.

karakter dizisi içinde geçen bütün kaçı¸ dizilerini etkisiz g s s hale getiriyor. \n. \t" s s “r” adlı kaçı¸ dizisi. Bu kaçı¸ dizilerinin etkisizle¸tirilebilmesi için su kodu yazabilirsiniz: s s ¸ print "Python’daki kaçı¸ dizileri sunlardır: \\. g \’ Karakter dizilerini ba¸latıp bitiren tek tırnaklarla. s s . Dilerseniz simdiye kadar gördü˘ ümüz kaçı¸ dizilerini söyle bir özetleyelim: ¸ g s ¸ \ ENTER tu¸una basılarak alt satıra kaydırılan karakter dizilerinin çıktıda tek satır olarak görüns mesini sa˘ lar. Çünkü Python karakter dizisi içinde geçen g g g kaçı¸ dizilerini i¸leme sokuyor ve buradaki her bir kaçı¸ dizisinin görevini yerine getirmesine s s s izin veriyor. Bu kaçı¸ dizisi özellikle dizin adlarını yazdırırken çok i¸inize yarayacaktır. karakter dizisi içinde geçen çift tırnakların s karı¸masını engeller. \t s s Bu cümleyi söyle yazdıramayız: ¸ >>> print "Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. Sizce neden böyle oldu? g Cevap aslında çok basit. Diyelim ki su cümleyi ekrana yazdırmak ¸ ¸ istiyoruz: Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. Bunu söyle kullanıyoruz: s ¸ >>> print r"C:\Documents and Settings\nergis\test" Gördü˘ ünüz gibi. ˙ s s Isterseniz bununla ilgili söyle bir örnek daha verelim. karakter dizisi içindeki kaçı¸ dizilerinin görevlerini yerine getirmesine engel s s olacaktır. ˙ste böyle bir duruma kar¸ı Python’da “r” I¸ s adlı bir kaçı¸ dizisi daha bulunur. karakter dizisi içinde geçen tek tırnakların s karı¸masını engeller. \n. “r” adlı kaçı¸ dizisi. Bu durumdan kurtulmak için g s birkaç seçene˘ imiz var. s . \\n. \\t" s ¸ Ama burada “r” kaçı¸ dizisini kullanırsak çok daha temiz bir kod görünümü elde etmi¸ oluruz: s s print r"Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. \n. s \” Karakter dizilerini ba¸latıp bitiren çift tırnaklarla. Gördü˘ ünüz gibi çıktı hiç de bekledi˘ imiz gibi de˘ il. Ama e˘ er istersek yukarıs g daki soruna çok daha temiz bir çözüm de bulabiliriz. Karakter dizisinde kalın harflerle gösterdi˘ imiz kısımlara dikkat edin: g C:\Documents and Settings\nergis\test Burada “nergis” ve “test” kelimelerinin ba¸ındaki harfler. \t" s s Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. dizin ayracı olan “\” i¸areti ile yan s s yana geldi˘ i için Python bunları birer kaçı¸ dizisi olarak algılıyor. ˙ g Istersek yukarıdaki karakter dizisini söyle yazabiliriz: ¸ >>> print "C:\\Documents and Settings\\nergis\\test" Burada “\” i¸aretlerini çiftleyerek sorunun üstesinden gelebiliyoruz.˙ Isterseniz bu karakter dizisini önce söyle yazdırmayı deneyelim: ¸ >>> print "C:\Documents and Settings\nergis\test" C:\Documents and Settings ergis est Gördü˘ ünüz gibi Python bize tuhaf bir çıktı verdi.

s Simdi dilerseniz bölüm sorularına geçelim ve bu konuyu kapatalım.. A¸a˘ ıdaki karakter dizilerini farklı yöntemler kullanarak birle¸tirin ve tek bir cümle elde s g s edin: "Ahmet" "yarın Ankara’ya" "gidecek" Sizce en kolay ve kullanı¸lı yöntem hangisi? s 5.. 488.com/blog/hangisinden-baslamali-python-2x-mi-yoksa-3x-mi..70 YTL 2006...... 2. g g g s 2 + 3 x 7 E˘ er g 6..com ’23’ """@%&""" ’’’istihza’’’ 3..00 YTL 2008. O..... A¸a˘ ıdakilerden hangisi bir karakter dizisi de˘ ildir? s g g "python" www. 666. Python’ın 2..istihza. 585. 638..Veli ..... E˘ er hangi sürümü kullanmanız gerekti˘ i konusunda tereddütleriniz varsa g g http://www..google. A¸a˘ ıdaki tabloyu ekrana çıktı olarak verin: s g Yıllara Göre Asgari Ücret ------------------------2005....html/ adresindeki makalemizi inceleyin.00 YTL 2007. ¸ 2.70 YTL 2009.\n Yeni bir satıra geçilmesini sa˘ lar...6 Bölüm Soruları 1. s g s Python’dan aldı˘ ınız sonuç bekledi˘ iniz gibi de˘ ilse nedenini bulmaya çalı¸ın....00 TL 2010.... s Nasıl korku verir sessizlik insana.x sürümünü mü kullandı˘ ınızı tespit g edin.. s s s s g r Karakter dizileri içinde geçen kaçı¸ dizilerini etkisiz hale getirir.. 760.50 TL 4.. A¸a˘ ıdaki ifadeyi üç tırnak i¸ areti kullanmadan ekrana çıktı olarak verin: s g s Bilmezler yalnız ya¸amayanlar. 531. A¸a˘ ıdaki i¸lemin sonucunu önce kafanızdan sonra da Python’la hesaplayın.......x sürümünü mü yoksa 3. g \t Karakter dizileri içinde sekme (TAB) tu¸una basılmı¸ gibi bo¸luklar olu¸turulmasını sa˘ lar..

farklı tırnak tiplerini kullanarak yazdırın: s g Doktor Kemal’in yaptı˘ı açıklamaya göre. A¸a˘ ıdaki de˘ i¸kenleri kullanarak “Depoda 10 kilo elma. 20 kilo da armut kaldı” cümlesini s g gs elde edin: elma = 10 armut = 20 8. s s . "Endi¸e edecek hiçbir ¸ey yok!" g s s Python’daki en kullanı¸lı tırnak tiplerinden biri de "üç tırnak" (""") i¸aretidir. A¸a˘ ıdaki cümleleri.7.

Su a¸amada kullanım ¸ s kolaylı˘ ı ve sadeli˘ i nedeniyle Kwrite önerilebilir. ilk satıra: s s 27 . Ancak kodlar ço˘ alıp büyümeye ba¸layınca komut satırı yetersiz gelmeye ba¸layag s s caktır.BÖLÜM 3 Python Programlarını Kaydetmek Özellikle küçük kod parçaları yazıp bunları denemek için Python komut satırı mükemmel bir ortamdır. Yeni bir Gedit belgesi olu¸turmak için ise ALT+F2 tu¸larına basıp: s s gedit komutunu veriyoruz. g g ˙se yeni bir Kwrite belgesi açarak ba¸layalım. metin düzenleyici kullanılarak Python programs larının nasıl yazılaca˘ ını tek tek inceleyece˘ iz.1 GNU/Linux Sistemi E˘ er kullandı˘ ınız sistem GNU/Linux’ta KDE masaüstü ortamı ise ba¸langıç düzeyi için Kwrite g g s veya Kate adlı metin düzenleyicilerden herhangi biri yeterli olacaktır. Ancak Python kodlarını ayırt edip renklendirebilen bir metin düzenleyici ile yola çıkmak her bakımdan hayatınızı kolayla¸tıracaktır. çıkan ekranda: s kwrite yazmaktır. Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. g g E˘ er kullandı˘ ınız sistem GNU/Linux’ta GNOME masaüstü ortamı ise Gedit’i kullanabilirsiniz. Üstelik tabii ki yazdı˘ ınız kodları bir yere kaydedip saklamak isteyeceksiniz. Yeni bir Kwrite belgesi açmanın en kolay yolu I¸ s ALT+F2 tu¸larına basıp. Python kodlarını yazmak için istedi˘ iniz herhangi bir metin düzenleyiciyi kullanabilirsiniz. Hatta g Notepad bile olur. ˙ste burada g I¸ metin düzenleyiciler devreye girecek. hem Windows hem de GNU/Linux ba¸lı˘ ı altında yazılanları s g okumanızı tavsiye ederim. Bo¸ Kwrite veya Gedit belgesi kar¸ımıza geldikten sonra ilk yapmamız gereken. hangi i¸letim g g g s sistemini kullanıyor olursanız olun. s Biz bu bölümde farklı i¸letim sistemlerinde. Dilerseniz önce GNU/Linux ile ba¸layalım: s 3.

Dolayısıyla yukarıda g gösterdi˘ imiz cd Desktop komutu sizi masaüstünün oldu˘ u dizine götürür. #!/usr/bin/python yazdı˘ ımızda sisteme su emri vermi¸ oluyoruz: g ¸ s “Python’ı /usr/bin dizini içinde ara!“ #!/usr/bin/env python yazdı˘ ımızda ise su emri: “Python’ı nereye saklandıysa bul!“ g ¸ Neyse. "bir de". Ancak bazı GNU/Linux sistemlerinde Python’ın çalı¸tırılas g s bilir dosyası ba¸ka bir dizinin içinde de olabilir (Mesela /usr/local/bin). a. Bu tür sistem farklılıklarına kar¸ı önlem olarak GNU/Linux sistemlerindeki env adlı bir betikten s yararlanabiliriz. s Uzun lafın kısası. çalı¸tırılas s bilir dosya /usr/bin altında bulunamayaca˘ ı için. b. suna benzer bir komut vermeniz gerekir: ¸ . bazı ko¸ullarda sistem yazdı˘ ınız programı g s g çalı¸tıramayacaktır. "bir". Simdi hemen bir konsol ¸ ekranı açıyoruz.) Su komutu vererek. Gelin biz masaüstüne kaydedelim dosyamızı. Biz daha fazla teknik ayrıntıya dalmadan yolumuza devam edelim.. Komut satırını ilk ba¸lattı˘ ınızda g s g içinde bulundu˘ unuz dizin ev dizininiz olacaktır (/home/kullanici_adi). c.py adında bir dosya görüyor olmamız lazım. biraz sonra yazaca˘ ımız kodların birer Python kodu oldu˘ unu ve Python’ın da sisg g temde hangi konumda yer aldı˘ ını gösteriyor.py ¸ adıyla herhangi bir yere kaydediyoruz.#!/usr/bin/env python yazmak olacaktır. Tabii e˘ er siz g g g komut satırını farklı bir dizin içinde açmı¸sanız tek ba¸ına yukarıdaki komutu vermeniz sizi s s masaüstüne götürmez. s ¸ yani dosyayı kaydetti˘ imiz yere geliyoruz: g cd Desktop Tabii burada ben sizin ev dizininde oldu˘ unuzu varsaydım. Su anda ¸ masaüstünde deneme. Bu durumda. Python komut satırına kod yazmaktan çok farklı de˘ ildir. (Ama Python komut satırını çalı¸tırmıyoruz. Programımızın en ba¸ına ekledi˘ imiz #/usr/bin/env python s s g satırı sayesinde Python sistemde nereye kurulmu¸ olursa olsun kolaylıkla tespit edilebilecektir.. Simdi dosyamızı deneme. Böylece sistemimiz Python’ı nerede bulması g gerekti˘ ini anlıyor. g GNU/Linux sistemlerinde Python’ın çalı¸tırılabilir dosyası genellikle /usr/bin dizini altındadır. s Dolayısıyla yukarıdaki satırı aslında söyle de yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/python Böylece sisteminiz Python’ı /usr/bin dizini altında arayacak ve yazdı˘ ınız programı Python’la g çalı¸tırması gerekti˘ ini anlayacaktır. masaüstüne. "almak istiyorum" Bunları yazıp bitirdikten sonra sıra geldi dosyamızı kaydetmeye. Simdi g ¸ a¸a˘ ıda verilen satırları Kwrite veya Gedit belgesinin içine ekleyelim: s g #!/usr/bin/env python a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Öyle bir durumda. Aslında metin içine kod yazmak. Peki bu komut ne i¸e yarıyor? s Bu komut. Böylece yazdı˘ ımız bir programın. g g g Python’ın /usr/bin dizini haricinde bir konuma kuruldu˘ u sistemlerde çalı¸tırılması konusunda g s endi¸e etmemize gerek kalmaz. Python’ın çalı¸tırılabilir dosyasının her sistemde aynı dizin altında buluns s mama ihtimalinden ötürü yukarıdaki gibi sabit bir dizin adı vermek iyi bir fikir olmayabilir. /usr/bin dizini altında bulundu˘ unu varsayabilece˘ imiz bu env beti˘ i Python’ın g g g sistemde hangi dizin içinde oldu˘ unu bulmamızı sa˘ lar.

py komutuyla da deneme.py adlı dosyaya çalı¸tırma yetkisi veriyoruz. sistem g g g bu betikle ne yapması gerekti˘ ine karar veremez. Bunun ardından: g chmod a+x deneme. bir armut. sistem bu beti˘ i hangi programla çalı¸tırması gerekg s g s ti˘ ini anlayamayaca˘ ı için . Ancak ba¸taki “python” g g s g s s ifadesini kaldırdı˘ ımızda.py: /usr/bin/python: bad interpreter: No such file or directory Böyle bir hata almamak için o satırı #!/usr/bin/env python seklinde yazmaya özen gösteriy¸ oruz. g E˘ er bu satırı #!/usr/bin/python seklinde yazarsanız ve e˘ er programınızın çalı¸tırıldı˘ ı sisg ¸ g s g temde Python’ın çalı¸tırılabilir dosyası /usr/bin/ dizini altında de˘ ilse suna benzer bir hata çıks g ¸ tısı alırsınız: bash: . Böylece Python nereye kurulmu¸ olursa olsun sistemimiz Python’ı tespit edebiliyor. beti˘ i Python programının çalı¸tıraca˘ ı anla¸ılıyor.py E˘ er her sey yolunda gitmi¸se su çıktıyı almamız lazım: g ¸ s ¸ bir elma.py komutu çalı¸mayacaktır./deneme. gs E˘ er ba¸arıyla masaüstüne gelmi¸seniz.py Peki.py komug g s tunu verdi˘ imizde./deneme. Artık komut satırında su komutu vererek programımızı çalı¸tırabiliriz: ¸ s . s Gördü˘ ünüz gibi. python deneme./deneme. ama acaba ¸ g s Python programlarını ba¸a python komutu eklemeden çalı¸tırmanın bir yolu var mı? ˙ste bus s I¸ rada biraz önce bahsetti˘ imiz #!/usr/bin/env python satırının önemi ortaya çıkıyor. g Ba¸a python komutu getirmeden programımızı çalı¸tırabilmek için öncelikle programımıza s s çalı¸tırma yetkisi vermemiz gerekiyor. bir de muz almak istiyorum GNOME kullanıcıları da yukarıda anlatılan i¸lemleri takip ederek ve Kwrite yerine Gedit adlı s metin düzenleyiciyi kullanarak dosyayı kaydedip çalı¸tırabilir. yani dosyayı çalı¸tırılabilir s s (executable) bir dosya haline getiriyoruz. yazdı˘ ınız programı çalı¸tırmak için su komutu verip g s s g s ¸ ENTER tu¸una basın: s python deneme. Peki. Bunu su komut yardımıyla yapıyoruz: s ¸ Öncelikle: cd Desktop komutuyla dosyayı kaydetti˘ imiz yer olan masaüstüne geliyoruz.cd /home/kullanici_adi/Desktop Not: Bazı Türkçe GNU/Linux sistemlerinde masaüstünü gösteren dizin “Desktop” yerine “Masaüstü” adını da ta¸ıyabilmektedir. Öyle ise tabii ki verece˘ iniz komutta “Desktop” kes g limesini “Masaüstü” kelimesiyle de˘ i¸tirmeniz gerekir.py komutuyla programlarımızı çalı¸tırabiliyoruz. e˘ er beti˘ in ilk satırında #!/usr/bin/env python da yoksa. s . Normal g s sartlar altında tercih edece˘ imiz program çalı¸tırma biçimi de bu olacaktır. tüm bu i¸lemlerin #!/usr/bin/env python satırıyla ne ilgisi var? s E˘ er bu satırı metne yerle¸tirmezsek. python deneme.

g Örne˘ in. bir programı ça˘ ırmak istedi˘ imizde öncelikle yukarıda adı verilen dizinlerin içini g g kontrol edecektir. bir programı ça˘ ırdı˘ ımızda./deneme komutuyla da programımızı çalı¸tırabiliriz.py dosyasının isminin sonundaki . g ˙sletim sistemleri. yani Türkçe ifade etmek gs gerekirse. Böylece biz de bu programları do˘ rudan s g g isimleriyle ça˘ ırabiliriz.bin ve . ˙sletim sisg ¸ I¸ temimiz. söz konusu programı çalı¸tırabilmek için bazı I¸ g g s özel dizinlerin içine bakar.py uzantısını s kaldırıp.conf dosyasının yolu /etc/X11/xorg. bir programın YOL üstünde olması ne demek? Bilindi˘ i gibi. Mesela programımızı /usr/bin içine kopyalayalım. s Simdi e˘ er biz de yazdı˘ ımız programı do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabilmek istiyorsak programımızı ¸ g g g g echo $PATH çıktısında verilen dizinlerden birinin içine kopyalamamız gerekiyor. kabaca o programın veya dosyanın içinde yer g aldı˘ ı dizindir. Çalı¸tırılabilir dosyalar e˘ er bu özel dizinler içinde iseler. programın YOL üstünde olması gerekir. Peki. s Ya biz programımızı sadece ismini yazarak çalı¸tırmak istersek ne yapmamız gerekiyor? s Bunu yapabilmek için programımızın PATH de˘ i¸keni içinde yer alması.conf ‘tur. Örne˘ in fstab dosyasının yolu /etc/fstab‘dır. Su komut i¸inizi görecektir: ¸ s sudo cp Desktop/deneme /usr/bin Simdi konsol ekranında: ¸ . diyoruz. Gedit programı YOL üstündedir. i¸letim s g s sistemi bu dosyaları bulur ve çalı¸tırılmalarını sa˘ lar. Bu “yol” kelimesinin bir de daha özel bir anlamı bulunur. Zaten Gedit programının YOL üstünde olması sayesinde.sh dosyaları çalı¸tırılas s bilir dosyalardır) içinde yer aldı˘ ı dizinlere de özel olarak YOL adı verilir ve bu anlamda kulg lanıldı˘ ında “yol” kelimesi genellikle büyük harfle yazılır. g g s xorg. g which gedit komutunun çıktısına bir bakalım: /usr/bin/gedit Gördü˘ ünüz gibi Gedit programının YOL’u /usr/bin/gedit. gs Dolayısıyla. Tabii ki bu dizin içine bir dosya kopyalayabilmek için root yetkilerine sahip olmalısınız. g ¸ Hemen bir konsol ekranı açıp su komutu veriyoruz: ¸ echo $PATH Bu komutun çıktısı suna benzer bir sey olacaktır: ¸ ¸ /usr/local/sbin:/usr/local/bin:/usr/sbin: /usr/bin:/sbin:/bin:/usr/games Bu çıktı bize YOL de˘ i¸keni (˙ gs Ingilizce’de PATH variable) dedi˘ imiz seyi gösteriyor. . Simdi bu konuyu daha iyi anlayabilmek için birkaç deneme yapalım. çalı¸tırılabilir dosyaların (. Hemen yukarıda echo $PATH komug tunun çıktısını kontrol ediyoruz ve görüyoruz ki /usr/bin/ dizini YOL de˘ i¸kenleri arasında var. Bilgisayar dilinde. bir programın veya dosyanın yolu. E˘ er ça˘ ırdı˘ ımız programın çalı¸tırılabilir dosyası bu dizinlerden herhangi g g g s birinin içinde ise o programı ismiyle ça˘ ırabiliyoruz. Ba¸ka bir örnek vermek gerekirse.Yukarıdaki i¸lemlerden sonra bu deneme. konsolda sadece gedit komutunu vererek Gedit programını çalı¸tırabiliyoruz.

mevg cut konsol oturumu kapatılınca her sey yine eski haline dönecektir. masaüstünüz hep YOL üstünde kalmayacak..deneme yazınca programımızın çalı¸tı˘ ını görmemiz lazım. dosyamızın içinde bulundu˘ u dizini YOL’a eklemek de mümkün. E˘ er GNU/Linux altında herg s g hangi bir programlama faaliyetinde bulunmak istiyorsanız yukarıda verdi˘ imiz bilgileri özümseg meniz gerekir. Bu g sayede artık masaüstünde bulunan çalı¸tırılabilir dosyalar da kendi adlarıyla ça˘ rılabileceks g ler. echo $PATH komutuyla masaüstünüzün YOL üstünde görünüp görünmedi˘ ini kontrol edebilirsiniz.. Söyle ki: g ¸ PATH=$PATH:$HOME/Desktop Bu sekilde masaüstü dizinini YOL’a eklemi¸ olduk. ne de sıkılın. 3. E˘ er herhangi bir dizini ¸ g kalıcı olarak YOL’a eklemek isterseniz. Mesela gs masaüstünü YOL’a eklemek için /home/kullanici_adi/. ˙ ¸ s Isterseniz. s g Program dosyamızı YOL üstünde bulunan dizinlerden birine eklemek yerine. Gelelim Windows kullanıcılarına.. kullandı˘ ınız da˘ ıtımın KDE veya g g g GNOME menüsüne eklemek istedi˘ inizde i¸inize çok yarayacaktır. Ancak masaüstünü YOL’a ekledi˘ inizde.profile dosyanızda de˘ i¸iklik yapmanız gerekir. Python’la bir program yazıp bu programı. s IDLE’a ula¸mak için s Ba¸lat/Programlar/Python/IDLE (Python GUI) yolunu takip ediyoruz. IDLE ilk ba¸latıldı˘ ında s s g söyle bir görünüme sahip olacaktır: ¸ .. .2 Windows Sistemi Windows kullanıcıları IDLE adlı metin düzenleyici ile çalı¸abilirler. Çünkü bu bölümde verdi˘ imiz bilgiler.profile dosyanızın en sonuna su satırı ek¸ lemelisiniz: export PATH=$PATH:$HOME/Desktop Yoruldunuz mu? Yoksa sıkıldınız mı? Bence ne yorulun.

bu ekran aslında Python’ın g s g etkile¸imli kabu˘ unun ta kendisidir. Biz ¸ s g Python programlarımızı yazabilece˘ imiz bir metin düzenleyici arıyoruz.. Ama su anda bizim amacımız etkile¸imli kabukla oynamak de˘ il.. g Burada File menüsü içindeki New Window dü˘ mesine tıklayarak a¸a˘ ıdaki ekrana ula¸ıyoruz: g s g s . Dilerseniz.Burada gördü˘ ümüz >>> i¸aretinden de anlayabilece˘ imiz gibi. etkile¸imli kabukta yapaca˘ ınız i¸lemleri bu s g s g s ekranda da yapabilirsiniz.

Simdi bu bo¸ sayfaya su kodları ekliyoruz: I¸ g ¸ s ¸ a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". ¸ Bunun için File/Save as yolunu takip ederek dosyayı deneme.py adıyla masaüstüne kaydediyoruz. c. "bir de". b. Bu durumda söyle bir görüntü elde ederiz: s g s ¸ .˙ste Python kodlarını yazaca˘ ımız yer burası. Dosyayı kaydettikten sonra Run/Run Module yolunu takip ederek veya do˘ rudan F5 g tu¸una basarak yazdı˘ ımız programı çalı¸tırabiliriz. a. "almak istiyorum" Kodlarımızı yazdıktan sonra yapmamız gereken sey dosyayı bir yere kaydetmek olacaktır. "bir".

Tabii e˘ er siz komut satırını farklı bir dizin içinde açmı¸sanız tek g g s ba¸ına yukarıdaki komutu vermeniz sizi masaüstüne götürmez. Hatta geçen bölümde Python’ı ¸ nasıl YOL’a ekleyece˘ imizi de ö˘ rendik.py E˘ er her sey yolunda gitmi¸se su çıktıyı almamız lazım: g ¸ s ¸ bir elma bir armut bir de muz almak istiyorum Gördü˘ ünüz gibi gayet basit. E˘ er Python’ı YOL’a eklemediyseniz programınızı çalı¸tırmak için su yöntemi de kullang s ¸ abilirsiniz: c:/python26/python deneme. Öyle bir durumda suna benzer s ¸ bir komut vermeniz gerekir: cd C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop Masaüstüne geldikten sonra su komutu vererek programınızı çalı¸tırabilirsiniz: ¸ s python deneme. yani dosyayı kaydetti˘ iniz yere gelin: ¸ g cd Desktop Windows’ta komut satırı ilk açıldı˘ ında C:\Documents and Settings\kullanici_adi gibi bir dizinin g içinde olacaksınız.E˘ er programınızı do˘ rudan komut satırını kullanarak çalı¸tırmak isterseniz su i¸lemleri yapın: g g s ¸ s 1. Peki ama nedir bu YOL denen sey? Dilerseniz biraz g g ¸ bu konuyu inceleyelim. Zira ileride bir Python programı yazıp bu programı kullanıcılarınıza sunmak istedi˘ inizde bu bilgiler çok i¸inize yarayacak: g s . g Bu arada birkaç defadır “YOL” diye bir seyden söz ediyoruz. masaüstüne. Dolayısıyla yukarıda gösterdi˘ imiz cd Desktop komutu sizi masaüstünün g oldu˘ u dizine götürecektir. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip.py Tabii ben burada sizin daha önce anlattı˘ ımız sekilde Python’ı YOL’a ekledi˘ inizi varsayg ¸ g dım. Su komutu vererek. s s s 2. açılan pencereye “cmd” yazın ve ENTER tu¸una basın.

g Dolayısıyla su komutu vererek IE’yi komut satırından ba¸latabilirsiniz: ¸ s "C:\Program Files\Internet Explorer\iexplore. s g . Mesela programımızı C:\Windows dizini içine kopyalayalım. ˙sletim sisg ¸ I¸ temimiz. Simdi komut satırında: ¸ deneme.py yazınca programımızın çalı¸tı˘ ını görmemiz lazım. açılan pencerede cmd komutunu vererek MS-DOS’u ba¸latalım s s s ve orada söyle bir komut yazalım: ¸ echo %PATH% Bu komutun çıktısı suna benzer bir sey olacaktır: ¸ ¸ C:\WINDOWS\system32. Aynı sekilde calc. Calc programını do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabiliyoruz. Dolayısıyla bu dosyanın içeri˘ ini görüntüleg mek için su komutu verebilirsiniz: ¸ notepad "C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts" Python’ın yolu ise C:\Python26\python.Bir programın veya dosyanın yolu.exe‘dir. çalı¸tırılabilir s dosyaların (. Bu klasör de YOL üstünde oldu˘ u için.. g ˙sletim sistemleri. hosts dosyasının yolu C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts‘tur. g g g Simdi e˘ er biz de yazdı˘ ımız programı do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabilmek istiyorsak programımızı ¸ g g g g echo %PATH% çıktısında verilen dizinlerden birinin içine kopyalamamız gerekiyor. i¸letim s g s sistemi bu dosyaları bulur ve çalı¸tırılmalarını sa˘ lar. Simdi bu konuyu daha iyi anlayabilmek için birkaç deneme yapalım.exe Bu “yol” kelimesinin bir de daha özel bir anlamı bulunur. Bu çıktı bize YOL de˘ i¸keni (˙ gs Ingilizce’de PATH variable) dedi˘ imiz seyi gösteriyor. Notepad programını do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabiliriz. Örne˘ in notepad. söz konusu programı çalı¸tırabilmek için bazı I¸ g g s özel dizinlerin içine bakar. kabaca o programın veya dosyanın içinde yer aldı˘ ı dizindir.. E˘ er ça˘ ırdı˘ ımız programın çalı¸tırılabilir dosyası bu dizinlerden herhangi g g g s birinin içinde ise o programı ismiyle ça˘ ırabiliyoruz. YOL g üstünde yer aldı˘ ı için. Böylece biz de bu programları do˘ rudan s g g isimleriyle ça˘ ırabiliriz. Dolayısıyla Python’ı çalı¸tırmak için su komutu s ¸ verebiliyoruz: C:\Python26\python.C:\WINDOWS. bir programı ça˘ ırdı˘ ımızda. Komut satırında g g g notepad komutunu vererek bunu kendiniz de test edebilirsiniz. sizin de bu dizini önceki dizinden noktalı virgül ile ayırmanız gerekir. g ¸ Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip. bir programı ça˘ ırmak istedi˘ imizde öncelikle yukarıda adı verilen dizinlerin içini g g kontrol edecektir. Bu dizin. Çalı¸tırılabilir dosyalar e˘ er bu özel dizinler içinde iseler.exe‘dir. Bilgisayar dilinde. g Not: YOL dizinlerinin birbirlerinden noktalı virgül ile ayrıldı˘ ına dikkat edin! Dolayısıyla.exe dosyaları çalı¸tırılabilir dosyalardır) içinde yer aldı˘ ı dizinlere de özel olarak s g YOL adı verilir ve bu anlamda kullanıldı˘ ında “yol” kelimesi genellikle büyük harfle yazılır.exe C:\Windows dizini altında bulunan bir programdır.exe" Ba¸ka s bir örnek vermek gerekirse.C:\WINDOWS\System32\Wbem.exe de ¸ C:\Windows\System32 klasörü altında bulunan bir programdır. YOL’a g yeni bir dizin eklemek isterseniz. g Örne˘ in Internet Explorer programının yolu C:\Program Files\Internet Explorer\iexplore.

echo %PATH% komutuyla masaüstünüzün YOL üstünde görünüp görünmedi˘ ini kontrol edebilirsiniz.COM.. .PY” girdisini ekleyin.CMD. s Simdiye kadar bir Python programını nasıl yazaca˘ ımızı ve IDLE’ı ya da MS-DOS’u kullanarak bu ¸ g programı nasıl çalı¸tıraca˘ ımızı ö˘ rendik.WSH Windows’ta e˘ er bir program yukarıda görülen uzantılardan birine sahipse çalı¸tırılabilir olarak g s kabul edilecektir.. daha önce gösterdi˘ imiz sekilde. uzantı belirtmeden çalı¸tırabilirsiniz.VBE. Bunun için MS-DOS’ta söyle bir komut vermemiz g ¸ gerekiyor: PATH=%PATH%.. bu dizini Sistem De˘ i¸keng ¸ gs leri içindeki PATH listesine yazmanız gerekir. TAMAM’a basıp çıkın.EXE.exe de bu uzantılardan biri.py uzantısını g g da ekleyebilirsiniz. Ama mesela deneme.%USERPROFILE%\Desktop Bu sekilde masaüstü dizinini YOL’a eklemi¸ olduk. sistemin çalı¸tırılabilir kabul gs gs s etti˘ i uzantıları tutar. s s gs g 3..exe uzan¸ tısını belirtmeden do˘ rudan isimleriyle ça˘ ırabildik.JSE. Yani yazdı˘ ımız programı masaüstüne kaydetti˘ imizi varsayarsak ve g g su komutla da masaüstüne geldi˘ imizi dü¸ünürsek: ¸ g s cd C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop Masaüstüne geldikten sonra su komutu vererek programınızı çalı¸tırma imkanına sahibiz: ¸ s .py uzantılı dosyaları da. E˘ er isterseniz bu listeye . uzantısını belirtmeden de ça˘ ırabiliyoruz. Bunun için su i¸lemleri yapabilirsiniz: ¸ s 1.py uzantısını da belirtmemiz gerekti. dosyamızın içinde bulundu˘ u dizini YOL’a eklemek de mümkün. Dolayısıyla Windows Python g programlarını nasıl çalı¸tırması gerekti˘ ini bilir. Bu g sayede artık masaüstünde bulunan çalı¸tırılabilir dosyalar da kendi adlarıyla ça˘ rılabilecekler. Burada hemen söyle bir soru akla geliyor: Notepad ve Calc gibi programları. gs g 4.py adlı programımızı g g çalı¸tırabilmek için ..BAT. s g Ancak masaüstünü YOL’a ekledi˘ inizde.WSH‘den sonra ”. Böylece artık . “Sistem De˘ i¸kenleri” bölümünde “PATHEXT” ö˘ esini bulup buna çift tıklayın.WSF. En son girdi olan .. mevcut g MS-DOS oturumu kapatılınca her sey yine eski haline dönecektir.Program dosyamızı YOL üstünde bulunan dizinlerden birine eklemek yerine.. ˙ ¸ s Isterseniz... “Geli¸mi¸” sekmesine girin ve “Ortam De˘ i¸kenleri” dü˘ mesine basın. masaüstünüz hep YOL üstünde kalmayacak. E˘ er masaüstü dizinini kalıcı ¸ g olarak YOL’a eklemek isterseniz.. hiç . Peki yazdı˘ ımız bir programı çift tıklayarak çalı¸tıras g g g s maz mıyız? Elbette çalı¸tırabiliriz. Denetim Masasında “Sistem” simgesine çift tıklayın. Su komutu verelim: g ¸ echo %PATHEXT% Buradan su çıktıyı alıyoruz: ¸ . 5. Gördü˘ ünüz gibi.JS.. s Python Windows’a kurulurken kendini kütü˘ e (Registry) kaydeder. Dolayısıyla bu uzantıya sahip g bir dosyayı. Peki bu durumun nedeni nedir? s Windows’ta PATHEXT adlı özel bir de˘ i¸ken vardır. Hatta bu sayede Windows üzerinde yazdı˘ ımız s g g ˘ Python programlarını.VBS. Bu de˘ i¸ken.. programın bulundugu dizin içinde sadece ismini kullanarak çalı¸tırs mamız da mümkündür. 2.

MS-DOS’ta o anda programın bulundu˘ u dizin s g içinde olmamız gerek. programlarınızı çalı¸tırmak için asla bu çift tıklama yöntemini kullanmayın. Bunu da. biz sadece arkada son hızla siyah bir komut satırının açılıp kapandı˘ ını g görürüz. Pros s gramlarınızı her zaman komut satırından çalı¸tırın.. ama çok hızlı bir sekilde çalı¸ıp sona erdi˘ i için biz s ¸ s g programımızın çalı¸tı˘ ını göremiyoruz.. Ne diyorduk? Evet. Programımızın çalı¸tı˘ ını görebilmemiz için o siyah kos g s g mut satırının kapanmasına engel olmamız gerekir. Python’la bir program geli¸tirirken.py uzang g g tılı dosyaya çift tıkladı˘ ımızda programımız çalı¸acaktır. s ¸ Diyelim ki bir üçgenin alanını hesaplayan bir program yazacaksınız. Bu komut sayesinde MS-DOS siz ENTER tu¸una basana kadar açık kalacaktır.. yazdı˘ ımız programları çift tıklayarak çalı¸tıramaz mıyız? Tabii ki çalı¸tırag s s biliriz. Biz simdi tekrar g ¸ ¸ konumuza dönelim.py Ancak bu komutun i¸e yarayabilmesi için. e˘ er programınızda bir hata varsa. "bir de". "almak istiyorum" raw_input() Son satıra ekledi˘ imiz bu raw_input() ifadesinin ne oldu˘ unu ve tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını g g s g birkaç bölüm sonra inceleyece˘ iz. Bir üçgenin alan formülü sudur: ¸ alan = taban x (yukseklik / 2) Kodlarımız söyle olmalı: ¸ yukseklik = 4 taban = 6 alan = taban * (yukseklik / 2) print alan Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ 1. Dosyamıza çift tıkladı˘ ımızda programımız çalı¸ır çalı¸masına.. s g bu hatanın nereden kaynaklandı˘ ını anlayabilirsiniz. ama bu i¸lem o kadar g s s s hızlı olup biter ki. programımızın en son satırına su ¸ ilaveyi yaparak hallediyoruz: raw_input() Yani kodlarımız söyle görünmeli: ¸ a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Ama e˘ er programınızı çift tıklayarak g g çalı¸tırırsanız hatayı görme sansınız olmaz. yazdı˘ ımız . Python Windows’a kurulurken kendini kütü˘ e kaydetti˘ i için. MS-DOS’un kapanmasını eng ¸ gelledi˘ ini bilin.deneme. g s Ancak bu noktada çok önemli bir uyarı yapmamız gerekiyor. b.. Aslında programımız çalı¸ıyor. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 4 gs gs g . Ancak burada söyle bir problem g s ¸ var. a. Neyse. Buna bir örnek verelim. Yani e˘ er programınız Belgelerim dizini içinde ise ve siz de MS-DOS’ta g C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop dizini altındaysanız bu komut bir i¸e yaras mayacaktır. Böylece. g g programınızı biraz önce anlattı˘ ımız sekilde YOL’a eklemelisiniz. Öncelikle yukseklik adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. Yazdı˘ ınız programı konum farketmeksizin her yerden ça˘ ırabilmek istiyorsanız. Simdilik siz sadece bu satırın. "bir". c....

s g s 3.3 Türkçe Karakter Kullanımı Simdiye dek Python hakkında epey bilgi edindik. bu sebeple s MS-DOS satırının kapanmasını önleyen kod hiçbir zaman çalı¸mamı¸ olacaktır.. hangi dille prog g gramlama yapıyor olursanız olun. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri ise 6 s gs gs g 3. Çünkü MS-DOS ekranı son hızla açılıp kapanacaktır.2. raw_input() s s g satırından önce bir hata varsa. Üstelik son satıra raw_input() eklemeniz de hiç bir i¸e yaramaz. Bu program söyle bir hata verecektir: g ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. yukarıda anlattı˘ ımız seyleri özümsemi¸ olmalısınız. hakikaten “alan” diye bir de˘ i¸ken tanımlamamı¸ız." %(santigrat. Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda alaca˘ ımız sonuç 12 olacaktır. in <module> print alan NameError: name ’alan’ is not defined Bu hata bize.. s g g Simdi söyle bir dü¸ünün. ˙ bir g ¸ s Iyi programcı. s s Ama e˘ er aynı programı komut satırından çalı¸tırmayı denerseniz hatanın nereden kayg s naklandı˘ ı konusunda bir fikir edinebilirsiniz. Çünkü formülde “alan” yazags s ca˘ ımıza yanlı¸lıkla “ala” yazmı¸ız! g s s Böylece bir bölümü daha bitirmi¸ olduk. Dolayısıyla.. Son olarak da alan adlı de˘ i¸kenin de˘ erini print komutu yardımıyla ekrana çıktı olarak gs g veriyoruz. “alan” diye bir seyin tanımlanmadı˘ ını söylüyor.0/5. 5. Python bu satıra ula¸amadan programı kapatacak. Yukarıda verdi˘ imiz bilgiler son derece önemlidir. Ardından taban adlı ba¸ka bir de˘ i¸ken daha tanımladık. Bir hatayla s g s g g kar¸ıla¸tı˘ ında da kodların geri kalanını okumadan programdan çıkar. üzerinde program geli¸tirece˘ i i¸letim sistemini yakından tanımalıdır. Çünkü Python kodları yukarıdan a¸a˘ ıya do˘ ru okur. fahrenhayt) s . Sadece Python’la de˘ il. Üçgenin alanını hesaplamamızı sa˘ layan formülümüzü yazıyoruz: g (yukseklik / 2) alan = taban * 4.. programdaki hatanın nereden kaynaklandı˘ ını g s g anlayamazsınız.py". Bu satır sadece hatasız programların çift tıks lanarak çalı¸masını sa˘ lar. Kodlarımıza dikkatli bakınca ¸ g görüyoruz ki. line 6.0) + 32 print "%s santigrat derece %s fahrenhayta \ kar¸ılık gelir. Yalnız bu noktada su hatırlatmayı yapmadan geçmeyes ¸ lim. Diyelim ki biz bu programı yazarken ufak bir hata yaptık ve söyle bir ¸ ¸ s ¸ sey çıkardık ortaya: ¸ yukseklik = 4 taban = 6 ala = taban * (yukseklik / 2) print alan E˘ er bu programı çift tıklayarak çalı¸tırırsanız. Dilerseniz elimizi alı¸tırmak için santigratı ¸ s fahrenhayta çeviren bir betik yazalım ve neler oldu˘ una bakalım: g santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.

Bu satır sayesinde kullanaca˘ ımız kodlama biçimini Python’a tanıtmı¸ olduk. ¸ s Son olarak da 22 santigrat derecenin kaç fahrenhayta kar¸ılık geldi˘ ini düzgün bir cümle s g halinde kullanıcıya gösterdik.coding: cp1254 -*- Böylelikle kullandı˘ ımız karakter tipini Python’a tanıtmı¸ oluyoruz. Formülde 9/5 yerine 9.0/5. Böylece 9 sayısını 5 sayısına hassas bir g sekilde bölebilmi¸ olduk. Python yazdı˘ ımız kodlar içindeki bu Türkçe karakterler nedeniyle bize bu hata mesajını g gösterecektir.org/peps/pep-0263.satırını s yazmadan kaydetmeye çalı¸tıklarında söyle bir uyarı penceresiyle kar¸ıla¸acaklar: s ¸ s s . Ardından santigrat adlı bir de˘ i¸ken tanımladık ve bu de˘ i¸kenin de˘ erini 22 olarak belirledik. see http://www. fahrenhayt) s Gördü˘ ünüz gibi bu defa programımız Türkçe karakterleri düzgün bir sekilde gösterebildi.coding: cp1254 -*.coding: utf-8 -*- Windows kullanıcıları ise utf-8 yerine cp1254 adlı karakter kodlamasını kullanmayı tercih edebilir: # -*.0/5.coding: utf-8 -*. programımız içinde kullandı˘ ımız “ı. Aksi halde formülümüz sonucu hatalı hesaplayacaktır. Bu g ¸ arada isterseniz yukarıdaki kodları biraz inceleyelim: Burada öncelikle # -*.py".satırını yazdık.html for details Bu hata mesajını almamızın nedeni. g ¸ Programımızın en son hali söyle olacak: ¸ # -*. line 6 SyntaxError: Non-ASCII character ’\xc5’ in file deneme. Burada karakter dizisini nasıl biçimlendirdi˘ imize dikkat edin. s” gibi Türkçe karakg ¸ terler. Böylece kodlarımız içinde Türkçe karakg s ter kullanabilece˘ iz.py on line 6. but no encoding declared.0) + 32 print "%s santigrat derece %s fahrenhayta \ kar¸ılık gelir. Bu satırın Windows’ta -*. Ama siz simdilik bu konuyu çok fazla dert edinmeyin.coding: cp1254 -*. Böyle bir hata mesajı almamak için kodlarımızın arasına su satırı eklememiz ¸ gerekir: # -*. unicode ve Python konusunu i¸lerken Python’ın Türkçe karakterlere neden böyle davrandı˘ ını inceleyes g ce˘ iz. ˙ g s Ilerde ascii.biçimini alaca˘ ını biliyg g orsunuz. Çünkü yukarıdaki s g g g s kodlar suna benzer bir hata mesajı almanıza sebep olacaktır: ¸ File "deneme.Bu programı çalı¸tırdı˘ ınızda biraz hayal kırıklı˘ ına u˘ ramı¸ olabilirsiniz.python." %(santigrat. gs gs g Daha sonra da fahrenhaytı santigrata çevirebilmek için gereken formülümüzü yazdık.0 yazdı˘ ımıza dikkat edin. g IDLE üzerinde çalı¸an Windows kullanıcıları bu programı # -*.coding: utf-8 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.

"%(santigrat. fahrenhayt)) s . IDLE programınızın ilk satırına sizin yerinize # -*. Yani su kullanımlar yanlı¸tır: s ¸ s print ("Ben çok uzun bir karakter dizisiyim.komutunu ekleyecektir. O yüzden iki satıra bölünmem gerekir.. E˘ er burada “Edit My File” g dü˘ mesine basacak olursanız. karakter kodlamasını belirtmeniz konusunda sizi uyarıyor. fahrenhayt)) Burada kullandı˘ ımız bölme biçimine çok dikkat edin." s %(santigrat."%(santigrat. g s Kodların çirkin bir sekilde sa˘ a do˘ ru uzamasını engellemek amacıyla “\” kaçı¸ dizisini kulla¸ g g s narak kodlarımızı alt satıra kaydırdık. bir karakter dizisini ortadan bölmek için kullanamazsınız. Bu yöntemi kullanabilmeniz için “%s” i¸aretlerinin kullanıldı˘ ı bir kodla kar¸ı kar¸ıya olmanız ve satırı “%” s g s s i¸aretinden bölmeniz gerekir. s g Daha önceki derslerimizde de bahsetti˘ imiz gibi Python’da kodların görünümü de önem ta¸ır. Yukarıdaki kodlarda dikkat etmemiz gereken ba¸ka bir nokta da kodları nasıl böldü˘ ümüzdür. Dikkatlice inceleyin: print ("Ben çok uzun bir karakter dizisiyim.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. Burada karakter dizisinin tamamını g parantez içine aldık: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir.") veya: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. fahrenhayt)) Yalnız bu yöntemi.coding: cp1254 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.. fahrenhayt)) s Python satır bölme konusunda pek çok alternatif sunar. E˘ er arzu ederseniz. O yüzden" " iki satıra bölünmem gerekir. yukarıdaki kodları su sekilde de g ¸ ¸ bölebilirsiniz: # -*.0/5.") ya da: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta" " kar¸ılık gelir.IDLE." s %(santigrat.coding: g cp1254 -*. Hatta söyle bir sey dahi yapmanıza ¸ ¸ izin verir.

.. Hatırlarsanız ilk derslerimizde karakter ¸ dizilerini birle¸tirmeyi ö˘ renirken söyle bir örnek vermi¸tik: s g ¸ s ˙ >>> print "Istanbul " "Çeliktepe" Yukarıdaki örne˘ in de bundan hiçbir farkı yoktur. fahrenhayt)) Bu dosyayı MS-DOS’ta python deneme.py adlı bir dosyaya kaydetti˘ imizi varsayalım: ¸ g # -*." s %(santigrat. Türkçe g karakterlerin problem çıkardı˘ ı bir ba¸ka ortam da MS-DOS’tur.Aslında su son iki yöntemi biliyor olmanız lazım. "Çeliktepe") Bu yöntemlerden herhangi birini tercih edebilirsiniz. • Kar¸ımıza çıkan pencerede... gs • Tamam’a basıyoruz. aynı ba¸lıkla ileride olu¸turulacak pencereler için s s s kaydet” seçene˘ ini i¸aretliyoruz. Biz simdiki örne˘ imizde alt satıra geçti˘ imiz g ¸ g g için bütün karakter dizilerini parantez içine aldık. Windows’un komut satırı g s Türkçe karakterleri düzgün göstermekte zorlanabiliyor. s g g • Yazı Tipi sekmesi içinde yazı tipini “Lucida console” olarak de˘ i¸tiriyoruz.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. g s Simdi en ba¸ta verdi˘ imiz kodları çalı¸tırdı˘ ımızda su çıktıyı alıyoruz: ¸ s g s g ¸ . “özellikleri.. • Ardından su komutu veriyoruz: ¸ chcp 1254 • Daha sonra pencere ba¸lı˘ ına sa˘ tıklayıp “özellikler”e giriyoruz.coding: cp1254 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.6 fahrenhayta kar?²l²k gelir. Yani önceki derste gördü˘ ümüz g örne˘ i iki satıra bölmek isteseydik söyle bir kod yazacaktık: g ¸ ˙ >>> print ("Istanbul " . s s 3. g g Mesela su kodları deneme. Bu durumu düzeltmek için su adımları takip ediyoruz: ¸ • Önce MS-DOS ekranını açıyoruz... Bu bölümde bu sorunu nasıl a¸abiles ce˘ imizi inceleyece˘ iz. o kadar. Bunun temel sebebi Wing s dows’ta komut satırının öntanımlı yazı tipinin Türkçe karakterleri düzgün gösterememesi.py komutunu vererek çalı¸tırmak istedi˘ imizde söyle s g ¸ bir çıktı alıyoruz: 22 santigrat derece 71. Gördü˘ ünüz gibi bütün Türkçe karakterler birbirine girmi¸ durumda. Ama etrafta görece˘ iniz programlarda g hepsiyle kar¸ıla¸ma ihtimaliniz var..0/5.4 MS-DOS’ta Türkçe Karakter Problemi Yukarıda kodlama biçimi belirterek Türkçe karakterleri nasıl gösterece˘ imizi inceledik.

. yıldır bu görevde bulunmaktadır. ünvan: ˙¸ Geli¸tirme Uzmanı.exe‘yi YOL’a (PATH) ekleyin.. önce http://www.py adını verdi˘ inizi varsayarsak. E˘ er Windows kullanıyorsanız. soruda yazdı˘ ınız Python programının çift tıklamayla g g çalı¸masını sa˘ layın. 3.. Son olarak. GNU/Linux kullanıyorsanız g /usr/bin dizini altında bir komut ekranı açın.6 fahrenhayta kar¸ılık gelir. komut g g g satırından sadece hesaplayici komutu girilerek programınız çalı¸tırılabilmeli: s yukseklik = 4 taban = 6 alan = taban * (yukseklik / 2) print alan 5. Dilerseniz simdi bölüm sorularımıza bir göz atalım ve ondan sonra ¸ yeni ve yine çok önemli bir konuya geçelim. E˘ er Windows kullanıyorsanız.’dır. Mesela sunu: ¸ ¸ #!/usr/python Simdi bu programı chmod komutuyla çalı¸tırılabilir hale getirin ve programı adıyla ça˘ ırmayı ¸ s g deneyin." 7. farklı yöntemler kullanarak karakter dizisini uygun yerinden bölmeye dikkat edin: maa¸: 3500 TL. Komut satırında masaüstünün bulundu˘ u konuma gelebilmek için hangi komutu kullang manız gerekiyor? 2. s Is s çalı¸tı˘ı süre: 5 s g "Ahmet Bey . vlc komutu ile programı MS-DOS’tan çalı¸tırın. bilgisayarınızda VLC klasörünü bulup. ¸ g ¸ Ardından. E˘ er Windows kullanıyorsanız C:\Program Files dizini altında. Simdi indirdi˘ iniz bu programı normal bir sekilde kurun. 3. E˘ er GNU/Linux kullanıyorsanız. s g 6. Yani beti˘ e hesaplayici.. 4. s s Kendisi . A¸a˘ ıdaki bilgileri kullanarak bir Python programı yazın. s 4. yazdı˘ ınız bir Python programının ilk satırına g g #!/usr/bin/env python yerine farklı bir sey yazın.22 santigrat derece 71. TL maa¸la çalı¸an bir . Bu s defa nasıl bir hata mesajı alıyorsunuz? Sizce bu hata mesajlarını almanızın sebebi nedir? . Üstelik bu noktaya kadar Python’la s ilgili epey bilgi de edindik.org/vlc/ adresini ziyaret edin ve g oradan VLC adlı programı indirin.videolan. s Böylece çok önemli bir konuyu daha geride bırakmı¸ olduk. bu klasör içindeki vlc. Buradaki uzun karakter dizisini s g yazdırırken.. Ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz? Aynı programı bir de #!/usr/bin/env python gibi bir satır yazmadan çalı¸tırmayı deneyin..5 Bölüm Soruları 1. Hem Windows’ta hem de GNU/Linux’ta su beti˘ i herhangi bir konumdan sadece ismi ile ¸ g ça˘ rılabilecek hale getirin.

Birkaç bölüm sonra fonksiyonun ne demek oldu˘ unu inceleyece˘ iz.. s Dikkat ettiyseniz.BÖLÜM 4 Kullanıcıyla ˙leti¸ im: Veri I s Alı¸ -Veri¸ i s s Bu bölümde de Python’daki önemli konulara de˘ inmeye devam ediyoruz. kullanıcıyla nasıl ileti¸im kurabilece˘ imizi de ö˘ ren¸ g g s g g memizin vakti geldi. Ama artık. Bunlardan öncelikle ilkine bakalım. ˙ste bu bölümde böyle bir programı nasıl I¸ yazabilece˘ imizi ö˘ renece˘ iz.coding: utf-8 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9. g Hatırlarsanız geçen bölümde söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. simdiye dek sadece tek yönlü bir programlama faaliyeti içinde bulunduk. ¸ Yani yazdı˘ ımız kodlar kullanıcıyla herhangi bir etkile¸im içermiyordu. Dolayısıyla gs formüle giren bütün sayılar zaten belli oldu˘ u için bu kodların nasıl bir çıktı verece˘ ini de g g biliyoruz. fahrenhayt)) Dikkat ederseniz burada santigrat de˘ i¸kenini kendimiz kod içinde elle belirledik." s %(santigrat. kullanıcıya sorabilsek ve kullanıcının girdi˘ i miktara göre g hesaplama yapabilsek ne güzel olurdu.) Bu iki fonksiyon birbirg g lerinden bazı farklılıklar gösterir.0/5. 43 . de˘ il mi? Böylece her defasında farklı bir de˘ er alıp g g bunu hesaplayabilen esnek bir programımız olurdu. g g g Python’da kullanıcıdan birtakım veriler alabilmek. yani kullanıcıyla ileti¸ime geçebilmek için iki s tane fonksiyondan faydalanılır: raw_input() ve input() (Bu “fonksiyon” kelimesine takılmayın. Böyle bir kod yazımının ne kadar sıkıcı oldu˘ u ortada. Bu bölümde kullanıcılarımızla nasıl veri alı¸-veri¸inde bulunaca˘ ımızı s s g görece˘ iz. Python’da g s bazı temel seyleri ö˘ rendi˘ imize göre. Bu defaki konumuz g “kullanıcıyla ileti¸im”. Bu santigrat de˘ i¸kenini g gs kendimiz elle yazmak yerine..

a. Elbette raw_input() fonksiyonundaki parantezi bo¸ da g s bırakabilirsiniz. Windows kullanıcıları bu satırı yazmasalar da olur. Buna göre biz bu kodlarla g g kullanıcıdan parolasını girmesini isteyece˘ iz.") s .py Elbette siz isterseniz daha önce anlattı˘ ımız sekilde dosyaya çalı¸tırma yetkisi vererek ve g ¸ s gerekli düzenlemeleri yaparak programınızı do˘ rudan ismiyle de ça˘ ırabilirsiniz. s Program çalı¸tı˘ ında.. Bu fonksiyonu Windows’ta çift tıklayarak çalı¸tırmak istedi˘ imiz programlarda MS-DOS ekranının program s g sonunda kapanmasını önlemek için kullanmı¸tık.py ismiyle kaydediyoruz. c. parantez içine açıklayıcı bir seyler yazmak isteyeceksiniz. Windows kullanıcıları esasında bu fonksiyonu önceki derslerimizden hatırlayacaktır. pro¸ gramımızın kayıtlı oldu˘ u dizine geçerek su komutla programımızı çalı¸tırıyoruz: g ¸ s python deneme. ilk s g satırımızı ekleyelim belgeye: #!/usr/bin/env python Not: Bu satır sadece GNU/Linux kullanıcılarını ilgilendirir. Simdi raw_input() fonksiyonuyla kullanıcıdan bazı bilgiler alaca˘ ız.4. s #!/usr/bin/env python # -*..coding: cp1254 -*a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Bu satırın Windows’ta hiçbir etkisi yoktur. ˙ g g g Isterseniz bu fonksiyonu tarif etmeye çalı¸mak yerine hemen bununla ilgili bir örnek verelim. kullanıcı “Lütfen parolanızı girin: ” cümlesini görecek ve böylece kens g disinden ne beklendi˘ ini anlayacak. O örnekte gösterdi˘ imiz programı su sekilde s g ¸ ¸ yazarsak herhalde raw_input() fonksiyonunun oradaki görevi daha belirgin bir sekilde ortaya ¸ çıkacaktır: # -*.1 raw_input() fonksiyonu raw_input() fonksiyonu kullanıcılarımızın klavye aracılı˘ ıyla girdi˘ i verileri almamızı sa˘ lar. s Öncelikle bo¸ bir Kwrite (veya Gedit ya da IDLE) belgesi açalım.coding: utf-8 -*raw_input("Lütfen parolanızı girin:") print "Te¸ekkürler!" s Mesela kullanıcıya bir raw_input() fonksiyonunu nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. kullanıcıdan ne bekledi˘ imizi göstermemizi sa˘ lıyor. "almak istiyorum" raw_input("Programdan çıkmak için ENTER tu¸una basın. Ancak ço˘ u zaman. Parantez içinde yazdı˘ ımız g g karakter dizisi. g ¸ Çünkü aksi halde programınız çalı¸tı˘ ında kullanıcınız ne yapması gerekti˘ ini anlayamayacaks g g tır. "bir de". g Simdi bu belgeyi deneme. Her zaman yaptı˘ ımız gibi. Daha sonra bir konsol ekranı açıp. Bu sizin terg g cihinize kalmı¸. "bir". ¸ g parola sorup kendisine te¸ekkür edelim. b.

yani kullanıcının yazdı˘ ı parolayı cümlemizin içine (ya da gs g Pythonca ifade etmek gerekirse: “karakter dizisi içine”) eklemi¸ olduk.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Parolanızı girin:") print "Te¸ekkürler!" s print parola print "Ne yazık ki do˘ru parola bu de˘il..coding: utf-8 -*- Simdi raw_input() fonksiyonuyla kullanıcıya parolasını soraca˘ ız. Kullanıcı daha sonraki satırda parolanın yanlı¸ oldu˘ u konusunda uyarılsın." g g ˙ Isterseniz son satırda su de˘ i¸ikli˘ i yapabiliriz: ¸ gs g print "Ne yazık ki do˘ru parola". Simdi de kullanıcıya parolasının yanlı¸ oldu˘ unu bildirece˘ iz: ¸ s g g print "Ne yazık ki do˘ru parola bu de˘il" g g Programımızın son hali söyle olacak: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Ama isterseniz bu raw_input() ¸ g fonksiyonunu bir de˘ i¸kene atayalım: gs parola = raw_input("Parolanızı girin:") Simdi kullanıcıya te¸ekkür ediyoruz: ¸ s print "Te¸ekkürler!" s Kullanıcı tarafından girilen parolayı ekrana yazdırmak için su satırı ekliyoruz: ¸ print parola Biraz önce raw_input() fonksiyonunu neden bir de˘ i¸kene atadı˘ ımızı anladınız sanırım. parola. Kullanıcı parolasını girdikten sonra programımız kullanıcıya te¸ekkür etsin. "de˘il.Biz o dersteki örnekte parantez içini bo¸ bırakmı¸tık. 4. s s Dilerseniz biraz önce yazdı˘ ımız parola soran programı biraz geli¸tirelim. Program ilk çalı¸tırıldı˘ ında kullanıcıya parola sorsun. s g 2. Mesela programımız g s su i¸lemleri yapsın: ¸ s 1. Bir sonraki satırda kullanıcı tarafından girilen bu parola ekrana yazdırılsın. Bu gs g sayede do˘ rudan parola de˘ i¸kenini ça˘ ırarak kullanıcının yazdı˘ ı parolayı ekrana dökebiliyg gs g g oruz.. s 3. Öncelikle yazaca˘ ımız kodlardan ba˘ ımsız olarak ¸ s g g girmemiz gereken bilgileri ekleyelim: #!/usr/bin/env python # -*." g g Böylelikle. s g Simdi kodlarımızı yazmaya ba¸layabiliriz. s Bu parola de˘ i¸kenini karakter dizisi içine eklemenin ba¸ka bir yolu da kodu su sekilde yazgs s ¸ ¸ maktır: . parola de˘ i¸kenini.

2 input() fonksiyonu Tıpkı raw_input() fonksiyonunda oldu˘ u gibi.print "Ne yazık ki do˘ru parola %s de˘il" %(parola) g g Bu sayede kullanıcının girdi˘ i parolayı istedi˘ iniz gibi biçimlendirebilirsiniz.coding: utf-8 -*a = input("Lütfen bir sayı girin:") b = input("Lütfen ba¸ka bir sayı daha girin:") s print a + b Kullanım açısından. O zaman su ¸ s s s s ¸ örnekleri vermi¸tik: s >>> print 25 + 50 75 >>> print "25" + "50" 2550 ˙ste raw_input() ile input() arasındaki fark. Su basit örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. kullanıcıdan bilgi almak için kullanabilece˘ imiz ¸ g ikinci fonksiyondan biraz bahsedelim.coding: utf-8 -*a = raw_input("Lütfen bir sayı girin:") b = raw_input("Lütfen ba¸ka bir sayı daha girin:") s print a + b Bu kodları yazarken input() fonksiyonunu kullanırsak. Hatırlarsanız buna benzer bir seyle “sayılar” konusunu i¸lerken de kar¸ıla¸mı¸tık. g Ancak bu kodları yazarken e˘ er raw_input() fonksiyonunu kullanırsak. ikinci sayı ise 40 olsun. girilen sayılar birbirg leriyle toplanmayacak. Hemen yukarıda verilen kodları bir de raw_input() fonksiyonuyla yazmayı denersek bu fark çok açık bir sekilde ortaya çıkacaktır: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. E˘ er g g . YukarıI¸ daki örneklerde. Ama bunların arasında çok önemli bir fark vardır. Yani elde edece˘ imiz sey 2540 olag ¸ caktır. Diyelim ki ilk girilen sayı 25. input() fonksiyonuyla da kullanıcılardan bazı bilg gileri alabiliyoruz. Python’ın sayılara ve karakter dizilerine nasıl davrandı˘ ını görüyoruz. raw_input() ve input() fonksiyonları birbirlerine çok beng zer. Mesela kullanıcıdan g g gelen parolayı tırnak içine alarak cümle içinde daha belirgin durmasını sa˘ layabilirsiniz: g print "Ne yazık ki do˘ru parola ’%s’ de˘il" %(parola) g g Simdi raw_input() fonksiyonuna bir ara verip. Programın sonunda elde edece˘ imiz sayı 65 olacaktır. görüldü˘ ü gibi. yukarıdaki iki örnek arasındaki farka benzer. g 4. sadece yan yana yazılacaklardır. Az sonra raw_input() fonksiyonuna geri dönece˘ iz. kullanıcı tarafından girilen sayılar birbirleriyle toplanacaktır.

. bu karakter dizilerini yanyana yazmakla yetiniyor. Karakter dizileri ile aritmetik i¸lem yapılamayaca˘ ı için de hata vermekten s g ba¸ka çaresi kalmıyor. Burada tam olarak ne döndü˘ ünü anlayabilmek için etkile¸imli kabukta s g s verdi˘ imiz su örneklere bakalabilirsiniz: g ¸ >>> a = "12" >>> b = "12" >>> print a * b TypeError: can’t multiply sequence by non-int of type ’str’ Gördü˘ ünüz gibi biraz öncekiyle aynı hatayı aldık. g Iki bölemez ve bu karakter dizilerini birbirinden çıkaramazsınız... e˘ er kullanıcı bir sayı s g . raw_input() fonksiyonunun kullanıcı verilerini karakter dizisi olarak almasından kaynaklanıyor. in <module> print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g TypeError: can’t multiply sequence by non-int of type ’str’ Bu durum. line 8. Çünkü aritmetik i¸lemler ancak s sayılar arasında olur.py". Yani bu verileri karakter dizisine dönü¸türmez. Karakter dizileri ile aritmetik i¸lem yapılmaz. Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda sayıyı girip ENTER tu¸una bastıktan sonra söyle bir hata mesajı s g s ¸ alacaksınız: File "deneme. Ama e˘ er iki adet karakter s s g dizisiyle kar¸ıla¸ırsa.. yukarıda hata veren kodlarımızın da düzgün çalı¸abilmesi için o kodları söyle yazs ¸ mamız gerek: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*sayi = input("Bir sayı girin. Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g raw_input() fonksiyonundan farklı olarak input() fonksiyonu kullanıcıdan gelen verileri oldu˘ u g gibi alır. s s Bütün bu açıklamalardan anlıyoruz ki raw_input() fonksiyonu kullanıcının girdi˘ i verileri karakg ter dizisine dönü¸türüyor.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin. Bu yüzden. ˙ karakter dizisini birbiriyle çarpamaz. Bu durumu daha net görebilmek için dilerseniz söyle bir örnek veres ¸ lim: #!/usr/bin/env python # -*. Yukarıdaki örneklerin s düzgün çıktı verebilmesi için o örnekleri söyle yazmamız gerekir: ¸ >>> a = 12 >>> b = 12 >>> print a * b 144 Dolayısıyla.Python iki adet sayıyla kar¸ıla¸ırsa bu sayıları birbiriyle topluyor.

) input() fonksiyonunu ters cih edebiliriz.coding: utf-8 -*a = raw_input("isminiz: ") b = raw_input("soyisminiz: ") print a." s %(santigrat. g Simdi dilerseniz bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz fahrenhayta dönü¸türme programını. s .. Dolayısıyla e˘ er biz programımız aracılı˘ ıyla kullanıcılardan bazı sayılar isteyeceksek ve e˘ er g g g biz bu sayıları i¸leme sokacaksak (çıkarma. Ama tabii ki normal sartlarda kimseden ¸ ismini ve soyismini tırnak içinde yazmasını bekleyemezsiniz. Ama e˘ er biz kullanıcılardan sayı de˘ il de karakter dizisi girmesini istiyorsak g g raw_input() fonksiyonunu kullanaca˘ ız. input()‘lu kog ¸ s g dunuz da hata verecektir. Python’ın ilk veri giri¸inden sonra g s söyle bir hata verdi˘ ini görmü¸sünüzdür: ¸ g s SyntaxError: invalid syntax Etkile¸imli kabukta su komutu verdi˘ inizde de aynı hatayı aldı˘ ınızı göreceksiniz: s ¸ g g >>> Ahmet SyntaxError: invalid syntax Burada hata almamak için söyle yapmak gerek: ¸ >>> "Ahmet" ’Ahmet’ Dolayısıyla Python’ın input() fonksiyonuyla bu hatayı vermemesi için de tek yol.coding: utf-8 -*santigrat = input("Santigrat cinsinden bir de˘er girin: ") g fahrenhayt = santigrat * (9. kullanıcının geçerli bir Python komutu girmesini bekler... fahrenhayt)) Böylece elimizde gayet sık bir derece dönü¸türme programı olmu¸ oldu. bölme gibi. Bu durumu daha iyi anlayabilmek için mesela a¸a˘ ıda raw_input() s g fonksiyonuyla yazdı˘ ımız kodları siz bir de input() fonksiyonuyla yazmayı deneyin: g #!/usr/bin/env python # -*. Yani e˘ er kulg lanıcının girdi˘ i sey Python’ın etkile¸imli kabu˘ unda hata verecek bir ifade ise. bizim bu sayıyla aritmetik i¸lem s g g s yapmamıza müsaade eder.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. Günün birinde santi¸ s s grat dereceleri fayhrenhayta dönü¸türmeniz gerekirse yukarıdaki programı kullanabilirsiniz. Bütün bunlardan sunu anlıyoruz: ¸ input() fonksiyonu. input() fonksiyonu bu sayıyı oldu˘ u gibi alaca˘ ı için.. kullanıcının ismini ve soyismini tırnak içinde yazması olacaktır. b E˘ er bu kodları input() fonksiyonuyla yazmayı denediyseniz.0/5..girmi¸se. yeni ¸ s g s ö˘ rendi˘ imiz bilgiler yardımıyla biraz geli¸tirelim: g g s #!/usr/bin/env python # -*. toplama.

Python’da kullanıcıdan veri alabilmek için input() ve raw_input() g adlı iki farklı fonksiyondan faydalanıyoruz. Çünkü dü¸manımızı tanımalıyız ki dü¸manımızdan korunabilelim. bu fonksiyon yardımıyla g kullanıcılarımız Python kodlarını çalı¸tırabiliyor. input() fonksiyonunun yukarıdaki risklerinden ötürü Python programcıları genellikle bu fonksiyonu kullanmamayı tercih eder. Peki bu ne anlama geliyor? Simdi söyle bir kod yazdı˘ ımızı dü¸ünün: ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*.).4. Ama yukarıg g daki satır yardımıyla sistem komutlarını çalı¸tırabildi˘ imizi görüyorsunuz. simdi burada göstermek istemedi˘ imiz. Bunun yerine her zaman raw_input() fonksiyonu kullanılır. aslında beraberinde bazı güvenlik risklerini de getirir. Burada gördü˘ ümüz s g g dir bir sistem komutudur. Windows’ta ise del‘dir. Ancak e˘ er yazdı˘ ınız kodlarda güvenli˘ i de ön planda tutmak isterseniz g g g input() fonksiyonundan kaçınmayı tercih edebilirsiniz.system(’rm bir_dosya’)") veya: eval("__import__(’os’). çok daha yıkıcı sonuçlar do˘ urabile¸ g g cek sistem komutlarının çalı¸tırılabilmesini sa˘ lar (bütün sabit diski silmek gibi. Bu demek oluyor ki. Simdi bu soruya s g s s g ¸ cevap olarak sunları yazalım: ¸ 2 + 2 Bunu yazıp ENTER tu¸una bastı˘ ımızda 4 çıktısını elde ediyoruz. Dolayısıyla yukarıg daki komutu su sekilde yazdı˘ ımızda neler olabilece˘ ini bir dü¸ünün: ¸ ¸ g g s eval("__import__(’os’). g s s .coding: utf-8 -*sayi = input("bir sayı girin: ") print sayi Bu kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda “bir sayı girin: ” sorusuyla kar¸ıla¸aca˘ ız. Ne güzel. Ama biz simdilik input() fonksiyonundan yararg ¸ lanmaya devam edece˘ iz. Birkaç bölüm sonra eksik bilgilerimizi de tamamladıktan sonra input() fonksiyg onuna hiç ihtiyacınız olmadı˘ ını göreceksiniz.system(’dir’)") ENTER tu¸una bastı˘ ınızda.system(’del bir_dosya’)") Hatta bu satır.. Çünkü input() fonksiyonu kullanıcıdan gelen bilgiyi bir komut olarak algılar. Dolayısıyla s g e˘ er özellikle sunucu üzerinden çalı¸acak kodlar yazıyorsanız input() fonksiyonunu kullanırken g s dikkatli olmalısınız. Mesela GNU/Linux’ta dosya silmemizi sa˘ layan komut rm.. Bu iki fonksiyonun kendilerine has görevleri ve kullanım alanları vardır.. Bu komutun görevi bir dizin altındaki dosyaları listelemek. o anda içinde bulundu˘ unuz dizin altındaki dosyaların ekranda s g g listelendi˘ ini göreceksiniz. Simdi s ¸ yukarıdaki programı tekrar çalı¸tırın ve soruya su cevabı yazın: s ¸ eval("__import__(’os’). Zaten raw_input() fonksiyonu kullanıcıyla veri alı¸-veri¸ine ili¸kin bütün ihtiyaçlarımızı kar¸ılayas s s s cak özelliktedir..3 Güvenlik Açısından input() ve raw_input() Yukarıda da bahsetti˘ imiz gibi. input() s g fonksiyonu kullanıcıdan gelen bilgiyi bir komut olarak yorumladı˘ ı için. de˘ il mi? Hiç de de˘ il! Ba¸ta çok s g g s ho¸ bir özellik gibi görünse de bu. Yukarıdaki satırda geçen komutları henüz ö˘ renmedik. Ancak biz henüz raw_input() fonksiyonunu tam kapasite kullanacak kadar bilgi sahibi de˘ iliz.

4 Bölüm Soruları 1. Euro ve Sterlin olarak geri bildirebilmeli. Bir önceki soruda yazdı˘ ınız programı. ikinci kodun hata vermesinin s g s s s sebebini açıklayın. Türk Lirası’nı günlük kura göre Dolar.4. input() fonksiyonunu kullanarak s s bir sisteme ne tür zararlar verebilece˘ inizi ve bu zararları önlemek için teorik olarak neler g yapabilece˘ inizi dü¸ünün. s 2. Yazdı˘ ınız program g s g kullanıcıya ismiyle hitap edip. s s gs 4. 2009 yılı Nisan ayının ilk gününe ait Dolar kuru ile 2010 yılı Nisan ayının ilk gününe ait Dolar kurunu kar¸ıla¸tırın ve bir yıllık de˘ i¸imin yüzdesini hesaplayın. 3. raw_input() ile input() fonksiyonlarını birbiriyle kar¸ıla¸tırın. A¸a˘ ıdaki iki kodu kar¸ıla¸tırın ve birinci kod hatasız çalı¸ırken. >>> print "Hayır! " * 5 >>> print "Hayır! " * "Hayır! " . Program kullanıcıdan TL miktar alıp bu miktarı kullanıcıya Dolar. gerekli de˘ erleri kullanıcıdan alarak tekrar yazın. ona ya¸ını söyleyebilmeli. Euro ve Sterlin’e çeviren bir program yazın. Ana görevi do˘ um yılı sorup ya¸ hesaplamak olan bir program yazın. g g 5. g s 6.

g bu güncellemeleri yapmak isteyip istemedi˘ iniz size sorulacaktır. g s g Ya da su örne˘ i dü¸ünelim: Diyelim ki Pardus’ta konsol ekranından güncelleme i¸lemi ya¸ g s s pacaksınız. Gmail’in ilk sayfasında size bir kullanıcı adı ve parola sorulur...posta hesabınıza eri¸meniz. e˘ er hayır cevabı verirseniz güncelleme i¸lemi ba¸las s g s s mayacaktır. E˘ er yazdı˘ ınız kullanıcı adı g g ve parola do˘ ruysa hesabınıza eri¸ebilirsiniz. e˘ er kullanıcı adınız ve parolanız do˘ ru g s g g de˘ ilse.“ ¸ g s Biraz daha açarak söylemek gerekirse: “e˘ er a de˘ i¸keninin de˘ eri b de˘ i¸keninin de˘ eriyle g gs g gs g aynı ise. g s g bu deyim yardımıyla Python’da ko¸ula ba˘ lı bir durumu belirtebiliyoruz. elif ve else s g Bu konu içinde ayrıca Python’da girintilerin önemine ve yazdı˘ ımız kodların içine nasıl açıklama g yerle¸tirebilece˘ imize de de˘ inece˘ iz. s s s Yani bu “çift e¸ittir” i¸aretini ayrı yazmamaya özen göstermeliyiz. Diyelim ki Gmail’den aldı˘ ınız e-posta hesabınıza g g gireceksiniz.1 if Deyimi If kelimesi ˙ Ingilizce’de “e˘ er” anlamına geliyor. E˘ er evet cevabı verirseniz g g güncelleme i¸lemi ba¸layacaktır. Yani güncelleme i¸leminin ba¸laması kullanıcının evet cevabı vermesi ko¸uluna s s s ba˘ lıdır. Yok. Siz de kendinize ait kullanıcı adını ve parolayı sayfadaki kutucuklara yazarsınız. hesabınıza eri¸emezsiniz. Dolayısıyla. Yani e. Cümle yapısını ans g layabilmek için bir örnek verelim: >>> if a == b: Bunun anlamı sudur: “e˘ er a ile b birbirine e¸it ise. Biz de simdi Python’da bu tip ko¸ullu durumların nasıl olu¸turulaca˘ ını ö˘ renece˘ iz. g ¸ s s g g g Bu i¸ için kullanaca˘ ımız üç tane deyim var: if. sudo pisi up komutunu verdi˘ iniz zaman güncellemelerin listesi size bildirilecek. ˙ s s g Isterseniz ne demek istedi˘ imizi bir örnekle açıklayalım. Aksi halde yazdı˘ ımız s s g program hata verecektir. Yok.“ Uyarı: kod içindeki “==” (çift e¸ittir) i¸aretini birbirine biti¸ik olarak yazmamız gerekir. 51 .. adından da anla¸ılabilece˘ i gibi. s g g g 5. kullanıcı adı ve parolayı g s s do˘ ru girme ko¸uluna ba˘ lıdır..BÖLÜM 5 ˘ Python’da Ko¸ ula Baglı Durumlar s Python’da en önemli konulardan biri de ku¸kusuz ko¸ula ba˘ lı durumlardır.

Gördü˘ ünüz gibi cümlemiz su anda yarım. g ¸ Mesela cümlemizi söyle tamamlayabiliriz: ¸ >>> if a == b: . s Simdi yukarıda verdi˘ imiz yarım programı tamamlamaya çalı¸alım. tabii ki programımız hâlâ eksik. alinin_yasi ile aysenin_yasi de˘ i¸kenlerinin de˘ erine bakıp. a ve b de˘ i¸kenlerinin tanımlanmadı˘ ını söyleyen bir hata mesajı gösterecektir. print "a ile b birbirine e¸ittir" s Yukarıda yazdı˘ ımız kod su anlama geliyor: “E˘ er a de˘ i¸keninin de˘ eri b de˘ i¸keninin g ¸ g gs g gs de˘ eriyle aynı ise. Ama e˘ er bu girintileme s g i¸lemini elle yapmanız gerekirse genel kural olarak klavyedeki TAB tu¸una bir kez veya SPACE s s tu¸una dört kez basmalısınız. Bu iki de˘ i¸kenin gs gs de de˘ eri 23. E˘ er g g s g metin düzenleyici olarak Kwrite kullanıyorsanız.. ekrana ‘a ile b birbirine e¸ittir. Yani bir yerde TAB tu¸una ba¸ka yerde SPACE tu¸una basıp Python’ın kafasının s s s karı¸masına yol açmayın.“ g s Cümlemiz artık tamamlanmı¸ da olsa. imleci print "a ile b s g birbirine e¸ittir" komutunu yazmanız gereken yere getirecektir. Hemen bo¸ bir Kwrite ¸ g s s belgesi açıp içine sunları yazıyoruz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Bu programın pek önemli bir i¸ yaptı˘ ı söylen¸ s s g emez.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi == aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır!" s s Bu sekilde programımızı tamamlamı¸ olduk. Yani bu iki satır beraberce bir “if blo˘ u” olu¸turuyor. e˘ er g ¸ gs g g . Yaptı˘ ı tek sey. print ile ba¸layan ifadenin. if ile ba¸layan ifadeye ait s s bir alt-ifade oldu˘ unu gösteriyor. Yani belli ki bunun bir de devamı olması gerekiyor.coding: utf-8 -*- Bunlar zaten ilk etapta yazmamız gereken kodlardı. g Programımızı yazmaya devam edelim: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 Yukarıda alinin_yasi ve aysenin_yasi adında iki tane de˘ i¸ken tanımladık. if ile ba¸layan g s s ifadeye göre daha içeride. s Ancak bu kuralı uygularken TAB veya SPACE tu¸larına basma seçeneklerinden yalnızca birini s uygulayın. if a == b: yazıp ENTER tu¸una bastıktan s sonra Kwrite sizin için bu girintileme i¸lemini kendili˘ inden yapacak. Zaten bu kodları bu haliyle çalı¸tırmaya kalkı¸ırsanız s gs s s Python size. henüz elimizde s tanımlanmı¸ birer a ve b de˘ i¸keni yok.’ diye bir cümle yazdır. Çünkü s bundan sonra girintilerle bol bol ha¸ır ne¸ir olacaksınız. Bu durum. s s Dikkat ettiyseniz yukarıda yazdı˘ ımız yarım kod içinde print ile ba¸layan ifade. Ama simdi g g ¸ burada bir parantez açalım ve Python’da girintileme i¸leminden bahsedelim kısaca. Devam ediyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. Bir defa. gs g Biraz sonra bu yarım yamalak kodu eksiksiz bir hale nasıl getirece˘ imizi görece˘ iz..

prog s gram derhal kapanacaktır. burada öncelikle parola adlı bir de˘ i¸ken olu¸turduk. e˘ er kullanıcı ba¸ka bir kelime yazarsa. Ama s s bu program ahım sahım bir sey olmasa da. Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda.coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" elif meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" elif meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" . “E˘ er gs g cevap de˘ i¸keninin de˘ eri parola de˘ i¸keninin de˘ eriyle aynı ise ekrana ‘Parola onaylandı! gs g gs g Programa ho¸ geldiniz!’ yazdır.“ s 5. e˘ er kullanıcının girdi˘ i s s g g g kelime “python” ise parola onaylanacaktır. Aynı programı su sekilde kısaltarak da yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. (Bu arada de˘ i¸kenlere g gs s gs ad verirken Türkçe karakter kullanmamalısınız.coding: utf-8 -*parola = "python" cevap = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if cevap == parola: print "Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!" s Gördü˘ ünüz gibi.) Bu parola adlı de˘ i¸kenin de˘ eri. Yok. Daha sonra da if deyimi yardımıyla. kullanıcının gs g girmesi gereken parolanın kendisi oluyor.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if parola == "python": print "Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!" s Burada raw_input() fonksiyonunun de˘ erini do˘ rudan parola adlı de˘ i¸kene atıyoruz. kullanıcının verebilece˘ i farklı cevaplara göre programımızın g farklı tepkiler vermesini isteyebiliriz. Mesela su örne˘ e bakın: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Her zamanki gibi bo¸ bir Kwrite (veya Gedit ya da IDLE) belgesi s s açıyoruz ve içine sunları yazıyoruz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.2 elif Deyimi Bazen kullanıcıdan bir veri alırken. en azından bize if deyiminin nasıl kullanılaca˘ ı ¸ ¸ g hakkında önemli bir fikir verdi.bunlar birbirleriyle aynıysa ekrana Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır! diye bir çıktı vermektir. Artık bilgilerimizi bu programın bize sa˘ ladı˘ ı temel üzerine g g in¸a etmeye devam edebiliriz. Hemen g g gs alttaki satırda ise girilmesi gereken parolanın ne oldu˘ unu su sekilde ifade ediyoruz: “E˘ er g ¸ ¸ g parola python ise ekrana ‘Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!’ yazdır.” dedik. Ardından cevap adlı ba¸ka bir de˘ i¸ken daha tanıms gs layıp raw_input() fonksiyonunu bu de˘ i¸kene atadık.

ama kiraz ise ekrana ‘kiraz bir g g g meyvedir’ çıktısı verilsin. e˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma. bundan sonra da üç tane elif deyimi s g kullandı˘ ımıza dikkat edin.“ g Gördü˘ ünüz gibi. ekrana ‘elma bir meyvedir’ çıktısı verilsin.coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" if meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" if meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" if meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g Bu örneklerde pek belli olmuyor. ama armut ise ekrana ‘armut bir meyvedir’ çıktısı verg g ilsin. ama aslında if ile elif arasında çok önemli bir fark vardır. Mesela su örne˘ e bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Yok. g Elbette bu tür durumlar için birden fazla if deyimini art arda da kullanabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. ¸ E˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma ise. Burada en ba¸a bir adet if deyimi koydu˘ umuza.coding: utf-8 -*sayi = 100 if sayi == 100: print "sayi 100’dür" if sayi <= 150: print "sayi 150’den küçüktür" if sayi > 50: print "sayi 50’den büyüktür" if sayi <= 100: print "sayi 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir" s Bu program çalı¸tırıldı˘ ında bütün olası sonuçlar listelenecektir. armut veya kiraz de˘ il. bir meyve ismi yazmasını söyle.elif meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g Burada su Türkçe ifadeyi Python’caya çevirdik: “Kullanıcıya. Yok. e˘ er birden fazla ko¸ullu durumla kar¸ı kar¸ıyaysak elif deyimini kullanıyg g s s s oruz. Yok. Yani çıktımız söyle olacaktır: s g ¸ sayi sayi sayi sayi 100’dür 150’den küçüktür 50’den büyüktür 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir s . e˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma veya armut de˘ il. e˘ er g g g kullanıcının yazdı˘ ı isim elma de˘ il. ama g g g kabak ise ekrana ‘kabak bir meyve de˘ ildir’ çıktısı verilsin.

E˘ er bu programı elif deyimlerinden de yararlanarak yazarsak sonuç su olacaktır: g ¸ Öncelikle kodumuzu görelim: #!/usr/bin/env python # -*. if deyimi ise olası bütün sonuçları s ekrana basacaktır. sayi1 + sayi2 if soru == "2": sayi3 = input("Çıkarma için ilk sayıyı girin: ") print sayi3 . sayi2. "+". Buraya kadar Python’da pek çok sey ö˘ renmi¸ olduk.coding: utf-8 -*sayi = 100 if sayi == 100: print "sayi 100’dür" elif sayi <= 150: print "sayi 150’den küçüktür" elif sayi > 50: print "sayi 50’den büyüktür" elif sayi <= 100: print "sayi 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir" s Bu kodların çıktısı ise söyle olacaktır: ¸ sayı 100’dür Gördü˘ ünüz gibi programımızı elif deyimini kullanarak yazarsak Python belirtilen ko¸ulu g s kar¸ılayan ilk sonucu ekrana yazdıracak ve orada duracaktır.coding:utf-8 -*from __future__ import division secenek1 secenek2 secenek3 secenek4 print print print print = = = = "(1) "(2) "(3) "(4) toplama" çıkarma" çarpma" bölme" secenek1 secenek2 secenek3 secenek4 soru = raw_input("Yapılacak i¸lemin numarasını girin: ") s if soru == "1": sayi1 = input("Toplama için ilk sayıyı girin: ") print sayi1 sayi2 = input("Toplama için ikinci sayıyı girin: ") print sayi1. Simdiye dek ö˘ rendiklerimizi kullanarak ¸ g s ¸ g artık çok basit bir hesap makinesi yazabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. ":".

ekrana ‘Ne güzel bir isim bu!’ cümlesini yazdır. s s 5.sayi4 = input("Çıkarma için ikinci sayıyı girin: ") print sayi3... ekrana isim de˘ i¸keninin de˘ erini ve ‘adını pek sevmem!’ cümlesini yazdır. sayi5 * sayi6 if soru == "4": sayi7 = input("Bölme için ilk sayıyı girin: ") print sayi7 sayi8 = input("Bölme için ikinci sayıyı girin: ") print sayi7. ama ba¸ka herhangi bir g gs g g s seyse.“ ¸ gs g Bu ö˘ rendi˘ imiz else deyimi sayesinde artık kullanıcı yanlı¸ parola girdi˘ inde uyarı mesajı g g s g gösterebilece˘ iz: g #!/usr/bin/env python # -*.’ g gs g g g cümlesini yazdır.coding: utf-8 -*isim = raw_input("Senin ismin ne?") if isim == "Ferhat": print "Ne güzel bir isim bu!" elif isim == "Serhat": print "Hmm. "x". "adını pek sevmem!" Burada yaptı˘ ımız sey su: Öncelikle kullanıcıya.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if parola == "python": print "Parola onaylandı! Programa ho¸geldiniz!" s . Yok. sayi3 .. ":". ":". g ¸ ¸ isim adı verdi˘ imiz bir de˘ i¸kene atadık.. sayi7 / sayi8 Bu örnek programı inceleyip. Fena isim de˘il. E˘ er isim de˘ i¸keninin de˘ eri bunların hiçbiri de˘ il. sayi6." g else: print isim. "/". programın nasıl çalı¸tı˘ ını anlamaya u˘ ra¸ır.3 else Deyimi else deyimi kısaca. “Senin ismin ne?” diye soruyoruz. verdi˘ imiz bu basit örnek g amacına ula¸mı¸ demektir. Fena isim de˘ il.sayi4 if soru == "3": sayi5 = input("Çarpma için ilk sayıyı girin: ") print sayi5 sayi6 = input("Çarpma için ikinci sayıyı girin: ") print sayi5. ":".. Daha sonra su cümleyi Pythoncaya çevirdik: “E˘ er g gs ¸ g isim de˘ i¸keninin de˘ eri Ferhat ise. gs g e˘ er isim de˘ i¸keninin de˘ eri Ferhat de˘ il. ama Serhat ise ekrana ‘Hmm.. Bu soruyu. eksik yanlarını s g g s tespit eder ve bu eksikleri giderme yolları üzerinde kafa yorarsanız. if ve elif deyimleriyle tanımlanan ko¸ullu durumlar dı¸ında kalan bütün s s durumları göstermek için kullanılır. Küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*. sayi8. sayi4. "-".

yukarıda gösterilen ilk kodlama biçimini tercih etmeniz gerekir.h> int main() { int a = 1. Ama dedi˘ im gibi. g s .}} Bu kodları daha sonra okuyacak ki¸ilerin nefretini kazanmak dı¸ında. Mesela a¸a˘ ıdaki s s ¸ s s g C koduna bakalım: #include <stdio. 5. Yani yukarıda gösterilen her iki kod da derleyiciler (compiler) tarafından aynı sekilde okunup. ikinci kodlama biçimini kullanmanız da programınızın çalı¸masını etkilemez. } } E˘ er istersek yukarıdaki kodları söyle de yazabiliriz: g ¸ #include <stdio.h> int main(){int a = 1.4 Python’da Girintileme Sistemi Pek çok programlama dilinde girintileme bir tercih meselesidir. ba¸arıyla derlenecektir. Bu dillerde yazdı˘ ınız kodlar g girintilenmi¸ de olsa girintilenmemi¸ de olsa düzgün bir sekilde çalı¸acaktır. if (a == 1) { printf("Elveda Zalim Dünya!\n").coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" elif meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" elif meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" elif meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g else: print "%s dedi˘iniz ¸eyin ne oldu˘unu bilmiyorum!" %meyve g s g Böylece özel olarak tanımladı˘ ımız durumlar dı¸ında kalan her sey için kullanıcıya gösterecek g s ¸ bir cümlemiz var artık.return 0. return 0. E˘ er yazdı˘ ınız kodların ¸ s g g okunaklı olmasını istiyorsanız. yanlı¸ parola girdiniz!" s ˙ Isterseniz daha önce gördü˘ ümüz bir örne˘ e de uygulayalım bu else deyimini: g g #!/usr/bin/env python # -*.else: print "Ne yazık ki.if (a == 1){printf("Elveda Zalim Dünya!\n")... kodları bu sekilde yazs s ¸ mamız herhangi bir soruna neden olmaz.

g Yani yukarıdaki C kodlarının yaptı˘ ı i¸i Python’la yerine getirmek istersek söyle bir kod yazg s ¸ mamız gerekir: a = 1 if a == 1: print "Elveda Zalim Dünya" Bu kodların sahip oldu˘ u girintileme yapısı Python açısından büyük önem ta¸ır. Python programlarımızın girinti yapısının düzgün olabilmesi için orada “sekme geni¸li˘ i”ni “4” olarak ayarlamanız. Örne˘ in yukarıg s g daki kodları su sekilde yazamayız: ¸ ¸ a = 1 if a == 1: print "Elveda Zalim Dünya" Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. sekme ayarları düzgün yapılmamı¸ bir metin s s düzenleyici kullanan ki¸iler kodunuzun girinti yapısını allak bullak edebilir. Windows’taki Notepad++ ve Notepad2 adlı metin düzenleyiciler size böyle bir ayar yapma sansı tanır. g düzenle/tercihler/düzenleyici/girinti yolunu takip ederek su ayarlamaları yapabilirsiniz: ¸ geni¸lik => 4 s Tür => Bo¸luklar s sekme geni¸li˘ i => 4 s g Not: E˘ er IDLE üzerinde çalı¸ıyorsanız herhangi bir ayar yapmanıza gerek yok. bazı yerlerde ise TAB s (Sekme) tu¸una basılarak girinti verilmesi de hatalara yol açabilir. Bir defa kullandı˘ ınız metin düzenleyicinin.Ancak Python’la ilgilenen herkesin çok iyi bildi˘ i gibi. kullandı˘ ınız metin düzenleyicide de birtakım g ayarlamalar yapmanız gerekir. g g Mesela Gedit programı üzerinden bir örnek verelim. bu i¸in bir de sizin pek elinizde olmayan bir boyutu vardır. “Sekme yerine bo¸luk ekle” s g s seçene˘ inin yanındaki kutucu˘ u da i¸aretli hale getirmeniz gerekir. Bu yüzden. kimi zaman yazdı˘ ınız kodların düzgün çalı¸masını engellemese s ¸ g s bile. IDLE’da bu g s söyledi˘ imiz ayarlar zaten yapılmı¸tır. s s g g KDE’deki Kate ve Kwrite. Dolayısıyla yazdı˘ ınız pros g gramlarda girintileme açısından mutlaka tutarlı olmanız gerekir. ors tak proje geli¸tiren ki¸ilerin de sekme ayarları konusunda belli bir kuralı benimsemesi ve s s . Buna benzer ayarlar bütün g g s iyi metin düzenleyicilerde bulunur. mutlaka sekmelerin g kaç bo¸luktan olu¸aca˘ ını belirleyen bir ayarının olması gerekir. Örne˘ in Gnome’deki Gedit. s Aslında Python’daki girintileme mevzuu bundan biraz daha karı¸ıktır.. Herhangi bir program yazmaya ba¸lamadan önce mutlaka ¸ s sekme ayarlarını yapmanız veya bu ayarların do˘ ru olup olmadı˘ ını kontrol etmeniz gerekir. farklı metin düzenleyicilerde farklı kod görünümlerinin ortaya çıkmasına sebep olabilir. g s programın yazılması esnasında bazı yerlerde SPACE tu¸una basılarak. E˘ er yazdı˘ ınız kods g g lar birden fazla ki¸i tarafından düzenleniyorsa. g g Girintilemelerin düzgün görünmesini sa˘ lamak ve hatalı çalı¸an veya hiç çalı¸mayan prog s s gramlar ortaya çıkmasına sebep olmamak için. Örne˘ in Geany adlı metin düzenleyiciyi kullanıyorsanız. g s Öte yandan. Python programlama dilinde girintileme g basit bir üslup meselesi de˘ ildir.. Yukarıdaki örneklerde s görüldü˘ ü gibi girinti verilmesi gereken yerde girinti verilmemesinin hataya yol açması dı¸ında. Gedit’i ilk açtı˘ ınızda düzen/ye˘ lenenler/düzenleyici yolunu takip ederek sekmeler ba¸lı˘ ı alg g s g tındaki ayarları kontrol etmelisiniz. Bo¸luk ve sekme tu¸larını s s karı¸ık bir sekilde kullanmanız. Yani mesela herhangi bir metin düzenleyici kullanarak yazdı˘ ınız bir programı ba¸ka bir metin g s düzenleyici ile açtı˘ ınızda girintilerin birbirine girdi˘ ini görebilirsiniz.

charset=utf-8" /> <title>%s</title> </head> <body> <p><b>%s</b></p> </body> . g g Diyelim ki.w3.python. 2.. kods I¸ larımızı incelemek isteyen ki¸ilere yardımcı olmak maksadıyla. print """ <html> <html xmlns="http://www. kullanmadan önce kodları incelemek istiyor olabilirler. Yorumlarımızı Python kodları içinde hemen hemen her yere yerle¸tirebiliriz.bu konuda da tutarlı olması gerekir.. programımızın içine neyin ne i¸e s s yaradı˘ ını açıklayan bazı notlar eklememiz en azından nezaket gere˘ idir. ¸ s Hemen bir örnek verelim: print "deneme 1. Peki. Python’daki s #%s i¸aretlerini kullanarak bir ba¸lık ve gövde s s #metni gömüyoruz.5 Python Kodlarına Yorum Eklemek Program yazanların genellikle ihmal etti˘ i. 3" #deneme yapıyoruz. Ba¸kalarını bir kenara g g s bırakalım. programımıza bu açıklayıcı notları nasıl ekleyece˘ iz? g Kuralımız su: Python’da kod içine açıklayıcı notlar eklemek için “#” i¸aretini kullanıyoruz. Bu makaleyi okumanızı tavsiye ederim. 5. “Acaba ben burada ne yapmaya çalı¸mı¸ım?” g s s demenizi de engelleyebilir bu açıklayıcı notlar. Bizim yazdı˘ ımız programı s g g g kullanacak ki¸iler.org/1999/xhtml"> <head> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html. ˙ Ingilizce bilenler için.coding: utf-8 -*#Program adı: #Yazarı : #Tarih : #Amacı : #Platform : HTMLYap Orçun Kunek 19 Nisan 2010 HTML belgesi üretmek GNU/Linux. Mesela: s #!/usr/bin/env python # -*. Aylar önce yazmaya ba¸ladı˘ ınız bir s s g programa aylar sonra geri dönmek istedi˘ inizde. ˙ste bizim de. bu açıklayıcı notlar sizin de i¸inize yarayabilir. Windows #HTML belgesinin <title> imine gelecek karakter dizisi baslik = "Örnek bir HTML Dosyası" #HTML belgesinin gövde metni metin = "Merhaba HTML!" #Burada standart bir HTML ¸ablonu içine.org/moin/HowToEditPythonCode adresinde güzel bir makale var. içerisinde satırlar dolusu kod barındıran bir program yazdık ve bu programımızı ba¸kalarının da kullanabilmesi için internet üzerinden da˘ ıtaca˘ ız. ancak aslında son derece önemle bir konudan söz g edece˘ iz: Yazdı˘ ınız programlara yorum/açıklama eklemek. bu girintileme konusuyla ilgili http://wiki.

yorumlar bir program içinde çok farklı g amaçlara hizmet edebilir. Örne˘ in. metin) #ba¸lık ve metin de˘i¸kenleri. “Hayır. Mesela su kısmın görevi geri kalan yorumg ¸ larınkinden farklıdır: #Program adı: #Yazarı : #Tarih : #Amacı : #Platform : HTMLYap Orçun Kunek 19 Nisan 2010 HTML belgesi üretmek GNU/Linux.1 # # Yazan: Keramet Su # # Lisans: GPL v2 # #~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~# ####################################################### Python’daki yorumların ba¸ka kullanım alanları da vardır. g Peki eklemek istemedi˘ imiz özelli˘ i yorum içine almaktansa do˘ rudan silsek olmaz mı? Elbette g g g olur.. g g s ben hafızama güveniyorum!” diyorsanız karar sizin! . Python yorum içinde bir s kod bile yer alsa o kodları çalı¸tırmayacaktır. s g s Kodlarımız içine yorum eklerken göz önünde bulundurmamız gereken önemli bir nokta da ne çok az ne de haddinden fazla yorum girmektir. yazdı˘ ımız programa bir s g g özellik eklemeyi dü¸ünüyoruz. vakti geldi˘ inde o özelli˘ i nasıl yaptı˘ ımızı hatırlamakta zorlanabiliriz! g g g Hatta bir süre sonra programımıza hangi özelli˘ i ekleyece˘ imizi dahi unutmu¸ olabiliriz. program içine ekledi˘ imiz yorumların birbirg g g lerinden farklı amaçlara hizmet etti˘ ini görürsünüz. Çünkü Python “#” i¸areti ile ba¸layan satırların s s s içeri˘ ini görmez (#!/usr/bin/env python satırı hariç).coding: utf-8 -*sistem = raw_input("Hangi i¸letim sistemini kullanıyorsunuz? ") s if sistem == "Windows": print "Merhaba Windows kullanıcısı!" elif sistem == "GNU/Linux": print "Merhaba GNU/Linux kullanıcısı!" #elif sistem == "MacOsX": # print "Merhaba MacOsX kullanıcısı!" else: print "Kullandı˘ınız i¸letim sistemi tanıdık gelmedi. Özellikle gere˘ inden fazla yorumlanmı¸ prog s gramları okumak çok zor olabilir. programımız hakkında genel bir bilgi veriyoruz... Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ i dikkatli incelerseniz. O s g zaman söyle bir sey yapabiliriz: ¸ ¸ # -*. Ama programın daha sonraki bir sürümüne ilave edece˘ imiz bir özelli˘ i yorum içine almak g g yerine silecek olursak. Buradan da anlayabilece˘ iniz gibi. ama henüz bu özelli˘ i yeni sürüme eklemek istemiyoruz. Windows Burada kodlarımız hakkında açıklayıcı bir yorum yapmak yerine.</html> """ %(baslik.." g s Burada elif sistem == "MacOsX": kısmını yorum içine alarak simdilik bu kısmı iptal ediyoruz ¸ (˙ Ingilizce’de bu “yorum içine alma” i¸lemine “comment out” deniyor). Hatta yorumlardan süsleme amacıyla da yararlanabilirsiniz: ####################################################### #~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~# # FALANCA v.

.6 Bölüm Soruları 1. Örnek bir menü biçimi söyle olmalı: s ¸ Gün : Mü¸teri Adı : s Çorba çe¸idi: s Ana yemek : Tatlı : Daha sonra mü¸terinize hangi güne ait menüyü görmek istedi˘ ini sorun ve cevaba göre s g menüyü gösterin.Yorum içine alarak iptal etti˘ iniz bu kodları programa ekleme vakti geldi˘ inde yapaca˘ ınız tek g g g sey. Hatta bazı metin düzenleyiciler bu ¸ s s i¸lemi tek bir tu¸a basarak da gerçekle¸tirme yetene˘ ine sahiptir. 4. yorum içine almak istedi˘ iniz kodları fare ile seçtikten sonra ALT+3 tu¸larına basarak ilg s gili kodları yorum içine alabilirsiniz. 5. g g 2. Çocuklara hayvanların çıkardı˘ ı sesleri ö˘ reten basit bir program yazın. Kullanıcının girdi˘ i sehir veya semt bilgisine göre kira fiyat aralıklarını gösteren bir program g ¸ yazın. Bu kodları yorumdan kurtarmak için ise ilgili alanı seçtikten sonra ALT+4 tu¸larına basmanız yeterli olacaktır (“yorumdan kurtarma” i¸lemine ˙ s s Ingilizce’de “uncomment” diyorlar). Örne˘ in IDLE ile çalı¸ıyors s s g g s sanız. Haftanın 5 günü için farklı bir yemek menüsü olu¸turun. kodların ba¸ındaki “#” i¸aretlerini kaldırmak olacaktır. Bir önceki soruda mü¸terinin yedi˘ i yemekler için ayrıntılı hesap dökümü çıkarın ve mü¸s g s teriyi bilgilendirin. 3.

BÖLÜM 6 Bazı Önemli Ayrıntılar Su noktaya kadar Python’la ilgili epey bilgi edindik. aklınızg s g daki süphelerin ve belirsizliklerin büyük bir kısmı da aydınlı˘ a kavu¸mu¸ olacaktır. e˘ er varsa. Python’da aritmetik i¸lemler için kullandı˘ ımız bu yardımcı s s s g i¸aretlere i¸leç (operator) adı verilir. önceki bölümlerde ö˘ rendi˘ imiz konularla ilgili de bolca örnek yapma fırsatı bulag g ca˘ ız. Üstelik bu ¸ g s s bölümde. Bu bölüme gelene kadar..0 / 56 #sayılardan biri kayan noktalıysa . Bu i¸leçler bizim yabancısı oldu˘ umuz bir kavram de˘ ildir.. kafa karı¸ıklı˘ ına yol açs g mamak için bazı önemli ayrıntıları es geçmek zorunda kaldık. #sonuç da kayan noktalıdır. “/” ve s “*” gibi i¸aretlerden yararlanmı¸tık.. ama mutlaka bilmemiz gereken bu önemli ayrıns g g g tılardan söz edece˘ iz. hem de yeni seyler ö˘ renece˘ imiz bu bölüme g g ¸ g g haketti˘ i ilgiyi göstermeniz halinde. önümüzdeki konuları çok daha rahat kavradı˘ ınızı farkedeg g cek. 0 >>> print 45. s s s g g Bunları daha önce de bol bol kullandık. ¸ g Dilerseniz bilgilerimizi tazelemek için birkaç örnek yapalım: >>> print 456 + 654 1110 >>> print 456 . Bu bölümü tamamladıktan sonra Python’la ilgili en temel konuları epey g ayrıntılı bir sekilde ö˘ renmi¸ olacaksınız. ¸ 6..1 ˙sleçler (Operators) I¸ Hatırlarsanız sayılar konusunu incelerken aritmetik i¸lemleri yapabilmek için “+”.654 -198 >>> print 45 / 56 #iki tamsayı birbirine bölünürse . 62 . Bu da size ilerki konuları daha rahat anlayabilmeniz ¸ g s açısından sa˘ lam bir temel kazandırmı¸ olacak. simdiden sonra da bol bol kullanmaya devam edece˘ iz. Bu bölümün sonunda. #sonuç da tamsayı olur. Hem eski bilgilerimizi tazeleyece˘ imiz. Artık Python’la az çok yönümüzü tayin ¸ etmeye yetecek kadar malzemeye sahibiz. ˙ste bu bölümde simdiye kadar I¸ ¸ i¸ledi˘ imiz konular içinde de˘ inmedi˘ imiz. kendinizden emin bir sekilde ilerleyebileceksiniz. “-”.

Bunların dı¸ında.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin. line 1. Ama Python’da bir sayının karesini almanın çok daha temiz bir yolu var: >>> print 12 ** 2 144 “**” i¸leci Python’da bir sayının herhangi bir kuvvetini almamızı sa˘ lar. Yukarıdaki komut 122 s g ifadesiyle e¸de˘ erdir. ˙ Isterseniz onlara bir göz atalım: “**” i¸ leci s Önceki derslerimizin birinde suna benzer bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. Traceback (most recent call last): File "<stdin>".0. Peki biz bu bölme i¸leminden kalan sayıyı g s s bulmak istersek ne yapaca˘ ız? ˙ste bunun için Python’da “%” adlı bir i¸leç var: g I¸ s . in <module> ZeroDivisionError: integer division or modulo by zero >>> print 45 * 76 3420 Bu i¸leçler aritmetik i¸lemleri yapmamızı sa˘ ladı˘ ı için bunlara özel olarak “aritmetik i¸leçler” s s g g s (arithmetic operators) adı verilir.803571428571 >>> print 5 / 0 #bir sayının 0’a bölünmesi hataya yol açar. Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") sayi = int(sayi) print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g Burada bir sayının karesini almak için o sayıyı kendisiyle çarptık. s g % i¸ leci s Diyelim ki söyle bir bölme i¸lemi yaptınız: ¸ s >>> print 13 / 3 4 Gördü˘ ünüz gibi bu bölme i¸leminin sonucu 4‘tür. E˘ er bir sayının üçüncü kuvvetini almak isterseniz yukarıdaki komutu s g g söyle yazmalısınız: ¸ >>> print 12 ** 3 1728 Bu da 123 ifadesine e¸de˘ erdir. ö˘ renmemiz gereken birkaç aritmetik i¸leç s g s daha var.

g s Bu i¸leç. arayüz tasarımı sırasında dahi i¸inize yaradı˘ ını göreceksiniz." elif yas >= 60: print "Ya¸ kemale ermi¸!" s s elif yas > 30: print "Ya¸lanıyorsun dostum!" s Bunlara ek olarak bu bölümde birkaç yeni i¸leç daha görece˘ iz. “=” ve “==” i¸aretlerini birg s s birine karı¸tırır. elif. s g g Python ö˘ renmeye yeni ba¸layanlar.coding: utf-8 -*sayi = input("Bir sayı girin: ") if sayi % 2 == 0: print "Girdi˘iniz sayı çifttir.. bilmesem ne olur. Aksi halde s g o sayı tektir: #!/usr/bin/env python # -*. ve else deyimleri ile birlikte s kullanmı¸tık. bir sayının tek mi yoksa çift mi oldu˘ unu tespit etmeniz gerekti˘ i durumlarda çok s g g i¸inize yarayacaktır. Mesela: s #!/usr/bin/env python # -*." g else: print "Girdi˘iniz sayı tektir.. daha neler!?" elif yas <= 30: print "Hmm. Epey gençsin.. önceki derslerimizden s g bildi˘ imiz ve matematikten de a¸ina oldu˘ umuz birkaç i¸leç daha var: g s g s == > < >= <= “e¸ittir” anlamına geliyor s “büyüktür” anlamına geliyor “küçüktür” anlamına geliyor “büyük e¸ittir” anlamına geliyor s “küçük e¸ittir” anlamına geliyor s Sayıları kar¸ıla¸tırmamızı sa˘ ladıkları için bu i¸leçlere “kar¸ıla¸tırma i¸leçleri” (comparison ops s g s s s s erators) adı verilir. Tıpkı yukarıdakiler gibi. Bu i¸aretler her ne kadar aynı anlama geliyormu¸ gibi görünse de aslında s s s . E˘ er bir sayının 2’ye bölümünden kalan sayı 0 ise o sayı çifttir." g Bu i¸lecin. O yüzden “Bölme s s g i¸leminden kalan sayıyı bilsem ne olur.coding: utf-8 -*yas = int(raw_input("Ya¸ınız kaç? ")) s if yas < 0: print "Yok canım..>>> print 13 % 3 1 Demek ki 13 sayısı 3‘e bölündü˘ ünde kalan 1 imi¸.” diye dü¸ünmeyin sakın.. s s Python’da i¸leçler yukarıdakilerle sınırlı de˘ ildir. özellikle ilk zamanlarda. Bu yeni i¸leçlere geçmeden s g s önce isterseniz Python’a yeni ba¸layanların sıkça yaptı˘ ı bir hataya de˘ inelim. Biz bu i¸leçleri önceki derslerimizde if.

s Hatırlarsanız “==” i¸lecini önceki derslerimizde söyle bir örnek içinde kullanmı¸tık: s ¸ s #!/usr/bin/env python #-*. Yani burada söyle bir soru soruyoruz Python’a: “sayi adlı gs g ¸ de˘ i¸kenin de˘ eri 3456 mı?”. Python’da de˘ i¸kenleri tanımlarken. Bu i¸aretin tek görevi bir de˘ i¸kene de˘ er g s s gs g atamaktır. E˘ er siz burada “==” yerine “=” i¸lecini kullanacak olursanız Python ne yapg s maya çalı¸tı˘ ınızı anlayamayacaktır.. Az sonra bunun ne demek oldu˘ unu inceleyece˘ iz. s g Dedi˘ imiz gibi. Bu soruyu duyan Python bize bir cevap veriyor. yukarıda yaptı˘ ımız sey bir de˘ er atamak de˘ il. Çünkü daha önce de dedi˘ imiz gibi “=” i¸areti de˘ er atamaya g s g yarar. s s s s s s Yukarıdaki örnekte e˘ er if alinin_yasi = aysenin_yasi gibi bir sey yazarsak Python bize g ¸ bir hata mesajı gösterecektir. yani de˘ i¸kengs gs gs lere de˘ er atarken “=” i¸aretinden yararlanıyoruz. “=” ve “==” i¸aretleri birbirlerinden çok farklı anlamlara geliyorlar. s g . g g g Gördü˘ ünüz gibi. de˘ er sorgulamaktır. Bu örnekte bizim yapmamız gereken sey de˘ er atamaktan ziyade iki de˘ eri kar¸ıla¸tır¸ g g s s mak olmalıdır. g ¸ gs g g Burada biz sayi de˘ i¸keninin de˘ erini sorguluyoruz. in <module> NameError: name ’meyve’ is not defined Ama siz önce bir meyve de˘ i¸keni olu¸turursanız. Python’un cevgs g abını biraz sonra tartı¸aca˘ ız. gs g Bir de suna bakalım: ¸ >>> sayi == 3456 True Burada yaptı˘ ımız sey sayi adlı de˘ i¸kene de˘ er atamak de˘ ildir..birbirlerinden çok farklıdır. Dolayısıyla söyle bir i¸lem hata verecektir: ¸ g ¸ s >>> meyve == "elma" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". daha sonra bu de˘ i¸kenin de˘ erini sorgulayags s gs g bilirsiniz: >>> meyve = "elma" >>> meyve == "elma" True Burada aldı˘ ımız True çıktısına takılmayın. line 1. Durumu birkaç örnekle açıklamaya çalı¸alım: s >>> sayi = 3456 Burada sayi adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. O yüzden g s bunları karı¸tırmamaya özen gösteriyoruz.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi == aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır!" s s Burada da “==” i¸lecini kullanarak Ali’nin ya¸ı ile Ay¸e’nin ya¸ını birbiriyle kar¸ıla¸tırıyoruz. Burada sayi adlı de˘ i¸kene 3456 de˘ erini atıyor. Olmayan g g ¸ g g g bir seyin de˘ eri sorgulanamaz.

anlamını bütün programcıların çok iyi bilmesi gereken “true” ve “false” diye iki kelime vardır. ya da yanlı¸. g Dolayısıyla yukarıdaki çıktıya göre sayi adlı de˘ i¸kenin de˘ eri gerçekten de 3456.” anlamına gelen g s g s g ”!=” i¸lecinden yararlanıyoruz. g Hatırlarsanız yukarıda “==” i¸lecini incelerken. Bunu söylerken de söyle bir örnek vermi¸tik: g s ¸ s >>> sayi == 3456 True Bu örnek bize True çıktısı veriyor. ˙ g Ingilizce’de “true” do˘ ru demektir. Dolayısıyla herhangi bir sey bilgisag ¸ g s ¸ yar açısından ya True ya da False de˘ ere sahiptir.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 30 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi != aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸ta de˘ildir!" s s g Burada su Türkçe cümleyi Pythonca’ya çevirmi¸ olduk: ¸ s “E˘ er alinin_yasi adlı de˘ i¸kenin de˘ eri aysenin_yasi adlı de˘ i¸kenin de˘ erine e¸it de˘ ilse. kar¸ıla¸tırma i¸leçlerinden biri olan ”!=” i¸lecini kullanarak parola_ilk ve s s s s parola_tekrar adlı de˘ i¸kenlerin de˘ erini kar¸ıla¸tırıyoruz.2 Bool Degerler ˙ Ingilizce’de. Mesela bu i¸leci kullanarak yukarıdaki örne˘ i söyle yazabiliriz: s s g ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*parola_ilk = raw_input("Parolanızı giriniz: ") parola_tekrar = raw_input("Aynı parolayı tekrar giriniz: ") if parola_ilk != parola_tekrar: print "Parolalar e¸le¸miyor!" s s else: print "Programa ho¸geldiniz!" s Burada. Peki e¸itsizlik kar¸ıla¸tırması için herhangi bir i¸leç var mı?“ s s s s Elbette var.Burada söyle bir soru akla geliyor: “Biz e¸itlik kar¸ıla¸tırması yapmak için “==” i¸lecini kul¸ s s s s lanıyoruz.. bu i¸lecin iki de˘ er arasında kar¸ıla¸tırma yaps s g s s tı˘ ını söylemi¸tik. Python’da iki de˘ erin e¸itsizli˘ ini sorgulamak için. gs g Bir de su örneklere bakalım: ¸ . g s g s s yani bu iki de˘ er birbirine e¸itse kullanıcıyı içeri alıyoruz. “False” kelimesinin anlamı ise “yanlı¸”tır. Gördü˘ ünüz gibi ”!=” i¸leci oldukça g s g s kullanı¸lı bir araç. E˘ er parola_ilk‘in de˘ eri gs g s s g g parola_tekrar‘ın de˘ erine e¸it de˘ ilse Parolalar e¸le¸miyor! çıktısı veriyoruz. g s Bilgisayar mantı˘ ında her sey ya do˘ rudur. “e¸it de˘ ildir.. Aksi halde. g gs g gs g s g ekrana ‘Ali ile Ay¸e aynı ya¸ta de˘ ildir!’ cümlesini yazdır!“ s s g Gelin bununla ilgili bir örnek daha verelim konuyu daha net kavramak için: #!/usr/bin/env python # -*. Dedi˘ imiz gibi. “True” kelimesinin anlamı “do˘ ru”. s ˘ 6.

gs g g s Dedi˘ imiz gibi. bo¸ bir karakter s s . False. Python’da ¸ g s böyle bir soru sorabilmek için bool() adlı bir fonksiyondan yararlanaca˘ ız: g >>> a = 3 >>> bool(a) True Python’da e˘ er herhangi bir sey. ba¸lıba¸ına a‘nın kendisini de do˘ ruluk ve yanlı¸lık açısından s s g s sorgulayabiliriz. bilgisayar dilinde istisnasız her sey ya True [do˘ ru] ya da False [yanlı¸]’tur. ˙ gs Ikinci örnekte ise a de˘ i¸kenin “elma” diye bir de˘ eri var. Yukarıda a de˘ i¸keninin de˘ erinin ba¸ka bir de˘ ere e¸it ¸ gs g s g s olup olmadı˘ ını sorguladık. Örnekler durumu daha net anlatacaktır: >>> a = "" >>> bool(a) False >>> a = "elma" >>> bool(a) True >>> a = " " >>> bool(a) True ˙ örnekte a bo¸ bir karakter dizisidir. yani yanlı¸tır. Mesela söyle sorular sorabiliriz: “a do˘ ru mu?” veya “a yanlı¸ mı?”. Ama g ¸ g ¸ g e˘ er o sey hiç bir de˘ ere sahip de˘ ilse. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 3. a de˘ i¸keninin de˘ eri 4 olmadı˘ ı için bu kez False. a de˘ i¸keninin de˘ eri 3 oldu˘ u için burada True yani “do˘ ru” çıktısını aldık.>>> a = 3 >>> a == 3 True >>> a == 4 False Burada öncelikle a adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. Ilk s gs g g Dolayısıyla bu de˘ i¸ken False‘tur. herhangi bir de˘ ere sahipse o sey True. gs ¸ s s ¸ s Çünkü burada a de˘ ersiz de˘ il. Ama hiç sa¸ırtmasın. Biraz kafa karı¸tırıcı gelmi¸ olabilir g ¸ g g s s s bu tanım. Bir sonraki gs g g g satırda ise a == 4 gibi bir ifade görüyoruz. “a 3 mü?”. g ¸ g s ˙ste bu iki de˘ ere Bool De˘ erler adı verilir ve bu sistem bilgisayarın temelini olu¸turur. “a 4 mü?” gibi sorular sorduk ve buna uygun g cevaplar aldık. O da bo¸luk karakteri! Yani g g gs g s burada a. Yani burada a de˘ i¸keni hiç bir de˘ ere sahip de˘ il. yani do˘ rudur. yani “yanlı¸” çıktısı alıyoruz. Bir sonraki satırda gs gs g a de˘ i¸keninin de˘ erini sorguluyoruz. Bu gs g yüzden bu de˘ i¸ken True‘dur. I¸ g g s Simdi biraz daha ayrıntıya girelim. bir adet bo¸luk karakteri barındıran bir karakter dizisidir. Yani. Unutmayın. Bu de˘ i¸kenin bir de˘ eri var. Burada sordu˘ umuz soru su: “a de˘ i¸keninin de˘ eri 3 gs g g ¸ gs g mü?”. Bunun yanısıra. Üçüncü örnek sizi biraz sa¸ırtmı¸ olabilir. Bu da su anlama geliyor: “a de˘ i¸keninin de˘ eri 4 ¸ gs g mü?”.

Bu ayrımı asla gözden kaçırmayın. Görelim: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.“ ¸ g gs g Yukarıdaki kodları Python’da çok daha kolay yazabiliriz aslında.” anlamına s g gs g gelir. s s Dilerseniz bununla ilgili küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*..coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if bool(soru) == True: print "Te¸ekkürler" s else: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s Bu örnekte e˘ er kullanıcı soruya herhangi bir cevap verirse ekrana Te¸ekkürler çıktısı verilir.. hiç bool() fonksiyonunu araya sokmadan. Dilerseniz bu s ¸ g durumu kendi gözlerimizle görelim: >>> a = "" >>> b = " " >>> a == b False Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er yukarıdakinin tersini yapmak isterseniz not i¸lecinden yararlanabilirsiniz (Bu i¸leci biraz g s s sonra ayrıntılı olarak inceleyece˘ iz): g #!/usr/bin/env python # -*. a ile b birbirine e¸it de˘ il. Çünkü a bo¸ bir karakter dizisi iken... Bu ifade de “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True ise. Gördü˘ ünüz gibi burada bool() fonksiyonunu kullandık. g s Ama e˘ er kullanıcı soruyu cevaplamadan ENTER tu¸una basarsa o zaman Bu soruyu bo¸ geçeg s s mezsiniz çıktısı alır.dizisi ile bo¸luk karakteri içeren bir karakter dizisi birbiriyle aynı sey de˘ ildir. sadece if soru: diyerek g amacımıza ula¸ıyoruz. Buradaki if bool(soru) == True: g ifadesi su anlama gelir: “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True ise. Zaten Python programcıları yukarıdaki gibi bir sey yazacakları zaman ba¸ka bir yol tutmayı tercih ederler. b bir adet g s g s bo¸luk karakterinden olu¸an bir karakter dizisidir...coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if soru: print "Te¸ekkürler" s else: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s Gördü˘ ünüz gibi.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if not soru: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s .

Bir önceki bölümde henüz Bool ¸ s g kavramını ö˘ renmemi¸ oldu˘ umuz için mantık i¸leçlerinden bahsedememi¸tik. g s s Mantık ˙sleçleri I¸ and or not “VE” anlamına geliyor “VEYA” anlamına geliyor ˘ IL” “DEG˙ anlamına geliyor Bu i¸leçler... kullanıcının pros s g s grama kabul edilmesini. Yukarıdaki kodlarda. Yukarıdaki kodları bir de söyle yazalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. s s Peki ne i¸e yarar bu mantık i¸leçleri? s s ˙ Isterseniz uzun uzun açıklama yapmak yerine bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*.else: print "Te¸ekkürler" s Burada söyle demi¸ oluyoruz: “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ il ise. Ama artık bu g s g s s kavramı bildi˘ imize göre rahatlıkla mantık i¸leçlerini i¸leyebiliriz.“ ¸ s g gs g g Bir önceki bölümde su i¸leçleri görmü¸tük: ¸ s s Aritmetik ˙sleçler I¸ + / * Toplama i¸lemi yapar s Çıkarma i¸lemi yapar s Bölme i¸lemi yapar s Çarpma i¸lemi yapar s Kar¸ ıla¸ tırma ˙sleçleri s s I¸ == != > < >= <= “e¸ittir” anlamına geliyor s “e¸it de˘ ildir” anlamına geliyor s g “büyüktür” anlamına geliyor “küçüktür” anlamına geliyor “büyük e¸ittir” anlamına geliyor s “küçük e¸ittir” anlamına geliyor s Simdi de mantık i¸leçlerini (logical operators) inceleyece˘ iz.coding: utf-8 -*kullanici_adi = raw_input("Kullanıcı adınız: ") parola = raw_input("Parola: ") if kullanici_adi == "ahmet" and parola == "ah12345678": print "Programa ho¸geldiniz!" s else: print "Kullanıcı adınız ya da parolanız yanlı¸" s Burada “and” i¸lecinin ne i¸e yaradı˘ ı apaçık anla¸ılıyor. lisede mantık dersi almı¸ olanlara hiç yabancı gelmeyecektir.coding: utf-8 -*kullanici_adi = raw_input("Kullanıcı adınız: ") . hem kullanıcı adının hem de parolanın do˘ ru girilmesi sartına ba˘ lıyg ¸ g oruz. E˘ er kullanıcı adı ve paroladan herhangi biri yanlı¸sa kullanıcı programa giri¸ izni elde g s s edemez.

g Gelelim “not” i¸lecine. iki True de˘ er birbirine “and” ile ba˘ lanırsa sonuç True olacaktır.. g g >>> True or False True E˘ er iki de˘ er birbirine “or” ile ba˘ lanırsa ve e˘ er bu de˘ erlerden sadece biri bile True ise g g g g g sonuç da True olacaktır.. g g >>> False and False False Elbette her iki de˘ erin de False oldu˘ u durumda sonuç da False‘tur. Bu i¸leç “de˘ il” anlamına gelir. g Dilerseniz etkile¸imli kabukta birkaç ufak örnekle durumu daha net anlamaya çalı¸alım: s s >>> True and True True Dedi˘ imiz gibi.parola = raw_input("Parola: ") if kullanici_adi == "ahmet" or parola == "ah12345678": print "Programa ho¸geldiniz!" s else: print "Kullanıcı adınız ya da parolanız yanlı¸" s Burada “and” yerine “or” kullandı˘ ımıza dikkat edin. g s g >>> True or True True Elbette her iki de˘ er de True ise sonuç da True olacaktır. Birkaç örnek verelim: >>> kullanici_adi = "ahmet" >>> not kullanici_adi False Burada Python’a söyle bir sey söylemi¸ olduk: ¸ ¸ s “kullanici_adi de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ ildir“ gs g g . >>> False or False False “or” ile birbirine ba˘ lanmı¸ iki de˘ erin ikisi de False ise sonuç da False‘tur. Bu sekilde kullanıcının programa giri¸ g ¸ s yapabilmesi için kullanıcı adı veya paroladan birini do˘ ru girmesi yeterli olacaktır. g g g >>> True and False False E˘ er de˘ erlerden biri bile False ise sonuç da False olacaktır. Yani bu i¸leç cümleye olumsuz bir s s g s anlam katar.

“ Yanılıyorsun! Çünkü kullanıcı_adi de˘ i¸keni bir de˘ ere sahip oldu˘ u için gs g g Hatırlarsanız yukarıda söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. Python’da iki tamsayıyı birbirine bölersek elde edece˘ imiz çıktı da tamsayı olag g caktır. verileri birbirine dönü¸türmemiz gereken durumlarla sıkça s kar¸ıla¸aca˘ ız.3 Dönü¸ türme ˙slemleri s I¸ Programcılık maceramız sırasında. Dolayısıyla e˘ er kullanıcı soruyu s g g bo¸ geçerse if not soru: satırı i¸letilecektir..0 / 3 7. s s 6.66666666667 Peki buna benzer bir seyi a¸a˘ ıdaki programda nasıl yaparız? ¸ s g #!/usr/bin/env python # -*. Yani: >>> print 23 / 3 7 Burada iki adet tamsayı oldu˘ u için Python bize sonucu da tamsayı olarak gösterir..O da bize su cevabı verdi: ¸ “Hayır.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if not soru: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s else: print "Te¸ekkürler" s Burada if not soru ifadesine dikkat edin.“ g gs g g Yukarıdaki örnekte e˘ er kullanıcı “Adınız” sorusunu bo¸ geçerse soru de˘ i¸keninin de˘ eri söyle g s gs g ¸ olacaktır: soru = "" Python’da bo¸ karakter dizilerinin False oldu˘ unu biliyoruz. Burada Python’a sunu diyoruz: ¸ “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ il ise.coding: utf-8 -*bolen = input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ") s bolunen = input("Bölme i¸lemi için ikinci sayıyı girin: ") s . Yani ong dalık kısmı atar. Bunu önlemek için. Mesela pek çok durumda bir sayıyı karakter dizisine ve e˘ er mümkünse bir s s g g karakter dizisini de sayıya dönü¸türmek zorunda kalacaksınız. i¸leme giren sayılardan birini kayan noktalı sayı olarak s tanımlamamız yeterlidir: >>> print 23.. dostum. Simdi dilerseniz bu duruma çok s ¸ basit bir örnek verelim: Bildi˘ iniz gibi.. True’dur.

float() fonksiyonu 23 sayısını 23.print "Bölme i¸leminin sonucu:".0” i¸areti koyarak sorunu g g s çözüyorduk. input() fonksiyonuyla yapabilece˘ imiz her seyi aslında raw_input() fonksiyonuyla da yapabilece˘ imizi söylemi¸tik. Hatırlarsanız.. Simdi bunu sayıya çevirelim: g gs ¸ >>> int(a) 23 . bolen / bolunen s Biraz önce. sayıları kendimiz girdi˘ imiz için. bölme i¸lemine giren sayılardan birini bu float() fonksiyonu ile kayan nokg s talı sayıya döndürerek hassas bir çıktı alabildik. Bu dönü¸türme s s s i¸lemi için float() adlı bir fonksiyondan yararlanaca˘ ız: s g >>> a = 23 >>> float(a) 23. float(bolen) / bolunen s Artık bölme i¸leminin sonucunu hassas bir sekilde alabilece˘ iz. Dolayısıyla yukarıdaki programın hassas ¸ bir sonuç verebilmesi için burada bir dönü¸türme i¸lemi yapmamız gerekiyor. s ¸ g Elbette Python’da float() gibi ba¸ka fonksiyonlar da vardır. Simdi suna bakın: s ¸ ¸ >>> a = 23 >>> b = 3 >>> a / b 7 >>> float(a) / b 7. Dilerseniz önce bu fonksiyonu etkile¸imli s kabukta biraz inceleyelim: >>> a = "23" Bildi˘ iniz gibi yukarıdaki a de˘ i¸keni bir karakter dizisidir. input() ve raw_input() fonksiyonlarını incelerken.0 seklinde bir kayan noktalı sayıya g ¸ dönü¸türdü..coding: utf-8 -*bolen = input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ") s bolunen = input("Bölme i¸lemi için ikinci sayıyı girin: ") s print "Bölme i¸leminin sonucu:". bunların sa˘ ına birer ”. Gelin simdi bu i¸lemi yukarıdaki programa ¸ s uygulayalım: #!/usr/bin/env python # -*. Mesela int() fonksiyonu bunlardan s biridir.. ˙ste bu g ¸ g s I¸ int() fonksiyonu bize bu konuda yardımcı olacak.666666666666667 Gördü˘ ünüz gibi.0 Gördü˘ ünüz gibi. Ama simdi sayıları kullanıcıdan alıyoruz..

Ancak tahmin edebilece˘ iniz gibi her s g karakter dizisi sayıya çevrilemez.. Bu i¸lem için de str() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız: s g . burada yaptı˘ ımız sey çok basit. raw_input() fonksiyonunu tümden int() g g ¸ fonksiyonu içine aldık: int(raw_input("˙lk sayıyı girin: ")) I Burada özellikle kapanı¸ tırnaklarını eksik yazmamaya özen gösteriyoruz.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Bir sayı girin.coding: utf-8 -*ilk_sayi = int(raw_input("˙lk sayıyı girin: ")) I ikinci_sayi = int(raw_input("˙kinci sayıyı girin: ")) I toplam = ilk_sayi + ikinci_sayi print "Bu iki sayının toplamı: ". kuvveti %s olur. Ama “23” gibi bir karakter disini sayı olmaktan çıkaran tek sey tırnak ¸ i¸aretleri oldu˘ u için.Böylece “23” karakter dizisini sayıya çevirmi¸ olduk." %(sayi. s g s Böylece input() fonksiyonunun prangasından kurtulmu¸ olduk! Artık raw_input() fonksiyonuyla s da aritmetik i¸lemler yapabiliyoruz.. int() fonksiyonu yalnızca sayı de˘ erli karakter dizilerini g sayıya dönü¸türebilir: s >>> kardiz = "elma" >>> int(kardiz) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Nihayet input() gibi tehlikeli bir fonksiyondan yakayı s sıyırdı˘ ımıza göre bu durumu bir örnekle kutlayabiliriz: g #!/usr/bin/env python # -*. “elma” karakter dizisi sayı olarak temsil edilemeyece˘ i için Python bize bir g g hata mesajı gösteriyor. Gelin isterseniz bu s g bilgiyi su örne˘ e uygulayalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. line 1. Daha önce de dedi˘ im g g g gibi. Ben size bu sayının " "istedi˘iniz kuvvetini hesaplayayım: ")) g kuvvet = int(raw_input("¸imdi de %s sayısının kaçıncı kuvvetini " S "hesaplamak istedi˘inizi söyleyin: " g %sayi)) print "%s sayısının %s. kuvvet. Python görünü¸e de önem veren zarif bir dildir. kodları görünü¸ açısından g s g s nasıl düzenledi˘ imize ve satırları nasıl böldü˘ ümüze de dikkat edin. yazdı˘ ımız kodların nasıl i¸ledi˘ ine dikkat etmenin yanısıra. in <module> ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’elma’ Gördü˘ ünüz gibi. s Peki yukarıda yaptı˘ ımız seyin tersi mümkün mü? Yani acaba bir sayıyı karakter dizisine çevireg ¸ bilir miyiz? Bu sorunun yanıtı evettir. toplam Gördü˘ ünüz gibi. sayi ** kuvvet) Burada. Python’a yeni s ba¸layanların en sık yaptı˘ ı hatalardan biri de açılmı¸ tırnakları kapatmayı unutmaktır. bu karakter dizisi sayı olarak temsil edilebiliyor.

