Python Kılavuzu

Sürüm 2.x

Fırat Özgül (istihza)

14/05/2011

˙Ç˙NDEK˙LER I I I

1 Temel Bilgiler 1.1 Python Hakkında . . . . . 1.2 Python Nasıl Okunur? . . 1.3 Python Nereden İndirilir? 1.4 Python Nasıl Çalıştırılır? . 1.5 Python’dan Nasıl Çıkılır? 1.6 Bölüm Soruları . . . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2 2 3 3 5 7 8 9 9 11 16 19 20 25 27 27 31 38 41 42 43 44 46 49 50

2 Python’a Giriş 2.1 print Komutu . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2 Karakter Dizileri . . . . . . . . . . . . . . . 2.3 Python’da Sayılar ve Matematik İşlemleri 2.4 Değişkenler . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5 Kaçış Dizileri . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Python Programlarını Kaydetmek 3.1 GNU/Linux Sistemi . . . . . . . . . . . . 3.2 Windows Sistemi . . . . . . . . . . . . . 3.3 Türkçe Karakter Kullanımı . . . . . . . 3.4 MS-DOS’ta Türkçe Karakter Problemi 3.5 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4 Kullanıcıyla İletişim: Veri Alış-Verişi 4.1 raw_input() fonksiyonu . . . . . . . . . . . . 4.2 input() fonksiyonu . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3 Güvenlik Açısından input() ve raw_input() . 4.4 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . .

i

5 Python’da Koşula Bağlı Durumlar 5.1 if Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . 5.2 elif Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 5.3 else Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 5.4 Python’da Girintileme Sistemi . . . 5.5 Python Kodlarına Yorum Eklemek 5.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . 6 Bazı 6.1 6.2 6.3 6.4 Önemli Ayrıntılar İşleçler (Operators) . Bool Değerler . . . . . Dönüştürme İşlemleri Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

51 51 53 56 57 59 61 62 62 66 71 74 76 76 80 82 82 83 84 85

7 Python’da Döngüler 7.1 while Döngüsü . . 7.2 for Döngüsü . . . 7.3 range() fonksiyonu 7.4 len() fonksiyonu . 7.5 break deyimi . . . 7.6 continue deyimi . 7.7 Bölüm Soruları . . 8 Hata 8.1 8.2 8.3

Yakalama 86 try... except... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 pass Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 . 92 . 93 . 96 . 104 . 105 . 107 . 108 . 108

9 Listeler 9.1 Liste Oluşturmak . . . . . . . 9.2 Liste Öğelerine Erişmek . . . 9.3 Liste Metotları . . . . . . . . . 9.4 sum() Fonksiyonu . . . . . . . 9.5 enumerate() Fonksiyonu . . . 9.6 in Deyimi . . . . . . . . . . . . 9.7 min() ve max() Fonksiyonları 9.8 Bölüm Soruları . . . . . . . . .

10 Demetler 110 10.1 Demetlerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 10.2 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 11 Sözlükler 11.1 Sözlük 11.2 Sözlük 11.3 Sözlük 11.4 Sözlük
ii

Oluşturmak . . . . . . Öğelerine Erişmek . . Öğelerini Değiştirmek Öğelerini Silmek . . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

114 . 114 . 115 . 119 . 119

11.5 Sözlüklerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 11.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 12 Kümeler 12.1 Küme Oluşturmak . . . . . . . . . . 12.2 Kümelerin Metotları . . . . . . . . 12.3 Dondurulmuş Kümeler (Frozenset) 12.4 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 . 126 . 128 . 138 . 139 140 . 141 . 144 . 148 . 152 . 155 . 159 . 162 . 163 . 166 . 168 . 169 . 171 173 . 173 . 174 . 175 . 178 . 180 . 192 . 199 . 200 201 . 201 . 205 . 207 . 209 . 210 . 212 . 213 . 215 . 217 . 218

13 Fonksiyonlar 13.1 Fonksiyonları Tanımlamak . . . . . . . . . . 13.2 Fonksiyonlarda Parametre Kullanımı . . . . 13.3 İsimli ve Sıralı Argümanlar . . . . . . . . . 13.4 Varsayılan Değerli Argümanlar . . . . . . . 13.5 İstenen Sayıda Sıralı Argüman Kullanımı . 13.6 İstenen Sayıda İsimli Argüman Kullanımı . 13.7 Gömülü Fonksiyonlar (Built-in Functions) 13.8 global Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . 13.9 return Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . 13.10 Fonksiyonlarda pass Deyimi . . . . . . . . . 13.11 Fonksiyonların Belgelendirilmesi . . . . . . 13.12 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Modüller 14.1 Modüllerin Çeşitleri . . . . . . . . . . 14.2 Kendi Yazdığınız Modüller . . . . . . 14.3 Modülleri İçe Aktarmak . . . . . . . 14.4 Modülleri İçe Aktarma Yöntemleri . 14.5 Geliştiricilerin Yazdığı Modüller . . . 14.6 Üçüncü Şahısların Yazdığı Modüller 14.7 Modüllerin Yolu . . . . . . . . . . . . 14.8 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . 15 Dosya İşlemleri 15.1 Dosya Oluşturmak . . . . . . . . . . . 15.2 Dosyaya Yazmak . . . . . . . . . . . . 15.3 Dosyayı Okumak . . . . . . . . . . . . 15.4 Dosya Silmek . . . . . . . . . . . . . . 15.5 Dosyaya Rastgele Satır Eklemek . . 15.6 Dosyadan Rastgele Satır Silmek . . . 15.7 os Modülünde Dosya-Dizin İşlemleri 15.8 Kümeler ve Dosyalar . . . . . . . . . 15.9 with Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 15.10 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

16 Karakter Dizileri 219 16.1 Karakter Dizisi Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
iii

16.2 16.3 16.4 16.5 16.6

Tırnak Tipleri . . . . . . . . . . Karakter Dizilerini Birleştirmek Karakter Dizilerini Dilimlemek Karakter Dizilerinin Metotları . Bölüm Soruları . . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. 221 . 223 . 226 . 229 . 256

17 Biçim Düzenleyiciler 259 17.1 Biçim Düzenlemede Kullanılan Karakterler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 17.2 İleri Düzeyde Karakter Dizisi Biçimlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 17.3 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 18 ascii, 18.1 18.2 18.3 18.4 unicode ve Python Giriş . . . . . . . . . . . . . . ascii . . . . . . . . . . . . . . unicode . . . . . . . . . . . . Python’da unicode Desteği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 . 270 . 271 . 275 . 279 289 . 290 . 296 . 312 . 316 . 317 . 319 . 323 325 . 325 . 326 . 328 . 329 . 330 . 332 . 334 . 340 . 346 . 348 349 . 349 . 350 . 350 . 351 . 352 . 354 . 355 . 357

19 Düzenli İfadeler (Regular Expressions) 19.1 Düzenli İfadelerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.2 Metakarakterler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.3 Eşleşme Nesnelerinin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.4 Düzenli İfadelerin Derlenmesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.5 compile() ile Derleme Seçenekleri . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.6 Düzenli İfadelerle Metin/Karakter Dizisi Değiştirme İşlemleri 19.7 Sonuç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Nesne Tabanlı Programlama – OOP (NTP) 20.1 Neden Nesne Tabanlı Programlama? . . . . 20.2 Sınıflar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20.3 Örnekleme (Instantiation) . . . . . . . . . . 20.4 Çöp Toplama (Garbage Collection) . . . . . 20.5 Niteliklere Değinme (Attribute References) 20.6 __init__ Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . 20.7 self Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20.8 Miras Alma (Inheritance) . . . . . . . . . . 20.9 Eski ve Yeni Sınıflar . . . . . . . . . . . . . . 20.10 Sonuç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Sqlite ile Veritabanı Programlama 21.1 Giriş . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21.2 Neden Sqlite? . . . . . . . . . . . . . . . 21.3 Sqlite’ın Yapısı . . . . . . . . . . . . . . 21.4 Veritabanıyla Bağlantı Kurmak . . . . 21.5 Veri Girişi . . . . . . . . . . . . . . . . . 21.6 Veri İşleme - commit() Metodu . . . . 21.7 Veritabanından Veri Almak . . . . . . 21.8 Veritabanı Güvenliği - SQL Injection .
iv

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

22 sys Modülü 22.1 sys Modülünün İçeriği . . . . . . 22.2 argv Niteliği . . . . . . . . . . . . 22.3 exit() Fonksiyonu . . . . . . . . . 22.4 getdefaultencoding() Fonksiyonu 22.5 path Niteliği . . . . . . . . . . . . 22.6 platform Niteliği . . . . . . . . . . 22.7 stdout Niteliği . . . . . . . . . . . 22.8 version_info Niteliği . . . . . . . 23 math 23.1 23.2 23.3 23.4 23.5 23.6 23.7 23.8 23.9 23.10 23.11 23.12 23.13 23.14 23.15 23.16 23.17 23.18 23.19 23.20 23.21 23.22 23.23 Modülü Üslü İfadeler Fonksiyonu (pow) Pi Niteliği (pi) . . . . . . . . . . Karekök Fonksiyonu (sqrt) . . . Euler Sabiti (e) . . . . . . . . . exp Fonksiyonu . . . . . . . . . . Logaritma (log) Fonksiyonu . . Logaritma (log10) Fonksiyonu . Degrees Fonksiyonu . . . . . . . Radians Fonksiyonu . . . . . . . Kosinüs Fonksiyonu (cos) . . . . Sinüs Fonksiyonu (sin) . . . . . Tanjant (tan) Fonksiyonu . . . Faktoriyel (factorial) . . . . . . fmod Fonksiyonu . . . . . . . . . ceil Fonksiyonu . . . . . . . . . . floor Fonksiyonu . . . . . . . . . fabs Fonksiyonu . . . . . . . . . frexp Fonksiyonu . . . . . . . . . ldexp Fonksiyonu . . . . . . . . modf Fonksiyonu . . . . . . . . . trunc Fonksiyonu . . . . . . . . hypot Fonksiyonu . . . . . . . . Hiperbolik Fonksiyonlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

362 . 362 . 363 . 366 . 367 . 367 . 368 . 369 . 373 374 . 374 . 375 . 375 . 375 . 376 . 376 . 376 . 376 . 377 . 377 . 378 . 378 . 379 . 380 . 380 . 381 . 381 . 381 . 381 . 382 . 382 . 382 . 383 385 . 385 . 386 . 388 . 390 391 . 391 . 393 . 395 . 396

24 datetime Modülü 24.1 Bugünün Tarihini Bulmak . . . . . . . . . . 24.2 Bir Tarihin Hangi Güne Geldiğini Bulmak 24.3 Tarihleri Biçimlendirmek . . . . . . . . . . . 24.4 Tarihlerle Aritmetik İşlem Yapmak . . . . . 25 time 25.1 25.2 25.3 25.4 Modülü sleep() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . . . . strftime() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . . localtime() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . gmtime(), time() ve ctime() Fonksiyonları . . . .

v

26 len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti 27 Python’da id() Fonksiyonu, is İşleci ve Önbellekleme Mekanizması 28 Windows’ta Python’ı YOL’a (PATH) Eklemek 29 PEP 29.1 29.2 29.3 29.4 29.5 29.6 29.7 29.8 29.9 3000 Özet . . . . . . . . . . . . . . . . . . Adlandırma . . . . . . . . . . . . . . PEP’lerin Numaralandırılması . . . Takvim . . . . . . . . . . . . . . . . Uyumluluk ve Geçiş . . . . . . . . . Gerçekleme Dili (Implementation) Üst-Katkılar . . . . . . . . . . . . . Kaynaklar . . . . . . . . . . . . . . . Telif Hakkı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

398 404 409 416 . 416 . 416 . 417 . 417 . 417 . 418 . 418 . 418 . 419 420 . 421 . 422 . 424 . 427 . 430 . 432 433 . . . . Betiği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 . 436 . 438 . 439 . 441 . 444 . 445 . 446 . 447 . 447 . 448 . 448 . 448 450 . 450 . 451 . 453 . 456 . 458

30 Python ve OpenOffice 30.1 PyUno’nun Kurulumu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.2 OpenOffice’yi Dinleme Kipinde Açmak (listening mode) . . . . . 30.3 OpenOffice’ye Bağlanmak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.4 Karakter Biçimlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.5 Karakterleri Renklendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.6 PyUno, Python ve OpenOffice Hakkında Bilgi Veren Kaynaklar 31 Python’da Paket Kurulumu - Kullanımı 32 reStructuredText 32.1 Giriş . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.2 RestructuredText Dosyaları ve rst2html 32.3 Paragraf Stilleri . . . . . . . . . . . . . . 32.4 Listeler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.5 Köprüler/Bağlantılar . . . . . . . . . . . 32.6 Değişkenler . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.7 Kod Alanları . . . . . . . . . . . . . . . . 32.8 Dipnotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.9 Resimler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.10 Yorumlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.11 Alıntılar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.12 Tablolar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Sphinx 33.1 Sphinx Hakkında . . . . 33.2 Sphinx Nasıl Kurulur? . 33.3 Sphinx Nasıl Kullanılır? 33.4 conf.py Dosyası . . . . . 33.5 index Dosyası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

vi

33.6 Özel Yönergeler (Directives) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 Dizin 465

vii

viii .

E˘ er kullandı˘ ınız sürüm s g g g Python’un 3. ¸ TEMEL KONULAR .x sürümleri içindir.Uyarı: A¸a˘ ıdaki bilgiler Python’un 2.x sürümlerinden biriyse suradaki belgeleri inceleyebilirsiniz.

çok iyi derecede Python s g g bilenlere i¸ olana˘ ı sundu˘ unu hemen söyleyelim.1 Python Hakkında Python’ın ba¸ geli¸tiricisi Guido Van Rossum adlı Hollandalı bir programcıdır. Python programlama dili. Monty Python g adlı altı ki¸ilik bir ˙ s Ingiliz komedi grubunun Monty Python’s Flying Circus adlı gösterisinden alıyor ismini. okurun programlama konusunda hiç bir bilgisi olmadı˘ ı varsayılarak ve herkesin anlayabilece˘ i bir üslupla hazırlanmı¸tır. kolay ö˘ renilmesi ve program geli¸tirme sürecini hızlandırg s ması ile tanınan bu dil Windows. Buradaki bilgiler.html g adresindeki foto˘ raflarını inceleyebilirsiniz. Python programlama diline merak duyan okurlara bu dilin temellerini sa˘ lam ve hızlı g bir sekilde ö˘ retmeyi amaçlıyoruz. Söz diziminin sade olması. bugün Google’dan NASA’ya. Her ne kadar ülkemizde henüz yeterli ilgiyi görmese de. Ayrıca s bu dilde yazılan kodlar ba¸ka dillere göre hem daha okunaklı hem de daha temizdir. Bu belgelerden yararlanabilmek için önceden bir program¸ g lama dili biliyor olmanız gerekmez. Dolayısıyla tek bir platformda geli¸tirdi˘ iniz bir Python uygulaması. ama bu programlama dillerine göre hem daha kolaydır hem de program s g geli¸tirme sürecini bir hayli kısaltır. E˘ er Guido Van s s g Rossum’un neye benzedi˘ ini merak ediyorsanız. bu ve buna benzer üstünlükleri sayesinde pek çok kimsenin gözdesi haline I¸ gelmi¸tir.. g g s 1. s Son yıllarda Türkiye’de de ilgi uyandırmaya ba¸layan bu dil yava¸ yava¸ üniversite müfredatıns s s daki yerini alıyor. Üstelik bu dil ayrı bir derleyiciye de ihtiyaç duymaz. s g g Mesela Python’ın geli¸tiricisi Guido s 2 .python. Python programlama dili. GNU/Linux ve MacOs X gibi pek çok farklı i¸letim sistemi üzs erinde çalı¸abilmektedir. g Burada. C ve C++ gibi daha yerle¸ik ve köklü dillere kıyasla çok uzun bir s geçmi¸e sahip de˘ ildir. Guido Van Rossum’un çok sevdi˘ i. onun http://www.org/~guido/pics. Google’ın da Python’a özel bir önem ve de˘ er verdi˘ ini. YouTube’dan Hewlett Packard’a kadar pek çok kurum ve sirkette Python program¸ lama dilinden yararlanıldı˘ ını görüyoruz.BÖLÜM 1 Temel Bilgiler Python 1990 yılından bu yana büyük bir topluluk tarafından geli¸tirilen kıvrak ve dinamik bir s dildir.. s s g üzerinde hiç bir de˘ i¸iklik yapmaya gerek olmadan veya küçük de˘ i¸ikliklerle ba¸ka platformgs gs s larda da çalı¸abilecektir. s ˙ste Python. Python kelimesi aslında ço˘ u ki¸inin zannetti˘ inin aksine piton yılanı ang s g lamına gelmiyor. g Her ne kadar Python programlama dili ile ilgili ço˘ u görsel malzemenin üzerinde bir piton g resmi görsek de.

Hele ki Pardus s g gibi. Guido Van Rossum’un bu kelimeyi nasıl telaffuz etti˘ ini merak ediyg orsanız da http://video.. Çünkü GNU/Linux bölümünde Windows kullanıcılarının. (Guido Van Rossum’un s özgeçmi¸ine http://www. Sözün özü.org/~guido/Resume. e˘ er dikkatsiz davranırsanız epeyce ba¸ınızı a˘ rıtabilir.com/videoplay?docid=-6459339159268485356# adresindeki tanıtım videosunu izleyebilirsiniz. ben size her iki bölümü de okumanızı tavsiye ederim. ˙ Ingilizce bilenler bu sesi think [dü¸ünmek] kelimesinden hatırs layacaklardır.Van Rossum 2005 yılının Aralık ayından beri Google’da çalı¸ıyor.howjsay. O yüzden hem Windows hem de s g GNU/Linux hakkında bilgi sahibi olmanın zararını de˘ il.3 Python Nereden ˙ndirilir? I Python’ı kullanabilmek için.html adresinden eri¸ebilirsiniz. ana dili Türkçe olanlar için pek kolay de˘ il. Biz s burada Python’ın hem GNU/Linux’a hem de Windows’a nasıl kurulaca˘ ını ayrı ayrı inceleyeg ce˘ iz. Ancak Python GNU/Linux da˘ ıtımlarında çok önemli bazı g parçalarla etkile¸im halinde oldu˘ u için kaynaktan derleme pek tavsiye edilmez. o yüzden Pardus veya Ubuntu kullanıyorsanız g Python’ı kurmanıza gerek yok.3.1 GNU/Linux’ta Python’ı Kurmak Python hemen hemen bütün GNU/Linux da˘ ıtımlarında kurulu geliyor.python. hangi i¸leg s s tim sistemini kullanıyor olursanız olun. Türkçe’de yer almayan ve okunu¸u g s peltek s’yi andıran th sesi var.com/ adresini ziyaret edebilir. g Ancak GNU/Linux sistemlerinde kurulu olarak gelen Python ço˘ unlukla en yeni sürüm de˘ ildir. E˘ er Python’ı kurmanız gerekirse http://www. “Ben illa ki en g g . Ana dili Türkçe olanlar think kelimesini genellikle tink seklinde telaffuz eder. Ancak her ne kadar GNU/Linux ve Windows bölümlerini ayırmı¸ da olsak. g E˘ er “python” kelimesinin ˙ g Ingilizce telaffuzunu dinlemek istiyorsanız http://www. Ancak bu kelimeyi hakkıyla telaffuz etmek. Ayrıca yazdı˘ ınız bir programın sadece tek bir g i¸letim sistemine ba˘ ımlı olmaması önemli bir özelliktir. g g E˘ er mutlaka ama mutlaka Python’ın daha yeni bir sürümüne ihtiyacınız yoksa eski de olsa g da˘ ıtımınızla birlikte gelen Python sürümünü kullanmanızı öneririm. g Öncelikle GNU/Linux’tan ba¸layalım: s 1. ˙ste I¸ biz de bu bölümde Python’ı nereden indirip sistemimize nasıl kuraca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Ama e˘ er. bu programlama dilinin sistemimizde kurulu olması gerekiyor.2 Python Nasıl Okunur? Geli¸tiricisi Hollandalı olsa da Python ˙ s Ingilizce bir kelimedir. 1. g g g Python Windows ve GNU/Linux i¸letim sistemlerine kurulma açısından farklılıklar gösterir.python. Elbette siz de dilinizin döndü˘ ü bir telaffuzu tercih etmekte özgürsünüz. ¸ Asıl söyleni¸inin dı¸ında bu kelimeyi tamamen Türkçele¸tirerek piton seklinde telaffuz edenler s s s ¸ de var. Dolayısıyla bu kelimenin telaffuzunda ˙ Ingilizce’nin kuralları geçerli. ¸ Dolayısıyla Python kelimesini de paytın seklinde telaffuz edebilirsiniz. faydasını göreceksiniz. sistemin belkemi˘ ini Python’ın olu¸turdu˘ u bir da˘ ıtımda Python’ı kaynaktan derlemeye g s g g çalı¸mak.google..org/download adresinden Python’ın kayg nak dosyalarını indirebilirsiniz. Çünkü bu kelime içinde. Mesela Pardus ve g Ubuntu’da Python’ın kurulu oldu˘ unu biliyoruz. Windows bölümünde ise GNU/Linux kullanıcılarının ilgisini çekebilecek kısımlar olabilir. GNU/Linux siss g s g temlerinde en kestirme yol da˘ ıtımın kendi Python paketlerini kullanmaktır.) s s 1.

ben size Ubuntu GNU/Linux’u dens s g emenizi önerebilirim.org/download ¸ • Bu adreste. Python’ı kurarken. sadece Next tu¸larına basarak kurulumu gerçekgs s le¸tirebilirsiniz.x compressed source tarball (for Linux.org. kesinlikle da˘ ıtımınızla birlikte gelen Python sürümünü kullans g malısınız. Windows i¸letim sisteminde Python programlama dili g s kurulu olarak gelmez.ubuntu. Resmi sitedeki indirme adresinde [http://www.6 sürümünü tavsiye ederim. s E˘ er Python programlama dilinin hangi sürümünü kullanmanız gerekti˘ i konusunda kararsıg g zlık ya¸ıyorsanız.ubuntu.python.x.org/download] programın Microsoft Windows i¸letim sistemiyle uyumlu s sürümlerini bulabilirsiniz. sistemdeki eski Python sürümünü silip üzerine g g yazmamı¸ olur ve iki farklı sürüm yan yana varolabilir. öntanımlı ayarlarda herhangi bir de˘ i¸iklik yapmadan. ben size 2.x. Bu noktada bir uyarı yapmadan geçmeyelim: Daha önce de dedi˘ imiz gibi./configure make make altinstall Ancak bir noktaya dikkatinizi çekmek isterim: Python’ın düzgün kurulabilmesi için make altinstall komutunu yetkili kullanıcı veya root olarak çalı¸tırmalısınız. üzerinde Python 2. Bu yüzden Python’ı kaynaktan derg g g lemek bazı riskler ta¸ıyabilir. make g altinstall komutu. Python özellikle g bazı GNU/Linux da˘ ıtımlarında pek çok sistem aracıyla sıkı sıkıya ba˘ lantılıdır. Python otomatik olarak C:\Python2x dizini içine kurulacaktır. g Windows kullanıcıları resmi sitedeki indirme adresinde yer alan Python kurulum beti˘ ini bilg gisayarlarına indirdikten sonra kurulum dosyasına çift tıklayarak ve ekrandaki yönergeleri takip ederek Python’ı kurabilirler. Bunun için.x Windows installer (Windows binary – does not include source) yazan ba˘ lantıya tıklamak olacaktır. kaynaktan Python derleyes g g ¸ cekseniz. sisteminizdekinden g g g daha yeni (veya daha eski) bir Python sürümü kurmanız da elbette mümkündür. Yalnız g ¸ s burada make install yerine make altinstall komutunu kullandı˘ ımıza dikkat edin. Bu adresten Python’ı indirmek isteyen ço˘ u Windows kullanıcısı g için en uygunu. s E˘ er her sey yolunda gittiyse Python’ın farklı bir sürümü sistemimize kurulmu¸ oldu. Böylece yeni kurdu˘ unuz Python.2 Windows’ta Python’ı Kurmak GNU/Linux da˘ ıtımlarının aksine.com adresinden. g g kullandı˘ ınız da˘ ıtımın belkemi˘ i durumunda olabilir. s 1. E˘ er yukarıda anlatıldı˘ ı sekilde.3.python.tr adresinden ula¸abilirsiniz. kar¸ı kar¸ıya oldu˘ unuz risklerin farkında olmalısınız.python. Bu önemli ayrıntıyı kesinlikle gözden s kaçırmamalısınız.org] indirmemiz gerekiyor. Ubuntu’nun depolarında Python’ın en yeni sürümlerini rahatlıkla bulabilirsiniz. • Öncelikle su adresi ziyaret ediyoruz: http://www. yerel Türkiye sitesine ise http://www. Python’ı kurmak çok kolaydır. kullandı˘ ınız GNU/Linux da˘ ıtımına. Ayrıca GNU/Linux üzerinde s s g kaynaktan program derlemek konusunda tecrübeli de˘ ilseniz ve e˘ er yukarıdaki açıklamalar g g size kafa karı¸tırıcı geliyorsa. Python sürümlerini ba¸a ba¸ takip etti˘ i için. Python kurulurken klasör ve dosyalara sürüm numarasının da eklenmesini sa˘ lar.5 ve üstü bütün sürüms .tgz dosyasını bilgisayarımıza indiriyoruz. Dolayısıyla Python’ı Windows’ta kullanabilmek için bu programı sitesinden [http://www. Aslında 2. Unix or OS X) yazan ba˘ lantıya tıklayarak ilgili . g • Daha sonra bu sıkı¸tırılmı¸ dosyayı açıyoruz ve açılan dosyanın içine girip. orada sırasıyla s s a¸a˘ ıdaki komutları veriyoruz: s g . Yani Python. Ubuntu’nun resmi sitesine http://www. üzerinde Python 2.yeni sürümü kullanaca˘ ım!” derseniz.

com/py3/icindekiler_python.6. ˙ Ikincisi. "credits" or "license" for more information. g s g s 1. bu kaydetti˘ imiz metin dosyasını konsoldan çalı¸tırabiliriz. Öncelikle GNU/Linux kullanıcılarından ba¸layalım. istersek Python kodlarını bir metin s g s dosyasına da kaydedebilir.5 (r265:79063.4 Python Nasıl Çalı¸ tırılır? s Bu bölümde hem GNU/Linux. Komutlarımızı bu i¸aretten hemen g s sonra. ¸ s g python yazıp ENTER tu¸una basarak Python programlama dilini ba¸latıyoruz. Bunun dı¸ında. “python” kelimesini yanlı¸ yazmı¸ olabilirsiniz. Windows açısından “python” kelimesini büyük veya g küçük harflerle yazmanızın bir önemi olmayabilir. O yüzden sisteminizde g . 01:57:29) [GCC 4. bo¸ luk bırakmadan yazaca˘ ız. E˘ er Python’ın 3. s g s g E˘ er python komutunu verdi˘ inizde yukarıdaki ekran yerine bir hata mesajıyla kar¸ıla¸ıyorg g s s sanız iki ihtimal var: Birincisi.x sürümlerinden birini kullanmak istiyorsanız g http://www. s s s “phyton” veya “Python” yazmı¸ olabilirsiniz.4. Yalnız GNU/Linux sistemlerinde g Python’ın kurulu olmama ihtimalinin sıfıra yakın oldu˘ unu söyleyeyim. hem de Windows kullanıcılarının Python’ı nasıl çalı¸tırması gereks ti˘ ini tartı¸aca˘ ız.4. e˘ er ilk maddede söylenenlerin geçerli olmadı˘ ından eminseniz. Kar¸ımıza suna benzer s s s ¸ bir ekran gelmeli: Python 2.1 GNU/Linux’ta Python’ı Çalı¸ tırmak s E˘ er GNU/Linux i¸letim sistemi üzerinde KDE kullanıyorsak Python programını çalı¸tırmak için g s s önce ALT+F2 tu¸larına basıp. Biz burada konuları anlatırken Python’ın 2. Do˘ ru kelimenin tamamen küçük harflerden olu¸s g s tu˘ una özellikle dikkat etmemiz gerekiyor.3] on linux2 Type "help". çok dü¸ük bir ihtimal g g s olmakla birlikte. Python sisteminizde kurulu de˘ il demektir. Ancak Python’ın 2.ler kullanıma uygundur.6 sürümü su anda mevcut sürümler arasında en ¸ olgunudur. “pyton”. Bu g s i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını daha sonra konu¸aca˘ ız. s Yeri gelmi¸ken önemli bir uyarıda bulunalım: Python’ın 2. ama GNU/Linux açısından büyük-küçük harf ayrımı son derece önemlidir. Buradaki >>> i¸areti g g s Python’ın bizden komut almaya hazır oldu˘ unu gösteriyor. "copyright".6 sürümünü temel alacak olsak da Python’ın ba¸ka sürümlerini kullananlar da buradaki belgelerden faydalanabilir.5 oldu˘ unu görüyoruz. çıkan ekranda su komutu vererek bir konsol ekranı açıyoruz: s ¸ konsole E˘ er kullandı˘ ımız masaüstü GNOME ise ALT+F2 tu¸larına bastıktan sonra vermemiz gereken g g s komut sudur: ¸ gnome-terminal Bu sekilde komut satırına ula¸tı˘ ımızda.x numaralı sürümleri ile 3.6. Apr 3 2010. >>> Bu ekranda kullandı˘ ımız Python sürümünün 2. s 1. Mesela yanlı¸lıkla “pyhton”.html adresindeki belgelerle çalı¸abilirsiniz.istihza.x numaralı s sürümleri birbirinden farklıdır.

g g ¸ ˙ Ikincisi./configure. ¸ Gelelim Microsoft Windows kullanıcılarına. • TAMAM’a basıp çıkın. siz Python’ı kaynakg g tan derlemek istiyor olabilirsiniz.x/Python (Command Line) yolunu takip ederek s Python’ın komut satırına ula¸abilirler. • Bu de˘ i¸ikliklerin geçerlilik kazanabilmesi için açık olan bütün MS-DOS pencerelerini kapgs atıp yeniden açın. .) g g s • “Geli¸mi¸” sekmesine girin ve “Ortam De˘ i¸kenleri” dü˘ mesine basın.x. E˘ er öyleyse http://www. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip ederek.Python’ın kurulu olmadı˘ ına kesinkes karar vermeden önce. önünüzde g g g g iki seçenek var: Birincisi.4.x compressed source tarball (for Linux.. g E˘ er kullandı˘ ınız GNU/Linux da˘ ıtımında Python’ın kurulu olmadı˘ ına eminseniz. (E˘ er klasik görünümde de˘ ilsg g eniz Sistem simgesini bulmak için “Performans ve Bakım” kategorisinin içine bakın veya Denetim Masası açıkken adres çubu˘ una do˘ rudan “sistem” yazıp ENTER tu¸una basın. durumunuzun birinci madde kapg samına girmedi˘ inden emin olmalısınız. Çünkü sizin sisteminizde Python’ın hiç bir sürümü kug rulu olmadı˘ ı için. Burada farklı olarak make altinstall yerine make install komutunu kullandı˘ ımıza dikkat edin. Not: E˘ er bu i¸lemler size karı¸ık geldiyse. Python o anda sisteminizde kurulu olmasa bile.org/download adresinden g “Python 2.2 Windows’ta Python’ı Çalı¸ tırmak s Python’ı yukarıda verdi˘ imiz indirme adresinden indirip bilgisayarlarına kurmu¸ olan Wing s dows kullanıcıları.tgz dosyasını bilgisayarınıza indirin ve klasörü açıp orada sırasıyla . s Ayrıca alternatif olarak. O yüzden öncelikle da˘ ıtımınızın paket depolarında “python” kelimesini kullag narak bir arama yapın ve kullandı˘ ınız da˘ ıtıma uygun bir sekilde Python paketini kurun. make ve make install komutlarını verin.C:\Python26. cmd komutuyla ula¸tı˘ ınız MS-DOS s s s g ekranında su komutu verdi˘ inizde de kar¸ınıza Python’ın komut satırı gelecektir: ¸ g s c:/python26/python E˘ er yukarıda yaptı˘ ımız gibi uzun uzun konum belirtmek yerine sadece python komutunu g g kullanmak isterseniz Python’ı YOL’a (PATH) eklemeniz gerekir. resimli ve daha ayrıntılı bir anlatım için Windows’ta g s s Python’ı YOL’a Eklemek adlı makalemizi inceleyebilirsiniz. Python kullandı˘ ınız da˘ ıtımın paket depolarında bulunsa bile. Unix or OS X)” ba˘ lantısına tıklayarak. 1. kullandı˘ ınız da˘ ıtımın paket depog g larında olabilir. biz size da˘ ıtımınızın depolarında bulunan Python sürümünü kulg g lanmanızı siddetle tavsiye ediyoruz. s s gs g • “Sistem De˘ i¸kenleri” bölümünde “Path” ö˘ esini bulup buna çift tıklayın. Ba¸lat/Programlar/Python 2. Peki Python’ı nasıl YOL’a ekleyece˘ iz? Söyle: g ¸ • Denetim Masası içinde “Sistem” simgesine çift tıklayın.. g . gs g • “De˘ i¸ken De˘ eri” ifadesinin hemen kar¸ısındaki kutucu˘ un en sonuna su girdiyi ekleyin: gs g s g ¸ . elle kuraca˘ ınız yeni sürümün eski bir sürümle çakı¸ma riski de yok. O g g s yüzden make altinstall yerine do˘ rudan make install komutunu kullanabilirsiniz. Ancak g daha önce de dedi˘ imiz gibi.python.

s g g 2.6. Mesela yanlı¸lıkla “pyhton”. “pyton” veya s s s “phyton” yazmı¸ olabilirsiniz. Buradaki >>> i¸areti g g s Python’ın bizden komut almaya hazır oldu˘ unu gösteriyor. E˘ er programlar listesinde veya C:\ dizini içinde “Python26” diye g bir sey yoksa Python’ı kuramamı¸sınız demektir. s g s 3. s g python yazıp ENTER tu¸una bastı˘ ınızda kar¸ınıza söyle bir ekran geliyor olmalı: s g s ¸ Python 2. bo¸ luk bırakmadan yazaca˘ ız.1500 32 bit (Intel)] on win32 Type "help". .E˘ er yukarıdaki i¸lemleri ba¸arıyla gerçekle¸tirdiyseniz.5 (r265:79096. “python” kelimesini yanlı¸ yazmı¸ olabilirsiniz. Ancak bu i¸lemi s s kaba kuvvete ba¸vurmadan yapmanın bir yolu olmalı. Önce import sys. istersek Python kodlarını bir metin s g s dosyasına da kaydedebilir.5 oldu˘ unu görüyoruz. ardından da ENTER tu¸una basmak (Windows) s s 3. de˘ il mi? s g Komut satırından çıkmanın birkaç farklı yolu vardır: 1. E˘ er yukarıda anlattı˘ ımız YOL’a ekleme adıms g g larını uygulamak konusunda sıkıntı ya¸ıyorsanız. Komutlarımızı bu i¸aretten hemen g s sonra. Python’ı YOL’a ekleyememi¸ olabilirsiniz. Ayrıca C:\ dizininin içini de kontrol edin. kolayınıza hangisi geliyorsa onu seçebilirsiniz. g s Bu i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını daha sonra konu¸aca˘ ız. kistihza [at] yahoo [nokta] com adresins den bana ula¸abilirsiniz. Ben sizin yukarıdaki komutu düzgün bir sekilde çalı¸tırabilmi¸ oldu˘ unuzu varsayıyorum. quit() yazıp ENTER tu¸una basmak (Bütün i¸letim sistemleri) s s 5. Ben size elimden geldi˘ ince yardımcı olmaya çalı¸ırım. Peki bu komut satırından çıkmak istersek ne yapaca˘ ız? Elbette do˘ rudan g g g g komut penceresi üzerindeki çarpı tu¸una basarak bu ortamı terk edebilirsiniz. ¸ s s g 1. "copyright". Bu durumda Python’ı yeniden kurmayı ¸ s deneyebilirsiniz. CTRL+Z tu¸larına basmak (GNU/Linux) s 4. Mar 19 2010.6. ardından da sys. 21:48:26) [MSC v. "credits" or "license" for more information. >>> Bu ekranda kullandı˘ ımız Python sürümünün 2.5 Python’dan Nasıl Çıkılır? Farklı i¸letim sistemlerinde python komutunu vererek Python’ın komut satırına nasıl eri¸ebiles s ce˘ imizi ö˘ rendik. s g s g E˘ er python komutunu verdi˘ inizde yukarıdaki ekran yerine bir hata mesajıyla kar¸ıla¸ıyorg g s s sanız üç ihtimal var: 1. bu kaydetti˘ imiz metin dosyasını komut satırından çalı¸tırabiliriz. Önce CTRL+Z tu¸larına. Orada Python26 adlı bir klasör g görüyor olmalısınız. Ba¸lat/Programlar yolu içinde bir “Python26” girdisi olup s s olmadı˘ ına bakın. Komut ekranı üzerindeki çarpı dü˘ mesine basmak (kaba kuvvet) g 2. Bunun dı¸ında. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip cmd g s s s s s komutunu vererek ula¸tı˘ ınız MS-DOS ekranında.exit() komutlarını vermek (Bütün i¸letim sistemleri) s Siz bu farklı yöntemler arasından. Python’ı kuramamı¸ olabilirsiniz. Bu yüzden “python” kelimesini do˘ ru yazdı˘ ınıza emin olun.

E˘ er siz bir Java programcısı iseniz Jython’ın ne oldu˘ unu ara¸tırın. Tercihen VirtualBox gibi bir sanalla¸tırma aracı ile kurdu˘ unuz bir GNU/Linux da˘ ıtımı üzs g g erinde Python kurulumuna ili¸kin bazı denemeler yapın. kurulu gelen.Net çatısı ile a¸inalı˘ ınız varsa IronPython’ın ne g s g oldu˘ unu ara¸tırın. s s s g g . Windows dizinleri YOL’a nasıl ekleniyor? YOL’a eklenen dizinler birbirinden hangi i¸aret ile ayrılıyor? Bir dizinin YOL üstünde olup olmaması s neyi de˘ i¸tiriyor? Sitesinden indirip kurdu˘ unuz Python sürümünü YOL’a eklemeyi deneyin.python.6 sürümü var. g http://www. Örne˘ in Python’ın resmi sitesinden s g dilin kaynak kodlarını indirip programı kaynaktan derleyin. Python’ın GNU/Linux. Ama önce s g bölüm sorularına bakalım. yoksa ba¸ka bir paketin ba˘ ımlılı˘ ı olarak mı sisteme kuruluyor? E˘ er Python kurus g g g lumla birlikte geliyorsa. Windows’ta Python’ın hangi araçlarla birlikte kuruldu˘ unu kontrol edin. Python’ın ba¸ka hangi platformlara s ait sürümlerinin oldu˘ unu inceleyin.6 Bölüm Soruları 1. Windows ve Mac OS X sürümleri oldu˘ unu biliyoruz. Siz Python’ın sitesinden farklı bir Python sürümü indirdi˘ inizde Python’ın öntanımlı sürümüne ve kaynaktan derg lenen sürümüne ayrı ayrı nasıl ula¸abilece˘ inizi dü¸ünün. Kullandı˘ ınız i¸letim sisteminde Python’ı kaç farklı biçimde çalı¸tırabildi˘ inizi kontrol edin. g s 5. s s g s 8. Kullandı˘ ınız da˘ ıtımda Python kurulumla birlikte mi g g g geliyor. sisteminizde Python programlama g g dilinin kurulu olup olmadı˘ ını denetleyin. gs g Bu i¸lem sırasında ne gibi sorunlarla kar¸ıla¸tı˘ ınızı de˘ erlendirin. Localhost’tan hizmet veren “pydoc” (Module Docs) sunucusunu çalı¸tırın ve bunun ne i¸e yaradı˘ ını anlamaya çalı¸ın. E˘ er siz bir Windows kullanıcısıysanız ve .Böylece Python’ı nereden indirece˘ imizi. g g s 6. 1. nasıl kuraca˘ ımızı ve Python’ın komut satırını nasıl g g ba¸latıp kapatabilece˘ imizi ö˘ renmi¸ olduk. Python’a ili¸kin en temel bilgileri edinmi¸ oldu˘ us g g s s s g muza göre artık Python’la daha ciddi i¸ler yapmaya do˘ ru ilk adımlarımızı atabiliriz. Python’ın hangi sürümü? Da˘ ıtımınızın depolarındaki en g yeni Python sürümü hangisi? 3.org/download adresini ziyaret ederek. Sistemde kurulu olarak gelen Python sürümüyle. sizin kaynaktan derledi˘ iniz Python sürümünün birbiriyle çakı¸maması için g s gerekli önlemleri alın. g s s g 7. s g s 4. Windows’ta YOL (PATH) yapısını inceleyin. Diyelim ki sisteminizde Python’ın 2. E˘ er GNU/Linux da˘ ıtımlarından birini kullanıyorsanız. Sizce Python’ın bu kadar farklı i¸letim sistemi ve platform g s üzerinde çalı¸abiliyor olması bu dilin hangi özelli˘ ini gösteriyor? s g 2. Kurulumla birlikte g gelen çevrimdı¸ı ˙ s Ingilizce kılavuzları inceleyin.

01:57:29) [GCC 4. "credits" or "license" for more information. O i¸aret.5 (r265:79063. s g Ne oldu? Python bir satır bo¸luk bırakarak alt satıra geçti. Apr 3 2010. etkg s g s ile¸imli kabu˘ un görüntüsünü temsil ediyor. ekrana bir seyler yazdırmamızı sa˘ lamaktır. g 2. Bu komut satırına s g s teknik dilde etkile¸ imli kabuk (interactive shell) veya yorumlayıcı (interpreter) adı verilir. s Simdi önceki bölümde anlattı˘ ımız yöntemlerden herhangi birini kullanarak Python’ın etk¸ g ile¸imli kabu˘ unu açalım ve suna benzer bir ekranla kar¸ıla¸alım: s g ¸ s s istihza@istihza:~$ python Python 2.BÖLÜM 2 Python’a Giri¸ s Bir önceki bölümde Python’ın komut satırına nasıl ula¸aca˘ ımızı görmü¸tük. >>> Komutlarımızı bu >>> i¸aretinden hemen sonra. hiç bo¸luk bırakmadan yazmaya ba¸layas s s ca˘ ımızı daha önce söylemi¸tik. o da yaptı.1 print Komutu print komutunun görevi. s Not: Yukarıdaki komutta gördü˘ ümüz >>> i¸aretini kendimiz yazmayaca˘ ız. Bizim sadece print yazmamız yeterli. Simdi de bo¸ bir satır bırakmak yerine ekrana bir seyler yazmasını söyleyelim Python’a: ¸ s ¸ 9 . de˘ il mi? Bunu ona yapmasını biz s g söyledik.. Bu bölümde inceleyece˘ imiz ilk komutumuzun adı print. "copyright".3] on linux2 Type "help". Simdi isterseniz birkaç parmak alı¸tırması yapıp kendimizi g s ¸ s Python’a ısındıralım.6.4.. Mesela bu komutu tek ¸ g ba¸ına kullanmayı deneyelim: s >>> print yazıp hemen ENTER tu¸una basalım.

Lütfen giri¸ yapın!’ s s Bu komut da bize istedi˘ imiz çıktıyı ba¸arıyla verecektir.istihza. Zaten yukarıdaki komutu verdikten sonra bir hata alıyorsanız.>>> print "Programa ho¸geldiniz.x de˘ il. g g g muhtemelen kullandı˘ ınız Python sürümü 2. g g 3. Dedi˘ imiz gibi. E˘ er mutlaka tek tırnak kullanmak istiyorsak. Lütfen giri¸ yapın!" s s Bu satırı yazıp ENTER tu¸una bastıktan sonra ekranda Programa ho¸geldiniz.x’tir. Bunu çift tırnak kullanarak su sekilde gösterebiliriz: ¸ ¸ >>> print "˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini" I Bu komut bize hatasız bir sekilde ˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini çıktısını verir. Ancak tırnak seçiminde bazı noktalara da dikkat etmemiz gerekiyor." Bu komut bize söyle bir hata mesajı verecektir: ¸ File "<stdin>". söyle bir örnekte de çift tırnak bize zorluk çıkarır: ¸ ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de "print" komutudur. Diyelim ki “˙ Istanbul’un 5 günlük hava tahmini” ifadesini ekrana yazdırmak istiyoruz. “˙ Istanbul’un” kelimesindeki kesme i¸aretinden ötürü Python’ın tırnakların s nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ini anlamamasıdır. Lütfen giri¸ yapın! s s s çıktısını görmemiz gerekiyor." ^ SyntaxError: invalid syntax Bu cümleyi düzgün olarak gösterebilmek için yukarıdaki komutu söyle yazmamız gerekir: ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de \"print\" komutudur. g http://www. kullanaca˘ ınız tırg s g g nak tipi konusunda özgürsünüz. line 1 print ’˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini’ I ^ SyntaxError: invalid syntax Bunun sebebi.com/py3/icindekiler_python. E˘ er burada çift tırnak i¸aretini koymazsak veya koyg s mayı unutursak Python bize bir hata çıktısı gösterecektir. line 1 print "Python’daki önemli komutlardan biri de "print" komutudur. çok büyük bir ihtimalle tırnakları düzgün yerle¸tirmemi¸sinizdir. Tırnak seçiminde özgürüz: >>> print ’Programa ho¸geldiniz. Biz istersek yukarıdaki örnekte çift tırnak yerine tek tırnak (‘) da kullanabiliriz.html adresindeki Python 3." . E˘ er öyleyse. Gördü˘ ünüz gibi print komutunun ardından gelen “Programa ho¸geldiniz. s g g kodu su hale getirmemiz gerekir: ¸ ˙ >>> print ’Istanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ Aynı sekilde. Lütfen giri¸ yapın!” g s s ifadesini çift tırnak içinde belirtiyoruz.x belgelerinden yararlanabilirsiniz. Ancak aynı ¸ I i¸lemi tek tırnakla yapmaya çalı¸ırsak söyle bir hata mesajı alırız: s s ¸ File "<stdin>". s s Not: E˘ er yukarıdaki komutu do˘ ru yazdı˘ ınız halde hata alıyorsanız.

kendilerinden sonra gelen karakterlerin g s Python tarafından normalden farklı algılanmasını sa˘ lar.. cümle içinde geçen tırnak i¸aretlerine dikkat etmemiz gerekti˘ ini bilelim ¸ s g yeter. Zaten birkaç bölüm sonra bu kaçı¸ dizilerinden ayrıntılı olarak söz edece˘ iz. print komutu Python’daki en önemli ve en temel komutlardan biridir. Biraz ilerde aradı˘ ın tırna˘ ı bulacaksın!“ g g g g 2. Sen yoluna devam et. cümleyi ba¸latan ve bitiren tırnak i¸aretleriyle karı¸maz. s g Biz su anda sadece. Dedi˘ imiz gibi. Mesela su örnekler birer karakter dizisidir: g ¸ ¸ "Python" "Perl" "Ruby" "23" . Buna bens s s s zer hatalardan kaçmamızı sa˘ layan bu tür i¸aretlere Python dilinde Kaçı¸ Dizileri (Escape Seg s s quences) adı verilir. cümle içinde g s geçen tırnak i¸aretleri. Yani Linux’un s g kelimesindeki kesme i¸aretiyle kar¸ıla¸an Python’a söyle demi¸ oluyoruz: “Bu tırnak senin s s s ¸ s aradı˘ ın tırnak de˘ il. Yabancılar buna string adı veriyor. Bu bölümde “karakter dizisi” diye bir seyden söz edece˘ iz. ¸ g Aslında biz karakter dizisinin ne oldu˘ unu biliyoruz. Linux’un kelimesindeki kesme i¸aretinden (‘) ötürü g s Python tırnakların nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ini anlayamaz. Python’ın kafasını karı¸tırmas g s mak için burada kaçı¸ dizilerinden yararlanarak düzgün çıktı almayı sa˘ lıyoruz. Tanımından da anla¸ılaca˘ ı gibi. bundan sonraki konug g ları daha rahat anlayabilmemiz için bazı kavramlardan söz etmemiz faydalı olabilir. Python’la g yazdı˘ ınız programlarda kullanıcılarınıza herhangi bir mesaj göstermek istedi˘ inizde bu print g g komutundan yararlanacaksınız. Yukarıda print komutunu i¸lerken bu karakg s ter dizilerini zaten kullandık. Simdilik bu kaçı¸ dizisi kavramını çok fazla kafamıza takmadan yolumuza ¸ s devam edelim.. Yani bu i¸aret sayesinde. tırnak içinde gösteres s g bildi˘ imiz her sey bir karakter dizisi olabilir. “Linux’un güçlü yanları” s g cümlesini tek tırnak içine aldı˘ ımız için. Dilerseniz bu önemli komutla birkaç örnek daha yapalım elimizi alı¸tırmak için: s >>> print "GAME OVER" GAME OVER >>> print "FINISH HIM!" FINISH HIM! >>> print "Linux’un güçlü yanları" Linux’un güçlü yanları >>> print ’Linux\’un güçlü yanları’ Linux’un güçlü yanları Yukarıdaki son örnekte “\” i¸aretini neden kullandı˘ ımızı biliyorsunuz. karakter dizileri. Oradaki örneklerden de görece˘ iniz gibi.2 Karakter Dizileri Python’daki en önemli komutlardan biri olan print‘i ö˘ rendi˘ imize göre. tırnak g içinde gösterilen herhangi bir “¸ey”dir.Yukarıdaki iki örnekte gördü˘ ümüz “\” i¸aretleri.

yukarıdaki kodların çıktı vermedi˘ ini. Bu nedenle “c” de bir karakter dizisidir. Yani ilerde kodlarımızı bir dosyaya s kaydetti˘ imiz zaman. Önce s s g s s . g g Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> print "Python programlama dili" Python yukarıdaki gibi bir komutla kar¸ıla¸tı˘ ında iki basamaklı bir i¸lem gerçekle¸tirir.. Mesela: >>> print "k" k >>> print "456" 456 >>> print "Ruby" Ruby >>> print "˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini" I ˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini I Etkile¸imli kabukta çalı¸ırken. Yukarıs g daki örneklerden de gördü˘ ümüz gibi... s Python’da karakter dizilerini ekrana yazdırabilmek için print komutundan yararlanabilece˘ imizi g biliyorsunuz. herhangi bir seyi ekrana yazdırag g ¸ bilmek için mutlaka print komutundan yararlanmamız gerekti˘ ini görece˘ iz. Bir karakter dizisi tek bir karakterden olu¸abilece˘ i gibi. artık bu ö˘ eler birer karakter dizisi olmayacaktır. tırnak i¸areti ta¸ımalarıdır. E˘ er yukarıdaki örnekleri g s s g tırnak i¸aretsiz olarak kullanırsak. “@falanca” da. istersek yukarıdaki örnekleri print komutunu kullanmadan da s s ekrana yazdırabiliriz: >>> "Python" ’Python’ >>> "Perl" ’Perl’ >>> "Ruby" ’Ruby’ >>> "4243" ’4243’ Ancak bu durum sadece etkile¸imli kabuk için geçerlidir.."35" "@falanca" "c" Karakter dizilerinin ayırt edici özelli˘ i. birden g s g fazla karakterden de olu¸abilir. bir karakter dizisinin ne kadar uzun veya ne kadar kısa g oldu˘ unun hiçbir önemi yok.

Karakter dizilerini göstermek için tırnak i¸aretlerinden yararlanıyoruz demi¸tik. e˘ er yukarıdaki açıkg ¸ g g lamalar size kafa karı¸tırıcı geldiyse hiç endi¸e etmenize gerek yok.. g Demek ki Python bizim girdi˘ imiz “dünya” adlı karakter dizisini “d\xc3\xbcnya” seklinde görüyg ¸ ormu¸. Dolayısıyla elde etti˘ imiz çıktı. Hangi tırnak g s çe¸idini kullandı˘ ınızın çok fazla bir önemi yok. Yani söyle bir çıktı verir: ¸ Python programlama dili Etkile¸imli kabukta bir karakter dizisini print komutu olmadan kullandı˘ ımızda Python yalnızca s g birinci basama˘ ı gerçekle¸tirmi¸ olur." veya tek tırnak: >>> print ’Python güçlü bir programlama dilidir. Örne˘ in çift tırnak kulg lanabilirsiniz: >>> print "Python güçlü bir programlama dilidir. Yani Python bize söyle bir sey g ¸ g ¸ ¸ söylemi¸ olur: s “Sen simdi etkile¸imli kabu˘ a bir seyler yazdın. print komutunu kullanarak bu karakter dizisini kullanıcıya göstermedi˘ imiz için g ikinci basamak gerçekle¸mez. Okumaya devam edes s bilirsiniz. O yüzden. Ancak print g s gibi bir komut yardımıyla ekrana herhangi bir sey basmamı¸ olman da dikkatimden kaçmadı ¸ s de˘ il!“ g Basit bir örnek verelim: >>> "dünya" ’d\xc3\xbcnya’ Gördü˘ ünüz gibi. Böyle bir durumda yaptı˘ ı tek sey bu karakter dizisini g s s g ¸ okumaktır. Bu tırnak tipleri içinde en yaygın kullanılan çift tırnaktır. söz konusu karakter dizisini s g kullanıcının de˘ il. Ama Python bize bunların dı¸ında bir s s tırnak alternatifi daha sunar.""" Gördü˘ ünüz gibi.. karakter dizisini hangi tırnakla s g açtıysanız o tırnakla kapatmanızdır. Önemli olan. duruma göre kullanılan tırnak tipinin önem kazandı˘ ını gösteren söyle bir örnek verdi˘ imizi biliyorsunuz: g ¸ g . “dünya” kelimesi içindeki Türkçe karakter (“ü”) çıktıda düzgün görünmüyor.’ Bu tırnak tiplerini önceki örneklerimizde görmü¸tük. Üç tırnak: >>> print """Python güçlü bir programlama dilidir. Yalnız önceki bölümde.“Python programlama dili” adlı karakter dizisini okur. Ben de bunu algıladım. Yazdı˘ ın seyi al¸ s g ¸ g ¸ gıladı˘ ımı göstermek için de. ardından da print komutunun etkisiyle bu karakter dizisini ekrana basıp kullanıcıya gösterir.) s g s Biz bu karakter dizisini kullanıcıya gösterebilmek için söyle yazaca˘ ız: ¸ g >>> print "dünya" dünya Yazdı˘ ımız Python programlarını dosyaya kaydedip çalı¸tırdı˘ ımızda yukarıda anlattıklarımızın g s g ne demek oldu˘ unu çok daha net bir sekilde anlayaca˘ ız. (Buradaki “\xc3\xbc” kısmı kullandı˘ ınız i¸letim sistemine göre farklılık gösterebilir. Python’ın ne sekilde gördü˘ ünü gösterir. Python’da s s karakter dizilerini göstermek için farklı tırnak tiplerini kullanabilirsiniz. karakter dizileriyle birlikte üç farklı tırnak çe¸idi kullanabiliyoruz. çıktıyı sana tek tırnak i¸aretleri içinde gösterdim. Tabii siz istedi˘ iniz tırnak biçimini g kullanmakta özgürsünüz.

. hem de çift g s tırnak kullanabildik.. 6 TL Çorba. kimi durumlarda s g i¸imizi bir hayli kolayla¸tırır. çift tırnakla ba¸lasak “ödevini yapmadan gelme!” ifadesi içindeki s s çift tırnak i¸aretleri bize sorun yaratacak.˙ >>> print "Istanbul’un 5 günlük hava tahmini" Burada “˙ Istanbul’un 5 günlük hava tahmini” bir karakter dizisidir..... ˙ Istersek elbette bu karakter dizisini tek tırnak ile de gösterebiliriz.. Bu tırnak tipi. . s g söyle bir kullanım Python’ın kafasının karı¸masına yol açacaktır: ¸ s ˙ >>> print ’Istanbul’un 5 günlük hava tahmini’ Bu kullanımda... Python karakter dizisini kapatan tırna˘ ın hangisi oldu˘ unu anlayamayacak. "ödevini yapmadan gelme!" dedi.. 6 TL Çorba. . hata üreten sorunlu bölgeyi gösteriyor... Bu karakter dizisini göstermek için çift tırnaklardan yararlandık.. . I s ˙ste bu ok. s E˘ er bunların hiçbiriyle u˘ ra¸mak istemezseniz üç tırnaktan da yararlanabilirsiniz: g g s >>> print """Ahmet’in ö˘retmeni Cem Bey. I¸ Böyle bir hata mesajı almamak için kaçı¸ dizilerinden yararlanmamız gerekti˘ ini söylemi¸tik: s g s >>> print ’˙stanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ I Biraz sonra kaçı¸ dizilerinden ayrıntılı olarak söz edece˘ iz............ Yani. Ancak ˙stanbul’un kelimesi içinde geçen kesme i¸aretinden ötürü... line 1 print ’˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini’ I ^ SyntaxError: invalid syntax Dikkat ederseniz hata çıktısındaki ˙stanbul’un kelimesinin sonunda minik bir ok i¸areti var.. O yüzden yukarıdaki kullanımın s g kafanızı karı¸tırmasına izin vermeyin. ¸ s Üç tırnak i¸aretinin marifetleri yukarıdakilerle sınırlı de˘ ildir...""" g Gördü˘ ünüz gibi. Zira yukarıdaki karakter dizisine tek tırnakla ba¸lasak Ahmet’in kelimesi s içindeki kesme i¸areti....... ... ... 2 TL """ . kodumuzu düzgün bir s sekilde ekrana yazdırabilmek için üç tırnak i¸aretlerini kullanmayı tercih ettik. 3 TL Tatlı.. 3 TL Tatlı... üç tırnak i¸areti sayesinde karakter dizisi içinde hem tek tırnak.. daha önce de gördü˘ ümüz gibi. 2 TL Böyle bir çıktı vermenin en kolay yolu üç tırnak i¸aretlerinden yararlanmaktır: s >>> . print """ Günün mönüsü -----------Makarna . kullanılan I s tırnakların birbirine karı¸ması gibi bir tehlike söz konusu.. Mesela kullanıcılarımıza söyle bir çıktı göstermemiz gerekti˘ ini s s ¸ g varsayalım: Günün mönüsü -----------Makarna . o g g yüzden de söyle bir hata mesajı verecektir: ¸ File "<stdin>". Bu engellere takılmadan.

. line 1 print "Günün Mönüsü ^ SyntaxError: EOL while scanning string literal Burada “Günün Mönüsü” karakter dizisine çift tırnakla ba¸ladık. Alt satıra geçildi˘ inde s s g >>> i¸aretinin . Çıktıda isim ve soyisim birbirine biti¸ik olarak görünüyor. bize karakter dizilerimizi birden fazla satıra bölme imkanı da tanıyor.. “+” i¸aretini kullanarak iki karakter dizisini birle¸tirebiliyoruz....Burada ilk üç tırnak i¸aretini koyduktan sonra ENTER tu¸una bastık. Bu problemi çözmek s için söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ >>> print "Fırat" + " " + "Özgül" Fırat Özgül Burada “Fırat” ile “Özgül” karakter dizileri arasına bo¸ bir karakter dizisi yerle¸tirdik.... i¸aretine döndü˘ üne dikkat edin. 2 TL Normalde. i¸aretini görüyoruz ve hemen “———-” s g s satırını yazıyoruz.. g s Python karakter dizilerini birle¸tirebilmemiz için bize ba¸ka imkanlar da tanır. tek tırnak veya çift tırnak ile ba¸ladı˘ ımız bir karakter dizisinde kapanı¸ tırna˘ ını s g s g koymadan ENTER tu¸una basarsak hata alırız: s >>> print "Günün Mönüsü File "<stdin>". Mesela bir kimsenin adı ile soyadını birle¸tirmek istersek ne yapmalıyız? g s >>> print "Fırat" + "Özgül" FıratÖzgül Gördü˘ ünüz gibi. Mesela su örne˘ e s s ¸ g bir bakın: ˙ >>> print "Istanbul" "Çeliktepe" ˙stanbulÇeliktepe I . Yazaca˘ ımız kodlar bitene kadar böyle devam ediyoruz.. Üç tırnak i¸areti..... g Karakter dizilerine ili¸kin önemli bir konu da bu karakter dizilerinin birbirleriyle nasıl birle¸tirs s ilece˘ idir. “Günün mönüsü” satırını g yazıyoruz. 6 TL Çorba. Bu i¸aret Python’ın bizden komut girmeye s s g s devam etmemizi bekledi˘ ini gösteriyor. karakter dizileri içinde geçen farklı tipte tırnakları atlatmamızı sa˘ lamanın s g yanısıra... ˙simiz bitti˘ inde de g I¸ g kapanı¸ tırnaklarını koyup ENTER tu¸una basarak çıktıyı alıyoruz: s s Günün mönüsü -----------Makarna . 3 TL Tatlı. Böylece s s çıktımız tam istedi˘ imiz gibi olmu¸ oldu. Biz de bu beklentiye uyarak. Tekrar ENTER tu¸una bastı˘ ımızda yine . ama tırna˘ ı kapatmadan ENTER s g tu¸una bastı˘ ımız için Python bize bir hata mesajı gösterdi.. Ancak burada g s s bir sorun var... Ama yukarıda da gördü˘ ünüz gibi üç tırnak farklıdır: g >>> print """Günün Mönüsü .. Aynı sey tek tırnak için de geçers g ¸ lidir.. ˙ Ilerde bu özellikten sık sık faydalandı˘ ımızı göreceksiniz. Aynı seyi tek ¸ veya çift tırnakla yapamıyoruz.

Gördü˘ ünüz gibi. Ancak ö˘ rendiklerimiz henüz dört dörtlük bir ¸ ¸ g g program yazmaya yetmiyor.. “˙ s Istanbul” adlı karakter dizisinin kapanı¸ s tırna˘ ını koymadan önce bir bo¸luk bırakıyoruz. iki karakter dizisini. g s s Ancak burada da biraz öncekine benzer bir sorunla kar¸ı kar¸ıyayız. veya: >>> 5 . "Özgül" Fırat Özgül Burada da karakter dizilerini birbirlerinden virgülle ayırmayı tercih ettik. Ama bu durum. O yüzden bu kullanımı aklımızda tutmamız gerekiyor. hatta: . g s Elbette Python’da çareler tükenmez. Bu son kullanım sıklıkla kar¸ımıza çıkacak. Karakter dizilerimiz yine s s birbirine biti¸ik görünüyor..2 3 . araya herhangi bir i¸aret koymadan da birle¸tirebiliyoruz.. ya da: >>> 2 * 5 10 .. Python’ı simdilik basit bir hesap makinesi niyetine ¸ kullanabilmemize engel de˘ il.... ¸ s 2. s Karakter dizilerinden ve bunların inceliklerinden ileride de söz etmeye devam edece˘ iz. Ama g isterseniz bu konuya simdilik bir ara verelim ve Python’da farklı bir konuya giri¸ yapalım.. Biraz önceki yöntemi kullanarak bu karakter dizilerini ayırmamız s mümkün: ˙ >>> print "Istanbul" " " "Çeliktepe" Hatta yukarıdaki gibi bir çıktı alabilmek için söyle bir seyler de yapabilirsiniz: ¸ ¸ ˙ >>> print "Istanbul " + "Çeliktepe" veya: ˙ >>> print "Istanbul " "Çeliktepe" Burada ayrı bir bo¸ karakter dizisi eklemek yerine. Dilerseniz yukarıdaki bütün her seyi unutup söyle bir sey ¸ ¸ ¸ yazmayı da tercih edebilirsiniz: >>> print "Fırat". g Örne˘ in: g >>> 2 + 5 7 .3 Python’da Sayılar ve Matematik ˙slemleri I¸ Simdiye kadar Python’da bazı seyler ö˘ rendik.

Ancak tırnak i¸areti olmayan 25 ile “Çeliks tepe” ifadeleri Python dilinde ayrı anlamlar ta¸ır. söyle ¸ ¸ bir komut verirsek ne olur? >>> print "25" + "50" Böyle bir komutla kar¸ıla¸an Python derhal “25” ve “50” karakter dizilerini (bu sayılar tırnak s s içinde oldu˘ u için Python bunları sayı olarak algılamaz) yan yana getirip birle¸tirecektir. Simdi a¸a˘ ıdaki örne˘ e bakalım: ¸ s g g >>> print "25 + 50" 25 + 50 Bu komut 25 ile 50’yi toplamak yerine. Simdi aritmetik i¸lemlere geri dönelim. Öncelikle su komutun çıktısını inceleyelim: ¸ s ¸ >>> print 5 / 2 2 Ama biz biliyoruz ki 5’i 2’ye bölerseniz 2 de˘ il 2. Yani g s söyle bir sey yapacaktır: ¸ ¸ >>> print "25" + "50" 2550 Uzun lafın kısası. Bir örnek s verelim: >>> print 234 + 546 780 Aritmetik i¸lemler yapabilmek için kullandı˘ ımız i¸aretlerin size mantıklı gelmi¸ oldu˘ unu s g s s g zannediyorum. ekrana 25 + 50 seklinde bir çıktı verecektir. Bu durumu g birkaç örnekle görelim: >>> print 25 + 50 75 Bu komut. Bunların ikisi de karakter dizisi sınıfına girer. E˘ er tırnak i¸areti kullanırg s g s sak Python yazdıklarımızı sayı olarak de˘ il karakter dizisi olarak algılayacaktır.>>> 6 / 2 3 ˙ Isterseniz bunların ba¸ına print komutu ekleyerek de kullanabilirsiniz bu kodları. çarpma i¸lemi için “*”. çıkarma i¸lemi için “-”.5 . 25 ve 50’yi toplayıp sonucu çıktı olarak verir. Aynı komutu bir de söyle deneyelim: g ¸ >>> print 5. “25” ifadesi ile “Çeliktepe” ifadesi arasında Python açısından hiç bir fark yoktur. Peki. de˘ il mi? s s g Gördü˘ ünüz gibi sayıları yazarken tırnak i¸aretlerini kullanmıyoruz. Toplama i¸lemi için “+”. Çünkü bunlardan biri sayı öteki ise karakter s dizisidir (string).5 çıkar. bölme s s s i¸lemi için ise “/” i¸aretlerini kullanmak gayet makul duruyor.0 / 2 2.

E˘ er bu i¸lemi insanların anlayabilece˘ i bir biçime getirmek istersek söyle yazg s g ¸ mamız gerekir: . s g s E˘ er her defasında ”. Karma¸ ık Sayılar (complex numbers) Karma¸ık sayılar bir gerçel. Örne˘ in: ¸ g >>> print 2 + 6 / 3 * 5 . E˘ er özel s s g olarak matematikle ilgili i¸ler yapmıyorsanız uzun sayılar ve karma¸ık sayılar pek kar¸ınıza s s s çıkmaz. print‘li ve print‘siz kullanımdan söz etmi¸tik. 2j+4.6999999999999993 Herhalde bekledi˘ iniz çıktı bu de˘ ildi.4 i¸leminin sonucu 8 olacaktır.0 2.. 6. 5... Mesela 3.4.3 i¸lemini Python’ın nasıl gördü˘ ünü g g s g gösteriyor. çarpma i¸lemleri yapılacaksa i¸lem öncelik sırası. vb. karakter dizilerinden bahsederken.0” koyulursa sorun g s s s çözülüyor. bir de sanal kısımdan s s olu¸an sayılardır.4. Hatırlarsanız. Mesela su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> 12 .5.147. 12 . s Orada sözünü etti˘ imiz durum sayılar için de geçerlidir. -3 vb.0 2. Kayan Noktalı Sayılar (floating point numbers) Ondalık bir kısım da barındıran sayılardır. su komutla Python’a.. Python’da sayılar çe¸it çe¸ittir: s s Tamsayılar (integers) Tamsayılar. 1450. Böylelikle Python bizim sonucu kayan noktalı sayı olarak görmek istedi˘ imizi ang lıyor.0” ifadesini istedi˘ imiz sayının önüne koyabiliriz. Mesela yukarıda sayılardan s s g bahsettik. “Bana her zaman kesin g ¸ sonuçlar göster.147.647 arasında kalan sayılardır. 5.3 8. 100.3. herhangi bir ondalık kısım barındırmayan sayılardır. önce s s bölme ve çarpma sonra toplama ve çıkarma seklinde olacaktır. Bu arada dilerseniz konuyla ilgili bazı ufak tefek teknik bilgiler verelim. Yani mesela s s g aynı anda bölme çıkarma. toplama.3j. Böylece kar¸ıla¸tı˘ ımız örnekleri daha kolay anlayabiliriz. Bu arada ondalık kısmı virgülle de˘ il noktayla gösterdi˘ imize g g dikkat edin. -56.Gördü˘ ünüz gibi bölme i¸lemini olu¸turan bile¸enlerden birinin yanına ”.0 / 2. Uzun Sayılar (long integers) -2.3.483. s s Artık bir sonraki Python oturumuna kadar bütün i¸lemlerinizin sonucu kayan noktalı sayı s olarak gösterilecektir.5 Python’da aritmetik i¸lemler yapılırken alı¸tı˘ ımız matematik kuralları geçerlidir. vb. 6. Mesela 3. Bu çıktı.648 ile 2. Birkaç örnek görelim: g >>> print 5 / 2. s Bu sayılar içinde en sık kar¸ıla¸acaklarımız tamsayılar ve kayan noktalı sayılardır.0” koymaktan sıkılıyorsanız.483... Bu ”. Mesela 34.” mesajı gönderebilirsiniz: >>> from __future__ import division Not: Burada “__” i¸aretini klavyedeki alt çizgi tu¸una iki kez art arda basarak yapabilirsiniz. Tabii biz istersek parantezler yardımıyla Python’ın kendili˘ inden s g kullandı˘ ı öncelik sırasını de˘ i¸tirebiliriz. Bu arada yapaca˘ ımız aritmetik i¸lemlerde sayıları g gs g s kayan noktalı sayı cinsinden yazmamız i¸lem sonucunun kesinli˘ i açısından büyük önem ta¸ır.5 >>> print 5.

içinde bir aritmetik i¸lem de barındırabilir: gs s >>> n = 34 * 45 >>> print n 1530 Su örneklere bir göz atalım: ¸ >>> a = 5 >>> b = 3 >>> print a * b 15 >>> print "a ile b’yi çarparsak".5 Hatta bu n de˘ i¸keni. O yüzden sayılar g ¸ g konusunu simdi bir kenara bırakıp çok önemli ba¸ka bir konuya de˘ inelim. O yüzden hemen gs g g bir örnekle durumu açıklamaya çalı¸alım. virgülleri nerede kulgs s g landı˘ ımıza dikkat edin.>>> print 12 . Bu n de˘ i¸keni 5 verisini sonradan tekrar kullanılmak üzere depogs gs lar. s >>> n = 5 ifadesinde n bir de˘ i¸kendir.4 Degi¸ kenler Kabaca. a * b. Ama su anda gs ¸ aslında bizi de˘ i¸kenin ne oldu˘ undan ziyade neye yaradı˘ ı ilgilendiriyor. Mesela.3 8. g Aynı de˘ i¸kenlerle yaptı˘ ımız su örne˘ e bakalım bir de: gs g ¸ g .0 2.7 ˙ Ilerde yeri geldi˘ inde sayılardan daha ayrıntılı bir sekilde bahsedece˘ iz. ¸ s g ˘ s 2. Python komut satırında n = 5 seklinde de˘ i¸keni tanımladıktan sonra print n komutunu ¸ gs verirsek ekrana yazdırılacak veri 5 olacaktır. bir veriyi kendi içinde depolayan birimlere de˘ i¸ken adı veriyorlar. "elde ederiz" a ile b’yi çarparsak 15 elde ederiz Burada de˘ i¸kenleri karakter dizileri arasına nasıl yerle¸tirdi˘ imize.3. Yani: >>> n = 5 >>> print n 5 Bu n de˘ i¸kenini alıp bununla aritmetik i¸lemler de yapabiliriz: gs s >>> n * 2 10 >>> n / 2.

>>> print a. s g s s Böylece karakter dizimiz hatasız bir sekilde ekrana basılıyor. Mesela yukarıdaki örnekte önce tek tırnak i¸aretini g g s görüyor ve bir karakter dizisi tanımlayaca˘ ımızı anlıyor. gs s 2. "Django") Görülece˘ i gibi. bu sayıları tutan de˘ i¸kenleri yazdık. b. 3. karakter g g dizisine birle¸ik bir halde “un 5 günlük hava tahmini” diye bir seyle kar¸ıla¸ıyor ve i¸te bu noks ¸ s s s tada kafası allak bullak oluyor.. s s s s g yani karakter dizisinin sona erdi˘ ini zannediyor. parantez içinde gösterece˘ imiz her bir ö˘ e için s g g karakter dizisi içine “%s” i¸aretini ekliyoruz. "sayısından büyüktür" Biz burada do˘ rudan sayıları yazmak yerine. bu kez de˘ i¸kenlerimiz tamsayı yerine karakter dizisi oldu˘ u için parantez g gs g içinde de˘ i¸kenleri belirtirken tırnak i¸aretlerini kullanmayı unutmuyoruz. Ardından karakter dizisi içindeki kesme g i¸aretine rastlıyor ve bu i¸aretin karakter dizisinin biti¸ini gösteren kesme i¸areti oldu˘ unu. "sayısı". ikincisi 5. üçüncüsü ise bunların çarpımı. "sayısından büyüktür" Gördü˘ ünüz gibi. Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> print "%s ile %s çarpılırsa %s elde edilir" %(3. s s s s g bu karakter dizisini soldan sa˘ a do˘ ru okur.. bu kesme i¸aretini görmezden gelme emri veriyor. "Özgül" ˙ste yukarıda yaptı˘ ımız seyin de bundan hiçbir farkı yoktur. Bu kaçı¸ dizisinin buI¸ g s s s radaki görevi. Bizim ˙stanbul’un kelimesindeki kesme i¸aretinin sol tarafına I s yerle¸tirdi˘ imiz “\” kaçı¸ dizisi Python’a." %("Python". Burada. aslında burada yaptı˘ ımız sey. 3*5) Bu da oldukça kullanı¸lı bir tekniktir. "sayısı". Dikkatlice bakın: I¸ g ¸ >>> print a. Bir de su örne˘ i inceleyelim: ¸ g >>> print "%s ve %s iyi bir ikilidir. Ancak okumaya devam etti˘ inde. ˙ Isterseniz o örne˘ i hatırlayalım: g ˙ >>> print ’Istanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ ˙ste bu karakter dizisi içinde kullandı˘ ımız “\” i¸areti bir kaçı¸ dizisidir. Python bir karakter dizisiyle kar¸ıla¸tı˘ ında...5 Kaçı¸ Dizileri s Önceki bölümlerde “kaçı¸ dizisi” diye bir seyden söz ettik.. "sayısından büyüktür" Yukarıdaki kod sununla e¸de˘ erdir: ¸ s g >>> print 5. 5. karakter dizilerini birbiriyle birle¸tirmekten g g ¸ s ibarettir. Karakter dizisini yazdıktan sonra da “%” i¸aretinin s s ardından parantez içinde bu de˘ i¸kenleri teker teker tanımlıyoruz. g gs De˘ i¸kenleri kullanmanın ba¸ka bir yolu da özel i¸aretler yardımıyla bunları karakter dizileri gs s s içine gömmektir.. ¸ Dilerseniz bununla ilgili birkaç örnek daha yapalım: . b. karakter dizisini açan ve I s kapatan tırnak i¸aretleriyle karı¸masını önlemek. Hatta bununla ilgili bir örnek de s ¸ yaptık. ˙stanbul’un kelimesi içinde geçen kesme i¸aretinin. Buna göre birinci de˘ i¸kengs gs imiz 3. Hatırlarsanız bir önceki bölümde iki karakter dizisini su sekilde birle¸tirebilece˘ imizi ¸ ¸ s g ö˘ renmi¸tik: g s >>> print "Fırat". "sayısı".

karakter dizisi içindeki bu “Sola dön!” ifadesi çakı¸maya g s sebep oluyor. g g Hatırlarsanız kaçı¸ dizilerinden ilk bahsetti˘ imiz yerde söyle bir örnek de vermi¸tik: s g ¸ s >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de "print" komutudur. print komutunu kullanmadan herhangi bir karakter dizisi yazdı˘ ımızda elde etti˘ imiz çıktının Python’ın bakı¸ açısını yansıttı˘ ını söylemi¸tik.>>> print "1 numaralı oyuncudan gelen cevap: "Sola dön!"" Bu karakter dizisi içinde “Sola dön!” ifadesi var. sorunlu tırna˘ ın soluna koydu˘ umuza da dikkat edin. Bu durumu g g s g s çok daha net anlayabilmemizi sa˘ layacak bir örnek verelim: g >>> """ . karakter dizisini iki satıra böldük. Daha belirgin bir örnek verelim: s s g >>> print "Yolun sonu\n" Bu komut. “\” i¸areti “n” harfiyle birlikte kullanıldı˘ ında s s g özel bir anlam ifade eder. Ama e˘ er karakter dizisini çift tırnakla tanımlamanız ¸ g gerekirse. ------------ . Bu sorunu s a¸mak için karakter dizisini söyle yazıyoruz: s ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de \"print\" komutudur. Böylece hatadan kıvrak hareketlerle kaçmı¸ g s s s olduk. Hatırlarsanız önceki bölümde... Bunun nedeni. Biz yukarıdaki karakter dizisini tanımlarken çift tırnaktan yararlandı˘ ımız için.. Bu i¸aret ba¸ka karakterlerle birlikte s s s s de kullanılarak farklı amaçlara hizmet edebilir. Her bir s g çift tırna˘ ın soluna bir adet “\” i¸areti yerle¸tirdik. Çünkü karakter dizisini çift tırnak içinde tanımladık. g Dolayısıyla karakter dizisi içinde geçen çift tırnaklı “print” ifadesi çakı¸maya yol açtı. Ayrıca kaçı¸ s s s s s dizisini. kaçı¸ dizilerinden yararlanabilirsiniz: s >>> print "1 numaralı oyuncudan gelen cevap: \"Sola dön!\"" Burada iki adet kaçı¸ dizisi kullandı˘ ımıza dikkat edin.." Burada kaçı¸ dizilerini çift tırnaklı “print” kelimesine nasıl uyguladı˘ ımıza dikkat edin. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey “\n” adlı g g ¸ kaçı¸ dizisidir. Bu kaçı¸ dizisi yeni bir satıra geçmemizi sa˘ lar." Bu komutun hata verece˘ ini biliyoruz. karakter dizisi içinde s g ba¸langıç ve biti¸ tırnaklarıyla karı¸abilecek iki adet tırnak i¸areti olmasıdır. Günün mönüsü .. “Yolun sonu” karakter dizisini çıktı olarak verdikten sonra bir satır bo¸luk bırakacaks tır... Yukarıdaki kod söyle bir çıktı verir: ¸ birinci satır ikinci satır Gördü˘ ünüz gibi. “\” i¸areti yalnızca tırnak i¸aretleriyle birlikte kullanılmaz.. Su örne˘ e bir bakın: ¸ g >>> print "birinci satır\nikinci satır" Burada “\” i¸aretini “n” harfiyle birlikte kullandık. ˙ Istersek yukarıdaki karakter dizisini su sekilde yazabiliriz: ¸ ¸ >>> print ’1 numaralı oyuncudan gelen cevap: "Sola dön!"’ Bu komut sorunsuz bir sekilde yazdırılır.

. 3 TL\nTatlı.ile ba¸layan komutun ilk satırının sonunda. 2 TL\n’ Günün mönüsü -----------Makarna. Daha önce aynı örne˘ i print komutu ile birlikte kullanmı¸tık.. Bu durumu belirgin bir sekilde gösteren bir örnek verelim: g ¸ >>> print ’mer\ ...... 3 TL Tatlı... Demek ki Python üç tırnak g s yardımıyla girdi˘ imiz kodları böyle görüyormu¸...... yazdı˘ ınız kodların düzgün görünmesi ve okug g naklı olması da önemlidir.... 2 TL """ Bu örne˘ i hatırlıyorsunuz.. 2 TL Buradan.. Makarna..... >>> print ’\nGünün ¸ s mönüsü\n--.... Python’ın herhangi bir hata vermeden alt satıra s geçmesini sa˘ lamak.. “\” i¸areti. Bu yüzden yazdı˘ ımız programlarda satır uzunlu˘ unun mümkün g g oldu˘ unca 79 karakterden fazla olmamasına dikkat ediyoruz... Bu arada... g g g Örne˘ in biz de yukarıdaki örnekte kodlarımızın sa˘ a do˘ ru çirkin bir sekilde uzamaması için g g g ¸ satırı uygun bir yerinden bölüp alt satıra geçtik.. E˘ er amacınız “merhaba” kelimesini “mer” ve g g “haba” olarak bölmekse söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ . bu kaçı¸ dizisini kullanarak kodlarımızı iki satıra s bölmeyi tercih ettik. .... 6 TL Çorba...... “merhaba” kelimesini “mer” hecesinden bölüp “\” i¸areti ile alt satıra g s geçti˘ imiz halde. 3 TL Tatlı. Ancak görüntü açısından kodların bu sekilde sa˘ a do˘ ru uzaması ho¸ de˘ il... ¸ g g s g Kötü bir kod görünümü ortaya çıkmaması için... yukarıdaki komutlarda bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı...... haba’ merhaba Gördü˘ ünüz gibi. 6 TL\nÇorba. çıktımız “merhaba” oldu... ..... \ ... .. E˘ er orada o kaçı¸ dizisini kullanmazsak.. g g s Bu kodlar söyle bir çıktı verir: ¸ ’\nGünün mönüsü\n------------\nMakarna... Elbette istersek bu iki satırı tek bir satırda s da yazabiliriz..... üç tırnak i¸aretlerinin kimi durumlarda hayatımızı ne kadar da kolayla¸tırabilece˘ ini s s g anlayabilirsiniz... ENTER tu¸una bastı˘ ımız anda g g s s g Python hata verecektir.. ENTER tu¸una basıp yeni satıra s s geçmeden önce “\” adlı kaçı¸ dizisini kullandık. Bu çıktıdan sunu da anlıyoruz: Demek ki biz g s ¸ üç tırnak yerine tek tırnak kullanmak istesek aynı çıktıyı elde etmek için söyle gibi bir komut ¸ vermemiz gerekecek: >>> print ’\nGünün mönüsü\n------------\nMakarna. Bu durum teknik bir zorunluluk de˘ ildir.... Bu kaçı¸ dizisini kullanmamızın amacı... çıktıda “\n” adlı kaçı¸ dizileri de görünüyor. alt satıra geçilmi¸ de olsa kodların ilk satırdan devam etmesi s s gerekti˘ ini gösteriyor. 3 TL\nTatlı.. Not: Python’da do˘ ru kod yazmak kadar.... 6 TL\nÇorba.. 6 TL Çorba. ancak okunaklılı˘ ı artırdı˘ ı için uyulması tavsiye edilir.. 2 TL\n’ Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er yazdı˘ ımız bir satır 79 g g g karakterden uzun olacaksa satırı uygun bir yerinden bölüp yeni bir satıra geçmemiz gerekir.

s s Bütün bu örneklerden sunu anlıyoruz: Python’da temel olarak tek bir kaçı¸ dizisi var. Bu kaçı¸ s s dizisi de kimi yerlerde hayatınızı kolayla¸tırabilir.>>> print """mer . O zaman da söyle bir anlam kazanır: ¸ >>> print "Uzak. “\” i¸aretinden sonra bo¸luk bile olmamalı. Programlama maceramızda en çok i¸imize yarayacak olanlar bunlardır. haba""" mer haba E˘ er üç tırnak kullandı˘ ınız halde... E˘ er bu kaçı¸ dizisini “n” harfiyle birlikte kullanırsak.. g s s bir karakter dizisini herhangi bir yerinden bölüp alt satıra geçti˘ imiz halde. Çok uzak Bu kaçı¸ dizisinin görevi karakter dizisi içindeki karakterler arasına mesafe koymak. Bu kaçı¸ dizisinin hem görünü¸ü hem de kullanımı yukarıdaki kaçı¸ s s s s dizilerinden biraz farklıdır. Bu s ¸ s kaçı¸ dizisinin adı “r“‘dir. “\” kaçı¸ dizisi ba¸ka karakterlerle de bir s s s araya gelebilir. Bütün bunların dı¸ında bu kaçı¸ dizisi “t” harfiyle de yan s s yana gelebilir. Ancak en önemlilerini zaten yukarıda verdik. de˘ i¸ik anlamlar ortaya çıkarabiliyor. bu i¸aretin s s satırdaki son karakter olmasına özen gösterin.. \t Çok uzak" Uzak. s g s karakter dizilerini bölüp alt satıra geçebiliyoruz. “merhaba” kelimesinin bölünmesini istemiyorsanız yine “\” g g kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> print """mer\ . s Yukarıdakilerin dı¸ında. karakter dizisini ba¸latıp s g s bitiren tırnaklarla çakı¸ılmasını önlüyor.. o karakter dizisi g çıktıda tek satır olarak görünüyor. haba""" merhaba E˘ er üç tırnak yerine çift veya tek tırnak kullanarak “merhaba” kelimesini ortadan bölmek g isterseniz elbette “\n” adlı kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> print "mer\nhaba" mer haba >>> print ’mer\nhaba’ mer haba Not: Çok uzun bir karakter dizisini iki satıra bölmek için “\” i¸aretini kullanırken.. Yani “\” i¸aretini koyar koymaz ENTER tu¸una s s basmalısınız.. Dilerseniz bu kaçı¸ dizisini anlatmadan önce size söyle bir soru s ¸ sorayım: Acaba a¸a˘ ıdaki karakter dizisini nasıl yazdırırız? s g “C:\Documents and Settings\nergis\test” . Python’da sablona uymayan önemli bir kaçı¸ dizisi daha bulunur.. s s gs Mesela bu karakter dizisi tırnak i¸aretiyle birlikte kullanıldı˘ ında.. O da “\” ¸ s i¸areti. E˘ er bu kaçı¸ dizisini tek ba¸ına kullanırsak.. Bu i¸aret farklı karakterlerle bir araya gelerek.

\t s s Bu cümleyi söyle yazdıramayız: ¸ >>> print "Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. Diyelim ki su cümleyi ekrana yazdırmak ¸ ¸ istiyoruz: Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. Bu kaçı¸ dizisi özellikle dizin adlarını yazdırırken çok i¸inize yarayacaktır. Bu durumdan kurtulmak için g s birkaç seçene˘ imiz var. Karakter dizisinde kalın harflerle gösterdi˘ imiz kısımlara dikkat edin: g C:\Documents and Settings\nergis\test Burada “nergis” ve “test” kelimelerinin ba¸ındaki harfler. \t" s s Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. Ama e˘ er istersek yukarıs g daki soruna çok daha temiz bir çözüm de bulabiliriz. Dilerseniz simdiye kadar gördü˘ ümüz kaçı¸ dizilerini söyle bir özetleyelim: ¸ g s ¸ \ ENTER tu¸una basılarak alt satıra kaydırılan karakter dizilerinin çıktıda tek satır olarak görüns mesini sa˘ lar. Çünkü Python karakter dizisi içinde geçen g g g kaçı¸ dizilerini i¸leme sokuyor ve buradaki her bir kaçı¸ dizisinin görevini yerine getirmesine s s s izin veriyor. Bunu söyle kullanıyoruz: s ¸ >>> print r"C:\Documents and Settings\nergis\test" Gördü˘ ünüz gibi. s \” Karakter dizilerini ba¸latıp bitiren çift tırnaklarla. \\n. ˙ g Istersek yukarıdaki karakter dizisini söyle yazabiliriz: ¸ >>> print "C:\\Documents and Settings\\nergis\\test" Burada “\” i¸aretlerini çiftleyerek sorunun üstesinden gelebiliyoruz. s s . Bu kaçı¸ dizilerinin etkisizle¸tirilebilmesi için su kodu yazabilirsiniz: s s ¸ print "Python’daki kaçı¸ dizileri sunlardır: \\. ˙ste böyle bir duruma kar¸ı Python’da “r” I¸ s adlı bir kaçı¸ dizisi daha bulunur.˙ Isterseniz bu karakter dizisini önce söyle yazdırmayı deneyelim: ¸ >>> print "C:\Documents and Settings\nergis\test" C:\Documents and Settings ergis est Gördü˘ ünüz gibi Python bize tuhaf bir çıktı verdi. Sizce neden böyle oldu? g Cevap aslında çok basit. dizin ayracı olan “\” i¸areti ile yan s s yana geldi˘ i için Python bunları birer kaçı¸ dizisi olarak algılıyor. karakter dizisi içinde geçen çift tırnakların s karı¸masını engeller. g \’ Karakter dizilerini ba¸latıp bitiren tek tırnaklarla. “r” adlı kaçı¸ dizisi. karakter dizisi içinde geçen tek tırnakların s karı¸masını engeller. Gördü˘ ünüz gibi çıktı hiç de bekledi˘ imiz gibi de˘ il. \n. \n. s . karakter dizisi içinde geçen bütün kaçı¸ dizilerini etkisiz g s s hale getiriyor. \n. ˙ s s Isterseniz bununla ilgili söyle bir örnek daha verelim. \\t" s ¸ Ama burada “r” kaçı¸ dizisini kullanırsak çok daha temiz bir kod görünümü elde etmi¸ oluruz: s s print r"Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. karakter dizisi içindeki kaçı¸ dizilerinin görevlerini yerine getirmesine engel s s olacaktır. \t" s s “r” adlı kaçı¸ dizisi.

...google...70 YTL 2006. s g s Python’dan aldı˘ ınız sonuç bekledi˘ iniz gibi de˘ ilse nedenini bulmaya çalı¸ın...Veli . s Nasıl korku verir sessizlik insana.. s Simdi dilerseniz bölüm sorularına geçelim ve bu konuyu kapatalım.00 YTL 2008.. 2. g g g s 2 + 3 x 7 E˘ er g 6...x sürümünü mü kullandı˘ ınızı tespit g edin.x sürümünü mü yoksa 3.istihza.. 531. 666.... A¸a˘ ıdakilerden hangisi bir karakter dizisi de˘ ildir? s g g "python" www.......6 Bölüm Soruları 1. Python’ın 2. O. 638. E˘ er hangi sürümü kullanmanız gerekti˘ i konusunda tereddütleriniz varsa g g http://www.\n Yeni bir satıra geçilmesini sa˘ lar. A¸a˘ ıdaki ifadeyi üç tırnak i¸ areti kullanmadan ekrana çıktı olarak verin: s g s Bilmezler yalnız ya¸amayanlar........ s s s s g r Karakter dizileri içinde geçen kaçı¸ dizilerini etkisiz hale getirir. A¸a˘ ıdaki i¸lemin sonucunu önce kafanızdan sonra da Python’la hesaplayın. ¸ 2...html/ adresindeki makalemizi inceleyin. A¸a˘ ıdaki karakter dizilerini farklı yöntemler kullanarak birle¸tirin ve tek bir cümle elde s g s edin: "Ahmet" "yarın Ankara’ya" "gidecek" Sizce en kolay ve kullanı¸lı yöntem hangisi? s 5.... 585..00 YTL 2007.. A¸a˘ ıdaki tabloyu ekrana çıktı olarak verin: s g Yıllara Göre Asgari Ücret ------------------------2005.com ’23’ """@%&""" ’’’istihza’’’ 3. 488.70 YTL 2009. 760. g \t Karakter dizileri içinde sekme (TAB) tu¸una basılmı¸ gibi bo¸luklar olu¸turulmasını sa˘ lar...00 TL 2010...50 TL 4...com/blog/hangisinden-baslamali-python-2x-mi-yoksa-3x-mi..

20 kilo da armut kaldı” cümlesini s g gs elde edin: elma = 10 armut = 20 8.7. "Endi¸e edecek hiçbir ¸ey yok!" g s s Python’daki en kullanı¸lı tırnak tiplerinden biri de "üç tırnak" (""") i¸aretidir. A¸a˘ ıdaki cümleleri. farklı tırnak tiplerini kullanarak yazdırın: s g Doktor Kemal’in yaptı˘ı açıklamaya göre. A¸a˘ ıdaki de˘ i¸kenleri kullanarak “Depoda 10 kilo elma. s s .

ilk satıra: s s 27 . Yeni bir Kwrite belgesi açmanın en kolay yolu I¸ s ALT+F2 tu¸larına basıp. metin düzenleyici kullanılarak Python programs larının nasıl yazılaca˘ ını tek tek inceleyece˘ iz. s Biz bu bölümde farklı i¸letim sistemlerinde. Python kodlarını yazmak için istedi˘ iniz herhangi bir metin düzenleyiciyi kullanabilirsiniz. g g E˘ er kullandı˘ ınız sistem GNU/Linux’ta GNOME masaüstü ortamı ise Gedit’i kullanabilirsiniz. Hatta g Notepad bile olur. hangi i¸letim g g g s sistemini kullanıyor olursanız olun. g g ˙se yeni bir Kwrite belgesi açarak ba¸layalım. ˙ste burada g I¸ metin düzenleyiciler devreye girecek. Su a¸amada kullanım ¸ s kolaylı˘ ı ve sadeli˘ i nedeniyle Kwrite önerilebilir. Ancak kodlar ço˘ alıp büyümeye ba¸layınca komut satırı yetersiz gelmeye ba¸layag s s caktır. Dilerseniz önce GNU/Linux ile ba¸layalım: s 3.1 GNU/Linux Sistemi E˘ er kullandı˘ ınız sistem GNU/Linux’ta KDE masaüstü ortamı ise ba¸langıç düzeyi için Kwrite g g s veya Kate adlı metin düzenleyicilerden herhangi biri yeterli olacaktır. Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. Üstelik tabii ki yazdı˘ ınız kodları bir yere kaydedip saklamak isteyeceksiniz. çıkan ekranda: s kwrite yazmaktır. Ancak Python kodlarını ayırt edip renklendirebilen bir metin düzenleyici ile yola çıkmak her bakımdan hayatınızı kolayla¸tıracaktır. hem Windows hem de GNU/Linux ba¸lı˘ ı altında yazılanları s g okumanızı tavsiye ederim.BÖLÜM 3 Python Programlarını Kaydetmek Özellikle küçük kod parçaları yazıp bunları denemek için Python komut satırı mükemmel bir ortamdır. Bo¸ Kwrite veya Gedit belgesi kar¸ımıza geldikten sonra ilk yapmamız gereken. Yeni bir Gedit belgesi olu¸turmak için ise ALT+F2 tu¸larına basıp: s s gedit komutunu veriyoruz.

g g g Python’ın /usr/bin dizini haricinde bir konuma kuruldu˘ u sistemlerde çalı¸tırılması konusunda g s endi¸e etmemize gerek kalmaz. a. Tabii e˘ er siz g g g komut satırını farklı bir dizin içinde açmı¸sanız tek ba¸ına yukarıdaki komutu vermeniz sizi s s masaüstüne götürmez. çalı¸tırılas s bilir dosya /usr/bin altında bulunamayaca˘ ı için. Ancak bazı GNU/Linux sistemlerinde Python’ın çalı¸tırılas g s bilir dosyası ba¸ka bir dizinin içinde de olabilir (Mesela /usr/local/bin). Simdi dosyamızı deneme. Su anda ¸ masaüstünde deneme. Python komut satırına kod yazmaktan çok farklı de˘ ildir. Peki bu komut ne i¸e yarıyor? s Bu komut. Böylece sistemimiz Python’ı nerede bulması g gerekti˘ ini anlıyor. Böylece yazdı˘ ımız bir programın. "bir". Bu durumda.#!/usr/bin/env python yazmak olacaktır. #!/usr/bin/python yazdı˘ ımızda sisteme su emri vermi¸ oluyoruz: g ¸ s “Python’ı /usr/bin dizini içinde ara!“ #!/usr/bin/env python yazdı˘ ımızda ise su emri: “Python’ı nereye saklandıysa bul!“ g ¸ Neyse. (Ama Python komut satırını çalı¸tırmıyoruz. Öyle bir durumda.) Su komutu vererek. masaüstüne. Bu tür sistem farklılıklarına kar¸ı önlem olarak GNU/Linux sistemlerindeki env adlı bir betikten s yararlanabiliriz. s Uzun lafın kısası. Python’ın çalı¸tırılabilir dosyasının her sistemde aynı dizin altında buluns s mama ihtimalinden ötürü yukarıdaki gibi sabit bir dizin adı vermek iyi bir fikir olmayabilir. g GNU/Linux sistemlerinde Python’ın çalı¸tırılabilir dosyası genellikle /usr/bin dizini altındadır. Simdi g ¸ a¸a˘ ıda verilen satırları Kwrite veya Gedit belgesinin içine ekleyelim: s g #!/usr/bin/env python a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Programımızın en ba¸ına ekledi˘ imiz #/usr/bin/env python s s g satırı sayesinde Python sistemde nereye kurulmu¸ olursa olsun kolaylıkla tespit edilebilecektir.py adında bir dosya görüyor olmamız lazım. Biz daha fazla teknik ayrıntıya dalmadan yolumuza devam edelim. c. b. Dolayısıyla yukarıda g gösterdi˘ imiz cd Desktop komutu sizi masaüstünün oldu˘ u dizine götürür. s ¸ yani dosyayı kaydetti˘ imiz yere geliyoruz: g cd Desktop Tabii burada ben sizin ev dizininde oldu˘ unuzu varsaydım. Simdi hemen bir konsol ¸ ekranı açıyoruz. "bir de".. /usr/bin dizini altında bulundu˘ unu varsayabilece˘ imiz bu env beti˘ i Python’ın g g g sistemde hangi dizin içinde oldu˘ unu bulmamızı sa˘ lar.py ¸ adıyla herhangi bir yere kaydediyoruz. Aslında metin içine kod yazmak. Komut satırını ilk ba¸lattı˘ ınızda g s g içinde bulundu˘ unuz dizin ev dizininiz olacaktır (/home/kullanici_adi).. s Dolayısıyla yukarıdaki satırı aslında söyle de yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/python Böylece sisteminiz Python’ı /usr/bin dizini altında arayacak ve yazdı˘ ınız programı Python’la g çalı¸tırması gerekti˘ ini anlayacaktır. Gelin biz masaüstüne kaydedelim dosyamızı. "almak istiyorum" Bunları yazıp bitirdikten sonra sıra geldi dosyamızı kaydetmeye. suna benzer bir komut vermeniz gerekir: ¸ . biraz sonra yazaca˘ ımız kodların birer Python kodu oldu˘ unu ve Python’ın da sisg g temde hangi konumda yer aldı˘ ını gösteriyor. bazı ko¸ullarda sistem yazdı˘ ınız programı g s g çalı¸tıramayacaktır.

Öyle ise tabii ki verece˘ iniz komutta “Desktop” kes g limesini “Masaüstü” kelimesiyle de˘ i¸tirmeniz gerekir. s ./deneme. yani dosyayı çalı¸tırılabilir s s (executable) bir dosya haline getiriyoruz. g Ba¸a python komutu getirmeden programımızı çalı¸tırabilmek için öncelikle programımıza s s çalı¸tırma yetkisi vermemiz gerekiyor.py komutuyla da deneme. sistem bu beti˘ i hangi programla çalı¸tırması gerekg s g s ti˘ ini anlayamayaca˘ ı için . ama acaba ¸ g s Python programlarını ba¸a python komutu eklemeden çalı¸tırmanın bir yolu var mı? ˙ste bus s I¸ rada biraz önce bahsetti˘ imiz #!/usr/bin/env python satırının önemi ortaya çıkıyor. e˘ er beti˘ in ilk satırında #!/usr/bin/env python da yoksa.py komug g s tunu verdi˘ imizde. Peki. gs E˘ er ba¸arıyla masaüstüne gelmi¸seniz. s Gördü˘ ünüz gibi. python deneme. Normal g s sartlar altında tercih edece˘ imiz program çalı¸tırma biçimi de bu olacaktır. bir de muz almak istiyorum GNOME kullanıcıları da yukarıda anlatılan i¸lemleri takip ederek ve Kwrite yerine Gedit adlı s metin düzenleyiciyi kullanarak dosyayı kaydedip çalı¸tırabilir. tüm bu i¸lemlerin #!/usr/bin/env python satırıyla ne ilgisi var? s E˘ er bu satırı metne yerle¸tirmezsek.py komutuyla programlarımızı çalı¸tırabiliyoruz.cd /home/kullanici_adi/Desktop Not: Bazı Türkçe GNU/Linux sistemlerinde masaüstünü gösteren dizin “Desktop” yerine “Masaüstü” adını da ta¸ıyabilmektedir.py: /usr/bin/python: bad interpreter: No such file or directory Böyle bir hata almamak için o satırı #!/usr/bin/env python seklinde yazmaya özen gösteriy¸ oruz. Artık komut satırında su komutu vererek programımızı çalı¸tırabiliriz: ¸ s .py adlı dosyaya çalı¸tırma yetkisi veriyoruz. g E˘ er bu satırı #!/usr/bin/python seklinde yazarsanız ve e˘ er programınızın çalı¸tırıldı˘ ı sisg ¸ g s g temde Python’ın çalı¸tırılabilir dosyası /usr/bin/ dizini altında de˘ ilse suna benzer bir hata çıks g ¸ tısı alırsınız: bash: .py komutu çalı¸mayacaktır. bir armut. sistem g g g bu betikle ne yapması gerekti˘ ine karar veremez.py E˘ er her sey yolunda gitmi¸se su çıktıyı almamız lazım: g ¸ s ¸ bir elma. beti˘ i Python programının çalı¸tıraca˘ ı anla¸ılıyor.py Peki./deneme. Bunun ardından: g chmod a+x deneme. Bunu su komut yardımıyla yapıyoruz: s ¸ Öncelikle: cd Desktop komutuyla dosyayı kaydetti˘ imiz yer olan masaüstüne geliyoruz. python deneme. Böylece Python nereye kurulmu¸ olursa olsun sistemimiz Python’ı tespit edebiliyor. Ancak ba¸taki “python” g g s g s s ifadesini kaldırdı˘ ımızda./deneme. yazdı˘ ınız programı çalı¸tırmak için su komutu verip g s s g s ¸ ENTER tu¸una basın: s python deneme.

konsolda sadece gedit komutunu vererek Gedit programını çalı¸tırabiliyoruz. Tabii ki bu dizin içine bir dosya kopyalayabilmek için root yetkilerine sahip olmalısınız. bir programı ça˘ ırmak istedi˘ imizde öncelikle yukarıda adı verilen dizinlerin içini g g kontrol edecektir. i¸letim s g s sistemi bu dosyaları bulur ve çalı¸tırılmalarını sa˘ lar.conf ‘tur.py uzantısını s kaldırıp. Örne˘ in fstab dosyasının yolu /etc/fstab‘dır. s Simdi e˘ er biz de yazdı˘ ımız programı do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabilmek istiyorsak programımızı ¸ g g g g echo $PATH çıktısında verilen dizinlerden birinin içine kopyalamamız gerekiyor. Gedit programı YOL üstündedir. programın YOL üstünde olması gerekir. ./deneme komutuyla da programımızı çalı¸tırabiliriz. g ˙sletim sistemleri. ˙sletim sisg ¸ I¸ temimiz. g which gedit komutunun çıktısına bir bakalım: /usr/bin/gedit Gördü˘ ünüz gibi Gedit programının YOL’u /usr/bin/gedit. Mesela programımızı /usr/bin içine kopyalayalım. Çalı¸tırılabilir dosyalar e˘ er bu özel dizinler içinde iseler.py dosyasının isminin sonundaki . yani Türkçe ifade etmek gs gerekirse. Hemen yukarıda echo $PATH komug tunun çıktısını kontrol ediyoruz ve görüyoruz ki /usr/bin/ dizini YOL de˘ i¸kenleri arasında var. Bilgisayar dilinde. Simdi bu konuyu daha iyi anlayabilmek için birkaç deneme yapalım.conf dosyasının yolu /etc/X11/xorg. Bu “yol” kelimesinin bir de daha özel bir anlamı bulunur. Zaten Gedit programının YOL üstünde olması sayesinde. g ¸ Hemen bir konsol ekranı açıp su komutu veriyoruz: ¸ echo $PATH Bu komutun çıktısı suna benzer bir sey olacaktır: ¸ ¸ /usr/local/sbin:/usr/local/bin:/usr/sbin: /usr/bin:/sbin:/bin:/usr/games Bu çıktı bize YOL de˘ i¸keni (˙ gs Ingilizce’de PATH variable) dedi˘ imiz seyi gösteriyor. diyoruz. çalı¸tırılabilir dosyaların (. Böylece biz de bu programları do˘ rudan s g g isimleriyle ça˘ ırabiliriz. g Örne˘ in. gs Dolayısıyla. bir programın veya dosyanın yolu. kabaca o programın veya dosyanın içinde yer g aldı˘ ı dizindir. bir programın YOL üstünde olması ne demek? Bilindi˘ i gibi.bin ve . söz konusu programı çalı¸tırabilmek için bazı I¸ g g s özel dizinlerin içine bakar. Ba¸ka bir örnek vermek gerekirse. g g s xorg. Su komut i¸inizi görecektir: ¸ s sudo cp Desktop/deneme /usr/bin Simdi konsol ekranında: ¸ . Peki. bir programı ça˘ ırdı˘ ımızda.sh dosyaları çalı¸tırılas s bilir dosyalardır) içinde yer aldı˘ ı dizinlere de özel olarak YOL adı verilir ve bu anlamda kulg lanıldı˘ ında “yol” kelimesi genellikle büyük harfle yazılır. E˘ er ça˘ ırdı˘ ımız programın çalı¸tırılabilir dosyası bu dizinlerden herhangi g g g s birinin içinde ise o programı ismiyle ça˘ ırabiliyoruz.Yukarıdaki i¸lemlerden sonra bu deneme. s Ya biz programımızı sadece ismini yazarak çalı¸tırmak istersek ne yapmamız gerekiyor? s Bunu yapabilmek için programımızın PATH de˘ i¸keni içinde yer alması.

s g Program dosyamızı YOL üstünde bulunan dizinlerden birine eklemek yerine..deneme yazınca programımızın çalı¸tı˘ ını görmemiz lazım. s IDLE’a ula¸mak için s Ba¸lat/Programlar/Python/IDLE (Python GUI) yolunu takip ediyoruz. masaüstünüz hep YOL üstünde kalmayacak. ne de sıkılın. E˘ er GNU/Linux altında herg s g hangi bir programlama faaliyetinde bulunmak istiyorsanız yukarıda verdi˘ imiz bilgileri özümseg meniz gerekir. Söyle ki: g ¸ PATH=$PATH:$HOME/Desktop Bu sekilde masaüstü dizinini YOL’a eklemi¸ olduk. Gelelim Windows kullanıcılarına.profile dosyanızda de˘ i¸iklik yapmanız gerekir.. Python’la bir program yazıp bu programı. kullandı˘ ınız da˘ ıtımın KDE veya g g g GNOME menüsüne eklemek istedi˘ inizde i¸inize çok yarayacaktır. dosyamızın içinde bulundu˘ u dizini YOL’a eklemek de mümkün. 3.2 Windows Sistemi Windows kullanıcıları IDLE adlı metin düzenleyici ile çalı¸abilirler. Mesela gs masaüstünü YOL’a eklemek için /home/kullanici_adi/. mevg cut konsol oturumu kapatılınca her sey yine eski haline dönecektir. IDLE ilk ba¸latıldı˘ ında s s g söyle bir görünüme sahip olacaktır: ¸ . ˙ ¸ s Isterseniz. Ancak masaüstünü YOL’a ekledi˘ inizde. Bu g sayede artık masaüstünde bulunan çalı¸tırılabilir dosyalar da kendi adlarıyla ça˘ rılabileceks g ler. echo $PATH komutuyla masaüstünüzün YOL üstünde görünüp görünmedi˘ ini kontrol edebilirsiniz. Çünkü bu bölümde verdi˘ imiz bilgiler.profile dosyanızın en sonuna su satırı ek¸ lemelisiniz: export PATH=$PATH:$HOME/Desktop Yoruldunuz mu? Yoksa sıkıldınız mı? Bence ne yorulun.. E˘ er herhangi bir dizini ¸ g kalıcı olarak YOL’a eklemek isterseniz.. .

Ama su anda bizim amacımız etkile¸imli kabukla oynamak de˘ il... bu ekran aslında Python’ın g s g etkile¸imli kabu˘ unun ta kendisidir. Dilerseniz.Burada gördü˘ ümüz >>> i¸aretinden de anlayabilece˘ imiz gibi. g Burada File menüsü içindeki New Window dü˘ mesine tıklayarak a¸a˘ ıdaki ekrana ula¸ıyoruz: g s g s . Biz ¸ s g Python programlarımızı yazabilece˘ imiz bir metin düzenleyici arıyoruz. etkile¸imli kabukta yapaca˘ ınız i¸lemleri bu s g s g s ekranda da yapabilirsiniz.

¸ Bunun için File/Save as yolunu takip ederek dosyayı deneme. a. Bu durumda söyle bir görüntü elde ederiz: s g s ¸ . "bir de".py adıyla masaüstüne kaydediyoruz. Simdi bu bo¸ sayfaya su kodları ekliyoruz: I¸ g ¸ s ¸ a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". "bir". b. Dosyayı kaydettikten sonra Run/Run Module yolunu takip ederek veya do˘ rudan F5 g tu¸una basarak yazdı˘ ımız programı çalı¸tırabiliriz.˙ste Python kodlarını yazaca˘ ımız yer burası. "almak istiyorum" Kodlarımızı yazdıktan sonra yapmamız gereken sey dosyayı bir yere kaydetmek olacaktır. c.

açılan pencereye “cmd” yazın ve ENTER tu¸una basın. Öyle bir durumda suna benzer s ¸ bir komut vermeniz gerekir: cd C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop Masaüstüne geldikten sonra su komutu vererek programınızı çalı¸tırabilirsiniz: ¸ s python deneme. yani dosyayı kaydetti˘ iniz yere gelin: ¸ g cd Desktop Windows’ta komut satırı ilk açıldı˘ ında C:\Documents and Settings\kullanici_adi gibi bir dizinin g içinde olacaksınız.py E˘ er her sey yolunda gitmi¸se su çıktıyı almamız lazım: g ¸ s ¸ bir elma bir armut bir de muz almak istiyorum Gördü˘ ünüz gibi gayet basit.E˘ er programınızı do˘ rudan komut satırını kullanarak çalı¸tırmak isterseniz su i¸lemleri yapın: g g s ¸ s 1. Dolayısıyla yukarıda gösterdi˘ imiz cd Desktop komutu sizi masaüstünün g oldu˘ u dizine götürecektir. g Bu arada birkaç defadır “YOL” diye bir seyden söz ediyoruz. masaüstüne. s s s 2. Zira ileride bir Python programı yazıp bu programı kullanıcılarınıza sunmak istedi˘ inizde bu bilgiler çok i¸inize yarayacak: g s . Tabii e˘ er siz komut satırını farklı bir dizin içinde açmı¸sanız tek g g s ba¸ına yukarıdaki komutu vermeniz sizi masaüstüne götürmez. E˘ er Python’ı YOL’a eklemediyseniz programınızı çalı¸tırmak için su yöntemi de kullang s ¸ abilirsiniz: c:/python26/python deneme. Hatta geçen bölümde Python’ı ¸ nasıl YOL’a ekleyece˘ imizi de ö˘ rendik. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip.py Tabii ben burada sizin daha önce anlattı˘ ımız sekilde Python’ı YOL’a ekledi˘ inizi varsayg ¸ g dım. Su komutu vererek. Peki ama nedir bu YOL denen sey? Dilerseniz biraz g g ¸ bu konuyu inceleyelim.

g Not: YOL dizinlerinin birbirlerinden noktalı virgül ile ayrıldı˘ ına dikkat edin! Dolayısıyla. Bilgisayar dilinde. s g . bir programı ça˘ ırdı˘ ımızda. ˙sletim sisg ¸ I¸ temimiz.exe Bu “yol” kelimesinin bir de daha özel bir anlamı bulunur. Notepad programını do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabiliriz. Simdi bu konuyu daha iyi anlayabilmek için birkaç deneme yapalım.. Çalı¸tırılabilir dosyalar e˘ er bu özel dizinler içinde iseler. hosts dosyasının yolu C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts‘tur. Dolayısıyla bu dosyanın içeri˘ ini görüntüleg mek için su komutu verebilirsiniz: ¸ notepad "C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts" Python’ın yolu ise C:\Python26\python. söz konusu programı çalı¸tırabilmek için bazı I¸ g g s özel dizinlerin içine bakar. Simdi komut satırında: ¸ deneme.exe" Ba¸ka s bir örnek vermek gerekirse.Bir programın veya dosyanın yolu. g ˙sletim sistemleri.C:\WINDOWS\System32\Wbem. sizin de bu dizini önceki dizinden noktalı virgül ile ayırmanız gerekir. kabaca o programın veya dosyanın içinde yer aldı˘ ı dizindir.exe C:\Windows dizini altında bulunan bir programdır.exe dosyaları çalı¸tırılabilir dosyalardır) içinde yer aldı˘ ı dizinlere de özel olarak s g YOL adı verilir ve bu anlamda kullanıldı˘ ında “yol” kelimesi genellikle büyük harfle yazılır. Mesela programımızı C:\Windows dizini içine kopyalayalım. Aynı sekilde calc. Bu klasör de YOL üstünde oldu˘ u için. Bu dizin. çalı¸tırılabilir s dosyaların (.exe‘dir. Calc programını do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabiliyoruz. g Dolayısıyla su komutu vererek IE’yi komut satırından ba¸latabilirsiniz: ¸ s "C:\Program Files\Internet Explorer\iexplore.exe de ¸ C:\Windows\System32 klasörü altında bulunan bir programdır. bir programı ça˘ ırmak istedi˘ imizde öncelikle yukarıda adı verilen dizinlerin içini g g kontrol edecektir. Örne˘ in notepad. g Örne˘ in Internet Explorer programının yolu C:\Program Files\Internet Explorer\iexplore. açılan pencerede cmd komutunu vererek MS-DOS’u ba¸latalım s s s ve orada söyle bir komut yazalım: ¸ echo %PATH% Bu komutun çıktısı suna benzer bir sey olacaktır: ¸ ¸ C:\WINDOWS\system32.py yazınca programımızın çalı¸tı˘ ını görmemiz lazım. YOL’a g yeni bir dizin eklemek isterseniz. i¸letim s g s sistemi bu dosyaları bulur ve çalı¸tırılmalarını sa˘ lar. Böylece biz de bu programları do˘ rudan s g g isimleriyle ça˘ ırabiliriz. g g g Simdi e˘ er biz de yazdı˘ ımız programı do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabilmek istiyorsak programımızı ¸ g g g g echo %PATH% çıktısında verilen dizinlerden birinin içine kopyalamamız gerekiyor.C:\WINDOWS. Dolayısıyla Python’ı çalı¸tırmak için su komutu s ¸ verebiliyoruz: C:\Python26\python. E˘ er ça˘ ırdı˘ ımız programın çalı¸tırılabilir dosyası bu dizinlerden herhangi g g g s birinin içinde ise o programı ismiyle ça˘ ırabiliyoruz.. Komut satırında g g g notepad komutunu vererek bunu kendiniz de test edebilirsiniz. Bu çıktı bize YOL de˘ i¸keni (˙ gs Ingilizce’de PATH variable) dedi˘ imiz seyi gösteriyor. g ¸ Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip.exe‘dir. YOL g üstünde yer aldı˘ ı için.