4 Bölüm Soruları 1. Bu konuyu da bitirdi˘ imize göre artık bölüm sorularına geçebiliriz. >>> f = 14. Demek ki i de˘ i¸keni bir integer. A¸a˘ ıdaki örnekte if ve elif deyimlerini farklı sıralarda yerle¸tirdi˘ inizde nasıl bir sonuç elde s g s g edece˘ inizi dü¸ünün. s Bu fonksiyonları iyi ö˘ renmelisiniz.. Dolayısıyla s de˘ i¸keni bir karakter gs dizisidir. g 6. Söyle bir kod yazımı ne tür sorunların ortaya çıkmasına yol açar? Mesela g s ¸ a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tıran bir kullanıcı cevap olarak 60 üzeri bir sayı girerse nasıl bir çıktı alır? s g s Çıktının bekledi˘ imiz gibi olmamasının nedeni nedir? g . Yani f de˘ i¸keni gs bir kayan noktalı sayıdır. Bu bölümü kapatmadan önce dilerseniz Python’daki küçük ama önemli bir fonksiyondan daha söz edelim: type() fonksiyonu. g s Herhangi bir sayıyı veya sayı de˘ erli karakter dizisini tamsayıya dönü¸türür. yani tamgs sayı imi¸. herhangi bir de˘ erin hangi tipte oldu˘ unu sorgulamamızı sa˘ lar. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> s = "elma" >>> type(s) <type ’str’> “str” de string (karakter dizisi) kelimesinin kısaltmasıdır. integer (tamsayı) kelimesinin kısaltmasıdır. çünkü Python maceranızda bunlar bol bol kar¸ınıza çıkag s cak. type() fonksiyonu.3 >>> type(f) <type ’float’> “float”. Örne˘ in: g g g g >>> i = 23 >>> type(i) <type ’int’> “int”. floating point number (kayan noktalı sayı) kelimesinin kısaltmasıdır.. g s Herhangi bir sayıyı karakter dizisine dönü¸türür.>>> a = 23 >>> str(a) ’23’ Gelin isterseniz simdiye kadar gördü˘ ümüz dönü¸türme fonksiyonlarını topluca görelim: ¸ g s float() int() str() Herhangi bir sayıyı veya sayı de˘ erli karakter dizisini kayan noktalı sayıya dönü¸türür...

Siz g s o hesap makinesini raw_input() fonksiyonunu kullanarak yeniden yazın. Geçen bölümde yaptı˘ ımız basit hesap makinesinde input() fonksiyonunu kullanmı¸tık. A¸a˘ ıdaki i¸lemlerin sonucu nedir? s g s >>> True or False >>> True and False >>> True and (True or False) >>> True or (False and True) >>> True or (False and False) >>> (False or False) and (False or True) 3..coding: utf-8 -*yas = int(raw_input("Ya¸ınız kaç? ")) s if yas < 0: print "Yok canım. Epey gençsin. daha neler!?" elif yas <= 30: print "Hmm.#!/usr/bin/env python # -*. ." elif yas > 30: print "Ya¸lanıyorsun dostum!" s elif yas >= 60: print "Ya¸ kemale ermi¸!" s s 2.

˙ste bu bölümde s I¸ Python’da yazdı˘ ımız kodları sürekli hale getirmeyi. ba¸ka bir i¸lem g s g s s yapmak istedi˘ imizde ise programı yeniden ba¸latmamız gerekiyordu. su anki bilgilerimizle her defasında programı yeniden ¸ ba¸latmak zorunda kalırız. O halde su küçücük örne˘ i bir inceleyelim bakalım: ¸ g #!/usr/bin/ env python #-*.1 while Döngüsü Yazdı˘ ımız kodları tekrar tekrar döndürmemizi sa˘ layan. Yani g yazdı˘ ımız bir programdaki kodların tamamı i¸letilince programın kapanmasına engel olur ve g s kod dizisinin en ba¸a dönmesini sa˘ lar. Aynı sekilde kullanıcı g s ¸ adı ve parola soran bir program yazsak. yukarıda verilen tanıma tam olarak uyar. daha sonra o seçti˘ imiz i¸lemi bitirdi˘ imizde program kapanıyor. o hesap makinesi programında toplama.BÖLÜM 7 Python’da Döngüler Hatırlarsanız geçen bölümlerden birinde basit bir hesap makinesi yapmı¸tık. programı yeniden ba¸latmamız gerekir. programımıza bir süreklilik katan g g ö˘ elere döngü adı verilir. g 76 . while döngüsü. üçüncü satırda da bu yeni de˘ eri ekrana yazdırmaktır. çıkarma. Bu bölümde iki tane döngüden bahsedece˘ iz: while g ve for döngüleri. g g g Kodlarımızı sürekli döndürmemizi sa˘ lamada bize yardımcı olacak parçacıklara Python’da g döngü (˙ Ingilizce: Loop) adı veriliyor. Dolayısıyla bu kod g g parçasının verece˘ i çıktı da 1 olacaktır. Böylece ilerleyen bölümlerde i¸leyece˘ imiz daha karg g s g ma¸ık konuları biraz daha kolay anlamamızı sa˘ layacak temeli edinece˘ iz.. Ne demek istedi˘ imizi anlatmanın en iyi yolu bununla s g g ilgili bir örnek vermek olacaktır. birinci satırda a de˘ i¸keninin de˘ erine bakıp ikinci satırda bu g s gs g de˘ ere 1 eklemek. çarpma veya bölme i¸lemlerinden s birini seçip. Bu çıktıyı verdikten sonra ise program sona erecektir. tekrar tekrar döndürmeyi ö˘ renece˘ iz. Yani kullanıcı adı ve parola yanlı¸ girildi˘ inde bu kullanıcı adı ve s s g parolayı tekrar tekrar soramayız. Ancak dikkat s ettiyseniz.coding: utf-8 -*a = 0 a = a + 1 print a Bu minicik kodun yaptı˘ ı i¸. s s 7.. Ayrıca bu bölümde döngüler dı¸ında break ve continue deyimleri ile range() s ve len() fonksiyonlarına da de˘ inece˘ iz. ˙ s g g Isterseniz lafı daha fazla uzatmadan yola koyulalım ve ilk olarak while döngüsüyle i¸e ba¸layalım.

bunu da su sekilde kısaltabilirdik: g ¸ s ¸ ¸ a -= 1 a = a * 2 veya a = a / 2 gibi ifadeler de söyle kısaltılabilir: ¸ a *= 2 ve: a /= 2 Bu kısaltmalar son derece önemlidir. 1’den 100’e kadar olan sayıların ekrana yazdırıldı˘ ını görürüz. gs g Son satırda ise. Python yukarıda gördü˘ ünüz a = a + 1 satırını su sekilde g ¸ ¸ yazmanıza da izin verir: a += 1 E˘ er a = a . g g • a de˘ erinin 100’den küçük oldu˘ unu idrak ediyor. gs g • a de˘ erinin 0 oldu˘ unu görüyor.1 gibi bir sey yazmı¸ olsaydık. O yüzden kodlarınızda mümkün oldu˘ unca bu kısaltmaları kullanmaya g çalı¸ın. Bu döngü sayesinde programımız I¸ son satıra her geli¸inde ba¸a dönüyor. bu yeni a de˘ erini ekrana yazdırdık. g . çünkü yazdı˘ ınız Python programlarının performansını g artırıcı etkileri vardır.” cümlesini Pythonca’ya çevirdik. Yani: s s • a de˘ i¸keninin de˘ erini kontrol ediyor. g ¸ g • a de˘ erinin hâlâ 100’den küçük oldu˘ unu anlıyor. g g • a de˘ erine 1 ekliyor (1 + 1 = 2). 0 de˘ erine sahip bir a de˘ i¸keni tanımladık.Bu arada ufak bir ipucu verelim size. g g • a de˘ erine 1 ekliyor (0 + 1 = 1). g • Bu de˘ eri ekrana yazdırıyor (2). s Simdi yukarıdaki koda bazı eklemeler yapalım: ¸ #!/usr/bin/env python #-*. Ilk g gs ˙ Ikinci ve üçüncü satırlarda. g • Ba¸a dönüp tekrar a de˘ i¸keninin de˘ erini kontrol ediyor. s g g Konuyu anlayabilmek için simdi de satırları teker teker inceleyelim: ¸ ˙ satırda. “a de˘ i¸keninin de˘ eri 100 sayısından küçük oldu˘ u müddetçe a gs g g de˘ i¸keninin de˘ erine 1 ekle. s gs g • a de˘ erinin su anda 1 oldu˘ unu görüyor.coding: utf-8 -*a = 0 while a < 100: a += 1 print a Bu kodu çalı¸tırdı˘ ımızda. g ˙ste bu noktada while döngüsünün faziletlerini görüyoruz. g • Bu de˘ eri ekrana yazdırıyor (1).

Sonraki satırda gördü˘ ümüz elif blo˘ unda ise kullanıcı adı ve parola alanlarının bo¸ bırakılıp g g s bırakılmadı˘ ını denetliyoruz.. ˙ g g Isterseniz alı¸tırma s olması bakımından bir örnek daha verelim: #!/usr/bin/env python # -*. Gördü˘ ünüz gibi. s s . bu de˘ i¸kenlerin de˘ erini do˘ ru girerse sisteme giri¸ yapabilecek. E˘ er burada a de˘ i¸keninin de˘ erini 1 dı¸ında bir de˘ ere g g gs g s g ayarlamazsak. kullanıcı adı VEYA (or) parola bilgilerinden herg g hangi birini bo¸ bırakırsa kendisine Bu alanları bo¸ bırakamazsınız! uyarısı gösteriyoruz. while a g ¸ == 1 ifadesi ile Python’a sunu söylemi¸ oluyoruz: ¸ s “a de˘ i¸keninin de˘ eri 1 oldu˘ u müddetçe a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tırmaya devam et!“ gs g g s g s Bu satırın ardından normal bir sekilde raw_input() fonksiyonlarımız yardımıyla kullanıcıdan kul¸ lanıcı adı ve parola bilgilerini istiyoruz. s Bir sonraki satırda kullanici_adi ve parola adlı iki de˘ i¸ken daha tanımlıyoruz.• Bu i¸lemi 99 sayısına ula¸ana dek tekrarlıyor ve en sonunda bu sayıya da 1 ekleyerek s s vuslata eriyor. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 1 oldu˘ u g gs gs g g müddetçe programımız çalı¸maya devam edecek.“ g gs g Buradaki and (VE) i¸lecinin görevini biliyorsunuz. Burada söyle bir sey demi¸ olduk: g ¸ ¸ s “E˘ er kull_ad de˘ i¸keninin de˘ eri kullanici_adi de˘ i¸keninin de˘ eriyle VE par de˘ i¸keninin g gs g gs g gs de˘ eri parola de˘ i¸keninin de˘ eriyle aynıysa. Burada yaptı˘ ımız seye dikkat edin. buradaki if blo˘ unun içinde görünen a = 2 ifadesi de çok önemli.coding: utf-8 -*a = 1 kullanici_adi = "ahmet_hamdi" parola = "Saatleri_Ayarlama_Enstitüsü" while a == 1: kull_ad = raw_input("Kullanıcı adı: ") par = raw_input("Parola: ") if kull_ad == kullanici_adi and par == parola: print "Programa ho¸geldiniz!" s a = 2 elif not kull_ad or not par: print "Bu alanları bo¸ bırakamazsınız!" s else: print "Kullanıcı adı veya parolanız hatalı. Ardından gelen if deyimini nasıl yazdı˘ ımıza dikkat edin. Böylece a de˘ i¸keninin s g gs g gs de˘ eri artık 1 olmamı¸ oluyor. Bu ifade ile. while döngüsünü anlamak ve kullanmak hiç de zor de˘ il. g Bu arada. gs g g s Daha sonra da while döngümüzü tanımlıyoruz. kullanıcı adı ve parola do˘ ru girildi˘ i halde programımız kullanıcı adı ve parola g g sormaya devam edecektir." Burada öncelikle de˘ eri 1 olan a adlı bir de˘ i¸ken tanımladık.. E˘ er kullanıcımız. en g ba¸ta belirledi˘ imiz a de˘ i¸keninin 1 olan de˘ erini 2‘ye getiriyoruz. E˘ er kulgs g lanıcı. Bu sayede kullanıcının hem kullanıcı adı hem s de parola bilgisini do˘ ru girmesini isteyebiliyoruz. Böylece kullanıcımız kullanıcı adı ve parola bilgilerini do˘ ru g s g girdi˘ inde while döngüsü sona eriyor.

quit() gs g adlı bir fonksiyon kullanıyoruz.. g Yukarıdaki kodlar istedi˘ imiz i¸lemi rahatlıkla yerine getirmemizi sa˘ lar.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Python mu Ruby mi?") while soru != "Python": print "Yanlı¸ cevap!" s .else blo˘ unda ise kullanıcı adı ve parolanın yanlı¸ girilmesi halinde kullanıcıya nasıl bir uyarı g s gösterece˘ imizi belirliyoruz." Burada önceki kodlara göre bazı farklılıklar dikkatimizi çekiyor. Dolayısıyla burada gördü˘ ümüz while True ifadesi su anlama geliyor: g s g ¸ “Do˘ ru oldu˘ u müddetçe a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tırmaya devam et!“ g g s g s Peki ne do˘ ru oldu˘ u müddetçe? Neyin do˘ ru oldu˘ unu açıkça belirtmedi˘ imiz için Python bug g g g g rada her seyi do˘ ru kabul ediyor.coding: utf-8 -*kullanici_adi = "ahmet_hamdi" parola = "Saatleri_Ayarlama_Enstitüsü" while True: kull_ad = raw_input("Kullanıcı adı: ") par = raw_input("Parola: ") if kull_ad == kullanici_adi and par == parola: print "Programa ho¸geldiniz!" s quit() elif not kull_ad or not par: print "Bu alanları bo¸ bırakamazsınız!" s else: print "Kullanıcı adı veya parolanız hatalı. s g g while döngüsünü yeni ö˘ renenlerin en sık yaptı˘ ı hatalardan biri.. Programın en ba¸ıns g s daki a de˘ i¸kenini kaldırdı˘ ımız için artık bu satıra da ihtiyacımız yok. döngüyü sona erdirecek bir g g ko¸ul belirtmeyi unutmaktır. Ancak e˘ er istersek yukarıdaki kodg g ları biraz sadele¸tirme ve profesyonel bir görünüm kazandırma imkanına da sahibiz. s Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Mesela önceki kodlarda yer alan a de˘ i¸kenini burada artık kullanmıyoruz. Yani bir nevi. Siz bu fonksiyonu ilk derslerimizden hatırlıyor olmalısınız. s Su kodlara bir bakın: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Bunun gs gs yerine while döngümüzü su sekilde yazdık: ¸ ¸ while True: Hatırlarsanız geçen bölümde Bool de˘ erleri incelerken True kelimesinin “do˘ ru” anlamına g g geldi˘ ini söylemi¸tik. s Bunun dı¸ında farklı olarak ilk if blo˘ u içindeki a = 2 satırını da kaldırdık. “aksi belirtilmedi˘ i sürece a¸a˘ ıdaki komutları ¸ g g s g çalı¸tırmaya devam et!” emrini yerine getiriyor. Bu fonksiyon Python’un etkile¸imli kabu˘ undan çıkmamızı sa˘ lıyordu. Onun yerine. Çünkü bu de˘ i¸kene ihtiyacımız kalmadı. Bu açıdan yukarıdaki g s g kodlar tamamen do˘ ru ve geçerli bir Python programıdır.

. Bu tanım big raz kafa karı¸tırıcı gelmi¸ olabilir.coding: utf-8 -*olcut = 0 soru = raw_input("Python mu Ruby mi?") while olcut <= 10: olcut += 1 if soru != "Python": print "Yanlı¸ cevap!" s Bu kodlar sayesinde. print harf .Dikkat ederseniz burada da i¸leçlerimizden birini kullandık. 7. i s t i h z a “istihza” bir karakter dizisidir. O yüzden isterseniz ne demek istedi˘ imizi basit bir örnek s s g üzerinde anlatalım: >>> for harf in "istihza": .. s s Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda sorulan soruya Python cevabı vermezsek.. E˘ er bu satırı yazmazsak.. g s Yukarıdaki kodların i¸letili¸ini sınırlamak için söyle bir sey yazabiliriz: s s ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Burada yaptı˘ ımız sey su: g g ¸ ¸ . e˘ er kullanıcının verdi˘ i cevap “Python” de˘ ilse... while döngüsünün her ba¸a dönü¸ünde olcut de˘ i¸keninin de˘ erini 1 artırarak 10’a yaks s gs g la¸tırıyor. bu nedenle de döngümüz sürekli çalı¸maya devam edecektir. yani sonsuz bir döngüye s girecektir.2 for Döngüsü Python’da en sık kullanılan döngü for döngüsüdür desek abartmı¸ olmayız. ekrana on kez “Yang g g lı¸ cevap!” çıktısı verilecektir. s Simdilik while döngüsüne ara verip bu konuda incelememiz gereken ikinci döngümüze geçiy¸ oruz. bu dizi içindeki ö˘ elerin üzerinden tek tek geçmemg izi sa˘ lıyor. Kullandı˘ ımız i¸leç “e¸it de˘ ildir” s g s s g anlamına gelen ”!=” i¸leci. Çünkü biz Python’a su komutu vermi¸ olduk bu kodla: ¸ s “soru de˘ i¸keninin cevabı Python olmadı˘ ı müddetçe ekrana ‘Yanlı¸ cevap!’ çıktısını vermeye gs g s devam et!“ E˘ er bu programı durdurmak istiyorsak CTRL+C tu¸larına basmamız gerekir. Çünkü bu s kod. Bu kodlar içindeki en önemli satır olcut += 1‘dir. olcut de˘ i¸keninin de˘ eri her zaman 0 olmaya devam s g gs g edecek. g Siz de kendi for döngüsünün görevi bir dizi içindeki ö˘ elerin üzerinden tek tek geçmektir. Ancak burada döngüyü sona erdirecek bir ko¸ul belirlemedik. for döngüsü. s yazdı˘ ınız programlarda bu döngüyü bolca kullanacaksınız. program biz müdahale s g edene kadar ekrana Yanlı¸ cevap! çıktısını vermeye devam edecek.

coding: utf-8 -*for i in range(1. 100): . Mesela yukarıda s while döngüsünü anlatırken yazdı˘ ımız su kodu hatırlıyorsunuz: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. 100): if i % 2 == 0: print i Burada yaptı˘ ımız sey aslında çok basit.coding: utf-8 -*for i in range(1. Yukarıdaki kodları Türkçe’ye söyle çevirebiliriz: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Aynı i¸lemi daha s basit bir sekilde for döngüsü (ve range() fonksiyonu) yardımıyla da yapabiliriz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. (for harf in g "istihza") 2. siz isterseniz ba¸ka bir harf veya kelime gs s de kullanabilirsiniz.1. Mesela 1-100 g ¸ arasındaki çift sayıları listelemek istiyor olabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. Öncelikle “istihza” karakter dizisinin her bir ö˘ esine “harf” adı veriyoruz. bir dizi içinde bulunan bütün ö˘ elerin üzerinden tek tek g g geçilmesini sa˘ lar. Yukarıdaki örnekte de bu döngü 1-100 aralı˘ ındaki sayıların her biri üzg g erinden tek tek geçiyor ve bu ö˘ elerin her birini sırayla “i” olarak adlandırıyor. 100): print i Ben burada de˘ i¸ken adı olarak “i” harfini kullandım.coding: utf-8 -*1-100 aralı˘ındaki sayılara i dersek: g bu i’ler içinde 2’ye tam bölünenleri: ekrana bas! Aynı sekilde tek sayıları listelemek de mümkün: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Yukarıdaki Pythonca kod Türkçe’de a¸a˘ ı yukarı su anlama gelir: “1. Daha sonra da bu harf de˘ i¸kenlerini tek tek ekrana yazdırıyoruz.100 aralı˘ ındaki sayıların s g ¸ g her birine i adını verdikten sonra ekrana i’nin de˘ erini yazdır!“ g Dedi˘ imiz gibi.coding: utf-8 -*a = 0 while a < 100: a += 1 print a Bu kod yardımıyla ekrana 1’den 100’e kadar olan sayıları yazdırabiliyorduk. for döngüsü. g for döngüsünün bu özelli˘ inden yararlanarak bazı ilginç seyler yapabilirsiniz. (print harf) gs for döngüsü bazı durumlarda while döngüsü ile benzer bir i¸levi yerine getirir.coding: utf-8 -*for i in range(1.

4 len() fonksiyonu Bu fonksiyon. "mumdur" 7. 200) komutu 100 ile 200 arasındaki sayıları döker. Dedi˘ imiz gibi. g s for döngüsü için verdi˘ imiz ilk örnekte döngü içinde yeni bir fonksiyon kullandık. 1. Bu fonksiyon Python’da sayı s g Ingilizce’de de bu kelime “aralık” anlamına gelir.coding: utf-8 -*- . Mesela: aralıklarını belirtmemizi sa˘ lar.coding: utf-8 -*for sarki in range (1. Bir örnek daha: print range(1. artık bu fonksiyonun yabancısı g sayılmayız. s Ba¸ka bir örnek daha verelim: s print range(100.if i % 2 == 1: print i “E˘ er bir sayı ikiye bölündü˘ ünde kalan 1 ise o sayı tektir. Bu fonksiyonun ne i¸e yaradı˘ ını gayet iyi biliyoruz. s s g Su ise 100’den 1’e kadar olan sayıları tersten sıralar: ¸ print range(100. Bu arada dikkat ettiyseniz. 100. bu range() fonksiyg g onunu bir önceki bölümde birkaç örnekte kullanmı¸tık. ˙ g Isterseniz bu vesileyle biraz da hem döngülerde hem ko¸ullu ifadelerde hem de ba¸ka yerlerde kar¸ımıza s s s çıkabilecek faydalı fonksiyonlara ve ifadelere de˘ inelim: g 7. 2) Bu komut ise 1 ile 100 arasındaki sayıları 2’¸er 2’¸er atlayarak yazdırmamızı sa˘ lar. Mesela: g #!/usr/bin/env python #-*. Böylelikle Python’da while ve for döngülerini de ö˘ renmi¸ olduk.” kuralından yararlanarak 1-100 g g arası sayıları süzgeçten geçiriyoruz.3 range() fonksiyonu Önceki bölümde bu fonksiyonla ilgili epey örnek yaptı˘ ımız için. Zaten ˙ g print range(100) komutu 0 ile 100 arasındaki sayıları yazdırmamızı sa˘ lar. -1) Hemen for döngüsüyle range() fonksiyonunun birlikte kullanıldı˘ ı bir örnek verip ba¸ka bir g s fonksiyonu anlatmaya ba¸layalım: s #!/usr/bin/env python #-*. 15): print sarki. karakter dizilerinin uzunlu˘ unu gösterir.

" s s len() fonksiyonunu yalnızca karakter dizileri ile birlikte kullandı˘ ımıza dikkat edin. Dolayısıyla simdilik bu fonksiyonun karakter dizileriyle birlikte kullanılabildi˘ ini.coding: utf-8 -*a = raw_input("Lütfen bir parola belirleyin: ") if len(a) >= 6: print "Parola 5 karakteri geçmemeli!" else: print "Parolanız etkinle¸tirilmi¸tir. Afyonkarahisar karakter dizisi içindeki harflerin sayısını ekrana dökecektir. Bu fonksiyonu nerelerde kullanabiliriz? Mesela yazdı˘ ınız bir programa kullanıcıların giri¸ yag s pabilmesi için parola belirlemelerini istiyorsunuz. Hemen örnek bir kod yazalım: #!/usr/bin/env python #-*.5 break deyimi break deyimi program içinde bir noktada programı sona erdirmek gerekti˘ i zaman kullanılır. g A¸a˘ ıdaki örnek break deyiminin ne i¸e yaradı˘ ını açıkça gösteriyor: s g s g #!/usr/bin/env python #-*. ama ¸ g sayılarla birlikte kullanılamadı˘ ını bilmemiz yeterli olacaktır. Ama söyle yaparsak olur: g ¸ >>> kardiz = "123456" >>> len(kardiz) 6 123456 sayısını tırnak içine alarak bunu bir karakter dizisi haline getirdi˘ imiz için len() fonksiyg onu görevini yerine getirecektir. line 1.coding:utf-8 -*kullanici_adi = "kullanici" parola = "parola" while True: . Seçilecek parolaların uzunlu˘ unu sınırlamak g istiyorsanız bu fonksiyondan yararlanabilirsiniz.a = "Afyonkarahisar" print len(a) Bu kod. in <module> TypeError: object of type ’int’ has no len() Burada gördü˘ ümüz hata mesajı bize. tamsayı veri tipinin len() fonksiyonu ile birlikte kulg lanılamayaca˘ ını söylüyor. Yani söyle bir örnek bizi hüsrana g ¸ u˘ ratır: g >>> sayi = 123456 >>> len(sayi) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". ˙ g Ilerde bu fonksiyonu ba¸ka veri tipleri ile birlikte kullanmayı da ö˘ renece˘ iz. 7. Ancak henüz o veri tiplerini s g g görmedik.

g 7." s print "Lütfen tekrar deneyiniz!" Bu programda break deyimi yardımıyla.6 continue deyimi Bu deyim ise döngü içinde kendisinden sonra gelen her seyin es geçilip döngünün en ba¸ına ¸ s dönülmesini sa˘ lar. g s . g if s == "iptal": break satırıyla sa˘ lamayı ba¸ardık. Okulda mantık dersi almı¸ olanlar bu and i¸lecini yakından tanıyor olmalılar. “a veya b do˘ ru ise” s s s g dedi˘ iniz zaman.soru1 = raw_input("Kullanıcı adı: ") soru2 = raw_input("Parola: ") if soru1 == kullanici_adi and soru2 == parola: print "Kullanıcı adı ve parolanız onaylandı. dikkat ederseniz." break else: print "Kullanıcı adınız veya parolanız yanlı¸. “ve” anlamına gelen g s g s and i¸leci. Buna göre.coding:utf-8 -*while True: s = raw_input("Bir sayı girin: ") if s == "iptal": break if len(s) <= 3: continue print "En fazla üç haneli bir sayı girin. Bu i¸lecin geçti˘ i satıra tekrar bakalım: s s g if soru1 == kullanici_adi and soru2 == parola: print "Kullanıcı adı ve parolanız onaylandı. Bunu.’ cümlesini yazdır!“ Burada dikkat edilmesi gereken nokta su: and i¸lecinin birbirine ba˘ ladı˘ ı soru1 ve soru2 ¸ s g g de˘ i¸kenlerinin ancak ikisi birden do˘ ruysa o bahsedilen cümle ekrana yazdırılacaktır." Burada su Türkçe ifadeyi Python’caya çevirmi¸ olduk: “E˘ er soru1 de˘ i¸keninin de˘ eri kul¸ s g gs g lanici_adi de˘ i¸keniyle. Yukarıdaki kodlar arasında. daha önce s g bahsetti˘ imiz i¸leçlerden birini daha kullandık. Bu i¸leç Türkçe’de “veya” anlamına gelir. Yani gs g kullanıcı adı ve paroladan biri yanlı¸sa if deyiminin gerektirdi˘ i ko¸ul yerine gelmemi¸ olacaks g s s tır. Sayet “a ve b do˘ ru g g ¸ g ise” derseniz. and i¸lecinin s s s kar¸ıtı or i¸lecidir." Burada e˘ er kullanıcı klavyede iptal yazarsa programdan çıkılacaktır. bu a veya b ifadelerinden birinin do˘ ru olması yetecektir. kullanıcı adı ve parola do˘ ru girildi˘ inde parola sorma g g i¸leminin durdurulması sa˘ lanıyor. soru2 de˘ i¸keninin de˘ eri de parola de˘ i¸keniyle aynı ise ekrana ‘Kulgs gs g gs lanıcı adı ve parolanız onaylandı. burada hem a hem de b do˘ ru olmalıdır. Kullandı˘ ımız bu i¸leç. Çok bilindik bir örnek verelim: g #!/usr/bin/env python #-*.

“Windows 7’ye mi geçmeliyim?” sorusuna cevap g veren bir program yazın. Kullanıcının girdi˘ i sayılara göre. continue g deyiminin etkisiyle: print "En fazla üç haneli bir sayı girin. Kullanıcıyla sohbet eden bir program yazın." satırı es geçilecek ve döngünün en ba¸ına dönülecektir. “Hangi da˘ ıtım benim ihtiyaçlarıma uygun?” g g sorusuna cevap veren bir program yazın. Bunun için kullanıcıya bazı sorular sorun.7 Bölüm Soruları 1. Aldı˘ ınız cevaplara göre kullanıcıyı yönlendirin. birle¸ik i¸leçler. kullanıcıdan g aldı˘ ı cevaplara göre. Yazdı˘ ınız programda kullanıcıya hız. Gördü˘ ünüz gibi. 4. 2. herhangi ba¸ka bir konuda öneride bulunan bir program da g s yazabilirsiniz. Alternatif olarak. s g g 5. . Aldı˘ ınız cevaplara göre. Kullanıcıyla sayı tahmin oyunu oynayan bir Python programı yazın. Programda sabit bir sayı belirleyin ve kullanıcıdan bu sayıyı tahmin etmesini isteyin.E˘ er kullanıcı tarafından girilen sayı üç haneli veya daha az haneli bir sayı ise. Birle¸ik i¸leçlerde aritmetik i¸leç atama i¸lecinden önce s s s s s s geliyor. Mesela “Bilgisayarınızın RAM miktarı nedir?”.. herhangi ba¸ka bir konuda öneride bulunan bir program da yazabilirsiniz. Daha önce yazdı˘ ımız basit hesap makinesini. g “yukarı” ve “a¸a˘ ı” gibi ifadelerle kullanıcıyı do˘ ru sayıya yöneltin. bir adet aritmetik i¸leç (+) ve bir g s s s adet de atama i¸lecinden (=) olu¸uyor. Alternatif olarak. g kullanıcıdan aldı˘ ı cevaplara göre. g 6. Bu bölümde birle¸ik i¸leçlere de de˘ indik. g g cümlesi yazdırılacaktır. 7. kullanıcıya önerilerde bulunun. while döngüsü yardımıyla sürekli çalı¸abileg s cek hale getirin. Yani neden a =+ 1 denmemi¸? s s s 3. yenilik gibi konug larla ilgili sorular sorun.. E˘ er siz bir Windows kullanıcısıysanız. 1-10 arası bütün çift sayıların karesini hesaplayan bir program yazın. g s 7. Örne˘ in ba¸langıç olarak kullanıcıya nereli oldu˘ unu sorabilir. Mesela a += 1 ifadesinde bu birle¸ik i¸leçlerden s s g s s biri olan +=‘i kullandık. gs g s g verece˘ i cevaba göre sohbeti ilerletebilirsiniz. Yazdı˘ ınız bu program kullanıcının verdi˘ i cevapg g lara göre tavır de˘ i¸tirebilmeli. E˘ er siz bir GNU/Linux kullanıcısıysanız. “Depolardaki program sayısı sizin için önem ta¸ır mı?” s gibi. s E˘ er kullanıcının girdi˘ i sayıdaki hane üçten fazlaysa ekrana En fazla üç haneli bir sayı girin. uyumluluk. Peki sizce i¸leçler neden böyle sıralanmı¸.

sayi g print "Te¸ekkürler.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". g s Burada böyle bir hata almamızın nedeni. Peki ya su? g s ¸ 86 . Ancak bizim burada kastetti˘ imiz. Yani g programımız hata yüzünden çöktü˘ ü için i¸lem yarıda kaldı. Kastetti˘ imiz sey. E˘ er g s s g kullanıcımız burada bizim istedi˘ imiz gibi bir sayı girerse bu programda hiçbir sorun çıkmaz. Mesela kullanıcı “23” de˘ erini girerse bu karaks s g ter dizisi rahatlıkla sayıya dönü¸türülebilir. in <module> sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Gördü˘ ünüz gibi. Peki ama ya kullanıcı sayı yerine harf girerse ne s olacak? Mesela kullanıcı yukarıdaki programı çalı¸tırıp “a” harfine basarsa ne olur? s Böyle bir durumda programımız söyle bir hata mesajı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. ortaya çıkan hata nedeniyle programın son satırı ekrana basılamadı. g Programımız görevini ba¸arıyla yerine getirir. de˘ il mi? Bu program görünü¸te herhangi bir kusur ta¸ımıyor.py". line 4.BÖLÜM 8 Hata Yakalama Hatalar programcılık deneyiminizin bir parçasıdır. Dilerseniz bunu etkile¸imli kabukta test edelim: s s >>> int("23") 23 Gördü˘ ünüz gibi “23” adlı karakter dizisi rahatlıkla sayıya dönü¸türülebiliyor. Dilerseniz ne demek istedi˘ imizi anlatmak için söyle bir örnek verelim: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Biz yukarıdaki programda int() fonksiyonunu kullanarak kullanıcıdan aldı˘ ımız karakg ter dizilerini sayıya dönü¸türmeye çalı¸ıyoruz. programınızı çalı¸tıran kullanıcıların sebep oldu˘ u g g g ¸ s g ve programınızın çökmesine yol açan kusurlar. programı yazarken sizin yag paca˘ ınız hatalar de˘ il. Ho¸çakalın!" s s Gayet basit bir program bu. kullanıcıdan sayı bekledi˘ imiz halde kullanıcının harf g girmesi. Programcılık hayatınız boyunca hatalarla sürekli muhatab olacaksınız.

Dedi˘ imiz gibi. kullanıcının yanlı¸ g s s veri giri¸i koskoca bir programın çökmesine veya durmasına yol açabilir. kullanıcının sayı yerine harf s g g girmesi durumunda hata veriyordu. Böylesi durumlar g s için Python’da try. except bloklarından yararlanılır. çok uzun bir programın parçası oldu˘ unu dü¸ünürsek. Yukarıdaki g g örnekte biz birinci adımı uyguladık. Yani programımız kulI¸ s g ¸ lanıcıdan aldı˘ ı “a” harfini sayıya dönü¸türmeye çalı¸ıyor ve tabii ki ba¸arısız oluyor. ama son kullanıcı böyle de˘ ildir. Hatayı yakalarken bu ifade i¸imize yarayacak. kodlarınızı tanıdı˘ ınız için programınızı nasıl kullanmanız gerekg ti˘ ini biliyorsunuzdur. Simdi suna bakın: g ¸ ¸ . O örnek. g g Yukarıdaki kodun. Gelin g isterseniz bunun nasıl kullanılaca˘ ına bakalım. ˙ste biz de bu bölümde bu tür ifadelerin ne I¸ zaman ve nasıl kullanılaca˘ ını anlamaya çalı¸aca˘ ız. Çünkü kullanıcılar her zaman sizin istedi˘ iniz gibi davranmayabilir. s Python’da hata yakalama i¸lemleri iki adımdan olu¸ur. Mesela ¸ g öyle bir durumda kullanıcıya.... Simdi hata mesajına tekrar bakalım: ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. sayı girin!” gibi bir uyarı mesajı gösterebiliriz.1 try. g s s s Bir kod yazarken. Ho¸çakalın!" s s Bu tarz bir kodlamanın hata verece˘ ini biliyoruz.. g Giri¸ bölümünde verdi˘ imiz örne˘ i hatırlıyorsunuz. in <module> ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ ˙ste bizim programımızın yapmaya çalı¸tı˘ ı sey de tam olarak budur. yazılan kodları i¸letecek kullanıcıları her zaman göz önünde bulundurmanız s gerekti˘ ini asla unutmayın.. s g Siz programın yazarı olarak. g s g 8.. line 4. Daha sonra bu hata meydana geldi˘ inde ne yapılaca˘ ına karar verilir. in <module> sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Burada önemli kısım ValueError‘dur. Python’da hata yakalamak için try.>>> int("a") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". “Lütfen harf de˘ il.py". Kodlarımızın ilk hali söyleydi: s ¸ #!/usr/bin/env python # -*.. Bu tür durumlarda s Python gerekli hata mesajını ekrana yazdırarak kullanıcıyı uyaracaktır. g Buna göre. Program çalı¸tırılırken kullanıcıların ne gibi hatalar yapabilecekg s lerini kestirmeye çalı¸ın. g Dilerseniz bu dediklerimizi somutla¸tıralım. sayi g print "Te¸ekkürler.. line 1. s Simdi de böyle bir hata ortaya çıkarsa ne yapaca˘ ımıza karar vermemiz gerekiyor.. ama tabii ki Python’un sundu˘ u karma¸ık hata mesajlarını kullanıcının anlamasını bekleyemeyiz. Yani ne tür bir hata ortaya çıkabilece˘ ini tespit ettik..coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". kullanıcı sayı yerine harf girerse ValueError denen bir hata meydana geliyormu¸. Önce ne tür bir hata ortaya çıkabilece˘ i s s g tespit edilir. except ifadeleri kullanılır. except.

in <module> sonuc = float(ilk) / ikinci ZeroDivisionError: float division Böyle bir durumda hata alaca˘ ımızı bildi˘ imize göre ilk adım olarak ne tür bir hata mesajı g g alabilece˘ imizi tespit ediyoruz. Simdi g g ¸ de böyle bir hata durumunda ne yapaca˘ ımıza karar vermemiz gerekiyor. Kodlarımızı yazıyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. line 7.. s Konuyu daha iyi anlayabilmek için bir örnek daha verelim. sayı girin!" g print "Te¸ekkürler. Ardından bir except blo˘ u g g g g açarak. aksine çalı¸maya devam edecektir. Artık kullanıcılarımız g sayı yerine harfe basarsa programımız çökmeyecek. Buna göre alaca˘ ımız hatanın türü ZeroDivisionError.coding: utf-8 -*try: sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı".py". Simdi söyle bir program yazdı˘ ımızı dü¸ünün: g s ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodları bir try. Hatırlarsanız bir sayıyı 0’a bölmenin hata oldu˘ unu söylemi¸tik. ne tür bir hata bekledi˘ imizi belirttik. sayi g except ValueError: print "Lütfen harf de˘il. bekledi˘ imiz hata türü ValueError. Yani kuls s s lanıcı do˘ ru olarak sayı da girse. g g Son olarak da hata durumunda kullanıcıya gösterece˘ imiz mesajı yazdık. ˙ g Isterseniz yine kullanıcıya bir uyarı mesajı gösterelim.coding: utf-8 -*s ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S try: sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc .coding: utf-8 -*ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc E˘ er burada kullanıcı ikinci sayıya 0 cevabı verirse programımız söyle bir hata mesajı verip g ¸ çökecektir: Traceback (most recent call last): File "deneme. blo˘ u içine aldık.#!/usr/bin/env python # -*. yanlı¸lıkla sayı yerine harf de girse programımımız yapması g s gereken i¸lemleri tamamlayıp yoluna devam edebiliyor. Ho¸çakalın!" satırı her ko¸ulda ekrana basılıyor. Dikkat s ederseniz print "Te¸ekkürler.. Buna göre. Ho¸çakalın!" s s Burada.

sayı girin!" g Gördü˘ ünüz gibi hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodların hepsini bir try. Böyle bir durumda alınacak hatanın ZeroDivisionError oldu˘ unu da bildi˘ imiz g g için except blo˘ unu da buna göre yazdık. E˘ er yukarıdaki kodları çalı¸tıran bir kullanıcı sayı yerine harf girerse söyle g s ¸ bir hatayla kar¸ıla¸ır: s s Traceback (most recent call last): File "deneme. kullanıcının bir s sayıyı 0’a bölmesi ihtimaline kar¸ı ZeroDivisionError hatasını yakaladık. E˘ er her iki hata için de g g aynı mesajı göstermek isterseniz söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.. ValueError): print "Girdi˘iniz veri hatalı!" g Hata türlerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin. Böylece programımız hata kar¸ısında çökmeden yoluna devam edebildi... blo˘ u g g g g içine aldık.py".coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except ZeroDivisionError: print "Lütfen sayıyı 0’a bölmeye çalı¸mayın!" s except ValueError: print "Lütfen harf de˘il. g Su kodları dikkatlice inceleyin: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Biz yukarıdaki kodlarda.except ZeroDivisionError: print "Lütfen sayıyı 0’a bölmeye çalı¸mayın!" s Bir önceki örnekte de yaptı˘ ımız gibi burada da hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodları try.. s Burada önemli bir problem dikkatinizi çekmi¸ olmalı.. Son olarak da kullanıcıya gösterilecek uyarıyı beg lirledik. Ardından g g g g da verilecek hataları birer except blo˘ u içinde teker teker yakaladık. in <module> ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Buradan anladı˘ ımıza göre hata veren satır su: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için g ¸ s ilk sayıyı girin: ")) Dolayısıyla bu satırı da try. blo˘ u içine aldık. blo˘ u içine almamız gerekiyor.. Hataları birbirinden virgülle ayırıp parantez g . line 4. Ama ya kullanıcı s sayı yerine harf girerse ne olacak? ZeroDivisionError ile birlikte ValueError‘u da yakalamamız gerekiyor...coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except (ZeroDivisionError.

böylece kullanıcımız programda ters giden bir seyler oldu˘ unu dahi an¸ g lamayacaktır. Böyle bir durumda pass deyiminden yararlanabilirsiniz.: böyle yap elif . hiçbir sey yapma” ¸ anlamında kullanaca˘ ız. s Yukarıda anlatılan durumların dı¸ında. bir noktada yapmanız gereken bir i¸lem var. ValueError): pass Böylece programınız ZeroDivisionError veya ValueError ile kar¸ıla¸tı˘ ında sessizce yols s g una devam edecek.2 pass Deyimi pass kelimesi ˙ Ingilizce’de “geçmek” anlamına gelir. bu hatayı g s pass ile geçi¸tirmek yerine. ama e˘ er verilen hata önemli bir g s g hataysa ve kullanıcının bu durumdan haberdar olması gerekti˘ ini dü¸ünüyorsanız. Mesela bir hata ile kar¸ıla¸an programınızın hiçbir sey yapmadan g s s ¸ yoluna devam etmesini isterseniz bu deyimi kullanabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. s s g ¸ s ˙ Isterseniz simdi bu konuyla ba˘ lantılı oldu˘ unu dü¸ündü˘ ümüz. 8. Program son haline gelene kadar oraya bir seyler ¸ s ¸ yazmı¸ olaca˘ ız. kullanıcıya hatayla ilgili makul ve anla¸ılır bir mesaj göstermeyi s s dü¸ünebilirsiniz.. Yazdı˘ ınız programlarda bunun iyi bir sey mi yoksa kötü bir sey mi oldu˘ una g ¸ ¸ g programcı olarak sizin karar vermeniz gerekiyor. pass deyimlerini. ama henüz ne yapaca˘ ınıza s s g karar vermediniz.... s g Sözün özü.: s ¸öyle yap else: pass Burada henüz else blo˘ unda ne yapılaca˘ ına karar vermemi¸ oldu˘ unuz için. diyelim ki bir kod yazıyorsunuz. önemli bir deyim olan pass‘i ¸ g g s g inceleyelim. Programın g g gidi¸atına göre... Mesela birtakım if deyimleri yazmayı dü¸ünüyor olun: s if . oraya bir pass g g s g koyarak durumu simdilik geçi¸tiriyorsunuz.. Bu deyimi Pyhon’da “görmezden gel. Örne˘ in. Bu deyimin Python programlama dilindeki anlamı da buna çok yakındır. ˙ s g Ilerde çok daha farklı hata türleriyle kar¸ıla¸tı˘ ınızda bu konuyu çok daha net bir sekilde içinize sindirmi¸ olacaksınız. pass deyimini kodlarınız henüz taslak a¸amasında s s oldu˘ u zaman da kullanabilirsiniz. Böylece programımız her iki hata türü için de aynı uyarıyı gösterecek kullanıcıya..coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except (ZeroDivisionError.içine alıyoruz. herhangi bir i¸lem yapılmasının gerekli olmadı˘ ı durumlar için s g . Bu bölüm... hata yakalama konusuna iyi bir giri¸ yapmamızı sa˘ ladı. E˘ er bir hatanın kullanıcıya gösterilmesinin g gerekmedi˘ ini dü¸ünüyorsanız yukarıdaki kodları kullanın.

kullanıyoruz. g 8. E˘ er yazdı˘ ınız bir programda. ˙ bakı¸ta gayet güzel bir özellik gibi görünen bu durumun sizce ne gibi Ilk s sakıncaları olabilir? . böylece kullanıcıya bütün hatalar için tek bir mesaj gösterilebilecektir. programı kullanan ki¸ilerin yapabilece˘ i g s g hatalara kar¸ı önlem alarak yeniden yazın. ˙ Ilerde i¸e yarar programlar yazdı˘ ınızda. Daha önce yazdı˘ ımız basit hesap makinesini. kullanıcının yapabilece˘ i olası hataları önceden kestirip g g g bunları yakalamazsanız ne gibi sonuçlarla kar¸ıla¸ırsınız? s s 2. bu pass deyiminin göründü˘ ünden daha s g g faydalı bir araç oldu˘ unu anlayacaksınız. s 3. Bu tür bir kod yazımında.3 Bölüm Soruları 1. ortaya çıkan bütün hatalar yakalanacak. Python’da söyle bir sey yazmak mümkündür: ¸ ¸ try: bir takım i¸ler s except: print "bir hata olu¸tu!" s Burada dikkat ederseniz herhangi bir hata türü belirtmedik.

Tabii gs s g listelerimizi isimlendirirken Türkçe karakterler kullanmayaca˘ ız. Sözlük (dictionary) 4. Python’da herhangi bir s liste olu¸turmak için önce listemize bir ad vermeli. Küme (set) Bu veri tipleri arasında özellikle listeler. ˙ g Ikincisi. Burada ins g celeyece˘ imiz veri tipleri sırasıyla sunlardır: g ¸ 1. Demet (tuple) 3. Böylece soyut kavramlarla kafa karı¸tırmadan ilerlememiz mümkün olabilir. Yani Python’da bir liste olu¸turmak için söyle bir g s g s ¸ yol izleyece˘ iz: g >>> liste = [] Böylece ilk listemizi ba¸arıyla olu¸turmu¸ olduk. "Jale". ardından da kö¸eli parantezler içinde bu s s listenin ö˘ elerini belirlemeliyiz.1 Liste Olu¸ turmak s Listeleri kullanabilmek için öncelikle bir liste olu¸turmamız gerekiyor. 23] 92 . bir liste olu¸turmak son s s s g s derece kolay. 12. O yüzden ilk önce listeleri inceleyece˘ iz. Yapaca˘ ımız tek sey liste için bir ad belirlemek ve liste ö˘ elerini kö¸eli parantez g ¸ g s içine almak. Burada listemizin henüz herhangi bir ö˘ esi yok.BÖLÜM 9 Listeler Bu bölümden itibaren Python’daki önemli veri tiplerini incelemeye ba¸layaca˘ ız. Gördü˘ ünüz gibi. "Lale". Gelin g ¸ s isterseniz ö˘ eleri de olan bir liste olu¸turmayı deneyelim: g s >>> liste = ["Hale". 9. listemizi olu¸turan s ö˘ eleri kö¸eli parantezler içinde yazaca˘ ız. Yani listemiz su anda bo¸. g Dilerseniz listenin ne demek oldu˘ unu anlatmaya çalı¸makla vakit kaybetmek yerine do˘ rudan g s g konuya girelim. Yani liste olu¸tururken dikkat etmemiz gereken iki temel nokta g s var: Birincisi tıpkı de˘ i¸kenlere isim veriyormu¸uz gibi listelerimize de isim verece˘ iz. s Zaten ilk liste örne˘ ini görür görmez bu veri tipinin nasıl bir sey oldu˘ unu hemen anlayacakg ¸ g sınız. Python’un en güçlü oldu˘ u alanlardan biri olması g bakımından ayrı bir yere ve öneme sahiptir. Liste (list) 2.

Böyle bir durumda bu fonksiyon i¸inize yarayabilir: s #!/usr/bin/env python # -*.. Liste içindeki karakter dizilerini her zag g g manki gibi tırnak içinde belirtmeyi unutmuyoruz.coding: utf-8 -*a = "elma" b = "armut" c = "kiraz" print list((a. ’m’. bu list() fonksiyonunu kullanarak karakter dizisi içindeki karakterlerden bir g liste olu¸turabiliyoruz. Simdi isterseniz Python s g g s ¸ listelerini biraz daha ayrıntılı bir sekilde inceleyelim. listeleri parantez i¸aretlerinden s s ayırt eder. burada dikkat etmemiz gereken nokta. g g s g Böylece Python’da bir listenin nasıl olu¸turulaca˘ ını ö˘ renmi¸ olduk. ¸ ˘ 9. ’l’. list kelimesi liste anlamına geliyor. g s g g Python’da liste olu¸turmanın bir ba¸ka yolu da list() adlı bir fonksiyondan yararlanmaktır. g Olması gerekti˘ i sekilde listemizi olu¸turduk.Böylece içinde ö˘ e de barındıran.2 Liste Ögelerine Eri¸ mek s Yukarıdaki örneklerden de gördü˘ ümüz gibi Python’daki listeler tıpkı birer de˘ i¸ken gibi tanımg gs lanıyor: . Çünkü Python. Böylece Python bu g ö˘ eleri tek bir ö˘ eymi¸ gibi algılayacak ve size istedi˘ iniz çıktıyı verecektir. ˙ g s s Isterseniz olu¸turdu˘ us g muz seyin bir liste oldu˘ unu teyit edelim: ¸ g >>> type(liste) <type ’list’> Tahmin edece˘ iniz gibi. ’a’] Gördü˘ ünüz gibi.. Tabii ki sayıları yazarken bu tırnak i¸aretlerini s kullanmayaca˘ ız. olu¸turdu˘ umuz bu liste adlı listenin ö˘ eleri ekrana yazdırılacaktır. Gördü˘ ünüz gibi. Simdi komut satırında: g ¸ s ¸ >>> print liste komutunu verdi˘ imizde. liste içine ö˘ e eklemek de zor de˘ il. s s Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. liste ö˘ elerini olu¸tug g s rurken kö¸eli parantezler kullanıyor olmamız. Su s s ¸ örne˘ e bir bakalım: g >>> meyve = "elma" >>> list(meyve) [’e’. Diyelim ki elinizde birkaç tane karakter dizisi var ve siz bunları bir liste s haline getirmek istiyorsunuz. Demek ki gerçekten de bir liste g olu¸turmu¸uz. eksiksiz bir liste olu¸turmu¸ olduk. b. c)) list() fonksiyonunda parantez içine sadece tek bir ö˘ e yazabiliriz. E˘ er birden fazla ö˘ e kulg g g lanmak istiyorsanız bu ö˘ eleri ayrı bir parantez içinde belirtmeniz gerekir.

Dolayısıyla yukarıdaki g s g listede Ubuntu ö˘ esini elde etmek istiyorsak su komutu yazmalıyız: g ¸ >>> print dagitimlar[0] Ubuntu Bu yöntem bize çok daha ilginç seyler yapma imkanı da verir. Peki ya biz bu 26 ö˘ eli listenin bütün ¸ g g ö˘ elerini de˘ il de. g Bu listeyi ekrana yazdırmak için söyle bir sey yapmamız gerekti˘ ini de biliyoruz: ¸ ¸ g >>> print dagitimlar [’Ubuntu’. ’Pardus’. "Sidux". "Zenwalk". ’Gentoo’. "Vector"] Tanımladı˘ ımız bir listenin ö˘ e sayısını. "golf"] Peki bir listedeki ö˘ e sayısını nasıl ö˘ renebiliriz? Elbette elle sayarak de˘ il. "Ututo".. mesela sadece birinci ö˘ esini almak istersek ne yapaca˘ ız? g g g g Bunun için söyle bir yöntemimiz var: ¸ >>> print dagitimlar[1] Debian Gördü˘ ünüz gibi. ’SuSe’. formülümüz söyle: g ¸ >>> liste_adı[ö˘e_sırası] g Yalnız burada dikkat ettiyseniz print dagitimlar[1] komutu Debian çıktısı verdi. ’Nexenta’. ’Elive’. "Debian". "Ahmet".>>> liste = [] Bir liste içine ö˘ e eklemek istedi˘ imiz zaman. "tenis". "Mepis". ’Mandriva’.. . "Lale". ’Sidux’. Mesela su listg g g ¸ edeki ö˘ e sayısını elle sayarak bulmak bir Python programcısına hiç yakı¸maz: g s >>> . ’Debian’. "Truva". "PCLinuxOs". "SuSe". "RedHat". bir önceki bölümde ö˘ rendi˘ imiz len() fonksiyonu g g g g yardımıyla elde edebiliriz: >>> len(dagitimlar) 26 Demek ki listemiz 26 ö˘ eden olu¸uyormu¸. "Puppy". "Knoppix". "Arch". "Gelecek".. ’Slackware’. Python’da liste g g ö˘ eleri 0’dan ba¸lar. "Slackware". ’Sabayon’. "Fedora". ’Fedora’. ’Gelecek’. "Mandriva". Halbuki listenin ilk ö˘ esi Ubuntu. ’CentOS’. "Elive". "Kezban"] . "GNewSense". ’Vector’] Bu sekilde listenin bütün ö˘ elerini ekrana döktük. "CentOS". ’RedHat’.. "Jale". ’Mint’.. . "Nexenta". "Mehmet". "Mint". "basketbol". ’Zenwalk’. ’Ututo’. "Gentoo". "Sabayon". ’PCLinuxOs’. ’Truva’. ’Mepis’. ö˘ eleri birbirinden virgül ile ayırıyoruz: g g g >>> spor = ["futbol".. Bu durum Python listelerinin çok önemli bir özelli˘ idir. ’Arch’.. Mesela bu yöntemi kullanarak ¸ bir listenin belli bir aralıktaki ö˘ elerini alabiliriz: g >>> liste = ["Hale". ’GNewSense’. ’Puppy’. Yani bir listenin ilk ö˘ esinin sırası her zaman 0’dır. "Pardus". ’Knoppix’.. dagitimlar = ["Ubuntu". Bu arada uzun bir listeyi nasıl böldü˘ ümüze ve alt g s s g satıra geçti˘ imize dikkat edin.

’Jale’. ’Mehmet’. ’Kezban’] Bu yöntem. ’Mehmet’. g ¸ g E˘ er alaca˘ ınız ilk ö˘ enin sırası 0 ise yukarıdaki komutu söyle de yazabilirsiniz: g g g ¸ >>> print liste[:2] E˘ er iki nokta üst üste i¸aretinin sol tarafındaki sayıyı yazmazsanız Python oraya 0 yazmı¸sınız g s s gibi davranacaktır. Yalnız bu iki listenin birbirinden g g s farklı oldu˘ unu unutmayın. Listelere yukarıdaki gibi eri¸irken üçüncü bir sayı daha verebiliriz: s >>> liste[0:6:2] [’Hale’. ’Kezban’] Gördü˘ ünüz gibi. bir listeyi tamamen kopyalamanın iyi bir yoludur: >>> liste2 = liste[:] >>> print liste2 [’Hale’.>>> print liste[0:2] [’Hale’. bu sekilde listenin birinci ve ikinci ö˘ elerini ayrı bir liste olarak alabiliyoruz. ’Ahmet’. ’Kezban’] E˘ er iki nokta üst üste i¸aretinin sa˘ ındaki sayıyı yazmazsak Python oraya listenin son ö˘ esinin g s g g sırasını yazmı¸ız gibi davranacaktır. ’Ahmet’. ’Jale’] Gördü˘ ünüz gibi. sıraya kadar olan ö˘ eleri iki¸er iki¸er atlayarak ekrana s g s s bastık. ’Jale’. Burada 0’dan ba¸layarak 6. ’Mehmet’] >>> print liste[2:6] [’Lale’. aynı ö˘ elere sahip iki farklı liste olu¸turduk. ’Ahmet’. Yani bir liste üzerinde yaptı˘ ınız de˘ i¸iklik öteki listeyi etkilemeyeg g gs cektir. ’Mehmet’. ’Lale’. ’Lale’. ’Kezban’] >>> print liste [’Hale’. ’Jale’. ’Mehmet’. O yüzden o komutu söyle de yazabiliriz: g g g ¸ >>> print liste[2:] [’Lale’. Elimiz alı¸sın diye birkaç örnek yapalım bununla ilgili: s >>> print liste[2:5] [’Lale’. üçüncü sayı liste ö˘ elerinin kaçar kaçar atlanarak ekrana basılaca˘ ını gösg g g teriyor. ’Lale’. s E˘ er 0’dan ba¸layarak bir listenin bütün ö˘ elerini almak istersek de söyle bir sey yazabiliriz: g s g ¸ ¸ >>> print liste[:] [’Hale’. ’Mehmet’] Gördü˘ ünüz gibi. ’Kezban’] Son örnekte alaca˘ ımız son ö˘ e listenin de son ö˘ esi. ’Ahmet’. ’Lale’. ’Mehmet’. ’Ahmet’. . ’Ahmet’.

9. ’__str__’. ’__reduce__’. ’__init__’. ’Jale’] Bütün ö˘ eleri tersten sıralamak istersek söyle bir sey yazabiliriz: g ¸ ¸ >>> liste[::-1] [’Kezban’. ’__reversed__’. ’Ahmet’.. ’Jale’. ’append’. Bu i¸i Python’da bazı parçacıklar (ya da daha teknik bir dille söylemek gerekirse g s “metotlar”. ’Mehmet’.. ’Lale’. ’__gt__’. ’__setitem__’. ’__le__’. ’count’. ’__ge__’. ’__getattribute__’. Python’da bir veri tipinin özelliklerini de˘ i¸tirmemizi veya sorgulamamızı sa˘ layan gs g oldukça yetenekli parçacıklardır. ’__setslice__’. O zaman liste ö˘ eleri geriye do˘ ru sıralanacaktır: g g g >>> liste[::-2] [’Kezban’. ’__imul__’. ’__mul__’. ’__hash__’. ’__eq__’. ˙ Isterseniz gelin simdi bu metotların neler oldu˘ una ve ¸ g nasıl kullanıldıklarına bakalım. ’__new__’. s Bu komutlardan herhangi birini verdi˘ imizde söyle bir cevap alırız: g ¸ [’__add__’. ’__delitem__’. ’__sizeof__’. Peki nedir bu metot denen sey? ¸ Metotlar. Python’daki listeleri yönetebilmek için “metot” denen bazı araçlardan yararg lanmamız gerekiyor. ’__rmul__’.3 Liste Metotları Dedi˘ imiz gibi. ’__subclasshook__’. . ’__setattr__’. ’Ahmet’. ’__iadd__’. ’__len__’. ’__iter__’. ’__delslice__’. ’__delattr__’. yani listeye ö˘ e ekleme. ’__lt__’. ’__repr__’. ’__class__’. ’Lale’. ’__format__’. ’extend’. ’Mehmet’] Üçüncü sayı eksi de˘ erli de olabilir. ’__reduce_ex__’.. listeden ö˘ e çıkarma gibi i¸lemleri nasıl yapaca˘ ımızı g g s g ö˘ renebiliriz. listelerin ayırt edici özelli˘ i olan kö¸eli s g s g s parantezleri de kullanabilirsiniz: >>> dir([]) Hatta listelerin Python’daki adı olan list kelimesini dahi kullanabilirsiniz: >>> dir(list) Tercih tamamen size kalmı¸. ’Hale’] Python’da liste olu¸turmayı ve bu listenin ö˘ elerine eri¸meyi ö˘ rendi˘ imize göre simdi listeleri s g s g g ¸ yönetmeyi. ’__getitem__’. Bu fonksiyonu listeler üzerine su sekilde ¸ ¸ uyguluyoruz: >>> liste = [] >>> dir(liste) Dilerseniz bo¸ bir liste tanımlamakla hiç u˘ ra¸madan. ’__ne__’. ’__contains__’. ’__getslice__’.) yardımıyla yapıyoruz.. ’__doc__’.Yukarıdaki komutu söyle de yazabilirdik: ¸ >>> liste[::2] [’Hale’. Listelerle birlikte hangi metotları kullanabilece˘ imizi ö˘ reng g mek için dir() adlı bir fonksiyondan yararlanabiliriz.

’reverse’. ’Ruby’. Bu durum normal. append() metoduyla bo¸ bir listeye de ö˘ e ekleyebiliyoruz. Formülümüz söyle: g ¸ liste_adı.3. ’remove’. ’C++’] Burada append() metodunu nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. Yani sunlar: s s s ¸ append count extend index insert pop remove reverse sort Biz bu bölümde bu metotları i¸levlerine göre gruplayarak inceleyece˘ iz. ’pop’. Bu metodun yaptı˘ ı sey de tam olarak budur g ¸ zaten. ˘ 9. g s g Burada dikkatimizi çeken ba¸ka bir sey daha var. Burada bizi ilgilendiren metotlar I¸ g g ba¸ında ve sonunda “__” i¸aretini ta¸ımayanlar. Öncelikle bir liste olu¸turalım: s >>> programlama_dilleri = ["Python". "Ruby".1 Listeye Öge Eklemek Python’da herhangi bir listeye ö˘ e eklemek için append() metodundan yararlanabiliriz.append("so˘an") g >>> print alisveris_listesi [’so\xa7an’] Gördü˘ ünüz gibi.’index’. Listeyi ekrana yazdırdı˘ ımızda Türkçe karaks ¸ g ter içeren so˘ an ö˘ esi düzgün görünmüyor. "Perl"] Böylece elimizde programlama_dilleri adlı bir liste olmu¸ oldu.append("C++") Simdi listeyi ekrana yazdırdı˘ ımızda ö˘ eler arasında C++‘ı da görece˘ iz: ¸ g g g >>> print programlama_dilleri [’Python’. Simdi bu listeye C++ ö˘ esini s ¸ g ekleyelim: >>> programlama_dilleri. ’insert’. Python liste çıktılarında Türkçe g g . ’sort’ ] ˙ste bu gördü˘ ümüz çıktıdaki ö˘ eler listelerin metotları oluyor. append g kelimesi Türkçe’de “eklemek” anlamına gelir. ˙ s g Isterseniz hemen yola koyulalım. ’Perl’.metot() Alı¸tırma olması için bir örnek daha yapalım: s >>> alisveris_listesi = [] >>> alisveris_listesi.

.... ’Mersin’]] Burada iç içe geçmi¸ iki tane liste görüyoruz. Bir örnek daha yapalım: g >>> alisveris_listesi = ["so˘an". Peki aynı metodu kullag narak listeye birden fazla ö˘ e ekleyebilir miyiz? Deneyelim: g >>> iller = [] >>> iller. Demek ki yukarıdaki sekilde ö˘ e ekledi˘ imizde s ¸ g g Python bunu yine tek bir ö˘ e olarak ekliyor.append("Adana".. çünkü append() metodu yalnızca tek bir ö˘ e kabul g eder. "çilek". Biz burada iki ö˘ e vermi¸iz. "Mersin") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". “Mersin”]) ve do˘ rudan bu s g listeyi iller adlı listeye ekledik. "sarımsak".. ’\x81z\x81m’] >>> for i in alisveris_listesi: . "üzüm"] g >>> print alisveris_listesi [’so\xa7an’. g s Demek ki bu metodu kullanarak bir listeye sadece tek bir ö˘ e ekleyebiliyoruz. g Mesela for döngülerinden yararlanabilirsiniz: . in <module> TypeError: append() takes exactly one argument (2 given) Burada Python bize bir hata mesajı verir.. Ama liste içindeki Türkçe karakterli ö˘ eleri düzgün göstermenin bir g yolu var: >>> for oge in alisveris_listesi: . line 1. ’\x87ilek’. ’sar\x8dmsak’.. Bu sırada da Türkçe g karakterler. g metodu ile söyle bir sey yapabilirsiniz. print i . so˘an g for döngüsünden yararlanarak liste ö˘ elerini tek tek ekrana dökebiliriz.karakterleri gösteremez. Simdi suna bakalım: ¸ ¸ >>> print iller [[’Adana’. "Mersin"]) append() Burada append() metodu içinde bir liste olu¸turduk ([”Adana”.. g g ¸ Peki bir listeye birden fazla ö˘ e eklemek istersek elimizde hiç bir imkan yok mu? Elbette var. olması gerekti˘ i gibi görünecektir. print oge . O yüzden her zaman istedi˘ iniz sey bu olmayabilir. ancak istedi˘ iniz tam olarak bu olmayabilir: ¸ ¸ g >>> iller.append(["Adana". so˘an g sarımsak çilek üzüm Gördü˘ ünüz gibi Python’da çareler tükenmiyor. g append() metodunu kullanarak bir listeye tek tek ö˘ e ekleyebiliyoruz..

’n’.extend(["Adana". sokmak” gibi anlamlara gelir. Ama biz yazdı˘ ımız programlarda bazen ö˘ eyi belli bir sıraya yerle¸tirmek isteyebiliriz. Ama Python bize aynı seyi çok daha temiz bir sekilde g s ¸ ¸ yapma imkanı da sa˘ lar. anlamına s uygun olarak bir listeyi ba¸ka bir liste ile geni¸letir. ’Mac’. uzatmak” gibi anlamlara gelir. Yani bir listenin ö˘ elerini ba¸ka bir listeye s s g s tek tek ekler. Türkçe’de “yerle¸tirmek. Mesela: g >>> os = ["Windows". iller. ’x’] Gördü˘ ünüz gibi.append(harf) >>> print os [’Windows’. ’u’. O metodun adı extend. ’Mac’. ’L’. hem de extend() metotları ö˘ eyi hep listenin en sonuna ekg liyor.append(i) >>> print iller [’Adana’. "Mac"] >>> for harf in "GNU/Linux": . g g s ˙ste bunun için kullanabilece˘ imiz ba¸ka bir metot daha var Python’da: insert() metodu.. os. ’L’. "Mac"] >>> os. ’/’.extend("GNU/Linux") >>> print os [’Windows’.. g s g Yukarıdaki örne˘ i extend metodunu kullanarak yazalım: g >>> iller = [] >>> iller. Bu metot. Örne˘ in: g s g g . ’i’. ’N’. ’U’. g Aynı etkiyi append() metodu ile elde etmek istersek yine for döngüsünden yararlanabiliriz: >>> os = ["Windows". ’n’. Daha do˘ rusu aldı˘ ınız g g g sonuç bekledi˘ iniz gibi olmayabilir. "Mersin"] >>> iller = [] >>> for i in lst: . "Mersin"]) >>> print iller [’Adana’. extend metodu “GNU/Linux” içindeki her bir karakteri tek tek listeye ekledi.. ’N’... ’i’. ’Mersin’] Böylece istedi˘ imizi elde etmi¸ olduk. ’u’. extend metodunu kullanarak bir listeye tek bir ö˘ e ekleyemezsiniz.>>> lst = ["Adana". ’G’. Bu metodu kullas narak bir ö˘ eyi bir listenin belli bir sırasına yerle¸tirece˘ iz. I¸ g s Kelime olarak insert. ’G’.. ’/’. Bunun için ba¸ka bir metottan yararlanaca˘ ız. ’x’] Dikkat ederseniz hem append(). ’U’. ’Mersin’] extend kelimesi Türkçe’de “geni¸letmek.

g del adlı özel bir deyimi kullanarak bu amacımızı gerçekle¸tirebiliriz: s >>> del mevsimler[0] Bu komut. "Sonbahar". "Salı". g yeni ö˘ enin yerle¸tirilece˘ i konumu gösteriyor.3. Burada biz g g listenin sıfırıncı. ’Sonbahar’. "Ali") >>> print lst [’Ali’. s s . g silebilirsiniz: >>> del mevsimler Aynı deyimle listenin tamamını da Böylece mevsimler adlı listeyi tamamen silmi¸ olduk: s >>> print mevsimler Traceback (most recent call last): File "<stdin>". yani ilk sırasına Ali adlı bir ö˘ e yerle¸tirdik. g s ˘ 9. mevsimler adlı listenin ilk ö˘ esini siler. "Mehmet". ’Mehmet’. >>> gunler = ["Pazartesi".pop() ’Pazar’ . "Kı¸"] I s >>> mevsimler. "Çar¸amba". listelerden ö˘ e silmenin bir ba¸ka yolu daha vardır: s g s pop() metodu.2 Listeden Öge Silmek Bir önceki bölümde gördü˘ ümüz metotlar yardımıyla listeye ö˘ e ekleyebiliyoruz. s >>> mevsimler = ["˙lkbahar". ’K\x8d\x9f’] Gördü˘ ünüz gibi. Metodun parantezi içindeki ilk sayı. ö˘ eyi çıkarmak istiyoruz diyelim. in <module> NameError: name ’mevsimler’ is not defined remove() metodu ve del deyimi dı¸ında. Burada ö˘ eyi listeden çıkarabilmek için ö˘ enin adını yazmamız gerekti. "Cuma". ’Ahmet’.remove("˙lkbahar") I >>> print mevsimler [’Yaz’. "Salih"] >>> lst. ˙ g s g Ikinci ö˘ enin ne oldu˘ u ise belli. ’Salih’] Burada insert() metodunu nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. Mesela remove() metodu.insert(0.>>> lst = ["Ahmet". Peki ya listeg g den ö˘ e silmek istersek ne yapaca˘ ız? g g Bu i¸lem için de bazı metotlarımız var.. Peki g g ya biz ö˘ eyi adına göre de˘ il de listedeki sırasına göre çıkarmak istersek ne yapaca˘ ız? Yani g g g mesela listedeki 1. "Pazar"] >>> gunler.. "Per¸embe". remove() metodunu kullanarak liste içindeki istedi˘ imiz bir ö˘ eyi listeden g g g çıkarabiliyoruz. "Cumartesi".. line 1.. "Yaz".

7. 1. ’\x99kke\x9f’] ˙ Isimlerde Türkçe karakter oldu˘ u için alfabe sırasına dizme i¸lemi ba¸arısız oldu.coding: utf-8 -*import locale .pop(0) ’Pazartesi’ Bu komut listedeki 0. ’K\x81r\x9fat’. 8. ’Selami’] Gördü˘ ünüz gibi liste içindeki isimler alfabe sırasına dizildi. 2.3 Liste Ögelerini Sıralamak Python’da liste ö˘ elerini iki sekilde sıralayabiliriz: Birincisi. Yalnız bu metot Türkçe karakter g içeren kelimelerde sorun yaratabilir: >>> isimler = ["Kür¸at". "Çetin". 5. "Selami". 4. "Mehmet". "Doruk". 3.reverse() >>> print sayilar [9.3. 7. "Fırat"] s s >>> isimler. "Ege"] >>> isimler. g Liste ö˘ elerini ters çevirmek için reverse() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: g g >>> sayilar = range(10) >>> print sayilar [0. 0] Liste ö˘ elerini alfabe sırasına dizmek için ise sort() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: g g >>> isimler = ["Ahmet". 6. ’Ege’. Bu metot g g bir listedeki en son ö˘ eyi siler ve ekrana basar. ’Doruk’. "Ökke¸".sort() >>> print isimler [’F\x8drat’. ˙ g Isterseniz bu metodun kaçıncı sıradaki ö˘ eyi g silece˘ ini belirleyebilirsiniz: g >>> gunler. ’\x80etin’. g ¸ g ˙ Ikincisi. ’Mehmet’. 2. 3. 1.pop() metodunun öteki metotlardan farkı. 8. g s s Bu sorunun üstesinden gelmek için söyle bir kod yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ö˘ eyi silip ekrana basacaktır. 4. 5. 6.sort() >>> print isimler [’Ahmet’. g ˘ 9. liste ö˘ elerini alfabe sırasına dizebiliriz. liste ö˘ elerini ters çevirebiliriz. sildi˘ i ö˘ eyi bir de ekrana basmasıdır. 9] >>> sayilar.

sort(key = locale. Ancak bu metodun liste içinde geçen aynı ö˘ elerin g g tamamını bulmasını sa˘ lamak da mümkün. "su". "kavun"] >>> lst.index("elma". "çilek".index("elma") 0 >>> meyveler. "erik". "çilek".locale.index("elma". Yukarıdaki kodlarda g gördü˘ ümüz her seyi birkaç bölüm sonra ö˘ renmi¸ olaca˘ ız. "erik". "su". bu metot yalnızca ilk rastladı˘ ı g g g ö˘ eyi bulacaktır. Benim amacım sadece sort() metoduyla Türkçe ¸ g karakter içeren kelimelerin de alfabe sırasına dizilebilece˘ ini göstermek.. "Çetin". "kavun". "karpuz". "çilek". Peki ama nasıl? g index() metodu.4 Liste Ögelerinin Sırasını Bulmak Python’da bir liste içindeki ö˘ elerin sırasını bulmak için index() adlı bir metottan yararlanıyg oruz. Bu metot bir ö˘ enin liste içinde hangi sırada yer aldı˘ ını bildirir: g g >>> lst = ["erik". Su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> meyveler = ["elma".. "elma"] >>> meyveler. g ¸ g s g ˘ 9. Mesela: g >>> meyveler = ["elma".index("çilek") 1 E˘ er bir liste içinde aynı ö˘ eden birden fazla sayıda varsa.strxfrm) for i in isimler: print i Bu kodlardaki pek çok seyi henüz ö˘ renmedik. konumdaki ö˘ eyi buldu.3.setlocale(locale. . "elma". 2) 2 >>> meyveler. parantez içinde ikinci bir de˘ er daha alır. "karpuz".index("elma". "Ökke¸".. elma ö˘ esi liste içinde birkaç farklı konumda geçti˘ i halde index() metodu g g g yalnızca 0. . "") isimler = ["Kür¸at".index("elma") 0 Gördü˘ ünüz gibi. "elma"] >>> meyveler. "elma". 3) . "kavun". 1) 2 >>> meyveler. "karpuz".. "Fırat"] s s isimler.LC_ALL.

liste = [] #while döngümüzü yazıyoruz. "elma"] #Bu sayı index() metodunun parantezi içindeki #ikinci de˘er olacak. Bunu tam olarak ne i¸e yaradı˘ını s g #anlamak için de "if not oge in liste:" satırını #kaldırmayı deneyebilirsiniz. bloklarını kaldırın. 0. Python bu kez listeyi taramaya 3. s g #except. sira += 1 #Burada amacımız aynı sayının listeye eklenmesini #engellemek. index() metodunun. Bunun öntanımlı de˘ eri 0’dır.7 Burada parantez içine yazdı˘ ımız ikinci de˘ er. aranan ö˘enin listede bulundu˘u g g #konumları tutuyor. sıradaki elma ö˘ esini bulabilecektir. meyveler = ["elma". "erik". sıradaki ö˘ eleri atladı˘ ı için 7. g g g Bu bilgiyi kullanarak... sırada yer alan elma ö˘ esini bulabileg s g g cektir. sıradan ba¸layacak ve g g s böylece. sırayı atladı˘ ı için 2. g sira = 0 #Bu liste. "elma".. ve 2. sırada ba¸layacaktır... except. blo˘unun görevini anlamak g #için "elma" yerine ba¸ka bir ö˘e koyun ve try.. sira) except ValueError: pass #sıra de˘i¸keninin de˘erini birer birer g s g #arttırıyoruz.append(oge) #listedeki de˘erleri bir karakter dizisi içine g #alıp ekrana basıyoruz.. "çilek". "kavun". Python siz oraya 0 yazmı¸sınız gibi davranacak g s ve aramaya 0. while sira < len(meyveler): #Bu try. Bu de˘eri bir while g g #döngüsü içinde birer birer arttıraca˘ız.index("elma".. E˘ er bu de˘ er 1 yaparsanız Python listeyi taramaya 1. bir liste içindeki ö˘ elerin hangi konumlarda yer aldı˘ ını gösteren bir prog g gram yazabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. try: oge = meyveler.coding: utf-8 -*#meyve listesini tanımlayalım.. 0. "su".. "karpuz". if not oge in liste: liste. for nmr in liste: print "aranan ö˘e %s konumunda bulundu!"%nmr g . s g g ö˘ eden ba¸layacak ve böylece. Böylece index() metodu listenin #her noktasını tarayabiliyor. E˘ er bu de˘ eri 3 yaparsak. Yani e˘ er s g g g parantez içindeki ikinci de˘ eri belirtmezseniz. bir ö˘ eyi liste içinde hangi g g g konumdan itibaren aramaya ba¸layaca˘ ını gösteriyor.

˘ 9. 3. Bu fonksiyon. gs Kullanıcının programı sona erdirebilmesi için “q” tu¸unu belirliyoruz. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri g ¸ gs s gs g bir sayıdır. kullanıcıdan aldı˘ ımız s g g sayıyı int’e.4 sum() Fonksiyonu Diyelim ki kullanıcıdan aldı˘ ı sayıları birbiriyle toplayan bir program yazmak istiyorsunuz.count("erik") 2 9. Kullanıcının girdi˘ i her sayı bu de˘ i¸kenin mevcut de˘ eriyle toplandıktan sonra g gs g yine bu de˘ i¸kene atanacak. bir dizi içindeki sayıların birbiriyle kolayca toplanmasını sa˘ lar. "erik". Dolayısıyla kullanıcının girdi˘ i sayıların toplamını bulmak için gs g g programın sonunda a de˘ i¸kenini ekrana yazdırmamız yeterli olacaktır. Böylece kullanıcının girdi˘ i bütün sayıların toplam de˘ eri bu a gs g g de˘ i¸keninin de de˘ eri olacak. Bu metot bir ö˘ enin liste içinde kaç kez geçti˘ ini bildirir: g g >>> lst = ["erik". E˘ er kullanıcı sayı girmek s g yerine bu tu¸a basarsa program sona erecektir. s g Bununla ilgili bir örnek söyle olabilir: ¸ >>> sayilar = [2. "kavun". yani tamsayıya dönü¸türdü˘ ümüze dikkat edin. Ayrıca else blo˘ u içinde. a g Bu programın mantı˘ ı sudur: Öncelikle a adlı bir de˘ i¸ken olu¸turuyoruz.5 Liste Ögelerinin Sayısını Bulmak Python’da bir liste içindeki ö˘ elerin sayısını bulmak için count() adlı bir metottan yararlanıyg oruz. "çilek".coding: utf-8 -*a = 0 print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: a += int(sayi) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ". 4] >>> print sum(sayilar) 9 . s g Yukarıdakine benzer bir i¸lemi Python’da özel bir fonksiyon olan sum() yardımıyla da gerçeks le¸tirebiliriz. "çilek"] >>> lst. "karpuz".3. "karpuz". g Bunun için söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.

Dilerseniz bu bölümün ba¸ında verdi˘ imiz örne˘ i sum() fonksiyonunu kullanarak s g g tekrar yazalım: #!/usr/bin/env python # -*. kendisine verilen bir dizi sayıyı alıp bu sayıları birbiriyle g topluyor. 9.append(int(sayi)) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ". dir() adlı bir fonksiyon yardımıyla liste metotlarını topluca ekrana yazdırabilece˘ imizi ö˘ renmi¸tik: g g s >>> dir(list) E˘ er burada toplam kaç metot oldu˘ unu ö˘ renmek istersek len() fonksiyonu i¸imizi görüyor: g g g s >>> len(dir(list)) 45 Peki ya dir(list) çıktısında görünen metotları numaralandırmak istersek ne yapaca˘ ız? g ˙ste bunun için enumerate() adlı bir fonksiyonumuz var. Bakalım bu fonksiyonu nasıl kullanıyI¸ oruz: >>> liste = dir(list) >>> for i in enumerate(liste): . sum(sayilar) g Bu defa öncelikle sayilar adlı bir liste olu¸turduk. sayilar adlı liste içinde biriken sayıları toplamak için de sum() g fonksiyonundan yararlandık. Kullanıcıdan gelen sayıları bu listeye eklemek için append() metodundan yararg landı˘ ımıza dikkat edin.5 enumerate() Fonksiyonu Hatırlarsanız. 4]) 9 Gördü˘ ünüz gibi. 3. Kullanıcıdan gelen sayıları bu listede s tutaca˘ ız. sum() fonksiyonu.coding: utf-8 -*sayilar = [] print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: sayilar.veya: >>> print sum([2.

Bir önceki örnekte enumerate(liste) içeri˘ inin (sira_no... print "%s.. (0.. (3. metot_adi in enumerate(liste): . %s" %(sira_no. (1. gs metot adlarını ise metot_adi adlı de˘ i¸kene atıyoruz. __eq__ 8. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 >>> for sira_no. ’metot_adi’) seklinde oldu˘ unu görmü¸tük. (5.. g g metot_adi in enumerate(liste): satırına özellikle dikkat edin.. print metot_adi . (6.. __delattr__ 4.. . ‘metot_adı’) seklinde ekrana dökülüyor. (8. Yukarıdaki kodu söyle yazacak olursanız gs ¸ durum daha da netle¸ecektir: s >>> for sira_no. __contains__ 3. 0. metot_adi in enumerate(liste): . dir(list) komutunun g verdi˘ i bütün çıktılar (sıra_no. ancak gördü˘ ünüz gibi.. Simdi suna bakın: g ¸ ¸ ¸ >>> for sira_no. metot_adi) . Burada for sira_no. __delslice__ 6. (9. __doc__ 7. __add__ 1. metot_adi satırı ile. __class__ 2. __delitem__ 5. __ge__ Bu kodlarla çıktıyı nasıl istedi˘ imiz kıvama getirdi˘ imizi görüyorsunuz.. (2. __add__ __class__ __contains__ __delattr__ . print i ’__add__’) ’__class__’) ’__contains__’) ’__delattr__’) ’__delitem__’) ’__delslice__’) ’__doc__’) ’__eq__’) ’__format__’) ’__ge__’) Biz burada çıktının tamamını göstermiyoruz. __format__ 9.. çıktıdaki sıra numaralarını sira_no adlı de˘ i¸kene. (7.... (4.. print sira_no . metot_adi in enumerate(liste): . ˙ste g ¸ g s I¸ biz for sira_no...

metot_adi in enumerate(liste. "erik".. "armut". "çilek". E˘ er ilk g s g sayının 0 yerine 1 olmasını isterseniz yukarıdaki kodu söyle yazabilirsiniz: ¸ >>> for sira_no. %s" %(sira_no. print "%s. %s" %(sira_no. Bu deyimi kullanarak bir seyin ¸ ba¸ka bir seyin içinde olup olmadı˘ ını sorgulayabiliriz: s ¸ g >>> liste = ["elma". print i Biz bu deyimi for döngüsüyle birlikte kullanıyorduk. in deyimi bir ifadeye temel olarak “-de/-da.6 in Deyimi Aslında biz bu in deyimini biliyoruz. Yukarıda print "%s. g 9.. Bir de suna bakalım: g g ¸ >>> "karpuz" in liste False Liste içinde “karpuz” diye bir ö˘ e olmadı˘ ı için Python bize False cevabı verdi. metot_adi) satırıyla yaptı˘ ımız sey g ¸ ise enumerate() fonksiyonundan gelen bu sıra numaralarını ve metot adlarını “%s” i¸aretlerini s kullanarak düzgün bir sekilde biçimlendirmekten ibarettir. metot_adi de˘ i¸keni ise metot adg gs gs larını tutuyor.coding: utf-8 -*turkce_harfler = "ı¸˘çüö˙¸˘ÇÜÖ" sg ISG kontrol_listesi = [] dosya = raw_input("Dosya için bir ad seçin: ") . "muz"] >>> "elma" in liste True Burada tam olarak söyle dedik: “liste içinde ‘elma’ var mı?“ ¸ elma ö˘ esi liste içinde bulundu˘ u için Python bize True cevabını verdi. içinde” anlamı katar.. g g Gelin isterseniz bununla ilgili söyle bir örnek verelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ¸ Bu arada dikkat ederseniz enumerate() ile verdi˘ imiz numaralar sıfırdan ba¸lıyor. 1): .__delitem__ __delslice__ __doc__ __eq__ __format__ __ge__ Gördü˘ ünüz gibi. metot_adi) Burada 1 yerine istedi˘ iniz sayıyı yerle¸tirerek.. Mesela: >>> for i in range(10): . sira_no de˘ i¸keni sıra numaralarını... sıralamaya istedi˘ iniz sayıdan ba¸lanmasını g s g s sa˘ layabilirsiniz.

9. 43. 52. 73. 97. 50. 37.. 78. 64. 25. 41. 40. 50. 97. 34. . 100.. 30. 54. 73. 99. 58. 94. . 33. 27. Daha sonra kullanıcıdan gelen dosya adına bakıp bunun içinde Türkçe karakter olup olmadı˘ ını denetliyoruz. 34. 75. 24. 54. 48... 97. 64.. 52. 98.. 71. 42. 73. 27. 64. 62. 27. 33. 77. 40. 49. 32. 94. 66. 41. 99. 99. 56. >>> . 65. 82.for hrf in dosya: if hrf in turkce_harfler: kontrol_listesi. 35. 78. 73. 61. 77. Su örnekte. 72. 90. 90. 63.7 min() ve max() Fonksiyonları Bir sayı dizisi içinde yer alan sayıların en büyü˘ ünü veya en küçü˘ ünü ö˘ renmeniz gerekirse g g g ne yaparsınız? Elbette min() ve max() fonksiyonlarından yararlanırsınız. E˘ er dosya adında Türkçe karakter varsa bunları kontrol listesine ekg g liyoruz.8 Bölüm Soruları 1.append(hrf) if kontrol_listesi: print "Dosya adında Türkçe harf olmamalı!" elif len(dosya) > 8: print "Dosya adı en fazla 8 karakter içerebilir!" else: print "Dosya ’%s’ adıyla kaydedildi!" %dosya Burada yaptı˘ ımız sey aslında çok basit. 59. 96. 39.coding: utf-8 -*a = 0 print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ . 61. 62. . 75. Önce Türkçe harflerin tanımlandı˘ ı bir liste olu¸tug ¸ g s ruyoruz. = [45. 66. 39. 46. 62. 96. 75. 100. 53. 93. 92. 88. 33.. 26. 39. 57. ¸ s g g s g #!/usr/bin/env python # -*. 42. 80. 31. 30] >>> min(lst) #listedeki en küçük sayı 24 >>> max(lst) #listedeki en büyük sayı 100 9. lst 80. 25.. kullanıcıdan aldı˘ ımız karakter dizisini neden int(raw_input("sayı: ")) ¸ g seklinde en ba¸ta de˘ il de else blo˘ u içinde sayıya dönü¸türmeyi tercih etti˘ imizi açıklayın. 74. 35. 77.. 92. 58.. 28. 73. 63. 42. E˘ er kontrol listesinde en az bir tane ö˘ e varsa dosya adı Türkçe karakter içeriyor g g demektir. 83. . 76.

ubuntu-tr. Liste metotları içinde sadece bizi ilgilendiren su metotları ekrana döken bir program yazın: ¸ append count extend index insert pop remove reverse sort . 4.index("elma". "elma". "erik". a g 2. "karpuz".coding: utf-8 -*meyveler = ["elma". "çilek". Kullanıcının aynı sayıyı birden fazla girmesine izin vermeyin..php/Ubuntu’da_S%C3%BCr%C3%BCm_%C4%B0simleri_ve_Anlamlar%C4%B adresinde bulunan Ubuntu sürüm isimlerini bir liste haline getirin ve ekrana suna benzer bir ¸ çıktı verin: 1) Warty Warthog 2) Hoary Hedgehog . liste ö˘ esini kullanıcıdan alacak sekilde yeniden yazın. Bir program yazarak kullanıcıdan 10 adet sayı girmesini isteyin. Programın sonunda.while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: a += int(sayi) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ". "elma"] sira = 0 liste = [] while sira < len(meyveler): try: oge = meyveler. kullanıcının girdi˘ i sayıları tek ve g çift sayılar olarak ikiye ayırın ve her bir sayı grubunu ayrı ayrı ekrana basın.net/index.append(oge) for nmr in liste: print "aranan ö˘e %s konumunda bulundu!"%nmr g 5. sira) except ValueError: pass sira += 1 if not oge in liste: liste. 3. E˘ er kullanıcının s g g ¸ g aradı˘ ı ö˘ e listede yoksa kendisine bir uyarı mesajı gösterin ve ba¸ka bir ö˘ e arayabilme sansı g g s g ¸ verin: #!/usr/bin/env python # -*. http://wiki. "su". "kavun".. A¸a˘ ıdaki programı.

49. ö˘ e g g çıkarabiliriz. Listeler üzerinde oynamalar yapabiliriz. bir önceki bölümde inceledi˘ imiz listelere çok benzer.. "Veli". Ama listeler ile aralarında g çok temel bir fark vardır. ¸ Demeti su sekilde tanımlıyoruz: ¸ ¸ >>> demet = "Ali".BÖLÜM 10 Demetler Demetler. 50) Parantezli de olsa parantezsiz de olsa yukarıda tanımladıklarımızın ikisi de “demet” sınıfına giriyor.) Gördü˘ ünüz gibi. Peki bo¸ bir demet nasıl olu¸turulur? Çok basit: s s >>> demet = () Peki tek ö˘ eli bir demet nasıl olu¸turulur? O kadar basit de˘ il. ˙ g g s gs Istersek demetin ö˘ elerini parantez içinde de gösterebiliriz: g >>> demet2 = ("Ali". "Veli". tek ö˘ eli bir demet olu¸turabilmek için ö˘ enin yanına bir virgül koyuyoruz! g g s g Hemen teyit edelim: >>> type(demet) <type ’tuple’> 110 . Yani ö˘ e ekleyebilir. Aslında basit ama biraz tuhaf: g s g >>> demet = ("su". 50 Gördü˘ ünüz gibi. Demetlerde ise böyle bir sey yoktur. 49. ˙ Isterseniz bu durumu teyit edelim: >>> type(demet) <type ’tuple’> >>> type(demet2) <type ’tuple’> tuple kelimesi Türkçe’de demet anlamına gelir.. yaptı˘ ımız bu i¸ de˘ i¸ken tanımlamaya çok benziyor.

demetler listelere çok benzer. g s s Yukarıda anlattı˘ ımız sekilde bir demet olu¸turma i¸ine demetleme (packing) adı veriliyor. Bunu hemen teyit edelim: >>> liste = dir(list) >>> for i in enumerate(liste): . "Kardesler" Simdi demeti çözelim: ¸ >>> a. g ¸ s s Bunun tersini de yapabiliriz.. c = aile Bu sekilde komut satırına print a yazarsak. . "Baba". Bu fonksiyonu söyle g ¸ bir örnek içinde kullanabilece˘ imizi de biliyorsunuz: g >>> liste = dir(list) >>> for a. Yani yanlı¸lıkla de˘ i¸tirmek istemedi˘ iniz veriler içeren bir liste hazırlas gs g mak istiyorsanız demetleri kullanabilirsiniz. s Dolayısıyla bir program içinde sonradan de˘ i¸tirmeniz gerekmeyecek verileri gruplamak için gs liste yerine demet kullanmak daha mantıklıdır. virgülü koymazsak demet de˘ il.. b Bu da aslında bir demet çözme i¸lemidir. “Peki. g g g s En ba¸ta da dedi˘ imiz gibi. Buna da demet çözme deniyor (unpacking). print b yazarsak Baba ö˘ esi. Ayrıca demetler listelere göre daha hızlı çalı¸ır.. b in enumerate(liste): . g Önceki bölümde gördü˘ ümüz enumerate() fonksiyonunu hatırlıyorsunuz. Anne ö˘ esi. demetler listelerin aksine de˘ i¸iklik yapmaya müsait olmadıklarından listelere göre gs daha güvenlidirler.. listeler varken bu demetler s g ne i¸e yarar?” diye sordu˘ unuzu duyar gibiyim. b. Demet çözme i¸leminde dikkat etmemiz g s gereken nokta. print type(i) . Önce demetleyelim: >>> aile = "Anne". <type ’tuple’> Gördü˘ ünüz gibi elde etti˘ imiz sey bir demet.. e¸ittir i¸aretinin sol tarafında demetteki ö˘ e sayısı kadar de˘ i¸ken adı belirs s g gs lememiz gerekti˘ idir. s g Bir defa. print a.O virgülü koymazsak ne olur? >>> demet2 = ("su") demet2’nin tipini kontrol edelim: >>> type(demet2) <type ’str’> Demek ki. print b dedi˘ imiz zaman da ikinci ö˘ esini ekrana yazdırmı¸ oluyoruz. Dolayısıyla print a dedi˘ imiz zaman bu g g ¸ g demetin ilk ö˘ esini.. print ¸ g g c yazarsak Kardesler ö˘ esi ekrana yazdırılacaktır. alelade bir karakter dizisi olu¸turmu¸ oluyoruz. Bildi˘ iniz gibi enumerate() fonksiyonu bir demet s g üretir.

sırasında imi¸. ’__ge__’.index("gül". ’__sizeof__’. demetlerde de sıra bulma i¸lemleri için index() metodunu kullanıyg s oruz. ’__gt__’. ’__new__’. ’__lt__’. ’__setattr__’. ’count’. ’__le__’. ’__iter__’.1. ’__getslice__’.. ’__str__’. ’__getitem__’. ’__contains__’. ’__delattr__’. ’__getnewargs__’. ’__format__’.2 Demet Ögelerinin Sayısını Bulmak Python’da bir demet içindeki ö˘ elerin sayısını bulmak için. ’index’] Burada bizi ilgilendirenler ba¸ında ve sonunda “_” i¸areti barındırmayanlar.. Su komutlardan herhangi biri yardımıyla demetlerin metotlarını görebile¸ ce˘ imizi biliyoruz: g >>> demet = () >>> dir(demet) >>> dir(tuple) >>> dir(()) Bu komutlar bize su çıktıyı verir: ¸ [’__add__’. Örne˘ in: g >>> demet = ("gül". count() g g adlı bir metottan yararlanıyoruz. tıpkı listelerde oldu˘ u gibi. "erik". "papatya".1 Demet Ögelerinin Sırasını Bulmak Tıpkı listelerde oldu˘ u gibi.10. Burada da parantez içinde ikinci bir de˘ er kullang g g abilirsiniz: >>> demet. Yani sunlar: s s ¸ count index ˘ 10. Yine tıpkı listelerde oldu˘ u gibi bu metot g s g sadece ilk buldu˘ u ö˘ eyi dikkate alır. "kasımpatı". "karpuz". ’__getattribute__’. ’__doc__’. ’__ne__’. ’__reduce_ex__’.1.count("erik") 2 . ’__rmul__’. ’__eq__’.index("gül") 0 Demek ki gül adlı ö˘ e demetin 0. "erguvan") >>> demet. Bu metot bir ö˘ enin demet içinde kaç kez geçti˘ ini bildirir: g g >>> demet = ("erik". ’__hash__’. ’__len__’. "çilek". ’__class__’. ’__repr__’. "çilek") >>> demet. ’__reduce__’.1 Demetlerin Metotları Demetler üzerinde de˘ i¸iklik yapmak mümkün olmadı˘ ı için bu veri tipi metot bakımından gs g da bir hayli fakirdir. "karpuz". "kavun". ’__mul__’. ’__init__’. ’__subclasshook__’. 2) ˘ 10.

"elma". numaralandırmayı 0 yerine 1’den ba¸latmak için ne yapmanız gerekir? s 4. "elma".10. Demetlerin bütün metotlarını numaralandıran ve her metottaki karakter sayısını gösteren bir program yazın. "kiraz". Bir önceki soruda. Programınız g g tam olarak söyle bir çıktı vermeli: ¸ elma ö˘esi listede 3 kez geçiyor! g armut ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kiraz ö˘esi listede 2 kez geçiyor! g çilek ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kebap ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g . "armut".2 Bölüm Soruları 1. g s 2. "kiraz". "kebap"] Bu listedeki her bir ö˘ enin. Listelerin aksine demetler üzerinde de˘ i¸iklik yapılamamamasının ne gibi avantajları olags bilece˘ i üzerinde dü¸ünün. "çilek". listede kaç kez geçti˘ ini söyleyen bir program yazın. Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ liste = ["elma". Programınız söyle bir çıktı vermeli: ¸ No 0 1 2 3 4 5 Metot Adı __add__ __class__ __contains__ __delattr__ __doc__ __eq__ Metot Uzunlu˘u g 7 9 12 11 7 6 3.

Bunlar listeler ve demetler idi. Aslında sözlüklerde de durum böyledir. elma bir s “anahtar”. ö˘ elerin g g g biçiminde bazı farklılıklar var. Dilerseniz simdi de ö˘ eleri olan bir sözlük olu¸turalım: s s ¸ g s >>> sozluk = {"elma": "meyve". Bu veri tipini ö˘ rendikten sonra pek çok seyi rahatlıkla yapabildi˘ inizi görecek.. s g O halde lafı daha fazla uzatmadan yola koyulalım. 11. Gördü˘ ünüz gibi sözlükleri tanımlayan sözcü˘ ümüz de “dict”. sözlüklerin ayırt edici i¸areti küme parantezleridir. Liste ve demet gibi veri tips lerinde her bir ö˘ eyi birbirinden virgül ile ayırıyorduk. Ama gördü˘ ünüz gibi. Burada mesela. demetleri tanımlayan sözcük ise “tuple” idi. g Yani sözlüklerde de ö˘ eleri birbirlerinden virgül ile ayırıyoruz. Yukarıda bo¸ bir sözlük g s s olu¸turduk. anahtar-deger çiftlerinden olu¸an bir veri tipidir. Gelin isterseniz bunu test edelim: s >>> type(sozluk) <type ’dict’> Hatırlarsanız. Sözlükler Python’un en önemli veri tiplerinden ¸ g bir tanesidir. listeleri tanımlayan sözcük “list”. ˘ Sözlükler. Python’da s g s sözlükleri söyle olu¸turuyoruz: ¸ s >>> sozluk = {} Gördü˘ ünüz gibi. 1: "sayi"} Sözlükler görünü¸ açısından öteki veri tiplerinden biraz farklıdır. meyve ise bu anahtarın “de˘ eri”dir. sayi de˘ erinin anahtarı ise 1‘dir.BÖLÜM 11 Sözlükler Su ana kadar Python’da iki önemli veri tipinden bahsettik. g 114 . "domates": "sebze". Dolayısıyla Python’da sözlük. Aynı sekilde sebze de˘ erinin anahtarı dog ¸ g mates. g ¸ g ufkunuzun geni¸ledi˘ ini hissedeceksiniz.1 Sözlük Olu¸ turmak s Sözlükleri kullanabilmek için yapmamız gereken ilk i¸ sözlü˘ ü olu¸turmak olacaktır. “anahtar” ve “de˘ er” g g arasında ba˘ kuran bir veri tipidir diyoruz. g g Yukarıda bo¸ bir sözlük olu¸turduk.. ¸ Simdi de sözlük adlı veri tipinden söz edece˘ iz.

Bu durumu daha net anlayabilmek için bir örnek daha verelim: ˙ >>> sozluk = {"Adana": "01". . Simdi gelelim bu sözlükleri nasıl kullanaca˘ ımıza. kod bir kez yazılır bin kez okunur.2 Sözlük Ögelerine Eri¸ mek s Bir sözlük olu¸turduktan sonra. s g g ¸ g ˘ 11.. 01 ise bu anahtarın g g g de˘ eridir. Neyse. hem de görü¸ alanını da˘ ıttı˘ ı için okumayı s s g s g g zorla¸tırır. s ˙ Isterseniz bir de yukarıdaki kodların metin düzenleyici içinde nasıl görünece˘ ine bakalım: g #!/usr/bin/env python # -*. Üçüncüsü iki nokta üst üste ve virgüllerin nerede.. "elma": "meyve"} I >>> print sozluk . Mesela sözlükleri kullanarak bir telefon defteri yazalım: >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67"... Bunlardan birincisi ö˘ eleri belirg lerken küme parantezlerini kullanıyor olmamız. Bir sös g g s zlü˘ ün tamamını ekrana dökmek için yapmamız gereken sey belli: g ¸ >>> sozluk = {"Python": "programlama dili". "˙ngilizce": "dil". "Salih": "0532 321 54 76". tabii ki bu sözlü˘ ün ö˘ elerine eri¸mek isteyeceksiniz.. biz konumuza dönelim. . Okunaklı ve anla¸ılır kodlar yazmak s herkesin hayrınadır. ˙ Ikincisi karakter dizilerinin yanısıra sayıları da tırnak içinde gösteriyor olmamız. Mesela Adana anahtar. "Istanbul": "34". ˙ Isterseniz sayıları tırnaksız kullanırsanız ne olaca˘ ını deneyg erek görebilirsiniz. nasıl kullanıldı˘ ına g da dikkat etmeliyiz.. Sözlük tanımlarken dikkat etmemiz gereken birkaç nokta var. "Selin": "0533 333 33 33"} print telefon_defteri Kodlarımızı daha okunaklı bir hale getirmek için sözlü˘ ü uygun yerlerinden bölerek alt satıra g geçiyoruz. "Selin": "0533 333 33 33"} Burada kodlarımızın sa˘ a do˘ ru biçimsiz bir biçimde uzamaması için virgülden sonra ENTER g g tu¸una basarak ö˘ eleri tanımlamaya devam etti˘ imize dikkat edin.. Unutmayın. "˙zmir": "35"} I Bu sözlük üç ö˘ eden olu¸uyor. Bunu su sekilde teyit edebilirsiniz: g s ¸ ¸ >>> len(sozluk) 3 Bu sözlü˘ ün her ö˘ esi bir “anahtar-de˘ er” çiftidir. Sa˘ a do˘ ru çok fazla uzas g g g g mı¸ olan kodlar hem görüntü açısından ho¸ de˘ ildir. g Bir örnek daha verelim. Sözlükleri nasıl olu¸turaca˘ ımızı ö˘ rendik. "Salih": "0532 321 54 76".. Ancak e˘ er girece˘ iniz sayı bo¸luklu de˘ ilse ve 0 ile ba¸lamıyorsa bu sayıyı g g s g s tırnaksız da yazabilirsiniz. .coding: utf-8 -*telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67".

"Mehmet") >>> demet[1] ’Ahmet’ Liste ve demetlerde ö˘ eleri sıralarına göre ça˘ ırabiliyoruz. "Ahmet". bu komutlar Ahmet ve Salih adlı anahtarların kar¸ısında hangi de˘ er varsa g s g onu ekrana yazdırıyor.. ’b’: 2} Gördü˘ ünüz gibi. "b": 2.. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri["Ahmet"] ’0533 123 45 67’ >>> telefon_defteri["Salih"] ’0532 321 54 76’ Gördü˘ ünüz gibi. Sözlüklerde herhangi bir sıra kavramı bulunmaz. Çünkü liste ve demetler sıralı veri g g tipleridir. "c": 3} >>> print a {’a’: 1.. ’c’: 3.. Bu arada aklınızda bulunsun.print komutunu kullanarak bir sözlü˘ ün tamamını ekrana dökebiliyoruz. "Mehmet"] >>> liste[0] ’Ali’ >>> demet = ("Ali". sa˘ ındakileri de˘ il. Yani iki nokta üst üste i¸aretinin solundaki ifadeleri kullanıyoruz g g g s ö˘ eleri ça˘ ırırken. Peki ya biz bu sög zlü˘ ün ö˘ elerine tek tek eri¸mek istersek ne yapaca˘ ız? g g s g Hatırlarsanız liste ve demetlerin ö˘ elerine tek tek su sekilde eri¸iyorduk: g ¸ ¸ s >>> liste = ["Ali". Dikkat edin. Mesela su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> a = {"a": 1. g Suna bir bakalım: ¸ >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". de˘ ere göre de˘ il. . sözlük içindeki ö˘ eleri anahtara göre g ça˘ ırıyoruz. in <module> KeyError: 0 Sözlükler sırasız bir veri tipi oldu˘ u için.. Yani liste ve demetlerdeki ö˘ elerin her birinin bir sırası vardır. "Salih": "0532 321 54 76". isimlerine göre g g g ça˘ ırıyoruz. sözlük ö˘ elerini sıralarına göre de˘ il. line 1.. ö˘ eler tanımladı˘ ımız sırada görünmüyor. . g g g g . sözlükten ö˘ e ça˘ ırırken küme parantezlerini de˘ il. "Ahmet". kö¸eli g g g s parantezleri kullanıyoruz. Ancak sözlükler öyle g de˘ ildir. Sözlüklerde herhangi bir sıra g g g kavramı olmadı˘ ı için söyle bir giri¸im ba¸arısızlı˘ a u˘ rayacaktır: g ¸ s s g g >>> a[0] Traceback (most recent call last): File "<stdin>".

38: ’extend’. 34: ’__str__’. 42: ’remove’. 43: ’reverse’. 32: ’__setslice__’.. 37: ’count’. 15: ’__iadd__’. 12: ’__getslice__’.˘ 11. 27: ’__repr__’. 18: ’__iter__’. Bu yapıyı ve for döngüsünü kullanarak sözlükg g g s lere birden fazla ö˘ eyi bir çırpıda ekleyebilirsiniz: g >>> liste = dir(list) >>> sozluk = {} >>> for anahtar. Yani sözlüklere ö˘ e eklemek için hem bir g g anahtar. 9: ’__ge__’. ’Soyad’: ’Su’} Gördü˘ ünüz gibi ö˘ elerimiz sözlü˘ e eklenmi¸. 35: ’__subclasshook__’. 4: ’__delitem__’. 17: ’__init__’. 24: ’__new__’. 3: ’__delattr__’.2. 31: ’__setitem__’. 23: ’__ne__’. 1: ’__class__’. 28: ’__reversed__’. 33: ’__sizeof__’. sozluk[anahtar] = deger >>> print sozluk {0: ’__add__’. 5: ’__delslice__’. 8: ’__format__’. 22: ’__mul__’. 30: ’__setattr__’. deger in enumerate(liste): . Mesela bu sözlü˘ e bir ö˘ e daha ekleyelim: g g g >>> sozluk["Soyad"] = "Su" Simdi sözlü˘ ümüzü yazdıralım: ¸ g >>> print sozluk {’Ad’: ’Ahmet’. 44: ’sort’} Gördü˘ ünüz gibi dir(list) çıktısındaki ö˘ eleri tek tek numaralandırıp bunları sözlü˘ e ekledik. 26: ’__reduce_ex__’. g g g Böylece artık liste metotlarını numara vererek ça˘ ırabiliriz: g >>> sozluk[1] ’__class__’ >>> sozluk[10] . hem de bir de˘ er belirtmemiz gerekiyor. 41: ’pop’. “Ahmet” ise bir de˘ erdir. 21: ’__lt__’. 19: ’__le__’.. 16: ’__imul__’. 36: ’append’. 25: ’__reduce__’.1 Sözlüklere Öge Eklemek Sözlüklere ö˘ e eklemek son derece kolay bir i¸lemdir. Diyelim ki elimizde söyle bo¸ bir sözlük g s ¸ s var: >>> sozluk = {} Bu sözlü˘ e ö˘ e eklemek için su yapıyı kullanıyoruz: g g ¸ >>> sozluk[anahtar] = deger Dilerseniz bu yapıyı somutla¸tıracak bir örnek verelim: s >>> sozluk["Ad"] = "Ahmet" Burada “Ad” bir anahtar. 20: ’__len__’. 40: ’insert’. 6: ’__doc__’. 13: ’__gt__’. 10: ’__getattribute__’. 7: ’__eq__’. 29: ’__rmul__’. 14: ’__hash__’. 2: ’__contains__’. 39: ’index’. 11: ’__getitem__’.

sözlüklerde sıra kavramına güvenerek i¸ yapmamak gerekir. "¸eker": "5 kilo". sözlüklerin Türkçe karakterleri düzgün g s gösteremedi˘ ini farketmi¸sinizdir. sözlük anahtarları birer sayı oldu˘ u için çıktıda ö˘ eler sıralı olarak g g görünüyor... e˘ er kendi kendinize denemeler yapmı¸sanız. .. ’Meslek’: ’Mimar’} Gördü˘ ünüz gibi..’__getattribute__’ >>> sozluk[20] ’__len__’ >>> sozluk[36] ’append’ >>> sozluk[40] ’insert’ Yukarıdaki örnekte. Türkçe karakterlerin hiçbiri düzgün görüntülenemiyor. ’Ka\x9f\x8dk’: ’100 adet’.. "Ka¸ık": "100 adet"} s >>> print stok {’\x80ay’: ’10 kilo’. .. Python’daki sözlüklerin iç tasarımından kaynaklanan tesadüfi bir durumdur. Örne˘ in: g s g >>> . print i Çay S ¸eker Ka¸ık s Çilek . Hatırlarsanız buna g benzer durumlarla listelerde de kar¸ıla¸mı¸tık. Bu. Sözlükler için de aynı yöntemi kullanabiliriz: s >>> for i in stok: . ’Ad’: ’Ahmet’. ’\x9eeker’: ’5 kilo’. Simdi bu sözlü˘ ü ekrana dökelim: g g s ¸ g >>> kayitlar {’Soyad’: ’Okan’. ö˘ e sıralaması bozulmu¸.. S "Çay": "10 kilo".. Mesela su örne˘ e s ¸ g bakın: >>> kayitlar = {} Burada öncelikle bo¸ bir sözlük olu¸turduk. Ne olursa olsun. g g s Bu arada.. ’\x80ilek’: ’100 kilo’} Gördü˘ ünüz gibi. Bu sözlü˘ e tek tek ö˘ e ekleyece˘ iz: s s g g g >>> kayitlar["Ad"] = "Ahmet" >>> kayitlar["Soyad"] = "Okan" >>> kayitlar["Meslek"] = "Mimar" Böylece sözlü˘ ümüze üç farklı ö˘ e eklemi¸ olduk. stok = {"Çilek": "100 kilo".. Orada bu sorunu çözmek için for döngüsünden s s s yaralanmı¸tık.

Buna göre söyle bir örnek g g ¸ verebiliyoruz: >>> telefon_defteri = {} >>> telefon_defteri["Zekiye"] = "0544 444 01 00" >>> print telefon_defteri {’Zekiye’: ’0544 444 01 00’} Peki sözlü˘ ümüzdeki bir ö˘ enin de˘ erini de˘ i¸tirmek istersek ne yapaca˘ ız? Onu da söyle g g g gs g ¸ yapıyoruz >>> telefon_defteri["Zekiye"] = "0555 555 55 55" Böylece sözlükteki Zekiye anahtarının de˘ erini de˘ i¸tirmi¸ olduk. silip g gs g gs yerine yenisini koyuyoruz. ’Zekiye’: ’0555 555 55 55’} “Zekiye” ve “zekiye” aynı görünse de aslında Python açısından bunların ikisi tamamen birbirinden farklıdır.Bu sözlükteki ö˘ elere. sözlük ö˘ elerinde büyük-küçük harfin önemli oldu˘ una dikkat edin: g g >>> telefon_defteri["zekiye"] = "0555 555 55 55" >>> telefon_defteri {’zekiye’: ’0555 555 55 55’. Demek ki bir ö˘ eyi de˘ i¸tirirken aslında ö˘ eyi de˘ i¸tirmiyor...3 Sözlük Ögelerini Degi¸ tirmek Bir önceki bölümde sözlüklere nasıl ö˘ e ekleyece˘ imizi gördük. normal bir sekilde g s ¸ eri¸ebiliyoruz: s >>> print stok["Çay"] >>> print stok["¸eker"] S ˘ ˘ s 11. ˘ 11. varolan bir ö˘ eyi de˘ i¸tirirken g ¸ g g g gs de aynı komutu kullanıyoruz. Bu arada. g gs s Buradan anladı˘ ımız su: Bir sözlü˘ e yeni bir ö˘ e eklerken de.clear() Böylece bo¸ bir sözlük elde etmi¸ olduk. herhangi bir Türkçe karakter sorunu ya¸amadan.4 Sözlük Ögelerini Silmek E˘ er bir ö˘ eyi sözlükten silmek istersek su komutu kullanıyoruz: g g ¸ >>> del telefon_defteri["Salih"] E˘ er biz sözlükteki bütün ö˘ eleri silmek istersek su komut kullanılıyor: g g ¸ >>> telefon_defteri. E˘ er sözlü˘ ü tamamen ortadan kaldırmak isterseniz s s g g yine del komutundan yararlanabilirsiniz: .

’clear’. ’__len__’. ’iterkeys’. ’iteritems’. ’keys’. ’__subclasshook__’. ’__contains__’.>>> del telefon_defteri Yukarıdaki örneklerden birinde gördü˘ ümüz clear() ifadesi. Dolayısıyla sözlükler de. Sözlüklerin metotlarını listelemek için su ¸ yöntemlerden herhangi birini izleyebilirsiniz: >>> dir(dict) >>> dir({}) >>> d = {} >>> dir(d) Bu yöntemlerin herhangi birini takip etti˘ inizde söyle bir çıktı elde edeceksiniz: g ¸ [’__class__’. ’items’. ’__doc__’. ’popitem’. metot bakımından zengin bir veri tipidir. ’__reduce_ex__’. ’__lt__’. ’__reduce__’. print i clear copy fromkeys get has_key items iteritems iterkeys itervalues keys pop popitem setdefault update values Simdi bu metotların en önemlilerini inceleyece˘ iz. Sözlüklerin bunun dı¸ında ba¸ka metotları da vardır. ’__eq__’. ’__sizeof__’. 11. ’__format__’. ’__delitem__’. ’setdefault’. ’itervalues’. ’values’] Burada bizi ilgilendirenler. tıpkı lisgs teler gibi.. ’__init__’. Python sözlüklerinin metotlarıng dan biridir... sözlükler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliriz. Dilerseniz simdi bu metotları s s ¸ inceleyelim. ’pop’.5 Sözlüklerin Metotları Demetlerin aksine. ’__cmp__’. ’__str__’. ¸ g . ’__iter__’. ’__ge__’. ’update’. ’__getitem__’. her zamanki gibi sunlar olacaktır: ¸ >>> for i in dir(dict): . ’has_key’. ’__hash__’. ’__le__’. ’__new__’. ’__getattribute__’. ’__setitem__’. ’fromkeys’. ’__setattr__’. if "_" not in i[0]: . ’__ne__’. ’__gt__’. ’__repr__’. ’get’. ’copy’.. ’__delattr__’.

"Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri. values() metodu ise sözlükteki de˘ erg leri verir.. ’Selin’] >>> print telefon_defteri. . sözlük tamamen bo¸aldı.keys() [’Ahmet’. sözlükteki Ahmet anahtarını sildik. ’Salih’..5.1 keys() ve values() Sözlük metotları arasında en önemlileri bu keys() ve values() adlı metotlardır. bunun de˘ eri de g g ekrana basıldı. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> print telefon_defteri. Bu anahtar silinirken. "Salih": "0532 321 54 76". Hangi ö˘ enin silinece˘ ini kontrol edemezsiniz. ’0533 333 33 33’) Bu silme sekli tamamen tesadüfidir. "Salih": "0532 321 54 76".values() [’0533 123 45 67’.popitem() (’Selin’. g s pop() metodu bir sözlükteki ö˘ eleri adlarına göre siler ve ekrana basar: g >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67".. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri.11.5. Kabaca söylemek gerekirse keys() metodu bir sözlükteki anahtarları.. ¸ g g . pop() ve popitem() clear() metodu bir sözlü˘ ün bütün ö˘ elerini siler: g g >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67".. "Salih": "0532 321 54 76".. popitem() metodu ise bir sözlükteki rastgele bir anahtarı siler ve silinen anahtarın de˘ erini g ekrana basar: >>> telefon_defteri. ’0532 321 54 76’. . Mesela: >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67".pop("Ahmet") ’0533 123 45 67’ Gördü˘ ünüz gibi. . ’0533 333 33 33’] 11.2 clear().clear() >>> telefon_defteri {} Gördü˘ ünüz gibi.

5. g Yukarıda bir demet dizisi elde etti˘ imize göre. v Selin 0533 333 33 33 Ahmet 0533 123 45 67 Salih 0532 321 54 76 iteritems() metodu da bir sözlük içindeki anahtar ve de˘ erleri listeler.items(): .4 iterkeys() ve itervalues() Bu iki metot. print anahtar.3 items() ve iteritems() items() metodu bir sözlük içindeki anahtar ve de˘ erleri listeler: g >>> telefon_defteri. (’Ahmet’.items() [(’Selin’. 11. print k. deger .iteritems() <dictionary-itemiterator object at 0x00EC2AB0> Gördü˘ ünüz gibi.copy() . biraz önce gördü˘ ümüz keys() ve values() metotlarıyla aynı i¸i yapar. bu özelli˘ i sayesinde çok büyük listeler üzerinde daha performanslı çalı¸ag s caktır. items() ve iteritems() metotları arasındaki fark gibidir. ’0532 321 54 76’)] Gördü˘ ünüz gibi. Ancak items() metodu g ile iteritems() metodu arasında bazı kullanım farkları vardır.items(): .5.5. bu demetleri su sekilde çözebiliriz (Bu i¸leme g ¸ ¸ s ˙ Ingilizce’de “unpacking” adı veriliyor): >>> for k. Bu metot g s çifti arasındaki fark.. g g Her anahtar ve de˘ er çifti de birer demet biçiminde.. ’0533 333 33 33’). Selin 0533 333 33 33 Ahmet 0533 123 45 67 Salih 0532 321 54 76 iteritems() metodu.11. v in telefon_defteri. iteritems() metodu ile olu¸turdu˘ unuz g s g listeyi siz istedi˘ iniz zaman ekrana dökebilirsiniz: g >>> for anahtar. burada sözlük içindeki bütün anahtar ve de˘ erleri bir liste içinde yer alıyor. deger in telefon_defteri.. (’Salih’. 11.5 copy() Bu metot bir sözlü˘ ü kopyalamamızı sa˘ lar: g g >>> yeni_rehber = telefon_defteri. items() metodu.. iteritems() metodu listeyi çıktı olarak vermedi.. Örne˘ in: g >>> telefon_defteri.. Bu durum iteritems() metog dunun çok önemli bir özelli˘ idir. ’0533 123 45 67’). iteritems() metodu ise anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸an g s listeyi meydana getirdi˘ ini bildiren bir “nesne” üretir. anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸an listeyi derg g s hal meydana getirip ekrana basar.

has_key("Selin") True Buna benzer bir seyi söyle de yapabilece˘ imizi görmü¸tük: ¸ ¸ g s >>> telefon_defteri["Selin"] ’0533 333 33 33’ >>> telefon_defteri["Veli"] Traceback (most recent call last): File "<stdin>"...... print "Aranan ö˘e sözlükte yok!" g .5. Aranan ö˘e sözlükte yok! g Ancak Python’da bunu yapmanın çok daha kolay bir yolu var..has_key("Veli") False >>> telefon_defteri. Normalde bu hata mesajını alg mamak için try. Tasarımıza göre kullanıcı bir sehir ¸ adı girecek. Program da girilen sehre özgü hava durumu bilgilerini ekrana yazdıracak. daha önceki bilgilerimizi de kullanarak söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. except: bloklarından yararlanabiliriz: >>> try: . Ama g g g e˘ er aranan anahtar sözlükte yoksa bir hata mesajı alıyoruz. Simdi su senaryoyu inceleyin: ¸ ¸ Diyelim ki bir hava durumu programı yazmak istiyoruz. except KeyError: . e˘ er aranan anahtar sözlükte varsa o anahtarın de˘ eri ekrana basılıyor.. in <module> KeyError: ’Veli’ Gördü˘ ünüz gibi. telefon_defteri["Veli"] .coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s if soru == "istanbul": print "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı" g g s elif soru == "ankara": print "açık ve güne¸li" s elif soru == "izmir": print "bulutlu" else: .. line 1..6 get() ve has_key() E˘ er amacınız bir anahtarın sözlük içinde varolup olmadı˘ ını denetlemekse has_key() metog g dundan yararlanabilirsiniz: >>> telefon_defteri. Bunu ¸ yapabilmek için..11.

bu anahtarın de˘ eri ekrana yazdırılacaktır. if deyimleri yerine sözlüklerden yararlanmanın. biçiminde bir mesaj gösterilecektir. g s 11. Kodların daha az yer kaplaması sayesinde programın bakımı da kolayla¸acaktır.coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s cevap = {"istanbul": "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı". kullanıcıya sorumuzu soruyoruz. bu kelimenin ˙ Ingilizce kar¸ılı˘ ını alabilmeli. biraz me¸akkatli olaca˘ ı açık. g s Burada print cevap. adı geçen de˘ erin sözlük içinde varolmaması durumunda kullanıcıya gösterilecek bir g mesaj seçme olana˘ ı da sunar.6 Bölüm Soruları 1. s 4. g g s "ankara": "açık ve güne¸li". s g g 2. "izmir": "bulutlu"} s print cevap. sözlük metotlarından biri olan get() metodunu seçiyoruz. "Bu ¸ehre ili¸kin hava durumu bilgisi s s bulunmamaktadır. Bu metot bize sözlük içinde bir de˘ erin varolup olmadı˘ ını denetleme imkânının g g yanısıra.get(soru. ˙ste bu noktada programcının imdadına Python’daki sözlük veri tipi ve bu I¸ veri tipinin get() adlı metodu yeti¸ecektir.") Ama yukarıdaki yöntemin.") satırı yardımıyla soru adlı de˘ i¸kenin de˘ erinin sözlük içinde varolup gs g varolmadı˘ ını sorguluyoruz.") Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er kullanıcının girdi˘ i sehir adı sözlü˘ ümüz içinde bir anahtar g g g ¸ g olarak tanımlanmı¸sa. Yukarıdaki kodların yerine getirdi˘ i i¸levi. Sadece üç sehir için hava durumu s g ¸ bilgilerini sorgulayacak olsak mesele de˘ il. Ardından da g “anahtar-de˘ er” çiftleri seklinde sehir adlarını ve bunlara kar¸ılık gelen hava durumu bilgilerini g ¸ ¸ s bir sözlük içinde depoluyoruz. ¸ g 3. Yazdı˘ ınız programda kullanıcı Türkçe bir g kelime sorup. ilk önce normal biçimde. Python sözlüklerinde bulunan bu get() metodu bizi else veya g try-except blokları kullanarak hata yakalamaya u˘ ra¸ma zahmetinden de kurtarır. Sözlük programcının elle olu¸turaca˘ ı “if-elif-else” bloklarından daha performanslıdır ve s g bize çok hızlı bir sekilde veri sorgulama imkânı sa˘ lar. s g . Öncelikle sözü geçen senaryo için sözlükleri kullanmak programcıya daha az kodla daha çok i¸ yapma olana˘ ı sa˘ lar.get(soru. Daha sonra. Basit bir Türkçe-˙ Ingilizce sözlük programı yazın. "Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. ancak onlarca sehri kapsayacak bir program üretg ¸ mekse amacımız. E˘ er kullanıcının girdi˘ i s g g g sehir adı sözlü˘ ümüz içinde bulunmuyorsa. bu defa kullanıcıya Bu sehre ili¸kin hava durumu ¸ g ¸ s bilgisi bulunmamaktadır. su kodlarla s g s ¸ da gerçekle¸tirebiliriz: s #!/usr/bin/env python # -*. yukarıda bahsedilen faydalarının dı¸ında bir s de su yararları vardır: ¸ 1. Tek tek “if-elif-else” blokları içinde sehir adı ve buna ili¸kin hava durumu bilgileri tanımla¸ s maya kıyasla sözlük içinde yeni anahtar-de˘ er çiftleri olu¸turmak daha pratiktir.print ("Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. yukarıdaki yöntem yerine daha pratik bir yöntem uygulamak gayet yerinde bir tercih olacaktır.

"Ka¸ık": "100 adet"} s Burada her anahtar ve de˘ er su biçimde görünmeli: g ¸ Depoda Depoda Depoda Depoda 10 kilo ’Çay’ mevcuttur. Python sözlüklerinde sıra kavramı yoktur. Python’un sayı de˘ erli anahtarlara neden böyle davrandı˘ ını ara¸tırın.get(soru. A¸a˘ ıdaki sözlü˘ ün hem anahtarlarını hem de de˘ erlerini ekrana basın: s g g g >>> . 5 kilo ’¸eker’ mevcuttur. Mesela kullanıcı “5” sayısını girdi˘ inde programımız “be¸” cevabını vermeli. 7: "yedi". print i 5.coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s cevap = {"istanbul": "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı". Mesela su iki sözlü˘ ün çıktılarını ö˘ e sıralaması g s ¸ g g açısından kar¸ıla¸tırın: s s a = {3: "üç".. . s 100 kilo ’Çilek’ mevcuttur. "Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. 6:"altı". g g s "ankara": "açık ve güne¸li".. 8:"sekiz". "¸eker": "5 kilo". s 6. 4: "dört". s 7: "yedi". Anahtarg g s ların birer sayı oldu˘ u sözlüklerle bazı denemeler yaparak.... 1: "bir". 9: "dokuz". .. if "_" not in i[0]: . Ancak bir sözlükte anahtarlar sayı oldu˘ unda Python bu sayıları sıraya g dizmektedir.. 5: "be¸".. Rakamla girilen sayıları yazıyla gösteren bir program yazın. S 100 adet ’Ka¸ık’ mevcuttur. "izmir": "bulutlu"} s print cevap. S "Çay": "10 kilo".. g s 3.") Kullanıcı “q” tu¸una basarak programdan çıkabilmeli.2.. 10: "on"} b = {3: "üç". çıktıda görünen ö˘ e sırasının hangi g g durumlarda bozuldu˘ unu bulmaya çalı¸ın. 2: "iki". 10: "on"} 4. Yani bir sözlü˘ e girdi˘ iniz de˘ erler çıktıda sıralı g g g olarak görünmeyebilir. 2: "iki". Su programı. Su örnekte neden i yerine i[0] yazdı˘ ımızı açıklayın: ¸ g >>> for i in dir(dict): . stok = {"Çilek": "100 kilo". tekrar tekrar çalı¸acak sekilde yeniden yazın: ¸ s ¸ #!/usr/bin/env python # -*. .

s s 12. birle¸im ve fark gibi özellikler Python’daki setler için de geçerlidir. Python’da nispeten yeni sayılabilecek bir araç olan kümeler hem çok hızlıdır. "kebap"]) Böylelikle. bunların kimi zaman hiç tahmin bile edemeyece˘ imiz yerlerde g g g i¸imize yaradı˘ ını görece˘ iz. Örne˘ in bo¸ bir kümeyi söyle olu¸turuyoruz: s s g s ¸ s >>> bos_kume = set() Listeler. "armut". Küme olu¸turs s mak için set() fonksiyonundan yararlanıyoruz. bir dizi halinde inceledi˘ imiz veri tiplerinin sonuncusu olan kümeleri inceleyeg ce˘ iz. Yukarıda bo¸ bir küme olu¸turduk. s g Kümeler. ˙ s s Içinde ö˘ e de barındıran kümeleri ise su sekilde olu¸turuyg ¸ ¸ s oruz: >>> kume = set(["elma". Yani g g s kesi¸im.BÖLÜM 12 Kümeler Bu bölümde. "kebap"] >>> kume = set(liste) 126 . küme g s s olu¸tururken listelerden faydalandık. demetler ve sözlüklerin aksine kümelerin ayırt edici bir i¸areti yoktur. Normalde uzun uzun kod yazmayı gerektiren durumlarda s g g kümeleri kullanmak. bir-iki satırla i¸lerimizi halletmemizi sa˘ layabilir. matematikten bildi˘ imiz “küme” kavramının sahip oldu˘ u bütün özellikleri ta¸ır. Bu bölümün sonunda küme denen seyin ne oldu˘ unu ve ne i¸e yaradı˘ ını ö˘ reneceksg ¸ g s g g eniz. Dikkat ederseniz. Gördü˘ ünüz gibi set() fonksiyonu içindeki ö˘ eler bir liste s g g içinde yer alıyor. Dolayısıyla yukarıdaki tanımlamayı söyle de yapabiliriz: ¸ >>> liste = ["elma".1 Küme Olu¸ turmak s Kümelerin bize sunduklarından faydalanabilmek için elbette öncelikle bir küme olu¸turmamız s gerekiyor. ˙ Ingilizce’de kümeye “set” diyorlar. hem de epey i¸e yarar. s Kümeleri ö˘ rendi˘ imizde. içinde ö˘ e barındıran ilk kümemizi ba¸arıyla olu¸turduk. "armut". Küme olu¸turmak çok kolay bir i¸lemdir.

o karakter dizisi içindeki her bir karakteri tek bir kez g g içeriyor. neden olmasın? s >>> bilgi = {"i¸letim sistemi": "GNU". Burada tanımladı˘ ınız küme de˘ i¸kenini kullang g gs manız yeterli olacaktır: >>> kume {’i¸letim sistemi’. "sistem çekirde˘i": "Linux". ’o’. ’P’. E˘ er olu¸turdu˘ unuz kümeyi ekrana yazdırs g g g s g mak isterseniz. ’r’. ’l’. kümeler aynı ö˘ eyi g birden fazla tekrar etmez. ’m’. Yani mesela e˘ er bir listeyi s g . ’sistem çekirde˘i’. ’n’. Elbette küme tanımlamak için mutlaka liste kullanmak zorunda de˘ iliz. Bir karakter dizisini küme olarak tanımlayıp ekrana ¸ s yazdırdı˘ ımızda elde etti˘ imiz çıktı. Buradan anlıyoruz ki. ’da˘ıtım’} s g g Bir de suna bakalım: ¸ >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kume = set(kardiz) >>> print kume set([’a’. ’h’. ’ ’. Yani mesela “Python Programlama Dili” içinde iki adet “P” karakteri var. ’t’. ne yapaca˘ ınızı biliyorsunuz. ’y’]) Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. ˙ g Istersek demetleri de küme haline getirebiliriz: >>> demet = ("elma". ama çıktıda bu iki “P” karakterinin yalnızca biri görünüyor. Aynı dus rum karakter dizisi dı¸ında kalan öteki veri tipleri için de geçerlidir. "kebap") >>> kume = set(demet) Hatta ve hatta karakter dizilerinden dahi küme yapabiliriz: >>> kardiz = "Python Programlama Dili için Türkçe Kaynak" >>> kume = set(kardiz) Kullandı˘ ımız karakter dizisinin böyle uzun olmasına da gerek yok. Tek karakterlik dizilerden g bile küme olu¸turabiliriz: s >>> kardiz = "a" >>> kume = set(kardiz) Ama sayılardan küme olu¸turamayız: s >>> n = 10 >>> kume = set(n) TypeError: ’int’ object is not iterable Peki sözlükleri kullanarak küme olu¸turabilir miyiz? Evet.. Bu çok önemli bir özelliktir ve pek çok yerde i¸imize yarar.Bu daha temiz bir görüntü oldu. ’i’.. s g . ’g’. ’D’. "da˘ıtım": "Ubuntu GNU/Linux"} g >>> kume = set(bilgi) Böylece kümeleri nasıl olu¸turaca˘ ımızı ö˘ rendik. "armut".

daha önce gördü˘ ümüz count() metodunu da kullanarak. ’__new__’. ’__gt__’. . ’__doc__’. ba¸ka kümelerle kar¸ıla¸tırılas g s s s bilme kabiliyetidir. O halde hiç vakit kaybetmeden yolumuza devam edelim. Yani mesela kümelerin kesi¸imini. ’__rand__’. "kebap".. o listedeki ö˘ eler küme içinde yalnızca bir kez geçecektir. ’__getattribute__’. Artık biz bir veri tipinin g metotlarını nasıl listeleyece˘ imizi çok iyi biliyoruz.count(i)) elma listede 3 kez geçiyor! kiraz listede 2 kez geçiyor! armut listede 1 kez geçiyor! kebap listede 1 kez geçiyor! çilek listede 1 kez geçiyor! Burada set(liste) ifadesini kullanarak. liste içinde birden fazla bulunan ö˘ eler. liste. g s¸ Esasında tek bir küme pek bir i¸e yaramaz. ’__reduce__’. Çünkü kümelerin en önemli özelli˘ i. kümemiz bu ö˘ eleri teke indirecektir. g g >>> liste = ["elma". g sözlük için de dict() fonksiyonlarını kullanıyorsak. Ö˘ rendi˘ imiz bu bilgi sayesinde. ’__repr__’. ’__or__’. ’__delattr__’. ’__format__’. kümeler için de set() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız: g >>> dir(set) [’__and__’. ’__le__’. "çilek". ’__isub__’.2 Kümelerin Metotları Daha önceki veri tiplerinde oldu˘ u gibi. "kiraz". ’__iand__’. ’__hash__’. Kümeler ancak birden fazla oldu˘ unda bunlarla s g yararlı i¸ler yapabiliriz.. g g g söyle bir kod yazabiliriz: ¸ >>> liste = ["elma". "¸eker"] g s s >>> for i in set(liste): . "elma". ’__lt__’. "¸eker". ’__contains__’. kümelerin de metotları vardır. "çilek". birle¸imini veya farkını bulabilmek için s s öncelikle elimizde birden fazla küme olması gerekiyor. ’__ne__’. ’__iter__’. "¸eker". liste ö˘ elerini e¸siz ve benzersiz bir hale getirdik. ’__reduce_ex__’. ˙ste biz de simdi bu tür i¸lemleri nasıl I¸ ¸ s yapaca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz.küme haline getiriyorsak. "armut".. Nasıl liste için list().. "kebap". ’__class__’. ’__ixor__’. "armut".... "armut". "elma". "kiraz".. ’__ge__’. Listede g aynı ö˘ eden iki-üç tane bulunsa bile. a˘aç g elma s ¸eker kebap çilek armut Gördü˘ ünüz gibi. "elma". print "%s listede %s kez geçiyor!"%(i. demet için tuple(). print i . g g g 12. ’__ior__’. ’__init__’.. "kebap"] >>> for i in set(liste): .. Python’daki kümeler yardımıyla teke g g indirilebiliyor. . "a˘aç". ’__eq__’. ’__len__’. s .