En son girdi olan . Burada hemen söyle bir soru akla geliyor: Notepad ve Calc gibi programları.JSE.EXE. bu dizini Sistem De˘ i¸keng ¸ gs leri içindeki PATH listesine yazmanız gerekir. “Geli¸mi¸” sekmesine girin ve “Ortam De˘ i¸kenleri” dü˘ mesine basın. uzantısını belirtmeden de ça˘ ırabiliyoruz.. Peki bu durumun nedeni nedir? s Windows’ta PATHEXT adlı özel bir de˘ i¸ken vardır. gs g 4.Program dosyamızı YOL üstünde bulunan dizinlerden birine eklemek yerine. Böylece artık . Hatta bu sayede Windows üzerinde yazdı˘ ımız s g g ˘ Python programlarını. Bunun için MS-DOS’ta söyle bir komut vermemiz g ¸ gerekiyor: PATH=%PATH%. echo %PATH% komutuyla masaüstünüzün YOL üstünde görünüp görünmedi˘ ini kontrol edebilirsiniz. E˘ er masaüstü dizinini kalıcı ¸ g olarak YOL’a eklemek isterseniz. Su komutu verelim: g ¸ echo %PATHEXT% Buradan su çıktıyı alıyoruz: ¸ . E˘ er isterseniz bu listeye ...%USERPROFILE%\Desktop Bu sekilde masaüstü dizinini YOL’a eklemi¸ olduk. dosyamızın içinde bulundu˘ u dizini YOL’a eklemek de mümkün. “Sistem De˘ i¸kenleri” bölümünde “PATHEXT” ö˘ esini bulup buna çift tıklayın. s Simdiye kadar bir Python programını nasıl yazaca˘ ımızı ve IDLE’ı ya da MS-DOS’u kullanarak bu ¸ g programı nasıl çalı¸tıraca˘ ımızı ö˘ rendik.BAT. Bunun için su i¸lemleri yapabilirsiniz: ¸ s 1. mevcut g MS-DOS oturumu kapatılınca her sey yine eski haline dönecektir. uzantı belirtmeden çalı¸tırabilirsiniz. s s gs g 3. Gördü˘ ünüz gibi. ˙ ¸ s Isterseniz..WSH Windows’ta e˘ er bir program yukarıda görülen uzantılardan birine sahipse çalı¸tırılabilir olarak g s kabul edilecektir.WSH‘den sonra ”.CMD.PY” girdisini ekleyin..py uzantısını da belirtmemiz gerekti.COM.exe uzan¸ tısını belirtmeden do˘ rudan isimleriyle ça˘ ırabildik.. daha önce gösterdi˘ imiz sekilde.. masaüstünüz hep YOL üstünde kalmayacak.JS. 5.. Dolayısıyla bu uzantıya sahip g bir dosyayı. . sistemin çalı¸tırılabilir kabul gs gs s etti˘ i uzantıları tutar. Bu g sayede artık masaüstünde bulunan çalı¸tırılabilir dosyalar da kendi adlarıyla ça˘ rılabilecekler. Peki yazdı˘ ımız bir programı çift tıklayarak çalı¸tıras g g g s maz mıyız? Elbette çalı¸tırabiliriz. Bu de˘ i¸ken. Ama mesela deneme. 2.VBE.py uzantısını g g da ekleyebilirsiniz.WSF. s g Ancak masaüstünü YOL’a ekledi˘ inizde. Denetim Masasında “Sistem” simgesine çift tıklayın. Dolayısıyla Windows Python g programlarını nasıl çalı¸tırması gerekti˘ ini bilir..py adlı programımızı g g çalı¸tırabilmek için ..exe de bu uzantılardan biri.. hiç . Yani yazdı˘ ımız programı masaüstüne kaydetti˘ imizi varsayarsak ve g g su komutla da masaüstüne geldi˘ imizi dü¸ünürsek: ¸ g s cd C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop Masaüstüne geldikten sonra su komutu vererek programınızı çalı¸tırma imkanına sahibiz: ¸ s .VBS.. s Python Windows’a kurulurken kendini kütü˘ e (Registry) kaydeder. TAMAM’a basıp çıkın.py uzantılı dosyaları da. programın bulundugu dizin içinde sadece ismini kullanarak çalı¸tırs mamız da mümkündür.

programımızın en son satırına su ¸ ilaveyi yaparak hallediyoruz: raw_input() Yani kodlarımız söyle görünmeli: ¸ a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 4 gs gs g . Ne diyorduk? Evet. Simdilik siz sadece bu satırın. Ama e˘ er programınızı çift tıklayarak g g çalı¸tırırsanız hatayı görme sansınız olmaz.. e˘ er programınızda bir hata varsa. Bu komut sayesinde MS-DOS siz ENTER tu¸una basana kadar açık kalacaktır. Ancak burada söyle bir problem g s ¸ var. Dosyamıza çift tıkladı˘ ımızda programımız çalı¸ır çalı¸masına. programlarınızı çalı¸tırmak için asla bu çift tıklama yöntemini kullanmayın.. Bir üçgenin alan formülü sudur: ¸ alan = taban x (yukseklik / 2) Kodlarımız söyle olmalı: ¸ yukseklik = 4 taban = 6 alan = taban * (yukseklik / 2) print alan Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ 1. Pros s gramlarınızı her zaman komut satırından çalı¸tırın. Biz simdi tekrar g ¸ ¸ konumuza dönelim. MS-DOS’ta o anda programın bulundu˘ u dizin s g içinde olmamız gerek.. ama bu i¸lem o kadar g s s s hızlı olup biter ki.. yazdı˘ ımız . g s Ancak bu noktada çok önemli bir uyarı yapmamız gerekiyor. Bunu da.py Ancak bu komutun i¸e yarayabilmesi için.. yazdı˘ ımız programları çift tıklayarak çalı¸tıramaz mıyız? Tabii ki çalı¸tırag s s biliriz. Programımızın çalı¸tı˘ ını görebilmemiz için o siyah kos g s g mut satırının kapanmasına engel olmamız gerekir.. c. g g programınızı biraz önce anlattı˘ ımız sekilde YOL’a eklemelisiniz. Python Windows’a kurulurken kendini kütü˘ e kaydetti˘ i için. b. Python’la bir program geli¸tirirken. Aslında programımız çalı¸ıyor.deneme.. Böylece. biz sadece arkada son hızla siyah bir komut satırının açılıp kapandı˘ ını g görürüz. s g bu hatanın nereden kaynaklandı˘ ını anlayabilirsiniz. s ¸ Diyelim ki bir üçgenin alanını hesaplayan bir program yazacaksınız. Yazdı˘ ınız programı konum farketmeksizin her yerden ça˘ ırabilmek istiyorsanız. ama çok hızlı bir sekilde çalı¸ıp sona erdi˘ i için biz s ¸ s g programımızın çalı¸tı˘ ını göremiyoruz. MS-DOS’un kapanmasını eng ¸ gelledi˘ ini bilin. "almak istiyorum" raw_input() Son satıra ekledi˘ imiz bu raw_input() ifadesinin ne oldu˘ unu ve tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını g g s g birkaç bölüm sonra inceleyece˘ iz. Öncelikle yukseklik adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. "bir de".. Buna bir örnek verelim. Neyse. a.py uzang g g tılı dosyaya çift tıkladı˘ ımızda programımız çalı¸acaktır. "bir". Yani e˘ er programınız Belgelerim dizini içinde ise ve siz de MS-DOS’ta g C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop dizini altındaysanız bu komut bir i¸e yaras mayacaktır.

s s Ama e˘ er aynı programı komut satırından çalı¸tırmayı denerseniz hatanın nereden kayg s naklandı˘ ı konusunda bir fikir edinebilirsiniz." %(santigrat. bu sebeple s MS-DOS satırının kapanmasını önleyen kod hiçbir zaman çalı¸mamı¸ olacaktır.. Üçgenin alanını hesaplamamızı sa˘ layan formülümüzü yazıyoruz: g (yukseklik / 2) alan = taban * 4. programdaki hatanın nereden kaynaklandı˘ ını g s g anlayamazsınız. 5. ˙ bir g ¸ s Iyi programcı. fahrenhayt) s . üzerinde program geli¸tirece˘ i i¸letim sistemini yakından tanımalıdır. s g s 3. Üstelik son satıra raw_input() eklemeniz de hiç bir i¸e yaramaz. line 6. Çünkü MS-DOS ekranı son hızla açılıp kapanacaktır. hakikaten “alan” diye bir de˘ i¸ken tanımlamamı¸ız. raw_input() s s g satırından önce bir hata varsa. Bir hatayla s g s g g kar¸ıla¸tı˘ ında da kodların geri kalanını okumadan programdan çıkar.3 Türkçe Karakter Kullanımı Simdiye dek Python hakkında epey bilgi edindik. yukarıda anlattı˘ ımız seyleri özümsemi¸ olmalısınız. “alan” diye bir seyin tanımlanmadı˘ ını söylüyor. Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda alaca˘ ımız sonuç 12 olacaktır. Kodlarımıza dikkatli bakınca ¸ g görüyoruz ki. Çünkü formülde “alan” yazags s ca˘ ımıza yanlı¸lıkla “ala” yazmı¸ız! g s s Böylece bir bölümü daha bitirmi¸ olduk.0) + 32 print "%s santigrat derece %s fahrenhayta \ kar¸ılık gelir. Yukarıda verdi˘ imiz bilgiler son derece önemlidir. hangi dille prog g gramlama yapıyor olursanız olun.. Dolayısıyla.0/5.py".2. in <module> print alan NameError: name ’alan’ is not defined Bu hata bize. s g g Simdi söyle bir dü¸ünün. Bu satır sadece hatasız programların çift tıks lanarak çalı¸masını sa˘ lar.. Diyelim ki biz bu programı yazarken ufak bir hata yaptık ve söyle bir ¸ ¸ s ¸ sey çıkardık ortaya: ¸ yukseklik = 4 taban = 6 ala = taban * (yukseklik / 2) print alan E˘ er bu programı çift tıklayarak çalı¸tırırsanız.. Yalnız bu noktada su hatırlatmayı yapmadan geçmeyes ¸ lim. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri ise 6 s gs gs g 3. Ardından taban adlı ba¸ka bir de˘ i¸ken daha tanımladık. Sadece Python’la de˘ il. Çünkü Python kodları yukarıdan a¸a˘ ıya do˘ ru okur. Dilerseniz elimizi alı¸tırmak için santigratı ¸ s fahrenhayta çeviren bir betik yazalım ve neler oldu˘ una bakalım: g santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9. Son olarak da alan adlı de˘ i¸kenin de˘ erini print komutu yardımıyla ekrana çıktı olarak gs g veriyoruz. Python bu satıra ula¸amadan programı kapatacak. Bu program söyle bir hata verecektir: g ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme.

" %(santigrat. Bu satırın Windows’ta -*.python.0) + 32 print "%s santigrat derece %s fahrenhayta \ kar¸ılık gelir.satırını yazdık. Aksi halde formülümüz sonucu hatalı hesaplayacaktır.py".py on line 6.coding: cp1254 -*- Böylelikle kullandı˘ ımız karakter tipini Python’a tanıtmı¸ oluyoruz.org/peps/pep-0263. Böylece 9 sayısını 5 sayısına hassas bir g sekilde bölebilmi¸ olduk. Formülde 9/5 yerine 9.0/5. unicode ve Python konusunu i¸lerken Python’ın Türkçe karakterlere neden böyle davrandı˘ ını inceleyes g ce˘ iz.html for details Bu hata mesajını almamızın nedeni.0 yazdı˘ ımıza dikkat edin.coding: utf-8 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9. Çünkü yukarıdaki s g g g s kodlar suna benzer bir hata mesajı almanıza sebep olacaktır: ¸ File "deneme.satırını s yazmadan kaydetmeye çalı¸tıklarında söyle bir uyarı penceresiyle kar¸ıla¸acaklar: s ¸ s s . but no encoding declared. Böyle bir hata mesajı almamak için kodlarımızın arasına su satırı eklememiz ¸ gerekir: # -*. ¸ s Son olarak da 22 santigrat derecenin kaç fahrenhayta kar¸ılık geldi˘ ini düzgün bir cümle s g halinde kullanıcıya gösterdik. Python yazdı˘ ımız kodlar içindeki bu Türkçe karakterler nedeniyle bize bu hata mesajını g gösterecektir. gs gs g Daha sonra da fahrenhaytı santigrata çevirebilmek için gereken formülümüzü yazdık.0/5. s” gibi Türkçe karakg ¸ terler. programımız içinde kullandı˘ ımız “ı. Ardından santigrat adlı bir de˘ i¸ken tanımladık ve bu de˘ i¸kenin de˘ erini 22 olarak belirledik.coding: cp1254 -*. Ama siz simdilik bu konuyu çok fazla dert edinmeyin. see http://www. g IDLE üzerinde çalı¸an Windows kullanıcıları bu programı # -*. fahrenhayt) s Gördü˘ ünüz gibi bu defa programımız Türkçe karakterleri düzgün bir sekilde gösterebildi.coding: utf-8 -*- Windows kullanıcıları ise utf-8 yerine cp1254 adlı karakter kodlamasını kullanmayı tercih edebilir: # -*. Bu g ¸ arada isterseniz yukarıdaki kodları biraz inceleyelim: Burada öncelikle # -*.coding: utf-8 -*.Bu programı çalı¸tırdı˘ ınızda biraz hayal kırıklı˘ ına u˘ ramı¸ olabilirsiniz.biçimini alaca˘ ını biliyg g orsunuz. g ¸ Programımızın en son hali söyle olacak: ¸ # -*. line 6 SyntaxError: Non-ASCII character ’\xc5’ in file deneme. Böylece kodlarımız içinde Türkçe karakg s ter kullanabilece˘ iz. Burada karakter dizisini nasıl biçimlendirdi˘ imize dikkat edin. ˙ g s Ilerde ascii. Bu satır sayesinde kullanaca˘ ımız kodlama biçimini Python’a tanıtmı¸ olduk.coding: cp1254 -*.

komutunu ekleyecektir. fahrenhayt)) s Python satır bölme konusunda pek çok alternatif sunar. fahrenhayt)) Burada kullandı˘ ımız bölme biçimine çok dikkat edin. Dikkatlice inceleyin: print ("Ben çok uzun bir karakter dizisiyim. Burada karakter dizisinin tamamını g parantez içine aldık: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. bir karakter dizisini ortadan bölmek için kullanamazsınız."%(santigrat. karakter kodlamasını belirtmeniz konusunda sizi uyarıyor.IDLE.. E˘ er burada “Edit My File” g dü˘ mesine basacak olursanız.") veya: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir.coding: g cp1254 -*. IDLE programınızın ilk satırına sizin yerinize # -*.. O yüzden iki satıra bölünmem gerekir. Yani su kullanımlar yanlı¸tır: s ¸ s print ("Ben çok uzun bir karakter dizisiyim. fahrenhayt)) s .0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir." s %(santigrat. Yukarıdaki kodlarda dikkat etmemiz gereken ba¸ka bir nokta da kodları nasıl böldü˘ ümüzdür.") ya da: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta" " kar¸ılık gelir." s %(santigrat. yukarıdaki kodları su sekilde de g ¸ ¸ bölebilirsiniz: # -*. s g Daha önceki derslerimizde de bahsetti˘ imiz gibi Python’da kodların görünümü de önem ta¸ır. g s Kodların çirkin bir sekilde sa˘ a do˘ ru uzamasını engellemek amacıyla “\” kaçı¸ dizisini kulla¸ g g s narak kodlarımızı alt satıra kaydırdık. Hatta söyle bir sey dahi yapmanıza ¸ ¸ izin verir. Bu yöntemi kullanabilmeniz için “%s” i¸aretlerinin kullanıldı˘ ı bir kodla kar¸ı kar¸ıya olmanız ve satırı “%” s g s s i¸aretinden bölmeniz gerekir.0/5."%(santigrat.coding: cp1254 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9. fahrenhayt)) Yalnız bu yöntemi. O yüzden" " iki satıra bölünmem gerekir. E˘ er arzu ederseniz.

. fahrenhayt)) Bu dosyayı MS-DOS’ta python deneme.4 MS-DOS’ta Türkçe Karakter Problemi Yukarıda kodlama biçimi belirterek Türkçe karakterleri nasıl gösterece˘ imizi inceledik. gs • Tamam’a basıyoruz. • Kar¸ımıza çıkan pencerede.. “özellikleri.. o kadar. • Ardından su komutu veriyoruz: ¸ chcp 1254 • Daha sonra pencere ba¸lı˘ ına sa˘ tıklayıp “özellikler”e giriyoruz.0/5. s s 3. g g Mesela su kodları deneme. Bu durumu düzeltmek için su adımları takip ediyoruz: ¸ • Önce MS-DOS ekranını açıyoruz. Hatırlarsanız ilk derslerimizde karakter ¸ dizilerini birle¸tirmeyi ö˘ renirken söyle bir örnek vermi¸tik: s g ¸ s ˙ >>> print "Istanbul " "Çeliktepe" Yukarıdaki örne˘ in de bundan hiçbir farkı yoktur. Bu bölümde bu sorunu nasıl a¸abiles ce˘ imizi inceleyece˘ iz.. Windows’un komut satırı g s Türkçe karakterleri düzgün göstermekte zorlanabiliyor. g s Simdi en ba¸ta verdi˘ imiz kodları çalı¸tırdı˘ ımızda su çıktıyı alıyoruz: ¸ s g s g ¸ .py adlı bir dosyaya kaydetti˘ imizi varsayalım: ¸ g # -*.." s %(santigrat. Biz simdiki örne˘ imizde alt satıra geçti˘ imiz g ¸ g g için bütün karakter dizilerini parantez içine aldık.coding: cp1254 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.6 fahrenhayta kar?²l²k gelir. "Çeliktepe") Bu yöntemlerden herhangi birini tercih edebilirsiniz. Ama etrafta görece˘ iniz programlarda g hepsiyle kar¸ıla¸ma ihtimaliniz var.Aslında su son iki yöntemi biliyor olmanız lazım. Bunun temel sebebi Wing s dows’ta komut satırının öntanımlı yazı tipinin Türkçe karakterleri düzgün gösterememesi. s g g • Yazı Tipi sekmesi içinde yazı tipini “Lucida console” olarak de˘ i¸tiriyoruz.py komutunu vererek çalı¸tırmak istedi˘ imizde söyle s g ¸ bir çıktı alıyoruz: 22 santigrat derece 71. Yani önceki derste gördü˘ ümüz g örne˘ i iki satıra bölmek isteseydik söyle bir kod yazacaktık: g ¸ ˙ >>> print ("Istanbul " .. Gördü˘ ünüz gibi bütün Türkçe karakterler birbirine girmi¸ durumda. aynı ba¸lıkla ileride olu¸turulacak pencereler için s s s kaydet” seçene˘ ini i¸aretliyoruz.. Türkçe g karakterlerin problem çıkardı˘ ı bir ba¸ka ortam da MS-DOS’tur..0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir.

Mesela sunu: ¸ ¸ #!/usr/python Simdi bu programı chmod komutuyla çalı¸tırılabilir hale getirin ve programı adıyla ça˘ ırmayı ¸ s g deneyin.. Dilerseniz simdi bölüm sorularımıza bir göz atalım ve ondan sonra ¸ yeni ve yine çok önemli bir konuya geçelim. farklı yöntemler kullanarak karakter dizisini uygun yerinden bölmeye dikkat edin: maa¸: 3500 TL. s Böylece çok önemli bir konuyu daha geride bırakmı¸ olduk.videolan.5 Bölüm Soruları 1. E˘ er GNU/Linux kullanıyorsanız. 4. Üstelik bu noktaya kadar Python’la s ilgili epey bilgi de edindik.. yıldır bu görevde bulunmaktadır. yazdı˘ ınız bir Python programının ilk satırına g g #!/usr/bin/env python yerine farklı bir sey yazın. GNU/Linux kullanıyorsanız g /usr/bin dizini altında bir komut ekranı açın." 7. Komut satırında masaüstünün bulundu˘ u konuma gelebilmek için hangi komutu kullang manız gerekiyor? 2. ¸ g ¸ Ardından. bu klasör içindeki vlc. komut g g g satırından sadece hesaplayici komutu girilerek programınız çalı¸tırılabilmeli: s yukseklik = 4 taban = 6 alan = taban * (yukseklik / 2) print alan 5. Son olarak. 3.py adını verdi˘ inizi varsayarsak. Hem Windows’ta hem de GNU/Linux’ta su beti˘ i herhangi bir konumdan sadece ismi ile ¸ g ça˘ rılabilecek hale getirin. s Is s çalı¸tı˘ı süre: 5 s g "Ahmet Bey . ünvan: ˙¸ Geli¸tirme Uzmanı.. A¸a˘ ıdaki bilgileri kullanarak bir Python programı yazın.. s 4.22 santigrat derece 71. Yani beti˘ e hesaplayici. Ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz? Aynı programı bir de #!/usr/bin/env python gibi bir satır yazmadan çalı¸tırmayı deneyin. Buradaki uzun karakter dizisini s g yazdırırken. soruda yazdı˘ ınız Python programının çift tıklamayla g g çalı¸masını sa˘ layın.6 fahrenhayta kar¸ılık gelir. s g 6. E˘ er Windows kullanıyorsanız C:\Program Files dizini altında. vlc komutu ile programı MS-DOS’tan çalı¸tırın. E˘ er Windows kullanıyorsanız.exe‘yi YOL’a (PATH) ekleyin. önce http://www. E˘ er Windows kullanıyorsanız. s s Kendisi . bilgisayarınızda VLC klasörünü bulup.’dır.org/vlc/ adresini ziyaret edin ve g oradan VLC adlı programı indirin. Simdi indirdi˘ iniz bu programı normal bir sekilde kurun.. TL maa¸la çalı¸an bir . 3. Bu s defa nasıl bir hata mesajı alıyorsunuz? Sizce bu hata mesajlarını almanızın sebebi nedir? ..

BÖLÜM 4 Kullanıcıyla ˙leti¸ im: Veri I s Alı¸ -Veri¸ i s s Bu bölümde de Python’daki önemli konulara de˘ inmeye devam ediyoruz. ˙ste bu bölümde böyle bir programı nasıl I¸ yazabilece˘ imizi ö˘ renece˘ iz. g g g Python’da kullanıcıdan birtakım veriler alabilmek. 43 . Dolayısıyla gs formüle giren bütün sayılar zaten belli oldu˘ u için bu kodların nasıl bir çıktı verece˘ ini de g g biliyoruz. fahrenhayt)) Dikkat ederseniz burada santigrat de˘ i¸kenini kendimiz kod içinde elle belirledik. Böyle bir kod yazımının ne kadar sıkıcı oldu˘ u ortada. Birkaç bölüm sonra fonksiyonun ne demek oldu˘ unu inceleyece˘ iz. g Hatırlarsanız geçen bölümde söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. yani kullanıcıyla ileti¸ime geçebilmek için iki s tane fonksiyondan faydalanılır: raw_input() ve input() (Bu “fonksiyon” kelimesine takılmayın. Bunlardan öncelikle ilkine bakalım. de˘ il mi? Böylece her defasında farklı bir de˘ er alıp g g bunu hesaplayabilen esnek bir programımız olurdu. kullanıcıya sorabilsek ve kullanıcının girdi˘ i miktara göre g hesaplama yapabilsek ne güzel olurdu. ¸ Yani yazdı˘ ımız kodlar kullanıcıyla herhangi bir etkile¸im içermiyordu. Bu defaki konumuz g “kullanıcıyla ileti¸im”. s Dikkat ettiyseniz. Bu santigrat de˘ i¸kenini g gs kendimiz elle yazmak yerine.. Ama artık. simdiye dek sadece tek yönlü bir programlama faaliyeti içinde bulunduk. Python’da g s bazı temel seyleri ö˘ rendi˘ imize göre." s %(santigrat.) Bu iki fonksiyon birbirg g lerinden bazı farklılıklar gösterir.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir..coding: utf-8 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9. kullanıcıyla nasıl ileti¸im kurabilece˘ imizi de ö˘ ren¸ g g s g g memizin vakti geldi.0/5. Bu bölümde kullanıcılarımızla nasıl veri alı¸-veri¸inde bulunaca˘ ımızı s s g görece˘ iz.

˙ g g g Isterseniz bu fonksiyonu tarif etmeye çalı¸mak yerine hemen bununla ilgili bir örnek verelim. kullanıcıdan ne bekledi˘ imizi göstermemizi sa˘ lıyor. a.1 raw_input() fonksiyonu raw_input() fonksiyonu kullanıcılarımızın klavye aracılı˘ ıyla girdi˘ i verileri almamızı sa˘ lar. ¸ g parola sorup kendisine te¸ekkür edelim. "bir". s Program çalı¸tı˘ ında. Bu fonksiyonu Windows’ta çift tıklayarak çalı¸tırmak istedi˘ imiz programlarda MS-DOS ekranının program s g sonunda kapanmasını önlemek için kullanmı¸tık. "bir de".coding: cp1254 -*a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Ancak ço˘ u zaman.coding: utf-8 -*raw_input("Lütfen parolanızı girin:") print "Te¸ekkürler!" s Mesela kullanıcıya bir raw_input() fonksiyonunu nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. pro¸ gramımızın kayıtlı oldu˘ u dizine geçerek su komutla programımızı çalı¸tırıyoruz: g ¸ s python deneme. g Simdi bu belgeyi deneme.. Bu satırın Windows’ta hiçbir etkisi yoktur. "almak istiyorum" raw_input("Programdan çıkmak için ENTER tu¸una basın. Daha sonra bir konsol ekranı açıp. Her zaman yaptı˘ ımız gibi. g ¸ Çünkü aksi halde programınız çalı¸tı˘ ında kullanıcınız ne yapması gerekti˘ ini anlayamayacaks g g tır. b.") s . Bu sizin terg g cihinize kalmı¸. s Öncelikle bo¸ bir Kwrite (veya Gedit ya da IDLE) belgesi açalım. O örnekte gösterdi˘ imiz programı su sekilde s g ¸ ¸ yazarsak herhalde raw_input() fonksiyonunun oradaki görevi daha belirgin bir sekilde ortaya ¸ çıkacaktır: # -*. kullanıcı “Lütfen parolanızı girin: ” cümlesini görecek ve böylece kens g disinden ne beklendi˘ ini anlayacak. Windows kullanıcıları esasında bu fonksiyonu önceki derslerimizden hatırlayacaktır.4. Windows kullanıcıları bu satırı yazmasalar da olur. c. Buna göre biz bu kodlarla g g kullanıcıdan parolasını girmesini isteyece˘ iz. ilk s g satırımızı ekleyelim belgeye: #!/usr/bin/env python Not: Bu satır sadece GNU/Linux kullanıcılarını ilgilendirir.py Elbette siz isterseniz daha önce anlattı˘ ımız sekilde dosyaya çalı¸tırma yetkisi vererek ve g ¸ s gerekli düzenlemeleri yaparak programınızı do˘ rudan ismiyle de ça˘ ırabilirsiniz. parantez içine açıklayıcı bir seyler yazmak isteyeceksiniz. Elbette raw_input() fonksiyonundaki parantezi bo¸ da g s bırakabilirsiniz.py ismiyle kaydediyoruz. Simdi raw_input() fonksiyonuyla kullanıcıdan bazı bilgiler alaca˘ ız. s #!/usr/bin/env python # -*.. Parantez içinde yazdı˘ ımız g g karakter dizisi.

Biz o dersteki örnekte parantez içini bo¸ bırakmı¸tık. s Bu parola de˘ i¸kenini karakter dizisi içine eklemenin ba¸ka bir yolu da kodu su sekilde yazgs s ¸ ¸ maktır: . Bu gs g sayede do˘ rudan parola de˘ i¸kenini ça˘ ırarak kullanıcının yazdı˘ ı parolayı ekrana dökebiliyg gs g g oruz.coding: utf-8 -*- Simdi raw_input() fonksiyonuyla kullanıcıya parolasını soraca˘ ız. s g Simdi kodlarımızı yazmaya ba¸layabiliriz.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Parolanızı girin:") print "Te¸ekkürler!" s print parola print "Ne yazık ki do˘ru parola bu de˘il. Bir sonraki satırda kullanıcı tarafından girilen bu parola ekrana yazdırılsın. yani kullanıcının yazdı˘ ı parolayı cümlemizin içine (ya da gs g Pythonca ifade etmek gerekirse: “karakter dizisi içine”) eklemi¸ olduk. Program ilk çalı¸tırıldı˘ ında kullanıcıya parola sorsun.. s g 2. Ama isterseniz bu raw_input() ¸ g fonksiyonunu bir de˘ i¸kene atayalım: gs parola = raw_input("Parolanızı girin:") Simdi kullanıcıya te¸ekkür ediyoruz: ¸ s print "Te¸ekkürler!" s Kullanıcı tarafından girilen parolayı ekrana yazdırmak için su satırı ekliyoruz: ¸ print parola Biraz önce raw_input() fonksiyonunu neden bir de˘ i¸kene atadı˘ ımızı anladınız sanırım. 4. Mesela programımız g s su i¸lemleri yapsın: ¸ s 1. Kullanıcı daha sonraki satırda parolanın yanlı¸ oldu˘ u konusunda uyarılsın." g g Böylelikle. "de˘il.. parola. Kullanıcı parolasını girdikten sonra programımız kullanıcıya te¸ekkür etsin. parola de˘ i¸kenini." g g ˙ Isterseniz son satırda su de˘ i¸ikli˘ i yapabiliriz: ¸ gs g print "Ne yazık ki do˘ru parola". Simdi de kullanıcıya parolasının yanlı¸ oldu˘ unu bildirece˘ iz: ¸ s g g print "Ne yazık ki do˘ru parola bu de˘il" g g Programımızın son hali söyle olacak: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. s s Dilerseniz biraz önce yazdı˘ ımız parola soran programı biraz geli¸tirelim. Öncelikle yazaca˘ ımız kodlardan ba˘ ımsız olarak ¸ s g g girmemiz gereken bilgileri ekleyelim: #!/usr/bin/env python # -*. s 3.

sadece yan yana yazılacaklardır. yukarıdaki iki örnek arasındaki farka benzer. raw_input() ve input() fonksiyonları birbirlerine çok beng zer. girilen sayılar birbirg leriyle toplanmayacak. kullanıcı tarafından girilen sayılar birbirleriyle toplanacaktır. ikinci sayı ise 40 olsun. O zaman su ¸ s s s s ¸ örnekleri vermi¸tik: s >>> print 25 + 50 75 >>> print "25" + "50" 2550 ˙ste raw_input() ile input() arasındaki fark. g Ancak bu kodları yazarken e˘ er raw_input() fonksiyonunu kullanırsak. Yani elde edece˘ imiz sey 2540 olag ¸ caktır. Hatırlarsanız buna benzer bir seyle “sayılar” konusunu i¸lerken de kar¸ıla¸mı¸tık. Hemen yukarıda verilen kodları bir de raw_input() fonksiyonuyla yazmayı denersek bu fark çok açık bir sekilde ortaya çıkacaktır: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Ama bunların arasında çok önemli bir fark vardır. E˘ er g g . Programın sonunda elde edece˘ imiz sayı 65 olacaktır.print "Ne yazık ki do˘ru parola %s de˘il" %(parola) g g Bu sayede kullanıcının girdi˘ i parolayı istedi˘ iniz gibi biçimlendirebilirsiniz. g 4. Su basit örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*a = input("Lütfen bir sayı girin:") b = input("Lütfen ba¸ka bir sayı daha girin:") s print a + b Kullanım açısından. Az sonra raw_input() fonksiyonuna geri dönece˘ iz. Mesela kullanıcıdan g g gelen parolayı tırnak içine alarak cümle içinde daha belirgin durmasını sa˘ layabilirsiniz: g print "Ne yazık ki do˘ru parola ’%s’ de˘il" %(parola) g g Simdi raw_input() fonksiyonuna bir ara verip. Diyelim ki ilk girilen sayı 25. input() fonksiyonuyla da kullanıcılardan bazı bilg gileri alabiliyoruz. Python’ın sayılara ve karakter dizilerine nasıl davrandı˘ ını görüyoruz. görüldü˘ ü gibi.2 input() fonksiyonu Tıpkı raw_input() fonksiyonunda oldu˘ u gibi. kullanıcıdan bilgi almak için kullanabilece˘ imiz ¸ g ikinci fonksiyondan biraz bahsedelim. YukarıI¸ daki örneklerde.coding: utf-8 -*a = raw_input("Lütfen bir sayı girin:") b = raw_input("Lütfen ba¸ka bir sayı daha girin:") s print a + b Bu kodları yazarken input() fonksiyonunu kullanırsak.

Karakter dizileri ile aritmetik i¸lem yapılamayaca˘ ı için de hata vermekten s g ba¸ka çaresi kalmıyor.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin. Yukarıdaki örneklerin s düzgün çıktı verebilmesi için o örnekleri söyle yazmamız gerekir: ¸ >>> a = 12 >>> b = 12 >>> print a * b 144 Dolayısıyla. Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g raw_input() fonksiyonundan farklı olarak input() fonksiyonu kullanıcıdan gelen verileri oldu˘ u g gibi alır. Yani bu verileri karakter dizisine dönü¸türmez. Burada tam olarak ne döndü˘ ünü anlayabilmek için etkile¸imli kabukta s g s verdi˘ imiz su örneklere bakalabilirsiniz: g ¸ >>> a = "12" >>> b = "12" >>> print a * b TypeError: can’t multiply sequence by non-int of type ’str’ Gördü˘ ünüz gibi biraz öncekiyle aynı hatayı aldık. line 8. Ama e˘ er iki adet karakter s s g dizisiyle kar¸ıla¸ırsa. Bu durumu daha net görebilmek için dilerseniz söyle bir örnek veres ¸ lim: #!/usr/bin/env python # -*. bu karakter dizilerini yanyana yazmakla yetiniyor. Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda sayıyı girip ENTER tu¸una bastıktan sonra söyle bir hata mesajı s g s ¸ alacaksınız: File "deneme. raw_input() fonksiyonunun kullanıcı verilerini karakter dizisi olarak almasından kaynaklanıyor. g Iki bölemez ve bu karakter dizilerini birbirinden çıkaramazsınız. in <module> print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g TypeError: can’t multiply sequence by non-int of type ’str’ Bu durum... e˘ er kullanıcı bir sayı s g . Karakter dizileri ile aritmetik i¸lem yapılmaz.. ˙ karakter dizisini birbiriyle çarpamaz. Bu yüzden.coding: utf-8 -*sayi = input("Bir sayı girin. Çünkü aritmetik i¸lemler ancak s sayılar arasında olur..Python iki adet sayıyla kar¸ıla¸ırsa bu sayıları birbiriyle topluyor. s s Bütün bu açıklamalardan anlıyoruz ki raw_input() fonksiyonu kullanıcının girdi˘ i verileri karakg ter dizisine dönü¸türüyor.py". yukarıda hata veren kodlarımızın da düzgün çalı¸abilmesi için o kodları söyle yazs ¸ mamız gerek: #!/usr/bin/env python # -*.

.. Ama tabii ki normal sartlarda kimseden ¸ ismini ve soyismini tırnak içinde yazmasını bekleyemezsiniz. input() fonksiyonu bu sayıyı oldu˘ u gibi alaca˘ ı için.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir.. Python’ın ilk veri giri¸inden sonra g s söyle bir hata verdi˘ ini görmü¸sünüzdür: ¸ g s SyntaxError: invalid syntax Etkile¸imli kabukta su komutu verdi˘ inizde de aynı hatayı aldı˘ ınızı göreceksiniz: s ¸ g g >>> Ahmet SyntaxError: invalid syntax Burada hata almamak için söyle yapmak gerek: ¸ >>> "Ahmet" ’Ahmet’ Dolayısıyla Python’ın input() fonksiyonuyla bu hatayı vermemesi için de tek yol. yeni ¸ s g s ö˘ rendi˘ imiz bilgiler yardımıyla biraz geli¸tirelim: g g s #!/usr/bin/env python # -*.) input() fonksiyonunu ters cih edebiliriz. bölme gibi..coding: utf-8 -*a = raw_input("isminiz: ") b = raw_input("soyisminiz: ") print a. kullanıcının geçerli bir Python komutu girmesini bekler. fahrenhayt)) Böylece elimizde gayet sık bir derece dönü¸türme programı olmu¸ oldu.. toplama. g Simdi dilerseniz bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz fahrenhayta dönü¸türme programını. Ama e˘ er biz kullanıcılardan sayı de˘ il de karakter dizisi girmesini istiyorsak g g raw_input() fonksiyonunu kullanaca˘ ız. input()‘lu kog ¸ s g dunuz da hata verecektir.coding: utf-8 -*santigrat = input("Santigrat cinsinden bir de˘er girin: ") g fahrenhayt = santigrat * (9. kullanıcının ismini ve soyismini tırnak içinde yazması olacaktır.0/5. Günün birinde santi¸ s s grat dereceleri fayhrenhayta dönü¸türmeniz gerekirse yukarıdaki programı kullanabilirsiniz. s . Yani e˘ er kulg lanıcının girdi˘ i sey Python’ın etkile¸imli kabu˘ unda hata verecek bir ifade ise." s %(santigrat. bizim bu sayıyla aritmetik i¸lem s g g s yapmamıza müsaade eder.girmi¸se. b E˘ er bu kodları input() fonksiyonuyla yazmayı denediyseniz. Bütün bunlardan sunu anlıyoruz: ¸ input() fonksiyonu. Dolayısıyla e˘ er biz programımız aracılı˘ ıyla kullanıcılardan bazı sayılar isteyeceksek ve e˘ er g g g biz bu sayıları i¸leme sokacaksak (çıkarma. Bu durumu daha iyi anlayabilmek için mesela a¸a˘ ıda raw_input() s g fonksiyonuyla yazdı˘ ımız kodları siz bir de input() fonksiyonuyla yazmayı deneyin: g #!/usr/bin/env python # -*.

system(’rm bir_dosya’)") veya: eval("__import__(’os’). Yukarıdaki satırda geçen komutları henüz ö˘ renmedik. Dolayısıyla yukarıg daki komutu su sekilde yazdı˘ ımızda neler olabilece˘ ini bir dü¸ünün: ¸ ¸ g g s eval("__import__(’os’).. de˘ il mi? Hiç de de˘ il! Ba¸ta çok s g g s ho¸ bir özellik gibi görünse de bu. Birkaç bölüm sonra eksik bilgilerimizi de tamamladıktan sonra input() fonksiyg onuna hiç ihtiyacınız olmadı˘ ını göreceksiniz.system(’dir’)") ENTER tu¸una bastı˘ ınızda. input() s g fonksiyonu kullanıcıdan gelen bilgiyi bir komut olarak yorumladı˘ ı için.3 Güvenlik Açısından input() ve raw_input() Yukarıda da bahsetti˘ imiz gibi. Ama biz simdilik input() fonksiyonundan yararg ¸ lanmaya devam edece˘ iz.). Ancak e˘ er yazdı˘ ınız kodlarda güvenli˘ i de ön planda tutmak isterseniz g g g input() fonksiyonundan kaçınmayı tercih edebilirsiniz. Çünkü input() fonksiyonu kullanıcıdan gelen bilgiyi bir komut olarak algılar. Ne güzel. Simdi bu soruya s g s s g ¸ cevap olarak sunları yazalım: ¸ 2 + 2 Bunu yazıp ENTER tu¸una bastı˘ ımızda 4 çıktısını elde ediyoruz. Ancak biz henüz raw_input() fonksiyonunu tam kapasite kullanacak kadar bilgi sahibi de˘ iliz. Bu demek oluyor ki... Windows’ta ise del‘dir. Peki bu ne anlama geliyor? Simdi söyle bir kod yazdı˘ ımızı dü¸ünün: ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. Simdi s ¸ yukarıdaki programı tekrar çalı¸tırın ve soruya su cevabı yazın: s ¸ eval("__import__(’os’). Burada gördü˘ ümüz s g g dir bir sistem komutudur. çok daha yıkıcı sonuçlar do˘ urabile¸ g g cek sistem komutlarının çalı¸tırılabilmesini sa˘ lar (bütün sabit diski silmek gibi. Python’da kullanıcıdan veri alabilmek için input() ve raw_input() g adlı iki farklı fonksiyondan faydalanıyoruz. Zaten raw_input() fonksiyonu kullanıcıyla veri alı¸-veri¸ine ili¸kin bütün ihtiyaçlarımızı kar¸ılayas s s s cak özelliktedir. simdi burada göstermek istemedi˘ imiz. Dolayısıyla s g e˘ er özellikle sunucu üzerinden çalı¸acak kodlar yazıyorsanız input() fonksiyonunu kullanırken g s dikkatli olmalısınız. Mesela GNU/Linux’ta dosya silmemizi sa˘ layan komut rm. Ama yukarıg g daki satır yardımıyla sistem komutlarını çalı¸tırabildi˘ imizi görüyorsunuz.4. bu fonksiyon yardımıyla g kullanıcılarımız Python kodlarını çalı¸tırabiliyor. input() fonksiyonunun yukarıdaki risklerinden ötürü Python programcıları genellikle bu fonksiyonu kullanmamayı tercih eder..coding: utf-8 -*sayi = input("bir sayı girin: ") print sayi Bu kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda “bir sayı girin: ” sorusuyla kar¸ıla¸aca˘ ız. aslında beraberinde bazı güvenlik risklerini de getirir. Çünkü dü¸manımızı tanımalıyız ki dü¸manımızdan korunabilelim. Bunun yerine her zaman raw_input() fonksiyonu kullanılır. g s s . Bu iki fonksiyonun kendilerine has görevleri ve kullanım alanları vardır. o anda içinde bulundu˘ unuz dizin altındaki dosyaların ekranda s g g listelendi˘ ini göreceksiniz.system(’del bir_dosya’)") Hatta bu satır. Bu komutun görevi bir dizin altındaki dosyaları listelemek.

g s 6. Yazdı˘ ınız program g s g kullanıcıya ismiyle hitap edip. s 2. Euro ve Sterlin’e çeviren bir program yazın. >>> print "Hayır! " * 5 >>> print "Hayır! " * "Hayır! " . g g 5.4.4 Bölüm Soruları 1. ona ya¸ını söyleyebilmeli. Türk Lirası’nı günlük kura göre Dolar. 2009 yılı Nisan ayının ilk gününe ait Dolar kuru ile 2010 yılı Nisan ayının ilk gününe ait Dolar kurunu kar¸ıla¸tırın ve bir yıllık de˘ i¸imin yüzdesini hesaplayın. Euro ve Sterlin olarak geri bildirebilmeli. A¸a˘ ıdaki iki kodu kar¸ıla¸tırın ve birinci kod hatasız çalı¸ırken. Program kullanıcıdan TL miktar alıp bu miktarı kullanıcıya Dolar. gerekli de˘ erleri kullanıcıdan alarak tekrar yazın. s s gs 4. raw_input() ile input() fonksiyonlarını birbiriyle kar¸ıla¸tırın. Ana görevi do˘ um yılı sorup ya¸ hesaplamak olan bir program yazın. Bir önceki soruda yazdı˘ ınız programı. ikinci kodun hata vermesinin s g s s s sebebini açıklayın. input() fonksiyonunu kullanarak s s bir sisteme ne tür zararlar verebilece˘ inizi ve bu zararları önlemek için teorik olarak neler g yapabilece˘ inizi dü¸ünün. 3.

Biz de simdi Python’da bu tip ko¸ullu durumların nasıl olu¸turulaca˘ ını ö˘ renece˘ iz. 51 . g s g Ya da su örne˘ i dü¸ünelim: Diyelim ki Pardus’ta konsol ekranından güncelleme i¸lemi ya¸ g s s pacaksınız.“ ¸ g s Biraz daha açarak söylemek gerekirse: “e˘ er a de˘ i¸keninin de˘ eri b de˘ i¸keninin de˘ eriyle g gs g gs g aynı ise. Diyelim ki Gmail’den aldı˘ ınız e-posta hesabınıza g g gireceksiniz.. E˘ er yazdı˘ ınız kullanıcı adı g g ve parola do˘ ruysa hesabınıza eri¸ebilirsiniz. Yok. Yok. ˙ s s g Isterseniz ne demek istedi˘ imizi bir örnekle açıklayalım. Yani e. kullanıcı adı ve parolayı g s s do˘ ru girme ko¸uluna ba˘ lıdır. g ¸ s s g g g Bu i¸ için kullanaca˘ ımız üç tane deyim var: if.1 if Deyimi If kelimesi ˙ Ingilizce’de “e˘ er” anlamına geliyor. s s s Yani bu “çift e¸ittir” i¸aretini ayrı yazmamaya özen göstermeliyiz.. g s g bu deyim yardımıyla Python’da ko¸ula ba˘ lı bir durumu belirtebiliyoruz. e˘ er kullanıcı adınız ve parolanız do˘ ru g s g g de˘ ilse.. Gmail’in ilk sayfasında size bir kullanıcı adı ve parola sorulur. sudo pisi up komutunu verdi˘ iniz zaman güncellemelerin listesi size bildirilecek. hesabınıza eri¸emezsiniz. elif ve else s g Bu konu içinde ayrıca Python’da girintilerin önemine ve yazdı˘ ımız kodların içine nasıl açıklama g yerle¸tirebilece˘ imize de de˘ inece˘ iz. Cümle yapısını ans g layabilmek için bir örnek verelim: >>> if a == b: Bunun anlamı sudur: “e˘ er a ile b birbirine e¸it ise. s g g g 5. e˘ er hayır cevabı verirseniz güncelleme i¸lemi ba¸las s g s s mayacaktır. Dolayısıyla..“ Uyarı: kod içindeki “==” (çift e¸ittir) i¸aretini birbirine biti¸ik olarak yazmamız gerekir. Siz de kendinize ait kullanıcı adını ve parolayı sayfadaki kutucuklara yazarsınız. g bu güncellemeleri yapmak isteyip istemedi˘ iniz size sorulacaktır. Yani güncelleme i¸leminin ba¸laması kullanıcının evet cevabı vermesi ko¸uluna s s s ba˘ lıdır.BÖLÜM 5 ˘ Python’da Ko¸ ula Baglı Durumlar s Python’da en önemli konulardan biri de ku¸kusuz ko¸ula ba˘ lı durumlardır. E˘ er evet cevabı verirseniz g g güncelleme i¸lemi ba¸layacaktır. Aksi halde yazdı˘ ımız s s g program hata verecektir.posta hesabınıza eri¸meniz. adından da anla¸ılabilece˘ i gibi.

Yaptı˘ ı tek sey.. ekrana ‘a ile b birbirine e¸ittir. if a == b: yazıp ENTER tu¸una bastıktan s sonra Kwrite sizin için bu girintileme i¸lemini kendili˘ inden yapacak. Bu programın pek önemli bir i¸ yaptı˘ ı söylen¸ s s g emez.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi == aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır!" s s Bu sekilde programımızı tamamlamı¸ olduk. Bu iki de˘ i¸kenin gs gs de de˘ eri 23. imleci print "a ile b s g birbirine e¸ittir" komutunu yazmanız gereken yere getirecektir. s s Dikkat ettiyseniz yukarıda yazdı˘ ımız yarım kod içinde print ile ba¸layan ifade. tabii ki programımız hâlâ eksik. print "a ile b birbirine e¸ittir" s Yukarıda yazdı˘ ımız kod su anlama geliyor: “E˘ er a de˘ i¸keninin de˘ eri b de˘ i¸keninin g ¸ g gs g gs de˘ eriyle aynı ise. print ile ba¸layan ifadenin. henüz elimizde s tanımlanmı¸ birer a ve b de˘ i¸keni yok. Çünkü s bundan sonra girintilerle bol bol ha¸ır ne¸ir olacaksınız. gs g Biraz sonra bu yarım yamalak kodu eksiksiz bir hale nasıl getirece˘ imizi görece˘ iz. Zaten bu kodları bu haliyle çalı¸tırmaya kalkı¸ırsanız s gs s s Python size. if ile ba¸layan g s s ifadeye göre daha içeride. E˘ er g g s g metin düzenleyici olarak Kwrite kullanıyorsanız.“ g s Cümlemiz artık tamamlanmı¸ da olsa. alinin_yasi ile aysenin_yasi de˘ i¸kenlerinin de˘ erine bakıp. Yani belli ki bunun bir de devamı olması gerekiyor. g Programımızı yazmaya devam edelim: #!/usr/bin/env python # -*. Hemen bo¸ bir Kwrite ¸ g s s belgesi açıp içine sunları yazıyoruz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Ama e˘ er bu girintileme s g i¸lemini elle yapmanız gerekirse genel kural olarak klavyedeki TAB tu¸una bir kez veya SPACE s s tu¸una dört kez basmalısınız. g ¸ Mesela cümlemizi söyle tamamlayabiliriz: ¸ >>> if a == b: . if ile ba¸layan ifadeye ait s s bir alt-ifade oldu˘ unu gösteriyor. Bu durum. Yani bu iki satır beraberce bir “if blo˘ u” olu¸turuyor.’ diye bir cümle yazdır. Ama simdi g g ¸ burada bir parantez açalım ve Python’da girintileme i¸leminden bahsedelim kısaca. Bir defa. a ve b de˘ i¸kenlerinin tanımlanmadı˘ ını söyleyen bir hata mesajı gösterecektir. s Ancak bu kuralı uygularken TAB veya SPACE tu¸larına basma seçeneklerinden yalnızca birini s uygulayın. s Simdi yukarıda verdi˘ imiz yarım programı tamamlamaya çalı¸alım.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 Yukarıda alinin_yasi ve aysenin_yasi adında iki tane de˘ i¸ken tanımladık.coding: utf-8 -*- Bunlar zaten ilk etapta yazmamız gereken kodlardı.Gördü˘ ünüz gibi cümlemiz su anda yarım. Yani bir yerde TAB tu¸una ba¸ka yerde SPACE tu¸una basıp Python’ın kafasının s s s karı¸masına yol açmayın.. Devam ediyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. e˘ er g ¸ gs g g .

Hemen g g gs alttaki satırda ise girilmesi gereken parolanın ne oldu˘ unu su sekilde ifade ediyoruz: “E˘ er g ¸ ¸ g parola python ise ekrana ‘Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!’ yazdır. prog s gram derhal kapanacaktır. Yok. en azından bize if deyiminin nasıl kullanılaca˘ ı ¸ ¸ g hakkında önemli bir fikir verdi. e˘ er kullanıcı ba¸ka bir kelime yazarsa. Ardından cevap adlı ba¸ka bir de˘ i¸ken daha tanıms gs layıp raw_input() fonksiyonunu bu de˘ i¸kene atadık.2 elif Deyimi Bazen kullanıcıdan bir veri alırken.coding: utf-8 -*parola = "python" cevap = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if cevap == parola: print "Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!" s Gördü˘ ünüz gibi. kullanıcının gs g girmesi gereken parolanın kendisi oluyor. Mesela su örne˘ e bakın: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Daha sonra da if deyimi yardımıyla. Artık bilgilerimizi bu programın bize sa˘ ladı˘ ı temel üzerine g g in¸a etmeye devam edebiliriz. (Bu arada de˘ i¸kenlere g gs s gs ad verirken Türkçe karakter kullanmamalısınız.coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" elif meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" elif meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" . Her zamanki gibi bo¸ bir Kwrite (veya Gedit ya da IDLE) belgesi s s açıyoruz ve içine sunları yazıyoruz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.bunlar birbirleriyle aynıysa ekrana Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır! diye bir çıktı vermektir. Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda. kullanıcının verebilece˘ i farklı cevaplara göre programımızın g farklı tepkiler vermesini isteyebiliriz.) Bu parola adlı de˘ i¸kenin de˘ eri.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if parola == "python": print "Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!" s Burada raw_input() fonksiyonunun de˘ erini do˘ rudan parola adlı de˘ i¸kene atıyoruz.“ s 5. burada öncelikle parola adlı bir de˘ i¸ken olu¸turduk.” dedik. “E˘ er gs g cevap de˘ i¸keninin de˘ eri parola de˘ i¸keninin de˘ eriyle aynı ise ekrana ‘Parola onaylandı! gs g gs g Programa ho¸ geldiniz!’ yazdır. Ama s s bu program ahım sahım bir sey olmasa da. Aynı programı su sekilde kısaltarak da yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. e˘ er kullanıcının girdi˘ i s s g g g kelime “python” ise parola onaylanacaktır.

e˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma veya armut de˘ il.coding: utf-8 -*sayi = 100 if sayi == 100: print "sayi 100’dür" if sayi <= 150: print "sayi 150’den küçüktür" if sayi > 50: print "sayi 50’den büyüktür" if sayi <= 100: print "sayi 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir" s Bu program çalı¸tırıldı˘ ında bütün olası sonuçlar listelenecektir. bundan sonra da üç tane elif deyimi s g kullandı˘ ımıza dikkat edin. Mesela su örne˘ e bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.“ g Gördü˘ ünüz gibi. Yani çıktımız söyle olacaktır: s g ¸ sayi sayi sayi sayi 100’dür 150’den küçüktür 50’den büyüktür 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir s . e˘ er birden fazla ko¸ullu durumla kar¸ı kar¸ıyaysak elif deyimini kullanıyg g s s s oruz. Yok. ama armut ise ekrana ‘armut bir meyvedir’ çıktısı verg g ilsin.elif meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g Burada su Türkçe ifadeyi Python’caya çevirdik: “Kullanıcıya. Yok. Yok.coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" if meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" if meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" if meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g Bu örneklerde pek belli olmuyor. e˘ er g g g kullanıcının yazdı˘ ı isim elma de˘ il. bir meyve ismi yazmasını söyle. armut veya kiraz de˘ il. ama kiraz ise ekrana ‘kiraz bir g g g meyvedir’ çıktısı verilsin. ekrana ‘elma bir meyvedir’ çıktısı verilsin. Burada en ba¸a bir adet if deyimi koydu˘ umuza. ama g g g kabak ise ekrana ‘kabak bir meyve de˘ ildir’ çıktısı verilsin. ama aslında if ile elif arasında çok önemli bir fark vardır. g Elbette bu tür durumlar için birden fazla if deyimini art arda da kullanabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. e˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma. ¸ E˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma ise.

sayi1 + sayi2 if soru == "2": sayi3 = input("Çıkarma için ilk sayıyı girin: ") print sayi3 .coding: utf-8 -*sayi = 100 if sayi == 100: print "sayi 100’dür" elif sayi <= 150: print "sayi 150’den küçüktür" elif sayi > 50: print "sayi 50’den büyüktür" elif sayi <= 100: print "sayi 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir" s Bu kodların çıktısı ise söyle olacaktır: ¸ sayı 100’dür Gördü˘ ünüz gibi programımızı elif deyimini kullanarak yazarsak Python belirtilen ko¸ulu g s kar¸ılayan ilk sonucu ekrana yazdıracak ve orada duracaktır. sayi2. Simdiye dek ö˘ rendiklerimizi kullanarak ¸ g s ¸ g artık çok basit bir hesap makinesi yazabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*.E˘ er bu programı elif deyimlerinden de yararlanarak yazarsak sonuç su olacaktır: g ¸ Öncelikle kodumuzu görelim: #!/usr/bin/env python # -*. ":". if deyimi ise olası bütün sonuçları s ekrana basacaktır.coding:utf-8 -*from __future__ import division secenek1 secenek2 secenek3 secenek4 print print print print = = = = "(1) "(2) "(3) "(4) toplama" çıkarma" çarpma" bölme" secenek1 secenek2 secenek3 secenek4 soru = raw_input("Yapılacak i¸lemin numarasını girin: ") s if soru == "1": sayi1 = input("Toplama için ilk sayıyı girin: ") print sayi1 sayi2 = input("Toplama için ikinci sayıyı girin: ") print sayi1. "+". Buraya kadar Python’da pek çok sey ö˘ renmi¸ olduk.

sayi8. sayi5 * sayi6 if soru == "4": sayi7 = input("Bölme için ilk sayıyı girin: ") print sayi7 sayi8 = input("Bölme için ikinci sayıyı girin: ") print sayi7. Daha sonra su cümleyi Pythoncaya çevirdik: “E˘ er g gs ¸ g isim de˘ i¸keninin de˘ eri Ferhat ise. programın nasıl çalı¸tı˘ ını anlamaya u˘ ra¸ır. ama ba¸ka herhangi bir g gs g g s seyse. g ¸ ¸ isim adı verdi˘ imiz bir de˘ i¸kene atadık..’ g gs g g g cümlesini yazdır. Fena isim de˘il.coding: utf-8 -*isim = raw_input("Senin ismin ne?") if isim == "Ferhat": print "Ne güzel bir isim bu!" elif isim == "Serhat": print "Hmm. sayi6. Bu soruyu. Fena isim de˘ il. Yok. Küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*. s s 5.. ":". gs g e˘ er isim de˘ i¸keninin de˘ eri Ferhat de˘ il.“ ¸ gs g Bu ö˘ rendi˘ imiz else deyimi sayesinde artık kullanıcı yanlı¸ parola girdi˘ inde uyarı mesajı g g s g gösterebilece˘ iz: g #!/usr/bin/env python # -*. ":". "/". "x". if ve elif deyimleriyle tanımlanan ko¸ullu durumlar dı¸ında kalan bütün s s durumları göstermek için kullanılır. sayi4. “Senin ismin ne?” diye soruyoruz. ekrana ‘Ne güzel bir isim bu!’ cümlesini yazdır." g else: print isim. "adını pek sevmem!" Burada yaptı˘ ımız sey su: Öncelikle kullanıcıya.. eksik yanlarını s g g s tespit eder ve bu eksikleri giderme yolları üzerinde kafa yorarsanız. ":". verdi˘ imiz bu basit örnek g amacına ula¸mı¸ demektir. sayi7 / sayi8 Bu örnek programı inceleyip. "-"..sayi4 = input("Çıkarma için ikinci sayıyı girin: ") print sayi3.3 else Deyimi else deyimi kısaca.. ekrana isim de˘ i¸keninin de˘ erini ve ‘adını pek sevmem!’ cümlesini yazdır.. sayi3 . ama Serhat ise ekrana ‘Hmm. E˘ er isim de˘ i¸keninin de˘ eri bunların hiçbiri de˘ il.sayi4 if soru == "3": sayi5 = input("Çarpma için ilk sayıyı girin: ") print sayi5 sayi6 = input("Çarpma için ikinci sayıyı girin: ") print sayi5.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if parola == "python": print "Parola onaylandı! Programa ho¸geldiniz!" s .

. 5.. g s . Bu dillerde yazdı˘ ınız kodlar g girintilenmi¸ de olsa girintilenmemi¸ de olsa düzgün bir sekilde çalı¸acaktır. if (a == 1) { printf("Elveda Zalim Dünya!\n"). yukarıda gösterilen ilk kodlama biçimini tercih etmeniz gerekir. ikinci kodlama biçimini kullanmanız da programınızın çalı¸masını etkilemez.return 0.}} Bu kodları daha sonra okuyacak ki¸ilerin nefretini kazanmak dı¸ında.if (a == 1){printf("Elveda Zalim Dünya!\n"). } } E˘ er istersek yukarıdaki kodları söyle de yazabiliriz: g ¸ #include <stdio. yanlı¸ parola girdiniz!" s ˙ Isterseniz daha önce gördü˘ ümüz bir örne˘ e de uygulayalım bu else deyimini: g g #!/usr/bin/env python # -*.else: print "Ne yazık ki. kodları bu sekilde yazs s ¸ mamız herhangi bir soruna neden olmaz. Ama dedi˘ im gibi.h> int main() { int a = 1. E˘ er yazdı˘ ınız kodların ¸ s g g okunaklı olmasını istiyorsanız. return 0. Yani yukarıda gösterilen her iki kod da derleyiciler (compiler) tarafından aynı sekilde okunup.h> int main(){int a = 1. ba¸arıyla derlenecektir.coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" elif meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" elif meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" elif meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g else: print "%s dedi˘iniz ¸eyin ne oldu˘unu bilmiyorum!" %meyve g s g Böylece özel olarak tanımladı˘ ımız durumlar dı¸ında kalan her sey için kullanıcıya gösterecek g s ¸ bir cümlemiz var artık.4 Python’da Girintileme Sistemi Pek çok programlama dilinde girintileme bir tercih meselesidir. Mesela a¸a˘ ıdaki s s ¸ s s g C koduna bakalım: #include <stdio.

Bu yüzden. ors tak proje geli¸tiren ki¸ilerin de sekme ayarları konusunda belli bir kuralı benimsemesi ve s s . g s Öte yandan. bu i¸in bir de sizin pek elinizde olmayan bir boyutu vardır. “Sekme yerine bo¸luk ekle” s g s seçene˘ inin yanındaki kutucu˘ u da i¸aretli hale getirmeniz gerekir. g düzenle/tercihler/düzenleyici/girinti yolunu takip ederek su ayarlamaları yapabilirsiniz: ¸ geni¸lik => 4 s Tür => Bo¸luklar s sekme geni¸li˘ i => 4 s g Not: E˘ er IDLE üzerinde çalı¸ıyorsanız herhangi bir ayar yapmanıza gerek yok. Herhangi bir program yazmaya ba¸lamadan önce mutlaka ¸ s sekme ayarlarını yapmanız veya bu ayarların do˘ ru olup olmadı˘ ını kontrol etmeniz gerekir. Dolayısıyla yazdı˘ ınız pros g gramlarda girintileme açısından mutlaka tutarlı olmanız gerekir. s Aslında Python’daki girintileme mevzuu bundan biraz daha karı¸ıktır. Yani mesela herhangi bir metin düzenleyici kullanarak yazdı˘ ınız bir programı ba¸ka bir metin g s düzenleyici ile açtı˘ ınızda girintilerin birbirine girdi˘ ini görebilirsiniz.Ancak Python’la ilgilenen herkesin çok iyi bildi˘ i gibi. kimi zaman yazdı˘ ınız kodların düzgün çalı¸masını engellemese s ¸ g s bile. Gedit’i ilk açtı˘ ınızda düzen/ye˘ lenenler/düzenleyici yolunu takip ederek sekmeler ba¸lı˘ ı alg g s g tındaki ayarları kontrol etmelisiniz. IDLE’da bu g s söyledi˘ imiz ayarlar zaten yapılmı¸tır. Bir defa kullandı˘ ınız metin düzenleyicinin. Buna benzer ayarlar bütün g g s iyi metin düzenleyicilerde bulunur. farklı metin düzenleyicilerde farklı kod görünümlerinin ortaya çıkmasına sebep olabilir. Örne˘ in Gnome’deki Gedit. kullandı˘ ınız metin düzenleyicide de birtakım g ayarlamalar yapmanız gerekir. s s g g KDE’deki Kate ve Kwrite. g Yani yukarıdaki C kodlarının yaptı˘ ı i¸i Python’la yerine getirmek istersek söyle bir kod yazg s ¸ mamız gerekir: a = 1 if a == 1: print "Elveda Zalim Dünya" Bu kodların sahip oldu˘ u girintileme yapısı Python açısından büyük önem ta¸ır. Python programlama dilinde girintileme g basit bir üslup meselesi de˘ ildir. E˘ er yazdı˘ ınız kods g g lar birden fazla ki¸i tarafından düzenleniyorsa. mutlaka sekmelerin g kaç bo¸luktan olu¸aca˘ ını belirleyen bir ayarının olması gerekir. Yukarıdaki örneklerde s görüldü˘ ü gibi girinti verilmesi gereken yerde girinti verilmemesinin hataya yol açması dı¸ında. g s programın yazılması esnasında bazı yerlerde SPACE tu¸una basılarak.. g g Mesela Gedit programı üzerinden bir örnek verelim. Örne˘ in Geany adlı metin düzenleyiciyi kullanıyorsanız. Bo¸luk ve sekme tu¸larını s s karı¸ık bir sekilde kullanmanız. Windows’taki Notepad++ ve Notepad2 adlı metin düzenleyiciler size böyle bir ayar yapma sansı tanır. sekme ayarları düzgün yapılmamı¸ bir metin s s düzenleyici kullanan ki¸iler kodunuzun girinti yapısını allak bullak edebilir.. g g Girintilemelerin düzgün görünmesini sa˘ lamak ve hatalı çalı¸an veya hiç çalı¸mayan prog s s gramlar ortaya çıkmasına sebep olmamak için. Örne˘ in yukarıg s g daki kodları su sekilde yazamayız: ¸ ¸ a = 1 if a == 1: print "Elveda Zalim Dünya" Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. Python programlarımızın girinti yapısının düzgün olabilmesi için orada “sekme geni¸li˘ i”ni “4” olarak ayarlamanız. bazı yerlerde ise TAB s (Sekme) tu¸una basılarak girinti verilmesi de hatalara yol açabilir.

. ancak aslında son derece önemle bir konudan söz g edece˘ iz: Yazdı˘ ınız programlara yorum/açıklama eklemek. Bu makaleyi okumanızı tavsiye ederim. ˙ste bizim de. charset=utf-8" /> <title>%s</title> </head> <body> <p><b>%s</b></p> </body> .bu konuda da tutarlı olması gerekir. Peki.5 Python Kodlarına Yorum Eklemek Program yazanların genellikle ihmal etti˘ i. print """ <html> <html xmlns="http://www. Python’daki s #%s i¸aretlerini kullanarak bir ba¸lık ve gövde s s #metni gömüyoruz. 3" #deneme yapıyoruz.org/moin/HowToEditPythonCode adresinde güzel bir makale var. Aylar önce yazmaya ba¸ladı˘ ınız bir s s g programa aylar sonra geri dönmek istedi˘ inizde. içerisinde satırlar dolusu kod barındıran bir program yazdık ve bu programımızı ba¸kalarının da kullanabilmesi için internet üzerinden da˘ ıtaca˘ ız.coding: utf-8 -*#Program adı: #Yazarı : #Tarih : #Amacı : #Platform : HTMLYap Orçun Kunek 19 Nisan 2010 HTML belgesi üretmek GNU/Linux. kullanmadan önce kodları incelemek istiyor olabilirler.w3.. 5.org/1999/xhtml"> <head> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html. bu açıklayıcı notlar sizin de i¸inize yarayabilir. g g Diyelim ki. Windows #HTML belgesinin <title> imine gelecek karakter dizisi baslik = "Örnek bir HTML Dosyası" #HTML belgesinin gövde metni metin = "Merhaba HTML!" #Burada standart bir HTML ¸ablonu içine. kods I¸ larımızı incelemek isteyen ki¸ilere yardımcı olmak maksadıyla. Mesela: s #!/usr/bin/env python # -*. ˙ Ingilizce bilenler için. Ba¸kalarını bir kenara g g s bırakalım. Yorumlarımızı Python kodları içinde hemen hemen her yere yerle¸tirebiliriz.python. programımıza bu açıklayıcı notları nasıl ekleyece˘ iz? g Kuralımız su: Python’da kod içine açıklayıcı notlar eklemek için “#” i¸aretini kullanıyoruz. 2. ¸ s Hemen bir örnek verelim: print "deneme 1. Bizim yazdı˘ ımız programı s g g g kullanacak ki¸iler. “Acaba ben burada ne yapmaya çalı¸mı¸ım?” g s s demenizi de engelleyebilir bu açıklayıcı notlar. bu girintileme konusuyla ilgili http://wiki. programımızın içine neyin ne i¸e s s yaradı˘ ını açıklayan bazı notlar eklememiz en azından nezaket gere˘ idir.

Hatta yorumlardan süsleme amacıyla da yararlanabilirsiniz: ####################################################### #~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~# # FALANCA v. Özellikle gere˘ inden fazla yorumlanmı¸ prog s gramları okumak çok zor olabilir.</html> """ %(baslik. s g s Kodlarımız içine yorum eklerken göz önünde bulundurmamız gereken önemli bir nokta da ne çok az ne de haddinden fazla yorum girmektir. Örne˘ in. yazdı˘ ımız programa bir s g g özellik eklemeyi dü¸ünüyoruz. metin) #ba¸lık ve metin de˘i¸kenleri. vakti geldi˘ inde o özelli˘ i nasıl yaptı˘ ımızı hatırlamakta zorlanabiliriz! g g g Hatta bir süre sonra programımıza hangi özelli˘ i ekleyece˘ imizi dahi unutmu¸ olabiliriz. g Peki eklemek istemedi˘ imiz özelli˘ i yorum içine almaktansa do˘ rudan silsek olmaz mı? Elbette g g g olur.. programımız hakkında genel bir bilgi veriyoruz. “Hayır. program içine ekledi˘ imiz yorumların birbirg g g lerinden farklı amaçlara hizmet etti˘ ini görürsünüz.. Çünkü Python “#” i¸areti ile ba¸layan satırların s s s içeri˘ ini görmez (#!/usr/bin/env python satırı hariç). ama henüz bu özelli˘ i yeni sürüme eklemek istemiyoruz.1 # # Yazan: Keramet Su # # Lisans: GPL v2 # #~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~# ####################################################### Python’daki yorumların ba¸ka kullanım alanları da vardır. g g s ben hafızama güveniyorum!” diyorsanız karar sizin! . Ama programın daha sonraki bir sürümüne ilave edece˘ imiz bir özelli˘ i yorum içine almak g g yerine silecek olursak. Python yorum içinde bir s kod bile yer alsa o kodları çalı¸tırmayacaktır. Windows Burada kodlarımız hakkında açıklayıcı bir yorum yapmak yerine..coding: utf-8 -*sistem = raw_input("Hangi i¸letim sistemini kullanıyorsunuz? ") s if sistem == "Windows": print "Merhaba Windows kullanıcısı!" elif sistem == "GNU/Linux": print "Merhaba GNU/Linux kullanıcısı!" #elif sistem == "MacOsX": # print "Merhaba MacOsX kullanıcısı!" else: print "Kullandı˘ınız i¸letim sistemi tanıdık gelmedi. O s g zaman söyle bir sey yapabiliriz: ¸ ¸ # -*. yorumlar bir program içinde çok farklı g amaçlara hizmet edebilir. Buradan da anlayabilece˘ iniz gibi.. Mesela su kısmın görevi geri kalan yorumg ¸ larınkinden farklıdır: #Program adı: #Yazarı : #Tarih : #Amacı : #Platform : HTMLYap Orçun Kunek 19 Nisan 2010 HTML belgesi üretmek GNU/Linux. Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ i dikkatli incelerseniz." g s Burada elif sistem == "MacOsX": kısmını yorum içine alarak simdilik bu kısmı iptal ediyoruz ¸ (˙ Ingilizce’de bu “yorum içine alma” i¸lemine “comment out” deniyor).

kodların ba¸ındaki “#” i¸aretlerini kaldırmak olacaktır. g g 2. Kullanıcının girdi˘ i sehir veya semt bilgisine göre kira fiyat aralıklarını gösteren bir program g ¸ yazın. Örne˘ in IDLE ile çalı¸ıyors s s g g s sanız. yorum içine almak istedi˘ iniz kodları fare ile seçtikten sonra ALT+3 tu¸larına basarak ilg s gili kodları yorum içine alabilirsiniz.6 Bölüm Soruları 1. Haftanın 5 günü için farklı bir yemek menüsü olu¸turun. Hatta bazı metin düzenleyiciler bu ¸ s s i¸lemi tek bir tu¸a basarak da gerçekle¸tirme yetene˘ ine sahiptir. Örnek bir menü biçimi söyle olmalı: s ¸ Gün : Mü¸teri Adı : s Çorba çe¸idi: s Ana yemek : Tatlı : Daha sonra mü¸terinize hangi güne ait menüyü görmek istedi˘ ini sorun ve cevaba göre s g menüyü gösterin. . Çocuklara hayvanların çıkardı˘ ı sesleri ö˘ reten basit bir program yazın. 4. Bu kodları yorumdan kurtarmak için ise ilgili alanı seçtikten sonra ALT+4 tu¸larına basmanız yeterli olacaktır (“yorumdan kurtarma” i¸lemine ˙ s s Ingilizce’de “uncomment” diyorlar). 5.Yorum içine alarak iptal etti˘ iniz bu kodları programa ekleme vakti geldi˘ inde yapaca˘ ınız tek g g g sey. 3. Bir önceki soruda mü¸terinin yedi˘ i yemekler için ayrıntılı hesap dökümü çıkarın ve mü¸s g s teriyi bilgilendirin.

Bu da size ilerki konuları daha rahat anlayabilmeniz ¸ g s açısından sa˘ lam bir temel kazandırmı¸ olacak. #sonuç da kayan noktalıdır. aklınızg s g daki süphelerin ve belirsizliklerin büyük bir kısmı da aydınlı˘ a kavu¸mu¸ olacaktır.. #sonuç da tamsayı olur. Bu i¸leçler bizim yabancısı oldu˘ umuz bir kavram de˘ ildir. 62 . Artık Python’la az çok yönümüzü tayin ¸ etmeye yetecek kadar malzemeye sahibiz.BÖLÜM 6 Bazı Önemli Ayrıntılar Su noktaya kadar Python’la ilgili epey bilgi edindik. Bu bölüme gelene kadar.0 / 56 #sayılardan biri kayan noktalıysa .. ¸ 6. Bu bölümü tamamladıktan sonra Python’la ilgili en temel konuları epey g ayrıntılı bir sekilde ö˘ renmi¸ olacaksınız. s s s g g Bunları daha önce de bol bol kullandık. önümüzdeki konuları çok daha rahat kavradı˘ ınızı farkedeg g cek. e˘ er varsa. Üstelik bu ¸ g s s bölümde.. Bu bölümün sonunda.654 -198 >>> print 45 / 56 #iki tamsayı birbirine bölünürse . Python’da aritmetik i¸lemler için kullandı˘ ımız bu yardımcı s s s g i¸aretlere i¸leç (operator) adı verilir. “/” ve s “*” gibi i¸aretlerden yararlanmı¸tık. önceki bölümlerde ö˘ rendi˘ imiz konularla ilgili de bolca örnek yapma fırsatı bulag g ca˘ ız. ¸ g Dilerseniz bilgilerimizi tazelemek için birkaç örnek yapalım: >>> print 456 + 654 1110 >>> print 456 . ama mutlaka bilmemiz gereken bu önemli ayrıns g g g tılardan söz edece˘ iz. 0 >>> print 45. Hem eski bilgilerimizi tazeleyece˘ imiz. kafa karı¸ıklı˘ ına yol açs g mamak için bazı önemli ayrıntıları es geçmek zorunda kaldık. hem de yeni seyler ö˘ renece˘ imiz bu bölüme g g ¸ g g haketti˘ i ilgiyi göstermeniz halinde. kendinizden emin bir sekilde ilerleyebileceksiniz. “-”. simdiden sonra da bol bol kullanmaya devam edece˘ iz. ˙ste bu bölümde simdiye kadar I¸ ¸ i¸ledi˘ imiz konular içinde de˘ inmedi˘ imiz.1 ˙sleçler (Operators) I¸ Hatırlarsanız sayılar konusunu incelerken aritmetik i¸lemleri yapabilmek için “+”..

Traceback (most recent call last): File "<stdin>".803571428571 >>> print 5 / 0 #bir sayının 0’a bölünmesi hataya yol açar. in <module> ZeroDivisionError: integer division or modulo by zero >>> print 45 * 76 3420 Bu i¸leçler aritmetik i¸lemleri yapmamızı sa˘ ladı˘ ı için bunlara özel olarak “aritmetik i¸leçler” s s g g s (arithmetic operators) adı verilir. s g % i¸ leci s Diyelim ki söyle bir bölme i¸lemi yaptınız: ¸ s >>> print 13 / 3 4 Gördü˘ ünüz gibi bu bölme i¸leminin sonucu 4‘tür. Peki biz bu bölme i¸leminden kalan sayıyı g s s bulmak istersek ne yapaca˘ ız? ˙ste bunun için Python’da “%” adlı bir i¸leç var: g I¸ s . Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") sayi = int(sayi) print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g Burada bir sayının karesini almak için o sayıyı kendisiyle çarptık. line 1. E˘ er bir sayının üçüncü kuvvetini almak isterseniz yukarıdaki komutu s g g söyle yazmalısınız: ¸ >>> print 12 ** 3 1728 Bu da 123 ifadesine e¸de˘ erdir. Ama Python’da bir sayının karesini almanın çok daha temiz bir yolu var: >>> print 12 ** 2 144 “**” i¸leci Python’da bir sayının herhangi bir kuvvetini almamızı sa˘ lar. Yukarıdaki komut 122 s g ifadesiyle e¸de˘ erdir. ˙ Isterseniz onlara bir göz atalım: “**” i¸ leci s Önceki derslerimizin birinde suna benzer bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.0. Bunların dı¸ında. ö˘ renmemiz gereken birkaç aritmetik i¸leç s g s daha var.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin.

O yüzden “Bölme s s g i¸leminden kalan sayıyı bilsem ne olur. s g g Python ö˘ renmeye yeni ba¸layanlar.. E˘ er bir sayının 2’ye bölümünden kalan sayı 0 ise o sayı çifttir. daha neler!?" elif yas <= 30: print "Hmm. Biz bu i¸leçleri önceki derslerimizde if.. önceki derslerimizden s g bildi˘ imiz ve matematikten de a¸ina oldu˘ umuz birkaç i¸leç daha var: g s g s == > < >= <= “e¸ittir” anlamına geliyor s “büyüktür” anlamına geliyor “küçüktür” anlamına geliyor “büyük e¸ittir” anlamına geliyor s “küçük e¸ittir” anlamına geliyor s Sayıları kar¸ıla¸tırmamızı sa˘ ladıkları için bu i¸leçlere “kar¸ıla¸tırma i¸leçleri” (comparison ops s g s s s s erators) adı verilir... “=” ve “==” i¸aretlerini birg s s birine karı¸tırır.” diye dü¸ünmeyin sakın. Bu i¸aretler her ne kadar aynı anlama geliyormu¸ gibi görünse de aslında s s s . ve else deyimleri ile birlikte s kullanmı¸tık. bir sayının tek mi yoksa çift mi oldu˘ unu tespit etmeniz gerekti˘ i durumlarda çok s g g i¸inize yarayacaktır. Aksi halde s g o sayı tektir: #!/usr/bin/env python # -*. arayüz tasarımı sırasında dahi i¸inize yaradı˘ ını göreceksiniz.>>> print 13 % 3 1 Demek ki 13 sayısı 3‘e bölündü˘ ünde kalan 1 imi¸. g s Bu i¸leç.." elif yas >= 60: print "Ya¸ kemale ermi¸!" s s elif yas > 30: print "Ya¸lanıyorsun dostum!" s Bunlara ek olarak bu bölümde birkaç yeni i¸leç daha görece˘ iz.coding: utf-8 -*sayi = input("Bir sayı girin: ") if sayi % 2 == 0: print "Girdi˘iniz sayı çifttir." g else: print "Girdi˘iniz sayı tektir. elif. bilmesem ne olur.coding: utf-8 -*yas = int(raw_input("Ya¸ınız kaç? ")) s if yas < 0: print "Yok canım. Mesela: s #!/usr/bin/env python # -*. özellikle ilk zamanlarda. Tıpkı yukarıdakiler gibi. Epey gençsin. s s Python’da i¸leçler yukarıdakilerle sınırlı de˘ ildir." g Bu i¸lecin. Bu yeni i¸leçlere geçmeden s g s önce isterseniz Python’a yeni ba¸layanların sıkça yaptı˘ ı bir hataya de˘ inelim.

E˘ er siz burada “==” yerine “=” i¸lecini kullanacak olursanız Python ne yapg s maya çalı¸tı˘ ınızı anlayamayacaktır. “=” ve “==” i¸aretleri birbirlerinden çok farklı anlamlara geliyorlar. s s s s s s Yukarıdaki örnekte e˘ er if alinin_yasi = aysenin_yasi gibi bir sey yazarsak Python bize g ¸ bir hata mesajı gösterecektir. line 1.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi == aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır!" s s Burada da “==” i¸lecini kullanarak Ali’nin ya¸ı ile Ay¸e’nin ya¸ını birbiriyle kar¸ıla¸tırıyoruz. daha sonra bu de˘ i¸kenin de˘ erini sorgulayags s gs g bilirsiniz: >>> meyve = "elma" >>> meyve == "elma" True Burada aldı˘ ımız True çıktısına takılmayın.birbirlerinden çok farklıdır. Yani burada söyle bir soru soruyoruz Python’a: “sayi adlı gs g ¸ de˘ i¸kenin de˘ eri 3456 mı?”. Az sonra bunun ne demek oldu˘ unu inceleyece˘ iz.. Çünkü daha önce de dedi˘ imiz gibi “=” i¸areti de˘ er atamaya g s g yarar. Bu örnekte bizim yapmamız gereken sey de˘ er atamaktan ziyade iki de˘ eri kar¸ıla¸tır¸ g g s s mak olmalıdır. Dolayısıyla söyle bir i¸lem hata verecektir: ¸ g ¸ s >>> meyve == "elma" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Burada sayi adlı de˘ i¸kene 3456 de˘ erini atıyor. s Hatırlarsanız “==” i¸lecini önceki derslerimizde söyle bir örnek içinde kullanmı¸tık: s ¸ s #!/usr/bin/env python #-*. Durumu birkaç örnekle açıklamaya çalı¸alım: s >>> sayi = 3456 Burada sayi adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. O yüzden g s bunları karı¸tırmamaya özen gösteriyoruz. Python’da de˘ i¸kenleri tanımlarken. Bu soruyu duyan Python bize bir cevap veriyor. g ¸ gs g g Burada biz sayi de˘ i¸keninin de˘ erini sorguluyoruz. gs g Bir de suna bakalım: ¸ >>> sayi == 3456 True Burada yaptı˘ ımız sey sayi adlı de˘ i¸kene de˘ er atamak de˘ ildir. Olmayan g g ¸ g g g bir seyin de˘ eri sorgulanamaz. g g g Gördü˘ ünüz gibi. s g . in <module> NameError: name ’meyve’ is not defined Ama siz önce bir meyve de˘ i¸keni olu¸turursanız. s g Dedi˘ imiz gibi. Python’un cevgs g abını biraz sonra tartı¸aca˘ ız.. yukarıda yaptı˘ ımız sey bir de˘ er atamak de˘ il. de˘ er sorgulamaktır. yani de˘ i¸kengs gs gs lere de˘ er atarken “=” i¸aretinden yararlanıyoruz. Bu i¸aretin tek görevi bir de˘ i¸kene de˘ er g s s gs g atamaktır.

Bunu söylerken de söyle bir örnek vermi¸tik: g s ¸ s >>> sayi == 3456 True Bu örnek bize True çıktısı veriyor.coding: utf-8 -*parola_ilk = raw_input("Parolanızı giriniz: ") parola_tekrar = raw_input("Aynı parolayı tekrar giriniz: ") if parola_ilk != parola_tekrar: print "Parolalar e¸le¸miyor!" s s else: print "Programa ho¸geldiniz!" s Burada. g Dolayısıyla yukarıdaki çıktıya göre sayi adlı de˘ i¸kenin de˘ eri gerçekten de 3456. Python’da iki de˘ erin e¸itsizli˘ ini sorgulamak için. “False” kelimesinin anlamı ise “yanlı¸”tır. g Hatırlarsanız yukarıda “==” i¸lecini incelerken. E˘ er parola_ilk‘in de˘ eri gs g s s g g parola_tekrar‘ın de˘ erine e¸it de˘ ilse Parolalar e¸le¸miyor! çıktısı veriyoruz. anlamını bütün programcıların çok iyi bilmesi gereken “true” ve “false” diye iki kelime vardır. Gördü˘ ünüz gibi ”!=” i¸leci oldukça g s g s kullanı¸lı bir araç. “True” kelimesinin anlamı “do˘ ru”. bu i¸lecin iki de˘ er arasında kar¸ıla¸tırma yaps s g s s tı˘ ını söylemi¸tik.. g s g s s yani bu iki de˘ er birbirine e¸itse kullanıcıyı içeri alıyoruz. s ˘ 6. Peki e¸itsizlik kar¸ıla¸tırması için herhangi bir i¸leç var mı?“ s s s s Elbette var. Mesela bu i¸leci kullanarak yukarıdaki örne˘ i söyle yazabiliriz: s s g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Dolayısıyla herhangi bir sey bilgisag ¸ g s ¸ yar açısından ya True ya da False de˘ ere sahiptir. g gs g gs g s g ekrana ‘Ali ile Ay¸e aynı ya¸ta de˘ ildir!’ cümlesini yazdır!“ s s g Gelin bununla ilgili bir örnek daha verelim konuyu daha net kavramak için: #!/usr/bin/env python # -*. Dedi˘ imiz gibi. Aksi halde. ya da yanlı¸.2 Bool Degerler ˙ Ingilizce’de.” anlamına gelen g s g s g ”!=” i¸lecinden yararlanıyoruz. ˙ g Ingilizce’de “true” do˘ ru demektir.Burada söyle bir soru akla geliyor: “Biz e¸itlik kar¸ıla¸tırması yapmak için “==” i¸lecini kul¸ s s s s lanıyoruz. kar¸ıla¸tırma i¸leçlerinden biri olan ”!=” i¸lecini kullanarak parola_ilk ve s s s s parola_tekrar adlı de˘ i¸kenlerin de˘ erini kar¸ıla¸tırıyoruz.. gs g Bir de su örneklere bakalım: ¸ .coding: utf-8 -*alinin_yasi = 30 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi != aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸ta de˘ildir!" s s g Burada su Türkçe cümleyi Pythonca’ya çevirmi¸ olduk: ¸ s “E˘ er alinin_yasi adlı de˘ i¸kenin de˘ eri aysenin_yasi adlı de˘ i¸kenin de˘ erine e¸it de˘ ilse. g s Bilgisayar mantı˘ ında her sey ya do˘ rudur. “e¸it de˘ ildir.

Mesela söyle sorular sorabiliriz: “a do˘ ru mu?” veya “a yanlı¸ mı?”. Bu da su anlama geliyor: “a de˘ i¸keninin de˘ eri 4 ¸ gs g mü?”. Unutmayın. False. gs g g s Dedi˘ imiz gibi. Biraz kafa karı¸tırıcı gelmi¸ olabilir g ¸ g g s s s bu tanım. “a 3 mü?”. yani do˘ rudur. bilgisayar dilinde istisnasız her sey ya True [do˘ ru] ya da False [yanlı¸]’tur. O da bo¸luk karakteri! Yani g g gs g s burada a. Ama hiç sa¸ırtmasın. bir adet bo¸luk karakteri barındıran bir karakter dizisidir. Ilk s gs g g Dolayısıyla bu de˘ i¸ken False‘tur. “a 4 mü?” gibi sorular sorduk ve buna uygun g cevaplar aldık. Bu gs g yüzden bu de˘ i¸ken True‘dur. herhangi bir de˘ ere sahipse o sey True. Yani burada a de˘ i¸keni hiç bir de˘ ere sahip de˘ il. a de˘ i¸keninin de˘ eri 3 oldu˘ u için burada True yani “do˘ ru” çıktısını aldık. yani “yanlı¸” çıktısı alıyoruz. Yani. Yukarıda a de˘ i¸keninin de˘ erinin ba¸ka bir de˘ ere e¸it ¸ gs g s g s olup olmadı˘ ını sorguladık. bo¸ bir karakter s s . ba¸lıba¸ına a‘nın kendisini de do˘ ruluk ve yanlı¸lık açısından s s g s sorgulayabiliriz. Örnekler durumu daha net anlatacaktır: >>> a = "" >>> bool(a) False >>> a = "elma" >>> bool(a) True >>> a = " " >>> bool(a) True ˙ örnekte a bo¸ bir karakter dizisidir. I¸ g g s Simdi biraz daha ayrıntıya girelim. yani yanlı¸tır. Bunun yanısıra. Bir sonraki gs g g g satırda ise a == 4 gibi bir ifade görüyoruz. Üçüncü örnek sizi biraz sa¸ırtmı¸ olabilir. Bir sonraki satırda gs gs g a de˘ i¸keninin de˘ erini sorguluyoruz. g ¸ g s ˙ste bu iki de˘ ere Bool De˘ erler adı verilir ve bu sistem bilgisayarın temelini olu¸turur. gs ¸ s s ¸ s Çünkü burada a de˘ ersiz de˘ il. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 3.>>> a = 3 >>> a == 3 True >>> a == 4 False Burada öncelikle a adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. Bu de˘ i¸kenin bir de˘ eri var. ˙ gs Ikinci örnekte ise a de˘ i¸kenin “elma” diye bir de˘ eri var. Burada sordu˘ umuz soru su: “a de˘ i¸keninin de˘ eri 3 gs g g ¸ gs g mü?”. a de˘ i¸keninin de˘ eri 4 olmadı˘ ı için bu kez False. Python’da ¸ g s böyle bir soru sorabilmek için bool() adlı bir fonksiyondan yararlanaca˘ ız: g >>> a = 3 >>> bool(a) True Python’da e˘ er herhangi bir sey. Ama g ¸ g ¸ g e˘ er o sey hiç bir de˘ ere sahip de˘ ilse.

a ile b birbirine e¸it de˘ il. Dilerseniz bu s ¸ g durumu kendi gözlerimizle görelim: >>> a = "" >>> b = " " >>> a == b False Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er yukarıdakinin tersini yapmak isterseniz not i¸lecinden yararlanabilirsiniz (Bu i¸leci biraz g s s sonra ayrıntılı olarak inceleyece˘ iz): g #!/usr/bin/env python # -*. Bu ifade de “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True ise.dizisi ile bo¸luk karakteri içeren bir karakter dizisi birbiriyle aynı sey de˘ ildir.. Çünkü a bo¸ bir karakter dizisi iken. Gördü˘ ünüz gibi burada bool() fonksiyonunu kullandık.” anlamına s g gs g gelir.. sadece if soru: diyerek g amacımıza ula¸ıyoruz. b bir adet g s g s bo¸luk karakterinden olu¸an bir karakter dizisidir. s s Dilerseniz bununla ilgili küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*..coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if not soru: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s . Görelim: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.“ ¸ g gs g Yukarıdaki kodları Python’da çok daha kolay yazabiliriz aslında. Bu ayrımı asla gözden kaçırmayın.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if bool(soru) == True: print "Te¸ekkürler" s else: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s Bu örnekte e˘ er kullanıcı soruya herhangi bir cevap verirse ekrana Te¸ekkürler çıktısı verilir. Zaten Python programcıları yukarıdaki gibi bir sey yazacakları zaman ba¸ka bir yol tutmayı tercih ederler.. Buradaki if bool(soru) == True: g ifadesi su anlama gelir: “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True ise.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if soru: print "Te¸ekkürler" s else: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s Gördü˘ ünüz gibi.. g s Ama e˘ er kullanıcı soruyu cevaplamadan ENTER tu¸una basarsa o zaman Bu soruyu bo¸ geçeg s s mezsiniz çıktısı alır.. hiç bool() fonksiyonunu araya sokmadan.

s s Peki ne i¸e yarar bu mantık i¸leçleri? s s ˙ Isterseniz uzun uzun açıklama yapmak yerine bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*kullanici_adi = raw_input("Kullanıcı adınız: ") parola = raw_input("Parola: ") if kullanici_adi == "ahmet" and parola == "ah12345678": print "Programa ho¸geldiniz!" s else: print "Kullanıcı adınız ya da parolanız yanlı¸" s Burada “and” i¸lecinin ne i¸e yaradı˘ ı apaçık anla¸ılıyor. Ama artık bu g s g s s kavramı bildi˘ imize göre rahatlıkla mantık i¸leçlerini i¸leyebiliriz. kullanıcının pros s g s grama kabul edilmesini. E˘ er kullanıcı adı ve paroladan herhangi biri yanlı¸sa kullanıcı programa giri¸ izni elde g s s edemez. Bir önceki bölümde henüz Bool ¸ s g kavramını ö˘ renmemi¸ oldu˘ umuz için mantık i¸leçlerinden bahsedememi¸tik. g s s Mantık ˙sleçleri I¸ and or not “VE” anlamına geliyor “VEYA” anlamına geliyor ˘ IL” “DEG˙ anlamına geliyor Bu i¸leçler.“ ¸ s g gs g g Bir önceki bölümde su i¸leçleri görmü¸tük: ¸ s s Aritmetik ˙sleçler I¸ + / * Toplama i¸lemi yapar s Çıkarma i¸lemi yapar s Bölme i¸lemi yapar s Çarpma i¸lemi yapar s Kar¸ ıla¸ tırma ˙sleçleri s s I¸ == != > < >= <= “e¸ittir” anlamına geliyor s “e¸it de˘ ildir” anlamına geliyor s g “büyüktür” anlamına geliyor “küçüktür” anlamına geliyor “büyük e¸ittir” anlamına geliyor s “küçük e¸ittir” anlamına geliyor s Simdi de mantık i¸leçlerini (logical operators) inceleyece˘ iz. Yukarıdaki kodları bir de söyle yazalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*kullanici_adi = raw_input("Kullanıcı adınız: ") ..else: print "Te¸ekkürler" s Burada söyle demi¸ oluyoruz: “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ il ise.. Yukarıdaki kodlarda. hem kullanıcı adının hem de parolanın do˘ ru girilmesi sartına ba˘ lıyg ¸ g oruz. lisede mantık dersi almı¸ olanlara hiç yabancı gelmeyecektir.

g g g >>> True and False False E˘ er de˘ erlerden biri bile False ise sonuç da False olacaktır. g g >>> True or False True E˘ er iki de˘ er birbirine “or” ile ba˘ lanırsa ve e˘ er bu de˘ erlerden sadece biri bile True ise g g g g g sonuç da True olacaktır. Bu sekilde kullanıcının programa giri¸ g ¸ s yapabilmesi için kullanıcı adı veya paroladan birini do˘ ru girmesi yeterli olacaktır.. iki True de˘ er birbirine “and” ile ba˘ lanırsa sonuç True olacaktır. g s g >>> True or True True Elbette her iki de˘ er de True ise sonuç da True olacaktır.parola = raw_input("Parola: ") if kullanici_adi == "ahmet" or parola == "ah12345678": print "Programa ho¸geldiniz!" s else: print "Kullanıcı adınız ya da parolanız yanlı¸" s Burada “and” yerine “or” kullandı˘ ımıza dikkat edin. g Gelelim “not” i¸lecine. g Dilerseniz etkile¸imli kabukta birkaç ufak örnekle durumu daha net anlamaya çalı¸alım: s s >>> True and True True Dedi˘ imiz gibi. Bu i¸leç “de˘ il” anlamına gelir.. Birkaç örnek verelim: >>> kullanici_adi = "ahmet" >>> not kullanici_adi False Burada Python’a söyle bir sey söylemi¸ olduk: ¸ ¸ s “kullanici_adi de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ ildir“ gs g g . g g >>> False and False False Elbette her iki de˘ erin de False oldu˘ u durumda sonuç da False‘tur. >>> False or False False “or” ile birbirine ba˘ lanmı¸ iki de˘ erin ikisi de False ise sonuç da False‘tur. Yani bu i¸leç cümleye olumsuz bir s s g s anlam katar.

i¸leme giren sayılardan birini kayan noktalı sayı olarak s tanımlamamız yeterlidir: >>> print 23. verileri birbirine dönü¸türmemiz gereken durumlarla sıkça s kar¸ıla¸aca˘ ız.66666666667 Peki buna benzer bir seyi a¸a˘ ıdaki programda nasıl yaparız? ¸ s g #!/usr/bin/env python # -*. Bunu önlemek için.“ Yanılıyorsun! Çünkü kullanıcı_adi de˘ i¸keni bir de˘ ere sahip oldu˘ u için gs g g Hatırlarsanız yukarıda söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*bolen = input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ") s bolunen = input("Bölme i¸lemi için ikinci sayıyı girin: ") s .0 / 3 7.O da bize su cevabı verdi: ¸ “Hayır.3 Dönü¸ türme ˙slemleri s I¸ Programcılık maceramız sırasında. Dolayısıyla e˘ er kullanıcı soruyu s g g bo¸ geçerse if not soru: satırı i¸letilecektir.. s s 6. Simdi dilerseniz bu duruma çok s ¸ basit bir örnek verelim: Bildi˘ iniz gibi.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if not soru: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s else: print "Te¸ekkürler" s Burada if not soru ifadesine dikkat edin. True’dur. Yani ong dalık kısmı atar... Python’da iki tamsayıyı birbirine bölersek elde edece˘ imiz çıktı da tamsayı olag g caktır.“ g gs g g Yukarıdaki örnekte e˘ er kullanıcı “Adınız” sorusunu bo¸ geçerse soru de˘ i¸keninin de˘ eri söyle g s gs g ¸ olacaktır: soru = "" Python’da bo¸ karakter dizilerinin False oldu˘ unu biliyoruz. Mesela pek çok durumda bir sayıyı karakter dizisine ve e˘ er mümkünse bir s s g g karakter dizisini de sayıya dönü¸türmek zorunda kalacaksınız. dostum. Burada Python’a sunu diyoruz: ¸ “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ il ise.. Yani: >>> print 23 / 3 7 Burada iki adet tamsayı oldu˘ u için Python bize sonucu da tamsayı olarak gösterir.

... input() ve raw_input() fonksiyonlarını incelerken. Gelin simdi bu i¸lemi yukarıdaki programa ¸ s uygulayalım: #!/usr/bin/env python # -*.0” i¸areti koyarak sorunu g g s çözüyorduk. Simdi suna bakın: s ¸ ¸ >>> a = 23 >>> b = 3 >>> a / b 7 >>> float(a) / b 7. sayıları kendimiz girdi˘ imiz için. float(bolen) / bolunen s Artık bölme i¸leminin sonucunu hassas bir sekilde alabilece˘ iz. Mesela int() fonksiyonu bunlardan s biridir.coding: utf-8 -*bolen = input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ") s bolunen = input("Bölme i¸lemi için ikinci sayıyı girin: ") s print "Bölme i¸leminin sonucu:". s ¸ g Elbette Python’da float() gibi ba¸ka fonksiyonlar da vardır. Simdi bunu sayıya çevirelim: g gs ¸ >>> int(a) 23 . Dilerseniz önce bu fonksiyonu etkile¸imli s kabukta biraz inceleyelim: >>> a = "23" Bildi˘ iniz gibi yukarıdaki a de˘ i¸keni bir karakter dizisidir.0 Gördü˘ ünüz gibi.print "Bölme i¸leminin sonucu:".666666666666667 Gördü˘ ünüz gibi. bunların sa˘ ına birer ”. ˙ste bu g ¸ g s I¸ int() fonksiyonu bize bu konuda yardımcı olacak.0 seklinde bir kayan noktalı sayıya g ¸ dönü¸türdü. Bu dönü¸türme s s s i¸lemi için float() adlı bir fonksiyondan yararlanaca˘ ız: s g >>> a = 23 >>> float(a) 23. input() fonksiyonuyla yapabilece˘ imiz her seyi aslında raw_input() fonksiyonuyla da yapabilece˘ imizi söylemi¸tik. bölme i¸lemine giren sayılardan birini bu float() fonksiyonu ile kayan nokg s talı sayıya döndürerek hassas bir çıktı alabildik. Dolayısıyla yukarıdaki programın hassas ¸ bir sonuç verebilmesi için burada bir dönü¸türme i¸lemi yapmamız gerekiyor. float() fonksiyonu 23 sayısını 23. bolen / bolunen s Biraz önce.. Hatırlarsanız. Ama simdi sayıları kullanıcıdan alıyoruz.

yazdı˘ ımız kodların nasıl i¸ledi˘ ine dikkat etmenin yanısıra. kuvveti %s olur. int() fonksiyonu yalnızca sayı de˘ erli karakter dizilerini g sayıya dönü¸türebilir: s >>> kardiz = "elma" >>> int(kardiz) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". s g s Böylece input() fonksiyonunun prangasından kurtulmu¸ olduk! Artık raw_input() fonksiyonuyla s da aritmetik i¸lemler yapabiliyoruz. line 1. sayi ** kuvvet) Burada. Ama “23” gibi bir karakter disini sayı olmaktan çıkaran tek sey tırnak ¸ i¸aretleri oldu˘ u için. Ben size bu sayının " "istedi˘iniz kuvvetini hesaplayayım: ")) g kuvvet = int(raw_input("¸imdi de %s sayısının kaçıncı kuvvetini " S "hesaplamak istedi˘inizi söyleyin: " g %sayi)) print "%s sayısının %s.coding: utf-8 -*ilk_sayi = int(raw_input("˙lk sayıyı girin: ")) I ikinci_sayi = int(raw_input("˙kinci sayıyı girin: ")) I toplam = ilk_sayi + ikinci_sayi print "Bu iki sayının toplamı: ". Bu i¸lem için de str() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız: s g . in <module> ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’elma’ Gördü˘ ünüz gibi.. “elma” karakter dizisi sayı olarak temsil edilemeyece˘ i için Python bize bir g g hata mesajı gösteriyor. burada yaptı˘ ımız sey çok basit. raw_input() fonksiyonunu tümden int() g g ¸ fonksiyonu içine aldık: int(raw_input("˙lk sayıyı girin: ")) I Burada özellikle kapanı¸ tırnaklarını eksik yazmamaya özen gösteriyoruz. Gelin isterseniz bu s g bilgiyi su örne˘ e uygulayalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Daha önce de dedi˘ im g g g gibi. toplam Gördü˘ ünüz gibi.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Bir sayı girin.." %(sayi. Python görünü¸e de önem veren zarif bir dildir. Python’a yeni s ba¸layanların en sık yaptı˘ ı hatalardan biri de açılmı¸ tırnakları kapatmayı unutmaktır. Ancak tahmin edebilece˘ iniz gibi her s g karakter dizisi sayıya çevrilemez. bu karakter dizisi sayı olarak temsil edilebiliyor.Böylece “23” karakter dizisini sayıya çevirmi¸ olduk. kuvvet. Nihayet input() gibi tehlikeli bir fonksiyondan yakayı s sıyırdı˘ ımıza göre bu durumu bir örnekle kutlayabiliriz: g #!/usr/bin/env python # -*. kodları görünü¸ açısından g s g s nasıl düzenledi˘ imize ve satırları nasıl böldü˘ ümüze de dikkat edin. s Peki yukarıda yaptı˘ ımız seyin tersi mümkün mü? Yani acaba bir sayıyı karakter dizisine çevireg ¸ bilir miyiz? Bu sorunun yanıtı evettir.

. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> s = "elma" >>> type(s) <type ’str’> “str” de string (karakter dizisi) kelimesinin kısaltmasıdır. Bu bölümü kapatmadan önce dilerseniz Python’daki küçük ama önemli bir fonksiyondan daha söz edelim: type() fonksiyonu. Örne˘ in: g g g g >>> i = 23 >>> type(i) <type ’int’> “int”. Dolayısıyla s de˘ i¸keni bir karakter gs dizisidir.>>> a = 23 >>> str(a) ’23’ Gelin isterseniz simdiye kadar gördü˘ ümüz dönü¸türme fonksiyonlarını topluca görelim: ¸ g s float() int() str() Herhangi bir sayıyı veya sayı de˘ erli karakter dizisini kayan noktalı sayıya dönü¸türür. floating point number (kayan noktalı sayı) kelimesinin kısaltmasıdır. herhangi bir de˘ erin hangi tipte oldu˘ unu sorgulamamızı sa˘ lar.. type() fonksiyonu... yani tamgs sayı imi¸. Bu konuyu da bitirdi˘ imize göre artık bölüm sorularına geçebiliriz. g s Herhangi bir sayıyı veya sayı de˘ erli karakter dizisini tamsayıya dönü¸türür. g 6. Yani f de˘ i¸keni gs bir kayan noktalı sayıdır. integer (tamsayı) kelimesinin kısaltmasıdır. A¸a˘ ıdaki örnekte if ve elif deyimlerini farklı sıralarda yerle¸tirdi˘ inizde nasıl bir sonuç elde s g s g edece˘ inizi dü¸ünün. Söyle bir kod yazımı ne tür sorunların ortaya çıkmasına yol açar? Mesela g s ¸ a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tıran bir kullanıcı cevap olarak 60 üzeri bir sayı girerse nasıl bir çıktı alır? s g s Çıktının bekledi˘ imiz gibi olmamasının nedeni nedir? g . Demek ki i de˘ i¸keni bir integer.3 >>> type(f) <type ’float’> “float”. g s Herhangi bir sayıyı karakter dizisine dönü¸türür. >>> f = 14. çünkü Python maceranızda bunlar bol bol kar¸ınıza çıkag s cak. s Bu fonksiyonları iyi ö˘ renmelisiniz.4 Bölüm Soruları 1.

Epey gençsin. .coding: utf-8 -*yas = int(raw_input("Ya¸ınız kaç? ")) s if yas < 0: print "Yok canım." elif yas > 30: print "Ya¸lanıyorsun dostum!" s elif yas >= 60: print "Ya¸ kemale ermi¸!" s s 2.. daha neler!?" elif yas <= 30: print "Hmm. A¸a˘ ıdaki i¸lemlerin sonucu nedir? s g s >>> True or False >>> True and False >>> True and (True or False) >>> True or (False and True) >>> True or (False and False) >>> (False or False) and (False or True) 3. Siz g s o hesap makinesini raw_input() fonksiyonunu kullanarak yeniden yazın.#!/usr/bin/env python # -*. Geçen bölümde yaptı˘ ımız basit hesap makinesinde input() fonksiyonunu kullanmı¸tık.

coding: utf-8 -*a = 0 a = a + 1 print a Bu minicik kodun yaptı˘ ı i¸. Ne demek istedi˘ imizi anlatmanın en iyi yolu bununla s g g ilgili bir örnek vermek olacaktır.1 while Döngüsü Yazdı˘ ımız kodları tekrar tekrar döndürmemizi sa˘ layan. Ayrıca bu bölümde döngüler dı¸ında break ve continue deyimleri ile range() s ve len() fonksiyonlarına da de˘ inece˘ iz. g g g Kodlarımızı sürekli döndürmemizi sa˘ lamada bize yardımcı olacak parçacıklara Python’da g döngü (˙ Ingilizce: Loop) adı veriliyor. üçüncü satırda da bu yeni de˘ eri ekrana yazdırmaktır. while döngüsü. Yani kullanıcı adı ve parola yanlı¸ girildi˘ inde bu kullanıcı adı ve s s g parolayı tekrar tekrar soramayız. Yani g yazdı˘ ımız bir programdaki kodların tamamı i¸letilince programın kapanmasına engel olur ve g s kod dizisinin en ba¸a dönmesini sa˘ lar. daha sonra o seçti˘ imiz i¸lemi bitirdi˘ imizde program kapanıyor. Bu bölümde iki tane döngüden bahsedece˘ iz: while g ve for döngüleri.. programımıza bir süreklilik katan g g ö˘ elere döngü adı verilir. su anki bilgilerimizle her defasında programı yeniden ¸ ba¸latmak zorunda kalırız. tekrar tekrar döndürmeyi ö˘ renece˘ iz. Ancak dikkat s ettiyseniz. s s 7. programı yeniden ba¸latmamız gerekir. Dolayısıyla bu kod g g parçasının verece˘ i çıktı da 1 olacaktır. ˙ste bu bölümde s I¸ Python’da yazdı˘ ımız kodları sürekli hale getirmeyi..BÖLÜM 7 Python’da Döngüler Hatırlarsanız geçen bölümlerden birinde basit bir hesap makinesi yapmı¸tık. Böylece ilerleyen bölümlerde i¸leyece˘ imiz daha karg g s g ma¸ık konuları biraz daha kolay anlamamızı sa˘ layacak temeli edinece˘ iz. Aynı sekilde kullanıcı g s ¸ adı ve parola soran bir program yazsak. g 76 . o hesap makinesi programında toplama. O halde su küçücük örne˘ i bir inceleyelim bakalım: ¸ g #!/usr/bin/ env python #-*. ˙ s g g Isterseniz lafı daha fazla uzatmadan yola koyulalım ve ilk olarak while döngüsüyle i¸e ba¸layalım. ba¸ka bir i¸lem g s g s s yapmak istedi˘ imizde ise programı yeniden ba¸latmamız gerekiyordu. çarpma veya bölme i¸lemlerinden s birini seçip. Bu çıktıyı verdikten sonra ise program sona erecektir. çıkarma. birinci satırda a de˘ i¸keninin de˘ erine bakıp ikinci satırda bu g s gs g de˘ ere 1 eklemek. yukarıda verilen tanıma tam olarak uyar.

s gs g • a de˘ erinin su anda 1 oldu˘ unu görüyor. Python yukarıda gördü˘ ünüz a = a + 1 satırını su sekilde g ¸ ¸ yazmanıza da izin verir: a += 1 E˘ er a = a .Bu arada ufak bir ipucu verelim size. g g • a de˘ erinin 100’den küçük oldu˘ unu idrak ediyor. bunu da su sekilde kısaltabilirdik: g ¸ s ¸ ¸ a -= 1 a = a * 2 veya a = a / 2 gibi ifadeler de söyle kısaltılabilir: ¸ a *= 2 ve: a /= 2 Bu kısaltmalar son derece önemlidir. g . g • Bu de˘ eri ekrana yazdırıyor (1). gs g • a de˘ erinin 0 oldu˘ unu görüyor. g ¸ g • a de˘ erinin hâlâ 100’den küçük oldu˘ unu anlıyor. 1’den 100’e kadar olan sayıların ekrana yazdırıldı˘ ını görürüz. g • Bu de˘ eri ekrana yazdırıyor (2).coding: utf-8 -*a = 0 while a < 100: a += 1 print a Bu kodu çalı¸tırdı˘ ımızda. gs g Son satırda ise. g g • a de˘ erine 1 ekliyor (0 + 1 = 1). 0 de˘ erine sahip bir a de˘ i¸keni tanımladık. s Simdi yukarıdaki koda bazı eklemeler yapalım: ¸ #!/usr/bin/env python #-*.1 gibi bir sey yazmı¸ olsaydık. g g • a de˘ erine 1 ekliyor (1 + 1 = 2). g ˙ste bu noktada while döngüsünün faziletlerini görüyoruz. O yüzden kodlarınızda mümkün oldu˘ unca bu kısaltmaları kullanmaya g çalı¸ın.” cümlesini Pythonca’ya çevirdik. Yani: s s • a de˘ i¸keninin de˘ erini kontrol ediyor. çünkü yazdı˘ ınız Python programlarının performansını g artırıcı etkileri vardır. s g g Konuyu anlayabilmek için simdi de satırları teker teker inceleyelim: ¸ ˙ satırda. bu yeni a de˘ erini ekrana yazdırdık. Bu döngü sayesinde programımız I¸ son satıra her geli¸inde ba¸a dönüyor. Ilk g gs ˙ Ikinci ve üçüncü satırlarda. g • Ba¸a dönüp tekrar a de˘ i¸keninin de˘ erini kontrol ediyor. “a de˘ i¸keninin de˘ eri 100 sayısından küçük oldu˘ u müddetçe a gs g g de˘ i¸keninin de˘ erine 1 ekle.

Bu sayede kullanıcının hem kullanıcı adı hem s de parola bilgisini do˘ ru girmesini isteyebiliyoruz. while döngüsünü anlamak ve kullanmak hiç de zor de˘ il." Burada öncelikle de˘ eri 1 olan a adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. ˙ g g Isterseniz alı¸tırma s olması bakımından bir örnek daha verelim: #!/usr/bin/env python # -*. Sonraki satırda gördü˘ ümüz elif blo˘ unda ise kullanıcı adı ve parola alanlarının bo¸ bırakılıp g g s bırakılmadı˘ ını denetliyoruz.. Burada yaptı˘ ımız seye dikkat edin.• Bu i¸lemi 99 sayısına ula¸ana dek tekrarlıyor ve en sonunda bu sayıya da 1 ekleyerek s s vuslata eriyor. Böylece a de˘ i¸keninin s g gs g gs de˘ eri artık 1 olmamı¸ oluyor. Gördü˘ ünüz gibi. bu de˘ i¸kenlerin de˘ erini do˘ ru girerse sisteme giri¸ yapabilecek. Burada söyle bir sey demi¸ olduk: g ¸ ¸ s “E˘ er kull_ad de˘ i¸keninin de˘ eri kullanici_adi de˘ i¸keninin de˘ eriyle VE par de˘ i¸keninin g gs g gs g gs de˘ eri parola de˘ i¸keninin de˘ eriyle aynıysa. g Bu arada.coding: utf-8 -*a = 1 kullanici_adi = "ahmet_hamdi" parola = "Saatleri_Ayarlama_Enstitüsü" while a == 1: kull_ad = raw_input("Kullanıcı adı: ") par = raw_input("Parola: ") if kull_ad == kullanici_adi and par == parola: print "Programa ho¸geldiniz!" s a = 2 elif not kull_ad or not par: print "Bu alanları bo¸ bırakamazsınız!" s else: print "Kullanıcı adı veya parolanız hatalı. Bu ifade ile. gs g g s Daha sonra da while döngümüzü tanımlıyoruz. E˘ er kullanıcımız. s s . Böylece kullanıcımız kullanıcı adı ve parola bilgilerini do˘ ru g s g girdi˘ inde while döngüsü sona eriyor. E˘ er burada a de˘ i¸keninin de˘ erini 1 dı¸ında bir de˘ ere g g gs g s g ayarlamazsak. buradaki if blo˘ unun içinde görünen a = 2 ifadesi de çok önemli.. kullanıcı adı ve parola do˘ ru girildi˘ i halde programımız kullanıcı adı ve parola g g sormaya devam edecektir.“ g gs g Buradaki and (VE) i¸lecinin görevini biliyorsunuz. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 1 oldu˘ u g gs gs g g müddetçe programımız çalı¸maya devam edecek. Ardından gelen if deyimini nasıl yazdı˘ ımıza dikkat edin. kullanıcı adı VEYA (or) parola bilgilerinden herg g hangi birini bo¸ bırakırsa kendisine Bu alanları bo¸ bırakamazsınız! uyarısı gösteriyoruz. en g ba¸ta belirledi˘ imiz a de˘ i¸keninin 1 olan de˘ erini 2‘ye getiriyoruz. s Bir sonraki satırda kullanici_adi ve parola adlı iki de˘ i¸ken daha tanımlıyoruz. E˘ er kulgs g lanıcı. while a g ¸ == 1 ifadesi ile Python’a sunu söylemi¸ oluyoruz: ¸ s “a de˘ i¸keninin de˘ eri 1 oldu˘ u müddetçe a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tırmaya devam et!“ gs g g s g s Bu satırın ardından normal bir sekilde raw_input() fonksiyonlarımız yardımıyla kullanıcıdan kul¸ lanıcı adı ve parola bilgilerini istiyoruz.

s Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. “aksi belirtilmedi˘ i sürece a¸a˘ ıdaki komutları ¸ g g s g çalı¸tırmaya devam et!” emrini yerine getiriyor. Yani bir nevi.else blo˘ unda ise kullanıcı adı ve parolanın yanlı¸ girilmesi halinde kullanıcıya nasıl bir uyarı g s gösterece˘ imizi belirliyoruz. g Yukarıdaki kodlar istedi˘ imiz i¸lemi rahatlıkla yerine getirmemizi sa˘ lar. Çünkü bu de˘ i¸kene ihtiyacımız kalmadı. Onun yerine. Bu açıdan yukarıdaki g s g kodlar tamamen do˘ ru ve geçerli bir Python programıdır. döngüyü sona erdirecek bir g g ko¸ul belirtmeyi unutmaktır. Programın en ba¸ıns g s daki a de˘ i¸kenini kaldırdı˘ ımız için artık bu satıra da ihtiyacımız yok. Mesela önceki kodlarda yer alan a de˘ i¸kenini burada artık kullanmıyoruz." Burada önceki kodlara göre bazı farklılıklar dikkatimizi çekiyor.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Python mu Ruby mi?") while soru != "Python": print "Yanlı¸ cevap!" s .coding: utf-8 -*kullanici_adi = "ahmet_hamdi" parola = "Saatleri_Ayarlama_Enstitüsü" while True: kull_ad = raw_input("Kullanıcı adı: ") par = raw_input("Parola: ") if kull_ad == kullanici_adi and par == parola: print "Programa ho¸geldiniz!" s quit() elif not kull_ad or not par: print "Bu alanları bo¸ bırakamazsınız!" s else: print "Kullanıcı adı veya parolanız hatalı. Siz bu fonksiyonu ilk derslerimizden hatırlıyor olmalısınız.. s g g while döngüsünü yeni ö˘ renenlerin en sık yaptı˘ ı hatalardan biri. Bu fonksiyon Python’un etkile¸imli kabu˘ undan çıkmamızı sa˘ lıyordu. Dolayısıyla burada gördü˘ ümüz while True ifadesi su anlama geliyor: g s g ¸ “Do˘ ru oldu˘ u müddetçe a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tırmaya devam et!“ g g s g s Peki ne do˘ ru oldu˘ u müddetçe? Neyin do˘ ru oldu˘ unu açıkça belirtmedi˘ imiz için Python bug g g g g rada her seyi do˘ ru kabul ediyor.. s Su kodlara bir bakın: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Bunun gs gs yerine while döngümüzü su sekilde yazdık: ¸ ¸ while True: Hatırlarsanız geçen bölümde Bool de˘ erleri incelerken True kelimesinin “do˘ ru” anlamına g g geldi˘ ini söylemi¸tik. Ancak e˘ er istersek yukarıdaki kodg g ları biraz sadele¸tirme ve profesyonel bir görünüm kazandırma imkanına da sahibiz. s Bunun dı¸ında farklı olarak ilk if blo˘ u içindeki a = 2 satırını da kaldırdık. quit() gs g adlı bir fonksiyon kullanıyoruz.

Bu kodlar içindeki en önemli satır olcut += 1‘dir. g Siz de kendi for döngüsünün görevi bir dizi içindeki ö˘ elerin üzerinden tek tek geçmektir.Dikkat ederseniz burada da i¸leçlerimizden birini kullandık. olcut de˘ i¸keninin de˘ eri her zaman 0 olmaya devam s g gs g edecek.2 for Döngüsü Python’da en sık kullanılan döngü for döngüsüdür desek abartmı¸ olmayız. while döngüsünün her ba¸a dönü¸ünde olcut de˘ i¸keninin de˘ erini 1 artırarak 10’a yaks s gs g la¸tırıyor. print harf . bu nedenle de döngümüz sürekli çalı¸maya devam edecektir. Bu tanım big raz kafa karı¸tırıcı gelmi¸ olabilir. E˘ er bu satırı yazmazsak. for döngüsü. Kullandı˘ ımız i¸leç “e¸it de˘ ildir” s g s s g anlamına gelen ”!=” i¸leci. Çünkü biz Python’a su komutu vermi¸ olduk bu kodla: ¸ s “soru de˘ i¸keninin cevabı Python olmadı˘ ı müddetçe ekrana ‘Yanlı¸ cevap!’ çıktısını vermeye gs g s devam et!“ E˘ er bu programı durdurmak istiyorsak CTRL+C tu¸larına basmamız gerekir.coding: utf-8 -*olcut = 0 soru = raw_input("Python mu Ruby mi?") while olcut <= 10: olcut += 1 if soru != "Python": print "Yanlı¸ cevap!" s Bu kodlar sayesinde. Çünkü bu s kod. yani sonsuz bir döngüye s girecektir. Burada yaptı˘ ımız sey su: g g ¸ ¸ .. i s t i h z a “istihza” bir karakter dizisidir.. O yüzden isterseniz ne demek istedi˘ imizi basit bir örnek s s g üzerinde anlatalım: >>> for harf in "istihza": . program biz müdahale s g edene kadar ekrana Yanlı¸ cevap! çıktısını vermeye devam edecek. e˘ er kullanıcının verdi˘ i cevap “Python” de˘ ilse. 7. ekrana on kez “Yang g g lı¸ cevap!” çıktısı verilecektir. bu dizi içindeki ö˘ elerin üzerinden tek tek geçmemg izi sa˘ lıyor... s Simdilik while döngüsüne ara verip bu konuda incelememiz gereken ikinci döngümüze geçiy¸ oruz.. s s Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda sorulan soruya Python cevabı vermezsek. Ancak burada döngüyü sona erdirecek bir ko¸ul belirlemedik. g s Yukarıdaki kodların i¸letili¸ini sınırlamak için söyle bir sey yazabiliriz: s s ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. s yazdı˘ ınız programlarda bu döngüyü bolca kullanacaksınız..

coding: utf-8 -*a = 0 while a < 100: a += 1 print a Bu kod yardımıyla ekrana 1’den 100’e kadar olan sayıları yazdırabiliyorduk. Mesela 1-100 g ¸ arasındaki çift sayıları listelemek istiyor olabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. 100): if i % 2 == 0: print i Burada yaptı˘ ımız sey aslında çok basit.100 aralı˘ ındaki sayıların s g ¸ g her birine i adını verdikten sonra ekrana i’nin de˘ erini yazdır!“ g Dedi˘ imiz gibi. Yukarıdaki kodları Türkçe’ye söyle çevirebiliriz: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.1.coding: utf-8 -*for i in range(1. siz isterseniz ba¸ka bir harf veya kelime gs s de kullanabilirsiniz. (for harf in g "istihza") 2. Öncelikle “istihza” karakter dizisinin her bir ö˘ esine “harf” adı veriyoruz. g for döngüsünün bu özelli˘ inden yararlanarak bazı ilginç seyler yapabilirsiniz. for döngüsü. Mesela yukarıda s while döngüsünü anlatırken yazdı˘ ımız su kodu hatırlıyorsunuz: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Daha sonra da bu harf de˘ i¸kenlerini tek tek ekrana yazdırıyoruz. Yukarıdaki Pythonca kod Türkçe’de a¸a˘ ı yukarı su anlama gelir: “1. Aynı i¸lemi daha s basit bir sekilde for döngüsü (ve range() fonksiyonu) yardımıyla da yapabiliriz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. 100): .coding: utf-8 -*for i in range(1.coding: utf-8 -*for i in range(1. bir dizi içinde bulunan bütün ö˘ elerin üzerinden tek tek g g geçilmesini sa˘ lar. (print harf) gs for döngüsü bazı durumlarda while döngüsü ile benzer bir i¸levi yerine getirir. Yukarıdaki örnekte de bu döngü 1-100 aralı˘ ındaki sayıların her biri üzg g erinden tek tek geçiyor ve bu ö˘ elerin her birini sırayla “i” olarak adlandırıyor.coding: utf-8 -*1-100 aralı˘ındaki sayılara i dersek: g bu i’ler içinde 2’ye tam bölünenleri: ekrana bas! Aynı sekilde tek sayıları listelemek de mümkün: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. 100): print i Ben burada de˘ i¸ken adı olarak “i” harfini kullandım.

Bu arada dikkat ettiyseniz. Mesela: g #!/usr/bin/env python #-*. Mesela: aralıklarını belirtmemizi sa˘ lar. 2) Bu komut ise 1 ile 100 arasındaki sayıları 2’¸er 2’¸er atlayarak yazdırmamızı sa˘ lar. bu range() fonksiyg g onunu bir önceki bölümde birkaç örnekte kullanmı¸tık. Bu fonksiyon Python’da sayı s g Ingilizce’de de bu kelime “aralık” anlamına gelir. s Ba¸ka bir örnek daha verelim: s print range(100. 200) komutu 100 ile 200 arasındaki sayıları döker. 15): print sarki. ˙ g Isterseniz bu vesileyle biraz da hem döngülerde hem ko¸ullu ifadelerde hem de ba¸ka yerlerde kar¸ımıza s s s çıkabilecek faydalı fonksiyonlara ve ifadelere de˘ inelim: g 7. karakter dizilerinin uzunlu˘ unu gösterir. Zaten ˙ g print range(100) komutu 0 ile 100 arasındaki sayıları yazdırmamızı sa˘ lar.coding: utf-8 -*for sarki in range (1.” kuralından yararlanarak 1-100 g g arası sayıları süzgeçten geçiriyoruz.3 range() fonksiyonu Önceki bölümde bu fonksiyonla ilgili epey örnek yaptı˘ ımız için. "mumdur" 7. 100.coding: utf-8 -*- . Bu fonksiyonun ne i¸e yaradı˘ ını gayet iyi biliyoruz. g s for döngüsü için verdi˘ imiz ilk örnekte döngü içinde yeni bir fonksiyon kullandık. Dedi˘ imiz gibi. 1. Bir örnek daha: print range(1. s s g Su ise 100’den 1’e kadar olan sayıları tersten sıralar: ¸ print range(100. artık bu fonksiyonun yabancısı g sayılmayız.if i % 2 == 1: print i “E˘ er bir sayı ikiye bölündü˘ ünde kalan 1 ise o sayı tektir. Böylelikle Python’da while ve for döngülerini de ö˘ renmi¸ olduk.4 len() fonksiyonu Bu fonksiyon. -1) Hemen for döngüsüyle range() fonksiyonunun birlikte kullanıldı˘ ı bir örnek verip ba¸ka bir g s fonksiyonu anlatmaya ba¸layalım: s #!/usr/bin/env python #-*.

a = "Afyonkarahisar" print len(a) Bu kod.5 break deyimi break deyimi program içinde bir noktada programı sona erdirmek gerekti˘ i zaman kullanılır." s s len() fonksiyonunu yalnızca karakter dizileri ile birlikte kullandı˘ ımıza dikkat edin. Bu fonksiyonu nerelerde kullanabiliriz? Mesela yazdı˘ ınız bir programa kullanıcıların giri¸ yag s pabilmesi için parola belirlemelerini istiyorsunuz. Hemen örnek bir kod yazalım: #!/usr/bin/env python #-*. line 1.coding: utf-8 -*a = raw_input("Lütfen bir parola belirleyin: ") if len(a) >= 6: print "Parola 5 karakteri geçmemeli!" else: print "Parolanız etkinle¸tirilmi¸tir. Afyonkarahisar karakter dizisi içindeki harflerin sayısını ekrana dökecektir. g A¸a˘ ıdaki örnek break deyiminin ne i¸e yaradı˘ ını açıkça gösteriyor: s g s g #!/usr/bin/env python #-*. Dolayısıyla simdilik bu fonksiyonun karakter dizileriyle birlikte kullanılabildi˘ ini. in <module> TypeError: object of type ’int’ has no len() Burada gördü˘ ümüz hata mesajı bize. Seçilecek parolaların uzunlu˘ unu sınırlamak g istiyorsanız bu fonksiyondan yararlanabilirsiniz. Yani söyle bir örnek bizi hüsrana g ¸ u˘ ratır: g >>> sayi = 123456 >>> len(sayi) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". tamsayı veri tipinin len() fonksiyonu ile birlikte kulg lanılamayaca˘ ını söylüyor. Ama söyle yaparsak olur: g ¸ >>> kardiz = "123456" >>> len(kardiz) 6 123456 sayısını tırnak içine alarak bunu bir karakter dizisi haline getirdi˘ imiz için len() fonksiyg onu görevini yerine getirecektir. Ancak henüz o veri tiplerini s g g görmedik. ˙ g Ilerde bu fonksiyonu ba¸ka veri tipleri ile birlikte kullanmayı da ö˘ renece˘ iz.coding:utf-8 -*kullanici_adi = "kullanici" parola = "parola" while True: . ama ¸ g sayılarla birlikte kullanılamadı˘ ını bilmemiz yeterli olacaktır. 7.

6 continue deyimi Bu deyim ise döngü içinde kendisinden sonra gelen her seyin es geçilip döngünün en ba¸ına ¸ s dönülmesini sa˘ lar. Çok bilindik bir örnek verelim: g #!/usr/bin/env python #-*. “a veya b do˘ ru ise” s s s g dedi˘ iniz zaman. g 7." Burada su Türkçe ifadeyi Python’caya çevirmi¸ olduk: “E˘ er soru1 de˘ i¸keninin de˘ eri kul¸ s g gs g lanici_adi de˘ i¸keniyle. Yukarıdaki kodlar arasında. Bunu. Bu i¸lecin geçti˘ i satıra tekrar bakalım: s s g if soru1 == kullanici_adi and soru2 == parola: print "Kullanıcı adı ve parolanız onaylandı. Sayet “a ve b do˘ ru g g ¸ g ise” derseniz. Yani gs g kullanıcı adı ve paroladan biri yanlı¸sa if deyiminin gerektirdi˘ i ko¸ul yerine gelmemi¸ olacaks g s s tır." break else: print "Kullanıcı adınız veya parolanız yanlı¸. Buna göre. g s . kullanıcı adı ve parola do˘ ru girildi˘ inde parola sorma g g i¸leminin durdurulması sa˘ lanıyor. “ve” anlamına gelen g s g s and i¸leci." s print "Lütfen tekrar deneyiniz!" Bu programda break deyimi yardımıyla. bu a veya b ifadelerinden birinin do˘ ru olması yetecektir.coding:utf-8 -*while True: s = raw_input("Bir sayı girin: ") if s == "iptal": break if len(s) <= 3: continue print "En fazla üç haneli bir sayı girin.soru1 = raw_input("Kullanıcı adı: ") soru2 = raw_input("Parola: ") if soru1 == kullanici_adi and soru2 == parola: print "Kullanıcı adı ve parolanız onaylandı. burada hem a hem de b do˘ ru olmalıdır. and i¸lecinin s s s kar¸ıtı or i¸lecidir. Okulda mantık dersi almı¸ olanlar bu and i¸lecini yakından tanıyor olmalılar. dikkat ederseniz. Kullandı˘ ımız bu i¸leç. daha önce s g bahsetti˘ imiz i¸leçlerden birini daha kullandık. g if s == "iptal": break satırıyla sa˘ lamayı ba¸ardık.’ cümlesini yazdır!“ Burada dikkat edilmesi gereken nokta su: and i¸lecinin birbirine ba˘ ladı˘ ı soru1 ve soru2 ¸ s g g de˘ i¸kenlerinin ancak ikisi birden do˘ ruysa o bahsedilen cümle ekrana yazdırılacaktır. soru2 de˘ i¸keninin de˘ eri de parola de˘ i¸keniyle aynı ise ekrana ‘Kulgs gs g gs lanıcı adı ve parolanız onaylandı." Burada e˘ er kullanıcı klavyede iptal yazarsa programdan çıkılacaktır. Bu i¸leç Türkçe’de “veya” anlamına gelir.

uyumluluk. Bu bölümde birle¸ik i¸leçlere de de˘ indik. herhangi ba¸ka bir konuda öneride bulunan bir program da yazabilirsiniz. Birle¸ik i¸leçlerde aritmetik i¸leç atama i¸lecinden önce s s s s s s geliyor. s E˘ er kullanıcının girdi˘ i sayıdaki hane üçten fazlaysa ekrana En fazla üç haneli bir sayı girin. “Depolardaki program sayısı sizin için önem ta¸ır mı?” s gibi. g s 7. g g cümlesi yazdırılacaktır. 1-10 arası bütün çift sayıların karesini hesaplayan bir program yazın. herhangi ba¸ka bir konuda öneride bulunan bir program da g s yazabilirsiniz. g “yukarı” ve “a¸a˘ ı” gibi ifadelerle kullanıcıyı do˘ ru sayıya yöneltin. bir adet aritmetik i¸leç (+) ve bir g s s s adet de atama i¸lecinden (=) olu¸uyor. Yazdı˘ ınız programda kullanıcıya hız. Peki sizce i¸leçler neden böyle sıralanmı¸. 2. Kullanıcıyla sayı tahmin oyunu oynayan bir Python programı yazın. yenilik gibi konug larla ilgili sorular sorun. “Hangi da˘ ıtım benim ihtiyaçlarıma uygun?” g g sorusuna cevap veren bir program yazın. Mesela “Bilgisayarınızın RAM miktarı nedir?”.E˘ er kullanıcı tarafından girilen sayı üç haneli veya daha az haneli bir sayı ise. Daha önce yazdı˘ ımız basit hesap makinesini. g 6. Mesela a += 1 ifadesinde bu birle¸ik i¸leçlerden s s g s s biri olan +=‘i kullandık. continue g deyiminin etkisiyle: print "En fazla üç haneli bir sayı girin. g kullanıcıdan aldı˘ ı cevaplara göre." satırı es geçilecek ve döngünün en ba¸ına dönülecektir. Alternatif olarak. Gördü˘ ünüz gibi. Kullanıcıyla sohbet eden bir program yazın. birle¸ik i¸leçler. Örne˘ in ba¸langıç olarak kullanıcıya nereli oldu˘ unu sorabilir. E˘ er siz bir Windows kullanıcısıysanız. kullanıcıya önerilerde bulunun. Aldı˘ ınız cevaplara göre. Bunun için kullanıcıya bazı sorular sorun. Yazdı˘ ınız bu program kullanıcının verdi˘ i cevapg g lara göre tavır de˘ i¸tirebilmeli. Alternatif olarak. Programda sabit bir sayı belirleyin ve kullanıcıdan bu sayıyı tahmin etmesini isteyin.7 Bölüm Soruları 1. Yani neden a =+ 1 denmemi¸? s s s 3.. 4. kullanıcıdan g aldı˘ ı cevaplara göre. gs g s g verece˘ i cevaba göre sohbeti ilerletebilirsiniz. “Windows 7’ye mi geçmeliyim?” sorusuna cevap g veren bir program yazın. . 7. while döngüsü yardımıyla sürekli çalı¸abileg s cek hale getirin. Kullanıcının girdi˘ i sayılara göre. E˘ er siz bir GNU/Linux kullanıcısıysanız. s g g 5. Aldı˘ ınız cevaplara göre kullanıcıyı yönlendirin..

sayi g print "Te¸ekkürler. Yani g programımız hata yüzünden çöktü˘ ü için i¸lem yarıda kaldı. Peki ya su? g s ¸ 86 . Dilerseniz bunu etkile¸imli kabukta test edelim: s s >>> int("23") 23 Gördü˘ ünüz gibi “23” adlı karakter dizisi rahatlıkla sayıya dönü¸türülebiliyor. programı yazarken sizin yag paca˘ ınız hatalar de˘ il. E˘ er g s s g kullanıcımız burada bizim istedi˘ imiz gibi bir sayı girerse bu programda hiçbir sorun çıkmaz. Programcılık hayatınız boyunca hatalarla sürekli muhatab olacaksınız. Kastetti˘ imiz sey. g s Burada böyle bir hata almamızın nedeni.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". Mesela kullanıcı “23” de˘ erini girerse bu karaks s g ter dizisi rahatlıkla sayıya dönü¸türülebilir.py". Peki ama ya kullanıcı sayı yerine harf girerse ne s olacak? Mesela kullanıcı yukarıdaki programı çalı¸tırıp “a” harfine basarsa ne olur? s Böyle bir durumda programımız söyle bir hata mesajı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. Dilerseniz ne demek istedi˘ imizi anlatmak için söyle bir örnek verelim: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Biz yukarıdaki programda int() fonksiyonunu kullanarak kullanıcıdan aldı˘ ımız karakg ter dizilerini sayıya dönü¸türmeye çalı¸ıyoruz.BÖLÜM 8 Hata Yakalama Hatalar programcılık deneyiminizin bir parçasıdır. de˘ il mi? Bu program görünü¸te herhangi bir kusur ta¸ımıyor. g Programımız görevini ba¸arıyla yerine getirir. Ho¸çakalın!" s s Gayet basit bir program bu. ortaya çıkan hata nedeniyle programın son satırı ekrana basılamadı. kullanıcıdan sayı bekledi˘ imiz halde kullanıcının harf g girmesi. Ancak bizim burada kastetti˘ imiz. in <module> sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Gördü˘ ünüz gibi. line 4. programınızı çalı¸tıran kullanıcıların sebep oldu˘ u g g g ¸ s g ve programınızın çökmesine yol açan kusurlar.

g g Yukarıdaki kodun. Yani programımız kulI¸ s g ¸ lanıcıdan aldı˘ ı “a” harfini sayıya dönü¸türmeye çalı¸ıyor ve tabii ki ba¸arısız oluyor. s g Siz programın yazarı olarak. Hatayı yakalarken bu ifade i¸imize yarayacak. çok uzun bir programın parçası oldu˘ unu dü¸ünürsek. in <module> ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ ˙ste bizim programımızın yapmaya çalı¸tı˘ ı sey de tam olarak budur. kullanıcının yanlı¸ g s s veri giri¸i koskoca bir programın çökmesine veya durmasına yol açabilir. line 1. s Simdi de böyle bir hata ortaya çıkarsa ne yapaca˘ ımıza karar vermemiz gerekiyor. Simdi suna bakın: g ¸ ¸ .. Önce ne tür bir hata ortaya çıkabilece˘ i s s g tespit edilir. in <module> sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Burada önemli kısım ValueError‘dur. sayı girin!” gibi bir uyarı mesajı gösterebiliriz. ama tabii ki Python’un sundu˘ u karma¸ık hata mesajlarını kullanıcının anlamasını bekleyemeyiz.. g s g 8. Daha sonra bu hata meydana geldi˘ inde ne yapılaca˘ ına karar verilir. “Lütfen harf de˘ il.1 try. g Buna göre. Yukarıdaki g g örnekte biz birinci adımı uyguladık. kullanıcının sayı yerine harf s g g girmesi durumunda hata veriyordu.>>> int("a") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". yazılan kodları i¸letecek kullanıcıları her zaman göz önünde bulundurmanız s gerekti˘ ini asla unutmayın. kodlarınızı tanıdı˘ ınız için programınızı nasıl kullanmanız gerekg ti˘ ini biliyorsunuzdur.. g s s s Bir kod yazarken... g Dilerseniz bu dediklerimizi somutla¸tıralım. Gelin g isterseniz bunun nasıl kullanılaca˘ ına bakalım. Bu tür durumlarda s Python gerekli hata mesajını ekrana yazdırarak kullanıcıyı uyaracaktır. ama son kullanıcı böyle de˘ ildir. Program çalı¸tırılırken kullanıcıların ne gibi hatalar yapabilecekg s lerini kestirmeye çalı¸ın. except. g Giri¸ bölümünde verdi˘ imiz örne˘ i hatırlıyorsunuz. ˙ste biz de bu bölümde bu tür ifadelerin ne I¸ zaman ve nasıl kullanılaca˘ ını anlamaya çalı¸aca˘ ız.. sayi g print "Te¸ekkürler.. line 4. Simdi hata mesajına tekrar bakalım: ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme.py".. Dedi˘ imiz gibi. Böylesi durumlar g s için Python’da try. s Python’da hata yakalama i¸lemleri iki adımdan olu¸ur. kullanıcı sayı yerine harf girerse ValueError denen bir hata meydana geliyormu¸. Ho¸çakalın!" s s Bu tarz bir kodlamanın hata verece˘ ini biliyoruz.. Python’da hata yakalamak için try.. except ifadeleri kullanılır. except bloklarından yararlanılır.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". O örnek. Mesela ¸ g öyle bir durumda kullanıcıya. Kodlarımızın ilk hali söyleydi: s ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Yani ne tür bir hata ortaya çıkabilece˘ ini tespit ettik. Çünkü kullanıcılar her zaman sizin istedi˘ iniz gibi davranmayabilir.

.coding: utf-8 -*ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc E˘ er burada kullanıcı ikinci sayıya 0 cevabı verirse programımız söyle bir hata mesajı verip g ¸ çökecektir: Traceback (most recent call last): File "deneme. sayı girin!" g print "Te¸ekkürler.#!/usr/bin/env python # -*. Ho¸çakalın!" s s Burada. Yani kuls s s lanıcı do˘ ru olarak sayı da girse. Simdi g g ¸ de böyle bir hata durumunda ne yapaca˘ ımıza karar vermemiz gerekiyor. Buna göre. Buna göre alaca˘ ımız hatanın türü ZeroDivisionError. hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodları bir try. sayi g except ValueError: print "Lütfen harf de˘il.coding: utf-8 -*s ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S try: sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc . line 7. aksine çalı¸maya devam edecektir. Dikkat s ederseniz print "Te¸ekkürler. yanlı¸lıkla sayı yerine harf de girse programımımız yapması g s gereken i¸lemleri tamamlayıp yoluna devam edebiliyor. Simdi söyle bir program yazdı˘ ımızı dü¸ünün: g s ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. in <module> sonuc = float(ilk) / ikinci ZeroDivisionError: float division Böyle bir durumda hata alaca˘ ımızı bildi˘ imize göre ilk adım olarak ne tür bir hata mesajı g g alabilece˘ imizi tespit ediyoruz.py". blo˘ u içine aldık. g g Son olarak da hata durumunda kullanıcıya gösterece˘ imiz mesajı yazdık.coding: utf-8 -*try: sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". bekledi˘ imiz hata türü ValueError. Ardından bir except blo˘ u g g g g açarak. Artık kullanıcılarımız g sayı yerine harfe basarsa programımız çökmeyecek. Hatırlarsanız bir sayıyı 0’a bölmenin hata oldu˘ unu söylemi¸tik. ne tür bir hata bekledi˘ imizi belirttik. Kodlarımızı yazıyoruz: #!/usr/bin/env python # -*.. s Konuyu daha iyi anlayabilmek için bir örnek daha verelim. Ho¸çakalın!" satırı her ko¸ulda ekrana basılıyor. ˙ g Isterseniz yine kullanıcıya bir uyarı mesajı gösterelim.

kullanıcının bir s sayıyı 0’a bölmesi ihtimaline kar¸ı ZeroDivisionError hatasını yakaladık.. ValueError): print "Girdi˘iniz veri hatalı!" g Hata türlerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin.. line 4.. Böyle bir durumda alınacak hatanın ZeroDivisionError oldu˘ unu da bildi˘ imiz g g için except blo˘ unu da buna göre yazdık. blo˘ u içine almamız gerekiyor... in <module> ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Buradan anladı˘ ımıza göre hata veren satır su: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için g ¸ s ilk sayıyı girin: ")) Dolayısıyla bu satırı da try.coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except ZeroDivisionError: print "Lütfen sayıyı 0’a bölmeye çalı¸mayın!" s except ValueError: print "Lütfen harf de˘il.. blo˘ u içine aldık. Ama ya kullanıcı s sayı yerine harf girerse ne olacak? ZeroDivisionError ile birlikte ValueError‘u da yakalamamız gerekiyor. Ardından g g g g da verilecek hataları birer except blo˘ u içinde teker teker yakaladık.py". Son olarak da kullanıcıya gösterilecek uyarıyı beg lirledik. s Burada önemli bir problem dikkatinizi çekmi¸ olmalı. blo˘ u g g g g içine aldık. Hataları birbirinden virgülle ayırıp parantez g . g Su kodları dikkatlice inceleyin: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.except ZeroDivisionError: print "Lütfen sayıyı 0’a bölmeye çalı¸mayın!" s Bir önceki örnekte de yaptı˘ ımız gibi burada da hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodları try. Biz yukarıdaki kodlarda. Böylece programımız hata kar¸ısında çökmeden yoluna devam edebildi. sayı girin!" g Gördü˘ ünüz gibi hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodların hepsini bir try.. E˘ er her iki hata için de g g aynı mesajı göstermek isterseniz söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. E˘ er yukarıdaki kodları çalı¸tıran bir kullanıcı sayı yerine harf girerse söyle g s ¸ bir hatayla kar¸ıla¸ır: s s Traceback (most recent call last): File "deneme.coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except (ZeroDivisionError..

. Program son haline gelene kadar oraya bir seyler ¸ s ¸ yazmı¸ olaca˘ ız. oraya bir pass g g s g koyarak durumu simdilik geçi¸tiriyorsunuz. Bu deyimi Pyhon’da “görmezden gel.. pass deyimlerini.... Mesela bir hata ile kar¸ıla¸an programınızın hiçbir sey yapmadan g s s ¸ yoluna devam etmesini isterseniz bu deyimi kullanabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. Bu bölüm. s Yukarıda anlatılan durumların dı¸ında. önemli bir deyim olan pass‘i ¸ g g s g inceleyelim. s s g ¸ s ˙ Isterseniz simdi bu konuyla ba˘ lantılı oldu˘ unu dü¸ündü˘ ümüz. ˙ s g Ilerde çok daha farklı hata türleriyle kar¸ıla¸tı˘ ınızda bu konuyu çok daha net bir sekilde içinize sindirmi¸ olacaksınız. Bu deyimin Python programlama dilindeki anlamı da buna çok yakındır.içine alıyoruz. 8. Böyle bir durumda pass deyiminden yararlanabilirsiniz. pass deyimini kodlarınız henüz taslak a¸amasında s s oldu˘ u zaman da kullanabilirsiniz. diyelim ki bir kod yazıyorsunuz. herhangi bir i¸lem yapılmasının gerekli olmadı˘ ı durumlar için s g . ama e˘ er verilen hata önemli bir g s g hataysa ve kullanıcının bu durumdan haberdar olması gerekti˘ ini dü¸ünüyorsanız. kullanıcıya hatayla ilgili makul ve anla¸ılır bir mesaj göstermeyi s s dü¸ünebilirsiniz..coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except (ZeroDivisionError. bu hatayı g s pass ile geçi¸tirmek yerine. ValueError): pass Böylece programınız ZeroDivisionError veya ValueError ile kar¸ıla¸tı˘ ında sessizce yols s g una devam edecek. E˘ er bir hatanın kullanıcıya gösterilmesinin g gerekmedi˘ ini dü¸ünüyorsanız yukarıdaki kodları kullanın.2 pass Deyimi pass kelimesi ˙ Ingilizce’de “geçmek” anlamına gelir. hiçbir sey yapma” ¸ anlamında kullanaca˘ ız. Yazdı˘ ınız programlarda bunun iyi bir sey mi yoksa kötü bir sey mi oldu˘ una g ¸ ¸ g programcı olarak sizin karar vermeniz gerekiyor... böylece kullanıcımız programda ters giden bir seyler oldu˘ unu dahi an¸ g lamayacaktır.: böyle yap elif . s g Sözün özü. bir noktada yapmanız gereken bir i¸lem var.: s ¸öyle yap else: pass Burada henüz else blo˘ unda ne yapılaca˘ ına karar vermemi¸ oldu˘ unuz için. Programın g g gidi¸atına göre. Örne˘ in... ama henüz ne yapaca˘ ınıza s s g karar vermediniz. Mesela birtakım if deyimleri yazmayı dü¸ünüyor olun: s if . Böylece programımız her iki hata türü için de aynı uyarıyı gösterecek kullanıcıya. hata yakalama konusuna iyi bir giri¸ yapmamızı sa˘ ladı.

˙ bakı¸ta gayet güzel bir özellik gibi görünen bu durumun sizce ne gibi Ilk s sakıncaları olabilir? . ˙ Ilerde i¸e yarar programlar yazdı˘ ınızda.kullanıyoruz. programı kullanan ki¸ilerin yapabilece˘ i g s g hatalara kar¸ı önlem alarak yeniden yazın. böylece kullanıcıya bütün hatalar için tek bir mesaj gösterilebilecektir. bu pass deyiminin göründü˘ ünden daha s g g faydalı bir araç oldu˘ unu anlayacaksınız. Daha önce yazdı˘ ımız basit hesap makinesini. Python’da söyle bir sey yazmak mümkündür: ¸ ¸ try: bir takım i¸ler s except: print "bir hata olu¸tu!" s Burada dikkat ederseniz herhangi bir hata türü belirtmedik. s 3. ortaya çıkan bütün hatalar yakalanacak.3 Bölüm Soruları 1. kullanıcının yapabilece˘ i olası hataları önceden kestirip g g g bunları yakalamazsanız ne gibi sonuçlarla kar¸ıla¸ırsınız? s s 2. Bu tür bir kod yazımında. g 8. E˘ er yazdı˘ ınız bir programda.

Python’da herhangi bir s liste olu¸turmak için önce listemize bir ad vermeli. Burada listemizin henüz herhangi bir ö˘ esi yok. Python’un en güçlü oldu˘ u alanlardan biri olması g bakımından ayrı bir yere ve öneme sahiptir. Tabii gs s g listelerimizi isimlendirirken Türkçe karakterler kullanmayaca˘ ız. g Dilerseniz listenin ne demek oldu˘ unu anlatmaya çalı¸makla vakit kaybetmek yerine do˘ rudan g s g konuya girelim.BÖLÜM 9 Listeler Bu bölümden itibaren Python’daki önemli veri tiplerini incelemeye ba¸layaca˘ ız. ˙ g Ikincisi. Yani liste olu¸tururken dikkat etmemiz gereken iki temel nokta g s var: Birincisi tıpkı de˘ i¸kenlere isim veriyormu¸uz gibi listelerimize de isim verece˘ iz. ardından da kö¸eli parantezler içinde bu s s listenin ö˘ elerini belirlemeliyiz. Sözlük (dictionary) 4. O yüzden ilk önce listeleri inceleyece˘ iz. listemizi olu¸turan s ö˘ eleri kö¸eli parantezler içinde yazaca˘ ız. Liste (list) 2. Gelin g ¸ s isterseniz ö˘ eleri de olan bir liste olu¸turmayı deneyelim: g s >>> liste = ["Hale". Yani listemiz su anda bo¸. s Zaten ilk liste örne˘ ini görür görmez bu veri tipinin nasıl bir sey oldu˘ unu hemen anlayacakg ¸ g sınız. Gördü˘ ünüz gibi. "Lale". Küme (set) Bu veri tipleri arasında özellikle listeler. 12. 23] 92 . "Jale". Yapaca˘ ımız tek sey liste için bir ad belirlemek ve liste ö˘ elerini kö¸eli parantez g ¸ g s içine almak. Demet (tuple) 3. 9. Burada ins g celeyece˘ imiz veri tipleri sırasıyla sunlardır: g ¸ 1.1 Liste Olu¸ turmak s Listeleri kullanabilmek için öncelikle bir liste olu¸turmamız gerekiyor. bir liste olu¸turmak son s s s g s derece kolay. Yani Python’da bir liste olu¸turmak için söyle bir g s g s ¸ yol izleyece˘ iz: g >>> liste = [] Böylece ilk listemizi ba¸arıyla olu¸turmu¸ olduk. Böylece soyut kavramlarla kafa karı¸tırmadan ilerlememiz mümkün olabilir.

burada dikkat etmemiz gereken nokta.Böylece içinde ö˘ e de barındıran. Liste içindeki karakter dizilerini her zag g g manki gibi tırnak içinde belirtmeyi unutmuyoruz. Diyelim ki elinizde birkaç tane karakter dizisi var ve siz bunları bir liste s haline getirmek istiyorsunuz.2 Liste Ögelerine Eri¸ mek s Yukarıdaki örneklerden de gördü˘ ümüz gibi Python’daki listeler tıpkı birer de˘ i¸ken gibi tanımg gs lanıyor: . g g s g Böylece Python’da bir listenin nasıl olu¸turulaca˘ ını ö˘ renmi¸ olduk. listeleri parantez i¸aretlerinden s s ayırt eder. E˘ er birden fazla ö˘ e kulg g g lanmak istiyorsanız bu ö˘ eleri ayrı bir parantez içinde belirtmeniz gerekir. Su s s ¸ örne˘ e bir bakalım: g >>> meyve = "elma" >>> list(meyve) [’e’. liste ö˘ elerini olu¸tug g s rurken kö¸eli parantezler kullanıyor olmamız. g s g g Python’da liste olu¸turmanın bir ba¸ka yolu da list() adlı bir fonksiyondan yararlanmaktır. liste içine ö˘ e eklemek de zor de˘ il. Böyle bir durumda bu fonksiyon i¸inize yarayabilir: s #!/usr/bin/env python # -*. g Olması gerekti˘ i sekilde listemizi olu¸turduk. eksiksiz bir liste olu¸turmu¸ olduk. Çünkü Python. Simdi isterseniz Python s g g s ¸ listelerini biraz daha ayrıntılı bir sekilde inceleyelim. ’l’. ’m’.. ’a’] Gördü˘ ünüz gibi. Böylece Python bu g ö˘ eleri tek bir ö˘ eymi¸ gibi algılayacak ve size istedi˘ iniz çıktıyı verecektir. s s Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. olu¸turdu˘ umuz bu liste adlı listenin ö˘ eleri ekrana yazdırılacaktır..coding: utf-8 -*a = "elma" b = "armut" c = "kiraz" print list((a. ¸ ˘ 9. ˙ g s s Isterseniz olu¸turdu˘ us g muz seyin bir liste oldu˘ unu teyit edelim: ¸ g >>> type(liste) <type ’list’> Tahmin edece˘ iniz gibi. Tabii ki sayıları yazarken bu tırnak i¸aretlerini s kullanmayaca˘ ız. c)) list() fonksiyonunda parantez içine sadece tek bir ö˘ e yazabiliriz. Demek ki gerçekten de bir liste g olu¸turmu¸uz. bu list() fonksiyonunu kullanarak karakter dizisi içindeki karakterlerden bir g liste olu¸turabiliyoruz. list kelimesi liste anlamına geliyor. Gördü˘ ünüz gibi. b. Simdi komut satırında: g ¸ s ¸ >>> print liste komutunu verdi˘ imizde.

’Gelecek’. "Arch". ’Elive’. Peki ya biz bu 26 ö˘ eli listenin bütün ¸ g g ö˘ elerini de˘ il de. "GNewSense". ’Fedora’. "golf"] Peki bir listedeki ö˘ e sayısını nasıl ö˘ renebiliriz? Elbette elle sayarak de˘ il.>>> liste = [] Bir liste içine ö˘ e eklemek istedi˘ imiz zaman. "Truva". "tenis". "Debian". ’Vector’] Bu sekilde listenin bütün ö˘ elerini ekrana döktük. "Vector"] Tanımladı˘ ımız bir listenin ö˘ e sayısını. "PCLinuxOs". ’Sabayon’. "Jale". "Mehmet". Dolayısıyla yukarıdaki g s g listede Ubuntu ö˘ esini elde etmek istiyorsak su komutu yazmalıyız: g ¸ >>> print dagitimlar[0] Ubuntu Bu yöntem bize çok daha ilginç seyler yapma imkanı da verir. ’Nexenta’.. "Ahmet". "Mepis". Bu durum Python listelerinin çok önemli bir özelli˘ idir. g Bu listeyi ekrana yazdırmak için söyle bir sey yapmamız gerekti˘ ini de biliyoruz: ¸ ¸ g >>> print dagitimlar [’Ubuntu’. "Slackware". dagitimlar = ["Ubuntu". "Zenwalk".. ’PCLinuxOs’. "Elive". "Nexenta". formülümüz söyle: g ¸ >>> liste_adı[ö˘e_sırası] g Yalnız burada dikkat ettiyseniz print dagitimlar[1] komutu Debian çıktısı verdi. "Ututo". ’Mandriva’. "Sidux". ’Sidux’. Yani bir listenin ilk ö˘ esinin sırası her zaman 0’dır. Mesela su listg g g ¸ edeki ö˘ e sayısını elle sayarak bulmak bir Python programcısına hiç yakı¸maz: g s >>> . ’RedHat’. "Knoppix". ’Zenwalk’. ’Truva’. "Sabayon". ’Gentoo’. "basketbol". "Kezban"] . ’Arch’. "Mint". Mesela bu yöntemi kullanarak ¸ bir listenin belli bir aralıktaki ö˘ elerini alabiliriz: g >>> liste = ["Hale". Python’da liste g g ö˘ eleri 0’dan ba¸lar. "Puppy". ’GNewSense’. "Lale". "Gentoo".. ’SuSe’.. "CentOS".. ’Puppy’.. . mesela sadece birinci ö˘ esini almak istersek ne yapaca˘ ız? g g g g Bunun için söyle bir yöntemimiz var: ¸ >>> print dagitimlar[1] Debian Gördü˘ ünüz gibi. Bu arada uzun bir listeyi nasıl böldü˘ ümüze ve alt g s s g satıra geçti˘ imize dikkat edin. Halbuki listenin ilk ö˘ esi Ubuntu.. ’CentOS’. bir önceki bölümde ö˘ rendi˘ imiz len() fonksiyonu g g g g yardımıyla elde edebiliriz: >>> len(dagitimlar) 26 Demek ki listemiz 26 ö˘ eden olu¸uyormu¸. ö˘ eleri birbirinden virgül ile ayırıyoruz: g g g >>> spor = ["futbol". ’Pardus’. ’Slackware’. "Gelecek". "Fedora". "SuSe". ’Knoppix’. ’Mepis’. "RedHat". "Pardus". ’Mint’. .. ’Ututo’. ’Debian’. "Mandriva".

’Ahmet’. aynı ö˘ elere sahip iki farklı liste olu¸turduk. bu sekilde listenin birinci ve ikinci ö˘ elerini ayrı bir liste olarak alabiliyoruz. ’Mehmet’. ’Jale’. sıraya kadar olan ö˘ eleri iki¸er iki¸er atlayarak ekrana s g s s bastık. s E˘ er 0’dan ba¸layarak bir listenin bütün ö˘ elerini almak istersek de söyle bir sey yazabiliriz: g s g ¸ ¸ >>> print liste[:] [’Hale’. Listelere yukarıdaki gibi eri¸irken üçüncü bir sayı daha verebiliriz: s >>> liste[0:6:2] [’Hale’. ’Ahmet’. ’Mehmet’. ’Jale’] Gördü˘ ünüz gibi. O yüzden o komutu söyle de yazabiliriz: g g g ¸ >>> print liste[2:] [’Lale’. ’Jale’. bir listeyi tamamen kopyalamanın iyi bir yoludur: >>> liste2 = liste[:] >>> print liste2 [’Hale’. ’Ahmet’. ’Kezban’] E˘ er iki nokta üst üste i¸aretinin sa˘ ındaki sayıyı yazmazsak Python oraya listenin son ö˘ esinin g s g g sırasını yazmı¸ız gibi davranacaktır. ’Lale’. Elimiz alı¸sın diye birkaç örnek yapalım bununla ilgili: s >>> print liste[2:5] [’Lale’. Burada 0’dan ba¸layarak 6. Yalnız bu iki listenin birbirinden g g s farklı oldu˘ unu unutmayın. ’Mehmet’. ’Kezban’] Son örnekte alaca˘ ımız son ö˘ e listenin de son ö˘ esi. ’Jale’. üçüncü sayı liste ö˘ elerinin kaçar kaçar atlanarak ekrana basılaca˘ ını gösg g g teriyor.>>> print liste[0:2] [’Hale’. ’Kezban’] >>> print liste [’Hale’. ’Mehmet’. Yani bir liste üzerinde yaptı˘ ınız de˘ i¸iklik öteki listeyi etkilemeyeg g gs cektir. ’Kezban’] Bu yöntem. ’Lale’. ’Ahmet’. ’Ahmet’. ’Mehmet’] >>> print liste[2:6] [’Lale’. ’Mehmet’] Gördü˘ ünüz gibi. g ¸ g E˘ er alaca˘ ınız ilk ö˘ enin sırası 0 ise yukarıdaki komutu söyle de yazabilirsiniz: g g g ¸ >>> print liste[:2] E˘ er iki nokta üst üste i¸aretinin sol tarafındaki sayıyı yazmazsanız Python oraya 0 yazmı¸sınız g s s gibi davranacaktır. . ’Mehmet’. ’Lale’. ’Lale’. ’Kezban’] Gördü˘ ünüz gibi. ’Ahmet’.

’__new__’. ’__reduce_ex__’. ’__iadd__’. 9. ’__ge__’.Yukarıdaki komutu söyle de yazabilirdik: ¸ >>> liste[::2] [’Hale’. ’__delslice__’. Bu i¸i Python’da bazı parçacıklar (ya da daha teknik bir dille söylemek gerekirse g s “metotlar”.. ’__setslice__’. ’__le__’. ’extend’. ’__delitem__’. ’Ahmet’. ’Hale’] Python’da liste olu¸turmayı ve bu listenin ö˘ elerine eri¸meyi ö˘ rendi˘ imize göre simdi listeleri s g s g g ¸ yönetmeyi. s Bu komutlardan herhangi birini verdi˘ imizde söyle bir cevap alırız: g ¸ [’__add__’. ’__delattr__’. ’__setitem__’. ’__str__’. ’__getattribute__’. listelerin ayırt edici özelli˘ i olan kö¸eli s g s g s parantezleri de kullanabilirsiniz: >>> dir([]) Hatta listelerin Python’daki adı olan list kelimesini dahi kullanabilirsiniz: >>> dir(list) Tercih tamamen size kalmı¸.. Bu fonksiyonu listeler üzerine su sekilde ¸ ¸ uyguluyoruz: >>> liste = [] >>> dir(liste) Dilerseniz bo¸ bir liste tanımlamakla hiç u˘ ra¸madan. ˙ Isterseniz gelin simdi bu metotların neler oldu˘ una ve ¸ g nasıl kullanıldıklarına bakalım. ’Mehmet’] Üçüncü sayı eksi de˘ erli de olabilir. ’__lt__’. ’Lale’. ’__reversed__’. ’__mul__’. Listelerle birlikte hangi metotları kullanabilece˘ imizi ö˘ reng g mek için dir() adlı bir fonksiyondan yararlanabiliriz. ’Ahmet’. . ’append’. ’Mehmet’. ’__iter__’..3 Liste Metotları Dedi˘ imiz gibi. ’__ne__’. ’__doc__’.) yardımıyla yapıyoruz. listeden ö˘ e çıkarma gibi i¸lemleri nasıl yapaca˘ ımızı g g s g ö˘ renebiliriz. ’__imul__’. ’count’. ’__eq__’. ’__setattr__’. Python’da bir veri tipinin özelliklerini de˘ i¸tirmemizi veya sorgulamamızı sa˘ layan gs g oldukça yetenekli parçacıklardır.. ’Jale’. ’__repr__’. ’__class__’. Python’daki listeleri yönetebilmek için “metot” denen bazı araçlardan yararg lanmamız gerekiyor. ’__subclasshook__’. ’__contains__’. O zaman liste ö˘ eleri geriye do˘ ru sıralanacaktır: g g g >>> liste[::-2] [’Kezban’. ’__len__’. ’__getslice__’. Peki nedir bu metot denen sey? ¸ Metotlar. ’__gt__’. ’__hash__’. ’__init__’. ’__rmul__’. ’__reduce__’. ’Jale’] Bütün ö˘ eleri tersten sıralamak istersek söyle bir sey yazabiliriz: g ¸ ¸ >>> liste[::-1] [’Kezban’. yani listeye ö˘ e ekleme. ’__format__’. ’Lale’. ’__getitem__’. ’__sizeof__’.

Listeyi ekrana yazdırdı˘ ımızda Türkçe karaks ¸ g ter içeren so˘ an ö˘ esi düzgün görünmüyor. ˙ s g Isterseniz hemen yola koyulalım. append() metoduyla bo¸ bir listeye de ö˘ e ekleyebiliyoruz. Bu durum normal. "Ruby". "Perl"] Böylece elimizde programlama_dilleri adlı bir liste olmu¸ oldu.append("so˘an") g >>> print alisveris_listesi [’so\xa7an’] Gördü˘ ünüz gibi. ’C++’] Burada append() metodunu nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin.3. ’insert’. Burada bizi ilgilendiren metotlar I¸ g g ba¸ında ve sonunda “__” i¸aretini ta¸ımayanlar. Simdi bu listeye C++ ö˘ esini s ¸ g ekleyelim: >>> programlama_dilleri. Yani sunlar: s s s ¸ append count extend index insert pop remove reverse sort Biz bu bölümde bu metotları i¸levlerine göre gruplayarak inceleyece˘ iz. ’Perl’. ’reverse’. Formülümüz söyle: g ¸ liste_adı.1 Listeye Öge Eklemek Python’da herhangi bir listeye ö˘ e eklemek için append() metodundan yararlanabiliriz. ’sort’ ] ˙ste bu gördü˘ ümüz çıktıdaki ö˘ eler listelerin metotları oluyor. g s g Burada dikkatimizi çeken ba¸ka bir sey daha var. append g kelimesi Türkçe’de “eklemek” anlamına gelir. ˘ 9.’index’. ’Ruby’.metot() Alı¸tırma olması için bir örnek daha yapalım: s >>> alisveris_listesi = [] >>> alisveris_listesi.append("C++") Simdi listeyi ekrana yazdırdı˘ ımızda ö˘ eler arasında C++‘ı da görece˘ iz: ¸ g g g >>> print programlama_dilleri [’Python’. ’pop’. ’remove’. Öncelikle bir liste olu¸turalım: s >>> programlama_dilleri = ["Python". Bu metodun yaptı˘ ı sey de tam olarak budur g ¸ zaten. Python liste çıktılarında Türkçe g g .

print oge . ancak istedi˘ iniz tam olarak bu olmayabilir: ¸ ¸ g >>> iller. Bir örnek daha yapalım: g >>> alisveris_listesi = ["so˘an". g g ¸ Peki bir listeye birden fazla ö˘ e eklemek istersek elimizde hiç bir imkan yok mu? Elbette var. “Mersin”]) ve do˘ rudan bu s g listeyi iller adlı listeye ekledik.. Bu sırada da Türkçe g karakterler.. ’sar\x8dmsak’.karakterleri gösteremez. g Mesela for döngülerinden yararlanabilirsiniz: .. so˘an g sarımsak çilek üzüm Gördü˘ ünüz gibi Python’da çareler tükenmiyor. so˘an g for döngüsünden yararlanarak liste ö˘ elerini tek tek ekrana dökebiliriz. "sarımsak".. Ama liste içindeki Türkçe karakterli ö˘ eleri düzgün göstermenin bir g yolu var: >>> for oge in alisveris_listesi: . çünkü append() metodu yalnızca tek bir ö˘ e kabul g eder. g append() metodunu kullanarak bir listeye tek tek ö˘ e ekleyebiliyoruz. ’\x81z\x81m’] >>> for i in alisveris_listesi: .. "üzüm"] g >>> print alisveris_listesi [’so\xa7an’. olması gerekti˘ i gibi görünecektir. ’\x87ilek’.. g metodu ile söyle bir sey yapabilirsiniz. Demek ki yukarıdaki sekilde ö˘ e ekledi˘ imizde s ¸ g g Python bunu yine tek bir ö˘ e olarak ekliyor. O yüzden her zaman istedi˘ iniz sey bu olmayabilir.append("Adana".. "Mersin") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". "çilek". line 1. "Mersin"]) append() Burada append() metodu içinde bir liste olu¸turduk ([”Adana”. Simdi suna bakalım: ¸ ¸ >>> print iller [[’Adana’. Peki aynı metodu kullag narak listeye birden fazla ö˘ e ekleyebilir miyiz? Deneyelim: g >>> iller = [] >>> iller... print i . in <module> TypeError: append() takes exactly one argument (2 given) Burada Python bize bir hata mesajı verir. ’Mersin’]] Burada iç içe geçmi¸ iki tane liste görüyoruz. Biz burada iki ö˘ e vermi¸iz.append(["Adana". g s Demek ki bu metodu kullanarak bir listeye sadece tek bir ö˘ e ekleyebiliyoruz..

’G’. ’x’] Gördü˘ ünüz gibi. ’U’. anlamına s uygun olarak bir listeyi ba¸ka bir liste ile geni¸letir. ’G’.append(i) >>> print iller [’Adana’. Ama Python bize aynı seyi çok daha temiz bir sekilde g s ¸ ¸ yapma imkanı da sa˘ lar. "Mac"] >>> for harf in "GNU/Linux": .append(harf) >>> print os [’Windows’. Yani bir listenin ö˘ elerini ba¸ka bir listeye s s g s tek tek ekler. ’L’. Örne˘ in: g s g g . ’n’. uzatmak” gibi anlamlara gelir. ’/’. os. "Mac"] >>> os. Mesela: g >>> os = ["Windows".. ’i’. g g s ˙ste bunun için kullanabilece˘ imiz ba¸ka bir metot daha var Python’da: insert() metodu. ’N’. extend metodu “GNU/Linux” içindeki her bir karakteri tek tek listeye ekledi. ’U’. Ama biz yazdı˘ ımız programlarda bazen ö˘ eyi belli bir sıraya yerle¸tirmek isteyebiliriz. ’i’.. ’n’. ’Mac’.. g s g Yukarıdaki örne˘ i extend metodunu kullanarak yazalım: g >>> iller = [] >>> iller. I¸ g s Kelime olarak insert.. extend metodunu kullanarak bir listeye tek bir ö˘ e ekleyemezsiniz. ’x’] Dikkat ederseniz hem append(). ’u’. ’L’. ’Mac’. O metodun adı extend. Bu metodu kullas narak bir ö˘ eyi bir listenin belli bir sırasına yerle¸tirece˘ iz.extend("GNU/Linux") >>> print os [’Windows’.extend(["Adana". ’/’. iller. sokmak” gibi anlamlara gelir. hem de extend() metotları ö˘ eyi hep listenin en sonuna ekg liyor. ’Mersin’] Böylece istedi˘ imizi elde etmi¸ olduk. Türkçe’de “yerle¸tirmek.. ’u’.. Daha do˘ rusu aldı˘ ınız g g g sonuç bekledi˘ iniz gibi olmayabilir. ’Mersin’] extend kelimesi Türkçe’de “geni¸letmek. ’N’. "Mersin"] >>> iller = [] >>> for i in lst: . Bu metot. Bunun için ba¸ka bir metottan yararlanaca˘ ız. g Aynı etkiyi append() metodu ile elde etmek istersek yine for döngüsünden yararlanabiliriz: >>> os = ["Windows".>>> lst = ["Adana". "Mersin"]) >>> print iller [’Adana’.

’Mehmet’. "Pazar"] >>> gunler. g s ˘ 9. "Cuma". g silebilirsiniz: >>> del mevsimler Aynı deyimle listenin tamamını da Böylece mevsimler adlı listeyi tamamen silmi¸ olduk: s >>> print mevsimler Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Burada ö˘ eyi listeden çıkarabilmek için ö˘ enin adını yazmamız gerekti. yani ilk sırasına Ali adlı bir ö˘ e yerle¸tirdik. in <module> NameError: name ’mevsimler’ is not defined remove() metodu ve del deyimi dı¸ında. g yeni ö˘ enin yerle¸tirilece˘ i konumu gösteriyor. "Per¸embe".>>> lst = ["Ahmet". "Ali") >>> print lst [’Ali’.remove("˙lkbahar") I >>> print mevsimler [’Yaz’. "Çar¸amba". Peki g g ya biz ö˘ eyi adına göre de˘ il de listedeki sırasına göre çıkarmak istersek ne yapaca˘ ız? Yani g g g mesela listedeki 1. "Cumartesi". ö˘ eyi çıkarmak istiyoruz diyelim. ’Ahmet’. remove() metodunu kullanarak liste içindeki istedi˘ imiz bir ö˘ eyi listeden g g g çıkarabiliyoruz.. Metodun parantezi içindeki ilk sayı. g del adlı özel bir deyimi kullanarak bu amacımızı gerçekle¸tirebiliriz: s >>> del mevsimler[0] Bu komut.3. "Salı". "Salih"] >>> lst. Burada biz g g listenin sıfırıncı.. "Yaz". mevsimler adlı listenin ilk ö˘ esini siler. s >>> mevsimler = ["˙lkbahar". Mesela remove() metodu. "Kı¸"] I s >>> mevsimler. line 1. s s . ’Sonbahar’.2 Listeden Öge Silmek Bir önceki bölümde gördü˘ ümüz metotlar yardımıyla listeye ö˘ e ekleyebiliyoruz.insert(0. ˙ g s g Ikinci ö˘ enin ne oldu˘ u ise belli. ’K\x8d\x9f’] Gördü˘ ünüz gibi.. listelerden ö˘ e silmenin bir ba¸ka yolu daha vardır: s g s pop() metodu. Peki ya listeg g den ö˘ e silmek istersek ne yapaca˘ ız? g g Bu i¸lem için de bazı metotlarımız var. >>> gunler = ["Pazartesi". "Mehmet". "Sonbahar".pop() ’Pazar’ .. ’Salih’] Burada insert() metodunu nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin.

0] Liste ö˘ elerini alfabe sırasına dizmek için ise sort() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: g g >>> isimler = ["Ahmet". 5. 7. 7. "Fırat"] s s >>> isimler.3 Liste Ögelerini Sıralamak Python’da liste ö˘ elerini iki sekilde sıralayabiliriz: Birincisi.reverse() >>> print sayilar [9. 4. 4. 9] >>> sayilar. ö˘ eyi silip ekrana basacaktır.sort() >>> print isimler [’Ahmet’. g ¸ g ˙ Ikincisi. 5. Yalnız bu metot Türkçe karakter g içeren kelimelerde sorun yaratabilir: >>> isimler = ["Kür¸at". "Mehmet".coding: utf-8 -*import locale . Bu metot g g bir listedeki en son ö˘ eyi siler ve ekrana basar. ’Doruk’. 6. "Çetin". 2. ’K\x81r\x9fat’. 3. g Liste ö˘ elerini ters çevirmek için reverse() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: g g >>> sayilar = range(10) >>> print sayilar [0.sort() >>> print isimler [’F\x8drat’. 1.pop(0) ’Pazartesi’ Bu komut listedeki 0. ’\x99kke\x9f’] ˙ Isimlerde Türkçe karakter oldu˘ u için alfabe sırasına dizme i¸lemi ba¸arısız oldu. "Ökke¸". 6. ’Ege’. sildi˘ i ö˘ eyi bir de ekrana basmasıdır. g ˘ 9. ’Mehmet’. "Ege"] >>> isimler. 8. g s s Bu sorunun üstesinden gelmek için söyle bir kod yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ˙ g Isterseniz bu metodun kaçıncı sıradaki ö˘ eyi g silece˘ ini belirleyebilirsiniz: g >>> gunler. liste ö˘ elerini alfabe sırasına dizebiliriz. 3. "Doruk". "Selami". liste ö˘ elerini ters çevirebiliriz.3. 8. ’Selami’] Gördü˘ ünüz gibi liste içindeki isimler alfabe sırasına dizildi. 1.pop() metodunun öteki metotlardan farkı. ’\x80etin’. 2.

"kavun". "çilek". elma ö˘ esi liste içinde birkaç farklı konumda geçti˘ i halde index() metodu g g g yalnızca 0. Mesela: g >>> meyveler = ["elma".locale.index("elma") 0 >>> meyveler.index("elma") 0 Gördü˘ ünüz gibi. "kavun"] >>> lst.index("elma".sort(key = locale. "su". "çilek". "erik". Peki ama nasıl? g index() metodu. "elma".3. . "Fırat"] s s isimler. 2) 2 >>> meyveler.setlocale(locale. "elma". Ancak bu metodun liste içinde geçen aynı ö˘ elerin g g tamamını bulmasını sa˘ lamak da mümkün. "elma"] >>> meyveler. . 3) .LC_ALL. "karpuz". Bu metot bir ö˘ enin liste içinde hangi sırada yer aldı˘ ını bildirir: g g >>> lst = ["erik".... "erik". "elma"] >>> meyveler. g ¸ g s g ˘ 9.4 Liste Ögelerinin Sırasını Bulmak Python’da bir liste içindeki ö˘ elerin sırasını bulmak için index() adlı bir metottan yararlanıyg oruz. Benim amacım sadece sort() metoduyla Türkçe ¸ g karakter içeren kelimelerin de alfabe sırasına dizilebilece˘ ini göstermek. "kavun". "Çetin". bu metot yalnızca ilk rastladı˘ ı g g g ö˘ eyi bulacaktır. "karpuz". "su". "karpuz". 1) 2 >>> meyveler. konumdaki ö˘ eyi buldu.index("elma". "") isimler = ["Kür¸at".strxfrm) for i in isimler: print i Bu kodlardaki pek çok seyi henüz ö˘ renmedik.index("elma".index("çilek") 1 E˘ er bir liste içinde aynı ö˘ eden birden fazla sayıda varsa. parantez içinde ikinci bir de˘ er daha alır. "çilek". Yukarıdaki kodlarda g gördü˘ ümüz her seyi birkaç bölüm sonra ö˘ renmi¸ olaca˘ ız. "Ökke¸".. Su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> meyveler = ["elma".

"su".append(oge) #listedeki de˘erleri bir karakter dizisi içine g #alıp ekrana basıyoruz. except. sırada ba¸layacaktır. Böylece index() metodu listenin #her noktasını tarayabiliyor. if not oge in liste: liste. g sira = 0 #Bu liste. s g g ö˘ eden ba¸layacak ve böylece..7 Burada parantez içine yazdı˘ ımız ikinci de˘ er.. blo˘unun görevini anlamak g #için "elma" yerine ba¸ka bir ö˘e koyun ve try.. bir liste içindeki ö˘ elerin hangi konumlarda yer aldı˘ ını gösteren bir prog g gram yazabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*.. "elma". E˘ er bu de˘ er 1 yaparsanız Python listeyi taramaya 1. bir ö˘ eyi liste içinde hangi g g g konumdan itibaren aramaya ba¸layaca˘ ını gösteriyor. sıradaki elma ö˘ esini bulabilecektir. Bunun öntanımlı de˘ eri 0’dır. "elma"] #Bu sayı index() metodunun parantezi içindeki #ikinci de˘er olacak. "kavun". aranan ö˘enin listede bulundu˘u g g #konumları tutuyor. sıradaki ö˘ eleri atladı˘ ı için 7. sıradan ba¸layacak ve g g s böylece. 0. bloklarını kaldırın. while sira < len(meyveler): #Bu try. Bunu tam olarak ne i¸e yaradı˘ını s g #anlamak için de "if not oge in liste:" satırını #kaldırmayı deneyebilirsiniz.. sira += 1 #Burada amacımız aynı sayının listeye eklenmesini #engellemek. for nmr in liste: print "aranan ö˘e %s konumunda bulundu!"%nmr g . meyveler = ["elma". "erik".. Bu de˘eri bir while g g #döngüsü içinde birer birer arttıraca˘ız. index() metodunun. sırada yer alan elma ö˘ esini bulabileg s g g cektir. "çilek". try: oge = meyveler. sırayı atladı˘ ı için 2. ve 2. Python bu kez listeyi taramaya 3.. E˘ er bu de˘ eri 3 yaparsak. Python siz oraya 0 yazmı¸sınız gibi davranacak g s ve aramaya 0.coding: utf-8 -*#meyve listesini tanımlayalım. sira) except ValueError: pass #sıra de˘i¸keninin de˘erini birer birer g s g #arttırıyoruz. liste = [] #while döngümüzü yazıyoruz..index("elma".. Yani e˘ er s g g g parantez içindeki ikinci de˘ eri belirtmezseniz. s g #except.. "karpuz". 0. g g g Bu bilgiyi kullanarak.

"karpuz". 3. Bu metot bir ö˘ enin liste içinde kaç kez geçti˘ ini bildirir: g g >>> lst = ["erik". Bu de˘ i¸kenin de˘ eri g ¸ gs s gs g bir sayıdır. a g Bu programın mantı˘ ı sudur: Öncelikle a adlı bir de˘ i¸ken olu¸turuyoruz. g Bunun için söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. kullanıcıdan aldı˘ ımız s g g sayıyı int’e. Ayrıca else blo˘ u içinde.4 sum() Fonksiyonu Diyelim ki kullanıcıdan aldı˘ ı sayıları birbiriyle toplayan bir program yazmak istiyorsunuz.˘ 9.count("erik") 2 9. "çilek".coding: utf-8 -*a = 0 print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: a += int(sayi) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ". Dolayısıyla kullanıcının girdi˘ i sayıların toplamını bulmak için gs g g programın sonunda a de˘ i¸kenini ekrana yazdırmamız yeterli olacaktır.3. "kavun". Bu fonksiyon. bir dizi içindeki sayıların birbiriyle kolayca toplanmasını sa˘ lar. "çilek"] >>> lst. "karpuz".5 Liste Ögelerinin Sayısını Bulmak Python’da bir liste içindeki ö˘ elerin sayısını bulmak için count() adlı bir metottan yararlanıyg oruz. 4] >>> print sum(sayilar) 9 . s g Bununla ilgili bir örnek söyle olabilir: ¸ >>> sayilar = [2. E˘ er kullanıcı sayı girmek s g yerine bu tu¸a basarsa program sona erecektir. gs Kullanıcının programı sona erdirebilmesi için “q” tu¸unu belirliyoruz. Kullanıcının girdi˘ i her sayı bu de˘ i¸kenin mevcut de˘ eriyle toplandıktan sonra g gs g yine bu de˘ i¸kene atanacak. "erik". Böylece kullanıcının girdi˘ i bütün sayıların toplam de˘ eri bu a gs g g de˘ i¸keninin de de˘ eri olacak. s g Yukarıdakine benzer bir i¸lemi Python’da özel bir fonksiyon olan sum() yardımıyla da gerçeks le¸tirebiliriz. yani tamsayıya dönü¸türdü˘ ümüze dikkat edin.

Dilerseniz bu bölümün ba¸ında verdi˘ imiz örne˘ i sum() fonksiyonunu kullanarak s g g tekrar yazalım: #!/usr/bin/env python # -*. Bakalım bu fonksiyonu nasıl kullanıyI¸ oruz: >>> liste = dir(list) >>> for i in enumerate(liste): . Kullanıcıdan gelen sayıları bu listede s tutaca˘ ız. sayilar adlı liste içinde biriken sayıları toplamak için de sum() g fonksiyonundan yararlandık. 3. 4]) 9 Gördü˘ ünüz gibi.append(int(sayi)) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ". sum(sayilar) g Bu defa öncelikle sayilar adlı bir liste olu¸turduk. kendisine verilen bir dizi sayıyı alıp bu sayıları birbiriyle g topluyor. 9. Kullanıcıdan gelen sayıları bu listeye eklemek için append() metodundan yararg landı˘ ımıza dikkat edin.coding: utf-8 -*sayilar = [] print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: sayilar.5 enumerate() Fonksiyonu Hatırlarsanız.veya: >>> print sum([2. dir() adlı bir fonksiyon yardımıyla liste metotlarını topluca ekrana yazdırabilece˘ imizi ö˘ renmi¸tik: g g s >>> dir(list) E˘ er burada toplam kaç metot oldu˘ unu ö˘ renmek istersek len() fonksiyonu i¸imizi görüyor: g g g s >>> len(dir(list)) 45 Peki ya dir(list) çıktısında görünen metotları numaralandırmak istersek ne yapaca˘ ız? g ˙ste bunun için enumerate() adlı bir fonksiyonumuz var. sum() fonksiyonu.

. __format__ 9. __contains__ 3. dir(list) komutunun g verdi˘ i bütün çıktılar (sıra_no. Simdi suna bakın: g ¸ ¸ ¸ >>> for sira_no.. Bir önceki örnekte enumerate(liste) içeri˘ inin (sira_no. metot_adi in enumerate(liste): . ancak gördü˘ ünüz gibi. print metot_adi . (8. (5.. __doc__ 7. (3. ‘metot_adı’) seklinde ekrana dökülüyor.. print i ’__add__’) ’__class__’) ’__contains__’) ’__delattr__’) ’__delitem__’) ’__delslice__’) ’__doc__’) ’__eq__’) ’__format__’) ’__ge__’) Biz burada çıktının tamamını göstermiyoruz. 0.. __class__ 2. print "%s.. __ge__ Bu kodlarla çıktıyı nasıl istedi˘ imiz kıvama getirdi˘ imizi görüyorsunuz.. %s" %(sira_no. . Burada for sira_no. (7. metot_adi) . __add__ 1. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 >>> for sira_no. ’metot_adi’) seklinde oldu˘ unu görmü¸tük. Yukarıdaki kodu söyle yazacak olursanız gs ¸ durum daha da netle¸ecektir: s >>> for sira_no. çıktıdaki sıra numaralarını sira_no adlı de˘ i¸kene. metot_adi in enumerate(liste): .. (0. __add__ __class__ __contains__ __delattr__ . (1. __delslice__ 6.. metot_adi in enumerate(liste): . __eq__ 8... print sira_no . (4. __delattr__ 4. __delitem__ 5. (6. gs metot adlarını ise metot_adi adlı de˘ i¸kene atıyoruz. (2. ˙ste g ¸ g s I¸ biz for sira_no. g g metot_adi in enumerate(liste): satırına özellikle dikkat edin.. metot_adi satırı ile... (9....

1): . E˘ er ilk g s g sayının 0 yerine 1 olmasını isterseniz yukarıdaki kodu söyle yazabilirsiniz: ¸ >>> for sira_no.coding: utf-8 -*turkce_harfler = "ı¸˘çüö˙¸˘ÇÜÖ" sg ISG kontrol_listesi = [] dosya = raw_input("Dosya için bir ad seçin: ") . "çilek". metot_adi in enumerate(liste. ¸ Bu arada dikkat ederseniz enumerate() ile verdi˘ imiz numaralar sıfırdan ba¸lıyor. metot_adi de˘ i¸keni ise metot adg gs gs larını tutuyor.__delitem__ __delslice__ __doc__ __eq__ __format__ __ge__ Gördü˘ ünüz gibi. Bir de suna bakalım: g g ¸ >>> "karpuz" in liste False Liste içinde “karpuz” diye bir ö˘ e olmadı˘ ı için Python bize False cevabı verdi. metot_adi) Burada 1 yerine istedi˘ iniz sayıyı yerle¸tirerek. Yukarıda print "%s... "muz"] >>> "elma" in liste True Burada tam olarak söyle dedik: “liste içinde ‘elma’ var mı?“ ¸ elma ö˘ esi liste içinde bulundu˘ u için Python bize True cevabını verdi. sıralamaya istedi˘ iniz sayıdan ba¸lanmasını g s g s sa˘ layabilirsiniz. metot_adi) satırıyla yaptı˘ ımız sey g ¸ ise enumerate() fonksiyonundan gelen bu sıra numaralarını ve metot adlarını “%s” i¸aretlerini s kullanarak düzgün bir sekilde biçimlendirmekten ibarettir. sira_no de˘ i¸keni sıra numaralarını.6 in Deyimi Aslında biz bu in deyimini biliyoruz.. g 9.. print i Biz bu deyimi for döngüsüyle birlikte kullanıyorduk. içinde” anlamı katar. %s" %(sira_no.. %s" %(sira_no.. Bu deyimi kullanarak bir seyin ¸ ba¸ka bir seyin içinde olup olmadı˘ ını sorgulayabiliriz: s ¸ g >>> liste = ["elma". print "%s. g g Gelin isterseniz bununla ilgili söyle bir örnek verelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. "erik". Mesela: >>> for i in range(10): . "armut". in deyimi bir ifadeye temel olarak “-de/-da.

72. 88. 46. lst 80. 39. = [45. . 92. 65. 73. .. E˘ er kontrol listesinde en az bir tane ö˘ e varsa dosya adı Türkçe karakter içeriyor g g demektir. 28. . 73. 24. 64. Önce Türkçe harflerin tanımlandı˘ ı bir liste olu¸tug ¸ g s ruyoruz. 77. 99. 62. 93. 58. 99.for hrf in dosya: if hrf in turkce_harfler: kontrol_listesi. 100. 73. 42. 27. 40. 52. 71. 82. 33. 77. 35. 75. 66. 75. 61. 39.7 min() ve max() Fonksiyonları Bir sayı dizisi içinde yer alan sayıların en büyü˘ ünü veya en küçü˘ ünü ö˘ renmeniz gerekirse g g g ne yaparsınız? Elbette min() ve max() fonksiyonlarından yararlanırsınız.8 Bölüm Soruları 1. 73. 74.. 43. 92. 56. 52.coding: utf-8 -*a = 0 print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ . 30] >>> min(lst) #listedeki en küçük sayı 24 >>> max(lst) #listedeki en büyük sayı 100 9. 37. 78. 42. ¸ s g g s g #!/usr/bin/env python # -*. 96.. 34.. 41. 31. 57. 62. 90. 50. 66. 59. 42. 97. 63. 64. 73. 35. 50. 32.. 83. 62. 39.append(hrf) if kontrol_listesi: print "Dosya adında Türkçe harf olmamalı!" elif len(dosya) > 8: print "Dosya adı en fazla 8 karakter içerebilir!" else: print "Dosya ’%s’ adıyla kaydedildi!" %dosya Burada yaptı˘ ımız sey aslında çok basit. 94. kullanıcıdan aldı˘ ımız karakter dizisini neden int(raw_input("sayı: ")) ¸ g seklinde en ba¸ta de˘ il de else blo˘ u içinde sayıya dönü¸türmeyi tercih etti˘ imizi açıklayın. 54. 48. 61. 9. 26. 40. 96. 41. 27. 97.. 33. 34. 98. 97. 27. 76. 100.. >>> . 25. . 49. 25. 58.. 33. 63. 75. 78. E˘ er dosya adında Türkçe karakter varsa bunları kontrol listesine ekg g liyoruz. 99. Daha sonra kullanıcıdan gelen dosya adına bakıp bunun içinde Türkçe karakter olup olmadı˘ ını denetliyoruz. 53. 90. 30. 64.. 80. 77. 94. 54.. Su örnekte.

"erik". Kullanıcının aynı sayıyı birden fazla girmesine izin vermeyin. "elma"] sira = 0 liste = [] while sira < len(meyveler): try: oge = meyveler.append(oge) for nmr in liste: print "aranan ö˘e %s konumunda bulundu!"%nmr g 5. 4. liste ö˘ esini kullanıcıdan alacak sekilde yeniden yazın.ubuntu-tr.index("elma". "kavun".coding: utf-8 -*meyveler = ["elma". "elma". E˘ er kullanıcının s g g ¸ g aradı˘ ı ö˘ e listede yoksa kendisine bir uyarı mesajı gösterin ve ba¸ka bir ö˘ e arayabilme sansı g g s g ¸ verin: #!/usr/bin/env python # -*. "su". Bir program yazarak kullanıcıdan 10 adet sayı girmesini isteyin. Programın sonunda..php/Ubuntu’da_S%C3%BCr%C3%BCm_%C4%B0simleri_ve_Anlamlar%C4%B adresinde bulunan Ubuntu sürüm isimlerini bir liste haline getirin ve ekrana suna benzer bir ¸ çıktı verin: 1) Warty Warthog 2) Hoary Hedgehog . 3. kullanıcının girdi˘ i sayıları tek ve g çift sayılar olarak ikiye ayırın ve her bir sayı grubunu ayrı ayrı ekrana basın..net/index. a g 2. Liste metotları içinde sadece bizi ilgilendiren su metotları ekrana döken bir program yazın: ¸ append count extend index insert pop remove reverse sort . A¸a˘ ıdaki programı. "çilek". http://wiki. sira) except ValueError: pass sira += 1 if not oge in liste: liste. "karpuz".while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: a += int(sayi) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ".

tek ö˘ eli bir demet olu¸turabilmek için ö˘ enin yanına bir virgül koyuyoruz! g g s g Hemen teyit edelim: >>> type(demet) <type ’tuple’> 110 . Demetlerde ise böyle bir sey yoktur. "Veli". Peki bo¸ bir demet nasıl olu¸turulur? Çok basit: s s >>> demet = () Peki tek ö˘ eli bir demet nasıl olu¸turulur? O kadar basit de˘ il. "Veli". yaptı˘ ımız bu i¸ de˘ i¸ken tanımlamaya çok benziyor. ˙ Isterseniz bu durumu teyit edelim: >>> type(demet) <type ’tuple’> >>> type(demet2) <type ’tuple’> tuple kelimesi Türkçe’de demet anlamına gelir. Ama listeler ile aralarında g çok temel bir fark vardır. Listeler üzerinde oynamalar yapabiliriz. bir önceki bölümde inceledi˘ imiz listelere çok benzer. 49. ö˘ e g g çıkarabiliriz.BÖLÜM 10 Demetler Demetler. 50) Parantezli de olsa parantezsiz de olsa yukarıda tanımladıklarımızın ikisi de “demet” sınıfına giriyor.. Aslında basit ama biraz tuhaf: g s g >>> demet = ("su". 50 Gördü˘ ünüz gibi. 49.) Gördü˘ ünüz gibi.. ˙ g g s gs Istersek demetin ö˘ elerini parantez içinde de gösterebiliriz: g >>> demet2 = ("Ali". Yani ö˘ e ekleyebilir. ¸ Demeti su sekilde tanımlıyoruz: ¸ ¸ >>> demet = "Ali".

Bunu hemen teyit edelim: >>> liste = dir(list) >>> for i in enumerate(liste): . "Kardesler" Simdi demeti çözelim: ¸ >>> a.. <type ’tuple’> Gördü˘ ünüz gibi elde etti˘ imiz sey bir demet. g Önceki bölümde gördü˘ ümüz enumerate() fonksiyonunu hatırlıyorsunuz. Bu fonksiyonu söyle g ¸ bir örnek içinde kullanabilece˘ imizi de biliyorsunuz: g >>> liste = dir(list) >>> for a. e¸ittir i¸aretinin sol tarafında demetteki ö˘ e sayısı kadar de˘ i¸ken adı belirs s g gs lememiz gerekti˘ idir. g g g s En ba¸ta da dedi˘ imiz gibi... demetler listelere çok benzer.. b in enumerate(liste): . b Bu da aslında bir demet çözme i¸lemidir. g s s Yukarıda anlattı˘ ımız sekilde bir demet olu¸turma i¸ine demetleme (packing) adı veriliyor. b. Anne ö˘ esi. Bildi˘ iniz gibi enumerate() fonksiyonu bir demet s g üretir. c = aile Bu sekilde komut satırına print a yazarsak. s g Bir defa. Önce demetleyelim: >>> aile = "Anne". alelade bir karakter dizisi olu¸turmu¸ oluyoruz. g ¸ s s Bunun tersini de yapabiliriz. . print b yazarsak Baba ö˘ esi. virgülü koymazsak demet de˘ il. print a.. Demet çözme i¸leminde dikkat etmemiz g s gereken nokta. demetler listelerin aksine de˘ i¸iklik yapmaya müsait olmadıklarından listelere göre gs daha güvenlidirler. “Peki. Buna da demet çözme deniyor (unpacking). Ayrıca demetler listelere göre daha hızlı çalı¸ır. print type(i) .O virgülü koymazsak ne olur? >>> demet2 = ("su") demet2’nin tipini kontrol edelim: >>> type(demet2) <type ’str’> Demek ki. print b dedi˘ imiz zaman da ikinci ö˘ esini ekrana yazdırmı¸ oluyoruz. listeler varken bu demetler s g ne i¸e yarar?” diye sordu˘ unuzu duyar gibiyim. "Baba". Yani yanlı¸lıkla de˘ i¸tirmek istemedi˘ iniz veriler içeren bir liste hazırlas gs g mak istiyorsanız demetleri kullanabilirsiniz. Dolayısıyla print a dedi˘ imiz zaman bu g g ¸ g demetin ilk ö˘ esini. s Dolayısıyla bir program içinde sonradan de˘ i¸tirmeniz gerekmeyecek verileri gruplamak için gs liste yerine demet kullanmak daha mantıklıdır. print ¸ g g c yazarsak Kardesler ö˘ esi ekrana yazdırılacaktır..

’__contains__’. ’__mul__’. ’__getnewargs__’.1. "karpuz". ’__new__’.1 Demetlerin Metotları Demetler üzerinde de˘ i¸iklik yapmak mümkün olmadı˘ ı için bu veri tipi metot bakımından gs g da bir hayli fakirdir. ’__le__’.10. "kavun". Su komutlardan herhangi biri yardımıyla demetlerin metotlarını görebile¸ ce˘ imizi biliyoruz: g >>> demet = () >>> dir(demet) >>> dir(tuple) >>> dir(()) Bu komutlar bize su çıktıyı verir: ¸ [’__add__’.count("erik") 2 . ’__sizeof__’.1 Demet Ögelerinin Sırasını Bulmak Tıpkı listelerde oldu˘ u gibi. 2) ˘ 10. ’__eq__’. count() g g adlı bir metottan yararlanıyoruz. "erik". ’__str__’.. ’__reduce__’. ’__lt__’. ’__delattr__’.1. ’__ge__’. ’__subclasshook__’. ’__reduce_ex__’. Bu metot bir ö˘ enin demet içinde kaç kez geçti˘ ini bildirir: g g >>> demet = ("erik". ’__repr__’.index("gül". Yine tıpkı listelerde oldu˘ u gibi bu metot g s g sadece ilk buldu˘ u ö˘ eyi dikkate alır. tıpkı listelerde oldu˘ u gibi. ’__doc__’. Örne˘ in: g >>> demet = ("gül". ’__getslice__’. ’__len__’. ’__init__’. Yani sunlar: s s ¸ count index ˘ 10. ’count’. "papatya". "çilek". "kasımpatı". ’__getattribute__’. "karpuz". ’__gt__’.index("gül") 0 Demek ki gül adlı ö˘ e demetin 0. ’__format__’. "çilek") >>> demet.2 Demet Ögelerinin Sayısını Bulmak Python’da bir demet içindeki ö˘ elerin sayısını bulmak için. ’__getitem__’. ’__class__’. ’__rmul__’. ’__setattr__’. ’__hash__’. "erguvan") >>> demet. sırasında imi¸. ’__ne__’. ’index’] Burada bizi ilgilendirenler ba¸ında ve sonunda “_” i¸areti barındırmayanlar.. Burada da parantez içinde ikinci bir de˘ er kullang g g abilirsiniz: >>> demet. ’__iter__’. demetlerde de sıra bulma i¸lemleri için index() metodunu kullanıyg s oruz.

listede kaç kez geçti˘ ini söyleyen bir program yazın. "elma". Bir önceki soruda. "kiraz". Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ liste = ["elma". "çilek". g s 2. Demetlerin bütün metotlarını numaralandıran ve her metottaki karakter sayısını gösteren bir program yazın. Listelerin aksine demetler üzerinde de˘ i¸iklik yapılamamamasının ne gibi avantajları olags bilece˘ i üzerinde dü¸ünün. Programınız söyle bir çıktı vermeli: ¸ No 0 1 2 3 4 5 Metot Adı __add__ __class__ __contains__ __delattr__ __doc__ __eq__ Metot Uzunlu˘u g 7 9 12 11 7 6 3. "armut". "elma". "kiraz".10. "kebap"] Bu listedeki her bir ö˘ enin. Programınız g g tam olarak söyle bir çıktı vermeli: ¸ elma ö˘esi listede 3 kez geçiyor! g armut ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kiraz ö˘esi listede 2 kez geçiyor! g çilek ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kebap ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g .2 Bölüm Soruları 1. numaralandırmayı 0 yerine 1’den ba¸latmak için ne yapmanız gerekir? s 4.

. Liste ve demet gibi veri tips lerinde her bir ö˘ eyi birbirinden virgül ile ayırıyorduk. g Yani sözlüklerde de ö˘ eleri birbirlerinden virgül ile ayırıyoruz. ˘ Sözlükler. 1: "sayi"} Sözlükler görünü¸ açısından öteki veri tiplerinden biraz farklıdır. Sözlükler Python’un en önemli veri tiplerinden ¸ g bir tanesidir. s g O halde lafı daha fazla uzatmadan yola koyulalım. Dilerseniz simdi de ö˘ eleri olan bir sözlük olu¸turalım: s s ¸ g s >>> sozluk = {"elma": "meyve". sözlüklerin ayırt edici i¸areti küme parantezleridir.BÖLÜM 11 Sözlükler Su ana kadar Python’da iki önemli veri tipinden bahsettik. Python’da s g s sözlükleri söyle olu¸turuyoruz: ¸ s >>> sozluk = {} Gördü˘ ünüz gibi. sayi de˘ erinin anahtarı ise 1‘dir. Yukarıda bo¸ bir sözlük g s s olu¸turduk.. "domates": "sebze". ö˘ elerin g g g biçiminde bazı farklılıklar var. Burada mesela. Dolayısıyla Python’da sözlük. Bu veri tipini ö˘ rendikten sonra pek çok seyi rahatlıkla yapabildi˘ inizi görecek. demetleri tanımlayan sözcük ise “tuple” idi. listeleri tanımlayan sözcük “list”. Aslında sözlüklerde de durum böyledir. g 114 . “anahtar” ve “de˘ er” g g arasında ba˘ kuran bir veri tipidir diyoruz.1 Sözlük Olu¸ turmak s Sözlükleri kullanabilmek için yapmamız gereken ilk i¸ sözlü˘ ü olu¸turmak olacaktır. Aynı sekilde sebze de˘ erinin anahtarı dog ¸ g mates. Bunlar listeler ve demetler idi. elma bir s “anahtar”. g ¸ g ufkunuzun geni¸ledi˘ ini hissedeceksiniz. g g Yukarıda bo¸ bir sözlük olu¸turduk. anahtar-deger çiftlerinden olu¸an bir veri tipidir. meyve ise bu anahtarın “de˘ eri”dir. ¸ Simdi de sözlük adlı veri tipinden söz edece˘ iz. Ama gördü˘ ünüz gibi. Gördü˘ ünüz gibi sözlükleri tanımlayan sözcü˘ ümüz de “dict”. Gelin isterseniz bunu test edelim: s >>> type(sozluk) <type ’dict’> Hatırlarsanız. 11.

. . "Selin": "0533 333 33 33"} print telefon_defteri Kodlarımızı daha okunaklı bir hale getirmek için sözlü˘ ü uygun yerlerinden bölerek alt satıra g geçiyoruz. Unutmayın..coding: utf-8 -*telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". Ancak e˘ er girece˘ iniz sayı bo¸luklu de˘ ilse ve 0 ile ba¸lamıyorsa bu sayıyı g g s g s tırnaksız da yazabilirsiniz. ˙ Isterseniz sayıları tırnaksız kullanırsanız ne olaca˘ ını deneyg erek görebilirsiniz. s g g ¸ g ˘ 11. Mesela Adana anahtar. g Bir örnek daha verelim. Bunlardan birincisi ö˘ eleri belirg lerken küme parantezlerini kullanıyor olmamız.. Bir sös g g s zlü˘ ün tamamını ekrana dökmek için yapmamız gereken sey belli: g ¸ >>> sozluk = {"Python": "programlama dili". biz konumuza dönelim. Üçüncüsü iki nokta üst üste ve virgüllerin nerede. nasıl kullanıldı˘ ına g da dikkat etmeliyiz. Simdi gelelim bu sözlükleri nasıl kullanaca˘ ımıza. Sözlük tanımlarken dikkat etmemiz gereken birkaç nokta var. Sa˘ a do˘ ru çok fazla uzas g g g g mı¸ olan kodlar hem görüntü açısından ho¸ de˘ ildir. Neyse.. hem de görü¸ alanını da˘ ıttı˘ ı için okumayı s s g s g g zorla¸tırır.. "elma": "meyve"} I >>> print sozluk .. "Salih": "0532 321 54 76". Bunu su sekilde teyit edebilirsiniz: g s ¸ ¸ >>> len(sozluk) 3 Bu sözlü˘ ün her ö˘ esi bir “anahtar-de˘ er” çiftidir. s ˙ Isterseniz bir de yukarıdaki kodların metin düzenleyici içinde nasıl görünece˘ ine bakalım: g #!/usr/bin/env python # -*. "˙ngilizce": "dil". "Istanbul": "34".Bu durumu daha net anlayabilmek için bir örnek daha verelim: ˙ >>> sozluk = {"Adana": "01".2 Sözlük Ögelerine Eri¸ mek s Bir sözlük olu¸turduktan sonra. Okunaklı ve anla¸ılır kodlar yazmak s herkesin hayrınadır. "Selin": "0533 333 33 33"} Burada kodlarımızın sa˘ a do˘ ru biçimsiz bir biçimde uzamaması için virgülden sonra ENTER g g tu¸una basarak ö˘ eleri tanımlamaya devam etti˘ imize dikkat edin. "Salih": "0532 321 54 76". . "˙zmir": "35"} I Bu sözlük üç ö˘ eden olu¸uyor. Sözlükleri nasıl olu¸turaca˘ ımızı ö˘ rendik. ˙ Ikincisi karakter dizilerinin yanısıra sayıları da tırnak içinde gösteriyor olmamız.. 01 ise bu anahtarın g g g de˘ eridir. Mesela sözlükleri kullanarak bir telefon defteri yazalım: >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67".. tabii ki bu sözlü˘ ün ö˘ elerine eri¸mek isteyeceksiniz. . kod bir kez yazılır bin kez okunur.

in <module> KeyError: 0 Sözlükler sırasız bir veri tipi oldu˘ u için. Peki ya biz bu sög zlü˘ ün ö˘ elerine tek tek eri¸mek istersek ne yapaca˘ ız? g g s g Hatırlarsanız liste ve demetlerin ö˘ elerine tek tek su sekilde eri¸iyorduk: g ¸ ¸ s >>> liste = ["Ali". ’c’: 3. Sözlüklerde herhangi bir sıra g g g kavramı olmadı˘ ı için söyle bir giri¸im ba¸arısızlı˘ a u˘ rayacaktır: g ¸ s s g g >>> a[0] Traceback (most recent call last): File "<stdin>". .. "Mehmet"] >>> liste[0] ’Ali’ >>> demet = ("Ali". Mesela su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> a = {"a": 1. "Salih": "0532 321 54 76". Yani iki nokta üst üste i¸aretinin solundaki ifadeleri kullanıyoruz g g g s ö˘ eleri ça˘ ırırken. sözlükten ö˘ e ça˘ ırırken küme parantezlerini de˘ il. Ancak sözlükler öyle g de˘ ildir. Dikkat edin.print komutunu kullanarak bir sözlü˘ ün tamamını ekrana dökebiliyoruz. "b": 2.. line 1... ’b’: 2} Gördü˘ ünüz gibi. "Ahmet". Çünkü liste ve demetler sıralı veri g g tipleridir. g g g g . . bu komutlar Ahmet ve Salih adlı anahtarların kar¸ısında hangi de˘ er varsa g s g onu ekrana yazdırıyor.. Sözlüklerde herhangi bir sıra kavramı bulunmaz.. g Suna bir bakalım: ¸ >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". Bu arada aklınızda bulunsun. isimlerine göre g g g ça˘ ırıyoruz. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri["Ahmet"] ’0533 123 45 67’ >>> telefon_defteri["Salih"] ’0532 321 54 76’ Gördü˘ ünüz gibi. sa˘ ındakileri de˘ il. "c": 3} >>> print a {’a’: 1. "Ahmet". ö˘ eler tanımladı˘ ımız sırada görünmüyor. de˘ ere göre de˘ il. sözlük ö˘ elerini sıralarına göre de˘ il. kö¸eli g g g s parantezleri kullanıyoruz. Yani liste ve demetlerdeki ö˘ elerin her birinin bir sırası vardır. sözlük içindeki ö˘ eleri anahtara göre g ça˘ ırıyoruz. "Mehmet") >>> demet[1] ’Ahmet’ Liste ve demetlerde ö˘ eleri sıralarına göre ça˘ ırabiliyoruz.

37: ’count’. 44: ’sort’} Gördü˘ ünüz gibi dir(list) çıktısındaki ö˘ eleri tek tek numaralandırıp bunları sözlü˘ e ekledik. 4: ’__delitem__’. 34: ’__str__’. 6: ’__doc__’.. 1: ’__class__’.2. ’Soyad’: ’Su’} Gördü˘ ünüz gibi ö˘ elerimiz sözlü˘ e eklenmi¸. 40: ’insert’. 32: ’__setslice__’. 5: ’__delslice__’. 13: ’__gt__’. 38: ’extend’. 39: ’index’. 26: ’__reduce_ex__’.˘ 11. 7: ’__eq__’. 19: ’__le__’. sozluk[anahtar] = deger >>> print sozluk {0: ’__add__’. 17: ’__init__’. 43: ’reverse’. 30: ’__setattr__’. 33: ’__sizeof__’. 35: ’__subclasshook__’. 41: ’pop’. 28: ’__reversed__’. 22: ’__mul__’. Diyelim ki elimizde söyle bo¸ bir sözlük g s ¸ s var: >>> sozluk = {} Bu sözlü˘ e ö˘ e eklemek için su yapıyı kullanıyoruz: g g ¸ >>> sozluk[anahtar] = deger Dilerseniz bu yapıyı somutla¸tıracak bir örnek verelim: s >>> sozluk["Ad"] = "Ahmet" Burada “Ad” bir anahtar. deger in enumerate(liste): . 25: ’__reduce__’. 20: ’__len__’. 12: ’__getslice__’. Mesela bu sözlü˘ e bir ö˘ e daha ekleyelim: g g g >>> sozluk["Soyad"] = "Su" Simdi sözlü˘ ümüzü yazdıralım: ¸ g >>> print sozluk {’Ad’: ’Ahmet’. 21: ’__lt__’. 8: ’__format__’. 15: ’__iadd__’. 9: ’__ge__’. g g g Böylece artık liste metotlarını numara vererek ça˘ ırabiliriz: g >>> sozluk[1] ’__class__’ >>> sozluk[10] .. 27: ’__repr__’. 29: ’__rmul__’. 11: ’__getitem__’. “Ahmet” ise bir de˘ erdir. 2: ’__contains__’. Yani sözlüklere ö˘ e eklemek için hem bir g g anahtar. 36: ’append’. 16: ’__imul__’. Bu yapıyı ve for döngüsünü kullanarak sözlükg g g s lere birden fazla ö˘ eyi bir çırpıda ekleyebilirsiniz: g >>> liste = dir(list) >>> sozluk = {} >>> for anahtar. 42: ’remove’. 10: ’__getattribute__’. hem de bir de˘ er belirtmemiz gerekiyor. 18: ’__iter__’. 23: ’__ne__’. 3: ’__delattr__’. 14: ’__hash__’. 24: ’__new__’.1 Sözlüklere Öge Eklemek Sözlüklere ö˘ e eklemek son derece kolay bir i¸lemdir. 31: ’__setitem__’.

Hatırlarsanız buna g benzer durumlarla listelerde de kar¸ıla¸mı¸tık. Ne olursa olsun. ’\x80ilek’: ’100 kilo’} Gördü˘ ünüz gibi.... ’\x9eeker’: ’5 kilo’. print i Çay S ¸eker Ka¸ık s Çilek .. Sözlükler için de aynı yöntemi kullanabiliriz: s >>> for i in stok: . "¸eker": "5 kilo". ’Meslek’: ’Mimar’} Gördü˘ ünüz gibi.. Python’daki sözlüklerin iç tasarımından kaynaklanan tesadüfi bir durumdur. "Ka¸ık": "100 adet"} s >>> print stok {’\x80ay’: ’10 kilo’. sözlüklerde sıra kavramına güvenerek i¸ yapmamak gerekir.. Orada bu sorunu çözmek için for döngüsünden s s s yaralanmı¸tık. Türkçe karakterlerin hiçbiri düzgün görüntülenemiyor. Bu.. g g s Bu arada. Bu sözlü˘ e tek tek ö˘ e ekleyece˘ iz: s s g g g >>> kayitlar["Ad"] = "Ahmet" >>> kayitlar["Soyad"] = "Okan" >>> kayitlar["Meslek"] = "Mimar" Böylece sözlü˘ ümüze üç farklı ö˘ e eklemi¸ olduk. stok = {"Çilek": "100 kilo". ’Ka\x9f\x8dk’: ’100 adet’... . S "Çay": "10 kilo".’__getattribute__’ >>> sozluk[20] ’__len__’ >>> sozluk[36] ’append’ >>> sozluk[40] ’insert’ Yukarıdaki örnekte.. ’Ad’: ’Ahmet’. sözlüklerin Türkçe karakterleri düzgün g s gösteremedi˘ ini farketmi¸sinizdir. Mesela su örne˘ e s ¸ g bakın: >>> kayitlar = {} Burada öncelikle bo¸ bir sözlük olu¸turduk. e˘ er kendi kendinize denemeler yapmı¸sanız. Örne˘ in: g s g >>> . Simdi bu sözlü˘ ü ekrana dökelim: g g s ¸ g >>> kayitlar {’Soyad’: ’Okan’. sözlük anahtarları birer sayı oldu˘ u için çıktıda ö˘ eler sıralı olarak g g görünüyor. . ö˘ e sıralaması bozulmu¸.

Demek ki bir ö˘ eyi de˘ i¸tirirken aslında ö˘ eyi de˘ i¸tirmiyor. ’Zekiye’: ’0555 555 55 55’} “Zekiye” ve “zekiye” aynı görünse de aslında Python açısından bunların ikisi tamamen birbirinden farklıdır.clear() Böylece bo¸ bir sözlük elde etmi¸ olduk. Bu arada.. herhangi bir Türkçe karakter sorunu ya¸amadan. normal bir sekilde g s ¸ eri¸ebiliyoruz: s >>> print stok["Çay"] >>> print stok["¸eker"] S ˘ ˘ s 11. g gs s Buradan anladı˘ ımız su: Bir sözlü˘ e yeni bir ö˘ e eklerken de. silip g gs g gs yerine yenisini koyuyoruz. E˘ er sözlü˘ ü tamamen ortadan kaldırmak isterseniz s s g g yine del komutundan yararlanabilirsiniz: .3 Sözlük Ögelerini Degi¸ tirmek Bir önceki bölümde sözlüklere nasıl ö˘ e ekleyece˘ imizi gördük. varolan bir ö˘ eyi de˘ i¸tirirken g ¸ g g g gs de aynı komutu kullanıyoruz. Buna göre söyle bir örnek g g ¸ verebiliyoruz: >>> telefon_defteri = {} >>> telefon_defteri["Zekiye"] = "0544 444 01 00" >>> print telefon_defteri {’Zekiye’: ’0544 444 01 00’} Peki sözlü˘ ümüzdeki bir ö˘ enin de˘ erini de˘ i¸tirmek istersek ne yapaca˘ ız? Onu da söyle g g g gs g ¸ yapıyoruz >>> telefon_defteri["Zekiye"] = "0555 555 55 55" Böylece sözlükteki Zekiye anahtarının de˘ erini de˘ i¸tirmi¸ olduk. sözlük ö˘ elerinde büyük-küçük harfin önemli oldu˘ una dikkat edin: g g >>> telefon_defteri["zekiye"] = "0555 555 55 55" >>> telefon_defteri {’zekiye’: ’0555 555 55 55’. ˘ 11.Bu sözlükteki ö˘ elere..4 Sözlük Ögelerini Silmek E˘ er bir ö˘ eyi sözlükten silmek istersek su komutu kullanıyoruz: g g ¸ >>> del telefon_defteri["Salih"] E˘ er biz sözlükteki bütün ö˘ eleri silmek istersek su komut kullanılıyor: g g ¸ >>> telefon_defteri.

Sözlüklerin bunun dı¸ında ba¸ka metotları da vardır. ’items’. ’__contains__’. ’__len__’. ’__subclasshook__’. ’has_key’. sözlükler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliriz. metot bakımından zengin bir veri tipidir. ’values’] Burada bizi ilgilendirenler. ’__delattr__’. ’__setitem__’. Dilerseniz simdi bu metotları s s ¸ inceleyelim. ’__setattr__’..>>> del telefon_defteri Yukarıdaki örneklerden birinde gördü˘ ümüz clear() ifadesi. her zamanki gibi sunlar olacaktır: ¸ >>> for i in dir(dict): . ’clear’. ’__doc__’. ’__hash__’. ’__str__’. ’setdefault’. Python sözlüklerinin metotlarıng dan biridir. ’pop’. ’__gt__’. ’__cmp__’. ’popitem’. ’update’. ’iterkeys’. Dolayısıyla sözlükler de. ’__init__’. ’__format__’.. ’__ge__’. ’copy’. ’fromkeys’. ’keys’. ’__getattribute__’. if "_" not in i[0]: . ’__new__’. ¸ g . ’iteritems’. tıpkı lisgs teler gibi. Sözlüklerin metotlarını listelemek için su ¸ yöntemlerden herhangi birini izleyebilirsiniz: >>> dir(dict) >>> dir({}) >>> d = {} >>> dir(d) Bu yöntemlerin herhangi birini takip etti˘ inizde söyle bir çıktı elde edeceksiniz: g ¸ [’__class__’. ’__delitem__’.. ’__reduce__’. ’__repr__’. print i clear copy fromkeys get has_key items iteritems iterkeys itervalues keys pop popitem setdefault update values Simdi bu metotların en önemlilerini inceleyece˘ iz.5 Sözlüklerin Metotları Demetlerin aksine. ’__lt__’. ’__sizeof__’. ’get’. ’__eq__’. ’__le__’. ’__ne__’. ’itervalues’. 11. ’__reduce_ex__’. ’__iter__’.. ’__getitem__’.

. sözlük tamamen bo¸aldı.. ’0533 333 33 33’] 11.popitem() (’Selin’.clear() >>> telefon_defteri {} Gördü˘ ünüz gibi. ’0532 321 54 76’. values() metodu ise sözlükteki de˘ erg leri verir. bunun de˘ eri de g g ekrana basıldı. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> print telefon_defteri. . g s pop() metodu bir sözlükteki ö˘ eleri adlarına göre siler ve ekrana basar: g >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67".. pop() ve popitem() clear() metodu bir sözlü˘ ün bütün ö˘ elerini siler: g g >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". sözlükteki Ahmet anahtarını sildik. "Salih": "0532 321 54 76".5. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri.. "Salih": "0532 321 54 76". ¸ g g ..1 keys() ve values() Sözlük metotları arasında en önemlileri bu keys() ve values() adlı metotlardır. popitem() metodu ise bir sözlükteki rastgele bir anahtarı siler ve silinen anahtarın de˘ erini g ekrana basar: >>> telefon_defteri.pop("Ahmet") ’0533 123 45 67’ Gördü˘ ünüz gibi.5.values() [’0533 123 45 67’. ’Salih’. . Hangi ö˘ enin silinece˘ ini kontrol edemezsiniz. "Salih": "0532 321 54 76". . Bu anahtar silinirken. ’0533 333 33 33’) Bu silme sekli tamamen tesadüfidir. ’Selin’] >>> print telefon_defteri. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri. Mesela: >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67".keys() [’Ahmet’.. Kabaca söylemek gerekirse keys() metodu bir sözlükteki anahtarları.2 clear().11.

’0533 123 45 67’). 11.. Selin 0533 333 33 33 Ahmet 0533 123 45 67 Salih 0532 321 54 76 iteritems() metodu.5. Bu metot g s çifti arasındaki fark. deger in telefon_defteri. deger .items(): .items(): .5 copy() Bu metot bir sözlü˘ ü kopyalamamızı sa˘ lar: g g >>> yeni_rehber = telefon_defteri.5. print k.. (’Ahmet’.copy() . ’0533 333 33 33’).. Bu durum iteritems() metog dunun çok önemli bir özelli˘ idir.4 iterkeys() ve itervalues() Bu iki metot.5. biraz önce gördü˘ ümüz keys() ve values() metotlarıyla aynı i¸i yapar. bu demetleri su sekilde çözebiliriz (Bu i¸leme g ¸ ¸ s ˙ Ingilizce’de “unpacking” adı veriliyor): >>> for k. iteritems() metodu ile olu¸turdu˘ unuz g s g listeyi siz istedi˘ iniz zaman ekrana dökebilirsiniz: g >>> for anahtar.items() [(’Selin’. iteritems() metodu ise anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸an g s listeyi meydana getirdi˘ ini bildiren bir “nesne” üretir.11.iteritems() <dictionary-itemiterator object at 0x00EC2AB0> Gördü˘ ünüz gibi. iteritems() metodu listeyi çıktı olarak vermedi.. items() metodu. burada sözlük içindeki bütün anahtar ve de˘ erleri bir liste içinde yer alıyor. Örne˘ in: g >>> telefon_defteri. (’Salih’. ’0532 321 54 76’)] Gördü˘ ünüz gibi.. print anahtar. 11. anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸an listeyi derg g s hal meydana getirip ekrana basar. g g Her anahtar ve de˘ er çifti de birer demet biçiminde. g Yukarıda bir demet dizisi elde etti˘ imize göre. Ancak items() metodu g ile iteritems() metodu arasında bazı kullanım farkları vardır.3 items() ve iteritems() items() metodu bir sözlük içindeki anahtar ve de˘ erleri listeler: g >>> telefon_defteri.. items() ve iteritems() metotları arasındaki fark gibidir. bu özelli˘ i sayesinde çok büyük listeler üzerinde daha performanslı çalı¸ag s caktır. v in telefon_defteri. v Selin 0533 333 33 33 Ahmet 0533 123 45 67 Salih 0532 321 54 76 iteritems() metodu da bir sözlük içindeki anahtar ve de˘ erleri listeler.

. Program da girilen sehre özgü hava durumu bilgilerini ekrana yazdıracak. Normalde bu hata mesajını alg mamak için try.. print "Aranan ö˘e sözlükte yok!" g .. Ama g g g e˘ er aranan anahtar sözlükte yoksa bir hata mesajı alıyoruz..has_key("Veli") False >>> telefon_defteri. Bunu ¸ yapabilmek için..has_key("Selin") True Buna benzer bir seyi söyle de yapabilece˘ imizi görmü¸tük: ¸ ¸ g s >>> telefon_defteri["Selin"] ’0533 333 33 33’ >>> telefon_defteri["Veli"] Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Aranan ö˘e sözlükte yok! g Ancak Python’da bunu yapmanın çok daha kolay bir yolu var..6 get() ve has_key() E˘ er amacınız bir anahtarın sözlük içinde varolup olmadı˘ ını denetlemekse has_key() metog g dundan yararlanabilirsiniz: >>> telefon_defteri. line 1..coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s if soru == "istanbul": print "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı" g g s elif soru == "ankara": print "açık ve güne¸li" s elif soru == "izmir": print "bulutlu" else: ...5. except: bloklarından yararlanabiliriz: >>> try: . e˘ er aranan anahtar sözlükte varsa o anahtarın de˘ eri ekrana basılıyor. Simdi su senaryoyu inceleyin: ¸ ¸ Diyelim ki bir hava durumu programı yazmak istiyoruz.11.. Tasarımıza göre kullanıcı bir sehir ¸ adı girecek. except KeyError: . daha önceki bilgilerimizi de kullanarak söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. telefon_defteri["Veli"] . in <module> KeyError: ’Veli’ Gördü˘ ünüz gibi.

E˘ er kullanıcının girdi˘ i s g g g sehir adı sözlü˘ ümüz içinde bulunmuyorsa.get(soru. Öncelikle sözü geçen senaryo için sözlükleri kullanmak programcıya daha az kodla daha çok i¸ yapma olana˘ ı sa˘ lar. g s 11. s g . biraz me¸akkatli olaca˘ ı açık. "Bu ¸ehre ili¸kin hava durumu bilgisi s s bulunmamaktadır. ˙ste bu noktada programcının imdadına Python’daki sözlük veri tipi ve bu I¸ veri tipinin get() adlı metodu yeti¸ecektir. g g s "ankara": "açık ve güne¸li". ilk önce normal biçimde.get(soru. kullanıcıya sorumuzu soruyoruz. Yukarıdaki kodların yerine getirdi˘ i i¸levi. adı geçen de˘ erin sözlük içinde varolmaması durumunda kullanıcıya gösterilecek bir g mesaj seçme olana˘ ı da sunar. bu defa kullanıcıya Bu sehre ili¸kin hava durumu ¸ g ¸ s bilgisi bulunmamaktadır. Tek tek “if-elif-else” blokları içinde sehir adı ve buna ili¸kin hava durumu bilgileri tanımla¸ s maya kıyasla sözlük içinde yeni anahtar-de˘ er çiftleri olu¸turmak daha pratiktir. sözlük metotlarından biri olan get() metodunu seçiyoruz. yukarıda bahsedilen faydalarının dı¸ında bir s de su yararları vardır: ¸ 1. Daha sonra. bu kelimenin ˙ Ingilizce kar¸ılı˘ ını alabilmeli.") Ama yukarıdaki yöntemin. Sadece üç sehir için hava durumu s g ¸ bilgilerini sorgulayacak olsak mesele de˘ il. s 4. s g g 2. E˘ er kullanıcının girdi˘ i sehir adı sözlü˘ ümüz içinde bir anahtar g g g ¸ g olarak tanımlanmı¸sa. "izmir": "bulutlu"} s print cevap.6 Bölüm Soruları 1. Yazdı˘ ınız programda kullanıcı Türkçe bir g kelime sorup. "Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. ancak onlarca sehri kapsayacak bir program üretg ¸ mekse amacımız. if deyimleri yerine sözlüklerden yararlanmanın. su kodlarla s g s ¸ da gerçekle¸tirebiliriz: s #!/usr/bin/env python # -*. Basit bir Türkçe-˙ Ingilizce sözlük programı yazın. Bu metot bize sözlük içinde bir de˘ erin varolup olmadı˘ ını denetleme imkânının g g yanısıra. biçiminde bir mesaj gösterilecektir.") Gördü˘ ünüz gibi.print ("Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. bu anahtarın de˘ eri ekrana yazdırılacaktır. g s Burada print cevap.coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s cevap = {"istanbul": "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı". yukarıdaki yöntem yerine daha pratik bir yöntem uygulamak gayet yerinde bir tercih olacaktır. Sözlük programcının elle olu¸turaca˘ ı “if-elif-else” bloklarından daha performanslıdır ve s g bize çok hızlı bir sekilde veri sorgulama imkânı sa˘ lar.") satırı yardımıyla soru adlı de˘ i¸kenin de˘ erinin sözlük içinde varolup gs g varolmadı˘ ını sorguluyoruz. ¸ g 3. Kodların daha az yer kaplaması sayesinde programın bakımı da kolayla¸acaktır. Python sözlüklerinde bulunan bu get() metodu bizi else veya g try-except blokları kullanarak hata yakalamaya u˘ ra¸ma zahmetinden de kurtarır. Ardından da g “anahtar-de˘ er” çiftleri seklinde sehir adlarını ve bunlara kar¸ılık gelen hava durumu bilgilerini g ¸ ¸ s bir sözlük içinde depoluyoruz.

. 4: "dört". Python sözlüklerinde sıra kavramı yoktur.. Rakamla girilen sayıları yazıyla gösteren bir program yazın. . 2: "iki". . 10: "on"} 4. S 100 adet ’Ka¸ık’ mevcuttur. stok = {"Çilek": "100 kilo". Yani bir sözlü˘ e girdi˘ iniz de˘ erler çıktıda sıralı g g g olarak görünmeyebilir.coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s cevap = {"istanbul": "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı". "Ka¸ık": "100 adet"} s Burada her anahtar ve de˘ er su biçimde görünmeli: g ¸ Depoda Depoda Depoda Depoda 10 kilo ’Çay’ mevcuttur. A¸a˘ ıdaki sözlü˘ ün hem anahtarlarını hem de de˘ erlerini ekrana basın: s g g g >>> . 9: "dokuz". print i 5. tekrar tekrar çalı¸acak sekilde yeniden yazın: ¸ s ¸ #!/usr/bin/env python # -*.. "Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. 5 kilo ’¸eker’ mevcuttur. g s 3... 8:"sekiz".get(soru. S "Çay": "10 kilo"... if "_" not in i[0]: . Su örnekte neden i yerine i[0] yazdı˘ ımızı açıklayın: ¸ g >>> for i in dir(dict): . "¸eker": "5 kilo". 7: "yedi".") Kullanıcı “q” tu¸una basarak programdan çıkabilmeli. .. s 6. "izmir": "bulutlu"} s print cevap. s 7: "yedi". 10: "on"} b = {3: "üç". Anahtarg g s ların birer sayı oldu˘ u sözlüklerle bazı denemeler yaparak. Mesela su iki sözlü˘ ün çıktılarını ö˘ e sıralaması g s ¸ g g açısından kar¸ıla¸tırın: s s a = {3: "üç". s 100 kilo ’Çilek’ mevcuttur. 6:"altı".. çıktıda görünen ö˘ e sırasının hangi g g durumlarda bozuldu˘ unu bulmaya çalı¸ın. 2: "iki". g g s "ankara": "açık ve güne¸li".. Su programı. 1: "bir". Python’un sayı de˘ erli anahtarlara neden böyle davrandı˘ ını ara¸tırın.2. Mesela kullanıcı “5” sayısını girdi˘ inde programımız “be¸” cevabını vermeli. Ancak bir sözlükte anahtarlar sayı oldu˘ unda Python bu sayıları sıraya g dizmektedir. 5: "be¸".

s Kümeleri ö˘ rendi˘ imizde. bir dizi halinde inceledi˘ imiz veri tiplerinin sonuncusu olan kümeleri inceleyeg ce˘ iz. Gördü˘ ünüz gibi set() fonksiyonu içindeki ö˘ eler bir liste s g g içinde yer alıyor. birle¸im ve fark gibi özellikler Python’daki setler için de geçerlidir. "kebap"] >>> kume = set(liste) 126 . Bu bölümün sonunda küme denen seyin ne oldu˘ unu ve ne i¸e yaradı˘ ını ö˘ reneceksg ¸ g s g g eniz. hem de epey i¸e yarar.BÖLÜM 12 Kümeler Bu bölümde. matematikten bildi˘ imiz “küme” kavramının sahip oldu˘ u bütün özellikleri ta¸ır. küme g s s olu¸tururken listelerden faydalandık. Yukarıda bo¸ bir küme olu¸turduk. demetler ve sözlüklerin aksine kümelerin ayırt edici bir i¸areti yoktur. içinde ö˘ e barındıran ilk kümemizi ba¸arıyla olu¸turduk. Normalde uzun uzun kod yazmayı gerektiren durumlarda s g g kümeleri kullanmak. ˙ s s Içinde ö˘ e de barındıran kümeleri ise su sekilde olu¸turuyg ¸ ¸ s oruz: >>> kume = set(["elma". Küme olu¸turmak çok kolay bir i¸lemdir. "armut". s s 12. Yani g g s kesi¸im. Dolayısıyla yukarıdaki tanımlamayı söyle de yapabiliriz: ¸ >>> liste = ["elma". Örne˘ in bo¸ bir kümeyi söyle olu¸turuyoruz: s s g s ¸ s >>> bos_kume = set() Listeler. s g Kümeler.1 Küme Olu¸ turmak s Kümelerin bize sunduklarından faydalanabilmek için elbette öncelikle bir küme olu¸turmamız s gerekiyor. ˙ Ingilizce’de kümeye “set” diyorlar. Python’da nispeten yeni sayılabilecek bir araç olan kümeler hem çok hızlıdır. Küme olu¸turs s mak için set() fonksiyonundan yararlanıyoruz. "armut". "kebap"]) Böylelikle. bunların kimi zaman hiç tahmin bile edemeyece˘ imiz yerlerde g g g i¸imize yaradı˘ ını görece˘ iz. bir-iki satırla i¸lerimizi halletmemizi sa˘ layabilir. Dikkat ederseniz.

’r’. Burada tanımladı˘ ınız küme de˘ i¸kenini kullang g gs manız yeterli olacaktır: >>> kume {’i¸letim sistemi’. ’D’. ’m’. "kebap") >>> kume = set(demet) Hatta ve hatta karakter dizilerinden dahi küme yapabiliriz: >>> kardiz = "Python Programlama Dili için Türkçe Kaynak" >>> kume = set(kardiz) Kullandı˘ ımız karakter dizisinin böyle uzun olmasına da gerek yok. ’sistem çekirde˘i’. o karakter dizisi içindeki her bir karakteri tek bir kez g g içeriyor. Yani mesela “Python Programlama Dili” içinde iki adet “P” karakteri var. ’i’. Bu çok önemli bir özelliktir ve pek çok yerde i¸imize yarar.Bu daha temiz bir görüntü oldu. Yani mesela e˘ er bir listeyi s g . ’y’]) Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. ’da˘ıtım’} s g g Bir de suna bakalım: ¸ >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kume = set(kardiz) >>> print kume set([’a’. "armut". neden olmasın? s >>> bilgi = {"i¸letim sistemi": "GNU". Aynı dus rum karakter dizisi dı¸ında kalan öteki veri tipleri için de geçerlidir. ’P’. Tek karakterlik dizilerden g bile küme olu¸turabiliriz: s >>> kardiz = "a" >>> kume = set(kardiz) Ama sayılardan küme olu¸turamayız: s >>> n = 10 >>> kume = set(n) TypeError: ’int’ object is not iterable Peki sözlükleri kullanarak küme olu¸turabilir miyiz? Evet. Bir karakter dizisini küme olarak tanımlayıp ekrana ¸ s yazdırdı˘ ımızda elde etti˘ imiz çıktı. s g . ’t’. ’n’. ˙ g Istersek demetleri de küme haline getirebiliriz: >>> demet = ("elma". ’l’. Elbette küme tanımlamak için mutlaka liste kullanmak zorunda de˘ iliz. ama çıktıda bu iki “P” karakterinin yalnızca biri görünüyor. E˘ er olu¸turdu˘ unuz kümeyi ekrana yazdırs g g g s g mak isterseniz.. "da˘ıtım": "Ubuntu GNU/Linux"} g >>> kume = set(bilgi) Böylece kümeleri nasıl olu¸turaca˘ ımızı ö˘ rendik.. ’o’. ne yapaca˘ ınızı biliyorsunuz. ’g’. ’h’. Buradan anlıyoruz ki. ’ ’. "sistem çekirde˘i": "Linux". kümeler aynı ö˘ eyi g birden fazla tekrar etmez.