’update’] Hemen i¸imize yarayacak metotları alalım: s >>> for i in dir(set): . Neden? Çünkü e˘ er sadece “_” kullanırsak symmetg g ric_difference ve symmetric_difference_update metotları çıktımızda yer almayacaktır. Burada s s g s da aynı vazifeyi görür: >>> km = set("adana") >>> for i in km: .’__ror__’.. Sözlüklerde bu metodun görevi sözlü˘ ün içini bo¸altmak idi. ’__rxor__’. print i .1 clear metodu Kümelerle ilgili olarak inceleyece˘ imiz ilk metot clear(). ’__rsub__’. if "__" not in i: . ’intersection_update’. a d n >>> km. ’issuperset’... add clear copy difference difference_update discard intersection intersection_update isdisjoint issubset issuperset pop remove symmetric_difference symmetric_difference_update union update Gördü˘ ünüz gibi kümelerin epey metodu var. tıpkı listeler ve sözlükler gibi. ’difference’.. ’pop’.clear() >>> km set([]) .2. print i . ’__setattr__’.. Unutmadan söyleyelim: Kümeler de.. ’__sizeof__’. ’__str__’. Bu metodu daha önce sözlükleri g çalı¸ırken de görmü¸tük. ’discard’. ’isdisjoint’.’copy’.. ’__xor__’. ’difference_update’. ’issubset’.. ’add’. ’remove’.. ’__sub__’. ’symmetric_difference’. ’intersection’. Bu arada if "__" not in i satırında “_” yerg ine “__” kullandı˘ ımıza dikkat edin. ’__subclasshook__’. gs 12. ’symmetric_difference_update’. de˘ i¸tirilebilir bir veri tipidir. ’clear’. ’union’..

2 copy metodu Listeler ve sözlükleri incelerken copy() adlı bir metot ö˘ renmi¸tik.copy() >>> yedek set([’a’... Daha sonra da clear() metodunu kullanarak bu s kümenin bütün ö˘ elerini sildik. kümemize çilek adlı yeni bir ö˘ e ekledik. ’kebap’. Dolayısıyla gs g s kümeler.. ’h’. g s g g Dolayısıyla ö˘ elere sıralarına göre eri¸emiyoruz. "armut". Hemen s g g g bunun nasıl kullanıldı˘ ına bakalım: g >>> kume = set(["elma".2.add("çilek") >>> print kume set([’elma’. kümeler de sırasız veri tipleriymi¸. kume. ’r’. Üstelik i¸levi de aynıdır: s >>> km = set("kahramanmara¸") s >>> yedek = km. Bu metot aynı zamanda g s kümelerle birlikte de kullanılabilir. üzerlerinde de˘ i¸iklik yapmamıza müsaade eden metotlar da içerir. . Aynen sözlüklerde oldu˘ u gibi. ’\x9f’]) Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı.. ’k’. E˘ er g g g kümede zaten varolan bir ö˘ e eklemeye çalı¸ırsak kümede herhangi bir de˘ i¸iklik olmayacakg s gs tır.. Çünkü. ama bu ¸ s iki kümenin çıktılarına baktı˘ ımız zaman ö˘ e sıralamasının birbirinden farklı oldu˘ unu görüyg g g oruz. ’k’. “km” adlı kümeyi “yedek” adıyla kopyaladık.3] >>> for i in yeni: . Elde etti˘ imiz çıktıda ö˘ eler rastgele diziliyor. bunların de˘ i¸tirilebilir bir veri tipi oldu˘ unu söylemi¸tik. ’r’.3 add metodu Kümelerden bahsederken. daha önce de söyledi˘ imiz gibi. ’\x87ilek’]) Gördü˘ ünüz gibi. bu metot yardımıyla kümelerimize yeni ö˘ eler ilave edebilece˘ iz. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. Add kelimesi Türkçe’de “eklemek” anlamına gelir. "kebap"]) >>> kume. Örne˘ in add() gs g bu tür metotlardan biridir. g s g 12.add(i) . ’armut’. tıpkı sözlüklerde oldu˘ u gibi. ’m’. Artık elimizde bo¸ bir sözlük var..2. ’h’. g g E˘ er bir kümeye birden fazla ö˘ eyi aynı anda eklemek isterseniz for döngüsünden yararlang g abilirsiniz: >>> yeni = [1. Demek ki. ’n’.Burada önce “km” adlı bir küme olu¸turduk. ’n’]) >>> km set([’a’. add() metodunu kullanarak. Bu da bize kümelerle ilgili çok önemli bir bilgi daha veriyor. ’\x9f’. ’m’. kümeler her bir ö˘ eyi tek bir sayıda barındırır. g s 12.2.

difference(k2) set([1. Yani ikinci kullanımda k2’de bulunup k1’de bulunmayan ö˘ eleri alıyoruz.. 10]) >>> k1. “madem eksi i¸aretini kullanabiliyoruz.k1 Hayır. 3. g g 12. 2. Yani? g Hemen bir örnek verelim: >>> k1 = set([1. 5]) >>> k1. 3. 2. 4. 3. ’\x87ilek’. g ˙ Isterseniz uzun uzun difference() metodunu kullanmak yerine sadece eksi (-) i¸aretini kullas narak da aynı sonucu elde edebilirsiniz: >>> k1 . difference() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lar. ’elma’. g 12. 3]) >>> k2 = set([1. birinci kullanımda.>>> kume set([1. 5]) Demek ki k1’in k2’den farkı buymu¸.5 difference_update metodu Bu metot. Sırası gelince bu metodu da görece˘ iz. ’armut’]) Burada yeni adlı listeyi kümeye for döngüsü ile ekledik.4 difference metodu Bu metot iki kümenin farkını almamızı sa˘ lar. 4]) Gördü˘ ünüz gibi. ’kebap’.2. Örne˘ in: g g >>> k1 = set([1..difference(k1) set([10. Ama bu i¸lemi yapmanın ba¸ka bir s s yolu daha vardır..difference_update(k2) set([2]) >>> print k1 . 2. g g ˙ Ikinci kullanımda ise bunun tam tersi.k2 ..veya. o halde artı i¸aretini de kullanabiliriz!” gibi bir s s fikir do˘ ru de˘ ildir. >>> k2 . k1’de bulunup k2’de bulunmayan ö˘ eleri elde ediyoruz. 2. Peki k2’nin k1’den farkını bulmak istersek ne yapaca˘ ız? s g >>> k2.2. Bu i¸lem için Python’da ayrı bir metot bulunur. Bu metodun adı update() s metodudur. 5]) >>> k2 = set([3.

"köpek". k1 ile k2 arasındaki tek fark 2 adlı ö˘ e idi. g s E˘ er bir kümeden ö˘ e silmek istersek remove() metodunu da kullanabiliriz: g g >>> hayvanlar. "ku¸".remove("fare") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". "deve"]) s >>> hayvanlar. g g g g 12.remove("köpek") Peki discard() varken remove() metoduna ne gerek var? Ya da tersi. bu metot k1’in k2’den farkını aldı ve bu farkı kullanarak k1’i yeniden olu¸g s turdu. kümede olmayan bir ö˘ eyi silmeye çalı¸ırsak herhangi bir hata mesajı alg s mayaca˘ ımızı söylemi¸tik. kümede olmayan bir ö˘ eyi g s g g silmeye çalı¸ırsak. Bu bölümde ö˘ renece˘ imiz discard() metodu ise kümeden g g g ö˘ e silmemizi sa˘ layacak: g g >>> hayvanlar = set(["kedi". Bu metodun en önemli özelli˘ i s g budur. E˘ er remove() metodunu kullanarak. Bazen yazdı˘ ımız programlarda. "inek". Yani hata mesajı g g s ¸ almayız: >>> hayvanlar. g . duruma g göre her iki özelli˘ e de ihtiyacımız olabilir. 5]) Gördü˘ ünüz gibi.discard("yılan") Burada etkile¸imli kabuk sessizce bir alt satıra geçecektir.6 discard metodu Bir önceki bölümde ö˘ rendi˘ imiz add() metodu yardımıyla.2. ’inek’. g s g 12. "at". ’deve’.discard("kedi") >>> print hayvanlar set([’ku\x9f’. ’at’]) E˘ er küme içinde bulunmayan bir ö˘ e silmeye çalı¸ırsak hiç bir sey olmaz.2. Dolayısıyla difference_update() metodunu g uyguladı˘ ımızda k1’in ö˘ elerinin silinip yerlerine 2 adlı ö˘ enin geldi˘ ini görüyoruz. hata mesajı alırız: s >>> hayvanlar. önceden olu¸turdu˘ umuz bir kümg g s g eye yeni ö˘ eler ekleyebiliyorduk. Yani olmayan bir ö˘ eyi silmeye çalı¸tı˘ ımızda hata vermemesi. 3. Hatırlarsanız diss card() metoduyla. discard() metodunun aksine.7 remove metodu Bu metot da bir önceki bölümde gördü˘ ümüz discard() metoduyla aynı i¸levi yerine getirir. line 1. Bu iki metot aynı i¸levi yerine getirse de aralarında önemli bir fark vardır. in <module> KeyError: ’fare’ Bu iki metot arasındaki bu fark önemli bir farktır.set([2]) >>> print k2 set([1. ’k\x94pek’.

Böylece gerçek hayatta bu metodu nasıl kullanabilece˘ imizi görmü¸ oluruz: g s # -*. Adından da anladı˘ ımız gibi. difference() metodunu anlatırken. ˙ g s Iki kümenin kesi¸imini bulmak için “&” i¸aretinden yararlanabiliriz: s s >>> k1 & k2 set([1.12. parola belirlerken içinde Türkçe bir harf geçen bir kelime yazarsa prog gramımız kendisini Türkçe harf kullanmaması konusunda uyaracaktır.8 intersection metodu intersection kelimesi Türkçe’de “kesi¸im” anlamına gelir. 4]) >>> k2 = set([1.coding: utf-8 -*tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I parola = raw_input("Sisteme giri¸ için bir parola belirleyin: ") s if set(tr) & set(parola): print "Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!" else: print "Parolanız kabul edildi!" Burada e˘ er kullanıcı. inters g section() metodu bize iki kümenin kesi¸im kümesini verecektir: s >>> k1 = set([1. s Hatırlarsanız. ˙ s s Isterseniz küçük bir deneme yapalım: . 7]) >>> k1. Burada gs g basitçe. E˘ er kullanıcı gs gs g g herhangi bir Türkçe harf içermeyen bir kelime girerse set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi bo¸ olacaktır. 3. Dolayısıyla bu iki küme g s arasındaki ortak elemanları bulmu¸ oluyoruz. 5.2. kullanıcının girdi˘ i s s g kelime içindeki harflerden en az birinin tr adlı de˘ i¸ken içinde geçti˘ i anlamına gelir. difference() kelimesi yerine “-” i¸aretini de s kullanabilece˘ imiz. kullanıcıya g s s g “Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!” uyarısını göster! set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesinin bo¸ olmaması.intersection(k2) set([1. 2. bu metot bize k1 ve k2’nin kesi¸im kümesini veriyor. 3.. söylemi¸tik. 3]) Python programcıları genellikle uzun uzun intersection yazmak yerine “&” i¸aretini kullanırlar.. Bu kodlarda kümeleri nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. Programda asıl i¸i yapan kısım su satırdır: g s ¸ if set(tr) & set(parola): print "Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!" Burada aslında söyle bir sey demi¸ oluyoruz: ¸ ¸ s E˘ er set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi bo¸ de˘ ilse. tr de˘ i¸keni ile parola de˘ i¸keni arasındaki ortak ö˘ eleri sorguluyoruz. s ˙ Isterseniz bu metot için örnek bir program verelim. Benzer bir durum intersection() metodu için de geçerlidir. 3]) Gördü˘ ünüz gibi.

Hatta iki dosya arasındaki benzerlikleri bulmak için dahi bu metottan yararlanabilirsiniz.intersection_update(k2) set([1. s . intersection() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lag maktır: >>> k1 = set([1. 3. 3]) >>> k2 = set([1. dolayısıyla da programımız s kullanıcıya uyarı mesajı gösterecektir. E˘ er kullanıcımız “kalem” gibi Türkçe harf içermeyen bir g kelime girerse: >>> tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I >>> parola = "kalem" >>> set(tr) & set(parola) set([]) Gördü˘ ünüz gibi. 5]) >>> k1. 2. intersection() metodunu pek çok yerde kullanabilirsiniz.>>> tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I >>> parola = "çilek" >>> set(tr) & set(parola) set([’ç’]) Burada kullanıcının “çilek” adlı kelimeyi girdi˘ ini varsayıyoruz. Bu metodun I¸ s görevi.9 intersection_update metodu Hatırlarsanız difference_update() metodunu i¸lerken söyle bir sey demi¸tik: s ¸ ¸ s Bu metot. g ˙ste intersection_update metodu da buna çok benzer bir i¸levi yerine getirir. ˙ Ilerde dosya i¸lemleri konusunu i¸lerken bu s s metottan nasıl yararlanabilece˘ imizi de anlataca˘ ız. 5]) Gördü˘ ünüz gibi. g g 12. 3. 3]) >>> print k1 set([1. 3]) >>> print k2 set([1. difference() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lar. elde etti˘ imiz küme bo¸. Böyle bir durumda set(tr) g ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi “ç” harfini içerecek. Dolayısıyla böyle bir durumda programımız kulg g s lanıcıya herhangi bir uyarı mesajı göstermeyecektir. intersection_update() metodu k1’in bütün ö˘ elerini sildi ve yerlerine k1 ve g g k2’nin kesi¸im kümesinin elemanlarını koydu.2.

4. yani bu iki kümenin ortak eles s g man içerip içermedi˘ ini ö˘ renmekse. 5]) >>> a. bir kümenin bütün elemanlarının ba¸ka bir küme içinde yer alıp yer als madı˘ ını sorgulayabiliriz. basitçe isdisjoint() metodundan yararlanabilirsiniz: g g >>> a = set([1. 12.2. 3]) >>> b = set([0.10 isdisjoint metodu Bu metodun çok basit bir görevi vardır. E˘ er bir küme ba¸ka bir kümenin alt kümesi ise bu metot bize g g s True de˘ erini verecek.” anlamına gelen False çıktısını veriyor.12 issuperset metodu Bu metot.12. e˘ er de˘ ilse False çıktısını verecektir: g g g >>> a = set([1. g Yani a. 4. 3]) >>> b = set([2. 3.2. Hatırlarsanız aynı i¸i bir önceki bölümde s g s gördü˘ ümüz intersection() metodunu kullanarak da yapabiliyorduk. Ama e˘ er hayattan tek g g beklentiniz iki kümenin kesi¸im kümesinin bo¸ olup olmadı˘ ını. 6]) >>> a. isdisjoint() metodunu kullanarak iki kümenin kesi¸im s kümesinin bo¸ olup olmadı˘ ı sorgulayabilirsiniz.isdisjoint(b) False Gördü˘ ünüz gibi. “Hayır de˘ il. a ve b kümesinin kesi¸imi bo¸ olmadı˘ ı için. çünkü a kümesinin bütün ö˘ eleri b kümesi içinde yer alıyor. 4.. 1.issubset(b) True Bu örnekte True çıktısını aldık. bir önceki bölümde gördü˘ ümüz issubset() metoduna benzer. Bir de suna bakalım: ¸ >>> a = set([1. ba¸ka bir kümenin alt kümesi olup olmadı˘ ını bu g s g metot yardımıyla ö˘ renebiliriz. 5]) >>> b = set([2. yani bu iki küme ortak en az bir g s s g ö˘ e barındırdı˘ ı için. b‘nin alt kümesidir.. Yani bir kümenin. 2.2. Çünkü a g ve b kümelerinin ortak bir elemanı var (2). 2.isdisjoint(b) True Burada a ve b kümeleri ortak hiç bir elemana sahip olmadı˘ ı için “Do˘ ru” anlamına gelen True g g çıktısını elde ediyoruz. 6]) >>> a. isdisjoint() metodu False çıktısı veriyor. 2. 3. 12. Burada temel olarak su soruyu g g ¸ sormu¸ oluyoruz: s a ve b ayrık kümeler mi? Python da bize cevap olarak.11 issubset metodu Bu metot yardımıyla. Matematik derg slerinde gördü˘ ümüz “kümeler” konusunda hatırladı˘ ınız “b kümesi a kümesini kapsar” g g .

1. 2.2. 4. 2. ’elma’. 5.ifadesini bu metotla gösteriyoruz. 4. 5]) >>> b.issubset(b) True Buradan. Yani b kümesi a kümesinin bütün elemanlarını içinde barındırıyor.. 2. 8]) >>> b = set([1.add(i) .issuperset(a) True Burada ise. Önce bir önceki derste gördü˘ ümüz örne˘ e bakalım: g g >>> a = set([1. 2. set([1. "armut".14 update metodu Hatırlarsanız add() metodunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s >>> kume = set(["elma". 2. “a kümesi b kümesinin alt kümesidir. 7. 6. 2. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> a = set([1. 8} Önceki bölümlerde gördü˘ ümüz bazı metotlarda oldu˘ u gibi. 4. 3] >>> for i in yeni: . 3.” sonucunu elde ediyoruz. union() metodu da bir kısayola g g sahiptir.. 3. 12. 2. 3. 5]) >>> a.13 union metodu union() metodu iki kümenin birle¸imini almamızı sa˘ lar.2. 4. “b kümesi a kümesini kapsar.. "kebap"]) >>> yeni = [1. 7]) >>> a. 3. 1. union() metodu yerine “|” i¸aretini de kullanabiliriz: s >>> a | b union() metodu yerine. Hemen bir örnek verelim: s g >>> a = set([2. 12.. bu metodun kısayolu olan “|” i¸areti Python programcıları tarafından s daha sık kullanılır. 3]) >>> b = set([0. 3. 6. ’\x87ilek’. kume.” sonucuna ula¸ıyoruz. ’armut’]) Bu örne˘ i verdikten sonra da söyle bir sey demi¸tik: g ¸ ¸ s . 5.union(b) {1. 3]) >>> b = set([0. ’kebap’.

15 symmetric_difference metodu Daha önceki bölümlerde difference() metodunu kullanarak iki küme arasındaki farklı ö˘ eleri g bulmayı ö˘ renmi¸tik. Metodumuzun adı update(). bir kümeyi I¸ g güncellememizi sa˘ lar. Bu metot. ’kebap’. ˙ g Isterseniz yukarıdaki örne˘ i. Peki ya kümelerin ikisinde de bulunmayan ö˘ eleri aynı anda nasıl alaca˘ ız? s g g i¸te bu noktada yardımımıza symmetric_difference() adlı metot yeti¸ecek: s s >>> a.update(yeni) >>> print kume {1. Örne˘ in elimizde söyle iki küme var diyelim: g s g ¸ >>> a = set([1. 3. 5]) >>> b = set([1. 2. 4. for döngüsünü kullanmaya gerek kalmadan aynı sonucu elde edebildik. g s Bir de b kümesinde bulunup a kümesinde bulunmayan ö˘ elere bakalım: g >>> b. bu metodu kullanarak tekrar yazalım: g >>> kume = set(["elma". 5]) E˘ er a kümesinin b kümesinden farkını bulmak istersek söyle yapıyoruz: g ¸ >>> a. "kebap"]) >>> yeni = [1.2. g s 12. 2.16 symmetric_difference_update metodu Daha önce difference_update ve intersection_update gibi metotları ö˘ renmi¸tik. ’armut’} Gördü˘ ünüz gibi.” s ˙ste bu metodu ö˘ renmenin vakti geldi. ’elma’. 3] >>> kume. 4]) Böylece iki kümede de bulunmayan ö˘ eleri aynı anda almı¸ olduk. ama a kümesinde g bulunmuyormu¸.difference(a) set([4]) Bu da bize “4” çıktısını verdi.2.“Burada yeni adlı listeyi kümeye for döngüsü ile ekledik. g 12. "armut". Ama bu i¸lemi yapmanın ba¸ka bir s s yolu daha vardır. 2. Bu i¸lem için Python’da ayrı bir metot bulunur.difference(b) set([2]) Demek ki a kümesinde bulunup b kümesinde bulunmayan ö˘ e 2 imi¸.symmetric_difference(b) set([2. Demek ki bu ö˘ e b kümesinde bulunuyor. g s ric_difference_update() metodu da bunlara benzer bir i¸levi yerine getirir: s symmet- .

g Böylelikle Python’da Listeler. ’__ge__’. 4]) Gördü˘ ünüz gibi. Ancak kimi durumlarda.4. ’__init__’.2. ’__ne__’. E˘ er ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapılamayan bir küme olu¸turmak isterseniz set() yerg g g gs s ine frozenset() fonksiyonunu kullanabilirsiniz. Bu s konuları sık sık tekrar etmek. 12. Burada da g g kümelerin ö˘ elerini silip ekrana basıyor: g >>> a = set(["elma". 5]) >>> b = set([1. g g Bu metodu listeler konusundan hatırlıyoruz. Dilerseniz hemen bununla ilgili bir örnek verelim: >>> dondurulmus = frozenset(["elma".>>> a = set([1. Simdi bu dondurulmu¸ kümenin metotlarına s ¸ s ¸ s bakalım: >>> dir(dondurulmus) [’__and__’. bu metot listenin g g bir ö˘ esini silip ekrana basıyordu. . Zaten kümelerin g gs add() ve remove() gibi metotlarının olması bu durumu teyit ediyor. a kümesinin eski ö˘ eleri gitti.3 Dondurulmu¸ Kümeler (Frozenset) s Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. ’__contains__’. Hatırlarsanız lisg gs teler ve demetler arasında da buna benzer bir ili¸ki var. ’__class__’. s 12. üzerinde s g de˘ i¸iklik yapılamayan bir liste gibi davranır. ’__new__’. Orada ö˘ rendi˘ imize göre. ’__hash__’..2. "ayva"]) Dondurulmu¸ kümeleri bu sekilde olu¸turuyoruz. "armut". ’__doc__’. yerlerine symmetric_difference() metoduyla g g elde edilen çıktı geldi. 5]) >>> a. ’__delattr__’. ’__len__’.. Sözlükler ve Kümeler konusunu bitirmi¸ olduk. ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapılamayan kümelere de ihtiyaç duyabilirsiniz. symmetric_difference() metodunun sonucuna göre güncellenmi¸ oldu. ’__le__’. ’__lt__’. ˙ste Python aynı imkanı bize kümelerde de gs I¸ sa˘ lar. "kebap"]) >>> a. Gerçi bu metot bize hiç yabancı de˘ il. hiç olmazsa arada sırada göz gezdirmek bazı seylerin zihnimizde ¸ yer etmesi açısından oldukça önemlidir. küme g ö˘ elerini tamamen rastgele siliyor.17 pop metodu ˙ Inceleyece˘ imiz son metot pop() metodu olacak. Yani a kümesi.pop() ’elma’ Peki bu metot hangi ölçüte göre kümeden ö˘ e siliyor? Herhangi bir ölçüt yok. Bu metot. kümeler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliyoruz.symmetric_difference_update(b) >>> print a set([2. ’__format__’. Demetler. "armut". ’__eq__’. ’__gt__’. Aslında buradaki fonksiyonu da farklı de˘ il. ’__iter__’. ’__or__’. ’__getattribute__’. Demetler ço˘ u zaman.

’isdisjoint’. ’__str__’. "elma". de˘ i¸iklik yapmaya yönelik metotlar listede g gs yok. bu veri tiplerini olu¸turma bakımından s s g s kümelerle öteki veri tipleri arasında nasıl bir fark görüyorsunuz? 2. line 1. ’__setattr__’. Bu ikisi s s arasındaki fark. Sayılardan küme olu¸turmak istedi˘ imizde söyle bir hata ¸ s g ¸ mesajı veriyor bize Python: >>> a = 10 >>> set(a) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Ancak kullanıcının girdi˘ i her renk adı kendisine bir kez bildirilmeli. demet. ’__sizeof__’. 12. 3. Bir küme içinde herhangi bir ö˘ enin bulunup bulunmadı˘ ını nasıl sorgulayabilece˘ imizi g g g gösteren bir örnek kod yazın. "armut". Ancak aynı s seyi sayıları kullanarak yapamıyoruz.4 Bölüm Soruları 1. ’__subclasshook__’.’__rand__’. ’difference’. "elma". Aldı˘ ınız bu hata mesajının anlamı üzerinde dü¸ünün. ’symmetric_difference’. update() gibi. ’__ror__’. g yani renk adları tekrar etmemeli. ’__rxor__’. ’__reduce_ex__’. in <module> TypeError: ’int’ object is not iterable Burada Python bize kabaca söyle bir sey söylemi¸ oluyor: “Sayılar üzerinde döngü kurula¸ ¸ s maz!”. "çilek". ’issuperset’. ’issubset’. "kiraz". listede kaç kez geçti˘ ini söyleyen bir program yazın. Bu hatayı ba¸ka hangi durumg s s larda alırsınız? 4. Liste. ’copy’. ’__repr__’. Dondurulmu¸ kümeler ile normal kümeler arasında i¸lev olarak hiçbir fark yoktur. ’intersection’. Karakter dizilerini. "kebap"] Bu listedeki her bir ö˘ enin. ’__xor__’. "kiraz". add(). listeler ile demetler arasındaki fark gibidir. Programınız g g tam olarak söyle bir çıktı vermeli: ¸ elma ö˘esi listede 3 kez geçiyor! g armut ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kiraz ö˘esi listede 2 kez geçiyor! g çilek ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kebap ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g Kümeler bölümünde ö˘ rendi˘ iniz bilgileri de dikkate alarak bu programı yeniden yazın. remove(). demetleri ve listeleri kullanarak küme olu¸turabiliyoruz. Kullanıcıya renk adları soran bir program yazın. Kullanıcıdan gelen renk adlarını programın sonunda kullanıcıya bildirin. ’union’] Gördü˘ ünüz gibi. ’__reduce__’. g g . 5. Demetler bölümünde söyle bir soru sormu¸tuk: ¸ s Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ liste = ["elma". ’__sub__’. ’__rsub__’. sözlük ve kümeleri kar¸ıla¸tırdı˘ ınızda.

Aslında farklı yerlere gönderdi˘ iniz bu dilekçeler temel olarak aynı içeri˘ e sahip. hem de bu kodların s s bakımını yapmak çok zordur.2010 tariginde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz.12.coding: utf-8 -*print """Sayın Ahmet Bey.2009 tariginde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. Saygılarımızla.BÖLÜM 13 Fonksiyonlar Simdi söyle bir dü¸ünün: Diyelim ki çalı¸tı˘ ınız i¸yerinde her gün bir yerlere dilekçe gönderiy¸ ¸ s s g s orsunuz. Sadece bir-iki yer de˘ i¸iyor. Ahg met Bey’e gönderece˘ iniz zaman ise Ahmet Bey’in adını yazıyorsunuz. 15. Her defasında aynı bilgileri en ba¸tan yazmaz. Mantıklı bir insan.01. E˘ er dilekçe metni üzerinde bir de˘ i¸iklik yapmak isterseniz g gs program içindeki ilgili kodları tek tek bulup düzeltmeniz gerekir. Saygılarımızla. Çünkü bu sistem hem program¸ cıya çok vakit kaybettirir. Ayrıca tabii dilekçe g üzerindeki tarih bilgilerini de güne göre düzenliyorsunuz. Orçun Kunek""" Bu dilekçe Mehmet Bey’e gidiyor. hem fazlasıyla kopyala-yapı¸tır i¸lemi gerektirir. Orçun Kunek""" Burada dikkat ederseniz iki dilekçenin metin içeri˘ i aslında aynı. g gs Bu kodları bu sekilde yazmak oldukça verimsiz bir yoldur. yukarıdaki gibi bir durumda elinde bir dilekçe tasla˘ ı bulundurur ve sadece de˘ i¸tirmesi gereken kısımları g gs de˘ i¸tirip dilekçeyi hazır hale getirir. dilekçe metnindeki bir hatayı düzeltmek g 140 . Dilerseniz gs s anlattı˘ ımız bu durumu Python programlama dili ile temsil etmeye çalı¸alım: g s #!/usr/bin/env python # -*..coding: utf-8 -*print """Sayın Mehmet Bey. 19.. Yani mesela yukarıdaki iki dilekçenin aynı program içinde oldu˘ unu varsayarsak. #!/usr/bin/env python # -*. g g Yani mesela dilekçeyi Mehmet Bey’e gönderece˘ iniz zaman yazıya Mehmet Bey’in adını. ˙ Isterseniz bir tane de Ahmet Bey’e yazalım.

Henüz bu fonksiyonun i¸letilmesini s sa˘ layacak kodu yazmadık. Hele bir de dilekçe sayısı çok fazlaysa bu i¸lemin ne kadar zor olas ca˘ ını bir dü¸ünün. Tabii bu basit durum için.istedi˘ imizde aynı düzeltmeyi birkaç farklı yerde yapmamız gerekir. def fonksiyon_adi(): satırından sonra gelen kısmın girintili yazılmasıdır. Python’da fonksiyonları g söyle tanımlıyoruz: ¸ def fonksiyon_adi(): . Çünkü s g biz burada fonksiyonumuzu sadece tanımlamakla yetindik. ¸ Simdi isterseniz bu fonksiyonu nasıl kullanabilece˘ imizi görelim: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Bu bakım ve taslakg s lama i¸ini kolayla¸tıracak bir çözüm olsa ve bizi aynı seyleri tekrar tekrar yazmaktan kurtarsa s s ¸ ne kadar güzel olurdu. Ilk g s Tabii biz Mehmet Bey’e yazdı˘ ımız dilekçenin metnini Ahmet Bey’e yazaca˘ ımız dilekçeyi g g hazırlarken kopyala-yapı¸tır yaptı˘ ımız için aynı hata Mehmet Bey’e gidecek dilekçede de var. Ancak fonksiyon adı belirlerken. bütün dilekçe metinlerini tek tek gözden ¸ g geçirmemiz gerekecektir. Simdi bu fonksiyonun hayat kazanmasını sa˘ layacak kodları gireg ¸ g biliriz: #!/usr/bin/env python # -*. de˘ il mi? ˙ste Python buna benzer durumlar için bize “fonksiyon” denen g I¸ bir araç sunar. fonksiyg ¸ onun ne i¸e yaradı˘ ını anlatan kısa bir isim belirlemeniz hem sizin hem de kodlarınızı okuyan s g ki¸ilerin i¸ini bir hayli kolayla¸tıracaktır. g g Fonksiyon adı olarak istedi˘ iniz her seyi yazabilirsiniz. Fonksiyon tanımının iki nokta s üst üste i¸areti ile bitmesinden.1 Fonksiyonları Tanımlamak Python’da fonksiyonları kullanabilmek için öncelikle fonksiyonları tanımlamamız gerekiyor. Ama henüz i¸imiz bitmedi. sonraki satırın girintili olması gerekti˘ ini tahmin etmi¸sinizdir.. Ayrıca fonksiyonları tanımlarken en sona parantez ve iki nokta üst üste i¸arets lerini de koymayı unutmuyoruz.. Gördü˘ ünüz gibi. Bu fonksiyonun s s bir i¸e yarayabilmesi için bunun altını doldurmamız gerekiyor. ardından da fonksiyonumuzun adını yazıyoruz. Yalnız fonksiyon adlarında Türkçe karakter kullanmas s s manız gerekiyor. s g s Gelin isterseniz biz bu fonksiyonun altını çok basit bir sekilde dolduralım: ¸ def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" Böylece eksiksiz bir fonksiyon tanımlamı¸ olduk.. g ¸ s g 13. her metin düzenleyicide bulunan “bul-de˘ i¸tir” g s gs özelli˘ ini kullanabiliriz. ˙ satırda “tarihinde” yazaca˘ ımıza “tariginde” yazmı¸ız. önce def parçacı˘ ını. Ama i¸ler her zaman bu kadar kolay olmayabilir. Örne˘ in yukarıdaki dilekçe g g metninde bir yazım hatası var.coding: utf-8 -*- .. Böylece ilk fonksiyonumuzu tanımlamı¸ olduk. Burada dikkat etmemiz gereken en önemli s sey.coding: utf-8 -*def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" Bu kodları bir metin düzenleyiciye kaydedip çalı¸tırdı˘ ımızda hiç bir çıktı elde edemeyiz. s g Simdi biz bu yazım hatasını düzeltmek istedi˘ imizde. Fonksiyon tanımlamak için def adlı bir parçacıktan yararlanaca˘ ız. Biz de bu bölümde bu faydalı aracı nasıl kullanaca˘ ımızı ö˘ renecek ve bu aracı g g olabildi˘ ince ayrıntılı bir sekilde incelemeye çalı¸aca˘ ız.

. en ba¸ta bahsetti˘ imiz sorunları da çözemiyor henüz. Fonksiyonlar bir bakıma bir taslaklama sistemi gibidir. Fonksiyon adlarını belirlerken Türkçe karakter kullanmıyoruz. daha önce tanımladı˘ ımız fonksiyonu ça˘ ırmı¸ oluyoruz. Orçun Kunek""" dilekce_gonder() Elbette bu örnek Python’daki fonksiyonların bütün yeteneklerini ortaya koymaktan aciz. g g 6. Örne˘ in su bir fonksiyondur: g g ¸ . Bir fonksiyonu tanımlamak için def adlı parçacıktan yararlanıyoruz. s g s Dilerseniz. 5. Bu s g ¸ satırı ekleyerek. Ayrıca tanıms ladı˘ ımız fonksiyonun bir de gövdesinin olması gerekir.. Python’da fonksiyonlar bizi aynı seyleri tekrar tekrar yazma zahmetinden kurtarır.. g Tebrikler! Böylece ilk eksiksiz fonksiyonunuzu hem tanımlamı¸. hem de ça˘ ırmı¸ oldunuz. s s ¸ s 7. ˙ kısım s Ilk fonksiyonun tanımlandı˘ ı ba¸lık kısmı.coding: utf-8 -*def dilekce_gonder(): print """\ Sayın Mehmet Bey. bu konunun en ba¸ında verdi˘ imiz dilekçe örne˘ ini de bir fonksiyon haline getirelim: s g g #!/usr/bin/env python # -*. Dolayısıyla Python’da bir fonksiyon temel olarak iki kısımdan olu¸ur. Elbette bir fonksiyonun i¸levli olabilmesi için sadece tanımlanması yetmez. Biraz sonra verece˘ imiz örneklerde g bu durumu daha net olarak görece˘ iz. Ba¸lık ve gövde dı¸ında kalan her sey fonksiyonun da dı¸ındadır. g 3. Bu satıra teknik g g s olarak fonksiyon ça˘ rısı (function call) adı verilir. Ama ne yapalım.2009 tarihinde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. ¸ 2. Saygılarımızla.. gövdedeki girintili kısmın bitti˘ i yerde biter. s g Su ana kadar ö˘ rendiklerimiz ancak bu kadarını yapmamıza müsaade ediyor.def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" fonksiyon_adi() Burada fonksiyonun çalı¸masını sa˘ layan sey. Biraz sonra ¸ g ö˘ reneceklerimiz sayesinde fonksiyonlarla çok daha faydalı ve manalı i¸ler yapabilece˘ iz. Python’da fonksiyonları kullanabilmek için öncelikle fonksiyonu tanımlamamız gerekir. Fonksiyon gövdesini girintili olarak g yazıyoruz. 4. Fonksiyonlarımıza verece˘ imiz adların olabildi˘ ince betimleyici olması herkesin hayrınadır. g Yukarıdaki kodları çalı¸tırdı˘ ımızda ekrana merhaba fonksiyon! satırının yazdırıldı˘ ını göres g g ce˘ iz. Üstelik bu fonksiyon. en son satırdaki fonksiyon_adi() kodudur. Bir fonksiyon. ikinci kısım ise fonksiyonun içeri˘ ini olu¸turan g s g s gövde kısmıdır.12. g s g Yeni bir bölüme geçmeden önce isterseniz fonksiyonlarla ilgili olarak buraya kadar ö˘ rendi˘ imiz kısmı biraz irdeleyelim: g g 1. Python’da bir fonksiyon tanımı söyle bir yapıya sahiptir: ¸ def fonksiyon_adi(): . 19.

hiç endi¸e etmenize gerek yok. daha önce tanımladı˘ ımız cift() adlı g fonksiyon devreye girecektir. print "nasılsın?" satırıyla g s biter. s 8. Fonksiyonların i¸levli olabilmesi için bu fonksiyonlar tanımlandıktan sonra ça˘ rılmalıdır. Fonksiyon ça˘ rısı dedi˘ imiz selamla() satırı bu fonksiyonun dı¸ındadır. Girintili alanın dı¸ında kalan bütün kodlar o fonksiyonun dı¸ındadır. gövdesindeki girintili alanın sonuna g g s kadar devam eder. tek() adlı fonksiyonun görevi ekrana Girdi˘ iniz sayı bir tek sayıdır! çıktısı. bu fonksiyon def selamla(): satırıyla ba¸lar. e˘ er kullanıcının verdi˘ i sayı 2’ye tam olarak bölünmüyorsa g g o zaman da tek() adlı fonksiyon devreye girer. E˘ er sayı 2’ye tam olarak bölünüyorsa çifttir. g Dilerseniz bu bölümü kapatmadan önce fonksiyonlarla ilgili birkaç basit örnek daha yaparak bu konuya ısınmanızı sa˘ layalım: g #!/usr/bin/env python # -*. Aksi halde bu sayı tektir. Bu kodlarda özellikle fonksiyonların nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ine dikkat edin. Çünkü bu satır g g s selamla() fonksiyonunun gövdesini olu¸turan girintili kısmın dı¸ında yer alıyor. bir fonksiyon def parçacı˘ ıyla ba¸lar. Tam g s s s olarak ne demek istedi˘ imizi biraz sonra gayet net bir sekilde anlamanızı sa˘ layacak örnekler g ¸ g verece˘ iz. Yok. Daha önce s g de dedi˘ imiz gibi. cift() adlı fonksiyonun görevi ise Girdi˘ iniz sayı bir çift g g sayıdır! çıktısı vermek. s s E˘ er bu söylediklerimiz size biraz kafa karı¸tırıcı gelmi¸se. E˘ er kullanıcının girdi˘ i g g g g sayı 2’ye tam olarak bölünüyorsa. Daha sonra Python’un raw_input() fonksiyonunu kullanarak kullanıcıdan bir sayı girmesini istiyoruz. yani bu sayı çiftse. s g Örne˘ in yukarıdaki fonksiyonu söyle ça˘ ırıyoruz: g ¸ g def selamla(): print "merhaba!" print "nasılsın?" selamla() Dedi˘ imiz gibi. Ardından da kullanıcı tarafından girilen bu sayının tek mi yoksa çift mi oldu˘ unu denetliyg oruz. print "nasılsın?" satırıyla biter. Mesela s s . g Burada cift() ve tek() adlı fonksiyonları nasıl ça˘ ırdı˘ ımıza dikkat edin.coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek() Burada tek() ve cift() adlı iki fonksiyon tanımladık.def selamla(): print "merhaba!" print "nasılsın?" Bu fonksiyon def selamla(): satırıyla ba¸lar.

Ama g ¸ s simdi ö˘ renece˘ imiz parametre kavramı sayesinde fonksiyonlarımıza takla atmayı ö˘ rete¸ g g g ce˘ iz. Bu de˘ i¸kenin adı isim.coding: utf-8 -*def selamla(): print "merhaba. Ancak yapaca˘ ımız i¸in niteli˘ ine s g s g göre bu parantezlerin içine birtakım bilgiler yerle¸tirmemiz gerekebilir. parangs gs g tez içindeki bu de˘ i¸kenlere parametre adı verilir. Fonksiyonumuza bir parametre verdik! Simdiye kadar tanımladı˘ ımız fonksiyonlarda. belki de fark etmediniz. emin olun fonksiyonlar hiçbir i¸imize yaramazdı. Simdi ¸ söyle bir örnek verdi˘ imizi dü¸ünelim: ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. ˙ Isterseniz simdi tanım¸ ladı˘ ımız bu fonksiyonun bir i¸e yarayabilmesi için fonksiyonumuzu ça˘ ıralım: g s g selamla("istihza") Kodları bir arada görelim: #!/usr/bin/env python # -*. benim adım istihza! . fonksiyon adını belirledikten g sonra bir parantez i¸areti kullanıyoruz. ama burada aslında çok önemli bir sey yap¸ tık. benim adım istihza! çıktısını verebilir. ¸ g fonksiyon tanımı hep bo¸ bir parantezden olu¸uyordu. g g g Ancak yukarıda tanımladı˘ ımız fonksiyon oldukça kısıtlı bir kullanım alanına sahiptir. gs s 13. örneklerde de gördü˘ ümüz gibi s s g hiçbir bilgi içermeyebilir. Zaten Python fonksiyonları da asıl gücünü bu parametrelerden alır.2 Fonksiyonlarda Parametre Kullanımı Yukarıdaki örneklerde gördü˘ ünüz gibi. ˙ste bu bilgilere s I¸ parametre adı verilir. Ancak bu defa parantezimizin içinde bir s s de˘ i¸ken adı görüyoruz. benim adım istihza!" selamla() Burada fonksiyonumuzu tanımladıktan sonra en sondaki selamla() satırı yardımıyla fonksiyonumuzu ça˘ ırdık. benim adım %s!" %isim selamla("istihza") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ merhaba. Fonksiyonumuzu tanımlarken bir parametre gs belirttikten sonra bu parametreyi fonksiyonun gövdesinde de kullandık. bir fonksiyon tanımlarken. Yani tanımladı˘ ımız fonksiyona hayat öpücü˘ ü verdik. benim adım %s!" %isim Belki fark ettiniz. Yani bu parantezler bo¸ olabilir. E˘ er fonksiyonların g yapabildi˘ i sey bundan ibaret olsaydı. Bu g fonksiyon ekrana yalnızca merhaba. Gelin isterseniz çok basit bir örnekle ba¸layalım: g s def selamla(isim): print "merhaba. Bu fonksiyonlardan g sonra gelen sayı de˘ i¸keni de fonksiyon alanının dı¸ında yer alır. Bu parantez i¸aretleri. Fonksiyonlar söz konusu oldu˘ unda.yukarıdaki örnekte tek() ve cift() birbirinden ba˘ ımsız iki fonksiyondur.coding: utf-8 -*def selamla(isim): print "merhaba.

ö˘ elerini birbiriyle çarpan hazır bir fonksiyon bulunmuyor. Aynı fonksiyon çagrılırken parang tez içinde belirtilen de˘ erlere ise “argüman” adı verilir. E˘ er bu temeli iyi kavrarsanız ba¸ka yerlerde görece˘ iniz daha karma¸ık g g s g s örnekleri anlamakta zorlanmazsınız. E˘ er selamla() adlı fonksiyonu farklı bir argüman ile ça˘ ırırsak elbette alaca˘ ımız çıktı da farklı g g g olacaktır: selamla("Ahmet Efendi") Bu defa çıktımız söyle: ¸ merhaba. Burada terminolojiyle ilgili ufak bir not dü¸elim: Fonksiyonlar tanımlanırken g s ˘ parantez içinde belirtilen de˘ erlere “parametre” adı verilir.. bütün de˘ erleri tek bir de˘ i¸ken içinde toplamaktır.. g ˙ Ilerde görece˘ imiz örnekler ne kadar karma¸ık olursa olsun.. bu de˘ eri yine a de˘ i¸kegs g g gs nine atayaca˘ ız: g . Bu fonksiyonu söyle kullanıyorduk: g s ¸ >>> sayilar = [45. Neyse. Python bize bu g i¸lem için herhangi bir hazır fonksiyon sunmadı˘ ından. i¸in temeli aynen yukarıda ang s s lattı˘ ımız gibidir. 90. Böylece çıktıda istihza g de˘ erini aldık. 90. Dolayısıyla bu fonksiyonu argümansız olarak veya birden fazla argümanla ça˘ ıramayız. Yani g gs öncelikle de˘ eri 1 olan bir de˘ i¸ken belirlememiz gerekiyor: g gs >>> a = 1 Daha sonra listedeki bütün sayıları a de˘ i¸keninin de˘ eriyle çarpıp. verilen sayıları toplayan sum() adlı bir fonksiyon oldu˘ unu önceki derslerimizde g ö˘ renmi¸tik. ¸ listedeki bütün sayıları 1’le çarpıp.. Daha sonraki bölümlerde bu parametre kavramından bolca yararlanaca˘ ız.. Yani g fonksiyonu su sekillerde ça˘ ırmak hata almamıza yol açacaktır: ¸ ¸ g selamla("Ahmet". Diyelim ki elimizde söyle bir sayı s ¸ listesi var: >>> sayilar = [45. 43] >>> sum(sayilar) 178 sum() fonksiyonu. 43] Soru su: Acaba bu listedeki sayıları birbiriyle nasıl çarparız? Bunu yapmanın en kolay yolu. Ama her iki durum için de “parametre” g adının kullanıldı˘ ını da görebilirsiniz bazı yerlerde. selamla() fonksiyonunun bir adet parametreye sahip olmasıdır. "Mehmet") veya: selamla() Sanırım bu örnekler fonksiyonlardaki parametre kavramının ne oldu˘ unu net bir biçimde org taya koyuyor. Biz bu terminoloji i¸ini bir kenara g s bırakıp yolumuza devam edelim. Dilerseniz bu anlattıklarımızla ilgili ufak bir örnek daha yapıp ba¸ka bir konuya geçelim. benim adım Ahmet Efendi! Burada önemli olan nokta. O halde hemen ba¸layalım. kendisine argüman olarak verilen bir sayı listesinin ö˘ elerini birbiriyle g toplayıp sonucu bize bildiriyor.. böyle bir durumda kendi yöntemimizi s g kendimiz icat etmek zorundayız. s Python’da.Burada selamla() adlı fonksiyonu istihza argümanı ile birlikte ça˘ ırdık. Ancak Python’da bu sum() fonksiyonuna benzer bir sekilde ¸ bir sayı listesini alıp.

g gs 3. .>>> for i in sayilar: . ˙ste Python’daki fonksiyonlar böyle bir durumda hemen devreye girer. sonra gereken yerlerde icat etti˘ i bu tekerle˘ i kullanır. Önce bir sayı listesi tanımlarsınız. Program içinde.. tekerle˘ i bir kez icat g g eder. listedeki bütün sayıların çarpımı a de˘ i¸keninde tutuluyor. a = a * i Yukarıdaki kodları söyle de yazabilece˘ imizi biliyorsunuz: ¸ g >>> for i in sayilar: . yukarıdaki gibi her defasında tekerle˘ i yeniden icat etmek yerine. Simdi gelin yukarıdaki i¸lemleri içeren fonksiyonumuzu tanımlayalım: g g ¸ s #!/usr/bin/env python # -*... Mantıklı bir proI¸ gramcı. elde etti˘ iniz de˘ eri gs g g g tekrar bu de˘ i¸kene atarsınız. de˘ eri 1 olan bir de˘ i¸ken tanımlarsınız... bir liste içindeki sayıları birbiriyle çarpmanız gerekiyor. sizi aynı seyleri sürekli tekrar etmek zorunda bıraktı˘ ı için oldukça verimsiz bir ¸ g yoldur. 90. Daha sonra. a *= i Böylece listedeki bütün sayıların çarpımını gösteren de˘ er a de˘ i¸kenine atanmı¸ oldu. Son olarak da listedeki bütün sayıları bu de˘ i¸kenin de˘ eriyle çarpıp. gereken her yerde bu i¸lemleri tekrar edersiniz.. 2. Bunun için söyle bir yol takip ¸ edebilirsiniz: 1. Biz de yukarıdaki i¸lemleri içeren g g s bir fonksiyonu tek bir kez tanımlayaca˘ ız ve program içinde gereken yerlerde bu fonksiyonu g ça˘ ıraca˘ ız. Artık bu fonksiyonu kullanarak istedi˘ imiz bir sayı g s s g grubunu birbiriyle rahatlıkla çarpabiliriz. s Bu yöntem. gs 4.. ˙ g gs s Isterseniz bu a de˘ i¸keninin de˘ erini yazdırıp sonucu kendi gözlerinizle görebilirsiniz: gs g >>> print a 174150 Gördü˘ ünüz gibi. g gs Kodları topluca görelim: >>> >>> >>> . 43] a = 1 for i in sayilar: a *= i print a 174150 Simdi söyle bir dü¸ünün: Diyelim ki bir program yazıyorsunuz ve bu programın de˘ i¸ik yer¸ ¸ s gs lerinde. >>> sayilar = [45..coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Böylece tasla˘ ımızı olu¸turmu¸ olduk. Bunun için yapmamız gereken tek sey carp() adlı ¸ fonksiyonu ça˘ ırmak: g ...

5. Mesela bizim g g s g örne˘ imizde carp() fonksiyonunu “sayilar” adlı bir liste ile ça˘ ırdık. s g Bu arada. Halbuki fonksiyonumuz sadece tek bir argüman alıyor. 7] carp(sayilar) Simdi kodları topluca görelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.. 5. 5.coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i print a sayilar = [3.carp([3.. tanımladı˘ ımız fonksiyonu yeniden düzeng s gs g lememiz yeterli olacaktır.coding: utf-8 -*def carp(osman): a = 1 for i in osman: a = a * i print a Daha sonra da yine bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g sayılar = [3. 7] carp(sayilar) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda 105 sonucunu alırsınız. Çünkü carp() fonksiyonu tek bir parametre alıyor. 7) Çünkü burada carp() fonksiyonuna birden fazla argüman verdik. E˘ er fonksiyonlar olmasaydı. 5. Program içinde daha sonra fonksiyonu ça˘ ırırken g g argüman olarak kullanaca˘ ınız de˘ erin “liste” adını ta¸ıma zorunlulu˘ u yoktur. carp() fonksiyonuna argüman olarak verdi˘ imiz sayıları bir liste içine g aldık. g Fonksiyonların i¸imizi ne kadar kolayla¸tırdı˘ ını görüyorsunuz. Yapmak istedi˘ imiz i¸lemleri bir s s g g s fonksiyon olarak tanımlıyoruz ve gerekti˘ i yerde bu fonksiyonu ça˘ ırarak i¸imizi hallediyoruz. Üstelik g s . 7]) Burada dikkat ederseniz. Elbette dilerseniz önce bir sayı listesi tanımlayabilir. 5. 7] carp(sayilar) Elbette fonksiyon içinde belirtti˘ iniz parametrelerin anlamlı bir ada sahip olması herkes için en g do˘ rusudur. fonksiyon içinde tek bir kez tanımg ladı˘ ımız i¸lemi programın farklı yerlerinde defalarca tekrar etmemiz gerekecekti. E˘ er bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırırg ¸ ¸ g sanız hata alırsınız: carp(3. g g s E˘ er i¸lemlerde bir de˘ i¸iklik yapmak gerekirse. ardından da bu listeyi fonksiyona argüman olarak verebilirsiniz: sayilar = [3. Yani yukarıdaki fonksiyonu g g söyle de yazabilirdik: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. yukarıdaki kodlarda carp() fonksiyonuna ait liste adlı parametrenin yalnızca temsili bir isimlendirme oldu˘ una dikkat edin.

"Orçun Kunek") Gördü˘ ünüz gibi. tel.12. kimden) dilekce_gonder("Mehmet Bey". %s""" %(kime. "21. "Erdener Topçu") Ayrıca dilekçe metninde bir de˘ i¸iklik yapmak istedi˘ imizde sadece fonksiyon gövdesini düzengs g lememiz yeterli olacaktır. Mesela söyle bir fonksiyon tanımg ¸ layabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i kayit_ekle("Orçun". meslek. "Adana".i¸lemlerde bir de˘ i¸iklik yapmak istedi˘ imizde de. Mesela dilekçeyi Ahmet Bey’e göndereceksek g söyle bir satır yazmamız yeterli olacaktır: ¸ dilekce_gonder("Ahmet Bey". kimden): print """\ Sayın %s.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. sehir. "Baraj Yolu") . meslek. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. Saygılarımızla. Ardından dilekçeyi kime göndereceksek.3 ˙simli ve Sıralı Argümanlar I Bir önceki bölümde fonksiyon parametrelerini nasıl kullanaca˘ ımızı ö˘ rendik. "Kunek". S "0322 123 45 67". soyisim)] = [sehir. 13. %s tarihinde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. yukarıdaki fonksiyon i¸imizi bir hayli kolayla¸tırıyor. tarih. adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k.2010". tel. bütün programı ba¸tan sona tarayıp de˘ i¸iks gs g s gs likleri tek tek elle uygulamak zorunda kalacaktık.coding: utf-8 -*def dilekce_gonder(kime. "19.01. soyisim. Burada fonksiyonumuzu g s s sadece bir kez olu¸turuyoruz. Dilerseniz en ba¸ta verdi˘ imiz dilekçe örne˘ ine tekrar dönelim ve o durumu fonksiyonlara s g g uyarlayalım: #!/usr/bin/env python # -*. Python’da g g fonksiyonlara istedi˘ iniz sayıda parametre verebilirsiniz. uygun bilgileri kuls lanarak yeni bir fonksiyon ça˘ rısı yapabiliriz. v in kayit. "¸arkıcı". tarih.2009".

v in sozluk. v de˘ i¸keni ise aynı gs gs sözlükteki de˘ erleri temsil ediyor. olu¸turdu˘ umuz bu sözlü˘ e g g s g g ö˘ e ekliyoruz. g Sözlü˘ ü olu¸turduktan sonra ekrana Ba˘ lantı bilgileri kayıtlara eklendi! biçiminde bir mesaj g s g yazdırıyoruz. Yani kayit adlı sözlüks gs teki anahtar kısmını almı¸ oluyoruz.. sehir.items(): satırında k de˘ i¸keni kayit adlı sözlükteki anahtarları. Bu sög s zlük. Bu kısım. s Bu kodlarda öncelikle kayit_ekle() adlı bir fonksiyon tanımladık. Dilerseniz buna bir örnek vererek bu metodu g tekrar hatırlayalım. fonksiyon parametrelerinden olan isim ve soyisim. g items() metodunu hatırlattı˘ ımıza göre biz tekrar kayit_ekle() fonksiyonumuzu incelemeye g devam edebiliriz. Diyelim ki elimizde söyle bir sözlük var: ¸ >>> sozluk = {"programlama dili": "Python". print "-"*len(k) satırı ise.. v in g kayit. Bunlar. "metin duzenleyici": "Kwrite"} Simdi items() metodunu bu sözlük üzerine uygulayalım: ¸ >>> print sozluk. Python sözlüklerinde items() adlı bir metot oldu˘ unu s g g sözlükler konusunu i¸lerken ö˘ renmi¸tik. v Buradan söyle bir çıktı alırız: ¸ programlama dili Python metin düzenleyici Kwrite Bu sekilde bir çıktı elde ettikten sonra artık bu çıktıyı istedi˘ imiz sekilde biçimlendirebile¸ g ¸ ce˘ imizi biliyoruz. Daha sonra da kayıt adlı sözlü˘ ün ö˘ elerini belli bir düzen çerçevesinde ekrana g g yazdırıyoruz. Bu i¸lemi nasıl yaptı˘ ımıza dikkat edin.Yine burada. sehir.. Buna göre. kayit adlı sög zlükteki “anahtar” kısmını olu¸turacak. Tanımladı˘ ımız bu fonksiyonun gövdesinde ilk olarak kayit adlı bir sözlük olu¸turduk. Biraz önce anlattı˘ ımız gibi. E˘ er Python kodlarına duyarlı bir metin düzenleyici kullanıyorg g sanız (mesela IDLE) virgül i¸aretlerinden sonra ENTER tu¸una bastı˘ ınızda düzgün girinti yapısı s s g otomatik olarak olu¸turulacaktır. bir önceki satırda ekrana yazdırdı˘ ımız g g . ekleyece˘ imiz ba˘ lantıya dair bilgileri tutacak. ’Kwrite’)] Gördü˘ ünüz gibi. sozluk adlı sözlü˘ e ait bütün anahtar ve de˘ erler bir liste içinde demetler g g g halinde toplandı. Bu fonksiyon toplam altı adet parametre alıyor. Simdi söyle bir sey yazalım: ¸ ¸ ¸ >>> for k. öncelikle k de˘ i¸kenini ekrana yazdırıyoruz. ’Python’). Bu metot yardımıyla bir sözlük içinde bulunan bütün s g s anahtar ve de˘ er çiftlerini elde edebiliyorduk..items(): . kodlarımızın çirkin bir görüntü olu¸turmaması için ö˘ eleri nasıl alt satıra s g geçirdi˘ imize dikkat edin. fonksiyondaki isim ve soyisim parametrelerinin s de˘ erini gösteriyor. Böylece sözlükteki anahtar ve de˘ er çiftlerini birbirinden g g ayırmı¸ olduk. .. kayit_ekle() fonksiyonu içindeki for k. meslek. tel ve adres de˘ erleri ise kayit adlı s g sözlükteki “de˘ er” kısmını meydana getirecek. s Bu i¸lemi yaptıktan sonra. Daha sonra. print k.items() [(’programlama dili’. meslek. soyisim. isim.. (’metin duzenleyici’. tel ve adres.

Sarkıcı. tel. Kunek.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. adr) Yukarıdaki fonksiyonları kullanırken dikkat etmemiz gereken çok önemli bir nokta var. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. ˙ste bu noktada Python’daki isimli argümanlar s g I¸ (keyword arguments) devreye girer ve bizi büyük bir dertten kurtarır.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isi soy seh mes tel adr = = = = = = raw_input("isim: ") raw_input("soyisim: ") raw_input("¸ehir: ") s raw_input("meslek: ") raw_input("telefon: ") raw_input("adres: ") kayit_ekle(isi. mes. ilk argümanımızın isim. Mesela söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. soyisim)] = [sehir. bizim yukarıda verdi˘ imiz örnekte çok belli olmasa da. meslek. s En son olarak da kayit adlı sözlü˘ ün “de˘ er” kısmındaki ö˘ eleri tek tek ekrana yazdırıyoruz. meslek. s g Fonksiyonumuzu sırasıyla. kayit_ekle() adlı fonksiyonu kullanırken argüman olarak verece˘ imiz de˘ erlerin sırası büyük g g önem ta¸ıyor. fonksiyon tanımındaki sıraya göre yazmamız gerek. soyisim. g g g Böylece isim ve soyismi. seh. Ancak takdir edersiniz ki. sehir. isim ve soyisim de˘ erlerinin uzunlu˘ u kadar çizgi çekmemizi sa˘ lıyor. g g g Fonksiyonumuzu ba¸arıyla tanımladıktan sonra sıra geldi bu fonksiyonu ça˘ ırmaya. 0322 123 45 67 ve Baraj Yolu argü¸ manlarıyla birlikte ça˘ ırıyoruz. be¸incisinin telefon. soy. tel.. Aksi ¸ s halde. kayit_ekle() fonksiyonundaki parametreleri kendiniz yazmak yerine kullanıcıdan almayı da tercih edebilirsiniz. Yani bu de˘ erleri. tel. altıncısının ise adres olması gerekiyor.isim ve soyismin altına. Nasıl mı? ˙ Isterseniz yukarıda verdi˘ imiz örnekten yararlanalım: g . fonksiyondan alaca˘ ımız çıktı hiç g g de bekledi˘ imiz gibi olmayabilir. dördüncüsünün meslek. bu kadar fazla sayıda parametrenin g sırasını akılda tutmak hiç de kolay bir i¸ de˘ il. üçüncüsünün g sehir. fonksiyondaki öteki bilgilerden görsel olarak ayırmı¸ oluyoruz.. Böylece bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: g s g ¸ Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi! g Orçun Kunek ----------Adana S ¸arkıcı 0322 123 45 67 Baraj Yolu ˙ Isterseniz. Adana. Orçun. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. ikincisinin soyisim. Buna göre s g kayit_ekle() fonksiyonunu ça˘ ırırken. v in kayit.

Mesela su örne˘ e bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Ama özellikle sayılar ve karakter dizilerini karı¸ık olarak içeren s s fonksiyonlarda yukarıdaki yöntemin faydası daha belirgindir.. I adres = "Çeliktepe") Gördü˘ ünüz gibi.coding: utf-8 -*def terfi_ettir(kisi. tel. e_maas. soyisim. %s pozisyonundan %s pozisyonuna " "terfi etmi¸tir!" %(kisi.. z_orani): print ("%s. parametre/argüman sıralamasının önemi ortaya çıkar. meslek. sehir. "˙¸ Geli¸tirme Uzmanı". e_maas + s (e_maas * z_orani / 100))) terfi_ettir("Ahmet Öncel". v in kayit. soyisim)] = [sehir. sehir = "˙stanbul". tel. g tel = "0212 123 45 67". e_poz. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. isimli parametre kullanmanın faydası s g ilk bakı¸ta pek belli olmuyor. Is s 3500. E˘ er burada mesela I¸ g Ahmet Öncel argümanıyla 3500 argümanının yerini de˘ i¸tirirseniz programınız hata verecekgs tir. isimli argümanları kullanarak yazarsak sıralama meselesini dert etmemize g gerek kalmaz: . e_poz. Bizim örne˘ imizde g bütün parametreler karakter dizilerinden olu¸tu˘ u için. Çünkü bu fonksiyonda biz 3500 sayısını kullanarak aritmetik bir i¸lem yapıyoruz. Böylece argümanları sıra gözetmeden kullanma imkânımız oluyor.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. y_poz)) s print ("Bu ki¸inin %s TL olan maa¸ı %s TL’ye " s s "yükseltilmi¸tir!" %(e_maas. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. soyisim = "Çelebi". g Yukarıdaki örne˘ i. meslek. Is s "˙¸ Geli¸tirme Müdürü". kayit_ekle() adlı fonksiyonumuzun argümanlarını isimleriyle birlikte ça˘ ırıyg g oruz. y_poz.#!/usr/bin/env python # -*.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i kayit_ekle(isim = "Abdurrahman". meslek = "Ö˘retmen". s Bu arada yukarıdaki fonksiyonun sa˘ a do˘ ru çok fazla yayılarak çirkin bir kod görüntüsü verg g memesi için satırları nasıl alta kaydırdı˘ ımıza dikkat edin. E˘ er s g 3500’ün olması gereken yerde bir sayı yerine karakter dizisi olursa aritmetik i¸lem yapılamaz. 25) ˙ste bu örnekte.

6. e_poz. atlama_de˘eri) s g s g g range() fonksiyonunu kullanabilmek için bu parametreler içinde sadece “biti¸_de˘ eri” adlı s g parametreye bir argüman vermemiz yeterli olacaktır: . 9] Bu kullanım bize 0’dan 10’a kadar olan sayıların listesini veriyor. 7. Ancak argüman sayısının çok fazla oldu˘ u durumlarda isimli g argümanları kullanmak da i¸inizi bir hayli kolayla¸tırabilir. e_maas + s (e_maas * z_orani / 100))) terfi_ettir(e_maas = 3500. y_poz)) s print ("Bu ki¸inin %s TL olan maa¸ı %s TL’ye " s s "yükseltilmi¸tir!" %(e_maas. 4. Hatırlarsanız range() fonksiyonunu söyle kullanıyorduk: ¸ >>> range(10) [0. range() fonksiyonunun sayıları atlayarak göstermesini sa˘ lıyor. e_poz. g Gördü˘ ünüz gibi range() fonksiyonu su parametrelerden olu¸uyor: g ¸ s range(ba¸langıç_de˘eri. 2. y_poz. e_maas. Is s z_orani = 25) Teknik olarak söylemek gerekirse Python fonksiyonlarında ö˘ e sıralamasının önem ta¸ıdı˘ ı g s g argümanlara sıralı argüman (positional argument) adı verilir. 3. Gelin isterseniz bu fonksiyona simdi ¸ biraz daha yakından bakalım. 9] Bu sekilde de 4’ten 10’a kadar olan sayıların listesini elde ediyoruz. z_orani): print ("%s. Dikkat ederseniz. y_poz = "˙¸ Geli¸tirme Müdürü". Python fonksiyonlarında sıralı argümanlardan bolca yararlanılır. s s ˘ 13. 7. 8.4 Varsayılan Degerli Argümanlar Önceki derslerimizden range() fonksiyonunu biliyorsunuz.#!/usr/bin/env python # -*. 6. %s pozisyonundan %s pozisyonuna " "terfi etmi¸tir!" %(kisi. 1. biz yukarıda range() fonksiyonunu tek bir argüman ile ça˘ ırdık. 5. 10) [4. 8] Bu üçüncü argüman. Is s kisi = "Ahmet Öncel". 2) [4. 5.coding: utf-8 -*def terfi_ettir(kisi. range() fonksiyonu bun¸ ların dı¸ında üçüncü bir argüman daha alır: s >>> range(4. 10. 6. 8. biti¸_de˘eri. e_poz = "˙¸ Geli¸tirme Uzmanı". Ancak biz dilersek yukarıdaki fonksiyonu g ikinci bir argümanla daha ça˘ ırabiliriz: g >>> range(4.

Bu fonksiyonu g s kullanabilmek için sayi parametresini mutlaka belirtmemiz gerekiyor. kendisine verilen bir sayının kuvvetini hesaplayan bir fonksiyon yazdık. kurulumla ilgili bütün seçeneklerin ne i¸e yaradı˘ ını bilmiyor s g olabilirsiniz. g g Çünkü kvt parametresinin varsayılan de˘ eri 2’dir. makul bir program. O yüzden. Veya programla ilgili.coding: utf-8 -*def kuvvet(sayi. Örne˘ in kullanıcı programı kurarken herhangi bir kurulum dizini belirtg g mezse program otomatik olarak varsayılan bir dizine kurulabilir. s Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er bu ¸ g programı ilk defa kuruyorsanız. Mesela I¸ g g su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. kullanıcının g en az seçimle programı kullanılabilir hale getirmesine müsaade etmelidir. Yani bir programın kurulumu esnasında bazı seçeneklere programı yazan ki¸i tarafından bazı mantıklı varsayılan s de˘ erler atanabilir. s ˙ste biz de kendi yazdı˘ ımız fonksiyonlarda böyle varsayılan de˘ erler belirleyebiliriz. Gelin isterseniz bununla ilgili bir ba¸ka örnek daha verelim: s . E˘ er bizim g g g g istedi˘ imiz sey herhangi bir sayının farklı bir kuvvetini hesaplamaksa bizim bunu açık açık g ¸ belirtmemiz gerekiyor. kullanıcının i¸ine yarayacak bir özellik varsayılan olarak açık gelebilir. 1) seklinde algılayacak g ¸ ve ona göre i¸lem yapacaktır. Bu sayede range() fonksiyonunu her defasında üç argüman s s vermek yerine tek argüman ile çalı¸tırabiliyoruz. Çünkü bunun varsayılan bir de˘ eri var. 10. s g Bu yüzden o parametreleri belirtmesek de oluyor. Bu fonksiyonun varsayılan de˘ erli bir parametresi var (kvt). ˙ste biz de yazdı˘ ımız pros I¸ g gramlarda kullanaca˘ ımız fonksiyonlara bu sekilde varsayılan de˘ erler atarsak programımızı g ¸ g kullanacak ki¸ilere kullanım kolaylı˘ ı sa˘ lamı¸ oluruz. Dolayısıyla e˘ er program size kurulumun her a¸amasında bir soru sorarsa her g s soruya ne cevap verece˘ inizi kestiremeyebilirsiniz. s Peki varsayılan de˘ erli argümanların bize ne gibi bir faydası var? Varsayılan de˘ erli argüg g manları suna benzetebiliriz: Diyelim ki bilgisayarınıza bir program kuruyorsunuz. kuvvet() adlı fonksiyon toplam 2 parametreden olu¸uyor. kuvveti hesaplanacaktır. biz range(10) yazdı˘ ımızda Python bunu range(0. çünkü o parametrelerin birer varsayılan de˘ eri var. kvt parametresini belirtmesek de olur. Örne˘ in range() fonksiyonunu yazan s g g s g Python geli¸tiricileri bu fonksiyona bazı varsayılan de˘ erler atayarak bizim için bu fonksiyonun s g kullanımını kolayla¸tırmı¸lardır. kuvvetini hesaplamı¸ olduk. kvt=2): print sayi ** kvt Burada. Fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyoruz: g ¸ ¸ g kuvvet(12) Fonksiyonu böyle ça˘ ırdı˘ ımızda otomatik olarak 12 sayısının 2. Dolayısıyla biz fonksiyonu tek g argümanla ça˘ ırdı˘ ımızda Python kvt parametresinin de˘ erini 2 kabul edecektir. Ama e˘ er biz 12 sayısının farklı bir kuvvetini g g hesaplamak istersek aynı fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g kuvvet(12.range(10) Öteki iki parametreyi ise bo¸ geçebiliyoruz. O parametrelerin varsayılan de˘ erlerinin g söyle oldu˘ unu biliyorsunuz: ¸ g ba¸langıç_de˘eri = 0 s g atlama_de˘eri = 1 g Dolayısıyla. 3) Böylece 12 sayısının 3.

Ama sonuncu parametreye varsayılan bir de˘ er atadı˘ ımız için. Varsayılan de˘ erli fonksiyonlar tanımlarken dikkat etmemiz gereken önemli bir kural var. bolen.. bolunen ve hassas. g g Bu arada. 3. hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: print float(sonuc) if not hassas: print int(sonuc) Burada if hassas: ifadesi if hassas == True: ile e¸anlamlıdır. bu parametrenin de˘ eri True varsayılacaktır. E˘ er üçüncü parametreyi g belirtmezsek. if not hassas: ise if s hassas == False ile aynı anlama gelir. E˘ er biz bu tür bir hasg g sasiyet istemezsek üçüncü parametre olan hassas‘ı False de˘ eri ile ça˘ ırıyoruz. hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas == True: print float(sonuc) if hassas == False: print int(sonuc) Burada bol() adlı bir fonksiyon tanımladık. fonksiyg g g onumuzu kullanırken sadece iki argüman vermemiz yeterli oluyor. fonksiyonumuza baktı˘ ımız zaman. Bu g tür fonksiyonlarda varsayılan de˘ erin. bol() fonksiyonunun üç adet parametre g g aldı˘ ını görüyoruz. Bu üç parametreden sonuncusu varsayılan bir de˘ ere sahip. False) Bu sekilde söyle bir sonuç alırız: ¸ ¸ 3 Dedi˘ imiz gibi. parametre sıralamasında en sonda gelmesi gerekiyor. sonuç içinde ondalık kısım da görünüyor. g Yani söyle bir sey yazamayız: ¸ ¸ def bol(hassas = True. bolunen): . yukarıdaki fonksiyonu su sekilde tanımlayabilece˘ imizi de biliyoruz: ¸ ¸ g def bol(bolen. bolunen. Bu fonksiyon toplam 3 parametre alıyor: bolen. 3) Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda su sonucu alırız: s g ¸ 3.. Parametrenin de˘ eri True kabul g g edildi˘ i için de fonksiyonumuz hesaplamada hassas bir sonuç verir. E˘ er tamsayı seklinde bir sonuç g g ¸ elde etmek istersek fonksiyonumuzu söyle ça˘ ıraca˘ ız: ¸ g g bol(10.33333333333 Gördü˘ ünüz gibi. Dolayısıyla g bizim bu fonksiyonu en az iki argüman ile ça˘ ırmamız gerekiyor: g bol(10.def bol(bolen. bolunen. E˘ er varsayılan de˘ erli argümanı en sona de˘ il de ba¸a veya ortaya alırsak Python bize söyle g g g s ¸ bir hata verir: .

Simdi su kodları dikkatlice inceleyin: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Örne˘ in yukarıdaki fonksiyon 6 adet parametre alıyor.. arg2. tc_kimlik. ben Fırat Özgül Yazdı˘ ımız bu fonksiyona istedi˘ imiz sayıda parametre ekleyebilece˘ imizi biliyoruz. E˘ er biz hem ismin hem de soyismin ekrana ¸ g dökülmesini istersek söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ def selamla(isim. soyisim Bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyoruz: ¸ ¸ g selamla("Fırat". benim adım Ahmet! seklinde ekrana döküyordu. soyisim): print "merhaba.coding: utf-8 -*def birlestir(*argumanlar): a = "" for i in argumanlar: a += i + " " print a .5 ˙stenen Sayıda Sıralı Argüman Kullanımı I Fonksiyonları anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s def selamla(isim): print "merhaba.) Elbette yapabiliriz. ben ". arg4. . varsayılan de˘erli argümandan sonra geliyor g g Dolayısıyla kural olarak. Peki ya biz kendimizi herhangi bir sayıyla sınırlamak istemezsek ne olacak? Yani mesela biz bir fonksiyon tanımlarken parametre sayısını önceden belirtmesek de istedi˘ imiz kadar argümanla fonksiyonumuzu ça˘ ırabilsek olmaz mı? Örne˘ in g g g söyle bir sey yapamaz mıyız? ¸ ¸ fonksiyon_adi(arg1. isim.SyntaxError: non-default argument follows default argument Yani: SözdizimiHatası: varsayılan de˘ersiz argüman. arg3. varsayılan de˘ ere sahip argümanları parametre listesinin en sonuna g yerle¸tirmeye özen göstermemiz gerekiyor. benim adım %s!" %isim Bu fonksiyon. dog_yeri. "Özgül") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ merhaba. Bu parametreler böyle uzayıp gider. s 13. Mesela: g g g def sicile_ekle(isim. g Dolayısıyla biz bu fonksiyonu 6’dan az veya fazla sayıda argüman ile ça˘ ıramayız.. kendisine argüman olarak verilen herhangi bir ismi. merhaba. arg5.. mesela Ahmet’i.. adres): .. soyisim.. dog_tarihi. Aksi halde g Python bize hata mesajı gösterir.

s Biraz önce ö˘ rendi˘ imiz “*arg” yapısını kullanarak aynı fonksiyonu söyle de yazabiliriz: g g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. "Mersin". Biz bu sınırlamayı a¸mak için Python’daki listelerden yararlandık. “*arg” g g gibi özel bir yapıdan faydalanarak bu fonksiyonun sınırsız sayıda argüman ile ça˘ rılmasına g olanak tanıdık. g Dilerseniz bu “*arg” yapısına biraz daha yakından bakalım. 4.coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyorduk: ¸ ¸ g liste = [2. Gelin isterseniz bir örnek daha yaparak durumu biraz daha netle¸tirelim.. kendisine argüman olarak verilen bütün de˘ erleri birbiriyle çarpacaktır.birlestir("Ahmet". "Ozan") g Bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ınızda söyle bir çıktı alırsınız: s g ¸ . 3. Dolayısıyla bu fonksiyonu ça˘ ırırken 1’den az veya çok sayıda g argüman kullanamıyoruz. 5. 6.coding: utf-8 -*def carp(*liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Burada parametre sayısını kısıtlamadı˘ ımız için artık fonksiyonumuzu rahatlıkla söyle ça˘ ırag ¸ g biliriz: carp(2. "Öz". 3. 4] carp(liste) Böylece liste içindeki bütün sayıları birbiriyle çarpabiliyorduk. 8) Fonksiyonumuz. Bu fonksiyonun özelli˘ i yalnızca g tek bir parametre almasıdır.. Hatırlarsanız yukarıda s söyle bir fonksiyon yazmı¸tık: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. 7. "Veli". "Mühendis". "0533 123 45 67") Gördü˘ ünüz gibi. "Mehmet". "O˘uz". Simdi söyle bir sey yazdı˘ ımızı ¸ ¸ ¸ g dü¸ünün: s def fonk(*arg): print arg Bu fonksiyonu istedi˘ iniz sayıda argümanla ça˘ ırabilirsiniz: g g fonk("Ahmet". bu fonksiyonun tam olarak kaç adet parametre aldı˘ ını belirtmedik.

coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. Bu dedi˘ imiz seyi daha iyi g g ¸ anlayabilmek için söyle bir örnek verelim: ¸ def fonk(arg1. tel. arg2. meslek. listenin her bir ö˘ esinin tek tek fonksiyona uygulanmasını sa˘ lıyor. vb. "Ali"] fonk(*ls) E˘ er aynı fonksiyonu su sekilde ça˘ ırırsanız hata alırsınız: g ¸ ¸ g ls = ["Ahmet". arg3): print arg1. Fonksiyon çıktısını bu sekilde elde edece˘ inizi bildikten g ¸ g sonra bu çıktıyı istedi˘ iniz sekilde biçimlendirebilirsiniz. ’Veli’.items(): print k print "-"*len(k) . "O˘uz". "Ozan") g Bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ 0 1 2 3 4 --> --> --> --> --> Ahmet Mehmet Veli O˘uz g Ozan Python’daki bu “*” i¸areti özel görevi olan bir araçtır. "Mehmet".(’Ahmet’. liste olabilir. sehir. "Mehmet". adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. arg2. meslek. soyisim. ’Mehmet’. "Mehmet". isim) fonk("Ahmet". çıktımız bir demet. soyisim)] = [sehir. Mesela: g ¸ def fonk(*arg): for sira. Bu i¸aret. isim in enumerate(arg): print "%s --> %s" %(sira. s g g Yukarıda söyle bir örnek verdi˘ imizi hatırlıyorsunuz: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. “*” i¸aretini de kullanarak su sekilde de ça˘ ırabiliriz: g s ¸ ¸ g ls = ["Ahmet". "Ali"] fonk(ls) Burada “*” i¸areti. "Mehmet". bir dizi içindeki (bu demet s s olabilir. ’Ozan’) g Gördü˘ ünüz gibi. arg3 Bu basit fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g fonk("Ahmet". adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. "Veli". "Ali") E˘ er istersek bu fonksiyonu. v in kayit.) bütün ö˘ eleri tek tek fonksiyona uygular. ’O˘uz’. tel.

coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. tel. sehir. soyisim)] = [sehir. s g g Hatta bunun için daha önce söyle bir kod da yazmı¸tık: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. soyisim. sehir. "¸arkıcı".coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. S "0322 123 45 67". "Adana". meslek. v in kayit. "Adana". "¸arkıcı". adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. meslek. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. tel. "Kunek". "Baraj Yolu"] kayit_ekle(*isimler) Normalde kayit_ekle() fonksiyonu 6 argüman alıyor. isimler listesini olu¸turan ö˘ eleri kullanıcıdan da alabilece˘ imizi biliyoruz. "Baraj Yolu") Biraz önce ö˘ rendi˘ imiz bilgiyi kullanarak aynı fonksiyonu su sekilde de yazabiliriz: g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. "Kunek".. soyisim.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isimler = ["Orçun". meslek.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isi soy seh mes = = = = raw_input("isim: ") raw_input("soyisim: ") raw_input("¸ehir: ") s raw_input("meslek: ") . adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. v in kayit.for i in v: print i kayit_ekle("Orçun". tel. S "0322 123 45 67". soyisim)] = [sehir.. adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. Biz burada bütün bu argümanları içeren bir listenin bütün ö˘ elerini tek tek fonksiyona uyguluyoruz. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey de g g ¸ i¸te biraz önce ö˘ rendi˘ imiz “*” i¸aretidir. s g g s Yukarıdaki örnekte. meslek. tel.

coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. s "meslek: ". g Bildi˘ iniz gibi isimli argümanlar. tel.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim.6 ˙stenen Sayıda ˙simli Argüman Kullanımı I I Bir önceki bölümde fonksiyonları kullanarak. soy. Örne˘ in su fonksiyonda isimli argümanlar kullanılmı¸tır: g ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. "¸ehir: ". soyisim. bir isimle birlikte kullanılan argüg s g manlardır. soyisim. "tel: ". Daha sonra ise raw_input() fonksiyonunu bir for g döngüsü içine sokarak. istedi˘ imiz sayıda isimsiz argümanı nasıl vereg bilece˘ imizi ö˘ renmi¸tik. Ardından da sorular adlı ba¸ka bir liste olu¸turduk.append(raw_input(i)) kayit_ekle(*ls) Burada önce ls adlı bo¸ bir liste olu¸turduk. kullanıcıdan raw_input() fonksiyonu s s yardımıyla alınan cevapları tutacak. seh.tel = raw_input("telefon: ") adr = raw_input("adres: ") kayit_ekle(isi. meslek. tel. Bu s s da kullanıcıya soraca˘ ımız soruları tutuyor. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. meslek. v in kayit. Son olarak da bu ls listesindeki bütün ö˘ eleri tek tek kayit_ekle() adlı fonksiyona g uyguluyoruz. tel. sehir. biraz önce ö˘ rendi˘ imiz bilgileri kullanarak bu kodları su sekilde de kısaltabiliriz: g g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. kullanıcıya sordu˘ umuz bütün soruların cevabını tek tek ls adlı listeye g ekliyoruz. adr) E˘ er istersek. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. 13. "soyisim: ". telefon): defter = {} defter["isim"] = isim . mes. soyisim)] = [sehir. Bu liste.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i ls = [] sorular = ["isim: ". Bu bölümde ise istedi˘ imiz sayıda isimli argüman verme konusunu g g s g inceleyece˘ iz. "adr: "] for i in sorular: ls.

items(): print("%s\t:\t%s" %(k. ’02122121212’) (’eposta’. soyisim ve telefon olmak üzere üç farklı alan bulunacak. g s Daha sonra gelen satırda söyle bir kod görüyoruz: ¸ for k. telefon. Adres bilgilerini bu sözlük içine kaydece˘ iz. Burada “k” harfi. v in defter. demetlerin ilk ö˘ elerini. soyisim ve telefon ö˘ elerine kar¸ılık gelen g g s de˘ erler. defter adlı sözlükteki ilgili alanlara yerle¸tirilecek. g Daha sonra bu defter adlı sözlük içinde yer alacak alanları belirliyoruz. “isim”. “k” ve g ¸ “v” ile temsil edilen ö˘ eleri biraz biçimlendirerek ekrana basmaktan ibaret. Bu satır içinde g gördü˘ ümüz “\t” harflerinin ne i¸e yaradı˘ ını biliyoruz. soyisim.com’) (’cep’.defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for k. ’05994443322’) (’isim’. v)) kodu yardımıyla yaptı˘ ımız sey. v)) Burada defter sözlü˘ ünün items() metodunu kullanarak. Alt satırdaki print("%s\t:\t%s" %(k.items() satırı ile bu demetlerdeki ö˘ elere tek tek g eri¸ebiliyoruz. Simdi yukarıdaki fonksiyona söyle bir ekleme yapalım: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. “soyisim” ve “telefon” alanlarını doldurarak fonksiyonu çalı¸ır hale s getirebiliyoruz. telefon="02122121212") Burada öncelikle defter adlı bir sözlük tanımladık. Bunlar karakter dizileri içine sekme g s g (TAB) eklemek için kullanılan kaçı¸ dizileridir. yukarıdaki kod bize defter adlı sözlü˘ ün “anahtar” ve “de˘ er” çiflerini içeren g g g birer demet veriyor.. v in defter. v in defter. s Bu fonksiyona göre. ’˙stanbul’) I (’telefon’. E˘ er yukarıdaki kodu söyle yazacak olursanız neler olup g ¸ bitti˘ i biraz daha netle¸ecektir: g s for ogeler in defter. Fonksiyon parametresi olarak belirledi˘ imiz isim. sözlük içindeki “anahtar” ve “de˘ er” g g çiftlerini birer demet halinde alıyoruz. ’Fırat’) Gördü˘ ünüz gibi. v)) adres_defteri(isim="Fırat". soyisim="Özgül".keys(): defter[i] = arglar[i] . ’firatozgul@frtzgl.items(): print("%s\t:\t%s" %(k. ’Özgül’) (’adres’..coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. Yazdı˘ ımız kodlara g göre defter adlı sözlük içinde isim. **arglar): defter = {} defter["isim"] = isim defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for i in arglar. “v” harfi ise ikinci ö˘ elerini temsil s g g ediyor.items(): print ogeler (’soyisim’. for k.

eposta="firatozgul@frtzgl. soyisim="Özgül".coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim.com’. ’cep’: ’05994443322’} Gördü˘ ünüz gibi. Dolayısıyla söyle bir kod yazmamız g ¸ mümkün olabiliyor: for i in arglar. arglar adres_defteri(isim="Fırat". Sözlükler konusunu s g ¸ anlatırken sözlüklere nasıl ö˘ e ekleyebilece˘ imizi anlattı˘ ımızı hatırlıyorsunuz: g g g . **arglar): print "isim:\n\t".keys(): defter[i] = arglar[i] Bu kodlar yardımıyla arglar adlı sözlü˘ ün ö˘ elerini defter adlı sözlü˘ e ekliyoruz. telefon. Aslında yaptı˘ ımız sey çok basit.items(): print "%s\t:\t%s" %(k. I cep="05994443322") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda suna benzer bir çıktı alaca˘ ız: s g ¸ g isim: Fırat soyisim: Özgül telefon: 02122121212 öteki argümanlar: {’adres’: ’˙stanbul’. telefon="02122121212". sözlüklerin bütün özelliklerine de do˘ al olarak sahipg g tir. soyisim print "telefon:\n\t". adres="˙stanbul".for k.com". adres="˙stanbul". isim print "soyisim:\n\t". soyisim ve g telefon parametrelerini yerle¸tirdikten sonra istedi˘ imiz sayıda ba¸ka isimli argümanlar da bes g s lirtebiliyoruz. soyisim="Özgül". I ’eposta’: ’firatozgul@frtzgl. Yukarıdaki kodları su sekilde yazarak.com". v) adres_defteri(isim="Fırat". arglar parametresi bize bir sözlük veriyor. telefon print "öteki argümanlar:\n\t". I cep="05994443322") Burada yaptı˘ ımız eklemeler sayesinde adres_defteri() adlı fonksiyona isim. Burada **arglar parametresinin bir sözlük (dictionary) oldu˘ una özellikle dikkat g edin. Bu parametre bir sözlük oldu˘ u için. telefon="02122121212". arka planda neler olup bitti˘ ini daha açık bir sekilde ¸ ¸ g ¸ görebiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. soyisim. v in defter. eposta="firatozgul@frtzgl. Bu yapının g g g kafanızı karı¸tırmasına izin vermeyin.

Söyle dü¸ünün: g ¸ g ¸ s defter = {} defter["adres"] = "˙stanbul" I defter["eposta"] = "firatozgul@frtzgl.. . arglar[i] dedi˘ imiz sey ise ˙stang ¸ g g ¸ I bul.sozluk = {} sozluk["ayakkabı"] = 2 sozluk["elbise"] = 1 sozluk["gömlek"] = 4 Bu örnekte sozluk adlı sözlü˘ e ayakkabı... 1 ve 4 olarak ayarlıyoruz. "adres": "˙stanbul". elbise ve gömlek adlı ö˘ eler ekliyoruz. Ayrıca sozluk argümanını fonksiyona yazarken yine çift yıldızlı g yapıyı kullanmayı da unutmuyoruz.. eposta ve cep ö˘ elerine.com". çift yıldızlı parametreler fonksiyonlara istedi˘ imiz sayıda isimli argüman ekg g leme imkanı tanıyor bize. yukarıdaki örnek for i in g g arglar.items(): print "%s\t:\t%s" %(k. **sozluk) Burada sözlü˘ ü önceden tanımladı˘ ımıza ve bunu fonksiyonu ça˘ ırırken do˘ rudan argüman g g g g olarak ekledi˘ imize dikkat edin. I "cep": "05994443322"} adres_defteri(isim="Fırat". telefon. v) sozluk = {"eposta": "firatozgul@frtzgl. telefon="02122121212".coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. bu parametreler bir sözlük oldu˘ u için yukarıdaki g g örne˘ i su sekilde de yazabilirsiniz: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.com ve 05994443322 ö˘ elerine kar¸ılık geliyor.com" defter["cep"] = "05994443322" defter[i] dedi˘ imiz sey.keys(). Dedi˘ im gibi. firatozgul@frtzgl. bir fonksiyonun gömülü olması ne anlama gelir? “gömülü” demek. soyisim="Özgül". soyisim. satırıyla yaptı˘ ımız seyden farklı de˘ ildir.7 Gömülü Fonksiyonlar (Built-in Functions) Python’da en büyük nimetlerden biri de bu dilin yapısında bulunan gömülü fonksiyonlardır (built-in functions). Bu ö˘ elerin g g g de˘ erini sırasıyla 2. v in defter. 13. Peki. **arglar): defter = {} defter["isim"] = isim defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for i in arglar. adres. g s Gördü˘ ünüz gibi. Dedi˘ im gibi.keys(): defter[i] = arglar[i] for k.

Bir program yazarken. Mesela daha önce ö˘ rendi˘ imiz ve sık sık kullandı˘ ımız g g g range() fonksiyonu gömülü bir fonksiyondur. Bunun yerine halis s s hazırda tanımlanıp dilin içine gömülmü¸ olan bin() fonksiyonunu kullanabilirsiniz. Yukarıdaki s adreste bunun gibi onlarca gömülü fonksiyon göreceksiniz.org/library/functions. Python geli¸tiricileri bu fonksiyonu tanımlamı¸ ve dilin içine “gömmü¸lerdir”. a g . Yani bu fonksiyonları kullanabilmek için özel bir sey yapmanıza gerek yoktur. oturup s g bu i¸lemi yapan bir fonksiyon tanımlamaya çalı¸manız bo¸ bir çaba olur. Kendi yazdı˘ ımız fonksiyonları kullanabilmek için. bu fonksiyonu g g içeren modülü öncelikle içe aktarmamız (import) gerekir. Bakın bakalım sizden önce birisi tekerle˘ i zaten icat g etmi¸ mi? Örne˘ in tamsayıları (integer) ikili sayılara (binary) çevirmeniz gerekiyorsa. Mesela s s s len(). ˙ ¸ Istedi˘ inizde veya bu fonksiyg onlar lazım oldu˘ unda do˘ rudan kullanabilirsiniz bu fonksiyonları.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". Python’daki gömülü fonksiyonların listesine http://docs.“Python’un içinde yer alan” demektir. gömülü fonksiyonlar oldukça hızlı ve verimlidir.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() Burada her zamanki gibi fonk() adlı bir fonksiyon tanımladık ve daha sonra bu fonksiyonu ça˘ ırdık. Diyelim ki söyle bir sey yazdık: s g s s ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Bu fonksiyon Python’un içinde. gömülü fonksiyonlarla. Ama bizim tanımladı˘ ımız g g g fonksiyonlar böyle de˘ ildir. Bu fonksiyonun i¸levini yerine getirebilmesi için tanımlanmasına gerek ¸ s yoktur. enumerate() ve sum() fonksiyonları da birer gömülü fonksiyondur. Simdi söyle bir sey yazarak bu a g gs ¸ ¸ ¸ de˘ i¸kenine ula¸maya çalı¸alım: gs s s #!/usr/bin/env python # -*. s s ˙ Ikincisi (ve belki de en önemlisi). Yeri ve zamanı geldi˘ inde “modül” ve “içe aktarmak” kavrams g larından söz edece˘ iz. bu fonksiyonlar her an hazır ve nazırdır. Python programlama dilinin içinde yer alan. ˙ g Isterseniz global‘in ne oldu˘ unu anlatmaya g çalı¸mak yerine do˘ rudan bir örnekle i¸e ba¸layalım.html adresinden eri¸ebilirsiniz.8 global Deyimi Bu bölümde global adlı bir deyimden söz edece˘ iz. Çünkü bu fonksiyonlar Python geli¸tiricileri tarafından özel olarak optimize edilmi¸tir. g s g Gördü˘ ünüz gibi. g 13. Yani gömülü fonksiyonlar. özel bir i¸levi yerine getirmeniz gerekti˘ inde s s g yukarıdaki adresi mutlaka kontrol edin. hazır fonksiyonlardır. Peki. fonksiyon içinde a adlı bir de˘ i¸kenimiz var. bizim kendi yazdı˘ ımız fonksiyonlar arasında tam olarak ne fark g vardır? Bir defa. kullanılmaya hazır bir sekilde bekler. Sonuç olarak bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ımızda 5 çıktısını aldık.python. Su son söyledi˘ im seyin kafanızı ¸ g ¸ karı¸tırmasına izin vermeyin.

Simdi ¸ g g ¸ bu kodlara söyle bir ekleme yapalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir hata alırız: s g ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. Herhangi bir fonksiyon içinde tanımlanan her sey o fonksiy¸ onun isim alanıyla sınırlıdır. Alt satırdaki 10 de˘ eri ise g g a‘nın fonksiyon sınırları dı¸ındaki de˘ erini. line 7.coding: utf-8 -*- . bir fonksiyonun sınırlarının ne g s oldu˘ undan söz etmi¸tik. Python’da buna s isim alanı (namespace) adı verilir.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". Ama bunun gs s s s için global adlı bir deyimden yararlanmamız gerekir. Yani mesela yukarıdaki fonksiyon içinde tanımladı˘ ımız a de˘ i¸keni g gs yalnızca bu fonksiyon sınırları dâhilinde geçerlidir. print a ifadesiyle bitiyor. a de˘ i¸kenini fonksiyon dı¸ında s g g gs s da kullanabilmek için bu de˘ i¸keni dı¸arıda tekrar tanımlamamız gerekiyor.py". Halbuki biz fonk() adlı fonksiyon gs g içinde bu a de˘ i¸kenini tanımlamı¸tık. Bu alanın dı¸ına çıkıldı˘ ında a de˘ i¸keninin s g gs herhangi bir geçerlili˘ i yoktur. O yüzden Python yukarıdaki gibi bir kod yazdı˘ ımızda a g g de˘ i¸kenini bulamayacaktır. a g Kodları bu sekilde yazdı˘ ımızda Python’un bize bir hata mesajı gösterece˘ ini biliyoruz.. de˘ il mi? O halde neden Python a de˘ i¸kenini bulags s g gs madı˘ ından yakınıyor? Hatırlarsanız bu bölümün en ba¸ında.. Dilerseniz yukarıda ilk verdi˘ imiz örnek g üzerinden giderek bu global deyimini anlamaya çalı¸alım: s #!/usr/bin/env python # -*. a g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda ise söyle bir çıktı alırız: s g ¸ 5 a’nın de˘eri: 10 g Buradaki ilk 5 sayısı fonksiyon içindeki a‘nın de˘ erini gösteriyor. Gördü˘ ünüz gibi. in <module> print a NameError: name ’a’ is not defined Bu hata mesajı bize a diye bir de˘ i¸ken olmadı˘ ını söylüyor.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() a = 10 print "a’nın de˘eri: ". biz fonksiyon gs s içindeki a de˘ i¸kenine fonksiyon dı¸ından da eri¸emez miyiz? Elbette eri¸ebiliriz. Peki. Buna göre yukarıdaki fonk() adlı fonksiyon def fonk(): ifadesiyle g s ba¸lıyor. ˙ gs Isterseniz bu durumu daha iyi anlayabilmek için yukarıdaki örne˘ i g söyle de˘ i¸tirelim: ¸ gs #!/usr/bin/env python # -*. Bu fonksiyonun etkisi bu alanla sınırlıdır.

. Bu g s g g kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alıyoruz: s g ¸ 5 a’nın de˘eri: g 5 Gördü˘ ünüz gibi. Python’daki s gs g “isim alanı” kavramı sayesinde bu iki de˘ i¸kenin de˘ eri birbirine karı¸mıyor. ˙ g Ikincisi ise fonksiyon dı¸ındaki a de˘ i¸keninin de˘ erini. yani fonksiyonun kendi sınırları dı¸ında da geçerli bir de˘ er oldu˘ unu söylüyor.. Bu ifade fonksiyon içindeki a adlı de˘ i¸kenin “global” ¸ gs oldu˘ unu. Bu fonksiyon içinde de˘ eri 5 olan bir a de˘ i¸keni daha tanımladık. fonksiyonu tanımladıktan sonra fonksiyon gövdesinin ilk satırına g ¸ global a diye bir sey eklemekten ibaret.coding: utf-8 -*a = 10 def fonk(): global a a = 5 return a . s g gs Fonksiyon dı¸ında ise. Ardından fonk() adlı gs gs g bir fonksiyon olu¸turduk..def fonk(): global a a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". Ama bir de su gs g s ¸ kodlara bakın: #!/usr/bin/env python # -*. Bunlardan ilki fonksiyon içindeki a de˘ i¸keninin s gs de˘ erini gösteriyor.coding: utf-8 -*a = 10 def fonk(): a = 5 return a print "a’nın fonksiyon içindeki de˘eri". iki adet çıktı veriyoruz. global deyimi bir fonksiyon içindeki de˘ erlere fonksiyon dı¸ından da erg g s i¸memize yardımcı oluyor. Burada öncelikle bir a de˘ i¸keni tanımladık.. s Simdi söyle bir sey yazdı˘ ımızı dü¸ünün: ¸ ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. fonk() g print "a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: ". s g g Biz yalnızca yukarıdaki kodların çıktısına odaklanalım. a g Burada yaptı˘ ımız sey. a s g Buradaki return deyimine takılmayın biraz sonra bunun tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını görece˘ iz. Yani bu kodları s gs g çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ a’nın fonksiyon içindeki de˘eri 5 g a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: s g 10 Burada fonksiyon içinde ve dı¸ında aynı adda iki de˘ i¸ken tanımlamamıza ra˘ men. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 10.

” dedi˘ imiz zaman kastetti˘ imiz sey.” veya “Bu g s g fonksiyon bir karakter dizisi döndürür. global deyimi fonksiyon dı¸ındaki a de˘ i¸kenini sildi.9 return Deyimi Hatırlarsanız bir önceki bölümde söyle bir fonksiyon tanımlamı¸tık: ¸ s def fonk(): a = 5 return a Dikkat ederseniz burada return diye bir sey kullandık. g g gs s ba¸ka bir geli¸tirici bir fonksiyon içinde global deyimini kullanarak fonksiyon dı¸ındaki aynı adlı s s s de˘ i¸kenlerin de˘ erini birbirine katmı¸ olabilir. bu fonksiyonun g g ¸ i¸letilmesi sonucu ortaya çıkan de˘ erin bir karakter dizisi oldu˘ udur. fonksiyongs gs g umuzun dönü¸ de˘ eri bir tamsayıdır. Buna göre yukarıdaki fonksiyon a de˘ i¸kenini gs “döndürüyor”. Burada “döndürmek”ten kastımız bir i¸lemin sonucu olarak ortaya çıkan g s de˘ eri vermektir. fonk() g print "a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: ". global deyiminin sakıncaları faydalarından çoktur. Siz programın bir yerine bir de˘ i¸ken tanımlamaya çalı¸ırken. Peki. ¸ döndürmek. her ne kadar gs g s I¸ faydalı bir araçmı¸ gibi görünse de. Bu kelime Türkçe’de “vermek. Peki bu ne demek? Açıklayalım: Python’da her fonksiyonun bir “dönü¸ de˘ eri” vardır. a s g Burada bir önceki kodlara ilave olarak global a satırını yazdık. O yüzs den yazdı˘ ınız programlarda global deyiminden mümkün oldu˘ unca uzak durmanızda fayda g g var. fonksiyonlar bir de˘ er döndürüyor da ne oluyor? s g g Yani bir fonksiyonun herhangi bir de˘ er döndürmesinin kime ne faydası var? ˙ g Isterseniz bunu daha iyi anlayabilmek için yukarıdaki örne˘ i bir de söyle yazalım: g ¸ def fonk(): a = 5 print a Burada herhangi bir de˘ er döndürmüyoruz. Herhangi bir de˘ er döndürmedi˘ imiz fonksiyonlar otomatik olarak None g g g diye bir de˘ er döndürür.print "a’nın fonksiyon içindeki de˘eri". Simdi bu noktada g s gs ¸ kendimize su soruyu sormamız lazım: Acaba bizim istedi˘ imiz sey bu mu? Özellikle üzerinde ¸ g ¸ birkaç farklı ki¸inin çalı¸tı˘ ı büyük projelerde böyle bir özellik ne tür sorunlara yol açabilir? s s g Üzerinde pek çok farklı ki¸inin çalı¸tı˘ ı büyük projelerde global deyiminin büyük sıkıntılar s s g do˘ urabilece˘ i apaçık ortada. Bu arada sunu da belirtelim: Her ne ¸ kadar biz bir fonksiyonda açık açık bir de˘ er döndürmesek de o fonksiyon otomatik olarak bir g de˘ er döndürecektir.. Bunu su sekilde test edebiliriz: g ¸ ¸ print fonk() . Bu defa çıktımız söyle oldu: ¸ a’nın fonksiyon içindeki de˘eri 5 g a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: s g 5 Gördü˘ ünüz gibi. Yaptı˘ ımız sey bir a de˘ i¸keni belirleyip. print g g ¸ gs deyimini kullanarak bunu ekrana bastırmaktan ibaret. 13. iade etmek” gibi anlamlara gelir. Mesela. “Bu fonksiyonun dönü¸ de˘ eri bir karakter dizisidir. Örne˘ in yukarıdaki s g g g fonksiyon a adlı de˘ i¸keni döndürüyor ve bu a de˘ i¸keni bir tamsayı oldu˘ u için. Yani Python’daki bütün fonksiyonlar bir s g de˘ er döndürür.. ˙ste bu tür sıkıntılardan ötürü.

s g Bir defa sunu anlamamız lazım: print ve return aynı seyler de˘ ildir.coding: utf-8 -*def ekrana_bas(): a = 5 print a print "a de˘i¸keninin de˘eri: %s" %ekrana_bas() g s g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ 5 a de˘i¸keninin de˘eri: None g s g Görüyorsunuz. Çünkü tanımladı˘ ınız bu fonksiyonun tek görevi bir de˘ eri ekrana basmak olacakg g tır. Halbuki biz a de˘ i¸keninin de˘ eri: 5 gibi s g gs g bir çıktı alaca˘ ımızı zannediyorduk. ancak None de˘ erini göremeyece˘ iz. i¸ler hiç de istedi˘ imiz gibi gitmedi. E˘ er tanımladı˘ ınız bir fonksiyonda bir de˘ er döndürmek yerine o de˘ eri s g g g g ekrana basarsanız (yani print deyimini kullanırsanız) fonksiyonun i¸levini bir bakıma kısıtlamı¸ s s olursunuz. Bu fonksiyondan çıktı alabilmek için fonksiyonu söyle ¸ ça˘ ırmamız gerekir: g print fonk() “Peki. Simdi gs g g g ¸ su fonksiyona bakalım: ¸ def fonk(): a = 5 return a fonk() Burada ise ekranda herhangi bir çıktı göremeyiz.. Ama e˘ er yukarıg g g g daki fonksiyonu su sekilde tanımlasaydık i¸imiz daha kolay olurdu: ¸ ¸ s .Fonksiyonu bu sekilde ça˘ ırdı˘ ımızda söyle bir çıktı aldı˘ ımızı göreceksiniz: ¸ g g ¸ g 5 None ˙ste burada gördü˘ ümüz None de˘ eri. bir fonksiyondan herhangi bir de˘ er döndürmedi˘ imizde g g g otomatik olarak None de˘ eri döndürüldü˘ ü için çıktıda bu de˘ eri görüyoruz. g Daha önce de dedi˘ imiz gibi. Siz bir fonksiyondan bir de˘ er döndürdükten sonra o de˘ erle ne yapaca˘ ınız tamag g g men size kalmı¸. Bunun nedeni. print deyimi bir mesajın ¸ ¸ g ekrana basılmasını sa˘ lar. Ama e˘ er o de˘ eri ekrana basmak yerine döndürmeyi tercih ederseniz. bu fonksiyonda herhangi bir “print” i¸lemi yapmıyor olmamızdır. Biz burada sadece a de˘ i¸kenini döndürmekle yetiniyoruz. s gs Yani ekrana herhangi bir çıktı vermiyoruz. Bunu anlayabilmek s s için söyle bir örnek verelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. return deyimi ise herhangi bir de˘ erin döndürülmesinden sorumg g ludur.. fonk() adlı fonksiyonumuzun otomatik olarak I¸ g g döndürdü˘ ü de˘ erdir. Yukarıdaki fonksiyonu print olmadan da ça˘ ırabilece˘ imizi biliyorsunuz: g g g g fonk() Bu defa a de˘ i¸keninin de˘ eri ekrana dökülecek. bütün bu anlattıkların ne i¸e yarar?” diye sordu˘ unuzu duyar gibiyim. fonksiyonu hem g g ekranda bir mesaj göstermek için hem de ba¸ka i¸ler için kullanabilirsiniz.

Bir de su örne˘ e bakın: g g ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. bu defa istedi˘ imiz çıktıyı aldık.#!/usr/bin/env python # -*. Python’da ise bu deyim hers hangi bir i¸lem yapmadan geçece˘ imiz durumlarda kullanılır. bu döndürdümüz de˘ erle istedi˘ imiz i¸lemi yapabiliyoruz.append(a) . a¸mak” gibi anlamlara gelir. bu ne demek? s g Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.10 Fonksiyonlarda pass Deyimi Hatırlarsanız hata yakalama konusunu i¸lerken pass adlı bir deyimden söz etmi¸tik.coding: utf-8 -*def ekrana_bas(): a = 5 return a print "a de˘i¸keninin de˘eri: %s" %ekrana_bas() g s g Gördü˘ ünüz gibi. O zaman ne demek istedi˘ imi gayet net bir biçimde anlayacaksınız.coding: utf-8 -*def deneme(): liste = [] while True: a = raw_input("Giriniz: ") if a == "0": pass else: liste.coding: utf-8 -*def sayi_isle(): sor = input("bir sayı girin: ") return sor sayi = sayi_isle() print "girdi˘iniz sayı: %s" %sayi g if sayi % 2 == 0: print "girdi˘iniz sayı çifttir" g else: print "girdi˘iniz sayı tektir" g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" %sayi ** 2 g print "girdi˘iniz sayının küpü: %s" %sayi ** 3 g Burada sayi_isle() adlı fonksiyonda kullanıcıya bir sayı sorup bu sayıyı döndürüyoruz. Peki. “Pass” kelimesi Türkçe’de “geçmek. g 13. ˙ s s Isterseniz o deyimi tekrar hatırlayalım. Daha sonra fonksiyonu ça˘ ırırken. ˙ g g g s Isterseniz bu fonksiyonu bir de return yerine print ile tanımlamayı deneyin.

˙ste pass buna benzer durumlarda. Böyle bir durumda. ama fonksiyon içeri˘ ini nasıl yazaca˘ ınızı dü¸ünmediniz. yazdı˘ ınız kodların i¸levinin yanısıra s ¸ g s anla¸ılır olmasına da dikkat etmeniz gerekir. Program yazarken. bin kez okunur. Hiçbir s i¸e yaramaz. bu de˘ er listeye eklenmeyecek. E˘ er program içinde sadece g g s g fonksiyonun ismini yazıp bırakırsanız programınız çalı¸ma sırasında hata verecektir. belgelendirme dizisini fonksiyon tanımının hemen ardından getiriyoruz. ¸ Dedi˘ imiz gibi. Dilerseniz hemen bununla ilgili küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*.print liste deneme() Burada gördü˘ ümüz gibi. Bir fonksiyona ait belgelendirme dizisine eri¸mek için su yöntemi kullanıyoruz: s ¸ Mesela sum() fonksiyonunun belgelendirme dizisine ula¸alım: s >>> print sum. g g g g Python hiçbir sey yapmadan bu satırı atlayacaktır.__doc__ sum(sequence[. Bu programda bir fonksiyon tanımlayacaksınız.. g g 13. Çünkü dedi˘ imiz gibi. Mesela önceki derslerims g izde gördü˘ ümüz yorum (comment) kavramı bu yardımcı araçlardan biridir.""" s pass Gördü˘ ünüz gibi. Daha sonra gövde s kısmına ne yazaca˘ ınıza karar verdi˘ inizde bu pass deyimini silebilirsiniz. “hiçbir ¸ I¸ sey yapmadan yola devam et!” anlamı katar kodlarımıza. kod bir kez yazılır. pass deyiminin bu görevlerini daha önce ö˘ renmi¸tik. Bu deyimi kullanarak söyle bir sey yazabilirsiniz: s ¸ ¸ def bir_fonksiyon(): pass Fonksiyon tanımlarken fonksiyon gövdesini bo¸ bırakamazsınız.. When the sequence is empty. . Fonksiyonun isminin ne olaca˘ ına karar g verdiniz. returns start. Program yazarları.11 Fonksiyonların Belgelendirilmesi Her zaman söyledi˘ imiz gibi. e˘ er kullanıcı 0 de˘ erini girerse. ˙ste böyle s I¸ bir durumda pass deyimi imdadınıza yeti¸ir. g Python programcılarının. pass deyimini yukarıdaki g g s durumlar dı¸ında bir de söyle bir durumda kullanabilirsiniz: Diyelim ki bir program yazıyors ¸ sunuz.coding: utf-8 -*def fonk(): """bo¸ bir fonksiyondur. yukarıda gösterdi˘ imiz gibi s s g fonksiyonu tanımlayıp gövde kısmına da bir pass deyimi yerle¸tirebilirsiniz. start]) -> value Returns the sum of a sequence of numbers (NOT strings) plus the value of parameter ’start’ (which defaults to 0). Bu yüzden yazdı˘ ınız kodların g g anla¸ılır olması her seyden önemlidir. Belg gelendirme dizilerinde üç tırnak kullanmak adettendir. yazdıkları kodların daha kolay s anla¸ılmasını sa˘ lamak için bazı yardımcı araçlardan da faydalanır. e˘ er s g g gövdeyi bo¸ bırakırsanız programınız çalı¸maz. okunaklılı˘ ı artırmak için kullanabilece˘ i bir ba¸ka yardımcı araç da g g s belgelendirme dizileridir (docstring).

Bu fonksiyonun aldı˘ı tek argüman g kullanıcıya kaç kez not bilgisi sorulaca˘ını g gösterir.coding: utf-8 -*def not_ortalamasi_hesapla(ogrenci_sayisi=5): """Not ortalaması hesaplayan bir fonksiyon. pass Simdi de fonksiyonumuzun belgelendirme dizisine ula¸alım: ¸ s >>> print fonk..Kendi yazdı˘ ımız fonksiyonların belgelendirme dizilerine de aynı sekilde ula¸abiliriz. yazdı˘ ımız seyin g g ¸ ne i¸e yaradı˘ ı hakkında fikir sahibi olacaktır. Hiçbir s i¸e yaramaz.. s Gelin isterseniz biraz daha anlamlı bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*. Hiçbir s .." % deneme g print ("Bu ö˘rencilerin not ortalaması: %s" g %(sum(toplam)/deneme)) not_ortalamasi_hesapla() Gördü˘ ünüz gibi. ö˘rencinin notu: " g % deneme))) print "Toplam %s ö˘renci var. Belgelendirme dizileri özellikle yazdı˘ ımız kodları okuyan ba¸kaları için g g s kıymetlidir. g Böylece fonksiyonlar konusunu tamamlamı¸ olduk. yazdı˘ ımız kodları okuyanlar. belgelendirme dizileri bize yazdı˘ ımız bir fonksiyonun ne i¸e yaradı˘ ını ang g s g latma imkanı sa˘ lıyor. """bo¸ bir fonksiyondur. Belgelendirme dizileri sayesinde.append(int(raw_input("%s.. Ama tabii ki önce bölüm sorularımız... s ...__doc__ bo¸ bir fonksiyondur.. i¸e yaramaz.__doc__ Bu arada.. Önce g ¸ s fonksiyonumuzu tanımlayalım: >>> def fonk(): . s g Yukarıdaki kodlarda yer alan belgelendirme dizisini ekrana basmak için kodlarınıza söyle bir ¸ satır eklemelisiniz: print not_ortalamasi_hesapla. yazdı˘ ınız belgelendirme dizilerinin de Python’un girintileme kurallarına uygun olg ması gerekti˘ ine dikkat edin.""" deneme = 0 toplam = [] while deneme < ogrenci_sayisi: deneme += 1 toplam.""" s .. Artık yeni ve çok önemli bir konu olan s “Modüllere” ba¸layabiliriz..

13.12 Bölüm Soruları
1. Esasında siz, bu bölümde inceledi˘ imiz fonksiyon konusuna hiç de yabancı sayılmazsınız. g Bu bölüme gelinceye kadar pek çok fonksiyon ö˘ renmi¸tik. Mesela daha önceki derslerimizden g s hangi fonksiyonları hatırlıyorsunuz? 2. Python’daki sum() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸i yapan bir fonksiyon yazın. Yazdı˘ ınız fonksiyon g s g bir liste içindeki sayıların toplamını verebilmeli. 3. Kullanıcıya isim soran bir program yazın. Bu program kullanıcının ismini ekrana dökebilmeli. Ancak e˘ er kullanıcının girdi˘ i isim 5 karakterden uzunsa, 5 karakterden uzun olan g g kısım ekrana basılmamalı, onun yerine ”...” i¸areti gösterilmelidir. Örne˘ in kullanıcıdan alınan s g isim Abdullah ise programınız “Abdul...” çıktısını vermeli. 4. Bir önceki soruda yazdı˘ ınız programda kullanıcı, içinde Türkçe karakterler bulunan bir isim g girdi˘ inde programınızda nasıl bir durum ortaya çıkıyor? Örne˘ in programınız “I¸ıl” ismine g g s nasıl bir tepki veriyor? Sizce bunun sebebi nedir? 5. Yukarıdaki fonksiyonlarla ilgili söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek()

Bu kodlara söyle bir baktı˘ ınızda, aslında bu kodları su sekilde de yazabilece˘ imizi farket¸ g ¸ ¸ g mi¸sinizdir: s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g else: print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g

Bu kodları böyle de˘ il de fonksiyon içinde yazmamızın sizce ne gibi avantajları vardır? g 6. Argüman ile parametre arasındaki farkı açıklayın. 7. Standart bir kurulum beti˘ ini taklit eden bir program yazın. Örne˘ in programınız su a¸ag g ¸ s maları gerçekle¸tirebilmeli: s • Kullanıcıya, “Kuruluma ho¸geldiniz!” mesajı göstermeli, s

• Kullanıcıya bir lisans anla¸ması sunmalı ve bu anla¸manın sartlarını kabul edip etmedi˘ ini s s ¸ g sormalı, • E˘ er kullanıcı lisans anla¸masının sartlarını kabul ederse kuruluma devam etmeli, aksi g s ¸ halde kurulumdan çıkmalı, • Kullanıcıya, “standart paket”, “minimum kurulum” ve “özel kurulum” olmak üzere üç farklı kurulum seçene˘ i sunmalı, g • Kullanıcının seçimine göre, programda kurulu gelecek özelliklerin bazılarını etkinle¸tirmeli s veya devre dı¸ı bırakmalı, s • Programın sistem üzerinde hangi dizine kurulaca˘ ını kullanıcıya sorabilmeli, g • Kurulumdan hemen önce, programın hangi özelliklerle kurulmak üzere oldu˘ unu kulg lanıcıya son kez bildirmeli ve bu a¸amada kullanıcıya kurulumdan vazgeçme veya kus rulum özelliklerini de˘ i¸tirme imkanı vermeli, gs • E˘ er kullanıcı kurulum özelliklerini de˘ i¸tirmek isterse önceki a¸amaya geri dönebilmeli, g gs s • E˘ er kullanıcı, seçti˘ i özelliklerle kurulumu gerçekle¸tirmek isterse program kullanıcının g g s belirledi˘ i sekilde sisteme kurulabilmeli, g ¸ • Son olarak kullanıcıya kurulumun ba¸arıyla gerçekle¸tirildi˘ ini bildiren bir mesaj gösters s g meli. Not: Bu adımları kendi hayal gücünüze göre de˘ i¸tirebilir, bunlara yeni basamaklar ekleyegs bilirsiniz. 8. Fonksiyonlar konusunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek()

Bu programın zayıf yönlerini bulmaya çalı¸ın. Sizce bu program hangi durumlarda çöker? Bu s programın çökmesini engellemek için ne yapmak gerekir?

BÖLÜM

14

Modüller

Bu bölümde Python’daki en önemli konulardan biri olan modüllerden söz edece˘ iz. Ancak g modülleri kullanabilmek için tabii ki öncelikle “modül” denen seyin ne oldu˘ unu anlamamız ¸ g gerekiyor. Söyle dü¸ünün: Diyelim ki bir program yazıyorsunuz. Yazdı˘ ınız bu programın içinde karakter ¸ s g dizileri, sayılar, de˘ i¸kenler, listeler, demetler, sözlükler, kümeler ve fonksiyonlar var. Progs gramınız da .py uzantılı bir metin dosyası içinde yer alıyor. ˙ste bütün bu ö˘ eleri ve veri tipI¸ g lerini içeren .py uzantılı dosyaya modül adı verilir. Bu bilgiye göre, simdiye kadar yazdı˘ ınız ve ¸ g bundan sonra yazaca˘ ınız bütün Python programları aynı zamanda birer modüldür. g Peki, bu bilginin bize ne faydası var? Ya da söyle soralım: Yazdı˘ ımız bir Python programının ¸ g modül olması neden bu kadar önemli? Hatırlarsanız bir önceki bölümde Python’daki fonksiyonlardan bahsetmi¸tik. Yine hatırlarsanız s o bölümde carp() adlı bir fonksiyon da tanımlamı¸tık. Bu fonksiyonu kullanabilmek için ne s yapmamız gerekti˘ ini biliyorsunuz. carp() fonksiyonuna ihtiyacımız oldu˘ unda bu fonksiyonu g g ça˘ ırmamız yeterli oluyor. Simdi söyle bir dü¸ünelim: Biz bu carp() fonksiyonuna ihtiyacımız g ¸ ¸ s oldu˘ unda fonksiyonu ça˘ ırmak yoluyla aynı program içinde kullanabiliyoruz. Peki ya aynı g g fonksiyona ba¸ka bir Python programında da ihtiyacımız olursa ne yapaca˘ ız? O fonksiyonu s g kopyalayıp öbür Python programına yapı¸tıracak mıyız? Tabii ki hayır! Kodları alıp oradan s oraya kopyalamak programcılık tecrübeniz açısından hiç de verimli bir yöntem de˘ ildir. Üsteg lik do˘ ası gere˘ i “kopyala-yapı¸tır” tekni˘ i hatalara oldukça açık bir yoldur. Biz herhangi bir g g s g Python programında bulunan herhangi bir fonksiyona (veya niteli˘ e) ihtiyaç duydu˘ umuzda o g g fonksiyonu (veya niteli˘ i) programımıza “aktaraca˘ ız”. Peki, bunu nasıl yapaca˘ ız? g g g Dedi˘ imiz gibi bütün Python programları aynı zamanda birer modüldür. Bu özellik sayesinde g Python programlarında bulunan fonksiyon ve nitelikler ba¸ka Python programları içine aktarılas bilirler. Böylece bir Python programındaki i¸levsellikten, ba¸ka bir Python programında da s s yararlanabilirsiniz. ˙ste bu bölümde, bütün bu i¸lemleri nasıl yapaca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Dilerseniz lafı daha fazla I¸ s g g g dolandırmadan modüller konusuna hızlı bir giri¸ yapalım. s

14.1 Modüllerin Çe¸ itleri s
Python’da modüller çe¸it çe¸ittir. Temel olarak Python’da üç çe¸it modülden söz edilebilir: s s s 1. Kendi Yazdı˘ ınız Modüller g 173

2. Geli¸tiricilerin Yazdı˘ ı Modüller s g 3. Üçüncü Sahısların Yazdı˘ ı Modüller ¸ g ˘ Kendi yazdıgınız modüller, adından da anla¸ılaca˘ ı gibi, bir Python programcısı olarak otus g rup sizin yazdı˘ ınız modüllerdir. g ˘ Geli¸ tiricilerin yazdıgı modüller, sizin modüllerinizin aksine Python geli¸tiricileri tarafından s s yazılıp Python programlama diline entegre edilmi¸ olan ve bu bakımdan dilin bir parçası olan s modüllerdir. ˘ Üçüncü sahısların yazdıgı modüller, genellikle internet üzerindeki kaynaklardan edinebile¸ ce˘ iniz, Python programcıları tarafından hazırlanıp herkesin kullanımına sunulmu¸ olan modg s üllerdir. Biz bu bölümde, yukarıda saydı˘ ımız üç modül türünü de olabildi˘ ince ayrıntılı bir sekilde g g ¸ incelemeye çalı¸aca˘ ız. Dilerseniz öncelikle kendi yazdı˘ ımız modüllerden ba¸layalım... s g g s

˘ 14.2 Kendi Yazdıgınız Modüller
Yukarıda da tanımladı˘ ımız gibi, kendi yazdı˘ ınız modüller, birer Python programcısı olarak otug g rup sizin yazdı˘ ınız Python programlarıdır. Mesela bir program yazdınız ve adını da deneme.py g koydunuz. Bu programın içeri˘ i söyle olsun: g ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i print a

˙ste deneme.py adlı bu Python programı bir modüldür ve bu modül, carp() adlı tek bir I¸ fonksiyondan olu¸ur. Elbette modüller tek bir fonksiyondan ibaret olmak zorunda de˘ ildir. s g Bir modül pek çok farklı fonksiyondan olu¸abilir. Örne˘ in: s g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i return a def bol(bolen, bolunen, hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: return float(sonuc) if not hassas: return int(sonuc) def topla(*args): toplam = 0 for i in args:

toplam += i return toplam def cikar(bir, iki): return iki - bir

Burada dört farklı fonksiyona sahip bir modül tanımladık. Dilerseniz bu modülü masaüstüne aritmetik.py adıyla kaydedelim. Bu noktada Modül nedir? sorusunu tekrar sormakta fayda var. Bu bölümün en ba¸ında s yaptı˘ ımız tanıma göre, carp(), bol(), topla() ve cikar() fonksiyonlarını içeren yukarıdaki arg itmetik.py adlı program bir modüldür. Bu modülün adı da aritmetik‘tir. Python’da modüller (genellikle) .py uzantısına sahiptir. Ancak bir modülün adı söylenirken bu .py uzantısı es geçilir ve sadece isim kısmı dikkate alınır. Bu yüzden elinizdeki aritmetik.py adlı program aritmetik modülü olarak adlandırılacaktır. Dedi˘ imiz gibi, bu modül içinde toplam dört adet fonksiyon var. Biz bu fonksiyonları aynı modül g içinde rahatlıkla kullanabiliriz. Mesela cikar() fonksiyonuna ihtiyacımız oldu˘ unda yapmamız g gereken tek sey bu fonksiyonu ça˘ ırmaktır: ¸ g
print cikar(1545, 1432)

Veya topla() fonksiyonuna gereksinim duyarsak, yine bu fonksiyonu ça˘ ırmak çok kolaydır: g
print topla(3, 15, 43, 23, 88)

Peki ya bu fonksiyonlara ba¸ka bir programda da ihtiyaç duyarsak ne olacak? Böyle bir dus rumda yapaca˘ ımız sey bu fonksiyonu o program içinden ça˘ ırmak olacak. Ancak bunu yapg ¸ g manın belli kuralları var. Peki, nedir bu kurallar? ˙ste simdi bu kuralların ne oldu˘ unu inceleyeI¸ ¸ g ce˘ iz... g

14.3 Modülleri ˙çe Aktarmak I
Bu bölümün ba¸ında söyle bir cümle sarfetmi¸tik: s ¸ s “Herhangi bir Python programında bulunan herhangi bir fonksiyona (veya niteli˘ e) g ihtiyaç duydu˘ umuzda o fonksiyonu (veya niteli˘ i) programımıza aktarabiliriz.“ g g Python’da bir modülü ba¸ka bir programa ta¸ıma i¸lemine içe aktarma adı verilir. ˙ s s s Ingilizce’de ise bu i¸leme import deniyor. s Simdi yukarıda aritmetik.py adıyla kaydetti˘ imiz dosyanın bulundu˘ u dizin içinde bir ko¸ g g mut satırı açıp Python’un etkile¸imli kabu˘ unu çalı¸tırın. Mesela e˘ er aritmetik.py dosyasını s g s g masaüstüne kaydettiyseniz bir komut satırı açın, cd Desktop komutuyla masaüstüne gelin ve orada python komutunu vererek etkile¸imli kabu˘ u ba¸latın. Simdi su komutu verin: s g s ¸ ¸
>>> import aritmetik

E˘ er hiçbir sey olmadan bir alt satıra geçildiyse modülünüzü ba¸arıyla içe aktardınız demektir. g ¸ s E˘ er söyle bir hata çıktısıyla kar¸ıla¸ıyorsanız, muhtemelen Python’u masaüstünün oldu˘ u g ¸ s s g dizinde ba¸latamamı¸sınızdır: s s
>>> import aritmetik Traceback (most recent call last): File "<stdin>", line 1, in <module> ImportError: No module named aritmetik

import aritmetik komutunun ba¸arılı oldu˘ unu varsayarak yolumuza devam edelim... s g Modülü içe aktardıktan sonra dir() adlı özel bir fonksiyondan yararlanarak, içe aktardı˘ ımız bu g modül içindeki kullanılabilir fonksiyon ve nitelikleri görebilece˘ imizi biliyorsunuz: g
>>> dir(aritmetik)

Bu komut bize söyle bir çıktı verir: ¸
[’__builtins__’, ’__doc__’, ’__file__’, ’__name__’, ’__package__’, ’bol’, ’carp’, ’cikar’, ’topla’]

Burada bizi ilgilendiren kısım bol, carp, cikar ve topla adlı ö˘ eler. Bu çıktıdan anlıyoruz ki, aritg metik adlı modülün içinde bol, carp, cikar ve topla adlı fonksiyonlar var ve biz bu fonksiyonları kullanma imkânına sahibiz. O halde gelin mesela bu modül içindeki carp() adlı fonksiyonu kullanabilmek için sırasıyla söyle bir seyler yazalım: ¸ ¸
>>> liste = [45, 66, 76, 12] >>> aritmetik.carp(liste)

Bu komutlar söyle bir çıktı verir: ¸
2708640

Gördü˘ ünüz gibi, aritmetik modülü içindeki carp() adlı fonksiyonu kullanarak “liste” içindeki g sayıları birbiriyle çarptık. aritmetik modülünü nasıl içe aktardı˘ ımıza ve bu modülün içindeki bir g fonksiyon olan carp() fonksiyonunu nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. Önce modülümüzün g adı olan “aritmetik”i yazıyoruz. Ardından bir nokta i¸areti koyup, ihtiyacımız olan fonksiyonun s adını belirtiyoruz. Yani söyle bir formül takip ediyoruz: ¸
modül_adı.fonksiyon

Böylece modül içindeki fonksiyona eri¸mi¸ olduk. Yalnız burada asla unutmamamız gereken s s sey öncelikle kullanaca˘ ımız modülü import modül_adı komutuyla içe aktarmak olacaktır. ¸ g Modülü içe aktarmazsak tabii ki o modüldeki fonksiyon veya niteliklere eri¸emeyiz. s Simdi aritmetik.py adlı dosyanızı açıp dosyanın en ba¸ına su kodu ekleyin: ¸ s ¸
pi_sayisi = 22/7.0

Yani aritmetik.py dosyasının son hali söyle olsun: ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*pi_sayisi = 22/7.0 def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i return a def bol(bolen, bolunen, hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: return float(sonuc) if not hassas:

return int(sonuc) def topla(*args): toplam = 0 for i in args: toplam += i return toplam def cikar(bir, iki): return iki - bir

Simdi tekrar komut satırına dönüp su komutu verin: ¸ ¸
dir(aritmetik)

Bu komut biraz öncekiyle aynı çıktıyı verecektir. Halbuki biz modülümüze pi_sayisi adlı bir de˘ i¸ken daha ekledik. O halde neden bu de˘ i¸ken listede görünmüyor? gs gs Python’da bir modülü komut satırında içe aktardıktan sonra e˘ er o modülde bir de˘ i¸iklik yag gs parsanız, o de˘ i¸ikli˘ in etkili olabilmesi için modülü yeniden yüklemeniz gerekir. Bu i¸lemi gs g s reload() adlı özel bir fonksiyon yardımıyla yapıyoruz:
>>> reload(aritmetik)

Bu komut söyle bir çıktı verir: ¸
<module ’aritmetik’ from ’aritmetik.py’>

Bu çıktı modülün ba¸arıyla yeniden yüklendi˘ ini gösteriyor. Simdi dir(aritmetik) komutunu s g ¸ tekrar verelim:
>>> dir(aritmetik)

Bu defa listede bol, carp, cikar ve topla ö˘ eleriyle birlikte pi_sayisi ö˘ esini de göreceksiniz. g g Dolayısıyla artık bu ö˘ eye de eri¸ebilirsiniz: g s
>>> aritmetik.pi_sayisi 3.1428571428571428

Eh, yarım yamalak da olsa pi sayısını elde etmi¸ olduk!.. s Buraya kadar modülleri hep etkile¸imli kabukta içe aktardık. Ama tabii ki önemli olan bir s modülü ba¸ka bir python programı içinden ça˘ ırabilmektir. ˙ s g Isterseniz simdi bir modülü ba¸ka ¸ s bir Python programı içinden nasıl ça˘ ırabilece˘ imizi ö˘ renelim. g g g Simdi masaüstünde test.py adlı bir dosya olu¸turun ve Kwrite, Kate, Gedit veya IDLE adlı metin ¸ s düzenleyicilerden birini kullanarak bu dosyayı açın. Dosyaya su satırları yazın: ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik

˙ iki satır zaten demirba¸. Burada önemli olan satır import aritmetik. Bu satırla, yine Ilk s masaüstünde kayıtlı bulunan aritmetik.py adlı programı, yani aritmetik modülünü içe aktardık. Bu modülü içe aktardı˘ ımıza göre, artık bu modülün içindeki bütün fonksiyon ve nitelikleri g kullanabiliriz. O halde yazmaya devam edelim:

#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik.cikar(1455, 32)

Yazdı˘ ımız son satırda, aritmetik modülünün içinde yer alan cikar() adlı fonksiyonu kullanmı¸ g s olduk. Böylece daha önce bir kez tanımladı˘ ımız cikar() adlı fonksiyona ba¸ka bir Python prog s gramında da ihtiyaç duydu˘ umuzda, bu fonksiyonu tekrar yazmak zorunda kalmadan, gerekli g fonksiyonu barındıran modülü programımız içine aktararak (import) i¸imizi hallettik. Aynı seks ¸ ilde aritmetik modülü içindeki öbür fonksiyonları ve nitelikleri de kullanabilirsiniz. Mesela modül içinde yer alan pi_sayisi niteli˘ ini de kullanabiliriz: g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik.cikar(1455, 32) print "pi sayısının de˘eri: %s" %aritmetik.pi_sayisi g

Simdi bu test.py adlı programı çalı¸tırın ve nasıl bir sonuç aldı˘ ınızı inceleyin. ¸ s g

14.4 Modülleri ˙çe Aktarma Yöntemleri I
Python’da programımız içinde kullanaca˘ ımız modülleri birkaç farklı yöntemle içe aktarabiliriz. g Biz simdiye kadar sadece import modül_adı yöntemini ö˘ rendik. Hemen kısaca bu yöntem¸ g leri inceleyelim: import modül_adı Bu yöntemle bir modülü, bütün içeri˘ iyle birlikte içe aktarabiliriz. Ba¸ka bir deyi¸le bir modülün g s s içinde ne var ne yoksa programımız içine davet edebiliriz. Yukarıda kullandı˘ ımız da zaten bu g yöntemdir. from modül_adı import * Bu yöntemle bir modül içinde adı “__” ile ba¸layanlar hariç bütün fonksiyonları programımız s içine aktarabiliriz. Yani bu yöntem de tıpkı yukarıda anlatılan yöntemde oldu˘ u gibi, bütün g fonksiyonları alacaktır. Yalnız “__” ile ba¸layan fonksiyonlar hariç... s E˘ er bir modülü bu yöntemi kullanarak içe aktarmı¸sanız, içe aktardı˘ ımız modülün nitelik g s g ve fonksiyonlarına do˘ rudan nitelik veya fonksiyon adını kullanarak eri¸ebilirsiniz. Örne˘ in g s g import modül_adı yöntemiyle içe aktardı˘ ımız modüllerin nitelik ve fonksiyonlarını söyle kulg ¸ lanıyorduk:
>>> modül_adı.fonksiyon

from modül_adı import * yöntemiyle içe aktardı˘ ımız modüllerin nitelik ve fonksiyonlarını g ise söyle kullanıyoruz: ¸
>>> fonksiyon

Mesela yukarıda bahsetti˘ imiz aritmetik modülünü örnek alalım: g

>>> from aritmetik import * >>> liste = [2, 3, 4] >>> print carp(liste) 24

Gördü˘ ünüz gibi, bu defa aritmetik.carp(liste) gibi bir komut vermedik. carp() fonksiyg onunu do˘ rudan kullanabildik. Bu yöntem oldukça pratiktir. Programcıya aynı i¸i daha az g s kodla yapma imkânı sa˘ lar. Ancak bu yöntemin bazı sakıncaları vardır. Bunlara biraz sonra g de˘ inece˘ iz. g g from modül_adı import falanca, filanca Bu yöntem ise bir modülden falanca ve filanca adlı fonksiyonları ça˘ ırmamızı sa˘ layacaktır. g g Yani bütün içeri˘ i de˘ il, bizim istedi˘ imiz fonksiyonları içe aktarmakla yetinecektir. Örne˘ in: g g g g
>>> from aritmetik import carp

Bu sekilde aritmetik modülünün yalnızca carp() fonksiyonunu içe aktarmı¸ olduk. Bu sekilde ¸ s ¸ carp() fonksiyonuna eri¸ebiliriz: s
>>> liste = [2, 3, 4] >>> print carp(liste) 24

Ama pi_sayisi niteli˘ ine eri¸emeyiz. Çünkü biz burada sadece carp() fonksiyonunu içe akg s tardık. E˘ er pi_sayisi niteli˘ ine de eri¸ebilmek istersek modülümüzü su sekilde içe aktarg g s ¸ ¸ mamız gerekir:
>>> from deneme import carp, pi_sayisi

Bu sekilde hem carp() fonksiyonunu, hem de pi_sayisi niteli˘ ini içe aktarmı¸ olduk. ¸ g s import modül_adı as yeni_isim Diyelim ki herhangi bir sebepten, modülün adını programınız içinde do˘ rudan kullanmak isg temiyorsunuz. O zaman bu yöntemi kullanarak modüle farklı bir ad verebilirsiniz:
>>> import aritmetik as arit >>> liste = [2, 3, 4] >>> arit.carp(liste)

Mesela içe aktaraca˘ ınız modül adı çok uzunsa ve her defasında bu uzun ismi yazmak size g zor geliyorsa bu yöntemi kullanarak modül adını kısaltabilirsiniz. Ayrıca programınızda zaten aritmetik adlı ba¸ka bir nitelik veya fonksiyon varsa bu ikisinin birbirine karı¸masını engelles s mek için de bu yöntemi kullanmayı tercih edebilirsiniz. Peki bu yöntemlerden hangisini kullanmak daha iyidir? E˘ er ne yaptı˘ ınızdan tam olarak g g emin de˘ ilseniz veya o modülle ilgili bir belgede farklı bir yöntem kullanmanız önerilmiyg orsa, anlatılan birinci yöntemi kullanmak her zaman daha güvenlidir (import modül_adı). Çünkü bu sekilde bir fonksiyonun nereden geldi˘ ini karı¸tırma ihtimaliniz ortadan kalkar. ¸ g s Mesela aritmetik.carp(liste) gibi bir komuta baktı˘ ınızda carp() fonksiyonunun aritmetik g adlı bir modül içinde oldu˘ unu anlayabilirsiniz. Ama sadece carp(liste) gibi bir komutla g

¸ Python modüllerinin listesine http://docs. tıpkı kendi yazdı˘ ımız modülleri içe aktarıyormu¸uz gibi aktaraca˘ ız: g s g . yoksa ba¸ka bir modülden s s g g s mi içe aktarıldı˘ ını anlayamazsınız.org/modindex. g s g Python sadece kendi modüllerimizi yazmamıza izin vermez.python. Komut satırında g s s söyle bir kod yazın: ¸ >>> pi_sayisi = 46 Simdi aritmetik adlı modülü su yöntemle içe aktarın: ¸ ¸ >>> from aritmetik import * Bakın bakalım pi_sayisi de˘ i¸keninin de˘ eri ne olmu¸? gs g s >>> print pi_sayisi 3. size geli¸tiricilerin yazdı˘ ı modülleri tanıtmaya s g çalı¸aca˘ ız. s Biz bu bölümde.py adlı bir Python programıdır.6/ dizini içinde bulunur. aslında os modülü. s g ˘ 14. Buna bir örnek verelim. os adlı bir modül üzerinden.org/library/os. Herhalde böyle bir seyin ba¸ınıza gelmesini istemezsiniz.python. Kendi yazdı˘ ınız modüller içindeki fonksiyonları. os modülü bize. Peki biz bu os.1428571428571428 Gördü˘ ünüz gibi. s Modülün kendi belgelerinde belirtildi˘ ine göre.html adresinden eri¸ebilirsiniz.5 Geli¸ tiricilerin Yazdıgı Modüller s Buraya kadar kendi kendimize nasıl Python modülü yazaca˘ ımızı ve yazdı˘ ımız bu modülg g leri nasıl kullanaca˘ ımızı gördük.html adresinden eri¸ebilirsiniz. Windows sistemlerinde g ise bu modülü bulmak için C:/Python26/Lib adlı dizinin içine bakabilirsiniz. modülü g içe aktarmak suretiyle nasıl kullanıyorsanız.5. O gs ¸ s yüzden içeri˘ ini bilmedi˘ iniz modülleri içe aktarırken import modül_adı yöntemini kullanmak g g sizi büyük ba¸ a˘ rılarından kurtarabilir. os modülünü de aynen öyle içe aktarıp bunun içindeki fonksiyon ve nitelikleri kullanacaksınız. GNU/Linux sistemlerinde bu modül ço˘ unlukla /usr/lib/python2. aritmetik modülündeki pi_sayisi niteli˘ i sizin kendi programınızdaki g g pi_sayisi de˘ i¸kenini silip attı. Ayrıca mesela programınız içinde zaten carp() adlı bir g fonksiyon varsa. Bu modüle ili¸kin s s g s resmi (˙ Ingilizce) belgelere http://docs. aslında bu dosyanın birtakım fonksiyon ve niteliklerden g olu¸an alelade bir Python programı oldu˘ unu göreceksiniz. i¸letim sistemleriyle ilgili i¸lemler yapma olana˘ ı sunar. Bunun neden böyle oldu˘ unu biraz sonra s ¸ g daha iyi anlayacaksınız. aritmetik adlı modülden carp() fonksiyonunu aldı˘ ınızda isim çakı¸ması neg s deniyle hiç istemedi˘ iniz sonuçlarla kar¸ıla¸abilirsiniz. Python programlama dili içinde çok sayıda modül kullanıma hazır bir sekilde bizi bekler.py programını nereden bulabiliriz. Bu bölümün en ba¸ında yaptı˘ ımız s g modül tanımını dikkate alacak olursak. Bu modülü. os. s g 14. bu modülü kullanan programların farklı i¸leg s tim sistemleri üzerinde çalı¸ma sansı daha fazladır. Ama modül çe¸itlerinden bahsederken de söyledi˘ imiz gibi.py dosyasını açıp içine baktı˘ ınızda.kar¸ıla¸tı˘ ınızda bu fonksiyonun program içinde mi yer aldı˘ ını. Bir de hazır yazılmı¸ modüller s vardır. Bu dosyanın sizin yazdı˘ ınız Python s g g programlarından hiç bir farkı yoktur. bilgisayarımızda bulunan os.1 os Modülü os adlı modül Python’daki en önemli modüllerden biridir.