"kebap"... "armut". ’__rand__’. ’__init__’.. "çilek". Kümeler ancak birden fazla oldu˘ unda bunlarla s g yararlı i¸ler yapabiliriz. Listede g aynı ö˘ eden iki-üç tane bulunsa bile. kümemiz bu ö˘ eleri teke indirecektir. demet için tuple(). ’__ne__’. Python’daki kümeler yardımıyla teke g g indirilebiliyor. ’__ge__’. "elma". "kiraz". ’__lt__’. ’__format__’. ’__class__’. "elma". "kiraz". Nasıl liste için list().. ’__isub__’. O halde hiç vakit kaybetmeden yolumuza devam edelim. g s¸ Esasında tek bir küme pek bir i¸e yaramaz. birle¸imini veya farkını bulabilmek için s s öncelikle elimizde birden fazla küme olması gerekiyor. o listedeki ö˘ eler küme içinde yalnızca bir kez geçecektir. ’__new__’.küme haline getiriyorsak. ˙ste biz de simdi bu tür i¸lemleri nasıl I¸ ¸ s yapaca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. s . ’__eq__’. ’__reduce__’. Artık biz bir veri tipinin g metotlarını nasıl listeleyece˘ imizi çok iyi biliyoruz. print i . Yani mesela kümelerin kesi¸imini. . ’__ixor__’. "a˘aç". ’__le__’. ’__contains__’. "¸eker". a˘aç g elma s ¸eker kebap çilek armut Gördü˘ ünüz gibi. ’__len__’. "armut". ba¸ka kümelerle kar¸ıla¸tırılas g s s s bilme kabiliyetidir. liste içinde birden fazla bulunan ö˘ eler. g g g 12. ’__or__’. ’__repr__’.count(i)) elma listede 3 kez geçiyor! kiraz listede 2 kez geçiyor! armut listede 1 kez geçiyor! kebap listede 1 kez geçiyor! çilek listede 1 kez geçiyor! Burada set(liste) ifadesini kullanarak.. daha önce gördü˘ ümüz count() metodunu da kullanarak.. ’__ior__’. Ö˘ rendi˘ imiz bu bilgi sayesinde. g g >>> liste = ["elma"... g g g söyle bir kod yazabiliriz: ¸ >>> liste = ["elma". ’__doc__’. "¸eker"] g s s >>> for i in set(liste): . ’__iand__’. liste. ’__iter__’. "¸eker". ’__gt__’. "kebap"] >>> for i in set(liste): .. print "%s listede %s kez geçiyor!"%(i. g sözlük için de dict() fonksiyonlarını kullanıyorsak.. kümeler için de set() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız: g >>> dir(set) [’__and__’. liste ö˘ elerini e¸siz ve benzersiz bir hale getirdik. kümelerin de metotları vardır. Çünkü kümelerin en önemli özelli˘ i. ’__delattr__’. ’__reduce_ex__’. ’__getattribute__’. "çilek". . "elma".2 Kümelerin Metotları Daha önceki veri tiplerinde oldu˘ u gibi. "armut". ’__hash__’. "kebap".

Neden? Çünkü e˘ er sadece “_” kullanırsak symmetg g ric_difference ve symmetric_difference_update metotları çıktımızda yer almayacaktır.. if "__" not in i: . ’discard’. Bu metodu daha önce sözlükleri g çalı¸ırken de görmü¸tük. add clear copy difference difference_update discard intersection intersection_update isdisjoint issubset issuperset pop remove symmetric_difference symmetric_difference_update union update Gördü˘ ünüz gibi kümelerin epey metodu var. ’update’] Hemen i¸imize yarayacak metotları alalım: s >>> for i in dir(set): . ’add’.. ’__xor__’. ’__sub__’. ’issubset’..2.1 clear metodu Kümelerle ilgili olarak inceleyece˘ imiz ilk metot clear(). ’__setattr__’. ’isdisjoint’. ’pop’. de˘ i¸tirilebilir bir veri tipidir.. ’__sizeof__’. ’union’. ’issuperset’. ’remove’.’copy’.. print i . print i .. a d n >>> km. ’__rxor__’.. Bu arada if "__" not in i satırında “_” yerg ine “__” kullandı˘ ımıza dikkat edin. ’intersection’... ’symmetric_difference_update’. ’symmetric_difference’. ’__str__’. tıpkı listeler ve sözlükler gibi. ’__rsub__’. Sözlüklerde bu metodun görevi sözlü˘ ün içini bo¸altmak idi. gs 12. ’difference’. Unutmadan söyleyelim: Kümeler de.. ’difference_update’. ’__subclasshook__’.’__ror__’. ’clear’. Burada s s g s da aynı vazifeyi görür: >>> km = set("adana") >>> for i in km: . ’intersection_update’.clear() >>> km set([]) .

bunların de˘ i¸tirilebilir bir veri tipi oldu˘ unu söylemi¸tik. ’r’.add("çilek") >>> print kume set([’elma’.3 add metodu Kümelerden bahsederken. g s g 12. ’kebap’.Burada önce “km” adlı bir küme olu¸turduk. ’\x87ilek’]) Gördü˘ ünüz gibi. Demek ki. ’\x9f’]) Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. ’m’. ama bu ¸ s iki kümenin çıktılarına baktı˘ ımız zaman ö˘ e sıralamasının birbirinden farklı oldu˘ unu görüyg g g oruz. g s g g Dolayısıyla ö˘ elere sıralarına göre eri¸emiyoruz. Add kelimesi Türkçe’de “eklemek” anlamına gelir. Aynen sözlüklerde oldu˘ u gibi.. g s 12. üzerlerinde de˘ i¸iklik yapmamıza müsaade eden metotlar da içerir.. "armut". bu metot yardımıyla kümelerimize yeni ö˘ eler ilave edebilece˘ iz.2 copy metodu Listeler ve sözlükleri incelerken copy() adlı bir metot ö˘ renmi¸tik. daha önce de söyledi˘ imiz gibi..copy() >>> yedek set([’a’. kümeler her bir ö˘ eyi tek bir sayıda barındırır. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi.2. Artık elimizde bo¸ bir sözlük var. ’k’. Çünkü.add(i) . Hemen s g g g bunun nasıl kullanıldı˘ ına bakalım: g >>> kume = set(["elma". “km” adlı kümeyi “yedek” adıyla kopyaladık. ’n’. ’n’]) >>> km set([’a’.. Dolayısıyla gs g s kümeler. g g E˘ er bir kümeye birden fazla ö˘ eyi aynı anda eklemek isterseniz for döngüsünden yararlang g abilirsiniz: >>> yeni = [1. Bu metot aynı zamanda g s kümelerle birlikte de kullanılabilir. ’h’.2.2. kümeler de sırasız veri tipleriymi¸. ’\x9f’.3] >>> for i in yeni: . kume. kümemize çilek adlı yeni bir ö˘ e ekledik. ’armut’. add() metodunu kullanarak. ’k’. Örne˘ in add() gs g bu tür metotlardan biridir. Üstelik i¸levi de aynıdır: s >>> km = set("kahramanmara¸") s >>> yedek = km... E˘ er g g g kümede zaten varolan bir ö˘ e eklemeye çalı¸ırsak kümede herhangi bir de˘ i¸iklik olmayacakg s gs tır. Bu da bize kümelerle ilgili çok önemli bir bilgi daha veriyor. ’m’. ’h’. ’r’. Daha sonra da clear() metodunu kullanarak bu s kümenin bütün ö˘ elerini sildik. "kebap"]) >>> kume. . Elde etti˘ imiz çıktıda ö˘ eler rastgele diziliyor. tıpkı sözlüklerde oldu˘ u gibi.

3.2.4 difference metodu Bu metot iki kümenin farkını almamızı sa˘ lar. Peki k2’nin k1’den farkını bulmak istersek ne yapaca˘ ız? s g >>> k2. ’armut’]) Burada yeni adlı listeyi kümeye for döngüsü ile ekledik. 4]) Gördü˘ ünüz gibi. g ˙ Isterseniz uzun uzun difference() metodunu kullanmak yerine sadece eksi (-) i¸aretini kullas narak da aynı sonucu elde edebilirsiniz: >>> k1 . difference() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lar.. Örne˘ in: g g >>> k1 = set([1. g g ˙ Ikinci kullanımda ise bunun tam tersi. 5]) >>> k1.2.>>> kume set([1.veya.difference(k2) set([1. ’kebap’. 2. 2. Yani? g Hemen bir örnek verelim: >>> k1 = set([1. Yani ikinci kullanımda k2’de bulunup k1’de bulunmayan ö˘ eleri alıyoruz.difference(k1) set([10. k1’de bulunup k2’de bulunmayan ö˘ eleri elde ediyoruz. o halde artı i¸aretini de kullanabiliriz!” gibi bir s s fikir do˘ ru de˘ ildir. 2... birinci kullanımda.k1 Hayır. 3. 2. >>> k2 . ’elma’. g 12. 3. g g 12. Ama bu i¸lemi yapmanın ba¸ka bir s s yolu daha vardır. 5]) >>> k2 = set([3. 5]) Demek ki k1’in k2’den farkı buymu¸. ’\x87ilek’. 4. Bu i¸lem için Python’da ayrı bir metot bulunur. “madem eksi i¸aretini kullanabiliyoruz. 3]) >>> k2 = set([1. Bu metodun adı update() s metodudur.5 difference_update metodu Bu metot.. 10]) >>> k1. Sırası gelince bu metodu da görece˘ iz.k2 .difference_update(k2) set([2]) >>> print k1 .

7 remove metodu Bu metot da bir önceki bölümde gördü˘ ümüz discard() metoduyla aynı i¸levi yerine getirir. Dolayısıyla difference_update() metodunu g uyguladı˘ ımızda k1’in ö˘ elerinin silinip yerlerine 2 adlı ö˘ enin geldi˘ ini görüyoruz. 5]) Gördü˘ ünüz gibi. duruma g göre her iki özelli˘ e de ihtiyacımız olabilir. g s E˘ er bir kümeden ö˘ e silmek istersek remove() metodunu da kullanabiliriz: g g >>> hayvanlar.remove("fare") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". line 1.set([2]) >>> print k2 set([1. k1 ile k2 arasındaki tek fark 2 adlı ö˘ e idi. hata mesajı alırız: s >>> hayvanlar. bu metot k1’in k2’den farkını aldı ve bu farkı kullanarak k1’i yeniden olu¸g s turdu. discard() metodunun aksine. ’deve’. "at".discard("kedi") >>> print hayvanlar set([’ku\x9f’. ’inek’. g s g 12. Bu bölümde ö˘ renece˘ imiz discard() metodu ise kümeden g g g ö˘ e silmemizi sa˘ layacak: g g >>> hayvanlar = set(["kedi". "köpek". kümede olmayan bir ö˘ eyi silmeye çalı¸ırsak herhangi bir hata mesajı alg s mayaca˘ ımızı söylemi¸tik.6 discard metodu Bir önceki bölümde ö˘ rendi˘ imiz add() metodu yardımıyla. Bu iki metot aynı i¸levi yerine getirse de aralarında önemli bir fark vardır. Yani hata mesajı g g s ¸ almayız: >>> hayvanlar. "ku¸". g g g g 12. g . kümede olmayan bir ö˘ eyi g s g g silmeye çalı¸ırsak. in <module> KeyError: ’fare’ Bu iki metot arasındaki bu fark önemli bir farktır.remove("köpek") Peki discard() varken remove() metoduna ne gerek var? Ya da tersi. Bu metodun en önemli özelli˘ i s g budur. "inek". ’at’]) E˘ er küme içinde bulunmayan bir ö˘ e silmeye çalı¸ırsak hiç bir sey olmaz.2. Yani olmayan bir ö˘ eyi silmeye çalı¸tı˘ ımızda hata vermemesi.2.discard("yılan") Burada etkile¸imli kabuk sessizce bir alt satıra geçecektir. önceden olu¸turdu˘ umuz bir kümg g s g eye yeni ö˘ eler ekleyebiliyorduk. "deve"]) s >>> hayvanlar. ’k\x94pek’. E˘ er remove() metodunu kullanarak. Hatırlarsanız diss card() metoduyla. Bazen yazdı˘ ımız programlarda. 3.

difference() kelimesi yerine “-” i¸aretini de s kullanabilece˘ imiz. ˙ s s Isterseniz küçük bir deneme yapalım: . Burada gs g basitçe..coding: utf-8 -*tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I parola = raw_input("Sisteme giri¸ için bir parola belirleyin: ") s if set(tr) & set(parola): print "Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!" else: print "Parolanız kabul edildi!" Burada e˘ er kullanıcı.. kullanıcıya g s s g “Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!” uyarısını göster! set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesinin bo¸ olmaması. 7]) >>> k1. 3. 3]) Python programcıları genellikle uzun uzun intersection yazmak yerine “&” i¸aretini kullanırlar. s Hatırlarsanız. 3]) Gördü˘ ünüz gibi.8 intersection metodu intersection kelimesi Türkçe’de “kesi¸im” anlamına gelir. Benzer bir durum intersection() metodu için de geçerlidir.2. s ˙ Isterseniz bu metot için örnek bir program verelim. tr de˘ i¸keni ile parola de˘ i¸keni arasındaki ortak ö˘ eleri sorguluyoruz. 5. Dolayısıyla bu iki küme g s arasındaki ortak elemanları bulmu¸ oluyoruz. 3. 4]) >>> k2 = set([1. Böylece gerçek hayatta bu metodu nasıl kullanabilece˘ imizi görmü¸ oluruz: g s # -*. söylemi¸tik. difference() metodunu anlatırken. parola belirlerken içinde Türkçe bir harf geçen bir kelime yazarsa prog gramımız kendisini Türkçe harf kullanmaması konusunda uyaracaktır. bu metot bize k1 ve k2’nin kesi¸im kümesini veriyor. Adından da anladı˘ ımız gibi. ˙ g s Iki kümenin kesi¸imini bulmak için “&” i¸aretinden yararlanabiliriz: s s >>> k1 & k2 set([1. E˘ er kullanıcı gs gs g g herhangi bir Türkçe harf içermeyen bir kelime girerse set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi bo¸ olacaktır.12. Bu kodlarda kümeleri nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin.intersection(k2) set([1. kullanıcının girdi˘ i s s g kelime içindeki harflerden en az birinin tr adlı de˘ i¸ken içinde geçti˘ i anlamına gelir. 2. Programda asıl i¸i yapan kısım su satırdır: g s ¸ if set(tr) & set(parola): print "Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!" Burada aslında söyle bir sey demi¸ oluyoruz: ¸ ¸ s E˘ er set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi bo¸ de˘ ilse. inters g section() metodu bize iki kümenin kesi¸im kümesini verecektir: s >>> k1 = set([1.

3. intersection() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lag maktır: >>> k1 = set([1. 5]) >>> k1. g ˙ste intersection_update metodu da buna çok benzer bir i¸levi yerine getirir. E˘ er kullanıcımız “kalem” gibi Türkçe harf içermeyen bir g kelime girerse: >>> tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I >>> parola = "kalem" >>> set(tr) & set(parola) set([]) Gördü˘ ünüz gibi.intersection_update(k2) set([1. Bu metodun I¸ s görevi. ˙ Ilerde dosya i¸lemleri konusunu i¸lerken bu s s metottan nasıl yararlanabilece˘ imizi de anlataca˘ ız.2. intersection() metodunu pek çok yerde kullanabilirsiniz. 3]) >>> k2 = set([1. 5]) Gördü˘ ünüz gibi. 3. elde etti˘ imiz küme bo¸. 3]) >>> print k2 set([1. Hatta iki dosya arasındaki benzerlikleri bulmak için dahi bu metottan yararlanabilirsiniz. intersection_update() metodu k1’in bütün ö˘ elerini sildi ve yerlerine k1 ve g g k2’nin kesi¸im kümesinin elemanlarını koydu.9 intersection_update metodu Hatırlarsanız difference_update() metodunu i¸lerken söyle bir sey demi¸tik: s ¸ ¸ s Bu metot. dolayısıyla da programımız s kullanıcıya uyarı mesajı gösterecektir. Dolayısıyla böyle bir durumda programımız kulg g s lanıcıya herhangi bir uyarı mesajı göstermeyecektir. 3]) >>> print k1 set([1. g g 12. Böyle bir durumda set(tr) g ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi “ç” harfini içerecek. 2. difference() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lar. s .>>> tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I >>> parola = "çilek" >>> set(tr) & set(parola) set([’ç’]) Burada kullanıcının “çilek” adlı kelimeyi girdi˘ ini varsayıyoruz.

4.12 issuperset metodu Bu metot. 12.10 isdisjoint metodu Bu metodun çok basit bir görevi vardır. yani bu iki kümenin ortak eles s g man içerip içermedi˘ ini ö˘ renmekse. 6]) >>> a.” anlamına gelen False çıktısını veriyor. 2.12. 5]) >>> b = set([2. bir önceki bölümde gördü˘ ümüz issubset() metoduna benzer. 2. 5]) >>> a. g Yani a. 12. isdisjoint() metodunu kullanarak iki kümenin kesi¸im s kümesinin bo¸ olup olmadı˘ ı sorgulayabilirsiniz. isdisjoint() metodu False çıktısı veriyor. 6]) >>> a. basitçe isdisjoint() metodundan yararlanabilirsiniz: g g >>> a = set([1. 4. 3]) >>> b = set([2.isdisjoint(b) False Gördü˘ ünüz gibi. Hatırlarsanız aynı i¸i bir önceki bölümde s g s gördü˘ ümüz intersection() metodunu kullanarak da yapabiliyorduk. E˘ er bir küme ba¸ka bir kümenin alt kümesi ise bu metot bize g g s True de˘ erini verecek. 2. Çünkü a g ve b kümelerinin ortak bir elemanı var (2). bir kümenin bütün elemanlarının ba¸ka bir küme içinde yer alıp yer als madı˘ ını sorgulayabiliriz. Bir de suna bakalım: ¸ >>> a = set([1.11 issubset metodu Bu metot yardımıyla. 3.isdisjoint(b) True Burada a ve b kümeleri ortak hiç bir elemana sahip olmadı˘ ı için “Do˘ ru” anlamına gelen True g g çıktısını elde ediyoruz. Matematik derg slerinde gördü˘ ümüz “kümeler” konusunda hatırladı˘ ınız “b kümesi a kümesini kapsar” g g . 4. 3. yani bu iki küme ortak en az bir g s s g ö˘ e barındırdı˘ ı için. 3]) >>> b = set([0.2. 1.issubset(b) True Bu örnekte True çıktısını aldık. çünkü a kümesinin bütün ö˘ eleri b kümesi içinde yer alıyor. a ve b kümesinin kesi¸imi bo¸ olmadı˘ ı için. “Hayır de˘ il. Ama e˘ er hayattan tek g g beklentiniz iki kümenin kesi¸im kümesinin bo¸ olup olmadı˘ ını. ba¸ka bir kümenin alt kümesi olup olmadı˘ ını bu g s g metot yardımıyla ö˘ renebiliriz. Burada temel olarak su soruyu g g ¸ sormu¸ oluyoruz: s a ve b ayrık kümeler mi? Python da bize cevap olarak. b‘nin alt kümesidir.. Yani bir kümenin.2. e˘ er de˘ ilse False çıktısını verecektir: g g g >>> a = set([1.2..

“b kümesi a kümesini kapsar.” sonucuna ula¸ıyoruz. 4. 5. union() metodu da bir kısayola g g sahiptir. 12.14 update metodu Hatırlarsanız add() metodunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s >>> kume = set(["elma". Yani b kümesi a kümesinin bütün elemanlarını içinde barındırıyor. 8]) >>> b = set([1. “a kümesi b kümesinin alt kümesidir. 5.add(i) . 6. 5]) >>> a. 3. 3]) >>> b = set([0.2. 3. Önce bir önceki derste gördü˘ ümüz örne˘ e bakalım: g g >>> a = set([1.13 union metodu union() metodu iki kümenin birle¸imini almamızı sa˘ lar. "armut". Bir de suna bakalım: s ¸ >>> a = set([1.. kume. 4.issubset(b) True Buradan. ’armut’]) Bu örne˘ i verdikten sonra da söyle bir sey demi¸tik: g ¸ ¸ s . 4.ifadesini bu metotla gösteriyoruz. 1. 8} Önceki bölümlerde gördü˘ ümüz bazı metotlarda oldu˘ u gibi. 6. 2.. 2. 3] >>> for i in yeni: . union() metodu yerine “|” i¸aretini de kullanabiliriz: s >>> a | b union() metodu yerine..issuperset(a) True Burada ise.. 4. 5]) >>> b. 1. 3. set([1. "kebap"]) >>> yeni = [1. Hemen bir örnek verelim: s g >>> a = set([2. 2. bu metodun kısayolu olan “|” i¸areti Python programcıları tarafından s daha sık kullanılır. 2. 7. 3]) >>> b = set([0. 2.” sonucunu elde ediyoruz. ’kebap’. ’elma’. 3. ’\x87ilek’.2. 2. 12. 7]) >>> a. 2. 3.union(b) {1.

Bu metot. 4]) Böylece iki kümede de bulunmayan ö˘ eleri aynı anda almı¸ olduk. 4. ’kebap’.difference(b) set([2]) Demek ki a kümesinde bulunup b kümesinde bulunmayan ö˘ e 2 imi¸. ’armut’} Gördü˘ ünüz gibi. g s ric_difference_update() metodu da bunlara benzer bir i¸levi yerine getirir: s symmet- .16 symmetric_difference_update metodu Daha önce difference_update ve intersection_update gibi metotları ö˘ renmi¸tik. g 12. ama a kümesinde g bulunmuyormu¸.2. bu metodu kullanarak tekrar yazalım: g >>> kume = set(["elma". Peki ya kümelerin ikisinde de bulunmayan ö˘ eleri aynı anda nasıl alaca˘ ız? s g g i¸te bu noktada yardımımıza symmetric_difference() adlı metot yeti¸ecek: s s >>> a.difference(a) set([4]) Bu da bize “4” çıktısını verdi. "kebap"]) >>> yeni = [1. for döngüsünü kullanmaya gerek kalmadan aynı sonucu elde edebildik. Ama bu i¸lemi yapmanın ba¸ka bir s s yolu daha vardır. Örne˘ in elimizde söyle iki küme var diyelim: g s g ¸ >>> a = set([1. g s 12. 3. Metodumuzun adı update(). Demek ki bu ö˘ e b kümesinde bulunuyor. bir kümeyi I¸ g güncellememizi sa˘ lar.2. g s Bir de b kümesinde bulunup a kümesinde bulunmayan ö˘ elere bakalım: g >>> b.symmetric_difference(b) set([2.15 symmetric_difference metodu Daha önceki bölümlerde difference() metodunu kullanarak iki küme arasındaki farklı ö˘ eleri g bulmayı ö˘ renmi¸tik. "armut".” s ˙ste bu metodu ö˘ renmenin vakti geldi. 5]) >>> b = set([1. ’elma’. 3] >>> kume.“Burada yeni adlı listeyi kümeye for döngüsü ile ekledik. 2. Bu i¸lem için Python’da ayrı bir metot bulunur. 2. 2. 5]) E˘ er a kümesinin b kümesinden farkını bulmak istersek söyle yapıyoruz: g ¸ >>> a. ˙ g Isterseniz yukarıdaki örne˘ i.update(yeni) >>> print kume {1.

Bu s konuları sık sık tekrar etmek. 12. . ’__new__’. 5]) >>> a. E˘ er ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapılamayan bir küme olu¸turmak isterseniz set() yerg g g gs s ine frozenset() fonksiyonunu kullanabilirsiniz. symmetric_difference() metodunun sonucuna göre güncellenmi¸ oldu. ’__le__’. s 12. ’__contains__’.2. ’__getattribute__’. Burada da g g kümelerin ö˘ elerini silip ekrana basıyor: g >>> a = set(["elma". ’__hash__’. yerlerine symmetric_difference() metoduyla g g elde edilen çıktı geldi. g g Bu metodu listeler konusundan hatırlıyoruz. Sözlükler ve Kümeler konusunu bitirmi¸ olduk. ’__doc__’. bu metot listenin g g bir ö˘ esini silip ekrana basıyordu. Demetler ço˘ u zaman. Simdi bu dondurulmu¸ kümenin metotlarına s ¸ s ¸ s bakalım: >>> dir(dondurulmus) [’__and__’. hiç olmazsa arada sırada göz gezdirmek bazı seylerin zihnimizde ¸ yer etmesi açısından oldukça önemlidir.symmetric_difference_update(b) >>> print a set([2... ’__format__’. küme g ö˘ elerini tamamen rastgele siliyor. ’__eq__’.>>> a = set([1. ’__ne__’. "ayva"]) Dondurulmu¸ kümeleri bu sekilde olu¸turuyoruz. Zaten kümelerin g gs add() ve remove() gibi metotlarının olması bu durumu teyit ediyor. Gerçi bu metot bize hiç yabancı de˘ il. ˙ste Python aynı imkanı bize kümelerde de gs I¸ sa˘ lar. Orada ö˘ rendi˘ imize göre. Demetler. g Böylelikle Python’da Listeler. ’__gt__’. ’__lt__’. "armut". "armut". 5]) >>> b = set([1. ’__class__’. kümeler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliyoruz. Hatırlarsanız lisg gs teler ve demetler arasında da buna benzer bir ili¸ki var. üzerinde s g de˘ i¸iklik yapılamayan bir liste gibi davranır. ’__delattr__’.2. "kebap"]) >>> a. Aslında buradaki fonksiyonu da farklı de˘ il.17 pop metodu ˙ Inceleyece˘ imiz son metot pop() metodu olacak. Yani a kümesi. ’__or__’. ’__ge__’. 4]) Gördü˘ ünüz gibi.pop() ’elma’ Peki bu metot hangi ölçüte göre kümeden ö˘ e siliyor? Herhangi bir ölçüt yok. a kümesinin eski ö˘ eleri gitti. ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapılamayan kümelere de ihtiyaç duyabilirsiniz.4. ’__iter__’. ’__init__’. Bu metot.3 Dondurulmu¸ Kümeler (Frozenset) s Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. ’__len__’. Ancak kimi durumlarda. Dilerseniz hemen bununla ilgili bir örnek verelim: >>> dondurulmus = frozenset(["elma".

demetleri ve listeleri kullanarak küme olu¸turabiliyoruz. ’__reduce_ex__’. line 1. ’__sizeof__’. Kullanıcıdan gelen renk adlarını programın sonunda kullanıcıya bildirin. ’__reduce__’. ’issuperset’. ’issubset’. Bir küme içinde herhangi bir ö˘ enin bulunup bulunmadı˘ ını nasıl sorgulayabilece˘ imizi g g g gösteren bir örnek kod yazın. demet. ’difference’. Demetler bölümünde söyle bir soru sormu¸tuk: ¸ s Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ liste = ["elma". add(). "kiraz". g g . "kebap"] Bu listedeki her bir ö˘ enin. "armut". "çilek". Dondurulmu¸ kümeler ile normal kümeler arasında i¸lev olarak hiçbir fark yoktur. Kullanıcıya renk adları soran bir program yazın. ’__str__’. Bu ikisi s s arasındaki fark. sözlük ve kümeleri kar¸ıla¸tırdı˘ ınızda. Ancak aynı s seyi sayıları kullanarak yapamıyoruz. ’intersection’. Aldı˘ ınız bu hata mesajının anlamı üzerinde dü¸ünün. "elma". 5. 12. de˘ i¸iklik yapmaya yönelik metotlar listede g gs yok. ’__sub__’. ’__setattr__’. in <module> TypeError: ’int’ object is not iterable Burada Python bize kabaca söyle bir sey söylemi¸ oluyor: “Sayılar üzerinde döngü kurula¸ ¸ s maz!”. Ancak kullanıcının girdi˘ i her renk adı kendisine bir kez bildirilmeli. listeler ile demetler arasındaki fark gibidir. ’__rsub__’. Karakter dizilerini. Programınız g g tam olarak söyle bir çıktı vermeli: ¸ elma ö˘esi listede 3 kez geçiyor! g armut ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kiraz ö˘esi listede 2 kez geçiyor! g çilek ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kebap ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g Kümeler bölümünde ö˘ rendi˘ iniz bilgileri de dikkate alarak bu programı yeniden yazın. Liste. Sayılardan küme olu¸turmak istedi˘ imizde söyle bir hata ¸ s g ¸ mesajı veriyor bize Python: >>> a = 10 >>> set(a) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". remove(). "elma". ’copy’. bu veri tiplerini olu¸turma bakımından s s g s kümelerle öteki veri tipleri arasında nasıl bir fark görüyorsunuz? 2.’__rand__’. ’isdisjoint’. ’union’] Gördü˘ ünüz gibi. listede kaç kez geçti˘ ini söyleyen bir program yazın. ’__ror__’. update() gibi. ’__xor__’.4 Bölüm Soruları 1. ’__subclasshook__’. 3. g yani renk adları tekrar etmemeli. ’__rxor__’. Bu hatayı ba¸ka hangi durumg s s larda alırsınız? 4. ’symmetric_difference’. "kiraz". ’__repr__’.

Saygılarımızla. hem de bu kodların s s bakımını yapmak çok zordur.2009 tariginde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. dilekçe metnindeki bir hatayı düzeltmek g 140 . 19. Ayrıca tabii dilekçe g üzerindeki tarih bilgilerini de güne göre düzenliyorsunuz. g gs Bu kodları bu sekilde yazmak oldukça verimsiz bir yoldur.. Çünkü bu sistem hem program¸ cıya çok vakit kaybettirir. hem fazlasıyla kopyala-yapı¸tır i¸lemi gerektirir.. #!/usr/bin/env python # -*. Saygılarımızla. Mantıklı bir insan. Ahg met Bey’e gönderece˘ iniz zaman ise Ahmet Bey’in adını yazıyorsunuz. Dilerseniz gs s anlattı˘ ımız bu durumu Python programlama dili ile temsil etmeye çalı¸alım: g s #!/usr/bin/env python # -*. Sadece bir-iki yer de˘ i¸iyor. Orçun Kunek""" Bu dilekçe Mehmet Bey’e gidiyor. yukarıdaki gibi bir durumda elinde bir dilekçe tasla˘ ı bulundurur ve sadece de˘ i¸tirmesi gereken kısımları g gs de˘ i¸tirip dilekçeyi hazır hale getirir. Orçun Kunek""" Burada dikkat ederseniz iki dilekçenin metin içeri˘ i aslında aynı.2010 tariginde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz.coding: utf-8 -*print """Sayın Ahmet Bey.BÖLÜM 13 Fonksiyonlar Simdi söyle bir dü¸ünün: Diyelim ki çalı¸tı˘ ınız i¸yerinde her gün bir yerlere dilekçe gönderiy¸ ¸ s s g s orsunuz.coding: utf-8 -*print """Sayın Mehmet Bey.12. ˙ Isterseniz bir tane de Ahmet Bey’e yazalım. g g Yani mesela dilekçeyi Mehmet Bey’e gönderece˘ iniz zaman yazıya Mehmet Bey’in adını. 15. Her defasında aynı bilgileri en ba¸tan yazmaz. Aslında farklı yerlere gönderdi˘ iniz bu dilekçeler temel olarak aynı içeri˘ e sahip. E˘ er dilekçe metni üzerinde bir de˘ i¸iklik yapmak isterseniz g gs program içindeki ilgili kodları tek tek bulup düzeltmeniz gerekir.01. Yani mesela yukarıdaki iki dilekçenin aynı program içinde oldu˘ unu varsayarsak.

def fonksiyon_adi(): satırından sonra gelen kısmın girintili yazılmasıdır. Hele bir de dilekçe sayısı çok fazlaysa bu i¸lemin ne kadar zor olas ca˘ ını bir dü¸ünün. Ancak fonksiyon adı belirlerken. de˘ il mi? ˙ste Python buna benzer durumlar için bize “fonksiyon” denen g I¸ bir araç sunar. bütün dilekçe metinlerini tek tek gözden ¸ g geçirmemiz gerekecektir.. Burada dikkat etmemiz gereken en önemli s sey.. ¸ Simdi isterseniz bu fonksiyonu nasıl kullanabilece˘ imizi görelim: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Çünkü s g biz burada fonksiyonumuzu sadece tanımlamakla yetindik. ˙ satırda “tarihinde” yazaca˘ ımıza “tariginde” yazmı¸ız. Ama i¸ler her zaman bu kadar kolay olmayabilir. Ama henüz i¸imiz bitmedi. Bu bakım ve taslakg s lama i¸ini kolayla¸tıracak bir çözüm olsa ve bizi aynı seyleri tekrar tekrar yazmaktan kurtarsa s s ¸ ne kadar güzel olurdu. Henüz bu fonksiyonun i¸letilmesini s sa˘ layacak kodu yazmadık. Biz de bu bölümde bu faydalı aracı nasıl kullanaca˘ ımızı ö˘ renecek ve bu aracı g g olabildi˘ ince ayrıntılı bir sekilde incelemeye çalı¸aca˘ ız.istedi˘ imizde aynı düzeltmeyi birkaç farklı yerde yapmamız gerekir. s g s Gelin isterseniz biz bu fonksiyonun altını çok basit bir sekilde dolduralım: ¸ def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" Böylece eksiksiz bir fonksiyon tanımlamı¸ olduk. Python’da fonksiyonları g söyle tanımlıyoruz: ¸ def fonksiyon_adi(): . Bu fonksiyonun s s bir i¸e yarayabilmesi için bunun altını doldurmamız gerekiyor... her metin düzenleyicide bulunan “bul-de˘ i¸tir” g s gs özelli˘ ini kullanabiliriz. Gördü˘ ünüz gibi. Böylece ilk fonksiyonumuzu tanımlamı¸ olduk.coding: utf-8 -*- . Fonksiyon tanımlamak için def adlı bir parçacıktan yararlanaca˘ ız. fonksiyg ¸ onun ne i¸e yaradı˘ ını anlatan kısa bir isim belirlemeniz hem sizin hem de kodlarınızı okuyan s g ki¸ilerin i¸ini bir hayli kolayla¸tıracaktır. g g Fonksiyon adı olarak istedi˘ iniz her seyi yazabilirsiniz. Fonksiyon tanımının iki nokta s üst üste i¸areti ile bitmesinden.coding: utf-8 -*def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" Bu kodları bir metin düzenleyiciye kaydedip çalı¸tırdı˘ ımızda hiç bir çıktı elde edemeyiz. Yalnız fonksiyon adlarında Türkçe karakter kullanmas s s manız gerekiyor. Tabii bu basit durum için. g ¸ s g 13. Simdi bu fonksiyonun hayat kazanmasını sa˘ layacak kodları gireg ¸ g biliriz: #!/usr/bin/env python # -*.1 Fonksiyonları Tanımlamak Python’da fonksiyonları kullanabilmek için öncelikle fonksiyonları tanımlamamız gerekiyor. ardından da fonksiyonumuzun adını yazıyoruz. sonraki satırın girintili olması gerekti˘ ini tahmin etmi¸sinizdir. Ilk g s Tabii biz Mehmet Bey’e yazdı˘ ımız dilekçenin metnini Ahmet Bey’e yazaca˘ ımız dilekçeyi g g hazırlarken kopyala-yapı¸tır yaptı˘ ımız için aynı hata Mehmet Bey’e gidecek dilekçede de var. s g Simdi biz bu yazım hatasını düzeltmek istedi˘ imizde. önce def parçacı˘ ını. Ayrıca fonksiyonları tanımlarken en sona parantez ve iki nokta üst üste i¸arets lerini de koymayı unutmuyoruz. Örne˘ in yukarıdaki dilekçe g g metninde bir yazım hatası var.

Fonksiyon adlarını belirlerken Türkçe karakter kullanmıyoruz.def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" fonksiyon_adi() Burada fonksiyonun çalı¸masını sa˘ layan sey.. Bu s g ¸ satırı ekleyerek. g 3. Bu satıra teknik g g s olarak fonksiyon ça˘ rısı (function call) adı verilir. Python’da bir fonksiyon tanımı söyle bir yapıya sahiptir: ¸ def fonksiyon_adi(): . en ba¸ta bahsetti˘ imiz sorunları da çözemiyor henüz. Ba¸lık ve gövde dı¸ında kalan her sey fonksiyonun da dı¸ındadır. 19.. gövdedeki girintili kısmın bitti˘ i yerde biter. Üstelik bu fonksiyon. g g 6. Biraz sonra ¸ g ö˘ reneceklerimiz sayesinde fonksiyonlarla çok daha faydalı ve manalı i¸ler yapabilece˘ iz. Ayrıca tanıms ladı˘ ımız fonksiyonun bir de gövdesinin olması gerekir. 4. Ama ne yapalım. ˙ kısım s Ilk fonksiyonun tanımlandı˘ ı ba¸lık kısmı. Fonksiyonlar bir bakıma bir taslaklama sistemi gibidir. hem de ça˘ ırmı¸ oldunuz. bu konunun en ba¸ında verdi˘ imiz dilekçe örne˘ ini de bir fonksiyon haline getirelim: s g g #!/usr/bin/env python # -*. Python’da fonksiyonları kullanabilmek için öncelikle fonksiyonu tanımlamamız gerekir. Python’da fonksiyonlar bizi aynı seyleri tekrar tekrar yazma zahmetinden kurtarır. 5. ikinci kısım ise fonksiyonun içeri˘ ini olu¸turan g s g s gövde kısmıdır. Bir fonksiyonu tanımlamak için def adlı parçacıktan yararlanıyoruz. en son satırdaki fonksiyon_adi() kodudur. Orçun Kunek""" dilekce_gonder() Elbette bu örnek Python’daki fonksiyonların bütün yeteneklerini ortaya koymaktan aciz. Saygılarımızla. g s g Yeni bir bölüme geçmeden önce isterseniz fonksiyonlarla ilgili olarak buraya kadar ö˘ rendi˘ imiz kısmı biraz irdeleyelim: g g 1. Biraz sonra verece˘ imiz örneklerde g bu durumu daha net olarak görece˘ iz.coding: utf-8 -*def dilekce_gonder(): print """\ Sayın Mehmet Bey. Örne˘ in su bir fonksiyondur: g g ¸ . Bir fonksiyon. g Tebrikler! Böylece ilk eksiksiz fonksiyonunuzu hem tanımlamı¸. ¸ 2. daha önce tanımladı˘ ımız fonksiyonu ça˘ ırmı¸ oluyoruz.2009 tarihinde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. g Yukarıdaki kodları çalı¸tırdı˘ ımızda ekrana merhaba fonksiyon! satırının yazdırıldı˘ ını göres g g ce˘ iz.12. s s ¸ s 7.. s g Su ana kadar ö˘ rendiklerimiz ancak bu kadarını yapmamıza müsaade ediyor. s g s Dilerseniz.. Fonksiyon gövdesini girintili olarak g yazıyoruz. Dolayısıyla Python’da bir fonksiyon temel olarak iki kısımdan olu¸ur. Fonksiyonlarımıza verece˘ imiz adların olabildi˘ ince betimleyici olması herkesin hayrınadır. Elbette bir fonksiyonun i¸levli olabilmesi için sadece tanımlanması yetmez.

Daha önce s g de dedi˘ imiz gibi. g Dilerseniz bu bölümü kapatmadan önce fonksiyonlarla ilgili birkaç basit örnek daha yaparak bu konuya ısınmanızı sa˘ layalım: g #!/usr/bin/env python # -*. E˘ er kullanıcının girdi˘ i g g g g sayı 2’ye tam olarak bölünüyorsa. bir fonksiyon def parçacı˘ ıyla ba¸lar. Yok. bu fonksiyon def selamla(): satırıyla ba¸lar. Fonksiyon ça˘ rısı dedi˘ imiz selamla() satırı bu fonksiyonun dı¸ındadır. Bu kodlarda özellikle fonksiyonların nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ine dikkat edin. g Burada cift() ve tek() adlı fonksiyonları nasıl ça˘ ırdı˘ ımıza dikkat edin. Çünkü bu satır g g s selamla() fonksiyonunun gövdesini olu¸turan girintili kısmın dı¸ında yer alıyor. E˘ er sayı 2’ye tam olarak bölünüyorsa çifttir. s s E˘ er bu söylediklerimiz size biraz kafa karı¸tırıcı gelmi¸se. tek() adlı fonksiyonun görevi ekrana Girdi˘ iniz sayı bir tek sayıdır! çıktısı. Ardından da kullanıcı tarafından girilen bu sayının tek mi yoksa çift mi oldu˘ unu denetliyg oruz.coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek() Burada tek() ve cift() adlı iki fonksiyon tanımladık. Girintili alanın dı¸ında kalan bütün kodlar o fonksiyonun dı¸ındadır. Aksi halde bu sayı tektir. gövdesindeki girintili alanın sonuna g g s kadar devam eder. Daha sonra Python’un raw_input() fonksiyonunu kullanarak kullanıcıdan bir sayı girmesini istiyoruz. Tam g s s s olarak ne demek istedi˘ imizi biraz sonra gayet net bir sekilde anlamanızı sa˘ layacak örnekler g ¸ g verece˘ iz. s 8.def selamla(): print "merhaba!" print "nasılsın?" Bu fonksiyon def selamla(): satırıyla ba¸lar. print "nasılsın?" satırıyla g s biter. daha önce tanımladı˘ ımız cift() adlı g fonksiyon devreye girecektir. Fonksiyonların i¸levli olabilmesi için bu fonksiyonlar tanımlandıktan sonra ça˘ rılmalıdır. e˘ er kullanıcının verdi˘ i sayı 2’ye tam olarak bölünmüyorsa g g o zaman da tek() adlı fonksiyon devreye girer. hiç endi¸e etmenize gerek yok. print "nasılsın?" satırıyla biter. cift() adlı fonksiyonun görevi ise Girdi˘ iniz sayı bir çift g g sayıdır! çıktısı vermek. yani bu sayı çiftse. s g Örne˘ in yukarıdaki fonksiyonu söyle ça˘ ırıyoruz: g ¸ g def selamla(): print "merhaba!" print "nasılsın?" selamla() Dedi˘ imiz gibi. Mesela s s .

˙ Isterseniz simdi tanım¸ ladı˘ ımız bu fonksiyonun bir i¸e yarayabilmesi için fonksiyonumuzu ça˘ ıralım: g s g selamla("istihza") Kodları bir arada görelim: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def selamla(isim): print "merhaba. ama burada aslında çok önemli bir sey yap¸ tık. Yani bu parantezler bo¸ olabilir. benim adım istihza!" selamla() Burada fonksiyonumuzu tanımladıktan sonra en sondaki selamla() satırı yardımıyla fonksiyonumuzu ça˘ ırdık. Zaten Python fonksiyonları da asıl gücünü bu parametrelerden alır. Simdi ¸ söyle bir örnek verdi˘ imizi dü¸ünelim: ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. Bu parantez i¸aretleri.coding: utf-8 -*def selamla(): print "merhaba. Bu de˘ i¸kenin adı isim. Yani tanımladı˘ ımız fonksiyona hayat öpücü˘ ü verdik.2 Fonksiyonlarda Parametre Kullanımı Yukarıdaki örneklerde gördü˘ ünüz gibi. Bu g fonksiyon ekrana yalnızca merhaba. gs s 13. fonksiyon adını belirledikten g sonra bir parantez i¸areti kullanıyoruz. benim adım istihza! çıktısını verebilir. emin olun fonksiyonlar hiçbir i¸imize yaramazdı. Gelin isterseniz çok basit bir örnekle ba¸layalım: g s def selamla(isim): print "merhaba. Bu fonksiyonlardan g sonra gelen sayı de˘ i¸keni de fonksiyon alanının dı¸ında yer alır. E˘ er fonksiyonların g yapabildi˘ i sey bundan ibaret olsaydı. bir fonksiyon tanımlarken. Ama g ¸ s simdi ö˘ renece˘ imiz parametre kavramı sayesinde fonksiyonlarımıza takla atmayı ö˘ rete¸ g g g ce˘ iz. Ancak bu defa parantezimizin içinde bir s s de˘ i¸ken adı görüyoruz. benim adım %s!" %isim selamla("istihza") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ merhaba.yukarıdaki örnekte tek() ve cift() birbirinden ba˘ ımsız iki fonksiyondur. parangs gs g tez içindeki bu de˘ i¸kenlere parametre adı verilir. ¸ g fonksiyon tanımı hep bo¸ bir parantezden olu¸uyordu. belki de fark etmediniz. Ancak yapaca˘ ımız i¸in niteli˘ ine s g s g göre bu parantezlerin içine birtakım bilgiler yerle¸tirmemiz gerekebilir. benim adım %s!" %isim Belki fark ettiniz. Fonksiyonumuza bir parametre verdik! Simdiye kadar tanımladı˘ ımız fonksiyonlarda. Fonksiyonumuzu tanımlarken bir parametre gs belirttikten sonra bu parametreyi fonksiyonun gövdesinde de kullandık. Fonksiyonlar söz konusu oldu˘ unda. ˙ste bu bilgilere s I¸ parametre adı verilir. g g g Ancak yukarıda tanımladı˘ ımız fonksiyon oldukça kısıtlı bir kullanım alanına sahiptir. örneklerde de gördü˘ ümüz gibi s s g hiçbir bilgi içermeyebilir. benim adım istihza! .

g ˙ Ilerde görece˘ imiz örnekler ne kadar karma¸ık olursa olsun. s Python’da. Ama her iki durum için de “parametre” g adının kullanıldı˘ ını da görebilirsiniz bazı yerlerde. Bu fonksiyonu söyle kullanıyorduk: g s ¸ >>> sayilar = [45. ö˘ elerini birbiriyle çarpan hazır bir fonksiyon bulunmuyor. O halde hemen ba¸layalım. i¸in temeli aynen yukarıda ang s s lattı˘ ımız gibidir. bütün de˘ erleri tek bir de˘ i¸ken içinde toplamaktır. böyle bir durumda kendi yöntemimizi s g kendimiz icat etmek zorundayız.. Daha sonraki bölümlerde bu parametre kavramından bolca yararlanaca˘ ız. 90. kendisine argüman olarak verilen bir sayı listesinin ö˘ elerini birbiriyle g toplayıp sonucu bize bildiriyor. Yani g gs öncelikle de˘ eri 1 olan bir de˘ i¸ken belirlememiz gerekiyor: g gs >>> a = 1 Daha sonra listedeki bütün sayıları a de˘ i¸keninin de˘ eriyle çarpıp.. Yani g fonksiyonu su sekillerde ça˘ ırmak hata almamıza yol açacaktır: ¸ ¸ g selamla("Ahmet".. verilen sayıları toplayan sum() adlı bir fonksiyon oldu˘ unu önceki derslerimizde g ö˘ renmi¸tik. selamla() fonksiyonunun bir adet parametreye sahip olmasıdır. "Mehmet") veya: selamla() Sanırım bu örnekler fonksiyonlardaki parametre kavramının ne oldu˘ unu net bir biçimde org taya koyuyor. Biz bu terminoloji i¸ini bir kenara g s bırakıp yolumuza devam edelim.Burada selamla() adlı fonksiyonu istihza argümanı ile birlikte ça˘ ırdık. 90. bu de˘ eri yine a de˘ i¸kegs g g gs nine atayaca˘ ız: g . Python bize bu g i¸lem için herhangi bir hazır fonksiyon sunmadı˘ ından. Dolayısıyla bu fonksiyonu argümansız olarak veya birden fazla argümanla ça˘ ıramayız. Neyse. Diyelim ki elimizde söyle bir sayı s ¸ listesi var: >>> sayilar = [45. ¸ listedeki bütün sayıları 1’le çarpıp. E˘ er selamla() adlı fonksiyonu farklı bir argüman ile ça˘ ırırsak elbette alaca˘ ımız çıktı da farklı g g g olacaktır: selamla("Ahmet Efendi") Bu defa çıktımız söyle: ¸ merhaba.. 43] Soru su: Acaba bu listedeki sayıları birbiriyle nasıl çarparız? Bunu yapmanın en kolay yolu.. E˘ er bu temeli iyi kavrarsanız ba¸ka yerlerde görece˘ iniz daha karma¸ık g g s g s örnekleri anlamakta zorlanmazsınız. benim adım Ahmet Efendi! Burada önemli olan nokta. Dilerseniz bu anlattıklarımızla ilgili ufak bir örnek daha yapıp ba¸ka bir konuya geçelim.. Aynı fonksiyon çagrılırken parang tez içinde belirtilen de˘ erlere ise “argüman” adı verilir. Burada terminolojiyle ilgili ufak bir not dü¸elim: Fonksiyonlar tanımlanırken g s ˘ parantez içinde belirtilen de˘ erlere “parametre” adı verilir. 43] >>> sum(sayilar) 178 sum() fonksiyonu. Ancak Python’da bu sum() fonksiyonuna benzer bir sekilde ¸ bir sayı listesini alıp. Böylece çıktıda istihza g de˘ erini aldık.

. Son olarak da listedeki bütün sayıları bu de˘ i¸kenin de˘ eriyle çarpıp. sonra gereken yerlerde icat etti˘ i bu tekerle˘ i kullanır. gereken her yerde bu i¸lemleri tekrar edersiniz. listedeki bütün sayıların çarpımı a de˘ i¸keninde tutuluyor.. Simdi gelin yukarıdaki i¸lemleri içeren fonksiyonumuzu tanımlayalım: g g ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. s Bu yöntem. g gs 3.. Artık bu fonksiyonu kullanarak istedi˘ imiz bir sayı g s s g grubunu birbiriyle rahatlıkla çarpabiliriz. a = a * i Yukarıdaki kodları söyle de yazabilece˘ imizi biliyorsunuz: ¸ g >>> for i in sayilar: . yukarıdaki gibi her defasında tekerle˘ i yeniden icat etmek yerine. ˙ste Python’daki fonksiyonlar böyle bir durumda hemen devreye girer. tekerle˘ i bir kez icat g g eder. Önce bir sayı listesi tanımlarsınız. de˘ eri 1 olan bir de˘ i¸ken tanımlarsınız.. g gs Kodları topluca görelim: >>> >>> >>> .. 43] a = 1 for i in sayilar: a *= i print a 174150 Simdi söyle bir dü¸ünün: Diyelim ki bir program yazıyorsunuz ve bu programın de˘ i¸ik yer¸ ¸ s gs lerinde. elde etti˘ iniz de˘ eri gs g g g tekrar bu de˘ i¸kene atarsınız.. Program içinde.. Mantıklı bir proI¸ gramcı. ˙ g gs s Isterseniz bu a de˘ i¸keninin de˘ erini yazdırıp sonucu kendi gözlerinizle görebilirsiniz: gs g >>> print a 174150 Gördü˘ ünüz gibi. bir liste içindeki sayıları birbiriyle çarpmanız gerekiyor. Daha sonra. gs 4.>>> for i in sayilar: ... Biz de yukarıdaki i¸lemleri içeren g g s bir fonksiyonu tek bir kez tanımlayaca˘ ız ve program içinde gereken yerlerde bu fonksiyonu g ça˘ ıraca˘ ız. 2.coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Böylece tasla˘ ımızı olu¸turmu¸ olduk. a *= i Böylece listedeki bütün sayıların çarpımını gösteren de˘ er a de˘ i¸kenine atanmı¸ oldu. Bunun için yapmamız gereken tek sey carp() adlı ¸ fonksiyonu ça˘ ırmak: g . 90. sizi aynı seyleri sürekli tekrar etmek zorunda bıraktı˘ ı için oldukça verimsiz bir ¸ g yoldur. Bunun için söyle bir yol takip ¸ edebilirsiniz: 1. >>> sayilar = [45. ..

Yapmak istedi˘ imiz i¸lemleri bir s s g g s fonksiyon olarak tanımlıyoruz ve gerekti˘ i yerde bu fonksiyonu ça˘ ırarak i¸imizi hallediyoruz.coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i print a sayilar = [3. g Fonksiyonların i¸imizi ne kadar kolayla¸tırdı˘ ını görüyorsunuz. 7) Çünkü burada carp() fonksiyonuna birden fazla argüman verdik. 5. Halbuki fonksiyonumuz sadece tek bir argüman alıyor. 5. Çünkü carp() fonksiyonu tek bir parametre alıyor. s g Bu arada. 5. E˘ er fonksiyonlar olmasaydı.. Yani yukarıdaki fonksiyonu g g söyle de yazabilirdik: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Program içinde daha sonra fonksiyonu ça˘ ırırken g g argüman olarak kullanaca˘ ınız de˘ erin “liste” adını ta¸ıma zorunlulu˘ u yoktur. g g s E˘ er i¸lemlerde bir de˘ i¸iklik yapmak gerekirse. Elbette dilerseniz önce bir sayı listesi tanımlayabilir. yukarıdaki kodlarda carp() fonksiyonuna ait liste adlı parametrenin yalnızca temsili bir isimlendirme oldu˘ una dikkat edin. 5. fonksiyon içinde tek bir kez tanımg ladı˘ ımız i¸lemi programın farklı yerlerinde defalarca tekrar etmemiz gerekecekti.carp([3. 5. 7] carp(sayilar) Simdi kodları topluca görelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ardından da bu listeyi fonksiyona argüman olarak verebilirsiniz: sayilar = [3. Üstelik g s . 7]) Burada dikkat ederseniz.coding: utf-8 -*def carp(osman): a = 1 for i in osman: a = a * i print a Daha sonra da yine bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g sayılar = [3. Mesela bizim g g s g örne˘ imizde carp() fonksiyonunu “sayilar” adlı bir liste ile ça˘ ırdık. carp() fonksiyonuna argüman olarak verdi˘ imiz sayıları bir liste içine g aldık. 7] carp(sayilar) Elbette fonksiyon içinde belirtti˘ iniz parametrelerin anlamlı bir ada sahip olması herkes için en g do˘ rusudur. tanımladı˘ ımız fonksiyonu yeniden düzeng s gs g lememiz yeterli olacaktır. 7] carp(sayilar) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda 105 sonucunu alırsınız.. E˘ er bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırırg ¸ ¸ g sanız hata alırsınız: carp(3.

Ardından dilekçeyi kime göndereceksek. yukarıdaki fonksiyon i¸imizi bir hayli kolayla¸tırıyor.i¸lemlerde bir de˘ i¸iklik yapmak istedi˘ imizde de. soyisim.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i kayit_ekle("Orçun". Mesela söyle bir fonksiyon tanımg ¸ layabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. tel. "Adana". "19. kimden) dilekce_gonder("Mehmet Bey". uygun bilgileri kuls lanarak yeni bir fonksiyon ça˘ rısı yapabiliriz. "Baraj Yolu") .12. "Kunek". Dilerseniz en ba¸ta verdi˘ imiz dilekçe örne˘ ine tekrar dönelim ve o durumu fonksiyonlara s g g uyarlayalım: #!/usr/bin/env python # -*. %s""" %(kime. kimden): print """\ Sayın %s.2010".2009". 13. tarih. %s tarihinde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. "Orçun Kunek") Gördü˘ ünüz gibi. meslek. "21. "¸arkıcı". adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. tel. Saygılarımızla. v in kayit. "Erdener Topçu") Ayrıca dilekçe metninde bir de˘ i¸iklik yapmak istedi˘ imizde sadece fonksiyon gövdesini düzengs g lememiz yeterli olacaktır. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. meslek. soyisim)] = [sehir. bütün programı ba¸tan sona tarayıp de˘ i¸iks gs g s gs likleri tek tek elle uygulamak zorunda kalacaktık. Python’da g g fonksiyonlara istedi˘ iniz sayıda parametre verebilirsiniz. Mesela dilekçeyi Ahmet Bey’e göndereceksek g söyle bir satır yazmamız yeterli olacaktır: ¸ dilekce_gonder("Ahmet Bey". sehir. S "0322 123 45 67". Burada fonksiyonumuzu g s s sadece bir kez olu¸turuyoruz.01.coding: utf-8 -*def dilekce_gonder(kime.3 ˙simli ve Sıralı Argümanlar I Bir önceki bölümde fonksiyon parametrelerini nasıl kullanaca˘ ımızı ö˘ rendik. tarih.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim.

meslek. isim. s Bu kodlarda öncelikle kayit_ekle() adlı bir fonksiyon tanımladık. kodlarımızın çirkin bir görüntü olu¸turmaması için ö˘ eleri nasıl alt satıra s g geçirdi˘ imize dikkat edin. kayit adlı sög zlükteki “anahtar” kısmını olu¸turacak. Dilerseniz buna bir örnek vererek bu metodu g tekrar hatırlayalım. öncelikle k de˘ i¸kenini ekrana yazdırıyoruz. print "-"*len(k) satırı ise... Simdi söyle bir sey yazalım: ¸ ¸ ¸ >>> for k. ’Kwrite’)] Gördü˘ ünüz gibi. Bu i¸lemi nasıl yaptı˘ ımıza dikkat edin. soyisim. Böylece sözlükteki anahtar ve de˘ er çiftlerini birbirinden g g ayırmı¸ olduk. E˘ er Python kodlarına duyarlı bir metin düzenleyici kullanıyorg g sanız (mesela IDLE) virgül i¸aretlerinden sonra ENTER tu¸una bastı˘ ınızda düzgün girinti yapısı s s g otomatik olarak olu¸turulacaktır. Tanımladı˘ ımız bu fonksiyonun gövdesinde ilk olarak kayit adlı bir sözlük olu¸turduk. s Bu i¸lemi yaptıktan sonra. Daha sonra da kayıt adlı sözlü˘ ün ö˘ elerini belli bir düzen çerçevesinde ekrana g g yazdırıyoruz. tel ve adres. "metin duzenleyici": "Kwrite"} Simdi items() metodunu bu sözlük üzerine uygulayalım: ¸ >>> print sozluk. Bu metot yardımıyla bir sözlük içinde bulunan bütün s g s anahtar ve de˘ er çiftlerini elde edebiliyorduk. Yani kayit adlı sözlüks gs teki anahtar kısmını almı¸ oluyoruz. Bunlar. sozluk adlı sözlü˘ e ait bütün anahtar ve de˘ erler bir liste içinde demetler g g g halinde toplandı.. ekleyece˘ imiz ba˘ lantıya dair bilgileri tutacak. (’metin duzenleyici’. sehir. fonksiyondaki isim ve soyisim parametrelerinin s de˘ erini gösteriyor.Yine burada.items(): . v de˘ i¸keni ise aynı gs gs sözlükteki de˘ erleri temsil ediyor.. meslek. kayit_ekle() fonksiyonu içindeki for k. Biraz önce anlattı˘ ımız gibi. Daha sonra. Buna göre.. Bu kısım. tel ve adres de˘ erleri ise kayit adlı s g sözlükteki “de˘ er” kısmını meydana getirecek. v Buradan söyle bir çıktı alırız: ¸ programlama dili Python metin düzenleyici Kwrite Bu sekilde bir çıktı elde ettikten sonra artık bu çıktıyı istedi˘ imiz sekilde biçimlendirebile¸ g ¸ ce˘ imizi biliyoruz. Diyelim ki elimizde söyle bir sözlük var: ¸ >>> sozluk = {"programlama dili": "Python".items(): satırında k de˘ i¸keni kayit adlı sözlükteki anahtarları. v in g kayit. g Sözlü˘ ü olu¸turduktan sonra ekrana Ba˘ lantı bilgileri kayıtlara eklendi! biçiminde bir mesaj g s g yazdırıyoruz. sehir. olu¸turdu˘ umuz bu sözlü˘ e g g s g g ö˘ e ekliyoruz.. Bu fonksiyon toplam altı adet parametre alıyor. g items() metodunu hatırlattı˘ ımıza göre biz tekrar kayit_ekle() fonksiyonumuzu incelemeye g devam edebiliriz. fonksiyon parametrelerinden olan isim ve soyisim. v in sozluk. bir önceki satırda ekrana yazdırdı˘ ımız g g . ’Python’). . Bu sög s zlük. Python sözlüklerinde items() adlı bir metot oldu˘ unu s g g sözlükler konusunu i¸lerken ö˘ renmi¸tik.items() [(’programlama dili’. print k.

tel. tel. s g Fonksiyonumuzu sırasıyla. Orçun. fonksiyondaki öteki bilgilerden görsel olarak ayırmı¸ oluyoruz. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. altıncısının ise adres olması gerekiyor. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. v in kayit.isim ve soyismin altına. ˙ste bu noktada Python’daki isimli argümanlar s g I¸ (keyword arguments) devreye girer ve bizi büyük bir dertten kurtarır. isim ve soyisim de˘ erlerinin uzunlu˘ u kadar çizgi çekmemizi sa˘ lıyor. dördüncüsünün meslek. ikincisinin soyisim.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. 0322 123 45 67 ve Baraj Yolu argü¸ manlarıyla birlikte ça˘ ırıyoruz. be¸incisinin telefon. Adana. sehir.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isi soy seh mes tel adr = = = = = = raw_input("isim: ") raw_input("soyisim: ") raw_input("¸ehir: ") s raw_input("meslek: ") raw_input("telefon: ") raw_input("adres: ") kayit_ekle(isi. kayit_ekle() adlı fonksiyonu kullanırken argüman olarak verece˘ imiz de˘ erlerin sırası büyük g g önem ta¸ıyor. mes. seh. soyisim)] = [sehir. tel. g g g Fonksiyonumuzu ba¸arıyla tanımladıktan sonra sıra geldi bu fonksiyonu ça˘ ırmaya. fonksiyondan alaca˘ ımız çıktı hiç g g de bekledi˘ imiz gibi olmayabilir. meslek. Nasıl mı? ˙ Isterseniz yukarıda verdi˘ imiz örnekten yararlanalım: g . Buna göre s g kayit_ekle() fonksiyonunu ça˘ ırırken. bu kadar fazla sayıda parametrenin g sırasını akılda tutmak hiç de kolay bir i¸ de˘ il. adr) Yukarıdaki fonksiyonları kullanırken dikkat etmemiz gereken çok önemli bir nokta var. soy. Sarkıcı. fonksiyon tanımındaki sıraya göre yazmamız gerek. Mesela söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.. üçüncüsünün g sehir. kayit_ekle() fonksiyonundaki parametreleri kendiniz yazmak yerine kullanıcıdan almayı da tercih edebilirsiniz. s En son olarak da kayit adlı sözlü˘ ün “de˘ er” kısmındaki ö˘ eleri tek tek ekrana yazdırıyoruz. Kunek. g g g Böylece isim ve soyismi.. bizim yukarıda verdi˘ imiz örnekte çok belli olmasa da. Ancak takdir edersiniz ki. ilk argümanımızın isim. Yani bu de˘ erleri. meslek. soyisim. Böylece bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: g s g ¸ Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi! g Orçun Kunek ----------Adana S ¸arkıcı 0322 123 45 67 Baraj Yolu ˙ Isterseniz. Aksi ¸ s halde.

Is s 3500. meslek. soyisim = "Çelebi". I adres = "Çeliktepe") Gördü˘ ünüz gibi. Bizim örne˘ imizde g bütün parametreler karakter dizilerinden olu¸tu˘ u için. s Bu arada yukarıdaki fonksiyonun sa˘ a do˘ ru çok fazla yayılarak çirkin bir kod görüntüsü verg g memesi için satırları nasıl alta kaydırdı˘ ımıza dikkat edin. sehir = "˙stanbul". Ama özellikle sayılar ve karakter dizilerini karı¸ık olarak içeren s s fonksiyonlarda yukarıdaki yöntemin faydası daha belirgindir. v in kayit.#!/usr/bin/env python # -*. isimli parametre kullanmanın faydası s g ilk bakı¸ta pek belli olmuyor.. kayit_ekle() adlı fonksiyonumuzun argümanlarını isimleriyle birlikte ça˘ ırıyg g oruz. g tel = "0212 123 45 67". Çünkü bu fonksiyonda biz 3500 sayısını kullanarak aritmetik bir i¸lem yapıyoruz. meslek = "Ö˘retmen". e_poz.. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. isimli argümanları kullanarak yazarsak sıralama meselesini dert etmemize g gerek kalmaz: .items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i kayit_ekle(isim = "Abdurrahman". g Yukarıdaki örne˘ i. "˙¸ Geli¸tirme Uzmanı". %s pozisyonundan %s pozisyonuna " "terfi etmi¸tir!" %(kisi. Mesela su örne˘ e bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. tel. y_poz. e_poz. soyisim. meslek. soyisim)] = [sehir. e_maas + s (e_maas * z_orani / 100))) terfi_ettir("Ahmet Öncel".coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim.coding: utf-8 -*def terfi_ettir(kisi. y_poz)) s print ("Bu ki¸inin %s TL olan maa¸ı %s TL’ye " s s "yükseltilmi¸tir!" %(e_maas. parametre/argüman sıralamasının önemi ortaya çıkar. E˘ er s g 3500’ün olması gereken yerde bir sayı yerine karakter dizisi olursa aritmetik i¸lem yapılamaz. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. e_maas. sehir. 25) ˙ste bu örnekte. E˘ er burada mesela I¸ g Ahmet Öncel argümanıyla 3500 argümanının yerini de˘ i¸tirirseniz programınız hata verecekgs tir. tel. Böylece argümanları sıra gözetmeden kullanma imkânımız oluyor. Is s "˙¸ Geli¸tirme Müdürü". z_orani): print ("%s.

Hatırlarsanız range() fonksiyonunu söyle kullanıyorduk: ¸ >>> range(10) [0. y_poz. 6. range() fonksiyonunun sayıları atlayarak göstermesini sa˘ lıyor. 4. s s ˘ 13. Ancak argüman sayısının çok fazla oldu˘ u durumlarda isimli g argümanları kullanmak da i¸inizi bir hayli kolayla¸tırabilir. e_poz. e_poz = "˙¸ Geli¸tirme Uzmanı". biti¸_de˘eri. y_poz = "˙¸ Geli¸tirme Müdürü".#!/usr/bin/env python # -*. 1. 9] Bu sekilde de 4’ten 10’a kadar olan sayıların listesini elde ediyoruz. 9] Bu kullanım bize 0’dan 10’a kadar olan sayıların listesini veriyor. 2) [4. Is s z_orani = 25) Teknik olarak söylemek gerekirse Python fonksiyonlarında ö˘ e sıralamasının önem ta¸ıdı˘ ı g s g argümanlara sıralı argüman (positional argument) adı verilir. e_maas. Ancak biz dilersek yukarıdaki fonksiyonu g ikinci bir argümanla daha ça˘ ırabiliriz: g >>> range(4. range() fonksiyonu bun¸ ların dı¸ında üçüncü bir argüman daha alır: s >>> range(4. e_maas + s (e_maas * z_orani / 100))) terfi_ettir(e_maas = 3500. 7. 8] Bu üçüncü argüman. Python fonksiyonlarında sıralı argümanlardan bolca yararlanılır. 5. %s pozisyonundan %s pozisyonuna " "terfi etmi¸tir!" %(kisi. 6. g Gördü˘ ünüz gibi range() fonksiyonu su parametrelerden olu¸uyor: g ¸ s range(ba¸langıç_de˘eri. 10.coding: utf-8 -*def terfi_ettir(kisi. 6.4 Varsayılan Degerli Argümanlar Önceki derslerimizden range() fonksiyonunu biliyorsunuz. 2. 3. 8. biz yukarıda range() fonksiyonunu tek bir argüman ile ça˘ ırdık. Dikkat ederseniz. y_poz)) s print ("Bu ki¸inin %s TL olan maa¸ı %s TL’ye " s s "yükseltilmi¸tir!" %(e_maas. Gelin isterseniz bu fonksiyona simdi ¸ biraz daha yakından bakalım. 7. 10) [4. z_orani): print ("%s. atlama_de˘eri) s g s g g range() fonksiyonunu kullanabilmek için bu parametreler içinde sadece “biti¸_de˘ eri” adlı s g parametreye bir argüman vermemiz yeterli olacaktır: . e_poz. Is s kisi = "Ahmet Öncel". 5. 8.

kullanıcının i¸ine yarayacak bir özellik varsayılan olarak açık gelebilir. O parametrelerin varsayılan de˘ erlerinin g söyle oldu˘ unu biliyorsunuz: ¸ g ba¸langıç_de˘eri = 0 s g atlama_de˘eri = 1 g Dolayısıyla. kvt parametresini belirtmesek de olur. kendisine verilen bir sayının kuvvetini hesaplayan bir fonksiyon yazdık. Çünkü bunun varsayılan bir de˘ eri var. Dolayısıyla biz fonksiyonu tek g argümanla ça˘ ırdı˘ ımızda Python kvt parametresinin de˘ erini 2 kabul edecektir. kuvveti hesaplanacaktır. Ama e˘ er biz 12 sayısının farklı bir kuvvetini g g hesaplamak istersek aynı fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g kuvvet(12. 1) seklinde algılayacak g ¸ ve ona göre i¸lem yapacaktır. 3) Böylece 12 sayısının 3. kurulumla ilgili bütün seçeneklerin ne i¸e yaradı˘ ını bilmiyor s g olabilirsiniz. çünkü o parametrelerin birer varsayılan de˘ eri var. g g Çünkü kvt parametresinin varsayılan de˘ eri 2’dir. Dolayısıyla e˘ er program size kurulumun her a¸amasında bir soru sorarsa her g s soruya ne cevap verece˘ inizi kestiremeyebilirsiniz. kuvvet() adlı fonksiyon toplam 2 parametreden olu¸uyor. s ˙ste biz de kendi yazdı˘ ımız fonksiyonlarda böyle varsayılan de˘ erler belirleyebiliriz. Fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyoruz: g ¸ ¸ g kuvvet(12) Fonksiyonu böyle ça˘ ırdı˘ ımızda otomatik olarak 12 sayısının 2. Mesela I¸ g g su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. s Peki varsayılan de˘ erli argümanların bize ne gibi bir faydası var? Varsayılan de˘ erli argüg g manları suna benzetebiliriz: Diyelim ki bilgisayarınıza bir program kuruyorsunuz. Bu fonksiyonun varsayılan de˘ erli bir parametresi var (kvt). E˘ er bu ¸ g programı ilk defa kuruyorsanız. Veya programla ilgili. E˘ er bizim g g g g istedi˘ imiz sey herhangi bir sayının farklı bir kuvvetini hesaplamaksa bizim bunu açık açık g ¸ belirtmemiz gerekiyor. Gelin isterseniz bununla ilgili bir ba¸ka örnek daha verelim: s . Bu sayede range() fonksiyonunu her defasında üç argüman s s vermek yerine tek argüman ile çalı¸tırabiliyoruz. kvt=2): print sayi ** kvt Burada. 10. kullanıcının g en az seçimle programı kullanılabilir hale getirmesine müsaade etmelidir. makul bir program. biz range(10) yazdı˘ ımızda Python bunu range(0. s Gördü˘ ünüz gibi. s g Bu yüzden o parametreleri belirtmesek de oluyor. Bu fonksiyonu g s kullanabilmek için sayi parametresini mutlaka belirtmemiz gerekiyor.coding: utf-8 -*def kuvvet(sayi. ˙ste biz de yazdı˘ ımız pros I¸ g gramlarda kullanaca˘ ımız fonksiyonlara bu sekilde varsayılan de˘ erler atarsak programımızı g ¸ g kullanacak ki¸ilere kullanım kolaylı˘ ı sa˘ lamı¸ oluruz.range(10) Öteki iki parametreyi ise bo¸ geçebiliyoruz. O yüzden. Örne˘ in kullanıcı programı kurarken herhangi bir kurulum dizini belirtg g mezse program otomatik olarak varsayılan bir dizine kurulabilir. Örne˘ in range() fonksiyonunu yazan s g g s g Python geli¸tiricileri bu fonksiyona bazı varsayılan de˘ erler atayarak bizim için bu fonksiyonun s g kullanımını kolayla¸tırmı¸lardır. Yani bir programın kurulumu esnasında bazı seçeneklere programı yazan ki¸i tarafından bazı mantıklı varsayılan s de˘ erler atanabilir. kuvvetini hesaplamı¸ olduk.

33333333333 Gördü˘ ünüz gibi. fonksiyg g g onumuzu kullanırken sadece iki argüman vermemiz yeterli oluyor. Bu üç parametreden sonuncusu varsayılan bir de˘ ere sahip. bolunen.def bol(bolen. sonuç içinde ondalık kısım da görünüyor. bolen. E˘ er tamsayı seklinde bir sonuç g g ¸ elde etmek istersek fonksiyonumuzu söyle ça˘ ıraca˘ ız: ¸ g g bol(10. Dolayısıyla g bizim bu fonksiyonu en az iki argüman ile ça˘ ırmamız gerekiyor: g bol(10. 3) Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda su sonucu alırız: s g ¸ 3. yukarıdaki fonksiyonu su sekilde tanımlayabilece˘ imizi de biliyoruz: ¸ ¸ g def bol(bolen. bolunen ve hassas. fonksiyonumuza baktı˘ ımız zaman. bu parametrenin de˘ eri True varsayılacaktır. g Yani söyle bir sey yazamayız: ¸ ¸ def bol(hassas = True. parametre sıralamasında en sonda gelmesi gerekiyor. hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: print float(sonuc) if not hassas: print int(sonuc) Burada if hassas: ifadesi if hassas == True: ile e¸anlamlıdır. g g Bu arada. E˘ er üçüncü parametreyi g belirtmezsek. bol() fonksiyonunun üç adet parametre g g aldı˘ ını görüyoruz.. bolunen. Bu g tür fonksiyonlarda varsayılan de˘ erin. E˘ er varsayılan de˘ erli argümanı en sona de˘ il de ba¸a veya ortaya alırsak Python bize söyle g g g s ¸ bir hata verir: . 3.. Parametrenin de˘ eri True kabul g g edildi˘ i için de fonksiyonumuz hesaplamada hassas bir sonuç verir. Ama sonuncu parametreye varsayılan bir de˘ er atadı˘ ımız için. bolunen): . if not hassas: ise if s hassas == False ile aynı anlama gelir. hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas == True: print float(sonuc) if hassas == False: print int(sonuc) Burada bol() adlı bir fonksiyon tanımladık. E˘ er biz bu tür bir hasg g sasiyet istemezsek üçüncü parametre olan hassas‘ı False de˘ eri ile ça˘ ırıyoruz. Bu fonksiyon toplam 3 parametre alıyor: bolen. Varsayılan de˘ erli fonksiyonlar tanımlarken dikkat etmemiz gereken önemli bir kural var. False) Bu sekilde söyle bir sonuç alırız: ¸ ¸ 3 Dedi˘ imiz gibi.

ben Fırat Özgül Yazdı˘ ımız bu fonksiyona istedi˘ imiz sayıda parametre ekleyebilece˘ imizi biliyoruz. adres): . s 13. Aksi halde g Python bize hata mesajı gösterir. arg5. Örne˘ in yukarıdaki fonksiyon 6 adet parametre alıyor... varsayılan de˘erli argümandan sonra geliyor g g Dolayısıyla kural olarak.SyntaxError: non-default argument follows default argument Yani: SözdizimiHatası: varsayılan de˘ersiz argüman. arg2. E˘ er biz hem ismin hem de soyismin ekrana ¸ g dökülmesini istersek söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ def selamla(isim.5 ˙stenen Sayıda Sıralı Argüman Kullanımı I Fonksiyonları anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s def selamla(isim): print "merhaba. merhaba.. arg3. Peki ya biz kendimizi herhangi bir sayıyla sınırlamak istemezsek ne olacak? Yani mesela biz bir fonksiyon tanımlarken parametre sayısını önceden belirtmesek de istedi˘ imiz kadar argümanla fonksiyonumuzu ça˘ ırabilsek olmaz mı? Örne˘ in g g g söyle bir sey yapamaz mıyız? ¸ ¸ fonksiyon_adi(arg1. tc_kimlik. Bu parametreler böyle uzayıp gider. Simdi su kodları dikkatlice inceleyin: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. "Özgül") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ merhaba. kendisine argüman olarak verilen herhangi bir ismi.coding: utf-8 -*def birlestir(*argumanlar): a = "" for i in argumanlar: a += i + " " print a . benim adım %s!" %isim Bu fonksiyon. dog_tarihi. dog_yeri. soyisim Bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyoruz: ¸ ¸ g selamla("Fırat". mesela Ahmet’i. . soyisim. isim. varsayılan de˘ ere sahip argümanları parametre listesinin en sonuna g yerle¸tirmeye özen göstermemiz gerekiyor. benim adım Ahmet! seklinde ekrana döküyordu.. soyisim): print "merhaba. Mesela: g g g def sicile_ekle(isim. g Dolayısıyla biz bu fonksiyonu 6’dan az veya fazla sayıda argüman ile ça˘ ıramayız. ben "...) Elbette yapabiliriz. arg4.

“*arg” g g gibi özel bir yapıdan faydalanarak bu fonksiyonun sınırsız sayıda argüman ile ça˘ rılmasına g olanak tanıdık.. s Biraz önce ö˘ rendi˘ imiz “*arg” yapısını kullanarak aynı fonksiyonu söyle de yazabiliriz: g g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. 8) Fonksiyonumuz. Gelin isterseniz bir örnek daha yaparak durumu biraz daha netle¸tirelim. "Öz". g Dilerseniz bu “*arg” yapısına biraz daha yakından bakalım. Hatırlarsanız yukarıda s söyle bir fonksiyon yazmı¸tık: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. 4] carp(liste) Böylece liste içindeki bütün sayıları birbiriyle çarpabiliyorduk. "Veli". "Mersin".birlestir("Ahmet". "O˘uz". 3.coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyorduk: ¸ ¸ g liste = [2. 4. Bu fonksiyonun özelli˘ i yalnızca g tek bir parametre almasıdır.coding: utf-8 -*def carp(*liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Burada parametre sayısını kısıtlamadı˘ ımız için artık fonksiyonumuzu rahatlıkla söyle ça˘ ırag ¸ g biliriz: carp(2. 3. 5. "Ozan") g Bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ınızda söyle bir çıktı alırsınız: s g ¸ .. bu fonksiyonun tam olarak kaç adet parametre aldı˘ ını belirtmedik. 6. "Mühendis". 7. Dolayısıyla bu fonksiyonu ça˘ ırırken 1’den az veya çok sayıda g argüman kullanamıyoruz. "Mehmet". kendisine argüman olarak verilen bütün de˘ erleri birbiriyle çarpacaktır. "0533 123 45 67") Gördü˘ ünüz gibi. Simdi söyle bir sey yazdı˘ ımızı ¸ ¸ ¸ g dü¸ünün: s def fonk(*arg): print arg Bu fonksiyonu istedi˘ iniz sayıda argümanla ça˘ ırabilirsiniz: g g fonk("Ahmet". Biz bu sınırlamayı a¸mak için Python’daki listelerden yararlandık.

arg2. arg3): print arg1. isim) fonk("Ahmet". soyisim. "Mehmet". ’O˘uz’. listenin her bir ö˘ esinin tek tek fonksiyona uygulanmasını sa˘ lıyor. Mesela: g ¸ def fonk(*arg): for sira. tel. çıktımız bir demet. s g g Yukarıda söyle bir örnek verdi˘ imizi hatırlıyorsunuz: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. "Veli". "Ali") E˘ er istersek bu fonksiyonu. "Ali"] fonk(*ls) E˘ er aynı fonksiyonu su sekilde ça˘ ırırsanız hata alırsınız: g ¸ ¸ g ls = ["Ahmet".coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. ’Mehmet’. "Mehmet". soyisim)] = [sehir. vb. ’Veli’. bir dizi içindeki (bu demet s s olabilir. arg2.items(): print k print "-"*len(k) . ’Ozan’) g Gördü˘ ünüz gibi. liste olabilir. meslek.(’Ahmet’. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. "Mehmet". isim in enumerate(arg): print "%s --> %s" %(sira.) bütün ö˘ eleri tek tek fonksiyona uygular. "O˘uz". Fonksiyon çıktısını bu sekilde elde edece˘ inizi bildikten g ¸ g sonra bu çıktıyı istedi˘ iniz sekilde biçimlendirebilirsiniz. Bu dedi˘ imiz seyi daha iyi g g ¸ anlayabilmek için söyle bir örnek verelim: ¸ def fonk(arg1. tel. "Ali"] fonk(ls) Burada “*” i¸areti. arg3 Bu basit fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g fonk("Ahmet". "Ozan") g Bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ 0 1 2 3 4 --> --> --> --> --> Ahmet Mehmet Veli O˘uz g Ozan Python’daki bu “*” i¸areti özel görevi olan bir araçtır. "Mehmet". sehir. v in kayit. “*” i¸aretini de kullanarak su sekilde de ça˘ ırabiliriz: g s ¸ ¸ g ls = ["Ahmet". adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. Bu i¸aret. meslek.

. tel. soyisim.. sehir. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey de g g ¸ i¸te biraz önce ö˘ rendi˘ imiz “*” i¸aretidir. "¸arkıcı". sehir. "Kunek". S "0322 123 45 67". meslek. S "0322 123 45 67". "Baraj Yolu"] kayit_ekle(*isimler) Normalde kayit_ekle() fonksiyonu 6 argüman alıyor. soyisim)] = [sehir. "¸arkıcı". "Kunek". tel. "Baraj Yolu") Biraz önce ö˘ rendi˘ imiz bilgiyi kullanarak aynı fonksiyonu su sekilde de yazabiliriz: g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. soyisim)] = [sehir. "Adana". adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. v in kayit. s g g Hatta bunun için daha önce söyle bir kod da yazmı¸tık: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. isimler listesini olu¸turan ö˘ eleri kullanıcıdan da alabilece˘ imizi biliyoruz. soyisim. meslek. Biz burada bütün bu argümanları içeren bir listenin bütün ö˘ elerini tek tek fonksiyona uyguluyoruz. v in kayit.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isi soy seh mes = = = = raw_input("isim: ") raw_input("soyisim: ") raw_input("¸ehir: ") s raw_input("meslek: ") . "Adana". adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. meslek. tel. tel. meslek.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isimler = ["Orçun". s g g s Yukarıdaki örnekte.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k.for i in v: print i kayit_ekle("Orçun". adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k.

seh. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. Bu s s da kullanıcıya soraca˘ ımız soruları tutuyor. g Bildi˘ iniz gibi isimli argümanlar. soy. Bu liste. Daha sonra ise raw_input() fonksiyonunu bir for g döngüsü içine sokarak. istedi˘ imiz sayıda isimsiz argümanı nasıl vereg bilece˘ imizi ö˘ renmi¸tik. soyisim. Bu bölümde ise istedi˘ imiz sayıda isimli argüman verme konusunu g g s g inceleyece˘ iz. Son olarak da bu ls listesindeki bütün ö˘ eleri tek tek kayit_ekle() adlı fonksiyona g uyguluyoruz. Ardından da sorular adlı ba¸ka bir liste olu¸turduk. "adr: "] for i in sorular: ls.append(raw_input(i)) kayit_ekle(*ls) Burada önce ls adlı bo¸ bir liste olu¸turduk. adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. "soyisim: ". adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. kullanıcıya sordu˘ umuz bütün soruların cevabını tek tek ls adlı listeye g ekliyoruz.6 ˙stenen Sayıda ˙simli Argüman Kullanımı I I Bir önceki bölümde fonksiyonları kullanarak. soyisim. "¸ehir: ". meslek.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i ls = [] sorular = ["isim: ". biraz önce ö˘ rendi˘ imiz bilgileri kullanarak bu kodları su sekilde de kısaltabiliriz: g g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. kullanıcıdan raw_input() fonksiyonu s s yardımıyla alınan cevapları tutacak. tel. Örne˘ in su fonksiyonda isimli argümanlar kullanılmı¸tır: g ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. bir isimle birlikte kullanılan argüg s g manlardır. v in kayit. "tel: ". 13. adr) E˘ er istersek. soyisim)] = [sehir. telefon): defter = {} defter["isim"] = isim . sehir.tel = raw_input("telefon: ") adr = raw_input("adres: ") kayit_ekle(isi. tel. s "meslek: ". meslek.coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. tel. mes.

v)) Burada defter sözlü˘ ünün items() metodunu kullanarak. telefon="02122121212") Burada öncelikle defter adlı bir sözlük tanımladık. g s Daha sonra gelen satırda söyle bir kod görüyoruz: ¸ for k.. soyisim ve telefon ö˘ elerine kar¸ılık gelen g g s de˘ erler. Yazdı˘ ımız kodlara g göre defter adlı sözlük içinde isim. Bunlar karakter dizileri içine sekme g s g (TAB) eklemek için kullanılan kaçı¸ dizileridir. ’˙stanbul’) I (’telefon’. s Bu fonksiyona göre. v in defter. for k. v in defter.com’) (’cep’. v)) kodu yardımıyla yaptı˘ ımız sey. g Daha sonra bu defter adlı sözlük içinde yer alacak alanları belirliyoruz. Alt satırdaki print("%s\t:\t%s" %(k. “v” harfi ise ikinci ö˘ elerini temsil s g g ediyor. telefon. sözlük içindeki “anahtar” ve “de˘ er” g g çiftlerini birer demet halinde alıyoruz. ’05994443322’) (’isim’. “k” ve g ¸ “v” ile temsil edilen ö˘ eleri biraz biçimlendirerek ekrana basmaktan ibaret.defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for k. soyisim="Özgül".items(): print("%s\t:\t%s" %(k.keys(): defter[i] = arglar[i] . soyisim ve telefon olmak üzere üç farklı alan bulunacak. Bu satır içinde g gördü˘ ümüz “\t” harflerinin ne i¸e yaradı˘ ını biliyoruz. Burada “k” harfi. v in defter. **arglar): defter = {} defter["isim"] = isim defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for i in arglar. Adres bilgilerini bu sözlük içine kaydece˘ iz. Fonksiyon parametresi olarak belirledi˘ imiz isim. “isim”. ’firatozgul@frtzgl. demetlerin ilk ö˘ elerini.items() satırı ile bu demetlerdeki ö˘ elere tek tek g eri¸ebiliyoruz.items(): print ogeler (’soyisim’. E˘ er yukarıdaki kodu söyle yazacak olursanız neler olup g ¸ bitti˘ i biraz daha netle¸ecektir: g s for ogeler in defter. “soyisim” ve “telefon” alanlarını doldurarak fonksiyonu çalı¸ır hale s getirebiliyoruz.. ’Özgül’) (’adres’. Simdi yukarıdaki fonksiyona söyle bir ekleme yapalım: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ’Fırat’) Gördü˘ ünüz gibi. yukarıdaki kod bize defter adlı sözlü˘ ün “anahtar” ve “de˘ er” çiflerini içeren g g g birer demet veriyor.items(): print("%s\t:\t%s" %(k. ’02122121212’) (’eposta’. v)) adres_defteri(isim="Fırat".coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. defter adlı sözlükteki ilgili alanlara yerle¸tirilecek. soyisim.

adres="˙stanbul". v in defter. telefon. isim print "soyisim:\n\t". sözlüklerin bütün özelliklerine de do˘ al olarak sahipg g tir. I ’eposta’: ’firatozgul@frtzgl. I cep="05994443322") Burada yaptı˘ ımız eklemeler sayesinde adres_defteri() adlı fonksiyona isim. soyisim="Özgül". **arglar): print "isim:\n\t". Sözlükler konusunu s g ¸ anlatırken sözlüklere nasıl ö˘ e ekleyebilece˘ imizi anlattı˘ ımızı hatırlıyorsunuz: g g g . Yukarıdaki kodları su sekilde yazarak. eposta="firatozgul@frtzgl. eposta="firatozgul@frtzgl. soyisim. soyisim ve g telefon parametrelerini yerle¸tirdikten sonra istedi˘ imiz sayıda ba¸ka isimli argümanlar da bes g s lirtebiliyoruz. telefon="02122121212".com’.com".keys(): defter[i] = arglar[i] Bu kodlar yardımıyla arglar adlı sözlü˘ ün ö˘ elerini defter adlı sözlü˘ e ekliyoruz. telefon="02122121212". arglar parametresi bize bir sözlük veriyor. soyisim="Özgül". arglar adres_defteri(isim="Fırat".items(): print "%s\t:\t%s" %(k. Dolayısıyla söyle bir kod yazmamız g ¸ mümkün olabiliyor: for i in arglar.for k. soyisim print "telefon:\n\t".coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. arka planda neler olup bitti˘ ini daha açık bir sekilde ¸ ¸ g ¸ görebiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. Bu yapının g g g kafanızı karı¸tırmasına izin vermeyin. adres="˙stanbul". telefon print "öteki argümanlar:\n\t". Burada **arglar parametresinin bir sözlük (dictionary) oldu˘ una özellikle dikkat g edin. Aslında yaptı˘ ımız sey çok basit. v) adres_defteri(isim="Fırat". Bu parametre bir sözlük oldu˘ u için.com". I cep="05994443322") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda suna benzer bir çıktı alaca˘ ız: s g ¸ g isim: Fırat soyisim: Özgül telefon: 02122121212 öteki argümanlar: {’adres’: ’˙stanbul’. ’cep’: ’05994443322’} Gördü˘ ünüz gibi.

telefon.com". Dedi˘ im gibi. v) sozluk = {"eposta": "firatozgul@frtzgl. Dedi˘ im gibi. .items(): print "%s\t:\t%s" %(k. **sozluk) Burada sözlü˘ ü önceden tanımladı˘ ımıza ve bunu fonksiyonu ça˘ ırırken do˘ rudan argüman g g g g olarak ekledi˘ imize dikkat edin. g s Gördü˘ ünüz gibi. Ayrıca sozluk argümanını fonksiyona yazarken yine çift yıldızlı g yapıyı kullanmayı da unutmuyoruz. adres..coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim.com ve 05994443322 ö˘ elerine kar¸ılık geliyor. arglar[i] dedi˘ imiz sey ise ˙stang ¸ g g ¸ I bul.keys(): defter[i] = arglar[i] for k. telefon="02122121212".7 Gömülü Fonksiyonlar (Built-in Functions) Python’da en büyük nimetlerden biri de bu dilin yapısında bulunan gömülü fonksiyonlardır (built-in functions). firatozgul@frtzgl. I "cep": "05994443322"} adres_defteri(isim="Fırat". bu parametreler bir sözlük oldu˘ u için yukarıdaki g g örne˘ i su sekilde de yazabilirsiniz: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. elbise ve gömlek adlı ö˘ eler ekliyoruz. v in defter.sozluk = {} sozluk["ayakkabı"] = 2 sozluk["elbise"] = 1 sozluk["gömlek"] = 4 Bu örnekte sozluk adlı sözlü˘ e ayakkabı. soyisim="Özgül".keys().com" defter["cep"] = "05994443322" defter[i] dedi˘ imiz sey... satırıyla yaptı˘ ımız seyden farklı de˘ ildir. 1 ve 4 olarak ayarlıyoruz. Söyle dü¸ünün: g ¸ g ¸ s defter = {} defter["adres"] = "˙stanbul" I defter["eposta"] = "firatozgul@frtzgl. 13. yukarıdaki örnek for i in g g arglar. bir fonksiyonun gömülü olması ne anlama gelir? “gömülü” demek. "adres": "˙stanbul". çift yıldızlı parametreler fonksiyonlara istedi˘ imiz sayıda isimli argüman ekg g leme imkanı tanıyor bize. eposta ve cep ö˘ elerine. Bu ö˘ elerin g g g de˘ erini sırasıyla 2. Peki. **arglar): defter = {} defter["isim"] = isim defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for i in arglar. soyisim..

gömülü fonksiyonlar oldukça hızlı ve verimlidir. ˙ ¸ Istedi˘ inizde veya bu fonksiyg onlar lazım oldu˘ unda do˘ rudan kullanabilirsiniz bu fonksiyonları. Yeri ve zamanı geldi˘ inde “modül” ve “içe aktarmak” kavrams g larından söz edece˘ iz. Çünkü bu fonksiyonlar Python geli¸tiricileri tarafından özel olarak optimize edilmi¸tir. bu fonksiyonu g g içeren modülü öncelikle içe aktarmamız (import) gerekir. Mesela s s s len(). bizim kendi yazdı˘ ımız fonksiyonlar arasında tam olarak ne fark g vardır? Bir defa. Bunun yerine halis s s hazırda tanımlanıp dilin içine gömülmü¸ olan bin() fonksiyonunu kullanabilirsiniz. s s ˙ Ikincisi (ve belki de en önemlisi).html adresinden eri¸ebilirsiniz. kullanılmaya hazır bir sekilde bekler. Bu fonksiyon Python’un içinde.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". Mesela daha önce ö˘ rendi˘ imiz ve sık sık kullandı˘ ımız g g g range() fonksiyonu gömülü bir fonksiyondur. gömülü fonksiyonlarla. Bir program yazarken. Bu fonksiyonun i¸levini yerine getirebilmesi için tanımlanmasına gerek ¸ s yoktur. g 13. Python programlama dilinin içinde yer alan. Kendi yazdı˘ ımız fonksiyonları kullanabilmek için. Sonuç olarak bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ımızda 5 çıktısını aldık. Yani bu fonksiyonları kullanabilmek için özel bir sey yapmanıza gerek yoktur. ˙ g Isterseniz global‘in ne oldu˘ unu anlatmaya g çalı¸mak yerine do˘ rudan bir örnekle i¸e ba¸layalım. Ama bizim tanımladı˘ ımız g g g fonksiyonlar böyle de˘ ildir. Python’daki gömülü fonksiyonların listesine http://docs. enumerate() ve sum() fonksiyonları da birer gömülü fonksiyondur. Simdi söyle bir sey yazarak bu a g gs ¸ ¸ ¸ de˘ i¸kenine ula¸maya çalı¸alım: gs s s #!/usr/bin/env python # -*.8 global Deyimi Bu bölümde global adlı bir deyimden söz edece˘ iz. fonksiyon içinde a adlı bir de˘ i¸kenimiz var. g s g Gördü˘ ünüz gibi. Python geli¸tiricileri bu fonksiyonu tanımlamı¸ ve dilin içine “gömmü¸lerdir”.org/library/functions. Yani gömülü fonksiyonlar. a g . özel bir i¸levi yerine getirmeniz gerekti˘ inde s s g yukarıdaki adresi mutlaka kontrol edin.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() Burada her zamanki gibi fonk() adlı bir fonksiyon tanımladık ve daha sonra bu fonksiyonu ça˘ ırdık. Peki. Su son söyledi˘ im seyin kafanızı ¸ g ¸ karı¸tırmasına izin vermeyin. Diyelim ki söyle bir sey yazdık: s g s s ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. hazır fonksiyonlardır.python. Bakın bakalım sizden önce birisi tekerle˘ i zaten icat g etmi¸ mi? Örne˘ in tamsayıları (integer) ikili sayılara (binary) çevirmeniz gerekiyorsa. bu fonksiyonlar her an hazır ve nazırdır. Yukarıdaki s adreste bunun gibi onlarca gömülü fonksiyon göreceksiniz.“Python’un içinde yer alan” demektir. oturup s g bu i¸lemi yapan bir fonksiyon tanımlamaya çalı¸manız bo¸ bir çaba olur.

Bu alanın dı¸ına çıkıldı˘ ında a de˘ i¸keninin s g gs herhangi bir geçerlili˘ i yoktur. a g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda ise söyle bir çıktı alırız: s g ¸ 5 a’nın de˘eri: 10 g Buradaki ilk 5 sayısı fonksiyon içindeki a‘nın de˘ erini gösteriyor.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". Buna göre yukarıdaki fonk() adlı fonksiyon def fonk(): ifadesiyle g s ba¸lıyor. biz fonksiyon gs s içindeki a de˘ i¸kenine fonksiyon dı¸ından da eri¸emez miyiz? Elbette eri¸ebiliriz. Peki. Halbuki biz fonk() adlı fonksiyon gs g içinde bu a de˘ i¸kenini tanımlamı¸tık. a de˘ i¸kenini fonksiyon dı¸ında s g g gs s da kullanabilmek için bu de˘ i¸keni dı¸arıda tekrar tanımlamamız gerekiyor. de˘ il mi? O halde neden Python a de˘ i¸kenini bulags s g gs madı˘ ından yakınıyor? Hatırlarsanız bu bölümün en ba¸ında. Dilerseniz yukarıda ilk verdi˘ imiz örnek g üzerinden giderek bu global deyimini anlamaya çalı¸alım: s #!/usr/bin/env python # -*. in <module> print a NameError: name ’a’ is not defined Bu hata mesajı bize a diye bir de˘ i¸ken olmadı˘ ını söylüyor.. Simdi ¸ g g ¸ bu kodlara söyle bir ekleme yapalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Alt satırdaki 10 de˘ eri ise g g a‘nın fonksiyon sınırları dı¸ındaki de˘ erini. Bu fonksiyonun etkisi bu alanla sınırlıdır. a g Kodları bu sekilde yazdı˘ ımızda Python’un bize bir hata mesajı gösterece˘ ini biliyoruz. Yani mesela yukarıdaki fonksiyon içinde tanımladı˘ ımız a de˘ i¸keni g gs yalnızca bu fonksiyon sınırları dâhilinde geçerlidir.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() a = 10 print "a’nın de˘eri: ".py". O yüzden Python yukarıdaki gibi bir kod yazdı˘ ımızda a g g de˘ i¸kenini bulamayacaktır. Herhangi bir fonksiyon içinde tanımlanan her sey o fonksiy¸ onun isim alanıyla sınırlıdır. Ama bunun gs s s s için global adlı bir deyimden yararlanmamız gerekir.Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir hata alırız: s g ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. Python’da buna s isim alanı (namespace) adı verilir.coding: utf-8 -*- . print a ifadesiyle bitiyor. ˙ gs Isterseniz bu durumu daha iyi anlayabilmek için yukarıdaki örne˘ i g söyle de˘ i¸tirelim: ¸ gs #!/usr/bin/env python # -*. line 7. bir fonksiyonun sınırlarının ne g s oldu˘ undan söz etmi¸tik.. Gördü˘ ünüz gibi.

Burada öncelikle bir a de˘ i¸keni tanımladık. Ardından fonk() adlı gs gs g bir fonksiyon olu¸turduk. Bu fonksiyon içinde de˘ eri 5 olan bir a de˘ i¸keni daha tanımladık.coding: utf-8 -*a = 10 def fonk(): global a a = 5 return a . s g gs Fonksiyon dı¸ında ise. fonk() g print "a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: ". a s g Buradaki return deyimine takılmayın biraz sonra bunun tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını görece˘ iz. s Simdi söyle bir sey yazdı˘ ımızı dü¸ünün: ¸ ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. a g Burada yaptı˘ ımız sey... Bunlardan ilki fonksiyon içindeki a de˘ i¸keninin s gs de˘ erini gösteriyor. ˙ g Ikincisi ise fonksiyon dı¸ındaki a de˘ i¸keninin de˘ erini. Bu g s g g kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alıyoruz: s g ¸ 5 a’nın de˘eri: g 5 Gördü˘ ünüz gibi.. Python’daki s gs g “isim alanı” kavramı sayesinde bu iki de˘ i¸kenin de˘ eri birbirine karı¸mıyor. yani fonksiyonun kendi sınırları dı¸ında da geçerli bir de˘ er oldu˘ unu söylüyor.def fonk(): global a a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". Bu ifade fonksiyon içindeki a adlı de˘ i¸kenin “global” ¸ gs oldu˘ unu. iki adet çıktı veriyoruz. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 10. Ama bir de su gs g s ¸ kodlara bakın: #!/usr/bin/env python # -*.. Yani bu kodları s gs g çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ a’nın fonksiyon içindeki de˘eri 5 g a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: s g 10 Burada fonksiyon içinde ve dı¸ında aynı adda iki de˘ i¸ken tanımlamamıza ra˘ men. fonksiyonu tanımladıktan sonra fonksiyon gövdesinin ilk satırına g ¸ global a diye bir sey eklemekten ibaret. global deyimi bir fonksiyon içindeki de˘ erlere fonksiyon dı¸ından da erg g s i¸memize yardımcı oluyor. s g g Biz yalnızca yukarıdaki kodların çıktısına odaklanalım.coding: utf-8 -*a = 10 def fonk(): a = 5 return a print "a’nın fonksiyon içindeki de˘eri".

Siz programın bir yerine bir de˘ i¸ken tanımlamaya çalı¸ırken.9 return Deyimi Hatırlarsanız bir önceki bölümde söyle bir fonksiyon tanımlamı¸tık: ¸ s def fonk(): a = 5 return a Dikkat ederseniz burada return diye bir sey kullandık. Yani Python’daki bütün fonksiyonlar bir s g de˘ er döndürür. Bunu su sekilde test edebiliriz: g ¸ ¸ print fonk() .” veya “Bu g s g fonksiyon bir karakter dizisi döndürür. Peki bu ne demek? Açıklayalım: Python’da her fonksiyonun bir “dönü¸ de˘ eri” vardır. print g g ¸ gs deyimini kullanarak bunu ekrana bastırmaktan ibaret. Bu defa çıktımız söyle oldu: ¸ a’nın fonksiyon içindeki de˘eri 5 g a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: s g 5 Gördü˘ ünüz gibi. 13. fonksiyonlar bir de˘ er döndürüyor da ne oluyor? s g g Yani bir fonksiyonun herhangi bir de˘ er döndürmesinin kime ne faydası var? ˙ g Isterseniz bunu daha iyi anlayabilmek için yukarıdaki örne˘ i bir de söyle yazalım: g ¸ def fonk(): a = 5 print a Burada herhangi bir de˘ er döndürmüyoruz.print "a’nın fonksiyon içindeki de˘eri". global deyimi fonksiyon dı¸ındaki a de˘ i¸kenini sildi. global deyiminin sakıncaları faydalarından çoktur. Buna göre yukarıdaki fonksiyon a de˘ i¸kenini gs “döndürüyor”. ¸ döndürmek. fonksiyongs gs g umuzun dönü¸ de˘ eri bir tamsayıdır. O yüzs den yazdı˘ ınız programlarda global deyiminden mümkün oldu˘ unca uzak durmanızda fayda g g var. g g gs s ba¸ka bir geli¸tirici bir fonksiyon içinde global deyimini kullanarak fonksiyon dı¸ındaki aynı adlı s s s de˘ i¸kenlerin de˘ erini birbirine katmı¸ olabilir. Bu arada sunu da belirtelim: Her ne ¸ kadar biz bir fonksiyonda açık açık bir de˘ er döndürmesek de o fonksiyon otomatik olarak bir g de˘ er döndürecektir. Simdi bu noktada g s gs ¸ kendimize su soruyu sormamız lazım: Acaba bizim istedi˘ imiz sey bu mu? Özellikle üzerinde ¸ g ¸ birkaç farklı ki¸inin çalı¸tı˘ ı büyük projelerde böyle bir özellik ne tür sorunlara yol açabilir? s s g Üzerinde pek çok farklı ki¸inin çalı¸tı˘ ı büyük projelerde global deyiminin büyük sıkıntılar s s g do˘ urabilece˘ i apaçık ortada.. Peki. Burada “döndürmek”ten kastımız bir i¸lemin sonucu olarak ortaya çıkan g s de˘ eri vermektir. Örne˘ in yukarıdaki s g g g fonksiyon a adlı de˘ i¸keni döndürüyor ve bu a de˘ i¸keni bir tamsayı oldu˘ u için.” dedi˘ imiz zaman kastetti˘ imiz sey. fonk() g print "a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: ". ˙ste bu tür sıkıntılardan ötürü. a s g Burada bir önceki kodlara ilave olarak global a satırını yazdık.. Herhangi bir de˘ er döndürmedi˘ imiz fonksiyonlar otomatik olarak None g g g diye bir de˘ er döndürür. Yaptı˘ ımız sey bir a de˘ i¸keni belirleyip. Mesela. bu fonksiyonun g g ¸ i¸letilmesi sonucu ortaya çıkan de˘ erin bir karakter dizisi oldu˘ udur. Bu kelime Türkçe’de “vermek. her ne kadar gs g s I¸ faydalı bir araçmı¸ gibi görünse de. “Bu fonksiyonun dönü¸ de˘ eri bir karakter dizisidir. iade etmek” gibi anlamlara gelir.

return deyimi ise herhangi bir de˘ erin döndürülmesinden sorumg g ludur. i¸ler hiç de istedi˘ imiz gibi gitmedi. s g Bir defa sunu anlamamız lazım: print ve return aynı seyler de˘ ildir. Bunu anlayabilmek s s için söyle bir örnek verelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. bir fonksiyondan herhangi bir de˘ er döndürmedi˘ imizde g g g otomatik olarak None de˘ eri döndürüldü˘ ü için çıktıda bu de˘ eri görüyoruz.coding: utf-8 -*def ekrana_bas(): a = 5 print a print "a de˘i¸keninin de˘eri: %s" %ekrana_bas() g s g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ 5 a de˘i¸keninin de˘eri: None g s g Görüyorsunuz. print deyimi bir mesajın ¸ ¸ g ekrana basılmasını sa˘ lar.. fonksiyonu hem g g ekranda bir mesaj göstermek için hem de ba¸ka i¸ler için kullanabilirsiniz. Siz bir fonksiyondan bir de˘ er döndürdükten sonra o de˘ erle ne yapaca˘ ınız tamag g g men size kalmı¸. Ama e˘ er o de˘ eri ekrana basmak yerine döndürmeyi tercih ederseniz. g Daha önce de dedi˘ imiz gibi. ancak None de˘ erini göremeyece˘ iz.Fonksiyonu bu sekilde ça˘ ırdı˘ ımızda söyle bir çıktı aldı˘ ımızı göreceksiniz: ¸ g g ¸ g 5 None ˙ste burada gördü˘ ümüz None de˘ eri. Ama e˘ er yukarıg g g g daki fonksiyonu su sekilde tanımlasaydık i¸imiz daha kolay olurdu: ¸ ¸ s . Bu fonksiyondan çıktı alabilmek için fonksiyonu söyle ¸ ça˘ ırmamız gerekir: g print fonk() “Peki. bu fonksiyonda herhangi bir “print” i¸lemi yapmıyor olmamızdır. Simdi gs g g g ¸ su fonksiyona bakalım: ¸ def fonk(): a = 5 return a fonk() Burada ise ekranda herhangi bir çıktı göremeyiz.. fonk() adlı fonksiyonumuzun otomatik olarak I¸ g g döndürdü˘ ü de˘ erdir. Halbuki biz a de˘ i¸keninin de˘ eri: 5 gibi s g gs g bir çıktı alaca˘ ımızı zannediyorduk. bütün bu anlattıkların ne i¸e yarar?” diye sordu˘ unuzu duyar gibiyim. Çünkü tanımladı˘ ınız bu fonksiyonun tek görevi bir de˘ eri ekrana basmak olacakg g tır. Bunun nedeni. Yukarıdaki fonksiyonu print olmadan da ça˘ ırabilece˘ imizi biliyorsunuz: g g g g fonk() Bu defa a de˘ i¸keninin de˘ eri ekrana dökülecek. s gs Yani ekrana herhangi bir çıktı vermiyoruz. Biz burada sadece a de˘ i¸kenini döndürmekle yetiniyoruz. E˘ er tanımladı˘ ınız bir fonksiyonda bir de˘ er döndürmek yerine o de˘ eri s g g g g ekrana basarsanız (yani print deyimini kullanırsanız) fonksiyonun i¸levini bir bakıma kısıtlamı¸ s s olursunuz.

O zaman ne demek istedi˘ imi gayet net bir biçimde anlayacaksınız. ˙ s s Isterseniz o deyimi tekrar hatırlayalım. g 13. ˙ g g g s Isterseniz bu fonksiyonu bir de return yerine print ile tanımlamayı deneyin. bu defa istedi˘ imiz çıktıyı aldık. bu döndürdümüz de˘ erle istedi˘ imiz i¸lemi yapabiliyoruz.coding: utf-8 -*def deneme(): liste = [] while True: a = raw_input("Giriniz: ") if a == "0": pass else: liste. Bir de su örne˘ e bakın: g g ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.#!/usr/bin/env python # -*. a¸mak” gibi anlamlara gelir.10 Fonksiyonlarda pass Deyimi Hatırlarsanız hata yakalama konusunu i¸lerken pass adlı bir deyimden söz etmi¸tik. bu ne demek? s g Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Daha sonra fonksiyonu ça˘ ırırken.coding: utf-8 -*def sayi_isle(): sor = input("bir sayı girin: ") return sor sayi = sayi_isle() print "girdi˘iniz sayı: %s" %sayi g if sayi % 2 == 0: print "girdi˘iniz sayı çifttir" g else: print "girdi˘iniz sayı tektir" g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" %sayi ** 2 g print "girdi˘iniz sayının küpü: %s" %sayi ** 3 g Burada sayi_isle() adlı fonksiyonda kullanıcıya bir sayı sorup bu sayıyı döndürüyoruz. Peki.append(a) . Python’da ise bu deyim hers hangi bir i¸lem yapmadan geçece˘ imiz durumlarda kullanılır.coding: utf-8 -*def ekrana_bas(): a = 5 return a print "a de˘i¸keninin de˘eri: %s" %ekrana_bas() g s g Gördü˘ ünüz gibi. “Pass” kelimesi Türkçe’de “geçmek.

print liste deneme() Burada gördü˘ ümüz gibi. pass deyiminin bu görevlerini daha önce ö˘ renmi¸tik. ¸ Dedi˘ imiz gibi. start]) -> value Returns the sum of a sequence of numbers (NOT strings) plus the value of parameter ’start’ (which defaults to 0). pass deyimini yukarıdaki g g s durumlar dı¸ında bir de söyle bir durumda kullanabilirsiniz: Diyelim ki bir program yazıyors ¸ sunuz. belgelendirme dizisini fonksiyon tanımının hemen ardından getiriyoruz. kod bir kez yazılır. e˘ er s g g gövdeyi bo¸ bırakırsanız programınız çalı¸maz. g g g g Python hiçbir sey yapmadan bu satırı atlayacaktır. Bir fonksiyona ait belgelendirme dizisine eri¸mek için su yöntemi kullanıyoruz: s ¸ Mesela sum() fonksiyonunun belgelendirme dizisine ula¸alım: s >>> print sum. yukarıda gösterdi˘ imiz gibi s s g fonksiyonu tanımlayıp gövde kısmına da bir pass deyimi yerle¸tirebilirsiniz. ˙ste böyle s I¸ bir durumda pass deyimi imdadınıza yeti¸ir. e˘ er kullanıcı 0 de˘ erini girerse. bu de˘ er listeye eklenmeyecek. yazdıkları kodların daha kolay s anla¸ılmasını sa˘ lamak için bazı yardımcı araçlardan da faydalanır. Hiçbir s i¸e yaramaz.__doc__ sum(sequence[. Program yazarları. Bu deyimi kullanarak söyle bir sey yazabilirsiniz: s ¸ ¸ def bir_fonksiyon(): pass Fonksiyon tanımlarken fonksiyon gövdesini bo¸ bırakamazsınız. g g 13. Daha sonra gövde s kısmına ne yazaca˘ ınıza karar verdi˘ inizde bu pass deyimini silebilirsiniz. Belg gelendirme dizilerinde üç tırnak kullanmak adettendir.11 Fonksiyonların Belgelendirilmesi Her zaman söyledi˘ imiz gibi. E˘ er program içinde sadece g g s g fonksiyonun ismini yazıp bırakırsanız programınız çalı¸ma sırasında hata verecektir. returns start. Program yazarken. Çünkü dedi˘ imiz gibi.""" s pass Gördü˘ ünüz gibi. Mesela önceki derslerims g izde gördü˘ ümüz yorum (comment) kavramı bu yardımcı araçlardan biridir. When the sequence is empty. Böyle bir durumda. Fonksiyonun isminin ne olaca˘ ına karar g verdiniz. ˙ste pass buna benzer durumlarda. Bu programda bir fonksiyon tanımlayacaksınız. . Dilerseniz hemen bununla ilgili küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*. ama fonksiyon içeri˘ ini nasıl yazaca˘ ınızı dü¸ünmediniz. bin kez okunur.. okunaklılı˘ ı artırmak için kullanabilece˘ i bir ba¸ka yardımcı araç da g g s belgelendirme dizileridir (docstring). Bu yüzden yazdı˘ ınız kodların g g anla¸ılır olması her seyden önemlidir.coding: utf-8 -*def fonk(): """bo¸ bir fonksiyondur. g Python programcılarının.. yazdı˘ ınız kodların i¸levinin yanısıra s ¸ g s anla¸ılır olmasına da dikkat etmeniz gerekir. “hiçbir ¸ I¸ sey yapmadan yola devam et!” anlamı katar kodlarımıza.

Artık yeni ve çok önemli bir konu olan s “Modüllere” ba¸layabiliriz.... yazdı˘ ımız kodları okuyanlar.""" s .. s g Yukarıdaki kodlarda yer alan belgelendirme dizisini ekrana basmak için kodlarınıza söyle bir ¸ satır eklemelisiniz: print not_ortalamasi_hesapla. Hiçbir s i¸e yaramaz.""" deneme = 0 toplam = [] while deneme < ogrenci_sayisi: deneme += 1 toplam... pass Simdi de fonksiyonumuzun belgelendirme dizisine ula¸alım: ¸ s >>> print fonk..__doc__ Bu arada. yazdı˘ ınız belgelendirme dizilerinin de Python’un girintileme kurallarına uygun olg ması gerekti˘ ine dikkat edin. s Gelin isterseniz biraz daha anlamlı bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*.__doc__ bo¸ bir fonksiyondur.. Belgelendirme dizileri özellikle yazdı˘ ımız kodları okuyan ba¸kaları için g g s kıymetlidir. belgelendirme dizileri bize yazdı˘ ımız bir fonksiyonun ne i¸e yaradı˘ ını ang g s g latma imkanı sa˘ lıyor." % deneme g print ("Bu ö˘rencilerin not ortalaması: %s" g %(sum(toplam)/deneme)) not_ortalamasi_hesapla() Gördü˘ ünüz gibi. Bu fonksiyonun aldı˘ı tek argüman g kullanıcıya kaç kez not bilgisi sorulaca˘ını g gösterir. Hiçbir s .Kendi yazdı˘ ımız fonksiyonların belgelendirme dizilerine de aynı sekilde ula¸abiliriz.. Belgelendirme dizileri sayesinde.coding: utf-8 -*def not_ortalamasi_hesapla(ogrenci_sayisi=5): """Not ortalaması hesaplayan bir fonksiyon. Ama tabii ki önce bölüm sorularımız. yazdı˘ ımız seyin g g ¸ ne i¸e yaradı˘ ı hakkında fikir sahibi olacaktır. ö˘rencinin notu: " g % deneme))) print "Toplam %s ö˘renci var. i¸e yaramaz. Önce g ¸ s fonksiyonumuzu tanımlayalım: >>> def fonk(): .. g Böylece fonksiyonlar konusunu tamamlamı¸ olduk.append(int(raw_input("%s.. s . """bo¸ bir fonksiyondur..

13.12 Bölüm Soruları
1. Esasında siz, bu bölümde inceledi˘ imiz fonksiyon konusuna hiç de yabancı sayılmazsınız. g Bu bölüme gelinceye kadar pek çok fonksiyon ö˘ renmi¸tik. Mesela daha önceki derslerimizden g s hangi fonksiyonları hatırlıyorsunuz? 2. Python’daki sum() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸i yapan bir fonksiyon yazın. Yazdı˘ ınız fonksiyon g s g bir liste içindeki sayıların toplamını verebilmeli. 3. Kullanıcıya isim soran bir program yazın. Bu program kullanıcının ismini ekrana dökebilmeli. Ancak e˘ er kullanıcının girdi˘ i isim 5 karakterden uzunsa, 5 karakterden uzun olan g g kısım ekrana basılmamalı, onun yerine ”...” i¸areti gösterilmelidir. Örne˘ in kullanıcıdan alınan s g isim Abdullah ise programınız “Abdul...” çıktısını vermeli. 4. Bir önceki soruda yazdı˘ ınız programda kullanıcı, içinde Türkçe karakterler bulunan bir isim g girdi˘ inde programınızda nasıl bir durum ortaya çıkıyor? Örne˘ in programınız “I¸ıl” ismine g g s nasıl bir tepki veriyor? Sizce bunun sebebi nedir? 5. Yukarıdaki fonksiyonlarla ilgili söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek()

Bu kodlara söyle bir baktı˘ ınızda, aslında bu kodları su sekilde de yazabilece˘ imizi farket¸ g ¸ ¸ g mi¸sinizdir: s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g else: print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g

Bu kodları böyle de˘ il de fonksiyon içinde yazmamızın sizce ne gibi avantajları vardır? g 6. Argüman ile parametre arasındaki farkı açıklayın. 7. Standart bir kurulum beti˘ ini taklit eden bir program yazın. Örne˘ in programınız su a¸ag g ¸ s maları gerçekle¸tirebilmeli: s • Kullanıcıya, “Kuruluma ho¸geldiniz!” mesajı göstermeli, s

• Kullanıcıya bir lisans anla¸ması sunmalı ve bu anla¸manın sartlarını kabul edip etmedi˘ ini s s ¸ g sormalı, • E˘ er kullanıcı lisans anla¸masının sartlarını kabul ederse kuruluma devam etmeli, aksi g s ¸ halde kurulumdan çıkmalı, • Kullanıcıya, “standart paket”, “minimum kurulum” ve “özel kurulum” olmak üzere üç farklı kurulum seçene˘ i sunmalı, g • Kullanıcının seçimine göre, programda kurulu gelecek özelliklerin bazılarını etkinle¸tirmeli s veya devre dı¸ı bırakmalı, s • Programın sistem üzerinde hangi dizine kurulaca˘ ını kullanıcıya sorabilmeli, g • Kurulumdan hemen önce, programın hangi özelliklerle kurulmak üzere oldu˘ unu kulg lanıcıya son kez bildirmeli ve bu a¸amada kullanıcıya kurulumdan vazgeçme veya kus rulum özelliklerini de˘ i¸tirme imkanı vermeli, gs • E˘ er kullanıcı kurulum özelliklerini de˘ i¸tirmek isterse önceki a¸amaya geri dönebilmeli, g gs s • E˘ er kullanıcı, seçti˘ i özelliklerle kurulumu gerçekle¸tirmek isterse program kullanıcının g g s belirledi˘ i sekilde sisteme kurulabilmeli, g ¸ • Son olarak kullanıcıya kurulumun ba¸arıyla gerçekle¸tirildi˘ ini bildiren bir mesaj gösters s g meli. Not: Bu adımları kendi hayal gücünüze göre de˘ i¸tirebilir, bunlara yeni basamaklar ekleyegs bilirsiniz. 8. Fonksiyonlar konusunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek()

Bu programın zayıf yönlerini bulmaya çalı¸ın. Sizce bu program hangi durumlarda çöker? Bu s programın çökmesini engellemek için ne yapmak gerekir?