“dos”. ¸ Python komut satırında “>>>” i¸aretinden hemen sonra: s >>> import os komutuyla os modülünü içe aktarıyoruz. bu modül içinde bir yı˘ ın fonksiyon ve nitelik var. Öncelikle. biz konumuza dönelim. bu modülü içe aktarmaktır. print icerik Gördü˘ ünüz gibi. Bunun neden böyle oldu˘ unu biraz sonra açıklayaca˘ ız. g s g Basit bir örnekle ba¸layalım: s >>> print os. Bu modülün içindeki herhangi bir fonksiyonu ya da niteli˘ i kullanabilmek için öncelikle modülü içe aktarmalıyız.py dosyasının bulundu˘ u dizine gitmenize gerek yok. Neyse. O g g g yüzden bunu simdilik dert etmeyin. Bu modülü programımız içine nasıl davet edece˘ imizi ö˘ rendi˘ imize göre. os modülü içindeki g g g fonksiyonlardan ve niteliklerden söz edebiliriz. Yani bu modülü kullanabilmek için os. s ˘ name Niteligi dir(os) komutuyla os modülünün içeri˘ ini inceledi˘ inizde orada name adlı bir nitelik oldu˘ unu g g g göreceksiniz. bu modülle ilgili kodlarımızı çalı¸tırmak istedi˘ imizde Python bize bir hata s g mesajı gösterecektir. Bu nitelik. isterseniz bu modül içinde neler var neler yok söyle bir listeleyelim... “ce” Macintosh için “mac” OS/2 için “os2” Risc Os için “riscos” . E˘ er bu sekilde modülü g g ¸ “import” etmezsek. Daha sonra su komutu veriyoruz: ¸ >>> dir(os) ˙ Isterseniz daha anla¸ılır bir çıktı elde edebilmek için bu komutu su sekilde de verebilirsiniz: s ¸ ¸ >>> for icerik in dir(os): . Windows için “nt”. komut satırını hangi dizin altında açmı¸ olursanız olun g s os modülünü içe aktarabilmenizdir. Neticede bu modülü siz de yazmı¸ olabilirdiniz.name Bu komutu hangi i¸letim sisteminde verdi˘ inize ba˘ lı olarak aldı˘ ınız çıktı da farklı olacaktır. bu modülün sizin yazdı˘ ınız herhangi bir Python programından g s g (ba¸ka bir söyleyi¸le “Python modülünden”) hiç bir farkı yoktur. s g os modülünde i¸letim sistemi isimleri için öntanımlı olarak su ifadeler bulunur: s ¸ GNU/Linux için “posix”. s g g g Mesela ben bu komutu GNU/Linux i¸letim sistemi üzerinde verdi˘ im için ‘posix’ çıktısı aldım. kullandı˘ ınız i¸letim sisteminin ne oldu˘ u hakkında bilgi verir. kullanım olarak kendi yazdı˘ ımız bir modülü nasıl içe aktarıyorsak os g g modülünü de aynen öyle içe aktarıyoruz. s Dolayısıyla. Simdi biz bu fonksiyonlar g g ¸ ve niteliklerden önemli olanlarını incelemeye çalı¸alım. ¸ Burada en önemli konu. Tabii bu modülün sizin s s yazdı˘ ınız modülden önemli bir farkı.. içeri˘ i dı¸ında.>>> import os Gördü˘ ünüz gibi..

E˘ er yazdı˘ ınız bir prog ¸ g g g gramda name niteli˘ ini kullanarak i¸letim sistemi sorgulaması yaparsanız. Aynı komutları su sekilde de yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python #-*. yazdı˘ ınız programın g s g birden fazla i¸letim sistemi üzerinde çalı¸ma imkânı olacaktır. s g g aslında os modülünü çekmedi˘ imiz için.name yapısını kullanırsak Python bize “os” isminin g tanımlanmadı˘ ını söyleyecektir. os modülü içindeki name niteli˘ ini g aldık yalnızca. g s Ö˘ rendi˘ imiz bu bilgiyi kullanarak söyle basit bir sey yazabiliriz: g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. g s Buna göre bu program çalı¸tırıldı˘ ında.. Bu komutun Windows’taki kar¸ılı˘ ı ise dir komus g tudur.. g Bu name niteli˘ inin ne kadar faydalı bir sey oldu˘ unu tahmin edersiniz. Ayrıca program içinde kullandı˘ ımız os. Daha g sonra bu modül içindeki name niteli˘ inden yararlanarak. Örne˘ in: g g g >>> os. kullandı˘ ımız i¸letim sistemine ait sistem komutlarını çalı¸tırmamızı sa˘ lar.name == "posix": a = raw_input("Linus Torvalds’a mesajınızı yazın:") if os. Çünkü bu sayede programınızın. s s kullanılan i¸letim sistemine göre i¸lem yapmasını sa˘ layabilirsiniz. kullanılan i¸letim sistemini sorguladık.name ifadesini de name sekline g ¸ dönü¸türdük.coding: utf-8 -*import os if os. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi Windows g s ise.name == "nt": a = raw_input("Bill Gates’e mesajınızı yazın:") Bu basit örnekte öncelikle os adlı modülü bütün içeri˘ iyle birlikte programımıza aktardık.system("ls") veya: . Çünkü from os import name komutuyla yalnızca name niteli˘ ini çekti˘ imiz. Peki g s s g “sistem komutu” ne demek? Sistem komutu. kullanıcıs g g s dan “Linus Torvalds’a mesajını yazması” istenecektir.coding:utf-8 -*from os import name if name == "posix": a = raw_input("Linus Torvalds’a mesajınızı yazın:") if name == "nt": a = raw_input("Bill Gates’e mesajınızı yazın:") Dikkat ederseniz burada from os import name komutuyla. os. Örne˘ in s s s g g GNU/Linux’ta ls bir sistem komutudur ve bu komutun görevi o anda içinde bulundu˘ unuz g dizindeki dosya ve klasörleri listelemektir.E˘ er mesela siz bu komutu Windows XP üzerinde verdiyseniz ‘nt’ çıktısı almı¸ olmalısınız. üzerinde çalı¸tı˘ ımız i¸letim sisteminin bir parçası s g s olan ve bu i¸letim sistemine ili¸kin i¸lemleri yerine getirmemizi sa˘ layan komutlardır. “Bill Gates’e mesaj yazılması istenecektir. s s g system() Fonksiyonu Bu fonksiyon. ˙ste buna benzer sistem komutlarını Python yardımıyla çalı¸tırabilmek için os modülünün bize I¸ s sundu˘ u system() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız. e˘ er kullanılan i¸letim sistemi GNU/Linux ise.

dosya o programla açılacaktır. Yapmamız gereken tek sey parang ¸ tez içinde. Örne˘ in: g # -*. g ¸ s Yukarıdaki bilgileri kullanarak örne˘ in su basit programı yazabiliriz: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Çünkü mesela Kwrite her GNU/Linux kullanıcısının bilgisayarında kurulu olmayabilir. Örne˘ in /usr/share dizinini görüntülemek için söyle bir kod g ¸ yazabilirsiniz: >>> os. diye endi¸e etmenize gerek kalmaz. acaba kullanıcının bilgisayarında hangi dizin görüntüleyici uygulama kurulu. sistemde hangi görüntüleyici varsa s /usr/share dizinini onunla açacaktır.system("notepad dosyaadı. E˘ er metin dosyalarını açan öntanımlı program ba¸ka bir g s seyse (mesela Gedit).coding: utf-8 -*- . Dolphin. s g Bir örnek daha verelim.. Yukarıda Kwrite ile yaptı˘ ımız i¸lemi bir de Windows’ta Notepad programıyla yapalım: g s >>> os. Bunu söyle kullanabiliriz: ¸ >>> os.. xdg-open komutu.system("xdg-open dosyaadı. xdg-open komutu bu g noktada size yardımcı olacaktır. Yani mesela bir sistemde metin dosyalarını açan öntanımlı program Kwrite ise dosya Kwrite ile açılacaktır..coding: cp1254 -*import os dosya = "falancadosya" os. çalı¸tırılmasını istedi˘ imiz sistem komutunu belirtmek. system() komutunu kullanmak çok basit. Çünkü GNU/Linux sistemlerinde dizin görüntüleyici uygulas s manın hangisi oldu˘ unu kestirmek çok güçtür..system("xdg-open /usr/share") Böylece.>>> os.system("dir") Gördü˘ ünüz gibi.txt") Tıpkı GNU/Linux’ta oldu˘ u gibi. o dosyayı açacak programı do˘ rudan belirtmek pek do˘ ru bir yol g g de˘ ildir. Bu komutun görevi herhangi bir dosya veya klasörü sistemdeki varsayılan uygulamayla açmaktır. g Kwrite yerine mesela Gedit olabilir. Bu fonksiyon yalnızca Windows’ta geçerlidir ve GNU/Linux’taki xdg-open komutunun yaptı˘ ı seye benzer bir i¸levi vardır. Bu yüzden Python’da herhangi bir dosya veya klasörü açtırmak için en güvenilir yol xdg-open adlı sistem komutundan yararlanmak olacaktır. Diyelim ki GNU/Linux’taki Kwrite programını kullanarak bir dosya açmak istiyoruz: >>> os. Windows’ta da bir i¸lemi yapacak uygulamayı do˘ rudan belirtg s g mek iyi bir fikir de˘ ildir. GNU/Linux’taki xdg-open yerine os modülünün startfile() adlı fonksiyg onundan yararlanabilirsiniz. Sistemde Konqueror.startfile(dosya) startfile() fonksiyonu GNU/Linux’ta bulunmaz.txt") Ancak bir dosyayı açtırırken.system("kwrite dosyaadı. xdg-open komutu özellikle bir dizini ¸ açtırmaya çalı¸ırken çok i¸e yarar. Thunar ve benzg eri dizin görüntüleyicilerden hangisinin bulundu˘ una emin olamazsınız.txt") Burada kullandı˘ ımız xdg-open komutu bütün GNU/Linux sistemlerinde çalı¸an bir sistem kog s mutudur.

Artık siz bu satırların ne oldu˘ unu Ilk s g g adınız gibi biliyorsunuz.name == "posix":) os modg s ülünün system() adlı fonksiyonunu kullanarak dosyayı açıyoruz (os. print "%s adlı dosya açılıyor. 2. system() fonksiyonundan yardım alabilece˘ imizi biliyoruz.txt 5.txt” adlı bir dosya tanımladık..system("explorer C:\\Program Files") Burada kullandı˘ ımız bölü i¸aretinin iki adet ters bölü (\\) oldu˘ una dikkat ediyoruz. bize os modülüyle g ilgili çok önemli bilgiler veriyor." %dosya if os.name == "nt":) os modülünün g s startfile() adlı fonksiyonunu kullanarak dosyayı açıyoruz (os. Internet Explorer programı ile bir web sitesini açmak için de system() fonksiy¸ onundan yararlanabilirsiniz: >>> os..name == "posix": os. 4. g 3. Sonraki satırda “falanca.istihza.startfile(dosya)) 6.exe http://www.com sitesini görüntüledik. E˘ er kullanıcının i¸letim sistemi Windows XP ise (if os..txt" print "%s adlı dosya açılıyor. E˘ er kullanıcının i¸letim sistemi GNU/Linux ise (if os. Bu komutla os mods ülünü bütün içeri˘ iyle birlikte programımızın içine aktarıyoruz.system("ls") Windows kullanıcıları ise sunu: ¸ . g s g Aynı sekilde. ˙ iki satırın ne i¸ yaptı˘ ını söylememize gerek yok.com") Burada da Windows’un start adlı sistem komutunu kullanarak IE ile istihza. system() fonksiyonu her türlü sistem komutunu çalı¸tırmanıza izin verir. bilgisags yarınızda bulunan herhangi bir dosyanın adını yazabilirsiniz. g kullanıcıya falanca.import os dosya = "falanca.system("xdg-open %s" %dosya) Bu program oldukça küçük bir kod parçasından ibaret olmasına ra˘ men. listdir() Fonksiyonu Python yardımıyla bir dizin içindeki dosyaları görüntülemek istersek.system("start iexplore.name == "nt": os.system("xdg-open %s" %dosya)) Dedi˘ imiz gibi. Üçüncü satır da artık bizim için oldukça tanıdık bir koddan olu¸uyor." %dosya satırıyla dosyasının açılmak üzere oldu˘ una dair bilgi veriyoruz. Bunun için GNU/Linux kullanıcıları sunu yazabilir: g ¸ >>> os. Bu de˘ i¸kenin yerine.startfile(dosya) elif os. Mesela g s Windows’ta Python yardımıyla Program Files dizinini görüntüleyelim: >>> os.. Gelin isterseniz yukarıdaki kod parçasının ne i¸ler çevirdi˘ ini s g adım adım inceleyelim: 1.

E˘ er biz dizin içeri˘ inin böyle yan yana de˘ il de alt alta g s g g g dizildi˘ inde daha sık görünece˘ ini dü¸ünüyorsak. elimizde olan sey.listdir(". s os modülü içinde yer alan listdir() adlı fonksiyon bize bir dizin içindeki dosyaları veya klasörleri listeleme imkânı veriyor. 1): print numara. En son da print a komutuyla /usr/bin dizininin g içeri˘ ini liste olarak ekrana yazdırıyoruz. Çıktının tipinden anladı˘ ımız gibi.listdir("/usr/bin") for dosyalar in a: print dosyalar E˘ er dosyalarımıza numara da vermek istersek söyle bir sey yazabiliriz: g ¸ ¸ import os a = os. o anda içinde bulundu˘ unuz dizindeki dosyaları listelemekse listdir() fonksiyg g onunu su sekilde kullanabilirsiniz: ¸ ¸ >>> os. Örnekte listdir() fonksiyonunun nasıl kullanıldı˘ ını görüyorsunuz. dosya in enumerate(a.listdir("/usr/bin") for numara. g g ¸ ö˘ eleri yan yana dizilmi¸ bir liste.listdir("/usr/bin") >>> print a Yukarıdaki örnekte her zamanki gibi. Ardından kullanım kolaylı˘ ı açısından listdir() fonksiyonunu a adlı bir de˘ i¸kene g gs atadık. o anda içinde bulunulan dizini temsil eder. Örne˘ imizde /usr/bin g g dizini altındaki dosya ve klasörleri listeliyoruz.>>> os. E˘ er bir üst dizinin içeri˘ ini g g listelemek isterseniz tek nokta yerine iki nokta i¸aretini kullanabilirsiniz: s .” argümanı. Burada parantez içinde tırnak i¸aretlerini ve s yatık çizgileri nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin.listdir("/usr/bin") c = 0 for dosyalar in a: if c < len(a): c = c+1 print c.system("dir") Ancak bu i¸lemi Python’da çok daha kolay ve esnek bir biçimde yapmanın bir yolu daha var.") Buradaki ”. kodlarımızı su biçime sokabiliriz: g ¸ g s ¸ import os a = os. dosyalar Hatta daha önce ö˘ rendi˘ imiz enumerate() fonksiyonunu kullanarak bu i¸lemi çok daha kısa g g s bir yoldan halledebilirsiniz: import os a = os. modülümüzü import os komutuyla programımıza aktardık ilk önce. Mesela /usr/bin dizini içindeki bütün dosyaları listelemek için söyle ¸ bir sey yazabiliriz: ¸ >>> import os >>> a = os. dosya E˘ er amacınız.

. buradaki “cwd”nin açılımı “current working directory”. Yani kabaca “mevcut çalı¸ma dizini”.coding: utf-8 -*import os mevcut_dizin = os. “e˘ er mevcut_dizin /home/istihza/Desktop ise bu dizin içindeki dosyaları bize listele g ve sonucu ekrana yazdır. Yani mesela o anda /usr/local/bin dizini içindeyseniz yukarıdaki komut /usr/local dizininin içeri˘ ini listeleyecektir. Bu arada g g ˙ Ingilizce bilenler için söyleyelim.’ cümlesini göster” dedik..listdir(mevcut_dizin): print i else: print ("Bu program yalnızca /home/istihza/Desktop " "dizininin içeri˘ini gösterebilir!") g Yukarıdaki örnekte öncelikle os modülünü içe aktardık. gs gs g Ardından. Daha açık ifade etmek gerekirse: “O anda içinde bulundu˘ us g muz dizin”. Burada g dikkat ederseniz if deyiminden sonra for döngüsünü kullandık.startfile("%s%s" %("C:\\Program Files\\"..name == "nt": for i in os. E˘ er böyle bir kaygımız olmasaydı. g Bu fonksiyonu ve daha önce ö˘ rendi˘ imiz system() fonksiyonunu kullanarak.name == "posix": for i in os. yok e˘ er mevcut_dizin /home/istihza/Desktop de˘ il ise. Söyle bir örnek vererek konuyu biraz açalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ekran çıktısı daha s düzgün olsun diye yaptık.listdir(".getcwd() if mevcut_dizin == "/home/istihza/Desktop": for i in os. Bu i¸lemi. getcwd() Fonksiyonu os modülü içinde yer alan bu fonksiyon bize o anda hangi dizin içinde bulundu˘ umuza dair g bilgi verir. i)) Sırada yine önemli bir fonksiyon var.listdir("C:\\Program Files"): os. ˙ Isterseniz bu fonksiyonun tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını bir örnek üzerinde görelim: s g >>> os. i)) elif os.listdir("/usr/bin"): os. ‘bu program g g yalnızca /home/istihza/Desktop dizininin içeri˘ ini gösterebilir. g . Daha sonra mevcut_dizin adında bir de˘ i¸ken tanımlayıp getcwd() fonksiyonunun kendisini bu de˘ i¸kenin de˘ eri olarak atadık.. bir dizin içing g deki bütün dosyaları açan ve bu sebeple bilgisayarınızın bir süre yanıt vermemesine bile yol açabilecek korkunç bir program yazabilirsiniz! (Denemeyin!) #!/usr/bin/env python # -*..getcwd() Gördü˘ ünüz gibi bu komut bize o anda hangi dizin içinde bulundu˘ umuzu söylüyor.coding: utf-8 -*if os.") Bu komut o anda içinde bulundu˘ unuz dizine göre bir üst dizinin içeri˘ ini ekrana liste olarak g g verecektir.>>> os.system("xdg-open %s%s" %("/usr/bin/".

Buradaki pardir niteli˘ i. bir de curdir niteli˘ i vardır. yani /usr/share/ dizinine geçmek istiyg orsak. Bu sabiti g s g kullanarak “mevcut dizin” üzerinde i¸lemler yapabiliriz.” i¸aretinden yararlanıyorduk. Mesela kendi yazdı˘ ınız bir modülü içe aktarmak s g istedi˘ inizde neden hata verdi˘ ini anlamak için bu fonksiyondan yararlanabilirsiniz. Bunun dı¸ında. su komutu verebiliriz: ¸ >>> import os >>> os..: s s g >>> import os >>> os. istersek g g s gitmek istedi˘ imiz dizini kendimiz elle de belirtebiliriz: g >>> import os >>> os. Diyelim ki o anda g gs /usr/share/apps dizini içindeyiz.curdir) Gördü˘ ünüz gibi bu curdir niteli˘ i getcwd() fonksiyonuna benziyor. ¸ s g chdir() Fonksiyonu Bu fonksiyon yardımıyla içinde bulundu˘ umuz dizini de˘ i¸tirebiliriz. s Biz burada getcwd() fonksiyonu için basit örnekler verdik.” i¸aretinde oldu˘ u gibi. ˙ste pardir de s I¸ bu i¸aretin yaptı˘ ı i¸i yapar.pardir) >>> print os.. Tıpkı ”.listdir(os. ama eminim siz yaratıcılı˘ ınızla çok g daha farklı ve kullanı¸lı kodlar yazabilirsiniz. ˙ s g s g Ingilizce “parent directory” (bir üst dizin) ifadesinin kısaltması oluyor. E˘ er bu g g g fonksiyonun verdi˘ i çıktı.chdir("/var/tmp") Böylece do˘ rudan /var/tmp dizinine ula¸mı¸ olduk..if mevcut_dizin == "/home/istihza/Desktop": satırının hemen altına: print mevcut_dizin yazıp i¸i bitirirdik. içe aktarmaya çalı¸tı˘ ınız modülün bulundu˘ u dizinden farklıysa o g s g g modülü bo¸una içe aktarmaya çalı¸ıyorsunuz demektir! s s Simdi de os modülü içindeki ba¸ka bir fonksiyona de˘ inelim.getcwd() Hatırlarsanız bir üst dizini temsil etmek için ”. E˘ er bir üst dizine. Mesela: s g . pardir niteli˘ i dı¸ında.getwd() ’/var/tmp’ mkdir() ve makedirs() Fonksiyonları Bu iki fonksiyon yardımıyla dizin veya dizinler olu¸turaca˘ ız.chdir(os. Yukarıdaki komutun ardından su komutu g s s ¸ verirseniz bu durumu teyit edebilirsiniz: >>> os.

onun altında da “Python” adlı yeni ba¸ka bir dizin daha olu¸turmak istiyoruz.mkdir("test") Bundan ba¸ka.mkdir("/home/istihza/deneme") Peki diyelim ki iç içe birkaç tane yeni klasör olu¸turmak istiyoruz.getcwd() >>> os. Buradan çıkan sonuç. E˘ er bu kodu su sekilde yazarsak. mesela mevcut çalı¸ma dizini masaüstü ise bu “test” adlı dizin masaüstünde olu¸acaks s tır.mkdir("/home/istihza/Programlar/Python") Ne oldu? Söyle bir hata çıktısı elde ettik. ˙ste bu amaç için elimizde makedirs() fonksiy¸ s I¸ onu var. E˘ er biz birden fazla. /home/kullanıcı_adımız/ dizini altında yeni bir “Programlar” dizini ve onun g altında da yeni bir “Python” dizini olu¸tu. line 1. s Yani mesela /home/kullanıcı_adınız dizini altında yeni bir “Programlar” dizini. ˙ Isterseniz bu kodları su sekle getirerek yeni olu¸turulan dizinin nerede oldu˘ unu da göre¸ ¸ s g bilirsiniz: >>> import os >>> print os. s s g ¸ ¸ mevcut çalı¸ma dizini içinde yeni bir dizin olu¸acaktır: s s >>> import os >>> os. demek ki mkdir() fonksiyonu s bize yalnızca bir adet dizin olu¸turma izni veriyor.makedirs("/home/istihza/Programlar/Python") Gördü˘ ünüz gibi.>>> import os >>> os. s .mkdir("/home/istihza/Programlar/Python") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". e˘ er isterseniz mevcut bir dizin yapısı içinde ba¸ka bir dizin de olu¸turas g s s bilirsiniz. Yani mesela /home/kullanıcı_adınız/ dizini içinde “deneme” adlı bo¸ bir dizin olu¸s s turabilirsiniz: >>> import os >>> os.mkdir("test") Yani. de˘ il mi? ¸ g >>> os. s s Hemen deneyelim: >>> import os >>> os. Hemen deneyelim yine: >>> import os >>> os. yani çoklu yeni dizin s g olu¸turmak istiyorsak makedirs() fonksiyonunu kullanmamız gerekiyor. in <module> OSError: [Errno 2] No such file or directory: ’/home/istihza/Programlar/Python’ Demek ki bu sekilde çoklu dizin olu¸turamıyoruz.mkdir("/test") Bu kod / dizini altında “test” adlı bo¸ bir klasör olu¸turacaktır.

Simdiye kadar hep bir dizin. s rmdir() ve removedirs() fonksiyonları Bu fonksiyonlar bize mevcut dizinleri silme olana˘ ı tanıyor.rmdir("/home/istihza/TEST") Bu kod ise /home/kullanıcı_adı dizini altındaki bo¸ “TEST” dizinini silecektir. Peki. “test2” ve g s “test3” adlı dizinler olu¸turdu..Küçük bir örnek daha verip bu bahsi kapatalım: >>> import os >>> print os. nasıl dizin olu¸turup silece˘ imizi basitçe gördük. Hemen bir örnek verelim. “test1”. ama yine de uyaralım.removedirs("test1/test2") Yine hatırlatmakta fayda var: Neyi sildi˘ inize mutlaka dikkat edin. Bir de su örne˘ e bakın: ¸ g >>> import os >>> os. Diyelim ki mevcut çalı¸ma dizinimiz olan masaüstünde “TEST” adlı s bo¸ bir dizin var ve biz bu dizini silmek istiyoruz: s >>> import os >>> os. bu bo¸ s g s s dizinler kök dizini altında olu¸acaktır. E˘ er “test” ifadesinin soluna “/” i¸aretini eklerseniz.getcwd() >>> os. g s g Simdi de bu “dizinleri yönetme” i¸ini biraz irdeleyelim. Yalnız.. g Python’da dizinleri nasıl yönetece˘ imizi.rmdir("TEST") Böylece “TEST” dizini silindi. Ne yaptı˘ ınızdan.makedirs("test/test1/test2/test3") Tahmin etti˘ iniz gibi bu kod mevcut çalı¸ma dizini altında iç içe “test”. neyi sildi˘ inizg g den emin de˘ ilseniz bu fonksiyonları kullanmayın! Çünkü Python bu komutu verdi˘ inizde tek g g bir soru bile sormadan silecektir belirtti˘ iniz dizini.. iç içe birden fazla bo¸ dizini silmek g s istedi˘ imizde ise removedirs() fonksiyonundan yararlanıyoruz: g >>> import os >>> os. onun ¸ s ¸ altında ba¸ka bir dizin. s s s g s aynı dizin altında birden fazla dizin olu¸turmak istersek ne yapaca˘ ız? Bu i¸lemi çok kolay bir s g s sekilde söyle yapabiliriz: ¸ ¸ >>> import os >>> os.. bu komutlar yalnızca içi bo¸ dizinleri g s silecektir. Gerçi. s Tıpkı mkdir() ve makedirs() fonksiyonlarında oldu˘ u gibi. burada hemen bir uyarı g yapalım: Bu fonksiyonları çok dikkatli kullanmamız gerekiyor.makedirs("test1/test3") . onun altında da ba¸ka bir dizini nasıl olu¸turaca˘ ımızı çalı¸tık.makedirs("test1/test2") >>> os.

“test2” ve “test3” ifadelerinin s s sabit de˘ il de de˘ i¸ken olmasını istersek ne yapaca˘ ız. Peki.sep ’\\’ Peki bu sep niteli˘ i ne i¸e yarar? Yazdı˘ ımız kodlarda do˘ rudan dizin ayracı vermek yerine g s g g bu niteli˘ i kullanırsak. bu “test1”. Biraz önce yazdı˘ ımız s g kodda Python bu i¸areti “dizin ayracı” olarak de˘ il “bölme i¸leci” olarak algıladı ve sanki s g s “test1” ifadesini “test2” ifadesine bölmek istiyormu¸uz gibi davrandı bize. line 1. s ˘ sep niteligi Bu nitelik. bu meseleyi nasıl halledece˘ iz? s g Bu meseleyi halletmek için kullanmamız gereken ba¸ka bir nitelik var Python’da. in <module> TypeError: unsupported operand type(s) for /: ’str’ and ’str’ Peki. i¸letim sistemlerinin dizin ayraçları hakkında bize bilgi veriyor. E˘ er aynı komutu g ¸ g Windows’ta verirsek sonuç söyle olacaktır: ¸ >>> import os >>> os. sistemin kendine g s s özgü dizin ayracının kullanılmasını sa˘ lamı¸ oluruz. Söyle bir sey deneyelim: g gs g ¸ ¸ >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os..makedirs(test1/test3) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda Python bize söyle bir sey söyler: s g ¸ ¸ >>> os. Çünkü her i¸letim sisteminin dizin ayracı birbiriyle aynı de˘ il.makedirs() fonksiyonunu da gördü˘ ü için ne yapmaya çalı¸tı˘ ımızı anlayamadı ve kafası g s g karı¸tı. Yani mesela: g s .. E˘ er yazdı˘ ımız bir s g g programın farklı i¸letim sistemleri üzerinde çalı¸masını istiyorsak bu fonksiyon epey i¸imize s s s yarayacaktır. Bunu su örnekle s g ¸ gösterebiliriz: Hemen bir Python komut satırı açıp su komutları verelim: ¸ >>> import os >>> os.sep ’/’ Bu komutu GNU/Linux’ta verdi˘ imiz için komutun çıktısı “/” seklinde oldu. Peki. programımızı farklı i¸letim sistemlerinde çalı¸tırırken. neden böyle oldu ve bu hata ne anlama geliyor? Kod yazarken bazı durumlarda “/” i¸areti programcıları sıkıntıya sokabilir.makedirs(test1/test2) >>> os. Ayrıca kullandı˘ ımız s g os. Çünkü bu i¸aret s s Python’da hem “bölme” i¸leci hem de “dizin ayracı” olarak kullanılıyor.Bu kodlar mevcut çalı¸ma dizini altında “test1” adlı bir dizin ile bunun altında “test2” ve “test3” s adlı ba¸ka iki adet dizin daha olu¸turacaktır.makedirs(test1/test3) Traceback (most recent call last): File "<stdin>".

makedirs(test1/test3) Yine hatırlarsanız bu kodu çalı¸tırdı˘ ımızda Python hata vermi¸ti. burada sep niteli˘ ini join() adlı bir fonksiyon ile birlikte kullandık.sep. Tabii gs g e˘ er istersek raw_input() fonksiyonuyla dizin adlarını kullanıcıya seçtirebilece˘ imiz gibi. s g Bu sep niteli˘ i ayrıca dizin adlarını “de˘ i¸ken” yapmak istedi˘ imizde de bize yardımcı olacaktır. Yukarıdaki kod ¸ g sayesinde do˘ rudan “/” i¸aretine bula¸madan.>>> import os >>> os. ba¸ımızı derde sokmadan i¸imizi halledebiliyg s s s s oruz. Çünkü burada sep niteli˘ i.makedirs(test1/test2) >>> os.join([test1.join([test1.makedirs(test1) >>> os. >>> import os >>> os.makedirs("test/test2") komutu yerine.makedirs(os. test3])) Dikkat ederseniz. (join() g fonksiyonunu birkaç ders sonra daha ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz).makedirs(os. Çünkü Python burada “/” s g s i¸aretini bölme i¸leci olarak algılamı¸tı. g gs g Hatırlarsanız yukarıda söyle bir kod yazmı¸tık: ¸ s >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os. ilgili i¸letim sistemi hangisiyse ona ait s g s olan dizin ayracının otomatik olarak yerle¸tirilmesini sa˘ layacaktır. Ayrıca burada parantez ve kö¸eli parantezlerin nasıl kullanıldı˘ ına da dikkat etmemiz s g gerekiyor.sep. söyle g g ¸ bir sey de yapabiliriz: ¸ .sep + "test2") komutunu kullanırsak programımızı farklı i¸letim sistemlerinde çalı¸tırırken herhangi bir aksaks s lık olmasını önlemi¸ oluruz. Yukarıda “test1”. “test2” ve “test3” de˘ i¸kenlerinin adlarını do˘ rudan kod içinde verdik. Söyle ki: ¸ >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os.makedirs("test" + os. test2])) >>> os. ˙ste bu hatayı almamak için sep niteli˘ inden faydalans s s I¸ g abiliriz.

Bu örnek. "Resimler") Burada öncelikle import deneme satırıyla deneme adlı modülümüzü ça˘ ırdık. Simdi Python komut satırını açalım ve su komutları verelim: s ¸ ¸ >>> import deneme >>> deneme.join([test1. Piyasada pek çok üçüncü sahıs modülü bulunur. bu komutların çıktısı söyle olur: s g ¸ ’Dizin1/Dizin2’ Aynı kodları Windows üzerinde verirsek de su çıktıyı alırız: ¸ ’Dizin1\\Dizin2’ Gördü˘ ünüz gibi farklı platformlar üzerinde. Bunların dı¸ında bir de üçüncü sahıslar tarafından s ¸ yazılan modüller vardır.dizinler satırıyla bu modül içindeki dizinler() adlı fonksiyonu ça˘ ırdık. Daha sonra dizinler() adlı bir g fonksiyon olu¸turup parametre olarak “test1”. Hemen alttaki s g s s g satırda da benzer bir i¸lem yapıp kodlarımızı bitiriyoruz. test2])) os. Bu modüller sayesinde.makedirs(os.makedirs(os. Böylelikle g masaüstünde “Belgelerim” adlı bir klasörün içinde “Videolar” ve “Resimler” adlı iki klasör olu¸s turmu¸ olduk.join() komutları yardımıyla. bir önceki satırda olu¸turdu˘ umuz s g “test1” adlı dizinin içinde “test2” adlı bir dizin daha olu¸turuyoruz. Burada os. yazarlarının internet sitelerinden indirip bilgisayarınıza s kurabilir. Bu modüller. Böylelikle kendimize bir ¸ modül yapmı¸ olduk.join() s fonksiyonu “/” i¸aretiyle u˘ ra¸madan dizinleri birle¸tirme imkânı sa˘ lıyor bize. yazdı˘ ımız programların “ta¸ınabilirli˘ i” (portability). yani “farklı i¸letim sistemg g s g s leri üzerinde çalı¸abilme kabiliyeti” açısından ne kadar önemli olabilece˘ ini gösteriyor. çok zor bazı i¸leri çok kolay bir sekilde ¸ s ¸ .dizinler("Belgelerim". Bu os. s g ˘ 14. Simdi Python komut satırını açarak su kodları yazalım: ¸ ¸ >>> import os >>> os.makedirs() ve os.sep. Simdi bu dosyayı deneme. g sep niteli˘ inin. test3])) Dikkat ederseniz.6 Üçüncü Sahısların Yazdıgı Modüller ¸ Buraya kadar kendi yazdı˘ ımız modülleri ve geli¸tiriciler tarafından yazılıp dilin içine enteg s gre edilen modülleri ayrı ayrı gördük.makedirs(test1) os. “test2” ve “test3” adlı de˘ i¸kenler belirliys gs oruz.sep. Alttaki satırda ise gs g g os.join() ifadesi ile ilgili son bir sey daha söyleyip bu konuya bir nokta s ¸ koyalım. burada öncelikle os modülünü ça˘ ırıyoruz.sep çıktısı birbirinden farklı oluyor.import os def dizinler(test1.sep. Daha sonra g deneme. Dolayısıyla bu modülleri. os. "Dizin2"]) ENTER tu¸una bastı˘ ımızda.join(["Dizin1".join([test1. test3): os. Böylece bir fonksiyon tanımlamı¸ s s olduk. Ardından os. test2.py adıyla masaüstüne kaydedelim.makedirs(test1) komutuyla “test1” adlı bir dizin olu¸turuyoruz.sep.sep. Tabii s bu “test1” bir de˘ i¸ken oldu˘ u için adını daha sonradan biz belirleyece˘ iz. yazarları tarafından genellikle internet üzerinden eri¸ime s sunulmu¸tur. bu modülleri de herhangi bir Python modülü gibi kullanabilirsiniz.sep. "Videolar".

Python’da pdf dosyaları ile g ilgili temel i¸lemleri yapmamızı sa˘ lıyor.halledebiliriz. ¸ Kullandıkları da˘ ıtımın paket depolarında pyPdf modülünü bulamayan arkada¸larım su g s ¸ adresten ilgili tar. orada su komutu veriys s ¸ oruz: sudo python setup. in <module> ImportError: No module named pyPdf Gördü˘ ünüz gibi. Mathieu Fenniak tarafından yazılmı¸ olan bu üçüncü s g s sahıs modülünün anasayfasına http://pybrary. g 14. Bu modül. bilgisayarımızda pyPdf modülü olmadı˘ ı için import pyPdf komutu hata g g veriyor. henüz ö˘ renmedi˘ imiz bazı seylerle de kar¸ıla¸acaksınız. g g pyPdf modülünü su komut yardımıyla sisteminize kurabilirsiniz: ¸ sudo apt-get install python-pypdf E˘ er Ubuntu dı¸ında bir GNU/Linux da˘ ıtımı kullanıyorsanız.1 pyPdf Modülü Bu bölümde inceleyece˘ imiz örnek modülün adı pyPdf. üçüncü sahıs modüllerini ¸ tanımaya çalı¸aca˘ ız. s g Ancak bu noktada küçük bir uyarı yapalım.net/pyPdf/ adresinden ula¸abilirsiniz. Anlayamadı˘ ınız noktalar g g ¸ s s g olursa bunlara çok fazla takılmayın.net/pyPdf/ Bu sıkı¸tırılmı¸ dosyayı bilgisayarımıza indirdikten sonra dosyayı açıp.gz dosyasını indirerek kaynaktan kurulum yapmayı tercih edebilirler: http://pybrary. paket yöneticiniz yardımıyla g s g “pypdf” seklinde bir arama yapmanızı öneririm. line 1. E˘ er Ubuntu kullanıyorsanız.exe dosyasını indirip çift tıklayarak modülü bilgisa¸ yarlarına kurabilir: http://pybrary. Biz bu bölümde pyPdf adlı bir örnek modül üzerinden. E˘ er bu modülü kurmazsak elbette kullanmamız g mümkün olmaz.6. Python’da üçüncü sahıs modüllerinin neye benzedi˘ i ve bung ¸ g ların nasıl kullanılaca˘ ı hakkında yalnızca bir fikir vermekten ibarettir. A¸a˘ ıda inceleyece˘ imiz PyPdf modülünü ans g g latırken. bunu kullanabilmek için öncelikle bu ¸ g modülü bilgisayarımıza kurmamız gerekiyor.net/pyPdf/ Gelin isterseniz biraz önce içe aktarırken hata aldı˘ ımız komutu tekrar vererek pyPdf modülünü g do˘ ru bir sekilde kurup kuramadı˘ ımızı denetleyelim: g ¸ g >>> import pyPdf Bu komutu verdi˘ inizde söyle bir uyarı mesajı almı¸ olabilirsiniz: g ¸ s . g Bu modül GNU/Linux da˘ ıtımlarının paket depolarında bulunur.py install E˘ er herhangi bir aksilik olmadıysa pyPdf modülü bu komutun ardından sistemimize kurulag caktır. Gelin bir deneme yapalım: >>> import pyPdf Traceback (most recent call last): File "<stdin>". ¸ s pyPdf modülü bir üçüncü sahıs modülü oldu˘ undan. Bizim burada amacımız. Zira bütün o ayrıntıları sonraki derslerimizde inceleyece˘ iz. O yüzden öncelikle bu modülü bilgisayarımıza kuraca˘ ız. Windows kullanıcıları ise su adresten .

s g Öncelikle pyPdf modülünden bazı fonksiyonları içe aktarıyoruz: from pyPdf import PdfFileWriter.5’tir.x sürümünde kullanımdan kaldırılacak özelliklere ili¸kindir. belge adlı pdf dosyamızın ba¸lı˘ ını alalım: s g print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge.. bu konuyu anlatırken henüz yabancısı oldu˘ umuz kavramlarla g g kar¸ıla¸ıyoruz.6 sürümünde de kullanılabilir. pyPdf modülünün tamamına g g de˘ il de. Siz elbette ba¸ka bir s dosya ile çalı¸abilirsiniz.getDocumentInfo(). belgenin yazarı. bunun içindeki sadece iki fonksiyona ihtiyaç duydu˘ umuz için yalnızca o iki fonksiyg g onu içe aktarıyoruz. Bu uyarılar. PdfFileReader import komutunu nasıl verdi˘ imize dikkat edin. Yukarıdaki uyarı mesajı modülümüzün çalı¸s masını engellemez. Birkaç örnek verelim.x sürümlerine uyumlu hale getirilmesi için çalı¸malar da sürdürülmektedir.>>> import pyPdf DeprecationWarning: the sets module is deprecated from sets import ImmutableSet pyPdf modülünün uyumlu oldu˘ u son Python sürümü 2. s Bu arada pyPdf modülünü içe aktarırken büyük-küçük harfe dikkat etmelisiniz.pdf adlı bir pdf dosyası seçtim. Ancak bu uyarılara ra˘ men bu s g modül Python 2.pdf" Ben örnek olarak kendime diveintopython.6 g sürümünde de çalı¸ıyor. “unicode” kavramından birkaç ders sonra daha ayrıntılı olarak bahsedece˘ iz. pdf dosyaları ikili (binary) g düzende oldukları için. Biz incelememize devam edelim. bunları okurken “rb” kipini kullanmamız gerekir. vb. Daha önce modüllerin içe aktarılma yöntemg lerini incelerken bu biçimi ö˘ rendi˘ imizi hatırlıyor olmalısınız. s Yukarıda tanımladı˘ ımız belge adlı pdf dosyasını okumak üzere açıyoruz: g kaynak = PdfFileReader(open(belge. g s pdf Bilgilerine Ula¸ mak s Ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi pyPdf modülünü kullanarak pdf belgelerine ait bazı bilgileri toplayas g bilirsiniz. Python’un s 3... Neyse. Ama bunları çok fazla dert edinmeyin. Türkçe karakterlerin düzgün görüntülenememesi gibi bir sorunla kar¸ıla¸mamak için. pyPdf modülünün Python3. Simdi de okuyaca˘ ımız pdf dosyasını tanımlıyoruz: ¸ g belge = "diveintopython. g g s s Simdi de pyPdf modülü içinde bulunan getDocumentInfo() fonksiyonunun title adlı niteli˘ ini ¸ g kullanarak.. Daha önce de dedi˘ imiz gibi. g ˙ Isterseniz yazdı˘ ımız kodları topluca görelim: g . belgenin hangi s g yazılım ile olu¸turuldu˘ u. s s “u” harfini kullanarak karakter dizimizi “unicode” haline getiriyoruz. Bu modül Python’un 2..title)) Burada. Bu bilgiler neler olabilir? Mesela belgenin ba¸lı˘ ı. kaynak. Siz simdilik sadece üçüncü sahıs modüls s ¸ ¸ lerin neye benzedi˘ i üzerine yo˘ unla¸maya çalı¸ın. ancak program çıktısında bazı uyarılar alıyoruz. pyPdf modülünü kurdu˘ umuza göre artık bu modülü incelemeye ba¸layabiliriz.. "rb")) Burada belge adlı pdf dosyasını “rb” kipinde açtı˘ ımıza dikkat edin.

s g pyPdf modülü yardımıyla bir belgenin ba¸lı˘ ı dı¸ında.getDocumentInfo().title)) Daha önce de dedi˘ imiz gibi. e˘ er sisteminizdeki Python sürümü 2.py DeprecationWarning: the sets module is deprecated from sets import ImmutableSet Bu uyarılar programımızın çalı¸masını engellemez. kaynak.getDocumentInfo().#!/usr/bin/env python # -*. kaynak. pyPdf kütüphanesi içinde kullanılmı¸ olan bazı modüller. s g s g g Bunun için title yerine author niteli˘ ini kullanıyoruz: g #!/usr/bin/env python #-*. PdfFileReader belge = "diveintopython.title)) Burada warnings adlı bir ba¸ka modülü içe aktardı˘ ımıza dikkat edin. yukarıdaki kodları g g çalı¸tırdı˘ ınızda suna benzer uyarılar alabilirsiniz: s g ¸ istihza@istihza:~/Desktop$ python deneme. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge. Python’un s mevcut sürümünde çalı¸ıyor olsa bile. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge. programımızı söyle yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Bu modülün simplefilter() adlı fonksiyg onunu kullanarak “DeprecationWarning” olarak ifade edilen.coding: utf-8 -*- . “tedavülden kalkacak özellikler” hakkındaki uyarıları etkisizle¸tiriyoruz. Dolayısıyla e˘ er sizin çalı¸tı˘ ınız belgenin bir ba¸lı˘ ı s g g s g s g yoksa. yazarının kim oldu˘ unu da ö˘ renebiliriz.coding: utf-8 -*import warnings warnings. bir üst sürümde artık kullanılmayacak. Bu uyarıya göre. PdfFileReader belge = "diveintopython.6 ise. Dolayısıyla bilgisayarımıza herhangi bir program kurmaya gerek g kalmadan do˘ rudan programlarımız içinde kullanılabilir.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge. Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımız zaman söyle bir çıktı elde s s g ¸ edece˘ iz: g diveintopython.simplefilter("ignore". Bu modül geli¸tiricilerin s g s yazdı˘ ı modüllerden biridir. Çünkü bunlar birer hata de˘ il.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge.pdf adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: Dive Into Python s g s Her pdf belgesinin ba¸lı˘ ı olmayabilir. sadece s g uyarıdır. E˘ er siz bu s g uyarıları almak istemiyorsanız.coding: utf-8 -*from pyPdf import PdfFileWriter. ba¸lık yerine None de˘ erini alacaksınız.

producer niteli˘ i bize su g g s g ¸ çıktıyı verebilir: Scribus PDF Library 1.3.3.3. Mesela bir belge önce OpenOffice ile s yazılıp daha sonra OpenOffice kullanılarak pdf formatına dönü¸türülmü¸se çıktıda OpenOffice s s görünecektir.simplefilter("ignore".producer Örne˘ in.author)) Tıpkı title niteli˘ inde oldu˘ u gibi.3. producer niteli˘ i suna g g ¸ benzer bir çıktı verebilir: Adobe PDF Library 8. Bu çıktılar.getDocumentInfo(). "rb")) print (u"%s adlı dosya ¸u yazılımla olu¸turulmu¸tur: %s" s s s %(belge.0.. vb.12” çıktısını almı¸sak. None de˘ erini g g g g alırız.12. PdfFileReader belge = "falanca. Adobe InDesign CS3 (5.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge.0 . Writer. e˘ er pdf belgesinde yazar bilgisi geçmiyorsa. özgün forg g s s s matı olu¸turmak için kullanılan yazılım görünecektir.) creator niteli˘ ine benzer bir sekilde. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter..0.4) çıktısını verdiyse.simplefilter("ignore".3.4). Bir pdf belgesinin hangi yazılım ile olu¸turuldu˘ unu ö˘ renmek için ise creator niteli˘ ini kuls g g g lanıyoruz: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*import warnings warnings. Bu niteli˘ i su sekilde kullanıyoruz (Sadece ilgili kod parçasını g ¸ ¸ gösteriyoruz) kaynak. kaynak.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge. kaynak. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın yazarı ¸udur: %s" s %(belge.import warnings warnings.getDocumentInfo(). PdfFileReader belge = "falanca. elimizdeki pdf belgesinin hangi yazılımın hangi sürümü kullanılarak olu¸turuls du˘ unu gösterir. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter.creator)) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda suna benzer çıktılar alabiliriz: s g ¸ Scribus 1.3. creator niteli˘ i ile “Scribus 1. (OpenOffice çıktıda “Writer” olarak görünür. pdf belgesini olu¸turan yazılımı görüntüleyen bir ba¸ka g ¸ s s metot da producer adlı niteliktir.12 Veya creator niteli˘ i bize Adobe InDesign CS3 (5.getDocumentInfo(). E˘ er belge ba¸ka bir formattan pdf formatına dönü¸türülmü¸se.

pdf. yukarıdaki kodlar yardımıyla bir pdf dosyasının ilk g sayfasını alıp ba¸ka bir pdf dosyası olu¸turabiliyoruz. "rb")) nesne = PdfFileWriter() hedef = open("hedef. Bu dosyayı “rb” kipiyle açıyoruz.pdf".pdf dosyasından okudu˘ umuz verileri hedef g g g dosyaya yazmadan önce. Bu yeni pdf belgesini açıp baktı˘ ınızda.. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileReader.Ya da creator niteli˘ i ile “Writer” çıktısı elde etmi¸sek. her pdf dosyası yukarıdaki özelliklerin hepsini barındırmayag bilir. s g s pyPdf ile pdf Belgelerinden Sayfa Almak pyPdf modülünü kullanarak bir pdf belgesinden istedi˘ imiz sayfaları alabiliriz. Yukarıdaki programı bir g ¸ dosyaya kaydedip çalı¸tırdı˘ ınızda. "wb") nesne.PdfFileWriter nesnesi” haline getiriyoruz.simplefilter("ignore". Böyle bir pdf belgesine s g title niteli˘ ini uyguladı˘ ımızda None çıktısı alırız. yazaca˘ ımız verileri bir g “pyPdf.coding: utf-8 -*from pyPdf import PdfFileReader..addPage(kaynak. içeri˘ inin falanca. bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda bazı zararsız uyarılar alacaksınız.pdf"..pdf".3 Daha önce de belirtti˘ imiz gibi. e˘ er g g g bir pdf belgesinin ilk sayfasını almak istiyorsak söyle bir i¸lem yapmamız gerekir: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. kaynak = PdfFileReader(open("falanca. Daha sonra. "rb")) satırıyla kaynak dosyamızı tanımlıyoruz.coding: utf-8 -*import warnings warnings. falanca.pdf. pdf dosyasını okumamıza yarayan PdfFileReader() fonksiyonunu ve pdf dosyasından okudu˘ umuz parçaları yazmamızı sa˘ layan PdfFileWriter() g g fonksiyonunu içe aktarıyoruz. PdfFileWriter() fonksiyonunu kullanarak. s s Gelin isterseniz bu kodları biraz açıklayalım: Burada öncelikle pyPdf modülünden.getPage(0)) nesne. Yani mesela her pdf belgesinin bir ba¸lı˘ ı (title) olmayabilir. Örne˘ in. g s g ˙ Isterseniz yukarıda gösterdi˘ imiz sekilde bu uyarıları kapatabilirsiniz.write(hedef) hedef. çalı¸ma dizininiz içinde hedef.close() Daha önce bahsetti˘ imiz gibi. Burada okuyaca˘ ımız kaynak pdf dosyamızın g adı falanca. (Bu kiplerin ne demek oldu˘ unu bir song raki bölümde ö˘ renece˘ iz) Ardından. E˘ er yukarıdaki kodları su sekilde yazacak g ¸ ¸ olursanız: #!/usr/bin/env python # -*.org 2. producer niteli˘ iyle sunu elde edebilig s g ¸ riz: OpenOffice. PdfFileWriter . Bu demek oluyor ki. pyPdf modülünün g ba¸ka bir özelli˘ ini incelemeye ba¸layabiliriz. PdfFileWriter kaynak = PdfFileReader(open("falanca..pdf adında bir pdf belgesi s g s olu¸acak.pdf adlı belgenin ilk sayfası s g g oldu˘ unu göreceksiniz. g g getDocumentInfo() fonksiyonunun en önemli metotlarını gördü˘ ümüze göre.

pdf".coding: utf-8 -*import warnings warnings. "rb")) nesne = PdfFileWriter() print nesne Söyle bir çıktı alırsınız: ¸ <pyPdf. Bu i¸lemi yapmak için pyPdf modülünün getNumPages() fonksiyonundan yararlanaca˘ ız: s g #!/usr/bin/env python # -*. Ama birkaç ders sonra burada anlatılan her seyin zihninizde berraks ¸ la¸tı˘ ını göreceksiniz. Ö˘ rendiklerimizin bir kısmı henüz bize çok fazla sey ¸ g g ¸ ifade etmemi¸ olabilir.PdfFileWriter object at 0xb7cdea0c> Demek ki. Bu i¸lemi yapan satırlarımız sunlar: s ¸ nesne. s g . g Artık bir önceki adımda olu¸turdu˘ umuz “pyPdf.write(hedef) hedef. Bu bölümde pek çok yeni sey ö˘ rendik. içini doldurdu˘ umuz bu nesneyi hedef adlı dosyaya yazdırıyoruz. elimizdeki pdf belgelerinin sayfa sayısını da rahatlıkla sorgulayabiliriz.PdfFileWriter nesnesini” hedef dosyamıza s g yazdırabiliriz. Sondan bir önceki satır s g yardımıyla da. aslında kaynak de˘ i¸keni içinde depoladı˘ ımız “¸ey” bir nesnedir.pdf". Bu modül aynı zamanda HARMAN programında da kullanılmı¸tır.getNumPages() Gördü˘ ünüz gibi.pdf.addPage(kaynak. pyPdf modülünün addPage() fonksiyonunu kullanarak. Son satırımız g ise hedef dosyayı kapatmamızı sa˘ lıyor. "wb") Burada hedef. Tabii ki önce hedef dosyamızı tanımlamamız g g gerekiyor. g Böylelikle Python’la temel pdf i¸lemlerini yapmamızı sa˘ layan pyPdf modülünü kısaca tanımı¸ s g s olduk.pdf. Bunu da yukarıdaki kodlardaki su satırla hallettik: ¸ hedef = open("hedef. "rb")) print kaynak. Biz bu nesgs g s neyi alıp do˘ ruca hedef dosyamıza yazaca˘ ız.com/harman/icindekiler_harman.close() Burada öncelikle.simplefilter("ignore". getNumPages() fonksiyonunu kullanarak bir pdf belgesinin sayfa sayısını g ö˘ renmek son derece kolay. Bu programı ve s kaynak kodlarını incelemek için http://istihza.getPage(0) satırı yardımıyla kaynak dosyasının sıfırıncı (yani ilk) sayfasını alıyoruz. kaynak. g ˘ Pdf Belgelerinin Sayfa Sayısını Ögrenmek pyPdf modülü yardımıyla. aldı˘ ımız bu sıfırıncı g sayfayı bir önceki satırda olu¸turdu˘ umuz nesnenin içine ekliyoruz. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileReader kaynak = PdfFileReader(open("python.pdf adlı dosyamızı yine “ikili” düzende (binary) açtı˘ ımıza dikkat edin.kaynak = PdfFileReader(open("falanca.pdf".html adresini ziyaret edebilirsiniz.getPage(0)) nesne.

6/dist-packages/setuptools-0. ’/usr/local/lib/python2.path listesi de eski haline dönecektir. Yani e˘ er içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız modül. Gördü˘ ünüz gibi.6/dist-packages’] Elbette kullandı˘ ınız i¸letim sistemine ba˘ lı olarak sizde bu komutun çıktısı farklı olacaktır. Dolayısıyla listeler üzg erinde yapabilece˘ iniz her seyi bu sys.6/dist-packages’. Python’da sys adlı bir modül bulunur..14.3. ’/usr/local/lib/python2. Yani içe aktarmaya s çalı¸tı˘ ımız modülü ilk olarak.6’. Peki ya s g g s aranan modül mevcut çalı¸ma dizini içinde yoksa? s Böyle bir durumda Python tabii ki hemen pes etmez. o anda g s g bulundu˘ umuz dizin içinde de˘ ilse ImportError adlı bir hata alıyoruz.0’.path listesine sonradan ekledi˘ iniz dizinler kalıcı de˘ ildir.6/dist-packages/PIL’.6’. her halükarda os modülünü rahatlıkla içe aktarabiliyoruz. bu modülü düzgün bir sekilde içe aktarabilmemiz için o modülün mevcut çalı¸ma g ¸ s dizini içinde yer alıyor olması gerekiyor. ’/usr/lib/python2. s g Python bir modülü içe aktarmaya çalı¸ırken belli dizinlerin içine bakar. ˙ste Python bir modg I¸ ülü ararken bu niteli˘ in gösterdi˘ i dizinlerin içine bakar. ’/usr/local/lib/python2. Peki g Python bir modülü ararken hangi dizinlerin içine bakar? Python bir modülü ararken ilk olarak mevcut çalı¸ma dizinine bakar.6. g .1-py2.6/dist-packages/gst-0.6/gtk-2. ’/usr/lib/python2. ’/usr/lib/python2.6/lib-tk’.0’.6/dist-packages/gtk-2. ’/usr/lib/python2.6. ’/usr/lib/python2. Biz o anda hangi dizin altında bulunursak bulunalım.egg’. Ancak böyle bir probg g lem. Yazdı˘ ınız g g g program sona erdi˘ inde sys. Mesela bu listg ¸ eye yeni dizinler ekleyebilirsiniz: >>> sys.6/plat-linux2’.6/lib-dynload’.path çıktısı aslında basit bir listeden ibarettir.6/dist-packages/Jinja2-2.path çıktısı üzerinde de yapabilirsiniz.1-py2.path.path [’’. ’/usr/lib/pymodules/python2.4.egg’..append("/herhangi/bir/dizin") Ancak unutmayın ki. mesela os modülünde bulunmuyor. ’/usr/local/lib/python2.6/dist-packages/Pygments-1. E˘ er aranan modül o s g dizinlerin içinde yoksa Python yukarıda bahsetti˘ imiz ImportError hatasını verecektir. E˘ er aradı˘ ımız modül bu dizinlerden herhangi birinin içindeyse ne g g g ala! Ama e˘ er modül bu dizinlerin hiç birinde yoksa i¸te o zaman biraz önce bahsetti˘ imiz o g s g ImportError hatasını alırız.10’.egg’. sys. komut satırının açıldı˘ ı dizin içinde bulmaya çalı¸ır. ’/usr/lib/python2.6/dist-packages/Sphinx-1. ’/usr/lib/python2.egg’.0b2-py2. sys. ’/usr/lib/python2. Çünkü bakması gereken ba¸ka dizinler s de vardır.egg’.) Bu modülün path adlı bir niteli˘ i vardır.6.6/lib-old’.6. ˙ste bu bölümde biz bu durumun I¸ nedenini anlatmaya çalı¸aca˘ ız. (Bu modüle ili¸kin bilgiyi “Modül Dizini” ba¸lıklı s s bölümümüzde bulabilirsiniz. ’/usr/local/lib/python2. Yani: g g >>> import sys >>> sys. ’/usr/lib/python2.6.6/dist-packages/docutils-0. g s g ˙ste Python bir modülü içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız zaman bu çıktıda görünen dizinlerin içini I¸ s g tek tek kontrol edecek ve aradı˘ ımız modülün bu dizinlerden herhangi birinin içinde olup g olmadı˘ ına bakacaktır. ’/usr/local/lib/python2.7 Modüllerin Yolu Kendi yazdı˘ ımız modülleri anlatırken söyle bir problemden söz etmi¸tik: Kendimiz bir modül g ¸ s yazdı˘ ımızda.6c11-py2. ’/usr/lib/pymodules/python2.6-py2.

modülleri alelade Python programlarından ayıran özelliklerin neler olabilece˘ ini tartı¸ın. 7. os modülündeki system() fonksiyonu son derece güçlü bir araçtır.coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik.cikar(1455. bütün Python programları temelde birer modüldür. Daha sonra birbirinden ayırdı˘ ınız bu modülleri içe aktars g mak suretiyle kullanabilirsiniz. 32) print "pi sayısının de˘eri: %s" %aritmetik. Ya da mesela programınızla ilgili ayarları kontrol eden kodları farklı bir modüle yerle¸tirebilirsiniz. aritmetik modülünün içe aktarılması sırasında bir hata ortaya çıkabilece˘ ini g göz önüne alarak bu programı yeniden yazın. Python’da sys. Modüller konusunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. 5 ve 7. os modülünü kullanarak. Python modüllerini kaç farklı sekilde içe aktarabiliyoruz? Bu içe aktarma biçimleri arasındaki ¸ farklar nelerdir? Bunlar içinde sizce en mantıklısı ve en kullanı¸lısı hangisidir? s 4.8 Bölüm Soruları 1. Bu bilgiler ı¸ı˘ ında. Modüller konusunu anlatırken söylediklerimizi de dikkate alarak. Modüller. Ancak modül ve alelade g bir Python programı arasında bazı farklar da vardır. programınızı ayrı ayrı modüllere bölebilirsiniz. yanlı¸ s kullanıldı˘ ında nelere mal olabilece˘ i üzerinde dü¸ünün. g s 9. Bu güçlü aracın.pi_sayisi g Bu programda. yazaca˘ ınız programlar açısından ne gibi g g faydaları olabilece˘ ini tartı¸ın. g g s . s 5. Dedi˘ imiz gibi. 8.14. Bir Python programının gerçek anlamda bir modül olabilmesi ve ciddi g s olarak bir i¸e yarayabilmesi için modülü yazarken sizce hangi noktalara dikkat etmek gerekir? s 3. yalnızca GNU/Linux veya yalnızca Windows üzerinde çalı¸an bir s program yazın. Örne˘ in binlerce satırg g g dan olu¸an tek bir . 6.py dosyası yazmaktansa. s Mesela programınızda arayüzle ilgili olan kodları bir modül. 2. asıl i¸i yapan kodları ise ba¸ka bir s s modül olarak düzenleyebilirsiniz. yazdı˘ ınız Python programlarını organize etmenizi sa˘ lar. Böylece kalabalık kod yı˘ ınlarını yönetmek ve bunların bakımını g yapmak çok daha kolay bir i¸ haline gelir. yalnızca uzantısı . su ana kadar Python programs sg ¸ lama dilini ö˘ renirken alı¸tırma olsun diye yazdı˘ ınız programları modüllere ayırmaya çalı¸ın.path gibi bir niteli˘ in olmasının. sayfalarını ayrı bir pdf belgesi olarak kaydetmeyi deneyin.txt olanları listeleyin. g s g s Programlarınızı modüllere ayırmanın getirileri üzerinde dü¸ünün. Bir dizin içinde yer alan bütün dosyalar içinde. pyPdf modülünden yararlanarak bir pdf belgesinin 2.

Bu i¸ için open() adlı bir fonksiyondan faydalanaca˘ ız. ¸ g g ¸ sistemimizde bulunan herhangi bir dosyayı varsayılan uygulamayla açmak de˘ il. Mevcut çalı¸ma dizinimizi de ö˘ rendi˘ imize s g g göre artık yeni dosyamızı olu¸turabiliriz.. Hemen Python komut satırını açıyoruz ve su komuts g ¸ ları veriyoruz: >>> import os >>> os. Esasında biz bundan önceki bazı derslerimizde bu konuya üstünkörü de s g g olsa de˘ inmi¸tik. Biz burada g Python’u kullanarak sistemimizde yeni dosyalar olu¸turmanın yanısıra. g g Hatırlarsanız os modülünü anlatırken Windows için startfile() adlı bir fonksiyondan.. yani nasıl g yeni bir dosya olu¸turaca˘ ımızı. O yüzden bu bölümü s s s dikkatle takip etmenizi öneririm. s herhangi bir aracı program kullanmadan do˘ rudan Python ile açaca˘ ız.1 Dosya Olu¸ turmak s Bu bölümde amacımız bilgisayarımızda yeni bir dosya olu¸turmak. 15. Öncelikle mevcut s s g çalı¸ma dizinimizin ne oldu˘ unu görelim. Anlaması daha kolay olsun s diye. Sayın ki bu dizin Masaüstü (Desktop) olsun. ¸ Programcılık ya¸amınız boyunca dosyalarla bol bol ha¸ır ne¸ir olacaksınız. ˙ Isterseniz lafı hiç uzatmadan konumuza geçelim.BÖLÜM 15 Dosya ˙slemleri I¸ Bu bölümde Python programlama dilini kullanarak dosyaları nasıl yönetece˘ imizi.getcwd() Biraz sonra olu¸turaca˘ ımız dosya bu komutun çıktısı olarak görünen dizin içinde olu¸acaks g s tır. Bu fonksiyonu kullanmak için s s os modülünün içe aktarılmasına gerek yok. GNU/Linux için ise xdg-open adlı bir sistem komutundan söz etmi¸tik. Bu arada bir yanlı¸ anla¸ılma olmaması için hemen belirtelim. Python’la ilk dosyamızı mevcut çalı¸ma dizini altında olu¸turaca˘ ız. sistemdeki varsayılan uygulama ile açabiliyorduk. daha önce görüp de tam olarak anlayamadı˘ ımız bazı kod g s I¸ g parçalarını çok daha iyi anlayabilmemizi sa˘ layacak bilgileri edinece˘ imiz bir bölüm olacak. bilgisas yarımızda bulunan dosyaları (ve programları). Ancak bu bölümde daha farklı bir seyden söz edece˘ iz. bir dosyaya nasıl bir seyler yazabilece˘ imizi ve buna benzer s g ¸ g i¸lemleri ö˘ renece˘ iz. varolan dosyaları da. s s g Bu fonksiyonu Modüller ba¸lı˘ ı altında pyPdf modülünü anlatırken de gördü˘ ümüzü hatırlıyors g g sunuz. Burada yapaca˘ ımız sey. Biraz önce os modülünü içe aktarmamızın nedeni 201 . Bu ikisi arasındaki farkı g g biraz sonra daha net bir sekilde göreceksiniz. ˙ste bu bölüm. Bu araçlar yardımıyla.

txt adlı bir metin dosyası olu¸turmu¸ olduk. Simdi tekrar konumuza dönelim. in <module> IOError: [Errno 2] No such file or directory: ’deneme. e˘ er bilgisayarınızda önceden deneme_metni.txt’ .txt adlı dosyayı “w” kipinde ¸ g olu¸turup içine bir seyler yazdıktan sonra tekrar bu kiple açıp içine bir seyler eklemek istersek s ¸ ¸ dosya içindeki eski verilerin kayboldu˘ unu görürüz. Bir de “a” kipi vardır. Yani mesela: s >>> ikincidosyam = open("deneme. dedik. line 1. Bu su anlama geliyor. g g ¸ Biraz önce. "w") Böylelikle masaüstünde deneme_metni. Biz de simdi bu i¸lemi yapalım: ¸ s >>> ilkdosyam = open("deneme_metni. bunun yerine Python bize bir hata mesajı gösterecektir: s >>> f = open("deneme. “r”.txt adında. "r") komutunu verdi˘ imizde e˘ er bilgisayarda deneme.txt‘nin de ne oldu˘ u açık. Örne˘ in deneme_metni. Parantez içindeki deneme_metni.txt adlı bir g g dosya varsa. yukarıdaki komut size hiç bir uyarı vermeden eski dosyayı silip üzerine yazacaktır. Bu komutu bir de˘ i¸kene atamak. “a” da ˙ Ingilizce’de “eklemek” anlamına gelen “append” kelimesinden geliyor. Peki. Yani mesela bir dosyaya yazabilmek için “w” kipini (mode) kullanıyoruz. Bu kiplerin hepsini sırası geldi˘ inde görece˘ iz. olu¸turulan veya s açılan bir dosyaya yalnızca “okuma” izni verildi˘ ini gösterir. dedi˘ imiz gibi. >>> open("deneme_metni.txt". dosya izinlerini de belirtmemiz gerekir. Bu noktayı da belirttikten sonra komutumuzu veriyoruz: >>> open("deneme_metni. Çünkü “w” kipi. s ˙ Ingilizce’de “okuma” anlamına gelen “read” kelimesinin kısaltması.txt". kullanım kolaylı˘ ı açısından epey faydalı gs g olacaktır. Yani e˘ er biz bir dosyayı bu kipte açarsak g g dosya içine herhangi bir veri giri¸i yapma imkânımız olmaz. Yani bu dosya üzerinde herhangi g bir de˘ i¸iklik yapılamaz. yazma yetkisi verilmi¸ bir dosya olu¸turduk s s masaüstünde.txt". “a” kipi önceden olu¸turdu˘ umuz bir dosyaya yeni veri ekles g mek için kullanılır. Dolayısıyla dosya içindeki eski verileri koruyup bu dosyaya yeni veriler eklemek istiyorsak “a” kipini kullanmamız gerekecek. Simdi ba¸ka bir örnek verelim: ¸ s >>> ilkdosyam = open("eski_dosya. Bu kip bize varolan bir dosyayı açma imkânı verir. Ayrıca bu kip yardımıyla yeni bir s dosya da olu¸turamayız.txt adlı bir dosya yoksa bu adla yeni bir g g dosya olu¸turulmayacak. “r” kipi. aynı dosyadan bilgisag yarınızda zaten var olup olmadı˘ ına bakmaksızın.yalnızca getcwd() fonksiyonunu kullanmaktı. "w") komutuyla deneme_metni. bu “w” ne oluyor? g Python’da dosyaları yönetirken. Olu¸turas g s ca˘ ımız dosyanın adını tırnak içine almayı unutmuyoruz. Tabii ortada henüz bir dosya olmadı˘ ı için burada açmak yerine yeni bir dosya g olu¸turmaya yaradı. De˘ i¸iklik yapabilmek için biraz önce gösterdi˘ imiz “w” kipini kulgs gs g lanmak gerekir. Bunun dı¸ında bir de “r” kipi ve “a” kipi bulunur. Bu harf ˙ Ingilizce’de “yazma” anlamına gelen “write” kelimesinin kısaltmasıdır. "r") Dikkat ederseniz burada “w” kipi yerine “r” kipini kullandık. g s bunu yaparken de eski dosyayı silecektir. Simdi s s ¸ verdi˘ imiz bu komutu biraz inceleyelim. "w") Bu arada dikkatli olun.txt". open() fonksiyonunun ne oldu˘ u belli.txt") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Biraz önce de açıkladı˘ ımız gibi g bu kip dosyaya okuma yetkisi verildi˘ ini gösteriyor.txt". Bir dosyayı g g açmaya yarıyor. aynı adda yepyeni bir dosya olu¸turacak.

dosyanın bulunamaması durumunda o adla yeni bir dosya olu¸turulmasını da sa˘ layabilirsiniz: s g #!/usr/bin/env python # -*. sistemde var olmayan bir dosya adı belirtmesi ihtimaline kar¸ı da try. except bloklarından yararlanıyoruz...Burada gördü˘ ümüz hata mesajı önemlidir. Ama e˘ er belirtilen dosya bulunamazsa kullanıcı dosyanın bulunamadı˘ ı konusunda g g uyarılıyor ve kendisinden yeni bir dosya adı girmesi isteniyor. IOError adlı bu hata mesajı yardımıyla. programımız dosya bulundu çıktısı vererek programı song landırıyor..coding: cp1254 -*import sys def programdan_cik(): print "Programdan çıkılıyor!" print "Ho¸çakalın. "r") print "dosya bulundu" except IOError: . Elbette isterseniz. Mesela su basit programa g ¸ bir bakalım: #!/usr/bin/env python # -*.." s sys.exit() while True: dosya_adi = raw_input("Açılacak dosyanın adını girin: ") if dosya_adi: try: f = open(dosya_adi..coding: cp1254 -*import sys def programdan_cik(): print "Programdan çıkılıyor!" print "Ho¸çakalın." s sys. E˘ er kuls g lanıcının verdi˘ i dosya adı geçerliyse. "r") print "dosya bulundu" except IOError: print "Dosya bulunamadı!" programdan_cik() else: print "dosya adı belirtmediniz!" Burada kullanıcıdan.exit() while True: dosya_adi = raw_input("Açılacak dosyanın adını girin: ") if dosya_adi: try: f = open(dosya_adi.. herg hangi bir dosyanın sistemde var olup olmadı˘ ını denetleyebiliriz. Kullanıcının. açılacak dosyanın adını alıyoruz.

˙ste böyle durumlar için “a” adlı özel bir kipten yararlanaca˘ ız. s Yalnız burada küçük bir uyarı yapalım. Python’un “\” i¸aretini bir kaçı¸ dizisi olarak algılaması.txt".txt"."w") Sa˘ a yatık bölü bütün i¸letim sistemlerinde sorunsuz çalı¸ır. E˘ er bir dosyayı “w” kipinde açarsak. g Ayrıca “a” kipinin. Halbuki biz burada s s bu i¸areti yol ayracı olarak kullanmak istedik. deneme. "w") print "%s adlı yeni bir dosya olu¸turuldu.. e˘ er aynı adla ba¸ka bir dosya varsa o dosyanın üzerine yazacaktır. "a") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Bu kiple açtı˘ ımız bir dosya üzerinde herhangi bir de˘ i¸iklik g gs yapamayız. Ayrıca sadece . yukarıda yaptı˘ ımız gibi dosya g yolunu sa˘ a yatık bölü i¸aretiyle ayırmaktır: g s >>> dosya = open("/home/kullanıcı_adı/deneme. Python’da bir dosyayı “r” kipinde açtı˘ ımız zaman. s E˘ er yazdı˘ ımız kod içinde yukarıdaki üç kipten hiçbirini kullanmazsak. öntanımlı g g olarak “r” kipini kullanacaktır. in <module> IOError: [Errno 22] invalid mode (’a’) or filename: ’C:\\Documents and Settings\ x0cozgul\\Desktop\x0cilanca. "a") Python’da bir dosyayı “a” kipinde açtı˘ ımız zaman. Python belirtti˘ imiz addaki dosyayı sıfırdan g g olu¸turacak.txt adlı bir dosya s olu¸turacaktır. o dosyayı yalg g nızca okuma hakkı elde ediyoruz. Python’da s g s dosya i¸lemleri yaparken. Yazdı˘ ımız kodlarda yol adı belirtirken kullandı˘ ımız g g yatık çizgilerin yönüne dikkat etmemiz gerekir.txt uzantılı dosyalar de˘ il. yukarıdaki örneklerde biz dosyamızı mevcut çalı¸ma dizini içinde olu¸turduk."w") komutu /home/kullanıcı_adı/ dizini altında. “r” kipinin aksine bize yeni dosya olu¸turma imkânı da verdi˘ iniz aklımızın s g bir kö¸esine not edelim.txt". yazma yetkisi verilmi¸. Ya da . Ama sola yatık bölü problem g s s yaratabilir: >>> f = open("C:\Documents and Settings\fozgul\Desktop\filanca." %dosya_adi s programdan_cik() else: print "dosya adı belirtmediniz!" Yukarıdaki örneklerde. içeri˘ i dolu bir dosyayı açıp bu dosyaya eklemeler yapmamız da s g gerekebilir. kip belirtmemiz.print "Dosya bulunamadı!" open(dosya_adi. yani “w” veya “a” kips lerinden birini kullanmamız gerekir. En emin yol. Bu kipi söyle kulI¸ g ¸ lanıyoruz: >>> dosya = open("deneme_metni.txt’ Burada sorun. Python. Bu arada.odt uzantılı bir dosya olu¸turarak dosyanın OpenOffice ile açılmasını s sa˘ layabilirsiniz. Tabii “r” kipinin yukarıda bahsetti˘ imiz özelli˘ inden dolayı. bilg g gisayarımızda yeni bir dosya olu¸turmak istiyorsak. dosyanızı istedi˘ iniz s s g yerde olu¸turabilirsiniz. yoktan bir dosya olu¸turmayı ve halihazırda sistemimizde bulunan bir s dosyayı açmayı ö˘ rendik. pek çok farklı dosya tipi de olu¸s g s turabilirsiniz.txt". Mesela .html uzantılı bir dosya olu¸turarak internet tarayıcınızla açılabilecek g s bir dosya olu¸turabilirsiniz. o dosyanın içine yeni veriler ekleyebiliriz. Mesela: s >>> dosya = open("/home/kullanıcı_adı/deneme. Tabii ki siz isterseniz tam yolu belirterek. E˘ er sa˘ a yatık bölü kullanmak isterseniz “\” s g g i¸aretini çiftlemeniz gerekir: s . line 1..

E˘ er s g g bunu kullanmazsak eklemek istedi˘ imiz satır bir önceki satırın hemen arkasına getirilecektir.write("\nMonty Python") dosya. "a") Veya “r” adlı kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> f = open(r"C:\Documents and Settings\fozgul\Desktop\filanca.close() Gördü˘ ünüz gibi bu kez dosyamızı “a” kipiyle açtık. Zaten “w” kipiyle açarsak eski dosyayı g silmi¸ oluruz.txt adında. g . "w") satırını belirledik. Simdi de söyle bir sey yapalım: ¸ ¸ ¸ Biraz önce olu¸turdu˘ umuz ve içine “Guido Van Rossum” yazdı˘ ımız dosyamıza ikinci bir satır s g g ekleyelim: #!/usr/bin/env python #-*. Ayrıca muhtemelen s Python’un ileriki sürümlerinde. "a") Böylece dosya yolunu olu¸turan karakter dizisi içindeki kaçı¸ dizilerini i¸levsiz hale getirerek s s s Python’ın hata vermesini engelleyebilirsiniz.write("Guido Van Rossum") dosya.txt". En son da close() adlı ba¸ka s bir fonksiyondan yararlanarak dosyayı kapattık.>>> f = open("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\Desktop\\filanca. bilgisayarımızda halihazırda var olan veya bizim sonradan olu¸turI¸ s du˘ umuz bir dosyaya nasıl veri giri¸i yapabilece˘ imizi görece˘ iz.txt dosyasının içine “Guido Van Rossum” yazdık. Ilk g g Aynen biraz önce gördü˘ ümüz sekilde dosya adlı bir de˘ i¸ken olu¸turup bu de˘ i¸kenin de˘ eri g ¸ gs s gs g olarak open("deneme.close() ˙ iki satırın ne oldu˘ unu zaten bildi˘ imiz için geçiyoruz.txt".txt". "a") dosya. O yüzden Python’la programlama yaparken bu tür seylere çok dikkat etmek s ¸ gerekir.txt".coding: utf-8 dosya = open("deneme. ˙ste birazdan. Ama bu kez komut satırında de˘ il de s g metin üzerinde yapalım bu i¸lemi. Hemen bo¸ bir sayfa açıp içine sunları yazıyoruz: s s ¸ #/usr/bin/env python # -*.2 Dosyaya Yazmak Su ana kadar ö˘ rendi˘ imiz sey. "w") dosya. eks lemelerin dosyaya i¸lenebilmesi için dosyanın kapatılması gerekiyor. Mesela deneme.txt". yazma yetkisi verilmi¸ bir dosya olu¸turduk. Python’da dosya açmak ve olu¸turmaktan ibarettir. Aslında GNU/Linux kullanıcıları bu son dosya. Daha sonra write() adlı bir fonksiyon yardımıyla s s deneme.coding: utf-8 dosya = open("deneme. bütün platformlarda bu satırı yazmak zorunlu olacak. Ama özellikle Windows üzerinde çalı¸ırken. Burada “\n” adlı kaçı¸ dizisinden yararlandı˘ ımıza da dikkat edin. Dosyamızı “a” kipiyle açtıktan sonra write() fonksiyonu yardımıyla “Monty Python” satırını eski dosyaya ekledik. Böylelikle deneme. O yüzden bu satırı da yazmak en iyisi. Ancak ¸ g g ¸ s henüz açtı˘ ımız bir dosyaya nasıl müdahale edece˘ imizi veya nasıl veri giri¸i yapabilece˘ imizi g g s g bilmiyoruz.txt adlı bir g s g g dosya olu¸turarak içine “Guido Van Rossum” yazalım.close() satırını yazmasa da olur. 15.

Bütün bunlardan sonra da close() fonksiyonu yardımıyla dosyamızı kapattık. Bir de su örne˘ e ¸ g bakalım:
#!/usr/bin/env python #-*- coding: utf-8 dosya = open(u"¸iir.txt", "w") s dosya.write("Bütün güne¸ler batmadan,\nBi türkü daha \ s söyleyeyim bu yerde\n\t\t\t\t --Orhan Veli--") dosya.close()

Gördü˘ ünüz gibi, “¸iir” adlı bir metin dosyası olu¸turup bu dosyaya yazma yetkisi verdik. Bug s s rada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. Dosya adını belirlerken (¸iir.txt) karakter dizisinin ba¸ına ¸ s s s bir adet “u” harfi getirdik. Siz bu harfi pyPdf modülünü i¸lerken de görmü¸tünüz. Bu “u” harfini s s kullanmamızın amacı, dosya adında geçen Türkçe karakterin düzgün görüntülenmesini sa˘ lag mak. Buradaki “u” harfi, “¸iir.txt” adlı karakter dizisini Unicode olarak tanımlamamızı sa˘ lıyor. s g Bu konuyu birkaç bölüm sonra çok daha ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz. Simdilik sadece ¸ g ¸ böyle bir seyin varoldu˘ unu bilmemiz yeterli olacaktır... ¸ g Bu dosyanın içine yazılan verilere ve burada kaçı¸ dizilerini nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. s g ˙ Ikinci mısrayı bir alt satıra almak için “\n” kaçı¸ dizisini kullandık. Daha sonra “Orhan Veli” s satırını sayfanın sa˘ ına do˘ ru kaydırmak için “\t” kaçı¸ dizisinden yararlandık. Bu örnekte “\n” g g s ve “\t” kaçı¸ dizilerini yan yana kullandık. Böylece aynı cümleyi hem alt satıra almı¸, hem de s s sa˘ a do˘ ru kaydırmı¸ olduk. Ayrıca birkaç tane “\t” kaçı¸ dizisini yan yana kullanarak cümleyi g g s s sayfanın istedi˘ imiz noktasına getirdik. g Yukarıdaki write() fonksiyonu dı¸ında çok yaygın kullanılmayan bir de writelines() fonksiys onu vardır. Bu fonksiyon birden fazla satırı bir kerede dosyaya i¸lemek için kullanılır. Söyle s ¸ ki:
#!/usr/bin/env python #-*- coding: utf-8 dosya = open(u"¸iir2.txt", "w") s dosya.writelines(["Bilmezler yalnız ya¸amayanlar\n", s "Nasıl korku verir sessizlik insana\n", "˙nsan nasıl konu¸ur kendisiyle\n", I s "Nasıl ko¸ar aynalara bir cana hasret\n", s "Bilmezler...\n"]) dosya.close()

Burada parantez içindeki kö¸eli parantezlere dikkat edin. Aslında olu¸turdu˘ umuz sey bir liste. s s g ¸ Dolayısıyla bu fonksiyon bir listenin içeri˘ ini do˘ rudan bir dosyaya yazdırmak için faydalı olag g bilir. Aynı kodu write() fonksiyonuyla yazmaya kalkı¸ırsanız alaca˘ ınız sey bir hata mesajı s g ¸ olacaktır. E˘ er bir liste içinde yer alan ö˘ eleri write() fonksiyonunu kullanarak dosyaya yazdırg g mak isterseniz for döngüsünden yararlanabilirsiniz:
>>> >>> >>> ... ... >>> liste = ["elma", "armut", "kalem"] f = open("falanca.txt", "w") for i in liste: f.write(i+"\n") f.close()

15.3 Dosyayı Okumak
Simdiye kadar nasıl yeni bir dosya olu¸turaca˘ ımızı, bu dosyaya nasıl veri girece˘ imizi ve bu ¸ s g g dosyayı nasıl kapataca˘ ımızı ö˘ rendik. Simdi de olu¸turdu˘ umuz bir dosyadan nasıl veri okuyg g ¸ s g aca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Bu i¸ için de read(), readlines() ve readline() fonksiyonlarından g g g s faydalanaca˘ ız. Su örne˘ e bir bakalım: g ¸ g
>>> >>> ... ... ... >>> >>> >>> yeni = open(u"¸iir.txt","w") s yeni.write("Sular çekilmeye ba¸ladı \ s köklerden...\nIsınmaz mı acaba ellerimde kan? \ \nAh,ne olur! Bütün güne¸ler batmadan\nBi türkü \ s daha söyleyeyim bu yerde...") yeni.close() yeni=open(u"¸iir.txt") s yeni.read()

’Sular \xc3\xa7ekilmeye ba\xc5\x9flad\xc4\xb1 k\xc3\xb6klerden... \nIs\xc4\xb1nmaz m\xc4\xb1 acaba ellerimde kan? \nAh,ne olur! B\xc3\xbct\xc3\xbcn g\xc3\xbcne\xc5\x9fler batmadan \nBi t\xc3\xbcrk\xc3\xbc daha s\xc3\xb6yleyeyim bu yerde...’

yeni.read() satırına kadar olan kısmı zaten biliyoruz. Burada kullandı˘ ımız read() fonksiyonu g yeni adlı de˘ i¸kenin içeri˘ ini okumamızı sa˘ lıyor. yeni adlı de˘ i¸kenin de˘ eri siir.txt adlı bir gs g g gs g ¸ dosya oldu˘ u için, bu fonksiyon siir.txt adlı dosyanın içeri˘ ini bize gösterecektir. Gördü˘ ünüz g ¸ g g gibi bu komutun çıktısında Türkçe karakterler bozuk görünüyor. Ayrıca kullandı˘ ımız “\n” g ifadesi de çıktıda yer alıyor. Esasında bu komut bize Python’un yazdı˘ ımız kodları nasıl g gördü˘ ünü gösteriyor. E˘ er biz daha düzgün bir çıktı elde etmek istersek en son satırdaki g g komutu su sekilde vermemiz gerekir: ¸ ¸
>>> print yeni.read()

Ayrıca read() dı¸ında bir de readlines() adlı bir fonksiyon bulunur. E˘ er yukarıdaki komutu: s g
>>> yeni.readlines()

seklinde verecek olursak, çıktının bir liste oldu˘ unu görürüz. ¸ g Bir de, e˘ er bu readlines() fonksiyonunun sonundaki “s” harfini atıp; g
>>> yeni.readline()

seklinde bir kod yazarsak, dosya içeri˘ inin yalnızca ilk satırı okunacaktır. Python’un read¸ g line() fonksiyonunu de˘ erlendirirken kullandı˘ ı ölçüt sudur: “Dosyanın ba¸ından itibaren ilk g g ¸ s ‘\n’ ifadesini gördü˘ ün yere kadar oku”. Bunların dı¸ında, e˘ er istersek bir for döngüsü kug s g rarak da dosyamızı okuyabiliriz:
>>> yeni = open(u"¸iir.txt") s >>> for satir in yeni: ... print satir

Dikkat ettiyseniz:
>>> print yeni.readlines()

veya alternatif komutlarla dosya içeri˘ ini okurken söyle bir sey oluyor. Mesela içinde; g ¸ ¸

Birinci satır ˙kinci satır I Üçüncü satır

yazan bir dosyamız olsun:
>>> dosya.readline()

komutuyla bu dosyanın ilk satırını okuyalım. Daha sonra tekrar bu komutu verdi˘ imizde birinci g satırın de˘ il, ikinci satırın okundu˘ unu görürüz. Çünkü Python ilk okumadan sonra imleci (Evet, g g biz görmesek de aslında Python’un dosya içinde gezdirdi˘ i bir imleç var.) dosyada ikinci satırın g ba¸ına kaydırıyor. E˘ er bir daha verirsek bu komutu, üçüncü satır okunacaktır. Son bir kez daha s g bu komutu verirsek, artık dosyanın sonuna ula¸ıldı˘ ı için, ekrana hiç bir sey yazılmayacaktır. s g ¸ Böyle bir durumda dosyayı ba¸a sarmak için su fonksiyonu kullanıyoruz. (Dosyamızın adının s ¸ “dosya” oldu˘ unu varsayıyoruz): g
>>> dosya.seek(0)

Böylece imleci tekrar dosyanın en ba¸ına almı¸ olduk. Tabii siz isterseniz, bu imleci farklı s s noktalara da ta¸ıyabilirsiniz. Mesela: s
>>> dosya.seek(10)

komutu imleci 10. karakterin ba¸ına getirecektir (Saymaya her zamanki gibi 0’dan ba¸lıyoruz.) s s Bu seek() fonksiyonu aslında iki adet parametre alabiliyor. Söyle ki: ¸
>>> dosya.seek(5, 0)

komutu imleci dosyanın ba¸ından itibaren 5. karakterin bulundu˘ u noktaya getirir. Burada “5” s g sayısı imlecin kaydırılaca˘ ı noktayı, “0” sayısı ise bu i¸lemin dosyanın ba¸ından sonuna do˘ ru g s s g olaca˘ ını, yani saymaya dosyanın ba¸ından ba¸lanaca˘ ını gösteriyor: g s s g
>>> dosya.seek(5, 1)

komutu imlecin o anda bulundu˘ u konumdan itibaren 5. karakterin oldu˘ u yere ilerlemesini g g sa˘ lar. Burada “5” sayısı yine imlecin kaydırılaca˘ ı noktayı, “1” sayısı ise imlecin o anda g g bulundu˘ u konumun ölçüt alınaca˘ ını gösteriyor. g g Son olarak:
>>> dosya.seek(-5,2)

komutu ise saymaya tersten ba¸lanaca˘ ını, yani dosyanın ba¸ından sonuna do˘ ru de˘ il de s g s g g sonundan ba¸ına do˘ ru ilerlenerek, imlecin sondan 5. karakterin oldu˘ u yere getirilece˘ ini s g g g gösterir. Bu ifadeler biraz karı¸ık gelmi¸ olabilir. Bu konuyu anlamanın en iyi yolu bol bol uygulama yaps s mak ve deneyerek görmektir. ˙ Isterseniz, yukarıdaki okuma fonksiyonlarına da belirli parametreler vererek dosya içinde okunacak satırları veya karakterleri belirleyebilirsiniz. Mesela:
>>> yeni.readlines(3)

komutu dosya içinde, imlecin o anda bulundu˘ u noktadan itibaren 3. karakterden sonrasını g okuyacaktır. Peki, o anda imlecin hangi noktada oldu˘ unu nereden bilece˘ iz? Python’da bu g g i¸lem için de bir fonksiyon bulunur: s
>>> dosya.tell()

komutu yardımıyla imlecin o anda hangi noktada bulundu˘ unu görebilirsiniz. Hatta dosyayı bir g kez:
>>> dosya.read()

komutuyla tamamen okuttuktan sonra:
>>> dosya.tell()

komutunu verirseniz imleç mevcut dosyanın en sonuna gelece˘ i için, ekranda gördü˘ ünüz sayı g g aynı zamanda mevcut dosyadaki karakter sayısına e¸it olacaktır. s Python’da dosya i¸lemleri yaparken bilmemiz gereken en önemli noktalardan biri de sudur: s ¸ Python ancak karakter dizilerini (strings) dosyaya yazdırabilir. Sayıları yazdıramaz. E˘ er biz g sayıları da yazdırmak istiyorsak önce bu sayıları karakter dizisine çevirmemiz gerekir. Bir örnek verelim:
>>> x = 50 >>> dosya = open("deneme.txt", "w") >>> dosya.write(x)

Bu kodlar bize su çıktıyı verir: ¸
Traceback (most recent call last): File "<stdin>", line 1, in ? TypeError: argument 1 must be string or read-only character buffer, not int

Gördü˘ ünüz gibi Python bize bir hata mesajı gösterdi. Çünkü x de˘ i¸keninin de˘ eri bir “sayı”. g gs g Halbuki karakter dizisi olması gerekiyor. Bu meseleyi çözmek için komutumuzu su sekilde ¸ ¸ veriyoruz. En ba¸tan alırsak: s
>>> x = 50 >>> dosya = open("deneme.txt", "w") >>> dosya.write(str(x))

Burada:
>>> str(x)

komutuyla, bir sayı olan x de˘ i¸kenini karakter dizisine çevirdik. Tabii ki bu i¸lemin tersi de gs s mümkün. E˘ er x bir karakter dizisi olsaydı, su komutla onu sayıya çevirebilirdik: g ¸
>>> int(x)

15.4 Dosya Silmek
Peki, olu¸turdu˘ umuz bu dosyaları nasıl silece˘ iz? Python’da herhangi bir sekilde olu¸turdu˘ us g g ¸ s g muz bir dosyayı silmenin en kestirme yolu sudur: ¸
>>> os.remove("dosya/yolu")

Mesela, masaüstündeki deneme.txt dosyasını söyle siliyoruz: ¸
>>> import os >>> os.remove("/home/kullanıcı_adı/Desktop/deneme.txt")

E˘ er masaüstü zaten sizin mevcut çalı¸ma dizininiz ise bu i¸lem çok daha basittir: g s s
>>> import os >>> os.remove("deneme.txt")

15.5 Dosyaya Rastgele Satır Eklemek
Simdiye kadar hep dosya sonuna satır ekledik. Peki ya bir dosyanın ortasına bir yere satır ¸ eklemek istersek ne yapaca˘ ız? Simdi: Diyelim ki elimizde deneme.txt adlı bir dosya var ve g ¸ içinde sunlar yazılı: ¸
Birinci Satır ˙kinci Satır I Üçüncü Satır Dördüncü Satır Be¸inci Satır s

Biz burada ˙kinci Satır ile Üçüncü Satır arasına Merhaba Python! yazmak istiyoruz. Önce bu I deneme.txt adlı dosyayı açalım:
>>> kaynak = open("deneme.txt")

Bu dosyayı “okuma” kipinde açtık, çünkü bu dosyaya herhangi bir yazma i¸lemi yapmayaca˘ ız. s g Yapaca˘ ımız sey, bu dosyadan veri okuyup ba¸ka bir hedef dosyaya yazmak olacak. O yüzden g ¸ s hemen bu hedef dosyamızı olu¸turalım: s
>>> hedef = open("test.txt", "w")

Bu dosyayı ise “yazma” modunda açtık. Çünkü kaynak dosyadan okudu˘ umuz verileri buraya g yazdıraca˘ ız. Simdi de, yapaca˘ ımız okuma i¸lemini tanımlayalım: g ¸ g s
>>> oku = kaynak.readlines()

Böylece “kaynak” dosya üzerinde yapaca˘ ımız satır okuma i¸lemini de tanımlamı¸ olduk... g s s Simdi kaynak dosyadaki birinci satır ve ikinci satır verilerini alıp hedef dosyaya yazdırıyoruz. ¸ Bu i¸ için bir for döngüsü olu¸turaca˘ ız: s s g
>>> for satirlar in oku[:2]: ... hedef.write(satirlar)

Burada biraz önce olu¸turdu˘ umuz “okuma i¸lemi” de˘ i¸keni yardımıyla “0” ve “1” no’lu satırs g s gs ları alıp hedef adlı dosyaya yazdırdık. Simdi eklemek istedi˘ imiz satır olan Merhaba Python! ¸ g satırını ekleyece˘ iz: g
>>> hedef.write("Merhaba Python!\n")

Sıra geldi kaynak dosyada kalan satırları hedef dosyasına eklemeye:
>>> for satirlar in oku[2:]: ... hedef.write(satirlar)

Artık i¸imiz bitti˘ ine göre hedef ve kaynak dosyaları kapatalım: s g
>>> kaynak.close() >>> hedef.close()

Bu noktadan sonra e˘ er istersek kaynak dosyayı silip adını da hedef dosyanın adıyla de˘ i¸tireg gs biliriz:
>>> os.remove("deneme.txt") >>> os.rename("test.txt","deneme.txt")

Tabii bu son i¸lemleri yapmadan önce os modülünü içe aktarmayı unutmuyoruz... s Yukarıdaki i¸lemleri yapmanın daha pratik bir yolu da var. Diyelim ki elimizde, içeri˘ i su olan s g ¸ falanca.xml adlı bir dosya var:
<EnclosingTag> <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce name="Item1" name="Item2" name="Item3" name="Item4" name="Item5" separator="," separator="," separator="," separator="," separator="," src="myfile1.csv" src="myfile2.csv" src="myfile3.csv" src="myfile4.csv" src="myfile5.csv" /> /> /> /> />

<NotFierce Name="Item22"> </NotFierce> </EnclosingTag>

Not: Bu dosya içeri˘ i http://www.python-forum.org/pythonforum/viewtopic.php?f=1&t=19641 g adresinden alınmı¸tır. s Biz bu dosyada, “Item2” ile “Item3” arasına yeni bir satır eklemek istiyoruz. Dilerseniz bu i¸lemi nasıl yapaca˘ ımızı gösteren kodları verelim önce: s g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*oku = open("falanca.xml") eklenecek_satir = ’<Fierce name="Item2.5" separator="," src="myfile25.csv" />’ icerik = oku.readlines() icerik.insert(4, eklenecek_satir+"\n") oku.close() yaz = open("falanca.xml", "w") yaz.writelines(icerik) yaz.close()

Simdi de bu kodları tek tek inceleyelim: ¸ 1. oku = open("falanca.xml") satırı yardımıyla falanca.xml adlı dosyayı okumak üzere açıyoruz. 2. Daha sonra, dosyaya eklemek istedi˘ imiz satırı bir de˘ i¸kene atıyoruz. g gs 3. Hemen ardından readlines() adlı metodu kullanarak falanca.xml adlı dosyanın tüm içeri˘ ini bir liste içinde topluyoruz. Böylece dosya içeri˘ ini yönetmek çok daha kolay olacak. g g Bildi˘ iniz gibi, readlines() metodu bize çıktı olarak bir liste veriyor... g 4. Bir sonraki satırda, dosyaya eklemek istedi˘ imiz metni, readlines() metodu ile olu¸turg s du˘ umuz listenin 4. sırasına yerle¸tiriyoruz. Burada listelerin insert() metodunu kulg s

landı˘ ımıza dikkat edin. g 5. Artık dosyayı okuma i¸lemi sona erdi˘ i için dosyamızı close() metodunu kullanarak kaps g atıyoruz. 6. Simdi yapmamız gereken sey, gerekli bilgileri dosyaya yazmak olacak. O yüzden bu defa ¸ ¸ falanca.xml adlı dosyayı yazma kipinde açıyoruz. (yaz = open("falanca.xml", "w")) 7. Sonra, yukarıda olu¸turdu˘ umuz içeri˘ i, yazmak üzere açtı˘ ımız dosyaya gönderiyoruz. s g g g Bunun için writelines() metodunu kullandık. Bildi˘ iniz gibi bu metot listeleri dosyaya g yazdırmak için kullanılıyor. 8. Son olarak, dosyayla i¸imizi bitirdi˘ imize göre dosyamızı kapatmayı unutmuyoruz. s g

15.6 Dosyadan Rastgele Satır Silmek
Bazen, üzerinde çalı¸tı˘ ımız bir dosyanın herhangi bir satırını silmemiz de gerekebilir. Bunun s g için yine bir önceki bölümde anlattı˘ ımız yöntemi kullanabiliriz. Dilerseniz gene yukarıda bahg setti˘ imiz .xml dosyasını örnek alalım: g
<EnclosingTag> <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce name="Item1" name="Item2" name="Item3" name="Item4" name="Item5" separator="," separator="," separator="," separator="," separator="," src="myfile1.csv" src="myfile2.csv" src="myfile3.csv" src="myfile4.csv" src="myfile5.csv" /> /> /> /> />

<NotFierce Name="Item22"> </NotFierce> </EnclosingTag>

Simdi diyelim ki biz bu dosyanın “Item2” satırını silmek istiyoruz. Bu i¸lemi su kodlarla hallede¸ s ¸ biliriz:
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*oku = open("write_it.xml") icerik = oku.readlines() del icerik[3] oku.close() yaz = open("write_it.xml", "w") yaz.writelines(icerik) yaz.close()

Burada da, tıpkı bir önceki bölümde oldu˘ u gibi, öncelikle readlines() metodunu kullanarak g dosya içeri˘ ini bir listeye gönderdik. Daha sonra bu listede silmek istedi˘ imiz satıra kar¸ılık g g s gelen ö˘ enin sıra numarasını kullanarak del deyimi yardımıyla ilgili ö˘ eyi listeden kaldırdık. g g Son olarak da elimizdeki de˘ i¸tirilmi¸ listeyi bir dosyaya yazdırdık. gs s Gördü˘ ünüz gibi bir dosyaya veri girmek veya dosyadan veri çıkarmak son derecek kolay bir g i¸lem. Yapmamız gereken tek sey dosya içeri˘ ini bir listeye alıp, bu liste üzerinde gerekli s ¸ g

de˘ i¸iklikleri yapmak. Daha sonra da bu de˘ i¸tirilmi¸ listeyi dosyaya yazdırararak amacımıza gs gs s ula¸abiliyoruz. s

15.7 os Modülünde Dosya-Dizin ˙slemleri I¸
Hatırlarsanız geçen bölümde Modüller konusunu i¸lerken os modülünden de ayrıntılı olarak s bahsetmi¸tik. Ancak orada bu modülün bütün özelliklerini anlatmadım. os modülünün bazı s özelliklerini anlatabilmek için önce “Dosya ˙slemleri” konusunu ö˘ renmemizin daha do˘ ru I¸ g g olaca˘ ını dü¸ündüm. Dosya i¸lemleri konusunu ö˘ rendi˘ imize göre, geçen derste bahg s s g g setmedi˘ imiz bazı metot ve fonksiyonları incelemeye ba¸layabiliriz. g s

15.7.1 os.path.abspath()
Bu metot bir dosyanın, içinde yer aldı˘ ı dizin yolunu verir. Bunu bir örnek üzerinde görelim: g
>>> os.path.abspath("falanca.pdf") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf’

Gördü˘ ünüz gibi, os.path.abspath() fonksiyonuna argüman olarak bir dosya adı verdik. g O da bize bu dosyanın tam yolunu gösterdi. Ancak bu fonksiyonun önemli bir özelli˘ i g vardır. os.path.abspath(), bir dosyanın sistemde var olup olmadı˘ ını kontrol etmez. Yani g os.path.abspath("falanca.pdf") komutunu verebilmek için sisteminizde falanca.pdf adlı bir dosyanın olmasına gerek yok. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı tek sey, os.getcwd() fonksiyonunun g ¸ çıktısıyla, verdi˘ iniz dosya adını birle¸tirmektir... Bu fonksiyonu bo¸ bir karakter dizisi ile g s s ça˘ ırdı˘ ınızda zaten bu fonksiyonun mevcut çalı¸ma dizinini döndürdü˘ ünü görürsünüz: g g s g
>>> os.path.abspath("") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’

15.7.2 os.path.basename()
Bu metot size bir yol içinde yer alan dosyanın adını verir. Örne˘ in: g
>>> os.path.basename("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") ’falanca.pdf’

Gördü˘ ünüz gibi, bu metot yol ve dosya adını ayıklayarak, bize dosya adını veriyor. g

15.7.3 os.path.dirname()
Bu metot ise bir önceki metodun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapar: Dosya adını de˘ il, yol adını g s g döndürür:
>>> os.path.dirname("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’

15.7.4 os.path.exists()
Bu metot bir dosyanın veya dizinin var olup olmadı˘ ını gösterir: g
>>> os.path.exists("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") False >>> os.path.exists("C:\\Documents and Settings\\fozgul") True

15.7.5 os.path.isdir()
Bu metot, verilen bir yolun dizin olup olmadı˘ ını kontrol eder: g
>>> os.path.isdir("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") False

falanca.pdf bir dizin olmadı˘ ı için False çıktısı aldık: g
>>> os.path.isdir("C:\\Documents and Settings\\fozgul") True

C:\Documents and Settings\fozgul ise bir dizin oldu˘ u için True çıktısı aldık. g os.path.isdir() metodu, aynı zamanda bir dizinin var olup olmadı˘ ını da kontrol eder: g
>>> os.path.isdir("C:\\falanca\\dizin") False

Bilgisayarımızda C:\falanca\dizin adlı bir dizin var olmadı˘ ı için False çıktısı alıyoruz... g

15.7.6 os.path.isfile()
Bu metot, verilen bir yolun dosya olup olmadı˘ ını kontrol eder: g
>>> os.path.file("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\deneme.txt") True

Benim bilgisayarımda deneme.txt adlı bir dosya oldu˘ u için True çıktısı aldım. g Bir de suna bakalım: ¸
>>> os.path.file("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.txt") False

Bilgisayarımda falanca.txt adlı bir dosya yer almadı˘ ı için bu kez False çıktısı aldım. g Bu metot dosya ve dizinler arasında da ayrım yapar:
>>> os.path.isfile("C:\\Documents and Settings\\fozgul") False

15.path.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.7.splitext("falanca. içinde yer aldı˘ ı dizini gösterecektir: ¸ g >>> yol = os. ama dizin adı oldu˘ u için isfile() metodu g g False çıktısı veriyor. ’.C:\Documents and Settings\fozgul bir dosya de˘ il.pdf") (’falanca’.path. ’falanca. Bildi˘ iniz gibi kümeler su s s g ¸ metotlara sahipti: add clear copy difference difference_update discard intersection intersection_update isdisjoint issubset .pdf’) 15.splitext() Bu metot. bir dosya adıyla uzantısını birbirinden ayırır: >>> os.path.pdf’) Dolayısıyla su komut size bir dosyanın.path.pdf’ Bu metot da bir dosya ya da dizinin sistemde var olup olmadı˘ ına bakmaz.pdf") (’C:\\Documents and Settings\\fozgul’. kümeleri i¸lerken birtakım metotlardan söz etmi¸tik.path.8 os. Ama aslında kümeler Python’un epey s g s kullanı¸lı araçlarından bir tanesidir. s s Hatırlarsanız.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca. Kümeleri ilk gördü˘ ünüzde bunların s g tam olarak ne i¸e yarayaca˘ ını anlamamı¸ olabilirsiniz.split() Bu metot.pdf") >>> yol[0] ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’ Su ise size dosya adını verecektir: ¸ >>> yol = os. dosya ve dizin adını birbirinden ayırır: >>> os. Biz kümeleri dosya i¸lemleri yaparken dahi kullanabiliriz.8 Kümeler ve Dosyalar Önceki bölümlerden birinde kümelerden bahsetmi¸tik. g 15.7 os.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca..pdf") >>> yol[1] ’falanca..7.path.

. print i birinci satır ikinci satır . 4]) >>> b_kumesi. 3. intersection() metodunu kullanarak da iki dosyada ortak olan satırları bula¸ bilirsiniz: >>> for i in s1.txt") >>> f2 = open("dosya2. Bir de dosya2. 2..difference(s1): ..issuperset pop remove symmetric_difference symmetric_difference_update union update Bu metotlar içinde özellikle iki tanesi.txt adlı bir dosya olu¸turalım: s birinci satır ikinci satır üçüncü satır dördüncü satır Bu iki dosyanın farkını almak. 3]) >>> b_kumesi = set([1.. g Bildi˘ iniz gibi.intersection(s2): . print i dördüncü satır Aynı sekilde.. yani mesela ikinci dosyada bulunup birinci dosyada bulunmayan satırları göstermek için söyle bir kod yazabiliriz: ¸ >>> f1 = open("dosya1. difference() metodu iki kümenin farkını alıyor. Diyelim ki elimizde söyle iki adet dosya var: ¸ birinci satır ikinci satır üçüncü satır Yukarıdaki dosya1. 2.txt olsun. Bahs s setti˘ imiz bu metotlar difference() ve intersection() adlı metotlardır.txt") >>> s1 = set(f1) >>> s2 = set(f2) >>> for i in s2.. Bu metodu söyle kullanıyoruz: g ¸ >>> a_kumesi = set([1. Bu metodu dosyalara da uygulayag s biliriz.difference(a_kumesi) set([4]) Demek ki b kümesinin a kümesinden farkı 4 adlı ö˘ e imi¸. dosyalarla çalı¸ırken bizim çok i¸imize yarayacak.

") s Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Dosyayı açıyoruz.. Ancak bu hata mesajından sonra..") s Bu iki satırlık kod sayesinde dosyamızı hem açmı¸. O yüzden bu tür durumları önlemek için açılan gs s dosyayı i¸lem sonunda kapatmamız gerekir.üçüncü satır 15. Bu ¸ g deyim.close() Burada söyle bir yol izliyoruz: ¸ 1.9 with Deyimi Dosyalarla çalı¸ırken asla unutmamamız gereken sey. Yani dosya üzerinde g i¸lem yapılırken bir hata da olu¸sa o dosya ba¸arıyla kapatılacaktır. Dosya üzerinde gerekli de˘ i¸iklikleri yapıyoruz..’ .write("bir takım ¸eyler. mode ’r’ at 0x00F5B650> Gördü˘ ünüz gibi...write("bir takım ¸eyler.. line 2. açılan dosyayı mutlaka kapatmasıdır. i¸imizi bitirdikten sonra dosyayı kapats ¸ s maktır. dosya. Çünkü e˘ er bir dosya üzerinde çalı¸tıktan sonra o dosyayı kapatmazsak. ˙simiz bitince dosyayı kapatıyoruz. "w") as dosya: . Bu durumu dosya de˘ i¸kenini g gs ekrana yazdırarak teyit ettik. with deyimini yukarıdaki söyle uygulayabiliriz: ¸ >>> with open("dosya_adı". s gs Normal sartlar altında bir dosya üzerinde çalı¸ma döngüsü söyle i¸ler: ¸ s ¸ s >>> dosya = open("dosya_adı". Böyle bir durumda Python bize bir hata mesajı gösteriyor. yaptı˘ ımız g s g de˘ i¸ikliklerin hepsi dosyaya i¸lenmeyebilir. "w") >>> dosya.. hem üzerinde gerekli de˘ i¸iklikleri yapmı¸. s with deyiminin en önemli özelli˘ i. Dosya açık oldu˘ u için üzerinde i¸lem yapmaya devam edebiliriz: g s >>> dosya.") s >>> dosya. Ayrıca dosyayı kapatmak. dosyayı yazma kipinde açmadı˘ ımız için dosyaya veri yazdırmamız mümkün g g olmuyor. gs 3. Bu durumu daha net s s s anlamak için söyle bir örnek verelim: ¸ >>> dosya = open("falanca") >>> dosya.read() ’varolan içerik.write("bir takım ¸eyler. 2. açık bir dosya üzerinde s yanlı¸lıkla de˘ i¸iklik yapma riskini de ortadan kaldırır. I¸ Python’da bu döngüyü daha pratik bir sekilde yapmamızı sa˘ layan bir deyim bulunur.. in <module> IOError: File not open for writing >>> dosya <open file ’write_it. with deyimidir.. s gs s hem de dosyayı kapatmı¸ olduk.. dosyayı henüz kapatmadı˘ ımız için dosyamız hala açık.xml’.

. Bir PDF belgesinin herhangi bir sayfasını kesip ayrı bir PDF belgesi olu¸turan bir program s yazın.path. aksi halde herhangi bir i¸lem yapmadan s programı sonlandırmalı.html uzantılı bir dosya halinde kaydedip. os. bu siteye ili¸kin son geli¸meler ve duyurular s s hakkında ayrıntılı bilgiye de eri¸ebilirsiniz.com Hakkında istihza. s 2..Bir de suna bakalım: ¸ >>> with open("falanca") as dosya: . dosyaya yazma i¸lemi sırasında hata aldı˘ ımız halde. dosya her seye ra˘ men g s g ¸ g kapanıyor. istihza.html adlı bir belge olu¸g s s g s turun: istihza. Burada aynı zamanda PyGTK adlı arayüz takımına ili¸kin Türkçe bilgi s s de verilmektedir..abspath() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸i taklit eden bir fonksiyon yazın. line 1.. Bir dosyada belli bir satırın olup olmamasına göre i¸lem yapan bir program yazın. E˘ er kullanıcı PDF dı¸ı s g s bir dosya adı belirtirse. kapalı bir dosya üzerinde i¸lem yapmaya çalı¸tı˘ ımız konusunda nazikçe uyarıyor. Günlük bölümünden.. Olu¸turdu˘ unuz bu paragrafı daha sonra . Artık dosya üzerinde herhangi bir i¸lem yapmamız mümkün de˘ il: s g >>> dosya. Python yardımıyla. Mesela s yazdı˘ ınız program bir dosyaya bakıp içinde o satırın geçip geçmedi˘ ini tespit edebilmeli. s g sistemdeki öntanımlı internet tarayıcısı yardımıyla kullanıcıya gösterin. Python programlama dili ve Tkinter için bir Türkçe kaynak olu¸turma s çalı¸masıdır. . Bu program sadece PDF belgeleri üzerinde i¸lem yapmalı. programınız dosyanın PDF biçiminde olmadı˘ ı konusunda kullanıcıyı g uyarmalı.. 3.") s Traceback (most recent call last): File "<stdin>".com. Kullanıcıdan aldı˘ ı birtakım bilgiler do˘ rultusunda anlamlı bir paragraf olu¸turabilen bir prog g s gram yazın.10 Bölüm Soruları 1. in <module> IOError: File not open for writing >>> dosya <closed file ’write_it. varolan dosyayı sa˘ tık > sil yolunu takip ederek silmeye çalı¸tı˘ ınızda g s g i¸letim sisteminiz nasıl bir tepki veriyor? s 4. içeri˘ i ve görünü¸ü a¸a˘ ıdaki gibi olan. in <module> ValueError: I/O operation on closed file Python bizi.. Python ile olu¸turdu˘ unuz veya açtı˘ ınız herhangi bir dosyayla i¸iniz bittikten sonra e˘ er s g g s g bu dosyayı close() fonksiyonu ile kapatmazsanız ne gibi sonuçlarla kar¸ıla¸ırsınız? Açtı˘ ınız s s g dosyayı kapatmadan. dosya. mode ’r’ at 0x00F5B5A0> Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er g g g ilgili satır dosyada yoksa o satırı dosyaya eklemeli. 6. s s g 15.xml’. Günlük ise konu çe¸itlili˘ i açısından daha esnek bir bölüm olarak s g tasarlandı. g s 5. line 2.write("bir takım ¸eyler.read() Traceback (most recent call last): File "<stdin>"..

karakter dizilerini ve bunların metotlarını/fonksiyonlarını g derinlemesine inceleme fırsatı bulaca˘ ız.1 Karakter Dizisi Nedir? ˙ Isterseniz i¸e en ba¸ından ba¸layalım ve su soruyu soralım kendimize: “Karakter dizisi nedir?” s s s ¸ Kabaca tarif etmek gerekirse. ˙ Isterseniz bu durumu teyit edelim: >>> type(elma) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Gerçi biz su ana kadar karakter dizilerine ili¸kin ¸ s epey sey ö˘ rendik. line 1. tırnak içinde gösterebilece˘ imiz her sey bir karakter dizisidir. karakter dizileri hakkında daha ¸ I¸ önce ö˘ rendiklerimizi bir yandan peki¸tirirken. Python’da bir karakter dizisi tanımlamak için çok özel bir i¸lem yapmanıza g s gerek yok. s s Karakter dizileriyle bu kadar içli dı¸lı olmamız kesinlikle bo¸una de˘ il.BÖLÜM 16 Karakter Dizileri Dikkat ettiyseniz ilk dersten bu yana sürekli olarak karakter dizileri ile ha¸ır ne¸ir oluyoruz. bir yandan da bu konu hakkında ö˘ renmemiz g s g gerekenleri ö˘ renmek. Zira karakter dizileri s s g Python’ın en önemli konularından biridir. Bir de suna bakın: ¸ >>> type("elma") <type ’str’> 219 . ˙ste bizim bu bölümde amacımız. “elma” kelimesini tırnak i¸aretleri içine almadı˘ ımızda (ve e˘ er daha önce g s g g elma adlı bir de˘ i¸ken de tanımlamamı¸sak) Python bize yukarıdaki gibi bir hata mesajı gs s gösterecektir. g 16. Ancak karakter dizileri konusunda henüz görmedi˘ imiz. g ¸ Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> "elma" Gördü˘ ünüz gibi. ama görmemiz ¸ g g gereken pek çok sey de var. Bu bölümde. Karakter dizisi olmasını istedi˘ iniz bir seyi tırnak içine aldı˘ ınız anda o artık bir g ¸ g karakter dizisidir. in <module> NameError: name ’elma’ is not defined Gördü˘ ünüz gibi.

Yani o anda elimizde olan seyin mesela bir sayı mı yoksa karakter dizisi mi oldu˘ unu ¸ g bilmek. Çünkü dedi˘ imiz gibi.txt". Mesela su g s s ¸ örne˘ e bakalım: g # -*. sayi ** 2 g Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. Simdilik biz yolumuza devam edelim. E˘ er bunu bilmezseniz söyle bir kod yazma g g ¸ hatasına dü¸ebilirsiniz: s # -*.Ama e˘ er “elma” kelimesini tırnak içine alırsak her sey bir anda de˘ i¸ir. g Aynı sekilde. "w") as f: for i in range(5): f. ne olmu¸ yani?” s dedi˘ inizi duyar gibiyim. raw_input()‘tan gelen karakter dizisini sayıya çevirdik. "w") as f: for i in range(5): f. yazdı˘ ımız kodların düzgün çalı¸abilmesi açısından büyük önem ta¸ır. int(sayi) ** 2 g Burada int() fonksiyonunu kullanarak. g ¸ Yukarıdaki komutun çıktısından da anladı˘ ımız gibi. Bu ifade ˙ Ingilizce string (karakter dizisi) kelimesinin kısaltmasıdır. mesela raw_input() fonksiyonu ile kullanıcıdan aldı˘ ınız verilerin tipinin de birer ¸ g karakter dizisi oldu˘ unu bilmek çok önemlidir. Python’da herhangi bir dönü¸türme i¸lemi yas g s s parken. s g .coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") print "Girdi˘iniz sayının karesi: ". buradan gelen karakter g dizisini sayıya çevirmemiz gerekir: # -*.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") print "Girdi˘iniz sayının karesi: ". Dolayısıyla bu veri tipini do˘ rudan bu sekilde dosyaya g ¸ yazdıramazsınız. raw_input() fonksiyonu bize s g bir karakter dizisi verir. Peki bir veri tipinin karakter dizisi olup olmamasının ne önemi var? Python’da program yazarken elimizdeki herhangi bir verinin tipini bilmek son derece önemlidir.write(i) Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. Bu fonksiyondan gelen veri tipinin dosyaya yazdırılabilmesi için öncelikle karakter dizisine çevrilmesi gerekir: # -*. Çünkü range() fonksiyonu sayı üretir.coding: utf-8 -*with open("sayilar. E˘ er biz bu fonksiyonla sayı almak istiyorsak. Python’da karakter dizileri str kısaltmasıyla g gösteriliyor. Ancak ileride nesne tabanlı programlama konusunu incelerken bunun ne kadar önemli bir özellik oldu˘ unu anlayacaksınız.. bu i¸lem sırasında bazı hataların da ortaya çıkabilece˘ ini hesaba katmamız gerekir.. Belki bu bilgi su anda size pek fazla bir sey ifade etmemi¸ olag ¸ ¸ s bilir.txt".coding: utf-8 -*with open("sayilar. Yani range() s fonksiyonundan gelen veri tipi sayıdır.write(str(i)) Burada str() fonksiyonundan yararlanarak. Bu i¸lemi yaptı˘ ımız g ¸ gs s g anda artık “elma” kelimesi Python açısından bir karakter dizisidir. Burada elbette raw_input() fonksiyonundan gelen karakter dizisini dümdüz bir sekilde sayıya ¸ çevirmeye çalı¸mak iyi bir yöntem de˘ ildir. range() fonksiyonunun üretti˘ i sayıları birer karakg ter dizisine çevirdik ve ondan sonra bunları do˘ ruca dosyaya yazdırdık. “Eee.

s g Hemen bir kaç örnek verelim: >>> "C Programlama Dili" >>> ’Guido Van Rossum’ >>> """Monty Python""" . karakter dizisi tanımlarken kullanabilece˘ imiz tırnak g tipleri konusunda bize birkaç farklı seçenek sunar.2 Tırnak Tipleri Dedi˘ imiz gibi. Örne˘ in: s g >>> kardiz = "elma" Biz yukarıda tanımladı˘ ımız elma karakter dizisini çift tırnak ile gösterdik. Karakter dizilerini tanımlarken tek tırnak. bir sayının karesini almak için Python’daki pow() adlı bir fonksiyondan da yararlanabiliriz: >>> print pow(12.Mesela yukarıdaki örnekte kullanıcı sayı yerine bir harf girerse kodlarımız hata verecektir. 2) 144 pow() fonksiyonu bir sayının istedi˘ imiz bir kuvvetini hesaplamamızı sa˘ lar. çift tırnak veya üç tırnak i¸aretlerinden yararlanabiliriz. kuvvetini hesapladık. g s tırnak içinde gösterilmeleridir.coding: utf-8 -*def deger_hatasi(): return "Harf yerine sayı girmeyi deneyin!" def sifir_uyarisi(): return "0 dı¸ında bir sayı girin!" s sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") if sayi == "0": print sifir_uyarisi() quit() try: n = int(sayi) print "Girdi˘iniz sayının karesi: ". Ama siz isterseniz bu g karakter dizisini tek veya üç tırnak i¸aretlerini kullanarak da tanımlayabilece˘ inizi biliyorsunuz. Mesela yukarıg g daki örnekte biz 12 sayısının 2. kuvvetini hesaplamak g isteseydik söyle bir sey yazardık: ¸ ¸ >>> print pow(12. Bu yüzden yukarıdaki gibi bir kod yazmamız gerekti˘ inde bu tür hatalara kar¸ı önlem almamız g s gerekir: # -*. Python’da karakter dizilerini ba¸ka veri tiplerinden ayıran en önemli özellik. n ** 2 g except ValueError: print deger_hatasi() Bu arada. 3) 1728 Yukarıdaki iki örnek sırasıyla sununla e¸de˘ erdir: 122 ve 123 ¸ s g 16. E˘ er 12’nin 3. Python.

e˘ er kaçı¸ s s s g g s dizileriyle de u˘ ra¸mak istemiyorsanız. Çünkü üç tırnak..x sürümleri" Burada kesme i¸aretinin karakter dizisini ba¸latan ve bitiren tırnak i¸aretleriyle karı¸masını s s s s önlemek için karakter dizisini tek tırnak yerine çift tırnak içinde gösterdik. Programı ¸u s s parametreleri kullanarak çalı¸tırabilirsiniz: s . bir karakter dizisini tanımlarken kullanaca˘ ımız tırnak tipi konusunda bazı noktalara g da dikkat etmemiz gerekiyor.x sürümleri’ Yukarıdaki gibi bir kullanımın hataya yol açaca˘ ını biliyorsunuz. Ancak daha önceki derslerimizden edindi˘ imiz tecrübg eye göre. kullanaca˘ ımız tırg g nak tipini belirlerken ifade içinde geçen kesme i¸aretini de dikkate almamız gerekir. Ama e˘ er mutlaka tek tırnak kullanmak istersek kaçı¸ g s dizilerinden faydalanmamız gerekti˘ ini önceki derslerimizde de söylemi¸tik: g s >>> print ’Python\’ın 3.Bunların hepsi birer karakter dizisidir.""" s pass Gördü˘ ünüz gibi. tek tırnak yerine çift tırnak i¸aretlerini kullanmak daha g s s pratik olabilir. Bu tür hataları önlemek için g izleyebilece˘ imiz birkaç farklı yol var: g >>> print "Python’ın 3. burada üç tırnak i¸aretlerini belgelendirme dizisi olu¸turmak maksadıyla kulg s s landık. Yazdı˘ ınız g g karakter dizisini tanımlamada hata vermedi˘ i sürece herhangi bir tırnak tipini kullanabilirsiniz. g Python camiasında özellikle tek ve çift tırnaklar oldukça yaygın bir sekilde kullanılır.. E˘ er bu s g ifadeyi karakter dizisi olarak tanımlarken tek tırnak i¸aretlerini kullanırsak. karakter g s dizisini tek tırnak i¸aretleri içinde göstermemiz bazı sorunlara yol açabilir. birden fazla satıra bölünecek karakter dizilerini daha rahat bir sekilde ¸ olu¸turmamızı sa˘ ladı˘ ı için üç tırnak i¸aretlerini ço˘ unlukla belgelendirme dizilerini tanıms g g s g larken kullanır. s Python programcıları. öteki tırnak tiplerinden farklı olarak bize birden fazla satıra bölünmü¸ s karakter dizilerini kolayca gösterme imkanı verir. Üç tırnak i¸areti ise genellikle karakter dizisi tanımlamada pek kullanılmaz. “Python’ın” kelimesi s içinde geçen kesme i¸areti karı¸ıklı˘ a sebep olacaktır: s s g >>> print ’Python’ın 3. Çift tırnak yerine üç tırnak da kullanabiliriz: >>> print """Python’ın 3. Ancak ¸ tek tırnak i¸areti karakter dizisi içinde geçen kesme i¸aretleriyle karı¸abilece˘ i için.x sürümleri’ Peki bu tırnak tiplerinden hangisini kullanmak daha iyidir? Cevap: Hangisi i¸inize geliyorsa! s Teknik olarak bu tırnak tiplerinden hangisini kullandı˘ ınızın hiç bir önemi yok.1’e ho¸geldiniz. Örne˘ in karakter dizisi içinde bir kesme i¸areti varsa.coding: utf-8 -*print """\ Falanca v0. Mesela “Python’ın s 3. Mesela: #!/usr/bin/env python # -*. Örnek olsun diye verilmi¸tir.x sürümleri""" Bu kullanım da geçerli bir yoldur.coding: utf-8 -*def bir_fonksiyon(parametre): """Bu fonksiyonun herhangi bir i¸levi s yoktur.x sürümleri” ifadesini bir karakter dizisi olarak tanımlamak istedi˘ imizde. Dilerseniz bununla ilgili söyle bir örnek daha ¸ verelim: #!/usr/bin/env python # -*.

>>> print a 0123456789 Python’da karakter dizileri “de˘ i¸tirilemeyen” (immutable) veri tipleridir. Listeler de˘ i¸tirilebilir (mugs g gs table) veri tipleri oldukları için listeler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliyoruz. a += str(i) . "armut". Ama tabii siz bu bo¸lu˘ u kendiniz de s s g ekleyebilirsiniz: >>> bosluk = " " >>> print ad + bosluk + soyad Fırat Özgül Bu yöntemi kullanarak söyle bir sey yazabilirsiniz mesela: ¸ ¸ >>> a = "" >>> for i in range(10): . 16. "kiraz"] Gördü˘ ünüz gibi. Örne˘ in: g g . Ama karakter dizileri böyle de˘ ildir. Aynı çıktıyı tek veya çift tırnakla elde etmek oldukça güçtür. "muz"] >>> lst.append("kiraz") >>> print lst ["elma"....-v -h -c """ sürüm numarasını görüntüler yardım belgesini görüntüler program yazarları hakkında bilgi verir def bir_fonksiyon(parametre): pass Gördü˘ ünüz gibi.. Yani karakter dizileri gs üzerinde de˘ i¸iklik yapılamaz. "armut". Bir örnek verelim: gs >>> lst = ["elma".3 Karakter Dizilerini Birle¸ tirmek s Python’la programlama maceranızda karakter dizileri ile en sık yapaca˘ ınız i¸lemlerden biri de g s karakter dizilerini birbiriyle birle¸tirmek olacaktır. Ancak gördü˘ ünüz s s g gibi.. olu¸turdu˘ umuz bir listeye append() metodunu kullanarak yeni bir ö˘ e g s g g ekleyebildik. Python’da karakter dizilerini birle¸tirmenin s s birden fazla yöntemi var: >>> >>> >>> >>> ad = "Fırat" soyad = "Özgül" ad_soyad = ad + soyad print ad_soyad FıratÖzgül Burada basitçe “+” i¸lecinden yararlanarak iki karakter dizisini birle¸tirdik. üç tırnak sayesinde. Ama mesela listeler böyle de˘ ildir. "muz".. burada iki karakter dizisi arasında bo¸luk yok. karakter dizisini nasıl yazdıysak çıktı da aynı sekilde g ¸ görünüyor.

Örne˘ in de˘ i¸iklikleri farklı bir karakter dizisinde depolamak için söyle bir sey yazg gs ¸ ¸ abiliriz: >>> kardiz2 = kardiz + "armut" >>> print kardiz2 elmaarmut Bu sekilde “elma” de˘ erini ta¸ıyan kardiz adlı karakter dizisi ile “armut” karakter dizisini ¸ g s kardiz2 adlı ba¸ka bir de˘ i¸kene atamı¸ olduk. özgün karakter g gs dizisinin üzerine yazmamız veya de˘ i¸iklikleri farklı bir karakter dizisi içinde depolamamız gs gerekir. ama aslında dugs s rum öyle de˘ il: g >>> print kardiz elma Gördü˘ ünüz gibi. mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. Ancak tabii ki özgün karakter dizisi yerli s gs s yerinde duruyor: >>> print kardiz elma Dedi˘ imiz gibi.. E˘ er bir karakter dizisi üzerinde de˘ i¸iklik yapmak istersek. yine “kardiz” adını ta¸ıyan ba¸ka bir karakter dizisi s s olu¸turmu¸ olduk. ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. s g s s s .>>> kardiz = "elma" >>> kardiz + "armut" ’elmaarmut’ Burada sanki karakter dizisi üzerinde de˘ i¸iklik yapabilmi¸iz gibi görünüyor. Diyelim ki elinizde söyle g g s ¸ bir metin var: saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. de˘ i¸iklikleri özgün karakter dizisinin üzerine de yazabiliriz: g gs >>> kardiz = kardiz + "armut" >>> print kardiz elmaarmut Burada kardiz adlı karakter dizisini silip. Yukarıdaki örne˘ i su sekilde kısaltabilece˘ imizi biliyorsunuz: s s g ¸ ¸ g >>> kardiz += "armut" >>> print kardiz elmaarmut Gösterdi˘ imiz bu özelli˘ i daha karma¸ık bir örnek içinde kullanalım. höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. özgün karakter dizisinde herhangi bir de˘ i¸iklik olmadı.. s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. Özgün karakter dizisi g gs hala “elma”. fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj.

"v"} "c": "e": "˘": g "i": "l": "o": "r": "t": "v": "a". "n". "¸". mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. 2. s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. "m". sifresiz_metin = "" for harf in sifreli_metin: sifresiz_metin += sozluk. 3. Daha sonra hangi harfin hangi harfe kar¸ılık geldi˘ ini gösteren tablomuzu bir sözlük haline s g getiriyoruz. "p". ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. "e". "o". "˘". sifrelenmi¸ metin içinde gördü˘ ümüz her harfin alfabedeki kar¸ılı˘ ını gösteriyor. "b". fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj. satır sonlarında bir sonraki satıra geçerken problem ya¸amamak için g s karakter dizisini tanımlarken üç tırnak i¸aretlerinden yararlandık. yukarıdaki sifreli metni rahatlıkla çözebiliriz. Aslında bu kodlarda söyle bir sey s g ¸ ¸ yapmı¸ olduk: s 1. "l". "d". "ı". Bus s ¸ s rada hangi harfin hangi harfe kar¸ılık geldi˘ ini gösteren söyle bir tablo da olsun elimizde: s g ¸ ˘ g a ç j p ö = = = = = = f y b ı o n ı c f m s y = = = = = = ˘ g a d k p ü v b i l r z = = = = = = u z h j ö v g e h o u ü = = = = = = e ç g m s ¸ t s ¸ d k n t = = = = = r c i l s Bu tablo. "u". "j". ¸ s g gs g Bu bilgileri kullanarak. "f". Bunun için söyle bir kod ¸ ¸ yazmamız yeterli olacaktır: #!/usr/bin/env python # -*.get(harf. "ç". "s". Bildi˘ iniz gibi.coding: utf-8 -*sifreli_metin = """saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. Ardından. Önce sifreli metnimizi bir karakter dizisi olarak tanımladık. "r". Uzun bir metinle kar¸ı kar¸ıya ¸ s s oldu˘ umuzdan. "b": "d": "g": "ı": "k": "n": "p": "¸": s "ü": "z": "z". sifreli metnin çözülmü¸ halini tutacak olan sifresiz_metin adlı karakter diz¸ s . "t". "c". höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. g "i". birden s g fazla satıra yayılmı¸ uzun karakter dizilerini tanımlamanın en kolay yolu üç tırnak kullans maktır. s "ü".""" s g s s s sozluk = {"a": "ç": "f": "h": "j": "m": "ö": "s": "u": "y": "y". "g". Yani ¸ s g s g mesela sifrelenmi¸ metin içindeki “˘ ” harfini “f” harfiyle de˘ i¸tirece˘ iz. "h". "k". Türkçe bir metnin sifrelenmi¸ halidir. "ö".Anlamsız harflerden olu¸mu¸ gibi görünen bu metin. harf) print sifresiz_metin Burada karakter dizilerini nasıl birle¸tirdi˘ imize dikkat edin.

: Benzer bir örnek: http://www.environ["OS"] Bu betik yardımıyla kullanıcının i¸letim sistemine ili¸kin bazı bilgileri ekrana döktük. Is "˙¸letim sistemi:". Is os. Ayrıca bkz. Karaks s g ter dizilerini ”. os. karakter dizilerini ”.com/blog/this-modulu-icindeki-sifreli-metin. v Bu komutların çıktısı. Dolayısıyla bu sözlük birtakım anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸ur. Örne˘ in g s g yukarıdaki betik Windows kurulu bir bilgisayar üzerinde yazılmı¸tır.imizi tanımlıyoruz. Gelin isterseniz bununla ilgili olarak az çok s s i¸e yarar bir örnek verelim: s # -*.istihza. sözlükteki kar¸ılık¸ s larına göre tek tek sifresiz_metin adlı karakter dizisine gönderiyoruz. s Yukarıdaki iki örnekte de karakter dizilerini birle¸tirmek için ”. Simdi de sifreli_metin adlı karakter dizisi içindeki her bir karakteri.” i¸aretleriyle de birle¸tirebiliriz: s s >>> a = "birinci karakter dizisi" >>> b = "ikinci karakter dizisi" >>> print a. "Ev dizini: ".coding: cp1254 -*import os print print print print print print "Kullanıcı adı: ". v in os. Son olarak da sifresiz_metin adlı karakter dizisini ekrana yazdırıyoruz. .environ["PROCESSOR_IDENTIFIER"] os. Bu sözlükteki bütün g s anahtar-de˘ er çiftlerini ekrana dökmek için söyle bir sey yazabilirsiniz: g ¸ ¸ >>> for k.4 Karakter Dizilerini Dilimlemek Bazı durumlarda. "Bilgisayar adı: ". "˙¸lemci: Is ". g 4. elimizdeki bir karakter dizisinin tamamına ihtiyacımız olmayabilir.environ["USERNAME"] os.environ. Dolayısıyla bu beti˘ in çıktısı s g GNU/Linux i¸letim sistemlerinde farklı olacaktır. print k. elimizdeki karakter dizisinin sadece bir bölümünü kullanmak isteyebiliriz..environ["COMPUTERNAME"] os.environ["NUMBER_OF_PROCESSORS"] os.environ aslında bir g g sözlüktür. Burada s s os modülünün environ adlı niteli˘ inden yararlandı˘ ımıza dikkat edin.items(): . "˙¸lemci sayısı: ". g s s Biz yukarıda “+” i¸lecini kullanarak karakter dizilerini nasıl birle¸tirebilece˘ imizi gördük.” i¸aretlerinden yararlandı˘ ımıza s s g dikkat edin.. b birinci karakter dizisi ikinci karakter dizisi Gördü˘ ünüz gibi. 16. Python’da karakter dizilerini birle¸tirmek için elimizde çe¸itli alternatifler var. Yazdı˘ ımız g program açısından.” i¸aretiyle birle¸tirdi˘ imizde Python karakter dizileri g s s g arasına otomatik olarak bir bo¸luk yerle¸tiriyor. Bir sonraki adımda her bir karakteri birbiriyle birle¸tirip bu bo¸ karakter s s dizisi içine gönderece˘ iz.html/ Dedi˘ imiz gibi. s ¸ 5. Burada sözlüklerin get() adlı metodunu kullandı˘ ımıza dikkat edin. kullandı˘ ınız i¸letim sistemine göre bazı farklılıklar gösterebilir.environ["HOMEPATH"] os. E˘ er bu metodun nasıl kullanıldı˘ ına g g g ili¸kin süpheleriniz varsa Sözlükler bölümündeki get() metoduna bakabilirsiniz.

"Perl". g s g Böyle bir kullanımı listelerde ve demetlerde de görmü¸tük: s >>> lst = ["Python". Gelin g g bununla ilgili bazı denemeler yapalım: >>> kardiz = "Kahramanmara¸lı Abdullah" s >>> print kardiz[0:5] Kahra >>> print kardiz[:5] Kahra E˘ er ”:” i¸aretinden önceki de˘ erimiz 0 ise. bu de˘ eri yazmasak da olur.. ”:” i¸aretinden g s g g s önce herhangi bir de˘ er belirtmezsek Python saymaya en ba¸tan ba¸layacak. ˙ste bunun s I¸ için karakter dizilerinin “dilimleme” (slicing) özelli˘ inden faydalanabiliriz.istihza. bu yöntemle karakter dizilerinin istedi˘ imiz bir parçasını alabiliyoruz. sanki oraya 0 g s s . "Ruby".com" Diyelim ki biz bu karakter dizisinin ba¸ındaki http:// kısmını atmak istiyoruz. "PHP"] >>> print lst[0] Python >>> print lst[-1] PHP Bu yöntemi kullanarak.Elimizde söyle bir karakter dizisi oldu˘ unu varsayalım: ¸ g >>> url = "http://www. karakter dizilerini dilim dilim bölebiliriz. Yukarıdaki örne˘ i g g dilimlemeden önce dilerseniz bir iki temel örnek üzerinden dilimlemenin ne demek oldu˘ unu g anlamaya çalı¸alım: s >>> kardiz = "elma" >>> print kardiz[0] e >>> print kardiz[1] l >>> print kardiz[-1] a Burada kardiz adlı karakter dizisinin ö˘ elerine tek tek nasıl ula¸abildi˘ imizi görüyorsunuz. Mesela: >>> kardiz = "Python" >>> print kardiz[0:4] Pyth >>> print kardiz[2:5] tho Gördü˘ ünüz gibi..

karakterinden 15. s g g Yukarıdaki komut sununla e¸de˘ erdir: ¸ s g >>> print kardiz[3:len(kardiz)] Simdi isterseniz bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz örne˘ e dönelim: ¸ s g g >>> url = "http://www. "http://www. Mesela: g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> print kardiz[2:15:2] to rgal Burada. Yani g g g yukarıdaki kodu aslında söyle de yazabilirdik: ¸ >>> print kardiz[0:len(kardiz):3] Ph oaa l .com"..istihza.google.com".com" Biraz önce gösterdi˘ imiz dilimleme yöntemini kullanarak bu karakter dizisinin en ba¸ındaki g s http:// kısmını ataca˘ ız: g >>> print url[7:] www. Bir s s g g de suna bakalım: ¸ >>> print kardiz[3:] ramanmara¸lı Abdullah s ”:” i¸aretinden sonraki de˘ eri yazmadı˘ ımızda ise karakter dizisinin sonuna kadar gidiliyor.. Bunu söyle bir örnek g s ¸ ¸ ¸ içinde kullanabiliriz: # -*. Aynı karakter dizisinin ba¸ından sonuna kadar üçer üçer atlayarak s ilerlemek isteseydik söyle bir sey yazabilirdik: ¸ ¸ >>> print kardiz[::3] Ph oaa l Burada dilimleme özelli˘ inin varsayılan de˘ erlerinden yararlandı˘ ımıza dikkat ediyoruz.com Gördü˘ ünüz gibi.python. "http://www.org". "http://www.. Yani ”:” i¸aretinden önceki ö˘ enin varsayılan de˘ eri 0’dır.com"] for i in url_list: print i[7:] Karakter dizilerinin dilimlenme özelli˘ inden yararlanarak yapabilecekleriniz bunlarla sınırlı g de˘ ildir elbette.yahoo. ba¸taki http:// kısmını gayet sık bir sekilde attık.yazmı¸sınız gibi davranacaktır. karakter dizisinin 2.istihza..istihza.coding: utf-8 -*url_list = ["http://www. karakterine kadar olan kısmı iki¸er iki¸er ats s layarak ekrana yazdırdık.

” diyenlere teessüflerimi iletiyorum. ’__hash__’... ’istitle’. ’endswith’. print i Hatta kaç adet metot oldu˘ unu da merak ediyorsanız söyle bir yol izleyebilirsiniz. print i [’__add__’. ’__rmul__’. ’startswith’. url_list içinde bulunan adreslerin ba¸ındaki http://www kısmını atarak yerlerine s ftp ifadesini getirdik. ’index’. ’partition’. ’__new__’. ’splitlines’. ’decode’. ’__getattribute__’.. Python’da karakter dizilerinin bir hayli metodu varmı¸. ’__len__’. 16. ’__mul__’. ’lower’. ’rfind’. ’isupper’. E˘ er bu listeleme g s g biçimi gözünüze biraz karı¸ık göründüyse. ’encode’. Su halde isterseniz g ¸ gelin Python’un bize hangi metotları sundu˘ unu topluca görelim: g >>> for i in dir(str): . ’zfill’] Gördü˘ ünüz gibi. ’__reduce__’. ’__repr__’. ’rindex’. elbette çıktıyı istedi˘ iniz gibi biçimlendirmek sizin s g elinizde.com". ’rjust’. ’__ne__’. ’title’. ’isdigit’. ’join’. ’rpartition’.coding: utf-8 -*url_list = ["http://www. ’capitalize’. ’replace’. ’isalpha’. Mesela önceki bilgilerinizi de kullanıp söyle bir sey yaparak çıktıyı biraz daha okunaklı hale ¸ ¸ getirebilirsiniz: >>> for i in dir(""): . "http://www. ’upper’.) ... ’__init__’.. ’__lt__’. ’isalnum’. ’islower’. if "_" not in i: . ’lstrip’. ’__le__’. ’__getnewargs__’.python..org". ’expandtabs’. ’count’. ’center’. "http://www. ’__eq__’.5 Karakter Dizilerinin Metotları Bu bölümde Python’daki karakter dizilerinin metotlarından söz edece˘ iz..yahoo. ’__mod__’. ’__getitem__’.com". ’__rmod__’. ’__doc__’. ’__reduce_ex__’. "http://www.google. ’__class__’. ’rstrip’. ’__str__’. ’ljust’.. ’translate’. ’__getslice__’. ’rsplit’.. ’strip’.E˘ er bir karakter dizisini ters çevirmek isterseniz yine bu dilimleme özelli˘ inden faydalang g abilirsiniz: >>> kardiz = "Python programlama dili ö˘renmesi kolay bir dildir!" g >>> print kardiz[::-1] !ridlid rib yalok isemner˘ö ilid amalmargorp nohtyP g Karakter dizilerini dilimleyerek yapabilecekleriniz hakkında bir örnek daha vererek bu konuyu kapatalım: # -*. ’__setattr__’. ’__contains__’. ’__gt__’.. ’find’. ’isspace’. (“Elle tek g ¸ tek sayarım. ’swapcase’. ’__delattr__’.com"] for i in url_list: print "ftp" + i[10:] Bu örnekte. ’split’. ’__ge__’..istihza.

s s ˙ olarak capitalize() metoduyla ba¸layalım. capitalize() metodu bir karakter dizisinin ilk harfini büyütür...capitalize() Lütfen parolanızı giriniz Bu metodu kullanarak bir liste içindeki bütün karakter dizilerinin ilk harfini büyütebilirsiniz: >>> a = ["elma".capitalize() ’Adana’ >>> kent = "adana" >>> kent. upper() metodu Küçük harflerden olu¸an bir karakter dizisi içindeki bütün harfleri büyütür... title() metodu Karakter dizisi içinde geçen her bir kelimenin ilk harfini büyütür. küçük harfleri büyük hale getirir. print i. ¸ ˘ s 16.5. Ilk s capitalize() Dedi˘ imiz gibi.1 Büyük-Küçük Harf Degi¸ tirme Python’da karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını de˘ i¸tirmek için kullanabilegs ce˘ imiz be¸ farklı metot var. artık bunlarla ilgili örnekler yaparak bu metotların g tam olarak ne i¸e yaradıklarını anlamaya çalı¸abiliriz.>>> print len(dir("")) Simdi sıra geldi bu metotları incelemeye. Bu metotların tanımlarını verdi˘ imize göre. Örne˘ in: g g >>> "adana"..capitalize() .. Bu metotlar söyle sıralanabilir: g s ¸ capitalize() metodu Karakter dizilerinin ilk harfini büyütür. s swapcase() metodu Karakter dizisi içindeki büyük harfleri küçük. "armut".capitalize() ’Adana’ Yalnız burada dikkat etmemiz gereken bir nokta var: Bu metot yardımıyla birden fazla kelime içeren karakter dizilerinin sadece ilk kelimesinin ilk harfini büyütebiliyoruz: >>> a = "lütfen parolanızı giriniz" >>> print a. Elma Armut Kebap Salata . s lower() metodu Büyük harflerden olu¸an bir karakter dizisi içindeki bütün harfleri küçültür. "salata"] >>> for i in a: .. "kebap"..

lower() metodu büyük harflerden olu¸an karakter dizilerini küçük harfli karakter dizilerine dönü¸türüyor: s s >>> a = "ARMUT" >>> a.upper() ENFLASYON Gördü˘ ünüz gibi. Yani. bir karaks g ter dizisinin o anda sahip oldu˘ u harflerin büyüklük ve küçüklük özellikleri arasında geçi¸ g s yapma imkanı sa˘ lıyor. O yüzden hemen birkaç örnek g yapalım: >>> a = "kebap" >>> a.lower() armut swapcase() Bu ba¸lıkta inceleyece˘ imiz son metodumuzun adı swapcase(). Gördü˘ ünüz g g gibi.. bu metodu kullandı˘ ımızda o harf g g g küçülüyor. e˘ er bu harf o anda küçükse.. Bir-iki ders sonra bu harfin s tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını gayet net bir sekilde ö˘ renece˘ iz. Dilg g erseniz karakter dizisini “u” harfi olmadan tanımlamayı deneyip sonucun ne oldu˘ unu kendi g gözlerinizle görebilirsiniz. title() metodu ise bir karakter dizisi içindeki bütün kelimelerin ilk harflerini büyütüyor: >>> a = u"cumhurba¸kanlı˘ı senfoni orkestrası" s g >>> print a. Hemen bir örnek verelim: s >>> "enflasyon". anlatarak açıklamak zor oluyor. “enflasyon” kelimesinin bütün harflerini büyük harfe çevirdik. e˘ er o anda bir harf büyükse. g upper() metodunun bir de tersi vardır: lower() metodu.title() Cumhurba¸kanlı˘ı Senfoni Orkestrası s g Burada dikkat ederseniz karakter dizisini tanımlarken karakter dizisinin en ba¸ına bir “u” harfi s getirdik. bu metodun ne yaptı˘ ını.title() capitalize() metoduna çok benzeyen bir ba¸ka metot ise title() adlı metottur. bu metot yardımıyla tamamı küçük harflerg s g den olu¸an bir karakter dizisinin bütün harflerini büyütebiliyoruz.swapcase() KEBAP >>> b = "KEBAP" >>> b. bu metot o harfi büyük harfe çeviriyor. capitalize() s metodu bir karakter dizisi içinde geçen yalnızca ilk kelimenin ilk harfini büyütüyordu.swapcase() . Sıra geldi upper() adlı metodu incelemeye. upper() Yukarıda yaptı˘ ımız tanımdan da anla¸ılaca˘ ı gibi. Esasında biz bu harfi önceki derslerimizde de görmü¸tük. Bu metot bize. Simdilik biz sadece bunun s g ¸ g g ¸ karakter dizisi içindeki Türkçe harflerin düzgün çıktı vermesini sa˘ ladı˘ ını bilelim yeter.

Bu s metotları söyle sıralayabiliriz: ¸ islower() Karakter dizisinin tamamen küçük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s g isupper() Karakter dizisinin tamamen büyük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s g istitle() Karakter dizisi içindeki kelimelerin ilk harflerinin büyük olup olmadı˘ ını sorgular g isspace() Karakter dizisinin tamamen bo¸luk karakterlerinden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s s g ˙ metodumuz olan islower() ile ba¸layalım.islower() False isupper() Bir karakter dizisinin tamamen büyük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını denetlemek için ise isups s g per() adlı ba¸ka bir metottan faydalanıyoruz: s .2 Büyük-Küçük Harf ve Bo¸ luk Sorgulama s Yukarıda gösterdi˘ imiz sekilde karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını de˘ i¸tirebiliyg ¸ gs oruz.islower() True Demek ki kent de˘ i¸keninin de˘ eri olan karakter dizisi tamamen küçük harflerden olu¸uyorgs g s mu¸. Mesela: g >>> kent = "istanbul" >>> kent. Ilk s islower() Bir karakter dizisinin tamamen küçük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgulamak için islower() s s g metodundan yararlanaca˘ ız... Python bize aynı zamanda karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını sorgulama imkanı da veriyor.swapcase() kEbAp 16.5. Bu sorgulama i¸lemleri için yine birtakım metotlardan yararlanıyoruz.islower() False >>> b = "ADANA" >>> b.kebap >>> c = "KeBaP" >>> c. s A¸a˘ ıdaki örnekler ise False (yanlı¸) çıktısı verecektir: s g s ˙ >>> a = "Istanbul" >>> a.

>>> a = "ADANA" >>> a. Aksi halde. Bu metot g g yardımıyla tamamı küçük harflerden olu¸an bir karakter dizisinin ilk harflerini büyütebiliyorduk. e˘ er karakter dizisinin ilk harfleri büyükse bu metot True çıktısı. isspace() Son olarak isspace() adlı bir metottan söz edece˘ iz.isspace() False >>> a = "" >>> a.isspace() True >>> a = "selam!" >>> a. s ˙ste simdi ö˘ renece˘ imiz istitle() metodu da bir karakter dizisinin ilk harflerinin büyük olup I¸ ¸ g g olmadı˘ ını sorgulamamızı sa˘ layacak: g g >>> a = "Karakter Dizisi" >>> a.isspace() False " Son örnekten de gördü˘ ümüz gibi.isupper() True >>> "istanbul".istitle() True >>> b = "karakter dizisi" >>> b.isupper() False istitle() Hatırlarsanız daha önce ö˘ rendi˘ imiz metotlar arasında title() adlı bir metot vardı.istitle() False Gördü˘ ünüz gibi. alas s ca˘ ımız çıktı False olacaktır: g >>> a = " >>> a. E˘ er bir karakter dizisi s s s g g tamamen bo¸luk karakterinden olu¸uyorsa. bu metot True çıktısı verecektir. bir karakter dizisinin tamag men bo¸luk karakterlerinden olu¸up olu¸madı˘ ını kontrol ediyoruz. Bu metot ile. aksi halde g g False çıktısı veriyor. s . bu metodun True çıktısı verebilmesi için karakter dizisi g içinde en az bir adet bo¸luk karakteri olması gerekiyor.

lower().5.16. S s ¸EKERLI çAY >>> print a.swapcase() #"¸eKeRlI ÇaY" vermeli. S s ¸Ekerli çAy >>> a = "¸EkErLi çAy" s ˙ >>> print a. Karakter g s ¸ s dizilerinin upper().capitalize() s ¸ekerli çay Gördü˘ ünüz gibi.lower() #"¸ekerli çay" vermeli.upper() #"¸EKERLI ÇAY" vermeli. ilgili karakter dizisini unicode olarak tanımlayarak giderebiliriz: g >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a.title() #"¸ekerli Çay" vermeli. Bu problemi su sekilde ¸ ¸ a¸abiliriz: s >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a. Mesela su örneklere s ¸ bir bakalım: >>> a = "¸ekerli çay" s >>> print a. s S ¸ekerl˙ Çay I Yukarıdaki sorunların ço˘ unu. g ¸ Aynı sorun öteki metotlar için de geçerlidir: >>> a = "¸ekerli çay" s ˙ >>> print a.capitalize() S ¸ekerli çay Burada “¸ekerli çay” karakter dizisini “unicode” olarak tanımladık. Halbuki capitalize() metodunun bu harfi büyütmesi gerekiyordu. Böylece capitalize() metodu s bu karakter dizisinin ilk harfini do˘ ru bir sekilde büyütebildi.title() S ¸ekerli Çay . içinde Türkçe karakterler geçen karakter dizilerini dönü¸türmede sorun çıkarabiliyor. “¸ekerli çay” karakter dizisinin ilk harfi olan “¸”de herhangi bir de˘ i¸iklik olg s s gs madı.3 Metotlarda Türkçe Karakter Sorunu Yukarıda anlattı˘ ımız be¸ metodu kullanırken bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. S s ¸eKeRlI çaY >>> a = "¸EKERL˙ ÇAY" S I >>> print a. capitalize() ve swapcase() adlı metotları. title().

kısa deg vre yapmasına yol açtı!. Aynı biçimde “I” harfi de g s ¸ küçültüldü˘ ünde “ı” harfini de˘ il. u"ı": u"I"} def tr_upper(kardiz): for i in lst: if i in kardiz: return kardiz.replace(i.. Normalde title() metodunun ne yapması gerekti˘ ini biliyoruz: g . Örne˘ in: s I” g >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a.upper() Buradaki replace() metodunu biraz sonra i¸leyece˘ iz. lst[i]). Türkçe’deki “i” harfi hiçbir dönü¸ümde “˙ sonucunu vermez.swapcase() S ¸eKeRlI ÇaY Gördü˘ ünüz gibi..Ancak karakter dizisini unicode olarak tanımlamanın dahi i¸e yaramayaca˘ ı bir durum da s g vardır. title metodunun tamamen kontrolden çıkmasına. Simdi bunu düzeltmeyi ö˘ renece˘ iz. Ama önce isterseniz Türkçe karakterlerin ¸ g g bazen nasıl sonuçlar do˘ urabilece˘ ine bir örnek verelim: g g >>> d = "gün bugündür" >>> print d. s g Gelin isterseniz bu Türkçe sorunu ile ilgili bir örnek daha gösterelim: >>> c = "Gün Bugündür" >>> c. tahmin g etti˘ iniz gibi. de˘ il mi? Peki sizce neden böyle oldu? Evet. Örne˘ in Türkçe g karakterleri düzgün bir sekilde büyütebilen bir tr_upper() fonksiyonu tanımlayabilirsiniz: ¸ # -*. “i” harfinin büyük hali yanlı¸ bir sekilde “I” oluyor. “i” harfini verecektir: g g >>> a = u"ISLIK" >>> print a..lower() islik Bu sorunları çözebilmek için..coding: utf-8 -*˙ lst = {u"i": u"I".istitle() False Halbuki sonucun True olması gerekiyordu. karakter dizisinin içinde Türkçe’ye özgü harfler oldu˘ u için metodumuz yanlı¸ g g s sonuç verdi.title() GüN BugüNdüR Gördü˘ ünüz gibi Türkçe karakterler.upper() return kardiz. kendi metotlarınızı icat etmeyi deneyebilirsiniz.upper() S ¸EKERLI ÇAY >>> a = "¸EkErLi çAy" s >>> print a...

Yani “istanbul” karakter dizisi bu 5 karakterlik bo¸lu˘ un tamamını s g .title() ’Armut Bir Meyvedir’ Yukarıda gördü˘ ümüz. Bunları söyle sıralayabiliriz: ¸ center() metodu Karakter dizilerinin sa˘ ında ve solunda. s ljust() metodu Karakter dizilerinin sa˘ ında bo¸luk bırakarak. Yalnız burada önemli bir ayrıntıya dikkas g tinizi çekmek isterim. karakter dizisinin sa˘ ında ve solunda herhangi bir bo¸luk olu¸madı.5. Gelin isterseniz buna küçük bir örnek verelim: >>> "a". Bu defa metotların sorung suz i¸ledi˘ ini göreceksiniz.. kimi harfleri ise küçük bıraktı! Bu durumu nasıl düzeltece˘ imizi biliyorsunuz: g >>> c = u"Gün Bugündür" >>> c.center(15) ’ a ’ Gördü˘ ünüz gibi. g rjust() metodu Karakter dizilerinin solunda bo¸luk bırakarak. bu metodun parantezi içine yazdı˘ ımız sayı karakter dizisinin sa˘ ında ve solg g g unda toplam ne kadar bo¸luk bırakılaca˘ ını gösteriyor. programcının belirledi˘ i sayıda g g bo¸luk bırakarak karakter dizisini iki yana yaslar. s center() Tanımında da söyledi˘ imiz gibi. Parantez içinde gösterilen 15 karakterlik bo¸lu˘ a karakter dizisinin kens g disi de dahildir. s g ˘ 16. karakter dizisinin sola yaslang s masını sa˘ lar.4 Saga-Sola Yaslama ˙slemleri I¸ Python’da karakter dizilerini sa˘ a-sola yaslama i¸lemleri için kullanabilece˘ imiz üç farklı metot g s g bulunur. Türkçe karakterler barındıran örnekte ise title() metodu karakter dizisi g içindeki kimi harfleri büyüttü.. g Gelelim bu metotların tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını ö˘ renmeye. parantez içinde belirtti˘ imiz 5 sayısının “istanbul” karakter dizisi içindeki karakter g sayısından az olmasıdır.>>> e = "armut bir meyvedir" >>> e. karakter dizisinin sa˘ a yaslans g masını sa˘ lar. Peki bu ne anlama geliyor? Durumu hemen bir örnekle açıklamaya çalı¸alım: s >>> kardiz = "istanbul" >>> kardiz.center(5) ’istanbul’ Gördü˘ ünüz gibi. Öncelikle center() metoduns g g dan ba¸layalım.istitle() True Burada karakter dizisini unicode olarak tanımladı˘ ımıza dikkat edin. center() metodu bir karakter dizisini iki yana yaslamak için g kullanılır. Bunun g g s s nedeni.

parantez içinde verdi˘ imiz s g g s g 15 sayısı hiç bir i¸e yaramayacaktı. Yani mesela yukarıdaki örne˘ i göz önüne g g alırsak. rjust() Bu metot ljust()‘ın tersidir. "#") ’istanbul#######’ Son olarak rjust() metodunu inceleyelim. s g ¸ Dikkat ederseniz çıktıda toplam 15 karakter var. bunun parametrelerini de istedi˘ imiz gibi düzenleyeg g biliriz: >>> "istanbul". Böyle bir durumda.ljust(15. Yani karakter dizilerini sa˘ a yaslar: g . “#” i¸aretini çıktıda gösterebilmek için s s parantez içinde en az 16 sayısını kullanmamız gerekirdi.. Yani: g >>> kardiz. ljust() Tanımında da belirtti˘ imiz gibi bu metot.zaten kendisi dolduruyor.center(15.center(len("istanbul") + 1) ’ istanbul’ Buna göre. Bunlardan dört tanesi bizim belirledi˘ imiz g “#” karakteri.ljust(15) ’istanbul ’ Tıpkı center() metodunda oldu˘ u gibi. “istanbul” karakter dizisi içinde 8 karakter bulundu˘ u için bizim en az 9 sayısını g kullanmamız gerekiyor: >>> kardiz. karakter dizisinin uzunlu˘ unun bir fazlasını vermemiz gerekiyor. parantez içinde belirtti˘ imiz sayı bırakılacak bo¸luktan ziyade. g Gördü˘ ünüz gibi. 15 harften olu¸saydı. E˘ er karakter dizimiz. Dolayısıyla karakter dizisinin sa˘ ında ve solunda bo¸luk olabilmesi g s için en az.center(9) ’ istanbul’ center() metodu bize. karakter g g s dizisinin sola yaslanmasını sa˘ lar: g >>> "istanbul".. bo¸luk yerine kendi belirledi˘ imiz bir karakteri yerle¸tirme imkanı da s g s verir: >>> "istanbul". "#") ’####istanbul###’ Bu çıktı aslında center() metodunun nasıl çalı¸tı˘ ını çok daha net bir sekilde ortaya koyuyor. asıl karakter dizisi (“istanbul”) + 7 adet “#” i¸areti = 15 adet karakter dizisinin yers le¸tirildi˘ ini görüyoruz.. 3 tanesi ise yine bizim s belirledi˘ imiz “#” karakteri.. bir karakg g s ter dizisinin ne kadar yer kaplayaca˘ ını gösteriyor. karakter dizilerinin sa˘ ında bo¸luk bırakarak. 8 tanesi “istanbul” karakter dizisini olu¸turan karakterler. Gelelim ljust() metoduna.

"CentOS". Bu sekilde söyle bir çıktı elde ederiz: ¸ ¸ ~~~~~Ubuntu~~~~ ~~~~~Fedora~~~~ ~~~~~Hadron~~~~ ~~~~Sabayon~~~~ ~~~~~CentOS~~~~ ~~~~Red Hat~~~~ ~~~~Kongoni~~~~ ~~~~~Debian~~~~ ~~~PCLinuxOS~~~ ~~~~~Truva~~~~~ ~~~~~~Mint~~~~~ ~~~~~Puppy~~~~~ ~~~~Knoppix~~~~ ~~~DreamLinux~~ ~~~~~~SuSe~~~~~ ~~~~~~Arch~~~~~ ~~~~Gelecek~~~~ ~~~Slackware~~~ ~~~GnewSense~~~ ~~~BackTrack~~~ ~~~~~Yoper~~~~~ ~~~~~Pardus~~~~ ~~~~~Gentoo~~~~ ~~~~Mandriva~~~ ~~~~~Mepis~~~~~ ~~~~~Ututo~~~~~ ~~~~Karoshi~~~~ ~~~~~~Slax~~~~~ . Bu ö˘ eleri ekrana ortalamak için ise g g g g center() metodunu kullanabilece˘ imizi biliyorsunuz. "DreamLinux". "BackTrack". Mesela bu metotları kullanarak “tablovari” görünümler elde edebilirsiniz: s #!/usr/bin/env python # -*. "Knoppix". "Mepis". "Puppy". "Kongoni". "Arch".ljust(15)). "Mandriva". Mesela son satırı söyle yazalım: g ¸ print "%s"%(v. "Yoper". v in enumerate(distro): if k % 4 == 0: print print "%s"%(v. "Gentoo". "Hadron". Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ederiz: s g ¸ Ubuntu Fedora Hadron Sabayon CentOS Red Hat Kongoni Debian PCLinuxOS Truva Mint Puppy Knoppix DreamLinux SuSe Arch Gelecek Slackware GnewSense BackTrack Yoper Pardus Gentoo Mandriva Mepis Ututo Karoshi Slax Son satırdaki ljust() metodu yerine rjust() metodunu kullanırsak aynı kodlar söyle bir çıktı verir: ¸ Ubuntu Fedora Hadron Sabayon CentOS Red Hat Kongoni Debian PCLinuxOS Truva Mint Puppy Knoppix DreamLinux SuSe Arch Gelecek Slackware GnewSense BackTrack Yoper Pardus Gentoo Mandriva Mepis Ututo Karoshi Slax Gördü˘ ünüz gibi. "Fedora". "Sabayon". "PCLinuxOS".center(15. "SuSe". bu defa tablo ö˘ eleri sa˘ a yaslandı. "~")). "Pardus". "Red Hat". "Debian". "Slackware". "#") ’#######istanbul’ Sa˘ a-sola yaslama i¸lemleri için kullanılan bu metotlar içinde özellikle ljust() ve rjust() epey g s i¸inize yarayacak. "Gelecek". "Karoshi". "Truva".rjust(15. "GnewSense".coding: utf-8 -*distro = ["Ubuntu". "Mint". "Slax"] for k. "Ututo".>>> "istanbul".

16. Bu metodu.replace("a". “replace” kelimesi ˙ Ingilizce’de “de˘ i¸tirmek. rjust() gibi metotlar yardımıyla karakter dizilerinin sa˘ ını-solunu g g istedi˘ imiz karakterlerle doldurabiliyorduk.zfill(2) while i > 20: continue ˘ s 16.5.replace("a".replace("eski_karakter". replace() metodu yardımıyla karakter dizisi içindeki bütün “a” harflerini g kaldırıp yerlerine “o” harfini koyduk.sleep(1) print str(i). "") >>> print karakter_dgs Adnlı istihz . isterseniz bir karakteri silmek için de kullanabilirsiniz. ama karakter dizisi içinde Türkçe’ye özgü harfler oldu˘ u için. Metot su formül üzerine i¸ler: s gs ¸ s karakter_dizisi. Dolayısıyla anlamından da anla¸ılaca˘ ı gibi bu metot yardımıyla bir karakter s g dizisi içindeki karakterleri ba¸ka karakterlerle de˘ i¸tiriyoruz. yerine koymak” gibi gs anlamlara gelir. "o") Kohromonmoro¸lı Abdulloh s Gördü˘ ünüz gibi.zfill(4) 0008 zfill() metodunun kullanımıyla ilgili söyle bir örnek verebiliriz: ¸ import time while True: for i in range(21): time. Karakter dizilerinin metotları arasında yer alan g zfill() adlı bir metot yardımıyla da bir karakter dizisinin soluna istedi˘ imiz sayıda “0” yerle¸tireg s biliriz: >>> a = "8" >>> a.5 Sıfırla Doldurma zfill() Yukarıda bahsetti˘ imiz ljust(). Burada normalde print deyimini kullanmasak da olur.6 Karakter Degi¸ tirme replace() Python’daki karakter dizisi metotları içinde belki de en çok i¸imize yarayacak metotlardan birisi s de bu replace() metodudur.5. e˘ er :keyword‘print‘ deyimini g g kullanmazsak çıktıda bu harfler bozuk görünecektir. "yeni_karakter") Hemen bir örnek vererek durumu somutla¸tıralım: s >>> karakter = "Kahramanmara¸lı Abdullah" s >>> print karakter. O zaman söyle bir sey ¸ ¸ yapmamız gerekir: >>> karakter = "Adanalı istihza" >>> karakter_dgs = karakter.

7 Karakter Dizilerinin Ba¸ langıç ve Biti¸ Degerlerini Sorgulama s s Python’da karakter dizilerinin en ba¸ındaki ve en sonundaki karakterler üzerinde i¸lem yapas s bilmemizi sa˘ layan iki farklı metot bulunur. "c") g gs g dedi˘ imizde. "armut". Örne˘ in: g >>> a = "elma" >>> a.replace("e". aksi halde ise “yanlı¸” anlamına gelen False çıktısını g s elde ediyoruz. g Dikkat ettiyseniz....replace("b". ’ilma’ ’irik’ ’iv’ ’ilbisi’ . "ev". Yani örne˘ in a. i..startswith("c") False Görüldü˘ ü gibi e˘ er bir karakter dizisi parantez içinde belirtilen harf veya karakterle ba¸lıyorsa. Bu metot sayesinde karakter dizilerini ilk harflerine göre sorgulayıp sonuca göre istedi˘ imiz g i¸lemleri yaptırabiliyoruz: s >>> liste = ["elma". “Adanalı istihza” karakter dizisi içinde geçen “a” harflerinden 2 tanesini siliyoruz.. "kebap"] >>> for i in liste: . dizi içinde geçti˘ i her yerde de˘ i¸tiriyordu. Bunlardan birincisi startswith() metodudur... yukarıdaki kod örneklerinde replace metodu karakter dizisi içindeki bir karakteri. "karpuz".5.startswith("e") True >>> b = "armut" >>> a. "erik". if i. "". ˘ 16.startswith("e"): . karakter dizisi içinde s g geçen harflerin kaç tanesinin de˘ i¸tirilece˘ ini belirleyebiliyoruz: gs g >>> karakter = "Adanalı istihza" >>> karakter_dgs = karakter. "elbise". g startswith() Bu metot yardımıyla bir karakter dizisinin belirli bir harf veya karakterle ba¸layıp ba¸lamadı˘ ını s s g denetleyebiliyoruz. yukarıdaki formülde belirtmedi˘ imiz üçüncü bir parametresi daha vardır. 2) >>> print karakter_dgs Adnlı istihza Burada. s s g replace() metodunun. a de˘ i¸keninin sakladı˘ ı karakter dizisi içinde ne kadar “b” harfi varsa bunların g gs g hepsi “c”ye dönü¸üyor. Bahsetti˘ imiz üçüncü parametre yardımıyla.Burada bir karakteri silmek için içi bo¸ bir karakter dizisi olu¸turdu˘ umuza dikkat edin.replace("a". "i") . “a” harfi ile “A” harfinin Python’un gözünde birbirlerinden farklı iki karakterler oldu˘ unu unutg mayın.. g g s yani bir karakter dizisinin ilk harfi veya karakteri parantez içinde belirtilen harf veya karakterse “do˘ ru” anlamına gelen True çıktısını.

.. I¸ g g Kullanımı startswith() metoduna çok benzer: >>> a = "elma" >>> a. bir karakter dizisinin hangi harfle ba¸ladı˘ ını denetliyors g duk.." "Vay vicdansızlar. s s Simdi bu metodun nerelerde kullanılabilece˘ ine ili¸kin bir örnek verelim: ¸ g s # -*-coding: utf-8 -*while True: #replace metodu ile karakter dizisi içindeki #bo¸lukları siliyoruz...Sizin bu metodu kullanarak daha faydalı kodlar yazaca˘ ınıza inanıyorum. print i." >>> for i in kd1... if i.. kd4: .replace(" ". kd3.replace("!". "") ..count("a") 5 Demek ki “Sinan Pa¸a Pasajı” karakter dizisi içinde 5 adet “a” harfi varmı¸.endswith("!"): .8 Karakter Dizilerini Sayma count() count() metodu bize bir karakter dizisi içinde bir karakterden kaç adet bulundu˘ unu g denetleme imkanı verecek. cümle sonlarında bulunan istemedi˘ iniz karakterleri ayıklayabilirsiniz: g >>> >>> >>> >>> kd1 kd2 kd3 kd4 = = = = "ekmek elden su gölden!" "sakla samanı gelir zamanı!" "karga karga gak dedi... Lafı uzatmadan bir örnek verelim: >>> besiktas = "Sinan Pa¸a Pasajı" s >>> besiktas. ekmek elden su gölden sakla samanı gelir zamanı 16. ˙ste bu endswith() metodu ile ise karakter dizisinin hangi harfle bitti˘ ini denetleyece˘ iz.endswith("a") True >>> b = "armut" >>> a. s soru = raw_input("Bir karakter dizisi giriniz: ").endswith("a") False Bu metot yardımıyla.... "") . g endswith() endswith().5. yukarıda anlattı˘ ımız startswith() metodunun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapıyor. g g s Hatırlarsanız startswith() metodu ile. kd2.

g for i in ortak: print "%s harfinden = => %s tane" %(i. b alfabetik bir karakter dizisidir.isalpha() False Demek ki 1 alfabetik bir karakter de˘ ilmi¸. alfabedeki harflerin ta kendisidir.9 Karakter Dizilerinin Niteligini Sorgulama Karakterleri üçe ayırarak inceleyebiliriz: 1..5. “e”. vb. “b”. a alfabetik bir karakter dizisidir. adından da az çok anla¸ılaca˘ ı gibi.isalpha() True Demek ki “a”. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> "1".. if i. c alfabetik bir karakter dizisidir.. karakter dizisi içindeki #çift ö˘eleri teke indiriyoruz g ortak = set(soru) #ortak kümesi içindeki ö˘eleri karakter dizisi g #içinde kaçar adet geçti˘ini buluyoruz. g .count(i)) Yukarıdaki çalı¸mada kullanıcıdan herhangi bir karakter dizisi girmesini istiyoruz... nümerik karakterler 3. print "%s alfabetik bir karakter dizisidir"%i .. g 3 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir.. g isalpha() Bir karakterin alfabetik olup olmadı˘ ını anlamak için Python’da isalpha() adlı bir metottan g yararlanabiliriz: >>> "a". soru.. s g Mesela “a”.. Sayılar ve “_?=*” gibi simgeler alfabetik de˘ ildir. alfabetik bir karakter dizisi imi¸. g s Söyle bir örnek vererek durumu biraz daha netle¸tirelim: ¸ s >>> for i in "abc234_?=*jkl": .#Kümeleri kullanarak. g 4 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir.. alfabetik karakterler 2. kullanıcının girdi˘ i karakter dizisi içinde her bir harften kaç tane oldu˘ unu söylüyor.isalpha(): . 2 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir. print "%s alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir"%i g . Kodlarımız s bize. g g ˘ 16. else: ... “j”. alfanümerik karakterler Alfabetik karakterler.

.isalpha() g True Sadece tek bir karakterin de˘ il. dizisidir.isalpha() True Burada “istihza” karakter dizisi tamamen alfabetik karakterlerden olu¸tu˘ u için.com".isalpha() s False Do˘ rusu söyle olacak: g ¸ >>> u"ı¸ık". . isalpha() metodu Türkçe karakterleri do˘ ru de˘ erlendiremiyor.” diyoruz. bu karakter dizisi alfabetik de˘ ildir. içinde Türkçe karakterler geçen bir karakter dizisinin alfabetik olup olmadı˘ ını g denetlerken bu karakter dizisini unicode olarak tanımlamayı unutmuyoruz: >>> "ı¸ık". dizisidir.isalpha() g False Gördü˘ ünüz gibi. birden fazla karakterden olu¸an dizilerin alfabetik olup olg s madı˘ ını da denetleyebiliriz._ ? = * j k l alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik bir bir bir bir bir bir bir karakter karakter karakter karakter karakter karakter karakter dizisi de˘ildir. g dizisidir. Bir de suna bakalım: ¸ >>> "istihza. “istihza kes g limesi alfabetiktir. Dolayısıyla bir karakter dizisinin alfabetik olabilmesi g için..” karakg teri).isalpha() False “istihza. s Bu arada. g dizisi de˘ildir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var. g dizisi de˘ildir. Bu sorunun g g g üstesinden gelmek için Türkçe karakter dizilerini unicode olarak tanımlamanız gerekir: >>> u"˘". g dizisi de˘ildir. o karakter dizisini olu¸turan bütün karakterlerin alfabetik olması gerekir. Örne˘ in: g g >>> "istihza".isalpha() s True Gelelim “nümerik” karakterlere. . Mesela su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> "˘". Tek bir alfabetik s olmayan karakter dizisi dahi i¸i bozar.com” karakter dizisi içinde alfabetik olmayan bir karakter bulundu˘ u için (”. .

. Tek bir karakter için konu¸mak gerekirse.isdigit() False Alfabetik karakter dizilerindeki “ya hep ya hiç” kuralı nümerik karakter dizileri için de geçerlidir. 10.isalnum() True Demek ki “a”. 2. s Buradan su sonuçları çıkarabiliriz: ¸ • Bütün alfabetik karakterler aynı zamanda birer alfanümerik karakterdir. Buna göre. g s Yani içinde hem alfabetik hem de nümerik karakterler barındıran dizilere alfanümerik karakter dizileri adı verilir. s >>> "1". 20 sayıları nümerik karakterlerdir. yukarıda anlattı˘ ımız alfabetik ve nümerik karakterlerinin birle¸imidir.isdigit True Ama: >>> "a". . Tabii sadece alfabetik ve sadece nümerik karakterler barındıran diziler de aynı zamanda birer alfanümerik karakter dizisidir. .. 5.. Sıra geldi “alfanümerik” karakterlere. alfabetik veya nümerik olan karakterlere alfanümerik s adı verilir. Birden fazla karakterden olu¸an dizilerin durumuna da bakalım isterseniz: s . Örne˘ in 1. Dilerseniz bu açıklamaları birkaç örnekle taçlandıralım: >>> "a". • Bütün alfanümerik karakterler aynı zamanda birer alfabetik karakter OLMAYAB˙ ˙ ILIR. • Bütün nümerik karakterler de aynı zamanda birer alfanümerik karakterdir. Yani bir karakter dizisinin nümerik olabilmesi için. . alfanümerik bir karaktermi¸. o karakter dizisinin nümerik olmamasına yol açacaktır. . Bir karakterin alfanümerik olup olmadı˘ ını Python’daki isalnum() adlı metot yardımıyla g denetleyebiliriz.isdigit() Nümerik karakterler alfabetik karakterlerin tersidir. • Bütün alfanümerik karakterler aynı zamanda birer nümerik karakter de OLMAYAB˙ ˙ ILIR.isalnum() True Demek ki 1 de alfanümerik bir karaktermi¸. isalnum() Alfanümerik karakterler. . g Bir karakterin nümerik olup olmadı˘ ını isdigit() metodunu kullanarak denetleyebiliriz: g >>> "1". sayıları temsil eden karakterlere nümerik adı verilir. o karakter dizisini olu¸turan bütün karaks terlerin nümerik olması gerekir. Tek bir nümerik olmayan karakter dahi.

rfind().com".expandtabs(10) elma bir meyvedir 16. Bunlar find(). Öncelikle find() metodundan ba¸layalım. “istihza.isalnum() False Gördü˘ ünüz gibi.11 Karakter Konumu Bulma Python’da bir karakterin karakter dizisi içinde hangi konumda yer aldı˘ ını bulabilmek için dört g farklı metottan yararlanıyoruz.find("a") 0 find() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur.isalnum() True >>> "istihza. g s barındırdı˘ ı bütün karakterlerin alfanümerik olması gerekir. s find() Bu metot.com” karakter dizisi içindeki ”.5.find("a") 0 Gördü˘ ünüz gibi. find() metodu yalnızca ilk “a” harfini gösterdi. çıktıda yalnızca en soldaki karakter görünecektir: >>> b = "adana" >>> a. karakter dizisi içinde hangi konumda yer aldı˘ ını söylüyor bize: g >>> a = "armut" >>> a. bir karakterin.” karakterinden ötürü karakter dizg imiz alfanümerik olma özelli˘ i ta¸ıyamıyor. . . g 16. index() ve rindex() metotlarıdır.5. g E˘ er aradı˘ ımız karakter.>>> "abc124". Dolayısıyla e˘ er aradı˘ ımız karakter g g g g birden fazla sayıda bulunuyorsa. çıktıda “-1” sonucu g g görünecektir: . Bir karakter dizisinin alfanümerik olabilmesi için.10 Sekme Bo¸ luklarını Geni¸ letme s s expandtabs() expandtabs() adlı bir metot yardımıyla karakter dizileri içindeki sekme bo¸luklarını geni¸letes s biliyoruz: Örne˘ in: g >>> a = "elma\tbir\tmeyvedir" >>> print a. o karakter dizisi içinde bulunmuyorsa.

Bunun için söyle bir sözdizimini kullanabiliriz: ¸ >>> "karakter_dizisi". Bu biçimin i¸leyi¸i. Bizim örne˘ imizde “a” harfi kelimenin ba¸ında geçti˘ i için çıktıda “0” ifadesini görüyg s g oruz. Demek ki bu karakter dizisi içinedeki ilk “a” harfi “0’ıncı” konumdaymı¸. o karakter dizisi içinde geçti˘ i g bütün konumları bulmanın bir yolu var mı? Elbette var. i)) final = set(lst) for o in final: if int(o) > -1: print o.find("t") -1 find() metodu bize aynı zamanda bir karakter dizisinin belli noktalarında arama yapma imkanı da sunar. Bunun için söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ # -*.biti¸_noktası) s s Bir örnek verelim: >>> a = "adana" Burada normal bir sekilde “a” harfini arayalım: ¸ >>> a. 1.find("aranacak_karakter".ba¸langıç_noktası. Bu fonksiyonu söyle kullanıyoruz: ¸ nerede(u"kahramanmara¸".append(kardiz.find("a".find(harf. karakter dizisinin 1 ve 3. "a") s .coding: utf-8 -*def nerede(kardiz. 3) Bu arama yöntemi su sonucu verecektir: ¸ 2 Bu yöntemle. s ˙ Istersek söyle bir arama yöntemi de kullanabiliriz: ¸ >>> a. s s daha önceki derslerimizde gördü˘ ümüz dilimleme i¸lemine benzer: g s >>> a[1:3] "da" Peki bir karakter dizisi içinde geçen herhangi bir karakterin. konumlarında arıyoruz. harf): lst = [] for i in range(len(kardiz)): lst. “a” harfini.find("a") 0 Do˘ al olarak find() metodu karakter dizisi içinde ilk buldu˘ u “a” harfinin konumunu söyleyeg g cektir.>>> c = "mersin" >>> c.

g g find() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur.. g g index() metodu ise aranan karakteri bulamadı˘ ı zaman bir hata mesajı gösterir bize. tıpkı find() metodunda oldu˘ u gibi. index() Konum bulma i¸lemleri için kullanabilece˘ imiz üçüncü metodumuz olan index() metodu da s g yukarıda anlattı˘ ımız find() metoduna çok benzer.index("a". s s rfind() Python’da karakter dizisi içindeki karakterlerin konumunu bulmak için kullanabilece˘ imiz ikinci g fonksiyonumuz rfind() fonksiyonudur.Böylece “kahramanmara¸” karakter dizisi içindeki “a” harflerinin hangi konumlarda yer aldı˘ ını s g bulmu¸ olduk. i¸leyi¸i tam anlamıyla kavrayabilirsiniz.rfind("a") 4 Gördü˘ ünüz gibi. Aynı sekilde “izmir” karakter dizisi içindeki “i” harflerinin konumunu sorgulays ¸ alım: nerede(u"izmir". s Peki bu index() metodunun find() metodundan farkı nedir? Hatırlarsanız find() metodu aradı˘ ımız karakteri bulamadı˘ ı zaman “-1” sonucunu veriyordu. sırada yer alıyormu¸. Tek farklı karakter dizilerini sa˘ dan sola do˘ ru okumasıdır. ˙ metot da aynı i¸i yapar: g Iki s >>> a = "istanbul" >>> a. Mesela: g g >>> a = "adana" >>> a.index("m") .index("t") 2 Bu metot da bize. Mesela: g g >>> a.. b de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisinin 8 ve 10 numaralı konumları arasında “a” gs g harfi 9.. "i") Bununla ilgili kendi kendinize bazı denemeler yaparak. Bu metot yukarıda anlattı˘ ımız find() metodu ile aynı i¸i g s yapar. Örne˘ in: g g >>> c = "istanbul" >>> c.find("a") 0 rfind() metodu ise karakter dizilerini sa˘ dan sola do˘ ru okur. konuma göre arama olana˘ ı sunar: g g >>> b = "kahramanmara¸" s >>> b... rfind() metodu karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okudu˘ u için öncelikle en g g g g sondaki “a” harfini döndürdü. 10) 9 Demek ki. 8.

line 1. bu metodun ne i¸e yaradı˘ ını göstermeye çalı¸alım.". Tabii ki. Yani a.join("*") gibi bir sey yazmıyoruz. nokta yerine ba¸ka karakterler de s kullanabiliriz: >>> "*"..i. "Java"] Bu listenin ö˘ elerini tek bir karakter dizisine dönü¸türmek için su kodu kullanıyoruz: g s ¸ .5.join(a) Elde edece˘ imiz çıktı söyle olur: g ¸ L.x Sanırım burada join() metodunun ne i¸ yaptı˘ ı anla¸ılıyor.12 join() metodu join() metodu. Bu metot. g g index() metodunun ise soldan sa˘ a do˘ ru okumasıdır: g g >>> c = "adana" >>> c. O yüzden bu metodu hakkıyla ö˘ renmenizde büyük yarar var.n. g gs ¸ Bu metot yardımıyla ayrıca listeleri de karakter dizisine çevirebiliriz.u. karakter dizisi metotları arasında bulunan en önemli ve en yaygın kullanılan metotlardan biridir. Bu metotta parantez içine do˘ rudan de˘ i¸kenin kendisi yazdık. g Bu metodu açıklamak biraz zor ve kafa karı¸tırıcı olabilir. "C++". s g index() metodu ile aynıdır.” (nokta) koydu. rindex() metodunun karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru.. "perl".rindex("a") 4 16.Bu kodlar su çıktıyı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "<stdin>". s g s Söyle bir karakter dizimiz olsun: ¸ >>> a = "Linux" Simdi söyle bir i¸lem yapalım: ¸ ¸ s >>> ". "php". O yüzden açıklama yerine do˘ rudan s g bir örnekle.index("a") 0 >>> c. “Linux” karakter dizisi içindeki bütün s g s karakterlerin arasına birer tane ”. Farkları. in <module> ValueError: substring not found rindex() Konum bulma i¸lemlerinde kullanaca˘ ımız son metodumuz ise rindex() metodudur.join(a) L*i*n*u*x Dikkat ederseniz join() metodunun sözdizimi öteki metotlarınkinden biraz farklı. Mesela elimizde söyle bir ¸ liste olsun: >>> a = ["python".

Mesela “Mods üller” konusunu anlatırken de görmü¸tük bu join() adlı metodu. Java’ ˙ Istersek bu kodu bir de˘ i¸ken içinde depolayıp kalıcı hale de getirebiliriz: gs >>> b = ". Orada bunu os. "istihza". perl.sep. "Desktop"] >>> "/". C++.join(a) >>> print b python.. ".join(yol) ’home/istihza/Desktop’ Veya: >>> yol = ["C:".... "Program Files".sep. ’php’. "Program Files". >>> print a . perl. php.sep. "Python26"] >>> os. php.join(yol) ’C:\\Program Files\\Python26’ Hatırlarsanız bu bölümün ba¸ında söyle bir örnek vermi¸tik: s ¸ s >>> a = "" >>> for i in range(10): .>>> ". Java En ba¸taki a adlı liste de böylece bozulmadan kalmı¸ olur: s s >>> print a [’python’. ’C++’.join(a) ’python. ’perl’. "Desktop"] >>> os. ’Java’] Hatırlarsanız biz bu metodu aslında daha önce de farklı yerlerde kullanmı¸tık.join(yol) ’C:\\Program Files\\Python26’ Bu kodları sırasıyla söyle de yazabilirdik: ¸ >>> yol = ["home". "istihza". "Python26"] >>> "\\".join() s seklinde kullanmı¸tık.. a += str(i) .. C++.join(yol) ’/home/istihza/Desktop/ >>> yol = ["C:". ¸ s >>> import os >>> yol = ["home". ".

Alfabetik olarak ¸ s g dü¸ünürsek: s “t” harfi. s. k. Ama hiç endi¸e etmeyin. m) Bu çıkarımın bizi bir yere götürmeyece˘ i açık. 4 harf geride kalıyor (p. r. karakter dizilerinin nasıl birle¸tirilece˘ ini gösteriyordu. “p” harfine göre. r. t) ¸ “s” harfi “o” harfine göre 5 harf geride kalıyor (o.13 translate metodu Bu metot. Çünkü harfler arasında ortak bir ili¸ki bulamadık. Yalnız bu metodu string mod¸ ülündeki maketrans() adlı fonksiyonla birlikte kullanaca˘ ız. karakter dizisi metotları içindeki en karma¸ık metotlardan birisi olmakla birlikte. r. “p” harfine göre. s translate() metodu yardımıyla mesela sifreli mesajları çözebiliriz. zor s i¸leri halletmekte kullanılabilecek olması açısından da bir hayli faydalı bir metottur. i¸imizi tek satırda hallettik.join([str(i) for i in range(10)]) ’0123456789’ Aynı seyi join() metodu ¸ Gördü˘ ünüz gibi. Ne oldu˘ unu biliyoruz: g import string Python modülleri arasından string modülünü içe aktarıyoruz (import): metin = "tbyksr çsn jücho elu gloglu" Sifreli metnimizi bir de˘ i¸kene atayarak sabitliyoruz: ¸ gs kaynak= "defghijklmnoprstuvyzabc" hedef = "abcdefghijklmnoprstuvyz" . g s Peki ya alfabedeki Türkçe karakterleri yok sayarsak? Bir de öyle deneyelim: “t” harfi. p. l. m) Böylece karakterler arasındaki ili¸kiyi tespit etmi¸ olduk. Liste Üreteçleri konusunu i¸lerken bu söz dizimini çok daha s s ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz.5. Bir örnek verelim. s) “j” harfi “m” harfine göre 4 harf geride kalıyor (j. 5 harf geride kalıyor (p. t) “s” harfi “o” harfine göre 4 harf geride kalıyor (o. s.Bu örnek. r. s g yardımıyla çok daha verimli bir biçimde de yapabiliriz: >>> "". ö. Simdi hemen bir metin düzenleyici s s ¸ açıp kodlarımızı yazmaya ba¸layabiliriz: s # -*. p. g Elimizde söyle bir karakter dizisi olsun: ¸ "tbyksr çsn jücho elu gloglu" Bu sifreli mesajı çözmek için de söyle bir ipucumuz var diyelim: ¸ ¸ t = => p s = => o m = => j Elimizdeki ipucuna göre sifreli mesajdaki “t” harfinin kar¸ılı˘ ı “p” olacak. l. k.coding: utf8 -*- Bu satırı açıklamaya gerek yok. ¸ g 16. s. s) “j” harfi “m” harfine göre 4 harf geride kalıyor (j. Bu örnekteki söz dizimi size biraz tuhaf görünmü¸ g s s olabilir.

Örne˘ in: g >>> a = "istanbul" >>> a. aslında bu iki harf kümesi g gs gs arasında bir ili¸ki kuruyor. partition() Bu metot yardımıyla bir karakter dizisini belli bir ölçüte göre üçe bölüyoruz. Bunlar parg tition() ve rpartition() adlı metotlar.partition("an") (’ist’. “metin” adlı karakter dizig sine uyguluyoruz: print soncevir Bu komutla da son darbeyi vuruyoruz. “kaynak”taki harflere göre. yukarıda “cevir” olarak belirledi˘ imiz formülü. e ->b. Önce partition() metoduna bakalım.hedef) Burada ise. parantez içinde gösterdi˘ imiz kaynak de˘ i¸kenini hedef de˘ i¸kenine çeviriyor. Simdi bu komutlara topluca bir bakalım: ¸ # -*... ’bul’) E˘ er partition() metoduna parantez içinde verdi˘ imiz ölçüt karakter dizisi içinde bulunmuyorsa g g su sonuçla kar¸ıla¸ırız: ¸ s s .maketrans(kaynak. Dikkat ederseniz. ’an’. her bir harf s dört sıra geride kalacak sekilde yazdık.translate(cevir) print soncevir Bu programı komut satırından çalı¸tırdı˘ ınızda ne elde ettiniz? s g 16. gibi.Burada “kaynak”. “hedef” ise alfabenin normal yapısını temsil ediyor.maketrans(kaynak.translate(cevir) Bu komut yardımıyla. ¸ “kaynak” adlı de˘ i¸kende “d” harfinden ba¸lamamızın nedeni yukarıda ke¸fetti˘ imiz harflergs s s g arası ili¸kidir.) Dikkat edece˘ imiz bir ba¸ka ¸ g s nokta ise bunları yazarken Türkçe karakter kullanmamamız gerekti˘ idir: g cevir = string.5. yukarıda tanımladı˘ ımız harf kümeleri arasında bir çevrim i¸lemi ba¸latabilmek g s s için string modülünün maketrans() adlı fonksiyonundan yararlanıyoruz.14 Karakter Dizilerini Parçalarına Ayırma Python’da karakter dizilerini parçalarına ayırmak için iki metottan yararlanaca˘ ız. sifreli metnin yapısını. Bu i¸lem sonucunda kaynak ve hedef de˘ i¸kenleri arasındaki ili¸kiyi s s gs s gösteren bir formül elde etmi¸ olaca˘ ız: s g soncevir = metin. Bu komut. “hedef”teki harfleri.hedef) soncevir = metin. (d -> a.coding: utf8 -*import string metin = "tbyksr çsn jücho elu gloglu" kaynak= "defghijklmnoprstuvyzabc" hedef = "abcdefghijklmnoprstuvyz" cevir = string.

’’. g 16. rpartition() metodu ise sa˘ dan sola g g g do˘ ru.5.partition("i") (’’.strip() . g g g g son “i” harfinden böldü karakter dizisini. ’’) rpartition() rpartition() metodu da partition() metodu ile aynı i¸i yapar. ölçütün karakter dizisi içinde bulunmadı˘ ı durumlarda da g farklı tepkiler verir: >>> b. ˙ Inceleyece˘ imiz ilk metot strip(). ’’) >>> b. karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okudu˘ u için ilk “i” harfinden de˘ il. ama yöntemi biraz farklıdır.. ’stihza’) Gördü˘ ünüz gibi. ’’.partition("h") (’istanbul’. Peki bu durumun ne gibi bir sonucu vardır? Hemen görelim: g >>> b = "istihza" >>> b. g strip() Bu metot bir karakter dizisinin ba¸ında (solunda) ve sonunda (sa˘ ında) yer alan bo¸luk ve yeni s g s satır (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = " bo¸luk " s >>> a. partition() metodu karakter dizisini ilk “i” harfinden böldü.partition("g") (’istihza’. partis tion() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur.rpartition("i") (’ist’. partition() ve rpartition() metotları. Bunlar strip().. ’i’. Simdi aynı i¸lemi g ¸ s rpartition() metodu ile yapalım: >>> b. ’i’. rpartition() g s g g metodu sola do˘ ru yasladı. partition() metodu bo¸ karakter dizilerini sa˘ a do˘ ru yaslarken. g rstrip() ve lstrip(). ’hza’) rpartition() metodu ise.. ’’.15 Karakter Dizilerini Kırpma Python’da karakter dizilerini kırpmak için üç farklı metottan yararlanaca˘ ız.>>> a = "istanbul" >>> a. ’istihza’) Gördü˘ ünüz gibi.rpartition("g") (’’.

strip() ’bo¸luk’ s rstrip() rstrip() metodu bir karakter dizisinin sadece sonunda (sa˘ ında) yer alan bo¸luk ve yeni satır g s (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = "bo¸luk " s >>> a. Bunlar g split(). g g rsplit() Karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okuyarak liste haline getirir.rstrip() ’bo¸luk’ s >>> b = "bo¸luk\n" s >>> b. Anlatmaya önce split() metodundan ba¸layalım.lstrip() ’bo¸luk’ s >>> b = "\nbo¸luk" s >>> b.16 Karakter Dizilerini Bölme Bu bölümde.’bo¸luk’ s >>> b = "bo¸luk\n" s >>> b.5. g g splitlines() Karakter dizisini satır sonlarından bölerek liste haline getirir. karakter dizilerini bölmeye yarayan üç farklı metottan söz edece˘ iz. split() Karakter dizisini soldan sa˘ a do˘ ru okuyarak liste haline getirir.rstrip() ’bo¸luk’ s lstrip() lstrip() metodu ise bir karakter dizisinin sadece ba¸ında (solunda) yer alan bo¸luk ve yeni satır s s (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = " bo¸luk" s >>> a. Hatırlarsanız join() g s metodu yardımıyla bir listenin ö˘ elerini karakter dizisi halinde sıralayabiliyorduk: g . s split() Bu metot biraz join() metodunun yaptı˘ ı i¸i tersine çevirmeye benzer.lstrip() ’bo¸luk’ s 16. rsplit() ve splitlines().

>>> a = ["Debian". "Pardus".".split(" ") [’Python’.join(a) >>> print b Debian. SuSe" >>> c = b. ’ SuSe’] Burada karakter dizisini. ’ Ubuntu’. SuSe ˙ste split() metoduyla bu i¸lemi tersine çevirebiliriz: I¸ s >>> yeni = b. Pardus. virgüllerin oldu˘ u kısımlardan böldük. bo¸lukların oldu˘ u kısımlardan bölmeniz gerekir: g g s g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz.") >>> print yeni [’Debian’. ’Dili’] Hatta e˘ er isterseniz karakter dizilerini belli harflerin oldu˘ u kısımlardan da bölebilirsiniz: g g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz. "Ubuntu". Böylece her karakter dizisi g farklı bir liste ö˘ esi haline geldi: g >>> yeni[0] ’Debian’ >>> yeni[1] ’Pardus’ >>> yeni[2] ’Ubuntu’ >>> yeni[3] ’SuSe’ E˘ er karakter dizisi içinde virgül yoksa. ’ython ’. ’ Pardus’. "SuSe"] >>> b = ". ". ’rogramlama Dili’] Bu metotta ayrıca isterseniz ölçütün yanısıra ikinci bir parametre daha kullanabilirsiniz: >>> b = "Debian.split(". 1) .split(". elbette split() metodunu yukarıdaki sekilde kullanmak g ¸ istedi˘ iniz seyi yerine getirmeyecektir: g ¸ >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz.split(". Ubuntu. Ubuntu.") [’Python Programlama Dili’] Yukarıdaki gibi bir karakter dizisi ile kar¸ı kar¸ıya oldu˘ unuzda.split("P") [’’. Pardus. ’Programlama’. bu karakter dizisini virgüllerin s s g oldu˘ u kısımlardan de˘ il.

’ Pardus.>>> print c [’Debian’.split(".quotaless. SuSe’] Gördü˘ ünüz gibi. ö˘ esi Pardus. Bunu su sekilde daha açık görebiliriz: ¸ ¸ >>> c[0] ’Debian’ >>> c[1] ’ Pardus. Ubuntu. Bu örnekte ikisi arasındaki fark pek belli olmasa da. Çıktıyı dikkag tle inceledi˘ imizde split() metodunun bu parametre yardımıyla karakter dizisi içinde sadece bir g adet bölme i¸lemi yaptı˘ ını görüyoruz. SuSe oldu. 1) >>> print orneksplit . Yani olu¸an listenin bir ö˘ esi Debian. g g rsplit() metodu sa˘ dan sola do˘ ru okuyor. ’com’] Burada “www.".python. ¸ s Yukarıda tanımladı˘ ımız yeni adlı listeyle c adlı listenin uzunluklarını kar¸ıla¸tırarak durumu g s s daha net görebiliriz: >>> len(yeni) 4 >>> len(c) 2 Parantez içindeki “1” parametresini de˘ i¸tirerek kendi kendinize denemeler yapmanız metodu gs daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır. listenin 1. split() metodu soldan sa˘ a do˘ ru okurken. Bu metot yukarıda anlattı˘ ımız g g split() metoduna çok benzer.python. ’com’] >>> a. ’python’. Önce g g g g söyle bir örnek verip bu iki metodun birbirine ne kadar benzedi˘ ini görelim: ¸ g >>> a = "www. g g g Yani bu üçlü tek bir karakter dizisi seklinde tanımlanmı¸. Tek bir farkla: split() metodu s karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okurken. ö˘ esi Debian iken. ’quotaless’. Ubuntu. Ubuntu. rsplit() Bu bölümde inceleyece˘ imiz ikinci metodumuzun adı rsplit(). öteki ö˘ esi de Pars g s g g dus. Suse üçlüsü.” ölçütünün yanına bir adet “1” sayısı koyduk. ’quotaless’. Ubuntu. parantez içinde ”.com" >>> a.rsplit(".") [’www’.com” adlı karakter dizisini noktaların oldu˘ u kısımlardan g böldük.") [’www’. ’python’. rsplit() metodu sa˘ dan sola do˘ ru okur. Hatta tamamen aynı i¸i yapar. SuSe’ Gördü˘ ünüz gibi listenin 0.split(".quotaless. Daha açık bir örnek verelim: g g >>> orneksplit = a.

com’. Böylece karakter dizisi metotlarını bitirmi¸ olduk. bu konuyu arada sırada tekrar etmenizi öneririm.com’. ’https://google. ’https://istihza.com’. Dikkat ederseniz metot listesi içindeki iki s metodu anlatmadık..quotaless’.google. 16.com’.splitlines() ["Tahir olmak da ayıp de˘il". ’https://yahoo. Bunlar encode ve decode metotları. Elinizde söyle bir liste var: ¸ url_list = [’http://www.com’] . Öyle de˘ il diyorsanız bir de suna ¸ g ¸ bakın: >>> orneksplit[0] ’www’ >>> ornekrsplit[0] ’www. Bu metot yardımıyla. splitlines() metodu karakter dizisini “\n” kaçı¸ dizisinin oldu˘ u yerden ikiye g s g böldü.com’] Bu listedeki ö˘ elerin ba¸ında bulunan http://www kısmını https:// ile de˘ i¸tirerek söyle bir g s gs ¸ liste elde edin: url_list = [’https://python.quotaless’ splitlines() Bu bölümün son metodunun adı splitlines().6 Bölüm Soruları 1.istihza... bölünen ö˘ eleri liste haline getirebiliyoruz: g >>> satir = "Tahir olmak da ayıp de˘il\nZühre olmak da" g >>> print satir. ’com’] Sanırım bu sekilde ikisi arasındaki fark daha belirgin oldu.. ’python.quotaless. bir karakter dizisini satır kesme noktalarından bölerek. ’http://www. ¸ Bu konuyu iyice sindirebilmek için kendi kendinize bolca örnek ve denemeler yapmanızı.rsplit(".org’.".python.[’www’. 1) >>> print ornekrsplit [’www. ’Zühre olmak da’] g Gördü˘ ünüz gibi.python. ’http://www. ’http://www.org’. Bunları unicode konusunu i¸lerken s anlatmak üzere simdilik bir kenara bırakıyoruz.python.com’] >>> ornekrsplit = a.yahoo.

"Mandriva". Kullanıcı. "l".stdout. g "i". "BackTrack". "Karoshi". Türkçe karakterleri düzgün bir sekilde s g ¸ büyüten tr_upper() adlı bir fonksiyon tanımlamı¸tık. "CentOS".write() fonksiyonunu g g kullanarak yazın. "Truva". "Pardus". "Perl". "Red Hat". "h". "SuSe". höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. "k". "f". . Siz de aynı sekilde Türkçe karakterleri s ¸ düzgün bir sekilde küçülten tr_lower() adlı bir fonksiyon tanımlayın. Bu bölümde söyle bir örnek verdi˘ imizi hatırlıyorsunuz: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. "C"] 2. "GnewSense". ¸ 3. "b": "d": "g": "ı": "k": "n": "z". fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj. "Knoppix". "Slackware".ljust(15)). mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt.Ancak beti˘ in yazımı sırasında hiç bir a¸amada ikinci bir liste olu¸turmayın. ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. "Mint". "m". Siz bu örne˘ i print yerine. "Ruby". "Yoper". "PCLinuxOS". Konu anlatımı sırasında söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. Kullanıcıdan parola belirlemesini isteyen bir betik yazın. "c". s Hatırlatma: Bir listenin ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapmak için su yolu izliyorduk: g gs ¸ >>> lst = ["Python". "Fedora".coding: utf-8 -*sifreli_metin = """saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. "Slax"] for k. Bu ikisi arasındaki farkların ne oldu˘ unu açıklayın. belirledi˘ i parolada karakg terler arasında bo¸luk bırakamamalı. "e". "˘". "Gelecek". "Gentoo". "Ruby". “Metotlarda Türkçe Karakter Sorunu” ba¸lı˘ ı altında. "Debian". "Mepis". "j". "Perl". "Ututo". "ı". "Puppy". g 4. s 5. "Kongoni".coding: utf-8 -*distro = ["Ubuntu". ˙slemlerinizi do˘ rug s s I¸ g dan url_list adlı liste üzerinde gerçekle¸tirin. s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. "C++"] >>> lst[3] = "C" >>> print lst ["Python". "d". "DreamLinux". "c": "e": "˘": g "i": "l": "o": "a". "ç". "Arch". "Hadron". v in enumerate(distro): if k % 4 == 0: print print "%s"%(v. "g". "b". sys modülünde anlattı˘ ımız sys.""" s g s s s sozluk = {"a": "ç": "f": "h": "j": "m": "y". "Sabayon".

"t". "r": "ö". "v"} sifresiz_metin = "" for harf in sifreli_metin: sifresiz_metin += sozluk. harf) print sifresiz_metin Siz simdi bu örne˘ i bir de join() metodunu kullanarak yazmayı deneyin."ö": "s": "u": "y": "n". "p": "¸": s "ü": "z": "o". s "ü".get(harf. g ¸ g . "¸". "p". E˘ er yazamazsanız ¸ g g endi¸e etmeyin. "t": "s". "r". bu örne˘ i join() metodunu kullanarak s g g rahatlıkla yazmanızı sa˘ layacak bilgiyi birkaç bölüm sonra daha ayrıntılı bir sekilde edinece˘ iz. "v": "u". daha önce de söyledi˘ imiz gibi. çünkü.

Bu simge “%”dir. karakter dizisi dı¸ında tek bir de˘ er varsa bunu parantez içinde belirts g memize gerek yok. daha önce sık sık kullandı˘ ımız. Konumuz “karakter dizilerinde biçim düzenleyiciler”. olması gerekti˘ i gibi.. g g Python’da her türlü biçim düzenleme i¸lemi için tek bir simge bulunur. Biz s bunu daha önceki derslerimizde su sekilde kullanabilece˘ imizi görmü¸tük: ¸ ¸ g s >>> print "Benim adım %s" %"istihza" Burada “%” adlı biçim düzenleyiciyi “s” karakteriyle birlikte kullandık. Yabancılar buna g “format modifiers” adı veriyor." %(isim. isim) s Bu defa herhangi bir hata mesajı almadık. in <module> TypeError: not enough arguments for format string Gördü˘ ünüz gibi bu kodlar hata verdi. Çünkü bu kodlarda.. s s g Bu arada. yukarıdaki örnek biçim düzenleyiciler hakkında bize önemli bir bilgi daha veriyor. Halbuki bizim söyle bir kod s s g ¸ yazmamız gerekiyordu: >>> isim = "istihza" >>> print "%s adlı ki¸inin mekanı www. karakter dizisinin dı¸ında bu biçimlendirig s cilere kar¸ılık gelen de˘ erlerin sayısının aynı olmasıdır. Ama e˘ er de˘ er sayısı birden fazlaysa bu de˘ erleri bir “demet” (tuple) g g g 259 .. Dikkat ettiyseniz. soyadım %s" %"istihza" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". karakter g dizisi içindeki iki adet “%s” ifadesine kar¸ılık. karakter dizisinin dı¸ında tek bir de˘ er var (“istihza”). ancak ayrıntılı bir sekilde hiç incelemedi˘ imiz bir g ¸ g konudan söz edece˘ iz. line 1. Bu ne demek oluyor? Hemen su örne˘ e s g ¸ g bakalım: >>> print "Benim adım %s..BÖLÜM 17 Biçim Düzenleyiciler Bu bölümde.%s.com adresidir. Çünkü karakter dizisi içindeki iki adet “%s” ifadesine g kar¸ılık. karakter dizisi içinde kullandı˘ ımız biçimlendirici sayısıyla. Bu kodlardaki “s” karakteri ˙ Ingilizce “string”. Python’da biçim düzenleyicileri kullanırken dikkat etmemiz gereken en önemli nokta. dı¸arıda iki adet de˘ er var. yani “karakter dizisi” ifadesinin kısaltmasıdır. biz daha önceki konularımızda biçim düzenleyicilerden yararlanmı¸tık. g s Dolayısıyla yabancısı oldu˘ umuz bir konu de˘ il bu. Dedi˘ imiz gibi.

s s g Bir de söyle bir sey deneyelim: ¸ ¸ >>> for i in range(100): . Python’da farklı amaçlara hizmet eden... print "%%%s" %i . print "%%s" %i .... g Yukarıdaki örneklerde “%” adlı biçim düzenleyiciyi “s” karakteriyle birlikte kullandık. Burada “%” i¸aretini arka arkaya iki kez kullanarak bir adet “%” i¸areti elde ettik... dı¸arıda buna g s kar¸ılık gelen de˘ erin bir karakter dizisi veya karakter dizisine çevrilebilecek bir de˘ er olması s g g gerek.. Yani etraftaki Python programlarında yaygın olarak “%s” yapısını görürüz. Sayıların ba¸ında “%” i¸aretini göremeyece˘ iz.1 Biçim Düzenlemede Kullanılan Karakterler Daha önce de dedi˘ imiz gibi. Daha önce de dedi˘ imiz gibi. g s g g . Önce söyle bir sey deneyelim: ¸ ¸ >>> for i in range(100): . Yani bu de˘ erleri parantez içinde göstermeliyiz....olarak tanımlamamız gerekiyor. O halde size söyle bir soru sorayım: Acaba 0’dan 100’e kadar olan ¸ sayıların ba¸ına birer “yüzde” i¸areti koyarak bu sayıları nasıl gösterirsiniz? %0..” diyerek yolumuza devam edelim.. gibi. Python’da biçim düzenleyici olarak kullanılan simge aynı zamanda “yüzde” g (%) anlamına da geliyor.. karakter dizilerini ya da karakter dizisine dönü¸türülebilen de˘ erleri tems g sil eder. Aksi halde g yazdı˘ ımız kodlar hata verecektir.. Yani üç adet “%” i¸aretini yan yana getirmi¸ ¸ s s olduk. in <module> TypeError: not all arguments converted during string formatting Bu defa da hata mesajı aldık.. 17. ˙ste bu g s I¸ kısımda bu harflerin neler oldu˘ unu ve bunların ne i¸e yaradı˘ ını inceleyece˘ iz.. Do˘ ru cevap su olmalıydı: g ¸ >>> for i in range(100): . s s %15. biçim düzenleyici karakterler içinde en yaygın kullanılanı “s” g harfidir ve bu harf.. line 2. g ¸ g “Biraz sabır. print "%s" %i . yani “karakter dizisi” kelimesinin g g kısaltmasıdır. “s” karakteri “string”. Esasında en yaygın çift de budur. bunun gibi ba¸ka harfler de bulunur.. %10. Ancak Python’da “%” adlı biçim düzenleyici ile birlikte kullanılabilecek tek harf “s” de˘ ildir. Daha sonra s s da normal bir sekilde “%s” biçimini kullandık. Traceback (most recent call last): File "<stdin>".. Bunun tam olarak ne demek oldu˘ unu biraz sonra daha net bir sekilde anlayaca˘ ız. Yani aslında “%s” yapısı Python’da özel olarak karakter dizilerini temsil eder... Gördü˘ ünüz gibi.... %1.. Peki bu ne demek oluyor? Bir karakter dizisi içinde “%s” yapısını kullandı˘ ımızda. Ancak Python’da “%” biçim düzenleyicisiyle birlikte kullanılabilecek tek karakter “s” de˘ ildir. Bu kodlar tabii ki sadece 0’dan 100’e kadar olan sayıları ekrana dökmekle yetinecektir.

“s” harfi karakter dizilerini ve karakter dizisine çevrilebilen degerleri temsil eder. Buna g ¸ uygun olarak da dı¸ tarafta “28” sayısını kullandık. in <module> TypeError: %d format: a number is required. “d” harfi aslında tamsayı (integer) de˘ erleri temsil eder. Peki yukarıdaki ifadeyi söyle de yazamaz s ¸ mıyız? >>> print "¸ubat ayı bu yıl %s gün çekiyor" %28 S Elbette yazabiliriz. Bu g g harfle birlikte karakter dizilerini kullanamayız." %(10. s g . Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. karakter dizisi içinde “%s” yerine bu defa “%d” gibi bir sey kullandık.2 “i” Harfi Bu harf de “integer”. yani “tamsayı” kelimesinin kısaltmasıdır. Bunun ne demek oldu˘ unu hemen bir örnekle g g görelim: >>> print "%d" %13. Örne˘ in: g >>> print "%i sayısının sekizlik düzendeki kar¸ılı˘ı %o sayısıdır.1. ˙ Isterseniz küçük bir örnekle açıklamaya çalı¸alım durumu: s >>> print "¸ubat ayı bu yıl %d gün çekiyor" %28 S S ¸ubat ayı bu yıl 28 gün çekiyor. Python’da sayılar karakter dizisine çevrilebildi˘ i için “%s” gibi bir yapıyı hata almadan kullang abiliyoruz. “13. 10) s g 10 sayısının sekizlik düzendeki kar¸ılı˘ı 12 sayısıdır.3 “o” Harfi Bu harf “octal” (sekizlik) kelimesinin kısaltmasıdır.1. not str Gördü˘ ünüz gibi bu defa hata aldık. sekizlik düzens g deki sayıları temsil eder. E˘ er g g g bu harfin kullanıldı˘ ı bir karakter dizisinde de˘ er olarak mesela bir kayan noktalı sayı (float) g g verirsek.5” sayısının ondalık kısmını çıktıda göstermiyor. Çünkü daha önce de dedi˘ imiz g g ˘ gibi. Bu kod da bize do˘ ru çıktı verecektir. Gördü˘ ünüz gibi. s 17. Kullanım ve i¸lev olarak.1 “d” Harfi Yukarıda gördü˘ ümüz “s” harfi nasıl karakter dizilerini temsil ediyorsa. “d” harfi de sayıları g temsil eder. 17.17. Ama mesela söyle bir sey yapamayız: ¸ ¸ >>> print "¸ubat ayı bu yıl %d gün çekiyor" %"yirmi sekiz" S Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Çünkü “d” harfi yalnızca sayı de˘ erleri temsil edebilir.5 13 Gördü˘ ünüz gibi.1. Do˘ rusunu söylemek gerekirse. bu de˘ er tamsayıya çevrilecektir. “%d” ifadesi.. Çünkü “d” g harfi sadece tamsayıları temsil etme i¸levi görüyor. “d” s harfinden hiç bir farkı yoktur. line 1..

17. g harfle gösterilen onaltılık sayıları büyük harfle temsil etmesidir: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %X sayısıdır. yani onaltılık düzendeki sayıları temsil eder: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %x sayısıdır. yani “kayan noktalı sayı” kelimesinin kısaltmasıdır.1.7 “c” Harfi Bu harf de Python’daki önemli karakter dizisi biçimlendiricilerinden biridir. 20) s g 20 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı 14 sayısıdır." %(10." %(20.." %(10.4 “x” Harfi Bu harf “hexadecimal”. s E˘ er yukarıdaki komutun çıktısı sizi sa¸ırttıysa okumaya devam edin. Biraz sonra bu çıktıyı g ¸ s istedi˘ imiz kıvama nasıl getirebilece˘ imizi inceleyece˘ iz. >>> print "Dolar %f TL olmu¸.1. Bu harf tek bir karakteri temsil eder: >>> print "%c" %"a" a Ama: >>> print "%c" %"istihza" Traceback (most recent call last): File "<stdin>".1. s g 17. onaltılık düzende harfle gösterilen sayılar da g küçük harfle temsil edilecektir: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %x sayısıdır.1. s g 17.5 “X” Harfi Bu da tıpkı “x” harfinde oldu˘ u gibi.. Bu harf ˙ Ingilizce’deki “float”.. karakter dizileri içindeki kayan noktalı sayıları temsil etmek için kuls g lanılır.. g g g 17. 10) s g 10 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı A sayısıdır.471000 TL olmu¸.. line 1. in <module> TypeError: %c requires int or char . Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi." %1.4710 s Dolar 1. onaltılık düzendeki sayıları temsil eder.. Ancak bunun farkı. 10) s g 10 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı a sayısıdır. s g Buradaki “x” küçük harf olarak kullanıldı˘ ında...6 “f” Harfi Python’da karakter dizilerini biçimlendirirken “s” harfinden sonra en çok kullanılan harf “f” harfidir.

E˘ er isterseniz “c” harfini kullanarak bütün ASCII tablosunu ekrana dökebilirsiniz: g >>> for i in range(128): . ’33 = !’.insert(i... 128)] for i in range(0.. ö˘ ede bir alt satıra geçecek sekilde ayarlamı¸ oluyoruz. Ancak formül üretmeye ü¸enenler için deneme yanılma yöntemi daha cazip gelecektir! Burada amacımız listedeki her s 7. ’34 = "’. hangi sayının fazla g geldi˘ ini de inceleyebilirsiniz. "%s ==> %c" %(i. g Son olarak da. ö˘ eyi bulurken liste sonuna kadar ula¸abilmek.. E˘ er isterseniz yukarıdaki s g kodları su sekilde yazarak a.insert(i.. 120. karakter dizisi metotlarını i¸lerken gördü˘ ümüz “rjust()” adlı metot yardımıyla. “c” harfi sadece tek bir karakteri kabul ediyor. ’35 = #’. g “c” harfinin bir ba¸ka özelli˘ i de ASCII tablosunda sayılara kar¸ılık gelen karakterleri de s g s gösterebilmesidir: >>> print "%c" %65 A ASCII tablosunda 65 sayısı “A” harfine kar¸ılık geldi˘ i için yukarıdaki komutun çıktısı “A” harfini s g gösteriyor... g s liste ö˘ elerinin söyle bir biçime sahip oldu˘ unu görürsünüz: g ¸ g [’32 = ’. s g tabloya girecek karakterleri 8 karakterlik bir alan içinde sa˘ a yaslayarak ekrana döktük.rjust(8). "\n") satırının listenin hangi noktalarına “\n” karak¸ ¸ teri yerle¸tirdi˘ ini inceleyebilirsiniz: s g a = ["%s = %c" %(i.insert(i. ’36 = $’.] Bu 127’ye kadar devam eder. i) E˘ er bu ASCII tablosuna tam anlamıyla “tablovari” bir görünüm vermek isterseniz söyle bir sey g ¸ ¸ yazabilirsiniz: a = ["%s = %c" %(i. 7) satırı içindeki 120 sayısını deneme yanılma yoluyla bulabilirsiniz veya bu sayıyı tespit edebilmek için kendinizce bir formül de üretebilirsiniz.. Bu sayede listeyi her 7. g s ki tablo ekrana basıldıktan sonra bir satır fazladan bo¸luk olsun.Gördü˘ ünüz gibi. i) for i in range(32. E˘ er olu¸an bu “a” adlı listeyi ekrana yazdırırsanız.. ’38 = &’.. "\n") print a Ayrıca 120 yerine farklı sayılar koyarak hangi sayının yetersiz kaldı˘ ını. g . i) for i in range(32. Ardından bu listenin her 6. Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ Öncelikle bir liste üreteci (list comprehension) kullanarak 32 ile 128 arasındaki sayılara kar¸ılık s gelen harfleri bir liste haline getiriyoruz. 120. 7): a. for i g ¸ s in range(0. sıraya) bir adet “\n” karakteri yerle¸tiriyg s oruz. 128)] for i in range(0. "\n") for v in a: print v. ö˘ esinden sonra (yani 7... 120. Karakter sayısı birden fazla g oldu˘ unda bu komut hata veriyor. 7): a.. Ben burada bu sayıyı biraz yüksek tuttum. ’37 = %’.

. mal) Stokta 10 KG elma kaldı! Ya da mevcut stokların genel durumu hakkında bilgi vermek için söyle bir yol tercih ede¸ bilirsiniz: stok = {"elma": 10. karakter dizisi biçimlendirme kavramının en temel kullanımını göstermektedir. "soyisim": "Özgül"} Buradaki yapı ilk anda gözünüze karma¸ık gelmi¸ olabilir.2 ˙leri Düzeyde Karakter Dizisi Biçimlendirme I Python’da karakter biçimlendirmenin amacı birtakım kodlar yardımıyla elde edilen verilerin istedi˘ imiz bir biçimde kullanıcıya sunulabilmesini sa˘ lamaktır. yukarıda verdi˘ imiz örneklerde görüg nenden daha karma¸ık bir sözdizimi vardır. "patates": 40} Stokta kaç kilo elma kaldı˘ ını ö˘ renmek isteyen kullanıcıya bu bilgiyi su sekilde verebiliriz: g g ¸ ¸ >>> mal = "elma" >>> print stok[mal] 10 Ancak bundan daha iyisi. Örne˘ in söyle bir sözlük olsun elimizde: g ¸ >>> stok = {"elma": 10..items(): print "%s\t=\t%s KG"%(k.. Son olarak da print "%s\t=\t%s KG"%(k. Karakter biçimlendirme genel g g olarak karma¸ık verilerin son kullanıcı tarafından en kolay sekilde anla¸ılabilmesini sa˘ lamak s ¸ s g için kullanılır. g Yukarıdaki örnekler. v) satırıyla bu “k” ve “v” de˘ i¸kenlerini gs örne˘ in “elma = 10 KG” çıktısını verecek sekilde biçimlendirip ekrana yazdırdık. v in stok. Burada s s s yaptı˘ ımız sey. stok sözlü˘ ünün bütün ö˘ elerini teker teker “k” ve “v” adlı iki de˘ i¸kene atadık.17.2. Daha sonra for k. "patates": 40} print "stok durumu:" for k. de˘ erler ise “v” de˘ i¸kenine atanmı¸ gs g gs s oldu. Ancak aslında oldukça basittir.. "armut": 20. v) Burada öncelikle stok sözlü˘ ümüzü tanımladık. g g gs Böylece sözlük içindeki anahtarlar “k” de˘ i¸kenine. Üstes s lik bu yapı epey kullanı¸lıdır ve bazı durumlarda i¸lerinizi bir hayli kolayla¸tırabilir. s 17.1 Karakter Dizisi Biçimlendirmede Sözlükleri Kullanmak Aslında Python’daki karakter dizisi biçimlendiricilerinin. v in stok. Burada meyve g ¸ adlarıyla meyve miktarları arasındaki mesafeyi biraz açmak için “\t” adlı kaçı¸ dizisinden yarars landı˘ ımıza dikkat edin. Mesela su örne˘ e bir bakalım: s ¸ g >>> print "Ben %(isim)s %(soyisim)s" %{"isim": "Fırat". “%s” adlı karakter dizisi biçimlendiricisindeki “%” ve “%s” karakterleri arasına g ¸ . "armut": 20. çıktıyı biraz biçimlendirerek kullanıcıya daha “temiz” bir bilgi sunmaktır: >>> mal = "elma" >>> print "Stokta %d KG %s kaldı!" %(stok["elma"]. Ancak isterseniz Python’daki karakter dizisi biçimlendiricilerini kullanarak daha karma¸ık s i¸lemler de yapabilirsiniz.items() g satırı ile.

Küçük bir örnekle ba¸layg g s alım: >>> "%f" %1. s "saat": "17:00"} Kodları bu sekilde yazdı˘ ımızda karakter dizisi dı¸ında “%” i¸aretinden sonra demet yerine ¸ g s s sözlük kullandı˘ ımıza dikkat edin. s "ay": "Ocak". “%” i¸areti ile “f” karakteri arasına bir adet nokta (. "gun": u"Çar¸amba".coding: utf-8 -*randevu = {"gun_sayi": 13. Ama e˘ er g g g g g arzu edersek bu çıktıyı ihtiyaçlarımıza göre biçimlendirme imkanına sahibiz.471000. Diyelim ki g g biz noktadan sonra sadece 2 basamak olsun istiyoruz: >>> "%..4710 s Dolar 1. Bu bölümde..471000 TL olmu¸. "gun": u"Çar¸amba".. Gördü˘ ünüz gibi.de˘ i¸ken adları yerle¸tirmekten ibarettir.4 ’1. elde etti˘ imiz sayı tam istedi˘ imiz gibi de˘ il. Bir de su örne˘ e bakalım: s ¸ g . s 17.2f" %1. Python’daki sayıları nasıl hassas biçimlendirece˘ imizi inceleyece˘ iz." %1.) ve istedi˘ imiz g ¸ s g basamak sayısını yerle¸tirmekten ibaret.4 ’1.400000’ Gördü˘ ünüz gibi.2 Sayılarda Hassas Biçimlendirme Yukarıda “f” adlı biçimlendiriciden bahsederken hatırlarsanız söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s >>> print "Dolar %f TL olmu¸.40’ Burada yaptı˘ ımız sey.4710 oldu˘ u halde çıktıda elde etti˘ imiz s g g g sayı 1.... "ay": "Ocak".. s "saat": "17:00"} print u"%(gun_sayi)s %(ay)s %(gun)s %(saat)s’da bulu¸alım!" %randevu s Tabii e˘ er isterseniz sözlü˘ ünüzü do˘ rudan karakter dizisini yazarken de tanımlayabilirsiniz: g g g #-*.2. s Burada karakter dizisinin dı¸ında belirtti˘ imiz sayı 1. g Python’un bize sundu˘ u bu yapı karakter dizisi içindeki de˘ i¸kenlerin neler oldu˘ unu takip g gs g edebilmek açısından epey kullanı¸lı bir araçtır. Burada belirtti˘ imiz de˘ i¸ken adlarını daha sonra gs s g gs karakter dizisi dı¸ında bir sözlük olarak tanımlıyoruz.coding: utf-8 -*print u"%(gun_sayi)s %(ay)s %(gun)s %(saat)s’da bulu¸alım!" %{"gun_sayi": 13. s Bir de su örne˘ e bakalım: ¸ g #-*. noktadan sonra istedi˘ imizden daha fazla sayıda basamak var..

daha önce karakter dizisi metotlarını i¸lerken ö˘ rendi˘ imiz zfill() metog s g g duna benzedi˘ ini farketmi¸sinizdir.. toplam üç basamaklı bir tamsayı olu¸turmaktır. print "%. sayıların sol g g tarafını sıfırlarla dolduruyor.3” gibi bir ifade..3d" %i .2f" %5 ’5. ”. 000 001 . Burada dikkat ederseniz..3 Sayıların Soluna Sıfır Eklemek Bir önceki bölümde “%s” i¸areti ile “f” harfi arasına özel ö˘ eler yerle¸tirerek yaptı˘ ımız sey s g s g ¸ “f” harfi dı¸ındaki karakterler üzerinde farklı bir etki do˘ urur.3” ifadesinin yaptı˘ ı sey.49876 Bugünkü dolar kuru: 1. E˘ er sayı 3 veya daha fazla sayıda basamaktan olu¸uyorsa.3f" %1. Bu yapının tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını anlamak için farklı sayılarla denemeler s g yapmanızı tavsiye ederim.. Ama bir de su örne˘ e bakın: ¸ g >>> print "Bugünkü dolar kuru: %. bu özelli˘ i kayan noktalı sayıların yanısıra tamsayılara (integer) da uygulayag g biliyoruz. Lafı dolandırıp kafa karı¸tırmak s g s yerine isterseniz basit bir örnek verelim. print str(i).zfill(3) . Hatırlarsanız “f” harfi ile söyle bir sey yazabiliyorduk: ¸ ¸ >>> print "Bugünkü dolar kuru: %. 000 001 002 003 004 005 006 007 008 009 010 Yukarıdaki özelli˘ in.>>> "%..3” ifadesi. noktadan sonra sadece 3 basamaklık bir hassasiyet istedi˘ imizi g g gösteriyor... 17.. ”.3” ifadesinin herhangi bir etkg s isi olmaz. Bu özelli˘ i söyle bir i¸ için kullanabilirsiniz: g ¸ s >>> for i in range(11): . “f” yerine “d” karakterini kullandı˘ ımızda ”...499 Burada yazdı˘ ımız ”. Aynı seyi zfill() metodunu kullanarak söyle yapıyorduk: g s ¸ ¸ >>> for i in range(11): . çıktıda üç adet 0 yok.49876 Bugünkü dolar kuru: 001 Gördü˘ ünüz gibi. bu ifade o tek basamaklı sayının soluna iki sıfır koyarak basamak sayısını 3’e tamamlar.00’ Gördü˘ ünüz gibi.2.3d" %1. E˘ er tamsayı normalde tek basamaklı g ¸ s g ise.

rjust(8).. Daha önce bu metodu kullandı˘ ımız g g g söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s a = ["%s = %c" %(i. 128)] for i in range(0..4 Karakter Dizilerini Hizalamak Hatırlarsanız karakter dizilerinin metotlarını incelerken rjust() adlı bir metottan bahsetmi¸tik. 120. "\n") for v in a: print v. Burada print v..insert(i.. satırı. 7): a.insert(i.rjust(8). print "%2d" %i . s Bu metot karakter dizilerini sa˘ a yaslamamızı sa˘ lıyordu. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 . Aslında aynı etkiyi.2. biçim düzenleyiciler yardımıyla da sa˘ layabiliriz: g s g a = ["%s = %c" %(i. i) for i in range(32.002 003 004 005 006 007 008 009 010 17. ˙ Isterseniz konuyu daha iyi anlayabilmek için daha basit bir örnek verelim: >>> for i in range(20): . 128)] for i in range(0. i) for i in range(32. olu¸turdu˘ umuz tablodaki ö˘ elerin sa˘ a yaslanmasını s g g g sa˘ lamı¸tı. 120... "\n") for v in a: print "%8s" %v. 7): a.

... Yukarıdaki kodları g s herhangi bir biçimlendirici içermeyecek sekilde yazarsanız farkı daha net görebilirsiniz: ¸ >>> for i in range(11): . Hatırlarsanız bir karakter dizisinin sol tarafına sıfır eklemek için söyle ¸ bir sey yapıyorduk: ¸ >>> for i in range(11): ..3d" %i Karakter dizilerini hizalamak için ise söyle bir sey.2. print "%2d" %i Karakter dizilerini hem hizalamak hem de sol taraflarına sıfır eklemek için de söyle bir sey ¸ ¸ yapıyoruz: >>> for i in range(11): .5 Karakter Dizilerini Hem Hizalamak Hem de Sola Sıfır Eklemek Yukarıda karakter dizilerini nasıl hizalayaca˘ ımızı ve sol taraflarına nasıl sıfır ekleyebilece˘ imizi g g ayrı ayrı gördük. print i . Karakter dizisi g s g biçimlendiricileri ise bize bu konuda çok daha fazla kontrol imkanı verir. ¸ ¸ >>> for i in range(20): .. Mesela: >>> print "merhaba %10s dünya" %"" merhaba dünya Buna benzer bir seyi kaçı¸ dizilerinden biri olan “\t” ile de yapabiliyoruz. ¸ s Yine bu biçimlendiricileri kullanarak karakter dizileri arasında belli sayıda bo¸luklar da bırakas bilirsiniz.. print "%.. Bu defa sayılar normal bir sekilde sola yaslanmı¸ durumda. Ancak “\t”yi kul¸ s landı˘ ımızda bo¸luk miktarının tam olarak ne kadar olaca˘ ını kestiremeyiz.... Esasında Python’daki biçim düzenleyiciler bize bu i¸lemlerin her ikisini birlikte s yapma imkanı da tanır. print "%3...2d"%i .17 18 19 Dikkat ederseniz burada 10’dan önceki sayılar sa˘ a yaslanmı¸ durumda.. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Farkı görüyorsunuz. 17.

200 Bu i¸aret ve karakterlerin tam olarak nasıl bir etki olu¸turdu˘ unu daha iyi anlayabilmek için s s g kendi kendinize örnekler yapmanızı tavsiye ederim.3f" %1. g kullanıcıdan aldı˘ ı TL bilgisini dolara çevirerek 6 haneli bir sayı biçiminde ekrana basabilmeli. banka hesabında kaç TL’si oldu˘ unu soran bir program yazın. sonuç biraz farklı g olacaktır: >>> print "kur: %8.. "armut". armut. Elimizde söyle bir liste var: ¸ stok = ["elma".3 Bölüm Soruları 1. E˘ er yukarıdaki örneklerde “f” adlı biçimlendirme karakterini kullanırsanız. g Örne˘ in kullanıcının banka hesabında 1000 TL varsa.2 kur: 1. programınız ekrana su bilgiyi basmalı: g ¸ bankada 001000 TL’niz var! (000657 $) . kiraz 2.Gördü˘ ünüz gibi nokta i¸aretinden önce getirdi˘ imiz sayı karakter dizisinin hizalanma miktarını g s g gösterirken. Böylece Python’daki önemli bir konuyu daha geride bırakmı¸ olduk. g g 17.. Aslında burada söylenecek s birkaç sey daha olsa da yukarıdakilerin Python programları yazarken en çok ihtiyacınız olacak ¸ bilgiler oldu˘ unu gönül rahatlı˘ ıyla söyleyebiliriz. "kiraz"] Bu listede bulunan ö˘ eleri kullanarak su cümleyi kurun: g ¸ Stokta bulunan ürünler: elma. noktadan sonra getirdi˘ imiz sayı karakter dizisinin sol tarafına eklenecek sıfırların g sayısını gösteriyor.. Kullanıcıya.. Bu program.

vb. harfler. karakter kodlarını gösteren büyük bir listeden ibarettir.. “ö”. “unicode” ise Türkçe’ye özgü harflerle birlikte dünya üzerindeki pek çok dile ait harfleri de tanıyabilen karakter kodlama biçimlerini içeren.BÖLÜM 18 ascii. s ˙ste biz bu makalede. “ç”. her yerde kar¸ımıza çıkan bu “ascii” ve “unicode” kavramlarını anlaI¸ s maya. Ancak ascii listesi sadece 128 karakterden ¸ olu¸urken. “˘ ”. Bu liste içinde dünyadaki (hemen hemen) bütün dillere ait karakterler. burada ise konunun ayrıntılarına inilmektedir. unicode yüz binlerce karakteri temsil edebilir. 18. s 270 . bu kavramların Python’daki yerini ve Python’da ne sekilde kullanıldı˘ ını ö˘ renmeye ¸ g g çalı¸aca˘ ız. Söz konusu makalede temel düzeyde bilgiler verilmekte. Türkçe’ye özgü “¸”. g g s O halde bu “ascii” ve “unicode” denen seylerin ne oldu˘ unu da merak etmi¸sinizdir. hem de “unicode” ile ilgili ¸ s s çok kaba bir tarif verece˘ im: g “ascii”. s s Esasında “unicode”.. ¸ g s Ben simdi size burada i¸in teknik kısmına bula¸madan hem “ascii”. unicode ve Python Not: Burada verilen bilgiler. len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti adlı makalede anlatılanlarla birlikte de˘ erlendirilmelidir. “ü” ve “ı” gibi harfleri tanımayan bir karaks g ter kodlama biçimidir. s g Önce ascii’den ba¸layalım. yer alır.1 Giri¸ s Orada burada mutlaka Python’un varsayılan kod çözücüsünün ascii oldu˘ una dair bir cümle g duymu¸sunuzdur. Bu belge ve oradaki makale birbirini tamamlayıcı bilgiler g içermektedir. simgeler. geli¸mi¸ bir sistemdir. s Yine sa˘ da solda Python’un unicode’yi destekledi˘ ine dair bir cümle de duymu¸ olmalısınız. Aynı sekilde ascii de karakter kodlarını içeren bir listedir.

com/ adresinden eri¸ebilirsiniz. yani bu sistemle sadece 128 adet karakter kodlanabilir. bir sayı olarak görür... (E˘ er “7-bit” kavramı size yabancı ise okumaya devam edin. farklı karakterlerin farklı sayılarla temsil edildi˘ i karakter kümeleri kullanıyordu. herhangi bir makinede olu¸turulan bir metin ba¸ka bir makinede aynı sekilde s s ¸ görüntülenemiyordu. birer karakter kümesidir. g Aynı tabloda “9” sayısının ise “sekme” karakterini temsil etti˘ ini görüyoruz. Bu karma¸ıklı˘ ın bir g s g sonucu olarak. bir metnin “akı¸ını” belirleyen “sekme”. s g toplam 128 sayının (0’dan ba¸layarak) ilk 33 tanesi ekranda görünmeyen karakterlere s ayrılmı¸tır. Örne˘ in ascii. ISO-8859. temelde belli g ¸ karakterlerle belli sayıları e¸le¸tiren bir tablodan ibarettir. Çünkü bunlar her biri bir sayıya kar¸ılık gelen s karakterleri bir arada sunan sistematik yapılardır.. ˙ste “ascii” bu “American Standard Code for Information I¸ Interchange” ifadesinin kısaltmasıdır. ¸ ˙ sürümü 1963 yılında yayımlanan ascii 7-bitlik bir karakter kümesidir. Mesela Python’da. s s Mesela ascii tablosunda “10” sayısının “yeni satır” karakterini temsil etti˘ ini görüyoruz (O g tabloda “dec” sütununa bakın)..) g Bu bahsetti˘ imiz 128 karakteri içeren ascii tablosuna (yani “ascii karakter kümesine”) g http://www. “yazı yazmaya yarayan makineler” üreten her firma. ascii tablosu bugün için de geçerlidir. Bu da˘ ınıklı˘ ı önlemek ve “yazı makinelerinde” bir birlik sa˘ lamak için American Standards g g g Association (Amerikan Standartları Birli˘ i) tarafından American Standard Code for Information g Interchange (Bilgi Alı¸veri¸i için Amerikan Standart Kodu) adı altında bir standartla¸ma çalı¸s s s s ması yürütülmesine karar verildi. Ayrıca gördü˘ ünüz gibi. Bu ilk 33 sayı. ˙ste bu her karakteri bir I¸ sayıyla temsil etme i¸lemine “karakter kodlama” (character encoding) adı verilir. g unicode. Her bir karaks ter bir sayıya kar¸ılık gelecek sekilde. Dolayısıyla bu küme Ilk içinde toplam 27 = 128 adet karakter yer alabilir. Bu yüzden bu tablodaki karakterleri modern sistemler de kabul edecektir. Dolayısıyla. Örne˘ in ekranda gördü˘ ümüz “a” harfi özünde sadece bir sayıdan ibarettir. Buradaki tablodan da görece˘ iniz gibi.. g ba¸ka bir makinede filanca sayı ile temsil ediliyordu. ekranda gördü˘ ümüz ¸ g g bütün harfler ve simgeler makine dilinde bir sayı ile temsil edilir. Biraz sonra bu sistemleri daha detaylı bir sekilde inceledi˘ imizde tam olarak ne demek istedi˘ imizi gayet net anlayacaksınız.18. Hatta aynı üreticinin farklı model s makinelerinde dahi bir bütünlük sa˘ lanmı¸ de˘ ildi.. “karakter kümesi” denen sey. bu karakterleri ve bunların kar¸ılı˘ ı olan sayıları bir araya s ¸ s g toplayan sistematik yapıya ise “karakter kümesi” (charset – character set) denir. gerçekten de “10” sayısı yeni bir satıra geçmemizi sa˘ ladı. ¸ g g 1960’lı yıllara gelininceye kadar. Yani mesela “karakter”. Biraz sonra bu g kavramı açıklayaca˘ ız.2 ascii Ne kadar geli¸mi¸ olurlarsa olsunlar.asciitable... vb. ¸ g g Bilgisayar bunu “a” harfi seklinde de˘ il.. g Python’da söyle bir sey yazma olana˘ ı sa˘ lıyor: ¸ ¸ g g Bu da bize . Çünkü örne˘ in “a” harfi bir makinede falanca sayı ile temsil edilirken. “yeni satır” ve benzeri s s karakterleri temsil eder. bugün kullandı˘ ımız bilgisayarların anladı˘ ı tek sey s s g g ¸ sayılardır. Bu kelime “askii” seklinde telaffuz edilir.. chr() fonksiyonundan da yararlanarak söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ >>> print "Merhaba" + chr(10) + "dünya" Merhaba dünya Gördü˘ ünüz gibi. Dolayısıyla her üretici kendi ihtiyaçlarına g s g uygun olarak farklı bir karakter kümesi kullanıyordu. “harf” ve “kelime” gibi kavramlar bir bilgisayar için hiçbir sey ifade etmez. Burada chr() g g fonksiyonu ascii tablosundaki sayıların karakter kar¸ılıklarını görmemizi ve kullanabilmemizi s sa˘ lıyor.

Ama e˘ er ascii kodlarını do˘ rudan karakter dizilerinin içinde kullanmak isterseniz. Tablodaki “oct” sütununu kontrol etti˘ imizde “a” harfinin “141” sayısına kar¸ılık geldi˘ ini görüyoruz.” gibi bir mesaj vermi¸ oluyoruz.. g g ascii tablosunda “dec” sütunu yerine “oct” sütunundaki sayıları da kullanabilirsiniz.>>> print "Merhaba" + chr(9) + "dünya" Merhaba dünya Yukarıda yazdı˘ ımız kodları i¸leten Python. g Mesela “a” harfi “97” sayısı ile gösteriliyor.. karakter dizileri s g arasında istedi˘ iniz boyutta sekmeler olu¸turabilirsiniz. Python’a “o 141 bildi˘ in 141 g s g de˘ il. O g s g halde söyle bir kod yazmamız mümkün: ¸ >>> print "Merhab\141 dünya" Merhaba dünya Burada “141” sayısını do˘ rudan kullanmadı˘ ımıza dikkat edin.. ben illa dec sütunundaki ondalık sayıları kullanmak istiyorum.” diyorsanız sizi kıracak de˘ iliz.. ascii tablosunda “Hx” (Hexadecimal) adlı bir sütun daha var. E˘ er bu sütung daki sayılar size daha sevimli geliyorsa söyle bir yazım tarzı benimseyebilirsiniz: ¸ >>> print "Merhab\x61 dünya" . Dolayısıyla Python’da söyle bir sey yazabiliyoruz: ¸ ¸ >>> print "Merhab" + chr(97) + dünya" Merhabadünya Burada iki kelime arasında tabii ki bo¸luk yer almıyor. 33’ten 128’e kadar olan kısımda ekrana basılabilen karakterler yer alıyor.. Bunu elbette su sekilde yapabilece˘ inizi biliyorsunuz: g ¸ ¸ g >>> print "Merhab%s dünya" %chr(97) Dikkat ederseniz. Tablodan g gördü˘ ümüz gibi.. “Merhaba” ve “dünya” kelimeleri arasında bir sekg s melik bo¸luk bıraktı. Elbette ascii tablosu sadece yukarıdaki görünmez karakterlerden ibaret de˘ ildir..... E˘ er buradaki sekme bo¸lu˘ unun az oldu˘ unu dü¸ünüyorsanız kos g s g g s dunuzu söyle de yazabilirsiniz: ¸ >>> print "Merhaba" + chr(9) * 2 + "dünya" Merhaba dünya chr(9)‘a kar¸ılık gelen sekme karakterini istedi˘ iniz kadar tekrar ederek. g s “Yok. Elbette bunu Python’da “\t” kaçı¸ g s s dizisini kullanarak da yapabilece˘ inizi biliyorsunuz. Python’un ekrana “141” yazdırg g mak istedi˘ imizi zannetmemesi için “\” kaçı¸ dizisini kullanarak. Bo¸luk karakterini kendiniz yerle¸tires s s bilirsiniz. g E˘ er ascii sisteminden yararlanıp bilgisayarınızın bir “bip” sesi çıkarmasını isterseniz sadece g söyle bir sey yazmanız yeterli olacaktır: ¸ ¸ >>> print chr(7) !bip! Ancak bu biplemeyi (e˘ er kernel modüllerinden biri olan “pcspkr” yüklü de˘ ilse) GNU/Linux g g sistemlerinde duyamayabilirsiniz.

ascii tablosunu inceledi˘ inizde. Ba¸ka bir örnek verelim: ascii tablosunda g s “r” harfi “114” sayısına kar¸ılık geliyor. Bu araç Python’a bir seyler ifade ediyor olabilir. Yani 7 I¸ g adet 1 ve 0 bütün ascii karakterleri temsil etmeye yetiyor. de˘ il mi? s g ˙ste ascii sisteminde tanımlanan bütün karakterler 7-bitlik bir sayı içine sı˘ dırılabiliyor. s Python varsayılan olarak ascii kodlamasını kullanır. see http://www. Peki “7-bitlik” ne demek? Hemen g s kısaca onu da açıklayalım: Bildi˘ iniz gibi bilgisayarların temelinde 1’ler ve 0’lar yatar. “ascii” Türkçe karakters g leri tanımayan bir karakter kodlama biçimidir. Yukarıdaki durum nes deniyle. g Bu arada. Bu yazının “Giri¸” bölümündeki kaba tarifte de ifade etti˘ imiz gibi.py on line 1. ama her s s zaman güvenilir bir araç oldu˘ u söylenemez. but no encoding declared. Bu ondalık sayının ikili düzendeki kar¸ılı˘ ı 1110010 s s g sayısıdır: . Ancak bu sizi yanıltmasın. Etkile¸imli kabuk pratik bir araçtır. Bu kodu bir metin dosyasına yazıp kaydettikten sonra programı çalı¸tırmak istedi˘ imizde söyle s g ¸ bir çıktı alırız: SyntaxError: Non-ascii character ’\xfc’ in file deneme...org/peps/pep-0263. ascii’nin 7-bitlik bir sistem oldu˘ unu söylemi¸tik.. bu tabloda bazı seylerin eksik oldu˘ u gözünüze çarpmı¸ olmalı. ama bize bir sey ifade etmez.html for details Burada gördü˘ ünüz gibi. Burada aldı˘ ınız çıktıların her ortamda aynı g g çıktıyı verece˘ inden emin olamazsınız. s g Simdi Python’da söyle bir kod yazdı˘ ımızı dü¸ünelim: ¸ ¸ g s print "Türkçe karakterler: ¸çö˘üı˙" s g I E˘ er bu kodları do˘ rudan etkile¸imli kabuk üzerinde çalı¸tırmı¸sanız Python size düzgün bir g g s s s çıktı vermi¸ olabilir. Bilgisayarlar yalnızca bu sayıları g anlayıp bu sayılarla i¸lem yapabilir.. Bu ondalık sayı ikili düzende 1000110 sayısına kar¸ılık gelir... Python “ascii olmayan” karakterler kullandı˘ ımızdan yakınıyor.python. “¸çö˘ üı˙ harfleri ascii tablosunda g g g s g I” yer almıyor. Bu 1 ve 0’ların 7 s tanesi yan yana gelince 7-bitlik bir sayı olu¸turur! Gayet mantıklı. g ¸ g s Mesela bu tabloda “ç¸ö˘ üı” gibi harfleri göremiyoruz.. Aslında ascii sadece Türkçe’yi de˘ il. O ¸ ¸ yüzden bu sayıda bizi ilgilendiren kısım “1000110”. Çünkü dedi˘ imiz ve gördü˘ ümüz gibi. Mesela “F” harfinin ascii kar¸ılı˘ ı s g olan “70” sayısı ondalık bir sayıdır.. Hemen bunu teyit edelim: >>> import sys >>> sys.. Gördü˘ ünüz gibi burada toplam 7 adet 1 ve 0 var. Bu 1 ve 0’ların her birine “bit” adı verilir. Python “ascii” tablosunda yer almayan bir karakterle kar¸ıla¸tı˘ ı zaman do˘ al olarak s s g g hata mesajında gördü˘ ümüz çıktıyı veriyor... s Python’da herhangi bir ondalık sayının ikili düzende hangi sayıya kar¸ılık geldi˘ ini bulmak için s g bin() adlı fonksiyondan yararlanabilirsiniz: >>> bin(70) ’0b1000110’ Bu sayının ba¸ındaki “0b” karakterleri Python’un ikili sayıları göstermek için kullandı˘ ı bir s g araçtır.. O yüzden asıl programlarınızda do˘ rudan yukarıdaki g g gibi bir kod yazamazsınız.getdefaultencoding() ’ascii’ Demek ki Python’daki varsayılan kodlama biçimi hakikaten “ascii” imi¸. ˙ g Ingilizce dı¸ındaki hiç bir dilin özel karakterlerini tanımaz. g g Aslında bu çok do˘ al.

... Örne˘ in: g .aspx adresindeki 851 numaralı g kod sayfasına bakacak olursanız. Çünkü burada 7 adet 1 ve 0 yerine 8 adet 1 ve 0 var. Örne˘ in buradaki 857 numaralı kod sayfasında ikinci 128’lik s g kısım özel karakterlere ayrılmı¸tır. Ancak 90’lu yılların ortalarından itibaren bütün bilgisayar sistemleri 8 bitlik verileri de depolayabilmeye ba¸ladı. biti olabildi˘ ince standartla¸tırmaya g s çalı¸an giri¸imlerdi. biti kendi ihtiyaçlarına göre doldurma yolunu seçtiler. bu ikili sayı da 7 adet 1 ve 0’dan olu¸uyor. s g g Dolayısıyla 7 bit kullanarak 0 sayısı ile birlikte 128 adet ondalık sayıyı gösterebiliyoruz.. Python’da bir s g de bu chr() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapan ba¸ka bir fonksiyon daha bulunur. 1990’lı yılların ortalarına kadar bilgisayar sistemleri sadece bu 7-bitlik veriler ile i¸lem yapıys ordu. az çok standartla¸mı¸ karakter kümeleri de bu dönemde ˙ s s s Ingilizce dı¸ındaki dillerin karakter ihtiyaçlarını kar¸ılamak için kullanılıyordu. Dolayısıyla bu da 7-bitlik bir g s sayıdır. bitin geli¸iyle birlikte.html#ISO-8859-9 adresinden ula¸abilirsiniz. s Hatırlarsanız yukarıda chr() adlı bir fonksiyondan bahsetmi¸tik. 129. “˘ ”. “ö”. sayılar 32’den ba¸lıyor. Örne˘ in “ISO” karaks s g ter kümeleri de kod sayfalarına benzer bir biçimde 8.com/en-us/library/cc195068.com/charsets/iso8859. Gördü˘ ünüz gibi 128’in ikili g düzendeki kar¸ılı˘ ı olan sayı 7-bit de˘ il.>>> bin(114) ’0b1110010’ Yine gördü˘ ünüz gibi. Bu kod sayfası Türkçe’deki karakterleri düzgün gösteres bilmek için üretildi˘ inden bu listede “¸”. Bunlar içinde s s Türkçe’ye ayrılan küme ISO-8859-9 adlı karakter kümesidir. Özellikle IBM ve Microsoft gibi büyük sirketlerin. Böylece ortaya “kod sayfası” (codepage) denen bir kavram çıktı. ISO-8859 karakter kümeleri bunların en bilinenlerindendir. ascii tablosunun ilk 32 g s sayısı ekranda görünmeyen karakterleri temsil etti˘ i için Microsoft bunları gösterme gere˘ i g g duymamı¸. Bu tabloda 128’e kadar olan kısım zaten standart ascii’dir ve bütün kod says falarında ilk 128’lik kısım aynıdır. Bu s adresteki kod sayfasında görece˘ iniz gibi. Ancak ilk 128 karakterden sonra gelen 128 karakterin hangi karakterleri temsil edece˘ i g konusu. 7-bitlik sistemin sundu˘ u 128 karaktere ek s s g olarak bir 128 karakteri daha temsil edebilme olana˘ ı do˘ du. 8. kendi ihtiyaçlarına ve farklı ülkelere göre ¸ düzenlenmi¸ farklı farklı kod sayfaları bulunur. Çünkü 8-bitlik sistemler 28 = g g 256 adet karakterin kodlanmasına imkan tanır.. s g s Bu chr() ve ord() fonksiyonları farklı platformlarda farklı davranabilir. 128 sayısı ikili düzende 10000000 olarak gösterilir.aspx adresinden ula¸abilirsiniz.microsoft. 128 karakteri destekleyen standart ascii’nin ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri gösterememesi ve s 8. ISO-8859-9 karakter kümesine http://czyborra. s Kod sayfaları dı¸ında. g s g I” Ama e˘ er http://msdn.... Örne˘ in Microsoft firmasının Türkiye’ye s g gönderdi˘ i bilgisayarlarda kullandı˘ ı. “ç”.. Bu kod sayg g fasına http://msdn. bitin sa˘ ladı˘ ı olanaklar göz önünde bulundurularak ortaya “Geni¸letilmi¸ ascii” diye bir sey g g s s ¸ çıktı. s s s Bilgisayar üreticileri bu 8. Çünkü 851 numaralı kod sayfası Yunan g alfabesindeki harfleri gösterebilmek için tasarlanmı¸tır. “ı” ve “˙ gibi harfleri görebiliyoruz. 7-bitle gösterilebilecek son sayı 127’dir. Sonraki 128’lik kısım ise farklı kod sayfalarında farklı karakterlere kar¸ılık gelir. sayı ancak 8 bit kullanılarak gösterilebiliyor. 857 numaralı bir kod sayfası vardır. g s s Bu fonksiyonun adı ord()‘dur.. ord() fonksiyonunu söyle kullanıyoruz: ¸ >>> ord("g") 103 Demek ki “g” karakterinin ascii tablosundaki kar¸ılı˘ ı 103’mü¸.microsoft. yani “Geni¸letilmi¸ ascii” denen sistem standart bir yapıya hiç bir zaman kavu¸amadı. Bunun da ikili düzendeki kar¸ılı˘ ı 1111111 s g sayısıdır.com/en-us/library/cc195065. bu listede ikinci 128’lik kısmın 857 numaralı kod sayfasındakilerden farklı karakterlere ayrıldı˘ ını görürsünüz. Bu fonksiyon kendisine argüs man olarak verilen ondalık bir sayının ascii tablosundaki kar¸ılı˘ ını gösteriyordu.

O yüzden bunlar standart ascii g tablosuna girmiyor. Ancak bu yakla¸ımın yetersizli˘ i gün gibi ortadadır. Microsoft firması ikinci 128’lik kısım için kendine özgü bir kod sayfası kullanıyor ve 135 sayısı bu özel kod sayfasında “ç” karakterine kar¸ılık s geliyor. Yerel ihtiyaçları gidermek s için ise 8.. Aynı komut GNU/Linux üzerinde hata verecektir. s ¸ 159 ç 135 ö 148 ˘ 167 g ü 129 ı 141 ˙ 152 I Gördü˘ ünüz gibi bütün Türkçe karakterler 128’den büyük... GNU/Linux farklı bir s kodlama sistemini kullanır. bitin sa˘ ladı˘ ı 128 karakterlik alandan ve üreticilerin kendi kod sayfalarından yararg g lanıldı. standart ascii tablosu ˙ s g Ingilizce dı¸ındaki s dillere özgü karakter ve simgeleri göstermek konusunda yetersizdir. ord(i) . Simdilik biz konumuza g g ¸ devam edelim. 18. ˙ Isterseniz bir de öteki Türkçe karakterlerin durumunu kontrol edelim: >>> for i in "¸çö˘üı˙": s g I . Bu yüzden geni¸letilmi¸ ascii’ye s s güvenip herhangi bir i¸ yapamazsınız. s ˙ste tam da bu noktada “unicode” denen sey devreye girer. Geni¸letilmi¸ ascii ise toplam 256 karakterden olu¸ur... s g g Bu komutu ben Windows kurulu bir bilgisayarda verdim. Ancak dedi˘ imiz gibi. ord("ç") çıktısı 135 sonucunu veriyor. yukarıs g daki sonuç epey yanıltıcıdır. Her üretici bu ikinci g 128’lik kısmı kendi “kod sayfası”ndaki karakterlerle doldurur. Çünkü dedi˘ imiz gibi standart ascii sadece 128 karakterden s g olu¸ur.3 unicode Her ne kadar ascii kodlama sistemi ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri temsil etmek konusunda s yetersiz kalsa da insanlar uzun süre ascii’yi temel alarak çalı¸tılar.. Bir defa 7 bit bir kenara.. Bunun ne oldu˘ unu biraz sonra görece˘ iz. Ancak dedi˘ im gibi. Buraya kadar anlattıklarımızdan anla¸ılaca˘ ı gibi. Ayrıca mesela tek bir metin içinde hem Türkçe hem de Yunanca s .. yukarıdaki çıktı güvenilir de˘ ildir.>>> print ord("ç") 135 >>> print chr(135) ç Gördü˘ ünüz gibi. Ama Microsoft’un kullandı˘ ı 857 numaralı kod sayfası sayesinde bu karakg terler ikinci 128’lik kısma girebilmi¸... 135 sayısına kar¸ılık gelen karakter g s standart ascii’nin dı¸ında kalır. O halde gelelim bu “unicode” I¸ ¸ mevzuuna. print i. Standart ascii 128 karakterden ibarettir.. Çünkü bu çıktıyı yalnızca Windows’ta elde edebilirsiniz. Ancak ilk 128 karaks s s terden sonra gelen ikinci 128’lik kısım standart bir yapıya sahip de˘ ildir. Aynı komutu GNU/Linux i¸letim siss teminde verdi˘ inizde hiç beklemedi˘ iniz sonuçlar elde edersiniz. 8 bit dahi s g dünya üzerindeki bütün dillerin karakter ve simgelerini göstermeye yetmez. Çünkü elbette GNU/Linux g g i¸letim sistemleri Microsoft’un 857 numaralı kod sayfasını kullanmıyor.. Örne˘ in Asya dilg lerinin alfabelerindeki harf sayısını temsil etmek için 256 karakterlik alan kesinlikle yetmeyecektir ve yetmemi¸tir de.. Dolayısıyla “ç” karakteri ikinci 128’lik kısımda yer alır..

O yüzden g unicode sisteminde “baytlar” üzerinden dü¸ünmek yanıltıcı olacaktır. Unicode ilk çıktı˘ ında 16-bitlikti..pdf adresinden g ula¸abilirsiniz. 1987 yılında Xerox firmasından Joseph D.. Ne de olsa. Becker bu makalede neden unis code gibi bir sisteme ihtiyaç duyuldu˘ unu. Mesela “˘ ” harfinin kod konumu 011F’dir. Bu tablo Türkçe ve Azerice’nin de dahil oldu˘ u bazı dillere özgü g karakterleri barındırır. ascii’ye göre farklı bir bakı¸ açısına sahiptir. Bunun üzerine unicode g s 2. 16) 287 Python’da chr() fonksiyonuna çok benzeyen unichr() adlı ba¸ka bir fonksiyon daha bulunur.. s chr() fonksiyonu bir sayının ascii tablosunda hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ini gösteriyordu. s 1987 yılından itibaren unicode üzerine yapılan yo˘ un çalı¸maların ardından 1991 yılında hem g s “Unicode Konsorsiyum” kurulmu¸ hem de ilk unicode standardı yayımlanmı¸tır. ˙ unicode standardı 16-bit temel alınarak hazırlanmı¸tır. Unicode dilinde kod konumları g g geleneksel olarak “U+xxxx” seklinde gösterilir. Bu makaleye http://unicode. Unicode. Unicode kavramı ilk ortaya çıktı˘ ında Ilk s g Joe Becker 16 bit’in dünyadaki bütün dillere ait karakterleri temsil etmeye yetece˘ ini dü¸ünüyg s ordu. dünya üzerinde konu¸ulan dillere ilaveten arkaik s dillerdeki karakterler de temsil edilebilme olana˘ ına kavu¸tu. Becker ve Lee Collins ile Apple firmasından Mark Davis böyle bir “evrensel karakter kümesi” olu¸turabilmenin altyapısı üzerinde çalı¸maya s s ba¸ladı. s s Joseph Becker’in 29 A˘ ustos 1988 tarihinde yazdı˘ ı Unicode 88 ba¸lıklı makale.” yargısı do˘ ru de˘ ildir. Ancak bu iki kod sayfasını aynı metin içinde kullanmanız mümkün de˘ il. g ˙ste bütün bu yetersizlikler “evrensel bir karakter kümesi” olu¸turmanın gereklili˘ ini ortaya I¸ s g çıkardı.. unicode g g s hakkındaki ilk taslak metin olması bakımından önem ta¸ır. Türkçe için 857 numaralı kod sayfasını (veya iso-8859-9 karakter kümesini) kullanabilirsiniz. Mesela “˘ ” harfinin kod konumu “U+011F”dir. s Örne˘ in http://www.org/charts/PDF/U0100.unicode. Ama bu kod sayfasında Yunanca harfler yer almaz.. s g unichr() fonksiyonu ise bir sayının unicode tablosunda hangi kod konumuna kar¸ılık geldi˘ ini s g . Onun için 851 numaralı kod sayfasını veya iso-8859-7 karakter kümesini kullanmanız gerekir.karakterler kullanmak isterseniz ascii sizi yarı yolda bırakacaktır. Becker bu kelimeyi “benzersiz s s (unique).org/history/unicode88. 27 = 128 28 = 256 216 = 65536 Ancak zamanla 16 bit’in dahi tüm dilleri kapsayamayaca˘ ı anla¸ıldı.unicode.. Dolayısıyla “unicode 16-bitlik bir g s sistemdir.. ama artık böyle bir sınırlama g g g yok. birle¸ik (unified) ve evrensel (universal) bir kodlama biçimi” anlamında kullanmı¸tır..0’dan itibaren 16-bit sınırlaması kaldırılarak. Unicode ve s s bunun tarihi konusunda en ayrıntılı bilgiyi http://www. “unicode” kelimesini ortaya atan ki¸i Joe Becker’dir..pdf adresindeki “Latin Extended A” adlı g unicode tablosuna bakalım. Bunun ondalık sayı olarak kar¸ılı˘ ını bulmak için int() s g fonksiyonundan yararlanabilirsiniz: >>> int("011F". Ancak unicode için aynı seyi söylemek mümkün s ¸ de˘ il. ascii’nin ˙ g Ingilizce dı¸ındaki dillere ait karakterleri s göstermekteki yetersizli˘ ini ve herkesin ihtiyacına cevap verebilecek bir sistemin nasıl ortaya g çıkarılabilece˘ ini anlatır. Unicode sisteminde karakterler yerine “kod konumları” (code points) bulunur. ascii’de sistem oldukça basittir.org/ adresinden edinebilirsiniz.. ¸ g Esasında bu “011F” bir onaltılık sayıdır. Bu sayfada yer alan tabloda her karakterin bir kod konumu bulundu˘ unu görüyoruz. Buna s göre her sayı bir karaktere kar¸ılık gelir.

karakter vererek o karakterin unicode kod konumunu g g bulmak mümkün mü? Elbette.. Biraz sonra bu “u” s harfinin tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını görece˘ iz... Mesela yukarıda gördü˘ ümüz “287” sayısının hangi kod konumuna kar¸ılık geldi˘ ine g s g bakalım: >>> unichr(287) u’\u011f’ Gördü˘ ünüz gibi “˘ ” harfinin kod konumu olan “011F”yi elde ettik. Elde etti˘ iniz g bu ondalık sayıyı unichr() fonksiyonuna vererek onaltılık halini ve dolayısıyla unicode kod konumunu elde edebilirsiniz: >>> unichr(287) u’\u011f’ Bu arada ord() fonksiyonunu burada nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. >>> ord(u"ı") 305 Demek ki “ı” harfinin unicode kod konumu 305 imi¸. Ama e˘ er siz bu kodu ord(u"˘") seklinde ba¸ına bir g g ¸ s “u” harfi getirerek yaparsanız mutlu mesut ya¸amaya devam edebilirsiniz. Bunun için yine ord() fonksiyonundan yararlanabiliriz: >>> ord(u"˘") g 287 ord() fonksiyonu bir karakterin kod konumunu ondalık sayı olarak verecektir. Simdilik biz yine yolumuza kaldı˘ ımız yerden s g g ¸ g devam edelim. g s g g ¸ söyle bir hata alırsınız: ¸ >>> ord("˘") g ValueError: chr() arg not in range(256) “˘ ”nin de˘ eri “287” oldu˘ u ve bu sayı da 256’dan büyük oldu˘ u için ord() fonksiyonu normal g g g g olarak bu karakteri gösteremeyecektir. Sadece ord("˘") yazg g mak Python’un hata vermesine sebep olacaktır. Burada Python kendi iç i¸g g s leyi¸i açısından “011F”yi “u’\u011F” seklinde gösteriyor. Bu da yalnızca Türk alfabesinde bulunan bir harftir.... Ancak bildi˘ iniz gibi bu ondalık bir s g de˘ erdir. Unicode kod konumları ise onaltılık sisteme göre gösterilir. Mesela “ı” harfini s g s alalım. E˘ er yukarıdaki kodu ord("˘") seklinde yazarsanız. Çünkü özünde ord() fonksiyonu sadece 0256 aralı˘ ındaki ascii karakterlerle çalı¸ır. O halde kodumuzu yazag lım: >>> unichr(305) u’\u0131’ .gösterir. Yukarıdaki kodu söyle yazarak do˘ rus ¸ ¸ g dan “˘ ” harfini elde edebilirsiniz: g >>> print unichr(287) ’˘’ g Peki do˘ rudan bir sayı vererek de˘ il de. ˙ Isterseniz elimiz alı¸sın diye “˘ ” dı¸ındaki bir Türkçe karakteri de inceleyelim.