BÖLÜM

14

Modüller

Bu bölümde Python’daki en önemli konulardan biri olan modüllerden söz edece˘ iz. Ancak g modülleri kullanabilmek için tabii ki öncelikle “modül” denen seyin ne oldu˘ unu anlamamız ¸ g gerekiyor. Söyle dü¸ünün: Diyelim ki bir program yazıyorsunuz. Yazdı˘ ınız bu programın içinde karakter ¸ s g dizileri, sayılar, de˘ i¸kenler, listeler, demetler, sözlükler, kümeler ve fonksiyonlar var. Progs gramınız da .py uzantılı bir metin dosyası içinde yer alıyor. ˙ste bütün bu ö˘ eleri ve veri tipI¸ g lerini içeren .py uzantılı dosyaya modül adı verilir. Bu bilgiye göre, simdiye kadar yazdı˘ ınız ve ¸ g bundan sonra yazaca˘ ınız bütün Python programları aynı zamanda birer modüldür. g Peki, bu bilginin bize ne faydası var? Ya da söyle soralım: Yazdı˘ ımız bir Python programının ¸ g modül olması neden bu kadar önemli? Hatırlarsanız bir önceki bölümde Python’daki fonksiyonlardan bahsetmi¸tik. Yine hatırlarsanız s o bölümde carp() adlı bir fonksiyon da tanımlamı¸tık. Bu fonksiyonu kullanabilmek için ne s yapmamız gerekti˘ ini biliyorsunuz. carp() fonksiyonuna ihtiyacımız oldu˘ unda bu fonksiyonu g g ça˘ ırmamız yeterli oluyor. Simdi söyle bir dü¸ünelim: Biz bu carp() fonksiyonuna ihtiyacımız g ¸ ¸ s oldu˘ unda fonksiyonu ça˘ ırmak yoluyla aynı program içinde kullanabiliyoruz. Peki ya aynı g g fonksiyona ba¸ka bir Python programında da ihtiyacımız olursa ne yapaca˘ ız? O fonksiyonu s g kopyalayıp öbür Python programına yapı¸tıracak mıyız? Tabii ki hayır! Kodları alıp oradan s oraya kopyalamak programcılık tecrübeniz açısından hiç de verimli bir yöntem de˘ ildir. Üsteg lik do˘ ası gere˘ i “kopyala-yapı¸tır” tekni˘ i hatalara oldukça açık bir yoldur. Biz herhangi bir g g s g Python programında bulunan herhangi bir fonksiyona (veya niteli˘ e) ihtiyaç duydu˘ umuzda o g g fonksiyonu (veya niteli˘ i) programımıza “aktaraca˘ ız”. Peki, bunu nasıl yapaca˘ ız? g g g Dedi˘ imiz gibi bütün Python programları aynı zamanda birer modüldür. Bu özellik sayesinde g Python programlarında bulunan fonksiyon ve nitelikler ba¸ka Python programları içine aktarılas bilirler. Böylece bir Python programındaki i¸levsellikten, ba¸ka bir Python programında da s s yararlanabilirsiniz. ˙ste bu bölümde, bütün bu i¸lemleri nasıl yapaca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Dilerseniz lafı daha fazla I¸ s g g g dolandırmadan modüller konusuna hızlı bir giri¸ yapalım. s

14.1 Modüllerin Çe¸ itleri s
Python’da modüller çe¸it çe¸ittir. Temel olarak Python’da üç çe¸it modülden söz edilebilir: s s s 1. Kendi Yazdı˘ ınız Modüller g 173

2. Geli¸tiricilerin Yazdı˘ ı Modüller s g 3. Üçüncü Sahısların Yazdı˘ ı Modüller ¸ g ˘ Kendi yazdıgınız modüller, adından da anla¸ılaca˘ ı gibi, bir Python programcısı olarak otus g rup sizin yazdı˘ ınız modüllerdir. g ˘ Geli¸ tiricilerin yazdıgı modüller, sizin modüllerinizin aksine Python geli¸tiricileri tarafından s s yazılıp Python programlama diline entegre edilmi¸ olan ve bu bakımdan dilin bir parçası olan s modüllerdir. ˘ Üçüncü sahısların yazdıgı modüller, genellikle internet üzerindeki kaynaklardan edinebile¸ ce˘ iniz, Python programcıları tarafından hazırlanıp herkesin kullanımına sunulmu¸ olan modg s üllerdir. Biz bu bölümde, yukarıda saydı˘ ımız üç modül türünü de olabildi˘ ince ayrıntılı bir sekilde g g ¸ incelemeye çalı¸aca˘ ız. Dilerseniz öncelikle kendi yazdı˘ ımız modüllerden ba¸layalım... s g g s

˘ 14.2 Kendi Yazdıgınız Modüller
Yukarıda da tanımladı˘ ımız gibi, kendi yazdı˘ ınız modüller, birer Python programcısı olarak otug g rup sizin yazdı˘ ınız Python programlarıdır. Mesela bir program yazdınız ve adını da deneme.py g koydunuz. Bu programın içeri˘ i söyle olsun: g ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i print a

˙ste deneme.py adlı bu Python programı bir modüldür ve bu modül, carp() adlı tek bir I¸ fonksiyondan olu¸ur. Elbette modüller tek bir fonksiyondan ibaret olmak zorunda de˘ ildir. s g Bir modül pek çok farklı fonksiyondan olu¸abilir. Örne˘ in: s g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i return a def bol(bolen, bolunen, hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: return float(sonuc) if not hassas: return int(sonuc) def topla(*args): toplam = 0 for i in args:

toplam += i return toplam def cikar(bir, iki): return iki - bir

Burada dört farklı fonksiyona sahip bir modül tanımladık. Dilerseniz bu modülü masaüstüne aritmetik.py adıyla kaydedelim. Bu noktada Modül nedir? sorusunu tekrar sormakta fayda var. Bu bölümün en ba¸ında s yaptı˘ ımız tanıma göre, carp(), bol(), topla() ve cikar() fonksiyonlarını içeren yukarıdaki arg itmetik.py adlı program bir modüldür. Bu modülün adı da aritmetik‘tir. Python’da modüller (genellikle) .py uzantısına sahiptir. Ancak bir modülün adı söylenirken bu .py uzantısı es geçilir ve sadece isim kısmı dikkate alınır. Bu yüzden elinizdeki aritmetik.py adlı program aritmetik modülü olarak adlandırılacaktır. Dedi˘ imiz gibi, bu modül içinde toplam dört adet fonksiyon var. Biz bu fonksiyonları aynı modül g içinde rahatlıkla kullanabiliriz. Mesela cikar() fonksiyonuna ihtiyacımız oldu˘ unda yapmamız g gereken tek sey bu fonksiyonu ça˘ ırmaktır: ¸ g
print cikar(1545, 1432)

Veya topla() fonksiyonuna gereksinim duyarsak, yine bu fonksiyonu ça˘ ırmak çok kolaydır: g
print topla(3, 15, 43, 23, 88)

Peki ya bu fonksiyonlara ba¸ka bir programda da ihtiyaç duyarsak ne olacak? Böyle bir dus rumda yapaca˘ ımız sey bu fonksiyonu o program içinden ça˘ ırmak olacak. Ancak bunu yapg ¸ g manın belli kuralları var. Peki, nedir bu kurallar? ˙ste simdi bu kuralların ne oldu˘ unu inceleyeI¸ ¸ g ce˘ iz... g

14.3 Modülleri ˙çe Aktarmak I
Bu bölümün ba¸ında söyle bir cümle sarfetmi¸tik: s ¸ s “Herhangi bir Python programında bulunan herhangi bir fonksiyona (veya niteli˘ e) g ihtiyaç duydu˘ umuzda o fonksiyonu (veya niteli˘ i) programımıza aktarabiliriz.“ g g Python’da bir modülü ba¸ka bir programa ta¸ıma i¸lemine içe aktarma adı verilir. ˙ s s s Ingilizce’de ise bu i¸leme import deniyor. s Simdi yukarıda aritmetik.py adıyla kaydetti˘ imiz dosyanın bulundu˘ u dizin içinde bir ko¸ g g mut satırı açıp Python’un etkile¸imli kabu˘ unu çalı¸tırın. Mesela e˘ er aritmetik.py dosyasını s g s g masaüstüne kaydettiyseniz bir komut satırı açın, cd Desktop komutuyla masaüstüne gelin ve orada python komutunu vererek etkile¸imli kabu˘ u ba¸latın. Simdi su komutu verin: s g s ¸ ¸
>>> import aritmetik

E˘ er hiçbir sey olmadan bir alt satıra geçildiyse modülünüzü ba¸arıyla içe aktardınız demektir. g ¸ s E˘ er söyle bir hata çıktısıyla kar¸ıla¸ıyorsanız, muhtemelen Python’u masaüstünün oldu˘ u g ¸ s s g dizinde ba¸latamamı¸sınızdır: s s
>>> import aritmetik Traceback (most recent call last): File "<stdin>", line 1, in <module> ImportError: No module named aritmetik

import aritmetik komutunun ba¸arılı oldu˘ unu varsayarak yolumuza devam edelim... s g Modülü içe aktardıktan sonra dir() adlı özel bir fonksiyondan yararlanarak, içe aktardı˘ ımız bu g modül içindeki kullanılabilir fonksiyon ve nitelikleri görebilece˘ imizi biliyorsunuz: g
>>> dir(aritmetik)

Bu komut bize söyle bir çıktı verir: ¸
[’__builtins__’, ’__doc__’, ’__file__’, ’__name__’, ’__package__’, ’bol’, ’carp’, ’cikar’, ’topla’]

Burada bizi ilgilendiren kısım bol, carp, cikar ve topla adlı ö˘ eler. Bu çıktıdan anlıyoruz ki, aritg metik adlı modülün içinde bol, carp, cikar ve topla adlı fonksiyonlar var ve biz bu fonksiyonları kullanma imkânına sahibiz. O halde gelin mesela bu modül içindeki carp() adlı fonksiyonu kullanabilmek için sırasıyla söyle bir seyler yazalım: ¸ ¸
>>> liste = [45, 66, 76, 12] >>> aritmetik.carp(liste)

Bu komutlar söyle bir çıktı verir: ¸
2708640

Gördü˘ ünüz gibi, aritmetik modülü içindeki carp() adlı fonksiyonu kullanarak “liste” içindeki g sayıları birbiriyle çarptık. aritmetik modülünü nasıl içe aktardı˘ ımıza ve bu modülün içindeki bir g fonksiyon olan carp() fonksiyonunu nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. Önce modülümüzün g adı olan “aritmetik”i yazıyoruz. Ardından bir nokta i¸areti koyup, ihtiyacımız olan fonksiyonun s adını belirtiyoruz. Yani söyle bir formül takip ediyoruz: ¸
modül_adı.fonksiyon

Böylece modül içindeki fonksiyona eri¸mi¸ olduk. Yalnız burada asla unutmamamız gereken s s sey öncelikle kullanaca˘ ımız modülü import modül_adı komutuyla içe aktarmak olacaktır. ¸ g Modülü içe aktarmazsak tabii ki o modüldeki fonksiyon veya niteliklere eri¸emeyiz. s Simdi aritmetik.py adlı dosyanızı açıp dosyanın en ba¸ına su kodu ekleyin: ¸ s ¸
pi_sayisi = 22/7.0

Yani aritmetik.py dosyasının son hali söyle olsun: ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*pi_sayisi = 22/7.0 def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i return a def bol(bolen, bolunen, hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: return float(sonuc) if not hassas:

return int(sonuc) def topla(*args): toplam = 0 for i in args: toplam += i return toplam def cikar(bir, iki): return iki - bir

Simdi tekrar komut satırına dönüp su komutu verin: ¸ ¸
dir(aritmetik)

Bu komut biraz öncekiyle aynı çıktıyı verecektir. Halbuki biz modülümüze pi_sayisi adlı bir de˘ i¸ken daha ekledik. O halde neden bu de˘ i¸ken listede görünmüyor? gs gs Python’da bir modülü komut satırında içe aktardıktan sonra e˘ er o modülde bir de˘ i¸iklik yag gs parsanız, o de˘ i¸ikli˘ in etkili olabilmesi için modülü yeniden yüklemeniz gerekir. Bu i¸lemi gs g s reload() adlı özel bir fonksiyon yardımıyla yapıyoruz:
>>> reload(aritmetik)

Bu komut söyle bir çıktı verir: ¸
<module ’aritmetik’ from ’aritmetik.py’>

Bu çıktı modülün ba¸arıyla yeniden yüklendi˘ ini gösteriyor. Simdi dir(aritmetik) komutunu s g ¸ tekrar verelim:
>>> dir(aritmetik)

Bu defa listede bol, carp, cikar ve topla ö˘ eleriyle birlikte pi_sayisi ö˘ esini de göreceksiniz. g g Dolayısıyla artık bu ö˘ eye de eri¸ebilirsiniz: g s
>>> aritmetik.pi_sayisi 3.1428571428571428

Eh, yarım yamalak da olsa pi sayısını elde etmi¸ olduk!.. s Buraya kadar modülleri hep etkile¸imli kabukta içe aktardık. Ama tabii ki önemli olan bir s modülü ba¸ka bir python programı içinden ça˘ ırabilmektir. ˙ s g Isterseniz simdi bir modülü ba¸ka ¸ s bir Python programı içinden nasıl ça˘ ırabilece˘ imizi ö˘ renelim. g g g Simdi masaüstünde test.py adlı bir dosya olu¸turun ve Kwrite, Kate, Gedit veya IDLE adlı metin ¸ s düzenleyicilerden birini kullanarak bu dosyayı açın. Dosyaya su satırları yazın: ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik

˙ iki satır zaten demirba¸. Burada önemli olan satır import aritmetik. Bu satırla, yine Ilk s masaüstünde kayıtlı bulunan aritmetik.py adlı programı, yani aritmetik modülünü içe aktardık. Bu modülü içe aktardı˘ ımıza göre, artık bu modülün içindeki bütün fonksiyon ve nitelikleri g kullanabiliriz. O halde yazmaya devam edelim:

#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik.cikar(1455, 32)

Yazdı˘ ımız son satırda, aritmetik modülünün içinde yer alan cikar() adlı fonksiyonu kullanmı¸ g s olduk. Böylece daha önce bir kez tanımladı˘ ımız cikar() adlı fonksiyona ba¸ka bir Python prog s gramında da ihtiyaç duydu˘ umuzda, bu fonksiyonu tekrar yazmak zorunda kalmadan, gerekli g fonksiyonu barındıran modülü programımız içine aktararak (import) i¸imizi hallettik. Aynı seks ¸ ilde aritmetik modülü içindeki öbür fonksiyonları ve nitelikleri de kullanabilirsiniz. Mesela modül içinde yer alan pi_sayisi niteli˘ ini de kullanabiliriz: g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik.cikar(1455, 32) print "pi sayısının de˘eri: %s" %aritmetik.pi_sayisi g

Simdi bu test.py adlı programı çalı¸tırın ve nasıl bir sonuç aldı˘ ınızı inceleyin. ¸ s g

14.4 Modülleri ˙çe Aktarma Yöntemleri I
Python’da programımız içinde kullanaca˘ ımız modülleri birkaç farklı yöntemle içe aktarabiliriz. g Biz simdiye kadar sadece import modül_adı yöntemini ö˘ rendik. Hemen kısaca bu yöntem¸ g leri inceleyelim: import modül_adı Bu yöntemle bir modülü, bütün içeri˘ iyle birlikte içe aktarabiliriz. Ba¸ka bir deyi¸le bir modülün g s s içinde ne var ne yoksa programımız içine davet edebiliriz. Yukarıda kullandı˘ ımız da zaten bu g yöntemdir. from modül_adı import * Bu yöntemle bir modül içinde adı “__” ile ba¸layanlar hariç bütün fonksiyonları programımız s içine aktarabiliriz. Yani bu yöntem de tıpkı yukarıda anlatılan yöntemde oldu˘ u gibi, bütün g fonksiyonları alacaktır. Yalnız “__” ile ba¸layan fonksiyonlar hariç... s E˘ er bir modülü bu yöntemi kullanarak içe aktarmı¸sanız, içe aktardı˘ ımız modülün nitelik g s g ve fonksiyonlarına do˘ rudan nitelik veya fonksiyon adını kullanarak eri¸ebilirsiniz. Örne˘ in g s g import modül_adı yöntemiyle içe aktardı˘ ımız modüllerin nitelik ve fonksiyonlarını söyle kulg ¸ lanıyorduk:
>>> modül_adı.fonksiyon

from modül_adı import * yöntemiyle içe aktardı˘ ımız modüllerin nitelik ve fonksiyonlarını g ise söyle kullanıyoruz: ¸
>>> fonksiyon

Mesela yukarıda bahsetti˘ imiz aritmetik modülünü örnek alalım: g

>>> from aritmetik import * >>> liste = [2, 3, 4] >>> print carp(liste) 24

Gördü˘ ünüz gibi, bu defa aritmetik.carp(liste) gibi bir komut vermedik. carp() fonksiyg onunu do˘ rudan kullanabildik. Bu yöntem oldukça pratiktir. Programcıya aynı i¸i daha az g s kodla yapma imkânı sa˘ lar. Ancak bu yöntemin bazı sakıncaları vardır. Bunlara biraz sonra g de˘ inece˘ iz. g g from modül_adı import falanca, filanca Bu yöntem ise bir modülden falanca ve filanca adlı fonksiyonları ça˘ ırmamızı sa˘ layacaktır. g g Yani bütün içeri˘ i de˘ il, bizim istedi˘ imiz fonksiyonları içe aktarmakla yetinecektir. Örne˘ in: g g g g
>>> from aritmetik import carp

Bu sekilde aritmetik modülünün yalnızca carp() fonksiyonunu içe aktarmı¸ olduk. Bu sekilde ¸ s ¸ carp() fonksiyonuna eri¸ebiliriz: s
>>> liste = [2, 3, 4] >>> print carp(liste) 24

Ama pi_sayisi niteli˘ ine eri¸emeyiz. Çünkü biz burada sadece carp() fonksiyonunu içe akg s tardık. E˘ er pi_sayisi niteli˘ ine de eri¸ebilmek istersek modülümüzü su sekilde içe aktarg g s ¸ ¸ mamız gerekir:
>>> from deneme import carp, pi_sayisi

Bu sekilde hem carp() fonksiyonunu, hem de pi_sayisi niteli˘ ini içe aktarmı¸ olduk. ¸ g s import modül_adı as yeni_isim Diyelim ki herhangi bir sebepten, modülün adını programınız içinde do˘ rudan kullanmak isg temiyorsunuz. O zaman bu yöntemi kullanarak modüle farklı bir ad verebilirsiniz:
>>> import aritmetik as arit >>> liste = [2, 3, 4] >>> arit.carp(liste)

Mesela içe aktaraca˘ ınız modül adı çok uzunsa ve her defasında bu uzun ismi yazmak size g zor geliyorsa bu yöntemi kullanarak modül adını kısaltabilirsiniz. Ayrıca programınızda zaten aritmetik adlı ba¸ka bir nitelik veya fonksiyon varsa bu ikisinin birbirine karı¸masını engelles s mek için de bu yöntemi kullanmayı tercih edebilirsiniz. Peki bu yöntemlerden hangisini kullanmak daha iyidir? E˘ er ne yaptı˘ ınızdan tam olarak g g emin de˘ ilseniz veya o modülle ilgili bir belgede farklı bir yöntem kullanmanız önerilmiyg orsa, anlatılan birinci yöntemi kullanmak her zaman daha güvenlidir (import modül_adı). Çünkü bu sekilde bir fonksiyonun nereden geldi˘ ini karı¸tırma ihtimaliniz ortadan kalkar. ¸ g s Mesela aritmetik.carp(liste) gibi bir komuta baktı˘ ınızda carp() fonksiyonunun aritmetik g adlı bir modül içinde oldu˘ unu anlayabilirsiniz. Ama sadece carp(liste) gibi bir komutla g

s g 14. os modülü bize.python. Bu modüle ili¸kin s s g s resmi (˙ Ingilizce) belgelere http://docs. GNU/Linux sistemlerinde bu modül ço˘ unlukla /usr/lib/python2. aritmetik adlı modülden carp() fonksiyonunu aldı˘ ınızda isim çakı¸ması neg s deniyle hiç istemedi˘ iniz sonuçlarla kar¸ıla¸abilirsiniz. modülü g içe aktarmak suretiyle nasıl kullanıyorsanız. Bunun neden böyle oldu˘ unu biraz sonra s ¸ g daha iyi anlayacaksınız. ¸ Python modüllerinin listesine http://docs. os.kar¸ıla¸tı˘ ınızda bu fonksiyonun program içinde mi yer aldı˘ ını. s Modülün kendi belgelerinde belirtildi˘ ine göre.py adlı bir Python programıdır. aritmetik modülündeki pi_sayisi niteli˘ i sizin kendi programınızdaki g g pi_sayisi de˘ i¸kenini silip attı. tıpkı kendi yazdı˘ ımız modülleri içe aktarıyormu¸uz gibi aktaraca˘ ız: g s g .1 os Modülü os adlı modül Python’daki en önemli modüllerden biridir. aslında bu dosyanın birtakım fonksiyon ve niteliklerden g olu¸an alelade bir Python programı oldu˘ unu göreceksiniz. s Biz bu bölümde. os modülünü de aynen öyle içe aktarıp bunun içindeki fonksiyon ve nitelikleri kullanacaksınız. Peki biz bu os.6/ dizini içinde bulunur. Ama modül çe¸itlerinden bahsederken de söyledi˘ imiz gibi.py dosyasını açıp içine baktı˘ ınızda. g s g Python sadece kendi modüllerimizi yazmamıza izin vermez. Buna bir örnek verelim. Herhalde böyle bir seyin ba¸ınıza gelmesini istemezsiniz.python.html adresinden eri¸ebilirsiniz. Ayrıca mesela programınız içinde zaten carp() adlı bir g fonksiyon varsa. size geli¸tiricilerin yazdı˘ ı modülleri tanıtmaya s g çalı¸aca˘ ız.py programını nereden bulabiliriz. bilgisayarımızda bulunan os.5. Bu dosyanın sizin yazdı˘ ınız Python s g g programlarından hiç bir farkı yoktur. Windows sistemlerinde g ise bu modülü bulmak için C:/Python26/Lib adlı dizinin içine bakabilirsiniz. s g ˘ 14.html adresinden eri¸ebilirsiniz. Kendi yazdı˘ ınız modüller içindeki fonksiyonları.1428571428571428 Gördü˘ ünüz gibi. bu modülü kullanan programların farklı i¸leg s tim sistemleri üzerinde çalı¸ma sansı daha fazladır.org/library/os. Komut satırında g s s söyle bir kod yazın: ¸ >>> pi_sayisi = 46 Simdi aritmetik adlı modülü su yöntemle içe aktarın: ¸ ¸ >>> from aritmetik import * Bakın bakalım pi_sayisi de˘ i¸keninin de˘ eri ne olmu¸? gs g s >>> print pi_sayisi 3. Bir de hazır yazılmı¸ modüller s vardır. yoksa ba¸ka bir modülden s s g g s mi içe aktarıldı˘ ını anlayamazsınız. aslında os modülü.org/modindex. Bu bölümün en ba¸ında yaptı˘ ımız s g modül tanımını dikkate alacak olursak. i¸letim sistemleriyle ilgili i¸lemler yapma olana˘ ı sunar. Python programlama dili içinde çok sayıda modül kullanıma hazır bir sekilde bizi bekler. os adlı bir modül üzerinden.5 Geli¸ tiricilerin Yazdıgı Modüller s Buraya kadar kendi kendimize nasıl Python modülü yazaca˘ ımızı ve yazdı˘ ımız bu modülg g leri nasıl kullanaca˘ ımızı gördük. Bu modülü. O gs ¸ s yüzden içeri˘ ini bilmedi˘ iniz modülleri içe aktarırken import modül_adı yöntemini kullanmak g g sizi büyük ba¸ a˘ rılarından kurtarabilir.

“ce” Macintosh için “mac” OS/2 için “os2” Risc Os için “riscos” . kullandı˘ ınız i¸letim sisteminin ne oldu˘ u hakkında bilgi verir.. bu modülü içe aktarmaktır.. s Dolayısıyla. Daha sonra su komutu veriyoruz: ¸ >>> dir(os) ˙ Isterseniz daha anla¸ılır bir çıktı elde edebilmek için bu komutu su sekilde de verebilirsiniz: s ¸ ¸ >>> for icerik in dir(os): .py dosyasının bulundu˘ u dizine gitmenize gerek yok. O g g g yüzden bunu simdilik dert etmeyin. Windows için “nt”. Yani bu modülü kullanabilmek için os.. Neticede bu modülü siz de yazmı¸ olabilirdiniz. Bu modülü programımız içine nasıl davet edece˘ imizi ö˘ rendi˘ imize göre. Bunun neden böyle oldu˘ unu biraz sonra açıklayaca˘ ız. Neyse. kullanım olarak kendi yazdı˘ ımız bir modülü nasıl içe aktarıyorsak os g g modülünü de aynen öyle içe aktarıyoruz. ¸ Burada en önemli konu. bu modülle ilgili kodlarımızı çalı¸tırmak istedi˘ imizde Python bize bir hata s g mesajı gösterecektir. os modülü içindeki g g g fonksiyonlardan ve niteliklerden söz edebiliriz. E˘ er bu sekilde modülü g g ¸ “import” etmezsek. g s g Basit bir örnekle ba¸layalım: s >>> print os. isterseniz bu modül içinde neler var neler yok söyle bir listeleyelim. s g os modülünde i¸letim sistemi isimleri için öntanımlı olarak su ifadeler bulunur: s ¸ GNU/Linux için “posix”. biz konumuza dönelim. s ˘ name Niteligi dir(os) komutuyla os modülünün içeri˘ ini inceledi˘ inizde orada name adlı bir nitelik oldu˘ unu g g g göreceksiniz. “dos”. ¸ Python komut satırında “>>>” i¸aretinden hemen sonra: s >>> import os komutuyla os modülünü içe aktarıyoruz. Öncelikle. Tabii bu modülün sizin s s yazdı˘ ınız modülden önemli bir farkı. Bu nitelik.>>> import os Gördü˘ ünüz gibi. Bu modülün içindeki herhangi bir fonksiyonu ya da niteli˘ i kullanabilmek için öncelikle modülü içe aktarmalıyız. içeri˘ i dı¸ında. bu modül içinde bir yı˘ ın fonksiyon ve nitelik var. s g g g Mesela ben bu komutu GNU/Linux i¸letim sistemi üzerinde verdi˘ im için ‘posix’ çıktısı aldım.. komut satırını hangi dizin altında açmı¸ olursanız olun g s os modülünü içe aktarabilmenizdir. Simdi biz bu fonksiyonlar g g ¸ ve niteliklerden önemli olanlarını incelemeye çalı¸alım.name Bu komutu hangi i¸letim sisteminde verdi˘ inize ba˘ lı olarak aldı˘ ınız çıktı da farklı olacaktır. bu modülün sizin yazdı˘ ınız herhangi bir Python programından g s g (ba¸ka bir söyleyi¸le “Python modülünden”) hiç bir farkı yoktur. print icerik Gördü˘ ünüz gibi.

Örne˘ in: g g g >>> os. g s Buna göre bu program çalı¸tırıldı˘ ında. “Bill Gates’e mesaj yazılması istenecektir.system("ls") veya: . üzerinde çalı¸tı˘ ımız i¸letim sisteminin bir parçası s g s olan ve bu i¸letim sistemine ili¸kin i¸lemleri yerine getirmemizi sa˘ layan komutlardır.. s s g system() Fonksiyonu Bu fonksiyon. Aynı komutları su sekilde de yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python #-*.coding:utf-8 -*from os import name if name == "posix": a = raw_input("Linus Torvalds’a mesajınızı yazın:") if name == "nt": a = raw_input("Bill Gates’e mesajınızı yazın:") Dikkat ederseniz burada from os import name komutuyla.name == "posix": a = raw_input("Linus Torvalds’a mesajınızı yazın:") if os.name ifadesini de name sekline g ¸ dönü¸türdük. s g g aslında os modülünü çekmedi˘ imiz için.name yapısını kullanırsak Python bize “os” isminin g tanımlanmadı˘ ını söyleyecektir. Örne˘ in s s s g g GNU/Linux’ta ls bir sistem komutudur ve bu komutun görevi o anda içinde bulundu˘ unuz g dizindeki dosya ve klasörleri listelemektir..coding: utf-8 -*import os if os. Ayrıca program içinde kullandı˘ ımız os. Çünkü bu sayede programınızın. e˘ er kullanılan i¸letim sistemi GNU/Linux ise. Bu komutun Windows’taki kar¸ılı˘ ı ise dir komus g tudur. kullanıcıs g g s dan “Linus Torvalds’a mesajını yazması” istenecektir. Daha g sonra bu modül içindeki name niteli˘ inden yararlanarak.E˘ er mesela siz bu komutu Windows XP üzerinde verdiyseniz ‘nt’ çıktısı almı¸ olmalısınız.name == "nt": a = raw_input("Bill Gates’e mesajınızı yazın:") Bu basit örnekte öncelikle os adlı modülü bütün içeri˘ iyle birlikte programımıza aktardık. os. Peki g s s g “sistem komutu” ne demek? Sistem komutu. ˙ste buna benzer sistem komutlarını Python yardımıyla çalı¸tırabilmek için os modülünün bize I¸ s sundu˘ u system() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız. kullandı˘ ımız i¸letim sistemine ait sistem komutlarını çalı¸tırmamızı sa˘ lar. g s Ö˘ rendi˘ imiz bu bilgiyi kullanarak söyle basit bir sey yazabiliriz: g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. g Bu name niteli˘ inin ne kadar faydalı bir sey oldu˘ unu tahmin edersiniz. s s kullanılan i¸letim sistemine göre i¸lem yapmasını sa˘ layabilirsiniz. Çünkü from os import name komutuyla yalnızca name niteli˘ ini çekti˘ imiz. kullanılan i¸letim sistemini sorguladık. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi Windows g s ise. E˘ er yazdı˘ ınız bir prog ¸ g g g gramda name niteli˘ ini kullanarak i¸letim sistemi sorgulaması yaparsanız. yazdı˘ ınız programın g s g birden fazla i¸letim sistemi üzerinde çalı¸ma imkânı olacaktır. os modülü içindeki name niteli˘ ini g aldık yalnızca.

çalı¸tırılmasını istedi˘ imiz sistem komutunu belirtmek. Windows’ta da bir i¸lemi yapacak uygulamayı do˘ rudan belirtg s g mek iyi bir fikir de˘ ildir. Yani mesela bir sistemde metin dosyalarını açan öntanımlı program Kwrite ise dosya Kwrite ile açılacaktır.system("dir") Gördü˘ ünüz gibi. Çünkü GNU/Linux sistemlerinde dizin görüntüleyici uygulas s manın hangisi oldu˘ unu kestirmek çok güçtür. dosya o programla açılacaktır.txt") Burada kullandı˘ ımız xdg-open komutu bütün GNU/Linux sistemlerinde çalı¸an bir sistem kog s mutudur. g ¸ s Yukarıdaki bilgileri kullanarak örne˘ in su basit programı yazabiliriz: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: cp1254 -*import os dosya = "falancadosya" os. s g Bir örnek daha verelim. xdg-open komutu özellikle bir dizini ¸ açtırmaya çalı¸ırken çok i¸e yarar. xdg-open komutu.txt") Ancak bir dosyayı açtırırken. sistemde hangi görüntüleyici varsa s /usr/share dizinini onunla açacaktır. Dolphin. Thunar ve benzg eri dizin görüntüleyicilerden hangisinin bulundu˘ una emin olamazsınız. Bu komutun görevi herhangi bir dosya veya klasörü sistemdeki varsayılan uygulamayla açmaktır... Yukarıda Kwrite ile yaptı˘ ımız i¸lemi bir de Windows’ta Notepad programıyla yapalım: g s >>> os.system("notepad dosyaadı. E˘ er metin dosyalarını açan öntanımlı program ba¸ka bir g s seyse (mesela Gedit). o dosyayı açacak programı do˘ rudan belirtmek pek do˘ ru bir yol g g de˘ ildir.txt") Tıpkı GNU/Linux’ta oldu˘ u gibi. Örne˘ in /usr/share dizinini görüntülemek için söyle bir kod g ¸ yazabilirsiniz: >>> os.startfile(dosya) startfile() fonksiyonu GNU/Linux’ta bulunmaz. g Kwrite yerine mesela Gedit olabilir. Çünkü mesela Kwrite her GNU/Linux kullanıcısının bilgisayarında kurulu olmayabilir. Diyelim ki GNU/Linux’taki Kwrite programını kullanarak bir dosya açmak istiyoruz: >>> os.system("xdg-open dosyaadı. Örne˘ in: g # -*. Bunu söyle kullanabiliriz: ¸ >>> os.>>> os. Bu yüzden Python’da herhangi bir dosya veya klasörü açtırmak için en güvenilir yol xdg-open adlı sistem komutundan yararlanmak olacaktır. GNU/Linux’taki xdg-open yerine os modülünün startfile() adlı fonksiyg onundan yararlanabilirsiniz. diye endi¸e etmenize gerek kalmaz. Sistemde Konqueror. system() komutunu kullanmak çok basit. acaba kullanıcının bilgisayarında hangi dizin görüntüleyici uygulama kurulu.coding: utf-8 -*- . Bu fonksiyon yalnızca Windows’ta geçerlidir ve GNU/Linux’taki xdg-open komutunun yaptı˘ ı seye benzer bir i¸levi vardır..system("xdg-open /usr/share") Böylece.. xdg-open komutu bu g noktada size yardımcı olacaktır.system("kwrite dosyaadı. Yapmamız gereken tek sey parang ¸ tez içinde.

Internet Explorer programı ile bir web sitesini açmak için de system() fonksiy¸ onundan yararlanabilirsiniz: >>> os. E˘ er kullanıcının i¸letim sistemi GNU/Linux ise (if os. g kullanıcıya falanca.name == "nt":) os modülünün g s startfile() adlı fonksiyonunu kullanarak dosyayı açıyoruz (os.system("ls") Windows kullanıcıları ise sunu: ¸ ." %dosya if os. Mesela g s Windows’ta Python yardımıyla Program Files dizinini görüntüleyelim: >>> os.istihza. system() fonksiyonu her türlü sistem komutunu çalı¸tırmanıza izin verir.name == "nt": os.import os dosya = "falanca. 4.. g s g Aynı sekilde.name == "posix":) os modg s ülünün system() adlı fonksiyonunu kullanarak dosyayı açıyoruz (os.startfile(dosya)) 6." %dosya satırıyla dosyasının açılmak üzere oldu˘ una dair bilgi veriyoruz.. Bunun için GNU/Linux kullanıcıları sunu yazabilir: g ¸ >>> os.startfile(dosya) elif os. Artık siz bu satırların ne oldu˘ unu Ilk s g g adınız gibi biliyorsunuz.system("start iexplore. Sonraki satırda “falanca. listdir() Fonksiyonu Python yardımıyla bir dizin içindeki dosyaları görüntülemek istersek.system("xdg-open %s" %dosya) Bu program oldukça küçük bir kod parçasından ibaret olmasına ra˘ men. ˙ iki satırın ne i¸ yaptı˘ ını söylememize gerek yok. Gelin isterseniz yukarıdaki kod parçasının ne i¸ler çevirdi˘ ini s g adım adım inceleyelim: 1.txt” adlı bir dosya tanımladık.txt" print "%s adlı dosya açılıyor.system("explorer C:\\Program Files") Burada kullandı˘ ımız bölü i¸aretinin iki adet ters bölü (\\) oldu˘ una dikkat ediyoruz.txt 5. 2. E˘ er kullanıcının i¸letim sistemi Windows XP ise (if os..system("xdg-open %s" %dosya)) Dedi˘ imiz gibi.name == "posix": os.com") Burada da Windows’un start adlı sistem komutunu kullanarak IE ile istihza..com sitesini görüntüledik. system() fonksiyonundan yardım alabilece˘ imizi biliyoruz. bize os modülüyle g ilgili çok önemli bilgiler veriyor. Bu de˘ i¸kenin yerine.exe http://www. Bu komutla os mods ülünü bütün içeri˘ iyle birlikte programımızın içine aktarıyoruz. Üçüncü satır da artık bizim için oldukça tanıdık bir koddan olu¸uyor. print "%s adlı dosya açılıyor. g 3. bilgisags yarınızda bulunan herhangi bir dosyanın adını yazabilirsiniz.

” argümanı. g g ¸ ö˘ eleri yan yana dizilmi¸ bir liste. Burada parantez içinde tırnak i¸aretlerini ve s yatık çizgileri nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. dosyalar Hatta daha önce ö˘ rendi˘ imiz enumerate() fonksiyonunu kullanarak bu i¸lemi çok daha kısa g g s bir yoldan halledebilirsiniz: import os a = os. elimizde olan sey. Mesela /usr/bin dizini içindeki bütün dosyaları listelemek için söyle ¸ bir sey yazabiliriz: ¸ >>> import os >>> a = os.listdir(". Örne˘ imizde /usr/bin g g dizini altındaki dosya ve klasörleri listeliyoruz. modülümüzü import os komutuyla programımıza aktardık ilk önce. o anda içinde bulunulan dizini temsil eder.>>> os. o anda içinde bulundu˘ unuz dizindeki dosyaları listelemekse listdir() fonksiyg g onunu su sekilde kullanabilirsiniz: ¸ ¸ >>> os. Çıktının tipinden anladı˘ ımız gibi.listdir("/usr/bin") for dosyalar in a: print dosyalar E˘ er dosyalarımıza numara da vermek istersek söyle bir sey yazabiliriz: g ¸ ¸ import os a = os. kodlarımızı su biçime sokabiliriz: g ¸ g s ¸ import os a = os. Örnekte listdir() fonksiyonunun nasıl kullanıldı˘ ını görüyorsunuz.listdir("/usr/bin") >>> print a Yukarıdaki örnekte her zamanki gibi. E˘ er biz dizin içeri˘ inin böyle yan yana de˘ il de alt alta g s g g g dizildi˘ inde daha sık görünece˘ ini dü¸ünüyorsak. dosya in enumerate(a.") Buradaki ”. 1): print numara. Ardından kullanım kolaylı˘ ı açısından listdir() fonksiyonunu a adlı bir de˘ i¸kene g gs atadık. E˘ er bir üst dizinin içeri˘ ini g g listelemek isterseniz tek nokta yerine iki nokta i¸aretini kullanabilirsiniz: s . s os modülü içinde yer alan listdir() adlı fonksiyon bize bir dizin içindeki dosyaları veya klasörleri listeleme imkânı veriyor.listdir("/usr/bin") c = 0 for dosyalar in a: if c < len(a): c = c+1 print c.system("dir") Ancak bu i¸lemi Python’da çok daha kolay ve esnek bir biçimde yapmanın bir yolu daha var. En son da print a komutuyla /usr/bin dizininin g içeri˘ ini liste olarak ekrana yazdırıyoruz. dosya E˘ er amacınız.listdir("/usr/bin") for numara.

buradaki “cwd”nin açılımı “current working directory”.listdir("C:\\Program Files"): os. ˙ Isterseniz bu fonksiyonun tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını bir örnek üzerinde görelim: s g >>> os.listdir(mevcut_dizin): print i else: print ("Bu program yalnızca /home/istihza/Desktop " "dizininin içeri˘ini gösterebilir!") g Yukarıdaki örnekte öncelikle os modülünü içe aktardık..system("xdg-open %s%s" %("/usr/bin/"..") Bu komut o anda içinde bulundu˘ unuz dizine göre bir üst dizinin içeri˘ ini ekrana liste olarak g g verecektir.. i)) Sırada yine önemli bir fonksiyon var. getcwd() Fonksiyonu os modülü içinde yer alan bu fonksiyon bize o anda hangi dizin içinde bulundu˘ umuza dair g bilgi verir. g Bu fonksiyonu ve daha önce ö˘ rendi˘ imiz system() fonksiyonunu kullanarak. ekran çıktısı daha s düzgün olsun diye yaptık. yok e˘ er mevcut_dizin /home/istihza/Desktop de˘ il ise. bir dizin içing g deki bütün dosyaları açan ve bu sebeple bilgisayarınızın bir süre yanıt vermemesine bile yol açabilecek korkunç bir program yazabilirsiniz! (Denemeyin!) #!/usr/bin/env python # -*. Bu arada g g ˙ Ingilizce bilenler için söyleyelim.>>> os.listdir("/usr/bin"): os.name == "posix": for i in os.listdir(".coding: utf-8 -*import os mevcut_dizin = os... i)) elif os. Bu i¸lemi.getcwd() if mevcut_dizin == "/home/istihza/Desktop": for i in os. E˘ er böyle bir kaygımız olmasaydı. g . Daha açık ifade etmek gerekirse: “O anda içinde bulundu˘ us g muz dizin”. ‘bu program g g yalnızca /home/istihza/Desktop dizininin içeri˘ ini gösterebilir.getcwd() Gördü˘ ünüz gibi bu komut bize o anda hangi dizin içinde bulundu˘ umuzu söylüyor. gs gs g Ardından. Yani mesela o anda /usr/local/bin dizini içindeyseniz yukarıdaki komut /usr/local dizininin içeri˘ ini listeleyecektir. Daha sonra mevcut_dizin adında bir de˘ i¸ken tanımlayıp getcwd() fonksiyonunun kendisini bu de˘ i¸kenin de˘ eri olarak atadık.’ cümlesini göster” dedik.startfile("%s%s" %("C:\\Program Files\\".name == "nt": for i in os. Burada g dikkat ederseniz if deyiminden sonra for döngüsünü kullandık. Söyle bir örnek vererek konuyu biraz açalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*if os. “e˘ er mevcut_dizin /home/istihza/Desktop ise bu dizin içindeki dosyaları bize listele g ve sonucu ekrana yazdır. Yani kabaca “mevcut çalı¸ma dizini”.

listdir(os.chdir(os.curdir) Gördü˘ ünüz gibi bu curdir niteli˘ i getcwd() fonksiyonuna benziyor. Bunun dı¸ında. ˙ste pardir de s I¸ bu i¸aretin yaptı˘ ı i¸i yapar. istersek g g s gitmek istedi˘ imiz dizini kendimiz elle de belirtebiliriz: g >>> import os >>> os. ¸ s g chdir() Fonksiyonu Bu fonksiyon yardımıyla içinde bulundu˘ umuz dizini de˘ i¸tirebiliriz. Yukarıdaki komutun ardından su komutu g s s ¸ verirseniz bu durumu teyit edebilirsiniz: >>> os.chdir("/var/tmp") Böylece do˘ rudan /var/tmp dizinine ula¸mı¸ olduk. Bu sabiti g s g kullanarak “mevcut dizin” üzerinde i¸lemler yapabiliriz. Diyelim ki o anda g gs /usr/share/apps dizini içindeyiz. E˘ er bu g g g fonksiyonun verdi˘ i çıktı. su komutu verebiliriz: ¸ >>> import os >>> os.: s s g >>> import os >>> os. E˘ er bir üst dizine.getcwd() Hatırlarsanız bir üst dizini temsil etmek için ”.pardir) >>> print os.” i¸aretinden yararlanıyorduk.. içe aktarmaya çalı¸tı˘ ınız modülün bulundu˘ u dizinden farklıysa o g s g g modülü bo¸una içe aktarmaya çalı¸ıyorsunuz demektir! s s Simdi de os modülü içindeki ba¸ka bir fonksiyona de˘ inelim. yani /usr/share/ dizinine geçmek istiyg orsak.” i¸aretinde oldu˘ u gibi. ˙ s g s g Ingilizce “parent directory” (bir üst dizin) ifadesinin kısaltması oluyor. bir de curdir niteli˘ i vardır. pardir niteli˘ i dı¸ında. ama eminim siz yaratıcılı˘ ınızla çok g daha farklı ve kullanı¸lı kodlar yazabilirsiniz. Buradaki pardir niteli˘ i. Mesela kendi yazdı˘ ınız bir modülü içe aktarmak s g istedi˘ inizde neden hata verdi˘ ini anlamak için bu fonksiyondan yararlanabilirsiniz.. Mesela: s g . s Biz burada getcwd() fonksiyonu için basit örnekler verdik. Tıpkı ”.if mevcut_dizin == "/home/istihza/Desktop": satırının hemen altına: print mevcut_dizin yazıp i¸i bitirirdik..getwd() ’/var/tmp’ mkdir() ve makedirs() Fonksiyonları Bu iki fonksiyon yardımıyla dizin veya dizinler olu¸turaca˘ ız.

Yani mesela /home/kullanıcı_adınız/ dizini içinde “deneme” adlı bo¸ bir dizin olu¸s s turabilirsiniz: >>> import os >>> os. /home/kullanıcı_adımız/ dizini altında yeni bir “Programlar” dizini ve onun g altında da yeni bir “Python” dizini olu¸tu. in <module> OSError: [Errno 2] No such file or directory: ’/home/istihza/Programlar/Python’ Demek ki bu sekilde çoklu dizin olu¸turamıyoruz. demek ki mkdir() fonksiyonu s bize yalnızca bir adet dizin olu¸turma izni veriyor. s s Hemen deneyelim: >>> import os >>> os. de˘ il mi? ¸ g >>> os.mkdir("/home/istihza/deneme") Peki diyelim ki iç içe birkaç tane yeni klasör olu¸turmak istiyoruz. mesela mevcut çalı¸ma dizini masaüstü ise bu “test” adlı dizin masaüstünde olu¸acaks s tır. s Yani mesela /home/kullanıcı_adınız dizini altında yeni bir “Programlar” dizini.mkdir("/test") Bu kod / dizini altında “test” adlı bo¸ bir klasör olu¸turacaktır.mkdir("/home/istihza/Programlar/Python") Ne oldu? Söyle bir hata çıktısı elde ettik. ˙ste bu amaç için elimizde makedirs() fonksiy¸ s I¸ onu var.getcwd() >>> os. Buradan çıkan sonuç. line 1. ˙ Isterseniz bu kodları su sekle getirerek yeni olu¸turulan dizinin nerede oldu˘ unu da göre¸ ¸ s g bilirsiniz: >>> import os >>> print os. s s g ¸ ¸ mevcut çalı¸ma dizini içinde yeni bir dizin olu¸acaktır: s s >>> import os >>> os.mkdir("/home/istihza/Programlar/Python") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". E˘ er biz birden fazla. e˘ er isterseniz mevcut bir dizin yapısı içinde ba¸ka bir dizin de olu¸turas g s s bilirsiniz.mkdir("test") Yani. yani çoklu yeni dizin s g olu¸turmak istiyorsak makedirs() fonksiyonunu kullanmamız gerekiyor. Hemen deneyelim yine: >>> import os >>> os.makedirs("/home/istihza/Programlar/Python") Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er bu kodu su sekilde yazarsak. onun altında da “Python” adlı yeni ba¸ka bir dizin daha olu¸turmak istiyoruz.>>> import os >>> os. s .mkdir("test") Bundan ba¸ka.

s s s g s aynı dizin altında birden fazla dizin olu¸turmak istersek ne yapaca˘ ız? Bu i¸lemi çok kolay bir s g s sekilde söyle yapabiliriz: ¸ ¸ >>> import os >>> os.getcwd() >>> os. s rmdir() ve removedirs() fonksiyonları Bu fonksiyonlar bize mevcut dizinleri silme olana˘ ı tanıyor.. Yalnız. “test2” ve g s “test3” adlı dizinler olu¸turdu. Peki. onun altında da ba¸ka bir dizini nasıl olu¸turaca˘ ımızı çalı¸tık.Küçük bir örnek daha verip bu bahsi kapatalım: >>> import os >>> print os. g Python’da dizinleri nasıl yönetece˘ imizi.makedirs("test1/test2") >>> os. s Tıpkı mkdir() ve makedirs() fonksiyonlarında oldu˘ u gibi. g s g Simdi de bu “dizinleri yönetme” i¸ini biraz irdeleyelim.rmdir("TEST") Böylece “TEST” dizini silindi. onun ¸ s ¸ altında ba¸ka bir dizin. nasıl dizin olu¸turup silece˘ imizi basitçe gördük. bu bo¸ s g s s dizinler kök dizini altında olu¸acaktır. Gerçi. Ne yaptı˘ ınızdan.rmdir("/home/istihza/TEST") Bu kod ise /home/kullanıcı_adı dizini altındaki bo¸ “TEST” dizinini silecektir. bu komutlar yalnızca içi bo¸ dizinleri g s silecektir. neyi sildi˘ inizg g den emin de˘ ilseniz bu fonksiyonları kullanmayın! Çünkü Python bu komutu verdi˘ inizde tek g g bir soru bile sormadan silecektir belirtti˘ iniz dizini. E˘ er “test” ifadesinin soluna “/” i¸aretini eklerseniz. Bir de su örne˘ e bakın: ¸ g >>> import os >>> os.makedirs("test1/test3") ... “test1”. Diyelim ki mevcut çalı¸ma dizinimiz olan masaüstünde “TEST” adlı s bo¸ bir dizin var ve biz bu dizini silmek istiyoruz: s >>> import os >>> os. burada hemen bir uyarı g yapalım: Bu fonksiyonları çok dikkatli kullanmamız gerekiyor. iç içe birden fazla bo¸ dizini silmek g s istedi˘ imizde ise removedirs() fonksiyonundan yararlanıyoruz: g >>> import os >>> os.makedirs("test/test1/test2/test3") Tahmin etti˘ iniz gibi bu kod mevcut çalı¸ma dizini altında iç içe “test”. Simdiye kadar hep bir dizin. ama yine de uyaralım.removedirs("test1/test2") Yine hatırlatmakta fayda var: Neyi sildi˘ inize mutlaka dikkat edin. Hemen bir örnek verelim..

s ˘ sep niteligi Bu nitelik..sep ’/’ Bu komutu GNU/Linux’ta verdi˘ imiz için komutun çıktısı “/” seklinde oldu. i¸letim sistemlerinin dizin ayraçları hakkında bize bilgi veriyor. bu “test1”. sistemin kendine g s s özgü dizin ayracının kullanılmasını sa˘ lamı¸ oluruz. in <module> TypeError: unsupported operand type(s) for /: ’str’ and ’str’ Peki. Bunu su örnekle s g ¸ gösterebiliriz: Hemen bir Python komut satırı açıp su komutları verelim: ¸ >>> import os >>> os.Bu kodlar mevcut çalı¸ma dizini altında “test1” adlı bir dizin ile bunun altında “test2” ve “test3” s adlı ba¸ka iki adet dizin daha olu¸turacaktır.makedirs(test1/test3) Traceback (most recent call last): File "<stdin>".. Çünkü bu i¸aret s s Python’da hem “bölme” i¸leci hem de “dizin ayracı” olarak kullanılıyor. E˘ er aynı komutu g ¸ g Windows’ta verirsek sonuç söyle olacaktır: ¸ >>> import os >>> os.makedirs(test1/test3) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda Python bize söyle bir sey söyler: s g ¸ ¸ >>> os. line 1. Peki. bu meseleyi nasıl halledece˘ iz? s g Bu meseleyi halletmek için kullanmamız gereken ba¸ka bir nitelik var Python’da. “test2” ve “test3” ifadelerinin s s sabit de˘ il de de˘ i¸ken olmasını istersek ne yapaca˘ ız. Yani mesela: g s . Biraz önce yazdı˘ ımız s g kodda Python bu i¸areti “dizin ayracı” olarak de˘ il “bölme i¸leci” olarak algıladı ve sanki s g s “test1” ifadesini “test2” ifadesine bölmek istiyormu¸uz gibi davrandı bize.makedirs() fonksiyonunu da gördü˘ ü için ne yapmaya çalı¸tı˘ ımızı anlayamadı ve kafası g s g karı¸tı. neden böyle oldu ve bu hata ne anlama geliyor? Kod yazarken bazı durumlarda “/” i¸areti programcıları sıkıntıya sokabilir.makedirs(test1/test2) >>> os. E˘ er yazdı˘ ımız bir s g g programın farklı i¸letim sistemleri üzerinde çalı¸masını istiyorsak bu fonksiyon epey i¸imize s s s yarayacaktır. Ayrıca kullandı˘ ımız s g os.sep ’\\’ Peki bu sep niteli˘ i ne i¸e yarar? Yazdı˘ ımız kodlarda do˘ rudan dizin ayracı vermek yerine g s g g bu niteli˘ i kullanırsak. Çünkü her i¸letim sisteminin dizin ayracı birbiriyle aynı de˘ il. programımızı farklı i¸letim sistemlerinde çalı¸tırırken. Söyle bir sey deneyelim: g gs g ¸ ¸ >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os. Peki.

join([test1. Çünkü Python burada “/” s g s i¸aretini bölme i¸leci olarak algılamı¸tı.sep.makedirs(test1/test2) >>> os.makedirs(os. test2])) >>> os. söyle g g ¸ bir sey de yapabiliriz: ¸ .sep. Ayrıca burada parantez ve kö¸eli parantezlerin nasıl kullanıldı˘ ına da dikkat etmemiz s g gerekiyor. >>> import os >>> os.sep + "test2") komutunu kullanırsak programımızı farklı i¸letim sistemlerinde çalı¸tırırken herhangi bir aksaks s lık olmasını önlemi¸ oluruz. ˙ste bu hatayı almamak için sep niteli˘ inden faydalans s s I¸ g abiliriz. (join() g fonksiyonunu birkaç ders sonra daha ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz).makedirs(os. burada sep niteli˘ ini join() adlı bir fonksiyon ile birlikte kullandık. ilgili i¸letim sistemi hangisiyse ona ait s g s olan dizin ayracının otomatik olarak yerle¸tirilmesini sa˘ layacaktır. s g Bu sep niteli˘ i ayrıca dizin adlarını “de˘ i¸ken” yapmak istedi˘ imizde de bize yardımcı olacaktır. ba¸ımızı derde sokmadan i¸imizi halledebiliyg s s s s oruz. Yukarıdaki kod ¸ g sayesinde do˘ rudan “/” i¸aretine bula¸madan.>>> import os >>> os.makedirs("test" + os. Çünkü burada sep niteli˘ i. Tabii gs g e˘ er istersek raw_input() fonksiyonuyla dizin adlarını kullanıcıya seçtirebilece˘ imiz gibi.makedirs("test/test2") komutu yerine.join([test1. test3])) Dikkat ederseniz. “test2” ve “test3” de˘ i¸kenlerinin adlarını do˘ rudan kod içinde verdik. Söyle ki: ¸ >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os.makedirs(test1) >>> os.makedirs(test1/test3) Yine hatırlarsanız bu kodu çalı¸tırdı˘ ımızda Python hata vermi¸ti. Yukarıda “test1”. g gs g Hatırlarsanız yukarıda söyle bir kod yazmı¸tık: ¸ s >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os.

test2])) os. yazarları tarafından genellikle internet üzerinden eri¸ime s sunulmu¸tur. Daha sonra g deneme. Tabii s bu “test1” bir de˘ i¸ken oldu˘ u için adını daha sonradan biz belirleyece˘ iz. Ardından os. Burada os. bu modülleri de herhangi bir Python modülü gibi kullanabilirsiniz.sep çıktısı birbirinden farklı oluyor. os.sep.join() s fonksiyonu “/” i¸aretiyle u˘ ra¸madan dizinleri birle¸tirme imkânı sa˘ lıyor bize. burada öncelikle os modülünü ça˘ ırıyoruz. Alttaki satırda ise gs g g os. test3])) Dikkat ederseniz.makedirs(os.makedirs(test1) os.join([test1.py adıyla masaüstüne kaydedelim. Bu örnek. test2. Böylece bir fonksiyon tanımlamı¸ s s olduk. Dolayısıyla bu modülleri. Bu os.sep.sep. çok zor bazı i¸leri çok kolay bir sekilde ¸ s ¸ .sep. Böylelikle kendimize bir ¸ modül yapmı¸ olduk.join(["Dizin1". bir önceki satırda olu¸turdu˘ umuz s g “test1” adlı dizinin içinde “test2” adlı bir dizin daha olu¸turuyoruz. Simdi bu dosyayı deneme. yazdı˘ ımız programların “ta¸ınabilirli˘ i” (portability).sep. test3): os. Simdi Python komut satırını açarak su kodları yazalım: ¸ ¸ >>> import os >>> os.dizinler("Belgelerim".dizinler satırıyla bu modül içindeki dizinler() adlı fonksiyonu ça˘ ırdık.makedirs(test1) komutuyla “test1” adlı bir dizin olu¸turuyoruz.makedirs() ve os. Bunların dı¸ında bir de üçüncü sahıslar tarafından s ¸ yazılan modüller vardır. “test2” ve “test3” adlı de˘ i¸kenler belirliys gs oruz. s g ˘ 14. Daha sonra dizinler() adlı bir g fonksiyon olu¸turup parametre olarak “test1”.join([test1. yazarlarının internet sitelerinden indirip bilgisayarınıza s kurabilir. bu komutların çıktısı söyle olur: s g ¸ ’Dizin1/Dizin2’ Aynı kodları Windows üzerinde verirsek de su çıktıyı alırız: ¸ ’Dizin1\\Dizin2’ Gördü˘ ünüz gibi farklı platformlar üzerinde. "Resimler") Burada öncelikle import deneme satırıyla deneme adlı modülümüzü ça˘ ırdık.sep. Böylelikle g masaüstünde “Belgelerim” adlı bir klasörün içinde “Videolar” ve “Resimler” adlı iki klasör olu¸s turmu¸ olduk. "Dizin2"]) ENTER tu¸una bastı˘ ımızda. Bu modüller. Simdi Python komut satırını açalım ve su komutları verelim: s ¸ ¸ >>> import deneme >>> deneme.import os def dizinler(test1. "Videolar".6 Üçüncü Sahısların Yazdıgı Modüller ¸ Buraya kadar kendi yazdı˘ ımız modülleri ve geli¸tiriciler tarafından yazılıp dilin içine enteg s gre edilen modülleri ayrı ayrı gördük.join() ifadesi ile ilgili son bir sey daha söyleyip bu konuya bir nokta s ¸ koyalım. Bu modüller sayesinde. Piyasada pek çok üçüncü sahıs modülü bulunur. Hemen alttaki s g s s g satırda da benzer bir i¸lem yapıp kodlarımızı bitiriyoruz. g sep niteli˘ inin. yani “farklı i¸letim sistemg g s g s leri üzerinde çalı¸abilme kabiliyeti” açısından ne kadar önemli olabilece˘ ini gösteriyor.makedirs(os.join() komutları yardımıyla.

orada su komutu veriys s ¸ oruz: sudo python setup.6. Python’da pdf dosyaları ile g ilgili temel i¸lemleri yapmamızı sa˘ lıyor. g Bu modül GNU/Linux da˘ ıtımlarının paket depolarında bulunur. Mathieu Fenniak tarafından yazılmı¸ olan bu üçüncü s g s sahıs modülünün anasayfasına http://pybrary. ¸ Kullandıkları da˘ ıtımın paket depolarında pyPdf modülünü bulamayan arkada¸larım su g s ¸ adresten ilgili tar. O yüzden öncelikle bu modülü bilgisayarımıza kuraca˘ ız.py install E˘ er herhangi bir aksilik olmadıysa pyPdf modülü bu komutun ardından sistemimize kurulag caktır. Biz bu bölümde pyPdf adlı bir örnek modül üzerinden.net/pyPdf/ Bu sıkı¸tırılmı¸ dosyayı bilgisayarımıza indirdikten sonra dosyayı açıp. Bizim burada amacımız. g 14.exe dosyasını indirip çift tıklayarak modülü bilgisa¸ yarlarına kurabilir: http://pybrary. üçüncü sahıs modüllerini ¸ tanımaya çalı¸aca˘ ız. g g pyPdf modülünü su komut yardımıyla sisteminize kurabilirsiniz: ¸ sudo apt-get install python-pypdf E˘ er Ubuntu dı¸ında bir GNU/Linux da˘ ıtımı kullanıyorsanız. paket yöneticiniz yardımıyla g s g “pypdf” seklinde bir arama yapmanızı öneririm. Python’da üçüncü sahıs modüllerinin neye benzedi˘ i ve bung ¸ g ların nasıl kullanılaca˘ ı hakkında yalnızca bir fikir vermekten ibarettir. Windows kullanıcıları ise su adresten . Zira bütün o ayrıntıları sonraki derslerimizde inceleyece˘ iz. in <module> ImportError: No module named pyPdf Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er Ubuntu kullanıyorsanız.halledebiliriz.1 pyPdf Modülü Bu bölümde inceleyece˘ imiz örnek modülün adı pyPdf. A¸a˘ ıda inceleyece˘ imiz PyPdf modülünü ans g g latırken. henüz ö˘ renmedi˘ imiz bazı seylerle de kar¸ıla¸acaksınız.net/pyPdf/ adresinden ula¸abilirsiniz.gz dosyasını indirerek kaynaktan kurulum yapmayı tercih edebilirler: http://pybrary. Anlayamadı˘ ınız noktalar g g ¸ s s g olursa bunlara çok fazla takılmayın.net/pyPdf/ Gelin isterseniz biraz önce içe aktarırken hata aldı˘ ımız komutu tekrar vererek pyPdf modülünü g do˘ ru bir sekilde kurup kuramadı˘ ımızı denetleyelim: g ¸ g >>> import pyPdf Bu komutu verdi˘ inizde söyle bir uyarı mesajı almı¸ olabilirsiniz: g ¸ s . E˘ er bu modülü kurmazsak elbette kullanmamız g mümkün olmaz. s g Ancak bu noktada küçük bir uyarı yapalım. Bu modül. Gelin bir deneme yapalım: >>> import pyPdf Traceback (most recent call last): File "<stdin>". bilgisayarımızda pyPdf modülü olmadı˘ ı için import pyPdf komutu hata g g veriyor. ¸ s pyPdf modülü bir üçüncü sahıs modülü oldu˘ undan. line 1. bunu kullanabilmek için öncelikle bu ¸ g modülü bilgisayarımıza kurmamız gerekiyor.

Simdi de okuyaca˘ ımız pdf dosyasını tanımlıyoruz: ¸ g belge = "diveintopython. g s pdf Bilgilerine Ula¸ mak s Ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi pyPdf modülünü kullanarak pdf belgelerine ait bazı bilgileri toplayas g bilirsiniz. Siz simdilik sadece üçüncü sahıs modüls s ¸ ¸ lerin neye benzedi˘ i üzerine yo˘ unla¸maya çalı¸ın. s Yukarıda tanımladı˘ ımız belge adlı pdf dosyasını okumak üzere açıyoruz: g kaynak = PdfFileReader(open(belge. Ama bunları çok fazla dert edinmeyin. kaynak.. Türkçe karakterlerin düzgün görüntülenememesi gibi bir sorunla kar¸ıla¸mamak için.x sürümünde kullanımdan kaldırılacak özelliklere ili¸kindir. g ˙ Isterseniz yazdı˘ ımız kodları topluca görelim: g . Bu modül Python’un 2. pyPdf modülünün Python3. Neyse.5’tir. Ancak bu uyarılara ra˘ men bu s g modül Python 2.. belgenin hangi s g yazılım ile olu¸turuldu˘ u. pdf dosyaları ikili (binary) g düzende oldukları için. s s “u” harfini kullanarak karakter dizimizi “unicode” haline getiriyoruz. pyPdf modülünü kurdu˘ umuza göre artık bu modülü incelemeye ba¸layabiliriz. "rb")) Burada belge adlı pdf dosyasını “rb” kipinde açtı˘ ımıza dikkat edin.x sürümlerine uyumlu hale getirilmesi için çalı¸malar da sürdürülmektedir. ancak program çıktısında bazı uyarılar alıyoruz.getDocumentInfo().6 g sürümünde de çalı¸ıyor. belgenin yazarı. Bu bilgiler neler olabilir? Mesela belgenin ba¸lı˘ ı. PdfFileReader import komutunu nasıl verdi˘ imize dikkat edin. Daha önce de dedi˘ imiz gibi.pdf" Ben örnek olarak kendime diveintopython. belge adlı pdf dosyamızın ba¸lı˘ ını alalım: s g print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge. “unicode” kavramından birkaç ders sonra daha ayrıntılı olarak bahsedece˘ iz. Python’un s 3.pdf adlı bir pdf dosyası seçtim.>>> import pyPdf DeprecationWarning: the sets module is deprecated from sets import ImmutableSet pyPdf modülünün uyumlu oldu˘ u son Python sürümü 2. Yukarıdaki uyarı mesajı modülümüzün çalı¸s masını engellemez. Biz incelememize devam edelim. Bu uyarılar. bunları okurken “rb” kipini kullanmamız gerekir.. bunun içindeki sadece iki fonksiyona ihtiyaç duydu˘ umuz için yalnızca o iki fonksiyg g onu içe aktarıyoruz. vb. g g s s Simdi de pyPdf modülü içinde bulunan getDocumentInfo() fonksiyonunun title adlı niteli˘ ini ¸ g kullanarak. Daha önce modüllerin içe aktarılma yöntemg lerini incelerken bu biçimi ö˘ rendi˘ imizi hatırlıyor olmalısınız. bu konuyu anlatırken henüz yabancısı oldu˘ umuz kavramlarla g g kar¸ıla¸ıyoruz.title)) Burada. s Bu arada pyPdf modülünü içe aktarırken büyük-küçük harfe dikkat etmelisiniz.6 sürümünde de kullanılabilir.. Siz elbette ba¸ka bir s dosya ile çalı¸abilirsiniz... pyPdf modülünün tamamına g g de˘ il de. Birkaç örnek verelim. s g Öncelikle pyPdf modülünden bazı fonksiyonları içe aktarıyoruz: from pyPdf import PdfFileWriter.

title)) Daha önce de dedi˘ imiz gibi. Bu modül geli¸tiricilerin s g s yazdı˘ ı modüllerden biridir.#!/usr/bin/env python # -*. PdfFileReader belge = "diveintopython. kaynak. Dolayısıyla bilgisayarımıza herhangi bir program kurmaya gerek g kalmadan do˘ rudan programlarımız içinde kullanılabilir.getDocumentInfo().py DeprecationWarning: the sets module is deprecated from sets import ImmutableSet Bu uyarılar programımızın çalı¸masını engellemez. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge. E˘ er siz bu s g uyarıları almak istemiyorsanız. pyPdf kütüphanesi içinde kullanılmı¸ olan bazı modüller. s g pyPdf modülü yardımıyla bir belgenin ba¸lı˘ ı dı¸ında.coding: utf-8 -*- . Bu modülün simplefilter() adlı fonksiyg onunu kullanarak “DeprecationWarning” olarak ifade edilen. yukarıdaki kodları g g çalı¸tırdı˘ ınızda suna benzer uyarılar alabilirsiniz: s g ¸ istihza@istihza:~/Desktop$ python deneme.coding: utf-8 -*import warnings warnings.pdf adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: Dive Into Python s g s Her pdf belgesinin ba¸lı˘ ı olmayabilir. sadece s g uyarıdır. Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımız zaman söyle bir çıktı elde s s g ¸ edece˘ iz: g diveintopython. Python’un s mevcut sürümünde çalı¸ıyor olsa bile.getDocumentInfo().coding: utf-8 -*from pyPdf import PdfFileWriter. s g s g g Bunun için title yerine author niteli˘ ini kullanıyoruz: g #!/usr/bin/env python #-*. “tedavülden kalkacak özellikler” hakkındaki uyarıları etkisizle¸tiriyoruz. programımızı söyle yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter.title)) Burada warnings adlı bir ba¸ka modülü içe aktardı˘ ımıza dikkat edin. kaynak. bir üst sürümde artık kullanılmayacak.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge. yazarının kim oldu˘ unu da ö˘ renebiliriz. Bu uyarıya göre. ba¸lık yerine None de˘ erini alacaksınız. PdfFileReader belge = "diveintopython.6 ise. e˘ er sisteminizdeki Python sürümü 2. Çünkü bunlar birer hata de˘ il. Dolayısıyla e˘ er sizin çalı¸tı˘ ınız belgenin bir ba¸lı˘ ı s g g s g s g yoksa. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge.simplefilter("ignore".

None de˘ erini g g g g alırız.4) çıktısını verdiyse. Adobe InDesign CS3 (5.simplefilter("ignore". DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter.creator)) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda suna benzer çıktılar alabiliriz: s g ¸ Scribus 1.3. PdfFileReader belge = "falanca.coding: utf-8 -*import warnings warnings. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın yazarı ¸udur: %s" s %(belge.3.12.getDocumentInfo(). kaynak.3.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge. PdfFileReader belge = "falanca.0. (OpenOffice çıktıda “Writer” olarak görünür. Writer. Mesela bir belge önce OpenOffice ile s yazılıp daha sonra OpenOffice kullanılarak pdf formatına dönü¸türülmü¸se çıktıda OpenOffice s s görünecektir. Bu niteli˘ i su sekilde kullanıyoruz (Sadece ilgili kod parçasını g ¸ ¸ gösteriyoruz) kaynak.import warnings warnings.4). E˘ er belge ba¸ka bir formattan pdf formatına dönü¸türülmü¸se..0 . Bir pdf belgesinin hangi yazılım ile olu¸turuldu˘ unu ö˘ renmek için ise creator niteli˘ ini kuls g g g lanıyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. producer niteli˘ i bize su g g s g ¸ çıktıyı verebilir: Scribus PDF Library 1. elimizdeki pdf belgesinin hangi yazılımın hangi sürümü kullanılarak olu¸turuls du˘ unu gösterir.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge.3. vb.0. Bu çıktılar.12 Veya creator niteli˘ i bize Adobe InDesign CS3 (5.3.getDocumentInfo().. özgün forg g s s s matı olu¸turmak için kullanılan yazılım görünecektir. e˘ er pdf belgesinde yazar bilgisi geçmiyorsa. "rb")) print (u"%s adlı dosya ¸u yazılımla olu¸turulmu¸tur: %s" s s s %(belge.getDocumentInfo().simplefilter("ignore". creator niteli˘ i ile “Scribus 1.author)) Tıpkı title niteli˘ inde oldu˘ u gibi. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter.3. pdf belgesini olu¸turan yazılımı görüntüleyen bir ba¸ka g ¸ s s metot da producer adlı niteliktir. producer niteli˘ i suna g g ¸ benzer bir çıktı verebilir: Adobe PDF Library 8.12” çıktısını almı¸sak. kaynak.producer Örne˘ in.) creator niteli˘ ine benzer bir sekilde.

. Bu dosyayı “rb” kipiyle açıyoruz. Yani mesela her pdf belgesinin bir ba¸lı˘ ı (title) olmayabilir. her pdf dosyası yukarıdaki özelliklerin hepsini barındırmayag bilir. Bu yeni pdf belgesini açıp baktı˘ ınızda.pdf.close() Daha önce bahsetti˘ imiz gibi. PdfFileWriter kaynak = PdfFileReader(open("falanca. içeri˘ inin falanca. kaynak = PdfFileReader(open("falanca.3 Daha önce de belirtti˘ imiz gibi. Böyle bir pdf belgesine s g title niteli˘ ini uyguladı˘ ımızda None çıktısı alırız.pdf".Ya da creator niteli˘ i ile “Writer” çıktısı elde etmi¸sek. "wb") nesne. bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda bazı zararsız uyarılar alacaksınız. Burada okuyaca˘ ımız kaynak pdf dosyamızın g adı falanca. (Bu kiplerin ne demek oldu˘ unu bir song raki bölümde ö˘ renece˘ iz) Ardından.simplefilter("ignore".pdf". pyPdf modülünün g ba¸ka bir özelli˘ ini incelemeye ba¸layabiliriz.getPage(0)) nesne.pdf adında bir pdf belgesi s g s olu¸acak.pdf. s s Gelin isterseniz bu kodları biraz açıklayalım: Burada öncelikle pyPdf modülünden. "rb")) nesne = PdfFileWriter() hedef = open("hedef. Bu demek oluyor ki.pdf dosyasından okudu˘ umuz verileri hedef g g g dosyaya yazmadan önce.PdfFileWriter nesnesi” haline getiriyoruz.. e˘ er g g g bir pdf belgesinin ilk sayfasını almak istiyorsak söyle bir i¸lem yapmamız gerekir: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. Örne˘ in. g s g ˙ Isterseniz yukarıda gösterdi˘ imiz sekilde bu uyarıları kapatabilirsiniz. çalı¸ma dizininiz içinde hedef.write(hedef) hedef. E˘ er yukarıdaki kodları su sekilde yazacak g ¸ ¸ olursanız: #!/usr/bin/env python # -*. producer niteli˘ iyle sunu elde edebilig s g ¸ riz: OpenOffice. yazaca˘ ımız verileri bir g “pyPdf.pdf adlı belgenin ilk sayfası s g g oldu˘ unu göreceksiniz.addPage(kaynak.pdf". DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileReader. falanca.. Yukarıdaki programı bir g ¸ dosyaya kaydedip çalı¸tırdı˘ ınızda. pdf dosyasını okumamıza yarayan PdfFileReader() fonksiyonunu ve pdf dosyasından okudu˘ umuz parçaları yazmamızı sa˘ layan PdfFileWriter() g g fonksiyonunu içe aktarıyoruz.coding: utf-8 -*from pyPdf import PdfFileReader. yukarıdaki kodlar yardımıyla bir pdf dosyasının ilk g sayfasını alıp ba¸ka bir pdf dosyası olu¸turabiliyoruz. Daha sonra.coding: utf-8 -*import warnings warnings. PdfFileWriter() fonksiyonunu kullanarak. PdfFileWriter .org 2. "rb")) satırıyla kaynak dosyamızı tanımlıyoruz. g g getDocumentInfo() fonksiyonunun en önemli metotlarını gördü˘ ümüze göre. s g s pyPdf ile pdf Belgelerinden Sayfa Almak pyPdf modülünü kullanarak bir pdf belgesinden istedi˘ imiz sayfaları alabiliriz..

Bu bölümde pek çok yeni sey ö˘ rendik. g Böylelikle Python’la temel pdf i¸lemlerini yapmamızı sa˘ layan pyPdf modülünü kısaca tanımı¸ s g s olduk.pdf". aslında kaynak de˘ i¸keni içinde depoladı˘ ımız “¸ey” bir nesnedir.com/harman/icindekiler_harman.coding: utf-8 -*import warnings warnings. elimizdeki pdf belgelerinin sayfa sayısını da rahatlıkla sorgulayabiliriz. kaynak.html adresini ziyaret edebilirsiniz. aldı˘ ımız bu sıfırıncı g sayfayı bir önceki satırda olu¸turdu˘ umuz nesnenin içine ekliyoruz.getPage(0)) nesne. "rb")) print kaynak.kaynak = PdfFileReader(open("falanca.pdf". "wb") Burada hedef.PdfFileWriter object at 0xb7cdea0c> Demek ki. g ˘ Pdf Belgelerinin Sayfa Sayısını Ögrenmek pyPdf modülü yardımıyla. Sondan bir önceki satır s g yardımıyla da. Bunu da yukarıdaki kodlardaki su satırla hallettik: ¸ hedef = open("hedef.PdfFileWriter nesnesini” hedef dosyamıza s g yazdırabiliriz. Ama birkaç ders sonra burada anlatılan her seyin zihninizde berraks ¸ la¸tı˘ ını göreceksiniz. içini doldurdu˘ umuz bu nesneyi hedef adlı dosyaya yazdırıyoruz.pdf adlı dosyamızı yine “ikili” düzende (binary) açtı˘ ımıza dikkat edin.write(hedef) hedef. Bu i¸lemi yapmak için pyPdf modülünün getNumPages() fonksiyonundan yararlanaca˘ ız: s g #!/usr/bin/env python # -*.pdf". "rb")) nesne = PdfFileWriter() print nesne Söyle bir çıktı alırsınız: ¸ <pyPdf.pdf. g Artık bir önceki adımda olu¸turdu˘ umuz “pyPdf.pdf. Bu modül aynı zamanda HARMAN programında da kullanılmı¸tır. Biz bu nesgs g s neyi alıp do˘ ruca hedef dosyamıza yazaca˘ ız.close() Burada öncelikle. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileReader kaynak = PdfFileReader(open("python. Son satırımız g ise hedef dosyayı kapatmamızı sa˘ lıyor.simplefilter("ignore".getPage(0) satırı yardımıyla kaynak dosyasının sıfırıncı (yani ilk) sayfasını alıyoruz. pyPdf modülünün addPage() fonksiyonunu kullanarak. Ö˘ rendiklerimizin bir kısmı henüz bize çok fazla sey ¸ g g ¸ ifade etmemi¸ olabilir. Tabii ki önce hedef dosyamızı tanımlamamız g g gerekiyor. getNumPages() fonksiyonunu kullanarak bir pdf belgesinin sayfa sayısını g ö˘ renmek son derece kolay.addPage(kaynak. s g .getNumPages() Gördü˘ ünüz gibi. Bu programı ve s kaynak kodlarını incelemek için http://istihza. Bu i¸lemi yapan satırlarımız sunlar: s ¸ nesne.

egg’.6/dist-packages/Jinja2-2. ’/usr/local/lib/python2.6’. sys.6/dist-packages/PIL’.0’.6/gtk-2. g . E˘ er aradı˘ ımız modül bu dizinlerden herhangi birinin içindeyse ne g g g ala! Ama e˘ er modül bu dizinlerin hiç birinde yoksa i¸te o zaman biraz önce bahsetti˘ imiz o g s g ImportError hatasını alırız. ’/usr/local/lib/python2. ’/usr/lib/python2.1-py2. Yazdı˘ ınız g g g program sona erdi˘ inde sys.6/dist-packages/gst-0.) Bu modülün path adlı bir niteli˘ i vardır.6. ’/usr/lib/python2.10’. ’/usr/lib/python2.. bu modülü düzgün bir sekilde içe aktarabilmemiz için o modülün mevcut çalı¸ma g ¸ s dizini içinde yer alıyor olması gerekiyor. ’/usr/lib/python2.6.6/dist-packages/docutils-0. ’/usr/local/lib/python2.egg’. ’/usr/local/lib/python2. ’/usr/local/lib/python2.4. ’/usr/lib/pymodules/python2. Mesela bu listg ¸ eye yeni dizinler ekleyebilirsiniz: >>> sys.path çıktısı aslında basit bir listeden ibarettir.egg’. ’/usr/local/lib/python2. her halükarda os modülünü rahatlıkla içe aktarabiliyoruz. Peki ya s g g s aranan modül mevcut çalı¸ma dizini içinde yoksa? s Böyle bir durumda Python tabii ki hemen pes etmez.path. ˙ste Python bir modg I¸ ülü ararken bu niteli˘ in gösterdi˘ i dizinlerin içine bakar. Yani içe aktarmaya s çalı¸tı˘ ımız modülü ilk olarak.6/dist-packages/setuptools-0.6c11-py2.1-py2. Ancak böyle bir probg g lem.3.6/lib-old’.path listesine sonradan ekledi˘ iniz dizinler kalıcı de˘ ildir.6-py2.0b2-py2.6. Peki g Python bir modülü ararken hangi dizinlerin içine bakar? Python bir modülü ararken ilk olarak mevcut çalı¸ma dizinine bakar.0’. (Bu modüle ili¸kin bilgiyi “Modül Dizini” ba¸lıklı s s bölümümüzde bulabilirsiniz.egg’. komut satırının açıldı˘ ı dizin içinde bulmaya çalı¸ır.14. ’/usr/lib/python2.append("/herhangi/bir/dizin") Ancak unutmayın ki.6/plat-linux2’. o anda g s g bulundu˘ umuz dizin içinde de˘ ilse ImportError adlı bir hata alıyoruz. Dolayısıyla listeler üzg erinde yapabilece˘ iniz her seyi bu sys. Yani: g g >>> import sys >>> sys. sys. ’/usr/lib/python2.6/lib-dynload’.6/dist-packages/gtk-2.7 Modüllerin Yolu Kendi yazdı˘ ımız modülleri anlatırken söyle bir problemden söz etmi¸tik: Kendimiz bir modül g ¸ s yazdı˘ ımızda.6’. Gördü˘ ünüz gibi.6/dist-packages’] Elbette kullandı˘ ınız i¸letim sistemine ba˘ lı olarak sizde bu komutun çıktısı farklı olacaktır. ˙ste bu bölümde biz bu durumun I¸ nedenini anlatmaya çalı¸aca˘ ız.6. ’/usr/lib/python2. Çünkü bakması gereken ba¸ka dizinler s de vardır.6/dist-packages’.path listesi de eski haline dönecektir.path çıktısı üzerinde de yapabilirsiniz. Python’da sys adlı bir modül bulunur.path [’’. Biz o anda hangi dizin altında bulunursak bulunalım. ’/usr/lib/pymodules/python2. ’/usr/lib/python2. s g Python bir modülü içe aktarmaya çalı¸ırken belli dizinlerin içine bakar. E˘ er aranan modül o s g dizinlerin içinde yoksa Python yukarıda bahsetti˘ imiz ImportError hatasını verecektir..egg’. Yani e˘ er içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız modül.6/dist-packages/Sphinx-1. mesela os modülünde bulunmuyor.6/dist-packages/Pygments-1. g s g ˙ste Python bir modülü içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız zaman bu çıktıda görünen dizinlerin içini I¸ s g tek tek kontrol edecek ve aradı˘ ımız modülün bu dizinlerden herhangi birinin içinde olup g olmadı˘ ına bakacaktır.6. ’/usr/lib/python2.6/lib-tk’.

Modüller. Modüller konusunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. bütün Python programları temelde birer modüldür. yazaca˘ ınız programlar açısından ne gibi g g faydaları olabilece˘ ini tartı¸ın. Python modüllerini kaç farklı sekilde içe aktarabiliyoruz? Bu içe aktarma biçimleri arasındaki ¸ farklar nelerdir? Bunlar içinde sizce en mantıklısı ve en kullanı¸lısı hangisidir? s 4. Örne˘ in binlerce satırg g g dan olu¸an tek bir .8 Bölüm Soruları 1.cikar(1455.txt olanları listeleyin. pyPdf modülünden yararlanarak bir pdf belgesinin 2. 6. Ya da mesela programınızla ilgili ayarları kontrol eden kodları farklı bir modüle yerle¸tirebilirsiniz. 7. Dedi˘ imiz gibi.path gibi bir niteli˘ in olmasının. sayfalarını ayrı bir pdf belgesi olarak kaydetmeyi deneyin. Python’da sys. 2. yalnızca uzantısı . g s 9. Bir Python programının gerçek anlamda bir modül olabilmesi ve ciddi g s olarak bir i¸e yarayabilmesi için modülü yazarken sizce hangi noktalara dikkat etmek gerekir? s 3. os modülünü kullanarak. s Mesela programınızda arayüzle ilgili olan kodları bir modül. Böylece kalabalık kod yı˘ ınlarını yönetmek ve bunların bakımını g yapmak çok daha kolay bir i¸ haline gelir. Bu güçlü aracın. 32) print "pi sayısının de˘eri: %s" %aritmetik. 5 ve 7. su ana kadar Python programs sg ¸ lama dilini ö˘ renirken alı¸tırma olsun diye yazdı˘ ınız programları modüllere ayırmaya çalı¸ın. s 5. Daha sonra birbirinden ayırdı˘ ınız bu modülleri içe aktars g mak suretiyle kullanabilirsiniz. Ancak modül ve alelade g bir Python programı arasında bazı farklar da vardır. Bu bilgiler ı¸ı˘ ında.14. programınızı ayrı ayrı modüllere bölebilirsiniz. modülleri alelade Python programlarından ayıran özelliklerin neler olabilece˘ ini tartı¸ın. 8. yanlı¸ s kullanıldı˘ ında nelere mal olabilece˘ i üzerinde dü¸ünün. yazdı˘ ınız Python programlarını organize etmenizi sa˘ lar. asıl i¸i yapan kodları ise ba¸ka bir s s modül olarak düzenleyebilirsiniz.coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik. aritmetik modülünün içe aktarılması sırasında bir hata ortaya çıkabilece˘ ini g göz önüne alarak bu programı yeniden yazın. yalnızca GNU/Linux veya yalnızca Windows üzerinde çalı¸an bir s program yazın. g g s . Modüller konusunu anlatırken söylediklerimizi de dikkate alarak.py dosyası yazmaktansa. os modülündeki system() fonksiyonu son derece güçlü bir araçtır. g s g s Programlarınızı modüllere ayırmanın getirileri üzerinde dü¸ünün.pi_sayisi g Bu programda. Bir dizin içinde yer alan bütün dosyalar içinde.

Bu i¸ için open() adlı bir fonksiyondan faydalanaca˘ ız. ˙ Isterseniz lafı hiç uzatmadan konumuza geçelim. s herhangi bir aracı program kullanmadan do˘ rudan Python ile açaca˘ ız. 15. Hemen Python komut satırını açıyoruz ve su komuts g ¸ ları veriyoruz: >>> import os >>> os. s s g Bu fonksiyonu Modüller ba¸lı˘ ı altında pyPdf modülünü anlatırken de gördü˘ ümüzü hatırlıyors g g sunuz. varolan dosyaları da. Burada yapaca˘ ımız sey. GNU/Linux için ise xdg-open adlı bir sistem komutundan söz etmi¸tik. Mevcut çalı¸ma dizinimizi de ö˘ rendi˘ imize s g g göre artık yeni dosyamızı olu¸turabiliriz. Biraz önce os modülünü içe aktarmamızın nedeni 201 . g g Hatırlarsanız os modülünü anlatırken Windows için startfile() adlı bir fonksiyondan.. ¸ g g ¸ sistemimizde bulunan herhangi bir dosyayı varsayılan uygulamayla açmak de˘ il. O yüzden bu bölümü s s s dikkatle takip etmenizi öneririm.getcwd() Biraz sonra olu¸turaca˘ ımız dosya bu komutun çıktısı olarak görünen dizin içinde olu¸acaks g s tır. Bu arada bir yanlı¸ anla¸ılma olmaması için hemen belirtelim. sistemdeki varsayılan uygulama ile açabiliyorduk. Ancak bu bölümde daha farklı bir seyden söz edece˘ iz. ¸ Programcılık ya¸amınız boyunca dosyalarla bol bol ha¸ır ne¸ir olacaksınız. Esasında biz bundan önceki bazı derslerimizde bu konuya üstünkörü de s g g olsa de˘ inmi¸tik. yani nasıl g yeni bir dosya olu¸turaca˘ ımızı. Bu araçlar yardımıyla. daha önce görüp de tam olarak anlayamadı˘ ımız bazı kod g s I¸ g parçalarını çok daha iyi anlayabilmemizi sa˘ layacak bilgileri edinece˘ imiz bir bölüm olacak.. ˙ste bu bölüm. Öncelikle mevcut s s g çalı¸ma dizinimizin ne oldu˘ unu görelim. bilgisas yarımızda bulunan dosyaları (ve programları). Python’la ilk dosyamızı mevcut çalı¸ma dizini altında olu¸turaca˘ ız. Anlaması daha kolay olsun s diye. Bu ikisi arasındaki farkı g g biraz sonra daha net bir sekilde göreceksiniz. bir dosyaya nasıl bir seyler yazabilece˘ imizi ve buna benzer s g ¸ g i¸lemleri ö˘ renece˘ iz. Sayın ki bu dizin Masaüstü (Desktop) olsun. Biz burada g Python’u kullanarak sistemimizde yeni dosyalar olu¸turmanın yanısıra.BÖLÜM 15 Dosya ˙slemleri I¸ Bu bölümde Python programlama dilini kullanarak dosyaları nasıl yönetece˘ imizi. Bu fonksiyonu kullanmak için s s os modülünün içe aktarılmasına gerek yok.1 Dosya Olu¸ turmak s Bu bölümde amacımız bilgisayarımızda yeni bir dosya olu¸turmak.

Bunun dı¸ında bir de “r” kipi ve “a” kipi bulunur. dedi˘ imiz gibi. Çünkü “w” kipi. open() fonksiyonunun ne oldu˘ u belli. Dolayısıyla dosya içindeki eski verileri koruyup bu dosyaya yeni veriler eklemek istiyorsak “a” kipini kullanmamız gerekecek. Ayrıca bu kip yardımıyla yeni bir s dosya da olu¸turamayız.txt adlı dosyayı “w” kipinde ¸ g olu¸turup içine bir seyler yazdıktan sonra tekrar bu kiple açıp içine bir seyler eklemek istersek s ¸ ¸ dosya içindeki eski verilerin kayboldu˘ unu görürüz. Simdi s s ¸ verdi˘ imiz bu komutu biraz inceleyelim. "r") Dikkat ederseniz burada “w” kipi yerine “r” kipini kullandık.yalnızca getcwd() fonksiyonunu kullanmaktı. dedik. "w") Bu arada dikkatli olun. "r") komutunu verdi˘ imizde e˘ er bilgisayarda deneme. “a” kipi önceden olu¸turdu˘ umuz bir dosyaya yeni veri ekles g mek için kullanılır. dosya izinlerini de belirtmemiz gerekir. Peki. >>> open("deneme_metni. g s bunu yaparken de eski dosyayı silecektir. bunun yerine Python bize bir hata mesajı gösterecektir: s >>> f = open("deneme.txt adlı bir dosya yoksa bu adla yeni bir g g dosya olu¸turulmayacak. “r”.txt adlı bir metin dosyası olu¸turmu¸ olduk. aynı dosyadan bilgisag yarınızda zaten var olup olmadı˘ ına bakmaksızın. Bu komutu bir de˘ i¸kene atamak.txt‘nin de ne oldu˘ u açık.txt". kullanım kolaylı˘ ı açısından epey faydalı gs g olacaktır. line 1. g g ¸ Biraz önce. bu “w” ne oluyor? g Python’da dosyaları yönetirken. Bu kiplerin hepsini sırası geldi˘ inde görece˘ iz. Yani mesela bir dosyaya yazabilmek için “w” kipini (mode) kullanıyoruz. in <module> IOError: [Errno 2] No such file or directory: ’deneme.txt adlı bir g g dosya varsa.txt adında. Yani mesela: s >>> ikincidosyam = open("deneme. yazma yetkisi verilmi¸ bir dosya olu¸turduk s s masaüstünde. “a” da ˙ Ingilizce’de “eklemek” anlamına gelen “append” kelimesinden geliyor. Olu¸turas g s ca˘ ımız dosyanın adını tırnak içine almayı unutmuyoruz. Bu noktayı da belirttikten sonra komutumuzu veriyoruz: >>> open("deneme_metni. Simdi ba¸ka bir örnek verelim: ¸ s >>> ilkdosyam = open("eski_dosya. De˘ i¸iklik yapabilmek için biraz önce gösterdi˘ imiz “w” kipini kulgs gs g lanmak gerekir. Bu su anlama geliyor.txt". olu¸turulan veya s açılan bir dosyaya yalnızca “okuma” izni verildi˘ ini gösterir. Tabii ortada henüz bir dosya olmadı˘ ı için burada açmak yerine yeni bir dosya g olu¸turmaya yaradı. Yani e˘ er biz bir dosyayı bu kipte açarsak g g dosya içine herhangi bir veri giri¸i yapma imkânımız olmaz. Yani bu dosya üzerinde herhangi g bir de˘ i¸iklik yapılamaz. "w") komutuyla deneme_metni. Simdi tekrar konumuza dönelim. Parantez içindeki deneme_metni.txt") Traceback (most recent call last): File "<stdin>".txt’ . Bir dosyayı g g açmaya yarıyor. "w") Böylelikle masaüstünde deneme_metni. Biz de simdi bu i¸lemi yapalım: ¸ s >>> ilkdosyam = open("deneme_metni. e˘ er bilgisayarınızda önceden deneme_metni. “r” kipi. yukarıdaki komut size hiç bir uyarı vermeden eski dosyayı silip üzerine yazacaktır. Bu harf ˙ Ingilizce’de “yazma” anlamına gelen “write” kelimesinin kısaltmasıdır.txt". Bir de “a” kipi vardır. aynı adda yepyeni bir dosya olu¸turacak. Bu kip bize varolan bir dosyayı açma imkânı verir. Biraz önce de açıkladı˘ ımız gibi g bu kip dosyaya okuma yetkisi verildi˘ ini gösteriyor. Örne˘ in deneme_metni. s ˙ Ingilizce’de “okuma” anlamına gelen “read” kelimesinin kısaltması.txt".txt".

.coding: cp1254 -*import sys def programdan_cik(): print "Programdan çıkılıyor!" print "Ho¸çakalın.. Ama e˘ er belirtilen dosya bulunamazsa kullanıcı dosyanın bulunamadı˘ ı konusunda g g uyarılıyor ve kendisinden yeni bir dosya adı girmesi isteniyor. except bloklarından yararlanıyoruz.. sistemde var olmayan bir dosya adı belirtmesi ihtimaline kar¸ı da try.coding: cp1254 -*import sys def programdan_cik(): print "Programdan çıkılıyor!" print "Ho¸çakalın. açılacak dosyanın adını alıyoruz.. dosyanın bulunamaması durumunda o adla yeni bir dosya olu¸turulmasını da sa˘ layabilirsiniz: s g #!/usr/bin/env python # -*.exit() while True: dosya_adi = raw_input("Açılacak dosyanın adını girin: ") if dosya_adi: try: f = open(dosya_adi. herg hangi bir dosyanın sistemde var olup olmadı˘ ını denetleyebiliriz. IOError adlı bu hata mesajı yardımıyla.Burada gördü˘ ümüz hata mesajı önemlidir.exit() while True: dosya_adi = raw_input("Açılacak dosyanın adını girin: ") if dosya_adi: try: f = open(dosya_adi. E˘ er kuls g lanıcının verdi˘ i dosya adı geçerliyse. Kullanıcının... programımız dosya bulundu çıktısı vererek programı song landırıyor. "r") print "dosya bulundu" except IOError: . Mesela su basit programa g ¸ bir bakalım: #!/usr/bin/env python # -*." s sys. Elbette isterseniz. "r") print "dosya bulundu" except IOError: print "Dosya bulunamadı!" programdan_cik() else: print "dosya adı belirtmediniz!" Burada kullanıcıdan." s sys.

Tabii “r” kipinin yukarıda bahsetti˘ imiz özelli˘ inden dolayı.txt’ Burada sorun. Tabii ki siz isterseniz tam yolu belirterek. "a") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Python. Halbuki biz burada s s bu i¸areti yol ayracı olarak kullanmak istedik. Python’da s g s dosya i¸lemleri yaparken. s E˘ er yazdı˘ ımız kod içinde yukarıdaki üç kipten hiçbirini kullanmazsak." %dosya_adi s programdan_cik() else: print "dosya adı belirtmediniz!" Yukarıdaki örneklerde. ˙ste böyle durumlar için “a” adlı özel bir kipten yararlanaca˘ ız. “r” kipinin aksine bize yeni dosya olu¸turma imkânı da verdi˘ iniz aklımızın s g bir kö¸esine not edelim. deneme. yoktan bir dosya olu¸turmayı ve halihazırda sistemimizde bulunan bir s dosyayı açmayı ö˘ rendik.odt uzantılı bir dosya olu¸turarak dosyanın OpenOffice ile açılmasını s sa˘ layabilirsiniz. Ya da . E˘ er sa˘ a yatık bölü kullanmak isterseniz “\” s g g i¸aretini çiftlemeniz gerekir: s . in <module> IOError: [Errno 22] invalid mode (’a’) or filename: ’C:\\Documents and Settings\ x0cozgul\\Desktop\x0cilanca.txt". line 1.html uzantılı bir dosya olu¸turarak internet tarayıcınızla açılabilecek g s bir dosya olu¸turabilirsiniz. bilg g gisayarımızda yeni bir dosya olu¸turmak istiyorsak. Bu kiple açtı˘ ımız bir dosya üzerinde herhangi bir de˘ i¸iklik g gs yapamayız. Yazdı˘ ımız kodlarda yol adı belirtirken kullandı˘ ımız g g yatık çizgilerin yönüne dikkat etmemiz gerekir. dosyanızı istedi˘ iniz s s g yerde olu¸turabilirsiniz. yukarıda yaptı˘ ımız gibi dosya g yolunu sa˘ a yatık bölü i¸aretiyle ayırmaktır: g s >>> dosya = open("/home/kullanıcı_adı/deneme. "a") Python’da bir dosyayı “a” kipinde açtı˘ ımız zaman. s Yalnız burada küçük bir uyarı yapalım. Python’un “\” i¸aretini bir kaçı¸ dizisi olarak algılaması. o dosyayı yalg g nızca okuma hakkı elde ediyoruz. g Ayrıca “a” kipinin. yani “w” veya “a” kips lerinden birini kullanmamız gerekir.txt adlı bir dosya s olu¸turacaktır.txt"."w") Sa˘ a yatık bölü bütün i¸letim sistemlerinde sorunsuz çalı¸ır. Python’da bir dosyayı “r” kipinde açtı˘ ımız zaman. Bu arada.. içeri˘ i dolu bir dosyayı açıp bu dosyaya eklemeler yapmamız da s g gerekebilir.txt"."w") komutu /home/kullanıcı_adı/ dizini altında. Mesela .. yazma yetkisi verilmi¸. Bu kipi söyle kulI¸ g ¸ lanıyoruz: >>> dosya = open("deneme_metni. pek çok farklı dosya tipi de olu¸s g s turabilirsiniz. Ayrıca sadece . E˘ er bir dosyayı “w” kipinde açarsak. o dosyanın içine yeni veriler ekleyebiliriz. e˘ er aynı adla ba¸ka bir dosya varsa o dosyanın üzerine yazacaktır.txt". kip belirtmemiz. Ama sola yatık bölü problem g s s yaratabilir: >>> f = open("C:\Documents and Settings\fozgul\Desktop\filanca. yukarıdaki örneklerde biz dosyamızı mevcut çalı¸ma dizini içinde olu¸turduk. Python belirtti˘ imiz addaki dosyayı sıfırdan g g olu¸turacak. "w") print "%s adlı yeni bir dosya olu¸turuldu.txt uzantılı dosyalar de˘ il.print "Dosya bulunamadı!" open(dosya_adi. En emin yol. öntanımlı g g olarak “r” kipini kullanacaktır. Mesela: s >>> dosya = open("/home/kullanıcı_adı/deneme.

2 Dosyaya Yazmak Su ana kadar ö˘ rendi˘ imiz sey. g .txt adında. "a") Böylece dosya yolunu olu¸turan karakter dizisi içindeki kaçı¸ dizilerini i¸levsiz hale getirerek s s s Python’ın hata vermesini engelleyebilirsiniz. 15. "w") dosya. eks lemelerin dosyaya i¸lenebilmesi için dosyanın kapatılması gerekiyor. Simdi de söyle bir sey yapalım: ¸ ¸ ¸ Biraz önce olu¸turdu˘ umuz ve içine “Guido Van Rossum” yazdı˘ ımız dosyamıza ikinci bir satır s g g ekleyelim: #!/usr/bin/env python #-*.txt". ˙ste birazdan. Böylelikle deneme.coding: utf-8 dosya = open("deneme. Ayrıca muhtemelen s Python’un ileriki sürümlerinde. "a") dosya. Daha sonra write() adlı bir fonksiyon yardımıyla s s deneme.txt". Dosyamızı “a” kipiyle açtıktan sonra write() fonksiyonu yardımıyla “Monty Python” satırını eski dosyaya ekledik.>>> f = open("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\Desktop\\filanca. Ama özellikle Windows üzerinde çalı¸ırken.write("Guido Van Rossum") dosya.txt". Mesela deneme. En son da close() adlı ba¸ka s bir fonksiyondan yararlanarak dosyayı kapattık.txt dosyasının içine “Guido Van Rossum” yazdık. yazma yetkisi verilmi¸ bir dosya olu¸turduk.write("\nMonty Python") dosya. E˘ er s g g bunu kullanmazsak eklemek istedi˘ imiz satır bir önceki satırın hemen arkasına getirilecektir. bütün platformlarda bu satırı yazmak zorunlu olacak. Ama bu kez komut satırında de˘ il de s g metin üzerinde yapalım bu i¸lemi. Python’da dosya açmak ve olu¸turmaktan ibarettir.close() ˙ iki satırın ne oldu˘ unu zaten bildi˘ imiz için geçiyoruz.txt adlı bir g s g g dosya olu¸turarak içine “Guido Van Rossum” yazalım.close() Gördü˘ ünüz gibi bu kez dosyamızı “a” kipiyle açtık.txt". bilgisayarımızda halihazırda var olan veya bizim sonradan olu¸turI¸ s du˘ umuz bir dosyaya nasıl veri giri¸i yapabilece˘ imizi görece˘ iz. "a") Veya “r” adlı kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> f = open(r"C:\Documents and Settings\fozgul\Desktop\filanca. Zaten “w” kipiyle açarsak eski dosyayı g silmi¸ oluruz.coding: utf-8 dosya = open("deneme. O yüzden bu satırı da yazmak en iyisi.close() satırını yazmasa da olur. Hemen bo¸ bir sayfa açıp içine sunları yazıyoruz: s s ¸ #/usr/bin/env python # -*. Ancak ¸ g g ¸ s henüz açtı˘ ımız bir dosyaya nasıl müdahale edece˘ imizi veya nasıl veri giri¸i yapabilece˘ imizi g g s g bilmiyoruz.txt". Aslında GNU/Linux kullanıcıları bu son dosya. Ilk g g Aynen biraz önce gördü˘ ümüz sekilde dosya adlı bir de˘ i¸ken olu¸turup bu de˘ i¸kenin de˘ eri g ¸ gs s gs g olarak open("deneme. "w") satırını belirledik. Burada “\n” adlı kaçı¸ dizisinden yararlandı˘ ımıza da dikkat edin. O yüzden Python’la programlama yaparken bu tür seylere çok dikkat etmek s ¸ gerekir.

Bütün bunlardan sonra da close() fonksiyonu yardımıyla dosyamızı kapattık. Bir de su örne˘ e ¸ g bakalım:
#!/usr/bin/env python #-*- coding: utf-8 dosya = open(u"¸iir.txt", "w") s dosya.write("Bütün güne¸ler batmadan,\nBi türkü daha \ s söyleyeyim bu yerde\n\t\t\t\t --Orhan Veli--") dosya.close()

Gördü˘ ünüz gibi, “¸iir” adlı bir metin dosyası olu¸turup bu dosyaya yazma yetkisi verdik. Bug s s rada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. Dosya adını belirlerken (¸iir.txt) karakter dizisinin ba¸ına ¸ s s s bir adet “u” harfi getirdik. Siz bu harfi pyPdf modülünü i¸lerken de görmü¸tünüz. Bu “u” harfini s s kullanmamızın amacı, dosya adında geçen Türkçe karakterin düzgün görüntülenmesini sa˘ lag mak. Buradaki “u” harfi, “¸iir.txt” adlı karakter dizisini Unicode olarak tanımlamamızı sa˘ lıyor. s g Bu konuyu birkaç bölüm sonra çok daha ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz. Simdilik sadece ¸ g ¸ böyle bir seyin varoldu˘ unu bilmemiz yeterli olacaktır... ¸ g Bu dosyanın içine yazılan verilere ve burada kaçı¸ dizilerini nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. s g ˙ Ikinci mısrayı bir alt satıra almak için “\n” kaçı¸ dizisini kullandık. Daha sonra “Orhan Veli” s satırını sayfanın sa˘ ına do˘ ru kaydırmak için “\t” kaçı¸ dizisinden yararlandık. Bu örnekte “\n” g g s ve “\t” kaçı¸ dizilerini yan yana kullandık. Böylece aynı cümleyi hem alt satıra almı¸, hem de s s sa˘ a do˘ ru kaydırmı¸ olduk. Ayrıca birkaç tane “\t” kaçı¸ dizisini yan yana kullanarak cümleyi g g s s sayfanın istedi˘ imiz noktasına getirdik. g Yukarıdaki write() fonksiyonu dı¸ında çok yaygın kullanılmayan bir de writelines() fonksiys onu vardır. Bu fonksiyon birden fazla satırı bir kerede dosyaya i¸lemek için kullanılır. Söyle s ¸ ki:
#!/usr/bin/env python #-*- coding: utf-8 dosya = open(u"¸iir2.txt", "w") s dosya.writelines(["Bilmezler yalnız ya¸amayanlar\n", s "Nasıl korku verir sessizlik insana\n", "˙nsan nasıl konu¸ur kendisiyle\n", I s "Nasıl ko¸ar aynalara bir cana hasret\n", s "Bilmezler...\n"]) dosya.close()

Burada parantez içindeki kö¸eli parantezlere dikkat edin. Aslında olu¸turdu˘ umuz sey bir liste. s s g ¸ Dolayısıyla bu fonksiyon bir listenin içeri˘ ini do˘ rudan bir dosyaya yazdırmak için faydalı olag g bilir. Aynı kodu write() fonksiyonuyla yazmaya kalkı¸ırsanız alaca˘ ınız sey bir hata mesajı s g ¸ olacaktır. E˘ er bir liste içinde yer alan ö˘ eleri write() fonksiyonunu kullanarak dosyaya yazdırg g mak isterseniz for döngüsünden yararlanabilirsiniz:
>>> >>> >>> ... ... >>> liste = ["elma", "armut", "kalem"] f = open("falanca.txt", "w") for i in liste: f.write(i+"\n") f.close()

15.3 Dosyayı Okumak
Simdiye kadar nasıl yeni bir dosya olu¸turaca˘ ımızı, bu dosyaya nasıl veri girece˘ imizi ve bu ¸ s g g dosyayı nasıl kapataca˘ ımızı ö˘ rendik. Simdi de olu¸turdu˘ umuz bir dosyadan nasıl veri okuyg g ¸ s g aca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Bu i¸ için de read(), readlines() ve readline() fonksiyonlarından g g g s faydalanaca˘ ız. Su örne˘ e bir bakalım: g ¸ g
>>> >>> ... ... ... >>> >>> >>> yeni = open(u"¸iir.txt","w") s yeni.write("Sular çekilmeye ba¸ladı \ s köklerden...\nIsınmaz mı acaba ellerimde kan? \ \nAh,ne olur! Bütün güne¸ler batmadan\nBi türkü \ s daha söyleyeyim bu yerde...") yeni.close() yeni=open(u"¸iir.txt") s yeni.read()

’Sular \xc3\xa7ekilmeye ba\xc5\x9flad\xc4\xb1 k\xc3\xb6klerden... \nIs\xc4\xb1nmaz m\xc4\xb1 acaba ellerimde kan? \nAh,ne olur! B\xc3\xbct\xc3\xbcn g\xc3\xbcne\xc5\x9fler batmadan \nBi t\xc3\xbcrk\xc3\xbc daha s\xc3\xb6yleyeyim bu yerde...’

yeni.read() satırına kadar olan kısmı zaten biliyoruz. Burada kullandı˘ ımız read() fonksiyonu g yeni adlı de˘ i¸kenin içeri˘ ini okumamızı sa˘ lıyor. yeni adlı de˘ i¸kenin de˘ eri siir.txt adlı bir gs g g gs g ¸ dosya oldu˘ u için, bu fonksiyon siir.txt adlı dosyanın içeri˘ ini bize gösterecektir. Gördü˘ ünüz g ¸ g g gibi bu komutun çıktısında Türkçe karakterler bozuk görünüyor. Ayrıca kullandı˘ ımız “\n” g ifadesi de çıktıda yer alıyor. Esasında bu komut bize Python’un yazdı˘ ımız kodları nasıl g gördü˘ ünü gösteriyor. E˘ er biz daha düzgün bir çıktı elde etmek istersek en son satırdaki g g komutu su sekilde vermemiz gerekir: ¸ ¸
>>> print yeni.read()

Ayrıca read() dı¸ında bir de readlines() adlı bir fonksiyon bulunur. E˘ er yukarıdaki komutu: s g
>>> yeni.readlines()

seklinde verecek olursak, çıktının bir liste oldu˘ unu görürüz. ¸ g Bir de, e˘ er bu readlines() fonksiyonunun sonundaki “s” harfini atıp; g
>>> yeni.readline()

seklinde bir kod yazarsak, dosya içeri˘ inin yalnızca ilk satırı okunacaktır. Python’un read¸ g line() fonksiyonunu de˘ erlendirirken kullandı˘ ı ölçüt sudur: “Dosyanın ba¸ından itibaren ilk g g ¸ s ‘\n’ ifadesini gördü˘ ün yere kadar oku”. Bunların dı¸ında, e˘ er istersek bir for döngüsü kug s g rarak da dosyamızı okuyabiliriz:
>>> yeni = open(u"¸iir.txt") s >>> for satir in yeni: ... print satir

Dikkat ettiyseniz:
>>> print yeni.readlines()

veya alternatif komutlarla dosya içeri˘ ini okurken söyle bir sey oluyor. Mesela içinde; g ¸ ¸

Birinci satır ˙kinci satır I Üçüncü satır

yazan bir dosyamız olsun:
>>> dosya.readline()

komutuyla bu dosyanın ilk satırını okuyalım. Daha sonra tekrar bu komutu verdi˘ imizde birinci g satırın de˘ il, ikinci satırın okundu˘ unu görürüz. Çünkü Python ilk okumadan sonra imleci (Evet, g g biz görmesek de aslında Python’un dosya içinde gezdirdi˘ i bir imleç var.) dosyada ikinci satırın g ba¸ına kaydırıyor. E˘ er bir daha verirsek bu komutu, üçüncü satır okunacaktır. Son bir kez daha s g bu komutu verirsek, artık dosyanın sonuna ula¸ıldı˘ ı için, ekrana hiç bir sey yazılmayacaktır. s g ¸ Böyle bir durumda dosyayı ba¸a sarmak için su fonksiyonu kullanıyoruz. (Dosyamızın adının s ¸ “dosya” oldu˘ unu varsayıyoruz): g
>>> dosya.seek(0)

Böylece imleci tekrar dosyanın en ba¸ına almı¸ olduk. Tabii siz isterseniz, bu imleci farklı s s noktalara da ta¸ıyabilirsiniz. Mesela: s
>>> dosya.seek(10)

komutu imleci 10. karakterin ba¸ına getirecektir (Saymaya her zamanki gibi 0’dan ba¸lıyoruz.) s s Bu seek() fonksiyonu aslında iki adet parametre alabiliyor. Söyle ki: ¸
>>> dosya.seek(5, 0)

komutu imleci dosyanın ba¸ından itibaren 5. karakterin bulundu˘ u noktaya getirir. Burada “5” s g sayısı imlecin kaydırılaca˘ ı noktayı, “0” sayısı ise bu i¸lemin dosyanın ba¸ından sonuna do˘ ru g s s g olaca˘ ını, yani saymaya dosyanın ba¸ından ba¸lanaca˘ ını gösteriyor: g s s g
>>> dosya.seek(5, 1)

komutu imlecin o anda bulundu˘ u konumdan itibaren 5. karakterin oldu˘ u yere ilerlemesini g g sa˘ lar. Burada “5” sayısı yine imlecin kaydırılaca˘ ı noktayı, “1” sayısı ise imlecin o anda g g bulundu˘ u konumun ölçüt alınaca˘ ını gösteriyor. g g Son olarak:
>>> dosya.seek(-5,2)

komutu ise saymaya tersten ba¸lanaca˘ ını, yani dosyanın ba¸ından sonuna do˘ ru de˘ il de s g s g g sonundan ba¸ına do˘ ru ilerlenerek, imlecin sondan 5. karakterin oldu˘ u yere getirilece˘ ini s g g g gösterir. Bu ifadeler biraz karı¸ık gelmi¸ olabilir. Bu konuyu anlamanın en iyi yolu bol bol uygulama yaps s mak ve deneyerek görmektir. ˙ Isterseniz, yukarıdaki okuma fonksiyonlarına da belirli parametreler vererek dosya içinde okunacak satırları veya karakterleri belirleyebilirsiniz. Mesela:
>>> yeni.readlines(3)

komutu dosya içinde, imlecin o anda bulundu˘ u noktadan itibaren 3. karakterden sonrasını g okuyacaktır. Peki, o anda imlecin hangi noktada oldu˘ unu nereden bilece˘ iz? Python’da bu g g i¸lem için de bir fonksiyon bulunur: s
>>> dosya.tell()

komutu yardımıyla imlecin o anda hangi noktada bulundu˘ unu görebilirsiniz. Hatta dosyayı bir g kez:
>>> dosya.read()

komutuyla tamamen okuttuktan sonra:
>>> dosya.tell()

komutunu verirseniz imleç mevcut dosyanın en sonuna gelece˘ i için, ekranda gördü˘ ünüz sayı g g aynı zamanda mevcut dosyadaki karakter sayısına e¸it olacaktır. s Python’da dosya i¸lemleri yaparken bilmemiz gereken en önemli noktalardan biri de sudur: s ¸ Python ancak karakter dizilerini (strings) dosyaya yazdırabilir. Sayıları yazdıramaz. E˘ er biz g sayıları da yazdırmak istiyorsak önce bu sayıları karakter dizisine çevirmemiz gerekir. Bir örnek verelim:
>>> x = 50 >>> dosya = open("deneme.txt", "w") >>> dosya.write(x)

Bu kodlar bize su çıktıyı verir: ¸
Traceback (most recent call last): File "<stdin>", line 1, in ? TypeError: argument 1 must be string or read-only character buffer, not int

Gördü˘ ünüz gibi Python bize bir hata mesajı gösterdi. Çünkü x de˘ i¸keninin de˘ eri bir “sayı”. g gs g Halbuki karakter dizisi olması gerekiyor. Bu meseleyi çözmek için komutumuzu su sekilde ¸ ¸ veriyoruz. En ba¸tan alırsak: s
>>> x = 50 >>> dosya = open("deneme.txt", "w") >>> dosya.write(str(x))

Burada:
>>> str(x)

komutuyla, bir sayı olan x de˘ i¸kenini karakter dizisine çevirdik. Tabii ki bu i¸lemin tersi de gs s mümkün. E˘ er x bir karakter dizisi olsaydı, su komutla onu sayıya çevirebilirdik: g ¸
>>> int(x)

15.4 Dosya Silmek
Peki, olu¸turdu˘ umuz bu dosyaları nasıl silece˘ iz? Python’da herhangi bir sekilde olu¸turdu˘ us g g ¸ s g muz bir dosyayı silmenin en kestirme yolu sudur: ¸
>>> os.remove("dosya/yolu")

Mesela, masaüstündeki deneme.txt dosyasını söyle siliyoruz: ¸
>>> import os >>> os.remove("/home/kullanıcı_adı/Desktop/deneme.txt")

E˘ er masaüstü zaten sizin mevcut çalı¸ma dizininiz ise bu i¸lem çok daha basittir: g s s
>>> import os >>> os.remove("deneme.txt")

15.5 Dosyaya Rastgele Satır Eklemek
Simdiye kadar hep dosya sonuna satır ekledik. Peki ya bir dosyanın ortasına bir yere satır ¸ eklemek istersek ne yapaca˘ ız? Simdi: Diyelim ki elimizde deneme.txt adlı bir dosya var ve g ¸ içinde sunlar yazılı: ¸
Birinci Satır ˙kinci Satır I Üçüncü Satır Dördüncü Satır Be¸inci Satır s

Biz burada ˙kinci Satır ile Üçüncü Satır arasına Merhaba Python! yazmak istiyoruz. Önce bu I deneme.txt adlı dosyayı açalım:
>>> kaynak = open("deneme.txt")

Bu dosyayı “okuma” kipinde açtık, çünkü bu dosyaya herhangi bir yazma i¸lemi yapmayaca˘ ız. s g Yapaca˘ ımız sey, bu dosyadan veri okuyup ba¸ka bir hedef dosyaya yazmak olacak. O yüzden g ¸ s hemen bu hedef dosyamızı olu¸turalım: s
>>> hedef = open("test.txt", "w")

Bu dosyayı ise “yazma” modunda açtık. Çünkü kaynak dosyadan okudu˘ umuz verileri buraya g yazdıraca˘ ız. Simdi de, yapaca˘ ımız okuma i¸lemini tanımlayalım: g ¸ g s
>>> oku = kaynak.readlines()

Böylece “kaynak” dosya üzerinde yapaca˘ ımız satır okuma i¸lemini de tanımlamı¸ olduk... g s s Simdi kaynak dosyadaki birinci satır ve ikinci satır verilerini alıp hedef dosyaya yazdırıyoruz. ¸ Bu i¸ için bir for döngüsü olu¸turaca˘ ız: s s g
>>> for satirlar in oku[:2]: ... hedef.write(satirlar)

Burada biraz önce olu¸turdu˘ umuz “okuma i¸lemi” de˘ i¸keni yardımıyla “0” ve “1” no’lu satırs g s gs ları alıp hedef adlı dosyaya yazdırdık. Simdi eklemek istedi˘ imiz satır olan Merhaba Python! ¸ g satırını ekleyece˘ iz: g
>>> hedef.write("Merhaba Python!\n")

Sıra geldi kaynak dosyada kalan satırları hedef dosyasına eklemeye:
>>> for satirlar in oku[2:]: ... hedef.write(satirlar)

Artık i¸imiz bitti˘ ine göre hedef ve kaynak dosyaları kapatalım: s g
>>> kaynak.close() >>> hedef.close()

Bu noktadan sonra e˘ er istersek kaynak dosyayı silip adını da hedef dosyanın adıyla de˘ i¸tireg gs biliriz:
>>> os.remove("deneme.txt") >>> os.rename("test.txt","deneme.txt")

Tabii bu son i¸lemleri yapmadan önce os modülünü içe aktarmayı unutmuyoruz... s Yukarıdaki i¸lemleri yapmanın daha pratik bir yolu da var. Diyelim ki elimizde, içeri˘ i su olan s g ¸ falanca.xml adlı bir dosya var:
<EnclosingTag> <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce name="Item1" name="Item2" name="Item3" name="Item4" name="Item5" separator="," separator="," separator="," separator="," separator="," src="myfile1.csv" src="myfile2.csv" src="myfile3.csv" src="myfile4.csv" src="myfile5.csv" /> /> /> /> />

<NotFierce Name="Item22"> </NotFierce> </EnclosingTag>

Not: Bu dosya içeri˘ i http://www.python-forum.org/pythonforum/viewtopic.php?f=1&t=19641 g adresinden alınmı¸tır. s Biz bu dosyada, “Item2” ile “Item3” arasına yeni bir satır eklemek istiyoruz. Dilerseniz bu i¸lemi nasıl yapaca˘ ımızı gösteren kodları verelim önce: s g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*oku = open("falanca.xml") eklenecek_satir = ’<Fierce name="Item2.5" separator="," src="myfile25.csv" />’ icerik = oku.readlines() icerik.insert(4, eklenecek_satir+"\n") oku.close() yaz = open("falanca.xml", "w") yaz.writelines(icerik) yaz.close()

Simdi de bu kodları tek tek inceleyelim: ¸ 1. oku = open("falanca.xml") satırı yardımıyla falanca.xml adlı dosyayı okumak üzere açıyoruz. 2. Daha sonra, dosyaya eklemek istedi˘ imiz satırı bir de˘ i¸kene atıyoruz. g gs 3. Hemen ardından readlines() adlı metodu kullanarak falanca.xml adlı dosyanın tüm içeri˘ ini bir liste içinde topluyoruz. Böylece dosya içeri˘ ini yönetmek çok daha kolay olacak. g g Bildi˘ iniz gibi, readlines() metodu bize çıktı olarak bir liste veriyor... g 4. Bir sonraki satırda, dosyaya eklemek istedi˘ imiz metni, readlines() metodu ile olu¸turg s du˘ umuz listenin 4. sırasına yerle¸tiriyoruz. Burada listelerin insert() metodunu kulg s

landı˘ ımıza dikkat edin. g 5. Artık dosyayı okuma i¸lemi sona erdi˘ i için dosyamızı close() metodunu kullanarak kaps g atıyoruz. 6. Simdi yapmamız gereken sey, gerekli bilgileri dosyaya yazmak olacak. O yüzden bu defa ¸ ¸ falanca.xml adlı dosyayı yazma kipinde açıyoruz. (yaz = open("falanca.xml", "w")) 7. Sonra, yukarıda olu¸turdu˘ umuz içeri˘ i, yazmak üzere açtı˘ ımız dosyaya gönderiyoruz. s g g g Bunun için writelines() metodunu kullandık. Bildi˘ iniz gibi bu metot listeleri dosyaya g yazdırmak için kullanılıyor. 8. Son olarak, dosyayla i¸imizi bitirdi˘ imize göre dosyamızı kapatmayı unutmuyoruz. s g

15.6 Dosyadan Rastgele Satır Silmek
Bazen, üzerinde çalı¸tı˘ ımız bir dosyanın herhangi bir satırını silmemiz de gerekebilir. Bunun s g için yine bir önceki bölümde anlattı˘ ımız yöntemi kullanabiliriz. Dilerseniz gene yukarıda bahg setti˘ imiz .xml dosyasını örnek alalım: g
<EnclosingTag> <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce name="Item1" name="Item2" name="Item3" name="Item4" name="Item5" separator="," separator="," separator="," separator="," separator="," src="myfile1.csv" src="myfile2.csv" src="myfile3.csv" src="myfile4.csv" src="myfile5.csv" /> /> /> /> />

<NotFierce Name="Item22"> </NotFierce> </EnclosingTag>

Simdi diyelim ki biz bu dosyanın “Item2” satırını silmek istiyoruz. Bu i¸lemi su kodlarla hallede¸ s ¸ biliriz:
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*oku = open("write_it.xml") icerik = oku.readlines() del icerik[3] oku.close() yaz = open("write_it.xml", "w") yaz.writelines(icerik) yaz.close()

Burada da, tıpkı bir önceki bölümde oldu˘ u gibi, öncelikle readlines() metodunu kullanarak g dosya içeri˘ ini bir listeye gönderdik. Daha sonra bu listede silmek istedi˘ imiz satıra kar¸ılık g g s gelen ö˘ enin sıra numarasını kullanarak del deyimi yardımıyla ilgili ö˘ eyi listeden kaldırdık. g g Son olarak da elimizdeki de˘ i¸tirilmi¸ listeyi bir dosyaya yazdırdık. gs s Gördü˘ ünüz gibi bir dosyaya veri girmek veya dosyadan veri çıkarmak son derecek kolay bir g i¸lem. Yapmamız gereken tek sey dosya içeri˘ ini bir listeye alıp, bu liste üzerinde gerekli s ¸ g

de˘ i¸iklikleri yapmak. Daha sonra da bu de˘ i¸tirilmi¸ listeyi dosyaya yazdırararak amacımıza gs gs s ula¸abiliyoruz. s

15.7 os Modülünde Dosya-Dizin ˙slemleri I¸
Hatırlarsanız geçen bölümde Modüller konusunu i¸lerken os modülünden de ayrıntılı olarak s bahsetmi¸tik. Ancak orada bu modülün bütün özelliklerini anlatmadım. os modülünün bazı s özelliklerini anlatabilmek için önce “Dosya ˙slemleri” konusunu ö˘ renmemizin daha do˘ ru I¸ g g olaca˘ ını dü¸ündüm. Dosya i¸lemleri konusunu ö˘ rendi˘ imize göre, geçen derste bahg s s g g setmedi˘ imiz bazı metot ve fonksiyonları incelemeye ba¸layabiliriz. g s

15.7.1 os.path.abspath()
Bu metot bir dosyanın, içinde yer aldı˘ ı dizin yolunu verir. Bunu bir örnek üzerinde görelim: g
>>> os.path.abspath("falanca.pdf") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf’

Gördü˘ ünüz gibi, os.path.abspath() fonksiyonuna argüman olarak bir dosya adı verdik. g O da bize bu dosyanın tam yolunu gösterdi. Ancak bu fonksiyonun önemli bir özelli˘ i g vardır. os.path.abspath(), bir dosyanın sistemde var olup olmadı˘ ını kontrol etmez. Yani g os.path.abspath("falanca.pdf") komutunu verebilmek için sisteminizde falanca.pdf adlı bir dosyanın olmasına gerek yok. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı tek sey, os.getcwd() fonksiyonunun g ¸ çıktısıyla, verdi˘ iniz dosya adını birle¸tirmektir... Bu fonksiyonu bo¸ bir karakter dizisi ile g s s ça˘ ırdı˘ ınızda zaten bu fonksiyonun mevcut çalı¸ma dizinini döndürdü˘ ünü görürsünüz: g g s g
>>> os.path.abspath("") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’

15.7.2 os.path.basename()
Bu metot size bir yol içinde yer alan dosyanın adını verir. Örne˘ in: g
>>> os.path.basename("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") ’falanca.pdf’

Gördü˘ ünüz gibi, bu metot yol ve dosya adını ayıklayarak, bize dosya adını veriyor. g

15.7.3 os.path.dirname()
Bu metot ise bir önceki metodun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapar: Dosya adını de˘ il, yol adını g s g döndürür:
>>> os.path.dirname("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’

15.7.4 os.path.exists()
Bu metot bir dosyanın veya dizinin var olup olmadı˘ ını gösterir: g
>>> os.path.exists("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") False >>> os.path.exists("C:\\Documents and Settings\\fozgul") True

15.7.5 os.path.isdir()
Bu metot, verilen bir yolun dizin olup olmadı˘ ını kontrol eder: g
>>> os.path.isdir("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") False

falanca.pdf bir dizin olmadı˘ ı için False çıktısı aldık: g
>>> os.path.isdir("C:\\Documents and Settings\\fozgul") True

C:\Documents and Settings\fozgul ise bir dizin oldu˘ u için True çıktısı aldık. g os.path.isdir() metodu, aynı zamanda bir dizinin var olup olmadı˘ ını da kontrol eder: g
>>> os.path.isdir("C:\\falanca\\dizin") False

Bilgisayarımızda C:\falanca\dizin adlı bir dizin var olmadı˘ ı için False çıktısı alıyoruz... g

15.7.6 os.path.isfile()
Bu metot, verilen bir yolun dosya olup olmadı˘ ını kontrol eder: g
>>> os.path.file("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\deneme.txt") True

Benim bilgisayarımda deneme.txt adlı bir dosya oldu˘ u için True çıktısı aldım. g Bir de suna bakalım: ¸
>>> os.path.file("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.txt") False

Bilgisayarımda falanca.txt adlı bir dosya yer almadı˘ ı için bu kez False çıktısı aldım. g Bu metot dosya ve dizinler arasında da ayrım yapar:
>>> os.path.isfile("C:\\Documents and Settings\\fozgul") False

path. Biz kümeleri dosya i¸lemleri yaparken dahi kullanabiliriz.7 os.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca. ama dizin adı oldu˘ u için isfile() metodu g g False çıktısı veriyor. g 15.pdf’) Dolayısıyla su komut size bir dosyanın. Bildi˘ iniz gibi kümeler su s s g ¸ metotlara sahipti: add clear copy difference difference_update discard intersection intersection_update isdisjoint issubset .path.7.path. dosya ve dizin adını birbirinden ayırır: >>> os.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca. Ama aslında kümeler Python’un epey s g s kullanı¸lı araçlarından bir tanesidir.path.split() Bu metot.8 os.C:\Documents and Settings\fozgul bir dosya de˘ il. bir dosya adıyla uzantısını birbirinden ayırır: >>> os.. içinde yer aldı˘ ı dizini gösterecektir: ¸ g >>> yol = os.splitext("falanca.pdf’ Bu metot da bir dosya ya da dizinin sistemde var olup olmadı˘ ına bakmaz. 15.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") (’C:\\Documents and Settings\\fozgul’.path.pdf") >>> yol[1] ’falanca.path.splitext() Bu metot.8 Kümeler ve Dosyalar Önceki bölümlerden birinde kümelerden bahsetmi¸tik. ’.pdf") >>> yol[0] ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’ Su ise size dosya adını verecektir: ¸ >>> yol = os.7. Kümeleri ilk gördü˘ ünüzde bunların s g tam olarak ne i¸e yarayaca˘ ını anlamamı¸ olabilirsiniz. ’falanca.. kümeleri i¸lerken birtakım metotlardan söz etmi¸tik.pdf’) 15.pdf") (’falanca’. s s Hatırlarsanız.

print i birinci satır ikinci satır . 3. 4]) >>> b_kumesi.intersection(s2): .. 3]) >>> b_kumesi = set([1. 2. Bahs s setti˘ imiz bu metotlar difference() ve intersection() adlı metotlardır. dosyalarla çalı¸ırken bizim çok i¸imize yarayacak.difference(s1): . Bu metodu dosyalara da uygulayag s biliriz. Bu metodu söyle kullanıyoruz: g ¸ >>> a_kumesi = set([1..txt") >>> f2 = open("dosya2. intersection() metodunu kullanarak da iki dosyada ortak olan satırları bula¸ bilirsiniz: >>> for i in s1. yani mesela ikinci dosyada bulunup birinci dosyada bulunmayan satırları göstermek için söyle bir kod yazabiliriz: ¸ >>> f1 = open("dosya1..txt adlı bir dosya olu¸turalım: s birinci satır ikinci satır üçüncü satır dördüncü satır Bu iki dosyanın farkını almak.txt") >>> s1 = set(f1) >>> s2 = set(f2) >>> for i in s2.. print i dördüncü satır Aynı sekilde. Bir de dosya2.issuperset pop remove symmetric_difference symmetric_difference_update union update Bu metotlar içinde özellikle iki tanesi. g Bildi˘ iniz gibi..difference(a_kumesi) set([4]) Demek ki b kümesinin a kümesinden farkı 4 adlı ö˘ e imi¸.. difference() metodu iki kümenin farkını alıyor. 2. Diyelim ki elimizde söyle iki adet dosya var: ¸ birinci satır ikinci satır üçüncü satır Yukarıdaki dosya1.txt olsun.

s gs s hem de dosyayı kapatmı¸ olduk. Bu durumu dosya de˘ i¸kenini g gs ekrana yazdırarak teyit ettik.’ . "w") as dosya: . ˙simiz bitince dosyayı kapatıyoruz. with deyimidir.write("bir takım ¸eyler. Böyle bir durumda Python bize bir hata mesajı gösteriyor. gs 3.üçüncü satır 15.write("bir takım ¸eyler. "w") >>> dosya.. O yüzden bu tür durumları önlemek için açılan gs s dosyayı i¸lem sonunda kapatmamız gerekir. dosyayı yazma kipinde açmadı˘ ımız için dosyaya veri yazdırmamız mümkün g g olmuyor..close() Burada söyle bir yol izliyoruz: ¸ 1. i¸imizi bitirdikten sonra dosyayı kapats ¸ s maktır. s with deyiminin en önemli özelli˘ i. in <module> IOError: File not open for writing >>> dosya <open file ’write_it. açılan dosyayı mutlaka kapatmasıdır.") s Bu iki satırlık kod sayesinde dosyamızı hem açmı¸..xml’. with deyimini yukarıdaki söyle uygulayabiliriz: ¸ >>> with open("dosya_adı".. I¸ Python’da bu döngüyü daha pratik bir sekilde yapmamızı sa˘ layan bir deyim bulunur.. Dosyayı açıyoruz.. Ancak bu hata mesajından sonra.") s >>> dosya.. s gs Normal sartlar altında bir dosya üzerinde çalı¸ma döngüsü söyle i¸ler: ¸ s ¸ s >>> dosya = open("dosya_adı". Yani dosya üzerinde g i¸lem yapılırken bir hata da olu¸sa o dosya ba¸arıyla kapatılacaktır. Bu ¸ g deyim. mode ’r’ at 0x00F5B650> Gördü˘ ünüz gibi. dosya.. Bu durumu daha net s s s anlamak için söyle bir örnek verelim: ¸ >>> dosya = open("falanca") >>> dosya... yaptı˘ ımız g s g de˘ i¸ikliklerin hepsi dosyaya i¸lenmeyebilir.9 with Deyimi Dosyalarla çalı¸ırken asla unutmamamız gereken sey. açık bir dosya üzerinde s yanlı¸lıkla de˘ i¸iklik yapma riskini de ortadan kaldırır. Ayrıca dosyayı kapatmak. Dosya açık oldu˘ u için üzerinde i¸lem yapmaya devam edebiliriz: g s >>> dosya. Dosya üzerinde gerekli de˘ i¸iklikleri yapıyoruz.") s Traceback (most recent call last): File "<stdin>".write("bir takım ¸eyler.read() ’varolan içerik. dosyayı henüz kapatmadı˘ ımız için dosyamız hala açık. 2. line 2. Çünkü e˘ er bir dosya üzerinde çalı¸tıktan sonra o dosyayı kapatmazsak. hem üzerinde gerekli de˘ i¸iklikleri yapmı¸.

read() Traceback (most recent call last): File "<stdin>".html adlı bir belge olu¸g s s g s turun: istihza.Bir de suna bakalım: ¸ >>> with open("falanca") as dosya: . dosya her seye ra˘ men g s g ¸ g kapanıyor. g s 5. varolan dosyayı sa˘ tık > sil yolunu takip ederek silmeye çalı¸tı˘ ınızda g s g i¸letim sisteminiz nasıl bir tepki veriyor? s 4. içeri˘ i ve görünü¸ü a¸a˘ ıdaki gibi olan. Günlük bölümünden. Olu¸turdu˘ unuz bu paragrafı daha sonra . kapalı bir dosya üzerinde i¸lem yapmaya çalı¸tı˘ ımız konusunda nazikçe uyarıyor.html uzantılı bir dosya halinde kaydedip. s 2. Python programlama dili ve Tkinter için bir Türkçe kaynak olu¸turma s çalı¸masıdır. Bir dosyada belli bir satırın olup olmamasına göre i¸lem yapan bir program yazın. in <module> IOError: File not open for writing >>> dosya <closed file ’write_it.. Kullanıcıdan aldı˘ ı birtakım bilgiler do˘ rultusunda anlamlı bir paragraf olu¸turabilen bir prog g s gram yazın.xml’. aksi halde herhangi bir i¸lem yapmadan s programı sonlandırmalı. dosyaya yazma i¸lemi sırasında hata aldı˘ ımız halde. line 2.path. in <module> ValueError: I/O operation on closed file Python bizi.. 6... E˘ er kullanıcı PDF dı¸ı s g s bir dosya adı belirtirse.com Hakkında istihza. E˘ er g g g ilgili satır dosyada yoksa o satırı dosyaya eklemeli. Mesela s yazdı˘ ınız program bir dosyaya bakıp içinde o satırın geçip geçmedi˘ ini tespit edebilmeli. . 3. mode ’r’ at 0x00F5B5A0> Gördü˘ ünüz gibi. Burada aynı zamanda PyGTK adlı arayüz takımına ili¸kin Türkçe bilgi s s de verilmektedir.abspath() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸i taklit eden bir fonksiyon yazın. bu siteye ili¸kin son geli¸meler ve duyurular s s hakkında ayrıntılı bilgiye de eri¸ebilirsiniz. Artık dosya üzerinde herhangi bir i¸lem yapmamız mümkün de˘ il: s g >>> dosya.write("bir takım ¸eyler..10 Bölüm Soruları 1. Günlük ise konu çe¸itlili˘ i açısından daha esnek bir bölüm olarak s g tasarlandı. os.") s Traceback (most recent call last): File "<stdin>".. s s g 15.com. dosya. istihza. Bu program sadece PDF belgeleri üzerinde i¸lem yapmalı. Python ile olu¸turdu˘ unuz veya açtı˘ ınız herhangi bir dosyayla i¸iniz bittikten sonra e˘ er s g g s g bu dosyayı close() fonksiyonu ile kapatmazsanız ne gibi sonuçlarla kar¸ıla¸ırsınız? Açtı˘ ınız s s g dosyayı kapatmadan. s g sistemdeki öntanımlı internet tarayıcısı yardımıyla kullanıcıya gösterin. Python yardımıyla.. programınız dosyanın PDF biçiminde olmadı˘ ı konusunda kullanıcıyı g uyarmalı. Bir PDF belgesinin herhangi bir sayfasını kesip ayrı bir PDF belgesi olu¸turan bir program s yazın.. line 1.

karakter dizilerini ve bunların metotlarını/fonksiyonlarını g derinlemesine inceleme fırsatı bulaca˘ ız. ama görmemiz ¸ g g gereken pek çok sey de var. Bir de suna bakın: ¸ >>> type("elma") <type ’str’> 219 . g 16. bir yandan da bu konu hakkında ö˘ renmemiz g s g gerekenleri ö˘ renmek. Bu bölümde.BÖLÜM 16 Karakter Dizileri Dikkat ettiyseniz ilk dersten bu yana sürekli olarak karakter dizileri ile ha¸ır ne¸ir oluyoruz. Karakter dizisi olmasını istedi˘ iniz bir seyi tırnak içine aldı˘ ınız anda o artık bir g ¸ g karakter dizisidir. Ancak karakter dizileri konusunda henüz görmedi˘ imiz. Python’da bir karakter dizisi tanımlamak için çok özel bir i¸lem yapmanıza g s gerek yok. line 1. g ¸ Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> "elma" Gördü˘ ünüz gibi. Gerçi biz su ana kadar karakter dizilerine ili¸kin ¸ s epey sey ö˘ rendik. Zira karakter dizileri s s g Python’ın en önemli konularından biridir. ˙ Isterseniz bu durumu teyit edelim: >>> type(elma) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". s s Karakter dizileriyle bu kadar içli dı¸lı olmamız kesinlikle bo¸una de˘ il. ˙ste bizim bu bölümde amacımız. tırnak içinde gösterebilece˘ imiz her sey bir karakter dizisidir. “elma” kelimesini tırnak i¸aretleri içine almadı˘ ımızda (ve e˘ er daha önce g s g g elma adlı bir de˘ i¸ken de tanımlamamı¸sak) Python bize yukarıdaki gibi bir hata mesajı gs s gösterecektir. karakter dizileri hakkında daha ¸ I¸ önce ö˘ rendiklerimizi bir yandan peki¸tirirken. in <module> NameError: name ’elma’ is not defined Gördü˘ ünüz gibi.1 Karakter Dizisi Nedir? ˙ Isterseniz i¸e en ba¸ından ba¸layalım ve su soruyu soralım kendimize: “Karakter dizisi nedir?” s s s ¸ Kabaca tarif etmek gerekirse.

E˘ er biz bu fonksiyonla sayı almak istiyorsak. "w") as f: for i in range(5): f. raw_input() fonksiyonu bize s g bir karakter dizisi verir. g Aynı sekilde. Çünkü range() fonksiyonu sayı üretir. bu i¸lem sırasında bazı hataların da ortaya çıkabilece˘ ini hesaba katmamız gerekir. raw_input()‘tan gelen karakter dizisini sayıya çevirdik. range() fonksiyonunun üretti˘ i sayıları birer karakg ter dizisine çevirdik ve ondan sonra bunları do˘ ruca dosyaya yazdırdık.. sayi ** 2 g Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir.coding: utf-8 -*with open("sayilar. Yani range() s fonksiyonundan gelen veri tipi sayıdır. Bu ifade ˙ Ingilizce string (karakter dizisi) kelimesinin kısaltmasıdır.write(str(i)) Burada str() fonksiyonundan yararlanarak. Yani o anda elimizde olan seyin mesela bir sayı mı yoksa karakter dizisi mi oldu˘ unu ¸ g bilmek.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") print "Girdi˘iniz sayının karesi: ". E˘ er bunu bilmezseniz söyle bir kod yazma g g ¸ hatasına dü¸ebilirsiniz: s # -*. s g . Ancak ileride nesne tabanlı programlama konusunu incelerken bunun ne kadar önemli bir özellik oldu˘ unu anlayacaksınız. Bu fonksiyondan gelen veri tipinin dosyaya yazdırılabilmesi için öncelikle karakter dizisine çevrilmesi gerekir: # -*. Bu i¸lemi yaptı˘ ımız g ¸ gs s g anda artık “elma” kelimesi Python açısından bir karakter dizisidir.write(i) Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. Mesela su g s s ¸ örne˘ e bakalım: g # -*.txt". Dolayısıyla bu veri tipini do˘ rudan bu sekilde dosyaya g ¸ yazdıramazsınız. "w") as f: for i in range(5): f. Peki bir veri tipinin karakter dizisi olup olmamasının ne önemi var? Python’da program yazarken elimizdeki herhangi bir verinin tipini bilmek son derece önemlidir. buradan gelen karakter g dizisini sayıya çevirmemiz gerekir: # -*. g ¸ Yukarıdaki komutun çıktısından da anladı˘ ımız gibi.Ama e˘ er “elma” kelimesini tırnak içine alırsak her sey bir anda de˘ i¸ir. Python’da karakter dizileri str kısaltmasıyla g gösteriliyor. Çünkü dedi˘ imiz gibi.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") print "Girdi˘iniz sayının karesi: "..coding: utf-8 -*with open("sayilar. int(sayi) ** 2 g Burada int() fonksiyonunu kullanarak. mesela raw_input() fonksiyonu ile kullanıcıdan aldı˘ ınız verilerin tipinin de birer ¸ g karakter dizisi oldu˘ unu bilmek çok önemlidir. Burada elbette raw_input() fonksiyonundan gelen karakter dizisini dümdüz bir sekilde sayıya ¸ çevirmeye çalı¸mak iyi bir yöntem de˘ ildir. yazdı˘ ımız kodların düzgün çalı¸abilmesi açısından büyük önem ta¸ır. ne olmu¸ yani?” s dedi˘ inizi duyar gibiyim. “Eee. Python’da herhangi bir dönü¸türme i¸lemi yas g s s parken. Belki bu bilgi su anda size pek fazla bir sey ifade etmemi¸ olag ¸ ¸ s bilir.txt". Simdilik biz yolumuza devam edelim.

Örne˘ in: s g >>> kardiz = "elma" Biz yukarıda tanımladı˘ ımız elma karakter dizisini çift tırnak ile gösterdik. E˘ er 12’nin 3. s g Hemen bir kaç örnek verelim: >>> "C Programlama Dili" >>> ’Guido Van Rossum’ >>> """Monty Python""" . Python’da karakter dizilerini ba¸ka veri tiplerinden ayıran en önemli özellik. Bu yüzden yukarıdaki gibi bir kod yazmamız gerekti˘ inde bu tür hatalara kar¸ı önlem almamız g s gerekir: # -*.2 Tırnak Tipleri Dedi˘ imiz gibi. kuvvetini hesapladık. bir sayının karesini almak için Python’daki pow() adlı bir fonksiyondan da yararlanabiliriz: >>> print pow(12. 3) 1728 Yukarıdaki iki örnek sırasıyla sununla e¸de˘ erdir: 122 ve 123 ¸ s g 16. Mesela yukarıg g daki örnekte biz 12 sayısının 2. n ** 2 g except ValueError: print deger_hatasi() Bu arada. 2) 144 pow() fonksiyonu bir sayının istedi˘ imiz bir kuvvetini hesaplamamızı sa˘ lar. kuvvetini hesaplamak g isteseydik söyle bir sey yazardık: ¸ ¸ >>> print pow(12. Ama siz isterseniz bu g karakter dizisini tek veya üç tırnak i¸aretlerini kullanarak da tanımlayabilece˘ inizi biliyorsunuz. çift tırnak veya üç tırnak i¸aretlerinden yararlanabiliriz. karakter dizisi tanımlarken kullanabilece˘ imiz tırnak g tipleri konusunda bize birkaç farklı seçenek sunar. Karakter dizilerini tanımlarken tek tırnak. g s tırnak içinde gösterilmeleridir.Mesela yukarıdaki örnekte kullanıcı sayı yerine bir harf girerse kodlarımız hata verecektir. Python.coding: utf-8 -*def deger_hatasi(): return "Harf yerine sayı girmeyi deneyin!" def sifir_uyarisi(): return "0 dı¸ında bir sayı girin!" s sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") if sayi == "0": print sifir_uyarisi() quit() try: n = int(sayi) print "Girdi˘iniz sayının karesi: ".

g Python camiasında özellikle tek ve çift tırnaklar oldukça yaygın bir sekilde kullanılır. bir karakter dizisini tanımlarken kullanaca˘ ımız tırnak tipi konusunda bazı noktalara g da dikkat etmemiz gerekiyor. birden fazla satıra bölünecek karakter dizilerini daha rahat bir sekilde ¸ olu¸turmamızı sa˘ ladı˘ ı için üç tırnak i¸aretlerini ço˘ unlukla belgelendirme dizilerini tanıms g g s g larken kullanır.coding: utf-8 -*def bir_fonksiyon(parametre): """Bu fonksiyonun herhangi bir i¸levi s yoktur. karakter g s dizisini tek tırnak i¸aretleri içinde göstermemiz bazı sorunlara yol açabilir. Ancak daha önceki derslerimizden edindi˘ imiz tecrübg eye göre. Bu tür hataları önlemek için g izleyebilece˘ imiz birkaç farklı yol var: g >>> print "Python’ın 3. Mesela: #!/usr/bin/env python # -*. Dilerseniz bununla ilgili söyle bir örnek daha ¸ verelim: #!/usr/bin/env python # -*. “Python’ın” kelimesi s içinde geçen kesme i¸areti karı¸ıklı˘ a sebep olacaktır: s s g >>> print ’Python’ın 3.1’e ho¸geldiniz. s Python programcıları. Ancak ¸ tek tırnak i¸areti karakter dizisi içinde geçen kesme i¸aretleriyle karı¸abilece˘ i için. öteki tırnak tiplerinden farklı olarak bize birden fazla satıra bölünmü¸ s karakter dizilerini kolayca gösterme imkanı verir. burada üç tırnak i¸aretlerini belgelendirme dizisi olu¸turmak maksadıyla kulg s s landık.x sürümleri’ Yukarıdaki gibi bir kullanımın hataya yol açaca˘ ını biliyorsunuz.. tek tırnak yerine çift tırnak i¸aretlerini kullanmak daha g s s pratik olabilir. Çünkü üç tırnak. Çift tırnak yerine üç tırnak da kullanabiliriz: >>> print """Python’ın 3.x sürümleri” ifadesini bir karakter dizisi olarak tanımlamak istedi˘ imizde. Ama e˘ er mutlaka tek tırnak kullanmak istersek kaçı¸ g s dizilerinden faydalanmamız gerekti˘ ini önceki derslerimizde de söylemi¸tik: g s >>> print ’Python\’ın 3.x sürümleri’ Peki bu tırnak tiplerinden hangisini kullanmak daha iyidir? Cevap: Hangisi i¸inize geliyorsa! s Teknik olarak bu tırnak tiplerinden hangisini kullandı˘ ınızın hiç bir önemi yok. Üç tırnak i¸areti ise genellikle karakter dizisi tanımlamada pek kullanılmaz. kullanaca˘ ımız tırg g nak tipini belirlerken ifade içinde geçen kesme i¸aretini de dikkate almamız gerekir. e˘ er kaçı¸ s s s g g s dizileriyle de u˘ ra¸mak istemiyorsanız. Örnek olsun diye verilmi¸tir. Örne˘ in karakter dizisi içinde bir kesme i¸areti varsa.coding: utf-8 -*print """\ Falanca v0.""" s pass Gördü˘ ünüz gibi. Mesela “Python’ın s 3. Programı ¸u s s parametreleri kullanarak çalı¸tırabilirsiniz: s ..Bunların hepsi birer karakter dizisidir.x sürümleri" Burada kesme i¸aretinin karakter dizisini ba¸latan ve bitiren tırnak i¸aretleriyle karı¸masını s s s s önlemek için karakter dizisini tek tırnak yerine çift tırnak içinde gösterdik. E˘ er bu s g ifadeyi karakter dizisi olarak tanımlarken tek tırnak i¸aretlerini kullanırsak.x sürümleri""" Bu kullanım da geçerli bir yoldur. Yazdı˘ ınız g g karakter dizisini tanımlamada hata vermedi˘ i sürece herhangi bir tırnak tipini kullanabilirsiniz.

Listeler de˘ i¸tirilebilir (mugs g gs table) veri tipleri oldukları için listeler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliyoruz. Ama karakter dizileri böyle de˘ ildir... "armut". Yani karakter dizileri gs üzerinde de˘ i¸iklik yapılamaz. "muz".. >>> print a 0123456789 Python’da karakter dizileri “de˘ i¸tirilemeyen” (immutable) veri tipleridir. karakter dizisini nasıl yazdıysak çıktı da aynı sekilde g ¸ görünüyor. Örne˘ in: g g .append("kiraz") >>> print lst ["elma". üç tırnak sayesinde.. olu¸turdu˘ umuz bir listeye append() metodunu kullanarak yeni bir ö˘ e g s g g ekleyebildik. Ama mesela listeler böyle de˘ ildir. Bir örnek verelim: gs >>> lst = ["elma". Python’da karakter dizilerini birle¸tirmenin s s birden fazla yöntemi var: >>> >>> >>> >>> ad = "Fırat" soyad = "Özgül" ad_soyad = ad + soyad print ad_soyad FıratÖzgül Burada basitçe “+” i¸lecinden yararlanarak iki karakter dizisini birle¸tirdik. "muz"] >>> lst. Ancak gördü˘ ünüz s s g gibi.. Aynı çıktıyı tek veya çift tırnakla elde etmek oldukça güçtür. burada iki karakter dizisi arasında bo¸luk yok.3 Karakter Dizilerini Birle¸ tirmek s Python’la programlama maceranızda karakter dizileri ile en sık yapaca˘ ınız i¸lemlerden biri de g s karakter dizilerini birbiriyle birle¸tirmek olacaktır..-v -h -c """ sürüm numarasını görüntüler yardım belgesini görüntüler program yazarları hakkında bilgi verir def bir_fonksiyon(parametre): pass Gördü˘ ünüz gibi. Ama tabii siz bu bo¸lu˘ u kendiniz de s s g ekleyebilirsiniz: >>> bosluk = " " >>> print ad + bosluk + soyad Fırat Özgül Bu yöntemi kullanarak söyle bir sey yazabilirsiniz mesela: ¸ ¸ >>> a = "" >>> for i in range(10): . a += str(i) . 16. "armut". "kiraz"] Gördü˘ ünüz gibi.

de˘ i¸iklikleri özgün karakter dizisinin üzerine de yazabiliriz: g gs >>> kardiz = kardiz + "armut" >>> print kardiz elmaarmut Burada kardiz adlı karakter dizisini silip. özgün karakter g gs dizisinin üzerine yazmamız veya de˘ i¸iklikleri farklı bir karakter dizisi içinde depolamamız gs gerekir.. E˘ er bir karakter dizisi üzerinde de˘ i¸iklik yapmak istersek. Ancak tabii ki özgün karakter dizisi yerli s gs s yerinde duruyor: >>> print kardiz elma Dedi˘ imiz gibi.. yine “kardiz” adını ta¸ıyan ba¸ka bir karakter dizisi s s olu¸turmu¸ olduk. höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj. ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. Diyelim ki elinizde söyle g g s ¸ bir metin var: saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸.>>> kardiz = "elma" >>> kardiz + "armut" ’elmaarmut’ Burada sanki karakter dizisi üzerinde de˘ i¸iklik yapabilmi¸iz gibi görünüyor. ama aslında dugs s rum öyle de˘ il: g >>> print kardiz elma Gördü˘ ünüz gibi. s g s s s . s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. Yukarıdaki örne˘ i su sekilde kısaltabilece˘ imizi biliyorsunuz: s s g ¸ ¸ g >>> kardiz += "armut" >>> print kardiz elmaarmut Gösterdi˘ imiz bu özelli˘ i daha karma¸ık bir örnek içinde kullanalım. özgün karakter dizisinde herhangi bir de˘ i¸iklik olmadı. mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. Özgün karakter dizisi g gs hala “elma”. Örne˘ in de˘ i¸iklikleri farklı bir karakter dizisinde depolamak için söyle bir sey yazg gs ¸ ¸ abiliriz: >>> kardiz2 = kardiz + "armut" >>> print kardiz2 elmaarmut Bu sekilde “elma” de˘ erini ta¸ıyan kardiz adlı karakter dizisi ile “armut” karakter dizisini ¸ g s kardiz2 adlı ba¸ka bir de˘ i¸kene atamı¸ olduk.

"l". fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj. "ç". "h". ¸ s g gs g Bu bilgileri kullanarak. "˘". Aslında bu kodlarda söyle bir sey s g ¸ ¸ yapmı¸ olduk: s 1. mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. "t". Ardından. "b". höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸.Anlamsız harflerden olu¸mu¸ gibi görünen bu metin. "m". ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. "ö". sifresiz_metin = "" for harf in sifreli_metin: sifresiz_metin += sozluk. Yani ¸ s g s g mesela sifrelenmi¸ metin içindeki “˘ ” harfini “f” harfiyle de˘ i¸tirece˘ iz. "j". "c". s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. "b": "d": "g": "ı": "k": "n": "p": "¸": s "ü": "z": "z".get(harf. Türkçe bir metnin sifrelenmi¸ halidir. Bildi˘ iniz gibi. "k". sifreli metnin çözülmü¸ halini tutacak olan sifresiz_metin adlı karakter diz¸ s .coding: utf-8 -*sifreli_metin = """saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. "e". "ı". Bus s ¸ s rada hangi harfin hangi harfe kar¸ılık geldi˘ ini gösteren söyle bir tablo da olsun elimizde: s g ¸ ˘ g a ç j p ö = = = = = = f y b ı o n ı c f m s y = = = = = = ˘ g a d k p ü v b i l r z = = = = = = u z h j ö v g e h o u ü = = = = = = e ç g m s ¸ t s ¸ d k n t = = = = = r c i l s Bu tablo. Daha sonra hangi harfin hangi harfe kar¸ılık geldi˘ ini gösteren tablomuzu bir sözlük haline s g getiriyoruz. 3. "n". s "ü".""" s g s s s sozluk = {"a": "ç": "f": "h": "j": "m": "ö": "s": "u": "y": "y". Uzun bir metinle kar¸ı kar¸ıya ¸ s s oldu˘ umuzdan. sifrelenmi¸ metin içinde gördü˘ ümüz her harfin alfabedeki kar¸ılı˘ ını gösteriyor. "v"} "c": "e": "˘": g "i": "l": "o": "r": "t": "v": "a". "o". "s". yukarıdaki sifreli metni rahatlıkla çözebiliriz. 2. "r". satır sonlarında bir sonraki satıra geçerken problem ya¸amamak için g s karakter dizisini tanımlarken üç tırnak i¸aretlerinden yararlandık. "f". Önce sifreli metnimizi bir karakter dizisi olarak tanımladık. birden s g fazla satıra yayılmı¸ uzun karakter dizilerini tanımlamanın en kolay yolu üç tırnak kullans maktır. g "i". "p". harf) print sifresiz_metin Burada karakter dizilerini nasıl birle¸tirdi˘ imize dikkat edin. "¸". "g". "u". "d". Bunun için söyle bir kod ¸ ¸ yazmamız yeterli olacaktır: #!/usr/bin/env python # -*.

E˘ er bu metodun nasıl kullanıldı˘ ına g g g ili¸kin süpheleriniz varsa Sözlükler bölümündeki get() metoduna bakabilirsiniz. Is os. Dolayısıyla bu beti˘ in çıktısı s g GNU/Linux i¸letim sistemlerinde farklı olacaktır.html/ Dedi˘ imiz gibi.environ["PROCESSOR_IDENTIFIER"] os. Burada s s os modülünün environ adlı niteli˘ inden yararlandı˘ ımıza dikkat edin. Gelin isterseniz bununla ilgili olarak az çok s s i¸e yarar bir örnek verelim: s # -*. 16.. Burada sözlüklerin get() adlı metodunu kullandı˘ ımıza dikkat edin. Is "˙¸letim sistemi:"..environ. v Bu komutların çıktısı.environ["OS"] Bu betik yardımıyla kullanıcının i¸letim sistemine ili¸kin bazı bilgileri ekrana döktük.istihza.environ aslında bir g g sözlüktür.com/blog/this-modulu-icindeki-sifreli-metin.imizi tanımlıyoruz. Python’da karakter dizilerini birle¸tirmek için elimizde çe¸itli alternatifler var. elimizdeki karakter dizisinin sadece bir bölümünü kullanmak isteyebiliriz. karakter dizilerini ”. Simdi de sifreli_metin adlı karakter dizisi içindeki her bir karakteri. Karaks s g ter dizilerini ”. Örne˘ in g s g yukarıdaki betik Windows kurulu bir bilgisayar üzerinde yazılmı¸tır. Ayrıca bkz. Yazdı˘ ımız g program açısından. . g 4. "˙¸lemci: Is ". "˙¸lemci sayısı: ".” i¸aretlerinden yararlandı˘ ımıza s s g dikkat edin. Son olarak da sifresiz_metin adlı karakter dizisini ekrana yazdırıyoruz.environ["NUMBER_OF_PROCESSORS"] os. Bir sonraki adımda her bir karakteri birbiriyle birle¸tirip bu bo¸ karakter s s dizisi içine gönderece˘ iz. b birinci karakter dizisi ikinci karakter dizisi Gördü˘ ünüz gibi.4 Karakter Dizilerini Dilimlemek Bazı durumlarda.environ["HOMEPATH"] os. v in os. s ¸ 5. sözlükteki kar¸ılık¸ s larına göre tek tek sifresiz_metin adlı karakter dizisine gönderiyoruz. Bu sözlükteki bütün g s anahtar-de˘ er çiftlerini ekrana dökmek için söyle bir sey yazabilirsiniz: g ¸ ¸ >>> for k. s Yukarıdaki iki örnekte de karakter dizilerini birle¸tirmek için ”.coding: cp1254 -*import os print print print print print print "Kullanıcı adı: ". os.environ["COMPUTERNAME"] os.environ["USERNAME"] os.: Benzer bir örnek: http://www. "Bilgisayar adı: ".” i¸aretleriyle de birle¸tirebiliriz: s s >>> a = "birinci karakter dizisi" >>> b = "ikinci karakter dizisi" >>> print a. Dolayısıyla bu sözlük birtakım anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸ur. elimizdeki bir karakter dizisinin tamamına ihtiyacımız olmayabilir.items(): . g s s Biz yukarıda “+” i¸lecini kullanarak karakter dizilerini nasıl birle¸tirebilece˘ imizi gördük. "Ev dizini: ". print k. kullandı˘ ınız i¸letim sistemine göre bazı farklılıklar gösterebilir.” i¸aretiyle birle¸tirdi˘ imizde Python karakter dizileri g s s g arasına otomatik olarak bir bo¸luk yerle¸tiriyor.

Mesela: >>> kardiz = "Python" >>> print kardiz[0:4] Pyth >>> print kardiz[2:5] tho Gördü˘ ünüz gibi.. bu de˘ eri yazmasak da olur..Elimizde söyle bir karakter dizisi oldu˘ unu varsayalım: ¸ g >>> url = "http://www. ˙ste bunun s I¸ için karakter dizilerinin “dilimleme” (slicing) özelli˘ inden faydalanabiliriz. Gelin g g bununla ilgili bazı denemeler yapalım: >>> kardiz = "Kahramanmara¸lı Abdullah" s >>> print kardiz[0:5] Kahra >>> print kardiz[:5] Kahra E˘ er ”:” i¸aretinden önceki de˘ erimiz 0 ise. g s g Böyle bir kullanımı listelerde ve demetlerde de görmü¸tük: s >>> lst = ["Python". "PHP"] >>> print lst[0] Python >>> print lst[-1] PHP Bu yöntemi kullanarak. bu yöntemle karakter dizilerinin istedi˘ imiz bir parçasını alabiliyoruz. "Perl". ”:” i¸aretinden g s g g s önce herhangi bir de˘ er belirtmezsek Python saymaya en ba¸tan ba¸layacak. "Ruby". karakter dizilerini dilim dilim bölebiliriz. sanki oraya 0 g s s . Yukarıdaki örne˘ i g g dilimlemeden önce dilerseniz bir iki temel örnek üzerinden dilimlemenin ne demek oldu˘ unu g anlamaya çalı¸alım: s >>> kardiz = "elma" >>> print kardiz[0] e >>> print kardiz[1] l >>> print kardiz[-1] a Burada kardiz adlı karakter dizisinin ö˘ elerine tek tek nasıl ula¸abildi˘ imizi görüyorsunuz.istihza.com" Diyelim ki biz bu karakter dizisinin ba¸ındaki http:// kısmını atmak istiyoruz.

Bunu söyle bir örnek g s ¸ ¸ ¸ içinde kullanabiliriz: # -*.. "http://www.python.yahoo.yazmı¸sınız gibi davranacaktır.istihza.istihza. karakter dizisinin 2.coding: utf-8 -*url_list = ["http://www. karakterinden 15. s g g Yukarıdaki komut sununla e¸de˘ erdir: ¸ s g >>> print kardiz[3:len(kardiz)] Simdi isterseniz bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz örne˘ e dönelim: ¸ s g g >>> url = "http://www.com" Biraz önce gösterdi˘ imiz dilimleme yöntemini kullanarak bu karakter dizisinin en ba¸ındaki g s http:// kısmını ataca˘ ız: g >>> print url[7:] www.. Yani g g g yukarıdaki kodu aslında söyle de yazabilirdik: ¸ >>> print kardiz[0:len(kardiz):3] Ph oaa l . Yani ”:” i¸aretinden önceki ö˘ enin varsayılan de˘ eri 0’dır.com". "http://www.google.com"] for i in url_list: print i[7:] Karakter dizilerinin dilimlenme özelli˘ inden yararlanarak yapabilecekleriniz bunlarla sınırlı g de˘ ildir elbette.com Gördü˘ ünüz gibi.istihza.. Bir s s g g de suna bakalım: ¸ >>> print kardiz[3:] ramanmara¸lı Abdullah s ”:” i¸aretinden sonraki de˘ eri yazmadı˘ ımızda ise karakter dizisinin sonuna kadar gidiliyor. karakterine kadar olan kısmı iki¸er iki¸er ats s layarak ekrana yazdırdık. Mesela: g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> print kardiz[2:15:2] to rgal Burada. "http://www.. ba¸taki http:// kısmını gayet sık bir sekilde attık. Aynı karakter dizisinin ba¸ından sonuna kadar üçer üçer atlayarak s ilerlemek isteseydik söyle bir sey yazabilirdik: ¸ ¸ >>> print kardiz[::3] Ph oaa l Burada dilimleme özelli˘ inin varsayılan de˘ erlerinden yararlandı˘ ımıza dikkat ediyoruz.com".org".

. E˘ er bu listeleme g s g biçimi gözünüze biraz karı¸ık göründüyse. Python’da karakter dizilerinin bir hayli metodu varmı¸. ’__new__’.. ’capitalize’.. "http://www. ’__doc__’. ’isalnum’. ’__str__’. ’startswith’. ’__reduce__’.com"] for i in url_list: print "ftp" + i[10:] Bu örnekte. ’find’. ’index’. ’expandtabs’.. Mesela önceki bilgilerinizi de kullanıp söyle bir sey yaparak çıktıyı biraz daha okunaklı hale ¸ ¸ getirebilirsiniz: >>> for i in dir(""): .” diyenlere teessüflerimi iletiyorum. ’swapcase’. ’__ne__’. ’__le__’. ’splitlines’. ’lower’. ’replace’.. ’islower’. ’__delattr__’. ’rindex’. (“Elle tek g ¸ tek sayarım. ’__getitem__’. ’partition’. ’__lt__’. "http://www.E˘ er bir karakter dizisini ters çevirmek isterseniz yine bu dilimleme özelli˘ inden faydalang g abilirsiniz: >>> kardiz = "Python programlama dili ö˘renmesi kolay bir dildir!" g >>> print kardiz[::-1] !ridlid rib yalok isemner˘ö ilid amalmargorp nohtyP g Karakter dizilerini dilimleyerek yapabilecekleriniz hakkında bir örnek daha vererek bu konuyu kapatalım: # -*. ’__contains__’. ’isupper’. print i Hatta kaç adet metot oldu˘ unu da merak ediyorsanız söyle bir yol izleyebilirsiniz.. ’endswith’. ’isspace’. ’rpartition’. ’encode’. url_list içinde bulunan adreslerin ba¸ındaki http://www kısmını atarak yerlerine s ftp ifadesini getirdik. ’__mul__’. ’__repr__’.coding: utf-8 -*url_list = ["http://www. ’__getattribute__’. ’upper’.com". ’__hash__’. ’rsplit’. ’__class__’. ’ljust’. ’__len__’. ’__getnewargs__’..) ..yahoo. ’title’. ’isdigit’.istihza.. if "_" not in i: . print i [’__add__’. ’__eq__’. ’rjust’.. ’__reduce_ex__’. ’istitle’. ’translate’.. ’lstrip’. ’rstrip’. ’__init__’.google. "http://www. ’decode’. ’zfill’] Gördü˘ ünüz gibi. ’__getslice__’. elbette çıktıyı istedi˘ iniz gibi biçimlendirmek sizin s g elinizde. ’__setattr__’. ’rfind’.com". ’__rmod__’. ’__mod__’. ’__rmul__’.python.5 Karakter Dizilerinin Metotları Bu bölümde Python’daki karakter dizilerinin metotlarından söz edece˘ iz.. ’center’. ’__gt__’. Su halde isterseniz g ¸ gelin Python’un bize hangi metotları sundu˘ unu topluca görelim: g >>> for i in dir(str): . ’strip’. 16. ’isalpha’. ’__ge__’.org". ’split’. ’count’. ’join’.

"armut". Elma Armut Kebap Salata .>>> print len(dir("")) Simdi sıra geldi bu metotları incelemeye.. title() metodu Karakter dizisi içinde geçen her bir kelimenin ilk harfini büyütür.capitalize() Lütfen parolanızı giriniz Bu metodu kullanarak bir liste içindeki bütün karakter dizilerinin ilk harfini büyütebilirsiniz: >>> a = ["elma". Bu metotlar söyle sıralanabilir: g s ¸ capitalize() metodu Karakter dizilerinin ilk harfini büyütür. Bu metotların tanımlarını verdi˘ imize göre. s swapcase() metodu Karakter dizisi içindeki büyük harfleri küçük. upper() metodu Küçük harflerden olu¸an bir karakter dizisi içindeki bütün harfleri büyütür. Ilk s capitalize() Dedi˘ imiz gibi.. "kebap". "salata"] >>> for i in a: .capitalize() .1 Büyük-Küçük Harf Degi¸ tirme Python’da karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını de˘ i¸tirmek için kullanabilegs ce˘ imiz be¸ farklı metot var. Örne˘ in: g g >>> "adana".. capitalize() metodu bir karakter dizisinin ilk harfini büyütür. ¸ ˘ s 16.5. küçük harfleri büyük hale getirir..capitalize() ’Adana’ Yalnız burada dikkat etmemiz gereken bir nokta var: Bu metot yardımıyla birden fazla kelime içeren karakter dizilerinin sadece ilk kelimesinin ilk harfini büyütebiliyoruz: >>> a = "lütfen parolanızı giriniz" >>> print a... s s ˙ olarak capitalize() metoduyla ba¸layalım... print i. artık bunlarla ilgili örnekler yaparak bu metotların g tam olarak ne i¸e yaradıklarını anlamaya çalı¸abiliriz. s lower() metodu Büyük harflerden olu¸an bir karakter dizisi içindeki bütün harfleri küçültür.capitalize() ’Adana’ >>> kent = "adana" >>> kent.

Bir-iki ders sonra bu harfin s tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını gayet net bir sekilde ö˘ renece˘ iz. Dilg g erseniz karakter dizisini “u” harfi olmadan tanımlamayı deneyip sonucun ne oldu˘ unu kendi g gözlerinizle görebilirsiniz. Esasında biz bu harfi önceki derslerimizde de görmü¸tük. Sıra geldi upper() adlı metodu incelemeye. “enflasyon” kelimesinin bütün harflerini büyük harfe çevirdik. g upper() metodunun bir de tersi vardır: lower() metodu. e˘ er bu harf o anda küçükse.. bu metot yardımıyla tamamı küçük harflerg s g den olu¸an bir karakter dizisinin bütün harflerini büyütebiliyoruz. bu metodu kullandı˘ ımızda o harf g g g küçülüyor. bu metot o harfi büyük harfe çeviriyor. Hemen bir örnek verelim: s >>> "enflasyon".title() Cumhurba¸kanlı˘ı Senfoni Orkestrası s g Burada dikkat ederseniz karakter dizisini tanımlarken karakter dizisinin en ba¸ına bir “u” harfi s getirdik. bu metodun ne yaptı˘ ını. Simdilik biz sadece bunun s g ¸ g g ¸ karakter dizisi içindeki Türkçe harflerin düzgün çıktı vermesini sa˘ ladı˘ ını bilelim yeter. lower() metodu büyük harflerden olu¸an karakter dizilerini küçük harfli karakter dizilerine dönü¸türüyor: s s >>> a = "ARMUT" >>> a. capitalize() s metodu bir karakter dizisi içinde geçen yalnızca ilk kelimenin ilk harfini büyütüyordu. upper() Yukarıda yaptı˘ ımız tanımdan da anla¸ılaca˘ ı gibi.title() capitalize() metoduna çok benzeyen bir ba¸ka metot ise title() adlı metottur. Gördü˘ ünüz g g gibi. Yani. title() metodu ise bir karakter dizisi içindeki bütün kelimelerin ilk harflerini büyütüyor: >>> a = u"cumhurba¸kanlı˘ı senfoni orkestrası" s g >>> print a. e˘ er o anda bir harf büyükse.lower() armut swapcase() Bu ba¸lıkta inceleyece˘ imiz son metodumuzun adı swapcase().upper() ENFLASYON Gördü˘ ünüz gibi.swapcase() . bir karaks g ter dizisinin o anda sahip oldu˘ u harflerin büyüklük ve küçüklük özellikleri arasında geçi¸ g s yapma imkanı sa˘ lıyor.swapcase() KEBAP >>> b = "KEBAP" >>> b. anlatarak açıklamak zor oluyor. O yüzden hemen birkaç örnek g yapalım: >>> a = "kebap" >>> a. Bu metot bize..

islower() False >>> b = "ADANA" >>> b.islower() True Demek ki kent de˘ i¸keninin de˘ eri olan karakter dizisi tamamen küçük harflerden olu¸uyorgs g s mu¸. Bu s metotları söyle sıralayabiliriz: ¸ islower() Karakter dizisinin tamamen küçük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s g isupper() Karakter dizisinin tamamen büyük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s g istitle() Karakter dizisi içindeki kelimelerin ilk harflerinin büyük olup olmadı˘ ını sorgular g isspace() Karakter dizisinin tamamen bo¸luk karakterlerinden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s s g ˙ metodumuz olan islower() ile ba¸layalım. Bu sorgulama i¸lemleri için yine birtakım metotlardan yararlanıyoruz.. Ilk s islower() Bir karakter dizisinin tamamen küçük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgulamak için islower() s s g metodundan yararlanaca˘ ız.5.2 Büyük-Küçük Harf ve Bo¸ luk Sorgulama s Yukarıda gösterdi˘ imiz sekilde karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını de˘ i¸tirebiliyg ¸ gs oruz. Mesela: g >>> kent = "istanbul" >>> kent.swapcase() kEbAp 16.islower() False isupper() Bir karakter dizisinin tamamen büyük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını denetlemek için ise isups s g per() adlı ba¸ka bir metottan faydalanıyoruz: s .. s A¸a˘ ıdaki örnekler ise False (yanlı¸) çıktısı verecektir: s g s ˙ >>> a = "Istanbul" >>> a. Python bize aynı zamanda karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını sorgulama imkanı da veriyor.kebap >>> c = "KeBaP" >>> c.

istitle() False Gördü˘ ünüz gibi. bu metot True çıktısı verecektir. s ˙ste simdi ö˘ renece˘ imiz istitle() metodu da bir karakter dizisinin ilk harflerinin büyük olup I¸ ¸ g g olmadı˘ ını sorgulamamızı sa˘ layacak: g g >>> a = "Karakter Dizisi" >>> a.istitle() True >>> b = "karakter dizisi" >>> b. bu metodun True çıktısı verebilmesi için karakter dizisi g içinde en az bir adet bo¸luk karakteri olması gerekiyor.isspace() False >>> a = "" >>> a.isupper() False istitle() Hatırlarsanız daha önce ö˘ rendi˘ imiz metotlar arasında title() adlı bir metot vardı.isspace() True >>> a = "selam!" >>> a.>>> a = "ADANA" >>> a. aksi halde g g False çıktısı veriyor. isspace() Son olarak isspace() adlı bir metottan söz edece˘ iz. Bu metot g g yardımıyla tamamı küçük harflerden olu¸an bir karakter dizisinin ilk harflerini büyütebiliyorduk. s . E˘ er bir karakter dizisi s s s g g tamamen bo¸luk karakterinden olu¸uyorsa.isspace() False " Son örnekten de gördü˘ ümüz gibi. alas s ca˘ ımız çıktı False olacaktır: g >>> a = " >>> a.isupper() True >>> "istanbul". Aksi halde. e˘ er karakter dizisinin ilk harfleri büyükse bu metot True çıktısı. Bu metot ile. bir karakter dizisinin tamag men bo¸luk karakterlerinden olu¸up olu¸madı˘ ını kontrol ediyoruz.

3 Metotlarda Türkçe Karakter Sorunu Yukarıda anlattı˘ ımız be¸ metodu kullanırken bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. Bu problemi su sekilde ¸ ¸ a¸abiliriz: s >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a. ilgili karakter dizisini unicode olarak tanımlayarak giderebiliriz: g >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a.5. Halbuki capitalize() metodunun bu harfi büyütmesi gerekiyordu.title() #"¸ekerli Çay" vermeli.16. S s ¸eKeRlI çaY >>> a = "¸EKERL˙ ÇAY" S I >>> print a. g ¸ Aynı sorun öteki metotlar için de geçerlidir: >>> a = "¸ekerli çay" s ˙ >>> print a.capitalize() S ¸ekerli çay Burada “¸ekerli çay” karakter dizisini “unicode” olarak tanımladık. title(). lower().title() S ¸ekerli Çay .lower() #"¸ekerli çay" vermeli. capitalize() ve swapcase() adlı metotları. “¸ekerli çay” karakter dizisinin ilk harfi olan “¸”de herhangi bir de˘ i¸iklik olg s s gs madı. Karakter g s ¸ s dizilerinin upper(). S s ¸EKERLI çAY >>> print a. S s ¸Ekerli çAy >>> a = "¸EkErLi çAy" s ˙ >>> print a. içinde Türkçe karakterler geçen karakter dizilerini dönü¸türmede sorun çıkarabiliyor.swapcase() #"¸eKeRlI ÇaY" vermeli. s S ¸ekerl˙ Çay I Yukarıdaki sorunların ço˘ unu.capitalize() s ¸ekerli çay Gördü˘ ünüz gibi. Mesela su örneklere s ¸ bir bakalım: >>> a = "¸ekerli çay" s >>> print a. Böylece capitalize() metodu s bu karakter dizisinin ilk harfini do˘ ru bir sekilde büyütebildi.upper() #"¸EKERLI ÇAY" vermeli.

karakter dizisinin içinde Türkçe’ye özgü harfler oldu˘ u için metodumuz yanlı¸ g g s sonuç verdi. de˘ il mi? Peki sizce neden böyle oldu? Evet. s g Gelin isterseniz bu Türkçe sorunu ile ilgili bir örnek daha gösterelim: >>> c = "Gün Bugündür" >>> c.istitle() False Halbuki sonucun True olması gerekiyordu. Aynı biçimde “I” harfi de g s ¸ küçültüldü˘ ünde “ı” harfini de˘ il.coding: utf-8 -*˙ lst = {u"i": u"I". u"ı": u"I"} def tr_upper(kardiz): for i in lst: if i in kardiz: return kardiz. Normalde title() metodunun ne yapması gerekti˘ ini biliyoruz: g ...replace(i..upper() S ¸EKERLI ÇAY >>> a = "¸EkErLi çAy" s >>> print a. “i” harfini verecektir: g g >>> a = u"ISLIK" >>> print a.title() GüN BugüNdüR Gördü˘ ünüz gibi Türkçe karakterler. kısa deg vre yapmasına yol açtı!. Örne˘ in Türkçe g karakterleri düzgün bir sekilde büyütebilen bir tr_upper() fonksiyonu tanımlayabilirsiniz: ¸ # -*. Ama önce isterseniz Türkçe karakterlerin ¸ g g bazen nasıl sonuçlar do˘ urabilece˘ ine bir örnek verelim: g g >>> d = "gün bugündür" >>> print d. tahmin g etti˘ iniz gibi.. Türkçe’deki “i” harfi hiçbir dönü¸ümde “˙ sonucunu vermez.lower() islik Bu sorunları çözebilmek için..upper() return kardiz. kendi metotlarınızı icat etmeyi deneyebilirsiniz. “i” harfinin büyük hali yanlı¸ bir sekilde “I” oluyor.Ancak karakter dizisini unicode olarak tanımlamanın dahi i¸e yaramayaca˘ ı bir durum da s g vardır. lst[i]).upper() Buradaki replace() metodunu biraz sonra i¸leyece˘ iz. Örne˘ in: s I” g >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a.swapcase() S ¸eKeRlI ÇaY Gördü˘ ünüz gibi. title metodunun tamamen kontrolden çıkmasına.. Simdi bunu düzeltmeyi ö˘ renece˘ iz.

Parantez içinde gösterilen 15 karakterlik bo¸lu˘ a karakter dizisinin kens g disi de dahildir.5. g rjust() metodu Karakter dizilerinin solunda bo¸luk bırakarak. Öncelikle center() metoduns g g dan ba¸layalım. s ljust() metodu Karakter dizilerinin sa˘ ında bo¸luk bırakarak. Peki bu ne anlama geliyor? Durumu hemen bir örnekle açıklamaya çalı¸alım: s >>> kardiz = "istanbul" >>> kardiz. parantez içinde belirtti˘ imiz 5 sayısının “istanbul” karakter dizisi içindeki karakter g sayısından az olmasıdır. programcının belirledi˘ i sayıda g g bo¸luk bırakarak karakter dizisini iki yana yaslar.center(5) ’istanbul’ Gördü˘ ünüz gibi. karakter dizisinin sola yaslang s masını sa˘ lar. bu metodun parantezi içine yazdı˘ ımız sayı karakter dizisinin sa˘ ında ve solg g g unda toplam ne kadar bo¸luk bırakılaca˘ ını gösteriyor..istitle() True Burada karakter dizisini unicode olarak tanımladı˘ ımıza dikkat edin. Gelin isterseniz buna küçük bir örnek verelim: >>> "a".center(15) ’ a ’ Gördü˘ ünüz gibi. s g ˘ 16.4 Saga-Sola Yaslama ˙slemleri I¸ Python’da karakter dizilerini sa˘ a-sola yaslama i¸lemleri için kullanabilece˘ imiz üç farklı metot g s g bulunur.. center() metodu bir karakter dizisini iki yana yaslamak için g kullanılır. karakter dizisinin sa˘ ında ve solunda herhangi bir bo¸luk olu¸madı.>>> e = "armut bir meyvedir" >>> e.title() ’Armut Bir Meyvedir’ Yukarıda gördü˘ ümüz. g Gelelim bu metotların tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını ö˘ renmeye. karakter dizisinin sa˘ a yaslans g masını sa˘ lar. Türkçe karakterler barındıran örnekte ise title() metodu karakter dizisi g içindeki kimi harfleri büyüttü. Yalnız burada önemli bir ayrıntıya dikkas g tinizi çekmek isterim. Bunları söyle sıralayabiliriz: ¸ center() metodu Karakter dizilerinin sa˘ ında ve solunda. Yani “istanbul” karakter dizisi bu 5 karakterlik bo¸lu˘ un tamamını s g . Bunun g g s s nedeni. kimi harfleri ise küçük bıraktı! Bu durumu nasıl düzeltece˘ imizi biliyorsunuz: g >>> c = u"Gün Bugündür" >>> c. s center() Tanımında da söyledi˘ imiz gibi. Bu defa metotların sorung suz i¸ledi˘ ini göreceksiniz.

E˘ er karakter dizimiz. 3 tanesi ise yine bizim s belirledi˘ imiz “#” karakteri. Gelelim ljust() metoduna. “#” i¸aretini çıktıda gösterebilmek için s s parantez içinde en az 16 sayısını kullanmamız gerekirdi. bunun parametrelerini de istedi˘ imiz gibi düzenleyeg g biliriz: >>> "istanbul".center(15.ljust(15) ’istanbul ’ Tıpkı center() metodunda oldu˘ u gibi. asıl karakter dizisi (“istanbul”) + 7 adet “#” i¸areti = 15 adet karakter dizisinin yers le¸tirildi˘ ini görüyoruz.. g Gördü˘ ünüz gibi. "#") ’istanbul#######’ Son olarak rjust() metodunu inceleyelim. s g ¸ Dikkat ederseniz çıktıda toplam 15 karakter var. 15 harften olu¸saydı. karakter g g s dizisinin sola yaslanmasını sa˘ lar: g >>> "istanbul". parantez içinde verdi˘ imiz s g g s g 15 sayısı hiç bir i¸e yaramayacaktı.. Böyle bir durumda. "#") ’####istanbul###’ Bu çıktı aslında center() metodunun nasıl çalı¸tı˘ ını çok daha net bir sekilde ortaya koyuyor.zaten kendisi dolduruyor.center(9) ’ istanbul’ center() metodu bize. ljust() Tanımında da belirtti˘ imiz gibi bu metot. Yani karakter dizilerini sa˘ a yaslar: g . Bunlardan dört tanesi bizim belirledi˘ imiz g “#” karakteri. Dolayısıyla karakter dizisinin sa˘ ında ve solunda bo¸luk olabilmesi g s için en az. rjust() Bu metot ljust()‘ın tersidir. “istanbul” karakter dizisi içinde 8 karakter bulundu˘ u için bizim en az 9 sayısını g kullanmamız gerekiyor: >>> kardiz. Yani mesela yukarıdaki örne˘ i göz önüne g g alırsak. karakter dizilerinin sa˘ ında bo¸luk bırakarak. bir karakg g s ter dizisinin ne kadar yer kaplayaca˘ ını gösteriyor. karakter dizisinin uzunlu˘ unun bir fazlasını vermemiz gerekiyor. 8 tanesi “istanbul” karakter dizisini olu¸turan karakterler. parantez içinde belirtti˘ imiz sayı bırakılacak bo¸luktan ziyade. Yani: g >>> kardiz..ljust(15. bo¸luk yerine kendi belirledi˘ imiz bir karakteri yerle¸tirme imkanı da s g s verir: >>> "istanbul"..center(len("istanbul") + 1) ’ istanbul’ Buna göre.

"Mepis". "Hadron".ljust(15)). v in enumerate(distro): if k % 4 == 0: print print "%s"%(v. "Gelecek". "Arch". "CentOS". "~")). "Debian". "BackTrack". "Kongoni". "Knoppix". Mesela bu metotları kullanarak “tablovari” görünümler elde edebilirsiniz: s #!/usr/bin/env python # -*. "#") ’#######istanbul’ Sa˘ a-sola yaslama i¸lemleri için kullanılan bu metotlar içinde özellikle ljust() ve rjust() epey g s i¸inize yarayacak.coding: utf-8 -*distro = ["Ubuntu". "Fedora". "Puppy". Bu ö˘ eleri ekrana ortalamak için ise g g g g center() metodunu kullanabilece˘ imizi biliyorsunuz. "GnewSense". "Pardus". Mesela son satırı söyle yazalım: g ¸ print "%s"%(v. "Slackware".rjust(15. "Sabayon". "Gentoo".center(15. "SuSe". "Yoper".>>> "istanbul". "Truva". "Slax"] for k. "Red Hat". Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ederiz: s g ¸ Ubuntu Fedora Hadron Sabayon CentOS Red Hat Kongoni Debian PCLinuxOS Truva Mint Puppy Knoppix DreamLinux SuSe Arch Gelecek Slackware GnewSense BackTrack Yoper Pardus Gentoo Mandriva Mepis Ututo Karoshi Slax Son satırdaki ljust() metodu yerine rjust() metodunu kullanırsak aynı kodlar söyle bir çıktı verir: ¸ Ubuntu Fedora Hadron Sabayon CentOS Red Hat Kongoni Debian PCLinuxOS Truva Mint Puppy Knoppix DreamLinux SuSe Arch Gelecek Slackware GnewSense BackTrack Yoper Pardus Gentoo Mandriva Mepis Ututo Karoshi Slax Gördü˘ ünüz gibi. "Mandriva". "Karoshi". "Mint". "DreamLinux". Bu sekilde söyle bir çıktı elde ederiz: ¸ ¸ ~~~~~Ubuntu~~~~ ~~~~~Fedora~~~~ ~~~~~Hadron~~~~ ~~~~Sabayon~~~~ ~~~~~CentOS~~~~ ~~~~Red Hat~~~~ ~~~~Kongoni~~~~ ~~~~~Debian~~~~ ~~~PCLinuxOS~~~ ~~~~~Truva~~~~~ ~~~~~~Mint~~~~~ ~~~~~Puppy~~~~~ ~~~~Knoppix~~~~ ~~~DreamLinux~~ ~~~~~~SuSe~~~~~ ~~~~~~Arch~~~~~ ~~~~Gelecek~~~~ ~~~Slackware~~~ ~~~GnewSense~~~ ~~~BackTrack~~~ ~~~~~Yoper~~~~~ ~~~~~Pardus~~~~ ~~~~~Gentoo~~~~ ~~~~Mandriva~~~ ~~~~~Mepis~~~~~ ~~~~~Ututo~~~~~ ~~~~Karoshi~~~~ ~~~~~~Slax~~~~~ . "PCLinuxOS". "Ututo". bu defa tablo ö˘ eleri sa˘ a yaslandı.

Metot su formül üzerine i¸ler: s gs ¸ s karakter_dizisi. O zaman söyle bir sey ¸ ¸ yapmamız gerekir: >>> karakter = "Adanalı istihza" >>> karakter_dgs = karakter. "yeni_karakter") Hemen bir örnek vererek durumu somutla¸tıralım: s >>> karakter = "Kahramanmara¸lı Abdullah" s >>> print karakter.zfill(2) while i > 20: continue ˘ s 16.16. “replace” kelimesi ˙ Ingilizce’de “de˘ i¸tirmek.zfill(4) 0008 zfill() metodunun kullanımıyla ilgili söyle bir örnek verebiliriz: ¸ import time while True: for i in range(21): time.5. replace() metodu yardımıyla karakter dizisi içindeki bütün “a” harflerini g kaldırıp yerlerine “o” harfini koyduk.sleep(1) print str(i). rjust() gibi metotlar yardımıyla karakter dizilerinin sa˘ ını-solunu g g istedi˘ imiz karakterlerle doldurabiliyorduk.6 Karakter Degi¸ tirme replace() Python’daki karakter dizisi metotları içinde belki de en çok i¸imize yarayacak metotlardan birisi s de bu replace() metodudur. Karakter dizilerinin metotları arasında yer alan g zfill() adlı bir metot yardımıyla da bir karakter dizisinin soluna istedi˘ imiz sayıda “0” yerle¸tireg s biliriz: >>> a = "8" >>> a. "o") Kohromonmoro¸lı Abdulloh s Gördü˘ ünüz gibi.5. yerine koymak” gibi gs anlamlara gelir. ama karakter dizisi içinde Türkçe’ye özgü harfler oldu˘ u için. Dolayısıyla anlamından da anla¸ılaca˘ ı gibi bu metot yardımıyla bir karakter s g dizisi içindeki karakterleri ba¸ka karakterlerle de˘ i¸tiriyoruz. Bu metodu.5 Sıfırla Doldurma zfill() Yukarıda bahsetti˘ imiz ljust(). e˘ er :keyword‘print‘ deyimini g g kullanmazsak çıktıda bu harfler bozuk görünecektir. Burada normalde print deyimini kullanmasak da olur.replace("a".replace("eski_karakter". isterseniz bir karakteri silmek için de kullanabilirsiniz.replace("a". "") >>> print karakter_dgs Adnlı istihz .

"". Örne˘ in: g >>> a = "elma" >>> a. s s g replace() metodunun. if i..startswith("e") True >>> b = "armut" >>> a. "c") g gs g dedi˘ imizde.. "kebap"] >>> for i in liste: . "i") . g Dikkat ettiyseniz. karakter dizisi içinde s g geçen harflerin kaç tanesinin de˘ i¸tirilece˘ ini belirleyebiliyoruz: gs g >>> karakter = "Adanalı istihza" >>> karakter_dgs = karakter.. i. aksi halde ise “yanlı¸” anlamına gelen False çıktısını g s elde ediyoruz.. "erik"..5. Bunlardan birincisi startswith() metodudur.7 Karakter Dizilerinin Ba¸ langıç ve Biti¸ Degerlerini Sorgulama s s Python’da karakter dizilerinin en ba¸ındaki ve en sonundaki karakterler üzerinde i¸lem yapas s bilmemizi sa˘ layan iki farklı metot bulunur. 2) >>> print karakter_dgs Adnlı istihza Burada. dizi içinde geçti˘ i her yerde de˘ i¸tiriyordu. g startswith() Bu metot yardımıyla bir karakter dizisinin belirli bir harf veya karakterle ba¸layıp ba¸lamadı˘ ını s s g denetleyebiliyoruz. yukarıdaki kod örneklerinde replace metodu karakter dizisi içindeki bir karakteri.startswith("c") False Görüldü˘ ü gibi e˘ er bir karakter dizisi parantez içinde belirtilen harf veya karakterle ba¸lıyorsa.replace("a". "armut".Burada bir karakteri silmek için içi bo¸ bir karakter dizisi olu¸turdu˘ umuza dikkat edin. Yani örne˘ in a.startswith("e"): .. a de˘ i¸keninin sakladı˘ ı karakter dizisi içinde ne kadar “b” harfi varsa bunların g gs g hepsi “c”ye dönü¸üyor.. Bahsetti˘ imiz üçüncü parametre yardımıyla. "ev". yukarıdaki formülde belirtmedi˘ imiz üçüncü bir parametresi daha vardır. g g s yani bir karakter dizisinin ilk harfi veya karakteri parantez içinde belirtilen harf veya karakterse “do˘ ru” anlamına gelen True çıktısını. Bu metot sayesinde karakter dizilerini ilk harflerine göre sorgulayıp sonuca göre istedi˘ imiz g i¸lemleri yaptırabiliyoruz: s >>> liste = ["elma". “a” harfi ile “A” harfinin Python’un gözünde birbirlerinden farklı iki karakterler oldu˘ unu unutg mayın. ˘ 16.replace("b". "karpuz". ’ilma’ ’irik’ ’iv’ ’ilbisi’ . "elbise"..replace("e". “Adanalı istihza” karakter dizisi içinde geçen “a” harflerinden 2 tanesini siliyoruz.

"") .count("a") 5 Demek ki “Sinan Pa¸a Pasajı” karakter dizisi içinde 5 adet “a” harfi varmı¸.endswith("a") True >>> b = "armut" >>> a.8 Karakter Dizilerini Sayma count() count() metodu bize bir karakter dizisi içinde bir karakterden kaç adet bulundu˘ unu g denetleme imkanı verecek. g g s Hatırlarsanız startswith() metodu ile.. bir karakter dizisinin hangi harfle ba¸ladı˘ ını denetliyors g duk. g endswith() endswith(). kd2. cümle sonlarında bulunan istemedi˘ iniz karakterleri ayıklayabilirsiniz: g >>> >>> >>> >>> kd1 kd2 kd3 kd4 = = = = "ekmek elden su gölden!" "sakla samanı gelir zamanı!" "karga karga gak dedi..replace(" ". kd4: . s soru = raw_input("Bir karakter dizisi giriniz: ").. s s Simdi bu metodun nerelerde kullanılabilece˘ ine ili¸kin bir örnek verelim: ¸ g s # -*-coding: utf-8 -*while True: #replace metodu ile karakter dizisi içindeki #bo¸lukları siliyoruz.. print i.." "Vay vicdansızlar.5. ekmek elden su gölden sakla samanı gelir zamanı 16. kd3... if i.." >>> for i in kd1.Sizin bu metodu kullanarak daha faydalı kodlar yazaca˘ ınıza inanıyorum. "") ..replace("!". I¸ g g Kullanımı startswith() metoduna çok benzer: >>> a = "elma" >>> a.endswith("a") False Bu metot yardımıyla.. Lafı uzatmadan bir örnek verelim: >>> besiktas = "Sinan Pa¸a Pasajı" s >>> besiktas. yukarıda anlattı˘ ımız startswith() metodunun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapıyor.. ˙ste bu endswith() metodu ile ise karakter dizisinin hangi harfle bitti˘ ini denetleyece˘ iz...endswith("!"): ..

print "%s alfabetik bir karakter dizisidir"%i .. kullanıcının girdi˘ i karakter dizisi içinde her bir harften kaç tane oldu˘ unu söylüyor...count(i)) Yukarıdaki çalı¸mada kullanıcıdan herhangi bir karakter dizisi girmesini istiyoruz. g s Söyle bir örnek vererek durumu biraz daha netle¸tirelim: ¸ s >>> for i in "abc234_?=*jkl": . else: . soru. g for i in ortak: print "%s harfinden = => %s tane" %(i.5.isalpha(): .#Kümeleri kullanarak.. g . alfanümerik karakterler Alfabetik karakterler. g 4 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir. a alfabetik bir karakter dizisidir. c alfabetik bir karakter dizisidir. Sayılar ve “_?=*” gibi simgeler alfabetik de˘ ildir. b alfabetik bir karakter dizisidir. nümerik karakterler 3. alfabetik karakterler 2. “b”.. g g ˘ 16. 2 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir.isalpha() False Demek ki 1 alfabetik bir karakter de˘ ilmi¸.. vb.. alfabedeki harflerin ta kendisidir. print "%s alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir"%i g .9 Karakter Dizilerinin Niteligini Sorgulama Karakterleri üçe ayırarak inceleyebiliriz: 1. karakter dizisi içindeki #çift ö˘eleri teke indiriyoruz g ortak = set(soru) #ortak kümesi içindeki ö˘eleri karakter dizisi g #içinde kaçar adet geçti˘ini buluyoruz. g 3 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir.isalpha() True Demek ki “a”... Bir de suna bakalım: s ¸ >>> "1". “j”.. g isalpha() Bir karakterin alfabetik olup olmadı˘ ını anlamak için Python’da isalpha() adlı bir metottan g yararlanabiliriz: >>> "a". alfabetik bir karakter dizisi imi¸. if i. adından da az çok anla¸ılaca˘ ı gibi. s g Mesela “a”... Kodlarımız s bize. “e”.

isalpha() s False Do˘ rusu söyle olacak: g ¸ >>> u"ı¸ık". s Bu arada.” diyoruz._ ? = * j k l alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik bir bir bir bir bir bir bir karakter karakter karakter karakter karakter karakter karakter dizisi de˘ildir.. g dizisi de˘ildir. isalpha() metodu Türkçe karakterleri do˘ ru de˘ erlendiremiyor. içinde Türkçe karakterler geçen bir karakter dizisinin alfabetik olup olmadı˘ ını g denetlerken bu karakter dizisini unicode olarak tanımlamayı unutmuyoruz: >>> "ı¸ık". o karakter dizisini olu¸turan bütün karakterlerin alfabetik olması gerekir.isalpha() False “istihza.isalpha() g False Gördü˘ ünüz gibi.com” karakter dizisi içinde alfabetik olmayan bir karakter bulundu˘ u için (”. g dizisi de˘ildir. birden fazla karakterden olu¸an dizilerin alfabetik olup olg s madı˘ ını da denetleyebiliriz.. Dolayısıyla bir karakter dizisinin alfabetik olabilmesi g için. Bir de suna bakalım: ¸ >>> "istihza. Mesela su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> "˘".isalpha() True Burada “istihza” karakter dizisi tamamen alfabetik karakterlerden olu¸tu˘ u için. dizisidir. g dizisidir. . dizisidir. Tek bir alfabetik s olmayan karakter dizisi dahi i¸i bozar. g dizisi de˘ildir. Bu sorunun g g g üstesinden gelmek için Türkçe karakter dizilerini unicode olarak tanımlamanız gerekir: >>> u"˘". “istihza kes g limesi alfabetiktir. Örne˘ in: g g >>> "istihza".isalpha() s True Gelelim “nümerik” karakterlere. bu karakter dizisi alfabetik de˘ ildir. .” karakg teri).com".isalpha() g True Sadece tek bir karakterin de˘ il. . Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var.

. alfanümerik bir karaktermi¸. • Bütün alfanümerik karakterler aynı zamanda birer alfabetik karakter OLMAYAB˙ ˙ ILIR. g s Yani içinde hem alfabetik hem de nümerik karakterler barındıran dizilere alfanümerik karakter dizileri adı verilir. s >>> "1". • Bütün nümerik karakterler de aynı zamanda birer alfanümerik karakterdir. .. isalnum() Alfanümerik karakterler. Tabii sadece alfabetik ve sadece nümerik karakterler barındıran diziler de aynı zamanda birer alfanümerik karakter dizisidir. g Bir karakterin nümerik olup olmadı˘ ını isdigit() metodunu kullanarak denetleyebiliriz: g >>> "1". .isdigit True Ama: >>> "a". sayıları temsil eden karakterlere nümerik adı verilir. • Bütün alfanümerik karakterler aynı zamanda birer nümerik karakter de OLMAYAB˙ ˙ ILIR. 10. o karakter dizisinin nümerik olmamasına yol açacaktır. Bir karakterin alfanümerik olup olmadı˘ ını Python’daki isalnum() adlı metot yardımıyla g denetleyebiliriz. Dilerseniz bu açıklamaları birkaç örnekle taçlandıralım: >>> "a". Sıra geldi “alfanümerik” karakterlere. Birden fazla karakterden olu¸an dizilerin durumuna da bakalım isterseniz: s .isdigit() Nümerik karakterler alfabetik karakterlerin tersidir. . Tek bir nümerik olmayan karakter dahi.isalnum() True Demek ki 1 de alfanümerik bir karaktermi¸. 2.isdigit() False Alfabetik karakter dizilerindeki “ya hep ya hiç” kuralı nümerik karakter dizileri için de geçerlidir. Yani bir karakter dizisinin nümerik olabilmesi için. yukarıda anlattı˘ ımız alfabetik ve nümerik karakterlerinin birle¸imidir. . o karakter dizisini olu¸turan bütün karaks terlerin nümerik olması gerekir. s Buradan su sonuçları çıkarabiliriz: ¸ • Bütün alfabetik karakterler aynı zamanda birer alfanümerik karakterdir. 5. 20 sayıları nümerik karakterlerdir. alfabetik veya nümerik olan karakterlere alfanümerik s adı verilir. Örne˘ in 1. Buna göre. .isalnum() True Demek ki “a”. Tek bir karakter için konu¸mak gerekirse. .

10 Sekme Bo¸ luklarını Geni¸ letme s s expandtabs() expandtabs() adlı bir metot yardımıyla karakter dizileri içindeki sekme bo¸luklarını geni¸letes s biliyoruz: Örne˘ in: g >>> a = "elma\tbir\tmeyvedir" >>> print a. find() metodu yalnızca ilk “a” harfini gösterdi.11 Karakter Konumu Bulma Python’da bir karakterin karakter dizisi içinde hangi konumda yer aldı˘ ını bulabilmek için dört g farklı metottan yararlanıyoruz. “istihza.find("a") 0 Gördü˘ ünüz gibi.com” karakter dizisi içindeki ”.5.find("a") 0 find() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur.com".isalnum() True >>> "istihza.isalnum() False Gördü˘ ünüz gibi. Öncelikle find() metodundan ba¸layalım.” karakterinden ötürü karakter dizg imiz alfanümerik olma özelli˘ i ta¸ıyamıyor. Bir karakter dizisinin alfanümerik olabilmesi için. çıktıda “-1” sonucu g g görünecektir: .expandtabs(10) elma bir meyvedir 16.5. çıktıda yalnızca en soldaki karakter görünecektir: >>> b = "adana" >>> a. bir karakterin.>>> "abc124". karakter dizisi içinde hangi konumda yer aldı˘ ını söylüyor bize: g >>> a = "armut" >>> a. . g E˘ er aradı˘ ımız karakter. Dolayısıyla e˘ er aradı˘ ımız karakter g g g g birden fazla sayıda bulunuyorsa. rfind(). o karakter dizisi içinde bulunmuyorsa. g 16. index() ve rindex() metotlarıdır. s find() Bu metot. g s barındırdı˘ ı bütün karakterlerin alfanümerik olması gerekir. Bunlar find(). .

o karakter dizisi içinde geçti˘ i g bütün konumları bulmanın bir yolu var mı? Elbette var. konumlarında arıyoruz. 3) Bu arama yöntemi su sonucu verecektir: ¸ 2 Bu yöntemle. “a” harfini. Bu biçimin i¸leyi¸i. i)) final = set(lst) for o in final: if int(o) > -1: print o.coding: utf-8 -*def nerede(kardiz.biti¸_noktası) s s Bir örnek verelim: >>> a = "adana" Burada normal bir sekilde “a” harfini arayalım: ¸ >>> a. s ˙ Istersek söyle bir arama yöntemi de kullanabiliriz: ¸ >>> a. Bunun için söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ # -*. "a") s . Bunun için söyle bir sözdizimini kullanabiliriz: ¸ >>> "karakter_dizisi".find(harf. Demek ki bu karakter dizisi içinedeki ilk “a” harfi “0’ıncı” konumdaymı¸. 1.find("a") 0 Do˘ al olarak find() metodu karakter dizisi içinde ilk buldu˘ u “a” harfinin konumunu söyleyeg g cektir.find("aranacak_karakter".find("a". s s daha önceki derslerimizde gördü˘ ümüz dilimleme i¸lemine benzer: g s >>> a[1:3] "da" Peki bir karakter dizisi içinde geçen herhangi bir karakterin. karakter dizisinin 1 ve 3.ba¸langıç_noktası. Bu fonksiyonu söyle kullanıyoruz: ¸ nerede(u"kahramanmara¸". Bizim örne˘ imizde “a” harfi kelimenin ba¸ında geçti˘ i için çıktıda “0” ifadesini görüyg s g oruz.>>> c = "mersin" >>> c.find("t") -1 find() metodu bize aynı zamanda bir karakter dizisinin belli noktalarında arama yapma imkanı da sunar.append(kardiz. harf): lst = [] for i in range(len(kardiz)): lst.

rfind("a") 4 Gördü˘ ünüz gibi. rfind() metodu karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okudu˘ u için öncelikle en g g g g sondaki “a” harfini döndürdü. Tek farklı karakter dizilerini sa˘ dan sola do˘ ru okumasıdır. 8. "i") Bununla ilgili kendi kendinize bazı denemeler yaparak. Bu metot yukarıda anlattı˘ ımız find() metodu ile aynı i¸i g s yapar. Mesela: g g >>> a.find("a") 0 rfind() metodu ise karakter dizilerini sa˘ dan sola do˘ ru okur. ˙ metot da aynı i¸i yapar: g Iki s >>> a = "istanbul" >>> a..index("t") 2 Bu metot da bize. s s rfind() Python’da karakter dizisi içindeki karakterlerin konumunu bulmak için kullanabilece˘ imiz ikinci g fonksiyonumuz rfind() fonksiyonudur. sırada yer alıyormu¸. s Peki bu index() metodunun find() metodundan farkı nedir? Hatırlarsanız find() metodu aradı˘ ımız karakteri bulamadı˘ ı zaman “-1” sonucunu veriyordu. tıpkı find() metodunda oldu˘ u gibi. Örne˘ in: g g >>> c = "istanbul" >>> c. i¸leyi¸i tam anlamıyla kavrayabilirsiniz.index("m") .. konuma göre arama olana˘ ı sunar: g g >>> b = "kahramanmara¸" s >>> b. g g index() metodu ise aranan karakteri bulamadı˘ ı zaman bir hata mesajı gösterir bize. index() Konum bulma i¸lemleri için kullanabilece˘ imiz üçüncü metodumuz olan index() metodu da s g yukarıda anlattı˘ ımız find() metoduna çok benzer.Böylece “kahramanmara¸” karakter dizisi içindeki “a” harflerinin hangi konumlarda yer aldı˘ ını s g bulmu¸ olduk. Aynı sekilde “izmir” karakter dizisi içindeki “i” harflerinin konumunu sorgulays ¸ alım: nerede(u"izmir". 10) 9 Demek ki... g g find() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur..index("a". Mesela: g g >>> a = "adana" >>> a. b de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisinin 8 ve 10 numaralı konumları arasında “a” gs g harfi 9.

bu metodun ne i¸e yaradı˘ ını göstermeye çalı¸alım. Bu metotta parantez içine do˘ rudan de˘ i¸kenin kendisi yazdık.12 join() metodu join() metodu. rindex() metodunun karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru. g g index() metodunun ise soldan sa˘ a do˘ ru okumasıdır: g g >>> c = "adana" >>> c.join(a) Elde edece˘ imiz çıktı söyle olur: g ¸ L. O yüzden bu metodu hakkıyla ö˘ renmenizde büyük yarar var. Yani a.index("a") 0 >>> c. g gs ¸ Bu metot yardımıyla ayrıca listeleri de karakter dizisine çevirebiliriz. "Java"] Bu listenin ö˘ elerini tek bir karakter dizisine dönü¸türmek için su kodu kullanıyoruz: g s ¸ . line 1. s g s Söyle bir karakter dizimiz olsun: ¸ >>> a = "Linux" Simdi söyle bir i¸lem yapalım: ¸ ¸ s >>> ".join("*") gibi bir sey yazmıyoruz.” (nokta) koydu..n. s g index() metodu ile aynıdır. "perl". nokta yerine ba¸ka karakterler de s kullanabiliriz: >>> "*". Mesela elimizde söyle bir ¸ liste olsun: >>> a = ["python".Bu kodlar su çıktıyı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "<stdin>". "C++". karakter dizisi metotları arasında bulunan en önemli ve en yaygın kullanılan metotlardan biridir. "php".x Sanırım burada join() metodunun ne i¸ yaptı˘ ı anla¸ılıyor.rindex("a") 4 16. O yüzden açıklama yerine do˘ rudan s g bir örnekle. in <module> ValueError: substring not found rindex() Konum bulma i¸lemlerinde kullanaca˘ ımız son metodumuz ise rindex() metodudur. Tabii ki.5. Farkları. g Bu metodu açıklamak biraz zor ve kafa karı¸tırıcı olabilir."..i.u. “Linux” karakter dizisi içindeki bütün s g s karakterlerin arasına birer tane ”. Bu metot.join(a) L*i*n*u*x Dikkat ederseniz join() metodunun sözdizimi öteki metotlarınkinden biraz farklı.

sep. Java En ba¸taki a adlı liste de böylece bozulmadan kalmı¸ olur: s s >>> print a [’python’. "istihza". ".join(yol) ’home/istihza/Desktop’ Veya: >>> yol = ["C:". >>> print a ... "Program Files". ". perl.join() s seklinde kullanmı¸tık. php.join(a) >>> print b python. ¸ s >>> import os >>> yol = ["home".>>> ". C++. "Desktop"] >>> os. ’C++’.join(yol) ’C:\\Program Files\\Python26’ Bu kodları sırasıyla söyle de yazabilirdik: ¸ >>> yol = ["home". Java’ ˙ Istersek bu kodu bir de˘ i¸ken içinde depolayıp kalıcı hale de getirebiliriz: gs >>> b = ".. "Python26"] >>> os.sep..sep. "Program Files". perl.. "Python26"] >>> "\\". "istihza".. Mesela “Mods üller” konusunu anlatırken de görmü¸tük bu join() adlı metodu. a += str(i) .join(a) ’python. ’php’. ’perl’.join(yol) ’/home/istihza/Desktop/ >>> yol = ["C:". "Desktop"] >>> "/".join(yol) ’C:\\Program Files\\Python26’ Hatırlarsanız bu bölümün ba¸ında söyle bir örnek vermi¸tik: s ¸ s >>> a = "" >>> for i in range(10): . C++. Orada bunu os. php. ’Java’] Hatırlarsanız biz bu metodu aslında daha önce de farklı yerlerde kullanmı¸tık.

t) ¸ “s” harfi “o” harfine göre 5 harf geride kalıyor (o. Ne oldu˘ unu biliyoruz: g import string Python modülleri arasından string modülünü içe aktarıyoruz (import): metin = "tbyksr çsn jücho elu gloglu" Sifreli metnimizi bir de˘ i¸kene atayarak sabitliyoruz: ¸ gs kaynak= "defghijklmnoprstuvyzabc" hedef = "abcdefghijklmnoprstuvyz" .join([str(i) for i in range(10)]) ’0123456789’ Aynı seyi join() metodu ¸ Gördü˘ ünüz gibi. p. s. s) “j” harfi “m” harfine göre 4 harf geride kalıyor (j. “p” harfine göre. r. ¸ g 16. r. karakter dizilerinin nasıl birle¸tirilece˘ ini gösteriyordu. zor s i¸leri halletmekte kullanılabilecek olması açısından da bir hayli faydalı bir metottur. g Elimizde söyle bir karakter dizisi olsun: ¸ "tbyksr çsn jücho elu gloglu" Bu sifreli mesajı çözmek için de söyle bir ipucumuz var diyelim: ¸ ¸ t = => p s = => o m = => j Elimizdeki ipucuna göre sifreli mesajdaki “t” harfinin kar¸ılı˘ ı “p” olacak. Yalnız bu metodu string mod¸ ülündeki maketrans() adlı fonksiyonla birlikte kullanaca˘ ız. s translate() metodu yardımıyla mesela sifreli mesajları çözebiliriz. s g yardımıyla çok daha verimli bir biçimde de yapabiliriz: >>> "". Bu örnekteki söz dizimi size biraz tuhaf görünmü¸ g s s olabilir. Çünkü harfler arasında ortak bir ili¸ki bulamadık. k. ö. m) Böylece karakterler arasındaki ili¸kiyi tespit etmi¸ olduk.Bu örnek. r. Liste Üreteçleri konusunu i¸lerken bu söz dizimini çok daha s s ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz. g s Peki ya alfabedeki Türkçe karakterleri yok sayarsak? Bir de öyle deneyelim: “t” harfi.13 translate metodu Bu metot. p. s. karakter dizisi metotları içindeki en karma¸ık metotlardan birisi olmakla birlikte. 5 harf geride kalıyor (p. 4 harf geride kalıyor (p. r. s) “j” harfi “m” harfine göre 4 harf geride kalıyor (j. l. m) Bu çıkarımın bizi bir yere götürmeyece˘ i açık. Ama hiç endi¸e etmeyin. i¸imizi tek satırda hallettik. Simdi hemen bir metin düzenleyici s s ¸ açıp kodlarımızı yazmaya ba¸layabiliriz: s # -*. l. Bir örnek verelim.coding: utf8 -*- Bu satırı açıklamaya gerek yok. s. “p” harfine göre.5. Alfabetik olarak ¸ s g dü¸ünürsek: s “t” harfi. t) “s” harfi “o” harfine göre 4 harf geride kalıyor (o. k.

yukarıda tanımladı˘ ımız harf kümeleri arasında bir çevrim i¸lemi ba¸latabilmek g s s için string modülünün maketrans() adlı fonksiyonundan yararlanıyoruz. Simdi bu komutlara topluca bir bakalım: ¸ # -*. Bu i¸lem sonucunda kaynak ve hedef de˘ i¸kenleri arasındaki ili¸kiyi s s gs s gösteren bir formül elde etmi¸ olaca˘ ız: s g soncevir = metin. Bu komut. Bunlar parg tition() ve rpartition() adlı metotlar.5.hedef) soncevir = metin. (d -> a. parantez içinde gösterdi˘ imiz kaynak de˘ i¸kenini hedef de˘ i¸kenine çeviriyor. e ->b.) Dikkat edece˘ imiz bir ba¸ka ¸ g s nokta ise bunları yazarken Türkçe karakter kullanmamamız gerekti˘ idir: g cevir = string. yukarıda “cevir” olarak belirledi˘ imiz formülü.. sifreli metnin yapısını.hedef) Burada ise. aslında bu iki harf kümesi g gs gs arasında bir ili¸ki kuruyor. “hedef”teki harfleri.maketrans(kaynak. ¸ “kaynak” adlı de˘ i¸kende “d” harfinden ba¸lamamızın nedeni yukarıda ke¸fetti˘ imiz harflergs s s g arası ili¸kidir.translate(cevir) Bu komut yardımıyla. her bir harf s dört sıra geride kalacak sekilde yazdık. partition() Bu metot yardımıyla bir karakter dizisini belli bir ölçüte göre üçe bölüyoruz. “hedef” ise alfabenin normal yapısını temsil ediyor. Dikkat ederseniz. ’bul’) E˘ er partition() metoduna parantez içinde verdi˘ imiz ölçüt karakter dizisi içinde bulunmuyorsa g g su sonuçla kar¸ıla¸ırız: ¸ s s . ’an’.maketrans(kaynak. “metin” adlı karakter dizig sine uyguluyoruz: print soncevir Bu komutla da son darbeyi vuruyoruz. Önce partition() metoduna bakalım..coding: utf8 -*import string metin = "tbyksr çsn jücho elu gloglu" kaynak= "defghijklmnoprstuvyzabc" hedef = "abcdefghijklmnoprstuvyz" cevir = string. Örne˘ in: g >>> a = "istanbul" >>> a.partition("an") (’ist’. “kaynak”taki harflere göre.14 Karakter Dizilerini Parçalarına Ayırma Python’da karakter dizilerini parçalarına ayırmak için iki metottan yararlanaca˘ ız. gibi.Burada “kaynak”.translate(cevir) print soncevir Bu programı komut satırından çalı¸tırdı˘ ınızda ne elde ettiniz? s g 16.

rpartition() metodu ise sa˘ dan sola g g g do˘ ru.>>> a = "istanbul" >>> a. ’stihza’) Gördü˘ ünüz gibi. Peki bu durumun ne gibi bir sonucu vardır? Hemen görelim: g >>> b = "istihza" >>> b.5.. ˙ Inceleyece˘ imiz ilk metot strip(). partition() metodu karakter dizisini ilk “i” harfinden böldü. ölçütün karakter dizisi içinde bulunmadı˘ ı durumlarda da g farklı tepkiler verir: >>> b.partition("g") (’istihza’. Simdi aynı i¸lemi g ¸ s rpartition() metodu ile yapalım: >>> b. ’i’. ’istihza’) Gördü˘ ünüz gibi. ’’. ’’. ’’) rpartition() rpartition() metodu da partition() metodu ile aynı i¸i yapar.15 Karakter Dizilerini Kırpma Python’da karakter dizilerini kırpmak için üç farklı metottan yararlanaca˘ ız.. karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okudu˘ u için ilk “i” harfinden de˘ il. g g g g son “i” harfinden böldü karakter dizisini. ama yöntemi biraz farklıdır.rpartition("i") (’ist’. ’hza’) rpartition() metodu ise. Bunlar strip().rpartition("g") (’’. ’’. ’’) >>> b. g strip() Bu metot bir karakter dizisinin ba¸ında (solunda) ve sonunda (sa˘ ında) yer alan bo¸luk ve yeni s g s satır (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = " bo¸luk " s >>> a. partis tion() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur. partition() metodu bo¸ karakter dizilerini sa˘ a do˘ ru yaslarken. partition() ve rpartition() metotları. g 16. rpartition() g s g g metodu sola do˘ ru yasladı..strip() .partition("i") (’’. g rstrip() ve lstrip(). ’i’.partition("h") (’istanbul’.

s split() Bu metot biraz join() metodunun yaptı˘ ı i¸i tersine çevirmeye benzer.rstrip() ’bo¸luk’ s lstrip() lstrip() metodu ise bir karakter dizisinin sadece ba¸ında (solunda) yer alan bo¸luk ve yeni satır s s (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = " bo¸luk" s >>> a.’bo¸luk’ s >>> b = "bo¸luk\n" s >>> b.lstrip() ’bo¸luk’ s >>> b = "\nbo¸luk" s >>> b. Anlatmaya önce split() metodundan ba¸layalım.5.strip() ’bo¸luk’ s rstrip() rstrip() metodu bir karakter dizisinin sadece sonunda (sa˘ ında) yer alan bo¸luk ve yeni satır g s (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = "bo¸luk " s >>> a. Hatırlarsanız join() g s metodu yardımıyla bir listenin ö˘ elerini karakter dizisi halinde sıralayabiliyorduk: g .lstrip() ’bo¸luk’ s 16. split() Karakter dizisini soldan sa˘ a do˘ ru okuyarak liste haline getirir. g g splitlines() Karakter dizisini satır sonlarından bölerek liste haline getirir. rsplit() ve splitlines(). g g rsplit() Karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okuyarak liste haline getirir.rstrip() ’bo¸luk’ s >>> b = "bo¸luk\n" s >>> b.16 Karakter Dizilerini Bölme Bu bölümde. karakter dizilerini bölmeye yarayan üç farklı metottan söz edece˘ iz. Bunlar g split().

"Ubuntu". ’Dili’] Hatta e˘ er isterseniz karakter dizilerini belli harflerin oldu˘ u kısımlardan da bölebilirsiniz: g g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz. ". ’rogramlama Dili’] Bu metotta ayrıca isterseniz ölçütün yanısıra ikinci bir parametre daha kullanabilirsiniz: >>> b = "Debian.join(a) >>> print b Debian. SuSe" >>> c = b.split("P") [’’. ’ Pardus’. Pardus.split(". Pardus. "SuSe"] >>> b = ". ’ Ubuntu’. bo¸lukların oldu˘ u kısımlardan bölmeniz gerekir: g g s g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz. 1) . Ubuntu. Ubuntu. "Pardus".split(". virgüllerin oldu˘ u kısımlardan böldük. ’Programlama’.>>> a = ["Debian". SuSe ˙ste split() metoduyla bu i¸lemi tersine çevirebiliriz: I¸ s >>> yeni = b. elbette split() metodunu yukarıdaki sekilde kullanmak g ¸ istedi˘ iniz seyi yerine getirmeyecektir: g ¸ >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz. ’ython ’.") >>> print yeni [’Debian’.") [’Python Programlama Dili’] Yukarıdaki gibi bir karakter dizisi ile kar¸ı kar¸ıya oldu˘ unuzda. Böylece her karakter dizisi g farklı bir liste ö˘ esi haline geldi: g >>> yeni[0] ’Debian’ >>> yeni[1] ’Pardus’ >>> yeni[2] ’Ubuntu’ >>> yeni[3] ’SuSe’ E˘ er karakter dizisi içinde virgül yoksa.". ’ SuSe’] Burada karakter dizisini. bu karakter dizisini virgüllerin s s g oldu˘ u kısımlardan de˘ il.split(".split(" ") [’Python’.

’quotaless’.split(". listenin 1. Hatta tamamen aynı i¸i yapar.split(".com” adlı karakter dizisini noktaların oldu˘ u kısımlardan g böldük.com" >>> a. Daha açık bir örnek verelim: g g >>> orneksplit = a. rsplit() metodu sa˘ dan sola do˘ ru okur. Ubuntu. ’python’. g g g Yani bu üçlü tek bir karakter dizisi seklinde tanımlanmı¸. SuSe’] Gördü˘ ünüz gibi.") [’www’. Önce g g g g söyle bir örnek verip bu iki metodun birbirine ne kadar benzedi˘ ini görelim: ¸ g >>> a = "www. ö˘ esi Debian iken. SuSe’ Gördü˘ ünüz gibi listenin 0. Ubuntu. Yani olu¸an listenin bir ö˘ esi Debian. rsplit() Bu bölümde inceleyece˘ imiz ikinci metodumuzun adı rsplit(). Ubuntu. SuSe oldu.") [’www’. Çıktıyı dikkag tle inceledi˘ imizde split() metodunun bu parametre yardımıyla karakter dizisi içinde sadece bir g adet bölme i¸lemi yaptı˘ ını görüyoruz. Bu örnekte ikisi arasındaki fark pek belli olmasa da.quotaless. Bu metot yukarıda anlattı˘ ımız g g split() metoduna çok benzer.python. Tek bir farkla: split() metodu s karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okurken. ’com’] Burada “www. Ubuntu. ¸ s Yukarıda tanımladı˘ ımız yeni adlı listeyle c adlı listenin uzunluklarını kar¸ıla¸tırarak durumu g s s daha net görebiliriz: >>> len(yeni) 4 >>> len(c) 2 Parantez içindeki “1” parametresini de˘ i¸tirerek kendi kendinize denemeler yapmanız metodu gs daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır. ’ Pardus. Suse üçlüsü. g g rsplit() metodu sa˘ dan sola do˘ ru okuyor.>>> print c [’Debian’.quotaless. 1) >>> print orneksplit . split() metodu soldan sa˘ a do˘ ru okurken. ö˘ esi Pardus.python.” ölçütünün yanına bir adet “1” sayısı koyduk.". parantez içinde ”. ’quotaless’. ’com’] >>> a. Bunu su sekilde daha açık görebiliriz: ¸ ¸ >>> c[0] ’Debian’ >>> c[1] ’ Pardus.rsplit(". öteki ö˘ esi de Pars g s g g dus. ’python’.

python. bu konuyu arada sırada tekrar etmenizi öneririm.com’.quotaless’.quotaless.istihza.org’. bir karakter dizisini satır kesme noktalarından bölerek. Böylece karakter dizisi metotlarını bitirmi¸ olduk. ’https://istihza. ’com’] Sanırım bu sekilde ikisi arasındaki fark daha belirgin oldu. bölünen ö˘ eleri liste haline getirebiliyoruz: g >>> satir = "Tahir olmak da ayıp de˘il\nZühre olmak da" g >>> print satir.com’.com’. ¸ Bu konuyu iyice sindirebilmek için kendi kendinize bolca örnek ve denemeler yapmanızı.com’] Bu listedeki ö˘ elerin ba¸ında bulunan http://www kısmını https:// ile de˘ i¸tirerek söyle bir g s gs ¸ liste elde edin: url_list = [’https://python.org’. Bunları unicode konusunu i¸lerken s anlatmak üzere simdilik bir kenara bırakıyoruz.yahoo.splitlines() ["Tahir olmak da ayıp de˘il".6 Bölüm Soruları 1. Dikkat ederseniz metot listesi içindeki iki s metodu anlatmadık.com’] .quotaless’ splitlines() Bu bölümün son metodunun adı splitlines()..google.rsplit(". Bunlar encode ve decode metotları. 1) >>> print ornekrsplit [’www. Elinizde söyle bir liste var: ¸ url_list = [’http://www.com’.". ’http://www. 16... ’https://yahoo. ’Zühre olmak da’] g Gördü˘ ünüz gibi. Bu metot yardımıyla.. Öyle de˘ il diyorsanız bir de suna ¸ g ¸ bakın: >>> orneksplit[0] ’www’ >>> ornekrsplit[0] ’www. splitlines() metodu karakter dizisini “\n” kaçı¸ dizisinin oldu˘ u yerden ikiye g s g böldü. ’https://google.[’www’.python.python. ’python. ’http://www.com’] >>> ornekrsplit = a. ’http://www.

"Pardus". Türkçe karakterleri düzgün bir sekilde s g ¸ büyüten tr_upper() adlı bir fonksiyon tanımlamı¸tık. mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt.Ancak beti˘ in yazımı sırasında hiç bir a¸amada ikinci bir liste olu¸turmayın. "Ruby". ˙slemlerinizi do˘ rug s s I¸ g dan url_list adlı liste üzerinde gerçekle¸tirin. "C++"] >>> lst[3] = "C" >>> print lst ["Python". v in enumerate(distro): if k % 4 == 0: print print "%s"%(v.coding: utf-8 -*distro = ["Ubuntu". “Metotlarda Türkçe Karakter Sorunu” ba¸lı˘ ı altında. "DreamLinux". "h". "c". "Ututo". "Slackware".write() fonksiyonunu g g kullanarak yazın. "j". "Gelecek". "BackTrack". "Kongoni". "ı". "CentOS". "d". "Mandriva". "Truva". ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. "Hadron". "Slax"] for k. g 4. "ç". "l".""" s g s s s sozluk = {"a": "ç": "f": "h": "j": "m": "y". "Fedora". "˘". fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj. Siz de aynı sekilde Türkçe karakterleri s ¸ düzgün bir sekilde küçülten tr_lower() adlı bir fonksiyon tanımlayın.coding: utf-8 -*sifreli_metin = """saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. "C"] 2. s Hatırlatma: Bir listenin ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapmak için su yolu izliyorduk: g gs ¸ >>> lst = ["Python". belirledi˘ i parolada karakg terler arasında bo¸luk bırakamamalı. sys modülünde anlattı˘ ımız sys. "m". Siz bu örne˘ i print yerine. "Perl". "Karoshi". Kullanıcı. "PCLinuxOS". Kullanıcıdan parola belirlemesini isteyen bir betik yazın.ljust(15)). "e". "Ruby". Konu anlatımı sırasında söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. "Perl". ¸ 3. "k". "Arch". "Knoppix". g "i". "Yoper". Bu bölümde söyle bir örnek verdi˘ imizi hatırlıyorsunuz: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. s 5. "g". "Red Hat". . "b": "d": "g": "ı": "k": "n": "z".stdout. "Debian". "c": "e": "˘": g "i": "l": "o": "a". "Puppy". "GnewSense". s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. "Sabayon". "Mint". "Gentoo". "f". "Mepis". Bu ikisi arasındaki farkların ne oldu˘ unu açıklayın. höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. "b". "SuSe".

get(harf. E˘ er yazamazsanız ¸ g g endi¸e etmeyin. daha önce de söyledi˘ imiz gibi. "¸". harf) print sifresiz_metin Siz simdi bu örne˘ i bir de join() metodunu kullanarak yazmayı deneyin. "v"} sifresiz_metin = "" for harf in sifreli_metin: sifresiz_metin += sozluk."ö": "s": "u": "y": "n". "t": "s". "t". "r": "ö". "r". "p": "¸": s "ü": "z": "o". bu örne˘ i join() metodunu kullanarak s g g rahatlıkla yazmanızı sa˘ layacak bilgiyi birkaç bölüm sonra daha ayrıntılı bir sekilde edinece˘ iz. g ¸ g . s "ü". "v": "u". "p". çünkü.

in <module> TypeError: not enough arguments for format string Gördü˘ ünüz gibi bu kodlar hata verdi. Dikkat ettiyseniz. karakter dizisi içinde kullandı˘ ımız biçimlendirici sayısıyla. yani “karakter dizisi” ifadesinin kısaltmasıdır. karakter dizisinin dı¸ında bu biçimlendirig s cilere kar¸ılık gelen de˘ erlerin sayısının aynı olmasıdır. g g Python’da her türlü biçim düzenleme i¸lemi için tek bir simge bulunur. g s Dolayısıyla yabancısı oldu˘ umuz bir konu de˘ il bu. isim) s Bu defa herhangi bir hata mesajı almadık.. soyadım %s" %"istihza" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". biz daha önceki konularımızda biçim düzenleyicilerden yararlanmı¸tık. Bu simge “%”dir. yukarıdaki örnek biçim düzenleyiciler hakkında bize önemli bir bilgi daha veriyor." %(isim. ancak ayrıntılı bir sekilde hiç incelemedi˘ imiz bir g ¸ g konudan söz edece˘ iz. Biz s bunu daha önceki derslerimizde su sekilde kullanabilece˘ imizi görmü¸tük: ¸ ¸ g s >>> print "Benim adım %s" %"istihza" Burada “%” adlı biçim düzenleyiciyi “s” karakteriyle birlikte kullandık. Çünkü karakter dizisi içindeki iki adet “%s” ifadesine g kar¸ılık.%s.. Konumuz “karakter dizilerinde biçim düzenleyiciler”. karakter dizisi dı¸ında tek bir de˘ er varsa bunu parantez içinde belirts g memize gerek yok.BÖLÜM 17 Biçim Düzenleyiciler Bu bölümde.com adresidir. karakter g dizisi içindeki iki adet “%s” ifadesine kar¸ılık.. dı¸arıda iki adet de˘ er var. Halbuki bizim söyle bir kod s s g ¸ yazmamız gerekiyordu: >>> isim = "istihza" >>> print "%s adlı ki¸inin mekanı www. Ama e˘ er de˘ er sayısı birden fazlaysa bu de˘ erleri bir “demet” (tuple) g g g 259 . Çünkü bu kodlarda.. line 1. karakter dizisinin dı¸ında tek bir de˘ er var (“istihza”). Yabancılar buna g “format modifiers” adı veriyor. Python’da biçim düzenleyicileri kullanırken dikkat etmemiz gereken en önemli nokta. olması gerekti˘ i gibi. daha önce sık sık kullandı˘ ımız. Bu kodlardaki “s” karakteri ˙ Ingilizce “string”. s s g Bu arada. Dedi˘ imiz gibi. Bu ne demek oluyor? Hemen su örne˘ e s g ¸ g bakalım: >>> print "Benim adım %s.

gibi.. print "%s" %i . Gördü˘ ünüz gibi.. Önce söyle bir sey deneyelim: ¸ ¸ >>> for i in range(100): .. Yani üç adet “%” i¸aretini yan yana getirmi¸ ¸ s s olduk. line 2. biçim düzenleyici karakterler içinde en yaygın kullanılanı “s” g harfidir ve bu harf. g ¸ g “Biraz sabır..... Yani etraftaki Python programlarında yaygın olarak “%s” yapısını görürüz. g Yukarıdaki örneklerde “%” adlı biçim düzenleyiciyi “s” karakteriyle birlikte kullandık. ˙ste bu g s I¸ kısımda bu harflerin neler oldu˘ unu ve bunların ne i¸e yaradı˘ ını inceleyece˘ iz.1 Biçim Düzenlemede Kullanılan Karakterler Daha önce de dedi˘ imiz gibi... Ancak Python’da “%” adlı biçim düzenleyici ile birlikte kullanılabilecek tek harf “s” de˘ ildir.. print "%%s" %i . Do˘ ru cevap su olmalıydı: g ¸ >>> for i in range(100): ..” diyerek yolumuza devam edelim.. in <module> TypeError: not all arguments converted during string formatting Bu defa da hata mesajı aldık. Peki bu ne demek oluyor? Bir karakter dizisi içinde “%s” yapısını kullandı˘ ımızda. print "%%%s" %i . bunun gibi ba¸ka harfler de bulunur. Sayıların ba¸ında “%” i¸aretini göremeyece˘ iz. %1. “s” karakteri “string”.. %10. g s g g . Esasında en yaygın çift de budur.. Yani aslında “%s” yapısı Python’da özel olarak karakter dizilerini temsil eder.. Daha önce de dedi˘ imiz gibi. Aksi halde g yazdı˘ ımız kodlar hata verecektir..olarak tanımlamamız gerekiyor. yani “karakter dizisi” kelimesinin g g kısaltmasıdır.. Python’da biçim düzenleyici olarak kullanılan simge aynı zamanda “yüzde” g (%) anlamına da geliyor. Bu kodlar tabii ki sadece 0’dan 100’e kadar olan sayıları ekrana dökmekle yetinecektir.. dı¸arıda buna g s kar¸ılık gelen de˘ erin bir karakter dizisi veya karakter dizisine çevrilebilecek bir de˘ er olması s g g gerek.. karakter dizilerini ya da karakter dizisine dönü¸türülebilen de˘ erleri tems g sil eder. Daha sonra s s da normal bir sekilde “%s” biçimini kullandık. Python’da farklı amaçlara hizmet eden.. Yani bu de˘ erleri parantez içinde göstermeliyiz. Traceback (most recent call last): File "<stdin>". 17.. s s %15... O halde size söyle bir soru sorayım: Acaba 0’dan 100’e kadar olan ¸ sayıların ba¸ına birer “yüzde” i¸areti koyarak bu sayıları nasıl gösterirsiniz? %0. Bunun tam olarak ne demek oldu˘ unu biraz sonra daha net bir sekilde anlayaca˘ ız. Ancak Python’da “%” biçim düzenleyicisiyle birlikte kullanılabilecek tek karakter “s” de˘ ildir.... Burada “%” i¸aretini arka arkaya iki kez kullanarak bir adet “%” i¸areti elde ettik. s s g Bir de söyle bir sey deneyelim: ¸ ¸ >>> for i in range(100): .