Python programlama dili de 3. Zaten unicode sistemi sadece bu kod konumlarından g ibaret olsaydı pek bir i¸e yaramazdı. "utf-32") g ’\xff\xfe\x00\x00\x1f\x01\x00\x00’ Buradaki unicode. Çünkü unicode sistemindeki kod konumlarının bilgisas yarlarda do˘ rudan depolanması mümkün de˘ ildir. Python 3.x sürümlerinden itibaren varsayılan kodlama biçimi olarak UTF-8’i kullanır.pdf adresindeki unicode tablosuna baka¸ g cak olursanız “ı” harfinin kod konumunun gerçekten de “0131” oldu˘ unu göreceksiniz. Dedi˘ im gibi.encode() yapısına kafanızı takmayın.encode(u"˘". "utf-8") g ’\xc4\x9f’ >>> unicode.unicode. "utf-16") g ’\xff\xfe\x1f\x01’ >>> unicode. ˙ g Isterseniz bakın.unicode. Unicode tablosuna s http://www. Do˘ rudan “ı” harfini elde etmek isterseniz söyle bir sey de yazabilirsiniz: g ¸ ¸ >>> print u’\u0131’ ı Unicode sistemi bu kod konumlarından olu¸an devasa bir tablodur.. Kod g çözücüler her kod konumunu alıp farklı bir biçimde kodlarlar. ˙ste unicode denen sistem bir de I¸ bu kod konumlarını bilgisayarların i¸leyebilmesi için bayta çeviren “kod çözücülere” sahiptir.org/charts/PDF/U0100. Python’un 2. UTF-16 ve UTF-32 gibi kod çözücüler vardır. Bunlar arasında en yaygın kullanılanı UTF-8’dir ve bu kodlama sistemi GNU/Linux sistemlerinde de standart olarak kabul edilir.. Burada benim amacım sadece farklı kod çözücülerin karakterleri nasıl kodladı˘ ını g g göstermek. Bilgisayarların bu kod konumlarını i¸leyeg g s bilmesi için bunların bayt olarak temsil edilebilmesi gerekir.x sürümünde söyle bir komut verelim: ¸ >>> import sys >>> sys.. 16) 305 Simdi e˘ er http://www.. s Unicode sistemi içinde UTF-8. bu kod çözücüler içinde en gözde olanı utf-8’dir ve bu çözücü g GNU/Linux’ta da standarttır.encode(u"˘".. Ancak unicode sadece bu kod kons umlarından ibaret bir sistem de˘ ildir.getdefaultencoding() ’utf-8’ Yukarıda da gösterdi˘ imiz gibi. Test etmek g amacıyla bu “0131” sayısının ondalık kar¸ılı˘ ını kontrol edebilece˘ inizi biliyorsunuz: s g g >>> int("0131".org/charts adresinden ula¸abilirsiniz.Burada Python’un kendi ekledi˘ i “u’\u” kısmını atarsak “0131” sayısını elde ederiz. Ufak bir örnek yapalım: >>> unicode.encode(u"˘". . Hemen bunu teyit edelim..x sürümlerinde bu komutun çıktısı ‘ascii’ idi. Biraz sonra bunları iyice inceleyece˘ iz.

Peki bir karakter dizisini “unicode” olarak tanımlamanın bize ne faydası var? Bir örnek bin söze bedeldir!. Bu bölümde ise “gerçek g ¸ hayatta” unicode ve Python’u nasıl ba˘ da¸tıraca˘ ımızı anlamaya çalı¸aca˘ ız. Bu bölümün en ba¸ında bahsetti˘ imiz makalede de söyledi˘ imiz gibi s g g len() fonksiyonu aslında bir karakter dizisinde kaç karakter oldu˘ una bakmaz. Bu fonksiyonun g ilgilendi˘ i sey o karakter dizisinin içerdi˘ i bayt sayısıdır. karakter dizilerinin ba¸ına bir “u” harfi getirilerek kolayca g s elde edilebiliyor... “ı¸ık” kelimesinde sadece dört karakter bulundu˘ u halde len() fonksiyonu g s g “7” sonucunu veriyor. Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> "elma" Hemen kontrol edelim: >>> type("elma") <type ’str’> Su ise bir unicode dizisidir: ¸ >>> u"elma" Bunu da kontrol edelim: >>> type(u"elma") <type ’unicode’> Gördü˘ ünüz gibi. “ı¸ık” kelimesini etkile¸imli kabukta g ¸ g s s yazacak olursanız sorunun nerede oldu˘ unu görebilirsiniz: g >>> "ı¸ık" s ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ . g s g s g Python’da karakterlere ili¸kin iki farklı tip bulunur: “karakter dizileri” (strings) ve “unicode s dizileri” (unicode strings).. s Simdi sıra geldi Python’daki unicode deste˘ i ¸ g Esasında unicode konusundan bahsederken bunun Python’a yansımasının bir kısmını da görmedik de˘ il...4 Python’da unicode Destegi ascii ve unicode’nin ne oldu˘ unu ö˘ rendik. Örne˘ in unichr() fonksiyonunu kullanarak bir kod konumunun hangi karakg g tere kar¸ılık geldi˘ ini bulabilece˘ imizi ö˘ rendik: s g g g >>> print unichr(351) s ¸ Ancak daha önce söyledi˘ imiz seyler parça parça bilgiler içeriyordu.˘ 18. O yüzden isterseniz derdimizi bir örnekle anlatmaya çalı¸alım. unicode dizileri. g g konusunu i¸lemeye. Suna bir bakın: s ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> len(kardiz) 7 Gördü˘ ünüz gibi.

“x9f”.upper() I¸IK S ... Geri kalan harfleri ise oldu˘ u gibi bıraktı. su yolu da s g g ¸ kullanabilirsiniz: >>> ord(u"\u0131") 305 >>> unichr(305) u’\u0131’ >>> print unichr(305) ı Ya da bu üç a¸amayı tek adımda halletmek de isteyebilirsiniz: s >>> print unichr(ord(u"\u0131")) ı Demek ki karakter dizilerini “unicode” olarak tanımlamak programlarımızın çalı¸ması açısından s hayati önem ta¸ıyabiliyormu¸. Python bu kod konumlarını birer baytmı¸ gibi görecektir. “xc4”. Dolayısıyla burada len() fonksiyonunun “4” çıktısı vermesini bo¸una beklememek s lazım.Burada “xc4”. “ı¸ık” karakter dizisini unicode olarak tanımladı˘ ımızda Python bu dizideki g s g gerçek karakter sayısını verecektir. ˙ Isterseniz biraz önce yaptı˘ ımız gibi u”ı¸ık” adlı unicode g s dizisini etkile¸imli kabukta yazarak durumu daha net görmeyi tercih edebilirsiniz: s >>> u"ı¸ık" s u’\u0131\u015f\u0131k’ Bu çıktıda görünen “unicode kod konumları”na özellikle dikkat edin. Ama tabii bu daha i¸in ufak bir boyutu. “xc5”.. Ama artık siz bu sorunun g üstesinden nasıl gelebilece˘ imizi az çok tahmin ediyorsunuzdur: g >>> unidiz = u"ı¸ık" s >>> print unidiz. “xb1” ve “k” seklinde gösterilen toplam 7 baytlık bir ¸ veri var. Bir de suna bakın: s s s ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> print kardiz. E˘ er unicode tablosunu açıp bakarsanız.upper() ı¸ıK s Gayet ba¸arısız bir sonuç! Karakter dizilerinin metotlarından biri olan upper() metodu sadece s “k” harfini büyütebildi.. “xb1”. bu kod konumlarının s g hangi harflere kar¸ılık geldi˘ ini görebilirsiniz. Veya daha önce söyledi˘ imiz gibi. Bir de suna bakın: ¸ >>> unidiz = u"ı¸ık" s >>> len(unidiz) 4 Gördü˘ ünüz gibi.

“utf-8” de bu kod çözücülerden biri ve en gözde g s g olanıdır. see http://www..html for details Esasında biz bu hatanın üstesinden nasıl gelebilece˘ imizi daha önceki derslerimizde g edindi˘ imiz bilgiler sayesinde çok iyi biliyoruz. karakter dizilerinin ba¸ına s s bir adet “u” harfi eklemektir: >>> uni_diz = u"ı¸ık" s Bu unicode dizisini etkile¸imli kabukta yazdırdı˘ ımız zaman söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ >>> uni_diz u’\u0131\u015f\u0131k’ Burada gördü˘ ünüz sey bir bayt dizisi de˘ ildir.write(uni_diz) Bu kodlar söyle bir hata verecektir: ¸ . e˘ er bu satırı bir metin dosyasına yazıp kaydeder ve ardından bu programı çalı¸tırırg s sanız söyle bir hata mesajı alırsınız: ¸ SyntaxError: Non-ascii character ’\xfc’ in file deneme. unicode konusundan söz ederken unicode sistemi içinde bazı kod çözücülerin yer aldı˘ ını söylemi¸tik.py on line 1. s GNU/Linux sistemlerinde “utf-8” kodlaması her zaman i¸e yarayacaktır. Dolayısıyla bu unicode dizisi bu haliyle bilgisayarda depolanamaz. Burada gördü˘ ümüz sey bir dizi unicode kod g ¸ g g ¸ konumudur. Yukarıdaki satır yardımıyla. sizin belirledi˘ iniz g kod çözücü olan utf-8’i (veya cp-1254’ü) kullanarak programlarınızın içinde rahatlıkla ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri de kullanmanıza müsaade edecektir. Orada da dedi˘ imiz gibi. yazdı˘ ımız programın “utf-8” ile kodlanmasını sa˘ lıyoruz. programlarınıza unicode g s deste˘ i vermi¸ oluyorsunuz. g Biliyoruz ki. Ancak Windows’ta utfs 8 yerine “cp1254” adlı özel bir kod çözücü kullanmanız gerekebilir. ˙ g s g s Isterseniz biraz da bunun ne demek oldu˘ unu anlamamıza yardımcı olacak birkaç örnek yapalım.txt". Yazdı˘ ınız o satır sayesinde Python kendi varsayılan kod çözücüsü g s g olan “ascii”yi kullanarak programınızın çökmesine sebep olmak yerine. Python derslerinin ta en ba¸ından beri g s yazdı˘ ımız bir satır. unicode sistemleri içindeki kod konumlarının bilgisayarlar açısından pek bir sey ¸ ifade etmedi˘ ini.. ˙ Isterseniz deneyelim: >>> f = open("deneme.˘ 18. Python’da unicode dizileri olu¸turmanın en kolay yolu. bunların bilgisayarlarda depolanabilmesi için öncelikle uygun bir kod çözücü g yardımı ile bilgisayarın anlayabilece˘ i baytlara dönü¸türülmesi gerekti˘ ini söylemi¸tik.org/peps/pep-0263. "w") >>> f.python. g g Böylelikle programımız içinde geçen ascii dı¸ı karakterler çıktıda düzgün gösterilebilecektir. bizim yukarıdaki gibi bir hata almamızı engelleyecektir: g #-*-coding: utf-8-*- Hatırlarsanız. Dolayısıyla e˘ er Windows g kullanıyorsanız yukarıdaki satırı söyle yazmanız gerekebilir: ¸ #-*-coding: cp1254-*- Yazaca˘ ınız betiklerin en ba¸ına yukarıdaki gibi bir satır koyarak.4. s Hatırlarsanız.1 Python Betiklerinde unicode Destegi Bu bölümün ba¸ında ascii konusundan bahsederken. but no encoding declared. söyle bir örnek vermi¸tik: s ¸ s print "Türkçe karakterler: ¸çö˘üıI" s g Dedik ki.

"ascii") Esasında e˘ er unicode() fonksiyonunun ikinci parametresini belirtmezseniz Python otomatik g olarak sizin “ascii”yi kullanmak istedi˘ inizi varsayacaktır: g >>> unicode("elma") Peki karakter dizilerini bu sekilde kodlamak ne i¸imize yarar? Bunu anlamak için söyle bir ¸ s ¸ örnek verelim: >>> a = "¸ırınga" s >>> print a. unicode ve bunların Python’la ili¸kisi konusunda temel bilgileri edindi˘ imize göre s g Python’daki unicode deste˘ inin biraz daha derinlerine inmeye ba¸layabiliriz. Biraz sonra bunu nasıl yapaca˘ ımızı görece˘ iz. Python bunları ascii yardımıyla bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime çevirir ve rahatlıkla dosyaya yazdırabilirdi. unicode dizilerini ¸ depolayabilmek için öncelikle bunları uygun bir kod çözücü yardımıyla bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime getirmektir. unicode kod konumlarından olu¸mu¸ bir diziyi bilgisayara kaydetmek istedi˘ imizde s s g olanca iyi niyetiyle bu kod konumlarını bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime dönü¸türmeye g s çalı¸ır. Bu yüzden bizim yapmamız gereken sey. “unicode()” adlı fonksiyon ikinci (ve hatta üçüncü) bir parametre daha alır. "utf-8") Burada “elma” adlı karakter dizisini “utf-8” adlı kod çözücüyü kullanarak bir unicode dizisi haline getirdik. Bunun için isg s terseniz öncelikle unicode ile ilgili metotlara bir göz atalım. ascii. Aynı seyi “unicode()” adlı bir fonksiyonu g s ¸ kullanarak da yapabiliriz: >>> unicode("elma") >>> type(unicode("elma")) <type ’unicode’> Burada dikkat etmemiz gereken önemli bir nokta var. Ama biz simdilik g g g ¸ yine yolumuza devam edelim.. 18. Önce ikinci parametrenin ne oldu˘ una bakalım: g >>> unicode("elma".4.2 unicode() Fonksiyonu Hatırlarsanız Python’da bir unicode dizisi olu¸turmak için karakter dizisinin ba¸ına bir adet s s “u” harfi getirmemizin yeterli olaca˘ ını söylemi¸tik. “ascii” tablosunda bulunan karakterler unicode sisteminde de aynı sekilde yer aldı˘ ı için. Ancak bug rada bulunan Türkçe karakterler nedeniyle ascii kod çözücüsü bu karakterleri çözemez ve programın çökmesine yol açar.upper() s ¸ıRıNGA . “ascii”nin kendisi unicode sistemi içinde yer almasa da. burada kullandı˘ ımız ¸ g g “unicode()” fonksiyonu bir karakter dizisini “ascii” ile kodlamamıza da müsaade eder: >>> unicode("elma". line 1.Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Bunu yaparken de tabii ki varsayılan kod çözücüsü olan “ascii”yi kullanmayı dener. in <module> UnicodeEncodeError: ’ascii’ codec can’t encode characters in position 0-2: ordinal not in range(128) Python. E˘ er s g “uni_diz” adlı de˘ i¸kende sadece ˙ gs Ingilizce karakterler olsaydı..

kullanılan kod çözücünün. “ignore” ve “replace”. E˘ er burada g g unicode() fonksiyonunu ikinci parametre olmadan ça˘ ırırsanız hata mesajı alırsınız: g >>> b = unicode(a) UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Daha önce de dedi˘ imiz gibi. bazı karakterleri düzgün kodlayamaması durumunda Python’un ne yapması gerekti˘ ini belirler. errors = "strict") UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Gördü˘ ünüz gibi. Çünkü g g “errors” adlı parametrenin varsayılan de˘ eri “strict”tir.. karaks s s ter dizisinin ba¸ına sadece bir “u” harfi getirerek yaptık. "utf-8") >>> print b. Bu parametre “strict” dı¸ında s “ignore” ve “replace” adlı iki de˘ er daha alabilir. içindeki Türkçe karakg terlerden ötürü “¸ırınga” kelimesini büyütemedi.upper() S ¸IRINGA Burada daha en ba¸tan “¸ırınga” karakter dizisini unicode olarak tanımladık. Önce basit olanını görelim: >>> a = u"¸ırınga" s >>> print a.. O yüzden. Bu parametre. g Peki “replace” de˘ eri ne i¸e yarıyor? Hemen bakalım: g s . ikinci parametrenin belirtilmemesi durumunda Python “ascii” kod g çözücüsünü kullanacaktır. "ascii". Önce “ignore”nin ne yaptı˘ ına bakalım: g g >>> b = unicode(a. kullanılan kod çözücünün düzgün kodg layamadı˘ ı karakterlerle kar¸ıla¸ıldı˘ ında Python bize bir hata mesajı gösterecektir..Gördü˘ ünüz gibi. ters durumlarda Python size bir hata mesajı gösterir. Bu i¸lemi. Bu kelimeyi düzgün bir sekilde büyütebilmek s ¸ için iki yöntem kullanabilirsiniz. Peki “strict” ne anlama geliyor? E˘ er g g “errors” adlı parametreye de˘ er olarak “strict” verirsek. “¸” ve “ı” harflerini düzgün görüntüleyebilmek için bizim s “utf-8” adlı kod çözücüsünü kullanmamız gerekiyor. "ascii"...upper() S ¸IRINGA unicode() fonksiyonu karakterleri daha esnek bir biçimde kodlamamızı sa˘ lar. errors = "ignore") >>> print b. “errors”un varsayılan de˘ eri “strict”tir. karakter dizilerinin metotlarından biri olan upper(). Dedi˘ imiz g s s g g gibi. Peki ya ba¸taki karakter dizisini s s de˘ i¸tirme imkanımız yoksa ne olacak? ˙ste bu durumda ikinci yolu tercih edebiliriz: gs I¸ >>> a = "¸ırınga" s >>> b = unicode(a. çözülemeyen karakteri es g geçmesini sa˘ lıyor. Python’un herhangi bir ters durumda.upper() RNGA Burada “ignore” de˘ eri. biraz önce aldı˘ ımız hatanın aynısını almamıza sebep oldu bu kod. Bu sebeple Python çözülemeyen karakterleri tamamen ortadan kaldırıyor. unicode() adlı fonksiyon üçüncü bir parametre daha alır. Dolayısıyla e˘ er “errors” parametresini hiç kullang g mazsanız. Hemen bir g g örnek verelim: >>> b = unicode(a.. Bu parametre üç farklı de˘ er alır: “strict”.

"utf-8") f = open("deneme. bu bölümün en s g ba¸ında ba˘ lantısını verdi˘ imiz makaleyi inceleyebilirsiniz (ipucu: len() fonksiyonunu kullas g g narak “¸ırınga” kelimesindeki Türkçe karakterlerin uzunlu˘ una bakın... "utf-8". Yukarıdaki örne˘ e benzer sekilde.upper() ????R??NGA Burada da Python çözülemeyen karakterlerin yerine soru i¸aretleri yerle¸tirdi.write(unikod) Bu kodlar su hatayı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Kullanıcının. e˘ er kullanıcılarınızın girdi˘ i karakterlerin sayısına göre g ¸ g g i¸lem yapan bir uygulama yazıyorsanız ya kullanıcılarınızı “ascii” dı¸ında karakter girmemeye s s zorlayacaksınız. g Simdi tekrar unicode kod konumlarını dosyaya kaydetme meselesine dönelim. errors = "replace"). E˘ er Python’un s s g her karakter yerine neden iki soru i¸areti koydu˘ unu merak ediyorsanız. Artık kullanıcılarımız ˙ s Ingiliz alfabesindeki harflerin dı¸ında bir harf girdiklerinde de programımız düzgün çalı¸acaktır. Bu kısımda ¸ ö˘ rendi˘ imiz unicode() fonksiyonu da kod konumlarını dosyaya kaydetmemizi sa˘ lamaya g g g yetmeyecektir: >>> >>> >>> >>> kardiz = "ı¸ık" s unikod = unicode(kardiz.. "w") f.. errors="replace")) E˘ er burada bir unicode dizisi olu¸turmazsanız ölçmeye çalı¸tı˘ ınız karakter uzunlu˘ u bekg s s g g ledi˘ iniz gibi çıkmayacaktır.. "utf-8". in <module> UnicodeEncodeError: ’ascii’ codec can’t encode characters in position 0-2: ordinal not in range(128) .. line 1. "ascii". errors = "replace") >>> print b.txt". ya da söyle bir kod yazacaksınız: ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("Bir parola belirleyiniz: ") print "Parolanız %s karakter içeriyor!"%len(unicode(a.upper() Böylece unicode’ye duyarlı bir program yazmı¸ olduk.) s g Bu anlattı˘ ımız konu ile ilgili olarak söyle basit bir örnek verebiliriz: g ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("herhangi bir karakter yazınız: ") print a.>>> b = unicode(a. Python ekranda g ¸ g girdi˘ imiz Türkçe karakterleri bu sekilde düzgün büyütemeyecektir.upper() E˘ er kodlarımızı bu sekilde yazarsak istedi˘ imiz sonucu elde edemeyiz. tanıns s mayan bir karakter girmesi ihtimaline kar¸ılık da “errors” parametresine “replace” de˘ erini s g verdik. Yukarıdaki kodların çalı¸g ¸ s ması için söyle bir sey yazmalıyız: ¸ ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("herhangi bir karakter yazınız: ") print unicode(a.

¸ Mesela bu kod konumunu “utf-8” ile kodlamayı tercih edebilirsiniz: >>> kod_konumu = unicode(u"¸") s >>> utfsekiz = kod_konumu. E˘ er “utf-8” g g veya ba¸ka bir kod çözücü kullanarak ikinci parametreyi de girersek Python burada bize bir s hata mesajı gösterecektir. E˘ er özgün kod s g konumunu tekrar elde etmek isterseniz bu kez decode() adlı ba¸ka bir metottan yararlans abilirsiniz: >>> utfsekiz.3 encode() ve decode() Metotları Hatırlarsanız. unicode() fonksiyonu içinde g ¸ g kullandı˘ ımız utf-8 çözücüsünün görevi ise “ı¸ık” kelimesini Python’un do˘ ru okumasını sa˘ lag s g g maktır. Bunu su sekilde ¸ ¸ ¸ ¸ teyit edebilirsiniz: >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> unikod = unicode(kardiz. "utf-8") f = open("deneme. Karakterlerin kod konumlarını ya unicode tablolarına bakarak.. unicode sisteminde her bir karakterin bir kod konumuna sahip oldu˘ unu g söylemi¸tik.encode(unikod. 18.. Tekrar tekrar söyledi˘ imiz gibi..txt". "utf-8") >>> unikod u’\u0131\u015f\u0131k’ Burada gördü˘ ümüz sey bayt de˘ il unicode kod konumlarıdır. bu kod konumu esasında bilgisayarlar için çok fazla sey ifade g ¸ etmez. ya da Python’daki s ord() ve unichr() fonksiyonlarını kullanarak bulabilece˘ inizi biliyorsunuz. Mesela: g >>> unichr(ord(u"¸")) s u’\u015f’ Benzer bir seyi unicode() metodunu kullanarak daha da kolay bir sekilde yapabilirsiniz: ¸ ¸ >>> unicode(u"¸") s u’\u015f’ Burada unicode() fonksiyonunu tek parametreyle kullandı˘ ımıza dikkat edin. g Böylece unicode kod konumunu “utf-8” kod çözücüsü ile kodlamı¸ oldunuz. "utf-8") unibayt = unicode.encode("utf-8") Burada encode() adlı bir metottan yararlandı˘ ımıza dikkat edin.. Bunların bir sey ifade edebilmesi için bir kod çözücü vasıtasıyla kodlanması gerekir. "w") . Bu fonksiyonun yaptı˘ ı s s g sey bir karakter dizisini kod konumları seklinde temsil etmekten ibarettir..decode("utf-8") u’\u015f’ ˙ste Python’da asıl dönü¸türme i¸lemlerini yapanlar bu encode() ve decode() adlı metotlardır.Çünkü unicode() fonksiyonu da aslında bir dönü¸türme i¸lemi yapmaz.. I¸ s s Dolayısıyla artık söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ >>> >>> >>> >>> kardiz = "ı¸ık" s unikod = unicode(kardiz.4.

Python’da unicode dizisi olu¸turmak oldukça kolay. ¸ s Su da bir unicode dizisidir: ¸ >>> unidiz = u"ı¸ık" s Bu unicode dizisi. len() fonksiyonu g her bir kod konumunu bir baytmı¸ gibi de˘ erlendirecektir: s g . “kardiz” adlı de˘ i¸keni etkile¸imli kabukta yazdırırsak baytları temsil eden karakterleri tek tek gs s görebiliriz: >>> kardiz ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ Su ise bir unicode dizisidir: ¸ >>> unidiz = u"elma" Gördü˘ ünüz gibi. Ayrıca len() fonksiyonu da bir karakter dizisindeki karakter sayısını de˘ il bayt g sayısını veriyor. karakter dizilerinin aksine baytlardan de˘ il unicode kod konumlarından g olu¸ur. E˘ er yukarıdaki unicode dizisini etkile¸imli kabukta yazdıracak olursanız bu unicode s g s kod konumlarını görebilirsiniz: >>> unidiz u’\u0131\u015f\u0131k’ E˘ er len() fonksiyonunu bu unicode dizisi üzerine uygulayacak olursanız.write(unibayt) >>> f. Yapmamız gereken tek g s sey karakter dizisinin ba¸ına bir “u” harfi getirmek.close() Bu kısmı kısaca özetleyecek olursak söyle söyleyebiliriz: ¸ Python’da karakterlere ili¸kin iki farklı tip bulunur: karakter dizileri ve unicode dizileri s Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> kardiz = "elma" Bu karakter dizisi 4 baytlık bir veri içerir: >>> len(kardiz) 4 Su da bir karakter dizisidir: ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s Bu karakter dizisi ise 7 baytlık bir veri içerir: >>> len(kardiz) 7 Buradan çıkan sonuca bakarak karakter dizisi ile bayt sayısının aynı sey olmadı˘ ını anlamı¸ ¸ g s oluyoruz.>>> f.

Bu kod çözücüleri içinde en esnek ve yaygın olanı utf-8 adlı kod çözücüdür. Bu kod çözücülerin her biri..lookup("LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE") u’\u011f’ Bir de suna bakalım: ¸ . s g Küçük bir örnek verelim: >>> import unicodedata >>> unicodedata.decode("utf-8") u’\u0131\u015f\u0131k’ Yukarıdaki i¸lem sununla aynıdır: s ¸ >>> unicode(kardiz. E˘ er g g isterseniz bu ismi ve lookup() metodunu kullanarak söz konusu karakterin unicode kod konumuna da ula¸abilirsiniz: s >>> unicodedata.4.4 unicodedata Modülü Bu modül unicode veritabanına eri¸erek.>>> len(unidiz) 4 Kod konumlarının bir i¸e yarayabilmesi için bunların uygun bir kod çözücü yardımıyla bayta s çevrilmeleri gerekir. "utf-8") u’\u0131\u015f\u0131k’ Böylece Python’daki “unicode” deste˘ ine ili¸kin en önemli metotları görmü¸ olduk. karakter dizisi g olur: >>> type(unidiz. kod konumlarını farklı bir biçimde ve boyutta bayta çevirir..encode("utf-8") <type ’str’> E˘ er bir karakter dizisini unicode kod konumları ile temsil etmek isterseniz decode() metog dundan yararlanabilirsiniz: >>> kardiz. Unicode sistemi içinde UTF-8.name(u"˘") g ’LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE’ “˘ ” harfinin unicode sistemindeki uzun adı “LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE”dir. g s s Python’da “unicode”ye ili¸kin bazı önemli modülleri de incelemeye geçebiliriz. Python’da kod konumlarını bayta çevirmek için encode() adlı bir metottan yararlanabiliriz: >>> unidiz. bu veritabanındaki bilgileri kullanmamızı sa˘ lar. UTF-16 ve UTF-32 gibi kod çözücüler vardır.encode("utf-8") ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ Unicode kod konumları bayta çevrildikten sonra artık bir unicode dizisi de˘ il. s Artık 18.

g g g 18. s g her türlü dosya i¸leminde kullanabilirsiniz..category(u"˘") g ’L1’ category() metodu ise bir unicode dizisinin unicode sistemindeki kategorisini gösteriyor. Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ e göre “˘ ” harfinin kategorisi “L1” yani “Latin-1”.4. s g Ayrıca bu metot.>>> unicodedata. "r".open("unicode.txt". yukarıdaki encode() metodunu kullanarak yaptı˘ ımız dosyaya yazma i¸lemini g s biraz daha kolayla¸tırabilir: s >>> >>> >>> >>> import codecs f = codecs. “r”.5 codecs Modülü Bu modül Python’da bir dosyayı.. "w". .txt". dosya i¸lemleri konusunu i¸lerken s s s gördü˘ ümüz open() metoduyla birbirine çok benzer.open() metodunda da dosyaları “w”. encoding="utf-8") f.open("deneme. kod çözücüyü de belirterek açmamızı sa˘ lar: g import codecs f = codecs. encoding="utf-8") for i in f: print i Böylece dosya içindeki ascii dı¸ı karakterleri do˘ ru görüntüleyebiliriz. “a” gibi kiplerde açabilirsiniz.write(u"ı¸ık") s f.close() Elbette codecs modülünün open() metodunu sadece yeni dosya olu¸turmak için de˘ il. g Tıpkı o metotta oldu˘ u gibi g codecs. Bu metot.

örne˘ in. Hatta düzenli ifadelerin Python içinde ayrı bir dil olarak dü¸ünülmesi gerekti˘ ini söyleyenler dahi vardır.. düzenli ifadeleri kullanarak neler yapabiliriz? Çok genel bir ifadeyle. çok sayıda belge üzg s g erinde tek hareketle istedi˘ imiz de˘ i¸iklikleri yapabiliriz. s Peki. mesela. düzenli ifadelerden kaçabildi˘ imiz müddetçe kaçmamız gerekir. Emin olun yüzlerce dosya üzerinde tek tek elle de˘ i¸iklik yapmaktan daha zor de˘ ildir gs g düzenli ifadeleri ö˘ renip kullanmak.. Sizin de çaba g g göstermeniz. Tabii her güzel sey gibi. hatta basit bir i¸lemi gerçekle¸tirmek için yazdı˘ ınız kod sayfa sınırlarını zorlamaya s s s g ba¸lamı¸sa. düzenli g ¸ ifadelerin nimetlerinden yararlanabilecek düzeye gelmek de biraz kan ve gözya¸ı istiyor. Ama bir noktadan sonra karakter dizilerini kullanarak yazdı˘ ınız kodlar iyice karma¸ıkla¸maya ba¸lamı¸sa. Çünkü karakter dizisi metotları. düzenli ifadelere kıyasla hem daha basit. s g Bütün zorluklarına ra˘ men programlama deneyimimizin bir noktasında mutlaka kar¸ımıza g s çıkacak olan bu yapıyı ö˘ renmemizde büyük fayda var. g g elle yapılması saatler sürecek bir i¸lemi saliseler içinde yapabildi˘ inizi gördü˘ ünüzde eminim s g g düzenli ifadelerin ne büyük bir nimet oldu˘ unu anlayacaksınız. Hatta düzenli ifadeleri ö˘ rendikten sonra onsuz geçen yıllarınıza g acıyacaksınız. s s s Ama bu durumda Jamie Zawinski’nin su sözünü de aklınızdan çıkarmayın: “Bazıları. düzenli ifadeler bize zorlukları unutturacak kadar büyük kolaylıklar s g sunar. Bu veriler. bu yapıyı kullanarak metinleri veya karakter dizilerini parma˘ ımızda oynatabiliriz. ¸ s 289 . i¸te o noktada artık düzenli ifadelerin dünyasına adım atmanız gerekiyor olabilir. hem de çok daha hızlıdır. Düzenli ifadeleri ö˘ rendikten sonra. E˘ er g g Python’daki karakter dizisi metotları. Simdi lafı daha fazla uzatmadan i¸imize koyulalım.’ ˙ste onların s s ¸ I¸ bir sorunu daha vardır artık. düzenli ifadeler ne kadar u˘ ra¸tırıcı olsa da programcının g s en önemli silahlarından biridir. Hem zaten biz de bu sayfalarda bu “sevimsiz” konuyu g olabildi˘ ince sevimli hale getirmek için elimizden gelen çabayı gösterece˘ iz. o anda yapmak istedi˘ imiz sey için yeterli geliyorsa mutg ¸ laka o metotları kullanmalıyız. bir sorunla ¸ kar¸ı kar¸ıya kaldıklarında söyle der: ‘Evet... düzenli ifadeleri kullanmam gerekiyor. Bunun dı¸ında. kodların her tarafı if deyimleriyle dolg s s s s mu¸sa. Unutmayın. toplu halde görmek g istedi˘ imiz web adreslerinin bir listesi olabilir. bol bol alı¸tırma yapmanız durumunda düzenli ifadeleri kavramak o kadar da s zorlayıcı olmayacaktır. Örne˘ in bir web sitesinde g g da˘ ınık halde duran verileri bir çırpıda ayıklayabiliriz. g gs Genel bir kural olarak.“ Ba¸ta da söyledi˘ im gibi.BÖLÜM 19 Düzenli ˙fadeler (Regular I Expressions) Düzenli ifadeler Python programlama dilindeki en çetrefilli konulardan biridir.

yukarıdaki metotların/fonksiyonların en sık kullanılanlarını size olabildi˘ ince yalın g bir sekilde anlatmaya çalı¸aca˘ ız. öncelikle bir düzenli ifade kalıbı olu¸turup. Biz bu sayfada ve ilerleyen g sayfalarda." Varsayalım ki biz bu karakter dizisi içinde “python” kelimesi geçip geçmedi˘ ini ö˘ renmek isg g tiyoruz.1 match() Metodu Bir önceki bölümde metotlar hakkında yardım almaktan bahsederken ilk örne˘ imizi match() g metoduyla vermi¸tik. Diyelim ki elimizde söyle bir karakter dizisi var: g s ¸ >>> a = "python güçlü bir programlama dilidir. Düzenli ifadeleri bu örne˘ e g uygulayabilmek için yapmamız gereken sey. 19. bu yardım dosyaları pek i¸inize yaramayacaktır. flags=0) Try to apply the pattern at the start of the string. daha ¸ s sonra bu kalıbı yukarıdaki karakter dizisi ile kar¸ıla¸tırmak. Biz bütün bu i¸lemleri match() s s s metodunu kullanarak yapabiliriz: . Etkile¸imli kabukta su kodu yazıyoruz: s ¸ >>> dir(re) Tabii yukarıdaki dir(re) fonksiyonunu yazmadan önce import re seklinde modülümüzü içe ¸ aktarmı¸ olmamız gerekiyor. düzenli ifadeler bir programcının en önemli silahlarından g biridir. s Bu arada yukarıdaki yardım bölümünden çıkmak için klavyedeki q dü˘ mesine basmanız g gerekir. string. s match() metodunu tarif etmek yerine. Ve bunu da düzenli ifadeleri kullanarak yapmak istiyoruz. düzenli ifadeleri kullanabilmemiz için de öncelikle bu re modülünü içe aktarmamız gerekecek. s ¸ Tıpkı os modülünde. Dolayısıyla e˘ er ˙ g Ingilizce bilmiyorsanız. E˘ er isterseniz. Bu modülün adı re.match) Help on function match in module re: match(pattern. Su halde silahımızın özelliklerine bakalım. s Gördü˘ ünüz gibi. Tkinter modülünde ve öteki bütün modüllerde oldu˘ u g gibi. Python’un yardım dosyaları hep ˙ Ingilizce. o halde match() metodu ile devam edelim. returning a match object.1 Düzenli ˙fadelerin Metotları I Python’daki düzenli ifadelere ili¸kin her sey bir modül içinde tutuluyor. re modülü içinde epey metot/fonksiyon var. isterseniz bir örnek yardımıyla bu metodun ne i¸e s yaradı˘ ını anlamaya çalı¸alım. Yani bu yapının bize sundu˘ u araçları söyle ¸ g ¸ bir listeleyelim. Bu i¸lemi nasıl yapaca˘ ımızı çok iyi biliyorsunuz: s g >>> import re Bir önceki bölümde söyledi˘ imiz gibi. su komutu kullanarak yukarıdaki metot¸ s g g ¸ lar/fonksiyonlar hakkında yardım da alabilirsiniz: >>> help(metot_veya_fonksiyon_adı) Bir örnek vermek gerekirse: >>> help(re. or None if no match was found.19. sys modülünde. Ne yazık ki.1.

. karakter dizilerinin split() metodu yardımıyla da g s yapabiliriz: >>> a. Bize söyledi˘ i s g g tek sey. python seklinde bir düzenli ifade kalıbı olu¸turduk. ˙ g Ikinci argümanımız ise (yani parantez içindeki ikinci de˘ er). s s g g ¸ karakter dizisi içinde bulunmu¸. aradı˘ ımız seyi buldu˘ u.. ENTER tu¸una bastıktan sonra None çıktısı geldi. Düzenli ifade kalıpları match() ¸ s metodunun ilk argümanıdır (yani parantez içindeki ilk de˘ er). Buradan çıkardı˘ ımız sonuca göre.match("Java". match() metodu bize olumsuz yanıt veriyor.a) ifadesi aracılı˘ ıyla python s s s s g g ifadesi ile a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisinin e¸le¸ip e¸le¸medi˘ ini sorguluyoruz. Bir de su örne˘ e bakalım: ¸ g >>> re. hazırladı˘ ımız kalıbı kendisiyle e¸le¸tirece˘ imiz karakter dizisi g g s s g olacaktır. Aslında biz görmesek de Python s g burada None çıktısı veriyor. Yukarıdaki çık¸ g ¸ g tıda gördü˘ ümüz ifadeye Python’cada e¸le¸me nesnesi (match object) adı veriliyor. Bunu söyleme tarzı da yukarıdaki gibi.>>> re. E˘ er yukarıdaki komutu söyle yazarsak None çıktısını biz de göreg ¸ biliriz: >>> print re. a) Burada a de˘ i¸keninde “güçlü” ifadesi geçti˘ i halde match() metodu bize bir e¸le¸me gs g s s nesnesi döndürmedi. g s a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisi ile e¸le¸miyormu¸.match("güçlü". Aslında bu normal. gs g s s s g Python match() metodu yardımıyla aradı˘ ımız seyi e¸le¸tirdi˘ i zaman bir e¸le¸me nesnesi g ¸ s s g s s (match object) döndürüyor.match("Java".match("python". g s s g Biraz kafa karı¸tırmak için söyle bir örnek verelim: s ¸ >>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re. Çünkü match() metodu bir karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakar. Çünkü g s s match() metodu yardımıyla yaptı˘ ımız sey aslında bir e¸le¸tirme i¸lemidir (match kelimesi ˙ g ¸ s s s Ingilizce’de e¸le¸mek anlamına geliyor).match("güçlü". Klavyede ENTER tu¸una bastıktan sonra kar¸ımıza söyle bir çıktı gelecek: s s ¸ <_sre. Yani aradı˘ ımız sey. o zaman da None de˘ erini döndürüyor. Bir de suna bakalım: gs s s ¸ . Bizim gs g s s s s g örne˘ imizde python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisi ile e¸le¸ti˘ i için bize bir e¸le¸me g gs g s s g s s nesnesi döndürülüyor.SRE_Match object at 0xb7d111e0> Bu çıktı.match("python".split()[0] == "python" True Demek ki a de˘ i¸keninin en ba¸ında “python” ifadesi varmı¸. Yani Python güçlü bir dildir ifadesini tutan a de˘ i¸kenine s gs re.a) gibi bir fonksiyon uyguladı˘ ımızda.a) Burada ENTER tu¸una bastı˘ ımızda hiç bir çıktı almıyoruz. Demek ki Java ifadesi. Yani re. Aslında match() metodunun yaptı˘ ı bu i¸i. match() metodu a de˘ i¸keninin g gs yalnızca en ba¸ına bakaca˘ ı için ve a de˘ i¸keninin en ba¸ında “güçlü” yerine “python” oldu˘ u s g gs s g için. Biz burada python düzenli ifadesinin a de˘ i¸keniyle s s gs e¸le¸ip e¸le¸medi˘ ine bakıyoruz. E˘ er e¸le¸me yoksa. düzenli ifade kalıbının karakter dizisi ile e¸le¸ti˘ i anlamına geliyor.a) None Gördü˘ ünüz gibi.a) Burada. Python bize burada ne buldu˘ unu söylemiyor.

4. Ama istersek tabii ki bulunan seyi de ¸ g ¸ görme imkânımız var. re. match() metodu re modülü içindeki fonksiyonlardan biridir.split()[0] == "güçlü" False Veya aynı i¸i sadece startswith() metodunu kullanarak dahi yapabiliriz: s >>> a.SRE_Match object at 0xb7d111e0> >>> re. Dolayısıyla düzenli ifadeleri kullanabilmek için öncelikle bu re modülünü import re diyerek içe aktarmamız gerekir. 2. match() metodu None g g ¸ s de˘ eri döndürür. s s 8. match() s s s s metodu ile bulunan seyin ne oldu˘ unu göremiyoruz.sorgu) <_sre.match("124".group() perl Burada. Düzenli ifadeler Python’un çok güçlü araçlarından biridir. E˘ er aradı˘ ımız sey karakter dizisinin en ba¸ında yer alıyorsa. Hatırlarsanız. E˘ er aradı˘ ımız sey karakter dizisinin en ba¸ında yer almıyorsa.sorgu) <_sre." >>> b = re. ˙ste burada de˘ i¸kene g s s I¸ gs . split() veya startswith() metotlarını kullanmak daha mantıklıdır. g 5. Bunun için group() metodunu kullanaca˘ ız: g >>> a = "perl. s 7. 6.startswith("python") E˘ er düzenli ifadelerden tek beklentiniz bir karakter dizisinin en ba¸ındaki veriyle e¸le¸tirme g s s s i¸lemi yapmaksa.>>> a. e˘ er g s s s g g e¸le¸me varsa Python bize bir e¸le¸me nesnesi döndürecektir.sorgu) None ˙ Isterseniz simdiye kadar ö˘ rendi˘ imiz seyleri söyle bir gözden geçirelim: ¸ g g ¸ ¸ 1. match() metodu bir g g ¸ s e¸le¸tirme nesnesi döndürür.match("1".a) fonksiyonunu bir de˘ i¸kene atadık. python ve ruby yüksek seviyeli dillerdir.match("perl". match() metodu ile bir e¸le¸tirme i¸lemi yaptı˘ ımızda. Çünkü s split() ve startswith() metotları match() metodundan çok daha hızlı çalı¸acaktır.match("1234".a) >>> print b. Python’daki düzenli ifadelere ili¸kin bütün fonksiyonlar re adlı bir modül içinde yer alır.SRE_Match object at 0xb7d111e0> >>> re.match("perl". s 3. bu fonksiygs onu komut satırına yazdı˘ ımızda bir e¸le¸me nesnesi elde ediyorduk. Ama biz bu çıktıdan. g Daha önce söyledi˘ imiz gibi. match() metodu bir karakter dizisinin yalnızca en ba¸ına bakar. s match() metodunu kullanarak bir kaç örnek daha yapalım: >>> sorgu = "1234567890" >>> re. re modülünün içeri˘ ini dir(re) komutu yardımıyla listeleyebiliriz.

match("Adana".group() Hata mesajımız: Traceback (most recent call last): File "<stdin>".iddia) I >>> if nesne: . ˙ g gs s s Isterseniz bu nesnenin metotlarına bir göz gezdirebiliriz: >>> dir(b) Dikkat ederseniz yukarıda kullandı˘ ımız group() metodu listede görünüyor. print "e¸le¸en ifade: %s" %nesne.atadı˘ ımız sey aslında bu e¸le¸me nesnesinin kendisi oluyor. search() metodu karakter s s s s . ¸ s 19..group() s s .. line 1. iddia) I >>> print nesne. g ¸ karakter dizilerinin sadece ba¸ına bakmasını engellemenin yolları olmakla birlikte. print "e¸le¸me ba¸arısız!" s s s Simdi isterseniz bu match() metoduna bir ara verip ba¸ka bir metodu inceleyelim. match() metodunun. bizim i¸imizi s s görecek çok daha kullanı¸lı bir metodu vardır düzenli ifadelerin... do˘ rug g dan do˘ ruya düzenli ifadelerin de˘ il. else: . e¸le¸me nesnelerinin bir metodudur.match("˙stanbul".2 search() Metodu Bir önceki bölümde inceledi˘ imiz match() metodu.SRE_Match’> Gördü˘ ünüz gibi. iddia) >>> print nesne. Önceki bölümde dir(re) seks ¸ linde gösterdi˘ imiz listeye tekrar bakarsanız. Listedeki öbür g g s s metotları da sırası geldi˘ inde inceleyece˘ iz. match() metodu bir karakter dizisinin en ba¸ına bakıp bir e¸le¸tirme i¸lemi yaparken. Ama her zaman istedi˘ imiz sey bununla sınırlı olmayacaktır. karakter dizilerinin sadece en ba¸ına bakıyg s ordu.group() Peki. b de˘ i¸keninin tipi bir e¸le¸me nesnesi (match object). Simdi isterseniz bir örnek daha yapıp bu konuyu g g ¸ kapatalım: >>> iddia = "Adana memleketlerin en güzelidir!" >>> nesne = re. orada re modülünün search() adlı bir metodu g oldu˘ unu göreceksiniz. Hemen bakalım: >>> nesne = re. Bu metot. e¸le¸tirmek istedi˘ imiz düzenli ifade kalıbı bulunamazsa ne olur? Öyle bir durumda s s g yukarıdaki kodlar hata verecektir. ˙ste bu yazımızda inceleyece˘ imiz metot bu search() metodu olacakg I¸ g tır..1. O yüzden kodlarımızı suna g ¸ benzer bir sekilde yazmamız daha mantıklı olacaktır: ¸ >>> nesne = re.. in <module> AttributeError: ’NoneType’ object has no attribute ’group’ Böyle bir hata.match("˙stanbul". search() metodu ile match() metodu arasında çok önemli bir fark vardır. Bu durumu su sekilde teyit edeg ¸ s s ¸ ¸ bilirsiniz: >>> type(b) <type ’_sre. yazdı˘ ınız bir programın çökmesine neden olabilir.

dizisinin genelinde bir arama i¸lemi yapar. Yani biri e¸le¸tirir, öbürü arar. Zaten search kelimesi s s s de ˙ Ingilizce’de aramak anlamına gelir... Hatırlarsanız, match() metodunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re.match("güçlü", a)

Yukarıdaki kod, karakter dizisinin ba¸ında bir e¸le¸me bulamadı˘ ı için bize None de˘ eri s s s g g döndürüyordu. Ama e˘ er aynı i¸lemi söyle yaparsak, daha farklı bir sonuç elde ederiz: g s ¸
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re.search("güçlü", a) <_sre.SRE_Match object at 0xb7704c98>

Gördü˘ ünüz gibi, search() metodu “güçlü” kelimesini buldu. Çünkü search() metodu, g match() metodunun aksine, bir karakter dizisinin sadece ba¸ tarafına bakmakla yetinmiyor, s karakter dizisinin geneli üzerinde bir arama i¸lemi gerçekle¸tiriyor. Tıpkı match() metodunda s s oldu˘ u gibi, search() metodunda da group() metodundan faydalanarak bulunan seyi görüng ¸ tüleyebiliriz:
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> b = re.search("güçlü",a) >>> print b.group()

Simdiye kadar hep karakter dizileri üzerinde çalı¸tık. ˙ ¸ s Isterseniz biraz da listeler üzerinde örnekler verelim. Söyle bir listemiz olsun: ¸
>>> liste = ["elma", "armut", "kebap"] >>> re.search("kebap", liste)

Ne oldu? Hata aldınız, de˘ il mi? Bu normal. Çünkü düzenli ifadeler karakter dizileri üzg erinde i¸ler. Bunlar do˘ rudan listeler üzerinde i¸lem yapamaz. O yüzden bizim Python’a biraz s g s yardımcı olmamız gerekiyor:
>>> for i in liste: ... b = re.search("kebap", i) ... if b: ... print b.group() ... kebap

Hatta simdiye kadar ö˘ rendiklerimizle daha karma¸ık bir seyler de yapabiliriz: ¸ g s ¸
>>> import re >>> import urllib >>> f = urllib.urlopen("http://www.istihza.com") >>> for i in f.readlines(): ... b = re.search("programlama", i) ... if b: ... print b.group() ... programlama programlama

Gördü˘ ünüz gibi, http://www.istihza.com sayfasında kaç adet “programlama” kelimesi geçiyg orsa hepsi ekrana dökülüyor. Siz isterseniz bu kodları biraz daha geli¸tirebilirsiniz: s
#-*-coding:utf-8-*import re import urllib kelime = raw_input("istihza.com’da aramak \ istedi˘iniz kelime: ") g adres = urllib.urlopen("http://www.istihza.com") kar_dizisi = "".join(adres) nesne = re.search(kelime,kar_dizisi) if nesne: print "kelime bulundu: %s"%nesne.group() else: print "kelime bulunamadı!: %s"%kelime

˙ Ilerde bilgimiz artınca daha yetkin kodlar yazabilecek duruma gelece˘ iz. Ama simdilik elimg ¸ izde olanlar ancak yukarıdaki kodu yazmamıza müsaade ediyor. Unutmayın, düzenli ifadeler sahasında ısınma turları atıyoruz daha...

19.1.3 findall() Metodu
Python komut satırında, yani etkile¸imli kabukta, dir(re) yazdı˘ ımız zaman aldı˘ ımız listeye s g g tekrar bakarsak orada bir de findall() adlı bir metodun oldu˘ unu görürüz. ˙ste bu bölümde g I¸ findall() adlı bu önemli metodu incelemeye çalı¸aca˘ ız. s g Önce söyle bir metin alalım elimize: ¸
metin = """Guido Van Rossum Python’u geli¸tirmeye 1990 yılında ba¸lamı¸... s s s Yani aslında Python için nispeten yeni bir dil denebilir. Ancak Python’un çok uzun bir geçmi¸i olmasa da, bu dil öteki dillere kıyasla kolay olması, s hızlı olması, ayrı bir derleyici programa ihtiyaç duymaması ve bunun gibi pek çok nedenden ötürü ço˘u kimsenin gözdesi haline gelmi¸tir. Ayrıca g s Google’nin de Python’a özel bir önem ve de˘er verdi˘ini, çok iyi derecede g g Python bilenlere i¸ olana˘ı sundu˘unu da hemen söyleyelim. Mesela bundan s g g kısa bir süre önce Python’un yaratıcısı Guido Van Rossum Google’de i¸e ba¸ladı...""" s s

Bu metin içinde geçen bütün “Python” kelimelerini bulmak istiyoruz:
>>> print re.findall("Python",metin) [’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’]

Gördü˘ ünüz gibi, metinde geçen bütün “Python” kelimelerini bir çırpıda liste olarak aldık. Aynı g i¸lemi search() metodunu kullanarak yapmak istersek yolu biraz uzatmamız gerekir: s
>>> liste = metin.split() >>> for i in liste: ... nesne = re.search("Python",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ...

Python Python Python Python Python Python

Gördü˘ ünüz gibi, metinde geçen bütün “Python” kelimelerini search() metodunu kullanarak g bulmak için öncelikle “metin” adlı karakter dizisini, daha önce karakter dizilerini i¸lerken s gördü˘ ümüz split() metodu yardımıyla bir liste haline getiriyoruz. Ardından bu liste üzerinde g bir for döngüsü kurduktan sonra search() ve group() metotlarını kullanarak bütün “Python” kelimelerini ayıklıyoruz. E˘ er karakter dizisini yukarıdaki sekilde listeye dönü¸türmezsek söyle g ¸ s ¸ bir netice alırız:
>>> nesne = re.search("Python",metin) >>> print nesne.group() Python

Bu sekilde metinde geçen sadece ilk “Python” kelimesini alabiliyoruz. E˘ er, do˘ rudan karakter ¸ g g dizisine, listeye dönü¸türmeksizin, for döngüsü uygulamaya kalkarsak söyle bir sey olur: s ¸ ¸
>>> for i in a: ... nesne = re.search("Python",metin) ... if nesne: ... print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, yukarıdaki kod ekranımızı “Python” çıktısıyla dolduruyor. E˘ er en sonda g g print nesne.group() yazmak yerine print i yazarsanız, Python’un ne yapmaya çalı¸tı˘ ını s g ve neden böyle bir çıktı verdi˘ ini anlayabilirsiniz. g

19.2 Metakarakterler
Simdiye kadar düzenli ifadelerle ilgili olarak verdi˘ imiz örnekler sizi biraz sa¸ırtmı¸ olabilir. ¸ g ¸ s s “Zor dedi˘ in bunlar mıydı?” diye dü¸ünmü¸ olabilirsiniz. Haklısınız, zira “zor” dedi˘ im, bug s s g raya kadar olan kısımda verdi˘ im örneklerden ibaret de˘ ildir. Buraya kadar olan bölümde g g verdi˘ im örnekler i¸in en temel kısmını gözler önüne sermek içindi. Simdiye kadar olan g s ¸ bölümde, mesela, python karakter dizisiyle e¸le¸tirme yapmak için “python” kelimesini kuls s landık. Esasında bu, düzenli ifadelerin en temel özelli˘ idir. Yani python karakter dizisini bir g düzenli ifade sayacak olursak (ki zaten öyledir), bu düzenli ifade en ba¸ta kendisiyle e¸le¸es s s cektir. Bu ne demek? Söyle ki: E˘ er aradı˘ ınız sey python karakter dizisi ise, kullanmanız ¸ g g ¸ gereken düzenli ifade de “python” olacaktır. Diyoruz ki: “Düzenli ifadeler en ba¸ta kendileriyle s e¸le¸irler”. Buradan su anlam çıkıyor: Demek ki bir de kendileriyle e¸le¸meyen düzenli ifadeler s s ¸ s s var. ˙ste bu durum, Python’daki düzenli ifadelere ki¸ili˘ ini kazandıran seydir. Biraz sonra ne I¸ s g ¸ demek istedi˘ imizi daha açık anlayacaksınız. Artık gerçek anlamıyla düzenli ifadelere giri¸ g s yapıyoruz! Öncelikle, elimizde a¸a˘ ıdaki gibi bir liste oldu˘ unu varsayalım: s g g
>>> liste = ["özcan", "mehmet", "süleyman", "selim", ... "kemal", "özkan", "esra", "dündar", "esin", ... "esma", "özhan", "özlem"]

Diyelim ki, biz bu liste içinden özcan, özkan ve özhan ö˘ elerini ayıklamak/almak istiyoruz. g Bunu yapabilmek için yeni bir bilgiye ihtiyacımız var: Metakarakterler.

Metakarakterler; kabaca, programlama dilleri için özel anlam ifade eden sembollerdir. Örne˘ in g daha önce gördü˘ ümüz “\n” bir bakıma bir metakarakterdir. Çünkü “\n” sembolü Python g için özel bir anlam ta¸ır. Python bu sembolü gördü˘ ü yerde yeni bir satıra geçer. Yukarıda s g “kendisiyle e¸le¸meyen karakterler” ifadesiyle kastetti˘ imiz sey de i¸te bu metakarakterlerdir. s s g ¸ s Örne˘ in, “a” harfi yalnızca kendisiyle e¸le¸ir. Tıpkı “istihza” kelimesinin yalnızca kendisiyle g s s e¸le¸ece˘ i gibi... Ama mesela “\t” ifadesi kendisiyle e¸le¸mez. Python bu i¸areti gördü˘ ü s s g s s s g yerde sekme (tab) dü˘ mesine basılmı¸ gibi tepki verecektir. ˙ste düzenli ifadelerde de buna g s I¸ benzer metakarakterlerden yararlanaca˘ ız. Düzenli ifadeler içinde de, özel anlam ifade eden g pek çok sembol, yani metakarakter vardır. Bu metakarakterlerden biri de “[ ]” sembolüdür. Simdi yukarıda verdi˘ imiz listeden özcan, özhan ve özkan ö˘ elerini bu sembolden yararla¸ g g narak nasıl ayıklayaca˘ ımızı görelim: g
>>> re.search("öz[chk]an",liste)

Bu kodu böyle yazmamamız gerekti˘ ini artık biliyoruz. Aksi halde hata alırız. Çünkü daha önce g de dedi˘ imiz gibi, düzenli ifadeler karakter dizileri üzerinde i¸lem yapabilir. Listeler üzerinde g s de˘ il. Dolayısıyla komutumuzu su sekilde vermemiz gerekiyor: g ¸ ¸
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("öz[chk]an",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Aynı i¸lemi su sekilde de yapabiliriz: s ¸ ¸
>>> for i in liste: ... if re.search("öz[chk]an",i): ... print i

Ancak, bu örnekte pek belli olmasa da, son yazdı˘ ımız kod her zaman istedi˘ imiz sonucu g g vermez. Mesela listemiz söyle olsaydı: ¸
>>> liste = ["özcan demir", "mehmet", "süleyman", ... "selim", "kemal", "özkan nuri", "esra", "dündar", ... "esin", "esma", "özhan kamil", "özlem"]

Yukarıdaki kod bu liste üzerine uygulandı˘ ında, sadece almak istedi˘ imiz kısım de˘ il, ilgisiz g g g kısımlar da gelecektir. Gördü˘ ünüz gibi, uygun kodları kullanarak, özcan, özkan ve özhan g ö˘ elerini listeden kolayca ayıkladık. Bize bu imkânı veren sey ise “[ ]” adlı metakarakter oldu. g ¸ Aslında “[ ]” metakarakterinin ne i¸e yaradı˘ ını az çok anlamı¸ olmalısınız. Ama biz yine de s g s söyle bir bakalım bu metakaraktere. ¸ “[ ]” adlı metakarakter, yukarıda verdi˘ imiz listedeki “öz” ile ba¸layıp, “c”, “h” veya “k” g s harflerinden herhangi biri ile devam eden ve “an” ile biten bütün ö˘ eleri ayıklıyor. Gelin g bununla ilgili bir örnek daha yapalım:
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("es[mr]a",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, “es” ile ba¸layıp, “m” veya “r” harflerinden herhangi biriyle devam eden g s ve sonunda da “a” harfi bulunan bütün ö˘ eleri ayıkladık. Bu da bize esma ve esra çıktılarını g verdi... Dedi˘ imiz gibi, metakarakterler programlama dilleri için özel anlam ifade eden sembollerdir. g “Normal” karakterlerden farklı olarak, metakarakterlerle kar¸ıla¸an bir bilgisayar normalden s s farklı bir tepki verecektir. Yukarıda metakarakterlere örnek olarak “\n” ve “\t” kaçı¸ dizilerini s

vermi¸tik. Örne˘ in Python’da print "\n" gibi bir komut verdi˘ imizde, Python ekrana “\n” s g g yazdırmak yerine bir alt satıra geçecektir. Çünkü “\n” Python için özel bir anlam ta¸ımaktadır. s Düzenli ifadelerde de birtakım metakarakterlerin kullanıldı˘ ını ö˘ rendik. Bu metakarakterler, g g düzenli ifadeleri düzenli ifade yapan seydir. Bunlar olmadan düzenli ifadelerle yararlı bir i¸ ¸ s yapmak mümkün olmaz. Bu giri¸ bölümünde düzenli ifadelerde kullanılan metakarakterlere s örnek olarak “[ ]” sembolünü verdik. Herhangi bir düzenli ifade içinde “[ ]” sembolünü gören Python, do˘ rudan do˘ ruya bu sembolle e¸le¸en bir karakter dizisi aramak yerine, özel bir i¸lem g g s s s gerçekle¸tirecektir. Yani “[ ]” sembolü kendisiyle e¸le¸meyecektir... s s s Python’da bulunan temel metakarakterleri topluca görelim: [].*+?{}^$|() Do˘ rudur, yukarıdaki karakterler, çizgi romanlardaki küfürlere benziyor. Endi¸elenmeyin, g s biz bu metakarakterleri olabildi˘ ince sindirilebilir hale getirmek için elimizden gelen çabayı g gösterece˘ iz. g Bu bölümde düzenli ifadelerin zor kısmı olan metakarakterlere, okurlarımızı ürkütmeden, yumu¸ak bir giri¸ yapmayı amaçladık. Simdi artık metakarakterlerin temelini attı˘ ımıza göre üste s s ¸ g kat çıkmaya ba¸layabiliriz. s

19.2.1 [ ] (Kö¸ eli Parantez) s
[ ] adlı metakaraktere önceki bölümde de˘ inmi¸tik. Orada verdi˘ imiz örnek suydu: g s g ¸
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("öz[chk]an",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Yukarıdaki örnekte, bir liste içinde geçen özcan, özhan ve özkan ö˘ elerini ayıklıyoruz. Burada g bu üç ö˘ edeki farklı karakterleri (“c”, “h” ve “k”) kö¸eli parantez içinde nasıl belirtti˘ imize g s g dikkat edin. Python, kö¸eli parantez içinde gördü˘ ü bütün karakterleri tek tek liste ö˘ elerine s g g uyguluyor. Önce “öz” ile ba¸layan bütün ö˘ eleri alıyor, ardından “öz” hecesinden sonra “c” s g harfiyle devam eden ve “an” hecesi ile biten ö˘ eyi buluyor. Böylece özcan ö˘ esini bulmu¸ g g s oldu. Aynı i¸lemi, “öz” hecesinden sonra “h” harfini barındıran ve “an” hecesiyle biten ö˘ eye s g uyguluyor. Bu sekilde ise özhan ö˘ esini bulmu¸ oldu. En son hedef ise “öz” ile ba¸layıp “k” ¸ g s s harfi ile devam eden ve “an” ile biten ö˘ e. Yani listedeki özkan ö˘ esi... En nihayetinde de g g elimizde özcan, özhan ve özkan ö˘ eleri kalmı¸ oluyor. g s Bir önceki bölümde yine [ ] metakarakteriyle ilgili olarak su örne˘ i de vermi¸tik: ¸ g s
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("es[mr]a",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Bu örne˘ in de “özcan, özkan, özhan” örne˘ inden bir farkı yok. Burada da Python kö¸eli parang g s tez içinde gördü˘ ü bütün karakterleri tek tek liste ö˘ elerine uygulayıp, esma ve esra ö˘ elerini g g g bize veriyor. Simdi bununla ilgili yeni bir örnek verelim. ¸ Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸
>>> a = ["23BH56","TY76Z","4Y7UZ","TYUDZ","34534"]

Mesela biz bu listedeki ö˘ eler içinde, sayıyla ba¸layanları ayıklayalım. g s dikkatlice inceleyin:
>>> for i in a: ... if re.match("[0-9]",i): ... print i ... 23BH56 4Y7UZ 34534

Simdi su kodları ¸ ¸

Burada parantez içinde kullandı˘ ımız ifadeye dikkat edin. “0” ile “9” arasındaki bütün ö˘ eleri g g içeren bir karakter dizisi tanımladık. Yani kısaca, içinde herhangi bir sayı barındıran ö˘ eleri g kapsama alanımıza aldık. Burada ayrıca search() yerine match() metodunu kullandı˘ ımıza g da dikkat edin. match() metodunu kullanmamızın nedeni, bu metodun bir karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakması... Amacımız sayı ile ba¸layan bütün ö˘ eleri ayıklamak oldu˘ una s s g g göre, yukarıda yazdı˘ ımız kod, liste ö˘ eleri içinde yer alan ve sayı ile ba¸layan bütün ö˘ eleri g g s g ayıklayacaktır. Biz burada Python’a su emri vermi¸ oluyoruz: “Bana sayı ile ba¸layan bütün ¸ s s ö˘ eleri bul! Önemli olan bu ö˘ elerin sayıyla ba¸lamasıdır! Sayıyla ba¸layan bu ö˘ eler ister g g s s g harfle devam etsin, ister ba¸ka bir karakterle... Sen yeter ki bana sayı ile ba¸layan ö˘ eleri s s g bul!“ Bu emri alan Python, hemen liste ö˘ elerini gözden geçirecek ve bize 23BH56, 4Y7UZ ve 34534 g ö˘ elerini verecektir. Dikkat ederseniz, Python bize listedeki TY76Z ve TYUDZ ö˘ elerini verg g medi. Çünkü TY76Z içinde sayılar olsa da bunlar bizim ölçütümüze uyacak sekilde en ba¸ta ¸ s yer almıyor. TYUDZ ö˘ esinde ise tek bir sayı bile yok... g Simdi de isterseniz listedeki TY76Z ö˘ esini nasıl alabilece˘ imize bakalım: ¸ g g
>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z][A-Z][0-9]",i): ... print i

Burada dikkat ederseniz düzenli ifademizin ba¸ında A-Z diye bir sey yazdık. Bu ifade “A” ile s ¸ “Z” harfleri arasındaki bütün karakterleri temsil ediyor. Biz burada yalnızca büyük harfleri sorguladık. E˘ er küçük harfleri sorgulamak isteseydik “A-Z” yerine “a-z” diyecektik. Düzenli g ifademiz içinde geçen birinci “A-Z” ifadesi aradı˘ ımız karakter dizisi olan “TY76Z” içindeki “T” g harfini, ikinci “A-Z” ifadesi “Y” harfini, “0-9” ifadesi ise “7” sayısını temsil ediyor. Karakter dizisi içindeki geri kalan harfler ve sayılar otomatik olarak e¸le¸tirilecektir. O yüzden ons s lar için ayrı bir sey yazmaya gerek yok. Yalnız bu söyledi˘ imiz son sey sizi aldatmasın. Bu ¸ g ¸ “otomatik e¸le¸tirme” i¸lemi bizim su anda kar¸ı kar¸ıya oldu˘ umuz karakter dizisi için geçers s s ¸ s s g lidir. Farklı nitelikteki karakter dizilerinin söz konusu oldu˘ u ba¸ka durumlarda i¸ler böyle g s s yürümeyebilir. Düzenli ifadeleri ba¸arılı bir sekilde kullanabilmenin ilk sartı, üzerinde i¸lem s ¸ ¸ s yapılacak karakter dizisini tanımaktır. Bizim örne˘ imizde yukarıdaki gibi bir düzenli ifade kalıbı g olu¸turmak i¸imizi görüyor. Ama ba¸ka durumlarda, duruma uygun ba¸ka kalıplar yazmak s s s s gerekebilir/gerekecektir. Dolayısıyla, tek bir düzenli ifade kalıbıyla hayatın geçmeyece˘ ini ung utmamalıyız. Simdi yukarıdaki kodu search() ve group() metotlarını kullanarak yazmayı deneyin. Elde ¸ etti˘ iniz sonuçları dikkatlice inceleyin. match() ve search() metotlarının ne gibi farklılıklara g sahip oldu˘ unu kavramaya çalı¸ın... Sorunuz olursa bana nasıl ula¸aca˘ ınızı biliyorsunuz... g s s g Bu arada, düzenli ifadelerle ilgili daha fazla sey ö˘ rendi˘ imizde yukarıdaki kodu çok daha sade ¸ g g bir biçimde yazabilece˘ iz. g

19.2.2 . (Nokta)
Bir önceki bölümde [ ] adlı metakarakteri incelemi¸tik. Bu bölümde ise farklı bir metakarakteri s inceleyece˘ iz. ˙ g Inceleyece˘ imiz metakarakter: ”.” g Bu metakarakter, yeni satır karakteri hariç bütün karakterleri temsil etmek için kullanılır. Mesela:
>>> for i in liste: ... nesne = re.match("es.a",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... esma esra

Gördü˘ ünüz gibi, daha önce [ ] metakarakterini kullanarak yazdı˘ ımız bir düzenli ifadeyi bu kez g g farklı sekilde yazıyoruz. Unutmayın, bir düzenli ifade birkaç farklı sekilde yazılabilir. Biz bunlar ¸ ¸ içinde en basit ve en anla¸ılır olanını seçmeliyiz. Ayrıca yukarıdaki kodu birkaç farklı sekilde de s ¸ yazabilirsiniz. Mesela su yazım da bizim durumumuzda geçerli bir seçenek olacaktır: ¸
>>> for i in liste: ... if re.match("es.a",i): ... print i

Tabii ki biz, o anda çözmek durumunda oldu˘ umuz soruna en uygun olan seçene˘ i tercih g g etmeliyiz... Yalnız, unutmamamız gereken sey, bu ”.” adlı metakarakterin sadece tek bir ¸ karakterin yerini tutuyor olmasıdır. Yani söyle bir kullanım bize istedi˘ imiz sonucu vermez: ¸ g
>>> liste = ["ahmet","kemal", "kamil", "mehmet"] >>> for i in liste: ... if re.match(".met",i): ... print i

Burada ”.” sembolü “ah” ve “meh” hecelerinin yerini tutamaz. ”.” sembolünün görevi sadece tek bir karakterin yerini tutmaktır (yeni satır karakteri hariç). Ama biraz sonra ö˘ renece˘ imiz g g metakarakter yardımıyla “ah” ve “meh” hecelerinin yerini de tutabilece˘ iz. g ”.” sembolünü kullanarak bir örnek daha yapalım. Bir önceki bölümde verdi˘ imiz a listesini g hatırlıyorsunuz:
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ’34534’]

Önce bu listeye bir ö˘ e daha ekleyelim: g
>>> a.append("1agAY54")

Artık elimizde söyle bir liste var: ¸
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ... ’34534’, "1agAY54"]

Simdi bu listeye söyle bir düzenli ifade uygulayalım: ¸ ¸
>>> for i in a: ... if re.match(".[0-9a-z]",i): ... print i ...

23BH56 34534 1agAY54

Burada yaptı˘ ımız sey çok basit. Su özelliklere sahip bir karakter dizisi arıyoruz: g ¸ ¸ 1. Herhangi bir karakter ile ba¸layacak. Bu karakter sayı, harf veya ba¸ka bir karakter olas s bilir. 2. Ardından bir sayı veya alfabedeki küçük harflerden herhangi birisi gelecek. 3. Bu ölçütleri kar¸ıladıktan sonra, aradı˘ ımız karakter dizisi herhangi bir karakter ile devam s g edebilir. Yukarıdaki ölçütlere uyan karakter dizilerimiz: 23BH56, 34534, 1agAY54 Yine burada da kendinize göre birtakım de˘ i¸iklikler yaparak, farklı yazım sekilleri ve farklı gs ¸ metotlar kullanarak ne olup ne bitti˘ ini daha iyi kavrayabilirsiniz. Düzenli ifadeleri gere˘ i gibi g g anlayabilmek için bol bol uygulama yapmamız gerekti˘ ini unutmamalıyız. g

19.2.3 * (Yıldız)
Bu metakarakter, kendinden önce gelen bir düzenli ifade kalıbını sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸tirir. Tanımı biraz karı¸ık olsa da örnek yardımıyla bunu da anlayaca˘ ız: s s s g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i

Burada “*” sembolü kendinden önce gelen “a” karakterini sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸tiriyor. Yani mesela “st” içinde sıfır adet “a” karakteri var. Dolayısıyla bu karakter s s yazdı˘ ımız düzenli ifadeyle e¸le¸iyor. “sat” içinde bir adet “a” karakteri var. Dolayısıyla bu da g s s e¸le¸iyor. “saat” ve “saaat” karakter dizilerinde sırasıyla iki ve üç adet “a” karakteri var. Tabii s s ki bunlar da yazdı˘ ımız düzenli ifadeyle e¸le¸iyor. Listemizin en son ö˘ esi olan “falanca”da da g s s g ilk hecede bir adet “a” karakteri var. Ama bu ö˘ edeki sorun, bunun “s” harfiyle ba¸lamaması. g s Çünkü biz yazdı˘ ımız düzenli ifadede, aradı˘ ımız seyin “s” harfi ile ba¸lamasını, sıfır veya daha g g ¸ s fazla sayıda “a” karakteri ile devam etmesini ve ardından da “t” harfinin gelmesini istemi¸tik. s “falanca” ö˘ esi bu ko¸ulları kar¸ılamadı˘ ı için süzgecimizin dı¸ında kaldı. g s s g s Burada dikkat edece˘ imiz nokta, “*” metakarakterinin kendinden önce gelen yalnızca bir g karakterle ilgileniyor olması... Yani bizim örne˘ imizde “*” sembolü sadece “a” harfinin sıfır g veya daha fazla sayıda bulunup bulunmamasıyla ilgileniyor. Bu ilgi, en ba¸taki “s” harfini kaps samıyor. “s” harfinin de sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸mesini istersek düzenli ifademizi s s “s*a*t” veya “[sa]*t” biçiminde yazmamız gerekir... Bu iki seçenek içinde “[sa]*t” seklindeki ¸ yazımı tercih etmenizi tavsiye ederim. Burada, daha önce ö˘ rendi˘ imiz “[ ]” metakarakteri g g yardımıyla “sa” harflerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin... g Simdi ”.” metakarakterini anlatırken istedi˘ imiz sonucu alamadı˘ ımız listeye dönelim. Orada ¸ g g “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini listeden ba¸arıyla ayıklayamamı¸tık. O durumda bizim g s s ba¸arısız olmamıza neden olan kullanım söyleydi: s ¸
>>> liste = ["ahmet", "kemal", "kamil", "mehmet"] >>> for i in liste: ... if re.match(".met",i): ... print i

Ama artık elimizde “*” gibi bir araç oldu˘ una göre simdi istedi˘ imiz seyi yapabiliriz. Yapmamız g ¸ g ¸ gereken tek sey ”.” sembolünden sonra “*” sembolünü getirmek: ¸
>>> for i in liste: ... if re.match(".*met",i): ... print i

Gördü˘ ünüz gibi “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini bu kez ba¸arıyla ayıkladık. Bunu yapmamızı g g s sa˘ layan sey de “*” adlı metakarakter oldu... Burada Python’a su emri verdik: “Bana kelime g ¸ ¸ ba¸ında herhangi bir karakteri (”.” sembolü herhangi bir karakterin yerini tutuyor) sıfır veya s daha fazla sayıda içeren ve sonu da “met” ile biten bütün ö˘ eleri ver!” g Bir önceki örne˘ imizde “a” harfinin sıfır veya daha fazla sayıda bulunup bulunmamasıyla ilg gilenmi¸tik. Bu son örne˘ imizde ise herhangi bir harfin/karakterin sıfır veya daha fazla sayıda s g bulunup bulunmamasıyla ilgilendik. Dolayısıyla ”.*met” seklinde yazdı˘ ımız düzenli ifade, “ah¸ g met”, “mehmet”, “muhammet”, “ismet”, “kısmet” ve hatta tek ba¸ına “met” gibi bütün ö˘ eleri s g kapsayacaktır. Kısaca ifade etmek gerekirse, sonu “met” ile biten her sey (“met” ifadesinin ¸ kendisi de dâhil olmak üzere) kapsama alanımıza girecektir. Bunu günlük hayatta nerede kullanabilece˘ inizi hemen anlamı¸ olmalısınız. Mesela bir dizin içindeki bütün “mp3” dosyalarını g s bu düzenli ifade yardımıyla listeleyebiliriz:
>>> import os >>> import re >>> dizin = os.listdir(os.getcwd()) >>> for i in dizin: ... if re.match(".*mp3",i): ... print i

match() metodunu anlattı˘ ımız bölümde bu metodun bir karakter dizisinin yalnızca g ba¸langıcıyla ilgilendi˘ ini söylemi¸tik. Mesela o bölümde verdi˘ imiz su örne˘ i hatırlıyorsunuzs g s g ¸ g dur:
>>> a = "python güçlü bir dildir" >>> re.match("güçlü", a)

Bu örnekte Python bize çıktı olarak “None” de˘ erini vermi¸ti. Yani herhangi bir e¸le¸me bug s s s lamamı¸tı. Çünkü dedi˘ imiz gibi, match() metodu bir karakter dizisinin yalnızca en ba¸ına s g s bakar. Ama geldi˘ imiz su noktada artık bu kısıtlamayı nasıl kaldıraca˘ ınızı biliyorsunuz: g ¸ g
>>> re.match(".*güçlü",a)

Ama match() metodunu bu sekilde zorlamak yerine performans açısından en do˘ ru yol bu tür ¸ g i¸ler için search() metodunu kullanmak olacaktır. s Bunu da geçti˘ imize göre artık yeni bir metakarakteri incelemeye ba¸layabiliriz. g s

19.2.4 + (Artı)
Bu metakarakter, bir önceki metakarakterimiz olan “*” ile benzerdir. Hatırlarsanız, “*” metakarakteri kendisinden önceki sıfır veya daha fazla sayıda tekrar eden karakterleri ayıklıyordu. “+” metakarakteri ise kendisinden önceki bir veya daha fazla sayıda tekrar eden karakterleri ayıklar. Bildi˘ iniz gibi, önceki örneklerimizden birinde “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini g g su sekilde ayıklamı¸tık: ¸ ¸ s

>>> for i in liste: ... if re.match(".*met",i): ... print i

Burada “ahmet” ve “mehmet” dı¸ında “met” seklinde bir ö˘ e de bu düzenli ifadenin kapsamına s ¸ g girecektir. Mesela listemiz söyle olsa idi: ¸
>>> liste = ["ahmet","mehmet","met","kezban"]

Yukarıdaki düzenli ifade bu listedeki “met” ö˘ esini de içine alacaktı. Çünkü “*” adlı metakarakg ter sıfır sayıda tekrar eden karakterleri de ayıklıyor. Ama bizim istedi˘ imiz her zaman bu g olmayabilir. Bazen de, ilgili karakterin en az bir kez tekrar etmesini isteriz. Bu durumda yukarıdaki düzenli ifadeyi su sekilde yazmamız gerekir: ¸ ¸
>>> for i in liste: ... if re.match(".+met",i): ... print i

Burada su komutu vermi¸ olduk: ” Bana sonu ‘met’ ile biten bütün ö˘ eleri ver! Ama bana ‘met’ ¸ s g ö˘ esini yalnız ba¸ına verme!” Aynı i¸lemi search() metodunu kullanarak da yapabilece˘ imizi g s s g biliyorsunuz:
>>> for i in liste: ... nesne = re.search(".+met",i) ... if nesne: ... nesne.group() ... ahmet mehmet

Bir de daha önce verdi˘ imiz su örne˘ e bakalım: g ¸ g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i

Burada yazdı˘ ımız düzenli ifadenin özelli˘ i nedeniyle “st” de kapsama alanı içine giriyordu. g g Çünkü burada “*” sembolü “a” karakterinin hiç bulunmadı˘ ı durumları da içine alıyor. Ama g e˘ er biz “a” karakteri en az bir kez geçsin istiyorsak, düzenli ifademizi su sekilde yazmalıyız: g ¸ ¸
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa+t",i): ... print i

Hatırlarsanız önceki derslerimizden birinde kö¸eli parantezi anlatırken söyle bir örnek vers ¸ mi¸tik: s
>>> a = ["23BH56","TY76Z","4Y7UZ","TYUDZ","34534"] >>> for i in a: ... if re.match("[A-Z][A-Z][0-9]",i): ... print i

Burada amacımız sadece TY76Z ö˘ esini almaktı. Dikkat ederseniz, ö˘ enin ba¸ındaki “T” ve g g s “Y” harflerini bulmak için iki kez “[A-Z]” yazdık. Ama artık “+” metakarakterini ö˘ rendi˘ imize g g göre aynı i¸i daha basit bir sekilde yapabiliriz: s ¸

>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... TY76Z

Burada “[A-Z]” düzenli ifade kalıbını iki kez yazmak yerine bir kez yazıp yanına da “+” sembolünü koyarak, bu ifade kalıbının bir veya daha fazla sayıda tekrar etmesini istedi˘ imizi beg lirttik... “+” sembolünün ne i¸ yaptı˘ ını da anladı˘ ımıza göre, artık yeni bir metakarakteri incelemeye s g g ba¸layabiliriz. s

19.2.5 ? (Soru ˙sareti) I¸
Hatırlarsanız, “*” karakteri sıfır ya da daha fazla sayıda e¸le¸meleri; “+” ise bir ya da daha s s fazla sayıda e¸le¸meleri kapsıyordu. ˙ste simdi görece˘ imiz ”?” sembolü de e¸le¸me sayısının s s I¸ ¸ g s s sıfır veya bir oldu˘ u durumları kapsıyor. Bunu daha iyi anlayabilmek için önceden verdi˘ imiz g g su örne˘ e bakalım: ¸ g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i ... st sat saat saaat >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa+t",i): ... print i ... sat saat saaat

“*” ve “+” sembollerinin hangi karakter dizilerini ayıkladı˘ ını görüyoruz. Simdi de ”?” semg ¸ bolünün ne yaptı˘ ına bakalım: g
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa?t",i): ... print i ... st sat

Gördü˘ ünüz gibi, ”?” adlı metakarakterimiz, kendisinden önce gelen karakterin hiç bulung madı˘ ı (yani sıfır sayıda oldu˘ u) ve bir adet bulundu˘ u durumları içine alıyor. Bu yüzden de g g g çıktı olarak bize sadece “st” ve “sat” ö˘ elerini veriyor. g Simdi bu metakarakteri kullanarak gerçek hayatta kar¸ımıza çıkabilecek bir örnek verelim. ¸ s Bu metakarakterin tanımına tekrar bakarsak, “olsa da olur olmasa da olur” diyebilece˘ imiz g durumlar için bu metakarakterin rahatlıkla kullanılabilece˘ ini görürüz. g

Söyle bir örnek verelim: Diyelim ki bir metin üzerinde arama yapacaksınız. Aradı˘ ınız kelime ¸ g “uluslararası”:

metin = """Uluslararası hukuk, uluslar arası ili¸kiler altında bir disiplindir. Uluslararası ili¸kile s s

Not: Bu metin http://tr.wikipedia.org/wiki/Uluslararas%C4%B1_hukuk adresinden alınıp üzerinde ufak de˘ i¸iklikler yapılmı¸tır. gs s Simdi yapmak istedi˘ imiz sey “uluslararası” kelimesini bulmak. Ama dikkat ederseniz metin ¸ g ¸ içinde “uluslararası” kelimesi aynı zamanda “uluslar arası” seklinde de geçiyor. Bizim bu iki ¸ kullanımı da kapsayacak bir düzenli ifade yazmamız gerekecek.
>>> nesne = re.findall("[Uu]luslar ?arası",metin) >>> for i in nesne: ... print i

Verdi˘ imiz düzenli ifade kalıbını dikkatlice inceleyin. Bildi˘ iniz gibi, ”?” metakarakteri, g g kendinden önce gelen karakterin (düzenli ifade kalıbını) sıfır veya bir kez geçti˘ i durumları g arıyor. Burada ”?” sembolünü ” ” karakterinden, yani “bo¸luk” karakterinden sonra kullandık. s Dolayısıyla, “bo¸luk karakterinin sıfır veya bir kez geçti˘ i durumları” hedefledik. Bu sekilde s g ¸ hem “uluslar arası” hem de “uluslararası” kelimesini ayıklamı¸ olduk. Düzenli ifademizde s ayrıca söyle bir sey daha yazdık: “[Uu]”. Bu da gerekiyor. Çünkü metnimiz içinde “ulus¸ ¸ lararası” kelimesinin büyük harfle ba¸ladı˘ ı yerler de var... Bildi˘ iniz gibi, “uluslar” ve “Uluslar” s g g kelimeleri asla aynı de˘ ildir. Dolayısıyla hem “u” harfini hem de “U” harfini bulmak için, daha g önce ö˘ rendi˘ imiz “[]” metakarakterini kullanıyoruz. g g

19.2.6 { } (Küme Parantezi)
{ } adlı metakarakterimiz yardımıyla bir e¸le¸meden kaç adet istedi˘ imizi belirtebiliyoruz. Yine s s g aynı örnek üzerinden gidelim:
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa{3}t",i): ... print i ... saaat

Burada “a” karakterinin 3 kez tekrar etmesini istedi˘ imizi belirttik. Python da bu emrimizi g hemen yerine getirdi. Bu metakarakterin ilginç bir özelli˘ i daha vardır. Küme içinde iki farklı g sayı yazarak, bir karakterin en az ve en çok kaç kez tekrar etmesini istedi˘ imizi belirtebiliriz. g Örne˘ in: g
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa{0,3}t",i): ... print i ... st sat saat saaat

sa{0,3}t ifadesiyle, “a” harfinin en az sıfır kez, en çok da üç kez tekrar etmesini istedi˘ imiz g söyledik. Dolayısıyla, “a” harfinin sıfır, bir, iki ve üç kez tekrar etti˘ i durumlar ayıklanmı¸ oldu. g s Bu sayı çiftlerini de˘ i¸tirerek daha farklı sonuçlar elde edebilirsiniz. Ayrıca hangi sayı çiftinin gs daha önce ö˘ rendi˘ imiz ”?” metakarakteriyle aynı i¸i yaptı˘ ını bulmaya çalı¸ın... g g s g s

19.2.7 ^ (Sapka) ¸
^ sembolünün iki i¸levi var. Birinci i¸levi, bir karakter dizisinin en ba¸ındaki veriyi sorgulamaks s s tır. Yani aslında match() metodunun varsayılan olarak yerine getirdi˘ i i¸levi bu metakarakter g s yardımıyla açıkça belirterek yerine getirebiliyoruz. Su örne˘ e bakalım: ¸ g
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ... ’34534’, ’1agAY54’] >>> for i in a: ... if re.search("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... 23BH56 TY76Z 4Y7UZ 1agAY54

Bir de suna bakalım: ¸
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... BH5 TY7 Y7 AY5

Dikkat ederseniz, su son verdi˘ imiz kod oldukça hassas bir çıktı verdi bize. Çıktıdaki bütün ¸ g de˘ erler, aynen düzenli ifademizde belirtti˘ imiz gibi, yan yana bir veya daha fazla harf içeriyor g g ve sonra da bir sayı ile devam ediyor. Bu farklılı˘ ın nedeni, ilk kodlarda print i ifadesini kulg lanmamız. Bu durumun çıktılarımızı nasıl de˘ i¸tirdi˘ ine dikkat edin. Bir de su örne˘ e bakalım: gs g ¸ g
>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... TY76Z

Burada sadece TY76Z çıktısını almamızın nedeni, match() metodunun karakter dizilerinin en ba¸ına bakıyor olması. Aynı etkiyi search() metoduyla da elde etmek için, ba¸lıkta geçen “^” s s (¸apka) sembolünden yararlanaca˘ ız: s g
>>> for i in a: ... nesne = re.search("^[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... TY7

Gördü˘ ünüz gibi, “^” (¸apka) metakarakteri search() metodunun, karakter dizilerinin sadece g s en ba¸ına bakmasını sa˘ ladı. O yüzden de bize sadece, TY7 çıktısını verdi. Hatırlarsanız aynı s g kodu, sapkasız olarak, su sekilde kullanmı¸tık yukarıda: ¸ ¸ ¸ s
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne:

... ... BH5 TY7 Y7 AY5

print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, sapka sembolü olmadı˘ ında search() metodu karakter dizisinin ba¸ına bakg ¸ g s makla yetinmiyor, aynı zamanda karakter dizisinin tamamını tarıyor. Biz yukarıdaki koda bir “^” sembolü ekleyerek, metodumuzun sadece karakter dizisinin en ba¸ına bakmasını istes dik. O da emrimize sadakatle uydu. Burada dikkatimizi çekmesi gereken ba¸ka bir nokta s da search() metodundaki çıktının kırpılmı¸ olması. Dikkat ettiyseniz, search() metodu bize s ö˘ enin tamamını vermedi. Ö˘ elerin yalnızca “[A-Z]+[0-9]” kalıbına uyan kısımlarını kesip attı g g önümüze. Çünkü biz ona tersini söylemedik. E˘ er ö˘ elerin tamamını istiyorsak bunu açık açık g g belirtmemiz gerekir:
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9].*",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... BH56 TY76Z Y7UZ AY54

Veya metodumuzun karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakmasını istersek: s
>>> for i in a: ... nesne = re.search("^[A-Z]+[0-9].*",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... TY76Z

Bu kodlarda düzenli ifade kalıbının sonuna ”.*” sembolünü ekledi˘ imize dikkat edin. Böylelikle g metodumuzun sonu herhangi bir sekilde biten ö˘ eleri bize vermesini sa˘ ladık... ¸ g g Ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi, “^” metakarakterinin, karakter dizilerinin en ba¸ına demir atmak s g s dı¸ında ba¸ka bir görevi daha vardır: “Hariç” anlamına gelmek... Bu görevini sadece “[]” s s metakarakterinin içinde kullanıldı˘ ı zaman yerine getirir. Bunu bir örnekle görelim. Yukarıg daki listemiz üzerinde öyle bir süzgeç uygulayalım ki, 1agAY54 ö˘ esi çıktılarımız arasında g görünmesin... Bu ö˘ eyi avlayabilmek için kullanmamız gereken düzenli ifade söyle olacaktır: g ¸ [0-9A-Z][^a-z]+
>>> for i in a: ... nesne = re.match("[0-9A-Z][^a-z]+",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Burada su ölçütlere sahip bir ö˘ e arıyoruz: ¸ g 1. Aradı˘ ımız ö˘ e bir sayı veya büyük harf ile ba¸lamalı g g s 2. En ba¸taki sayı veya büyük harften sonra küçük harf GELMEMEL˙ (Bu ölçütü “^” i¸areti s I s sa˘ lıyor) g 3. Üstelik bu “küçük harf gelmeme durumu” bir veya daha fazla sayıda tekrar etmeli... Yani ba¸taki sayı veya büyük harften sonra kaç tane olursa olsun asla küçük harf gelmemeli s

search("^at$". "atkı".2..i): .. “$” i¸areti g s s g s aynı karakter dizisinin nasıl bitece˘ ini belirliyor. Verdi˘ imiz düzenli ifade kalıbı ile “at” ile ba¸layan ve g g s aynı sekilde biten karakter dizilerini ayıkladık.. Hatta istersek bu metakarakterleri birlikte de g kullanabiliriz: >>> for i in liste: ... “at” hecesiyle biten g g kelimeleri ayıklamak istiyoruz: >>> for i in liste: . print i .search("at$".(Bu ölçütü de “+” i¸areti sa˘ lıyor”) s g Bu ölçütlere uymayan tek ö˘ e “1agAY54” olacaktır. if re.i): . E˘ er biz “at” ile ba¸layan bütün ö˘ eleri ayıklamak isteseydik ne yapmamız gerekg s g ti˘ ini biliyorsunuz: g >>> for i in liste: .i): ... "sat"... karakter dizilerinin en ba¸ına demir attı˘ ını söylemi¸tik. “^” i¸areti bir karakter dizisinin nasıl ba¸layaca˘ ını belirlerken. Unutmayalım. if re. "mat".8 $ (Dolar) Bir önceki bölümde “^” i¸aretinin.. g 19... Bu sembol bir bakıma karakter dizilerinin nasıl ba¸layaca˘ ını belirliyordu.. Dolayısıyla bu ö˘ e çıktıda görünmeyecek. ¸ . "yat". g g Burada. "satılık"... print i . "rahat".. "katkı". s s g s Yani bu sembol arama/e¸le¸tirme i¸leminin karakter dizisinin en ba¸ından ba¸lamasını sa˘ lıys s s s s g ordu.search("^at". elimizde on ö˘ elik bir liste var. "katılım"] Gördü˘ ünüz gibi. at Sonuç tam da bekledi˘ imiz gibi oldu. Bu soyut açıkg s g lamaları somut bir örnekle ba˘ layalım: g >>> liste = ["at". bu “^” i¸aretinin “hariç” anlamı sadece “[]” metakarakterinin içinde kuls lanıldı˘ ı zaman geçerlidir. at fakat rahat mat yat sat Burada “$” metakarakteri sayesinde aradı˘ ımız karakter dizisinin nasıl bitmesi gerekti˘ ini beg g lirleyebildik. “^” i¸aretinin nasıl kullanıldı˘ ına ve küçük harfleri nasıl dı¸arıda bıraktı˘ ına dikkat s g s g edin.. .. Bu da bize “at” çıktısını verdi. Diyelim ki biz bu listeden.. print i .. if re... at atkı Gördü˘ ünüz gibi. "fakat". ˙ste simdi s g I¸ ¸ görece˘ imiz “dolar i¸areti” de ($) karakter dizilerinin nasıl bitece˘ ini belirliyor.

print i . "rahat".. "katkı".. at fakat atkı rahat mat yat sat . "fakat"... Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ >>> liste = ["10$". Peki biz ne yapaca˘ ız? ˙ste bu noktada “\” metakarakteri devreye g I¸ girecek.. "10TL". if re..19. . "satılık".2... if re.. bunu Python’a nasıl anlataca˘ ız? Çünkü bu sembolü yazdı˘ ımız zaman Python bunu farklı algılıyor.i): .2.. Yani mesela biz “$” sembolünü arıyor olsak. Peki burada ne i¸i var? Simdiye kadar ö˘ rendi˘ imiz konus g s s ¸ g g lardan gördü˘ ünüz gibi. “\” sembolünü kullanarak “$” i¸aretinin özel anlamından kaçtık.... Çünkü listemizde sayıyla biten bir karakter dizisi yok. bizim sayıyla biten bir karakter dizisi aradı˘ ımızı s g zannedecek. Python’daki düzenli ifadeler açısından özel anlam ta¸ıyan bir takım g s semboller/metakarakterler var. "20$".. Hemen bakalım: >>> for i in liste: ... 19.. "katılım"] >>> for i in liste: .. "sat".. 10$ 20$ Gördü˘ ünüz gibi. Bu ne des s g mek? Hemen görelim: >>> liste = ["at". g g Lafı dolandırmadan hemen bir örnek verelim.. Yani bir karakter dizisi içinde s s bu sembolleri arıyorsak e˘ er. "mat".9 \ (Ters Bölü) Bu i¸aret bildi˘ imiz “kaçı¸ dizisi”dir.... Bunlar kendileriyle e¸le¸miyorlar. "25£"] Amacımız bu listedeki dolarlı de˘ erleri ayıklamaksa ne yapaca˘ ız? Sunu deneyelim önce: g g ¸ >>> for i in liste: . if re. print i Python “$” i¸aretinin özel anlamından dolayı. print i . bunların ta¸ıdıkları özel anlam yüzünden bu sembolleri ayıklag s mak hemencecik mümkün olmayacaktır.. Bu g s metakarakteri de kısaca anlattı˘ ımıza göre yeni bir metakarakterle yolumuza devam edebilig riz...match("[0-9]+\$". birden fazla düzenli ifade kalıbını birlikte e¸le¸tirmemizi sa˘ lar.match("[0-9]+$".. "25€".i): ..i): . dolayısıyla da herhangi bir çıktı vermeyecektir..search("^at|at$".10 | (Dik Çizgi) Bu metakarakter. "atkı". "yat"..

Yazdı˘ ımız düzenli ifade kalıbı içinde dikkatimizi çekmesi gereken bazı noktalar var: g Kalıbın “(. mesela. .search(’<a href=". “http://www. g g Diyelim ki biz http://www.com/py2/icindekiler_python. Aynı sekilde.urlopen(url) for i in f: nesne = re.. Bu sembol bildi˘ iniz gibi.com/py2/icindekiler_python. (Firefox’ta CTRL+U’ya basarak g sayfa kayna˘ ını görebilirsiniz) g 4. renkleri içeren bir listeden belli renkleri de ayıklayabiliriz bu ¸ metakarakter yardımıyla. “herhangi bir karakter” anlamına geliyor..istihza.istihza. Amacımız bu sayfadaki ba¸lıkları ve bu ba¸lıklara ait html dosyalarını s s listelemek 2.+html">. kendisi de bir metakarakter olan ”.html" f = urllib.html adresindeki bütün ba¸lıkları s ve bu ba¸lıklara ait html dosyalarını bir liste halinde almak istiyoruz.. Bu durumu. Öncelikle “http://www. Bunun için söyle bir sey s ¸ ¸ yazabiliriz: import re import urllib url = "http://www. bütün sayfayı taramak için basit bir for döngüsü kurduk 3.. Çünkü bahsi geçen ¸ web sayfasındaki html uzantılı dosyalar “a href=” tag’ı içinde yer alıyor.search("kırmızı|mavi|sarı".11 ( ) (Parantez) Bu metakarakter yardımıyla düzenli ifade kalıplarını gruplayaca˘ ız.html sayfasını açıp sayfa kayna˘ ını görüntüleyerek teyit edebilirsiniz. yazdı˘ ımız sey s g ¸ su anlama geliyor: “Bana ‘html’ ile biten bütün karakter dizilerini bul!“ ¸ 5.. Burada “+” s s metakarakterinden önce gelen düzenli ifade.. g ¸ ¸ . düzenli ifademizi kaynakta görünen sablona uydurmak..istihza. Ardından.+</a>’.. 19.group() Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ 1.” sembolü.com/py2/icindekiler_python.Gördü˘ ünüz gibi “|” metakarakterini kullanarak ba¸ta ve sonda “at” hecesini içeren kelimeleri g s ayıkladık.+html">.html” adresinin kayna˘ ına g baktı˘ ımız zaman aradı˘ ımız bilgilerin hep su sekilde oldu˘ unu görüyoruz: g g ¸ ¸ g <a href=”tbilgi_giris.com/py2/icindekiler_python.i) if nesne: print nesne.+html)” kısmında geçen “+” metakarakteri kendisinden önce gelen düzenli ifadenin bir veya daha fazla sayıda tekrar eden e¸le¸melerini buluyor. ..html”>Temel Bilgiler</a> Dolayısıyla aslında düzenli ifade kalıbımızı yazarken yaptı˘ ımız sey. Düzenli ifade kalıbımızı söyle yazdık: <a href=".i): print i Sırada son metakarakterimiz olan “()” var...2.istihza. if re.+html)” ifadesini birlikte dü¸ünürsek.istihza..html” sayfasını urllib modülü yardımıyla açtık.com/py2/icindekiler_python.+</a>. web tarayıcınızda http://www.+” ifadesi su demek oluyor: “Bana bir veya daha fazla sayıda tekrar eden bütün karak¸ terleri bul!” Dolayısıyla burada “(. Dolayısıyla g ”. Bu metakarakter bizim bir g karakter dizisinin istedi˘ imiz kısımlarını ayıklamamızda çok büyük kolaylıklar sa˘ layacak.

Ama gördü˘ ünüz gibi çıktımız biraz karma¸ık. çünkü bir sonraki bölümde bütün karanlık noktaları s tek tek açıklayaca˘ ız.urlopen(url) for i in f: nesne = re.com g g g sitesinin sayfa yapısıyla sıkı sıkıya ba˘ lantılıdır.html" f = urllib.+html">..com/py2/icindekiler_python. Bazı noktalar gözünüze g gs s karanlık göründüyse hiç endi¸e etmeyin. Burada en azından. g . Dilerseniz en ba¸ta verdi˘ imiz kodlara tekrar dönelim: s g import re import urllib url = "http://www.search(’<a href=".istihza. Çünkü yazdı˘ ımız düzenli ifade istihza. Hemen hemen amacımıza ula¸tık sayılır.Yukarıda verdi˘ imiz kodları çalı¸tırdı˘ ımız zaman aldı˘ ımız çıktı su sekilde oluyor: g s g g ¸ ¸ <a href="index.i) if nesne: print "Ba¸lık: %s. Bunları s g s istedi˘ imiz gibi düzenleyebilsek iyi olurdu..search(’<a href="(..+</a>’. de˘ il mi? Mesela bu çıktıları su sekilde düzenleyeg g ¸ ¸ bilmek ho¸ olurdu: s Ba¸lık: ANA SAYFA.html s g ˙ste bu bölümde görece˘ imiz “( )” metakarakteri istedi˘ imiz seyi yapmada bize yardımcı olaI¸ g g ¸ cak... . elbette www.istihza.html" f = urllib.com sitesinde herhangi bir de˘ i¸iklik olursa yukarıdaki kodgs ların istedi˘ iniz çıktıyı vermeyece˘ ini bilmelisiniz.group() Simdi bu kodlarda su de˘ i¸ikli˘ i yapıyoruz: ¸ ¸ gs g #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www.html">ANA SAYFA</a> .. .+html)">(.+)</a>’.istihza. “( )” metakarakterini kullanarak düzenli ifadenin g bazı bölümlerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin. g Bu arada.group(1)) Kodlarda yaptı˘ ımız de˘ i¸ikliklere dikkat edin ve anlamaya çalı¸ın. Ba˘lantı: index.\nBa˘lantı: %s\n" \ s g %(nesne.group(2).com/py2/icindekiler_python.urlopen(url) for i in f: nesne = re.i) if nesne: print nesne.nesne.

s g .1 group() metodu Bu bölümde do˘ rudan düzenli ifadelerin de˘ il.a) >>> print nesne.group() python bir programlama dilidir Burada düzenli ifade kalıbımızı nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin.group(1) python Burada 1 numaralı grubun ö˘ esi olan “python”u aldık.19.3. print nesne. Ama burada bu metoda biraz daha ayrıntılı olarak s bakaca˘ ız. g Daha önceki bölümlerden hatırlayaca˘ ınız gibi.group(3) programlama >>> print nesne. Bu bölümde bu metodu “()” s s g g metakarakteri yardımıyla daha verimli bir sekilde kullanaca˘ ız. Simdi bunun s g ¸ ne i¸ yaptı˘ ına bakalım.group(2) bir >>> print nesne. Bir de suna bakalım: g s s ¸ >>> print nesne. Esasında biz bu s s g metodu önceki bölümlerde de kullanmı¸tık.group() komug tunu verdi˘ imizde e¸le¸en karakter dizileri ekrana döküldü. ama düzenli ifadeler kullanılarak üretilen g g e¸le¸me nesnelerinin bir metodu olan group() metodundan bahsedece˘ iz. bu metot düzenli ifadeleri kullanarak g e¸le¸tirdi˘ imiz karakter dizilerini görme imkanı sa˘ lıyordu. ˙ g g Isterseniz kullanabilece˘ imiz metotları tekrar listeleyelim: g >>> dir(nesne) Bu listede group() dı¸ında bir de groups() adlı bir metodun oldu˘ unu görüyoruz. ˙ ¸ g Isterseniz ilk olarak söyle basit ¸ bir örnek verelim: >>> a = "python bir program:lama dilidir" >>> nesne = re. Simdi bu grupladı˘ ımız bölümlere g s s ¸ g tek tek eri¸elim: s >>> print nesne. “0” indeksi e¸le¸en karakter dizisinin tamamını veriyor.group(0) python bir programlama dilidir Gördü˘ ünüz gibi.group(4) dilidir Bu metodun bize ilerde ne büyük kolaylıklar sa˘ layaca˘ ını az çok tahmin ediyorsunuzdur.3 E¸ le¸ me Nesnelerinin Metotları s s 19. Gerisinin nasıl olaca˘ ını tahmin edeg g bilirsiniz: >>> print nesne.search("(python) (bir) (programlama) (dilidir)".

’bir’.com/py2/icindekiler_python..+)</a>’.. ’ANA SAYFA’) (’icindekiler_python. .groups() (’python’. ’dilidir’) Simdi isterseniz bir önceki bölümde yaptı˘ ımız örne˘ e geri dönelim: ¸ g g #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www. ’TKINTER’) (’makaleler.i) if nesne: print nesne. Biz de bu demetin ö˘ elerine daha sonradan rahatlıkla g g eri¸ebiliyoruz.+html)">(.group(1)) Bu kodlarda son satırı söyle de˘ i¸tirelim: ¸ gs #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www.html’.nesne. Bunları daha s s s sonraki örneklerimizde de bol bol kullanaca˘ ız.html’.+)</a>’. O yüzden simdilik bu konuya ara verelim..html" f = urllib. ’programlama’. ’PYTHON’) (’icindekiler_tkinter.urlopen(url) for i in f: nesne = re.istihza. s Böylece e¸le¸tirme nesnelerinin en sık kullanılan iki metodunu görmü¸ olduk.groups() komutu bize “()” metakarakteri ile daha önceden gruplamı¸ oldu˘ us g muz ö˘ eleri bir demet olarak veriyor.html’.\nBa˘lantı: %s\n" \ s g %(nesne.+html)">(.html" f = urllib. Demek ki nesne.istihza.group(2).2 groups() metodu Bu metot.. .3..i) if nesne: print "Ba¸lık: %s.com/py2/icindekiler_python. g ¸ .groups() Gördü˘ ünüz gibi suna benzer çıktılar elde ediyoruz: g ¸ (’index.. bize kullanabilece˘ imiz bütün grupları bir demet halinde sunar: g >>> print nesne.search(’<a href="(.html’..19.search(’<a href="(.urlopen(url) for i in f: nesne = re.. ’MAKALELER’) .

Su örne˘ e bakalım: ¸ g >>> a = "abc123_$%+" >>> print re. bir karakter dizisi içinde geçen alfanümerik karakterleri ve buna ek olarak “_” karakterini bulmak için kullanılır. Simdi s ¸ artık aynı i¸levi daha kısa yoldan.search("\w*".group() abc123_ “\w” özel dizisinin hangi karakterleri e¸ledi˘ ine dikkat edin. print nesne. g Gördü˘ ünüz gibi.. "4 Ekim".3.. g 1. "Nisan 3"] >>> for i in a: .. print nesne.i) . nesne = re. ardından bir adet bo¸luk karakteri içeren. Ama bir de bunların büyük harfli versiyonları vardır ki. "4 Ekim".group() . sonra da bir s s büyük veya küçük harfle devam eden karakter dizilerini ayıkladık. bir karakter dizisi içinde geçen bo¸lukları yakalamak için kullanılır. özel anlamlar ta¸ıyan bazı ba¸ka ifadeler de s s s vardır. “[0-9]” yerine “\d” yerle¸tirerek daha kısa yoldan sonuca vardık.. bir karakter dizisi içinde geçen ondalık sayıları e¸le¸tirmek için kullanılır. Buraya s s kadar olan örneklerde bu i¸levi yerine getirmek için “[0-9]” ifadesinden yararlanıyorduk. "Nisan 3"] >>> for i in a: .3 Özel Diziler Düzenli ifadeler içinde metakarakterler dı¸ında. g Ondalık Sayıların Yerini Tutan Özel Dizi: \d Bu sembol. Bu özel dizi su ifadeyle aynı ans g ¸ lama gelir: [A-Za-z0-9_] Düzenli ifadeler içindeki özel diziler genel olarak bunlardan ibarettir.... bir sayı ile ba¸layan. Burada bo¸luk karakterini s “s” simgesi ile gösterdi˘ imize dikkat edin. Bu bölümde bu özel dizileri inceleyece˘ iz: Bo¸luk karakterinin yerini tutan özel dizi: \s g s Bu sembol.... ˙ s Isterseniz yine yukarıdaki örnekten gidelim: >>> a = ["5 Ocak"... 5 Ocak 4 Ekim Yukarıdaki örnekte. önemli oldukları için onları da inceleyece˘ iz. if nesne: .i) ..search("\d\s[A-Za-z]+". "27Mart". 5 Ocak 4 Ekim Burada.. nesne = re.group() . if nesne: . s Alfanümerik Karakterlerin Yerini Tutan Özel Dizi: \w Bu sembol. "27Mart". “\d” dizisi ile yerine getirebiliriz.19.search("[0-9]\s[A-Za-z]+". Örne˘ in: s g >>> a = ["5 Ocak". “\s” özel dizisi bo¸luk karakterlerini avlıyor s ...a).

.group(3)) Burada formülümüz su sekilde: “Bir veya daha fazla karakter” + “bir veya daha fazla bo¸luk” ¸ ¸ s + “’:’ i¸areti” + “bir adet bo¸luk” + “bir veya daha fazla sayı” s s ˙ Isterseniz bu bölümü çok basit bir soruyla kapatalım.. Yani [^A-Z-a-z_] ile e¸de˘ erdir.. print nesne. Yani: g s 1. 27Mart Burada “\S” özel dizisinin listede belirtilen konumda bo¸luk içermeyen ö˘ eyi nasıl buldu˘ una s g g dikkat edin. "4 Ekim".readlines(): nesne = re. "27Mart".%--%%--%%--%%--#####%%%--%%--%%--#####%+m+$$$$%$. Sorumuz su: ¸ Elimizde söyle bir yı˘ ın var: ¸ g +%01010101$-+$$$$%$. Yani “[^0-9]” ile e¸de˘ erdir.%--%%--%%--%%--#####%%%--%%--% . bir de bunların büyük harfli versiyonları vardır.txt") for i in dosya.2.coding: utf-8 -*import re dosya = open("adres. ¸ Bilgisayarımızda su bilgileri içeren “adres. “\D” ve “\W” dizilerinin yeterince anla¸ılır oldu˘ unu zannediyos g s g rum.search("\d+\S\w+". “\W” özel dizisi alfanümerik olmayan karakterleri ve “_” olmayan karakterleri avlar.group() . "Nisan 3"] >>> for i in a: . s g 3.group(1). if nesne: .i) .nesne. “\w” özel dizisi alfanümerik karakterleri ve “_” karakterini avlıyor Dedik ki. “\D” özel dizisi ondalık sayı olmayan karakterleri avlar. “\S” özel dizisi bo¸luk olmayan karakterleri avlar s 2. nesne = re. “\d” özel dizisi ondalık sayıları avlıyor 3. ˙ste bu büyük harfli versiyonlar da I¸ yukarıdaki dizilerin yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapar...search("(\w+)\s+:\s(\w+)\s+(\d+)"... Simdi bu özel diziler için genel bir örnek verip konuyu kapatalım.txt” adlı bir dosya oldu˘ unu varsayıyoruz: ¸ g esra : istinye 05331233445 esma : levent 05322134344 sevgi : dudullu 05354445434 kemal : sanayi 05425455555 osman : tahtakale 02124334444 metin : taksim 02124344332 kezban : caddebostan 02163222122 Amacımız bu dosyada yer alan isim ve telefon numaralarını “isim > telefon numarası” seklinde ¸ almak: # -*.. Burada sanırım sadece “\S” dizisi bir örnekle somutla¸tırılmayı hakediyor: s >>> a = ["5 Ocak".i) if nesne: print "%s > %s"%(nesne...

Diyelim ki amacımız günlük dolar kurunu almak ¸ olsun. s Simdi isterseniz küçük bir örnek daha verelim. "Java"] >>>derli = re.urlopen("http://www.gov.compile("[A-Za-z]+[0-9]\.. hem de düzenli ifade kalıbını yan yana kullanmamız gerekecektir.. E˘ er derleme i¸lemi yapmamı¸ olsaydık. s s g s s hem bu karakter dizisini.0".[0-9]") >>> for i in liste: . Nasıl bir sablon oturttu˘ umuzu anlamaya çalı¸ın. Bu yollardan biri s s de compile() metodunu kullanmaktır. Derlenecek düzenli ifade kalıbını compile() metodunda parantez içinde belirtiyoruz.4 Python2.[0-9]+") nesne = derli.tr/kurlar/today.6 Python3.search() seklinde bir ifade kullanıyoruz. Çünkü s s s bildi˘ iniz gibi. "Python3.1 compile() metodu En ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi.html adresini kullanaca˘ ız: s g #-*-coding:utf8-*import re import urllib f = urllib.. Bu i¸ için http://www.. "Python2. Ayrıca burada kullandı˘ ımız düzenli ifade kalıbına da dikkat g edin.0 Burada öncelikle düzenli ifade kalıbımızı derledik. Derleme i¸lemini nasıl yaptı˘ ımıza dikkat s g edin. Ayrıca dikkat ederseniz derli.search(i) . bu yı˘ ın içindeki gizli mesajı düzenli ifadeleri kullanarak bulmak. nesne = derli. Dolayısıyla bu g s s özel anlamdan kaçmak için “\” i¸aretini de kullanmamız gerekiyor.. Python2.” i¸aretinin Python açısından özel bir anlamı var.” i¸aretini e¸le¸tirmek için düzenli ifade kalıbı içinde “\..tcmb.5 Python2.4 Düzenli ˙fadelerin Derlenmesi I 19.6". Ama düzenli ifade kalıbımızı yukarıda derleme i¸lemi esnasında belirtti˘ imiz için. Basit bir örnekle ba¸layalım: s >>> liste = ["Python2. ˙ste biz de bu compile() metodu yardımıyla düzenli ifade kalıplarımızı kullanmadan I¸ önce derleyerek daha hızlı çalı¸malarını sa˘ layaca˘ ız.search(f..5".Yapmanız gereken. bu kalıbı ikinci s g kez yazmamıza gerek kalmadı.read()) . Daha sonra search() metodunu kullanırken ise. Gördü˘ ünüz gibi.search() demek yerine..” ifadesini kullandık.compile("ABD\sDOLARI\s+[0-9]\.tcmb. liste ö˘ elerinde ¸ g s g g bulunan ”. "Python2.4".search() kullanımında parantez ¸ içinde sadece e¸le¸ecek karakter dizisini kullandık (i). print nesne. 19. Cevapg larınızı kistihza[at]yahoo[nokta]com adresine gönderebilirsiniz. “compile” kelimesi ˙ Ingilizce’de “derlemek” anlamına gelir. Ancak düzenli ifadelerin i¸leyi¸ini hızlandırmanın da bazı yolları vardır. tek ba¸ına ”... re. düzenli ifadeler karakter dizilerine göre biraz daha yava¸ çalı¸ırs g s s lar. . derli.gov. if nesne: . Küçük boyutlu projelerde compile() s g g metodu pek hissedilir bir fark yaratmasa da özellikle büyük çaplı programlarda bu metodu kullanmak oldukça faydalı olacaktır..tr/kurlar/today.group() ..4.html") derli = re.

Basic.1 re.5. Bunlardan bazıları: Pascal. hangi ko¸ullarda hangi i¸lemlerin g s s yapılaca˘ını tam olarak anlatmasını sa˘lar. ’programlama’. .. Ada. s Gördü˘ ünüz gibi.IGNORECASE yerine kısaca re.group() Burada kullandı˘ ımız “\s” adlı özel diziyi hatırlıyorsunuz. Bu bölümde ise “compile” (derleme) i¸lemi sırasında kullanılabilecek seçenekleri s s anlataca˘ ız.IGNORECASE veya kısaca re.” i¸aretinin yerini tutması için “\. alaca˘ ınız çıktılar arasında “Python” olmayacaktır. ’programlama’] Not: Bu metin http://tr. Programlama g s s dilleri. Delphi programlama dilleridir. Aynı anlama gelecektir.I Bildi˘ iniz gibi.re. ’Programlama’. Python’da büyük-küçük harfler önemlidir. ˙ste re.IGNORECASE veya re. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey de re. çıktıda yalnızca “programlama” keg g limesini görürdük. programcının bir bilgisayara ne yapmasını istedi˘ini anlatmasının standartla¸tırılmı¸ bir yoludur.IGNORECASE) print derli. s C++.I ifadesini de kullanabiliriz. ¸u ana kadar 2500’den fazla g g S programlama dili yapılmı¸tır. C#. g 19. Cobol. Perl. 19. Mesela bizim örne˘ imizde “ABD” ve “DOLARI” kelimeleri s g arasındaki bo¸lu˘ un yerini tutuyor. Biz onun birden fazla bo¸lu˘ un yerini tutması için yanına s g s g bir adet “+” metakarakteri yerle¸tirdik. Fortran.” s s ifadesinden yararlandık. programcının bilgisayara hangi veri üzerinde i¸lem yapaca˘ını. C.print nesne. Ayrıca yine “DOLARI” kelimesi ile 1 doların TL kar¸ılı˘ ı olan s g s g de˘ erin arasındaki bo¸lukların yerini de tutuyor..""" derli = re. Biz istersek g ¸ re.org/wiki/Programlama_dili adresinden alınmı¸tır. g E˘ er bu seçene˘ i kullanmasaydık. Java. Hemen bir g örnek verelim: #-*-coding:utf8-*import re metin = """Programlama dili.IGNORECASE adlı derleme g ¸ seçene˘ i oldu. metinde geçen hem “programlama” kelimesini hem de “Programlama” g kelimesini ayıklayabildik.wikipedia. Çünkü “python” ve “Python” birg birlerinden farklı iki karakter dizisidir.findall(metin) [’Programlama’. Yalnız dikkat ederseniz “\s” ifadesi tek ba¸ına g s s sadece bir adet bo¸lu˘ un yerini tutar.5 compile() ile Derleme Seçenekleri Bir önceki bölümde compile() metodunun ne oldu˘ unu. ne i¸e yaradı˘ ını ve nasıl kullanıldı˘ ını g s g g görmü¸tük.I adlı derleme I¸ seçenekleri bize büyük-küçük harfe dikkat etmeden arama yapma imkanı sa˘ lar. Ayrıca burada da ”. Yani e˘ er “python” kelimesini arıyorg g sanız. Çünkü aradı˘ ımız sey aslında “programlama” kelimesi idi. s g verinin nasıl depolanıp iletilece˘ini. Python.compile("programlama". Bu özel dizinin görevi karakter dizileri g içindeki bo¸lukların yerini tutmaktı.

print nesne. ”.coding: utf-8 -*import re import locale locale. Normalde çıktımız “çilek g s fıstık kebap” seklinde olmalıydı.” metakarakterini anlatırken..DOTALL veya re.\nMonty Python" Bu karakter dizisi içinde “Python” kelimesini temel alarak bir arama yapmak istiyorsak e˘ er. f kebap Burada alfanümerik karakterler içeren ö˘ eleri ayıklamaya çalı¸tık.” metakarakterinin “\n” (yeni satır) kaçı¸ dizisini dikkate almamasıdır. Bunu bir örnek yardımıyla görelim.5..S seklinde de kısaltabilirsiniz.setlocale(locale."fıstık". yeni satır karakterinin yerini tutmayaca˘ ını g söylemi¸tik. Türkçe programlar yazmak isteyenlerin en çok ihtiyaç duyaca˘ ı seçenekg g lerden biridir.UNICODE veya re. Ama “çilek”teki “ç” ve “fıstık”taki “ı” harfleri Türkçe’ye özgü ¸ harfler oldu˘ u için düzenli ifade motoru bu harfleri tanımadı.2 re.*". Bunun sebebi...a). Hatırlarsanız. metakarakterler arasında yer alan ”.. g ¸ 19.compile("Python. g ˙ste burada imdadımıza re.” sembolü herhangi bir karakterin yerini tug tuyordu.search("\w*".search(a) >>> if nesne: . Ne demek istedi˘ imizi tam olarak anlatabilmek için su örne˘ e bir bakalım: g ¸ g >>> liste = ["çilek"..group() re.3 re..LC_ALL.UNICODE seçene˘ i yeti¸ecek.U Bu derleme seçene˘ i. Diyelim ki elimizde söyle bir karakter dizisi s ¸ var: >>> a = "Ben Python. Bu s yüzden bu kaçı¸ dizisinin ötesine geçip orada arama yapmıyor. "kebap"] >>> for i in liste: .group() Bu kod su çıktıyı verecektir: ¸ Python...search("Python.S Bildi˘ iniz gibi.group() . ”.DOTALL) >>> nesne = derle.re. nesne=re.DOTALL seçene˘ ini sadece re. if nesne: . Ama simdi biz ona bu yetene˘ i s ¸ g de kazandıraca˘ ız: g >>> derle = re..5.*"."") . I¸ g s Önce GNU/Linux kullanıcılarının bu seçene˘ i nasıl kullanabilece˘ ine bir örnek verelim: g g # -*. Bu metakarakter bütün karakterlerin yerini tutmak üzere kullanılabilir... g kullanaca˘ ımız su kod istedi˘ imiz seyi yeterince yerine getiremeyecektir: g ¸ g ¸ >>> print re. print nesne. bu metakarakterin.i) .19.

group() Gördü˘ ünüz gibi. kırmızı elma dolu sepetiyle \ s .. Yukarıdaki kodlarda geçen import locale s g ve ardından gelen satır özellikle önemli. Bu i¸ için temel olarak iki metot gs s kullanılır. "kebap"] for i in liste: liste[liste.."kebap"] derle = re.6. Bunlardan ilki sub() metodudur. Ayrıca düzenli ifade kalıbımızı derlerken de.1 sub() metodu Simdiye kadar hep düzenli ifadeler yoluyla bir karakter dizisini nasıl e¸le¸tirece˘ imizi inceledik.re."fıstık".setlocale(locale.search(i) if nesne: print nesne.6 Düzenli ˙fadelerle Metin/Karakter Dizisi Degi¸ tirme I ˙slemleri I¸ 19. GNU/Linux ve Windows’taki kodlar arasında bazı ufak tefek farklılıklar var."") import re liste = ["çilek".LC_ALL. anneannesinin evine gidiyormu¸!" s ..search(i) if nesne: print nesne.compile("\w*"..UNICODE) for i in liste: nesne = derle.UNICODE) for i in liste: nesne=derle. g Bu farklılıkların nedeni iki sistemde Türkçe karakterleri göstermek için takip edilen yolun farklı olması..index(i)] = unicode(i. ¸ s s g Ama tabii ki düzenli ifadeler yalnızca bir karakter dizisi “bulmak”la ilgili de˘ ildir. En g basit sekliyle sub() metodunu su sekilde kullanabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> a = "Kırmızı ba¸lıklı kız. ˘ s 19.compile("\w*".UNICODE seçene˘ ini kulg landık.com/py2/lenascii. Bu araç g aynı zamanda bir karakter dizisini “de˘ i¸tirmeyi” de kapsar. çıktıyı düzgün alabilmek için re."fıstık". (Benzer bir konu için bkz: http://www..html). Bu bölümde sub() metodunu inceleyece˘ iz.re."utf8") derle = re.group() Burada hangi i¸lemleri yaptı˘ ımıza çok dikkat edin.liste = ["çilek". Daha sonra liste ö˘ elerini nasıl “unicode” haline geg tirdi˘ imize bakın.istihza. Liste ö˘ elerini unicode haline getirmezsek alaca˘ ımız çıktı yine istedi˘ imiz g g g g gibi olmayacaktır. Simdi aynı seyi Windows kullanıcılarının nasıl yapaca˘ ına bakalım: ¸ ¸ g #-*-coding:cp1254-*import locale locale.

). gs g ¸ metin3 seklinde tekrar kopyalanmalıdır. Bu ikisini yan yana kullanırken “|” adlı metakarakterden faydalandı˘ ımıza dikkat g edin.. 60 ya¸ındaki Özdemir. replace() metodunu kullanmaktır.UNICODE adlı derleme seçeneklerinden gs yararlandık. Bundan sonraki yeni bir de˘ i¸iklik de bu metin3 üz¸ gs erinden yapılacaktır. Kasım ba¸ında ekti˘i çilek fideleri haziran ba¸ında meyve veriyor.IGNORECASE|re.a) s Burada karakter dizimiz içinde geçen bütün “kırmızı” kelimelerini “ye¸il” kelimesiyle s de˘ i¸tirdik.sub("ye¸il".php?haberno=40130 adresinden alınmı¸tır. burada geçirdi˘i de˘i¸im sonucu g g g s tadına doyulmaz bir hal alır..>>> derle = re. g ¸ s g Bu metin içinde geçen “çilek” kelimelerini “erik”le de˘ i¸tirmek için birkaç yol kullanabilirsiniz. çileklerinin sırrını s yo˘un ilgiye ve içten duydu˘u sevgiye ba˘lıyor: "Erkekler bahçemize giremez...tr/haber. Bu noktada söyle bir hatırlatma s s ¸ yapalım. Bu nazik ve aromalı çilekten yapılan reçel de likör de bir ba¸ka olur. s Gelin bu metin içinde geçen “çilek” kelimelerini “erik” kelimesi ile de˘ i¸tirelim. g kokusu. bu de˘ i¸ikli˘ in metin2 üzerinden yapılması gerekir. Ama tabii ki.""" s g s Not: Bu metin http://www.. Bu sub() metodu karakter dizilerinin replace() metoduna çok benzer. Bunu yaparken de re. A¸a˘ ıdaki ¸ s s g s g metne bakalım: metin = """Karadeniz Ere˘lisi denince akla ilk olarak kömür ve demir-çelik gelir. çileklerini özenle s suluyor.00’te kalkan Özhan.UNICODE) >>> print derle. Ama bunu gs yaparken. Metni tekrar tekrar kopyalamak yerine.. Ere˘li’nin havasından mı suyundan mı bilinmez.compile("kırmızı". e˘ er yapmak istedi˘ iniz i¸ replace() metoduyla halledilebiliyorsa en g g s do˘ ru yol. tadı bamba¸ka bir hale dönü¸ür ve me¸hur Osmanlı çile˘i unvanını hak s s s g eder. hem de bes raber kullanılabilecek derleme seçenekleri sayesinde replace() metodundan çok daha esnektir. Ancak bu yolun dezavangs s tajı..re. g g g Koca ayaklarıyla ezerler çileklerimizi" Çile˘i toplamanın zor oldu˘unu söyleyen Ay¸e Özhan da çocuklu˘undan bu yana g g s g çilek bahçesinde çalı¸ıyor. s Bu yıl dokuzuncusu düzenlenen Uluslararası Osmanlı Çile˘i Kültür Festivali’nde g 36 üretici arasında yeti¸tirdi˘i çileklerle birinci olan Kocaali Köyü’nden Güner s g Özdemir. g Simdi bu sub() metodunu kullanarak biraz daha karma¸ık bir i¸lem yapaca˘ ız.com. Ayrıca ¸ g Türkçe kuralları gere˘ i bu “çilek” kelimesinin bazı yerlerde ünsüz yumu¸amasına u˘ rayarak g s g “çile˘ -” sekline dönü¸tü˘ ünü de unutmayalım. her de˘ i¸iklik için ayrı bir düzenli ifade olu¸turulabilir. Elbette sub() metoduyla daha karma¸ık i¸lemler yapılabilir. Ardından ikinci de˘ i¸iklik yapılaca˘ ı zags g man. Oysa Çin’ den Arnavutköy’e oradan da s Ere˘li’ye getirilen kralların meyvesi çilek. ilk de˘ i¸iklikleri içeren metnin. farklı bir gs gs metin olarak kopyalanması gerekir (metin2 gibi. Bu durum bu sekilde uzar gider. yılda bir ton ürün alıyor. g Kokusu ve tadıyla dünyaya nam salmı¸ me¸hur Osmanlı çile˘i ise ismini verdi˘i s s g g festival günleri dı¸ında pek hatırlanmaz. Aynı sekilde bu metin de. metnin de birkaç kez kopyalanmasını gerektirmesidir. mesela. gs Birinci yolda.radikal. Her sabah 04.. ¸ düzenli ifadeleri kullanarak söyle bir çözüm de üretebiliriz: ¸ #-*-coding:utf-8-*- . Ama tabii ki sub() metodu hem kendi ba¸ına replace() metodundan çok daha güçlüdür. Çünkü ilk düzenli ifade olu¸turulup s buna göre metinde bir de˘ i¸iklik yapıldıktan sonra.IGNORECASE ve re. metin içinde “çilek” kelimesinin “Çilek” seklinde de geçti˘ ine dikkat edelim.