1. “s” harfi karakter dizilerini ve karakter dizisine çevrilebilen degerleri temsil eder. Bu g g harfle birlikte karakter dizilerini kullanamayız.1 “d” Harfi Yukarıda gördü˘ ümüz “s” harfi nasıl karakter dizilerini temsil ediyorsa. s g . in <module> TypeError: %d format: a number is required. Çünkü “d” harfi yalnızca sayı de˘ erleri temsil edebilir. Kullanım ve i¸lev olarak.1.5” sayısının ondalık kısmını çıktıda göstermiyor." %(10. E˘ er g g g bu harfin kullanıldı˘ ı bir karakter dizisinde de˘ er olarak mesela bir kayan noktalı sayı (float) g g verirsek.2 “i” Harfi Bu harf de “integer”. 17. ˙ Isterseniz küçük bir örnekle açıklamaya çalı¸alım durumu: s >>> print "¸ubat ayı bu yıl %d gün çekiyor" %28 S S ¸ubat ayı bu yıl 28 gün çekiyor. Çünkü “d” g harfi sadece tamsayıları temsil etme i¸levi görüyor. Python’da sayılar karakter dizisine çevrilebildi˘ i için “%s” gibi bir yapıyı hata almadan kullang abiliyoruz.3 “o” Harfi Bu harf “octal” (sekizlik) kelimesinin kısaltmasıdır.. bu de˘ er tamsayıya çevrilecektir. s 17. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. Çünkü daha önce de dedi˘ imiz g g ˘ gibi. not str Gördü˘ ünüz gibi bu defa hata aldık. “13. Peki yukarıdaki ifadeyi söyle de yazamaz s ¸ mıyız? >>> print "¸ubat ayı bu yıl %s gün çekiyor" %28 S Elbette yazabiliriz. “%d” ifadesi.1. “d” s harfinden hiç bir farkı yoktur. line 1. Ama mesela söyle bir sey yapamayız: ¸ ¸ >>> print "¸ubat ayı bu yıl %d gün çekiyor" %"yirmi sekiz" S Traceback (most recent call last): File "<stdin>".17. sekizlik düzens g deki sayıları temsil eder.5 13 Gördü˘ ünüz gibi. Örne˘ in: g >>> print "%i sayısının sekizlik düzendeki kar¸ılı˘ı %o sayısıdır. “d” harfi aslında tamsayı (integer) de˘ erleri temsil eder. Bu kod da bize do˘ ru çıktı verecektir. 10) s g 10 sayısının sekizlik düzendeki kar¸ılı˘ı 12 sayısıdır. Do˘ rusunu söylemek gerekirse. Gördü˘ ünüz gibi. yani “tamsayı” kelimesinin kısaltmasıdır. karakter dizisi içinde “%s” yerine bu defa “%d” gibi bir sey kullandık. “d” harfi de sayıları g temsil eder. Buna g ¸ uygun olarak da dı¸ tarafta “28” sayısını kullandık.. Bunun ne demek oldu˘ unu hemen bir örnekle g g görelim: >>> print "%d" %13.

g g g 17.4710 s Dolar 1. g harfle gösterilen onaltılık sayıları büyük harfle temsil etmesidir: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %X sayısıdır. Ancak bunun farkı..6 “f” Harfi Python’da karakter dizilerini biçimlendirirken “s” harfinden sonra en çok kullanılan harf “f” harfidir.. 10) s g 10 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı a sayısıdır.17..1.7 “c” Harfi Bu harf de Python’daki önemli karakter dizisi biçimlendiricilerinden biridir.. >>> print "Dolar %f TL olmu¸.4 “x” Harfi Bu harf “hexadecimal”.." %(20. line 1. 10) s g 10 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı A sayısıdır. yani onaltılık düzendeki sayıları temsil eder: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %x sayısıdır. s g 17.. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. onaltılık düzendeki sayıları temsil eder." %(10.1. s E˘ er yukarıdaki komutun çıktısı sizi sa¸ırttıysa okumaya devam edin." %1. s g Buradaki “x” küçük harf olarak kullanıldı˘ ında.1. s g 17. Bu harf ˙ Ingilizce’deki “float”. Bu harf tek bir karakteri temsil eder: >>> print "%c" %"a" a Ama: >>> print "%c" %"istihza" Traceback (most recent call last): File "<stdin>".1.5 “X” Harfi Bu da tıpkı “x” harfinde oldu˘ u gibi. yani “kayan noktalı sayı” kelimesinin kısaltmasıdır.471000 TL olmu¸." %(10. onaltılık düzende harfle gösterilen sayılar da g küçük harfle temsil edilecektir: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %x sayısıdır... 20) s g 20 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı 14 sayısıdır. Biraz sonra bu çıktıyı g ¸ s istedi˘ imiz kıvama nasıl getirebilece˘ imizi inceleyece˘ iz. karakter dizileri içindeki kayan noktalı sayıları temsil etmek için kuls g lanılır. in <module> TypeError: %c requires int or char .

. karakter dizisi metotlarını i¸lerken gördü˘ ümüz “rjust()” adlı metot yardımıyla.rjust(8). ’38 = &’. g s liste ö˘ elerinin söyle bir biçime sahip oldu˘ unu görürsünüz: g ¸ g [’32 = ’. 120. E˘ er isterseniz “c” harfini kullanarak bütün ASCII tablosunu ekrana dökebilirsiniz: g >>> for i in range(128): . Ancak formül üretmeye ü¸enenler için deneme yanılma yöntemi daha cazip gelecektir! Burada amacımız listedeki her s 7. 7): a. g . "\n") satırının listenin hangi noktalarına “\n” karak¸ ¸ teri yerle¸tirdi˘ ini inceleyebilirsiniz: s g a = ["%s = %c" %(i.. "\n") for v in a: print v... Ben burada bu sayıyı biraz yüksek tuttum..] Bu 127’ye kadar devam eder. s g tabloya girecek karakterleri 8 karakterlik bir alan içinde sa˘ a yaslayarak ekrana döktük. 7): a.. g s ki tablo ekrana basıldıktan sonra bir satır fazladan bo¸luk olsun.. ö˘ esinden sonra (yani 7. Ardından bu listenin her 6. 128)] for i in range(0. ’33 = !’. 128)] for i in range(0.. "%s ==> %c" %(i.. "\n") print a Ayrıca 120 yerine farklı sayılar koyarak hangi sayının yetersiz kaldı˘ ını.Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er olu¸an bu “a” adlı listeyi ekrana yazdırırsanız. g “c” harfinin bir ba¸ka özelli˘ i de ASCII tablosunda sayılara kar¸ılık gelen karakterleri de s g s gösterebilmesidir: >>> print "%c" %65 A ASCII tablosunda 65 sayısı “A” harfine kar¸ılık geldi˘ i için yukarıdaki komutun çıktısı “A” harfini s g gösteriyor. for i g ¸ s in range(0. 120. ö˘ eyi bulurken liste sonuna kadar ula¸abilmek. i) for i in range(32. ’34 = "’.insert(i... sıraya) bir adet “\n” karakteri yerle¸tiriyg s oruz. 120.insert(i. 7) satırı içindeki 120 sayısını deneme yanılma yoluyla bulabilirsiniz veya bu sayıyı tespit edebilmek için kendinizce bir formül de üretebilirsiniz. ’37 = %’. E˘ er isterseniz yukarıdaki s g kodları su sekilde yazarak a. i) for i in range(32. ’36 = $’. g Son olarak da.. “c” harfi sadece tek bir karakteri kabul ediyor.insert(i. Karakter sayısı birden fazla g oldu˘ unda bu komut hata veriyor.. ö˘ ede bir alt satıra geçecek sekilde ayarlamı¸ oluyoruz. Bu sayede listeyi her 7. i) E˘ er bu ASCII tablosuna tam anlamıyla “tablovari” bir görünüm vermek isterseniz söyle bir sey g ¸ ¸ yazabilirsiniz: a = ["%s = %c" %(i. ’35 = #’. hangi sayının fazla g geldi˘ ini de inceleyebilirsiniz. Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ Öncelikle bir liste üreteci (list comprehension) kullanarak 32 ile 128 arasındaki sayılara kar¸ılık s gelen harfleri bir liste haline getiriyoruz.

çıktıyı biraz biçimlendirerek kullanıcıya daha “temiz” bir bilgi sunmaktır: >>> mal = "elma" >>> print "Stokta %d KG %s kaldı!" %(stok["elma"]. "soyisim": "Özgül"} Buradaki yapı ilk anda gözünüze karma¸ık gelmi¸ olabilir.. Ancak aslında oldukça basittir.items() g satırı ile.items(): print "%s\t=\t%s KG"%(k. “%s” adlı karakter dizisi biçimlendiricisindeki “%” ve “%s” karakterleri arasına g ¸ . karakter dizisi biçimlendirme kavramının en temel kullanımını göstermektedir. "patates": 40} print "stok durumu:" for k. stok sözlü˘ ünün bütün ö˘ elerini teker teker “k” ve “v” adlı iki de˘ i¸kene atadık.2.1 Karakter Dizisi Biçimlendirmede Sözlükleri Kullanmak Aslında Python’daki karakter dizisi biçimlendiricilerinin. "armut": 20. v) Burada öncelikle stok sözlü˘ ümüzü tanımladık.2 ˙leri Düzeyde Karakter Dizisi Biçimlendirme I Python’da karakter biçimlendirmenin amacı birtakım kodlar yardımıyla elde edilen verilerin istedi˘ imiz bir biçimde kullanıcıya sunulabilmesini sa˘ lamaktır. Daha sonra for k. Karakter biçimlendirme genel g g olarak karma¸ık verilerin son kullanıcı tarafından en kolay sekilde anla¸ılabilmesini sa˘ lamak s ¸ s g için kullanılır. Ancak isterseniz Python’daki karakter dizisi biçimlendiricilerini kullanarak daha karma¸ık s i¸lemler de yapabilirsiniz. Son olarak da print "%s\t=\t%s KG"%(k. Üstes s lik bu yapı epey kullanı¸lıdır ve bazı durumlarda i¸lerinizi bir hayli kolayla¸tırabilir. v in stok. de˘ erler ise “v” de˘ i¸kenine atanmı¸ gs g gs s oldu. s 17. g Yukarıdaki örnekler.. Burada s s s yaptı˘ ımız sey. g g gs Böylece sözlük içindeki anahtarlar “k” de˘ i¸kenine.. v) satırıyla bu “k” ve “v” de˘ i¸kenlerini gs örne˘ in “elma = 10 KG” çıktısını verecek sekilde biçimlendirip ekrana yazdırdık.17. "armut": 20. Mesela su örne˘ e bir bakalım: s ¸ g >>> print "Ben %(isim)s %(soyisim)s" %{"isim": "Fırat". v in stok. yukarıda verdi˘ imiz örneklerde görüg nenden daha karma¸ık bir sözdizimi vardır. mal) Stokta 10 KG elma kaldı! Ya da mevcut stokların genel durumu hakkında bilgi vermek için söyle bir yol tercih ede¸ bilirsiniz: stok = {"elma": 10. Örne˘ in söyle bir sözlük olsun elimizde: g ¸ >>> stok = {"elma": 10. Burada meyve g ¸ adlarıyla meyve miktarları arasındaki mesafeyi biraz açmak için “\t” adlı kaçı¸ dizisinden yarars landı˘ ımıza dikkat edin.. "patates": 40} Stokta kaç kilo elma kaldı˘ ını ö˘ renmek isteyen kullanıcıya bu bilgiyi su sekilde verebiliriz: g g ¸ ¸ >>> mal = "elma" >>> print stok[mal] 10 Ancak bundan daha iyisi.

.4 ’1. Bu bölümde. “%” i¸areti ile “f” karakteri arasına bir adet nokta (.. Diyelim ki g g biz noktadan sonra sadece 2 basamak olsun istiyoruz: >>> "%. s "saat": "17:00"} Kodları bu sekilde yazdı˘ ımızda karakter dizisi dı¸ında “%” i¸aretinden sonra demet yerine ¸ g s s sözlük kullandı˘ ımıza dikkat edin.471000 TL olmu¸.coding: utf-8 -*randevu = {"gun_sayi": 13.40’ Burada yaptı˘ ımız sey.4710 s Dolar 1.4710 oldu˘ u halde çıktıda elde etti˘ imiz s g g g sayı 1. s 17. Burada belirtti˘ imiz de˘ i¸ken adlarını daha sonra gs s g gs karakter dizisi dı¸ında bir sözlük olarak tanımlıyoruz.coding: utf-8 -*print u"%(gun_sayi)s %(ay)s %(gun)s %(saat)s’da bulu¸alım!" %{"gun_sayi": 13..2f" %1..2 Sayılarda Hassas Biçimlendirme Yukarıda “f” adlı biçimlendiriciden bahsederken hatırlarsanız söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s >>> print "Dolar %f TL olmu¸... Küçük bir örnekle ba¸layg g s alım: >>> "%f" %1. s "saat": "17:00"} print u"%(gun_sayi)s %(ay)s %(gun)s %(saat)s’da bulu¸alım!" %randevu s Tabii e˘ er isterseniz sözlü˘ ünüzü do˘ rudan karakter dizisini yazarken de tanımlayabilirsiniz: g g g #-*...2. Ama e˘ er g g g g g arzu edersek bu çıktıyı ihtiyaçlarımıza göre biçimlendirme imkanına sahibiz. Gördü˘ ünüz gibi.471000.400000’ Gördü˘ ünüz gibi.) ve istedi˘ imiz g ¸ s g basamak sayısını yerle¸tirmekten ibaret. s Bir de su örne˘ e bakalım: ¸ g #-*. "gun": u"Çar¸amba". "gun": u"Çar¸amba"." %1. s Burada karakter dizisinin dı¸ında belirtti˘ imiz sayı 1. Bir de su örne˘ e bakalım: s ¸ g . noktadan sonra istedi˘ imizden daha fazla sayıda basamak var.de˘ i¸ken adları yerle¸tirmekten ibarettir.4 ’1. elde etti˘ imiz sayı tam istedi˘ imiz gibi de˘ il. g Python’un bize sundu˘ u bu yapı karakter dizisi içindeki de˘ i¸kenlerin neler oldu˘ unu takip g gs g edebilmek açısından epey kullanı¸lı bir araçtır. "ay": "Ocak". Python’daki sayıları nasıl hassas biçimlendirece˘ imizi inceleyece˘ iz. s "ay": "Ocak".

”. 000 001 . ”.3” ifadesinin yaptı˘ ı sey..2. 000 001 002 003 004 005 006 007 008 009 010 Yukarıdaki özelli˘ in. Bu özelli˘ i söyle bir i¸ için kullanabilirsiniz: g ¸ s >>> for i in range(11): .zfill(3) .3d" %1. bu ifade o tek basamaklı sayının soluna iki sıfır koyarak basamak sayısını 3’e tamamlar.3” gibi bir ifade.>>> "%. print str(i).3” ifadesinin herhangi bir etkg s isi olmaz.. toplam üç basamaklı bir tamsayı olu¸turmaktır. E˘ er sayı 3 veya daha fazla sayıda basamaktan olu¸uyorsa. Lafı dolandırıp kafa karı¸tırmak s g s yerine isterseniz basit bir örnek verelim... Aynı seyi zfill() metodunu kullanarak söyle yapıyorduk: g s ¸ ¸ >>> for i in range(11): .3f" %1.49876 Bugünkü dolar kuru: 1... daha önce karakter dizisi metotlarını i¸lerken ö˘ rendi˘ imiz zfill() metog s g g duna benzedi˘ ini farketmi¸sinizdir. Ama bir de su örne˘ e bakın: ¸ g >>> print "Bugünkü dolar kuru: %.2f" %5 ’5.49876 Bugünkü dolar kuru: 001 Gördü˘ ünüz gibi. print "%.3 Sayıların Soluna Sıfır Eklemek Bir önceki bölümde “%s” i¸areti ile “f” harfi arasına özel ö˘ eler yerle¸tirerek yaptı˘ ımız sey s g s g ¸ “f” harfi dı¸ındaki karakterler üzerinde farklı bir etki do˘ urur. “f” yerine “d” karakterini kullandı˘ ımızda ”..499 Burada yazdı˘ ımız ”. Hatırlarsanız “f” harfi ile söyle bir sey yazabiliyorduk: ¸ ¸ >>> print "Bugünkü dolar kuru: %.. Burada dikkat ederseniz. E˘ er tamsayı normalde tek basamaklı g ¸ s g ise.3” ifadesi.3d" %i . sayıların sol g g tarafını sıfırlarla dolduruyor. 17. noktadan sonra sadece 3 basamaklık bir hassasiyet istedi˘ imizi g g gösteriyor. bu özelli˘ i kayan noktalı sayıların yanısıra tamsayılara (integer) da uygulayag g biliyoruz.. Bu yapının tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını anlamak için farklı sayılarla denemeler s g yapmanızı tavsiye ederim.00’ Gördü˘ ünüz gibi. çıktıda üç adet 0 yok..

i) for i in range(32..insert(i. 120.4 Karakter Dizilerini Hizalamak Hatırlarsanız karakter dizilerinin metotlarını incelerken rjust() adlı bir metottan bahsetmi¸tik. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 . 128)] for i in range(0. ˙ Isterseniz konuyu daha iyi anlayabilmek için daha basit bir örnek verelim: >>> for i in range(20): ..rjust(8). s Bu metot karakter dizilerini sa˘ a yaslamamızı sa˘ lıyordu. 120. 128)] for i in range(0. biçim düzenleyiciler yardımıyla da sa˘ layabiliriz: g s g a = ["%s = %c" %(i.rjust(8). olu¸turdu˘ umuz tablodaki ö˘ elerin sa˘ a yaslanmasını s g g g sa˘ lamı¸tı. i) for i in range(32..2... 7): a.insert(i. 7): a. "\n") for v in a: print v.002 003 004 005 006 007 008 009 010 17. "\n") for v in a: print "%8s" %v. print "%2d" %i . Daha önce bu metodu kullandı˘ ımız g g g söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s a = ["%s = %c" %(i. Burada print v.. satırı. Aslında aynı etkiyi.

.. print i .2d"%i .. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Farkı görüyorsunuz. Hatırlarsanız bir karakter dizisinin sol tarafına sıfır eklemek için söyle ¸ bir sey yapıyorduk: ¸ >>> for i in range(11): .. print "%2d" %i Karakter dizilerini hem hizalamak hem de sol taraflarına sıfır eklemek için de söyle bir sey ¸ ¸ yapıyoruz: >>> for i in range(11): ....3d" %i Karakter dizilerini hizalamak için ise söyle bir sey. Bu defa sayılar normal bir sekilde sola yaslanmı¸ durumda. print "%. Ancak “\t”yi kul¸ s landı˘ ımızda bo¸luk miktarının tam olarak ne kadar olaca˘ ını kestiremeyiz.. ¸ ¸ >>> for i in range(20): .. Yukarıdaki kodları g s herhangi bir biçimlendirici içermeyecek sekilde yazarsanız farkı daha net görebilirsiniz: ¸ >>> for i in range(11): . Mesela: >>> print "merhaba %10s dünya" %"" merhaba dünya Buna benzer bir seyi kaçı¸ dizilerinden biri olan “\t” ile de yapabiliyoruz.17 18 19 Dikkat ederseniz burada 10’dan önceki sayılar sa˘ a yaslanmı¸ durumda. Karakter dizisi g s g biçimlendiricileri ise bize bu konuda çok daha fazla kontrol imkanı verir. 17..2. ¸ s Yine bu biçimlendiricileri kullanarak karakter dizileri arasında belli sayıda bo¸luklar da bırakas bilirsiniz.5 Karakter Dizilerini Hem Hizalamak Hem de Sola Sıfır Eklemek Yukarıda karakter dizilerini nasıl hizalayaca˘ ımızı ve sol taraflarına nasıl sıfır ekleyebilece˘ imizi g g ayrı ayrı gördük.. print "%3. Esasında Python’daki biçim düzenleyiciler bize bu i¸lemlerin her ikisini birlikte s yapma imkanı da tanır...

g g 17.Gördü˘ ünüz gibi nokta i¸aretinden önce getirdi˘ imiz sayı karakter dizisinin hizalanma miktarını g s g gösterirken. "kiraz"] Bu listede bulunan ö˘ eleri kullanarak su cümleyi kurun: g ¸ Stokta bulunan ürünler: elma.3f" %1. Kullanıcıya. kiraz 2. programınız ekrana su bilgiyi basmalı: g ¸ bankada 001000 TL’niz var! (000657 $) . Bu program.200 Bu i¸aret ve karakterlerin tam olarak nasıl bir etki olu¸turdu˘ unu daha iyi anlayabilmek için s s g kendi kendinize örnekler yapmanızı tavsiye ederim. armut. g kullanıcıdan aldı˘ ı TL bilgisini dolara çevirerek 6 haneli bir sayı biçiminde ekrana basabilmeli. banka hesabında kaç TL’si oldu˘ unu soran bir program yazın.3 Bölüm Soruları 1. Böylece Python’daki önemli bir konuyu daha geride bırakmı¸ olduk. Elimizde söyle bir liste var: ¸ stok = ["elma".. E˘ er yukarıdaki örneklerde “f” adlı biçimlendirme karakterini kullanırsanız.. sonuç biraz farklı g olacaktır: >>> print "kur: %8. g Örne˘ in kullanıcının banka hesabında 1000 TL varsa. Aslında burada söylenecek s birkaç sey daha olsa da yukarıdakilerin Python programları yazarken en çok ihtiyacınız olacak ¸ bilgiler oldu˘ unu gönül rahatlı˘ ıyla söyleyebiliriz.. "armut". noktadan sonra getirdi˘ imiz sayı karakter dizisinin sol tarafına eklenecek sıfırların g sayısını gösteriyor..2 kur: 1.

“unicode” ise Türkçe’ye özgü harflerle birlikte dünya üzerindeki pek çok dile ait harfleri de tanıyabilen karakter kodlama biçimlerini içeren. vb. “ç”. s s Esasında “unicode”. Söz konusu makalede temel düzeyde bilgiler verilmekte. “ü” ve “ı” gibi harfleri tanımayan bir karaks g ter kodlama biçimidir.1 Giri¸ s Orada burada mutlaka Python’un varsayılan kod çözücüsünün ascii oldu˘ una dair bir cümle g duymu¸sunuzdur. Ancak ascii listesi sadece 128 karakterden ¸ olu¸urken. s g Önce ascii’den ba¸layalım. Türkçe’ye özgü “¸”. unicode yüz binlerce karakteri temsil edebilir. 18. unicode ve Python Not: Burada verilen bilgiler. Bu belge ve oradaki makale birbirini tamamlayıcı bilgiler g içermektedir.. her yerde kar¸ımıza çıkan bu “ascii” ve “unicode” kavramlarını anlaI¸ s maya. hem de “unicode” ile ilgili ¸ s s çok kaba bir tarif verece˘ im: g “ascii”. Bu liste içinde dünyadaki (hemen hemen) bütün dillere ait karakterler. s ˙ste biz bu makalede. yer alır. karakter kodlarını gösteren büyük bir listeden ibarettir. len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti adlı makalede anlatılanlarla birlikte de˘ erlendirilmelidir.. bu kavramların Python’daki yerini ve Python’da ne sekilde kullanıldı˘ ını ö˘ renmeye ¸ g g çalı¸aca˘ ız. s Yine sa˘ da solda Python’un unicode’yi destekledi˘ ine dair bir cümle de duymu¸ olmalısınız. geli¸mi¸ bir sistemdir. “ö”. simgeler. burada ise konunun ayrıntılarına inilmektedir.BÖLÜM 18 ascii. Aynı sekilde ascii de karakter kodlarını içeren bir listedir. ¸ g s Ben simdi size burada i¸in teknik kısmına bula¸madan hem “ascii”. “˘ ”. s 270 . harfler. g g s O halde bu “ascii” ve “unicode” denen seylerin ne oldu˘ unu da merak etmi¸sinizdir.

temelde belli g ¸ karakterlerle belli sayıları e¸le¸tiren bir tablodan ibarettir. Çünkü örne˘ in “a” harfi bir makinede falanca sayı ile temsil edilirken. Dolayısıyla. Yani mesela “karakter”. ascii tablosu bugün için de geçerlidir. bu karakterleri ve bunların kar¸ılı˘ ı olan sayıları bir araya s ¸ s g toplayan sistematik yapıya ise “karakter kümesi” (charset – character set) denir. Çünkü bunlar her biri bir sayıya kar¸ılık gelen s karakterleri bir arada sunan sistematik yapılardır. birer karakter kümesidir. bir sayı olarak görür.. Dolayısıyla her üretici kendi ihtiyaçlarına g s g uygun olarak farklı bir karakter kümesi kullanıyordu. s g toplam 128 sayının (0’dan ba¸layarak) ilk 33 tanesi ekranda görünmeyen karakterlere s ayrılmı¸tır. ˙ste bu her karakteri bir I¸ sayıyla temsil etme i¸lemine “karakter kodlama” (character encoding) adı verilir. Biraz sonra bu sistemleri daha detaylı bir sekilde inceledi˘ imizde tam olarak ne demek istedi˘ imizi gayet net anlayacaksınız. “yeni satır” ve benzeri s s karakterleri temsil eder.18. Hatta aynı üreticinin farklı model s makinelerinde dahi bir bütünlük sa˘ lanmı¸ de˘ ildi. ¸ g g Bilgisayar bunu “a” harfi seklinde de˘ il. g unicode. ¸ ˙ sürümü 1963 yılında yayımlanan ascii 7-bitlik bir karakter kümesidir. ˙ste “ascii” bu “American Standard Code for Information I¸ Interchange” ifadesinin kısaltmasıdır. (E˘ er “7-bit” kavramı size yabancı ise okumaya devam edin. “yazı yazmaya yarayan makineler” üreten her firma. Bu yüzden bu tablodaki karakterleri modern sistemler de kabul edecektir. gerçekten de “10” sayısı yeni bir satıra geçmemizi sa˘ ladı. Ayrıca gördü˘ ünüz gibi.) g Bu bahsetti˘ imiz 128 karakteri içeren ascii tablosuna (yani “ascii karakter kümesine”) g http://www. farklı karakterlerin farklı sayılarla temsil edildi˘ i karakter kümeleri kullanıyordu...2 ascii Ne kadar geli¸mi¸ olurlarsa olsunlar. Bu karma¸ıklı˘ ın bir g s g sonucu olarak. bir metnin “akı¸ını” belirleyen “sekme”. Bu da˘ ınıklı˘ ı önlemek ve “yazı makinelerinde” bir birlik sa˘ lamak için American Standards g g g Association (Amerikan Standartları Birli˘ i) tarafından American Standard Code for Information g Interchange (Bilgi Alı¸veri¸i için Amerikan Standart Kodu) adı altında bir standartla¸ma çalı¸s s s s ması yürütülmesine karar verildi. Örne˘ in ascii. ¸ g g 1960’lı yıllara gelininceye kadar. Biraz sonra bu g kavramı açıklayaca˘ ız. vb.. g Aynı tabloda “9” sayısının ise “sekme” karakterini temsil etti˘ ini görüyoruz. yani bu sistemle sadece 128 adet karakter kodlanabilir. Burada chr() g g fonksiyonu ascii tablosundaki sayıların karakter kar¸ılıklarını görmemizi ve kullanabilmemizi s sa˘ lıyor. Bu kelime “askii” seklinde telaffuz edilir.. ekranda gördü˘ ümüz ¸ g g bütün harfler ve simgeler makine dilinde bir sayı ile temsil edilir. chr() fonksiyonundan da yararlanarak söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ >>> print "Merhaba" + chr(10) + "dünya" Merhaba dünya Gördü˘ ünüz gibi. s s Mesela ascii tablosunda “10” sayısının “yeni satır” karakterini temsil etti˘ ini görüyoruz (O g tabloda “dec” sütununa bakın). ISO-8859.com/ adresinden eri¸ebilirsiniz... g ba¸ka bir makinede filanca sayı ile temsil ediliyordu.. herhangi bir makinede olu¸turulan bir metin ba¸ka bir makinede aynı sekilde s s ¸ görüntülenemiyordu. Her bir karaks ter bir sayıya kar¸ılık gelecek sekilde.. Buradaki tablodan da görece˘ iniz gibi. “karakter kümesi” denen sey. Mesela Python’da.asciitable. g Python’da söyle bir sey yazma olana˘ ı sa˘ lıyor: ¸ ¸ g g Bu da bize . Örne˘ in ekranda gördü˘ ümüz “a” harfi özünde sadece bir sayıdan ibarettir. “harf” ve “kelime” gibi kavramlar bir bilgisayar için hiçbir sey ifade etmez. bugün kullandı˘ ımız bilgisayarların anladı˘ ı tek sey s s g g ¸ sayılardır.. Bu ilk 33 sayı. Dolayısıyla bu küme Ilk içinde toplam 27 = 128 adet karakter yer alabilir.

. g s “Yok.. g Mesela “a” harfi “97” sayısı ile gösteriliyor. Ama e˘ er ascii kodlarını do˘ rudan karakter dizilerinin içinde kullanmak isterseniz.” gibi bir mesaj vermi¸ oluyoruz. Elbette bunu Python’da “\t” kaçı¸ g s s dizisini kullanarak da yapabilece˘ inizi biliyorsunuz. Bo¸luk karakterini kendiniz yerle¸tires s s bilirsiniz.” diyorsanız sizi kıracak de˘ iliz. Python’un ekrana “141” yazdırg g mak istedi˘ imizi zannetmemesi için “\” kaçı¸ dizisini kullanarak... “Merhaba” ve “dünya” kelimeleri arasında bir sekg s melik bo¸luk bıraktı.>>> print "Merhaba" + chr(9) + "dünya" Merhaba dünya Yukarıda yazdı˘ ımız kodları i¸leten Python. g g ascii tablosunda “dec” sütunu yerine “oct” sütunundaki sayıları da kullanabilirsiniz. Tablodan g gördü˘ ümüz gibi. Elbette ascii tablosu sadece yukarıdaki görünmez karakterlerden ibaret de˘ ildir. ben illa dec sütunundaki ondalık sayıları kullanmak istiyorum. g E˘ er ascii sisteminden yararlanıp bilgisayarınızın bir “bip” sesi çıkarmasını isterseniz sadece g söyle bir sey yazmanız yeterli olacaktır: ¸ ¸ >>> print chr(7) !bip! Ancak bu biplemeyi (e˘ er kernel modüllerinden biri olan “pcspkr” yüklü de˘ ilse) GNU/Linux g g sistemlerinde duyamayabilirsiniz. 33’ten 128’e kadar olan kısımda ekrana basılabilen karakterler yer alıyor. ascii tablosunda “Hx” (Hexadecimal) adlı bir sütun daha var. Bunu elbette su sekilde yapabilece˘ inizi biliyorsunuz: g ¸ ¸ g >>> print "Merhab%s dünya" %chr(97) Dikkat ederseniz. O g s g halde söyle bir kod yazmamız mümkün: ¸ >>> print "Merhab\141 dünya" Merhaba dünya Burada “141” sayısını do˘ rudan kullanmadı˘ ımıza dikkat edin... E˘ er buradaki sekme bo¸lu˘ unun az oldu˘ unu dü¸ünüyorsanız kos g s g g s dunuzu söyle de yazabilirsiniz: ¸ >>> print "Merhaba" + chr(9) * 2 + "dünya" Merhaba dünya chr(9)‘a kar¸ılık gelen sekme karakterini istedi˘ iniz kadar tekrar ederek. karakter dizileri s g arasında istedi˘ iniz boyutta sekmeler olu¸turabilirsiniz... E˘ er bu sütung daki sayılar size daha sevimli geliyorsa söyle bir yazım tarzı benimseyebilirsiniz: ¸ >>> print "Merhab\x61 dünya" . Dolayısıyla Python’da söyle bir sey yazabiliyoruz: ¸ ¸ >>> print "Merhab" + chr(97) + dünya" Merhabadünya Burada iki kelime arasında tabii ki bo¸luk yer almıyor. Python’a “o 141 bildi˘ in 141 g s g de˘ il.. Tablodaki “oct” sütununu kontrol etti˘ imizde “a” harfinin “141” sayısına kar¸ılık geldi˘ ini görüyoruz..

Etkile¸imli kabuk pratik bir araçtır.. Çünkü dedi˘ imiz ve gördü˘ ümüz gibi.. g ¸ g s Mesela bu tabloda “ç¸ö˘ üı” gibi harfleri göremiyoruz. but no encoding declared. Gördü˘ ünüz gibi burada toplam 7 adet 1 ve 0 var.. O ¸ ¸ yüzden bu sayıda bizi ilgilendiren kısım “1000110”.. bu tabloda bazı seylerin eksik oldu˘ u gözünüze çarpmı¸ olmalı. Bu 1 ve 0’ların her birine “bit” adı verilir.. ama her s s zaman güvenilir bir araç oldu˘ u söylenemez.. Ancak bu sizi yanıltmasın. Hemen bunu teyit edelim: >>> import sys >>> sys.. Bu 1 ve 0’ların 7 s tanesi yan yana gelince 7-bitlik bir sayı olu¸turur! Gayet mantıklı. Bu yazının “Giri¸” bölümündeki kaba tarifte de ifade etti˘ imiz gibi. s g Simdi Python’da söyle bir kod yazdı˘ ımızı dü¸ünelim: ¸ ¸ g s print "Türkçe karakterler: ¸çö˘üı˙" s g I E˘ er bu kodları do˘ rudan etkile¸imli kabuk üzerinde çalı¸tırmı¸sanız Python size düzgün bir g g s s s çıktı vermi¸ olabilir. Aslında ascii sadece Türkçe’yi de˘ il.ascii tablosunu inceledi˘ inizde. see http://www. Bu ondalık sayı ikili düzende 1000110 sayısına kar¸ılık gelir. Mesela “F” harfinin ascii kar¸ılı˘ ı s g olan “70” sayısı ondalık bir sayıdır. s Python varsayılan olarak ascii kodlamasını kullanır.python.. Bilgisayarlar yalnızca bu sayıları g anlayıp bu sayılarla i¸lem yapabilir. O yüzden asıl programlarınızda do˘ rudan yukarıdaki g g gibi bir kod yazamazsınız. Burada aldı˘ ınız çıktıların her ortamda aynı g g çıktıyı verece˘ inden emin olamazsınız. Yukarıdaki durum nes deniyle. ˙ g Ingilizce dı¸ındaki hiç bir dilin özel karakterlerini tanımaz. g g Aslında bu çok do˘ al. Bu araç Python’a bir seyler ifade ediyor olabilir. Ba¸ka bir örnek verelim: ascii tablosunda g s “r” harfi “114” sayısına kar¸ılık geliyor. “ascii” Türkçe karakters g leri tanımayan bir karakter kodlama biçimidir. Bu kodu bir metin dosyasına yazıp kaydettikten sonra programı çalı¸tırmak istedi˘ imizde söyle s g ¸ bir çıktı alırız: SyntaxError: Non-ascii character ’\xfc’ in file deneme. g Bu arada. Yani 7 I¸ g adet 1 ve 0 bütün ascii karakterleri temsil etmeye yetiyor.. de˘ il mi? s g ˙ste ascii sisteminde tanımlanan bütün karakterler 7-bitlik bir sayı içine sı˘ dırılabiliyor. “¸çö˘ üı˙ harfleri ascii tablosunda g g g s g I” yer almıyor.html for details Burada gördü˘ ünüz gibi. Peki “7-bitlik” ne demek? Hemen g s kısaca onu da açıklayalım: Bildi˘ iniz gibi bilgisayarların temelinde 1’ler ve 0’lar yatar.. Bu ondalık sayının ikili düzendeki kar¸ılı˘ ı 1110010 s s g sayısıdır: . Python “ascii olmayan” karakterler kullandı˘ ımızdan yakınıyor.org/peps/pep-0263. s Python’da herhangi bir ondalık sayının ikili düzende hangi sayıya kar¸ılık geldi˘ ini bulmak için s g bin() adlı fonksiyondan yararlanabilirsiniz: >>> bin(70) ’0b1000110’ Bu sayının ba¸ındaki “0b” karakterleri Python’un ikili sayıları göstermek için kullandı˘ ı bir s g araçtır. ascii’nin 7-bitlik bir sistem oldu˘ unu söylemi¸tik...getdefaultencoding() ’ascii’ Demek ki Python’daki varsayılan kodlama biçimi hakikaten “ascii” imi¸. Python “ascii” tablosunda yer almayan bir karakterle kar¸ıla¸tı˘ ı zaman do˘ al olarak s s g g hata mesajında gördü˘ ümüz çıktıyı veriyor. ama bize bir sey ifade etmez.py on line 1.

Sonraki 128’lik kısım ise farklı kod sayfalarında farklı karakterlere kar¸ılık gelir. Örne˘ in buradaki 857 numaralı kod sayfasında ikinci 128’lik s g kısım özel karakterlere ayrılmı¸tır.com/en-us/library/cc195065. g s g I” Ama e˘ er http://msdn. biti olabildi˘ ince standartla¸tırmaya g s çalı¸an giri¸imlerdi.. Böylece ortaya “kod sayfası” (codepage) denen bir kavram çıktı. 857 numaralı bir kod sayfası vardır. ord() fonksiyonunu söyle kullanıyoruz: ¸ >>> ord("g") 103 Demek ki “g” karakterinin ascii tablosundaki kar¸ılı˘ ı 103’mü¸. “ç”. 128 karakteri destekleyen standart ascii’nin ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri gösterememesi ve s 8. bu listede ikinci 128’lik kısmın 857 numaralı kod sayfasındakilerden farklı karakterlere ayrıldı˘ ını görürsünüz.com/en-us/library/cc195068. Dolayısıyla bu da 7-bitlik bir g s sayıdır.. Python’da bir s g de bu chr() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapan ba¸ka bir fonksiyon daha bulunur. Ancak 90’lu yılların ortalarından itibaren bütün bilgisayar sistemleri 8 bitlik verileri de depolayabilmeye ba¸ladı... Çünkü burada 7 adet 1 ve 0 yerine 8 adet 1 ve 0 var. Çünkü 851 numaralı kod sayfası Yunan g alfabesindeki harfleri gösterebilmek için tasarlanmı¸tır. s g s Bu chr() ve ord() fonksiyonları farklı platformlarda farklı davranabilir. Örne˘ in “ISO” karaks s g ter kümeleri de kod sayfalarına benzer bir biçimde 8. s s s Bilgisayar üreticileri bu 8. sayı ancak 8 bit kullanılarak gösterilebiliyor. Bu kod sayg g fasına http://msdn. “ı” ve “˙ gibi harfleri görebiliyoruz. Bu tabloda 128’e kadar olan kısım zaten standart ascii’dir ve bütün kod says falarında ilk 128’lik kısım aynıdır.aspx adresinden ula¸abilirsiniz. Bu s adresteki kod sayfasında görece˘ iniz gibi. bu ikili sayı da 7 adet 1 ve 0’dan olu¸uyor. Özellikle IBM ve Microsoft gibi büyük sirketlerin. 8. Örne˘ in Microsoft firmasının Türkiye’ye s g gönderdi˘ i bilgisayarlarda kullandı˘ ı. bitin sa˘ ladı˘ ı olanaklar göz önünde bulundurularak ortaya “Geni¸letilmi¸ ascii” diye bir sey g g s s ¸ çıktı.. kendi ihtiyaçlarına ve farklı ülkelere göre ¸ düzenlenmi¸ farklı farklı kod sayfaları bulunur. sayılar 32’den ba¸lıyor. ISO-8859 karakter kümeleri bunların en bilinenlerindendir. Örne˘ in: g .. 1990’lı yılların ortalarına kadar bilgisayar sistemleri sadece bu 7-bitlik veriler ile i¸lem yapıys ordu. s Kod sayfaları dı¸ında. 7-bitlik sistemin sundu˘ u 128 karaktere ek s s g olarak bir 128 karakteri daha temsil edebilme olana˘ ı do˘ du.. Bu kod sayfası Türkçe’deki karakterleri düzgün gösteres bilmek için üretildi˘ inden bu listede “¸”. Bunun da ikili düzendeki kar¸ılı˘ ı 1111111 s g sayısıdır.microsoft. 128 sayısı ikili düzende 10000000 olarak gösterilir. Çünkü 8-bitlik sistemler 28 = g g 256 adet karakterin kodlanmasına imkan tanır.aspx adresindeki 851 numaralı g kod sayfasına bakacak olursanız..html#ISO-8859-9 adresinden ula¸abilirsiniz.>>> bin(114) ’0b1110010’ Yine gördü˘ ünüz gibi. biti kendi ihtiyaçlarına göre doldurma yolunu seçtiler. 7-bitle gösterilebilecek son sayı 127’dir... “˘ ”. az çok standartla¸mı¸ karakter kümeleri de bu dönemde ˙ s s s Ingilizce dı¸ındaki dillerin karakter ihtiyaçlarını kar¸ılamak için kullanılıyordu. s g g Dolayısıyla 7 bit kullanarak 0 sayısı ile birlikte 128 adet ondalık sayıyı gösterebiliyoruz. ascii tablosunun ilk 32 g s sayısı ekranda görünmeyen karakterleri temsil etti˘ i için Microsoft bunları gösterme gere˘ i g g duymamı¸. Gördü˘ ünüz gibi 128’in ikili g düzendeki kar¸ılı˘ ı olan sayı 7-bit de˘ il. s Hatırlarsanız yukarıda chr() adlı bir fonksiyondan bahsetmi¸tik. Ancak ilk 128 karakterden sonra gelen 128 karakterin hangi karakterleri temsil edece˘ i g konusu.microsoft. ISO-8859-9 karakter kümesine http://czyborra. Bunlar içinde s s Türkçe’ye ayrılan küme ISO-8859-9 adlı karakter kümesidir. 129. g s s Bu fonksiyonun adı ord()‘dur. “ö”. Bu fonksiyon kendisine argüs man olarak verilen ondalık bir sayının ascii tablosundaki kar¸ılı˘ ını gösteriyordu. bitin geli¸iyle birlikte.com/charsets/iso8859. yani “Geni¸letilmi¸ ascii” denen sistem standart bir yapıya hiç bir zaman kavu¸amadı.

... Standart ascii 128 karakterden ibarettir.3 unicode Her ne kadar ascii kodlama sistemi ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri temsil etmek konusunda s yetersiz kalsa da insanlar uzun süre ascii’yi temel alarak çalı¸tılar.. ord("ç") çıktısı 135 sonucunu veriyor. s g g Bu komutu ben Windows kurulu bir bilgisayarda verdim. Çünkü dedi˘ imiz gibi standart ascii sadece 128 karakterden s g olu¸ur. Aynı komutu GNU/Linux i¸letim siss teminde verdi˘ inizde hiç beklemedi˘ iniz sonuçlar elde edersiniz. s ˙ste tam da bu noktada “unicode” denen sey devreye girer. Çünkü elbette GNU/Linux g g i¸letim sistemleri Microsoft’un 857 numaralı kod sayfasını kullanmıyor.. O halde gelelim bu “unicode” I¸ ¸ mevzuuna. Simdilik biz konumuza g g ¸ devam edelim. 18. 8 bit dahi s g dünya üzerindeki bütün dillerin karakter ve simgelerini göstermeye yetmez. Buraya kadar anlattıklarımızdan anla¸ılaca˘ ı gibi. yukarıs g daki sonuç epey yanıltıcıdır. 135 sayısına kar¸ılık gelen karakter g s standart ascii’nin dı¸ında kalır. GNU/Linux farklı bir s kodlama sistemini kullanır... Ayrıca mesela tek bir metin içinde hem Türkçe hem de Yunanca s . print i. Ancak ilk 128 karaks s s terden sonra gelen ikinci 128’lik kısım standart bir yapıya sahip de˘ ildir. Yerel ihtiyaçları gidermek s için ise 8. Aynı komut GNU/Linux üzerinde hata verecektir. Ama Microsoft’un kullandı˘ ı 857 numaralı kod sayfası sayesinde bu karakg terler ikinci 128’lik kısma girebilmi¸. standart ascii tablosu ˙ s g Ingilizce dı¸ındaki s dillere özgü karakter ve simgeleri göstermek konusunda yetersizdir. s ¸ 159 ç 135 ö 148 ˘ 167 g ü 129 ı 141 ˙ 152 I Gördü˘ ünüz gibi bütün Türkçe karakterler 128’den büyük. Geni¸letilmi¸ ascii ise toplam 256 karakterden olu¸ur. Ancak dedi˘ im gibi. ord(i) . Ancak dedi˘ imiz gibi. bitin sa˘ ladı˘ ı 128 karakterlik alandan ve üreticilerin kendi kod sayfalarından yararg g lanıldı.>>> print ord("ç") 135 >>> print chr(135) ç Gördü˘ ünüz gibi. Bu yüzden geni¸letilmi¸ ascii’ye s s güvenip herhangi bir i¸ yapamazsınız... Ancak bu yakla¸ımın yetersizli˘ i gün gibi ortadadır. Çünkü bu çıktıyı yalnızca Windows’ta elde edebilirsiniz. Bunun ne oldu˘ unu biraz sonra görece˘ iz... Microsoft firması ikinci 128’lik kısım için kendine özgü bir kod sayfası kullanıyor ve 135 sayısı bu özel kod sayfasında “ç” karakterine kar¸ılık s geliyor. Dolayısıyla “ç” karakteri ikinci 128’lik kısımda yer alır.. yukarıdaki çıktı güvenilir de˘ ildir. Bir defa 7 bit bir kenara. O yüzden bunlar standart ascii g tablosuna girmiyor. Her üretici bu ikinci g 128’lik kısmı kendi “kod sayfası”ndaki karakterlerle doldurur. Örne˘ in Asya dilg lerinin alfabelerindeki harf sayısını temsil etmek için 256 karakterlik alan kesinlikle yetmeyecektir ve yetmemi¸tir de. ˙ Isterseniz bir de öteki Türkçe karakterlerin durumunu kontrol edelim: >>> for i in "¸çö˘üı˙": s g I ...

Unicode kavramı ilk ortaya çıktı˘ ında Ilk s g Joe Becker 16 bit’in dünyadaki bütün dillere ait karakterleri temsil etmeye yetece˘ ini dü¸ünüyg s ordu. unicode g g s hakkındaki ilk taslak metin olması bakımından önem ta¸ır. 1987 yılında Xerox firmasından Joseph D. Ne de olsa. Ama bu kod sayfasında Yunanca harfler yer almaz. Türkçe için 857 numaralı kod sayfasını (veya iso-8859-9 karakter kümesini) kullanabilirsiniz. “unicode” kelimesini ortaya atan ki¸i Joe Becker’dir. ascii’nin ˙ g Ingilizce dı¸ındaki dillere ait karakterleri s göstermekteki yetersizli˘ ini ve herkesin ihtiyacına cevap verebilecek bir sistemin nasıl ortaya g çıkarılabilece˘ ini anlatır. Buna s göre her sayı bir karaktere kar¸ılık gelir. O yüzden g unicode sisteminde “baytlar” üzerinden dü¸ünmek yanıltıcı olacaktır.pdf adresindeki “Latin Extended A” adlı g unicode tablosuna bakalım... ama artık böyle bir sınırlama g g g yok.. Mesela “˘ ” harfinin kod konumu “U+011F”dir. ascii’de sistem oldukça basittir. Bu tablo Türkçe ve Azerice’nin de dahil oldu˘ u bazı dillere özgü g karakterleri barındırır. Ancak unicode için aynı seyi söylemek mümkün s ¸ de˘ il.org/charts/PDF/U0100. Bu sayfada yer alan tabloda her karakterin bir kod konumu bulundu˘ unu görüyoruz. s g unichr() fonksiyonu ise bir sayının unicode tablosunda hangi kod konumuna kar¸ılık geldi˘ ini s g . Unicode sisteminde karakterler yerine “kod konumları” (code points) bulunur. Unicode dilinde kod konumları g g geleneksel olarak “U+xxxx” seklinde gösterilir. birle¸ik (unified) ve evrensel (universal) bir kodlama biçimi” anlamında kullanmı¸tır.unicode. Unicode. s 1987 yılından itibaren unicode üzerine yapılan yo˘ un çalı¸maların ardından 1991 yılında hem g s “Unicode Konsorsiyum” kurulmu¸ hem de ilk unicode standardı yayımlanmı¸tır. s Örne˘ in http://www.karakterler kullanmak isterseniz ascii sizi yarı yolda bırakacaktır.. Bunun ondalık sayı olarak kar¸ılı˘ ını bulmak için int() s g fonksiyonundan yararlanabilirsiniz: >>> int("011F". Becker bu kelimeyi “benzersiz s s (unique). ˙ unicode standardı 16-bit temel alınarak hazırlanmı¸tır. Mesela “˘ ” harfinin kod konumu 011F’dir. s s Joseph Becker’in 29 A˘ ustos 1988 tarihinde yazdı˘ ı Unicode 88 ba¸lıklı makale. Unicode ve s s bunun tarihi konusunda en ayrıntılı bilgiyi http://www. Ancak bu iki kod sayfasını aynı metin içinde kullanmanız mümkün de˘ il. Becker bu makalede neden unis code gibi bir sisteme ihtiyaç duyuldu˘ unu. Becker ve Lee Collins ile Apple firmasından Mark Davis böyle bir “evrensel karakter kümesi” olu¸turabilmenin altyapısı üzerinde çalı¸maya s s ba¸ladı.. ¸ g Esasında bu “011F” bir onaltılık sayıdır.org/ adresinden edinebilirsiniz.pdf adresinden g ula¸abilirsiniz. Unicode ilk çıktı˘ ında 16-bitlikti. 16) 287 Python’da chr() fonksiyonuna çok benzeyen unichr() adlı ba¸ka bir fonksiyon daha bulunur. g ˙ste bütün bu yetersizlikler “evrensel bir karakter kümesi” olu¸turmanın gereklili˘ ini ortaya I¸ s g çıkardı. ascii’ye göre farklı bir bakı¸ açısına sahiptir.” yargısı do˘ ru de˘ ildir.. Bu makaleye http://unicode. 27 = 128 28 = 256 216 = 65536 Ancak zamanla 16 bit’in dahi tüm dilleri kapsayamayaca˘ ı anla¸ıldı. s chr() fonksiyonu bir sayının ascii tablosunda hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ini gösteriyordu...unicode. Onun için 851 numaralı kod sayfasını veya iso-8859-7 karakter kümesini kullanmanız gerekir.. dünya üzerinde konu¸ulan dillere ilaveten arkaik s dillerdeki karakterler de temsil edilebilme olana˘ ına kavu¸tu. Bunun üzerine unicode g s 2.org/history/unicode88.. Dolayısıyla “unicode 16-bitlik bir g s sistemdir.0’dan itibaren 16-bit sınırlaması kaldırılarak.

O halde kodumuzu yazag lım: >>> unichr(305) u’\u0131’ . Biraz sonra bu “u” s harfinin tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını görece˘ iz. Mesela yukarıda gördü˘ ümüz “287” sayısının hangi kod konumuna kar¸ılık geldi˘ ine g s g bakalım: >>> unichr(287) u’\u011f’ Gördü˘ ünüz gibi “˘ ” harfinin kod konumu olan “011F”yi elde ettik. Bu da yalnızca Türk alfabesinde bulunan bir harftir. Simdilik biz yine yolumuza kaldı˘ ımız yerden s g g ¸ g devam edelim. ˙ Isterseniz elimiz alı¸sın diye “˘ ” dı¸ındaki bir Türkçe karakteri de inceleyelim. Çünkü özünde ord() fonksiyonu sadece 0256 aralı˘ ındaki ascii karakterlerle çalı¸ır. Yukarıdaki kodu söyle yazarak do˘ rus ¸ ¸ g dan “˘ ” harfini elde edebilirsiniz: g >>> print unichr(287) ’˘’ g Peki do˘ rudan bir sayı vererek de˘ il de. Bunun için yine ord() fonksiyonundan yararlanabiliriz: >>> ord(u"˘") g 287 ord() fonksiyonu bir karakterin kod konumunu ondalık sayı olarak verecektir. g s g g ¸ söyle bir hata alırsınız: ¸ >>> ord("˘") g ValueError: chr() arg not in range(256) “˘ ”nin de˘ eri “287” oldu˘ u ve bu sayı da 256’dan büyük oldu˘ u için ord() fonksiyonu normal g g g g olarak bu karakteri gösteremeyecektir. Sadece ord("˘") yazg g mak Python’un hata vermesine sebep olacaktır. Unicode kod konumları ise onaltılık sisteme göre gösterilir.. karakter vererek o karakterin unicode kod konumunu g g bulmak mümkün mü? Elbette. E˘ er yukarıdaki kodu ord("˘") seklinde yazarsanız.. >>> ord(u"ı") 305 Demek ki “ı” harfinin unicode kod konumu 305 imi¸.gösterir.... Elde etti˘ iniz g bu ondalık sayıyı unichr() fonksiyonuna vererek onaltılık halini ve dolayısıyla unicode kod konumunu elde edebilirsiniz: >>> unichr(287) u’\u011f’ Bu arada ord() fonksiyonunu burada nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. Ancak bildi˘ iniz gibi bu ondalık bir s g de˘ erdir. Mesela “ı” harfini s g s alalım.. Ama e˘ er siz bu kodu ord(u"˘") seklinde ba¸ına bir g g ¸ s “u” harfi getirerek yaparsanız mutlu mesut ya¸amaya devam edebilirsiniz. Burada Python kendi iç i¸g g s leyi¸i açısından “011F”yi “u’\u011F” seklinde gösteriyor.

Bunlar arasında en yaygın kullanılanı UTF-8’dir ve bu kodlama sistemi GNU/Linux sistemlerinde de standart olarak kabul edilir. s Unicode sistemi içinde UTF-8.unicode.. ˙ g Isterseniz bakın. Ufak bir örnek yapalım: >>> unicode. Biraz sonra bunları iyice inceleyece˘ iz.x sürümlerinde bu komutun çıktısı ‘ascii’ idi. Zaten unicode sistemi sadece bu kod konumlarından g ibaret olsaydı pek bir i¸e yaramazdı. Hemen bunu teyit edelim.pdf adresindeki unicode tablosuna baka¸ g cak olursanız “ı” harfinin kod konumunun gerçekten de “0131” oldu˘ unu göreceksiniz.encode(u"˘". ˙ste unicode denen sistem bir de I¸ bu kod konumlarını bilgisayarların i¸leyebilmesi için bayta çeviren “kod çözücülere” sahiptir.encode() yapısına kafanızı takmayın. Test etmek g amacıyla bu “0131” sayısının ondalık kar¸ılı˘ ını kontrol edebilece˘ inizi biliyorsunuz: s g g >>> int("0131". Dedi˘ im gibi. "utf-8") g ’\xc4\x9f’ >>> unicode.encode(u"˘". "utf-16") g ’\xff\xfe\x1f\x01’ >>> unicode. Çünkü unicode sistemindeki kod konumlarının bilgisas yarlarda do˘ rudan depolanması mümkün de˘ ildir. Ancak unicode sadece bu kod kons umlarından ibaret bir sistem de˘ ildir.unicode. Bilgisayarların bu kod konumlarını i¸leyeg g s bilmesi için bunların bayt olarak temsil edilebilmesi gerekir.. Unicode tablosuna s http://www. .x sürümlerinden itibaren varsayılan kodlama biçimi olarak UTF-8’i kullanır. bu kod çözücüler içinde en gözde olanı utf-8’dir ve bu çözücü g GNU/Linux’ta da standarttır.x sürümünde söyle bir komut verelim: ¸ >>> import sys >>> sys.getdefaultencoding() ’utf-8’ Yukarıda da gösterdi˘ imiz gibi. UTF-16 ve UTF-32 gibi kod çözücüler vardır.. Python programlama dili de 3.. "utf-32") g ’\xff\xfe\x00\x00\x1f\x01\x00\x00’ Buradaki unicode. Burada benim amacım sadece farklı kod çözücülerin karakterleri nasıl kodladı˘ ını g g göstermek. 16) 305 Simdi e˘ er http://www..org/charts adresinden ula¸abilirsiniz.org/charts/PDF/U0100..encode(u"˘". Python’un 2. Python 3. Do˘ rudan “ı” harfini elde etmek isterseniz söyle bir sey de yazabilirsiniz: g ¸ ¸ >>> print u’\u0131’ ı Unicode sistemi bu kod konumlarından olu¸an devasa bir tablodur. Kod g çözücüler her kod konumunu alıp farklı bir biçimde kodlarlar.Burada Python’un kendi ekledi˘ i “u’\u” kısmını atarsak “0131” sayısını elde ederiz.

Bu fonksiyonun g ilgilendi˘ i sey o karakter dizisinin içerdi˘ i bayt sayısıdır.. Örne˘ in unichr() fonksiyonunu kullanarak bir kod konumunun hangi karakg g tere kar¸ılık geldi˘ ini bulabilece˘ imizi ö˘ rendik: s g g g >>> print unichr(351) s ¸ Ancak daha önce söyledi˘ imiz seyler parça parça bilgiler içeriyordu. “ı¸ık” kelimesinde sadece dört karakter bulundu˘ u halde len() fonksiyonu g s g “7” sonucunu veriyor. Suna bir bakın: s ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> len(kardiz) 7 Gördü˘ ünüz gibi.4 Python’da unicode Destegi ascii ve unicode’nin ne oldu˘ unu ö˘ rendik. unicode dizileri. Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> "elma" Hemen kontrol edelim: >>> type("elma") <type ’str’> Su ise bir unicode dizisidir: ¸ >>> u"elma" Bunu da kontrol edelim: >>> type(u"elma") <type ’unicode’> Gördü˘ ünüz gibi.. g s g s g Python’da karakterlere ili¸kin iki farklı tip bulunur: “karakter dizileri” (strings) ve “unicode s dizileri” (unicode strings). Bu bölümün en ba¸ında bahsetti˘ imiz makalede de söyledi˘ imiz gibi s g g len() fonksiyonu aslında bir karakter dizisinde kaç karakter oldu˘ una bakmaz. s Simdi sıra geldi Python’daki unicode deste˘ i ¸ g Esasında unicode konusundan bahsederken bunun Python’a yansımasının bir kısmını da görmedik de˘ il. karakter dizilerinin ba¸ına bir “u” harfi getirilerek kolayca g s elde edilebiliyor. Peki bir karakter dizisini “unicode” olarak tanımlamanın bize ne faydası var? Bir örnek bin söze bedeldir!.. Bu bölümde ise “gerçek g ¸ hayatta” unicode ve Python’u nasıl ba˘ da¸tıraca˘ ımızı anlamaya çalı¸aca˘ ız.˘ 18.. “ı¸ık” kelimesini etkile¸imli kabukta g ¸ g s s yazacak olursanız sorunun nerede oldu˘ unu görebilirsiniz: g >>> "ı¸ık" s ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ . O yüzden isterseniz derdimizi bir örnekle anlatmaya çalı¸alım.. g g konusunu i¸lemeye.

upper() ı¸ıK s Gayet ba¸arısız bir sonuç! Karakter dizilerinin metotlarından biri olan upper() metodu sadece s “k” harfini büyütebildi.. Dolayısıyla burada len() fonksiyonunun “4” çıktısı vermesini bo¸una beklememek s lazım. Ama artık siz bu sorunun g üstesinden nasıl gelebilece˘ imizi az çok tahmin ediyorsunuzdur: g >>> unidiz = u"ı¸ık" s >>> print unidiz. “x9f”. Veya daha önce söyledi˘ imiz gibi.upper() I¸IK S . “xc5”. Geri kalan harfleri ise oldu˘ u gibi bıraktı... Bir de suna bakın: s s s ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> print kardiz.. “xc4”. bu kod konumlarının s g hangi harflere kar¸ılık geldi˘ ini görebilirsiniz. Ama tabii bu daha i¸in ufak bir boyutu. E˘ er unicode tablosunu açıp bakarsanız. “xb1” ve “k” seklinde gösterilen toplam 7 baytlık bir ¸ veri var.Burada “xc4”. ˙ Isterseniz biraz önce yaptı˘ ımız gibi u”ı¸ık” adlı unicode g s dizisini etkile¸imli kabukta yazarak durumu daha net görmeyi tercih edebilirsiniz: s >>> u"ı¸ık" s u’\u0131\u015f\u0131k’ Bu çıktıda görünen “unicode kod konumları”na özellikle dikkat edin. Bir de suna bakın: ¸ >>> unidiz = u"ı¸ık" s >>> len(unidiz) 4 Gördü˘ ünüz gibi. “xb1”. Python bu kod konumlarını birer baytmı¸ gibi görecektir. su yolu da s g g ¸ kullanabilirsiniz: >>> ord(u"\u0131") 305 >>> unichr(305) u’\u0131’ >>> print unichr(305) ı Ya da bu üç a¸amayı tek adımda halletmek de isteyebilirsiniz: s >>> print unichr(ord(u"\u0131")) ı Demek ki karakter dizilerini “unicode” olarak tanımlamak programlarımızın çalı¸ması açısından s hayati önem ta¸ıyabiliyormu¸. “ı¸ık” karakter dizisini unicode olarak tanımladı˘ ımızda Python bu dizideki g s g gerçek karakter sayısını verecektir.

1 Python Betiklerinde unicode Destegi Bu bölümün ba¸ında ascii konusundan bahsederken.. Dolayısıyla bu unicode dizisi bu haliyle bilgisayarda depolanamaz. unicode sistemleri içindeki kod konumlarının bilgisayarlar açısından pek bir sey ¸ ifade etmedi˘ ini. s Hatırlarsanız.txt".html for details Esasında biz bu hatanın üstesinden nasıl gelebilece˘ imizi daha önceki derslerimizde g edindi˘ imiz bilgiler sayesinde çok iyi biliyoruz.org/peps/pep-0263. g Biliyoruz ki. but no encoding declared. Burada gördü˘ ümüz sey bir dizi unicode kod g ¸ g g ¸ konumudur. s GNU/Linux sistemlerinde “utf-8” kodlaması her zaman i¸e yarayacaktır. see http://www. e˘ er bu satırı bir metin dosyasına yazıp kaydeder ve ardından bu programı çalı¸tırırg s sanız söyle bir hata mesajı alırsınız: ¸ SyntaxError: Non-ascii character ’\xfc’ in file deneme. g g Böylelikle programımız içinde geçen ascii dı¸ı karakterler çıktıda düzgün gösterilebilecektir. unicode konusundan söz ederken unicode sistemi içinde bazı kod çözücülerin yer aldı˘ ını söylemi¸tik.write(uni_diz) Bu kodlar söyle bir hata verecektir: ¸ . yazdı˘ ımız programın “utf-8” ile kodlanmasını sa˘ lıyoruz. Python derslerinin ta en ba¸ından beri g s yazdı˘ ımız bir satır. “utf-8” de bu kod çözücülerden biri ve en gözde g s g olanıdır. Ancak Windows’ta utfs 8 yerine “cp1254” adlı özel bir kod çözücü kullanmanız gerekebilir. ˙ Isterseniz deneyelim: >>> f = open("deneme. söyle bir örnek vermi¸tik: s ¸ s print "Türkçe karakterler: ¸çö˘üıI" s g Dedik ki.py on line 1. Yukarıdaki satır yardımıyla. bunların bilgisayarlarda depolanabilmesi için öncelikle uygun bir kod çözücü g yardımı ile bilgisayarın anlayabilece˘ i baytlara dönü¸türülmesi gerekti˘ ini söylemi¸tik. karakter dizilerinin ba¸ına s s bir adet “u” harfi eklemektir: >>> uni_diz = u"ı¸ık" s Bu unicode dizisini etkile¸imli kabukta yazdırdı˘ ımız zaman söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ >>> uni_diz u’\u0131\u015f\u0131k’ Burada gördü˘ ünüz sey bir bayt dizisi de˘ ildir. Yazdı˘ ınız o satır sayesinde Python kendi varsayılan kod çözücüsü g s g olan “ascii”yi kullanarak programınızın çökmesine sebep olmak yerine. programlarınıza unicode g s deste˘ i vermi¸ oluyorsunuz. "w") >>> f. Python’da unicode dizileri olu¸turmanın en kolay yolu.˘ 18. ˙ g s g s Isterseniz biraz da bunun ne demek oldu˘ unu anlamamıza yardımcı olacak birkaç örnek yapalım.python. sizin belirledi˘ iniz g kod çözücü olan utf-8’i (veya cp-1254’ü) kullanarak programlarınızın içinde rahatlıkla ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri de kullanmanıza müsaade edecektir. bizim yukarıdaki gibi bir hata almamızı engelleyecektir: g #-*-coding: utf-8-*- Hatırlarsanız. Orada da dedi˘ imiz gibi. Dolayısıyla e˘ er Windows g kullanıyorsanız yukarıdaki satırı söyle yazmanız gerekebilir: ¸ #-*-coding: cp1254-*- Yazaca˘ ınız betiklerin en ba¸ına yukarıdaki gibi bir satır koyarak..4.

E˘ er s g “uni_diz” adlı de˘ i¸kende sadece ˙ gs Ingilizce karakterler olsaydı. 18. "ascii") Esasında e˘ er unicode() fonksiyonunun ikinci parametresini belirtmezseniz Python otomatik g olarak sizin “ascii”yi kullanmak istedi˘ inizi varsayacaktır: g >>> unicode("elma") Peki karakter dizilerini bu sekilde kodlamak ne i¸imize yarar? Bunu anlamak için söyle bir ¸ s ¸ örnek verelim: >>> a = "¸ırınga" s >>> print a.upper() s ¸ıRıNGA . unicode ve bunların Python’la ili¸kisi konusunda temel bilgileri edindi˘ imize göre s g Python’daki unicode deste˘ inin biraz daha derinlerine inmeye ba¸layabiliriz. burada kullandı˘ ımız ¸ g g “unicode()” fonksiyonu bir karakter dizisini “ascii” ile kodlamamıza da müsaade eder: >>> unicode("elma". Bu yüzden bizim yapmamız gereken sey.2 unicode() Fonksiyonu Hatırlarsanız Python’da bir unicode dizisi olu¸turmak için karakter dizisinin ba¸ına bir adet s s “u” harfi getirmemizin yeterli olaca˘ ını söylemi¸tik. "utf-8") Burada “elma” adlı karakter dizisini “utf-8” adlı kod çözücüyü kullanarak bir unicode dizisi haline getirdik.4.. Aynı seyi “unicode()” adlı bir fonksiyonu g s ¸ kullanarak da yapabiliriz: >>> unicode("elma") >>> type(unicode("elma")) <type ’unicode’> Burada dikkat etmemiz gereken önemli bir nokta var. line 1. “ascii”nin kendisi unicode sistemi içinde yer almasa da. Python bunları ascii yardımıyla bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime çevirir ve rahatlıkla dosyaya yazdırabilirdi. unicode dizilerini ¸ depolayabilmek için öncelikle bunları uygun bir kod çözücü yardımıyla bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime getirmektir. in <module> UnicodeEncodeError: ’ascii’ codec can’t encode characters in position 0-2: ordinal not in range(128) Python. Bunu yaparken de tabii ki varsayılan kod çözücüsü olan “ascii”yi kullanmayı dener. Biraz sonra bunu nasıl yapaca˘ ımızı görece˘ iz. Önce ikinci parametrenin ne oldu˘ una bakalım: g >>> unicode("elma". Ama biz simdilik g g g ¸ yine yolumuza devam edelim.Traceback (most recent call last): File "<stdin>". ascii. Bunun için isg s terseniz öncelikle unicode ile ilgili metotlara bir göz atalım. “ascii” tablosunda bulunan karakterler unicode sisteminde de aynı sekilde yer aldı˘ ı için. Ancak bug rada bulunan Türkçe karakterler nedeniyle ascii kod çözücüsü bu karakterleri çözemez ve programın çökmesine yol açar.. unicode kod konumlarından olu¸mu¸ bir diziyi bilgisayara kaydetmek istedi˘ imizde s s g olanca iyi niyetiyle bu kod konumlarını bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime dönü¸türmeye g s çalı¸ır. “unicode()” adlı fonksiyon ikinci (ve hatta üçüncü) bir parametre daha alır.

. g Peki “replace” de˘ eri ne i¸e yarıyor? Hemen bakalım: g s . E˘ er burada g g unicode() fonksiyonunu ikinci parametre olmadan ça˘ ırırsanız hata mesajı alırsınız: g >>> b = unicode(a) UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Daha önce de dedi˘ imiz gibi.. biraz önce aldı˘ ımız hatanın aynısını almamıza sebep oldu bu kod.Gördü˘ ünüz gibi. O yüzden. kullanılan kod çözücünün. “¸” ve “ı” harflerini düzgün görüntüleyebilmek için bizim s “utf-8” adlı kod çözücüsünü kullanmamız gerekiyor.upper() RNGA Burada “ignore” de˘ eri. errors = "ignore") >>> print b.... Peki “strict” ne anlama geliyor? E˘ er g g “errors” adlı parametreye de˘ er olarak “strict” verirsek.upper() S ¸IRINGA unicode() fonksiyonu karakterleri daha esnek bir biçimde kodlamamızı sa˘ lar. kullanılan kod çözücünün düzgün kodg layamadı˘ ı karakterlerle kar¸ıla¸ıldı˘ ında Python bize bir hata mesajı gösterecektir. Çünkü g g “errors” adlı parametrenin varsayılan de˘ eri “strict”tir. Dedi˘ imiz g s s g g gibi. Bu parametre. unicode() adlı fonksiyon üçüncü bir parametre daha alır. “ignore” ve “replace”. karaks s s ter dizisinin ba¸ına sadece bir “u” harfi getirerek yaptık. bazı karakterleri düzgün kodlayamaması durumunda Python’un ne yapması gerekti˘ ini belirler. "utf-8") >>> print b. ters durumlarda Python size bir hata mesajı gösterir. Bu kelimeyi düzgün bir sekilde büyütebilmek s ¸ için iki yöntem kullanabilirsiniz. Bu sebeple Python çözülemeyen karakterleri tamamen ortadan kaldırıyor.. "ascii". “errors”un varsayılan de˘ eri “strict”tir. Bu parametre “strict” dı¸ında s “ignore” ve “replace” adlı iki de˘ er daha alabilir. Önce “ignore”nin ne yaptı˘ ına bakalım: g g >>> b = unicode(a.upper() S ¸IRINGA Burada daha en ba¸tan “¸ırınga” karakter dizisini unicode olarak tanımladık. karakter dizilerinin metotlarından biri olan upper(). Önce basit olanını görelim: >>> a = u"¸ırınga" s >>> print a. Bu i¸lemi. Dolayısıyla e˘ er “errors” parametresini hiç kullang g mazsanız. errors = "strict") UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Gördü˘ ünüz gibi. Python’un herhangi bir ters durumda. Peki ya ba¸taki karakter dizisini s s de˘ i¸tirme imkanımız yoksa ne olacak? ˙ste bu durumda ikinci yolu tercih edebiliriz: gs I¸ >>> a = "¸ırınga" s >>> b = unicode(a. çözülemeyen karakteri es g geçmesini sa˘ lıyor. içindeki Türkçe karakg terlerden ötürü “¸ırınga” kelimesini büyütemedi. Bu parametre üç farklı de˘ er alır: “strict”. ikinci parametrenin belirtilmemesi durumunda Python “ascii” kod g çözücüsünü kullanacaktır. "ascii". Hemen bir g g örnek verelim: >>> b = unicode(a.

.. errors = "replace") >>> print b.. Artık kullanıcılarımız ˙ s Ingiliz alfabesindeki harflerin dı¸ında bir harf girdiklerinde de programımız düzgün çalı¸acaktır. errors = "replace").write(unikod) Bu kodlar su hatayı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "<stdin>". "utf-8". tanıns s mayan bir karakter girmesi ihtimaline kar¸ılık da “errors” parametresine “replace” de˘ erini s g verdik. errors="replace")) E˘ er burada bir unicode dizisi olu¸turmazsanız ölçmeye çalı¸tı˘ ınız karakter uzunlu˘ u bekg s s g g ledi˘ iniz gibi çıkmayacaktır. "utf-8".upper() E˘ er kodlarımızı bu sekilde yazarsak istedi˘ imiz sonucu elde edemeyiz. Kullanıcının. "ascii".upper() Böylece unicode’ye duyarlı bir program yazmı¸ olduk. Yukarıdaki örne˘ e benzer sekilde.upper() ????R??NGA Burada da Python çözülemeyen karakterlerin yerine soru i¸aretleri yerle¸tirdi..>>> b = unicode(a.txt".. Python ekranda g ¸ g girdi˘ imiz Türkçe karakterleri bu sekilde düzgün büyütemeyecektir. ya da söyle bir kod yazacaksınız: ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("Bir parola belirleyiniz: ") print "Parolanız %s karakter içeriyor!"%len(unicode(a. "utf-8") f = open("deneme. in <module> UnicodeEncodeError: ’ascii’ codec can’t encode characters in position 0-2: ordinal not in range(128) . Bu kısımda ¸ ö˘ rendi˘ imiz unicode() fonksiyonu da kod konumlarını dosyaya kaydetmemizi sa˘ lamaya g g g yetmeyecektir: >>> >>> >>> >>> kardiz = "ı¸ık" s unikod = unicode(kardiz. e˘ er kullanıcılarınızın girdi˘ i karakterlerin sayısına göre g ¸ g g i¸lem yapan bir uygulama yazıyorsanız ya kullanıcılarınızı “ascii” dı¸ında karakter girmemeye s s zorlayacaksınız.. "w") f. bu bölümün en s g ba¸ında ba˘ lantısını verdi˘ imiz makaleyi inceleyebilirsiniz (ipucu: len() fonksiyonunu kullas g g narak “¸ırınga” kelimesindeki Türkçe karakterlerin uzunlu˘ una bakın. g Simdi tekrar unicode kod konumlarını dosyaya kaydetme meselesine dönelim. Yukarıdaki kodların çalı¸g ¸ s ması için söyle bir sey yazmalıyız: ¸ ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("herhangi bir karakter yazınız: ") print unicode(a.) s g Bu anlattı˘ ımız konu ile ilgili olarak söyle basit bir örnek verebiliriz: g ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("herhangi bir karakter yazınız: ") print a. E˘ er Python’un s s g her karakter yerine neden iki soru i¸areti koydu˘ unu merak ediyorsanız. line 1.

E˘ er “utf-8” g g veya ba¸ka bir kod çözücü kullanarak ikinci parametreyi de girersek Python burada bize bir s hata mesajı gösterecektir....Çünkü unicode() fonksiyonu da aslında bir dönü¸türme i¸lemi yapmaz. Tekrar tekrar söyledi˘ imiz gibi.. bu kod konumu esasında bilgisayarlar için çok fazla sey ifade g ¸ etmez. ya da Python’daki s ord() ve unichr() fonksiyonlarını kullanarak bulabilece˘ inizi biliyorsunuz. "utf-8") >>> unikod u’\u0131\u015f\u0131k’ Burada gördü˘ ümüz sey bayt de˘ il unicode kod konumlarıdır. E˘ er özgün kod s g konumunu tekrar elde etmek isterseniz bu kez decode() adlı ba¸ka bir metottan yararlans abilirsiniz: >>> utfsekiz. "w") . Bunu su sekilde ¸ ¸ ¸ ¸ teyit edebilirsiniz: >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> unikod = unicode(kardiz. Mesela: g >>> unichr(ord(u"¸")) s u’\u015f’ Benzer bir seyi unicode() metodunu kullanarak daha da kolay bir sekilde yapabilirsiniz: ¸ ¸ >>> unicode(u"¸") s u’\u015f’ Burada unicode() fonksiyonunu tek parametreyle kullandı˘ ımıza dikkat edin.4.. 18.3 encode() ve decode() Metotları Hatırlarsanız. "utf-8") unibayt = unicode. "utf-8") f = open("deneme. g Böylece unicode kod konumunu “utf-8” kod çözücüsü ile kodlamı¸ oldunuz.encode(unikod. unicode() fonksiyonu içinde g ¸ g kullandı˘ ımız utf-8 çözücüsünün görevi ise “ı¸ık” kelimesini Python’un do˘ ru okumasını sa˘ lag s g g maktır. Karakterlerin kod konumlarını ya unicode tablolarına bakarak.encode("utf-8") Burada encode() adlı bir metottan yararlandı˘ ımıza dikkat edin. ¸ Mesela bu kod konumunu “utf-8” ile kodlamayı tercih edebilirsiniz: >>> kod_konumu = unicode(u"¸") s >>> utfsekiz = kod_konumu. unicode sisteminde her bir karakterin bir kod konumuna sahip oldu˘ unu g söylemi¸tik.txt". Bu fonksiyonun yaptı˘ ı s s g sey bir karakter dizisini kod konumları seklinde temsil etmekten ibarettir.decode("utf-8") u’\u015f’ ˙ste Python’da asıl dönü¸türme i¸lemlerini yapanlar bu encode() ve decode() adlı metotlardır.. Bunların bir sey ifade edebilmesi için bir kod çözücü vasıtasıyla kodlanması gerekir. I¸ s s Dolayısıyla artık söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ >>> >>> >>> >>> kardiz = "ı¸ık" s unikod = unicode(kardiz.

karakter dizilerinin aksine baytlardan de˘ il unicode kod konumlarından g olu¸ur. ¸ s Su da bir unicode dizisidir: ¸ >>> unidiz = u"ı¸ık" s Bu unicode dizisi. Yapmamız gereken tek g s sey karakter dizisinin ba¸ına bir “u” harfi getirmek.>>> f. Ayrıca len() fonksiyonu da bir karakter dizisindeki karakter sayısını de˘ il bayt g sayısını veriyor.write(unibayt) >>> f. E˘ er yukarıdaki unicode dizisini etkile¸imli kabukta yazdıracak olursanız bu unicode s g s kod konumlarını görebilirsiniz: >>> unidiz u’\u0131\u015f\u0131k’ E˘ er len() fonksiyonunu bu unicode dizisi üzerine uygulayacak olursanız. len() fonksiyonu g her bir kod konumunu bir baytmı¸ gibi de˘ erlendirecektir: s g . “kardiz” adlı de˘ i¸keni etkile¸imli kabukta yazdırırsak baytları temsil eden karakterleri tek tek gs s görebiliriz: >>> kardiz ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ Su ise bir unicode dizisidir: ¸ >>> unidiz = u"elma" Gördü˘ ünüz gibi. Python’da unicode dizisi olu¸turmak oldukça kolay.close() Bu kısmı kısaca özetleyecek olursak söyle söyleyebiliriz: ¸ Python’da karakterlere ili¸kin iki farklı tip bulunur: karakter dizileri ve unicode dizileri s Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> kardiz = "elma" Bu karakter dizisi 4 baytlık bir veri içerir: >>> len(kardiz) 4 Su da bir karakter dizisidir: ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s Bu karakter dizisi ise 7 baytlık bir veri içerir: >>> len(kardiz) 7 Buradan çıkan sonuca bakarak karakter dizisi ile bayt sayısının aynı sey olmadı˘ ını anlamı¸ ¸ g s oluyoruz.

Unicode sistemi içinde UTF-8. kod konumlarını farklı bir biçimde ve boyutta bayta çevirir.4.>>> len(unidiz) 4 Kod konumlarının bir i¸e yarayabilmesi için bunların uygun bir kod çözücü yardımıyla bayta s çevrilmeleri gerekir.name(u"˘") g ’LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE’ “˘ ” harfinin unicode sistemindeki uzun adı “LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE”dir. bu veritabanındaki bilgileri kullanmamızı sa˘ lar.lookup("LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE") u’\u011f’ Bir de suna bakalım: ¸ .decode("utf-8") u’\u0131\u015f\u0131k’ Yukarıdaki i¸lem sununla aynıdır: s ¸ >>> unicode(kardiz. g s s Python’da “unicode”ye ili¸kin bazı önemli modülleri de incelemeye geçebiliriz.. "utf-8") u’\u0131\u015f\u0131k’ Böylece Python’daki “unicode” deste˘ ine ili¸kin en önemli metotları görmü¸ olduk. s g Küçük bir örnek verelim: >>> import unicodedata >>> unicodedata. s Artık 18. karakter dizisi g olur: >>> type(unidiz. Python’da kod konumlarını bayta çevirmek için encode() adlı bir metottan yararlanabiliriz: >>> unidiz.4 unicodedata Modülü Bu modül unicode veritabanına eri¸erek. Bu kod çözücüleri içinde en esnek ve yaygın olanı utf-8 adlı kod çözücüdür. Bu kod çözücülerin her biri.encode("utf-8") <type ’str’> E˘ er bir karakter dizisini unicode kod konumları ile temsil etmek isterseniz decode() metog dundan yararlanabilirsiniz: >>> kardiz. UTF-16 ve UTF-32 gibi kod çözücüler vardır.encode("utf-8") ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ Unicode kod konumları bayta çevrildikten sonra artık bir unicode dizisi de˘ il. E˘ er g g isterseniz bu ismi ve lookup() metodunu kullanarak söz konusu karakterin unicode kod konumuna da ula¸abilirsiniz: s >>> unicodedata..

“r”. kod çözücüyü de belirterek açmamızı sa˘ lar: g import codecs f = codecs.. g Tıpkı o metotta oldu˘ u gibi g codecs.category(u"˘") g ’L1’ category() metodu ise bir unicode dizisinin unicode sistemindeki kategorisini gösteriyor.txt".5 codecs Modülü Bu modül Python’da bir dosyayı.open("deneme. encoding="utf-8") f.4.open("unicode. Bu metot. . encoding="utf-8") for i in f: print i Böylece dosya içindeki ascii dı¸ı karakterleri do˘ ru görüntüleyebiliriz.>>> unicodedata.txt".close() Elbette codecs modülünün open() metodunu sadece yeni dosya olu¸turmak için de˘ il.. Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ e göre “˘ ” harfinin kategorisi “L1” yani “Latin-1”.open() metodunda da dosyaları “w”. s g her türlü dosya i¸leminde kullanabilirsiniz. yukarıdaki encode() metodunu kullanarak yaptı˘ ımız dosyaya yazma i¸lemini g s biraz daha kolayla¸tırabilir: s >>> >>> >>> >>> import codecs f = codecs. "w". "r".write(u"ı¸ık") s f. g g g 18. dosya i¸lemleri konusunu i¸lerken s s s gördü˘ ümüz open() metoduyla birbirine çok benzer. “a” gibi kiplerde açabilirsiniz. s g Ayrıca bu metot.

Örne˘ in bir web sitesinde g g da˘ ınık halde duran verileri bir çırpıda ayıklayabiliriz. Ama bir noktadan sonra karakter dizilerini kullanarak yazdı˘ ınız kodlar iyice karma¸ıkla¸maya ba¸lamı¸sa. Tabii her güzel sey gibi. Hatta düzenli ifadelerin Python içinde ayrı bir dil olarak dü¸ünülmesi gerekti˘ ini söyleyenler dahi vardır. ¸ s 289 . hatta basit bir i¸lemi gerçekle¸tirmek için yazdı˘ ınız kod sayfa sınırlarını zorlamaya s s s g ba¸lamı¸sa. Düzenli ifadeleri ö˘ rendikten sonra. s s s Ama bu durumda Jamie Zawinski’nin su sözünü de aklınızdan çıkarmayın: “Bazıları. Unutmayın. düzenli ifadeler ne kadar u˘ ra¸tırıcı olsa da programcının g s en önemli silahlarından biridir. Sizin de çaba g g göstermeniz..BÖLÜM 19 Düzenli ˙fadeler (Regular I Expressions) Düzenli ifadeler Python programlama dilindeki en çetrefilli konulardan biridir. kodların her tarafı if deyimleriyle dolg s s s s mu¸sa.. s Peki. o anda yapmak istedi˘ imiz sey için yeterli geliyorsa mutg ¸ laka o metotları kullanmalıyız. Emin olun yüzlerce dosya üzerinde tek tek elle de˘ i¸iklik yapmaktan daha zor de˘ ildir gs g düzenli ifadeleri ö˘ renip kullanmak. g g elle yapılması saatler sürecek bir i¸lemi saliseler içinde yapabildi˘ inizi gördü˘ ünüzde eminim s g g düzenli ifadelerin ne büyük bir nimet oldu˘ unu anlayacaksınız.. düzenli ifadelerden kaçabildi˘ imiz müddetçe kaçmamız gerekir. düzenli ifadeleri kullanarak neler yapabiliriz? Çok genel bir ifadeyle. bol bol alı¸tırma yapmanız durumunda düzenli ifadeleri kavramak o kadar da s zorlayıcı olmayacaktır. Hem zaten biz de bu sayfalarda bu “sevimsiz” konuyu g olabildi˘ ince sevimli hale getirmek için elimizden gelen çabayı gösterece˘ iz. düzenli ifadelere kıyasla hem daha basit. Simdi lafı daha fazla uzatmadan i¸imize koyulalım. düzenli ifadeler bize zorlukları unutturacak kadar büyük kolaylıklar s g sunar. düzenli g ¸ ifadelerin nimetlerinden yararlanabilecek düzeye gelmek de biraz kan ve gözya¸ı istiyor. örne˘ in. i¸te o noktada artık düzenli ifadelerin dünyasına adım atmanız gerekiyor olabilir. bir sorunla ¸ kar¸ı kar¸ıya kaldıklarında söyle der: ‘Evet. düzenli ifadeleri kullanmam gerekiyor. s g Bütün zorluklarına ra˘ men programlama deneyimimizin bir noktasında mutlaka kar¸ımıza g s çıkacak olan bu yapıyı ö˘ renmemizde büyük fayda var.“ Ba¸ta da söyledi˘ im gibi. E˘ er g g Python’daki karakter dizisi metotları. Çünkü karakter dizisi metotları. Bunun dı¸ında. Hatta düzenli ifadeleri ö˘ rendikten sonra onsuz geçen yıllarınıza g acıyacaksınız. Bu veriler.. çok sayıda belge üzg s g erinde tek hareketle istedi˘ imiz de˘ i¸iklikleri yapabiliriz.’ ˙ste onların s s ¸ I¸ bir sorunu daha vardır artık. mesela. g gs Genel bir kural olarak. bu yapıyı kullanarak metinleri veya karakter dizilerini parma˘ ımızda oynatabiliriz. toplu halde görmek g istedi˘ imiz web adreslerinin bir listesi olabilir. hem de çok daha hızlıdır.

s Gördü˘ ünüz gibi." Varsayalım ki biz bu karakter dizisi içinde “python” kelimesi geçip geçmedi˘ ini ö˘ renmek isg g tiyoruz. s ¸ Tıpkı os modülünde. Bu i¸lemi nasıl yapaca˘ ımızı çok iyi biliyorsunuz: s g >>> import re Bir önceki bölümde söyledi˘ imiz gibi. Tkinter modülünde ve öteki bütün modüllerde oldu˘ u g gibi. or None if no match was found.19. returning a match object. daha ¸ s sonra bu kalıbı yukarıdaki karakter dizisi ile kar¸ıla¸tırmak. yukarıdaki metotların/fonksiyonların en sık kullanılanlarını size olabildi˘ ince yalın g bir sekilde anlatmaya çalı¸aca˘ ız.1 Düzenli ˙fadelerin Metotları I Python’daki düzenli ifadelere ili¸kin her sey bir modül içinde tutuluyor. flags=0) Try to apply the pattern at the start of the string.match) Help on function match in module re: match(pattern. Etkile¸imli kabukta su kodu yazıyoruz: s ¸ >>> dir(re) Tabii yukarıdaki dir(re) fonksiyonunu yazmadan önce import re seklinde modülümüzü içe ¸ aktarmı¸ olmamız gerekiyor. Dolayısıyla e˘ er ˙ g Ingilizce bilmiyorsanız. düzenli ifadeler bir programcının en önemli silahlarından g biridir. E˘ er isterseniz. düzenli ifadeleri kullanabilmemiz için de öncelikle bu re modülünü içe aktarmamız gerekecek. string. su komutu kullanarak yukarıdaki metot¸ s g g ¸ lar/fonksiyonlar hakkında yardım da alabilirsiniz: >>> help(metot_veya_fonksiyon_adı) Bir örnek vermek gerekirse: >>> help(re. s match() metodunu tarif etmek yerine. bu yardım dosyaları pek i¸inize yaramayacaktır. re modülü içinde epey metot/fonksiyon var. 19.1 match() Metodu Bir önceki bölümde metotlar hakkında yardım almaktan bahsederken ilk örne˘ imizi match() g metoduyla vermi¸tik. sys modülünde. Ne yazık ki. Python’un yardım dosyaları hep ˙ Ingilizce.1. Biz bu sayfada ve ilerleyen g sayfalarda. o halde match() metodu ile devam edelim. öncelikle bir düzenli ifade kalıbı olu¸turup. Bu modülün adı re. Yani bu yapının bize sundu˘ u araçları söyle ¸ g ¸ bir listeleyelim. Düzenli ifadeleri bu örne˘ e g uygulayabilmek için yapmamız gereken sey. Diyelim ki elimizde söyle bir karakter dizisi var: g s ¸ >>> a = "python güçlü bir programlama dilidir. isterseniz bir örnek yardımıyla bu metodun ne i¸e s yaradı˘ ını anlamaya çalı¸alım. Biz bütün bu i¸lemleri match() s s s metodunu kullanarak yapabiliriz: . s Bu arada yukarıdaki yardım bölümünden çıkmak için klavyedeki q dü˘ mesine basmanız g gerekir. Su halde silahımızın özelliklerine bakalım. Ve bunu da düzenli ifadeleri kullanarak yapmak istiyoruz.

Demek ki Java ifadesi. Çünkü match() metodu bir karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakar. match() metodu bize olumsuz yanıt veriyor. s s g g ¸ karakter dizisi içinde bulunmu¸. Bir de su örne˘ e bakalım: ¸ g >>> re. Çünkü g s s match() metodu yardımıyla yaptı˘ ımız sey aslında bir e¸le¸tirme i¸lemidir (match kelimesi ˙ g ¸ s s s Ingilizce’de e¸le¸mek anlamına geliyor). a) Burada a de˘ i¸keninde “güçlü” ifadesi geçti˘ i halde match() metodu bize bir e¸le¸me gs g s s nesnesi döndürmedi.a) Burada ENTER tu¸una bastı˘ ımızda hiç bir çıktı almıyoruz. ENTER tu¸una bastıktan sonra None çıktısı geldi..match("Java". düzenli ifade kalıbının karakter dizisi ile e¸le¸ti˘ i anlamına geliyor. Buradan çıkardı˘ ımız sonuca göre.match("güçlü". Biz burada python düzenli ifadesinin a de˘ i¸keniyle s s gs e¸le¸ip e¸le¸medi˘ ine bakıyoruz.a) Burada. Aslında biz görmesek de Python s g burada None çıktısı veriyor. Yani Python güçlü bir dildir ifadesini tutan a de˘ i¸kenine s gs re. Bizim gs g s s s s g örne˘ imizde python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisi ile e¸le¸ti˘ i için bize bir e¸le¸me g gs g s s g s s nesnesi döndürülüyor. gs g s s s g Python match() metodu yardımıyla aradı˘ ımız seyi e¸le¸tirdi˘ i zaman bir e¸le¸me nesnesi g ¸ s s g s s (match object) döndürüyor.a) gibi bir fonksiyon uyguladı˘ ımızda. aradı˘ ımız seyi buldu˘ u. ˙ g Ikinci argümanımız ise (yani parantez içindeki ikinci de˘ er). Bir de suna bakalım: gs s s ¸ .a) None Gördü˘ ünüz gibi. g s s g Biraz kafa karı¸tırmak için söyle bir örnek verelim: s ¸ >>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re. Bunu söyleme tarzı da yukarıdaki gibi. Yukarıdaki çık¸ g ¸ g tıda gördü˘ ümüz ifadeye Python’cada e¸le¸me nesnesi (match object) adı veriliyor. E˘ er e¸le¸me yoksa. python seklinde bir düzenli ifade kalıbı olu¸turduk. o zaman da None de˘ erini döndürüyor. Yani aradı˘ ımız sey.. karakter dizilerinin split() metodu yardımıyla da g s yapabiliriz: >>> a. g s a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisi ile e¸le¸miyormu¸. Klavyede ENTER tu¸una bastıktan sonra kar¸ımıza söyle bir çıktı gelecek: s s ¸ <_sre.match("python". Yani re. hazırladı˘ ımız kalıbı kendisiyle e¸le¸tirece˘ imiz karakter dizisi g g s s g olacaktır. Bize söyledi˘ i s g g tek sey. match() metodu a de˘ i¸keninin g gs yalnızca en ba¸ına bakaca˘ ı için ve a de˘ i¸keninin en ba¸ında “güçlü” yerine “python” oldu˘ u s g gs s g için.>>> re.SRE_Match object at 0xb7d111e0> Bu çıktı.match("güçlü".split()[0] == "python" True Demek ki a de˘ i¸keninin en ba¸ında “python” ifadesi varmı¸. Düzenli ifade kalıpları match() ¸ s metodunun ilk argümanıdır (yani parantez içindeki ilk de˘ er).match("python".a) ifadesi aracılı˘ ıyla python s s s s g g ifadesi ile a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisinin e¸le¸ip e¸le¸medi˘ ini sorguluyoruz. E˘ er yukarıdaki komutu söyle yazarsak None çıktısını biz de göreg ¸ biliriz: >>> print re. Aslında match() metodunun yaptı˘ ı bu i¸i.match("Java". Python bize burada ne buldu˘ unu söylemiyor. Aslında bu normal.

match("perl". match() metodu ile bir e¸le¸tirme i¸lemi yaptı˘ ımızda. g Daha önce söyledi˘ imiz gibi. Düzenli ifadeler Python’un çok güçlü araçlarından biridir. 2. s 3. match() metodu bir g g ¸ s e¸le¸tirme nesnesi döndürür.sorgu) None ˙ Isterseniz simdiye kadar ö˘ rendi˘ imiz seyleri söyle bir gözden geçirelim: ¸ g g ¸ ¸ 1.split()[0] == "güçlü" False Veya aynı i¸i sadece startswith() metodunu kullanarak dahi yapabiliriz: s >>> a.match("1234". Python’daki düzenli ifadelere ili¸kin bütün fonksiyonlar re adlı bir modül içinde yer alır. match() metodu re modülü içindeki fonksiyonlardan biridir. E˘ er aradı˘ ımız sey karakter dizisinin en ba¸ında yer alıyorsa.match("perl".SRE_Match object at 0xb7d111e0> >>> re. bu fonksiygs onu komut satırına yazdı˘ ımızda bir e¸le¸me nesnesi elde ediyorduk. Bunun için group() metodunu kullanaca˘ ız: g >>> a = "perl. python ve ruby yüksek seviyeli dillerdir. s 7. match() metodu None g g ¸ s de˘ eri döndürür.a) >>> print b.SRE_Match object at 0xb7d111e0> >>> re. ˙ste burada de˘ i¸kene g s s I¸ gs .startswith("python") E˘ er düzenli ifadelerden tek beklentiniz bir karakter dizisinin en ba¸ındaki veriyle e¸le¸tirme g s s s i¸lemi yapmaksa.sorgu) <_sre. Ama istersek tabii ki bulunan seyi de ¸ g ¸ görme imkânımız var.match("124". Ama biz bu çıktıdan. Çünkü s split() ve startswith() metotları match() metodundan çok daha hızlı çalı¸acaktır. E˘ er aradı˘ ımız sey karakter dizisinin en ba¸ında yer almıyorsa. Hatırlarsanız. re. Dolayısıyla düzenli ifadeleri kullanabilmek için öncelikle bu re modülünü import re diyerek içe aktarmamız gerekir. re modülünün içeri˘ ini dir(re) komutu yardımıyla listeleyebiliriz. e˘ er g s s s g g e¸le¸me varsa Python bize bir e¸le¸me nesnesi döndürecektir. match() s s s s metodu ile bulunan seyin ne oldu˘ unu göremiyoruz.group() perl Burada.sorgu) <_sre.match("1". s match() metodunu kullanarak bir kaç örnek daha yapalım: >>> sorgu = "1234567890" >>> re. g 5. split() veya startswith() metotlarını kullanmak daha mantıklıdır. 6. match() metodu bir karakter dizisinin yalnızca en ba¸ına bakar. 4. s s 8.>>> a.a) fonksiyonunu bir de˘ i¸kene atadık." >>> b = re.

1. Hemen bakalım: >>> nesne = re.. Bu metot.atadı˘ ımız sey aslında bu e¸le¸me nesnesinin kendisi oluyor. ˙ g gs s s Isterseniz bu nesnenin metotlarına bir göz gezdirebiliriz: >>> dir(b) Dikkat ederseniz yukarıda kullandı˘ ımız group() metodu listede görünüyor. print "e¸le¸en ifade: %s" %nesne.. else: . Listedeki öbür g g s s metotları da sırası geldi˘ inde inceleyece˘ iz. e¸le¸me nesnelerinin bir metodudur. yazdı˘ ınız bir programın çökmesine neden olabilir. iddia) >>> print nesne.match("˙stanbul".group() s s .match("Adana".match("˙stanbul". ˙ste bu yazımızda inceleyece˘ imiz metot bu search() metodu olacakg I¸ g tır.group() Peki. Bu durumu su sekilde teyit edeg ¸ s s ¸ ¸ bilirsiniz: >>> type(b) <type ’_sre. ¸ s 19. search() metodu karakter s s s s . print "e¸le¸me ba¸arısız!" s s s Simdi isterseniz bu match() metoduna bir ara verip ba¸ka bir metodu inceleyelim. g ¸ karakter dizilerinin sadece ba¸ına bakmasını engellemenin yolları olmakla birlikte. b de˘ i¸keninin tipi bir e¸le¸me nesnesi (match object).2 search() Metodu Bir önceki bölümde inceledi˘ imiz match() metodu. do˘ rug g dan do˘ ruya düzenli ifadelerin de˘ il.. iddia) I >>> print nesne. match() metodu bir karakter dizisinin en ba¸ına bakıp bir e¸le¸tirme i¸lemi yaparken. O yüzden kodlarımızı suna g ¸ benzer bir sekilde yazmamız daha mantıklı olacaktır: ¸ >>> nesne = re. bizim i¸imizi s s görecek çok daha kullanı¸lı bir metodu vardır düzenli ifadelerin. search() metodu ile match() metodu arasında çok önemli bir fark vardır.group() Hata mesajımız: Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Ama her zaman istedi˘ imiz sey bununla sınırlı olmayacaktır.. Simdi isterseniz bir örnek daha yapıp bu konuyu g g ¸ kapatalım: >>> iddia = "Adana memleketlerin en güzelidir!" >>> nesne = re. karakter dizilerinin sadece en ba¸ına bakıyg s ordu.iddia) I >>> if nesne: . e¸le¸tirmek istedi˘ imiz düzenli ifade kalıbı bulunamazsa ne olur? Öyle bir durumda s s g yukarıdaki kodlar hata verecektir. orada re modülünün search() adlı bir metodu g oldu˘ unu göreceksiniz.. line 1.SRE_Match’> Gördü˘ ünüz gibi. match() metodunun. in <module> AttributeError: ’NoneType’ object has no attribute ’group’ Böyle bir hata. Önceki bölümde dir(re) seks ¸ linde gösterdi˘ imiz listeye tekrar bakarsanız..

dizisinin genelinde bir arama i¸lemi yapar. Yani biri e¸le¸tirir, öbürü arar. Zaten search kelimesi s s s de ˙ Ingilizce’de aramak anlamına gelir... Hatırlarsanız, match() metodunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re.match("güçlü", a)

Yukarıdaki kod, karakter dizisinin ba¸ında bir e¸le¸me bulamadı˘ ı için bize None de˘ eri s s s g g döndürüyordu. Ama e˘ er aynı i¸lemi söyle yaparsak, daha farklı bir sonuç elde ederiz: g s ¸
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re.search("güçlü", a) <_sre.SRE_Match object at 0xb7704c98>

Gördü˘ ünüz gibi, search() metodu “güçlü” kelimesini buldu. Çünkü search() metodu, g match() metodunun aksine, bir karakter dizisinin sadece ba¸ tarafına bakmakla yetinmiyor, s karakter dizisinin geneli üzerinde bir arama i¸lemi gerçekle¸tiriyor. Tıpkı match() metodunda s s oldu˘ u gibi, search() metodunda da group() metodundan faydalanarak bulunan seyi görüng ¸ tüleyebiliriz:
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> b = re.search("güçlü",a) >>> print b.group()

Simdiye kadar hep karakter dizileri üzerinde çalı¸tık. ˙ ¸ s Isterseniz biraz da listeler üzerinde örnekler verelim. Söyle bir listemiz olsun: ¸
>>> liste = ["elma", "armut", "kebap"] >>> re.search("kebap", liste)

Ne oldu? Hata aldınız, de˘ il mi? Bu normal. Çünkü düzenli ifadeler karakter dizileri üzg erinde i¸ler. Bunlar do˘ rudan listeler üzerinde i¸lem yapamaz. O yüzden bizim Python’a biraz s g s yardımcı olmamız gerekiyor:
>>> for i in liste: ... b = re.search("kebap", i) ... if b: ... print b.group() ... kebap

Hatta simdiye kadar ö˘ rendiklerimizle daha karma¸ık bir seyler de yapabiliriz: ¸ g s ¸
>>> import re >>> import urllib >>> f = urllib.urlopen("http://www.istihza.com") >>> for i in f.readlines(): ... b = re.search("programlama", i) ... if b: ... print b.group() ... programlama programlama

Gördü˘ ünüz gibi, http://www.istihza.com sayfasında kaç adet “programlama” kelimesi geçiyg orsa hepsi ekrana dökülüyor. Siz isterseniz bu kodları biraz daha geli¸tirebilirsiniz: s
#-*-coding:utf-8-*import re import urllib kelime = raw_input("istihza.com’da aramak \ istedi˘iniz kelime: ") g adres = urllib.urlopen("http://www.istihza.com") kar_dizisi = "".join(adres) nesne = re.search(kelime,kar_dizisi) if nesne: print "kelime bulundu: %s"%nesne.group() else: print "kelime bulunamadı!: %s"%kelime

˙ Ilerde bilgimiz artınca daha yetkin kodlar yazabilecek duruma gelece˘ iz. Ama simdilik elimg ¸ izde olanlar ancak yukarıdaki kodu yazmamıza müsaade ediyor. Unutmayın, düzenli ifadeler sahasında ısınma turları atıyoruz daha...

19.1.3 findall() Metodu
Python komut satırında, yani etkile¸imli kabukta, dir(re) yazdı˘ ımız zaman aldı˘ ımız listeye s g g tekrar bakarsak orada bir de findall() adlı bir metodun oldu˘ unu görürüz. ˙ste bu bölümde g I¸ findall() adlı bu önemli metodu incelemeye çalı¸aca˘ ız. s g Önce söyle bir metin alalım elimize: ¸
metin = """Guido Van Rossum Python’u geli¸tirmeye 1990 yılında ba¸lamı¸... s s s Yani aslında Python için nispeten yeni bir dil denebilir. Ancak Python’un çok uzun bir geçmi¸i olmasa da, bu dil öteki dillere kıyasla kolay olması, s hızlı olması, ayrı bir derleyici programa ihtiyaç duymaması ve bunun gibi pek çok nedenden ötürü ço˘u kimsenin gözdesi haline gelmi¸tir. Ayrıca g s Google’nin de Python’a özel bir önem ve de˘er verdi˘ini, çok iyi derecede g g Python bilenlere i¸ olana˘ı sundu˘unu da hemen söyleyelim. Mesela bundan s g g kısa bir süre önce Python’un yaratıcısı Guido Van Rossum Google’de i¸e ba¸ladı...""" s s

Bu metin içinde geçen bütün “Python” kelimelerini bulmak istiyoruz:
>>> print re.findall("Python",metin) [’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’]

Gördü˘ ünüz gibi, metinde geçen bütün “Python” kelimelerini bir çırpıda liste olarak aldık. Aynı g i¸lemi search() metodunu kullanarak yapmak istersek yolu biraz uzatmamız gerekir: s
>>> liste = metin.split() >>> for i in liste: ... nesne = re.search("Python",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ...

Python Python Python Python Python Python

Gördü˘ ünüz gibi, metinde geçen bütün “Python” kelimelerini search() metodunu kullanarak g bulmak için öncelikle “metin” adlı karakter dizisini, daha önce karakter dizilerini i¸lerken s gördü˘ ümüz split() metodu yardımıyla bir liste haline getiriyoruz. Ardından bu liste üzerinde g bir for döngüsü kurduktan sonra search() ve group() metotlarını kullanarak bütün “Python” kelimelerini ayıklıyoruz. E˘ er karakter dizisini yukarıdaki sekilde listeye dönü¸türmezsek söyle g ¸ s ¸ bir netice alırız:
>>> nesne = re.search("Python",metin) >>> print nesne.group() Python

Bu sekilde metinde geçen sadece ilk “Python” kelimesini alabiliyoruz. E˘ er, do˘ rudan karakter ¸ g g dizisine, listeye dönü¸türmeksizin, for döngüsü uygulamaya kalkarsak söyle bir sey olur: s ¸ ¸
>>> for i in a: ... nesne = re.search("Python",metin) ... if nesne: ... print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, yukarıdaki kod ekranımızı “Python” çıktısıyla dolduruyor. E˘ er en sonda g g print nesne.group() yazmak yerine print i yazarsanız, Python’un ne yapmaya çalı¸tı˘ ını s g ve neden böyle bir çıktı verdi˘ ini anlayabilirsiniz. g

19.2 Metakarakterler
Simdiye kadar düzenli ifadelerle ilgili olarak verdi˘ imiz örnekler sizi biraz sa¸ırtmı¸ olabilir. ¸ g ¸ s s “Zor dedi˘ in bunlar mıydı?” diye dü¸ünmü¸ olabilirsiniz. Haklısınız, zira “zor” dedi˘ im, bug s s g raya kadar olan kısımda verdi˘ im örneklerden ibaret de˘ ildir. Buraya kadar olan bölümde g g verdi˘ im örnekler i¸in en temel kısmını gözler önüne sermek içindi. Simdiye kadar olan g s ¸ bölümde, mesela, python karakter dizisiyle e¸le¸tirme yapmak için “python” kelimesini kuls s landık. Esasında bu, düzenli ifadelerin en temel özelli˘ idir. Yani python karakter dizisini bir g düzenli ifade sayacak olursak (ki zaten öyledir), bu düzenli ifade en ba¸ta kendisiyle e¸le¸es s s cektir. Bu ne demek? Söyle ki: E˘ er aradı˘ ınız sey python karakter dizisi ise, kullanmanız ¸ g g ¸ gereken düzenli ifade de “python” olacaktır. Diyoruz ki: “Düzenli ifadeler en ba¸ta kendileriyle s e¸le¸irler”. Buradan su anlam çıkıyor: Demek ki bir de kendileriyle e¸le¸meyen düzenli ifadeler s s ¸ s s var. ˙ste bu durum, Python’daki düzenli ifadelere ki¸ili˘ ini kazandıran seydir. Biraz sonra ne I¸ s g ¸ demek istedi˘ imizi daha açık anlayacaksınız. Artık gerçek anlamıyla düzenli ifadelere giri¸ g s yapıyoruz! Öncelikle, elimizde a¸a˘ ıdaki gibi bir liste oldu˘ unu varsayalım: s g g
>>> liste = ["özcan", "mehmet", "süleyman", "selim", ... "kemal", "özkan", "esra", "dündar", "esin", ... "esma", "özhan", "özlem"]

Diyelim ki, biz bu liste içinden özcan, özkan ve özhan ö˘ elerini ayıklamak/almak istiyoruz. g Bunu yapabilmek için yeni bir bilgiye ihtiyacımız var: Metakarakterler.

Metakarakterler; kabaca, programlama dilleri için özel anlam ifade eden sembollerdir. Örne˘ in g daha önce gördü˘ ümüz “\n” bir bakıma bir metakarakterdir. Çünkü “\n” sembolü Python g için özel bir anlam ta¸ır. Python bu sembolü gördü˘ ü yerde yeni bir satıra geçer. Yukarıda s g “kendisiyle e¸le¸meyen karakterler” ifadesiyle kastetti˘ imiz sey de i¸te bu metakarakterlerdir. s s g ¸ s Örne˘ in, “a” harfi yalnızca kendisiyle e¸le¸ir. Tıpkı “istihza” kelimesinin yalnızca kendisiyle g s s e¸le¸ece˘ i gibi... Ama mesela “\t” ifadesi kendisiyle e¸le¸mez. Python bu i¸areti gördü˘ ü s s g s s s g yerde sekme (tab) dü˘ mesine basılmı¸ gibi tepki verecektir. ˙ste düzenli ifadelerde de buna g s I¸ benzer metakarakterlerden yararlanaca˘ ız. Düzenli ifadeler içinde de, özel anlam ifade eden g pek çok sembol, yani metakarakter vardır. Bu metakarakterlerden biri de “[ ]” sembolüdür. Simdi yukarıda verdi˘ imiz listeden özcan, özhan ve özkan ö˘ elerini bu sembolden yararla¸ g g narak nasıl ayıklayaca˘ ımızı görelim: g
>>> re.search("öz[chk]an",liste)

Bu kodu böyle yazmamamız gerekti˘ ini artık biliyoruz. Aksi halde hata alırız. Çünkü daha önce g de dedi˘ imiz gibi, düzenli ifadeler karakter dizileri üzerinde i¸lem yapabilir. Listeler üzerinde g s de˘ il. Dolayısıyla komutumuzu su sekilde vermemiz gerekiyor: g ¸ ¸
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("öz[chk]an",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Aynı i¸lemi su sekilde de yapabiliriz: s ¸ ¸
>>> for i in liste: ... if re.search("öz[chk]an",i): ... print i

Ancak, bu örnekte pek belli olmasa da, son yazdı˘ ımız kod her zaman istedi˘ imiz sonucu g g vermez. Mesela listemiz söyle olsaydı: ¸
>>> liste = ["özcan demir", "mehmet", "süleyman", ... "selim", "kemal", "özkan nuri", "esra", "dündar", ... "esin", "esma", "özhan kamil", "özlem"]

Yukarıdaki kod bu liste üzerine uygulandı˘ ında, sadece almak istedi˘ imiz kısım de˘ il, ilgisiz g g g kısımlar da gelecektir. Gördü˘ ünüz gibi, uygun kodları kullanarak, özcan, özkan ve özhan g ö˘ elerini listeden kolayca ayıkladık. Bize bu imkânı veren sey ise “[ ]” adlı metakarakter oldu. g ¸ Aslında “[ ]” metakarakterinin ne i¸e yaradı˘ ını az çok anlamı¸ olmalısınız. Ama biz yine de s g s söyle bir bakalım bu metakaraktere. ¸ “[ ]” adlı metakarakter, yukarıda verdi˘ imiz listedeki “öz” ile ba¸layıp, “c”, “h” veya “k” g s harflerinden herhangi biri ile devam eden ve “an” ile biten bütün ö˘ eleri ayıklıyor. Gelin g bununla ilgili bir örnek daha yapalım:
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("es[mr]a",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, “es” ile ba¸layıp, “m” veya “r” harflerinden herhangi biriyle devam eden g s ve sonunda da “a” harfi bulunan bütün ö˘ eleri ayıkladık. Bu da bize esma ve esra çıktılarını g verdi... Dedi˘ imiz gibi, metakarakterler programlama dilleri için özel anlam ifade eden sembollerdir. g “Normal” karakterlerden farklı olarak, metakarakterlerle kar¸ıla¸an bir bilgisayar normalden s s farklı bir tepki verecektir. Yukarıda metakarakterlere örnek olarak “\n” ve “\t” kaçı¸ dizilerini s

vermi¸tik. Örne˘ in Python’da print "\n" gibi bir komut verdi˘ imizde, Python ekrana “\n” s g g yazdırmak yerine bir alt satıra geçecektir. Çünkü “\n” Python için özel bir anlam ta¸ımaktadır. s Düzenli ifadelerde de birtakım metakarakterlerin kullanıldı˘ ını ö˘ rendik. Bu metakarakterler, g g düzenli ifadeleri düzenli ifade yapan seydir. Bunlar olmadan düzenli ifadelerle yararlı bir i¸ ¸ s yapmak mümkün olmaz. Bu giri¸ bölümünde düzenli ifadelerde kullanılan metakarakterlere s örnek olarak “[ ]” sembolünü verdik. Herhangi bir düzenli ifade içinde “[ ]” sembolünü gören Python, do˘ rudan do˘ ruya bu sembolle e¸le¸en bir karakter dizisi aramak yerine, özel bir i¸lem g g s s s gerçekle¸tirecektir. Yani “[ ]” sembolü kendisiyle e¸le¸meyecektir... s s s Python’da bulunan temel metakarakterleri topluca görelim: [].*+?{}^$|() Do˘ rudur, yukarıdaki karakterler, çizgi romanlardaki küfürlere benziyor. Endi¸elenmeyin, g s biz bu metakarakterleri olabildi˘ ince sindirilebilir hale getirmek için elimizden gelen çabayı g gösterece˘ iz. g Bu bölümde düzenli ifadelerin zor kısmı olan metakarakterlere, okurlarımızı ürkütmeden, yumu¸ak bir giri¸ yapmayı amaçladık. Simdi artık metakarakterlerin temelini attı˘ ımıza göre üste s s ¸ g kat çıkmaya ba¸layabiliriz. s

19.2.1 [ ] (Kö¸ eli Parantez) s
[ ] adlı metakaraktere önceki bölümde de˘ inmi¸tik. Orada verdi˘ imiz örnek suydu: g s g ¸
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("öz[chk]an",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Yukarıdaki örnekte, bir liste içinde geçen özcan, özhan ve özkan ö˘ elerini ayıklıyoruz. Burada g bu üç ö˘ edeki farklı karakterleri (“c”, “h” ve “k”) kö¸eli parantez içinde nasıl belirtti˘ imize g s g dikkat edin. Python, kö¸eli parantez içinde gördü˘ ü bütün karakterleri tek tek liste ö˘ elerine s g g uyguluyor. Önce “öz” ile ba¸layan bütün ö˘ eleri alıyor, ardından “öz” hecesinden sonra “c” s g harfiyle devam eden ve “an” hecesi ile biten ö˘ eyi buluyor. Böylece özcan ö˘ esini bulmu¸ g g s oldu. Aynı i¸lemi, “öz” hecesinden sonra “h” harfini barındıran ve “an” hecesiyle biten ö˘ eye s g uyguluyor. Bu sekilde ise özhan ö˘ esini bulmu¸ oldu. En son hedef ise “öz” ile ba¸layıp “k” ¸ g s s harfi ile devam eden ve “an” ile biten ö˘ e. Yani listedeki özkan ö˘ esi... En nihayetinde de g g elimizde özcan, özhan ve özkan ö˘ eleri kalmı¸ oluyor. g s Bir önceki bölümde yine [ ] metakarakteriyle ilgili olarak su örne˘ i de vermi¸tik: ¸ g s
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("es[mr]a",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Bu örne˘ in de “özcan, özkan, özhan” örne˘ inden bir farkı yok. Burada da Python kö¸eli parang g s tez içinde gördü˘ ü bütün karakterleri tek tek liste ö˘ elerine uygulayıp, esma ve esra ö˘ elerini g g g bize veriyor. Simdi bununla ilgili yeni bir örnek verelim. ¸ Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸
>>> a = ["23BH56","TY76Z","4Y7UZ","TYUDZ","34534"]

Mesela biz bu listedeki ö˘ eler içinde, sayıyla ba¸layanları ayıklayalım. g s dikkatlice inceleyin:
>>> for i in a: ... if re.match("[0-9]",i): ... print i ... 23BH56 4Y7UZ 34534

Simdi su kodları ¸ ¸

Burada parantez içinde kullandı˘ ımız ifadeye dikkat edin. “0” ile “9” arasındaki bütün ö˘ eleri g g içeren bir karakter dizisi tanımladık. Yani kısaca, içinde herhangi bir sayı barındıran ö˘ eleri g kapsama alanımıza aldık. Burada ayrıca search() yerine match() metodunu kullandı˘ ımıza g da dikkat edin. match() metodunu kullanmamızın nedeni, bu metodun bir karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakması... Amacımız sayı ile ba¸layan bütün ö˘ eleri ayıklamak oldu˘ una s s g g göre, yukarıda yazdı˘ ımız kod, liste ö˘ eleri içinde yer alan ve sayı ile ba¸layan bütün ö˘ eleri g g s g ayıklayacaktır. Biz burada Python’a su emri vermi¸ oluyoruz: “Bana sayı ile ba¸layan bütün ¸ s s ö˘ eleri bul! Önemli olan bu ö˘ elerin sayıyla ba¸lamasıdır! Sayıyla ba¸layan bu ö˘ eler ister g g s s g harfle devam etsin, ister ba¸ka bir karakterle... Sen yeter ki bana sayı ile ba¸layan ö˘ eleri s s g bul!“ Bu emri alan Python, hemen liste ö˘ elerini gözden geçirecek ve bize 23BH56, 4Y7UZ ve 34534 g ö˘ elerini verecektir. Dikkat ederseniz, Python bize listedeki TY76Z ve TYUDZ ö˘ elerini verg g medi. Çünkü TY76Z içinde sayılar olsa da bunlar bizim ölçütümüze uyacak sekilde en ba¸ta ¸ s yer almıyor. TYUDZ ö˘ esinde ise tek bir sayı bile yok... g Simdi de isterseniz listedeki TY76Z ö˘ esini nasıl alabilece˘ imize bakalım: ¸ g g
>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z][A-Z][0-9]",i): ... print i

Burada dikkat ederseniz düzenli ifademizin ba¸ında A-Z diye bir sey yazdık. Bu ifade “A” ile s ¸ “Z” harfleri arasındaki bütün karakterleri temsil ediyor. Biz burada yalnızca büyük harfleri sorguladık. E˘ er küçük harfleri sorgulamak isteseydik “A-Z” yerine “a-z” diyecektik. Düzenli g ifademiz içinde geçen birinci “A-Z” ifadesi aradı˘ ımız karakter dizisi olan “TY76Z” içindeki “T” g harfini, ikinci “A-Z” ifadesi “Y” harfini, “0-9” ifadesi ise “7” sayısını temsil ediyor. Karakter dizisi içindeki geri kalan harfler ve sayılar otomatik olarak e¸le¸tirilecektir. O yüzden ons s lar için ayrı bir sey yazmaya gerek yok. Yalnız bu söyledi˘ imiz son sey sizi aldatmasın. Bu ¸ g ¸ “otomatik e¸le¸tirme” i¸lemi bizim su anda kar¸ı kar¸ıya oldu˘ umuz karakter dizisi için geçers s s ¸ s s g lidir. Farklı nitelikteki karakter dizilerinin söz konusu oldu˘ u ba¸ka durumlarda i¸ler böyle g s s yürümeyebilir. Düzenli ifadeleri ba¸arılı bir sekilde kullanabilmenin ilk sartı, üzerinde i¸lem s ¸ ¸ s yapılacak karakter dizisini tanımaktır. Bizim örne˘ imizde yukarıdaki gibi bir düzenli ifade kalıbı g olu¸turmak i¸imizi görüyor. Ama ba¸ka durumlarda, duruma uygun ba¸ka kalıplar yazmak s s s s gerekebilir/gerekecektir. Dolayısıyla, tek bir düzenli ifade kalıbıyla hayatın geçmeyece˘ ini ung utmamalıyız. Simdi yukarıdaki kodu search() ve group() metotlarını kullanarak yazmayı deneyin. Elde ¸ etti˘ iniz sonuçları dikkatlice inceleyin. match() ve search() metotlarının ne gibi farklılıklara g sahip oldu˘ unu kavramaya çalı¸ın... Sorunuz olursa bana nasıl ula¸aca˘ ınızı biliyorsunuz... g s s g Bu arada, düzenli ifadelerle ilgili daha fazla sey ö˘ rendi˘ imizde yukarıdaki kodu çok daha sade ¸ g g bir biçimde yazabilece˘ iz. g

19.2.2 . (Nokta)
Bir önceki bölümde [ ] adlı metakarakteri incelemi¸tik. Bu bölümde ise farklı bir metakarakteri s inceleyece˘ iz. ˙ g Inceleyece˘ imiz metakarakter: ”.” g Bu metakarakter, yeni satır karakteri hariç bütün karakterleri temsil etmek için kullanılır. Mesela:
>>> for i in liste: ... nesne = re.match("es.a",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... esma esra

Gördü˘ ünüz gibi, daha önce [ ] metakarakterini kullanarak yazdı˘ ımız bir düzenli ifadeyi bu kez g g farklı sekilde yazıyoruz. Unutmayın, bir düzenli ifade birkaç farklı sekilde yazılabilir. Biz bunlar ¸ ¸ içinde en basit ve en anla¸ılır olanını seçmeliyiz. Ayrıca yukarıdaki kodu birkaç farklı sekilde de s ¸ yazabilirsiniz. Mesela su yazım da bizim durumumuzda geçerli bir seçenek olacaktır: ¸
>>> for i in liste: ... if re.match("es.a",i): ... print i

Tabii ki biz, o anda çözmek durumunda oldu˘ umuz soruna en uygun olan seçene˘ i tercih g g etmeliyiz... Yalnız, unutmamamız gereken sey, bu ”.” adlı metakarakterin sadece tek bir ¸ karakterin yerini tutuyor olmasıdır. Yani söyle bir kullanım bize istedi˘ imiz sonucu vermez: ¸ g
>>> liste = ["ahmet","kemal", "kamil", "mehmet"] >>> for i in liste: ... if re.match(".met",i): ... print i

Burada ”.” sembolü “ah” ve “meh” hecelerinin yerini tutamaz. ”.” sembolünün görevi sadece tek bir karakterin yerini tutmaktır (yeni satır karakteri hariç). Ama biraz sonra ö˘ renece˘ imiz g g metakarakter yardımıyla “ah” ve “meh” hecelerinin yerini de tutabilece˘ iz. g ”.” sembolünü kullanarak bir örnek daha yapalım. Bir önceki bölümde verdi˘ imiz a listesini g hatırlıyorsunuz:
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ’34534’]

Önce bu listeye bir ö˘ e daha ekleyelim: g
>>> a.append("1agAY54")

Artık elimizde söyle bir liste var: ¸
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ... ’34534’, "1agAY54"]

Simdi bu listeye söyle bir düzenli ifade uygulayalım: ¸ ¸
>>> for i in a: ... if re.match(".[0-9a-z]",i): ... print i ...