Düzenli ifade kalıbımızın hem büyük harfleri hem de küçük harfleri aynı anda s bulması için re. s s Öncelikle su satıra bakalım: ¸ derle = re. "Çile˘":"Eri˘".UNICODE|re.re.IGNORECASE) g Burada amacımız. g g s Bu seçenekli yapıyı.LC_ALL. g g g g "Çilek":"Erik".sub(degistir. Tek tek açıklayalım.sub(degistir. Yukarıdaki kodlar g biraz karı¸ık görünmü¸ olabilir. u"Çile˘":u"Eri˘".metin_uni) Yukarıdaki çözüm GNU/Linux kullanıcıları içindir.IGNORECASE) g def degistir(nesne): a = {"çile˘":"eri˘". u"çilek":u"erik"} b = nesne.import locale locale. daha önceki bölümlerde gördü˘ ümüz “[ ]” adlı metakarakter yardımıyla g olu¸turduk. Bu iki seçene˘ i “|” adlı g g g metakarakterle birbirine ba˘ ladı˘ ımıza dikkat edin.setlocale(locale.metin) Gördü˘ ünüz gibi.UNICODE|re.compile("çile[k˘]".LC_ALL. metin içinde geçen “çilek” ve “çile˘ ” kelimelerini bulmak.setlocale(locale.split() for i in b: return a[i] print derle.UNICODE seçene˘ ini kullanmayı unutmadık.UNICODE|re. Neden “çile˘ ”? g g Çünkü “çilek” kelimesi bir sesli harften önce geldi˘ inde sonundaki “k” harfi “˘ ”ye dönü¸üyor.compile(u"çile[k˘]"."") import re metin_uni=unicode(metin."utf8") derle = re.group().split() for i in b: return a[i] print derle. sub() metodu..compile("çile[k˘]". "çilek":"erik"} b = nesne. "Çile˘":"Eri˘". g g g g . Windows kullanıcıları aynı kodu ufak de˘ i¸ikgs liklerle söyle yazabilir: ¸ #-*-coding:cp1254-*import locale locale.group()..IGNORECASE) g def degistir(nesne): a = {u"çile˘":u"eri˘". argüman olarak bir fonksiyon da alabiliyor.re. Ayrıca Türkçe harfler üzerinde i¸lem g s yapaca˘ ımız için de re... Simdi de su satırlara bakalım: g g ¸ ¸ def degistir(nesne): a = {"çile˘":"eri˘".IGNORECASE seçene˘ inden yararlandık.re."") import re derle = re. g g g g u"Çilek":u"Erik".

yaptı˘ ımız arama i¸lemi sonucunda ortaya çıkan “e¸le¸me nesnesi” g g g s s s fonksiyona atanacaktır (e¸le¸me nesnesinin ne demek oldu˘ unu ilk bölümlerden hatırlıyors s g sunuz). yukarıdaki yol yerine metni birkaç kez kopyalas g yarak ve her defasında bir de˘ i¸iklik yaparak da sorunu çözebilirsiniz. fonksiyonumuzun argümanı olarak vazife gören e¸le¸me nesnesine ait metotlars s dan biri olan group() metodunu kullanıyoruz. Bu metodu fonksiyon içinde “nesne” adlı argümana ba˘ layaca˘ ız."Çilek":"Erik". Bir sonraki satırda bir adet sözlük görüyoruz: a = {"çile˘":"eri˘". “erik” kelimesinin alaca˘ ı sekilleri ise birer “de˘ er” olarak belirliyoruz. kodlarda yapmaya çalı¸tı˘ ımız sey daha anlamlı görünmeye s g ¸ ba¸lamı¸ olmalı. (Mesela önce “çilek” gs kelimelerini bulup bunları “erik” ile de˘ i¸tirirsiniz. g re. e¸le¸me nesnelerinin bir I¸ s s metodu olan group() metodunu fonksiyon içinde kullanabilmek. Fonksiyonu.. fonksiyon içinde group() metodunu kullanacak olmamız. Böylece derle = re. "Çile˘":"Eri˘".group().split() for i in b: return a[i] Burada. Bizim simdi kullandı˘ ımız yöntem metin kopyalama zorunlulu˘ unu ¸ g g ortadan kaldırıyor. ˙ste “nesne” adlı bir argüman kullanmamızın nedeni de. "çilek":"erik"} b = nesne. Bu sözlük içinde “çilek” kelimesinin alaca˘ ı sekilleri sözlük içinde birer g ¸ anahtar olarak. daha sonra yazaca˘ ımız sub() metodu g g g tarafından ça˘ rıldı˘ ında.) Ama metni tekrar tekrar olu¸turmak pek performanslı g gs s bir yöntem olmayacaktır. Burada for i in g b:print i komutunu verirseniz group() metodu yardımıyla ne buldu˘ umuzu görebilirsiniz: g çile˘ g çilek çile˘ g çilek Çile˘ g çilek çilek çilek Çile˘ g çilek çilek çilek Bu çıktıyı gördükten sonra. Daha sonra “çile˘ ” kelimelerini arayıp gs g bunları “eri˘ ” ile de˘ i¸tirirsiniz. g g g g "Çilek":"Erik". Karakter dizilerinin split() metodunu kullanmamızın nedeni ise group() s metodunun verdi˘ i çıktıyı liste haline getirip daha kolay manipüle etmek.compile("çile[k˘]".group().. daha sonra sub() metodu içinde kullanaca˘ ımız fonksiyonu yazıyoruz. "çilek":"erik"} Bu sözlü˘ ü olu¸turmamızın nedeni..) Sonraki satırda iki metot birden var: g b = nesne. Burada “nesne” adlı bir argüman kullanmamızın ¸ nedeni.... Ba¸ta da dedi˘ imiz gibi. Çünkü “çilek” kelimesi metin içinde pek çok farklı gs biçimde geçiyor. vb. Bu fonksiyon. Bu g ¸ g arada GNU/Linux kullanıcıları Türkçe karakterleri düzgün görüntüleyebilmek için bu sözlükteki ö˘ eleri unicode olarak belirliyor (u”erik” gibi. metin içinde geçen bütün “çilek” kelimelerini tek bir “erik” g s kelimesiyle de˘ i¸tiremeyecek olmamız...IGNORECASE) satırı yardımıyla metin içinde buldu˘ umuz bütün “çilek” ve g çe¸nilerini alıyoruz...UNICODE|re. Simdi sonraki satıra geçiyoruz: s s ¸ .split() Burada. g def degistir(nesne) seklinde tanımladık.

Bu son satırımız sözlük ö˘ elerini tek tek metne uygulayacak ve mesela g a["çilek"] komutu sayesinde metin içinde “çilek” gördü˘ ü yerde “erik” kelimesini yapı¸tırag s cak ve böylece bize istedi˘ imiz sekilde de˘ i¸tirilmi¸ bir metin verecektir. Çünkü bu metot sub() metoduyla neredeyse ¸ g tamamen aynıdır. Eri˘ . buradaki “i”nin yukarıda verdi˘ imiz group() çıktılarını temsil etti˘ ine g g dikkat edin. Buradaki amacımız. Birinci s ¸ g ö˘ e de˘ i¸tirilen metin. erik. Yani bu metodu kullanarak. ama aslında çok basit bir mantı˘ ı var: s g g group() metodu ile metin içinde aradı˘ ımız kelimeleri ayıklıyor. erik. Bu konunun üzerine e˘ ildi˘ inizde g g g . Tek farkı. bu demetin ikinci ö˘ esini almaktır. erik olacakg g g tır. Bu arada.7 Sonuç Böylelikle düzenli ifadeler konusunu bitirmi¸ olduk."%ab[1] g s s 19.metin_uni) print "Toplam %s de˘i¸iklik yapılmı¸tır.2 subn() metodu Bu metodu çok kısa bir sekilde anlatıp geçece˘ iz.subn(degistir. Bu metot çıktı olarak iki ö˘ eli bir demet verir. eri˘ .metin) ifadesinde I¸ etkinlik kazanacak. a[i] gibi bir komut verdi˘ imizde aslında sırasıyla su komutları vermi¸ oluyoruz: g ¸ s a["çilek"] a["çile˘"] g a["çilek"] a["Çile˘"] g a["çilek"] a["çilek"] a["çilek"] a["Çile˘"] g a["çilek"] a["çilek"] Bu komutların çıktıları sırasıyla erik. Ardından da return a[i] komutunu vererek “a” adlı sözlük içinde yer alan ö˘ eleri g yazdırıyoruz. erik. ikinci ö˘ e ise yapılan de˘ i¸iklik sayısıdır. Eri˘ . subn() metodunun bir metin içinde yapılan de˘ i¸iklik sayısını da gs göstermesidir. Ardından da “a” sözlü˘ ü içinde g g bunları anahtar olarak kullanarak “çilek” ve çe¸itleri yerine “erik” ve çe¸itlerini koyuyor. Bu yazıları okuduktan sonra kafanızda düzenli ifadels erle ilgili kabataslak da olsa bir resim olu¸tuysa bu yazılar amacına ula¸mı¸ demektir... Yani kullanıcıya de˘ i¸iklik g gs g gs gs sayısını göstermek için yapmanız gereken sey. s s Yukarıda verdi˘ imiz düzenli ifadeyi böyle ufak bir metinde kullanmak çok anlamlı olmayabilir.. erik. g Ama çok büyük metinler üzerinde çok çe¸itli ve karma¸ık de˘ i¸iklikler yapmak istedi˘ inizde bu s s gs g kodların i¸inize yarayabilece˘ ini göreceksiniz. group() metodu yardımıyla buldu˘ umuz e¸le¸meler üzerinde bir for döngüsü olu¸g s s s turduk. g ¸ gs s Bu kodların biraz karı¸ık gibi göründü˘ ünü biliyorum. ˙ste bu return satırı bir sonraki kod olan print derle. erik.for i in b: return a[i] Burada. Elbette s s s düzenli ifadeler burada anlattıklarımızdan ibaret de˘ ildir. kullanıcılarınıza “toplam su kadar sayıda de˘ i¸iklik ¸ gs yapılmı¸tır” seklinde bir bilgi verebilirsiniz..6.sub(degistir. s g 19. Mesela ¸ g sub() metodunu anlatırken verdi˘ imiz kodların son satırını söyle de˘ i¸tirebilirsiniz: g ¸ gs ab = derle. size düzenli ifadeler s konusunda genel bir bakı¸ sunabilmekti.

Çünkü karakter dizisi s metotları hem daha hızlıdır hem de anlaması daha kolaydır. düzenli ifadeler apayrı bir dil gibidir. Hemen hemen bütün programlama dilleri öyle ya da böyle s g düzenli ifadeleri destekler. her zaman bunları “gerekti˘ inde” kullans g mak olmalıdır. s Bizim düzenli ifadeler konusundaki yakla¸ımımız. düzenli ifadeler ba¸lı g g ¸ s ba¸ına ba˘ ımsız bir sistemdir. e˘ er yapmak istedi˘ iniz bir i¸lemi karakter dizilerinin metotg g g s ları yardımıyla yapabiliyorsanız düzenli ifadelere giri¸memek en iyisidir. Esasında en ba¸ta da g s dedi˘ imiz gibi. Python’da düzenli ifadeleri bünyesine adapte etmi¸ dillerden biridir. .aslında düzenli ifadelerin dipsiz bir kuyu gibi oldu˘ unu göreceksiniz. Do˘ rusu su ki. Dedi˘ imiz gibi.

. cevabımız. Biz simdi¸ g ¸ lik i¸in teorisiyle pek u˘ ra¸mayıp prati˘ ine bakaca˘ ız. Yani. Dolayısıyla. Bu bakımdan NTP’yle ilgilenmek g istemeyebilirsiniz. Bu yüzden özellikle ba¸langıç seviyesini geçtiks s ten sonra kar¸ınıza çıkacak olan kodları anlayabilmek için bile NTP’ye bir a¸inalı˘ ınızın olması s s g gerekir. cevabımız. NTP’nin s bütün erdemlerini bir kenara bıraksak dahi. g g olacaktır. gerekse basılı yayınlarda olsun. Ama e˘ er yukarıdaki soruya “NTP’yi ö˘ renmek” penceresinden bakarsak. “Evet. ˙ bir Python s Iyi programcısı olmak için NTP’yi kullanmasanız da olur.. Daha do˘ rusu bu soruyu s ¸ g iki farklı açıdan inceleyelim: NTP’yi ö˘ renmek ve NTP’yi kullanmak. Su soruyu soralım kendimize: ¸ Nesne Tabanlı Programlama’ya hiç girmesem olmaz mı? Bu soruyu cevaplandırmadan önce bakı¸ açımızı söyle belirleyelim. NTP’yi kullanmak zorunda de˘ ilsiniz”. Yani. Yabancılar bu ifadeyi “OOP” olarak kısaltıyor. NTP’yi kullanmadan da gayet ba¸arılı s programlar yazabilirsiniz. sırf ba¸kalarının yazdı˘ ı kodları anlayabilmek için s g bile olsa.. Bu bakımdan önünüzde bir engel yok. Bir de söyle dü¸ünün: Gerek internet üz¸ s erinde olsun. Gelin isterseniz biz de bunu Türkçe’de NTP olarak kısaltalım. NTP’yi ö˘ renmek zorundasınız!”.1 Neden Nesne Tabanlı Programlama? ˙ Isterseniz önce kendimizi biraz yüreklendirip cesaretlendirelim. s g s g g s g teorisini ara¸tırıp ö˘ renmek de daha kolay olacaktır. elinizi NTP’yle kirletmeniz gerekecektir.. Dolayısıyla en ba¸ta sordu˘ umuz soruya kar¸ılık ben de size su soruyu sormak isterim: s g s ¸ “Daha nereye kadar kaçacaksınız bu NTP’den?” 325 ..” olag caktır. çünkü Python ba¸ka bazı dillerin aksine NTP’yi dayatmaz. çünkü siz NTP’yi kullanmasanız da ba¸kaları bunu kullanıyor. “Evet. “NTP’yi kullanmak” penceresinden bakarsak. g E˘ er yukarıdaki soruya. NTP’nin pratikte nasıl i¸ledi˘ ini anlarsak. Simdilik bu “Nesne Tabanlı Programlama”nın ne oldu˘ u ve tanımı bizi ilgilendirmiyor. . “Hayır. “Hayır”. s g 20. Bu bakımdan NTP’yle ilgilenmeniz g gerekir.BÖLÜM 20 Nesne Tabanlı Programlama – OOP (NTP) Bu yazımızda çok önemli bir konuyu i¸lemeye ba¸layaca˘ ız: Python’da “Nesne Tabanlı Pros s g gramlama” (Object Oriented Programming). Python’a ili¸kin pek çok kaynakta kodlar bir noks tadan sonra NTP yapısı içinde i¸lenmektedir.

. metotları I¸ gs gruplandırabiliyoruz. Tabii isim belirlerken Türkçe karakter kullanamıyoruz. . Yine yukarıda gördü˘ ümüz sınıf örne˘ inde de s g g “IlkSinif” adını kullandık.2 Sınıflar NTP’de en önemli kavram “sınıflar”dır. s . fonksiyonlar yardımıyla farklı de˘ i¸kenleri ve veri tiplerini. Dolayısıyla. isim olarak herhangi bir kelimeyi seçebiliriz. Zaten NTP denince ilk akla gelen sey de genellikle ¸ “sınıflar” olmaktadır. Sonunda özgüveniniz artacak. 20.. ama her zaman adetlere uymak g yerinde bir davranı¸ olacaktır. bildik anlamda NTP’nin faydalarından. Bu da okurun zihninde birtakım fantastik cümlelerin ¸ s uçu¸masından ba¸ka bir i¸e yaramayacaktır.2. veri tiplerini. NTP’yi ö˘ renmeye çalı¸an birine birkaç sayfa g s boyunca “NTP söyle iyidir. bu programlama tekni˘ inin Python deneyiminize ne tür bir katkı sa˘ layaca˘ ını. Ama seçilen kelimelerin ilk harflerini büyük yazmak adettendir. tekrar kullanılmak üzere bir yerde toplayags biliyorduk.. Mesela: g def deneme(): Sınıfları tanımlarken ise class parçacı˘ ından faydalanıyoruz: g class IlkSinif: Tıpkı fonksiyonlarda oldu˘ u gibi. bize getirdi˘ i kolaylıklardan hiç bahg setmiyoruz. Çünkü böyle ¸ s bir çaba. NTP’yi ö˘ rendikg s g ten sonra.” demenin pek faydası olmayacaktır. Zira su anda içinde bulundu˘ umuz noktada bunları bilmenin bize pek faydası ¸ g dokunmayacaktır. Hemen. ö˘ renme sürecine bırakıyoruz bu “özümseme” i¸ini. Mesela yukarıg daki fonksiyonda “deneme” adını seçmi¸tik.1 Sınıf Tanımlamak Öncelikle bir sınıfı nasıl tanımlayaca˘ ımıza bakmamız gerekiyor. Sınıflar yapı olarak “fonksiyonlara” benzetilebilir.. g En azından biz bu noktada sunu rahatlıkla söyleyebiliriz: NTP’yi ö˘ rendi˘ inizde Python Pro¸ g g gramlama’da bir anlamda “boyut atlamı¸” olacaksınız. orada s burada Python’a ili¸kin okudu˘ unuz seyler zihninizde daha anlamlı izler bırakmaya ba¸layas g ¸ s caktır.. Mesela “class Sinif” g veya “class HerhangiBirKelime”. NTP’nin faydalarını size burada bir s s s çırpıda saymak yerine. de˘ i¸kenleri. Gördü˘ ünüz gibi sınıf adı birden fazla kelimeden olu¸uyorsa g s her kelimenin ilk harfi büyük yazılıyor. konuyu anlatan ki¸iyi ister istemez okurun henüz bilmedi˘ i kavramları kullanarak bazı s g seyleri açıklamaya çalı¸maya itecektir. Burada dikkat etmemiz gereken bazı s s noktalar var: Hatırlarsanız fonksiyonları tanımlarken def parçacı˘ ından yararlanıyorduk. Sınıf adlarını belirlerken kullanaca˘ ımız kelimenin büyük harf veya küçük harf olması önemli g de˘ ildir. ˙ste sınıflar yardımıyla da farklı fonksiyonları. 20. size g g g ne gibi bir fayda getirece˘ ini kendi gözlerinizle göreceksiniz. Bu bir kural de˘ ildir. bir sınıfı nasıl tanımg layaca˘ ımızı bir örnekle görmeye çalı¸alım: g s Python’da bir sınıf olu¸turmak için su yapıyı kullanıyoruz: s ¸ class IlkSinif: Böylece sınıfları olu¸turmak için ilk adımı atmı¸ olduk. NTP böyle ho¸tur. Hatırlarsanız.. . Çünkü daha NTP’nin ne oldu˘ unu dahi bilmiyoruz ki cicili bicili cümlelerle g bize anlatılacak “faydaları” özümseyebilelim.Dikkat ederseniz.

s s hem yapı olarak kurallara uygun bir sınıftır. bu modülün bulundu˘ u dizin içinde açmak g gerekir..(Modülün masaüstünde oldu˘ unu varsayıyoruz): g ALT+F2 tu¸larına basıp açılan pencereye “konsole” (KDE) veya “gnome-terminal” (GNOME) s yazıyoruz. Ancak bizim simdilik yazdı˘ ımız kodun s ¸ g bir arayüzü yok.. hem de bize sınıflara ili¸kin pek çok önemli ipucu s vermektedir. Aslında tabii ki normalde sınıflar bundan biraz daha s karma¸ıktır. Bu parantez meselesine tekrar dönece˘ iz. Bu arada Python’un bu modülü ¸ düzgün olarak içe aktarabilmesi için komut satırını..py” adlı bir dosyaya kaydetti˘ inizi varsaydım. En azından simdilik.py” komutuyla bunu çalı¸tırabilir. s Windows kullanıcılarının komut satırına daha az a¸ina oldu˘ unu varsayarak biraz daha detaylı s g anlatalım bu i¸lemi. s . Üstelik bu sadece NTP’yi ö˘ renmek için yazdı˘ ımız. ¸ g ˙ adımı attı˘ ımıza göre ilerleyebiliriz: Ilk g class IlkSinif: mesele = "Olmak ya da olmamak" Böylece eksiksiz bir sınıf tanımlamı¸ olduk. g GNU/Linux kullanıcıları komut satırıyla daha içli dı¸lı oldukları için etkile¸imli kabu˘ u modülün s s g bulundu˘ u dizinde nasıl açacaklarını zaten biliyorlardır. Dolayısıyla bu g sekilde dosyamızı bir modül olarak içe aktarabiliyoruz (import). s g Su halde herkes kendi platformuna uygun sekilde Python komut satırını ba¸latsın! Python’u ¸ ¸ s ba¸lattıktan sonra bütün platformlarda su komutu vererek bu kod parçasını çalı¸tırılabilir dus ¸ s ruma getirebiliriz: from sinif import * Burada sizin bu kodları “sinif. gerçek hayatta bu haliyle kar¸ımıza çıkmayacak da olsa.. tam olmayan bir kod g g parçasından ibaret.2. sınıfımızı tanımladıktan sonra parantez i¸areti kullanmak zorunda olmadı˘ ımıza s g dikkat edin. yazdı˘ ımız arayüzü görebiliriz. gs s Böylece ilk sınıfımızı ba¸arıyla tanımlamı¸ olduk.. Örne˘ in yazdı˘ ımız sey arayüzü olan bir Tkinter programıysa g g ¸ “python programadı. s Windows kullanıcıları ise Python komut satırını modülün oldu˘ u dizin içinde açmak için su yolu g ¸ izleyebilir (yine modülün masaüstünde oldu˘ unu varsayarsak. Ilk g ¸ ˙ Ikinci satırda ise “mesele” adlı bir de˘ i¸ken olu¸turduk. s s 20.Son olarak...py” komutuyla s programımızı çalı¸tırıp konsol üzerinden yönetebiliriz..2 Sınıfları Çalı¸ tırmak s Simdi güzel güzel yazdı˘ ımız bu sınıfı nasıl çalı¸tıraca˘ ımıza bakalım: ¸ g s g Herhangi bir Python programını nasıl çalı¸tırıyorsak sınıfları da öyle çalı¸tırabiliriz. yine “python programadı. Python içe aktarılacak modülleri ararken ilk olarak o anda içinde bulunulan dizine bakaca˘ ı için modülümüzü rahatlıkla bulabilecektir..): Ba¸lat > Çalı¸tır yolunu takip g s s edip açılan kutuya “cmd” yazıyoruz (parantezler olmadan). E˘ er s g komut satırından çalı¸an bir uygulama yazdıysak. Ardından konsol ekranında “cd Desktop” komutunu vererek masaüstüne eri¸iyoruz. Hatta s g gerekli ayarlamaları yaptıktan sonra programın simgesine çift tıklayarak veya GNU/Linux sistemlerinde konsol ekranında programın sadece adını yazarak çalı¸tırabiliriz programımızı. Ancak yukarıdaki örnek.. Yani pek s s çok farklı yöntem kullanabiliriz. Sırasıyla bakalım: ˙ satırda do˘ ru bir sekilde sınıfımızı tanımladık. Dolayısıyla sınıfımızı tecrübe etmek için biz simdilik do˘ rudan Python ko¸ g mut satırı içinden çalı¸aca˘ ız. Ama biz yine de hızlıca üzerinden g geçelim. Komut ekranı kar¸ımıza gelecek.

” seklinde gösterilen adresi gibi. Söyle de diyebiliriz: g ¸ g ¸ Biz bir sınıf tanımlıyoruz.1 (r251:54863.python. “IlkSinif” adlı sınıfın gs bir örne˘ idir (“deneme” is an instance of the class “IlkSinif”). burada da “örnekg gs g leme” i¸lemi hemen hemen aynı vazifeyi görüyor. Hayli kaba bir benzetme olacak ama. Bu örneklemelerin her birine ise “örnek” (instance) deniyor. 08:51:08) [MSC v. Yani böylece ilk satırda tanımladı˘ ımız sınıfa s g daha kullanı¸lı bir isim vermi¸ oluyoruz. bu i¸lem sonucu ortaya çıkan de˘ i¸kene s s gs de. “www. "copyright".5. “örnek” (instance) diyoruz. Daha soyut bir ifadeyle.. Bu noktada yapmamız s gereken tek bir i¸lem var: Örnekleme s 20. Gördü˘ ünüz gibi. Buna göre. s “www.. IlkSinif adlı sınıfa bir isim verme i¸lemine “örnekleme” denirken. Yani.. istedi˘ imiz sekilde kullanabilece˘ imiz bir nesne haline getirir.5 oldu˘ unu varsaydım. olacakgs tır.com” ifadesi bu sınıfın bir örne˘ idir.1310 32 bit (Intel)] on win32 Type "help"..com adresi içindeki bütün bilgileri bir sınıf olarak dü¸ünürsek. s Peki bu “örnekleme” denen sey de ne oluyor? Hemen bakalım: ¸ ˙ Ingilizce’de “instantiation” olarak ifade edilen “örnekleme” kavramı sayesinde sınıfımızı kullanırken belli bir kolaylık sa˘ lamı¸ oluyoruz. Durum tam olarak böyle olmasa g . Sizde sürüm farklıysa komutu g g ona göre de˘ i¸tirmelisiniz. s ¸ Mesela www.quotaless. Apr 18 2007.. fonksiyonlar. ˙ste biz bu sınıfı “örnekledi˘ imiz” zaman.quotaless. vb. biz bunları bir internet sayfasının içeri˘ ine beng zetebiliriz. gs E˘ er herhangi bir hata yapmadıysanız kar¸ınıza suna benzer bir ekran gelmeli: g s ¸ C:\Documents and Settings\Isminiz>c:/python25/Python Python 2. burada “deneme” adlı de˘ i¸ken. Orada g I su komutu vererek masaüstüne geçiyoruz: ¸ cd Desktop Simdi de su komutu vererek Python komut satırını ba¸latıyoruz: ¸ ¸ s C:/python25/python Tabii kullandı˘ ınız Python sürümünün 2. Bu sınıfın içinde birtakım de˘ i¸kenler. Nasıl daha önce ¸ gs s gördü˘ ümüz de˘ i¸kenler uzun ifadeleri kısaca adlandırmamızı sa˘ lıyorsa. >>> Simdi bu ekrandaki “>>>” satırından hemen sonra su komutu verebiliriz: ¸ ¸ >>> from sinif import * Artık sınıfımızı çalı¸tırmamızın önünde hiç bir engel kalmadı sayılır. Yani sınıfın bütününü alır ve onu s s paketleyip. sınıf içeri˘ ini bir bakıma eri¸ilebilir hale I¸ g g s getirmi¸ oluyoruz. örnekg leme i¸lemi “Class” (sınıf) nesnesini etkinle¸tirmeye yarar. "credits" or "license" for more information. NTP kavramlarıyla konu¸acak olursak.python. bu i¸leme “örnekleme” (instantiation) s s g s adı veriliyor... Tıpkı bir internet sayfasının.Muhtemelen içinde bulundu˘ unuz dizin “C:Documents and Settings˙sminiz” olacaktır. Dedi˘ imiz gibi. s g gs s “sınıfımızı örneklemi¸ olduk”.3 Örnekleme (Instantiation) Simdi söyle bir sey yazıyoruz: ¸ ¸ ¸ deneme = IlkSinif() Böylece olu¸turdu˘ umuz sınıfı bir de˘ i¸kene atadık. “örnekleme” (instantiation) g s g aslında sekil olarak yalnızca bir de˘ i¸ken atama i¸leminden ibarettir.

vb.. Yani “a = a + 6” ifadesi nedeniyle. 20. Burada bu sürecin ayrıntılarına girmeyece˘ iz. yani “deneme = IlkSinif ” gibi bir sey yazarsak. Böylece etkili bir hafıza yönetimi uygulanmı¸ ve programların perfors mansı artırılmı¸ olur.. “5” verisine gönderme yapan. bir s g s s I¸ veriye i¸aret eden hiç bir referans kalmadı˘ ı durumlarda. g Daha yerinde bir benzetme söyle olabilir: “˙ ¸ Insan”ı büyük bir sınıf olarak kabul edelim. daha sonra gelen “a = a + 6” ifadesi nedeniyle gs g bo¸a dü¸mü¸. ˙ste e˘ er biz de yukarıda I¸ g oldu˘ u gibi sınıflarımızı “örneklemezsek”.. yaptı˘ ımız sey g ¸ g ¸ “örnekleme” olmaz. Bizim yapmak istedi˘ imiz s g bu de˘ il. Ama kısaca söyle anlatabiliriz: g ¸ Python’da (ve bir çok programlama dilinde) yazdı˘ ımız programlar içindeki “i¸e yaramayan” g s veriler bellekten silinir. Mesela: s >>> a = 5 >>> a = a + 6 >>> print a 11 Burada “a” de˘ i¸keninin gösterdi˘ i “5” verisi. “Çöp Toplama” i¸lemini de kısaca anlattı˘ ımıza göre artık kaldı˘ ımız yerden yolumuza devam s g g edebiliriz. özellikleri ta¸ıyan bir g s “nesne” oluyor. Buna göre “insan” sınıfı insanın ne tür özellikleri oldu˘ una dair tanımlar (fonksiyonlar. sınıfımız olu¸turuldu˘ u anda çöp toplama i¸lemg s g s ine tabi tutulacaktır. Mehmet. Dolayısıyla artık bellekte tutulmayacaktır. bu sınıflara hiçbir yerde i¸aret edilmedi˘ i. “örnekleme” i¸lemine ili¸kin en azından zihnimizde bir kıvılcım çakmasını s s sa˘ layabilir.mesele Olmak ya da olmamak . sınıf örne˘ imizin “niteliklerine” ula¸abiliriz: ¸ g s >>> deneme. yani ete kemi˘ e bürünmü¸ hali oluyorg g s sunuz.. Yani artık o veriyi bellekte tutmaktan vazgeçer. “parantezlere dikkat!” diyoruz. g veriler) içeriyor. Yani söyle yaptık: ¸ >>> deneme = IlkSinif() E˘ er parantezleri kullanmazsak.....) bu büyük sınıfın bir örne˘ i.bile. “a” de˘ i¸keni artık s s s s gs “5” verisini göstermiyor.. Dolayısıyla “5” verisi o anda bellekte bo¸u bo¸una yer kaplamı¸ s s s oluyor.. onu gösteren. ıskartaya çıkmı¸ oluyor. bu veriye bizim ula¸mamızı sa˘ layacak hiç bir i¸aret kalmamı¸ oluyor ortada.4 Çöp Toplama (Garbage Collection) Peki biz bir sınıfı örneklemezsek ne olur? E˘ er bir sınıfı örneklemezsek. g Artık su komut yardımıyla. Bu arada dikkat ettiyseniz sınıfımızı örneklerken parantez kullandık. Böyle yaparak sınıfı sadece kopyalamı¸ oluruz. ˙ste Python. otomatik olarak “çöp toplama” i¸lemini devreye sokar ve bu örnekte “5” verisini g s çöpe gönderir. yani bu g s g sınıfı gösteren hiçbir “referans” olmadı˘ ı için.. Çünkü “a = a + 6” ifadesi yüzünden. yani o veri artık i¸e yaramaz hale s g s geldi˘ inde.. ˙ste “siz” I¸ (yani Ahmet. o örneklenmeyen sınıf g program tarafından otomatik olarak “çöp toplama” (garbage collection) adı verilen bir sürece tabi tutulacaktır. O yüzden. nitelikleri. bu benzetme. “Mehmet” örne˘ i (instance) ise bu tanımları.

örne˘ in: g >>> deneme.sonuc. . Sırasıyla. g Artık. ˙ ¸ Ingilizce’de “attribute” denen bu “nitelik” kavramı. Python’daki nesnelerin özelliklerine i¸aret eder.b >>> sonuc..a >>> matematik. c de˘ i¸keni a ve b de˘ i¸kenlerinin gs s gs gs toplamıdır. sınıf örne˘ inin niteliklerine ula¸mak için su g ¸ g s ¸ yapıyı kullanmamız gerekir: >>> matematik. b ve c de˘ i¸kenleri ise. “deneme” g g g gs adlı sınıf örne˘ inin bir niteli˘ i idi. >>> sonuc. “deneme” adlı sınıf örne˘ inin (instance) bir niteli˘ i (atg g g tribute) oluyor.5 Niteliklere Deginme (Attribute References) Biraz önce “nitelik” diye bir seyden söz ettik. Bundan önceki örne˘ imizde ise “mesele” adlı de˘ i¸ken.org/tut/node11. .mesele dedi˘ imiz zaman. g g >>> from matematik import * komutunu verdikten sonra sunu yazıyoruz: ¸ >>> sonuc = Toplama() Böylece “Toplama” adlı sınıfımızı “örnekliyoruz”. Python’un yazarı Guido Van Rossum s bu kavram için söyle diyor: ¸ “I use the word attribute for any name following a dot” (Noktadan sonra gelen bütün isimler için ben “nitelik” kelimesini kullanıyorum) kaynak: http://docs. “Toplama” sınıf örne˘ inin (örne˘ i biraz sonra tanımlayags g g ca˘ ız) birer niteli˘ i oluyor. “sonuc” örne˘ inin niteliklerine tek tek eri¸ebiliriz. Yani “sonuc”. Biraz karı¸ık gibi mi? Hemen bir örnek yapalım o halde: s class a b c Toplama: = 15 = 20 = a + b ˙ satırda “Toplama” adlı bir sınıf tanımladık.py” oldu˘ unu varsayarsak. g g Bu sınıfı yazıp kaydetti˘ imiz dosyamızın adının “matematik. Bu sınıftaki a.b >>> matematik. buradaki “mesele”. a.sonuc.python. g s Peki kodları söyle çalı¸tırırsak ne olur? ¸ s >>> import matematik E˘ er modülü bu sekilde içe aktarırsak (import).html Bu tanıma göre. “Toplama” sınıfının bir örne˘ idir. Bu i¸leme “örnekleme” (instantiation) adı s veriyoruz.˘ 20. “sonuc” kelimesine ise Python’cada “örnek” (instance) adı veriliyor.c biçiminde.a >>> sonuc.c . b ve c adlı üç adet de˘ i¸ken olu¸turduk.sonuc. diyoruz.. Bunu yapmak için “class” parçacı˘ ından yararIlk g landık.

Bu gs gs kodları kullanabilmek için Python komut satırında su komutu veriyoruz: ¸ >>> from matematik import * Burada modül adının (yani dosya adının) matematik oldu˘ unu varsaydık. Bu komutu s verdi˘ imizde “from sinif import *” komutu otomatik olarak verilip hemen ardından Python g komut satırı açılacaktır. bu modülü kullanaca˘ ınız dosya içinde de bulunuyorsa isim çakı¸maları ortaya g s çıkabilir.. g Simdi yapmamız gereken sey.py komutunu vererek de bu kod parçalarını çalı¸tırılabilir duruma getirebiliriz. ama simdilik konumuzu da˘ ıtmamak için s ¸ g bunlara girmiyoruz. Bu komut verildi˘ inde ekranda görece˘ iniz “>>>” i¸aretinden. ¸ ¸ sınıfın kendisini bir de˘ i¸kene atamak.a >>> sonuc. Bu de˘ i¸kene biz Python’cada “örnek” (instance) adını gs gs veriyoruz. Sınıfımızın içine istedi˘ imiz kod parçalarını ekliyoruz. Biz g burada üç adet de˘ i¸ken ekledik.Yani her defasında dosya adını (ya da ba¸ka bir ifadeyle “modülün adını”) da belirtmemiz s gerekir. bunları hazırs g g s ladıktan sonra F5 tu¸una basmanız.b >>> sonuc. Yani bir nevi... bu kodları komut ekranından g s çalı¸tırdı˘ ınızı varsaymaktadır. Ama temel olarak sunu bilmekte fayda var: Genellikle tercih edilmesi ¸ gereken yöntem “from modül import *” yerine “import modül” biçimini kullanmaktır. nitelikler).. g g s Python’un sizden hareket bekledi˘ ini anlayabilirsiniz.. Bu iki kullanım arasında. çünkü Tkinter bu kullanımda problem yaratmayacak sekilde ¸ tasarlanmı¸tır. E˘ er siz bu kodları IDLE ile çalı¸tırmak isterseniz. “sonuc” adlı de˘ i¸ken.c . Yani. “Toplama” adlı sınıfın bir örne˘ idir diyoruz (sonuc is an gs g instance of Toplama)” >>> sonuc = Toplama() Bu komutu verdikten sonra niteliklerimize eri¸ebiliriz: s >>> sonuc. Dolayısıyla isim çakı¸ması ¸ s s yaratacak ba¸ka bir modülümüz olmadı˘ ı için “ne yaptı˘ ımızı biliyoruz!”. Yukarıda bizim verdi˘ imiz örnekte de “from modül import *” yapısını rahatlıkla s g kullanıyoruz. Toplama adlı sınıfı “örneklemek” (instantiation). veya “Run > Run Module” yolunu takip etmeniz yeterli s olacaktır. Esasında. Bunu da yukarıdaki örnek ¸ ¸ üzerinden yapalım: class Toplama: a = 15 b = 20 c = a + b “Toplama” adlı bir sınıf tanımlıyoruz. F5’e bastı˘ ınızda veya “Run > Run Module” yolunu takip etti˘ inizde IDLE sanki kog g mut ekranında “from matematik import *” komutunu vermi¸siniz gibi davranacaktır. s g g Yukarıda anlattı˘ ımız kod çalı¸tırma biçimleri tabii ki. Bu de˘ i¸kenlerin her birine. “nitelik” adını veriyoruz. E˘ er g “from modül import *” yöntemini kullanarak içe aktardı˘ ınız modül içindeki isimler (de˘ i¸keng gs ler. çünkü simdilik tek bir modül üzerinde çalı¸ıyoruz. özellikle sa˘ ladıkları güvenlik avantajları/dezavantajları g açısından ba¸ka bazı temel farklılıklar da vardır. “from modül import *” yapısını sadece ne yaptı˘ ımızı çok iyi biliyorsak g ve modülle ilgili belgelerde modülün bu sekilde içe aktarılması gerekti˘ i bildiriliyorsa kullan¸ g mamız yerinde olacaktır. s Veya GNU/Linux sistemlerinde sistem konsolunda: python -i sinif. Mesela Tkinter ile programlama yaparken rahatlıkla “from Tkinter import *” yapısını kullanabiliriz... g Simdi isterseniz buraya kadar söylediklerimizi söyle bir toparlayalım..

s 20.a” der demez sınıf çalı¸tırılacak ve g s çalı¸tırıldıktan hemen sonra ortada bu sınıfa i¸aret eden herhangi bir referans kalmadı˘ ı için s s g Python tarafından “i¸e yaramaz” olarak algılanan sınıfımız çöp toplama i¸lemine tabi tutularak s s derhal belle˘ i terketmesi sa˘ lanacaktır. bu __init__ fonksiyonuna en azından g s bir göz a¸inalı˘ ınız vardır. siz “Toplama(). Komut satırına bırakmadık bu i¸i. ˙ g I¸ s Isterseniz kendimizce ufacık bir oyun tasarlayalım: #!/usr/bin/env python #-*.b >>> Toplama(). Zira en temel bazı s kavramları gözden geçirdi˘ imiz ve temelimizi olu¸turdu˘ umuz için. para print "fabrika:". daha karı¸ık seyleri anlag s g s ¸ mak kolayla¸acaktır.c Ama daha önce de anlattı˘ ımız gibi. Simdi bir an bu sınıfımızı örneklemedi˘ imizi dü¸ünelim. niteliklerimize eri¸irken “örnek”ten (instance).Dikkat ederseniz. s s ¸ Böylelikle zor kısmı geride bırakmı¸ olduk. Dikkat ederseniz “örnekleme” (instantiation) i¸lemini do˘ rudan dosya içinde hals g lettik. onu oldu˘ u gibi kabul edelim. Bir kaç seçene˘ imiz var: ¸ s g g Üzerinde çalı¸tı˘ ımız platforma göre Python komut satırını. “self”in ne oldu˘ unu simdilik bir kenara ¸ g g ¸ bırakıp. Artık önümüze bakabiliriz. Genellikle su sekilde kullanıldı˘ ını görürüz bunun: s g ¸ ¸ g def __init__(self): Biz simdilik bu yapıdaki __init__ kısmıyla ilgilenece˘ iz. Dolayısıyla bu sınıfı söyle kullanmamız ¸ g s ¸ gerekecek: >>> Toplama(). Bu da bir hayli verimsiz bir çalı¸ma seklidir. fabrika print "i¸çi:".coding:utf8 -*class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 print "enerji:". ˙se hemen bir örnekle ba¸layalım.a >>> Toplama(). Bu yüzden bunu her çalı¸tırdı˘ ınızda yeniden belle˘ e g g s g g yüklemi¸ olacaksınız sınıfı. yani “sonuc” adlı de˘ i¸kenden s gs yararlanıyoruz. yani etkile¸imli kabu˘ u açıyoruz. s g s g Orada su komutu veriyoruz: ¸ . enerji print "para:". isci s macera = Oyun() Gayet güzel.6 __init__ Nedir? E˘ er daha önce etrafta sınıfları içeren kodlar görmü¸seniz. s Simdi bu kodları çalı¸tıraca˘ ız.

yani “niteliklerin”. ilk çalı¸ma esnasında ekrana s gs s yazdırıldı˘ ını görüyoruz. Dikkat ederseniz g s burada da örnekleme i¸lemini dosya içinden hallettik.pack() uygulama = Arayuz() Bu kodları da yukarıda saydı˘ ımız yöntemlerden herhangi biri ile çalı¸tırıyoruz... i¸çi sayısı ise 10 olacaktır. Sadece aklımızda olsun. Mesela yukarıdaki ufak oyun çalı¸masında. Tabii ki bu kod g s da eksiksiz de˘ ildir. Dolayısıyla söyle bir sey diyebiliriz: ¸ ¸ Python’da bir programın ilk kez çalı¸tırıldı˘ ı anda i¸lemesini istedi˘ imiz seyleri bu __init__ s g s g ¸ fonksiyonu içine yazıyoruz. Ama görece˘ iniz gibi yine de çalı¸ıyor bu kodlar. meydana geg s s tiren) adı verilir. Olayın iç yüzünü kavrayabilmek için öyle bir ¸ g örnek vermemiz gerekiyordu. s Bu kodları yukarıdaki seçeneklerden herhangi biriyle çalı¸tırdı˘ ımızda.. __init__ fonksiyonu s g içinde tanımlanmı¸ olan bütün de˘ i¸kenlerin.>>> from deneme import * Burada dosya adının “deneme.. Zira sınıflı yapıların en çok ve en verimli kullanıldı˘ ı yer g arayüz programlama çalı¸malarıdır: s from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam") dugme. E˘ er örnekleme satırını dosya içine s g yazmazsak. in¸a eden. s Yalnız hemen uyaralım: Yukarıdaki örnek aslında pek de düzgün sayılmaz. Ancak simdilik amacımıza hizmet edebilmesi için kodlarımızı bu sekilde g ¸ ¸ yazmamız gerekiyordu. __init__ fonksiyonu gerçek ¸ anlamda bir “constructor” de˘ ildir. Bunu biraz sonra açıklayaca˘ ız. E˘ er örnekleme i¸lemini dosya içinden g g s halletmemi¸ olsaydık. F5 tu¸una basarak veya “Run>Run Module” yolg s s unu takip ederek kodlarımızı çalı¸tırıyoruz..py” oldu˘ unu varsaydık.py E˘ er Windows’ta IDLE üzerinde çalı¸ıyorsak.. Ama simdi konumuz bu de˘ il. g Bir de Tkinter ile bir örnek yapalım.. g ama biz bunu simdi bir kenara bırakalım. Zaten bu __init__ g s fonksiyonuna da ˙ Ingilizce’de ço˘ u zaman “constructor” (olu¸turan.. ama ona çok benzer. parası 100 fabrika sayısı 4. Buna göre bu g oyunda bir oyuncu oyuna ba¸ladı˘ ında: s g enerjisi 50. ALT+F2 tu¸larına basıyoruz ve açılan s s pencerede “konsole” (KDE) veya “gnome-terminal” (GNOME) yazıp enter’e bastıktan sonra açtı˘ ımız komut satırında su komutu veriyoruz: g ¸ python -i deneme. ˙ste bu niteliklerin ba¸langıç de˘ eri olarak belirlenebilmesi hep g I¸ s g __init__ fonksiyonu sayesinde olmaktadır. Gerçi __init__ fonksiyonuna “constructor” demek pek do˘ ru bir ifade sayılmaz. Çok önemli eksiklikleri var bu kodun. Biz okumaya devam edelim. Buradaki __init__ fonksiyonu sayesinde “Arayuz” adlı sınıf her ça˘ rıldı˘ ında bir adet Tkinter g g penceresi ve bunun içinde bir adet dü˘ me otomatik olarak olu¸acaktır. g Söyle bir yanlı¸ anla¸ılma olmamasına dikkat edin: ¸ s s . “from deneme import *” komutunu verdikten sonra “macera = Oyun()” s satırı yardımıyla ilk olarak sınıfımızı örneklendirmemiz gerekecekti. oyuna ba¸landı˘ ı anda s s g bir oyuncunun sahip olaca˘ ı özellikleri __init__ fonksiyonu içinde tanımladık. Tkinter penceresinin açılması için komut satırında “uygulama = Arayuz()” gibi bir satır yazmamız gerekir. GNU/Linux sistemlerinde ba¸ka bir seçenek olarak.

. fabrika.“__init__” fonksiyonunun. bu kodlar tanımlansın. i¸çi” de˘ i¸kenlerini ayrı bir fonksiyon içinde kullans gs mak istiyoruz. isci s macera = Oyun() Diyelim ki biz burada “enerji. Dolayısıyla bu niteliklere su sekilde g gs ¸ ¸ ula¸abiliriz: s . fabrika print "i¸çi:". Esasında çok basit bir s i¸levi olsa da. isterseniz yukarıdaki kodları “__init__” fonksiyonunun adını de˘ i¸tirerek çalı¸tırmayı deneyin. enerji print "para:". para. Kodların su anki g ¸ halinde oldu˘ u gibi. s __init__ konusuna biraz olsun ı¸ık tuttu˘ umuza göre artık en önemli bile¸enlerden ikincisine s g s gelebiliriz: self 20. Kodumuz söyleydi: s ¸ class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 print "enerji:". Yani mesela göster() adlı ayrı bir fonksiyonumuz olsun ve biz bu de˘ i¸kenleri gs ekrana yazdırmak istedi˘ imizde bu “göster” fonksiyonundan yararlanalım. fabrika print "i¸çi:". . para print "fabrika:". enerji print "para:". Çalı¸maz. para. Bunu test etmek için. Aynı i¸levi elde edemezsiniz. ama do˘ rudan ekrana dökülmesin. . i¸ci ve goster() s Burada “örne˘ imiz” (instance) “macera” adlı de˘ i¸ken. “varsayılan de˘ erleri belirleme”. . yani “in¸a etme” özelli˘ i konumung s g dan kaynaklanmıyor. fabrika. para print "fabrika:". Bakalım sonuç ne olacak? class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 def goster(): print "enerji:". i¸levini sırf ilk sırada yer aldı˘ ı için yers g ine getirmiyor. Yani bu __init__ fonksiyonu. bu i¸levi kavrayamazsak neredeyse bütün bir sınıf konusunu kavramak imkansız s s hale gelecektir. isci s macera = Oyun() Öncelikle bu kodların sahip oldu˘ u “niteliklere” bir bakalım: g enerji.7 self Nedir? Bu küçücük kelime Python’da sınıfların en can alıcı noktasını olu¸turur. Söyle bir sey g g ¸ ¸ yazmayı deneyelim. Mesela __init__ yerine gs s s __simit__ deyin. Self’i anlamaya do˘ ru ilk adımı atmak için yukarıda kullandı˘ ımız kodlardan g g faydalanarak bir örnek yapmaya çalı¸alım.

.para = 100 self.enerji = 50 self.goster() dedi˘ imizde söyle bir hata alıyg ¸ oruz: Traceback (most recent call last): File "<pyshell0>".para macera. fabrika print "i¸çi:". . Yani bir bakıma. burada “macera” adlı sınıf örne˘ ini temsil ediyor. isci s macera = Oyun() Tekrar deniyoruz: >>> macera.. enerji NameError: global name ’enerji’ is not defined Hmm.isci = 10 .enerji macera.fabrika macera. fonksiyonlardaki global ifadesinin yerini tutuyor. enerji print "para:".goster() Hemen deneyelim. . Ama o da ne? Mesela macera. in <module> macera. Artık kodlarımızı g g düzeltebiliriz: class Oyun: def __init__(self): self.. line 1.>>> >>> >>> >>> >>> macera. goster() fonksiyonuna bir “self” ekleyerek tekrar deneyelim. Belki düzelir: class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 def goster(self): print "enerji:". in goster print "enerji:".fabrika = 4 self. in <module> macera.goster() TypeError: goster() takes no arguments (1 given) Belli ki bir hata var kodlarımızda. Sorunun ne oldu˘ u az çok ortaya çıktı.isci macera. line 9. ˙ste “self” gs g I¸ burada devreye giriyor. Hatırlarsanız buna benzer hata mesajlarını g Fonksiyon tanımlarken “global” de˘ i¸keni yazmadı˘ ımız zamanlarda da alıyorduk.goster() Olmadı.. Daha do˘ ru bir ifadeyle. Bu sefer de söyle bir hata aldık: ¸ enerji: Traceback (most recent call last): File "<pyshell0>".goster() File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxx". para print "fabrika:". line 1.

.enerji print "para:".para 100 >>> macera. Daha da önemlisi bu kodları bu haliyle tam olarak çalı¸tıramayız da.para macera. s s s Bir de Tkinter’li örne˘ imize bakalım: g . s Simdi tekrar deneyelim: ¸ >>> macera. self. “self.isci macera.enerji 50 >>> macera.isci s macera = Oyun() Gördü˘ ünüz gibi. Yani kodları g çalı¸tırırken “macera. “enerji” yerine “self. ˙ g g s g Iyice somutla¸tırmak gerekirse. yani bir bakıma “global” bir nitelik kazanması için “self” olarak tanımlanmaları gerekiyor.enerji” olarak tanımlamamız s s gerekiyor. Mesela su temel komutları i¸letemeyiz: s ¸ s >>> >>> >>> >>> macera. Üstelik mesela “enerji” adlı de˘ i¸keni herhangi bir yerden ça˘ ırmak istedi˘ imiz zags g g man da bunu önceden “self” olarak tanımlamı¸ olmamız gerekir.fabrika E˘ er biz “enerji” adlı de˘ i¸keni goster() fonksiyonu içinde kullanmak istersek de˘ i¸keni g gs gs sadece “enerji” de˘ il. fonksiyon dı¸ından da ça˘ rılabilmesi g g gs s g için. Bu dü¸ünme tarzı i¸imizi biraz daha kolayla¸tırabilir. bu “enerji” adlı de˘ i¸kenin yalnızca içinde gs bulundu˘ u fonksiyonda de˘ il. self..goster enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s >>> macera.enerji” olarak tanımlamamız gerekir. self. s g “macera” örne˘ inin yerini tutan bir kelime olarak da kurabilirsiniz zihninizde..enerji” diyerek. s g gs bu haliyle “goster” adlı fonksiyonun içinde kullanılamaz. Bu arada. en ba¸ta bunu “self.def goster(self): print "enerji:".para print "fabrika:". kodlar içinde yazdı˘ ımız de˘ i¸kenlerin. . “self. “__init__” fonksiyonu içinde tanımladı˘ ımız “enerji” adlı de˘ i¸ken.fabrika 4 >>> macera. o fonksiyonun dı¸ında da kullanılabilmesini sa˘ lıyoruz.isci 10 Sınıfın niteliklerine tek tek nasıl eri¸ebildi˘ imizi görüyorsunuz.fabrika print "i¸çi:".enerji macera. Ayrıca bunu “goster” adlı g fonksiyon içinde kullanırken de sadece “enerji” olarak de˘ il.enerji” diyebilmek için.enerji” olarak yazmamız g gerekir. self. Yani mesela. isterseniz “self”i.

pack() def yaz(): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Tabii ki bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir hata mesajı alırız: s g ¸ Traceback (most recent call last): File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx". in <module> uygulama = Arayuz() File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx". Ama simdilik elimizden bu g ¸ kadarı geliyor.yaz” seklinde bir fonksiyon ¸ tanımlama yöntemi olmadı˘ ına göre bu i¸lemi “def yaz(self)” seklinde yapmamız gerekiyor. Önce söyle deneyelim: ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam".yaz) dugme. line 7. Kodlarımızı su sekilde yazmamız gerekiyor: g s ¸ ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam".pack() uygulama = Arayuz() Burada tanımladı˘ ımız dü˘ menin bir i¸ yapmasını sa˘ layalım. Mesela s yaz() fonksiyonundaki self parametresini silince ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz. bunları “self” öneki ile birlikte tanımlıyoruz. Bu g s ¸ son örnek aslında yine de tam anlamıyla kusursuz bir örnek de˘ ildir. “com- . “self”lerle oynayarak olayın iç yüzünü kavramaya çalı¸ın.command=yaz) NameError: global name ’yaz’ is not defined Bunun sebebini bir önceki örnekte ö˘ renmi¸tik. line 13. Mesela dü˘ meye basılınca kog g s g g mut ekranında bir yazı çıksın. g g g Bu iki örnek içinde.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Gördü˘ ünüz gibi.command=yaz) dugme. “def self. e˘ er programın farklı noktalarında kullanaca˘ ımız de˘ i¸kenler veya fonksiyg g g gs onlar varsa. Daha çok bilgimiz oldu˘ unda bu kodları daha düzgün yazmayı da ö˘ renece˘ iz.from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam") dugme. in __init__ dugme = Button(text="tamam".command=self.

self. gs s s Ayrıca sizin kodlarınızı okuyan ba¸kaları.” diyebilirsiniz. s s s s sizin bunu kendi kodlarınızda dahi olsa de˘ i¸tirmeye kalkmanız pek ho¸ kar¸ılanmayacaktır.isci = 10 def goster(self): print "enerji:". “self” kelimesinin kullanımı o kadar yaygınla¸mı¸ ve yerle¸mi¸tir ki. s s s oyunumuzu biraz ayrıntılandıralım.pack() def yaz(armut): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Ama siz böyle yapmayın.isci s macera = Oyun() Gelin isterseniz Buradaki kodlar yardımıyla bir oyuncu olu¸turduk. Mesela kodlara yeni bir fonksiyon ekley¸ erek oyuncumuza yeni fabrikalar kurma olana˘ ı tanıyalım: g class Oyun: def __init__(self): self. para.enerji = 50 self. Siz bu kelimeyi bütün sınıflı kodlamalarda bu sekilde görüyor ¸ olsanız da aslında illa ki “self” kelimesini kullanacaksınız diye bir kaide yoktur.enerji print "para:". .para print "fabrika:". Elimizde simdilik sunlar vardı: ¸ ¸ class Oyun: def __init__(self): self. . Simdi isterseniz oyunumuza biraz hareket getirelim. “self” iyidir. self.fabrika print "i¸çi:". g Hatırlarsanız yukarıda ufacık bir oyun çalı¸ması yapmaya ba¸lamı¸tık. “Ben bug rada ne yapmaya çalı¸mı¸ım. artık yolumuza devam edebiliriz. Hatta birkaç yıl sonra dönüp siz dahi aynı kodlara baktı˘ ınızda. s s Sizi “self” kullanmaya ikna etti˘ imizi kabul edersek. Mesela yukarıdaki örne˘ i söyle de yazabilirsiniz: s g ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(armut): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam". self. s g s Bu noktada küçük bir sır verelim. O yüzden. Bu oyuncunun oyuna ba¸ladı˘ ında sahip s s g olaca˘ ı enerji.enerji = 50 self. Self yerine ba¸ka kelimeler de kullanabilirsiniz.yaz” içindeki “self” ifadesini silince ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz? Bunları iyice inceleyip.para = 100 self.para = 100 self. self.fabrika = 4 self. fabrika ve i¸çi bilgilerini de girdik. Kodlarımız arasındaki goster() fonksiyg s onu yardımıyla da her an bu bilgileri görüntüleyebiliyoruz.fabrika = 4 self. “self”in nerede ne i¸e yaradı˘ ını kavramaya çalı¸ın..mand=self.command=armut. “self” kullanın!.yaz) dugme..isci = 10 . ne yapmaya çalı¸tı˘ ınızı anlamakta bir an da olsa s s g tereddüt edecektir.

miktar): if self. hata verecektir. . Python’un beklentisi kar¸ılang s s madı˘ ı için.enerji print "para:". Dolayısıyla Python kullanıcıdan parantez içinde bir parametre girmesini g bekleyecektir. Kodlarımız içindeki “def fabrikakur(self.para > 10: self.def goster(self): print "enerji:".miktar)” ifadesinde gördü˘ ümüz “miktar” kelimesi. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" macera = Oyun() Burada fabrikakur() fonksiyonuyla ne yapmaya çalı¸tı˘ ımız aslında çok açık.3 self.fabrika self.goster() enerji: 47 para: 90 fabrika: 9 i¸çi: 10 s Gördü˘ ünüz gibi oyuncumuz 5 adet fabrika kazanmı¸.para .para = self. oradaki if deyimi sayesinde oyuncunun enerjisi 3’ün g altına. s Yazdı˘ ımız kodlara dikkatlice bakarsanız. Çünkü kodlarımızı tanımlarken fonksiyon içinde “miktar” adlı bir ifade kullanarak. parası da 10’un altına dü¸erse söyle bir mesaj verilecektir: s ¸ Yeni fabrika kuramazsınız.fabrika = miktar + self. hata alırsınız. . E˘ er “macera. Burada dikkat edece˘ imiz nokta. Yani “def fabrikakur(miktar)” g de˘ il.enerji = self.miktar)” dememiz gerekiyor.10 print miktar. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız. kodlar içinde bir fonksiyon tanımg g larken ilk parametrenin her zaman “self” olması gerekti˘ idir.enerji > 3 and self. self. kodları çalı¸tırırken verece˘ imiz parametreyi temsil ediyor.fabrika print "i¸çi:".fabrikakur()” fonksiyonunu kullanırken g herhangi bir sayı belirtmezseniz. E˘ er fonksiyon parametresiz çalı¸tırılırsa da. “5 adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!” seklinde bir kutlama mesajı g ¸ gösterecektir bize programımız.fabrikakur(5) Bu komutu verdi˘ imizde. . “def fabrikakur(self.isci s def fabrikakur(self. self. self. ama bu i¸lem enerjisinde ve parasında g s s bir miktar kayba neden olmu¸ (fabrika kurmayı bedava mı sandınız!).para print "fabrika:". Hemen bunun s g nasıl kullanılaca˘ ını görelim: g >>> macera. g s g Yani burada “5” sayısını temsil ediyor. g Simdi de su komutu verelim: ¸ ¸ >>> macera.enerji . Yeterli enerjiniz/paranız yok! Art arda fabrikalar kurarak bunu kendiniz de test edebilirsiniz. self. kullanıcıdan fonksiyona bir parametre vermesini bekledi˘ imizi belirttik.

O yüzden gelin oyuna g biraz hareket katalım! Mesela oyunumuzda bir adet oyuncu dı¸ında bir adet de dü¸man olsun. . s s O halde hemen bir adet dü¸man olu¸turalım: s s class Dusman: “Dü¸man”ımızın gövdesini olu¸turduk. Sınıfı tanımladıktan sonra iki nokta g üst üstenin ardından a¸a˘ ıya bir kod blo˘ u yazmamız gerekiyor. O yüzden idareten oraya bir pass ifadesi yerle¸tirerek gerekli kod blo˘ unu s g geçi¸tirmi¸ oluyoruz. bu yeni olu¸turdu˘ umuz “Dusman” s g s g adlı sınıfa miras verdik. “kendin çal. Simdilik söyle bir sey yazıp sınıfımızı kitabına uyduralım: ¸ ¸ ¸ class Dusman(Oyun): pass dsman = Dusman() Yukarıda pass ifadesini neden kullandı˘ ımızı biliyorsunuz. g ¸ g Az laf. Dusman sınıfının durumunu Python’cada söyle ifade edebiliriz: ¸ “Dusman sınıfı Oyun sınıfını miras aldı” (Dusman inherits from Oyun) Bu haliyle kodlarımız henüz eksik. Simdi sıra geldi onun kolunu baca˘ ını olu¸turmaya. Ama su anda oraya yazacak s g g ¸ bir kodumuz yok. s Hatırlarsanız. ) ˙ s Isterseniz dü¸manımızın da buna benzer özellikleri olsun. . Ama s g böyle. s s s . Mesela dü¸s s manımız da oyuncunun sahip oldu˘ u özelliklerin aynısıyla oyuna ba¸lasın. Peki bu özellikleri yeniden tek tek “dü¸¸ ¸ g s man” için de yazacak mıyız? Tabii ki hayır. Olu¸turdu˘ umuz oyuncu isterse oyun içinde fabrika da kurabiliyor. Yoksa sınıfımız kullanılamaz durumda olur. kendin oyna” tarzı bir durumun sıkıcı olaca˘ ı belli. parası 100 fabrika sayısı 4. O kısmı bo¸ bırakamayız. Simdi hatırlarsanız oyuncu için bunu söyle yapmı¸tık: ¸ ¸ s class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 Simdi aynı seyi “Dusman” sınıfı için de yapaca˘ ız. ona s s ¸ g s bir ki¸ilik kazandırmaya. Yani onun da: g s enerjisi 50. i¸çi sayısı ise 10 s olsun. (enerji. O halde nasıl yapaca˘ ız bunu? ˙ste burada img I¸ dadımıza Python sınıflarının “miras alma” özelli˘ i yeti¸iyor. oyunun ba¸ında olu¸turdu˘ umuz oyuncunun bazı özellikleri vardı. bir sınıf ba¸ka bir sınıftan g s miras aldı˘ ında da aynı sekilde miras alan sınıf miras aldı˘ ı sınıfın özelliklerini kullanabiliyor. para. Bunun için ¸ s g sınıfımızı söyle tanımlamamız gerekiyor: ¸ class Dusman(Oyun): Böylelikle daha en ba¸ta tanımladı˘ ımız “Oyun” adlı sınıfı. Hemen miras aldıralım. nasıl Mısır’daki dedenizden size miras kaldı˘ ında dedenizin size g bıraktı˘ ı mirasın nimetlerinden her yönüyle yararlanabiliyorsanız.8 Miras Alma (Inheritance) Simdiye kadar bir oyuncu olu¸turduk ve bu oyuncuya oyuna ba¸ladı˘ ı anda sahip olaca˘ ı bazı ¸ s s g g özellikler verdik. Yani. Yabancılar bu kavrama “inherig s tance” adını veriyorlar. s s g fabrika. çok i¸. Hemen bir örnek yapalım. . Yukarıda “Dusman” adlı sınıfımızı olu¸turmu¸tuk: s s s class Dusman: Dusman sınıfı henüz bu haliyle hiçbir sey miras almı¸ de˘ il. .20. i¸çi gibi.

Üstelik Dusman içinde bu de˘ i¸kenleri tekrar tanımlamak zorunda kalmadan. Bunu hemen test edelim: >>> dsman. Bir de kendi durumumuzu s s s kontrol edelim: >>> macera.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s Gördü˘ ünüz gibi.goster() enerji: 47 para: 90 fabrika: 8 i¸çi: 10 s Dü¸manımızın durumuna s Evet.enerji 50 >>> dsman. “Dusman” adlı s g ¸ s g sınıfımız daha önce tanımladı˘ ımız “Oyun” adlı sınıfı miras alıyor.Daha sonra oraya yazaca˘ ımız kod bloklarını hazırladıktan sonra oradaki pass ifadesini sileg ce˘ iz. Yani dü¸manımızın yeni bir fabrika kurması bizim de˘ erlerimizi gs s g de˘ i¸ikli˘ e u˘ ratmıyor.. Dolayısıyla “Dusman” adlı g sınıf “Oyun” adlı sınıfın bütün özelliklerine sahip. dü¸manımızın fabrika sayısı artmı¸. Dedi˘ imiz gibi. gs g g Simdi söyle bir sey yapalım: ¸ ¸ ¸ . Oyun sınıfının bir fonksiyonu olan goster()‘i “Dusman” sınıfı içinden de g çalı¸tırabildik. g Simdi bakalım bu sınıfla neler yapabiliyoruz? ¸ Bu kodları.. yazının ba¸ında anlattı˘ ımız sekilde çalı¸tıralım. g s bakalım: >>> dsman..fabrikakur(4) 4 adet fabrika kurdunuz! Tebrikler! Gördü˘ ünüz gibi dü¸manımız kendisine 4 adet fabrika kurdu!. s gs ˙ Istersek bu de˘ i¸kenlere teker teker de ula¸abiliriz: gs s >>> dsman.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s Dikkat ederseniz. enerjisi ve parası azalmı¸.isci 10 Dusman sınıfı aynı zamanda Oyun sınıfının fabrikakur() adlı fonksiyonuna da eri¸ebiliyor: s dsman. Oyun ve Dusman sınıfları aynı de˘ i¸kenleri kullandıkları halde birindeki gs de˘ i¸iklik öbürünü etkilemiyor.

__init__(self) self. . para. .goster(self)” ifadesi yardımıyla g “Oyun” sınıfının goster() fonksiyonu içindeki de˘ i¸kenleri “Dusman” sınıfının goster() gs fonksiyonu içine kopyaladık..ego = 0 def goster(self): Oyun. s g Önce söyle deneyelim: ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): self. self. ˙ Isterseniz bu özelli˘ i daha önce de yaptı˘ ımız gibi ayrı bir fonksiyon ile halledelim: g g class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. . Çünkü burada yeni bir “__init__” fonksiyonu tanıms g ladı˘ ımız için. Böylece “self. . .goster(self) print "ego:".ego = 0 Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda hata alırız. oyuncunun özelliklerine ek olarak bir de “ego” adlı bir niteli˘ i olsun. Böylece “ego” de˘ i¸kenini yazdırırken. “enerji. Ekranda bunu göremememizin g s nedeni tabii ki kodlarımızda henüz bu niteli˘ i ekrana yazdıracak bir “print” deyiminin yer alg maması. gs Aslında bu haliyle kodlarımız düzgün sekilde çalı¸ır. bu yeni fonksiyon kendini Oyun sınıfının __init__ fonksiyonunun üzerine yazıyor. öteki de˘ i¸kenlerin de gs gs yazdırılmasını sa˘ ladık. g Dolayısıyla Oyun sınıfından miras aldı˘ ımız bütün nitelikleri kaybediyoruz. Mesela s g dü¸manımız bize her zarar verdi˘ inde egosu büyüsün!. Simdi gelin bu fonksiyonu s ¸ yazalım: . Kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda biz ekranda ¸ s s g göremesek de aslında “ego” adlı niteli˘ e sahiptir dü¸manımız.ego = 0 Burada “Oyun.ego” de˘ i¸kenini tanımlarken.__init__(self)” ifadesiyle “Oyun” adlı sınıfın “__init__” fonksiyonu içinde yer alan bütün nitelikleri.. burada da “Oyun. Bunun ba¸langıç de˘ erini “0” olarak ayarladık. “Dusman” adlı sınıfın __init__ fonksiyonu içine kopyalıyoruz.ego dsman = Dusman() Tıpkı “__init__” fonksiyonunda oldu˘ u gibi.” niteliklerin kaybolmasını engelliyoruz. Daha sonra yazaca˘ ımız s g g fonksiyonda dü¸manımız bize zarar verdikçe egosu büyüyecek.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s ego: 0 Hemen Gördü˘ ünüz gibi dü¸manımızın özellikleri arasında oyuncumuza ilave olarak bir de “ego” g s adlı bir nitelik var. vb.__init__(self) self. ¸ s g ¸ s s deneyelim: >>> dsman. Bunu önlemek için g söyle bir sey yapmamız gerekir: ¸ ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. g Simdi artık dü¸manımızın bütün niteliklerini istedi˘ imiz sekilde olu¸turmu¸ olduk.Dü¸manımızın.

self. Çünkü kendi fabrikalarımızı de˘ il oyuncunun fabrikalarını yıkmak g g istiyoruz!. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dsman = Dusman() Dikkat ederseniz.ego = self.enerji = 50 self.ego def fabrikayik(self.isci = 10 def goster(self): print "enerji:".fabrika print "i¸çi:".enerji .ego + 2 print "Tebrikler. miktar. self. Burada.para print "fabrika:".fabrika” seklinde gs ¸ yazdık. self.fabrika = 4 self.ego = 0 def goster(self): .. self. Yani bir önceki “Oyun” adlı sınıfın “örne˘ ini” (instance) kullandık. .miktar self. Neden? Çok basit.fabrikayik(2) Biz burada “2” adet fabrika yıkmayı tercih ettik.para = 100 self.__init__(self) self.enerji = self.fabrika = miktar + self. Kodlarımızın en son halini topluca görelim isterseniz: class Oyun: def __init__(self): self.fabrika self.para > 10: self.para .10 print miktar. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" macera = Oyun() class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.goster(self) print "ego:".miktar): macera. Oyuncunun".fabrika .enerji > 3 and self. fabrikayik() fonksiyonu içindeki de˘ i¸keni “macera. . "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız.ego = 0 def goster(self): Oyun.class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.para = self.enerji print "para:". “Dusman” sınıfının g de˘ il. self.__init__(self) self.miktar): if self..3 self. su kodu çalı¸tırarak oyuncumuzun kurdu˘ u fabrikaları yıkabiliriz: ¸ s g >>> dsman..fabrika = macera.isci s def fabrikakur(self.

fabrika = macera.para = 100 self.enerji = 50 self. self. self. fabrika” gibi nitelikleri ayrı bir sınıf halinde düzenleyip. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız.Oyun.enerji = self. miktar.fabrika print "i¸çi:".3 self.miktar): macera. Bir fonksiyon içindeki de˘ i¸kenleri ça˘ ırırken ise (mesela “macgs g era.miktar): if self.fabrika = miktar + self. Ama siz böyle yapmayın.. gs g g Artık kodlarımız didiklenmek üzere sizi bekliyor.fabrika self. self. Oyuncunun". Yani de˘ i¸kenleri ça˘ ırırken örne˘ i kullanın. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dsman = Dusman() En son olu¸turdu˘ umuz fonksiyonda nerede “Oyun” sınıfını do˘ rudan adıyla kullandı˘ ımıza s g g g ve nerede bu sınıfın “örne˘ inden” (instance) yararlandı˘ ımıza dikkat edin.para print "fabrika:". Böylece sınıfımız daha derli toplu bir görünüm kazang mı¸ olur. ¸ g para.para .fabrika .miktar self.isci = 10 def goster(self): print "enerji:". Örne˘ in. Dikkat ederg g seniz.ego def fabrikayik(self. ¸ g Aslında yukarıdaki kodları daha düzenli bir sekilde de yazmamız mümkün. ifadeyi “Oyun(). Yeterli enerjiniz/paranız yok!" .__init__(self)”).fabrika = 4 self.enerji > 3 and self. isimlendirmeleri de biraz de˘ i¸tirerek standartla¸tırdı˘ ımıza s s g gs s g dikkat edin: class Oyun: def __init__(self): self.fabrika”).__init__(self) def fabrikakur(self. bu konunun zihninizde iyice yer etmesini sa˘ layın.enerji . fonksiyon ba¸lıklarını ça˘ ırırken do˘ rudan sınıfın kendi adını kullanıyoruz (mesela s g g “Oyun.10 print miktar. A¸a˘ ıdaki kodlar içinde.ego = self. “örne˘ i” (instance) kullanıyoruz. self.isci s oyun = Oyun() class Oyuncu(Oyun): def __init__(self): Oyun. g E˘ er bir fonksiyon içindeki de˘ i¸kenleri g gs ça˘ ırırken de sınıf isminin kendisini kullanmak isterseniz. Neyi nasıl de˘ i¸tirdi˘ inizde ne gibi bir sonuç elde etti˘ inizi gs gs g g dikkatli bir sekilde takip ederek.ego + 2 print "Tebrikler. öteki sınıfların do˘ rudan bu g sınıftan miras almasını sa˘ layabiliriz.para = self. “enerji.enerji print "para:".__init__(self)” sekg ¸ linde yazmanız gerekir. self.para > 10: self.goster(self) print "ego:".. Burada yapılan seyleri iyice anlayabilmek için ¸ kafanıza göre kodları de˘ i¸tirin.

Bunu söyle yapabiliriz: s ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. Aynı sekilde. yeni bir nitelik belirlemek yerine.fabrika self.__init__(self) self. istersek varolan bir niteli˘ i g ¸ g iptal de edebiliriz.ego = 0 Gördü˘ ünüz gibi “Dusman” sınıfı için “__init__” fonksiyonunu tanımlarken “fabrika” niteli˘ ini g g “del” komutuyla siliyoruz. Yani aslında “del” komutuyla herhangi bir seyi sildi˘ imiz s ¸ g yok! Sadece “eri¸imi engelliyoruz”.ego = self. self. Öteki sınıflar ve daha sonra olu¸turulacak gs s yeni sınıflar bu i¸lemden etkilenmez.yaz) dugme.miktar self.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" . Bu nitelik sadece “Dusman” tarafından kullanılabiliyordu. Mesela yukarıda “Dusman” sınıfı için “ego” adlı yeni gs bir nitelik tanımlamı¸tık. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dusman = Dusman() Bu kodlar hakkında son bir noktaya daha de˘ inelim. miktar. Diyelim ki Oyuncu’nun oyuna ba¸larken “fabrika”ları olsun istiyoruz.goster(self) print "ego:".ego def fabrikayik(self. Oyuncunun".__init__(self) del self. Bu silme i¸lemi sadece “Dusman” sınıfı için geçerli oluyor. Hatırlarsanız oyuna ba¸larken olu¸turulan g s s niteliklerde de˘ i¸iklik yapabiliyorduk.ego + 2 print "Tebrikler.fabrika = oyuncu.oyuncu = Oyuncu() class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. s Küçük bir not: Burada “bölge” olarak bahsetti˘ imiz sey aslında Python’cada “isim alanı” g ¸ (namespace) olarak adlandırılıyor. Simdi bir örnek de Tkinter ile yapalım. Bu i¸lem s s öteki sınıfları etkilemiyor.ego = 0 def goster(self): Oyun.miktar): oyuncu. ¸ “del komutu yardımıyla fabrika adlı de˘ i¸kene Dusman adlı bölgeden eri¸ilmesini engelliygs s oruz. Oyuncu s tarafından de˘ il. Bunu söyle de ifade edebiliriz.fabrika . Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ i hatırlıyorsunuz: ¸ g g from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam".” Dolayısıyla bu de˘ i¸iklik sadece o “bölgeyi” etkiliyor.command=self. ama s Dusman’ın oyun ba¸langıcında fabrikası olsun istemiyoruz.

Burada oldu˘ u gibi. Tkinter’in “Frame” adlı sınıfını miras aldık.dugme. Ba¸ta biraz karı¸ık gibi s s görünse de aslında daha önce verdi˘ imiz basit örneklerden hiç bir farkı yoktur.9 Eski ve Yeni Sınıflar Simdiye kadar verdi˘ imiz sınıf örneklerinde önemli bir konudan hiç bahsetmedik. Ama tabii ki kendimizi yeni tipe alı¸tırmakta fayda var. Ayrıca hangi sınıf tipini kullanırsanız kullanın sorun ya¸as mazsınız. Yeni tip sınıflarda ise her sınıf mutlaka ba¸ka bir sınıfı miras almalıdır.pack() self. öntanımlı olarak “object” adlı sınıfı miras almanız gerekiyor.__init__(self) self. ba¸ka modüllerin içindeki g ¸ g g s sınıfları da miras alabiliyoruz.text="tamam".pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() uygulama. E˘ er kodlarınız içinde gerçekten miras almanız gereken s g ba¸ka bir sınıf yoksa. Buradan anlayaca˘ ımız g gibi.uygulama = Arayuz() Bu örnek gayet düzgün çalı¸sa da bu sınıfı daha düzgün ve düzenli bir hale getirmemiz s mümkün: #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf-8-*from Tkinter import * class Arayuz(Frame): def __init__(self): Frame. Yukarıdaki kodları dikkatlice inceleyin. O yüzden g s g sınıfları istersek parantezsiz olarak tanımlayabiliyoruz.command=self.dugme = Button(self. eski tip sınıflarda ba¸ka bir sınıfı miras alma zorunlulu˘ u yoktur. Dolayısıyla s politikamız su olacak: ¸ . Ancak korkmanızı gerektirecek kadar fark yoktur bu iki sınıf tipi arasında.yaz) self. Python’da ¸ g iki tip sınıf vardır: Eski tip sınıflar ve yeni tip sınıflar. çünkü muhtemelen Python’un s sonraki sürümlerinden birinde (büyük ihtimalle Python 3.pencerearaclari() def pencerearaclari(self): self.0’da) eski tip sınıflar kullanımdan kaldırılacaktır. g 20. Eski tip sınıflar ile yeni tip sınıflar arasındaki en büyük fark sudur: ¸ Eski tip sınıflar söyle tanımlanır: ¸ class Deneme: Yeni tip sınıflar ise söyle tanımlanır: ¸ class Deneme(object) Gördü˘ ünüz gibi.mainloop() Burada dikkat ederseniz. “miras alma” (inheritance) özelli˘ ini kullanmak için miras alaca˘ ımız sınıfın o anda kulg g landı˘ ımız modül içinde olması sart de˘ il.

Ama bu pek do˘ ru bir yöntem olmazdı. ’sonuc’] sinifimiz. istersek o sınıfın niteliklerini etkile¸imli olarak ¸ s de˘ i¸tirebiliyoruz. “object” adlı sınıfı miras al.sayi1 * sinifimiz. Özel olarak miras alaca˘ ımız bir sınıf g olmadı˘ ı için do˘ rudan “object” adlı sınıfı miras aldık. Simdi bo¸ olan sınıfımıza “nitelikler” ekliyoruz: ¸ s >>> >>> >>> >>> sinifimiz.” Dedi˘ imiz gibi. Su örne˘ e bakalım: ¸ g class BosSinif(object): pass Böylece içi bo¸ da olsa kurallara uygun bir sınıf tanımlamı¸ olduk. Yukarıda hatırlarsanız “pass” ifadesini kullanmı¸tık. ama o anda yazacak bir seyimiz olmadı˘ ında sırf bir “yer tutucu” vazifesi g ¸ g görsün diye o pass ifadesini kullanmı¸tık. Ayrıca dikkat ederseniz. g Aslında daha en ba¸ta hiç eski tip sınıfları anlatmadan do˘ rudan yeni tip sınıfları anlatmakla i¸e s g s ba¸layabilirdik. g ¸ parantez içinde bir parametre belirtirseniz hata mesajı alırsınız.. hem de örnek belirleme s i¸ini komut satırından halledece˘ iz.sonuc = sinifimiz. Yine bu pass ifadesini kullanarak ba¸ka bir sey daha s s ¸ yapabiliriz.values() [55. ’sayi1’: 45. ’sonuc’: 2475} Gördü˘ ünüz gibi sınıfın içeri˘ i aslında bir sözlükten ibaret. sınıfların içeri˘ inin dinamik olarak de˘ i¸tirilebilece˘ idir.keys() [’sayi2’. gs .sonuc Zaten 2475 ˙ Istersek sınıfımızın son halini....__dict__.. 45. g g s ¸ g gs g Yani bir sınıfı her seyiyle tanımladıktan sonra.__dict__ {’sayi2’: 55. s s sınıfımızı tanımlarken “yeni sınıf” yapısını kullandık. 2475] Buradan ö˘ rendi˘ imiz ba¸ka bir sey de. ’sayi1’. parametresiz olarak örnekliyoruz sınıfımızı. Dolayısıyla sadece yeni tip sınıfları ö˘ renmek mevcut tabloyu eksik algılag mak olacaktır. Önce sınıfımızı örnekliyoruz: s g sinifimiz = BosSinif() Gördü˘ ünüz gibi BosSinif() seklinde. Python sınıflarının __dict__ metodu yardımıyla görebiliriz: sinifimiz. Yine dikkat ederseniz sınıfımız için bir g g “örnek” (instance) de belirtmedik. etrafta eski sınıflarla yazılmı¸ bolca s kod göreceksiniz. Hem sınıfın içini doldurma i¸ini. ya da miras alman gereken herhangi bir sınıf yoksa. Çünkü her ne kadar eski tip sınıflar sons g raki bir Python sürümünde tedavülden kaldırılacaksa da..sayi2 = 55 sinifimiz. eski ve yeni sınıflar arasındaki en temel fark budur..“Ya bir sınıfı miras al.sayi2 sinifimiz. Sınıfların yapısı gere˘ i bir kod blo˘ u belirts g g memiz gerekti˘ inde. Dolayısıyla sözlüklere ait su i¸lemg g ¸ s ler sınıfımız için de geçerlidir: sinifimiz.__dict__..sayi1 = 45 sinifimiz.

s g . Çünkü NTP su birkaç s s ¸ sayfada anlatılanlardan ibaret de˘ ildir. Bu yazıdaki amaç NTP gibi g s s g çetrefilli bir konuyu okuyucunun gözünde bir nebze de olsa sevimli kılabilmek. Aslında daha do˘ ru s g bir ifadeyle. E˘ er okuyucu bu yazı sayesinde NTP hakkında hiç g de˘ ilse birazcık fikir sahibi olmu¸sa kendimizi ba¸arılı sayaca˘ ız. Okuyucu bu yazıdan sonra NTP’ye ili¸kin ba¸ka kaynakları daha s s bir kendine güvenle inceleme imkanına kavu¸acak ve okudu˘ unu daha kolay anlayacaktır. Nesne Tabanlı Programlama’ya hızlı bir giri¸ yapmı¸ oluyoruz. Bu yazımızda bizim yapmaya çalı¸tı˘ ımız sey.10 Sonuç Böylece “Nesne Tabanlı Programlama” konusunun sonuna gelmi¸ oluyoruz. okuyug s g ¸ cuya NTP hakkında bir fikir vermektir.20. konuyu kolay hazmedilir bir hale getirmektir.

python. Python’daki ileri düzey konulardan biri olan veritabanı programlamayı (database programming) inceleyece˘ iz. s s Bir ba¸ka tanımı da. g 349 . bir bilgisayarda sistematik sekilde saklanmı¸.1 Giri¸ s Bu bölümde. içinde veri g s barındıran her seye veritabanı dendi˘ ini duyarsınız. Biz bu kelimeyi. güncels lenebilir. programlarca s ¸ s i¸lenebilecek veri yı˘ ınıdır.org/moin/DatabaseInterfaces adresindeki listeyi inceleyebilirsiniz. Peki nedir bu “veritabanı” denen sey? g ¸ Esasında veritabanı. sistematik eri¸im imkânı olan. Günlük kullanımda. s g Yukarıdaki tanım. Veritabanı. Python’la hangi veritabanı sistemlerini kullanabilece˘ inizi görmek için g http://wiki. Bizi s esas ilgilendiren de zaten terimin teknik anlamıdır. Ama esasında bizim g veritabanı tanımı üzerinde fazlaca durmamıza gerek yok. Biz her zaman oldu˘ u gibi i¸in teknik g s boyutuyla de˘ il. ¸ g Veritabanı kelimesinin günlük kullanımdaki anlamı dı¸ında bir de teknik anlamı vardır.BÖLÜM 21 Sqlite ile Veritabanı Programlama 21. teknik g g anlamının dı¸ında. basitli˘ i ve kullanım kolaylı˘ ı nedeniyle Sqlite adlı veritabanı yönetim g g g sistemini kullanaca˘ ız. içinde veri barındıran bir “¸ey”dir. sadeli˘ i. birbirleri arasında tanımlı ili¸kiler bulunabilen bilgiler kümesidir. veritabanının ne demek oldu˘ unu gayet iyi ifade ediyor. taktik boyutuyla ilgilenmeyi tercih edece˘ iz. yönetilebilir. hiçbirimizin yabancısı oldu˘ u bir kavram de˘ il. hakikaten. O halde yava¸ yava¸ i¸e koyulg g s s s maya ba¸layalım. Biz bunlar içinde. Mesela Vikipedi’de veritabanı söyle tanım¸ lanıyor: Bilgisayar terminolojisinde. günlük hayatta da sıkça kullanıyoruz. s Python’la veritabanı programlama i¸lemleri s için pek çok alternatifimiz var. ta¸ınabilir. herkesin bildi˘ i ve kuls g landı˘ ı anlamıyla.

. ¸ Dolayısıyla e˘ er kullandı˘ ınız Python sürümü 2. Sqlite da bu verileri bir tablo yapısı içinde tutar.2 Neden Sqlite? Dedi˘ imiz gibi. Daha do˘ rusu. Sqlite’ta s ise böyle bir sey yapmazsınız. • Sqlite’ın “sade” ve “basit” olması sizi yanıltmasın. g hemen yola koyulalım. veritabanı konusunu Sqlite üzerinden anlataca˘ ız. Adobe. s g Sqlite ile bir tablo olu¸tururken. de˘ i¸ikli˘ e u˘ ratag gs g g bilir. g s g Ama biz bütün bu alternatifler içinde Sqlite’ı tercih edece˘ iz. Bütün ili¸kisel veritabanlarında s oldu˘ u gibi. s s g Dolayısıyla Sqlite kodlarının her zerresini istedi˘ iniz gibi kullanabilir. satabilir ve ticari veya ticari olmayan uygulamalarınızda gönül rahatlı˘ ıyla kullang abilirsiniz. g g Sqlite ile çalı¸ırken veriler üzerinde yapaca˘ ımız i¸lemleri. Bu özelliklerine bakarak. Gelin isterseniz Sqlite’ın bazı avantajlarına söyle bir göz gezdirelim: ¸ • Her seyden önce Sqlite Python’un 2. Bu yüzden Sqlite’ı çok kısa bir sürede kavrayıp kullanmaya ba¸layabilirsiniz. Apple. Bu sayede. Symbian ve Sun bu sirketlerden bazılarıdır. O halde 21.21.3 Sqlite’ın Yapısı Bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz veritabanı tanımından da anla¸ılaca˘ ı gibi. Yukarıdaki sebeplerden ötürü. Mesela yukarıdaki s tabloya “De˘ erler” adını verdi˘ imizi varsayabilirsiniz. s ¸ Google. Yani aslında bir Sqlite veritabanı g içindeki veriler söyle bir yapıya sahiptir: ¸ Sütun 1 De˘ er 1/1 g De˘ er 1/2 g De˘ er 1/3 g De˘ er 1/4 g Sütun 2 De˘ er 2/1 g De˘ er 2/2 g De˘ er 2/3 g De˘ er 2/4 g Sütun 3 De˘ er 3/1 g De˘ er 3/2 g De˘ er 3/3 g De˘ er 3/4 g Sütun 4 De˘ er 4/1 g De˘ er 4/2 g De˘ er 4/3 g De˘ er 4/4 g Sütun 5 De˘ er 5/1 g De˘ er 5/2 g De˘ er 5/3 g De˘ er 5/4 g Sqlite içinde olu¸turulan yukarıdakine benzer her tablonun bir de ismi vardır. s • Sqlite özgür bir yazılımdır. Python’da veritabanı i¸lemleri için kullanabilece˘ iniz pek çok alternatif bulunur. Mozilla/Firefox. Bu yüzden Sqlite’ın yapısını anlamak büyük s g önem ta¸ır.. bu modülü kullanabilmek için sunucu konfigürasyonu yapmaya da gerek yoktur. Sqlite’ın yeteneksiz bir veritabanı sistemi oldu˘ unu dü¸ünmeyin. g . Mesela. veritabanları. ¸ • Sqlite. bu tabloya bir de ad vermemiz gerekir. Bugün Sqlite’ı aktif olarak kulg s lanan pek çok büyük ve tanınmı¸ sirket bulunur. bu veritabanı sisteminin yapısını anlamak da öyle zor bir i¸ s g s de˘ ildir. Bazı veritabanlarını kullanabilmek için arka planda bir veritabanı sunucusu çalı¸tırıyor olmanız gerekir. Gördü˘ ünüz gibi. yukarıdaki tablonun adını ve bu s g s tablodaki sütunları kullanarak gerçekle¸tirece˘ iz. s g s g verileri sonradan kullanılmak üzere içinde tutan bir sistemdir. Bu yazılımın ba¸tan a¸a˘ ı bütün kodları kamuya açıktır. Peki neden Sqlite? g Sqlite’ın öteki sistemlere göre pek çok avantajı bulunur.5 veya üstü ise Sqlite’ı Python’daki herg g hangi bir modül gibi içe aktarabilir ve kullanmaya ba¸layabilirsiniz. Hatta GNOME masaüstü ortamının ¸ sevilen müzik ve video çalarlarından Banshee’de de veritabanı olarak Sqlite kullanıldı˘ ını g söyleyelim. öteki pek çok veritabanı alternatifine göre basittir.5 sürümlerinden bu yana bu dilin bir parçasıdır. s • Sqlite herhangi bir yazılım veya sunucu kurulumu gerektirmez.

s g g Dikkat ederseniz burada bir sqlite modülünden söz ettik. bu modülü içe s aktarmak için import sqlite3 ifadesini kullanmamız gerekiyor. Dolayısıyla.db adlı bir veritabanı yoksa.connect("veritabanı_adı") connect() metoduna verdi˘ imiz “varitabanı_adı” adlı argüman kullanaca˘ ımız veritabanının g g adıdır.. sqlite3 bu veritas g banına ba˘ lanacaktır. Bu fonksiyonu su sekilde kullanıyoruz: g ¸ ¸ >>> sqlite3.db") E˘ er bu komutu verdi˘ iniz dizin içinde deneme. s g Gelelim bu modül yardımıyla nasıl veritabanı olu¸turulaca˘ ına. E˘ er arzu ederseniz. E˘ er zaten bu adla bir veritabanı dosyanız varsa. Ancak ben konuyu ans latırken. E˘ er bu isim size çok uzun g geliyorsa veya modül adında sayıların ve harflerin birlikte bulunması nedeniyle hem sayı hem de harf girmeyi bir angarya olarak görüyorsanız elbette sqlite3 modülünü farklı bir adla da içe aktarabilece˘ inizi biliyorsunuz. Ancak isterseniz sqlite3 ile geçici bir veritabanı da olu¸turabilirsiniz: s s >>> vt = sqlite3. Mesela: g >>> import sqlite3 as sql Veya: >>> import sqlite3 as lite Böylece sqlite3 modülünü “sql” veya “lite” adıyla içe aktarmı¸ olduk. bu ada sahip bir g g veritabanı olu¸turulur.˘ 21.db") #Windows Bu komut yardımıyla sabit disk üzerinde bir dosya olu¸turmu¸ veya varolan bir dosyaya ba˘ lans s g mı¸ oluyoruz. Python’un 2.connect("deneme. Mesela: s >>> vt = sqlite3. Sqlite. okur açısından kafa karı¸ıklı˘ ına sebep olmamak için. g Elbette isterseniz connect() metoduna argüman olarak tam dosya yolu da verebilirsiniz: >>> import sqlite3 as sq >>> v = sq. modülü import sqlite3 seks g ¸ linde içe aktarmı¸ız gibi davranaca˘ ım.5 sürümünden bu yana Python’un s g bir parçasıdır: >>> import sqlite3 Python’da Sqlite veritabanı sistemine ait modül “sqlite3” adını ta¸ır.connect(":memory:") Olu¸turdu˘ unuz bu geçici veritabanı sabit disk üzerinde de˘ il RAM (bellek) üzerinde çalı¸ır. E˘ er belirtilen isimde bir veritabanı sistemde bulunmuyorsa o adla yeni bir veritabanı g olu¸turulacaktır. Bunun için sqlite3 mods g ülünün connect() adlı fonksiyonundan yararlanaca˘ ız. s g g s Veritabanını kapattı˘ ınız anda da bu geçici veritabanı silinir. RAM üzerinde g g .db") #GNU/Linux >>> v = sq. bu modülü kullanabilmek için öncelikle modülü içe aktarmamız gerekiyor. tahmin edebilece˘ iniz gibi. elimizde herg g hangi bir veritabanı yoksa veritabanını nasıl olu¸turaca˘ ımızı inceleyece˘ iz.4 Veritabanıyla Baglantı Kurmak Bu bölümde sqlite modülünü kullanarak bir veritabanına nasıl ba˘ lanaca˘ ımızı.. Bu g bölümün ba¸ında da söyledi˘ imiz gibi. Bu yüzden.connect("/home/istihza/test.connect("c:/documents and settings/fozgul/desktop/test.

Böylece.5 Veri Giri¸ i s Önceki bölümün sonunda söyledi˘ imiz gibi.. g g g Çünkü. veritabanını o anda g ¸ g içinde bulundu˘ unuz dizin içinde olu¸turuyor. yazdı˘ ınız bir kodu test ederken bir hatayla kar¸ıla¸ırsanız sorunun veritag s s banı içinde varolan verilerden de˘ il. bu komut bir tablo olu¸turulmasını sa˘ lar. Bunun için de söyle bir komut g s ¸ kullanıyoruz: >>> vt = sqlite3. Yani aslında söyle bir sey olu¸turmu¸ oluyoruz: ¸ ¸ s s isim soyisim Ayrıca olu¸turdu˘ umuz bu tablonun adının da “adres_defteri” oldu˘ unu unutmuyoruz. yukarıda olu¸turdu˘ umuz s s g imlec nesnesinin execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını çalı¸tırabilece˘ iz. yazdı˘ ınız koddan kaynaklandı˘ ından da emin olabilirsiniz. . veritabanı üzerinde i¸lem yapag g s s s bilmek için ilk adım olarak bir imleç olu¸turmamız gerekir. s Dilerseniz simdi basit bir örnek yaparak neyin ne oldu˘ unu anlamaya çalı¸alım: ¸ g s >>> im. Dikkatinizi çekmek istedi˘ im bir nokta da sudur: Gördü˘ ünüz gibi Sqlite. geçici veris s tabanları sayesinde. bellek üzerinde yapılan i¸lemler sabit disk üzerinde yapılan i¸lemlere göre ¸ s s daha hızlıdır. s g 21. s g soyisim) tek bir karakter dizisidir. sırf test amaçlı tuttu˘ unuz bir veritabanını disk s g g üzerinde olu¸turmak yerine RAM üzerinde olu¸turmayı tercih edebilirsiniz. olu¸turulan g s s veritabanlarının önceden tanımlanmı¸ bir dizin içine atıldı˘ ını görecektiniz. Böylece Sqlite ile nasıl veritabanı ba˘ lantısı kuraca˘ ımızı ve nasıl yeni bir veritabanı olu¸tug g s raca˘ ımızı ö˘ renmi¸ olduk. s g Burada CREATE TABLE ifadesini büyük harflerle yazdık. özellikle çe¸itli testler veya denemeler yaptı˘ ınız durumlarda s s g i¸inize yarar. Ayrıca.connect("") Gördü˘ ünüz gibi. Mesela MySQL kullanıyor olsaydınız. bo¸ karakter dizisiyle olu¸turulan geçici g s s veritabanları da veritabanı ba˘ lantısının kesilmesiyle birlikte ortadan kalkacaktır.execute("CREATE TABLE adres_defteri (isim. g s I¸ g ¸ “adres_defteri” adlı bir tablo olu¸turup. disk üzerinde de geçici veritabanları olu¸turabilirsiniz. ˙ste burada yaptı˘ ımız sey. Sonradan nasıl olsa silece˘ iniz.. Bu karakter dizisindeki CREATE TABLE kısmı bir SQL komutu olup.. g Geçici veritabanı olu¸turmak.. Burada CREATE TABLE adres_defteri (isim. programın her yeniden çalı¸ı¸ında veritabanı ba¸tan olu¸turulacaktır. MySQL veritabanları /var/lib/mysql gibi bir dizinin içinde tutulur. Sqlite veritabanı sisteminin tablo benzeri bir yapıya sahip oldu˘ unu ve bu sisg temdeki her tablonun da bir isminin bulundu˘ unu söylemi¸tik. s g g Bu i¸lemleri nasıl yaptı˘ ımıza dikkat edin. bu tabloya “isim” ve “soyisim” adlı iki sütun eklemeks ten ibarettir.de˘ il.. Veritabanı olu¸turduktan sonra. Tıpkı :memory: kullanımında oldu˘ u gibi. bir imleç nesnesi olu¸turduktan sonra bunun g s execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını i¸letebiliyoruz. Ancak bu ifadeyi siz isterseniz küçük harflerle de yazabilirsiniz.cursor() ˙ Imleci olu¸turduktan sonra artık önümüz iyice açılıyor. g ss s s Her seyden öte. ˙ s Imleç olu¸turmak için cursor() s metodundan yararlanaca˘ ız: g >>> im = vt. soyisim)") Hatırlarsanız.. dedi˘ imiz gibi. disk üzerinde geçici bir veritabanı olu¸turmak için bo¸ bir karakter dizisi g s s kullandık. Benim burada büyük harf kullanmaktaki amacım SQL komutlarının. Örne˘ in GNU/Linux s g g sistemlerinde.

.. Yukarıdaki karakter dizisi içinde görünen VALUES ise ˘ “DEGERLER” demektir. Sqlite’ta bir imleç olu¸turabilmek için db. s • Yukarıda iki adet SQL komutu ö˘ rendik. Bu fonksiyonu. ˙ Isterseniz simdi derin bir nefes alıp. Tabii ben burada olu¸turdu˘ unuz veritabanına “db” adını s g verdi˘ inizi varsayıyorum. E˘ er içinde bulundu˘ umuz dizinde. Bu i¸lemin ne s g s s kadar kolay oldu˘ unu görüyorsunuz.. Tahmin edebilece˘ iniz g gibi. yukarıda g ¸ olu¸turdu˘ umuz sütun ba¸lıklarının altını dolduraca˘ ız: s g s g >>> im. Özellikle deneme amaçlı i¸lems s ler yapmamız gerekti˘ inde.connect("veritabanı_adı") seklinde kullanıyoruz. Bu komutla RAM üzerinde olu¸¸ s turdu˘ umuz veritabanı. “veritabanı_adı” adlı bir veri¸ g g tabanı varsa Sqlite bu veritabanına ba˘ lanır. INSERT INTO ise S ”. Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er bu adda bir veritabanı yoksa... Bu komut da.. s g Yukarıda execute() metodunu kullanarak. Bunları su sekilde kuls g g ¸ ¸ landı˘ ımızı hatırlıyorsunuz: g . Bunlardan ilki CREATE TABLE.. Artık imlecin bu execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını i¸letebiliriz. Yani söyle bir tablo olu¸tur”: I I I I S I ¸ s isim Fırat soyisim Özgül Buraya kadar gayet güzel gidiyoruz. ’Özgül’)") Burada CREATE TABLE komutundan sonra INSERT INTO adlı yeni bir SQL komutu daha ö˘ reniyg oruz. çalı¸ma g g s dizini altında bu ada sahip yeni bir veritabanı olu¸turulur. “isim” ve “soyisim” gibi de˘ i¸kenlerden görsel olarak ayırt edilebilmesini gs sa˘ lamak. ba˘ lantı kesildi˘ i anda ortadan kalkacaktır.. sabit disk üzerinde bir veritabanı olu¸turmak yerine RAM g s üstünde geçici bir veritabanı ile çalı¸mayı da tercih edebiliriz.. Bunun için connect() adlı s bir fonksiyondan yararlanıyoruz. su ana kadar yap¸ ¸ tı˘ ımız seyleri bir gözden geçirelim: g ¸ • Öncelikle sqlite3 modülünü içe aktardık..connect(":memory:"). olu¸turdu˘ umuz tabloda s s g “isim” ve “soyisim” adlı iki farklı sütun ba¸lı˘ ı olacak.. g •˙ Imlecimizi de olu¸turduktan sonra önümüz iyice açılmı¸ oldu. soyisim) ifadesini görüyoruz. Ardından da bu tablo içine isim ve soyisim adlı iki sütun ba¸lı˘ ı yerle¸tirdik. ˙ ˙ IÇINE YERLE¸ T˙ S IR” anlamına gelir. Bu komut veritag banı içinde bir tablo olu¸turmamızı sa˘ lıyor. Tabii ben burada img lece “im” adını verdi˘ inizi varsaydım. veritabanı içinde adres_defteri adlı bir tablo olu¸turs duk. Yani aslında yukarıdaki karakter dizisi su anlama gelir: “adres_defteri ¸ ˘ ˙Ç˙NE ‘Fırat’ ve ‘Özgül’ DEGERLER˙N˙ YERLE¸ T˙R. “sqlite3” kelimesini her defasında yazmak bize angarya gibi gelebilece˘ i için bu modülü farklı bir adla içe aktarmayı tercih edebiliriz.. Simdi dir(im) gibi bir kos s ¸ mut kullanarak imlecin metotlarının ne oldu˘ unu inceleyebilirsiniz. Buna göre. • sqlite3 modülünü içe aktardıktan sonra bir veritabanına ba˘ lanmamız veya elimizde bir g veritabanı yoksa yeni bir veritabanı olu¸turmamız gerekiyor.“adres_defteri”.cursor() s g s gibi bir komut kullanıyoruz. CREATE TABLE ifadesi Türkçe’de “TABLO OLU¸ TUR” anlamına geliyor. Yani CREATE TABLE ifadesinin mesela “adres_defteri” de˘ i¸keninden kolayca ayırt g gs edilebilmesini istedi˘ im için burada CREATE TABLE ifadesini büyük harflerle yazdım. listede execute() adlı bir metot g g da var. sqlite3. bunlar tablodaki sütun ba¸lıklarının adını gösteriyor. Bu modülün nimetlerinden yararlanabilmek için bunu yapmamız gerekiyordu. Mesela g import sqlite3 as sql veya import sqlite3 as lite gibi. VALUES . Simdi yine buna benzer bir komut yardımıyla. g g g • Veritabanımızı olu¸turduktan veya varolan bir veritabanına ba˘ landıktan sonra yapmamız s g gereken sey bir imleç olu¸turmak olacaktır. Daha sonra bu imlece ait metotlardan yarar¸ s lanarak önemli i¸ler yapabilece˘ iz. olu¸turdu˘ umuz tabloya içerik eklememizi sa˘ lıyor. ˙ s g Ikincisi ise INSERT INTO .. Bunun için yukarıdaki kos mutu söyle yazıyoruz: sqlite3. g Karakter dizisinin devamında (isim.execute("INSERT INTO adres_defteri VALUES (’Fırat’...

connect(":memory:") im = vt. ¸ehir. “personel” adlı s ¸ s bir tablo olu¸turduk. Biz henüz sadece verileri girdik. commit() imlecin de˘ il. soyisim)""") >>> im.com")""") Burada öncelikle RAM üzerinde geçici bir veritabanı olu¸turduk.6 Veri ˙sleme . Yani: ¸ >>> im. Simdi bu satırı da beti˘ imize ekleyelim: ¸ g # -*. soyisim.cursor() im. sehir ve eposta adlı sütunlardan olu¸an.commit() Gördü˘ ünüz gibi. henüz test a¸amasında oldu˘ umuz için en iyi yakla¸ım geçici bir veritabanı g s g s olu¸turmak olacaktır. vt. Ama verileri veritabanına i¸lemedik. Verileri veritabanına “i¸leyebilmek” için bir adım daha atmamız s gerekiyor. Mesela su örne˘ e bir bakalım: ¸ g # -*. Böylece karakter dizisi içindeki tek ve çift tırnakları daha rahat bir sekilde kullanabilirsiniz.>>> im.execute("""INSERT INTO adres_defteri VALUES ("Fırat". Karakter dizileri içindeki manevra alanınızı geni¸letmek s için.com” de˘ erlerini yerle¸tirdik.cursor() komutuyla imlecimizi de olu¸turduktan sonra. Zaten gerçek bir uygulama s yazmadı˘ ımız. “Kunek”. ’Özgül’)") Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. soyisim)") >>> im. "Özgül")""") Ayrıca üç tırnak kullanmanız sayesinde. SQL komutlarımızı s çalı¸tırıyoruz. "Adana".execute("""CREATE TABLE adres_defteri (isim.execute("""INSERT INTO personel VALUES ("Orçun".execute("INSERT INTO adres_defteri VALUES (’Fırat’.execute("CREATE TABLE adres_defteri (isim. Dolayısıyla karakter dizisini yazarken iç taraftaki Fırat ve Özgül de˘ erlerini yazmak s g için tek tırnak kullanmamız gerekti. uzun satırları gerekti˘ inde bölerek çok daha okunaklı g kodlar da yazabilece˘ inizi biliyorsunuz.coding: utf-8 -*import sqlite3 . g s Ancak her ne kadar veritabanına veri i¸lemi¸ gibi görünsek de aslında henüz i¸lenmi¸ bir sey s s s s ¸ yoktur. g 21. SQL komutlarını yazmaya ba¸larken çift tırnakla ¸ s s ba¸ladık. ba˘ lantı nesnesinin (yani burada vt de˘ i¸keninin) g g g gs bir metodudur. Daha sonra “personel” tablosunun içine “Orçun”. "okunek@gmail. "Kunek".commit() Metodu I¸ Bir önceki bölümde bir Sqlite veritabanına nasıl veri girece˘ imizi ö˘ rendik. eposta)""") s im. “Adana” ve s “okunek@gmail. s Ardından. Bu girdi˘ imiz s g verileri veritabanına i¸leyebilmek için commit() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: s g >>> vt. Önce isim.execute("""CREATE TABLE personel (isim.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3. soyisim. Ama aslında i¸ g g s sadece veri girmeyle bitmiyor. SQL komutlarını üç tırnak içinde yazmayı da tercih edebilirsiniz.

"Kunek".FROM. ˙sin asıl önemli g s g I¸ kısmı. g g Veritabanından herhangi bir veri alabilmek için SELECT. bir veritabanına nasıl veri girece˘ imizi ve i¸leyece˘ imizi gördük.execute("""CREATE TABLE personel (isim.com")""") vt.cursor() im. Bilmedi˘ imiz ise bu veritabanından nasıl veri alag ca˘ ımız.execute("""INSERT INTO faturalar VALUES ("Elektrik". "23 Ocak 2010".cursor() im.7 Veritabanından Veri Almak Yukarıda. soyisim..execute("""CREATE TABLE faturalar (fatura. "okunek@gmail.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3. son_odeme_tarihi)""") Simdi bu tabloya bazı veriler ekleyelim: ¸ im.vt = sqlite3. 45. miktar..commit() Yukarıdaki kodlar bize söyle bir tablo verdi: ¸ fatura Elektrik miktar 45 ilk_odeme_tarihi 23 Ocak 2010 son_odeme_tarihi 30 Ocak 2010 Buraya kadar olan kısmı zaten biliyoruz. "Adana".execute("""INSERT INTO personel VALUES ("Orçun". eposta)""") s im. bu verileri daha sonra veritabanından geri alabilmektir. Simdi bu i¸lemi nasıl ya¸ s paca˘ ımıza bakaca˘ ız.execute("""SELECT * FROM faturalar""") .com 21.. Onu da söyle yapıyoruz: g ¸ im.commit() Bu son satırı da ekledikten sonra Sqlite veritabanı içinde söyle bir tablo olu¸turmu¸ olduk: ¸ s s isim Orçun soyisim Kunek sehir ¸ Adana eposta okunek@gmail. Dilerseniz önce bir tablo olu¸turalım: s # -*. adlı bir SQL komutundan yararlanmamız gerekiyor.connect(":memory:") im = vt.. ilk_odeme_tarihi.connect(":memory:") im = vt. ¸ehir. "30 Ocak 2010")""") Verileri veritabanına i¸leyelim: s vt.

Yukarıda biz s fetchall() metoduyla aldı˘ ımız bütün verileri veriler adlı bir de˘ i¸kene atadık.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3.... Yukarıda gördü˘ ümüz SELECT. fetchall() metodu ise seçilen bütün verileri alma i¸levi görür.execute("""SELECT * FROM faturalar""") veriler = im.fetchall() print veriler Bu beti˘ i çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: g s g ¸ [(u’Elektrik’.Burada özel bir SQL komutu olan SELECT.cursor() im.. . g Bu arada.. Mesela: s "ilk odeme tarihi" veya "ilk ödeme tarihi". u’30 Ocak 2010’)] Gördü˘ ünüz gibi.. SELECT * FROM faturalar ifadesi su s g ¸ anlama gelir: “faturalar adlı tablodaki bütün ö˘ eleri seç!“ g Burada “SELECT” kelimesi “SEÇMEK” demektir.execute("""CREATE TABLE faturalar (fatura.DEN/. u’23 Ocak 2010’. tablo olu¸tururken sütun adlarında bo¸luk (ve Türkçe karakter) kullanmak iyi bir fikir s s de˘ ildir. 45.. Mesela ilk ödeme tarihi yerine ilk_odeme_tarihi ifadesini tercih edin. miktar. Ama tabii siz bu verileri g istedi˘ iz gibi biçimlendirecek kadar Python bilgisine sahipsiniz.. Burada kulg s landı˘ ımız “*” i¸areti de “her sey” anlamına geldi˘ i için. “SELECT * FROM faturalar” ifadesi g s ¸ g “faturalardan her seyi seç” gibi bir anlama gelmi¸ oluyor. Gördü˘ ünüz gibi.execute("""INSERT INTO faturalar VALUES ("Elektrik".. g gs Artık bu verileri rahatlıkla yazdırabiliriz: print veriler Dilerseniz beti˘ imizi topluca görelim: g # -*. "30 Ocak 2010")""") vt. fetchall() g g imlecin bir metodudur. 45..commit() im. Burada joker karakterlerden biri olan “*” i¸aretini kullandı˘ ımıza dikkat edin.. Yani “SELECT FROM faturalar” dedi˘ imizde “faturalardan seç” demi¸ oluyoruz.FROM. "23 Ocak 2010"..‘dan faydalandık.DAN” anlamı verir.. “FROM” ise ”.fetchall() Burada da ilk defa gördü˘ ümüz bir metot var: fetchall(). komutu bir tablodaki verig leri seçiyordu. son_odeme_tarihi)""") im.connect(":memory:") im = vt. ilk_odeme_tarihi.. veriler bir liste içinde demet halinde yer alıyor. E˘ er keg g limeler arasında mutlaka bo¸luk bırakmak isterseniz bütün kelimeleri tırnak içine alın.FROM. ¸ s Beti˘ imizi yazmaya devam edelim: g veriler = im.

Bu tabloda s #kullanıcı_adi ve parola olmak üzere iki farklı sütun var.execute("""CREATE TABLE kullanicilar (kullanici_adi. "123123123") ] #veriler adlı liste içindeki bütün verileri kullanicilar adlı #tabloya yerle¸tiriyoruz.˘ 21. Böyle bir durumda epey s ba¸ınız a˘ rıyacaktır.)) . Simdi su örne˘ e ¸ s ¸ ¸ g bakalım: # -*. Tahmin edebilece˘ iniz gibi. im. Ayrıca rakam ve yazılara ekleme yapılmasını da engellemek için rakam ve yazıların sa˘ ına soluna “#” gibi i¸aretler de koyar.8 Veritabanı Güvenligi . g veriler = [ ("ahmet123". veritabanı içinde #"kullanicilar" adlı bir tablo olu¸turuyoruz. siz prog g g g g gramcıların asli görevidir. Peki veritabanı yönetim sistemleri acaba hangi tehditlerle kar¸ı kar¸ıya? s s SQL komutlarını i¸leten bütün veritabanları için günümüzdeki en büyük tehditlerden birisi hiç s ku¸kusuz kötü niyetli ki¸ilerin SQL’e sızma (SQL injection) giri¸imleridir. Ancak depoladı˘ ınız verilerin ne g ¸ g g kadar de˘ erli ve önemli oldu˘ undan ba˘ ımsız olarak veritabanı güvenli˘ ini sa˘ lamak. parola)""") #Yukarıda olu¸turdu˘umuz tabloya yerle¸tirece˘imiz verileri s g s g #hazırlıyoruz. s im = db. Verilerin liste içinde birer demet olarak #nasıl gösterildi˘ine özellikle dikkat ediyoruz. içerdeki bilgilerin de˘ erine ve öneg mine de ba˘ lı olarak üçüncü sahısların a˘ zını sulandırabilir. s g ˙ste böyle tatsız bir durumla kar¸ıla¸mamak için.connect(":memory:") #Veritabanı üzerinde istedi˘imiz i¸lemleri yapabilmek g s #için bir imleç olu¸turmamız gerekiyor. "87654321"). s s Yukarıdakine benzer bir sey veritabanı uygulamalarında da kar¸ımıza çıkabilir. "12345678"). Ancak çeki verdi˘ iniz ki¸i bu çek üzerindeki miktarı tahrif ederek artırdı ve banka da g s tahrif edilerek artırılan bu miktarı çeki getiren ki¸iye (hamiline) ödedi. ("mehmet321".cursor() #imlecin execute() metodunu kullanarak. ("selin456".SQL Injection Python’da veritabanları ve Sqlite konusunda daha fazla ilerlemeden önce çok önemli bir konudan bahsetmemiz gerekiyor. Böylece çeki g s alan ki¸inin. Burada tek ö˘eli bir demet s g #tanımladı˘ımıza dikkat edin (i. s db = sqlite3. kendisine izin verilenden daha fazla bir miktarı elde etmesini engellemeye çalı¸ır.) g for i in veriler: im. çek veren ki¸i çekin üzerindeki miktarı hem I¸ s s s rakamla hem de yazıyla belirtmeye özen gösterir.coding: utf-8 -*import sqlite3 #Deneme amaçlı bir çalı¸ma yaptı˘ımız için veritabanımızı s g #bellek üzerinde olu¸turuyoruz.000 TL’lik bir çek ¸ ¸ ¸ s s s s g verdiniz.execute("""INSERT INTO kullanicilar VALUES %s""" %(i. veritabanı denen sey oldukça g ¸ hassas bir konudur. s s s Simdi söyle bir sey dü¸ünün: Diyelim ki siz bir alı¸veri¸ kar¸ılı˘ ı birine 100. Bilgiyi bir araya toplayan bu sistem.

yani bu g g s g #de˘i¸kenin içinde bir de˘er varsa kullanıcı adı g s g #ve parola do˘ru demektir. tıpkı I¸ g s en ba¸ta verdi˘ imiz tahrif edilmi¸ çek örne˘ inde oldu˘ u gibi..execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’%s’ AND parola = ’%s’"""%(kull. Hem de kullanıcı adı ve parola do˘ ru olmadı˘ ı halde..: x’ OR ’1’ = ’1’ -- ˙ste yukarıda gösterdi˘ imiz bu i¸leme “SQL’e sızma” (SQL injection) adı verilir. E˘ er kullanıcı adınız veya parolanız yanlı¸sa bununla ilgili bir s g s uyarı alacaksınız. Ama acaba gerçekten öyle mi? s Simdi yukarıdaki programı tekrar çalı¸tırın. I¸te bu fetchone() metodu da ona benzer. E˘ er do˘ ru kullanıcı adı ve parola girilmezse sistem g g kullanıcıya giri¸ izni vermeyecektir. else: print u"Parola veya kullanıcı adı yanlı¸!" s Bu örnekte henüz bilmedi˘ imiz bazı kısımlar var. ama bu kodlarda çok ciddi bir problem var. g if data: print u"Programa ho¸geldin %s!" % data[0] s #Aksi halde kullanıcıya olumsuz bir mesaj veriyoruz. Ama siz simdilik bunları kafanıza takmayın. kullanicilar s #adlı tabloda yer alan kullanici_adi ve parola adlı sütunlardaki #bilgileri seçiyor. fetchone() ise #verileri tek tek alır. elde etmeye hakkı olandan daha fazlasına eri¸im hakkı elde ediyor. sistemin zaaflarından yararlas g s g g narak. Bu komut.fetchone() #E˘er data adlı de˘i¸ken False de˘ilse.. kull = raw_input("Kullanıcı adınız: ") paro = raw_input("Parolanız: ") #Burada yine bir SQL komutu i¸letiyoruz. s . Kullanıcı adı ve parola soruldu˘ unda da her ikisi ¸ s g için sunu yazın: ¸ x’ OR ’1’ = ’1 O da ne! Program sizi içeri aldı. veritabanında varolan bir kullanıcı adı ve g s g parola yazarsa sisteme kabul edilecektir.. g ¸ Nasıl olsa bu kodlarda görünen her seyi biraz sonra tek tek ö˘ renece˘ iz. ¸ s Dedi˘ imiz gibi. Siz simdilik sadece ¸ g g ¸ i¸in özüne odaklanın. s Yukarıdaki kodları çalı¸tırdı˘ ınızda.. bu kodlar çalı¸ırken e˘ er kullanıcı. im. Her sey iyi ho¸. s #fetchall() bütün verileri alıyordu. db. Kullanıcı.. paro)) #Hatırlarsanız daha önce fetchall() adlı bir metottan ˙s #söz etmi¸tik. data = im. e˘ er kullanıcı adı ve parolayı do˘ ru girerseniz Programa s g g g ho¸geldin çıktısını göreceksiniz. Hatta g g su kodu sadece kullanıcı adı kısmına girip parola kısmını bo¸ bırakmanız da sisteme giri¸ hakkı ¸ s s elde etmenize yetecektir. Kullanıcıyı içeri alıyoruz.commit() #Kullanıcıdan kullanıcı adı ve parola bilgilerini alıyoruz.#Yaptı˘ımız de˘i¸ikliklerin tabloya i¸lenebilmesi için g g s s #commit() metodunu kullanıyoruz.

. sadece b == 13 kısmı True oldu˘ u halde a == 22 or b == 13 g ifadesi True sonucu veriyor....Burada en basit sekliyle bool i¸leçlerinden biri olan or‘dan yararlanıyoruz. sızdırılan kodu do˘ rudan ilgili satıra g g uygulayalım: im. O yüzden a == 22 and b == 13 gibi bir ifade False de˘ eri g g veriyor.. print "Merhaba!" .. or‘un nasıl i¸ledi˘ ini ¸ s s g gayet iyi biliyorsunuz.. Dilerseniz neler olup bitti˘ ini daha iyi anlayabilmek için.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’x’ OR ’1’ = ’1’ AND parola = ’x’ OR ’1’ = ’1’""") Sanırım bu sekilde neler olup bitti˘ i daha net görülüyor.. >>> if a == 22 or b == 13: . and i¸lecinin True sonucunu verebilmesi için her iki önerg s menin de do˘ ru olması gerekir. Merhaba! Örneklerden de gördü˘ ünüz gibi. Bu yüzden. Su örneklere bakın: ¸ >>> a = 21 >>> a == 22 False >>> b = 13 >>> b == 13 True >>> if a == 22 and b == 13: . ˙ste biz de yukarıdaki SQL’e sızma giri¸iminde or‘un bu özelli˘ inI¸ s g den faydalanıyoruz. Ancak or i¸lecinin True sonucu verebilmesi için iki önermeden sadece birinin do˘ ru s g olması yeterlidir.. print "Merhaba!" . ama ben yine de birkaç örnekle or‘un ne oldu˘ unu ve ne yaptı˘ ını size g g hatırlatayım. Durumu biraz daha netle¸tirmek için ¸ g s Python’u yardıma ça˘ ırabiliriz: g >>> kullanici_adi = ’ahmet123’ >>> parola = ’12345678’ >>> kullanici_adi == ’x’ False >>> ’1’ == ’1’ True >>> kullanici_adi == ’x’ or ’1’ == ’1’ True >>> parola == ’x’ ..

False >>> (kullanici_adi == ’x’ or ’1’ == ’1’) and (parola == ’x’ or ’1’ == ’1’) True ’1’ == ’1’ ifadesi her zaman True de˘ eri verecektir. s Yukarıda yaptı˘ ımız sey. g s Peki neden ötekiler de˘ il de “ahmet123”? Bunun sebebi.. parola)""") veriler = [ ("ahmet123". E˘ er tablonun ba¸ında “admin” diye bir hesap olmu¸ olsaydı. veritabanına s g s s azami düzeyde zarar verme imkanına kavu¸acaktınız. Dolayısıyla kullanıcı adının ve parolanın g do˘ ru olup olmaması hiçbir önem ta¸ımaz. Yani yukarıdaki programı söyle yazaca˘ ız: ¸ g # -*. ‘%s’ ile gösterilen yerlere kötü niyetli bir SQL komutu sızdırmaktan g ¸ ibarettir. Dolayısıyla da sisteme giri¸ g s s yapabilmek için sadece kullanıcı adını girmemiz yeterli oluyor!.. Çünkü s s g normal biti¸ tırna˘ ı yorum tarafında kaldı.execute("""CREATE TABLE kullanicilar (kullanici_adi. “ahmet123” hesabının tablonun en g ba¸ında yer alması. ˙ste SQL kodlarına yorum eklemek için de “–” i¸aretlerinden yararlanılır. g s s Peki yukarıda verdi˘ imiz su kod nasıl çalı¸ıyor: g ¸ s x’ OR ’1’ = ’1’ -- Python’da yazdı˘ ımız kodlara yorum eklemek için “#” i¸aretinden yararlandı˘ ımızı biliyorg s g sunuz. Simdi dilerseniz I¸ s ¸ yukarıdaki kodu do˘ rudan ilgili satıra uygulayalım ve ne oldu˘ unu görelim: g g im. Yani her zaman True de˘ erini verece˘ i kesin olan g s g g ifadeler yardımıyla yukarıdaki gibi bir sızma giri¸iminde bulunabilirsiniz. Bu i¸aret yerine ”?” i¸aretini kullanacaks s s sınız.coding: utf-8 -*import sqlite3 db = sqlite3... Burada ayrıca kodlarımızın çalı¸ması için 1’in sonuna bir adet tırnak yerle¸tirerek kodu kapattı˘ ımıza dikkat edin. s g Dikkat ederseniz SQL’e sızdı˘ ımızda “ahmet123” adlı kullanıcının hesabını ele geçirmi¸ olduk. O yüzden sızdırılan kod söyle görünüyor: s ¸ x’ OR ’1’ = ’1 Gördü˘ ünüz gibi. Bu yüzden kodların bu kısmı i¸letilmiyor. s Peki SQL’e sızma giri¸imlerini nasıl önleyece˘ iz? Bu giri¸ime kar¸ı alabilece˘ iniz ba¸lıca önlem s g s s g s “%s” i¸aretlerini kullanmaktan kaçınmak olacaktır. "87654321"). ("selin456". "123123123") ] . Burada zaten ba¸langıç ve biti¸ tırnakları oldu˘ u için sızdırılan kodda ba¸langıç ve s s g s biti¸ tırnaklarını yazmıyoruz.cursor() im. "12345678"). x’in ba¸ındaki ve 1’in sonundaki tırnak i¸aretleri koymuyoruz. ("mehmet321".execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’x’ OR ’1’=’1’ --AND parola = ’%s’""") Burada yazdı˘ ımız “–” i¸areti AND parola = ’%s’ kısmının sistem tarafından yorum olarak g s algılanmasını sa˘ lıyor..connect(":memory:") im = db.

?)""". paro)) data = im.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ? AND parola = ?""". ancak bütün güvenlik açıklarını g bir çırpıda yamamak pek mümkün de˘ ildir. ¸ g g Birkaç önlemle pek çok güvenlik açı˘ ını engelleyebilirsiniz. Bunun dı¸ında. MODÜL D˙Z˙N˙ s I I I . Her halükarda unutmamamız gereken sey.commit() kull = raw_input("Kullanıcı adınız: ") paro = raw_input("Parolanız: ") im.com/blog/alfanumerik-ne-demek. Bir programcı olarak sizin göreviniz.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’%s’ AND parola = ’%s’"""%(kull.isalnum(): im. güvenli˘ in çok boyutlu bir kavram oldu˘ udur. paro)) Böylece kullanıcının bazı “tehlikeli” karakterleri girmesini engelleyebilir.for i in veriler: im.execute("""INSERT INTO kullanicilar VALUES (?. yazdı˘ ınız g g programları güvenlik açıklarına kar¸ı sürekli taramak ve herhangi bir açık ortaya çıktı˘ ında da s g bunu derhal kapatmaya çalı¸maktır. (kull.html/] sınırlayabilirsiniz: if kull. SQL’e sızma giri¸imlerine kar¸ı alabilece˘ iniz ba¸lıca önlem “%s” i¸aretleri yerg s s g s s ine ”?” i¸aretini kullanmak olmalıdır.fetchone() if data: print u"Programa ho¸geldin %s!" % data[0] s else: print u"Parola veya kullanıcı adı yanlı¸!" s Dedi˘ imiz gibi. i) db.istihza. onları sadece harf ve sayı girmeye zorlayabilirsiniz.isalnum() and paro. Örne˘ in kullanıcıdan alınacak s g verileri alfanümerik karakterlerle [http://www. SQL komutlarını i¸letmeden önce bazı s s s süzgeçler uygulamak da güvenlik açısından i¸inize yarayabilir.

’executable’. ’getfilesystemencoding’. 362 . öbürü de sys adlı modüldür. ’__name__’. Simdi de sys modülünü inceleyece˘ iz. ’__stdin__’. Ancak bu durumun bazı istisnaları da vardır. modüllerin aslında . ¸ “Modüller” konusunu anlatırken. ’exc_info’. ’getrefcount’. ’__package__’. ’api_version’. Python sistemine ili¸kin fonksiyonlar ve nitelikler barındırır. ’getrecursionlimit’. ’gettrace’. ’_current_frames’. ’maxunicode’. ’builtin_module_names’. Python’daki hiç bir modülü bilmeseniz de bu iki modülü bilmeniz gerekir.py uzantılı birer Python programı oldu˘ unu söylemi¸tik. ’call_tracing’. ’path’. ’callstats’. öteki pek çok modülün aksine Python programlama dili ile de˘ il C programlama dili ile g yazılmı¸tır. s elinizdeki Python sürümünü yönetebilirsiniz. ’getdlopenflags’. ’exc_type’. ’copyright’. ’exec_prefix’. ’excepthook’. Bu modülü kullanarak. “Modüller” konusunu i¸lerken anlatmı¸tık. ’exit’. Bunun tam olarak ne demek oldu˘ unu biraz sonra g gayet net bir sekilde anlayacaksınız. ’float_info’.py adlı bir dosyaydı. ’flags’. os modülünü.python. ’path_importer_cache’. ’getdefaultencoding’. ’getcheckinterval’. ’__stderr__’. ’argv’. Dolayısıyla bu modülün Python kodları yoktur.BÖLÜM 22 sys Modülü Python’daki en önemli modüllerden biri os ise. Bu modüller o kadar önemlidir ki. Mesela daha önce inceledi˘ imiz os modülü. ’getprofile’.c adresini ziyaret edebilirsiniz. Yani hemen hemen bütün Python modülleri birer .py dosyası olarak sistemimizde bulunur. ’getsizeof’. ’_clear_type_cache’. ’displayhook’. ’__egginsert’. ’dont_write_bytecode’. Örne˘ in sys modülü bu istisnalardan biridir. ’hexversion’.1 sys Modülünün ˙çerigi I Her zaman oldu˘ u gibi. s s ¸ g sys modülü. ’meta_path’. ’maxsize’. bilgisayarımızda bulug s g nan os. ’__stdout__’. ˘ 22. ’path_hooks’. ’__plen’. sys modülünün içinde ne oldu˘ unu görmek için dir() fonksiyonundan g g yararlanabilirsiniz: >>> dir(sys) [’__displayhook__’.org/projects/python/branches/release26-maint/Python/sysmodule. ’platform’. ’modules’. ’exc_clear’. ’_getframe’. ’__doc__’. ’maxint’. ’__excepthook__’. ’byteorder’. Python’daki hemen hemen bütün modüller böyledir. Bu modülün C kodlarını görmek için s http://svn. Bu g modül.

argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys.argv[1]) elif os. Dolayısıyla bu niteli˘ i g g ö˘ renirken bu niteli˘ e özel önem ve ilgi göstermenizi öneririm. exit 3. ’py3kwarning’. ’warnoptions’] Gördü˘ ünüz gibi sys modülü içinde epey fonksiyon ve nitelik var.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" . ’settrace’. Amacı müzik s g çalmak olan program mesela söyle kullanılıyor olabilir: ¸ muzikcalar sarki_adi.name == "posix": os. path 5. platform 6..startfile(sys. ’stdin’. stdout 7. ’ps1’. ’pydebug’. ’stdout’. getdefaultencoding 4... Bu bölümde su fonksiyon ve nitelikleri s g ¸ inceleyece˘ iz: g 1. version_info O halde ilk niteli˘ imizle ba¸layalım. ’ps2’. argv 2.argv[1]) if len(sys. Simdi su kodlara bakın: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.mp3 Bu komutla “sarki_adi.’prefix’. ’setrecursionlimit’.2 argv Niteligi Bu nitelik sys modülünün en bilinen ve en sık kullanılan niteli˘ idir. ’setcheckinterval’.system("xdg-open %s" %sys. ’setprofile’. ’setdlopenflags’. ’version_info’. ’subversion’.. ’stderr’.name == "nt": os. g g Etrafta söyle programları sıkça görmü¸ olmalısınız: Komut satırında programın adı ile birlikte ¸ s birtakım seçenekler de belirtirsiniz ve ilgili program o belirtti˘ iniz seçeneklere göre programı g i¸letir. Biz bu fonksiyon ve nitelikg ler arasından en önemlilerini incelemeye çalı¸aca˘ ız. Mesela elimizde “muzikcalar” adlı bir program oldu˘ unu varsayalım. Böyle bir programı Python’da yazmak için ¸ argv niteli˘ inden yararlanabiliriz. ’version’.mp3” adlı sarkıyı çalabiliriz.coding: utf-8 -*import sys import os def sarkiyi_cal(): if os. g s ˘ 22.

argv niteli˘ inin tam olarak nasıl bir s g i¸e yaradı˘ ını anlamak için söyle bir sey yazalım: s g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.argv) < 2: print "Herhangi bir seçenek belirtmediniz!" elif len(sys. Dolayısıyla e˘ er argv listesinin uzung g lu˘ u 2’den azsa. argv niteli˘ i bir liste oldu˘ u için listelerle g g g g yapabildi˘ iniz her seyi bu nitelikle de yapabilirsiniz. Bu programı çalı¸tırdı˘ ınızda söyle bir çıktı alacaksınız: s s g ¸ istihza@istihza:~/Desktop$ python argv_testi. yazdı˘ ınız programa ekledi˘ iniz her seçenek argv listesine sırayla ekleniyor.py falanca filanca Bu defa söyle bir çıktı alaca˘ ız: ¸ g [’argv_testi. sadece ismi belirtilerek g çalı¸tırılmı¸ demektir.argv Simdi bu programı argv_testi.py komu¸ tuyla çalı¸tırın.coding: utf-8 -*import sys print sys. s Ama e˘ er argv niteli˘ in gösterdi˘ i listenin uzunlu˘ u 2 veya daha fazla ise kullanıcımız prog g g g gramı çalı¸tırırken bazı seçenekler belirtmi¸ demektir (elif len(sys. programınız herhangi bir seçenek belirtilmeden.argv) >= 2:). ’filanca’] Gördü˘ ünüz gibi.py adıyla kaydedin ve programı python argv_testi. g g g argv listesinin ilk ö˘ esi her zaman programınızın adıdır.py’] Gördü˘ ünüz gibi sys modülünün argv niteli˘ i aslında basit bir listeden ibarettir.py [’argv_testi.py).argv) >= 2: print "Programı ¸u seçeneklerle birlikte çalı¸tırdınız: " s s for i in sys.py’. g ¸ Simdi aynı programı su sekilde çalı¸tırın: ¸ ¸ ¸ s istihza@istihza:~/Desktop$ python argv_testi.argv[1:]: print i Dedi˘ imiz gibi.else: sarkiyi_cal() Gelin isterseniz bu kodları açıklamaya ba¸lamadan önce. Bu listenin ilk g g ö˘ esi de yazdı˘ ımız programın adıdır (argv_testi.coding: utf-8 -*import sys if len(sys. Bu s s seçenekleri argv listesinin ilk ö˘ esi dı¸ındaki bütün ö˘ elerini ekrana yazdırarak görebilirsiniz: g s g . Bu bilgiyi kullanarak söyle bir program yazabilirsiniz: s s ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ’falanca’.argv) < 2:). e˘ er argv niteli˘ inin gösterdi˘ i listenin uzunlu˘ u 2’den azsa kullanıcı hiç bir g g g g g seçenek belirtmemi¸ demektir (if len(sys.

argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" else: sarkiyi_cal() Burada öncelikle sys ve os modüllerini içe aktarıyoruz.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys. Programımızı tekrar görelim: s #!/usr/bin/env python # -*. ˙ste bu ihtimallere kar¸ı su kodları yazıyoruz: I¸ s ¸ if len(sys. Peki size bir soru: Bu haliyle programımız müzik dosyası veya ba¸ka bir tür dosya diye bir ayrımda bulunmaksızın bütün dosyaları. yani kullanıcının program adından sonra yazdı˘ ı ilk seçene˘ i.argv[1]) elif os.coding: utf-8 -*import sys import os def sarkiyi_cal(): if os. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi Windows ise g s argv listesinin birinci ö˘ esini. s Elbette kullanıcının program adından sonra hiç bir seçenek belirtmeme veya 2’den fazla seçenek belirtme ihtimali de var. ilk ba¸ta yazdı˘ ımız programı anlamak çok daha kolay bir hal s g almı¸ olmalı.argv[1:]: print i ˙ ö˘ eyi ekrana yazdırmaya gerek yok. g g g os modülünün startfile() fonksiyonunu kullanarak çalı¸tırıyoruz.for i in sys.argv[1]) if len(sys.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi s g s GNU/Linux ise. Çünkü programımız içinde bu iki modüle ait nitelik ve fonksiyonlardan yararlanaca˘ ız. Acaba biz bu programda kullanıcının girdi˘ i s g dosya adlarının müzik dosyası olup olmadı˘ ını nasıl denetler ve programımızı sadece müzik g dosyalarını çalı¸tıracak hale getirebiliriz? s argv niteli˘ i ba¸ka pek çok faydalı i¸ için kullanılabilecek harika bir araçtır. os modülünün system() fonksiyonunu kullanarak yine argv listesinin ilk ö˘ esini g çalı¸tırıyoruz. Çünkü bildi˘ iniz gibi. o zaman sarkiyi_cal() g adlı fonksiyonu devreye sokuyoruz. Bütün bu açıklamalardan sonra. g Ardından sarkiyi_cal() adlı bir fonksiyon yazdık.. sistemde o türdeki s dosyayı açan öntanımlı uygulamayla çalı¸tıracaktır.system("xdg-open %s" %sys. ilk ö˘ e her zaman programımızın Ilk g g g adını gösteriyor..startfile(sys.name == "nt": os.name == "posix": os. Mesela su programa g s s ¸ bir bakın: .argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" E˘ er kullanıcımız program adının yanına sadece 1 adet seçenek eklerse.

˙yi e˘lenceler!""" % surum s I g if len(sys. Bu programı kullanabilmek için sisteminizde Python dı¸ında filanca adlı modülün de kurulu olması gerekiyor. g 22.2" yardim = """ "FALANCA programının %s sürümünü kullanıyorsunuz.argv) < 2: print ".py komutuyla çalı¸tırabilirsiniz.argv[1] == "-v": print surum elif sys. Aslında siz bu fonksiyonu daha önce de görmü¸tünüz.py -v Ya da e˘ er su komutu verirse programın yardım dosyasına ula¸abilir: g ¸ s python falanca." elif sys.argv[1] == "-h": print yardim else: print "Böyle bir seçenek yok!" Gördü˘ ünüz gibi bu programda kullanıcılarımıza programın sürümünü ve yardım dosyasını g görüntüleme imkanı veriyoruz. s Programı komut satırından python falanca. Bu programı kullanabilmek için sisteminizde Python .coding: utf-8 -*import sys surum = "0. E˘ er kullanıcımız su komutu verirse kullandı˘ ı programın g ¸ g sürümünü ö˘ renebilir: g python falanca.#!/usr/bin/env python # -*.py -h E˘ er kullanıcı “-v” ve “-h” dı¸ında ba¸ka bir sey yazarsa programımız kendisini böyle bir g s s ¸ seçenek olmadı˘ ı konusunda uyaracaktır.coding: utf-8 -*import sys surum = "0.3 exit() Fonksiyonu sys modülünün içindeki fonksiyonlardan biri de exit() fonksiyonudur.2" yardim = """ "FALANCA programının %s sürümünü kullanıyorsunuz. Mesela yukarıda yazdı˘ ımız pros g g s g gramda bu fonksiyonu kullanmak istersek söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*... Hatırlarsanız ilk derslerimizin birinde bu fonksiyonun Python’un s etkile¸imli kabu˘ undan çıkmak için kullanıldı˘ ını söylemi¸tik.

py komutuyla çalı¸tırabilirsiniz.4 getdefaultencoding() Fonksiyonu Bildi˘ iniz gibi. s Python’un öntanımlı kodlama biçiminin ne oldu˘ unu ö˘ renmek için getdefaultencoding() adlı g g fonksiyondan yararlanabilirsiniz: >>> sys. Python içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız bir modülü ararken path s g s g .5 path Niteligi Modüller konusu içinde os modülünü anlatırken sys modülünün path adlı niteli˘ inden söz etg mi¸tik.x sürümlerinde Türkçe karakter problemleri çok daha az olacaktır. ˙yi e˘lenceler!""" % surum s I g if len(sys.getdefaultencoding() ’ascii’ Gördü˘ ünüz gibi Python öntanımlı olarak ‘ascii’ adlı kodlama biçimini kullanıyor. ˘ 22.argv[1] == "-v": print surum elif sys. 22. Bu gs yüzden Python’un 3. “ascii” ve unicode konularında ayrıntılı bilgi edinmek için “ascii.exit() elif sys.coding: utf-8 -*- Böylece Python’a. s g Not: Python’un 3. yazdı˘ ımız bir programda Türkçe karakterler kullanabilmemiz için programımızın g g en ba¸ına suna benzer bir satır eklememiz gerekiyor: s ¸ # -*. Python’da g ya¸adı˘ ımız pek çok Türkçe karakter probleminin nedeni budur. s Programı komut satırından python falanca. E˘ er bu satırı yazmazsak Python otomatik olarak “ascii” adlı bir kodlama biçimini g kullanacaktır. program içinde kullanaca˘ ımız kodlama biçiminin “utf-8” olaca˘ ını bildirmi¸ g g s oluyoruz.x sürümlerinde öntanımlı kodlama biçimi “utf-8” olarak de˘ i¸tirildi.argv[1] == "-h": print yardim else: print "Böyle bir seçenek yok!" Böylece e˘ er argv listesinin uzunlu˘ u 2’den azsa programımız kapanacaktır. g g Bu fonksiyonun çok fazla bir özelli˘ i yoktur. Not: “utf-8”.argv) < 2: sys. unicode ve Python” ba¸lıklı konuyu inceleyebilirsiniz.dı¸ında filanca adlı modülün de kurulu olması gerekiyor. Orada da söyledi˘ imiz gibi. Gördü˘ ünüz gibi exit() fonksiyonunu programdan g g çıkmak için kullanıyoruz.

kullanılan i¸letim sistemini tespit etmek için sys ¸ s modülünün platform adlı niteli˘ inden de yararlanabiliriz: g >>> sys.insert(0.path.platform ’linux2’ Ben bu komutu GNU/Linux üzerinde verdi˘ im için aldı˘ ım çıktı linux2 oldu. Aynen buna benzer bir sekilde. ˘ 22. komutu verdi˘ iniz i¸letim sistemine göre farklılık gösterece˘ ini biliyorg s g sunuz. E˘ er aynı komutu g g g Windows üzerinde verirseniz söyle bir çıktı alırsınız: ¸ >>> sys.path. E˘ er dizininizi listenin en ba¸ına g s g s eklemek isterseniz su komutu kullanabilirsiniz: ¸ >>> sys.path Bu komutun çıktısının.platform ’win32’ Bu komut Mac Os X’te ise söyle bir çıktı verir: ¸ >>> sys. g g Bu niteli˘ i söyle kullanıyoruz: g ¸ >>> import sys >>> sys. Python listede soldan sa˘ a do˘ ru buldu˘ u ilk modülü dikkate g g g alacaktır. O yüzden yazdı˘ ınız programlarda bazen bir dizini bu listenin en ba¸ına eklemeniz g s gerekebilir.niteli˘ inin gösterdi˘ i dizinlerin içine bakar. Tıpkı argv niteli˘ i gibi. Dolayısıyla listeler üzerinde yaptı˘ ınız her g g g seyi path niteli˘ i üzerinde de yapabilirsiniz. "/herhangi/bir/dizin") Python içe aktaraca˘ ınız bir modülü path listesinde ararken listenin ba¸ından sonuna do˘ ru g s g ilerler ve modülü buldu˘ u anda arama i¸lemini durdurur. mesela bir modül iki g s farklı dizin içinde yer alıyorsa. Dolayısıyla. Dolayısıyla bu niteli˘ i kullanarak 32/64 bit ayrımı g yapamazsınız. ekledi˘ iniz dizini listenin en sonuna ili¸tirecektir. Mesela listelerin insert() veya append() metotlarını ¸ g kullanarak path listesine yeni ö˘ eler ekleyebilirsiniz: g >>> sys. path niteli˘ i de bir listedir.6 platform Niteligi Hatırlarsanız kullanılan i¸letim sistemini tespit etmek için os modülünün name adlı niteli˘ ini s g kullanıyorduk.platform ’darwin’ Bu nitelik ile ilgili söyle bir uyarı yapalım: Windows mimariniz 32 bit de olsa 64 bit de olsa bu ¸ nitelik her zaman win32 çıktısı verecektir.append("/herhangi/bir/dizin") Bu komut. Kullanılan i¸letim sisteminin 32 bit mi yoksa 64 bit mi oldu˘ unu tespit edebilmek s g için platform adlı ba¸ka bir modülden yararlanabilirsiniz: s .

satır" %(int(i)+1) . satır 4. ’WindowsPE’) Gördü˘ ünüz gibi bu çıktılar birer demettir.architecture() (’64bit’. satır 7. ’ELF’) Bu komut 32 bitlik Windows i¸letim sistemlerin su çıktıyı verir: s ¸ >>> platform.. satır 9.architecture() (’32bit’. print deyiminin bir sonraki satıra g geçmesini engellemek için virgülden yararlanabiliriz: . E˘ er sistemim 64 bit olsaydı söyle bir çıktı alacaktım: g ¸ >>> platform. ˘ 22. Dolayısıyla demetlere nasıl davranıyorsanız bu g çıktılara da öyle davranabilirsiniz.. ’ELF’) Ben bu komutu 32 bitlik bir GNU/Linux i¸letim sisteminde verdi˘ im için çıktı yukarıdaki gibi s g oldu..7 stdout Niteligi Bildi˘ iniz gibi Python’da ekrana herhangi bir sey yazdırabilmek için print deyiminden yararg ¸ lanıyoruz: >>> print "merhaba!" merhaba! Python print deyimlerinden sonra otomatik olarak yeni satıra geçer. satır 3. satır 6. ’WindowsPE’) 64 bitlik Windows i¸letim sisteminde ise su çıktıyı alacaksınız: s ¸ >>> platform.>>> import platform >>> platform. satır 8. satır Gördü˘ ünüz gibi. her satırdan sonra bir alt satıra geçiliyor. 1. print "%s. satır 5.architecture() (’32bit’. satır 10..architecture() (’64bit’. Yani: >>> for i in range(10): . satır 2.

stdout...>>> for i in range(10): ..write() metodu bütün sayıları yan yana dizdi ve satır sog nunda da yeni satıra geçmedi..stdout.stdout.. Bu durumu daha net bir sekilde görebilmek için söyle bir örnek verebiliriz: ¸ ¸ >>> for i in range(10): . print i. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Burada çıktıya dikkat edin. yan yana diziliyor. Peki bu kodlar nasıl çalı¸ıyor? Hemen açıklayalım: s 1. Python’da tarih ve zamanla ilgili i¸lemler yapmamızı sa˘ layan bir s g modül oldu˘ unu bilelim yeter..flush() Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda 0’dan 20’ye kadar olan sayılar birer saniye aralıklarla tek bir satıra s g yazdırılacaktır. ..stdout. birbirlerinin yerine geçerek ekrana basılacakg tır...write() metodu sayıları ekrana basamaz: g >>> for i in range(10): .. Daha do˘ rusu bu i¸ için sys modülünün stdout g g s niteli˘ inin write() adlı metodunu kullanaca˘ ız.write() print niteli˘ iyle aynı i¸i görüyor.stdout. sys. for döngüsü içinde “i” de˘ i¸kenini str() fonksiyonunu kullanarak gs karakter dizisine dönü¸türüyoruz.. Ancak burada her sayının arasında g s birer adet de bo¸luk karakteri var. ˙ s Istedi˘ iniz sey bu olabilir. E˘ er g ¸ g hem ö˘ eleri yan yana dizmek hem de ö˘ eler arasında bo¸luk bırakmamak istiyorsanız sys g g s modülünün stdout niteli˘ ini kullanabilirsiniz. ˙ satırda sys ve time adlı iki modülü içe aktardık. time. Ayrıca bu sayılar yan yana de˘ il.. print g g s niteli˘ inin i¸ini bitirdikten sonra yeni satıra geçerken sys. Bu kodlarda dikkat etmemiz gereken bir ba¸ka sey de s ¸ sys. time >>> for i in range(20): . line 2. s sys. Bunlardan sys modülünü biliyoruz.. sys.stdout. sys.write("%s\r" %i) . sys. Bunu sa˘ layan sey print g g ¸ i satırından sonra getirdi˘ imiz bir adet virgül i¸aretidir... Ama bu modülü de zamanı geldi˘ inde inceleyece˘ iz. Sayılar alt alta de˘ il. not int Böyle bir hata almamak için...stdout.write(i) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". in <module> TypeError: argument 1 must be string or read-only character buffer.write() komutunu kullanabilece˘ iniz faydalı bir örnek söyle olabilir: g ¸ >>> import sys.. g . time Ilk modülünü ise henüz ö˘ renmedik.write("Merhaba!") Merhaba!>>> Gördü˘ ünüz gibi. sys. Simdig g g ¸ lik biz bu time adlı modülün. Hemen bir örnek verelim: g g >>> sys. Ama olmaya da bilir.sleep(1) . sys. 0123456789>>> Gördü˘ ünüz gibi.write(str(i)) ... Tek farkları. sys.write() metoduna verdi˘ imiz argümanın bir karakter dizisi olması zorunlug lu˘ udur.stdout.write() metodunun bunu g s yapmaması.stdout.stdout.stdout...

. (Bazı i¸letim sistemlerinde bu satır gereksizdir.stdout. Mesela su kodlara bir bakın: ¸ >>> import sys >>> f = open("log. Sonraki satırda bir for döngüsü kurduk. g 5. Aslında bu bir kaçı¸ dizisidir.. s Normal sartlar altında print deyimi yardımıyla yazdırdı˘ ımız seyler do˘ rudan ekranda görünür. print "%s\r" %i. konuma. Bu fonksiyon.flush() ise sayıların ekranda hemen görünebilmesini sa˘ lıyor. Bu kod 0’dan 20’ye kadar olan sayıların alt alta de˘ il. Ama e˘ er istersek biz print çıktılarını ekran dı¸ında ba¸ka g g s s yerlere de yönlendirebiliriz. böylece bir sonraki sayının s s bir önceki sayıyı silmesini sa˘ lıyor. g 3. yan yana yazılmasını sa˘ lıyor.stdout.stdout. Yukarıdaki sys. Biz burada bu süre aralı˘ ını 1 saniye olarak belirledik.flush() Ancak sys. g ¸ çıktıları do˘ rudan ekrana verir. yani karakter dizisinin en ba¸ına dönülüyor ve “istihza” karakter dizisi “merhaba” s karakter dizisinin üzerine yazılıyor.2. sys. Bu döngüde 0’dan 20’ye kadar olan sayıları ekrana basaca˘ ız. Burada time modülünün sleep() adlı fonksiyonunu kullandık. 4. Ayrıca g s g ¸ sys. Sonraki satırda sys. Çünkü print komutu. g Dilerseniz bu satırı kaldırıp programı öyle çalı¸tırmayı deneyerek bu satırın tam olarak ne i¸e s s yaradı˘ ını görebilirsiniz. time.sleep(1) . “istihza” karakter dizisi ile “merhaba” karakter dizisi aynı sayıda karakterden olu¸tu˘ u için “merhaba” karakter dizisi siliniyor. ¸ g ¸ g Yani: >>> print "bir ¸ey" s Bu komutu verdi˘ imizde bir sey çıktısı hemen ekranda görünecektir.) Aslında yukarıda yazdı˘ ımız kodları söyle de yazabilirdik: g ¸ >>> import sys..stdout‘un ba¸ka meziyetleri de vardır. time >>> for i in range(20): .write("%s\r" %i) komutunu görüyoruz. Bu kaçı¸ dizisinin nasıl çalı¸tı˘ ını anlamak için söyle bir örnek vereg s s g ¸ biliriz: >>> print "merhaba\ristihza" istihza Burada olan sey su: “merhaba” karakter dizisinin hemen ardından “\r” kaçı¸ dizisinin etkisiyle ¸ ¸ s 0. yapılan i¸lemlere belli sürelerde zaman s aralıkları koymamızı sa˘ lar..txt". "w") >>> sys.stdout = f . Ancak yazdı˘ ınız g s g programın birden fazla i¸letim sisteminde düzgün çalı¸masını istiyorsanız bu satırı eklemeniz s s gerekir.sleep(1) gibi bir kod görüyoruz. Burada bir de “\r” ifadesini g g görüyoruz. . konumuna s dönülmesini sa˘ lamaktır.stdout niteli˘ i size aynı i¸i daha do˘ al bir sekilde yapma imkanı verir.. Görevi ise bir karakter dizisinin 0.. Bizim g g kodlarımızda 0’dan 20’ye kadar olan sayılar 1’er saniye aralıklarla ekrana basılacak. for döngüsünün ilk satırında time.stdout. Son satırdaki sys. onun yerine sadece “istis g hza” karakter dizisi çıktıda görünüyor.write("%s\r" %i) komutunda da “\r” kaçı¸ dizisi sayılar ekrana döküldükçe en ba¸a dönülmesini.

. gs g Peki biz print komutunu eski haline nasıl döndürece˘ iz? Bunun birkaç yolu vardır: g 1. ¸ s g Dosyayı kapattıktan sonra artık print komutunu kullanamayız. g ¸ 2. bu tür i¸lemler için tavsiye etti˘ i yol ise sudur: s s g ¸ >>> import sys >>> orijinal_konum = sys. mevcut çalı¸ma dizini içinde log.close() Burada su i¸lemleri yaptık: ¸ s 1. ˙ste I¸ biz bu sys. Sonraki satırda f adını verdi˘ imiz dosyamızı sys. g 4. Dosyayı kapattıktan sonra print komutunu kullanmaya çalı¸ırsak Python bize söyle bir hata mesajı verecektir: s ¸ >>> print "deneme" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". çıktılarını ekrana de˘ il dosyaya veriyor.txt dosyasına g ¸ g yazdırılıyor. Öncelikle sys modülünü içe aktardık.stdout = sys..__stdout__ Etkile¸imli kabu˘ u kapatıp yeniden s g sys. Son olarak.stdout niteli˘ inin de˘ erini sys. ya da gerekli bütün i¸lemleri dosyayı kapatmadan önce yapmanız gerekir. s g açtı˘ ınızda her sey eski haline dönecektir.stdout . 3. line 1. Python’un öntanımlı standart çıktı konumunu tutar. 2. Etkile¸imli kabu˘ u kapatıp yeniden açabilirsiniz. in <module> ValueError: I/O operation on closed file Python’da kapattı˘ ınız bir dosya üzerinde yeni i¸lem yapamazsınız. Yani Python’un öntanımlı “standart çıktı konumu” bilgisayar ekranıdır.. Dolayısıyla artık print komutu. Gördü˘ ünüz gibi.. s Yalnız burada söyle bir soru akla geliyor: Biz yukarıdaki komutlar yardımıyla standart çıktı ¸ konumunu de˘ i¸tirdik.>>> print "Yeni bir mesajınız var!" >>> f. bir önceki adımda yaptı˘ ımız i¸lemlerden ötürü artık print komutu g g s ekrana çıktı vermiyor. Python geli¸tiricilerinin. Biz yukarıdaki örnekte standart çıktı konumu olarak f adını gs verdi˘ imiz dosyayı gösterdik. g gs Simdi mevcut çalı¸ma dizini altındaki log.. print komutu do˘ rudan ekrana g ¸ g g çıktı verir.txt adlı dosyayı açın ve içinde ne yazdı˘ ına bakın.stdout niteli˘ ine atadık.stdout niteli˘ i Python’da print komutunun nereye çıktı vereg ce˘ ini belirler. “stdout” g g kelimesinin açılımı “standard output“tur. Ya dosyayı yeniden açg s manız.stdout niteli˘ inin gösterdi˘ i de˘ eri ba¸ka bir konuma atayarak standart çıktı g g g s konumunu de˘ i¸tirebiliriz. Bunu neden yaptı˘ ımızı artık adınız gibi biliyorg sunuz.__stdout__ yapacak olursanız print komutu eski haline g g dönecektir. Dolayısıyla sys. bildi˘ iniz gibi. 3. Bu komutla yazdırdı˘ ımız seyler do˘ ruca log. Dolayısıyla sys. Su komutu kullanabilirsiniz: ¸ >>> sys.. dosyada yaptı˘ ımız de˘ i¸ikliklerin etkili olabilmesi için dosyamızı kapatıyoruz.__stdout__ ifadesi. 5. Normal sartlar altında. Bu ifade “standart çıktı konumu” anlamına gelir.txt adlı bir dosya olu¸turduk ve bu dosyayı s s yazma kipinde (“w”) açtık. Daha sonra.

Bunu söyle g ¸ kullanıyoruz: >>> sys. Oldukça kolay bir g g niteliktir bu.8 version_info Niteligi sys modülü konusunda inceleyece˘ imiz son niteli˘ in adı version_info.. Daha sonra normal bir sekilde çıktı konumu yönlendirme i¸lemgs ¸ s lerini gerçekle¸tiriyoruz.stdout de˘ erini eski s I¸ g haline döndürebilmek için bu niteli˘ in de˘ erini orijinal_konum olarak de˘ i¸tiriyoruz.version_info (2.version_info[:2] == (2. Mesela: g >>> if not sys. 6): . Bu niteli˘ i kullanarak. print ("Bu programı kullanabilmeniz için " . 6. ’final’. "w") >>> sys.>>> f = open("log. . Python’daki ileri düzey modüllerden s s biri olan “math” modülü matematikle u˘ ra¸anların i¸lerini bir hayli kolayla¸tıracak metotlar ve g s s s fonksiyonlar barındırır. Not: Bu yazı Sayın Kür¸at Örsel tarafından hazırlanmı¸tır. Bu niteli˘ in görevi kullanılan Python sürümü hakkında bilgi vermektir. s s s ˘ 22.stdout‘un de˘ erini de˘ i¸tirmeden önce. version_info niteli˘ i çıktı olarak bir demet veriyor.txt". Böylece g g gs print komutu eski i¸levine yeniden kavu¸mu¸ oluyor. Dolayısıyla bu konu içinde anlatılanları sık sık tekrar etmenizi öneririm. 5.close() >>> sys.. En ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi. 0) Gördü˘ ünüz gibi. g g g yazdı˘ ınız programlarda sürüm kontrolü yapabilirsiniz.stdout = orijinal_konum >>> print "deneme" deneme Burada sys. özgün çıktı konumunu orijinal_konum g gs adlı bir de˘ i¸kende saklıyoruz..6 sürümü kurulu olmalı!") Böylelikle sys modülünü tamamlamı¸ olduk. bu modül s s g Python’daki en önemli modüllerden biridir. "Python’un 2. ˙simiz bitip dosyayı kapattıktan sonra da sys..stdout = f >>> print "deneme mesajı" >>> f.

’asin’. ’sinh’. ’asinh’. Simdi içerdi˘ i fonksiyonları a¸a˘ ıs s ¸ g s g daki komutu vererek görelim: >>> dir(math) [’__doc__’. ’log’. s 23. ’sin’.1 Üslü ˙fadeler Fonksiyonu (pow) I Üslü ifadeler matematikte hep kar¸ımıza çıkmı¸tır. Unutmadan modülümüzü çalı¸mamıza ça˘ ıralım: g s g >>> import math Bu komut ile modülümüzü çalı¸mamıza dahil etmi¸ olduk. ’cosh’. 3) seklindedir. ’fabs’. ’sqrt’. ’log1p’. ’ldexp’. ’trunc’] Modülümüzün içeri˘ ini de gördü˘ ümüze göre simdi kosinüs. ’__package__’. ’acosh’. ’ceil’. ’exp’. ’modf’. ’tanh’. Örnek verecek olursak 23 ifadesinin Python’daki kar¸ılı˘ ı: s g >>> math. ’log10’. ’isnan’. ’isinf’. sinüs. ’degrees’. ’atanh’. ’factorial’. ’e’. ’fsum’.pow(2. ’hypot’. 374 . ’tan’. karekök.BÖLÜM 23 math Modülü Python’da matematiksel fonksiyonları math modülü ile kullanmaktayız. ’floor’. üs anlamlarına denk gelmektedir. üslü g g ¸ ifadeler gibi fonksiyonlarla ilgili örneklerle kullanımını anlamaya çalı¸alım. pi. ’cos’. ’pow’. Simdi math mod¸ ülümüzün içeri˘ ine bakalım. Yukarıdaki kodu yazdı˘ ımızda Python bize cevap olarak sunu gösterir: ¸ g ¸ 8. ’atan’. ’pi’. ’fmod’. ’__name__’. ’acos’. ’radians’. pow power kelimesinin kısaltması olup Türkçe’de kuvvet.0 pow ifadesinin kullanımında parentez içerisindeki ilk sayı tabanı. ikinci sayı ise üssü göstermektedir. ’copysign’. ’frexp’. Python’da bunun için pow fonksiyonu kuls s lanılmaktadır. ’atan2’. tanjant.

matematikteki euler sabitini veriyor. hacim hesaplamalarında bolca kullanılır g ve de˘ eri genellikle 3 ya da 3.sqrt(9) Kodunu yazıp enter’e bastı˘ ımızda Python bize a¸a˘ ıdaki sonucu gösterir: g s g 3.4 Euler Sabiti (e) Bu nitelik. pi sayısı ile çarp. Küre hacmi. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibidir: s g >>> math.0 23.3 Karekök Fonksiyonu (sqrt) Karekök ile ilgili fonksiyonumuz sqrt.r3 ) formülü ile bulunuyordu.0 / 3.2 Pi Niteligi (pi) pi sayısı hepimizin okul yıllarından bildi˘ i üzere alan. 23. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibi: s g .0 * math. g g Hemen Python’a sorarak ö˘ renelim bu pi sayısının de˘ erinin kaç oldu˘ unu.˘ 23. Simdi küçük bir hacim hesaplaması örne˘ i ile s ¸ g konuyu peki¸tirelim.pi * math. sonra da sonucu 2’nin 3’üncü ¸ s kuvveti ile çarp. Python bize cevap olarak sunu gösterdi: ¸ 33.1415926535897931 Demek ki gerçek pi sayısı biraz daha uzunmu¸.pow(r. Hemen kodlarımızı yazmaya ba¸layalım: s >>> 4.14 olarak alınır. Kürenin hacmini bulalım. Tabii ki esasen pi sayısı bu kadar kısa de˘ ildir.pi * math. A¸a˘ ıdaki komutu g g g s g yazıyoruz: >>> math.coding:utf-8 -*from __future__ import division import math r = input("Kürenin yarıçapını giriniz:") hacim = 4 / 3 * math.pi Dedi˘ imizde Python bize a¸a˘ ıdaki çıktıyı gösterir: g s g >>> 3. 3) Böylece kürenin hacmini veren küçük bir programımız oldu.510321638291124 Tabii ki bu i¸lemleri kwrite programında bir dosya açarak a¸a˘ ıdaki gibi de yazabiliriz: s s g #/usr/bin/env python #-*.pow(2. s Küre hacmi= 4/3(π. 3) Bu kod ile sunu demi¸ olduk: 4 ile 3’ü böl.

Yani exp(2) dedi˘ imizde esasen biz Python’a sunu demi¸ oluyoruz: (2. ¸ ¸ . s 23.7182818284590451 23.log10(10) Dönen cevap: 1. 2) Python bize a¸a˘ ıdaki cevabı verir: s g 1. log(x. exp fonksiyonu yukarıda bahsetti˘ imiz euler sabitinin g kuvvetini alan bir fonksiyon.6 Logaritma (log) Fonksiyonu Logaritma fonksiyonumuzun kullanımı su sekilde. exp(x) ifadesindeki x parametresi bizim kuvvetimizdir. Burada x sayısı logaritması alı¸ ¸ nacak sayı. Kullanımı su sekilde.5 exp Fonksiyonu exp fonksiyonunun kullanımı su sekilde: ¸ ¸ >>> math.7 Logaritma (log10) Fonksiyonu Bu fonksiyonun yukarıdakinden tek farkı taban sayısının önceden belirlenmi¸ ve 10 olması.e Yukarıdaki kodu yazıp enter’e bastı˘ ımızda kar¸ımıza euler sabiti 2.exp(x) Bu kodu küçük bir örnekle açıklamak daha kolay olacak. log10(x) Burada x onluk tabana göre logaritması alınacak ¸ sayıdır: >>> math. y).exp(2) kodunu yazdı˘ ımızda Python a¸a˘ ıdaki cevabı verir: g s g 7.8 Degrees Fonksiyonu Degrees fonksiyonu girilen açıyı radyan’dan dereceye çevirmeye yarar.log(2.0 23. Bir örnek ile peki¸tirelim: s >>> math.3890560989306504 Bu sayı da nereden çıktı diyorsanız. Kullanım ve benzerlik açısından aynı pi sayısı gibi: 2.>>> math.7182818284590451 cevap g s olarak Python tarafından gösteriliyor. Bu s yüzden fonksiyonun kullanımı söyle.0 23. math.7182818284590451)² Yani g ¸ s euler sabitinin karesini almı¸ olduk. y sayısı ise taban sayısını temsil etmektedir.

78539816339744828 Kosinüs.cos(0) Python bunun sonucu olarak bize: 1. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: s g ¸ >>> math.radians(x) x burada radyana çevrilecek açımızdır.>>> math. g 23. >>> math. Kullanımı su sekilde.52532198881772973 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il.10 Kosinüs Fonksiyonu (cos) Hemen kosinüs fonksiyonu ile bir örnek yapalım: >>> math. Örnek olarak 45 derecelik bir açı verelim ve radyan kar¸ılı˘ ını bulalım: s g >>> math.degrees(45) 2578. Tanjant fonksiyonlarına girmeden önce belirtmem gereken önemli bir nokta bulunmaktadır. Örnek olarak 45 radyanlık bir açı verelim ve derece kar¸ılı˘ ını bulalım: s g >>> math.cos(math. Bunuda radians fonksiyonu ile düzelg g g tece˘ iz. Sinüs.0 cevabını verir.9 Radians Fonksiyonu Radians fonksiyonu girilen açıyı derece’den radyan’a çevirmeye yarar. Bu fonksiyonlarda açı olarak Python radyan kullanmaktadır. ¸ g . Bu yüzden aldı˘ ımız g sonuçlar okulda ö˘ rendi˘ imiz de˘ erlerden farklı olacaktır.70710678118654757 Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.radians(45) 0. ¸ ¸ >>> math. Biz 0.7071 gibi bir de˘ er g g g g bekliyorduk.3100780887044 23.cos(45) 0.radians(45)) 0.degrees(x) x burada derece’ye çevrilecek radyandır.

7071 gibi bir de˘ er g g g g bekliyorduk. >>> math.000(yakla¸ık) gibi g g g s bir de˘ er bekliyorduk. ¸ g Yukarıda verdi˘ imiz fonksiyonlardan bazılarını kullanarak basit bir fizik sorusu çözelim.sin(0) Python bunun sonucu olarak bize: 0. s Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.6197751905438615 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il.11 Sinüs Fonksiyonu (sin) Hemen sinüs fonksiyonu ile bir örnek yapalım: math.tan(0) Python bunun sonucu olarak bize: 0. Biz 0.12 Tanjant (tan) Fonksiyonu Tanjant fonksiyonu ile bir örnek yapalım: >>> math. g 3 newton ve 5 newton büyüklü˘ ünde olan ve aralarındaki açı 60 derece olan iki kuvvetin g bile¸kesini bulalım. >>> math.99999999999999989 Buda yakla¸ık olarak 1. s s g .sin(math. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: g s g ¸ >>> math.radians(45)) 0.23. ¸ g 23.0 cevabını verir.85090352453411844 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il.70710678118654746 Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.000 yapar. Biz ~1.sin(45) 0.tan(45) 1.radians(45)) 0. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: s g ¸ >>> math.0 cevabını verir.tan(math. Formülümüz a¸a˘ ıdaki gibidir.

x1 Modülümüzü içe aktaralım: >>> import math Simdi..6 sürümü ile math modülü içerisinde bir fonksiyon olu¸turulmu¸. Bu fonksiyon ile Python bizi uzun i¸lemlerden ve ekstra tanımlamalardan s s kurtarıyor.. 23. g a = 60 # Açımızı a de˘i¸kenine atadık. s s s Bundan önceki 2. 2) + math.sqrt(math.pow(f2..5 sürümünde böyle bir fonksiyon yoktu. .0827625303 Tabii ki daha farklı uygulamalar da yapılabilir. Kendimiz hesaplayacak olursak: 5!=5x4x3x2x1=120 sonucuna ula¸ırız.factorial(5) dedi˘ imizde Python bize g 120 sonucunu veriyor.13 Faktoriyel (factorial) Faktoriyel i¸lemi için Python 2. g s #¸imdi formülümüzü yazalım: S R = math.Bo¸ bir kwrite belgesi açarak içine kodlarımızı yazmaya ba¸layalım: s s #/usr/bin/env python #coding:utf-8 -*import math #math modülünü ça˘ırdık. Kullanımı ise su sekilde: ¸ ¸ math.pow(f1.radians(a))) #.. R s Kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda sonuç: s g 6. ¸ >>> math.factorial(x) x sayısı burada bizim faktoriyelini alaca˘ ımız sayıyı temsil ediyor. g Bir örnek ile inceleyelim. ¸ ¸ n!=nx(n-1)x(n-2)x(n-3)x. Lise matematik derslerinde faktoriyel su sekilde hesaplanıyordu..ve ekrana çıktı verelim: print "Bile¸ke kuvvet:"..cos(math.. g s f2 = 4 # ikinci kuvveti f2 de˘i¸kenine atadık. 2) + 2 * f1 * f2 * math. g s f1 = 3 # Birinci kuvveti f1 de˘i¸kenine atadık.

ceil(x. Fonksiyon matematikte g s g kullanılan yuvarlama i¸lemi ile ilgili fonksiyonlardan biridir.3) 0.y ondalıklı sayıyı temsil etmektedir.0 cevabını döndürür. Ahmet bey ile Fatma hanım bulu¸tu˘ unda saat 4’ ü gösterir.y) Burada x.0 cevabını döndürür.fmod(639. tam sayılardaki toplama i¸les s minden farklıdır. s Python bu uzun i¸lemi bizim için fmod fonksiyonu ile tanımlamı¸. 5) komutunu verdi˘ imizde.23. ¸ >>> math.15 ceil Fonksiyonu Ceil kelimesinin Türkçe kar¸ılı˘ ı tavan çekmek.14 fmod Fonksiyonu Bu fonksiyon matematikteki modüler aritmetik hesaplamaları için olu¸turulmu¸. Kullanımı söyle. Burada x modu alınacak sayıyı. s s kısaca mod i¸lemleri nasıl yapılıyor ona de˘ inelim. Bu tip i¸lemler Modüler Aritmetik’in konusudur.3) 20. saat 09 da. >>> math.0 23.ceil(19. Ceil fonksiyonu verilen ondalıklı s sayıdan büyük. i¸leri kolayla¸tırmı¸. g >>> math. s g ˙ önce Ilk Ahmet bey ile Fatma hanım. y ise modu temsil eder: ¸ >>> math. y) seklinde bir kullanımı var. Anla¸ılas g s s ca˘ ı üzere biz yukarıya yuvarlama i¸lemi anlamında kullanaca˘ ız.3 gibi. tavan in¸a etmek anlamlarına gelir.fmod(99. Birkaç s s s s s örnek ile fmod fonksiyonun kullanımına bakalım: >>> fmod(x. Yapılan toplama i¸lemi. en küçük tam sayıyı döndürür. Örne˘ in 7. g 4. 7 saat sonra bulu¸mak üzere anla¸ıp ayrılıyorlar. Saat s s 12 bölmeli oldu˘ u için. Python bize. . Bunu g s g modüler aritmetik ile söyle buluruz: ¸ Burada 12 sayısı bizim modumuzdur.

0’ a yuvarladı. g s g 3. s s >>> math.5) dedi˘ imizde Python bize a¸a˘ ıdaki sonucu verir. k) gibi bir sonuç gönderiyor. Tabi burada amaç matematik dersi anlatmak g de˘ il. Bir örnek daha verelim: g >>> math. Fonksiyonun kullanımı su g g ¸ sekilde: ¸ >>> math. Floor kelimesi zemin.18 frexp Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen de˘ erin mantisini ve karakteristi˘ ini veriyor. k ise karakteristik. 3) sonucunu elde ediyoruz.frexp(7) (0.0 Python bize sonuç olarak 3.5 sayısını en yakın taban olan 3. 23. g s Bizim için taban anlamı daha manalı.875.17 fabs Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen sayının mutlak de˘ erini verir.19 ldexp Fonksiyonu Bu fonksiyon kısaca anlatmak gerekirse frexp fonksiyonunun tersi ya da zıttı diyebiliriz.0 de˘ erini verdi. taban anlamına geliyor. 3) 23. yer. Simdi ¸ bu sonuçtan elde etti˘ imiz rakamları kullanarak 7 sayısına ldexp fonksiyonunu kullanarak g ula¸alım: s . Yukarıda math.frexp(x) Bu durumda Python bize (m.floor(3.875.frexp(7) komutunu kullanarak (0. m mantis.16 floor Fonksiyonu Di˘ er yuvarlama i¸lemi fonksiyonu floor. Bu fonksiyon ile ondalıklı sayıları en yakın tabana yuvarlama i¸lemi gerçekle¸tiriliyor.0 23.0 Böyle Python 3.fabs(9) 9. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibidir: g s g >>> math. Bir örnek ile inceleyelim: >>> math. Hemen bir örnekle inceleyelim.23.fabs(-3) 3.

hypot(x. Hani bir zamanlar lise matematik ve fizik ¸ g ¸ derslerinde üçgenlerin kenar uzunluklarını. I¸ s s g Verilen de˘ erlerin karesini al. Fonksiyonun kullanımı.21 trunc Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen de˘ erleri tam sayı olarak kırpıyor.5. karekökünü bul gibi sıkıntılardan kurtarıyor.ldexp(0. Kullanımı modf(x) seklinde. x burada tam sayı ve ondalıklı sayı olabilir. Peki neyi kesiyor? Verilen ondalıklı veya tam sayıların s sadece tam kısımlarını bize döndürüyor. vektörlerin birim uzunluklarını bulmak için çokça kulladı˘ ımız bir ba˘ ıntı.) Gerçi i¸in Öklitg s s s Pisagor kısmına de˘ inmeyelim. g s >>> math. s 23. Bu fonksiyon Python 2. Ondalık kısmı kesiyor(kırpıyor).6 sürümü ile eklenmi¸. Hemen yukarıg daki üçgenlerde deneyerek örnekleyelim: .20 modf Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen sayının ondalıklı kısmı ile tam kısmını parçalayarak size geri döndürüyor. Hemen bir örnek ile ¸ açıklayalım: >>> math. ˙ste hypot fonksiyonu i¸imizi kolayla¸tırarak bu ba˘ ıntının sonucunu bize döndürüyor. 3) 7.4) -15 Bu iki örnekten de anla¸ılaca˘ ı üzere birincisinde a¸a˘ ıya. ¸ g s 23. Fakat bu fonksiyonun yaptı˘ ı i¸lem sadece ondalıklı kısmı g s kesmek.5) (0.modf(6. Neyse bu kadar g g anı yeter. Öklit ba˘ ıntısı a2 = b2 + c2 seklindedir. Hatta ezberlerdik 3-4-5 üçgeni. y) seklindedir. topla.trunc(15.0 Bu sekilde ldexp fonksiyonunu kullanarak de˘ erimize yeniden ula¸abiliyoruz.0) 23. ikincisinde (– operatörden dolayı) s g s g yukarı yuvarladı olarak algılanabilir.trunc(-15. 5-12-13 üçgeni gibi. orası matematik uzmanlarının i¸i. 6.>>> math. Yukarı ya da a¸a˘ ı s g yuvarlıyor diyemiyoruz. (Pisagor teoremi diye geçer.22 hypot Fonksiyonu Öklit ba˘ ıntısı için olu¸turulmu¸ bir fonksiyondur.4) 15 >>> math.875. s s Simdi örneklerle bakalım: ¸ >>> math. Bu da – ve + operatörü kullanılmı¸ örnek i¸lemlerde ortaya çıkıyor. Kırpıyor herhalde uygun kelime diye g dü¸ünüyorum ya da kesiyor diyebiliriz.

Burada x girilen de˘ erdir.0 23.3 tanh Fonksiyonu Hiperbolik tanjant fonksiyonunu döndürür.cosh(0) 1.2 sinh Fonksiyonu Hiperbolik sinüs fonksiyonunu döndürür.23 Hiperbolik Fonksiyonlar 23.>>> math. Burada x girilen de˘ erdir.0 23.1 cosh Fonksiyonu Hiperbolik kosinüs fonksiyonunu döndürür.tanh(90) 1. 4) 5.tanh(x) seklindedir. Kullanımı: .23.cosh(x) seklindedir.sinh(x) seklindedir. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.0 23.23. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.4 acosh Fonksiyonu Hiperbolik kosinüs fonksiyonunun tersini döndürür.sinh(0) 0.hypot(5. 12) 13.23.0 ya da: >>> math. Kullanımı: >>> math. Burada x girilen de˘ erdir.23. Kullanımı: >>> math. Kullanımı: >>> math. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.hypot(3.0 23.

Kullanımı: >>> math. Burada x girilen de˘ erdir.>>> math.23.acosh(1) 0.0 Bu fonksiyon Python 2. s .23. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.6 sürümü ile eklenmi¸.5 asinh Fonksiyonu Hiperbolik sinüs fonksiyonunun tersini döndürür.0 Bu fonksiyon da Python 2.atanh(0) 0.0 Bu fonksiyon Python 2.6 atanh Fonksiyonu Hiperbolik tanjant fonksiyonunun tersini döndürür.atanh(x) seklindedir.asinh(0) 0. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math. Burada x girilen de˘ erdir. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math. s 23.6 sürümü ile eklenmi¸.6 sürümü ile eklenmi¸. Burada x girilen de˘ erdir.acosh(x) seklindedir.asinh(x) seklindedir. s 23. Kullanımı: >>> math.

’__doc__’. g 24.1 Bugünün Tarihini Bulmak datetime adlı modülü kullanarak bugünün tarihini bulabiliriz. g Bu fonksiyon bize bugünün tarihini verir: >>> print bugun 2010-07-08 Bu çıktıda görünen tarih “yıl-ay-gün” seklindedir. yıl. ’datetime_CAPI’. ’datetime’. ’tzinfo’] Biz bu derste. datetime modülünün date adlı sınıfı içinde yer alan today() adlı bir fonksiyonu ça˘ ırdık. g modülü normal bir sekilde içe aktarmamız yeterli olacaktır: ¸ >>> import datetime Dilerseniz ilk i¸ olarak bu modülün içeri˘ inde neler olup olmadı˘ ına bir bakalım: s g g >>> dir(datetime) [’MAXYEAR’. bu modülü kullanmak için herhangi bir harici pros g gram kurmamıza gerek yok.date. Yani yukarıdaki karakter dizisi 8 Temmuz ¸ 2010 tarihini gösteriyor. ’MINYEAR’.BÖLÜM 24 datetime Modülü Python’da datetime adlı bir modül bulunur. ’date’. yukarıda görünen nitelik ve fonksiyonları isimlerine göre de˘ il. i¸levlerine göre g s inceleyece˘ iz. Bu modül Python’un standart kütüphanesine dahil oldu˘ undan. Bu modül bize tarih ve zamanla ilgili i¸lemleri s gerçekle¸tirme imkanı sa˘ lar. ’__name__’. ’__package__’. ’timedelta’. s g g yani Python geli¸tiricilerince yazıldı˘ ından. ’time’. Bunun için söyle bir kod yazıy¸ oruz: >>> bugun = datetime. Yukarıdaki kodu kullanarak.today() Burada. ay ve gün bilgilerini tek tek ayıklayabilirsiniz: 385 . Yazdı˘ ımız bir programda datetime modülüne ihtiyaç duyarsak.

Simdi bu tarihin hangi güne denk geldi˘ ini bulaca˘ ız: ¸ g g >>> print bugun. s "Per¸embe". ayındayız!" %(bugun.year. "Cumartesi". günündeyiz! Gördü˘ ünüz gibi bugun. g ˘ 24. bugun.year 2010 yılındayız! >>> print "%s yılının %s.coding: utf-8 import datetime hafta = {0: 1: 2: 3: 4: 5: 6: "Pazartesi".month) 2010 yılının 7.2 Bir Tarihin Hangi Güne Geldigini Bulmak Bir önceki bölümde datetime modülünü kullanarak bugünün tarihiyle ilgili bazı bilgiler edinebildik. bugun. "Çar¸amba".>>> print "%s yılındayız!" %bugun.year yılı. bugun. günündeyiz!" %(bugun. Buna göre söyle bir tablo çizebiliriz: ¸ Sayı 0 1 2 3 4 5 6 Gün Pazartesi Salı Çar¸amba s Per¸embe s Cuma Cumartesi Pazar Buna göre yukarıdaki çıktıda gördü˘ ümüz 3 sayısı Per¸embe gününe i¸aret ediyor. ayın %s. E˘ er g s s g Python’ın günleri sayıyla göstermesi ho¸unuza gitmediyse.today() Böylece bugünün tarihin aldık. "Salı".date.day) 7. ayındayız! >>> print "%s. bugun. sözlüklerden yararlanarak söyle s ¸ bir sey yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python #-*. Bu bölümde ise bir tarihin haftanın hangi gününe denk geldi˘ ini bulmaya çalı¸ag s ca˘ ız. Simdi su kodlara dikkatlice bakalım: g ¸ ¸ >>> bugun = datetime.month.day ise günü gösteriyor. Python haftanın günlerini gös¸ terirken sayılardan yararlanır. s "Cuma". ayın 8. "Pazar"} .month ayı.weekday() 3 Muhtemelen çıktının bu sekilde olmasını beklemiyordunuz.

30 Mayıs 2010 tarihini belirttik. 30) Burada.weekday()])) Daha önce ö˘ rendi˘ imiz month.. "Çar¸amba".date(2010.bugun = datetime. Bunun için öncelikle üzerinde i¸lem yapaca˘ ımız tarihi belirts s g memiz gerekiyor.coding: utf-8 import datetime hafta = {0: 1: 2: 3: 4: 5: 6: "Pazartesi".date g adlı sınıfı kullanarak. 5. datetime.today() print "Bugün %s" %(hafta[bugun. Böylece su çıktıyı ¸ ¸ elde edebiliyoruz: >>> print tarih 2010-05-30 Mesela bu tarihin hangi güne denk geldi˘ ini bulmak istersek weekday() adlı fonksiyondan g yararlanabilece˘ imizi biliyorsunuz: g >>> print tarih. Bunu su sekilde yapıyoruz: ¸ ¸ >>> tarih = datetime. "Pazar"} tarih = datetime. Ancak tabii istersek farklı tarihler g s üzerinde de i¸lem yapabiliriz. "Salı".weekday() 6 Demek ki 30 Mayıs 2010 tarihi Pazar gününe denk geliyormu¸. "Cumartesi". 30) print ("%s tarihi %s gününe denk gelir" %(tarih. s "Cuma". hafta[tarih.month #ay 5 >>> print tarih. 5. ilgili tarihi yıl-ay-gün seklinde parantez içinde yazıyoruz.day #gün 30 >>> print tarih.date(2010. Tabii isterseniz yukarıda s yazdı˘ ımız sözlükten yararlanarak daha net bir çıktı alabilirsiniz: g #!/usr/bin/env python #-*.weekday()]) Yukarıda yaptı˘ ımız i¸lemler hep bugünün tarihi ile ilgiliydi..date. Bunu nasıl yaptı˘ ımıza çok dikkat edin.year #yıl . s "Per¸embe". day ve year nitelikleri burada da geçerlidir: g g >>> print tarih.

today() Bu kod bize bugünün tarihinin ne oldu˘ unu gösterir: g >>> print bugun 2010-07-08 Ancak bu çıktı bir karakter dizisi olmadı˘ ı için.date.2010 00:00:00 strftime() fonksiyonu son derece yararlı bir araçtır. E˘ er biz tarih çıktılarını karakter g ¸ g dizisi olarak almak istersek strftime() adlı özel bir fonksiyondan yararlanabiliriz.3 Tarihleri Biçimlendirmek Yukarıda ö˘ rendi˘ imiz bilgilere göre bugünün tarihini elde edebilmek için söyle bir kod yazg g ¸ abiliyoruz: >>> bugun = datetime. Biz yukarıdaki örnekte “%c” adlı karakteri kullandık. Bu i¸i yaparken bir takım i¸aretlerden/karakterlerden yararg ¸ s s lanmamız gerekiyor. yukarıdaki çıktı bir karakter dizisi de˘ ildir.date. ˙ g g Isterseniz bu durumu hemen teyit edelim: >>> type(bugun) <type ’datetime.today() >>> print bugun...07.date” nesnesi. Dilerseniz bu karakterlerin en önemlilerini listeleyelim: .strftime("%c") 08. line 1.date’> Gördü˘ ünüz gibi elimizdeki sey bir “datetime. Bu aracı kullanarak tarih bilgilerini istedi˘ imiz sekilde biçimlendirebiliriz. Yani mesela söyle bir sey yazamayız: g ¸ ¸ >>> print bugun[:4] Traceback (most recent call last): File "<stdin>".date’ object is unsubscriptable Dedi˘ imiz gibi. in <module> TypeError: ’datetime.2010 24. Bunu söyle ¸ kullanıyoruz: >>> bugun = datetime. bu çıktıyı istedi˘ imiz gibi biçimlendirmek g g mümkün de˘ ildir.

strftime("%c") >>> print krk 03. strftime() fonksiyonunun dönü¸ de˘ eri bir karakter dizisidir. Yani e˘ er sisteminizin dil yereli ˙ s g Ingilizce ise ay isimleri de tabii ki ˙ Ingilizce olacaktır.date(2005.strftime("%a") Per Dilerseniz bütün karakter dizisini do˘ rudan strftime() fonksiyonu içine de yazabilirsiniz: g >>> print bugun. strftime() fonksiyonunun genellikle söyle kullanıldı˘ ına tanık olursunuz: ¸ g .strftime("Aylardan %B") Aylardan Temmuz Dedi˘ imiz gibi.04. 4.2005 00:00:00 >>> print type(krk) <type ’str’> >>> print krk[:2] 03 strftime() fonksiyonunun önemli bir özelli˘ i vardır.strftime("%A") Bugün günlerden Per¸embe s >>> print bugun.Karakter %a %A %b %B %c %d %j %m %U %y %Y Anlamı hafta gününün kısaltılmı¸ adı s hafta gününün tam adı ayın kısaltılmı¸ adı s ayın tam adı tam tarih tamsayı cinsinden gün belli bir tarihin. Dolayısıyla bu g s g karakter dizisini istedi˘ iniz gibi biçimlendirebilirsiniz: g >>> tarih = datetime. yılın kaçıncı gününe denk geldi˘ ini gösteren 1-366 g arası bir sayı tamsayı cinsinden ay belli bir tarihin yılın kaçıncı haftasına geldi˘ ini gösteren 0-53 arası bir g sayı yılın son iki rakamı tamsayı cinsinden yıl ˙ Isterseniz bu tabloya bakarak birkaç örnek de verelim: >>> print "Bugün günlerden %s" %bugun. 3) >>> krk = tarih. Bu fonksiyon sisteminizde tanımlı olan dil g yereline (locale) göre i¸lem yapar.

date. mesela doların bir gün öncesine göre yükselip yükselmedi˘ ini kullanıcıya gösterebilmek için. En basitinden.timedelta(1) >>> dun = bugun . fark de˘ i¸keninin gs de˘ erini (yani 1’i) çıkarıyoruz..fark >>> print dun 2010-07-08 Burada datetime modülü içinde bulunan timedelta() adlı özel bir fonksiyondan yararlandık.4 Tarihlerle Aritmetik ˙slem Yapmak I¸ E˘ er yazdı˘ ınız bir programda tarihlere dayalı bir i¸lem yapıyorsanız.2010 Cuma olsun.date. s s Dilerseniz strftime() fonksiyonunu kullanarak do˘ rudan gün adını da alabilirsiniz: g >>> print dun.strftime("%A") Per¸embe s Bu strftime() fonksiyonunun oldukça geni¸ bir kullanım alanı vardır. E˘ er bir önceki günün haftanın hangi gününe denk geldi˘ ini bulmak istiyorsak g g söyle bir sey yazabilece˘ imizi biliyorsunuz: ¸ ¸ g >>> print dun. Böylece bugünün 1 gün öncesi olan 8 Temmuz 2010 tarihini g elde ediyoruz. Diyelim ki bugünün tarihi 09. Siz bu tarihin 1 gün öncesini bulmak istiyorsunuz: >>> fark = datetime. kaç günlük bir fark üzerinden i¸lem yapaca˘ ımızı g g s g gösteriyor.weekday() 3 Demek ki 8 Temmuz 2010 tarihi Per¸embeye denk geliyormu¸.today() >>> print bugun. bugünün tarihini bilmenin yanısıra bir önceki günün g tarihini de bilmeniz gerekir.today() Böylece bugünün tarihini bulduk. Daha sonra 1 gün öncesinin tarihi bulabilmek için bugünün tarihinden. Bizim amacımız 1 günlük fark üzerinden i¸lem yapmak oldu˘ u için timedelta() s g fonksiyonuna argüman olarak 1 sayısını verdik. Bu fonksiyona verdi˘ imiz sayı de˘ erli argüman.07. Gelin isterseniz bu tür i¸lemleri nasıl yapabilece˘ imizi gösteren basit bir s g örnek verelim: >>> import datetime >>> bugun = datetime.strftime(’%d/%m/%Y’) .com’daki s sayfaların en sonuna eklenen “Son güncelleme” tarihini olu¸turmak için ben de bu fonksiyon s kullanılıyor..>>> bugun = datetime. Mesela TCMB’den döviz kuru bilgilerini alan bir program yazıyorsunuz diyelim. mevcut tarihin öncesini g g s ve sonrasını da bilmeniz gerekebilir. Bunun için kullanılan karakter dizisi söyle: ¸ bugun. Mesela istihza. Hatta örne˘ in e˘ er dolar kurundaki haftalık de˘ i¸imi grafiklerle g g gs gösteren bir uygulama yazacaksanız mevcut günün 7 gün öncesine kadar giden tarihleri de alabilmeniz gerekir.strftime("Son güncelleme: %d/%m/%y") 24.

tıpkı öteki modüller gibi içinde birtakım fonksiyonlar barındırır. fg = "steelblue") etk. Prog gramın kaç saniye duraca˘ ını. s Gelin isterseniz yukarıdaki bilgiyi kullanarak grafik arayüze sahip bir sayaç yazalım: from Tkinter import * import time pencere = Tk() pencere. g g Biz yukarıdaki örnekte bu parametreyi “1” olarak belirledik.BÖLÜM 25 time Modülü time modülü..pack(pady=50) a = -1 391 .1 sleep() Fonksiyonu Dedi˘ imiz gibi. Python’da saat/zaman ile ilgili i¸lemler yapmamızı sa˘ lar. Yani programımızın 1’er saniye aralıklarla çalı¸masını istedik..sleep(1) . yazdı˘ ımız bir programın i¸leyi¸ini belli bir süre durdurmamızı sa˘ lar. Bu modül i¸lev olarak s g s az çok datetime() modülüyle benzerlik gösterir... bu fonksiyon. time. 0’dan 10’a kadar olan sayılar 1’er saniye aralıklarla ekrana dökülüyor.. sleep() fonksiyonuna verdi˘ imiz bir parametre ile belirliyoruz. sleep() g fonksiyonu..geometry("200x200") etk = Label(font = "Helvetica 60 bold".. time() modülü içinde en sık kullanılan fonksiyondur. s 25. print i Gördü˘ ünüz gibi. Dilerseniz bu fonksiyonlar içinde en çok kullanılanı inceleyerek ba¸layalım konumuza. ˙ g s s g Isterseniz buna basit bir örnek verelim: >>> import time >>> for i in range(10): .. Python’daki bu time adlı modül.

Pros gram penceresini fare ile sürüklerken bu takılmaları daha iyi görebiliyoruz.sleep(1) pencere..coding: utf-8 -*from Tkinter import * import time import threading class GUI(object): def __init__(self): self.kapat self.etk = Label(font = "Helvetica 60 bold".state("withdraw") #sayacın düzgün bir ¸ekilde durabilmesi için s #programımıza 1 saniyelik bir süre tanıyoruz.penar_olustur() def penar_olustur(self): """Pencere araçlarımızı burada olu¸turuyoruz.update() etk["text"] = a pencere..etk.""" g self. self.while True: a += 1 time. g Burada programı tamamen kapatmadan önce pencereyi "withdraw" durumuna alıyoruz. relief = "raised".. Üstelik programı çarpı dü˘ mesinden kapatmaya çalı¸tı˘ ımızda da programda belli bir kasılma göze çarpıyor. font = "Helvetica 15 bold".mainloop() Yalnız dikkat ettiyseniz bu sayaç programı çalı¸ma sırasında bloke oluyor. yani takılıyor.btn. fg = "steelblue") self.kapat) def kapat(self): """Programın kapanmasını sa˘layan fonksiyon. E˘er bunu yapmazsak g #program yine de kapanacak.protocol("WM_DELETE_WINDOW". .pack() #Kullanıcı çarpı dü˘mesine bastı˘ında kapat g g #fonksiyonu devreye girsin. Böylece sayacın durmasını sa˘lıyoruz ve programın g aniden kapanıp hata vermesine engel oluyoruz""" pencere. pencere.btn = Button(text = "KAPAT".btn["command"] = self. g s g Ayrıca program kapanırken hata da veriyor. Bunu engellemek için programınızı çok katmanlı (multi-threaded) bir hale getirebilirsiniz: # -*.pack(pady=50) self. fg = "navy") self.. ama kapanırken #hata verecektir. s Programımız bir etiket ve dü˘meden ibaret.

sleep(1) #Pencere "withdraw" durumuna alındı ve sayacımız #durdu.Thread): def run(self): sayi = -1 #pencere durumu "withdrawn" olmadı˘ı sürece g #sayacımız saymaya devam edecek. Artık programımızı sona erdirebiliriz. dakika.sleep(1) app.destroy() pencere = Tk() pencere. while pencere. ay.time.2 strftime() Fonksiyonu strftime() fonksiyonu yardımıyla gün.strftime("%m") ’08’ Günü görmek için: >>> time.geometry("350x300") app = GUI() class Sayac(threading.mainloop() 25.start() pencere. pencere. gün ve yılı birlikte görmek için: . yıl.strftime("%Y") ’2010’ Gördü˘ ünüz gibi.etk["text"] = sayi syc = Sayac() syc. Örne˘ in: g >>> import time >>> time. saat.strftime("%d") ’16’ Ay.strftime("%y") ’10’ Ayı görmek için: >>> time. Bu örnekteki g “%Y” ifadesi yılı göstermemizi sa˘ lıyor. saniye gibi bilgileri gösterebiliriz. strftime() fonksiyonunu bir parametre ile birlikte kullanıyoruz. hafta.state() != "withdrawn": sayi += 1 time. E˘ er yılın son iki hanesini görmek istersek söyle yazg g ¸ abiliriz: >>> time.

e˘ er isterseniz saat. dakika ve saniye bilgilerini tek tek alabilirsiniz.setlocale(locale. dakika ve saniye bilgilerini elde etmek isterseniz g söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ >>> time.2010’ Burada gün. Türkiye sisteminde g s 24 saat üzerinden i¸lem yapılıyor.08.08.strftime("%M") ’13’ . "Turkish_Turkey. Windows kullanıcıları yukarıdaki kodları su sekilde yazabilir: ¸ ¸ >>> import locale >>> locale.strftime("%X") ’14:08:02’ Gördü˘ ünüz gibi.1254") >>> time. Amerikan sisteminde 12 saat üzerinden i¸lem yapılırken. g Saati almak için: >>> time. ay ve yıl bile¸enlerini uygun sırada ve tek tek belirttik.%Y") ’16.LC_ALL.2010’ E˘ er strftime() modülünü kullanarak saat.UTF-8") >>> time.>>> time. "tr_TR. s ˙ Ikincisi: >>> import locale >>> locale.strftime("%d. Birincisi: >>> time. Türkiye’ye uygun bir tarih gösterimi elde etmek için iki yol takip edebilirsiniz.setlocale(locale. Amerikan sistemine uygun bir saat gösterimidir. tıpkı tarih gösteriminde oldu˘ u gibi.strftime("%x") ’08/16/2010’ Tabii buradaki gösterim ay/gün/yıl seklinde.strftime("%x") ’16-08-2010’ Burada ise locale modülünden yararlanarak Türkçe yerelleri etkin hale getirdik.UTF-8") >>> time. s Burada da.strftime("%x") ’16.strftime("%H") ’14’ Dakikayı almak için: >>> time. g Bunu Türkiye sistemine uygun bir hale getirmek için yine locale modülünden yararlanaca˘ ız: g >>> locale.strftime("%X") ’2:08:02 PM’ Bu da.LC_ALL.LC_ALL. "tr_TR.setlocale(locale. Türkiye’deki tarih gösterimi ise gün-ay-yıl sek¸ ¸ lindedir.%m. Yukarıdaki kullanım GNU/Linux içindir.

tm_isdst=1) Bu demette toplam 9 adet de˘ er bulunur ve bu de˘ erlerin anlamı sudur: g g ¸ .localtime() time.Saniyeyi almak için: >>> time. tm_sec=42. Pazar haftanın ilk günü olarak alınır Tam tarih Tam saat Yılın son iki hanesi Tam yıl gösterimi Bu 25.strftime("%S") ’53’ Elbette bunları birle¸tirebilirsiniz de: s >>> time. tm_yday=228.struct_time(tm_year=2010.strftime("%H:%M:%S") ’14:13:53’ Bunların dı¸ında. tm_min=49. tm_wday=0. s s harfleri söylece özetleyebiliriz: ¸ ˙fade I %a %A %b %B %c %d %H %I %j %m %M %S %U %x %X %y %Y Anlamı Kısaltılmı¸ gün adı s Tam gün adı Kısaltılmı¸ ay adı s Tam ay adı Tam tarih ve saat Ondalık sayı cinsinden gün (aya göre) Ondalık sayı cinsiden saat (24 saat hesabına göre) Ondalık sayı cinsinden saat (12 saat hesabına göre) Ondalık sayı cinsinden gün (yıla göre) Ondalık sayı cinsinden ay Ondalık sayı cinsinden dakika Ondalık sayı cinsinden saniye Yıla göre hafta numarası.3 localtime() Fonksiyonu localtime() fonksiyonunu kullanarak tarih ve saate ili¸kin bütün bilgilerin yer aldı˘ ı bir demet s g elde edebilirsiniz: >>> time. tm_mday=16. tm_hour=16. tm_mon=8. strftime() fonksiyonu ile birlikte kullanılan ba¸ka harfler de bulunur.

tm_mon 8 #A˘ustos ayı.tm_isdst 1 #gün ı¸ı˘ından yararlanma uygulaması etkin s g 25.tm_hour 16 #Saat ak¸am 4 s >>> zaman..tm_yday 228 #yılın 228.localtime() >>> zaman. Epoch zamanın ba¸langıcıdır. >>> zaman..tm_year 2010 >>> zaman...tm_min 49 #49.4 gmtime(). günü..gmtime(0).tm_wday 0 #Pazartesi. >>> zaman.tm_mday 16 #Ayın 16’sı. dakika >>> zaman..Sıra 0 1 2 3 4 5 6 7 8 ˘ Deger tm_year tm_mon tm_mday tm_hour tm_min tm_sec tm_wday tm_yday tm_isdst Anlamı yıl ay gün saat dakika saniye haftanın günü (Pazartesi 0) yıla göre gün gün ı¸ı˘ ından yararlanma uygulamasının olup olmadı˘ ını denetler sg g Bu de˘ erlere su sekilde ula¸abiliriz: g ¸ ¸ s >>> zaman = time. >>> zaman.tm_year 1970 .. g >>> zaman.. Zamanın ba¸langıcının ne oldu˘ unu bulmak için gmtime() fonksiyonunu s s g kullanabiliriz: >>> print time. time() ve ctime() Fonksiyonları Python’da zaman hesaplaması yapılırken “epoch” adlı bir kavramdan yararlanılır.

Demek ki “epoch”. Mesela su andan 60 saniye sonrasını hesaplamak için söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> sonraki_tarih = time..ctime() ’Tue Aug 17 09:13:47 2010’ time() ve ctime() fonksiyonlarını birlikte kullanarak sonraki bir zamanı hesaplayabiliriz. time() adlı ba¸ka bir fonksiyonu kullas s s narak zamanın ba¸langıcından bu yana kaç saniye geçti˘ ini bulabiliriz: s g >>> time.time() 1282025564.time() + 60 >>> print time.time() + (60 * 60) >>> print time.984 ctime() fonksiyonu ise bize tam tarih ve saat bilgisini gösterir: >>> time. yani zamanın ba¸langıcı 1970 imi¸.ctime(sonraki_tarih) Tue Aug 17 09:17:44 2010 E˘ er tam bir saat sonrasını hesaplamak isterseniz su kodu kullanabilirsiniz: g ¸ >>> bir_saat_sonra = time..ctime(bir_saat_sonra) Tue Aug 17 10:18:59 2010 ÖZEL KONULAR .

. but no encoding declared.python. içinde Türkçe karakterler geçen bir program yazdı˘ ımızda beti˘ imizin en ba¸ına g g g s su satırı eklememiz gerekir: ¸ #-*-coding:utf8-*- Not: Windows kullananlar “utf8” yerine “cp1254” kodlamasını kullanabilir. E˘ er beti˘ imiz içinde kendimiz bir kodlama düzeni belirtmezsek. line 3 SyntaxError: Non-ASCII character ’\xc3’ in file deneme.html for details Burada Python bize ASCII olmayan bir karakter kullandı˘ ımızı. üstelik uygun bir kodlama düzeni g de belirtmedi˘ imizi söylüyor. Su komutun çıktısına baktı˘ ımızda gerçekten ¸ g de Python’un varsayılan kod çözücüsünün “ascii” oldu˘ unu görüyoruz: g >>> import sys >>> sys.py". Diyelim ki söyle bir sey var elimizde: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python print "Türkçeye özgü karakterler: sçö˘üı" ¸ g Burada oldu˘ u gibi.. see http://www.BÖLÜM 26 len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti Bildi˘ iniz gibi.getdefaultencoding() ’ascii’ 398 .org/peps/pep-0263. “#--coding:utf8--” satırını eklemezsek suna benzer bir hata alırız: g ¸ File "deneme.py on line 3. Bu hatayı almamak için beti˘ imizi su hale getirmemiz gerekir: g g ¸ #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*print "Türkçeye özgü karakterler: ¸çö˘üı" s g Burada ekledi˘ imiz “#--coding:utf8--” satırı yardımıyla beti˘ imizin kodlama düzenini “utf8” g g olarak belirledik. Python g g otomatik olarak “ascii” kodlamasını kullanacaktır.

. yukarıda bahsetti˘ imiz 128 karaks g terlik tablonun dı¸ında kalıyormu¸. daha önce bir s yerlerde muhtemelen kar¸ınıza çıkmı¸ olan su hata mesajından da hatırlıyor olabilirsiniz: s s ¸ UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Buradan anladı˘ ımıza göre. s s ascii tablosuna baktı˘ ımız zaman. Geri kalan 95 karakter ise ekranda bilfiil gördü˘ ümüz karakterlerdir. “ascii”nin aksine Türkçe karakterleri de çözümleyebiliyor. Bunların ilk 33 tanesi ekranda görünmeyen karakterlerdir.. Yani söz konusu karakter.. Yani bu g tabloda sadece 128 adet karakter tanımlanmı¸tır.i) Burada “%s”.. Peki burada neden 128’e kadar olan sayıları kullandık? s Çünkü yukarıda da söyledi˘ imiz gibi ascii tablosunda toplam 128 karakter bulunur. Standart “ascii” kodlamasında toplam s s 128 karakter bulunur.. “%c” ise bu sayıların “char” yani g g “karakter” kar¸ılıklarını gösteriyor. ascii kodlag masında hangi sayının hangi karaktere denk geldi˘ ini bulmak için http://www.. g ¸ ˙ Ingiliz alfabesindeki her harf bir sayıya kar¸ılık geliyor. print chr(i) Bu tabloda hangi sayının hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ini açık açık görebilmek için ise söyle s g ¸ bir sey yazabilirsiniz: ¸ >>> for i in range(128): . Python’un I¸ g g varsayılan kodlama düzeni olan “ascii”. print "%s => %c"%(i. 128 aralı˘ ındaki sayıların “bildi˘ imiz” halini. “kontrol karakterleri” s adı veriliyor. Su kod yardımıyla bunu do˘ rulayabiliriz: ¸ g >>> print chr(65) A Örne˘ in “100” sayısının hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ine bakalım: g s g >>> print chr(100) d Demek ki “100” sayısı “d” harfine kar¸ılık geliyormu¸. tabloda bulunmayan bu karakterleri çözümleyemiyor. konumu belirtilen g karakteri çözümleyemiyormu¸.. Amacı da o dönemde kullanımda s olan yazı makinelerinin standartla¸masını ve böylece bu makinelerin birbirleriyle uyumlu çalı¸s s masını sa˘ lamak. Türkçe harflerin (¸çö˘ ı) bu tabloda bulunmadı˘ ını görüyg s g g oruz.. “ascii” kodlamasında.Peki bu “ascii” denen sey de ne oluyor? ¸ “ascii” kelimesi ˙ Ingilizce “American Standard Code for Information Interchange” (Bilgi Alı¸veri¸i s s için Amerikan Standart Kodu) ifadesinin kısaltması.asciitable. Simdi yukarıda anlattı˘ ımız meseleye biraz daha yakından bakalım..... “utf8” kodlaması. “ascii” denen karakter kodlama düzeni ˙ Ingiliz alfabesi temel alınarak 1960’lı yıllarda hazırlanmı¸... yazılan bir metnin akı¸ını kontrol etme görevi gördükleri için. Beti˘ imizde “utf8” kodlaması kullanarak Python’un “ascii” yerine “utf8”i kullanmasını sa˘ lıyg g oruz.com/ g adresindeki tablodan faydalanabilirsiniz. ˙ste biz beti˘ imizde “utf8” gibi bir kodlama düzeni belirtmedi˘ imiz zaman. Bu karakterlere. Bu durumun bir yansımasını. Mesela “65” sayısının kar¸ılı˘ ı “A” s s g harfidir. Hemen Python komut ¸ g satırında sunu yazıyoruz: ¸ . Ayrıca isterseniz su komutu kullanarak kendiniz de ¸ benzer bir ascii tablosu üretebilirsiniz: >>> for i in range(128): . “ascii” kelimesini “askii” seklinde telaffuz ediyoruz. Python’un varsayılan kod çözücüsü olan “ascii”.

g Hepimizin bildi˘ i gibi.. s Simdi bu konuya ufak bir ara verelim. bu harfi “a” harfinden farklı bir sekilde yorumladı.. Aslında ara vermekten ziyade aynı konuya ba¸ka bir ¸ s pencereden bakmaya devam edece˘ iz. bunların g g “ascii” kod tablosunda yer alıyor olması. Burada “a” ve “s” harflerinin ortak özelli˘ i.. En basit sekliyle bu fonksiyonu su sekilde kullanabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> a = "python" >>> len(a) 6 Demek ki “python” karakter dizisi içinde 6 karakter varmı¸. ama “ç” harfi g g öyle de˘ il. “ç” harfinin suçu ise Türkçe’ye özgü g ¸ karakterlerden biri olması. Dolayısıyla Python “çilek” karakter dizisi içinde geçen “ç” harfini tek ba¸ına 2 g s saydı˘ ı için toplam 6 karakter buluyor. Ama gördü˘ ünüz gibi aslında “çilek” karakter g dizisi 6 de˘ il. Python’da bir nesnenin boyutunu ö˘ renmek için len() fonksiyonundan g g yararlanıyoruz.. Simdi bu tuhaflı˘ ın nereden kaynaklandı˘ ını bulmaya g s ¸ g g çalı¸alım: s >>> len("s") 1 >>> len("a") 1 >>> len("ç") 2 Gördü˘ ünüz gibi. Bunun nedeni “a” harfinin “ascii” ¸ tablosunda bulunuyorken. 5 karakterden olu¸uyor!..>>> "a" Buradan elde edece˘ imiz çıktı tabii ki söyle olacaktır: g ¸ ’a’ Gördü˘ ünüz gibi Python “a” harfini do˘ ru bir sekilde algıladı.. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> b = "çilek" >>> len(b) 6 Burada len() fonksiyonu “6” sonucunu verdi. Ya da kabaca söyle diyebiliriz: “a” ve “s” harflerinin ¸ ortak özelli˘ i her ikisinin de ˙ g Ingiliz alfabesinde bulunuyor olması.. Türkçe’ye özgü öteki karakterlerde de görüyoruz: .. Bakalım Python ne yapacak? s ’\xc5\x9f’ Python... “¸” harfinin bu tabloda bulunmuyor olması.. Simdi bir de suna bakalım: g g ¸ ¸ ¸ >>> "¸" s Burada Türkçe’ye özgü bir harf olan “¸”yi kullandık. “a”.. Aynı durumu.. “s” gibi harfler normal olarak 1 karakter uzunlu˘ unda. Dolayısıyla bunlar “ascii” ile kodlandı˘ ında tek karakter seklinde temsil edilebiliyor.

s s s Bütün bu anlattıklarımızdan yola çıkarak. özellikle Türkçe yazılmı¸ bir programda. e˘ er kuls g lanıcıdan birtakım veriler alıyorsak ve program içinde bu verilerin uzunlu˘ unu ölçüyorsak. ’\xc4\xb1’) Aslında sorunun temelinde su yatıyor: len() fonksiyonu... ço˘ u ki¸inin zannetti˘ i gibi. g Bu problem tabii ki yalnızca Türkçe’ye özgü karakterler için geçerli de˘ il. Onun ilgilendi˘ i."˘"."¸". ’\xc4\x9f’."ı" g s (’\xc3\xa7’. bir karakter dizisindeki bayt sayısını saymaktır. “x82” ve “xac”). (“xe2”. Esasında yukarıdaki çıktıları inceledi˘ imiz zaman bu durumu net olarak g görüyoruz. “€” i¸areti tek ba¸ına üç bayt içeriyormu¸. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı i¸. Karakterler veya harfler özünde bilgisayara hiç bir sey ifade etmez. ’\xc5\x9f’. ’\xc3\xb6’. Bayt sayısı 1’den fazla oldu˘ unda ise çuvallıyor!. karakter ¸ g s g sayısını saymaz. ˙ste len() fonksiyonu da ¸ I¸ karakter içindeki bu bayt sayısına bakıyor. Türkçe harfler ascii kodlamasına göre 1 baytla gösterilemedi˘ i için de yukarıdaki gibi bir g durum ortaya çıkar. g s Yani aslında len() fonksiyonu bir karakter dizisinin bir veya birden fazla karakter (veya harf) içerip içermemesiyle ilgilenmez. Mesela “avro” i¸areti g s de ascii’nin lanetinden payını alıyor: >>> "€" ’\xe2\x82\xac’ >>> len("€") 3 Demek ki.>>> len("ı") 2 >>> len("¸") s 2 >>> len("ö") 2 >>> len("˘") g 2 Yukarıda Python’un “¸” harfini nasıl gösterdi˘ ini hatırlıyoruz: s g >>> "¸" s ’\xc5\x9f’ Aynı sekilde öteki Türkçe harfler de ˙ ¸ Ingilizce harflerden farklı görünecektir: >>> "ç". yalnızca bayt sayısıdır. g ."ö".. Çünkü bilgisayarlar g sadece sayılardan anlar. Mesela “¸” harfinin çıktısına bakalım tekrar: s >>> "¸" s ’\xc5\x9f’ Buradaki çıktıda “xcf” + “x9f” seklinde gösterilen toplam 2 bayt var. ¸ Python’un varsayılan kod çözücüsü olan ascii yalnızca 1 baytlık verileri do˘ ru olarak göstereg bilir.

cl."utf8") >>> len(a) 1 . bayt sayısını ölçüyoruz. karakter dizilerimizi mutlaka “unicode” olarak kodlamamız gerekir (Bu “unicode” konusu ba¸ka bir yazıda ayrıntılı olarak ele alınacak).”utf8”)” satırı yardımıyla a de˘ i¸kenini “utf8” olarak g gs kodladık. Bunun yerine. Yani karakter dizimizi ascii’nin elinden kurtardık. s g Yanlı¸! Ama biz simdi Python’a do˘ ru yolu gösterece˘ iz: s ¸ g g >>> a = "ı¸ık" s >>> a = unicode(a. e˘ er kullanıcı sadece g g ˙ Ingilizce’de bulunan harfleri (ya da daha do˘ ru bir ifadeyle ascii tablosunda bulunan karakterg leri) girerse sorun olmayacaktır.. Böyle bir durumda kullanıcıdan küfür yemeye hazırlıklı olun!.. s Türkçe için en uygun unicode kodlaması “utf8” olacaktır."utf8") >>> len(a) 4 Gördü˘ ünüz gibi burada. programımız if blo˘ u yerine else blo˘ unu i¸letes g g g s cektir. kullanıcıdan tek bir karakter girmesini istiyoruz. Amacımız kullanıcının yanlı¸lıkla veya s bilerek birden fazla karakter girmesini engellemek. Bir de bize daha önce sorun çıkaran “¸”.html#unicode) Hemen söyle bir örnek yapalım: ¸ >>> a = "ı¸ık" s >>> len(a) 7 Burada Python “ı”.uk/~mgk25/unicode. Ama kullanıcı “¸çö˘ üı” gibi harfler girmeye kalkı¸ırsa.yukarıdaki duruma dikkat etmemiz gerekir. Diyelim g ki elimizde söyle bir betik var: ¸ #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*liste = [ ] while True: soru = raw_input("lütfen bir karakter giriniz: ") if len(soru) == 1: liste. “a = unicode(a. Su ana kadar bahsetti˘ imiz. bunlar s g s da görünü¸te tek karakter olmasına ra˘ men. Böyle bir seye.append(soru) print liste else: print "lütfen birden fazla karakter girmeyiniz" Burada. karakter diziler¸ g imizi Python’un varsayılan kod çözücüsünün ellerine ve insafına bırakmamaktır. Bu duruma bir örnek verelim. “˘ ” gibi harflerin durumuna bakalım: s g >>> a = "¸" s >>> a = unicode(a. Yukarıda yazdı˘ ımız kodlara göre..ac.. “ascii’nin lanetinden” kurtulmanın tek yolu. “¸” ve “ı” harflerinin her birini çift saydı˘ ı için toplam 7 karakter buldu. örne˘ in bir adamasmaca ¸ g oyunu yazıyorsanız ihtiyacınız olabilir. (unicode ve utf8 ile ilgili güzel bir belge için bkz: http://www.cam. Çünkü len() fonksiyonunu kullanırken aslında bir karakterin boyunu posunu de˘ il. “ç”.

bu makalede bahsedilen ve bu konuyla yakından ili¸kili olan “unicode” konusuna da s de˘ inece˘ iz...>>> b = "˘" g >>> b = unicode(b. Daha s s sonra. g g . Bir de su zavallı “avro” i¸aretine bakalım: g g ¸ s >>> avro = "€" >>> len(avro) 3 >>> avro = unicode(avro..”utf8”)) == 1:” gibi bir satır eklemenin yanısıra."utf8")) == 1: liste."utf8") >>> len(avro) 1 Gördü˘ ünüz gibi. g Böylece “ascii” ve kodlama meselesine ayrıntılı sayılabilecek bir bakı¸ sunmu¸ olduk. beti˘ imizin Python’un varsayılan g gs g çözücüsü yerine. avromuz artık mutlu!! g Bütün bu söylediklerimizden çıkan sonuca göre. kullanıcıdan karakg ter girmesini isteyen beti˘ imizin içinde bir de˘ i¸iklik yaparak. listeyi ekrana yazdırırken bir “for” döngüsü kurarak listedeki Türkçe karakter içeren ö˘ elerin ekrana g düzgün yazdırılmasını da sa˘ ladık. bizim yukarıda verdi˘ imiz."utf8") >>> len(b) 1 Yukarıda ascii’nin yanlı¸ olarak “2 karakter uzunlu˘ unda” gösterdi˘ i bu harflerin “utf8” kodlas g g masıyla do˘ ru olarak gösterildi˘ ini görüyoruz. Yani kodlarımızı söyle g ¸ yazmalıyız: #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*liste = [ ] while True: soru = raw_input("lütfen bir karakter giriniz: ") if len(unicode(soru. “if len(unicode(soru.. mesela “utf8”i kullanmasını sa˘ lamamız gerekiyor.append(soru) for i in liste: print i else: print "Lütfen sadece tek bir karakter giriniz!" Dikkat ederseniz.

. is ˙sleci ve Önbellekleme I¸ Mekanizması Python’da her nesnenin bir “kimli˘ i” (identity) vardır. tek ve benzersizdir. Simdi örnek bir nesne üzerinde bu id() fonksiyonunu ¸ nasıl kullanaca˘ ımıza bakalım: g Bildi˘ iniz gibi Python’da her sey bir nesnedir. Herhangi bir “¸ey”. Dolayısıyla örnek nesne bulmakta zorlanmayag ¸ ca˘ ız. Python’daki her nesnenin kim¸ li˘ i e¸siz. olu¸turdu˘ umuz anda Python açısından bir nesneye dönü¸üvereg s s g s cektir zaten: >>> a = 100 >>> id(a) 137990748 Çıktıda gördü˘ ümüz “137990748” sayısı a de˘ i¸keninin tuttu˘ u “100” sayısının kimli˘ ini gösg gs g g teriyor.. ˙ kullanımda önbelle˘ ine aldı˘ ı sayıyı. Ama bir de su örneklere bakalım: ¸ >>> a = 1000 >>> id(a) 138406552 >>> id(1000) 404 .BÖLÜM 27 Python’da id() Fonksiyonu. Bu demek oluyor ki. Simdi id() fonksiyonunu bir de su sekilde deneyelim: ¸ ¸ ¸ >>> id(100) 137990748 Gördü˘ ünüz gibi. Bu fonksiyonun adı “id()”. Peki bir nesnenin kimli˘ ine nasıl ula¸ırız? Python’da bu i¸i yapg s¸ g s s mamızı sa˘ layacak basit bir fonksiyon bulunur. Kabaca söylemek gerekirse. Yani ˙ g Ingilizce’deki “identity” (kimlik) kelimesinin kısaltması. bu “kimlik” g denen sey esasında o nesnenin bellekteki adresini temsil eder. ikinci kez ihtiyaç oldu˘ unda Ilk g g g bellekten alıp kullanıyor. Python iki adet “100” sayısı için bellekte iki farklı nesne yaratmıyor. Python a de˘ i¸kenini ve 100 sayısını ayrı ayrı sorgulamamıza ra˘ men aynı g gs g kimlik numaralarını gösterdi.

Yani: g >>> a is 1000 False Ama.. Python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u 1000 sayısı için ve do˘ rudan gs g g girdi˘ imiz 1000 sayısı için bellekte iki farklı nesne olu¸turuyor. “==” i¸leci a de˘ i¸keninin tuttu˘ u verinin 1000 olup olmadı˘ ını g s gs g g denetliyor. Bu iki i¸leç g s s s nesnelerin farklı yönlerini sorgular: “is” i¸leci nesnelerin kimliklerine bakıp o nesnelerin aynı s nesneler olup olmadı˘ ını kontrol ederken..... “==” i¸leci nesnelerin içeri˘ ine bakarak o nesnelerin g s g aynı de˘ ere sahip olup olmadıklarını sorgular.. Yani bu iki 1000 sayısı Python g s açısından birbirinden farklı... Simdi isterseniz bir de karakter dizilerinin ¸ g ¸ durumuna bakalım: >>> a = "python" >>> a is "python" True Burada “True” çıktısını aldık. Yani “is” ve “==” i¸leçleri birbirleriyle aynı i¸levi görmez. Peki bu g s ne anlama geliyor? Söyle ki: Python’da “is” i¸lecini kullanarak iki nesne arasında kar¸ıla¸tırma ¸ s s s yapmak güvenli de˘ ildir. Ama su örne˘ e bakarsak: ¸ g >>> a = "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" >>> a is "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" False Ama.. >>> a == 1000 True Burada “is” i¸leci a de˘ i¸keninin tuttu˘ u veri ile 1000 sayısının aynı kimlik numarasına sahip s gs g olup olmadı˘ ını sorgularken. Bir de “==” i¸leci ile bir kar¸ıla¸tırma yapalım: s s s >>> a == "python" True Bu da normal olarak “True” çıktısı veriyor. Deneyelim: s >>> a is 1000 False Gördü˘ ünüz gibi. Python “False” (Yanlı¸) çıktısını suratımıza bir tokat gibi çarptı. Bu demek oluyor ki. . Yani “is” i¸lecinin yaptı˘ ı sey kabaca su oluyor: s g ¸ ¸ >>> id(a) == id(1000) False Simdiye kadar denedi˘ imiz örnekler hep sayıydı.137992088 Bu defa Python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u 1000 sayısı ile öteki 1000 sayısı için farklı kimlik numargs g aları gösterdi.. Bu durumu görebilece˘ imiz ba¸ka bir yöntem de Python’daki “is” g s i¸lecini kullanmaktır.

bütün listelerin ait oldu˘ u büyük “list” veritipi nesnesi de tek bir kimlik numarasına g sahip olacaktır. id() fonksiyonu ve dolayısıyla “is” i¸leci. . if k is v: . g s Peki neden Python. kimlikleri aynı olan sayıları ekrana g s s döküyor... for v in range(1000): .>>> a == "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" True “is” ve “==” i¸leçlerinin nasıl da farklı sonuçlar verdi˘ ini görüyorsunuz. Nasıl “liste2” nesnesinin kimlik numarası.... Yani bir bakıma Python’un hangi sayıya kadar önbellekleme yaptı˘ ını gösteriyor. ˙ s Isterseniz Python açısından “ufak” kavramının sınırının ne olabilece˘ ini söyle bir kod yardımıyla sorgulayabiliriz: g ¸ >>> for k in range(1000): . 100 sayısını ve “python” karakter dizisini önbelleklerken 1000 g sayısını ve “python güçlü ve kolay bir programlama dilidir” karakter dizisini önbelle˘ e almıyor. öbürü nesnelerin içeri˘ ini sorguluyor.... nesnelerin kimliklerini denetler."armut".."kebap"] >>> id(liste) 3082284940L Bunu ba¸ka bir liste üzerinde daha deneyelim: s >>> liste2 = ["elma". print k Bu kod 1000 aralı˘ ındaki iki sayı grubunu kar¸ıla¸tırıp. “python güçlü ve kolay bir programlama dilidir” karakter g dizisinin ise önbelle˘ e alınmıyor olmasıdır. örne˘ in. içerik aynı oldu˘ u halde iki listenin kimli˘ i birbirinden farklı..."kebap"] >>> id(liste2) 3082284172L Gördü˘ ünüz gibi. Ama bu listelerin ait oldu˘ u veritipi (yani “list”). Ayrıca burada dikkag g timizi çekmesi gereken ba¸ka bir nokta da “python” karakter dizisinin önbelle˘ e alınıp gereks g ti˘ inde tekrar tekrar kullanılıyorken. g Burada aldı˘ ımız sonuca göre söyle bir denetleme i¸lemi yapalım: g ¸ s >>> a = 256 >>> a is 256 True >>> a = 257 >>> a is 257 False Dedi˘ imiz gibi.."armut"... g Sebebi su: Python kendi iç mekanizmasının i¸leyi¸i gere˘ ince “ufak” nesneleri önbelle˘ e ¸ s s g g alırken “büyük” nesneler için her defasında yeni bir depolama i¸lemi yapıyor.. Çünkü bunlardan biri s g nesnelerin kimli˘ ini sorgularken.. bu nesne ortalıkta oldu˘ u sürece aynı g kalacaksa. g bellekte tek bir adreste depolanacaktır. Çünkü bir nesnenin veritipinin kendisi de ba¸lıba¸ına s s bir nesnedir. Aynı karakter dizisinin tekrar kullanılması gerekg ti˘ inde Python bunun için bellekte yeni bir nesne daha olu¸turuyor. g s Örne˘ in bir listenin kimli˘ ini söyle denetleyebiliriz: g g ¸ >>> liste = ["elma". Python bu iki g g g listeyi bellekte iki farklı adreste depoluyor.

... Mesela “dict” veritipi (sözlük) >>> sozluk1 = {} >>> id(sozluk1) 3082285236L >>> sozluk2 = {} >>> id(sozluk2) 3082285916L Ama tıpkı “list” veritipinde oldu˘ u gibi. “dict” veritipinin nesne kimli˘ i de hep aynı olacaktır: g g >>> id(type(sozluk1) 3085549888L >>> id(type(sozluk2) 3085549888L Peki biz bu bilgiden nasıl yararlanabiliriz? Söyle: “is” i¸lecini do˘ rudan iki nesnenin kendisini ¸ s g kar¸ıla¸tırmak için kullanamasak da bu nesnelerin veritipini kar¸ıla¸tırmak için kullanabiliriz. dedi˘ imiz gibi.>>> id(type(liste)) >>> 3085544992L >>> id(type(liste2)) 3085544992L Bu iki çıktı aynıdır. “is” i¸lecini veritipi kar¸ıla¸tırması yapmak için isterseniz su sekilde de kullanabilirsiniz: s s s ¸ ¸ >>> if type(a) is dict: . s s . sonuca göre ba¸ka bir i¸lem.... iki nesnenin kimlikleri üzerinden bir sorgulama i¸lemi s g s yapıyor..coding: utf-8 -*def karsilastir(a. çünkü Python “list” veritipi nesnesi için bellekte tek bir adres kullanıyor.. s >>> if type(b) is list: .b): if type(a) is type(b): print "Bu iki nesne aynı veritipine sahiptir" print "Nesnelerin tipi: %s"%(type(a)) else: print "Bu iki nesne aynı veritipine sahip DE˘˙LD˙R!" GI I print "ilk argümanın tipi: %s"%(type(a)) print "ikinci argümanın tipi: %s"%(type(b)) Burada “if type(a) is type(b):” satırı yerine.. sonuca göre bir i¸lem. s s s s Mesela söyle bir fonksiyon yazabiliriz: ¸ # -*. Ama ayrı listeler için ayrı adres kullanıyor.. tabii ki “if id(type(a)) == id(type(b)):” da yazılabilir.. Çünkü “is” i¸leci. Aynı durum tabii ki öteki veritipleri için de geçerlidir..

... g dolayısıyla bu de˘ ere gönderme yapan bütün nesneler için aynı bellek adresi kullanılacaktır: g >>> if b is None: .. ˙ s Içerik kar¸ıla¸tırması için “==” s s veya ”!=” i¸leçlerini kullanmak daha do˘ ru bir yakla¸ım olacaktır. s s s g Çünkü Python bazı nesneleri (özellikle “ufak” boyutlu nesneleri) önbelle˘ ine alırken. bazı nesg neler için her defasında farklı bir depolama i¸lemi yapmaktadır.. Çünkü “None” de˘ eri bellekte her zaman tek bir adreste depolanacak.. “is” i¸leci iki nesne arasında içerik kar¸ıla¸tırması yapmak için güvenli de˘ ildir. s g s . sonuca göre daha ba¸ka bir i¸lem.. s s “is” i¸lecini aynı zamanda bir nesnenin “None” de˘ erine e¸ olup olmadı˘ ını kontrol etmek için s g s g de kullanabilirsiniz. Sözün özü.... gibi.>>> if type(c) is file: .... ..

Ba¸lat > Programlar > Python 2. s Birinci yöntem oldukça me¸akkatli ve sıkıcıdır. s s 3. Bu durumu su sekilde teyit edebiliriz: ¸ ¸ 1. bu imkanı elde s g etmek için Windows komut satırına daha fazla kod yazmanız gerekecek. Her program çalı¸tırı¸ınızda bu kodu girmek s s s zamanla eziyete dönü¸ebilir.x > Python (Command Line) yolunu takip edeceksiniz. Ama Windows kullananlar için aynı seyi söyleyemiyoruz.python.. s s 2. g s Böylece Windows komut satırına ula¸mı¸ olduk. Söyle bir hata mesajı almı¸sanız. Windows komut satırında python yazıp ENTER tu¸una basın. çalı¸tırılabilir s s program ya da toplu i¸ dosyası olarak tanınmıyor. komut satırına her defasında Python’ın ve/veya kendi programınızın tam yolunu yazmak zorunda kalacaksınız. 409 . s Bu durumda Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸mak için iki yolunuz var: s g s Birincisi.BÖLÜM 28 Windows’ta Python’ı YOL ’a (PATH) Eklemek GNU/Linux kullananların Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸mak için yapmaları gereken tek s g s sey komut satırında python yazıp ENTER tu¸una basmaktır.org adresinden Python programını indirip bilgisayarlarına kurduklarında Python otomatik olarak YOL’a (PATH) eklenmiyor. Çünkü GNU/Linux da˘ ıtımları ¸ s g Python paketini sisteme eklerken. Windows komut satırında Python’ın tam yolunu belirteceksiniz: c:/python26/python. s ¸ python program_adı yazarak programınızı çalı¸tırma imkanınız da olmayacaktır. Çünkü Windows kullanan¸ lar http://www. Python YOL’a eklenmemi¸ demektir: ¸ s s ’python’ iç ya da dı¸ komut.. Bu sayede GNU/Linux kullananlar zahmetsiz bir sekilde Python’ı kurcalamaya ba¸laya¸ s bilirler. s 4. Ba¸lat > Çalı¸tır yolunu takip edin. Yani Python’a ula¸mak s için. çalı¸tırılabilir Python dosyasını da /usr/bin klasörü içine s atar. Açılan kutucu˘ a cmd yazıp ENTER tu¸una basın. Bu sekilde. Daha do˘ rusu.exe ˙ Ikincisi.

Bu sekmeyi açıyoruz. örne˘ in masaüstüne kaydetti˘ iniz s g g g g g bir modüle ula¸mak için biraz daha fazla u˘ ra¸acaksınız demektir. Bu girdi˘ imiz yerde “Geli¸mi¸” (Advanced) adlı bir sekme görece˘ iz. ˙ste bu yazımızda buna benzer bir kolaylı˘ a s s I¸ g Windows’ta nasıl ula¸abilece˘ imizi anlataca˘ ız. Bu sekilde Python’ın etkile¸imli kabu˘ u.˙ Ikinci yöntem kolaydır. Python’ın kurulu oldu˘ u C:/Python2x ¸ s g g dizini içinde açılacaktır. s g s g g g Öncelikle Windows’un masaüstündeki Bilgisayarım simgesine sa˘ tıklıyoruz.getcwd() Etkile¸imli kabu˘ u istedi˘ iniz dizinde açamadı˘ ınız zaman. herhangi bir dizin içinde bulunan bir Python programını çalı¸tırmak için. o programın bulundu˘ u dizine girecek ve orada F4 tu¸una s g s basarak bir komut satırı açabilecektir. Yani bu yazımızda. g Bilgisayarım simgesine sa˘ tıkladıktan sonra açılan menünün en altında yer alan “Özellikler”e g (Properties) giriyoruz. ancak etkile¸imli kabu˘ a bu sekilde ula¸manın bazı dezavantajları bus g ¸ s lunur. Bu a¸amada sadece python yazıp ENTER tu¸una basarak s s etkile¸imli kabukla oynamaya ba¸layabilecekler. Windows’ta sadece python s g g komutunu vererek nasıl etkile¸imli kabu˘ a eri¸ebilece˘ imizi ö˘ renece˘ iz. Örne˘ in bu sekilde kabu˘ a ula¸tı˘ ınızda Python’ı istedi˘ iniz dizin içinde ba¸latamamı¸ g ¸ g s g g s s oluyorsunuz. Etkile¸imli kabuk açıkken hangi dizinde oldu˘ unuzu sırasıyla su kos g ¸ mutları vererek ö˘ renebilirsiniz: g >>> import os >>> os. s g s GNU/Linux kullanıcıları ise. g s s g . özellikle KDE’yi kullananlar.

“Geli¸mi¸” sekmesine tıkladı˘ ımızda kar¸ımıza söyle bir ekran gelecek: s s g s ¸ .

Bu dü˘ meye tıkgs g g ladı˘ ımızda söyle bir pencere açılacak: g ¸ .Burada “Çevre De˘ i¸kenleri” (Environment Variables) dü˘ mesine tıklıyoruz.

Path ö˘ esi seçili iken.. “Sistem de˘ i¸kenleri” bölümündeki “Düzenle” (Edit) dü˘ mesine tıklıyg gs g oruz. Kar¸ımıza söyle bir sey geliyor: (A¸a˘ ıdaki ekran görüntüsünde “Sistem De˘ i¸kenleri” s ¸ ¸ s g gs bölümündeki Path ö˘ esini de listede görebilirsiniz. Listedeki ö˘ eler alfabe sırasına göre dizildi˘ i için Path‘i bulmanız zor olg g g mayacaktır.Bu ekranda “Sistem De˘ i¸kenleri” (System Variables) bölümünde yer alan liste içinde Path gs ö˘ esini buluyoruz.) g ..

C\Python26” yazdım. Sizdeki sürümün tam g adını ö˘ renmek için “C:/” dizinini kontrol edebilirsiniz.Bu ekrandaki listenin en sonunda görünen ”. Burada artık python komus s tunu vererek Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸abiliriz. Açılan kutucu˘ a cmd yazıp ENTER ¸ s s g tu¸una bastıktan sonra kar¸ımıza Windows komut satırı gelecek. Sizdeki sürüm farklı olabilir. Simdi Ba¸lat > Çalı¸tır (Start > Run) yolunu takip ediyoruz. Benim sistemimde “C:/” dizini altındaki g Python klasörünün adı “Python26”. Bu klasörün adı sizdeki sürüme göre farklılık gösterebilir.C:\Python26” ö˘ esini ben ekledim.6 kug ¸ rulu oldu˘ u için oraya ”. Yalnız tabii ki. Siz de listenin g sonuna bu ö˘ eyi aynı sekilde ekleyeceksiniz. benim sistemimde Python2. Do˘ ru sürüm numarasını gerekli yere yazdıktan sonra “Tamam” dü˘ melerine basarak tekrar g g masaüstüne dönüyoruz. s g s .

s g s s Yukarıda Python’ın çalı¸tırılabilir dosyasını (executable) sistem YOL’una nasıl ekleyece˘ imizi s g ö˘ rendik...Etkile¸imli kabuktan çıkmak için önce CTRL+Z‘ye. Ancak ço˘ u zaman sadece bu dosyayı YOL’a eklemek yeterli olmayacaktır. ancak s g s ba¸ka bazı modüllerin de çalı¸abilmesi için Scripts adlı dizini de YOL’a eklemenizi tavsiye eds s erim. Sadece g g çalı¸tırılabilir dosyayı YOL’a ekledi˘ inizde Python’ı komut satırından çalı¸tırabilirsiniz. Bu dizini YOL’a eklemek için yukarıdaki adımları tekrar ediyoruz ve ”. ardından da ENTER‘e basıyoruz. Bu dizini YOL’a eklemek oldukça basittir. g “cmd” komutu ile ula¸tı˘ ınız ekranda kopyalama/yapı¸tırma i¸lemleri de yapabilirsiniz.C:\Python26\Scripts” satırını da kutucu˘ a ekliyoruz. Artık. cmd ile s ula¸tı˘ ımız bu komut satırında su komutu vererek Python programlarını çalı¸tırabiliriz: s g ¸ s python program_adı Windows komut satırı Python’ın Windows’ta sundu˘ u komut satırından biraz daha yeteneklidir. . g Bu konuyla ilgili herhangi bir sorunuz olması halinde kistihza [et] yahoo [nokta] com adresine yazabilirsiniz.

Tercihen. Çalı¸tırılabilir dosya için yeni bir ad önermek veya Python kaynak dosyalarının s uzantısını de˘ i¸tirmek istemiyorum. Ço˘ unlukla belirli bir özellik üzerinde yürütülen tartı¸malar. özellikler konusu ancak süreç kararla¸tırılıp kesinle¸tirildikten sonra irdes s s lenmeye ba¸lanmalıdır. Ama uygulamada özelliklerle sürecin bir arada ele alındı˘ ına sahit olas g ¸ ca˘ ız.2 Adlandırma Python 3000. Python’a ili¸kin g s s bir özelli˘ i veya özellik önerisini de tarif eder.1 Özet Bu PEP Python 3000’in geli¸tirilmesine ili¸kin bir kılavuz niteli˘ indedir. yani “Python’u Geli¸tirme Önerileri”dir.0 ve Py3K aynı seyin adıdır.0 olarak adlandırılacak.x sürümlerinde tutulan yol benimsenecektir. “python3. Python 2. gs 416 . ilk olarak süreç s s g üzerinde uzla¸ılmalı. s g 29.0 -V” komutunun çıktısı da bu olacaktır. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi PEP’lerin i¸levi Python’un geli¸imine ı¸ık s s g s s s tutmaktır. 29. PEP’ler genellikle teknik bir dil kullanılarak yazılır. Dosya adlandırmalarında ise.python. sürecin de sorgulanmasına g g s yol açacaktır. Python 3. Asıl Python sürümü Python 3. g A¸a˘ ıdaki metin. PEP’ler Python toplulu˘ una çe¸itli konularda bilgi vermenin yanısıra. yukarıda adresi verilen PEP 3000’in çevirisidir.BÖLÜM 29 PEP 3000 Ba¸ lıgı PEP 3000 – Python 3000 s ˘ Adresi http://www. Projenin ismi Python 3000 veya kısaca ¸ Py3k’dır.org/dev/peps/pep-3000/ Yazarı Guido Van Rossum Yazılma Tarihi 5 Nisan 2006 ˘ s Son Degi¸ iklik 18 Mart 2008 Türkçesi Fırat Özgül Not: Çevirmenin Notu: PEP’in açılımı “Python Enhancement Proposal”.

s 2.6 ile yazılmı¸ kodların Python 3. PEP 3099 ise.4 Takvim Python 2.0 altında hiçbir de˘ i¸ikli˘ e u˘ ramadan çalı¸aca˘ ının s gs g g s g teminatı yoktur. 3000-3099 arası PEP’ler üst-PEP’ler olup.0 sürümünün kabul görüp kararlı bir hale gelmesine ve gönüllülerin tahammül sınırlarına ba˘ lıdır.x arasında geriye dönük bir uyumluluk olmayacaktır.x. s • Py3k’ya ait pek çok özellik (normalde 2. Normalde 2. Python 3000’e ili¸kin s g s bütün üst-PEP’lerin üst-PEP’idir. Hatta bu durum 3.0a1’den sonra süratlenmesi beklenmektedir. s s . Python 2.(x+1) sürümü çıktı˘ ı anda 2. de˘ i¸meyecek gs özellikleri sıralar. Son olarak.x sürümleri.x deste˘ inin sürdürülmeg g sine yönelik olarak topluluktan gelen taleplere.x için hata g düzeltme sürümü yayınlamayı bırakıyoruz. Bunun ne kadar devam edece˘ i 2.6 ve 3.3 PEP’lerin Numaralandırılması Python 3000’e ili¸kin PEP’ler PEP 3000 ile ba¸lar.0 (son sürüm) çıktıktan sonra bile en az bir veya iki 2. Hatta bir kodun bir bölümünün dahi çalı¸aca˘ ı söylenemez. Bu araç.6 sürümünde.6’ya geri ta¸ınacak. bu özellikler ya __future__ modülü aracılı˘ ıyla ya da eski ve yeni s g sözdizimi yan yana kullanılarak etkinle¸tirilebilecektir. Ama 3. Ancak tabii ki bu araç veri akı¸ı analizi veya tip çıkarsaması yapamaz.0 ile Python 2.2 g sürümlerine kadar devam edebilir.x ve 3. Topluluk 3. hata düzeltmelerini içeren geleneksel 2.) s s Python 2.x sürümünün yayınlanaca˘ ını tahmin ediyorum. Bu sürümlerin yayınlanma s tarihleri ba¸aba¸ gitmektedir.6 sürümündeki ileriye dönük uyumluluk özelliklerinin yerine veya bunlara ek olarak ayrı bir kaynak kod dönü¸türme aracı da olacaktır [1].1 veya 3. ama ana i¸levinden yoksun olarak. (Tabii ufak da olsa s g çalı¸acak kısımlar vardır.6 ileriye dönük uyumlulu˘ u su iki sekilde sa˘ layacaktır: g ¸ ¸ g • Python 2.. args) fonksiyonunu f(*args) sekline g s s g ¸ dönü¸türebilecektir. 3. PEP s 3000 (¸u anda okudu˘ unuz PEP) ise özel bir duruma sahiptir: PEP 3000.5 Uyumluluk ve Geçi¸ s Python 3.x’te hata verecek sözdizimleridir bunlar) Python 2..0’dan sonra.x sürümlerine alı¸tıktan sonra 3.2’nin çıkı¸ının 2. s s Not: Standart kitaplık geli¸iminin 3.0’da artık çalı¸mayacak özellikler hakkında (mesela s range() fonksiyonunun dönü¸ de˘ erinin liste oldu˘ unu varsayarak) dinamik sekilde (yani s g g ¸ çalı¸ma esnasında) uyarı verecek olan bir “Py3k uyarı kipi” yer alacaktır. 3100-3999 arası PEP’ler özellikler üzerinedir. ba˘ lamdan ba˘ ımsız olarak kaynaktan s g g kayna˘ a dönü¸türme i¸lemi yapabilecek.x sürümlerinin bir süre birbirine paralel gitmesini bekliyorum. süreçlerin nasıl tanımlanaca˘ ına s s g ili¸kin süreci tarif eder). 29. g Python 3. Python 2. Python 3. 29. asıl Python 3000 sürecine girs ilmeden önce Python 3000 içinde yer alması kararla¸tırılmı¸ (ya da yer alması ümit edilen) s s özellikleri içeren bir “yapılacaklar listesi” gibidir.29. PEP 3100 de özel bir PEP’tir: Bu PEP.0’a ili¸kin sürüm takvimini içeren PEP 361’e bakınız.x sürüm yayınlama g s döngüsü rayına oturacaktır.1 ve 3.x serisine kıyasla çok daha çabuk s olaca˘ ını tahmin ediyorum. örne˘ in apply(f. s Python 2. buns s lar sürece ili¸kin veya bilgi amaçlı PEP’lerdir. (Ba¸ka bir deyi¸le bu PEP. Python 3.y sürümlerine kıyasla daha uzun bir süre boyunca yayınlanmaya devam edecektir.

6’ya aktarın.6 ve 3. Sürümü yayınlama vakti geldi˘ inde 2. s Yukarıda anılan ve anılmayan konulara ili¸kin taslak seklindeki üst-PEP’ler ise daha da makbule s ¸ geçecektir! 29. Bu kaynak kodunu 3.7 Üst-Katkılar Bu PEP için yapılacak ilave metin önerileri. ama benim kendi çabalarım en iyi bildi˘ im dile ve gerçeklemeye yönelik olacaks g g tır. g Python 2.0 için ayrı tar dosyaları (veya sürümler için g hangi ar¸ivleme biçimini kullanıyorsanız onu) hazırlayın. s s 6. Py3k uyarı kipini açın. s Çıktıyı elle düzenlemeyin! 5.0 sürümü altında test edin. yeni sürüm. yazarı tarafından memnuniyetle kar¸ılanacaktır. 1. Not: Geçi¸ sürecine ili¸kin konuları ayrıntılı olarak tarif eden bir üst-PEP’e ihtiyacımız var. 29. 4. 2. Bu yakla¸ım.0 için Sürüm Takvimi) .6 sürümü üzerinde yapın ve g s s 3. g 7. Python 3000 Python 2 üzerinde yapılmı¸ nispeten s g s s orta düzeyli bir iyile¸tirme çalı¸ması oldu˘ u için dili ba¸tan a¸a˘ ı yeniden yazmaya kalkı¸s s g s s g s mazsak çok sey kazanırız. bunun o bildi˘ imiz eski gömülü g g fonksiyon oldu˘ unu varsayacaktır. Dönü¸türülmü¸ kaynak kodunu 3. 3. kusursuz birim testleri hazırlayın. Bölüm I ¸ [3] PEP 361 (Python 2. Neredeyse tam kapsamlı.6 Gerçekleme Dili (Implementation) Python 3000 C dilinde gerçeklenecek. E˘ er sorunla kar¸ıla¸ırsanız.6 ve 3.6 sürümü için verece˘ iniz deste˘ i salt bakım seviyesine getirene kadar 3. düzeltmeleri kaynak kodunun 2.8 Kaynaklar [1] subversion test alanında (sandbox) bulunan 2to3 aracı [2] Joel on Software: Katiyen Yapmamanız Gereken Seyler. s Programınızın 2. Python 2 kod tabanından evrilecektir. Uyarı kalmayıncaya kadar test edin ve kodu düzenleyin.6 kodunu bakım dalına aktaraca˘ ınız g ana kadar). basama˘ a geri dönün.0 sürümünün sözdizimine dönü¸türmek için 2to3 aracını kullanın.Yani bu araç yukarıdaki gibi bir apply fonksiyonu gördü˘ ünde. Projenizi Python 2.6 ve 3. ba¸tan a¸a˘ ı yeniden yazmanın tehlikeleri hakkındaki (Joel Spolsky[2] ile pays s s g la¸tı˘ ım) görü¸lerimden kaynaklanmaktadır. Ben bir yandan da sıfırdan gerçekleme çalı¸malarına giri¸ilmesine ¸ s s kar¸ı de˘ ilim. s s 29.0 sürümlerini birlikte desteklemesi gereken bir proje için önerilen geli¸tirme s modeli a¸a˘ ıdaki gibidir: s g 0.0 g g kaynak kodunun düzenlenmesi tavsiye edilmez (yani 2.

s .29.9 Telif Hakkı Bu belge kamuya açılmı¸tır.

. Python’u g s g kullanarak OpenOffice belgelerini nasıl yönetebilece˘ imizi ö˘ renmeye çalı¸aca˘ ız. g g s g OpenOffice. Calc ve öbür ofis bile¸enlerini yönetmek. StarBasic... Farklı programlama dilleri. OpenOffice API’sinin özelli˘ i dilden ba˘ ımsız olmasıdır. Yani farklı programlama dilg g lerini kullanan programcılar (örne˘ in C++. kendilerine özgü bir UNO köprüsü (UNO bridge) kullanarak OpenOffice’nin UNO bile¸enlerine ve dolayısıyla OpenOffice’nin API’sine ers i¸ebilirler.. OpenOffice’nin GNU/Linux’taki birincil ve en geli¸mi¸ s s ofis paketi olmasından ötürü. OLE prog gramcıları). evirip çevirmek. Sun Microsystems firmasının etkin deste˘ iyle geli¸tirilen OpenOfg g g s fice adlı bir özgür yazılımı. JavaScript. s s API’ye eri¸ebilmek için “UNO” (Universal Network Objects — Evrensel A˘ Nesneleri) adlı bile¸en s g s modelinden faydalanıyoruz. OpenOffice’yi Windows kullanıcılarına nazaran çok daha yakından tanır. OpenOffice API’sine eri¸erek ofis bile¸enlerini yönetebilirler. Biz bu bölümde OpenOffice ve Python’u nasıl ba˘ da¸tırabilece˘ imizi. E˘ er bu makaleye katkıda bulunmak veya makalede bulg du˘ unuz hataları bildirmek isterseniz kistihza [at] yahoo [nokta] com adresinden bana ula¸ag s bilirsiniz. CLI. Su anda kullanılabilecek olan UNO köprüleri söyle listelenebilir: s ¸ ¸ • Uno/Binary • Uno/CLI • Uno/Cpp • Uno/Delphi • Uno/Java • Uno/OLE • Uno/PyUno • Uno/Remote • Perl Uno 420 . Writer. Microsoft firmasının özgür olmayan ofis paketine alternatif olarak bilgisayarlarımızda kullanabiliyoruz. OpenOffice hem GNU/Linux’ta hem de Windows’ta çalı¸as biliyor. Java. Python. düzenlemek s veya de˘ i¸tirmek için programcılara oldukça geli¸mi¸ bir API (uygulama programlama arayüzü) gs s s sunuyor. Zamanla bu makale içindeki bilgiler geli¸tirilecek ve s buraya yeni bilgiler de eklenecektir. Ço˘ u kimsenin bildi˘ i gibi.BÖLÜM 30 Python ve OpenOffice Not: Bu makale henüz taslak halindedir. Özellikle GNU/Linux kullanıcıları.

O halde hemen bu paketi sistemimize kuralım: sudo apt-get install python-uno Bu komut..6 ile uyumlu olan sürümünü g kuracaktır. “python-uno”. O halde isterseniz bu yazılımın sistemimize nasıl kurulaca˘ ını g inceleyelim ilk i¸ olarak.6-uno” adlı iki farklı paket görüyoruz. sistemdeki en yeni resmi Python sürümü hangisiyse bilgisayarınıza ona uygun olan PyUno paketini kuracaktır. O yüzden PyUno’yu bilgisayarınıza kurmak için herhangi bir i¸lem yapmanıza gerek yok. Acaba PyUno paketinin tam adı s neymi¸? s aptitude search uno Bu komut bize suna benzer bir çıktı verir: ¸ plasma-widget-fortunoid python-uno python2.. g s .. listede “Uno/PyUno” da var.6 oldu˘ u için.6’ya uygun sürümü kurulacaktır. s Önce Ubuntu paketleri arasında küçük bir ara¸tırma yapalım. g s GNU/Linux PyUno. Python s g ile OpenOffice’nin bile¸en modeli arasında ba˘ lantı kurabilmemizi sa˘ lıyor. s g g 30.. E˘ er “python2. PyUno modülü sisteminizde kurulu demektir. Ancak ba¸ta da dedi˘ imiz gibi. Dolayısıyla “python-uno” ve “python2. ˙ g Isminden de anla¸ılaca˘ ı gibi.6-uno uno-libs3 uno-libs3-dbg unoconv Burada “python-uno” ve “python2.• Tcl Uno Gördü˘ ünüz gibi.. Su an itibariyle Ubuntu Jaunty Jackalope‘deki en yeni resmi Python sürümü ¸ 2. OpenOffice ile birlikte gelen bir modüldür. PyUno adlı paketi bilgisayarımıza kuracaktır. Bu i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını GNU/Linux ve Windows için ayrı ayrı s s g inceleyece˘ iz. muhtemelen bu i¸lemi yapmak zorunda kalmayacaksınız. g ¸ E˘ er yukarıdaki komut bir hata mesajı veriyorsa okumaya devam edin. Önce GNU/Linux’tan ba¸layalım.6-uno” bugün itibariyle aynı paketleri kurar. g Benim kullandı˘ ım i¸letim sistemi Ubuntu Jaunty Jackalope. PyUno’nun kurulu olup olmadı˘ ını denetlemek için Python’un etkile¸imli kabu˘ unda su komutu g s g ¸ verebilirsiniz: >>> import uno E˘ er hiçbir sey olmadan bir alt satıra geçiliyorsa. Tabii siz bu yazıyı okurken Ubuntu’da i¸ler de˘ i¸mi¸ olabilir.1 PyUno’nun Kurulumu Daha önce de dedi˘ imiz gibi. E˘ er sisteminizde OpenOffice kurulu ise PyUno s g da kuruludur.. Ancak ço˘ u durumda en iyi yol s gs s g “python-uno” adlı paketi kurmak olacaktır. g s O yüzden ben bu yazıda PyUno’nun Ubuntu üzerine nasıl kurulaca˘ ını anlataca˘ ım. PyUno’nun Python 2. bilgisayarımıza PyUno’nun Python 2. “python-uno” paketi ise. bu köprü. kendi paket yöneticileri aracılı˘ ıyla a¸a˘ ıda anlattıklarıma benzer i¸lemleri gerçekg s g s le¸tirebilirler. Ba¸ka GNU/Linux da˘ ıtımlarını kulg g s g lananlar. PyUno s g OpenOffice ile birlikte geldi˘ i için. Python ve OpenOffice’yi birlikte kullanabilmek için PyUno adlı g bir yazılıma ihtiyacımız olacak.6-uno” g paketini kurarsanız...

ba¸ka programların OpenOffice API’sine g s ba˘ lanmak için kullanabilece˘ i bir “ba˘ lantı kabul etme mekanizması” (ba¸ka deyi¸le bir “UNO g g g s s alıcısı”) olu¸turulmasını sa˘ lıyor.port=2002. Bunu konsola yazmadan önce su sorunu çözmemiz g ¸ gerek: Yukarıdaki parametre içinde gördü˘ ümüz ”. Bu sayede Python’la yaptı˘ ımız i¸lemg s lerin OpenOffice tarafından algılanmasını sa˘ layaca˘ ız.openoffice. a¸a˘ ıda s g s g anlatacaklarımı “GNU/Linux” ve “Microsoft” diye ayırmı¸ olsam da. Wins g dows bölümünde GNU/Linux kullanıcılarının i¸ine yarayacak bilgiler de yer alıyor.. OpenOffice API’sine ba˘ lanmada kullanaca˘ ımız g g kabul mekanizmasını olu¸turabilmek için bir “UNO ba˘ lantı dizisi”. Bu arada. g s s 30. “-accept” parametresi.Microsoft Windows Microsoft Windows i¸letim sisteminde de PyUno paketi OpenOffice kurulumu ile birlikte geliyor. yukarıdaki komut OpenOffice’yle ba˘ lantı kurmamızı sa˘ layamayacaktır. s GNU/Linux OpenOffice’yi dinleme kipinde açabilmek için “-accept” adlı bir parametreden faydalanaca˘ ız. Yani komutumuzu söyle yazaca˘ ız (Bu arada. s g Yine yukarıdaki kısa bilgiden anlıyoruz ki. Çünkü GNU/Linux bölümünde Windows kullanıcılarının da i¸ine yarayacak bilgiler bulundu˘ u gibi.. g Bu parametre hakkında kısa bir bilgi almak için konsolda su komutu verebilirsiniz: ¸ soffice -h Bu komutun çıktısı içinde su satırları göreceksiniz: ¸ -accept=<accept-string> Specify an UNO connect-string to create an UNO acceptor through which other programs can connect to access the API Buradan anladı˘ ımıza göre. hangi i¸letim sistemini kuls s lanıyor olursanız olun hem GNU/Linux hem de Windows açıklamalarını okumalısınız..2 OpenOffice’yi mode) Dinleme Kipinde Açmak (listening Python’u kullanarak OpenOffice ile herhangi bir i¸lem yapabilmek için atmamız gereken ilk s adım OpenOffice’yi “dinleme kipinde” açmak olmalıdır. OpenOffice’yi ise http://www..urp.. Bu komutu alıp oldu˘ u gibi kullanamıyoruz. g g Bu i¸lemi sırasıyla GNU/Linux’ta ve Windows’ta nasıl yapaca˘ ımızı görelim. Unix kabu˘ ug g g nun bize sorun çıkarmaması için yukarıdaki parametreyi tırnak içine almamız yeterlidir. E˘ er kurulum a¸amasını ba¸arıyla geçtiysek emin adımlarla yolumuza devam edebiliriz.. yani UNO aracılı˘ ıyla s g g OpenOffice API’sine ba˘ lanmamızı sa˘ layacak bilgileri içeren bir karakter dizisi de belirg g lememiz gerekiyor. OpenOffice API’sine ili¸kin resmi kılavuzun söyledi˘ ine göre bu i¸lemi yapabilmek için OpenOfs g s fice’yi su sekilde ba¸latmamız gerekiyor: ¸ ¸ s soffice -accept=socket.. s Dolayısıyla e˘ er sisteminizde OpenOffice kurulu ise ba¸ka herhangi bir sey kurmanıza gerek g s ¸ yok. bu komutu vermeden önce sistemde hiçbir OpenOf¸ g fice belgesinin açık olmamasına dikkat ediyoruz) .host=0..” i¸aretini Unix kabu˘ unun farklı algılamasından g s g ötürü.org/ adresinden indirebilirsiniz.

OpenOffice’nin kendisine gelen ba˘ lantı giri¸imlerini kabul g s etmesini sa˘ lıyor. yukarıda GNU/Linux kullanıcılarının verdi˘ i “soffice -accept.. OpenOffice. g g host: Bu parametre.. Bu arada. Yukarıdaki komutta “host=0” yerine “host=localhost” da s g yazabiliriz. bunu önemsemeyin.urp. Sistemimizdeki OpenOffice’yi s g çalı¸tırmamızı sa˘ layan dosyanın adı “soffice”dir.exe” dosyasının bulundu˘ u dizin burasıdır. port: Bu parametre. Orada önce su komutu vererek “C:\Program Files\OpenOffice 3\program” dizinine s ¸ ula¸ıyoruz: s cd C:\Program Files\OpenOffice. Ancak bu komutu verdikten sonra e˘ er “Could not find a Java Runtime Environment” gibi bir hata mesajı alıyorsanız su komut g ¸ yardımıyla gerekli paketi sisteminize kurmalısınız: sudo apt-get install openoffice. ˙ste “soffice. müsait olan bütün a˘ arayüzleri üzerinden dinleme i¸lemi gerçekg g s le¸tirilmesini sa˘ lar. Bu parametreye “0” veya “localhost” de˘ erlerini verebiliriz. s g -accept: Bu parametrenin ne oldu˘ unu da biraz önce görmü¸tük." Dilerseniz bu komuttaki parametreleri teker teker incelemeye çalı¸alım: s soffice: Bu ifadenin ne i¸e yaradı˘ ını biliyoruz. g g “2002” portunu kullandık.” komug tunu.port=2002. g s socket: Bu ifade. Bu dizinin içinde “program” adlı bir ba¸ka dizin daha göreceksiniz.. s g Kısacası yukarıdaki komut yardımıyla. yukarıdaki komutu ona göre düzenlemeniz gerekiyor. “OpenOffice’ye 2002 portu üzerinden bir soket ba˘ lang tısı gerçekle¸tirerek Uno Uzak Ba˘ lantı Protokolü (URP) aracılı˘ ıyla OpenOffice’nin bizi dinles g g meye almasını sa˘ ladık”.”‘ komutu verildikten sonra bo¸ bir OpenOfs fice Writer belgesi açılacaktır. varsayılan olarak hiç bir g ba˘ lantı giri¸imini kabul etmez. sistemimizde hiçbir OpenOffice belgesinin açık olmadı˘ ından emin olmamız g gerekiyor. OpenOffice’nin dinleyece˘ i konak sistemin adını veya IP nug marasını gösteriyor. Microsoft Windows Windows kullananlar. OpenOffice ile ba˘ lantıyı hangi port üzerinden gerçekle¸tireg s ce˘ imizi belirtmemizi sa˘ lıyor.port=2002. Bu terim Türkçe’de “Uno Uzak Ba˘ lantı Protokolü” anlamına gelir ve kurulacak ba˘ lantının hangi g g protokol üzerinden gerçekle¸tirilece˘ ini ifade eder.org 3\program E˘ er sizdeki OpenOffice dizini farklıysa.. Bu parameg s tre temel olarak.urp. e˘ er bu komutu verdikten sonra “unable to get gail verg g sion number” gibi bir hata alırsanız.. Ama önce Windows kullanıcılarının durumunu bir gözden geçirelim. OpenOffice’ye ba˘ lanırken kullanaca˘ ımız ba˘ lantı tipini gösg g g teriyor.host=0.. Windows’ta OpenOffice programı g “C:\Program Files\OpenOffice 3” dizini altında bulunur.org-java-common ‘soffice -accept=”socket.. resmi kılavuzun önerisine uyarak. OpenOffice’nin kurulu oldu˘ u dizin içinde verecek. Simdi s I¸ g ¸ Ba¸lat>Run” yolunu takip ederek “cmd” komutunu veriyoruz ve Windows’un komut satırına s ula¸ıyoruz. g Bu noktada.soffice -accept="socket. güvenlik gerekçesiyle. Biz burada bir “soket ba˘ lantısı” kurmayı deniyoruz.. Ayrıca Windows’ta saat simgesinin yanına yerle¸en “OpenOffice QuickStarter” uygus .host=0. g “0” de˘ eri. “soket”.. urp: Bu ifade. sunucu g ve istemci arasında çift yönlü ba˘ lantı kurmamızı sa˘ layan bir mekanizmadır... “Uno Remote Protocol” teriminin kısaltmasıdır.. Biz burada. Bu belgeyi kapatmadan yolumuza devam edelim.

g . Verece˘ iniz bu parames g treler OpenOffice programının açılı¸ seklini ekleyecektir: s¸ soffice -accept=socket...” satırını tırnak içine almamıza gerek olmadı˘ ına da dikkatinizi çekmek isterim. Tabii hangi i¸letim sistemini kulg g s lanırsanız kullanın. g Bu arada. Bu komutu verdikten sonra OpenOffice açılacaktır. -nofirstwizard Buradaki “-nofirstwizard” parametresi OpenOffice’nin do˘ rudan bo¸ bir metin belgesi açmasını g s sa˘ layacaktır...urp.port=2002. Madem i¸imiz Uno ile.port=2002. s Yukarıdaki komuta ek olarak bazı ba¸ka parametreler de verebilirsiniz. Bu parametre sayesinde OpenOffice’nin “ne tür bir belge açmak istersiniz?” g sorusunu sormamasını sa˘ lıyoruz. g ˘ 30..host=localhost.host=localhost.. E˘ er kapalı de˘ ilse bu uygulamayı da kapatıp su komutu g g ¸ veriyoruz: soffice -accept=socket. g GNU/Linux Öncelikle Python’un etkile¸imli kabu˘ unu ba¸latıyoruz: s g s python Gayet güzel. E˘ er ne açılı¸ ekranı s g s ne de “ne tür belge?” ekranı görmek isterseniz yukarıdaki iki parametreyi birlikte de kullanabilirsiniz: soffice -accept=socket.host=localhost. yukarıdaki komutların GNU/Linux’takinden biraz farklı oldu˘ una dikkat edin. her iki bölümü de dikkatle okumanın zararını de˘ il faydasını görürsünüz. g E˘ er OpenOffice’nin. atmamız gereken ilk adımdı.3 OpenOffice’ye Baglanmak Bir önceki adımda OpenOffice’yi dinleme kipinde açtık.. -nofirstwizard. açılı¸ ekranını göstermeden açılacaktır.urp..lamasının da kapalı olması lazım...urp. Komutta “host=0” yazmak Windows’ta OpenOffice ile ba˘ lantı kuramamamıza sebep olabiliyor. ilk açılırken kar¸ımıza çıkan açılı¸ ekranını (splashscreen) da görmek isg s s temiyorsak yukarıdaki komutu su sekilde de verebiliriz: ¸ ¸ soffice -accept=socket. Ayrıca Wing dows’tayken “socket. Simdi ¸ ise Python aracılı˘ ıyla OpenOffice’ye ba˘ lanmayı deneyece˘ iz. Bu. o halde hemen “uno” modülünü içe aktaralım: s >>> import uno Böylece “uno” modülünün bütün nimetlerinden faydalanabilece˘ iz. Bu kog mutu Windows’ta verirken “host=0” yerine “host=localhost” yazıyoruz.urp.port=2002. -nologo Böylece OpenOffice programı.host=localhost.host=localhost.. Yine sırasıyla GNU/Linux ve g g g Microsoft kullanıcılarının ne yapması gerekti˘ ini anlataca˘ ız.urp.. E˘ er ne tür bir belge açmak istedi˘ inizi g g soran bir ekranla kar¸ıla¸ırsanız “Text Document” (veya “Bo¸ Belge”) seçene˘ ini i¸aretleyerek s s s g s bo¸ bir metin belgesi açın.port=2002. -nologo OpenOffice’yi bu parametrelerle birlikte çalı¸tırdı˘ ınızda OpenOffice’nin her zamankinden bis g raz daha hızlı açıldı˘ ını göreceksiniz.port=2002.

“bütün bile¸enlerin bir arada bulundu˘ u bir ortam” olarak s g s g dü¸ünebiliriz. "com.port=2002.getComponentContext() Bile¸en ba˘ lamını..ServiceManager. Bu konuya geçmeden önce g g g dilerseniz. g g . “ServiceManager”e s g g ve onun “createInstanceWithContext()” adlı metoduna do˘ rudan yerel ortamımızın bir ö˘ esi g g olarak eri¸ebiliyoruz. ˙ g Ilk parametre “UnoUrlResolver”.createInstanceWithContext( . “uno” modülünün “getg s ComponentContext()” adlı metodu yardımıyla gerçekle¸tirece˘ iz: s g >>> uno. Bu arada. s g • “Servis Yöneticisi” yardımıyla OpenOffice ba˘ lantı servisini çalı¸tırıyoruz. s • Ve istedi˘ imiz bir metni belgeye yazdırıyoruz. Bu arada.StarOffice.. a¸a˘ ıda kulg s s s g s g lanaca˘ ımız kavramlara çok takılmayın. ikinci parametre ise biraz önce hazırladı˘ ımız “yerel” adlı de˘ i¸kg gs endir.ComponentContext") Burada “resolve()” metoduna verdi˘ imiz parametrenin.. g • Ba˘ lantıyı kurduktan sonra.host=0. Bu i¸lemi...” seklinde yazabildik. s • Belge içinde bir imleç olu¸turuyoruz. “com. s g s • Hemen ardından mevcut belgeye eri¸iyoruz.star...Biraz sonra.bridge” g OpenOffice API’sinin ö˘ elerinden biridir. • Ardından “Bile¸en Ba˘ lamını” içe aktarıyoruz. ki kullanması kolay olsun: gs >>> yerel = uno.getComponentContext() Dilerseniz bu metodu bir de˘ i¸kene atayalım.urp.resolve( . ba˘ lantı i¸leminin hangi a¸amalardan olu¸tu˘ unu görelim.bridge. g Ba˘ lantı servisini çalı¸ır hale getirdikten sonra “resolve()” metodu yardımıyla OpenOffice’ye g s ba˘ lanma i¸lemini gerçekle¸tirece˘ iz: g s s g >>> baglanti = baglanti_servisi. Bu yüzden komutumuzu “yerel.. Simdi yapmamız gereken sey. g Simdi gelelim yukarıda sıralanan a¸amaları gerçek hayata aktarmaya. ¸ s Bu noktada kar¸ımıza “Bile¸en Ba˘ lamı” (Component Context) adı verilen bir kavram çıkıyor.star..UnoUrlResolver". s s g Bile¸en Ba˘ lamı kavramını. “UnoUrlResolver”i nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. OpenOffice’ye nasıl ba˘ lanaca˘ ımızı inceleyece˘ iz.. bu noktadan sonra OpenOffice’ye ba˘ lanmamızı sa˘ layacak olan “UnoUrlg g g Resolver” adlı servise eri¸meye çalı¸abiliriz.sun. "uno:socket. en ba¸ta “soffice -accept.sun. s ¸ Burada “createInstanceWithContext()” metodunun iki parametre aldı˘ ına dikkat edin.” komutuna g s verdi˘ imiz parametreyle hemen hemen aynı oldu˘ una dikkat edin. en ba¸ta “soffice” komutuyla açtı˘ ımız OpenOffice belgesine g s g eri¸memizi sa˘ layacak servisi çalı¸tırıyoruz.. yani bütün bile¸enlerin bir arada bulundu˘ u ortamı kendi çalı¸ma alanımıza s g s g s aktardı˘ ımıza göre. yani bu s ¸ ¸ s g ba˘ lamı yerel ortamımızda kullanılabilir hale getirmektir. bu “bile¸en ba˘ lamını” içe aktarmak. g s • Daha sonra OpenOffice’ye ba˘ lantı kuruyoruz. Bunların ne oldu˘ unu biraz sonra açıklayaca˘ ız: g g g • Önce “uno” modülünü içe aktarıyoruz. “UnoUrlResolver”i kullanabilmek için Servis Yös s neticisinden (yani “ServiceManager”den) ve onun “createInstanceWithContext()” adlı metodundan yararlanarak “ba˘ lantı servisini” çalı¸ır hale getirece˘ iz: g s g >>> baglanti_servisi = yerel. yerel) Bir önceki adımda Bile¸en Ba˘ lamını yerel ortamımıza aktardı˘ ımız için..ServiceManager.

.star.Text..port=2002. Orada su komutu veriyoruz: s ¸ .frame. en ba¸ta “soffice.. “cd” komutu s yardımıyla “C:\Program Files\OpenOffice. baglanti) >>> belge = belge_servisi. "com.ComponentContext") >>> belge_servisi = baglanti. bir önceki adımda OpenOffice programını ba¸latabilmek için.UnoUrlResolver".org 3\program” dizini altında “python.org 3\program” dizini altına gitmi¸ ve orada “sofs fice. yerel) >>> baglanti = baglanti_servisi.bridge. O halde simdi istedi˘ imiz bir yöntemi kullanarak Python’un etkile¸imli kabu˘ unu ¸ g s g ba¸latalım. 0) Simdi bir kenarda açık halde bekleyen Writer belgesine bakın bakalım içinde ne yazıyor..frame.ServiceManager. OpenOffice ile birlikte gelen Python sürümünden yararlanmamız gerekiyor. >>> belge_servisi = baglanti.getCurrentComponent() >>> imlec = belge. "com.getComponentContext() >>> baglanti_servisi = yerel...star.” komutuyla açtı˘ ımız Writer belgesi elimizin altında. Bu..Text. Simdi bu imleci s ¸ olu¸turalım: s >>> imlec = belge.exe” adlı çalı¸tırılabilir dosyayı ba¸latabilmek için “soffice” komutunu vermi¸tik..createInstanceWithContext( .Ba˘ lantıyı kurduktan sonra.sun.Desktop".insertString(imlec. Windows’ta Python’u OpenOffice ile birlikte kullanabilmek için.. “C:\Program Files\OpenOffice. yine Servis Yöneticisi’nin