23BH56 34534 1agAY54

Burada yaptı˘ ımız sey çok basit. Su özelliklere sahip bir karakter dizisi arıyoruz: g ¸ ¸ 1. Herhangi bir karakter ile ba¸layacak. Bu karakter sayı, harf veya ba¸ka bir karakter olas s bilir. 2. Ardından bir sayı veya alfabedeki küçük harflerden herhangi birisi gelecek. 3. Bu ölçütleri kar¸ıladıktan sonra, aradı˘ ımız karakter dizisi herhangi bir karakter ile devam s g edebilir. Yukarıdaki ölçütlere uyan karakter dizilerimiz: 23BH56, 34534, 1agAY54 Yine burada da kendinize göre birtakım de˘ i¸iklikler yaparak, farklı yazım sekilleri ve farklı gs ¸ metotlar kullanarak ne olup ne bitti˘ ini daha iyi kavrayabilirsiniz. Düzenli ifadeleri gere˘ i gibi g g anlayabilmek için bol bol uygulama yapmamız gerekti˘ ini unutmamalıyız. g

19.2.3 * (Yıldız)
Bu metakarakter, kendinden önce gelen bir düzenli ifade kalıbını sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸tirir. Tanımı biraz karı¸ık olsa da örnek yardımıyla bunu da anlayaca˘ ız: s s s g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i

Burada “*” sembolü kendinden önce gelen “a” karakterini sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸tiriyor. Yani mesela “st” içinde sıfır adet “a” karakteri var. Dolayısıyla bu karakter s s yazdı˘ ımız düzenli ifadeyle e¸le¸iyor. “sat” içinde bir adet “a” karakteri var. Dolayısıyla bu da g s s e¸le¸iyor. “saat” ve “saaat” karakter dizilerinde sırasıyla iki ve üç adet “a” karakteri var. Tabii s s ki bunlar da yazdı˘ ımız düzenli ifadeyle e¸le¸iyor. Listemizin en son ö˘ esi olan “falanca”da da g s s g ilk hecede bir adet “a” karakteri var. Ama bu ö˘ edeki sorun, bunun “s” harfiyle ba¸lamaması. g s Çünkü biz yazdı˘ ımız düzenli ifadede, aradı˘ ımız seyin “s” harfi ile ba¸lamasını, sıfır veya daha g g ¸ s fazla sayıda “a” karakteri ile devam etmesini ve ardından da “t” harfinin gelmesini istemi¸tik. s “falanca” ö˘ esi bu ko¸ulları kar¸ılamadı˘ ı için süzgecimizin dı¸ında kaldı. g s s g s Burada dikkat edece˘ imiz nokta, “*” metakarakterinin kendinden önce gelen yalnızca bir g karakterle ilgileniyor olması... Yani bizim örne˘ imizde “*” sembolü sadece “a” harfinin sıfır g veya daha fazla sayıda bulunup bulunmamasıyla ilgileniyor. Bu ilgi, en ba¸taki “s” harfini kaps samıyor. “s” harfinin de sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸mesini istersek düzenli ifademizi s s “s*a*t” veya “[sa]*t” biçiminde yazmamız gerekir... Bu iki seçenek içinde “[sa]*t” seklindeki ¸ yazımı tercih etmenizi tavsiye ederim. Burada, daha önce ö˘ rendi˘ imiz “[ ]” metakarakteri g g yardımıyla “sa” harflerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin... g Simdi ”.” metakarakterini anlatırken istedi˘ imiz sonucu alamadı˘ ımız listeye dönelim. Orada ¸ g g “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini listeden ba¸arıyla ayıklayamamı¸tık. O durumda bizim g s s ba¸arısız olmamıza neden olan kullanım söyleydi: s ¸
>>> liste = ["ahmet", "kemal", "kamil", "mehmet"] >>> for i in liste: ... if re.match(".met",i): ... print i

Ama artık elimizde “*” gibi bir araç oldu˘ una göre simdi istedi˘ imiz seyi yapabiliriz. Yapmamız g ¸ g ¸ gereken tek sey ”.” sembolünden sonra “*” sembolünü getirmek: ¸
>>> for i in liste: ... if re.match(".*met",i): ... print i

Gördü˘ ünüz gibi “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini bu kez ba¸arıyla ayıkladık. Bunu yapmamızı g g s sa˘ layan sey de “*” adlı metakarakter oldu... Burada Python’a su emri verdik: “Bana kelime g ¸ ¸ ba¸ında herhangi bir karakteri (”.” sembolü herhangi bir karakterin yerini tutuyor) sıfır veya s daha fazla sayıda içeren ve sonu da “met” ile biten bütün ö˘ eleri ver!” g Bir önceki örne˘ imizde “a” harfinin sıfır veya daha fazla sayıda bulunup bulunmamasıyla ilg gilenmi¸tik. Bu son örne˘ imizde ise herhangi bir harfin/karakterin sıfır veya daha fazla sayıda s g bulunup bulunmamasıyla ilgilendik. Dolayısıyla ”.*met” seklinde yazdı˘ ımız düzenli ifade, “ah¸ g met”, “mehmet”, “muhammet”, “ismet”, “kısmet” ve hatta tek ba¸ına “met” gibi bütün ö˘ eleri s g kapsayacaktır. Kısaca ifade etmek gerekirse, sonu “met” ile biten her sey (“met” ifadesinin ¸ kendisi de dâhil olmak üzere) kapsama alanımıza girecektir. Bunu günlük hayatta nerede kullanabilece˘ inizi hemen anlamı¸ olmalısınız. Mesela bir dizin içindeki bütün “mp3” dosyalarını g s bu düzenli ifade yardımıyla listeleyebiliriz:
>>> import os >>> import re >>> dizin = os.listdir(os.getcwd()) >>> for i in dizin: ... if re.match(".*mp3",i): ... print i

match() metodunu anlattı˘ ımız bölümde bu metodun bir karakter dizisinin yalnızca g ba¸langıcıyla ilgilendi˘ ini söylemi¸tik. Mesela o bölümde verdi˘ imiz su örne˘ i hatırlıyorsunuzs g s g ¸ g dur:
>>> a = "python güçlü bir dildir" >>> re.match("güçlü", a)

Bu örnekte Python bize çıktı olarak “None” de˘ erini vermi¸ti. Yani herhangi bir e¸le¸me bug s s s lamamı¸tı. Çünkü dedi˘ imiz gibi, match() metodu bir karakter dizisinin yalnızca en ba¸ına s g s bakar. Ama geldi˘ imiz su noktada artık bu kısıtlamayı nasıl kaldıraca˘ ınızı biliyorsunuz: g ¸ g
>>> re.match(".*güçlü",a)

Ama match() metodunu bu sekilde zorlamak yerine performans açısından en do˘ ru yol bu tür ¸ g i¸ler için search() metodunu kullanmak olacaktır. s Bunu da geçti˘ imize göre artık yeni bir metakarakteri incelemeye ba¸layabiliriz. g s

19.2.4 + (Artı)
Bu metakarakter, bir önceki metakarakterimiz olan “*” ile benzerdir. Hatırlarsanız, “*” metakarakteri kendisinden önceki sıfır veya daha fazla sayıda tekrar eden karakterleri ayıklıyordu. “+” metakarakteri ise kendisinden önceki bir veya daha fazla sayıda tekrar eden karakterleri ayıklar. Bildi˘ iniz gibi, önceki örneklerimizden birinde “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini g g su sekilde ayıklamı¸tık: ¸ ¸ s

>>> for i in liste: ... if re.match(".*met",i): ... print i

Burada “ahmet” ve “mehmet” dı¸ında “met” seklinde bir ö˘ e de bu düzenli ifadenin kapsamına s ¸ g girecektir. Mesela listemiz söyle olsa idi: ¸
>>> liste = ["ahmet","mehmet","met","kezban"]

Yukarıdaki düzenli ifade bu listedeki “met” ö˘ esini de içine alacaktı. Çünkü “*” adlı metakarakg ter sıfır sayıda tekrar eden karakterleri de ayıklıyor. Ama bizim istedi˘ imiz her zaman bu g olmayabilir. Bazen de, ilgili karakterin en az bir kez tekrar etmesini isteriz. Bu durumda yukarıdaki düzenli ifadeyi su sekilde yazmamız gerekir: ¸ ¸
>>> for i in liste: ... if re.match(".+met",i): ... print i

Burada su komutu vermi¸ olduk: ” Bana sonu ‘met’ ile biten bütün ö˘ eleri ver! Ama bana ‘met’ ¸ s g ö˘ esini yalnız ba¸ına verme!” Aynı i¸lemi search() metodunu kullanarak da yapabilece˘ imizi g s s g biliyorsunuz:
>>> for i in liste: ... nesne = re.search(".+met",i) ... if nesne: ... nesne.group() ... ahmet mehmet

Bir de daha önce verdi˘ imiz su örne˘ e bakalım: g ¸ g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i

Burada yazdı˘ ımız düzenli ifadenin özelli˘ i nedeniyle “st” de kapsama alanı içine giriyordu. g g Çünkü burada “*” sembolü “a” karakterinin hiç bulunmadı˘ ı durumları da içine alıyor. Ama g e˘ er biz “a” karakteri en az bir kez geçsin istiyorsak, düzenli ifademizi su sekilde yazmalıyız: g ¸ ¸
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa+t",i): ... print i

Hatırlarsanız önceki derslerimizden birinde kö¸eli parantezi anlatırken söyle bir örnek vers ¸ mi¸tik: s
>>> a = ["23BH56","TY76Z","4Y7UZ","TYUDZ","34534"] >>> for i in a: ... if re.match("[A-Z][A-Z][0-9]",i): ... print i

Burada amacımız sadece TY76Z ö˘ esini almaktı. Dikkat ederseniz, ö˘ enin ba¸ındaki “T” ve g g s “Y” harflerini bulmak için iki kez “[A-Z]” yazdık. Ama artık “+” metakarakterini ö˘ rendi˘ imize g g göre aynı i¸i daha basit bir sekilde yapabiliriz: s ¸

>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... TY76Z

Burada “[A-Z]” düzenli ifade kalıbını iki kez yazmak yerine bir kez yazıp yanına da “+” sembolünü koyarak, bu ifade kalıbının bir veya daha fazla sayıda tekrar etmesini istedi˘ imizi beg lirttik... “+” sembolünün ne i¸ yaptı˘ ını da anladı˘ ımıza göre, artık yeni bir metakarakteri incelemeye s g g ba¸layabiliriz. s

19.2.5 ? (Soru ˙sareti) I¸
Hatırlarsanız, “*” karakteri sıfır ya da daha fazla sayıda e¸le¸meleri; “+” ise bir ya da daha s s fazla sayıda e¸le¸meleri kapsıyordu. ˙ste simdi görece˘ imiz ”?” sembolü de e¸le¸me sayısının s s I¸ ¸ g s s sıfır veya bir oldu˘ u durumları kapsıyor. Bunu daha iyi anlayabilmek için önceden verdi˘ imiz g g su örne˘ e bakalım: ¸ g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i ... st sat saat saaat >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa+t",i): ... print i ... sat saat saaat

“*” ve “+” sembollerinin hangi karakter dizilerini ayıkladı˘ ını görüyoruz. Simdi de ”?” semg ¸ bolünün ne yaptı˘ ına bakalım: g
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa?t",i): ... print i ... st sat

Gördü˘ ünüz gibi, ”?” adlı metakarakterimiz, kendisinden önce gelen karakterin hiç bulung madı˘ ı (yani sıfır sayıda oldu˘ u) ve bir adet bulundu˘ u durumları içine alıyor. Bu yüzden de g g g çıktı olarak bize sadece “st” ve “sat” ö˘ elerini veriyor. g Simdi bu metakarakteri kullanarak gerçek hayatta kar¸ımıza çıkabilecek bir örnek verelim. ¸ s Bu metakarakterin tanımına tekrar bakarsak, “olsa da olur olmasa da olur” diyebilece˘ imiz g durumlar için bu metakarakterin rahatlıkla kullanılabilece˘ ini görürüz. g

Söyle bir örnek verelim: Diyelim ki bir metin üzerinde arama yapacaksınız. Aradı˘ ınız kelime ¸ g “uluslararası”:

metin = """Uluslararası hukuk, uluslar arası ili¸kiler altında bir disiplindir. Uluslararası ili¸kile s s

Not: Bu metin http://tr.wikipedia.org/wiki/Uluslararas%C4%B1_hukuk adresinden alınıp üzerinde ufak de˘ i¸iklikler yapılmı¸tır. gs s Simdi yapmak istedi˘ imiz sey “uluslararası” kelimesini bulmak. Ama dikkat ederseniz metin ¸ g ¸ içinde “uluslararası” kelimesi aynı zamanda “uluslar arası” seklinde de geçiyor. Bizim bu iki ¸ kullanımı da kapsayacak bir düzenli ifade yazmamız gerekecek.
>>> nesne = re.findall("[Uu]luslar ?arası",metin) >>> for i in nesne: ... print i

Verdi˘ imiz düzenli ifade kalıbını dikkatlice inceleyin. Bildi˘ iniz gibi, ”?” metakarakteri, g g kendinden önce gelen karakterin (düzenli ifade kalıbını) sıfır veya bir kez geçti˘ i durumları g arıyor. Burada ”?” sembolünü ” ” karakterinden, yani “bo¸luk” karakterinden sonra kullandık. s Dolayısıyla, “bo¸luk karakterinin sıfır veya bir kez geçti˘ i durumları” hedefledik. Bu sekilde s g ¸ hem “uluslar arası” hem de “uluslararası” kelimesini ayıklamı¸ olduk. Düzenli ifademizde s ayrıca söyle bir sey daha yazdık: “[Uu]”. Bu da gerekiyor. Çünkü metnimiz içinde “ulus¸ ¸ lararası” kelimesinin büyük harfle ba¸ladı˘ ı yerler de var... Bildi˘ iniz gibi, “uluslar” ve “Uluslar” s g g kelimeleri asla aynı de˘ ildir. Dolayısıyla hem “u” harfini hem de “U” harfini bulmak için, daha g önce ö˘ rendi˘ imiz “[]” metakarakterini kullanıyoruz. g g

19.2.6 { } (Küme Parantezi)
{ } adlı metakarakterimiz yardımıyla bir e¸le¸meden kaç adet istedi˘ imizi belirtebiliyoruz. Yine s s g aynı örnek üzerinden gidelim:
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa{3}t",i): ... print i ... saaat

Burada “a” karakterinin 3 kez tekrar etmesini istedi˘ imizi belirttik. Python da bu emrimizi g hemen yerine getirdi. Bu metakarakterin ilginç bir özelli˘ i daha vardır. Küme içinde iki farklı g sayı yazarak, bir karakterin en az ve en çok kaç kez tekrar etmesini istedi˘ imizi belirtebiliriz. g Örne˘ in: g
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa{0,3}t",i): ... print i ... st sat saat saaat

sa{0,3}t ifadesiyle, “a” harfinin en az sıfır kez, en çok da üç kez tekrar etmesini istedi˘ imiz g söyledik. Dolayısıyla, “a” harfinin sıfır, bir, iki ve üç kez tekrar etti˘ i durumlar ayıklanmı¸ oldu. g s Bu sayı çiftlerini de˘ i¸tirerek daha farklı sonuçlar elde edebilirsiniz. Ayrıca hangi sayı çiftinin gs daha önce ö˘ rendi˘ imiz ”?” metakarakteriyle aynı i¸i yaptı˘ ını bulmaya çalı¸ın... g g s g s

19.2.7 ^ (Sapka) ¸
^ sembolünün iki i¸levi var. Birinci i¸levi, bir karakter dizisinin en ba¸ındaki veriyi sorgulamaks s s tır. Yani aslında match() metodunun varsayılan olarak yerine getirdi˘ i i¸levi bu metakarakter g s yardımıyla açıkça belirterek yerine getirebiliyoruz. Su örne˘ e bakalım: ¸ g
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ... ’34534’, ’1agAY54’] >>> for i in a: ... if re.search("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... 23BH56 TY76Z 4Y7UZ 1agAY54

Bir de suna bakalım: ¸
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... BH5 TY7 Y7 AY5

Dikkat ederseniz, su son verdi˘ imiz kod oldukça hassas bir çıktı verdi bize. Çıktıdaki bütün ¸ g de˘ erler, aynen düzenli ifademizde belirtti˘ imiz gibi, yan yana bir veya daha fazla harf içeriyor g g ve sonra da bir sayı ile devam ediyor. Bu farklılı˘ ın nedeni, ilk kodlarda print i ifadesini kulg lanmamız. Bu durumun çıktılarımızı nasıl de˘ i¸tirdi˘ ine dikkat edin. Bir de su örne˘ e bakalım: gs g ¸ g
>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... TY76Z

Burada sadece TY76Z çıktısını almamızın nedeni, match() metodunun karakter dizilerinin en ba¸ına bakıyor olması. Aynı etkiyi search() metoduyla da elde etmek için, ba¸lıkta geçen “^” s s (¸apka) sembolünden yararlanaca˘ ız: s g
>>> for i in a: ... nesne = re.search("^[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... TY7

Gördü˘ ünüz gibi, “^” (¸apka) metakarakteri search() metodunun, karakter dizilerinin sadece g s en ba¸ına bakmasını sa˘ ladı. O yüzden de bize sadece, TY7 çıktısını verdi. Hatırlarsanız aynı s g kodu, sapkasız olarak, su sekilde kullanmı¸tık yukarıda: ¸ ¸ ¸ s
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne:

... ... BH5 TY7 Y7 AY5

print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, sapka sembolü olmadı˘ ında search() metodu karakter dizisinin ba¸ına bakg ¸ g s makla yetinmiyor, aynı zamanda karakter dizisinin tamamını tarıyor. Biz yukarıdaki koda bir “^” sembolü ekleyerek, metodumuzun sadece karakter dizisinin en ba¸ına bakmasını istes dik. O da emrimize sadakatle uydu. Burada dikkatimizi çekmesi gereken ba¸ka bir nokta s da search() metodundaki çıktının kırpılmı¸ olması. Dikkat ettiyseniz, search() metodu bize s ö˘ enin tamamını vermedi. Ö˘ elerin yalnızca “[A-Z]+[0-9]” kalıbına uyan kısımlarını kesip attı g g önümüze. Çünkü biz ona tersini söylemedik. E˘ er ö˘ elerin tamamını istiyorsak bunu açık açık g g belirtmemiz gerekir:
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9].*",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... BH56 TY76Z Y7UZ AY54

Veya metodumuzun karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakmasını istersek: s
>>> for i in a: ... nesne = re.search("^[A-Z]+[0-9].*",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... TY76Z

Bu kodlarda düzenli ifade kalıbının sonuna ”.*” sembolünü ekledi˘ imize dikkat edin. Böylelikle g metodumuzun sonu herhangi bir sekilde biten ö˘ eleri bize vermesini sa˘ ladık... ¸ g g Ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi, “^” metakarakterinin, karakter dizilerinin en ba¸ına demir atmak s g s dı¸ında ba¸ka bir görevi daha vardır: “Hariç” anlamına gelmek... Bu görevini sadece “[]” s s metakarakterinin içinde kullanıldı˘ ı zaman yerine getirir. Bunu bir örnekle görelim. Yukarıg daki listemiz üzerinde öyle bir süzgeç uygulayalım ki, 1agAY54 ö˘ esi çıktılarımız arasında g görünmesin... Bu ö˘ eyi avlayabilmek için kullanmamız gereken düzenli ifade söyle olacaktır: g ¸ [0-9A-Z][^a-z]+
>>> for i in a: ... nesne = re.match("[0-9A-Z][^a-z]+",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Burada su ölçütlere sahip bir ö˘ e arıyoruz: ¸ g 1. Aradı˘ ımız ö˘ e bir sayı veya büyük harf ile ba¸lamalı g g s 2. En ba¸taki sayı veya büyük harften sonra küçük harf GELMEMEL˙ (Bu ölçütü “^” i¸areti s I s sa˘ lıyor) g 3. Üstelik bu “küçük harf gelmeme durumu” bir veya daha fazla sayıda tekrar etmeli... Yani ba¸taki sayı veya büyük harften sonra kaç tane olursa olsun asla küçük harf gelmemeli s

“^” i¸aretinin nasıl kullanıldı˘ ına ve küçük harfleri nasıl dı¸arıda bıraktı˘ ına dikkat s g s g edin. "mat"..search("^at$".. . print i . "katılım"] Gördü˘ ünüz gibi... Diyelim ki biz bu listeden. E˘ er biz “at” ile ba¸layan bütün ö˘ eleri ayıklamak isteseydik ne yapmamız gerekg s g ti˘ ini biliyorsunuz: g >>> for i in liste: .. if re.2. ˙ste simdi s g I¸ ¸ görece˘ imiz “dolar i¸areti” de ($) karakter dizilerinin nasıl bitece˘ ini belirliyor. "sat". bu “^” i¸aretinin “hariç” anlamı sadece “[]” metakarakterinin içinde kuls lanıldı˘ ı zaman geçerlidir....i): . Verdi˘ imiz düzenli ifade kalıbı ile “at” ile ba¸layan ve g g s aynı sekilde biten karakter dizilerini ayıkladık. if re.(Bu ölçütü de “+” i¸areti sa˘ lıyor”) s g Bu ölçütlere uymayan tek ö˘ e “1agAY54” olacaktır. "yat". "satılık". if re.i): . Dolayısıyla bu ö˘ e çıktıda görünmeyecek.. at fakat rahat mat yat sat Burada “$” metakarakteri sayesinde aradı˘ ımız karakter dizisinin nasıl bitmesi gerekti˘ ini beg g lirleyebildik. "katkı".... Bu da bize “at” çıktısını verdi. "atkı".. “$” i¸areti g s s g s aynı karakter dizisinin nasıl bitece˘ ini belirliyor. Hatta istersek bu metakarakterleri birlikte de g kullanabiliriz: >>> for i in liste: . "rahat". “^” i¸areti bir karakter dizisinin nasıl ba¸layaca˘ ını belirlerken.search("^at". Bu sembol bir bakıma karakter dizilerinin nasıl ba¸layaca˘ ını belirliyordu.. “at” hecesiyle biten g g kelimeleri ayıklamak istiyoruz: >>> for i in liste: . Unutmayalım.. print i .8 $ (Dolar) Bir önceki bölümde “^” i¸aretinin. "fakat"...search("at$".i): ... g g Burada. s s g s Yani bu sembol arama/e¸le¸tirme i¸leminin karakter dizisinin en ba¸ından ba¸lamasını sa˘ lıys s s s s g ordu. print i .. g 19. ¸ .. at Sonuç tam da bekledi˘ imiz gibi oldu. karakter dizilerinin en ba¸ına demir attı˘ ını söylemi¸tik. Bu soyut açıkg s g lamaları somut bir örnekle ba˘ layalım: g >>> liste = ["at".. at atkı Gördü˘ ünüz gibi. elimizde on ö˘ elik bir liste var.

.10 | (Dik Çizgi) Bu metakarakter. "20$". "mat". 19. at fakat atkı rahat mat yat sat .search("^at|at$"..... "yat".i): . Peki burada ne i¸i var? Simdiye kadar ö˘ rendi˘ imiz konus g s s ¸ g g lardan gördü˘ ünüz gibi.. "10TL".. Bu ne des s g mek? Hemen görelim: >>> liste = ["at". Bu g s metakarakteri de kısaca anlattı˘ ımıza göre yeni bir metakarakterle yolumuza devam edebilig riz. Yani bir karakter dizisi içinde s s bu sembolleri arıyorsak e˘ er.. Python’daki düzenli ifadeler açısından özel anlam ta¸ıyan bir takım g s semboller/metakarakterler var.. print i . Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ >>> liste = ["10$"..2. print i .i): . g g Lafı dolandırmadan hemen bir örnek verelim. Hemen bakalım: >>> for i in liste: .. if re. Çünkü listemizde sayıyla biten bir karakter dizisi yok.19. "satılık"... “\” sembolünü kullanarak “$” i¸aretinin özel anlamından kaçtık... "25£"] Amacımız bu listedeki dolarlı de˘ erleri ayıklamaksa ne yapaca˘ ız? Sunu deneyelim önce: g g ¸ >>> for i in liste: . "25€". if re.. bizim sayıyla biten bir karakter dizisi aradı˘ ımızı s g zannedecek..match("[0-9]+$"..match("[0-9]+\$".. "katkı". . "katılım"] >>> for i in liste: . bunların ta¸ıdıkları özel anlam yüzünden bu sembolleri ayıklag s mak hemencecik mümkün olmayacaktır. "atkı". birden fazla düzenli ifade kalıbını birlikte e¸le¸tirmemizi sa˘ lar. 10$ 20$ Gördü˘ ünüz gibi. Yani mesela biz “$” sembolünü arıyor olsak.. dolayısıyla da herhangi bir çıktı vermeyecektir.i): ..2.. bunu Python’a nasıl anlataca˘ ız? Çünkü bu sembolü yazdı˘ ımız zaman Python bunu farklı algılıyor. Peki biz ne yapaca˘ ız? ˙ste bu noktada “\” metakarakteri devreye g I¸ girecek... "rahat". print i Python “$” i¸aretinin özel anlamından dolayı..9 \ (Ters Bölü) Bu i¸aret bildi˘ imiz “kaçı¸ dizisi”dir. "fakat". Bunlar kendileriyle e¸le¸miyorlar..... if re. "sat"..

düzenli ifademizi kaynakta görünen sablona uydurmak.html”>Temel Bilgiler</a> Dolayısıyla aslında düzenli ifade kalıbımızı yazarken yaptı˘ ımız sey. yazdı˘ ımız sey s g ¸ su anlama geliyor: “Bana ‘html’ ile biten bütün karakter dizilerini bul!“ ¸ 5. Ardından..” sembolü. . Bunun için söyle bir sey s ¸ ¸ yazabiliriz: import re import urllib url = "http://www. “http://www.. bütün sayfayı taramak için basit bir for döngüsü kurduk 3.Gördü˘ ünüz gibi “|” metakarakterini kullanarak ba¸ta ve sonda “at” hecesini içeren kelimeleri g s ayıkladık. Bu metakarakter bizim bir g karakter dizisinin istedi˘ imiz kısımlarını ayıklamamızda çok büyük kolaylıklar sa˘ layacak.istihza.html adresindeki bütün ba¸lıkları s ve bu ba¸lıklara ait html dosyalarını bir liste halinde almak istiyoruz.com/py2/icindekiler_python. Bu durumu.urlopen(url) for i in f: nesne = re.+html)” kısmında geçen “+” metakarakteri kendisinden önce gelen düzenli ifadenin bir veya daha fazla sayıda tekrar eden e¸le¸melerini buluyor.i) if nesne: print nesne.+html">.group() Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ 1..html” sayfasını urllib modülü yardımıyla açtık. (Firefox’ta CTRL+U’ya basarak g sayfa kayna˘ ını görebilirsiniz) g 4. Amacımız bu sayfadaki ba¸lıkları ve bu ba¸lıklara ait html dosyalarını s s listelemek 2.istihza. . Yazdı˘ ımız düzenli ifade kalıbı içinde dikkatimizi çekmesi gereken bazı noktalar var: g Kalıbın “(. if re.search("kırmızı|mavi|sarı".+html)” ifadesini birlikte dü¸ünürsek.+</a>’.+</a>. Düzenli ifade kalıbımızı söyle yazdık: <a href=".html” adresinin kayna˘ ına g baktı˘ ımız zaman aradı˘ ımız bilgilerin hep su sekilde oldu˘ unu görüyoruz: g g ¸ ¸ g <a href=”tbilgi_giris...istihza.11 ( ) (Parantez) Bu metakarakter yardımıyla düzenli ifade kalıplarını gruplayaca˘ ız. kendisi de bir metakarakter olan ”. Dolayısıyla g ”.com/py2/icindekiler_python. g g Diyelim ki biz http://www.html" f = urllib.2.istihza.com/py2/icindekiler_python. Öncelikle “http://www.com/py2/icindekiler_python. 19.+html">..search(’<a href=".i): print i Sırada son metakarakterimiz olan “()” var. Çünkü bahsi geçen ¸ web sayfasındaki html uzantılı dosyalar “a href=” tag’ı içinde yer alıyor.html sayfasını açıp sayfa kayna˘ ını görüntüleyerek teyit edebilirsiniz.com/py2/icindekiler_python..+” ifadesi su demek oluyor: “Bana bir veya daha fazla sayıda tekrar eden bütün karak¸ terleri bul!” Dolayısıyla burada “(. Bu sembol bildi˘ iniz gibi.. “herhangi bir karakter” anlamına geliyor.. mesela... g ¸ ¸ . Aynı sekilde.istihza. renkleri içeren bir listeden belli renkleri de ayıklayabiliriz bu ¸ metakarakter yardımıyla.. web tarayıcınızda http://www. Burada “+” s s metakarakterinden önce gelen düzenli ifade.

search(’<a href="(. Hemen hemen amacımıza ula¸tık sayılır..group() Simdi bu kodlarda su de˘ i¸ikli˘ i yapıyoruz: ¸ ¸ gs g #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www. elbette www..+</a>’. de˘ il mi? Mesela bu çıktıları su sekilde düzenleyeg g ¸ ¸ bilmek ho¸ olurdu: s Ba¸lık: ANA SAYFA..urlopen(url) for i in f: nesne = re.+)</a>’. Çünkü yazdı˘ ımız düzenli ifade istihza. Burada en azından.com/py2/icindekiler_python.urlopen(url) for i in f: nesne = re. .group(1)) Kodlarda yaptı˘ ımız de˘ i¸ikliklere dikkat edin ve anlamaya çalı¸ın... çünkü bir sonraki bölümde bütün karanlık noktaları s tek tek açıklayaca˘ ız.istihza.nesne.Yukarıda verdi˘ imiz kodları çalı¸tırdı˘ ımız zaman aldı˘ ımız çıktı su sekilde oluyor: g s g g ¸ ¸ <a href="index. . “( )” metakarakterini kullanarak düzenli ifadenin g bazı bölümlerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin. Bazı noktalar gözünüze g gs s karanlık göründüyse hiç endi¸e etmeyin. Ama gördü˘ ünüz gibi çıktımız biraz karma¸ık. Ba˘lantı: index.istihza.group(2).search(’<a href=".html" f = urllib.+html)">(.istihza..i) if nesne: print "Ba¸lık: %s.html">ANA SAYFA</a> .com/py2/icindekiler_python. g Bu arada.com sitesinde herhangi bir de˘ i¸iklik olursa yukarıdaki kodgs ların istedi˘ iniz çıktıyı vermeyece˘ ini bilmelisiniz.i) if nesne: print nesne. Dilerseniz en ba¸ta verdi˘ imiz kodlara tekrar dönelim: s g import re import urllib url = "http://www.html s g ˙ste bu bölümde görece˘ imiz “( )” metakarakteri istedi˘ imiz seyi yapmada bize yardımcı olaI¸ g g ¸ cak. Bunları s g s istedi˘ imiz gibi düzenleyebilsek iyi olurdu.html" f = urllib.\nBa˘lantı: %s\n" \ s g %(nesne. g .+html">.com g g g sitesinin sayfa yapısıyla sıkı sıkıya ba˘ lantılıdır.

group(3) programlama >>> print nesne.3 E¸ le¸ me Nesnelerinin Metotları s s 19. bu metot düzenli ifadeleri kullanarak g e¸le¸tirdi˘ imiz karakter dizilerini görme imkanı sa˘ lıyordu.3. Esasında biz bu s s g metodu önceki bölümlerde de kullanmı¸tık. Gerisinin nasıl olaca˘ ını tahmin edeg g bilirsiniz: >>> print nesne.group() python bir programlama dilidir Burada düzenli ifade kalıbımızı nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin.19. ˙ ¸ g Isterseniz ilk olarak söyle basit ¸ bir örnek verelim: >>> a = "python bir program:lama dilidir" >>> nesne = re.a) >>> print nesne. g Daha önceki bölümlerden hatırlayaca˘ ınız gibi.group(4) dilidir Bu metodun bize ilerde ne büyük kolaylıklar sa˘ layaca˘ ını az çok tahmin ediyorsunuzdur. Bu bölümde bu metodu “()” s s g g metakarakteri yardımıyla daha verimli bir sekilde kullanaca˘ ız. s g . ama düzenli ifadeler kullanılarak üretilen g g e¸le¸me nesnelerinin bir metodu olan group() metodundan bahsedece˘ iz.group() komug tunu verdi˘ imizde e¸le¸en karakter dizileri ekrana döküldü.group(0) python bir programlama dilidir Gördü˘ ünüz gibi. Simdi bu grupladı˘ ımız bölümlere g s s ¸ g tek tek eri¸elim: s >>> print nesne. “0” indeksi e¸le¸en karakter dizisinin tamamını veriyor.group(2) bir >>> print nesne. Ama burada bu metoda biraz daha ayrıntılı olarak s bakaca˘ ız.search("(python) (bir) (programlama) (dilidir)". print nesne.1 group() metodu Bu bölümde do˘ rudan düzenli ifadelerin de˘ il. Simdi bunun s g ¸ ne i¸ yaptı˘ ına bakalım.group(1) python Burada 1 numaralı grubun ö˘ esi olan “python”u aldık. Bir de suna bakalım: g s s ¸ >>> print nesne. ˙ g g Isterseniz kullanabilece˘ imiz metotları tekrar listeleyelim: g >>> dir(nesne) Bu listede group() dı¸ında bir de groups() adlı bir metodun oldu˘ unu görüyoruz.

. ’bir’.com/py2/icindekiler_python.html’.2 groups() metodu Bu metot.3.urlopen(url) for i in f: nesne = re.search(’<a href="(.+)</a>’.html’.html" f = urllib.urlopen(url) for i in f: nesne = re.group(1)) Bu kodlarda son satırı söyle de˘ i¸tirelim: ¸ gs #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www..groups() Gördü˘ ünüz gibi suna benzer çıktılar elde ediyoruz: g ¸ (’index. ’PYTHON’) (’icindekiler_tkinter.groups() (’python’. .19.nesne. Demek ki nesne.+html)">(.istihza. Bunları daha s s s sonraki örneklerimizde de bol bol kullanaca˘ ız.html’. ’TKINTER’) (’makaleler.. O yüzden simdilik bu konuya ara verelim. ’ANA SAYFA’) (’icindekiler_python.+)</a>’.html" f = urllib. ’programlama’.search(’<a href="(. s Böylece e¸le¸tirme nesnelerinin en sık kullanılan iki metodunu görmü¸ olduk.istihza. g ¸ .groups() komutu bize “()” metakarakteri ile daha önceden gruplamı¸ oldu˘ us g muz ö˘ eleri bir demet olarak veriyor.\nBa˘lantı: %s\n" \ s g %(nesne. ’MAKALELER’) .i) if nesne: print "Ba¸lık: %s..html’.... Biz de bu demetin ö˘ elerine daha sonradan rahatlıkla g g eri¸ebiliyoruz. ..group(2).com/py2/icindekiler_python.+html)">(.i) if nesne: print nesne. bize kullanabilece˘ imiz bütün grupları bir demet halinde sunar: g >>> print nesne. ’dilidir’) Simdi isterseniz bir önceki bölümde yaptı˘ ımız örne˘ e geri dönelim: ¸ g g #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www.

Bu bölümde bu özel dizileri inceleyece˘ iz: Bo¸luk karakterinin yerini tutan özel dizi: \s g s Bu sembol.. g Gördü˘ ünüz gibi. bir sayı ile ba¸layan.search("\d\s[A-Za-z]+". bir karakter dizisi içinde geçen alfanümerik karakterleri ve buna ek olarak “_” karakterini bulmak için kullanılır. sonra da bir s s büyük veya küçük harfle devam eden karakter dizilerini ayıkladık..i) .3 Özel Diziler Düzenli ifadeler içinde metakarakterler dı¸ında.a).. if nesne: . 5 Ocak 4 Ekim Burada. Su örne˘ e bakalım: ¸ g >>> a = "abc123_$%+" >>> print re. g 1. “\s” özel dizisi bo¸luk karakterlerini avlıyor s . Bu özel dizi su ifadeyle aynı ans g ¸ lama gelir: [A-Za-z0-9_] Düzenli ifadeler içindeki özel diziler genel olarak bunlardan ibarettir... print nesne.search("[0-9]\s[A-Za-z]+". önemli oldukları için onları da inceleyece˘ iz. ˙ s Isterseniz yine yukarıdaki örnekten gidelim: >>> a = ["5 Ocak". bir karakter dizisi içinde geçen ondalık sayıları e¸le¸tirmek için kullanılır.19.search("\w*". nesne = re.. if nesne: .. Ama bir de bunların büyük harfli versiyonları vardır ki. bir karakter dizisi içinde geçen bo¸lukları yakalamak için kullanılır. Buraya s s kadar olan örneklerde bu i¸levi yerine getirmek için “[0-9]” ifadesinden yararlanıyorduk. s Alfanümerik Karakterlerin Yerini Tutan Özel Dizi: \w Bu sembol. "27Mart". Burada bo¸luk karakterini s “s” simgesi ile gösterdi˘ imize dikkat edin..group() . “[0-9]” yerine “\d” yerle¸tirerek daha kısa yoldan sonuca vardık. "Nisan 3"] >>> for i in a: . nesne = re.. "4 Ekim". "27Mart".....group() abc123_ “\w” özel dizisinin hangi karakterleri e¸ledi˘ ine dikkat edin. g Ondalık Sayıların Yerini Tutan Özel Dizi: \d Bu sembol. “\d” dizisi ile yerine getirebiliriz. 5 Ocak 4 Ekim Yukarıdaki örnekte.i) ..group() . Örne˘ in: s g >>> a = ["5 Ocak". Simdi s ¸ artık aynı i¸levi daha kısa yoldan. ardından bir adet bo¸luk karakteri içeren.. özel anlamlar ta¸ıyan bazı ba¸ka ifadeler de s s s vardır. "4 Ekim"..3. print nesne. "Nisan 3"] >>> for i in a: .

Yani [^A-Z-a-z_] ile e¸de˘ erdir. “\W” özel dizisi alfanümerik olmayan karakterleri ve “_” olmayan karakterleri avlar. “\d” özel dizisi ondalık sayıları avlıyor 3. Simdi bu özel diziler için genel bir örnek verip konuyu kapatalım. 27Mart Burada “\S” özel dizisinin listede belirtilen konumda bo¸luk içermeyen ö˘ eyi nasıl buldu˘ una s g g dikkat edin..search("(\w+)\s+:\s(\w+)\s+(\d+)".group() . “\S” özel dizisi bo¸luk olmayan karakterleri avlar s 2. Sorumuz su: ¸ Elimizde söyle bir yı˘ ın var: ¸ g +%01010101$-+$$$$%$.. print nesne.i) . “\D” özel dizisi ondalık sayı olmayan karakterleri avlar. s g 3. “\D” ve “\W” dizilerinin yeterince anla¸ılır oldu˘ unu zannediyos g s g rum.group(1). ˙ste bu büyük harfli versiyonlar da I¸ yukarıdaki dizilerin yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapar.2.%--%%--%%--%%--#####%%%--%%--% . Yani “[^0-9]” ile e¸de˘ erdir.%--%%--%%--%%--#####%%%--%%--%%--#####%+m+$$$$%$. nesne = re.i) if nesne: print "%s > %s"%(nesne.......coding: utf-8 -*import re dosya = open("adres.txt” adlı bir dosya oldu˘ unu varsayıyoruz: ¸ g esra : istinye 05331233445 esma : levent 05322134344 sevgi : dudullu 05354445434 kemal : sanayi 05425455555 osman : tahtakale 02124334444 metin : taksim 02124344332 kezban : caddebostan 02163222122 Amacımız bu dosyada yer alan isim ve telefon numaralarını “isim > telefon numarası” seklinde ¸ almak: # -*.readlines(): nesne = re. "Nisan 3"] >>> for i in a: .group(3)) Burada formülümüz su sekilde: “Bir veya daha fazla karakter” + “bir veya daha fazla bo¸luk” ¸ ¸ s + “’:’ i¸areti” + “bir adet bo¸luk” + “bir veya daha fazla sayı” s s ˙ Isterseniz bu bölümü çok basit bir soruyla kapatalım. “\w” özel dizisi alfanümerik karakterleri ve “_” karakterini avlıyor Dedik ki. "4 Ekim"...txt") for i in dosya.nesne. Burada sanırım sadece “\S” dizisi bir örnekle somutla¸tırılmayı hakediyor: s >>> a = ["5 Ocak". ¸ Bilgisayarımızda su bilgileri içeren “adres. if nesne: . "27Mart". bir de bunların büyük harfli versiyonları vardır.search("\d+\S\w+". Yani: g s 1.

tr/kurlar/today. s s g s s hem bu karakter dizisini. Diyelim ki amacımız günlük dolar kurunu almak ¸ olsun. derli. liste ö˘ elerinde ¸ g s g g bulunan ”. print nesne.. "Python2.. "Python3.4 Python2. Python2. Gördü˘ ünüz gibi. Ayrıca burada kullandı˘ ımız düzenli ifade kalıbına da dikkat g edin.[0-9]+") nesne = derli. nesne = derli. "Python2. Ayrıca dikkat ederseniz derli. Çünkü s s s bildi˘ iniz gibi.html") derli = re.Yapmanız gereken.4 Düzenli ˙fadelerin Derlenmesi I 19.read()) .search(f.tr/kurlar/today. Cevapg larınızı kistihza[at]yahoo[nokta]com adresine gönderebilirsiniz.html adresini kullanaca˘ ız: s g #-*-coding:utf8-*import re import urllib f = urllib..4. Ancak düzenli ifadelerin i¸leyi¸ini hızlandırmanın da bazı yolları vardır. "Java"] >>>derli = re..tcmb...compile("ABD\sDOLARI\s+[0-9]\..search(i) .4".urlopen("http://www. bu kalıbı ikinci s g kez yazmamıza gerek kalmadı.” i¸aretini e¸le¸tirmek için düzenli ifade kalıbı içinde “\.[0-9]") >>> for i in liste: .. Derleme i¸lemini nasıl yaptı˘ ımıza dikkat s g edin. ˙ste biz de bu compile() metodu yardımıyla düzenli ifade kalıplarımızı kullanmadan I¸ önce derleyerek daha hızlı çalı¸malarını sa˘ layaca˘ ız.tcmb. s Simdi isterseniz küçük bir örnek daha verelim. Küçük boyutlu projelerde compile() s g g metodu pek hissedilir bir fark yaratmasa da özellikle büyük çaplı programlarda bu metodu kullanmak oldukça faydalı olacaktır.6 Python3.6"..gov.” ifadesini kullandık.0". Derlenecek düzenli ifade kalıbını compile() metodunda parantez içinde belirtiyoruz.group() .search() demek yerine. Dolayısıyla bu g s s özel anlamdan kaçmak için “\” i¸aretini de kullanmamız gerekiyor.” i¸aretinin Python açısından özel bir anlamı var. bu yı˘ ın içindeki gizli mesajı düzenli ifadeleri kullanarak bulmak. Bu yollardan biri s s de compile() metodunu kullanmaktır. “compile” kelimesi ˙ Ingilizce’de “derlemek” anlamına gelir. .gov. düzenli ifadeler karakter dizilerine göre biraz daha yava¸ çalı¸ırs g s s lar.1 compile() metodu En ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi. Nasıl bir sablon oturttu˘ umuzu anlamaya çalı¸ın. Bu i¸ için http://www.search() kullanımında parantez ¸ içinde sadece e¸le¸ecek karakter dizisini kullandık (i). re. hem de düzenli ifade kalıbını yan yana kullanmamız gerekecektir. tek ba¸ına ”... Ama düzenli ifade kalıbımızı yukarıda derleme i¸lemi esnasında belirtti˘ imiz için.5 Python2.search() seklinde bir ifade kullanıyoruz. if nesne: .0 Burada öncelikle düzenli ifade kalıbımızı derledik.5". Basit bir örnekle ba¸layalım: s >>> liste = ["Python2.compile("[A-Za-z]+[0-9]\. E˘ er derleme i¸lemi yapmamı¸ olsaydık. 19. Daha sonra search() metodunu kullanırken ise..

group() Burada kullandı˘ ımız “\s” adlı özel diziyi hatırlıyorsunuz. Ayrıca burada da ”. Biz onun birden fazla bo¸lu˘ un yerini tutması için yanına s g s g bir adet “+” metakarakteri yerle¸tirdik. ne i¸e yaradı˘ ını ve nasıl kullanıldı˘ ını g s g g görmü¸tük. s Gördü˘ ünüz gibi. C#.IGNORECASE veya kısaca re. ˙ste re.wikipedia.""" derli = re. Basic. alaca˘ ınız çıktılar arasında “Python” olmayacaktır. Java. Python. Ayrıca yine “DOLARI” kelimesi ile 1 doların TL kar¸ılı˘ ı olan s g s g de˘ erin arasındaki bo¸lukların yerini de tutuyor. Çünkü aradı˘ ımız sey aslında “programlama” kelimesi idi.IGNORECASE adlı derleme g ¸ seçene˘ i oldu. metinde geçen hem “programlama” kelimesini hem de “Programlama” g kelimesini ayıklayabildik. ¸u ana kadar 2500’den fazla g g S programlama dili yapılmı¸tır. 19.1 re. Mesela bizim örne˘ imizde “ABD” ve “DOLARI” kelimeleri s g arasındaki bo¸lu˘ un yerini tutuyor. . Delphi programlama dilleridir.” i¸aretinin yerini tutması için “\.org/wiki/Programlama_dili adresinden alınmı¸tır.findall(metin) [’Programlama’. s g verinin nasıl depolanıp iletilece˘ini. Bunlardan bazıları: Pascal. Programlama g s s dilleri. Cobol.5.re. hangi ko¸ullarda hangi i¸lemlerin g s s yapılaca˘ını tam olarak anlatmasını sa˘lar. Çünkü “python” ve “Python” birg birlerinden farklı iki karakter dizisidir.I adlı derleme I¸ seçenekleri bize büyük-küçük harfe dikkat etmeden arama yapma imkanı sa˘ lar. Ada. Yalnız dikkat ederseniz “\s” ifadesi tek ba¸ına g s s sadece bir adet bo¸lu˘ un yerini tutar. g 19.IGNORECASE) print derli. s C++. Bu özel dizinin görevi karakter dizileri g içindeki bo¸lukların yerini tutmaktı. C. ’programlama’] Not: Bu metin http://tr. Yani e˘ er “python” kelimesini arıyorg g sanız. Perl.5 compile() ile Derleme Seçenekleri Bir önceki bölümde compile() metodunun ne oldu˘ unu. programcının bir bilgisayara ne yapmasını istedi˘ini anlatmasının standartla¸tırılmı¸ bir yoludur.print nesne..IGNORECASE yerine kısaca re. Hemen bir g örnek verelim: #-*-coding:utf8-*import re metin = """Programlama dili.” s s ifadesinden yararlandık.compile("programlama". g E˘ er bu seçene˘ i kullanmasaydık. Biz istersek g ¸ re..IGNORECASE veya re. programcının bilgisayara hangi veri üzerinde i¸lem yapaca˘ını. Aynı anlama gelecektir. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey de re. ’Programlama’.I Bildi˘ iniz gibi. Bu bölümde ise “compile” (derleme) i¸lemi sırasında kullanılabilecek seçenekleri s s anlataca˘ ız. çıktıda yalnızca “programlama” keg g limesini görürdük. Python’da büyük-küçük harfler önemlidir. ’programlama’. Fortran.I ifadesini de kullanabiliriz.

. Ama “çilek”teki “ç” ve “fıstık”taki “ı” harfleri Türkçe’ye özgü ¸ harfler oldu˘ u için düzenli ifade motoru bu harfleri tanımadı.. g ¸ 19..UNICODE seçene˘ i yeti¸ecek.*".2 re. Bu metakarakter bütün karakterlerin yerini tutmak üzere kullanılabilir."fıstık"..19. Normalde çıktımız “çilek g s fıstık kebap” seklinde olmalıydı..5. Bunu bir örnek yardımıyla görelim. ”.S seklinde de kısaltabilirsiniz.setlocale(locale. Bunun sebebi.LC_ALL..group() Bu kod su çıktıyı verecektir: ¸ Python. f kebap Burada alfanümerik karakterler içeren ö˘ eleri ayıklamaya çalı¸tık. print nesne.a).3 re.search("\w*". g ˙ste burada imdadımıza re. bu metakarakterin.\nMonty Python" Bu karakter dizisi içinde “Python” kelimesini temel alarak bir arama yapmak istiyorsak e˘ er.group() .search(a) >>> if nesne: .” sembolü herhangi bir karakterin yerini tug tuyordu.search("Python.group() re..*".. yeni satır karakterinin yerini tutmayaca˘ ını g söylemi¸tik.5.coding: utf-8 -*import re import locale locale. g kullanaca˘ ımız su kod istedi˘ imiz seyi yeterince yerine getiremeyecektir: g ¸ g ¸ >>> print re."") .” metakarakterinin “\n” (yeni satır) kaçı¸ dizisini dikkate almamasıdır. Diyelim ki elimizde söyle bir karakter dizisi s ¸ var: >>> a = "Ben Python. print nesne.DOTALL veya re.i) . Bu s yüzden bu kaçı¸ dizisinin ötesine geçip orada arama yapmıyor... "kebap"] >>> for i in liste: .. nesne=re. Ama simdi biz ona bu yetene˘ i s ¸ g de kazandıraca˘ ız: g >>> derle = re. Hatırlarsanız. if nesne: . metakarakterler arasında yer alan ”.U Bu derleme seçene˘ i. Türkçe programlar yazmak isteyenlerin en çok ihtiyaç duyaca˘ ı seçenekg g lerden biridir.” metakarakterini anlatırken..DOTALL seçene˘ ini sadece re.UNICODE veya re.compile("Python.DOTALL) >>> nesne = derle. I¸ g s Önce GNU/Linux kullanıcılarının bu seçene˘ i nasıl kullanabilece˘ ine bir örnek verelim: g g # -*. ”. Ne demek istedi˘ imizi tam olarak anlatabilmek için su örne˘ e bir bakalım: g ¸ g >>> liste = ["çilek".S Bildi˘ iniz gibi.re.

Yukarıdaki kodlarda geçen import locale s g ve ardından gelen satır özellikle önemli. kırmızı elma dolu sepetiyle \ s ..LC_ALL..liste = ["çilek".html). Simdi aynı seyi Windows kullanıcılarının nasıl yapaca˘ ına bakalım: ¸ ¸ g #-*-coding:cp1254-*import locale locale.6. Liste ö˘ elerini unicode haline getirmezsek alaca˘ ımız çıktı yine istedi˘ imiz g g g g gibi olmayacaktır. Bu bölümde sub() metodunu inceleyece˘ iz. çıktıyı düzgün alabilmek için re."fıstık".istihza.com/py2/lenascii.group() Burada hangi i¸lemleri yaptı˘ ımıza çok dikkat edin. GNU/Linux ve Windows’taki kodlar arasında bazı ufak tefek farklılıklar var. Bu i¸ için temel olarak iki metot gs s kullanılır. En g basit sekliyle sub() metodunu su sekilde kullanabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> a = "Kırmızı ba¸lıklı kız.."utf8") derle = re.setlocale(locale. ¸ s s g Ama tabii ki düzenli ifadeler yalnızca bir karakter dizisi “bulmak”la ilgili de˘ ildir.UNICODE) for i in liste: nesne=derle. anneannesinin evine gidiyormu¸!" s .re. Ayrıca düzenli ifade kalıbımızı derlerken de.index(i)] = unicode(i. (Benzer bir konu için bkz: http://www."") import re liste = ["çilek".UNICODE) for i in liste: nesne = derle.search(i) if nesne: print nesne. Bunlardan ilki sub() metodudur. g Bu farklılıkların nedeni iki sistemde Türkçe karakterleri göstermek için takip edilen yolun farklı olması.re."fıstık".compile("\w*". Daha sonra liste ö˘ elerini nasıl “unicode” haline geg tirdi˘ imize bakın.6 Düzenli ˙fadelerle Metin/Karakter Dizisi Degi¸ tirme I ˙slemleri I¸ 19.."kebap"] derle = re. ˘ s 19.compile("\w*".1 sub() metodu Simdiye kadar hep düzenli ifadeler yoluyla bir karakter dizisini nasıl e¸le¸tirece˘ imizi inceledik..search(i) if nesne: print nesne. Bu araç g aynı zamanda bir karakter dizisini “de˘ i¸tirmeyi” de kapsar.group() Gördü˘ ünüz gibi.UNICODE seçene˘ ini kulg landık. "kebap"] for i in liste: liste[liste..

Ardından ikinci de˘ i¸iklik yapılaca˘ ı zags g man. Ancak bu yolun dezavangs s tajı. g Kokusu ve tadıyla dünyaya nam salmı¸ me¸hur Osmanlı çile˘i ise ismini verdi˘i s s g g festival günleri dı¸ında pek hatırlanmaz.. Bu ikisini yan yana kullanırken “|” adlı metakarakterden faydalandı˘ ımıza dikkat g edin. Bunu yaparken de re. burada geçirdi˘i de˘i¸im sonucu g g g s tadına doyulmaz bir hal alır.. tadı bamba¸ka bir hale dönü¸ür ve me¸hur Osmanlı çile˘i unvanını hak s s s g eder. farklı bir gs gs metin olarak kopyalanması gerekir (metin2 gibi... Ere˘li’nin havasından mı suyundan mı bilinmez.UNICODE) >>> print derle. Ama tabii ki sub() metodu hem kendi ba¸ına replace() metodundan çok daha güçlüdür. Bu sub() metodu karakter dizilerinin replace() metoduna çok benzer. s Bu yıl dokuzuncusu düzenlenen Uluslararası Osmanlı Çile˘i Kültür Festivali’nde g 36 üretici arasında yeti¸tirdi˘i çileklerle birinci olan Kocaali Köyü’nden Güner s g Özdemir.. g g g Koca ayaklarıyla ezerler çileklerimizi" Çile˘i toplamanın zor oldu˘unu söyleyen Ay¸e Özhan da çocuklu˘undan bu yana g g s g çilek bahçesinde çalı¸ıyor.re. gs Birinci yolda. g Simdi bu sub() metodunu kullanarak biraz daha karma¸ık bir i¸lem yapaca˘ ız. Ama tabii ki. replace() metodunu kullanmaktır.IGNORECASE|re. Metni tekrar tekrar kopyalamak yerine. metin içinde “çilek” kelimesinin “Çilek” seklinde de geçti˘ ine dikkat edelim. Ama bunu gs yaparken.IGNORECASE ve re. ¸ düzenli ifadeleri kullanarak söyle bir çözüm de üretebiliriz: ¸ #-*-coding:utf-8-*- .tr/haber. gs g ¸ metin3 seklinde tekrar kopyalanmalıdır.UNICODE adlı derleme seçeneklerinden gs yararlandık. Ayrıca ¸ g Türkçe kuralları gere˘ i bu “çilek” kelimesinin bazı yerlerde ünsüz yumu¸amasına u˘ rayarak g s g “çile˘ -” sekline dönü¸tü˘ ünü de unutmayalım. mesela.sub("ye¸il". Elbette sub() metoduyla daha karma¸ık i¸lemler yapılabilir.00’te kalkan Özhan. Her sabah 04.compile("kırmızı".>>> derle = re. Bu nazik ve aromalı çilekten yapılan reçel de likör de bir ba¸ka olur. g ¸ s g Bu metin içinde geçen “çilek” kelimelerini “erik”le de˘ i¸tirmek için birkaç yol kullanabilirsiniz. metnin de birkaç kez kopyalanmasını gerektirmesidir. bu de˘ i¸ikli˘ in metin2 üzerinden yapılması gerekir. Bu durum bu sekilde uzar gider. hem de bes raber kullanılabilecek derleme seçenekleri sayesinde replace() metodundan çok daha esnektir. A¸a˘ ıdaki ¸ s s g s g metne bakalım: metin = """Karadeniz Ere˘lisi denince akla ilk olarak kömür ve demir-çelik gelir.radikal. Bu noktada söyle bir hatırlatma s s ¸ yapalım. çileklerinin sırrını s yo˘un ilgiye ve içten duydu˘u sevgiye ba˘lıyor: "Erkekler bahçemize giremez.php?haberno=40130 adresinden alınmı¸tır. g kokusu. e˘ er yapmak istedi˘ iniz i¸ replace() metoduyla halledilebiliyorsa en g g s do˘ ru yol.). 60 ya¸ındaki Özdemir. çileklerini özenle s suluyor. ilk de˘ i¸iklikleri içeren metnin. Bundan sonraki yeni bir de˘ i¸iklik de bu metin3 üz¸ gs erinden yapılacaktır. s Gelin bu metin içinde geçen “çilek” kelimelerini “erik” kelimesi ile de˘ i¸tirelim.. Oysa Çin’ den Arnavutköy’e oradan da s Ere˘li’ye getirilen kralların meyvesi çilek. Çünkü ilk düzenli ifade olu¸turulup s buna göre metinde bir de˘ i¸iklik yapıldıktan sonra.""" s g s Not: Bu metin http://www.com. Aynı sekilde bu metin de. Kasım ba¸ında ekti˘i çilek fideleri haziran ba¸ında meyve veriyor.a) s Burada karakter dizimiz içinde geçen bütün “kırmızı” kelimelerini “ye¸il” kelimesiyle s de˘ i¸tirdik. yılda bir ton ürün alıyor. her de˘ i¸iklik için ayrı bir düzenli ifade olu¸turulabilir...

g g g g "Çilek":"Erik". "çilek":"erik"} b = nesne.IGNORECASE) g Burada amacımız. Tek tek açıklayalım.re. Neden “çile˘ ”? g g Çünkü “çilek” kelimesi bir sesli harften önce geldi˘ inde sonundaki “k” harfi “˘ ”ye dönü¸üyor.IGNORECASE) g def degistir(nesne): a = {u"çile˘":u"eri˘".. Yukarıdaki kodlar g biraz karı¸ık görünmü¸ olabilir.UNICODE seçene˘ ini kullanmayı unutmadık. Bu iki seçene˘ i “|” adlı g g g metakarakterle birbirine ba˘ ladı˘ ımıza dikkat edin.compile(u"çile[k˘]"..UNICODE|re.setlocale(locale. g g g g u"Çilek":u"Erik".metin_uni) Yukarıdaki çözüm GNU/Linux kullanıcıları içindir. metin içinde geçen “çilek” ve “çile˘ ” kelimelerini bulmak. u"Çile˘":u"Eri˘". Ayrıca Türkçe harfler üzerinde i¸lem g s yapaca˘ ımız için de re.re.setlocale(locale.import locale locale. g g g g .IGNORECASE seçene˘ inden yararlandık.compile("çile[k˘]".. u"çilek":u"erik"} b = nesne. Windows kullanıcıları aynı kodu ufak de˘ i¸ikgs liklerle söyle yazabilir: ¸ #-*-coding:cp1254-*import locale locale.UNICODE|re.metin) Gördü˘ ünüz gibi."utf8") derle = re.split() for i in b: return a[i] print derle.LC_ALL.group().re.group()."") import re derle = re. Simdi de su satırlara bakalım: g g ¸ ¸ def degistir(nesne): a = {"çile˘":"eri˘".LC_ALL."") import re metin_uni=unicode(metin. g g s Bu seçenekli yapıyı.UNICODE|re. s s Öncelikle su satıra bakalım: ¸ derle = re. sub() metodu.IGNORECASE) g def degistir(nesne): a = {"çile˘":"eri˘". "Çile˘":"Eri˘".sub(degistir. daha önceki bölümlerde gördü˘ ümüz “[ ]” adlı metakarakter yardımıyla g olu¸turduk.. argüman olarak bir fonksiyon da alabiliyor.split() for i in b: return a[i] print derle. Düzenli ifade kalıbımızın hem büyük harfleri hem de küçük harfleri aynı anda s bulması için re. "Çile˘":"Eri˘".compile("çile[k˘]".sub(degistir.

yukarıdaki yol yerine metni birkaç kez kopyalas g yarak ve her defasında bir de˘ i¸iklik yaparak da sorunu çözebilirsiniz. Çünkü “çilek” kelimesi metin içinde pek çok farklı gs biçimde geçiyor. Bu fonksiyon. Karakter dizilerinin split() metodunu kullanmamızın nedeni ise group() s metodunun verdi˘ i çıktıyı liste haline getirip daha kolay manipüle etmek.. Bu metodu fonksiyon içinde “nesne” adlı argümana ba˘ layaca˘ ız. daha sonra sub() metodu içinde kullanaca˘ ımız fonksiyonu yazıyoruz. g def degistir(nesne) seklinde tanımladık.. Bu g ¸ g arada GNU/Linux kullanıcıları Türkçe karakterleri düzgün görüntüleyebilmek için bu sözlükteki ö˘ eleri unicode olarak belirliyor (u”erik” gibi. Bizim simdi kullandı˘ ımız yöntem metin kopyalama zorunlulu˘ unu ¸ g g ortadan kaldırıyor. "çilek":"erik"} Bu sözlü˘ ü olu¸turmamızın nedeni. Bu sözlük içinde “çilek” kelimesinin alaca˘ ı sekilleri sözlük içinde birer g ¸ anahtar olarak. daha sonra yazaca˘ ımız sub() metodu g g g tarafından ça˘ rıldı˘ ında. Bir sonraki satırda bir adet sözlük görüyoruz: a = {"çile˘":"eri˘". yaptı˘ ımız arama i¸lemi sonucunda ortaya çıkan “e¸le¸me nesnesi” g g g s s s fonksiyona atanacaktır (e¸le¸me nesnesinin ne demek oldu˘ unu ilk bölümlerden hatırlıyors s g sunuz). fonksiyon içinde group() metodunu kullanacak olmamız. Simdi sonraki satıra geçiyoruz: s s ¸ .group(). Burada “nesne” adlı bir argüman kullanmamızın ¸ nedeni."Çilek":"Erik".. metin içinde geçen bütün “çilek” kelimelerini tek bir “erik” g s kelimesiyle de˘ i¸tiremeyecek olmamız. e¸le¸me nesnelerinin bir I¸ s s metodu olan group() metodunu fonksiyon içinde kullanabilmek.. Ba¸ta da dedi˘ imiz gibi.split() Burada. g re. “erik” kelimesinin alaca˘ ı sekilleri ise birer “de˘ er” olarak belirliyoruz.IGNORECASE) satırı yardımıyla metin içinde buldu˘ umuz bütün “çilek” ve g çe¸nilerini alıyoruz..) Sonraki satırda iki metot birden var: g b = nesne. Daha sonra “çile˘ ” kelimelerini arayıp gs g bunları “eri˘ ” ile de˘ i¸tirirsiniz. "çilek":"erik"} b = nesne. fonksiyonumuzun argümanı olarak vazife gören e¸le¸me nesnesine ait metotlars s dan biri olan group() metodunu kullanıyoruz. Böylece derle = re. g g g g "Çilek":"Erik". Burada for i in g b:print i komutunu verirseniz group() metodu yardımıyla ne buldu˘ umuzu görebilirsiniz: g çile˘ g çilek çile˘ g çilek Çile˘ g çilek çilek çilek Çile˘ g çilek çilek çilek Bu çıktıyı gördükten sonra.. ˙ste “nesne” adlı bir argüman kullanmamızın nedeni de. vb. (Mesela önce “çilek” gs kelimelerini bulup bunları “erik” ile de˘ i¸tirirsiniz.....group(). Fonksiyonu. "Çile˘":"Eri˘".split() for i in b: return a[i] Burada.UNICODE|re.) Ama metni tekrar tekrar olu¸turmak pek performanslı g gs s bir yöntem olmayacaktır. kodlarda yapmaya çalı¸tı˘ ımız sey daha anlamlı görünmeye s g ¸ ba¸lamı¸ olmalı.compile("çile[k˘]".

sub(degistir. Elbette s s s düzenli ifadeler burada anlattıklarımızdan ibaret de˘ ildir. kullanıcılarınıza “toplam su kadar sayıda de˘ i¸iklik ¸ gs yapılmı¸tır” seklinde bir bilgi verebilirsiniz. erik olacakg g g tır. Çünkü bu metot sub() metoduyla neredeyse ¸ g tamamen aynıdır. g ¸ gs s Bu kodların biraz karı¸ık gibi göründü˘ ünü biliyorum. erik. ikinci ö˘ e ise yapılan de˘ i¸iklik sayısıdır. s s Yukarıda verdi˘ imiz düzenli ifadeyi böyle ufak bir metinde kullanmak çok anlamlı olmayabilir. Birinci s ¸ g ö˘ e de˘ i¸tirilen metin. Ardından da “a” sözlü˘ ü içinde g g bunları anahtar olarak kullanarak “çilek” ve çe¸itleri yerine “erik” ve çe¸itlerini koyuyor.. bu demetin ikinci ö˘ esini almaktır. eri˘ . Eri˘ .. Yani kullanıcıya de˘ i¸iklik g gs g gs gs sayısını göstermek için yapmanız gereken sey.6..2 subn() metodu Bu metodu çok kısa bir sekilde anlatıp geçece˘ iz. subn() metodunun bir metin içinde yapılan de˘ i¸iklik sayısını da gs göstermesidir.metin_uni) print "Toplam %s de˘i¸iklik yapılmı¸tır. Bu metot çıktı olarak iki ö˘ eli bir demet verir. Tek farkı. erik. erik.for i in b: return a[i] Burada. erik."%ab[1] g s s 19. ama aslında çok basit bir mantı˘ ı var: s g g group() metodu ile metin içinde aradı˘ ımız kelimeleri ayıklıyor. Eri˘ . erik.7 Sonuç Böylelikle düzenli ifadeler konusunu bitirmi¸ olduk. Bu konunun üzerine e˘ ildi˘ inizde g g g . Ardından da return a[i] komutunu vererek “a” adlı sözlük içinde yer alan ö˘ eleri g yazdırıyoruz.. Bu son satırımız sözlük ö˘ elerini tek tek metne uygulayacak ve mesela g a["çilek"] komutu sayesinde metin içinde “çilek” gördü˘ ü yerde “erik” kelimesini yapı¸tırag s cak ve böylece bize istedi˘ imiz sekilde de˘ i¸tirilmi¸ bir metin verecektir. buradaki “i”nin yukarıda verdi˘ imiz group() çıktılarını temsil etti˘ ine g g dikkat edin. s g 19.subn(degistir. Mesela ¸ g sub() metodunu anlatırken verdi˘ imiz kodların son satırını söyle de˘ i¸tirebilirsiniz: g ¸ gs ab = derle. Buradaki amacımız. size düzenli ifadeler s konusunda genel bir bakı¸ sunabilmekti. Bu arada.metin) ifadesinde I¸ etkinlik kazanacak. group() metodu yardımıyla buldu˘ umuz e¸le¸meler üzerinde bir for döngüsü olu¸g s s s turduk. ˙ste bu return satırı bir sonraki kod olan print derle. Bu yazıları okuduktan sonra kafanızda düzenli ifadels erle ilgili kabataslak da olsa bir resim olu¸tuysa bu yazılar amacına ula¸mı¸ demektir. g Ama çok büyük metinler üzerinde çok çe¸itli ve karma¸ık de˘ i¸iklikler yapmak istedi˘ inizde bu s s gs g kodların i¸inize yarayabilece˘ ini göreceksiniz. a[i] gibi bir komut verdi˘ imizde aslında sırasıyla su komutları vermi¸ oluyoruz: g ¸ s a["çilek"] a["çile˘"] g a["çilek"] a["Çile˘"] g a["çilek"] a["çilek"] a["çilek"] a["Çile˘"] g a["çilek"] a["çilek"] Bu komutların çıktıları sırasıyla erik. Yani bu metodu kullanarak.

her zaman bunları “gerekti˘ inde” kullans g mak olmalıdır. Hemen hemen bütün programlama dilleri öyle ya da böyle s g düzenli ifadeleri destekler. Çünkü karakter dizisi s metotları hem daha hızlıdır hem de anlaması daha kolaydır. e˘ er yapmak istedi˘ iniz bir i¸lemi karakter dizilerinin metotg g g s ları yardımıyla yapabiliyorsanız düzenli ifadelere giri¸memek en iyisidir. Esasında en ba¸ta da g s dedi˘ imiz gibi. düzenli ifadeler apayrı bir dil gibidir. düzenli ifadeler ba¸lı g g ¸ s ba¸ına ba˘ ımsız bir sistemdir. Python’da düzenli ifadeleri bünyesine adapte etmi¸ dillerden biridir. s Bizim düzenli ifadeler konusundaki yakla¸ımımız. Dedi˘ imiz gibi. Do˘ rusu su ki.aslında düzenli ifadelerin dipsiz bir kuyu gibi oldu˘ unu göreceksiniz. .

elinizi NTP’yle kirletmeniz gerekecektir. Dolayısıyla en ba¸ta sordu˘ umuz soruya kar¸ılık ben de size su soruyu sormak isterim: s g s ¸ “Daha nereye kadar kaçacaksınız bu NTP’den?” 325 . NTP’yi kullanmadan da gayet ba¸arılı s programlar yazabilirsiniz. “Evet. Python’a ili¸kin pek çok kaynakta kodlar bir noks tadan sonra NTP yapısı içinde i¸lenmektedir. NTP’yi ö˘ renmek zorundasınız!”. s g s g g s g teorisini ara¸tırıp ö˘ renmek de daha kolay olacaktır. Biz simdi¸ g ¸ lik i¸in teorisiyle pek u˘ ra¸mayıp prati˘ ine bakaca˘ ız. s g 20.BÖLÜM 20 Nesne Tabanlı Programlama – OOP (NTP) Bu yazımızda çok önemli bir konuyu i¸lemeye ba¸layaca˘ ız: Python’da “Nesne Tabanlı Pros s g gramlama” (Object Oriented Programming). Bu yüzden özellikle ba¸langıç seviyesini geçtiks s ten sonra kar¸ınıza çıkacak olan kodları anlayabilmek için bile NTP’ye bir a¸inalı˘ ınızın olması s s g gerekir. Bu bakımdan önünüzde bir engel yok. NTP’nin s bütün erdemlerini bir kenara bıraksak dahi. g g olacaktır. Bu bakımdan NTP’yle ilgilenmeniz g gerekir.” olag caktır. g E˘ er yukarıdaki soruya. Gelin isterseniz biz de bunu Türkçe’de NTP olarak kısaltalım. “Hayır”. Yabancılar bu ifadeyi “OOP” olarak kısaltıyor.. .. cevabımız. gerekse basılı yayınlarda olsun.. cevabımız. Daha do˘ rusu bu soruyu s ¸ g iki farklı açıdan inceleyelim: NTP’yi ö˘ renmek ve NTP’yi kullanmak. Simdilik bu “Nesne Tabanlı Programlama”nın ne oldu˘ u ve tanımı bizi ilgilendirmiyor. Bir de söyle dü¸ünün: Gerek internet üz¸ s erinde olsun. Su soruyu soralım kendimize: ¸ Nesne Tabanlı Programlama’ya hiç girmesem olmaz mı? Bu soruyu cevaplandırmadan önce bakı¸ açımızı söyle belirleyelim. “NTP’yi kullanmak” penceresinden bakarsak. “Hayır. . sırf ba¸kalarının yazdı˘ ı kodları anlayabilmek için s g bile olsa. NTP’yi kullanmak zorunda de˘ ilsiniz”. çünkü Python ba¸ka bazı dillerin aksine NTP’yi dayatmaz. Yani. Yani.. Ama e˘ er yukarıdaki soruya “NTP’yi ö˘ renmek” penceresinden bakarsak. ˙ bir Python s Iyi programcısı olmak için NTP’yi kullanmasanız da olur. Bu bakımdan NTP’yle ilgilenmek g istemeyebilirsiniz. “Evet.1 Neden Nesne Tabanlı Programlama? ˙ Isterseniz önce kendimizi biraz yüreklendirip cesaretlendirelim. Dolayısıyla. NTP’nin pratikte nasıl i¸ledi˘ ini anlarsak. çünkü siz NTP’yi kullanmasanız da ba¸kaları bunu kullanıyor.

veri tiplerini. bildik anlamda NTP’nin faydalarından. metotları I¸ gs gruplandırabiliyoruz. ama her zaman adetlere uymak g yerinde bir davranı¸ olacaktır. Hemen. NTP’yi ö˘ renmeye çalı¸an birine birkaç sayfa g s boyunca “NTP söyle iyidir. Mesela “class Sinif” g veya “class HerhangiBirKelime”. . 20. size g g g ne gibi bir fayda getirece˘ ini kendi gözlerinizle göreceksiniz. isim olarak herhangi bir kelimeyi seçebiliriz. g En azından biz bu noktada sunu rahatlıkla söyleyebiliriz: NTP’yi ö˘ rendi˘ inizde Python Pro¸ g g gramlama’da bir anlamda “boyut atlamı¸” olacaksınız. Bu bir kural de˘ ildir.Dikkat ederseniz. Sınıf adlarını belirlerken kullanaca˘ ımız kelimenin büyük harf veya küçük harf olması önemli g de˘ ildir. Gördü˘ ünüz gibi sınıf adı birden fazla kelimeden olu¸uyorsa g s her kelimenin ilk harfi büyük yazılıyor. Yine yukarıda gördü˘ ümüz sınıf örne˘ inde de s g g “IlkSinif” adını kullandık. Sonunda özgüveniniz artacak. Ama seçilen kelimelerin ilk harflerini büyük yazmak adettendir. bir sınıfı nasıl tanımg layaca˘ ımızı bir örnekle görmeye çalı¸alım: g s Python’da bir sınıf olu¸turmak için su yapıyı kullanıyoruz: s ¸ class IlkSinif: Böylece sınıfları olu¸turmak için ilk adımı atmı¸ olduk. Çünkü böyle ¸ s bir çaba. NTP’nin faydalarını size burada bir s s s çırpıda saymak yerine.. de˘ i¸kenleri. orada s burada Python’a ili¸kin okudu˘ unuz seyler zihninizde daha anlamlı izler bırakmaya ba¸layas g ¸ s caktır. tekrar kullanılmak üzere bir yerde toplayags biliyorduk. Dolayısıyla.1 Sınıf Tanımlamak Öncelikle bir sınıfı nasıl tanımlayaca˘ ımıza bakmamız gerekiyor.. bu programlama tekni˘ inin Python deneyiminize ne tür bir katkı sa˘ layaca˘ ını. Hatırlarsanız. NTP böyle ho¸tur. Sınıflar yapı olarak “fonksiyonlara” benzetilebilir.2 Sınıflar NTP’de en önemli kavram “sınıflar”dır.. Mesela yukarıg daki fonksiyonda “deneme” adını seçmi¸tik.2. ö˘ renme sürecine bırakıyoruz bu “özümseme” i¸ini. Zaten NTP denince ilk akla gelen sey de genellikle ¸ “sınıflar” olmaktadır. s . Bu da okurun zihninde birtakım fantastik cümlelerin ¸ s uçu¸masından ba¸ka bir i¸e yaramayacaktır. NTP’yi ö˘ rendikg s g ten sonra.. 20. Tabii isim belirlerken Türkçe karakter kullanamıyoruz. . konuyu anlatan ki¸iyi ister istemez okurun henüz bilmedi˘ i kavramları kullanarak bazı s g seyleri açıklamaya çalı¸maya itecektir.. bize getirdi˘ i kolaylıklardan hiç bahg setmiyoruz.. Zira su anda içinde bulundu˘ umuz noktada bunları bilmenin bize pek faydası ¸ g dokunmayacaktır. Burada dikkat etmemiz gereken bazı s s noktalar var: Hatırlarsanız fonksiyonları tanımlarken def parçacı˘ ından yararlanıyorduk. Mesela: g def deneme(): Sınıfları tanımlarken ise class parçacı˘ ından faydalanıyoruz: g class IlkSinif: Tıpkı fonksiyonlarda oldu˘ u gibi. Çünkü daha NTP’nin ne oldu˘ unu dahi bilmiyoruz ki cicili bicili cümlelerle g bize anlatılacak “faydaları” özümseyebilelim.” demenin pek faydası olmayacaktır. fonksiyonlar yardımıyla farklı de˘ i¸kenleri ve veri tiplerini. ˙ste sınıflar yardımıyla da farklı fonksiyonları.

Aslında tabii ki normalde sınıflar bundan biraz daha s karma¸ıktır. Hatta s g gerekli ayarlamaları yaptıktan sonra programın simgesine çift tıklayarak veya GNU/Linux sistemlerinde konsol ekranında programın sadece adını yazarak çalı¸tırabiliriz programımızı. Bu arada Python’un bu modülü ¸ düzgün olarak içe aktarabilmesi için komut satırını. yazdı˘ ımız arayüzü görebiliriz. Yani pek s s çok farklı yöntem kullanabiliriz.2..py” komutuyla s programımızı çalı¸tırıp konsol üzerinden yönetebiliriz..Son olarak.. s s hem yapı olarak kurallara uygun bir sınıftır.. s s 20. Ilk g ¸ ˙ Ikinci satırda ise “mesele” adlı bir de˘ i¸ken olu¸turduk. Örne˘ in yazdı˘ ımız sey arayüzü olan bir Tkinter programıysa g g ¸ “python programadı. E˘ er s g komut satırından çalı¸an bir uygulama yazdıysak. Ama biz yine de hızlıca üzerinden g geçelim. Ardından konsol ekranında “cd Desktop” komutunu vererek masaüstüne eri¸iyoruz. yine “python programadı. En azından simdilik.py” komutuyla bunu çalı¸tırabilir. Üstelik bu sadece NTP’yi ö˘ renmek için yazdı˘ ımız. Ancak bizim simdilik yazdı˘ ımız kodun s ¸ g bir arayüzü yok.. gs s Böylece ilk sınıfımızı ba¸arıyla tanımlamı¸ olduk. tam olmayan bir kod g g parçasından ibaret. Ancak yukarıdaki örnek.. Python içe aktarılacak modülleri ararken ilk olarak o anda içinde bulunulan dizine bakaca˘ ı için modülümüzü rahatlıkla bulabilecektir..2 Sınıfları Çalı¸ tırmak s Simdi güzel güzel yazdı˘ ımız bu sınıfı nasıl çalı¸tıraca˘ ımıza bakalım: ¸ g s g Herhangi bir Python programını nasıl çalı¸tırıyorsak sınıfları da öyle çalı¸tırabiliriz. Sırasıyla bakalım: ˙ satırda do˘ ru bir sekilde sınıfımızı tanımladık. Bu parantez meselesine tekrar dönece˘ iz. gerçek hayatta bu haliyle kar¸ımıza çıkmayacak da olsa. g GNU/Linux kullanıcıları komut satırıyla daha içli dı¸lı oldukları için etkile¸imli kabu˘ u modülün s s g bulundu˘ u dizinde nasıl açacaklarını zaten biliyorlardır. ¸ g ˙ adımı attı˘ ımıza göre ilerleyebiliriz: Ilk g class IlkSinif: mesele = "Olmak ya da olmamak" Böylece eksiksiz bir sınıf tanımlamı¸ olduk. s g Su halde herkes kendi platformuna uygun sekilde Python komut satırını ba¸latsın! Python’u ¸ ¸ s ba¸lattıktan sonra bütün platformlarda su komutu vererek bu kod parçasını çalı¸tırılabilir dus ¸ s ruma getirebiliriz: from sinif import * Burada sizin bu kodları “sinif. sınıfımızı tanımladıktan sonra parantez i¸areti kullanmak zorunda olmadı˘ ımıza s g dikkat edin. bu modülün bulundu˘ u dizin içinde açmak g gerekir. Komut ekranı kar¸ımıza gelecek. s . Dolayısıyla sınıfımızı tecrübe etmek için biz simdilik do˘ rudan Python ko¸ g mut satırı içinden çalı¸aca˘ ız.py” adlı bir dosyaya kaydetti˘ inizi varsaydım... Dolayısıyla bu g sekilde dosyamızı bir modül olarak içe aktarabiliyoruz (import). s Windows kullanıcılarının komut satırına daha az a¸ina oldu˘ unu varsayarak biraz daha detaylı s g anlatalım bu i¸lemi.. s Windows kullanıcıları ise Python komut satırını modülün oldu˘ u dizin içinde açmak için su yolu g ¸ izleyebilir (yine modülün masaüstünde oldu˘ unu varsayarsak.): Ba¸lat > Çalı¸tır yolunu takip g s s edip açılan kutuya “cmd” yazıyoruz (parantezler olmadan). hem de bize sınıflara ili¸kin pek çok önemli ipucu s vermektedir.(Modülün masaüstünde oldu˘ unu varsayıyoruz): g ALT+F2 tu¸larına basıp açılan pencereye “konsole” (KDE) veya “gnome-terminal” (GNOME) s yazıyoruz.

NTP kavramlarıyla konu¸acak olursak.. bu i¸leme “örnekleme” (instantiation) s s g s adı veriliyor. Hayli kaba bir benzetme olacak ama. biz bunları bir internet sayfasının içeri˘ ine beng zetebiliriz. örnekg leme i¸lemi “Class” (sınıf) nesnesini etkinle¸tirmeye yarar. Apr 18 2007.python..1310 32 bit (Intel)] on win32 Type "help". istedi˘ imiz sekilde kullanabilece˘ imiz bir nesne haline getirir. Bu sınıfın içinde birtakım de˘ i¸kenler. s Peki bu “örnekleme” denen sey de ne oluyor? Hemen bakalım: ¸ ˙ Ingilizce’de “instantiation” olarak ifade edilen “örnekleme” kavramı sayesinde sınıfımızı kullanırken belli bir kolaylık sa˘ lamı¸ oluyoruz.” seklinde gösterilen adresi gibi. IlkSinif adlı sınıfa bir isim verme i¸lemine “örnekleme” denirken. Bu örneklemelerin her birine ise “örnek” (instance) deniyor. fonksiyonlar.5. Buna göre. Tıpkı bir internet sayfasının. Yani sınıfın bütününü alır ve onu s s paketleyip. ˙ste biz bu sınıfı “örnekledi˘ imiz” zaman. bu i¸lem sonucu ortaya çıkan de˘ i¸kene s s gs de. gs E˘ er herhangi bir hata yapmadıysanız kar¸ınıza suna benzer bir ekran gelmeli: g s ¸ C:\Documents and Settings\Isminiz>c:/python25/Python Python 2. Yani. Orada g I su komutu vererek masaüstüne geçiyoruz: ¸ cd Desktop Simdi de su komutu vererek Python komut satırını ba¸latıyoruz: ¸ ¸ s C:/python25/python Tabii kullandı˘ ınız Python sürümünün 2. Yani böylece ilk satırda tanımladı˘ ımız sınıfa s g daha kullanı¸lı bir isim vermi¸ oluyoruz.. "credits" or "license" for more information. olacakgs tır. burada da “örnekg gs g leme” i¸lemi hemen hemen aynı vazifeyi görüyor. “örnekleme” (instantiation) g s g aslında sekil olarak yalnızca bir de˘ i¸ken atama i¸leminden ibarettir. Bu noktada yapmamız s gereken tek bir i¸lem var: Örnekleme s 20. 08:51:08) [MSC v. Daha soyut bir ifadeyle. s ¸ Mesela www. “www..quotaless. Durum tam olarak böyle olmasa g . “IlkSinif” adlı sınıfın gs bir örne˘ idir (“deneme” is an instance of the class “IlkSinif”). Sizde sürüm farklıysa komutu g g ona göre de˘ i¸tirmelisiniz.5 oldu˘ unu varsaydım. Gördü˘ ünüz gibi.com adresi içindeki bütün bilgileri bir sınıf olarak dü¸ünürsek. Söyle de diyebiliriz: g ¸ g ¸ Biz bir sınıf tanımlıyoruz. "copyright".3 Örnekleme (Instantiation) Simdi söyle bir sey yazıyoruz: ¸ ¸ ¸ deneme = IlkSinif() Böylece olu¸turdu˘ umuz sınıfı bir de˘ i¸kene atadık. “örnek” (instance) diyoruz. sınıf içeri˘ ini bir bakıma eri¸ilebilir hale I¸ g g s getirmi¸ oluyoruz.com” ifadesi bu sınıfın bir örne˘ idir.1 (r251:54863. s “www.python.Muhtemelen içinde bulundu˘ unuz dizin “C:Documents and Settings˙sminiz” olacaktır. burada “deneme” adlı de˘ i¸ken.. s g gs s “sınıfımızı örneklemi¸ olduk”.quotaless. vb. >>> Simdi bu ekrandaki “>>>” satırından hemen sonra su komutu verebiliriz: ¸ ¸ >>> from sinif import * Artık sınıfımızı çalı¸tırmamızın önünde hiç bir engel kalmadı sayılır. Dedi˘ imiz gibi. Nasıl daha önce ¸ gs s gördü˘ ümüz de˘ i¸kenler uzun ifadeleri kısaca adlandırmamızı sa˘ lıyorsa...

“Mehmet” örne˘ i (instance) ise bu tanımları. Mehmet. Böylece etkili bir hafıza yönetimi uygulanmı¸ ve programların perfors mansı artırılmı¸ olur. Dolayısıyla “5” verisi o anda bellekte bo¸u bo¸una yer kaplamı¸ s s s oluyor.. bir s g s s I¸ veriye i¸aret eden hiç bir referans kalmadı˘ ı durumlarda. “örnekleme” i¸lemine ili¸kin en azından zihnimizde bir kıvılcım çakmasını s s sa˘ layabilir. “parantezlere dikkat!” diyoruz.4 Çöp Toplama (Garbage Collection) Peki biz bir sınıfı örneklemezsek ne olur? E˘ er bir sınıfı örneklemezsek. Bizim yapmak istedi˘ imiz s g bu de˘ il.bile. Mesela: s >>> a = 5 >>> a = a + 6 >>> print a 11 Burada “a” de˘ i¸keninin gösterdi˘ i “5” verisi..) bu büyük sınıfın bir örne˘ i. nitelikleri. Çünkü “a = a + 6” ifadesi yüzünden.. Buna göre “insan” sınıfı insanın ne tür özellikleri oldu˘ una dair tanımlar (fonksiyonlar.. “5” verisine gönderme yapan.. ıskartaya çıkmı¸ oluyor. O yüzden. g Daha yerinde bir benzetme söyle olabilir: “˙ ¸ Insan”ı büyük bir sınıf olarak kabul edelim. o örneklenmeyen sınıf g program tarafından otomatik olarak “çöp toplama” (garbage collection) adı verilen bir sürece tabi tutulacaktır. “a” de˘ i¸keni artık s s s s gs “5” verisini göstermiyor. yani ete kemi˘ e bürünmü¸ hali oluyorg g s sunuz. bu benzetme.. Burada bu sürecin ayrıntılarına girmeyece˘ iz. Yani söyle yaptık: ¸ >>> deneme = IlkSinif() E˘ er parantezleri kullanmazsak.mesele Olmak ya da olmamak . Dolayısıyla artık bellekte tutulmayacaktır... ˙ste e˘ er biz de yukarıda I¸ g oldu˘ u gibi sınıflarımızı “örneklemezsek”.. ˙ste “siz” I¸ (yani Ahmet. 20. Böyle yaparak sınıfı sadece kopyalamı¸ oluruz.. “Çöp Toplama” i¸lemini de kısaca anlattı˘ ımıza göre artık kaldı˘ ımız yerden yolumuza devam s g g edebiliriz. g veriler) içeriyor. yani o veri artık i¸e yaramaz hale s g s geldi˘ inde. yani “deneme = IlkSinif ” gibi bir sey yazarsak. Ama kısaca söyle anlatabiliriz: g ¸ Python’da (ve bir çok programlama dilinde) yazdı˘ ımız programlar içindeki “i¸e yaramayan” g s veriler bellekten silinir. bu sınıflara hiçbir yerde i¸aret edilmedi˘ i. Bu arada dikkat ettiyseniz sınıfımızı örneklerken parantez kullandık. sınıf örne˘ imizin “niteliklerine” ula¸abiliriz: ¸ g s >>> deneme. bu veriye bizim ula¸mamızı sa˘ layacak hiç bir i¸aret kalmamı¸ oluyor ortada. otomatik olarak “çöp toplama” i¸lemini devreye sokar ve bu örnekte “5” verisini g s çöpe gönderir. Yani artık o veriyi bellekte tutmaktan vazgeçer.. onu gösteren. daha sonra gelen “a = a + 6” ifadesi nedeniyle gs g bo¸a dü¸mü¸. g Artık su komut yardımıyla.. vb. sınıfımız olu¸turuldu˘ u anda çöp toplama i¸lemg s g s ine tabi tutulacaktır. özellikleri ta¸ıyan bir g s “nesne” oluyor. Yani “a = a + 6” ifadesi nedeniyle. ˙ste Python. yaptı˘ ımız sey g ¸ g ¸ “örnekleme” olmaz. yani bu g s g sınıfı gösteren hiçbir “referans” olmadı˘ ı için.

c .˘ 20.py” oldu˘ unu varsayarsak.. g Artık. buradaki “mesele”.mesele dedi˘ imiz zaman. “sonuc” örne˘ inin niteliklerine tek tek eri¸ebiliriz..b >>> matematik.b >>> sonuc. Python’un yazarı Guido Van Rossum s bu kavram için söyle diyor: ¸ “I use the word attribute for any name following a dot” (Noktadan sonra gelen bütün isimler için ben “nitelik” kelimesini kullanıyorum) kaynak: http://docs. Sırasıyla. . Biraz karı¸ık gibi mi? Hemen bir örnek yapalım o halde: s class a b c Toplama: = 15 = 20 = a + b ˙ satırda “Toplama” adlı bir sınıf tanımladık. sınıf örne˘ inin niteliklerine ula¸mak için su g ¸ g s ¸ yapıyı kullanmamız gerekir: >>> matematik. Bu i¸leme “örnekleme” (instantiation) adı s veriyoruz. diyoruz. “sonuc” kelimesine ise Python’cada “örnek” (instance) adı veriliyor.org/tut/node11. b ve c de˘ i¸kenleri ise. “deneme” adlı sınıf örne˘ inin (instance) bir niteli˘ i (atg g g tribute) oluyor. “Toplama” sınıfının bir örne˘ idir. Bundan önceki örne˘ imizde ise “mesele” adlı de˘ i¸ken. b ve c adlı üç adet de˘ i¸ken olu¸turduk. g s Peki kodları söyle çalı¸tırırsak ne olur? ¸ s >>> import matematik E˘ er modülü bu sekilde içe aktarırsak (import). g g Bu sınıfı yazıp kaydetti˘ imiz dosyamızın adının “matematik. Python’daki nesnelerin özelliklerine i¸aret eder.html Bu tanıma göre. >>> sonuc. Bu sınıftaki a.a >>> sonuc. g g >>> from matematik import * komutunu verdikten sonra sunu yazıyoruz: ¸ >>> sonuc = Toplama() Böylece “Toplama” adlı sınıfımızı “örnekliyoruz”.sonuc. “deneme” g g g gs adlı sınıf örne˘ inin bir niteli˘ i idi. Bunu yapmak için “class” parçacı˘ ından yararIlk g landık.sonuc. c de˘ i¸keni a ve b de˘ i¸kenlerinin gs s gs gs toplamıdır.sonuc. “Toplama” sınıf örne˘ inin (örne˘ i biraz sonra tanımlayags g g ca˘ ız) birer niteli˘ i oluyor.python.c biçiminde. a. Yani “sonuc”.a >>> matematik. örne˘ in: g >>> deneme.5 Niteliklere Deginme (Attribute References) Biraz önce “nitelik” diye bir seyden söz ettik. . ˙ ¸ Ingilizce’de “attribute” denen bu “nitelik” kavramı.

g Simdi isterseniz buraya kadar söylediklerimizi söyle bir toparlayalım. Bu iki kullanım arasında. F5’e bastı˘ ınızda veya “Run > Run Module” yolunu takip etti˘ inizde IDLE sanki kog g mut ekranında “from matematik import *” komutunu vermi¸siniz gibi davranacaktır. “sonuc” adlı de˘ i¸ken. E˘ er g “from modül import *” yöntemini kullanarak içe aktardı˘ ınız modül içindeki isimler (de˘ i¸keng gs ler..c . çünkü simdilik tek bir modül üzerinde çalı¸ıyoruz. Bu komut verildi˘ inde ekranda görece˘ iniz “>>>” i¸aretinden. Yukarıda bizim verdi˘ imiz örnekte de “from modül import *” yapısını rahatlıkla s g kullanıyoruz. E˘ er siz bu kodları IDLE ile çalı¸tırmak isterseniz. Bu de˘ i¸kenlerin her birine.py komutunu vererek de bu kod parçalarını çalı¸tırılabilir duruma getirebiliriz.b >>> sonuc. “Toplama” adlı sınıfın bir örne˘ idir diyoruz (sonuc is an gs g instance of Toplama)” >>> sonuc = Toplama() Bu komutu verdikten sonra niteliklerimize eri¸ebiliriz: s >>> sonuc. g g s Python’un sizden hareket bekledi˘ ini anlayabilirsiniz. Esasında. s g g Yukarıda anlattı˘ ımız kod çalı¸tırma biçimleri tabii ki. ama simdilik konumuzu da˘ ıtmamak için s ¸ g bunlara girmiyoruz. özellikle sa˘ ladıkları güvenlik avantajları/dezavantajları g açısından ba¸ka bazı temel farklılıklar da vardır.. veya “Run > Run Module” yolunu takip etmeniz yeterli s olacaktır. Bunu da yukarıdaki örnek ¸ ¸ üzerinden yapalım: class Toplama: a = 15 b = 20 c = a + b “Toplama” adlı bir sınıf tanımlıyoruz. bunları hazırs g g s ladıktan sonra F5 tu¸una basmanız. ¸ ¸ sınıfın kendisini bir de˘ i¸kene atamak. Bu gs gs kodları kullanabilmek için Python komut satırında su komutu veriyoruz: ¸ >>> from matematik import * Burada modül adının (yani dosya adının) matematik oldu˘ unu varsaydık.. bu modülü kullanaca˘ ınız dosya içinde de bulunuyorsa isim çakı¸maları ortaya g s çıkabilir.. Mesela Tkinter ile programlama yaparken rahatlıkla “from Tkinter import *” yapısını kullanabiliriz.a >>> sonuc. nitelikler).Yani her defasında dosya adını (ya da ba¸ka bir ifadeyle “modülün adını”) da belirtmemiz s gerekir. Bu de˘ i¸kene biz Python’cada “örnek” (instance) adını gs gs veriyoruz. Biz g burada üç adet de˘ i¸ken ekledik.. g Simdi yapmamız gereken sey. “nitelik” adını veriyoruz. Yani bir nevi. çünkü Tkinter bu kullanımda problem yaratmayacak sekilde ¸ tasarlanmı¸tır... Dolayısıyla isim çakı¸ması ¸ s s yaratacak ba¸ka bir modülümüz olmadı˘ ı için “ne yaptı˘ ımızı biliyoruz!”. s Veya GNU/Linux sistemlerinde sistem konsolunda: python -i sinif. Yani. Sınıfımızın içine istedi˘ imiz kod parçalarını ekliyoruz. Bu komutu s verdi˘ imizde “from sinif import *” komutu otomatik olarak verilip hemen ardından Python g komut satırı açılacaktır. Ama temel olarak sunu bilmekte fayda var: Genellikle tercih edilmesi ¸ gereken yöntem “from modül import *” yerine “import modül” biçimini kullanmaktır. “from modül import *” yapısını sadece ne yaptı˘ ımızı çok iyi biliyorsak g ve modülle ilgili belgelerde modülün bu sekilde içe aktarılması gerekti˘ i bildiriliyorsa kullan¸ g mamız yerinde olacaktır.. Toplama adlı sınıfı “örneklemek” (instantiation). bu kodları komut ekranından g s çalı¸tırdı˘ ınızı varsaymaktadır.

Bu yüzden bunu her çalı¸tırdı˘ ınızda yeniden belle˘ e g g s g g yüklemi¸ olacaksınız sınıfı. ˙se hemen bir örnekle ba¸layalım.Dikkat ederseniz.a” der demez sınıf çalı¸tırılacak ve g s çalı¸tırıldıktan hemen sonra ortada bu sınıfa i¸aret eden herhangi bir referans kalmadı˘ ı için s s g Python tarafından “i¸e yaramaz” olarak algılanan sınıfımız çöp toplama i¸lemine tabi tutularak s s derhal belle˘ i terketmesi sa˘ lanacaktır.b >>> Toplama(). fabrika print "i¸çi:". niteliklerimize eri¸irken “örnek”ten (instance). Zira en temel bazı s kavramları gözden geçirdi˘ imiz ve temelimizi olu¸turdu˘ umuz için. s s ¸ Böylelikle zor kısmı geride bırakmı¸ olduk. Komut satırına bırakmadık bu i¸i. Bu da bir hayli verimsiz bir çalı¸ma seklidir. siz “Toplama().a >>> Toplama(). s g s g Orada su komutu veriyoruz: ¸ . yani etkile¸imli kabu˘ u açıyoruz. Genellikle su sekilde kullanıldı˘ ını görürüz bunun: s g ¸ ¸ g def __init__(self): Biz simdilik bu yapıdaki __init__ kısmıyla ilgilenece˘ iz. ˙ g I¸ s Isterseniz kendimizce ufacık bir oyun tasarlayalım: #!/usr/bin/env python #-*. Dolayısıyla bu sınıfı söyle kullanmamız ¸ g s ¸ gerekecek: >>> Toplama().c Ama daha önce de anlattı˘ ımız gibi. s 20. para print "fabrika:". onu oldu˘ u gibi kabul edelim. Artık önümüze bakabiliriz. Simdi bir an bu sınıfımızı örneklemedi˘ imizi dü¸ünelim. bu __init__ fonksiyonuna en azından g s bir göz a¸inalı˘ ınız vardır. “self”in ne oldu˘ unu simdilik bir kenara ¸ g g ¸ bırakıp.coding:utf8 -*class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 print "enerji:". Dikkat ederseniz “örnekleme” (instantiation) i¸lemini do˘ rudan dosya içinde hals g lettik. isci s macera = Oyun() Gayet güzel. Bir kaç seçene˘ imiz var: ¸ s g g Üzerinde çalı¸tı˘ ımız platforma göre Python komut satırını. yani “sonuc” adlı de˘ i¸kenden s gs yararlanıyoruz. s Simdi bu kodları çalı¸tıraca˘ ız. daha karı¸ık seyleri anlag s g s ¸ mak kolayla¸acaktır. enerji print "para:".6 __init__ Nedir? E˘ er daha önce etrafta sınıfları içeren kodlar görmü¸seniz.

parası 100 fabrika sayısı 4. g ama biz bunu simdi bir kenara bırakalım.. Zira sınıflı yapıların en çok ve en verimli kullanıldı˘ ı yer g arayüz programlama çalı¸malarıdır: s from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam") dugme.. Çok önemli eksiklikleri var bu kodun. meydana geg s s tiren) adı verilir.. ilk çalı¸ma esnasında ekrana s gs s yazdırıldı˘ ını görüyoruz. yani “niteliklerin”. i¸çi sayısı ise 10 olacaktır. F5 tu¸una basarak veya “Run>Run Module” yolg s s unu takip ederek kodlarımızı çalı¸tırıyoruz. oyuna ba¸landı˘ ı anda s s g bir oyuncunun sahip olaca˘ ı özellikleri __init__ fonksiyonu içinde tanımladık. __init__ fonksiyonu s g içinde tanımlanmı¸ olan bütün de˘ i¸kenlerin. Gerçi __init__ fonksiyonuna “constructor” demek pek do˘ ru bir ifade sayılmaz. ALT+F2 tu¸larına basıyoruz ve açılan s s pencerede “konsole” (KDE) veya “gnome-terminal” (GNOME) yazıp enter’e bastıktan sonra açtı˘ ımız komut satırında su komutu veriyoruz: g ¸ python -i deneme.. GNU/Linux sistemlerinde ba¸ka bir seçenek olarak. s Bu kodları yukarıdaki seçeneklerden herhangi biriyle çalı¸tırdı˘ ımızda. Buradaki __init__ fonksiyonu sayesinde “Arayuz” adlı sınıf her ça˘ rıldı˘ ında bir adet Tkinter g g penceresi ve bunun içinde bir adet dü˘ me otomatik olarak olu¸acaktır. Zaten bu __init__ g s fonksiyonuna da ˙ Ingilizce’de ço˘ u zaman “constructor” (olu¸turan.. Mesela yukarıdaki ufak oyun çalı¸masında. Sadece aklımızda olsun. __init__ fonksiyonu gerçek ¸ anlamda bir “constructor” de˘ ildir.. E˘ er örnekleme i¸lemini dosya içinden g g s halletmemi¸ olsaydık. Olayın iç yüzünü kavrayabilmek için öyle bir ¸ g örnek vermemiz gerekiyordu. Dikkat ederseniz g s burada da örnekleme i¸lemini dosya içinden hallettik.pack() uygulama = Arayuz() Bu kodları da yukarıda saydı˘ ımız yöntemlerden herhangi biri ile çalı¸tırıyoruz. Ama simdi konumuz bu de˘ il. s Yalnız hemen uyaralım: Yukarıdaki örnek aslında pek de düzgün sayılmaz. Buna göre bu g oyunda bir oyuncu oyuna ba¸ladı˘ ında: s g enerjisi 50. Tabii ki bu kod g s da eksiksiz de˘ ildir. Ama görece˘ iniz gibi yine de çalı¸ıyor bu kodlar. E˘ er örnekleme satırını dosya içine s g yazmazsak. Dolayısıyla söyle bir sey diyebiliriz: ¸ ¸ Python’da bir programın ilk kez çalı¸tırıldı˘ ı anda i¸lemesini istedi˘ imiz seyleri bu __init__ s g s g ¸ fonksiyonu içine yazıyoruz. ama ona çok benzer.py” oldu˘ unu varsaydık. g Söyle bir yanlı¸ anla¸ılma olmamasına dikkat edin: ¸ s s . “from deneme import *” komutunu verdikten sonra “macera = Oyun()” s satırı yardımıyla ilk olarak sınıfımızı örneklendirmemiz gerekecekti.py E˘ er Windows’ta IDLE üzerinde çalı¸ıyorsak. Biz okumaya devam edelim. ˙ste bu niteliklerin ba¸langıç de˘ eri olarak belirlenebilmesi hep g I¸ s g __init__ fonksiyonu sayesinde olmaktadır.. in¸a eden.. Ancak simdilik amacımıza hizmet edebilmesi için kodlarımızı bu sekilde g ¸ ¸ yazmamız gerekiyordu.>>> from deneme import * Burada dosya adının “deneme. Tkinter penceresinin açılması için komut satırında “uygulama = Arayuz()” gibi bir satır yazmamız gerekir. Bunu biraz sonra açıklayaca˘ ız. g Bir de Tkinter ile bir örnek yapalım.

i¸çi” de˘ i¸kenlerini ayrı bir fonksiyon içinde kullans gs mak istiyoruz. isci s macera = Oyun() Öncelikle bu kodların sahip oldu˘ u “niteliklere” bir bakalım: g enerji.7 self Nedir? Bu küçücük kelime Python’da sınıfların en can alıcı noktasını olu¸turur. “varsayılan de˘ erleri belirleme”. Mesela __init__ yerine gs s s __simit__ deyin. Bunu test etmek için. isterseniz yukarıdaki kodları “__init__” fonksiyonunun adını de˘ i¸tirerek çalı¸tırmayı deneyin. Yani mesela göster() adlı ayrı bir fonksiyonumuz olsun ve biz bu de˘ i¸kenleri gs ekrana yazdırmak istedi˘ imizde bu “göster” fonksiyonundan yararlanalım.“__init__” fonksiyonunun. enerji print "para:". i¸ci ve goster() s Burada “örne˘ imiz” (instance) “macera” adlı de˘ i¸ken. i¸levini sırf ilk sırada yer aldı˘ ı için yers g ine getirmiyor. isci s macera = Oyun() Diyelim ki biz burada “enerji. s __init__ konusuna biraz olsun ı¸ık tuttu˘ umuza göre artık en önemli bile¸enlerden ikincisine s g s gelebiliriz: self 20. Kodların su anki g ¸ halinde oldu˘ u gibi. yani “in¸a etme” özelli˘ i konumung s g dan kaynaklanmıyor. Esasında çok basit bir s i¸levi olsa da. Aynı i¸levi elde edemezsiniz. fabrika print "i¸çi:". fabrika. Yani bu __init__ fonksiyonu. bu kodlar tanımlansın. fabrika. Bakalım sonuç ne olacak? class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 def goster(): print "enerji:". Söyle bir sey g g ¸ ¸ yazmayı deneyelim. ama do˘ rudan ekrana dökülmesin. . . bu i¸levi kavrayamazsak neredeyse bütün bir sınıf konusunu kavramak imkansız s s hale gelecektir. Self’i anlamaya do˘ ru ilk adımı atmak için yukarıda kullandı˘ ımız kodlardan g g faydalanarak bir örnek yapmaya çalı¸alım. enerji print "para:". para print "fabrika:". para. para print "fabrika:". Çalı¸maz. Dolayısıyla bu niteliklere su sekilde g gs ¸ ¸ ula¸abiliriz: s . Kodumuz söyleydi: s ¸ class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 print "enerji:". . . para. fabrika print "i¸çi:".

isci = 10 .goster() Olmadı. Yani bir bakıma.para = 100 self. goster() fonksiyonuna bir “self” ekleyerek tekrar deneyelim.>>> >>> >>> >>> >>> macera. line 1. Sorunun ne oldu˘ u az çok ortaya çıktı. burada “macera” adlı sınıf örne˘ ini temsil ediyor.enerji = 50 self. para print "fabrika:".goster() dedi˘ imizde söyle bir hata alıyg ¸ oruz: Traceback (most recent call last): File "<pyshell0>".enerji macera. Ama o da ne? Mesela macera. isci s macera = Oyun() Tekrar deniyoruz: >>> macera. fonksiyonlardaki global ifadesinin yerini tutuyor.. . .goster() Hemen deneyelim. Bu sefer de söyle bir hata aldık: ¸ enerji: Traceback (most recent call last): File "<pyshell0>". Hatırlarsanız buna benzer hata mesajlarını g Fonksiyon tanımlarken “global” de˘ i¸keni yazmadı˘ ımız zamanlarda da alıyorduk.isci macera. enerji print "para:".goster() File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxx". in goster print "enerji:". Belki düzelir: class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 def goster(self): print "enerji:".. Artık kodlarımızı g g düzeltebiliriz: class Oyun: def __init__(self): self. enerji NameError: global name ’enerji’ is not defined Hmm. line 1. in <module> macera. line 9.fabrika macera.fabrika = 4 self. in <module> macera.. Daha do˘ ru bir ifadeyle.goster() TypeError: goster() takes no arguments (1 given) Belli ki bir hata var kodlarımızda. fabrika print "i¸çi:". ˙ste “self” gs g I¸ burada devreye giriyor..para macera.

isterseniz “self”i. Bu dü¸ünme tarzı i¸imizi biraz daha kolayla¸tırabilir. Üstelik mesela “enerji” adlı de˘ i¸keni herhangi bir yerden ça˘ ırmak istedi˘ imiz zags g g man da bunu önceden “self” olarak tanımlamı¸ olmamız gerekir. s g “macera” örne˘ inin yerini tutan bir kelime olarak da kurabilirsiniz zihninizde.isci 10 Sınıfın niteliklerine tek tek nasıl eri¸ebildi˘ imizi görüyorsunuz. yani bir bakıma “global” bir nitelik kazanması için “self” olarak tanımlanmaları gerekiyor. ˙ g g s g Iyice somutla¸tırmak gerekirse.isci s macera = Oyun() Gördü˘ ünüz gibi. fonksiyon dı¸ından da ça˘ rılabilmesi g g gs s g için. “self. en ba¸ta bunu “self.enerji” olarak yazmamız g gerekir. kodlar içinde yazdı˘ ımız de˘ i¸kenlerin. self.fabrika print "i¸çi:". “__init__” fonksiyonu içinde tanımladı˘ ımız “enerji” adlı de˘ i¸ken.para 100 >>> macera. self.. Yani mesela. . Bu arada.enerji print "para:".enerji” diyerek.fabrika E˘ er biz “enerji” adlı de˘ i¸keni goster() fonksiyonu içinde kullanmak istersek de˘ i¸keni g gs gs sadece “enerji” de˘ il.enerji 50 >>> macera. Mesela su temel komutları i¸letemeyiz: s ¸ s >>> >>> >>> >>> macera. Yani kodları g çalı¸tırırken “macera. “self. self.goster enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s >>> macera.enerji” diyebilmek için.def goster(self): print "enerji:". Daha da önemlisi bu kodları bu haliyle tam olarak çalı¸tıramayız da.para macera.enerji” olarak tanımlamamız gerekir.isci macera. o fonksiyonun dı¸ında da kullanılabilmesini sa˘ lıyoruz.. self.enerji macera.enerji” olarak tanımlamamız s s gerekiyor. “enerji” yerine “self. s g gs bu haliyle “goster” adlı fonksiyonun içinde kullanılamaz.fabrika 4 >>> macera.para print "fabrika:". Ayrıca bunu “goster” adlı g fonksiyon içinde kullanırken de sadece “enerji” olarak de˘ il. bu “enerji” adlı de˘ i¸kenin yalnızca içinde gs bulundu˘ u fonksiyonda de˘ il. s s s Bir de Tkinter’li örne˘ imize bakalım: g . . s Simdi tekrar deneyelim: ¸ >>> macera.

in __init__ dugme = Button(text="tamam". Daha çok bilgimiz oldu˘ unda bu kodları daha düzgün yazmayı da ö˘ renece˘ iz. Mesela dü˘ meye basılınca kog g s g g mut ekranında bir yazı çıksın. “self”lerle oynayarak olayın iç yüzünü kavramaya çalı¸ın. g g g Bu iki örnek içinde.pack() def yaz(): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Tabii ki bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir hata mesajı alırız: s g ¸ Traceback (most recent call last): File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx". Kodlarımızı su sekilde yazmamız gerekiyor: g s ¸ ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam". Mesela s yaz() fonksiyonundaki self parametresini silince ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz. Bu g s ¸ son örnek aslında yine de tam anlamıyla kusursuz bir örnek de˘ ildir.command=self. “com- . line 13. Ama simdilik elimizden bu g ¸ kadarı geliyor.command=yaz) NameError: global name ’yaz’ is not defined Bunun sebebini bir önceki örnekte ö˘ renmi¸tik.pack() uygulama = Arayuz() Burada tanımladı˘ ımız dü˘ menin bir i¸ yapmasını sa˘ layalım.from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam") dugme.command=yaz) dugme. Önce söyle deneyelim: ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam". e˘ er programın farklı noktalarında kullanaca˘ ımız de˘ i¸kenler veya fonksiyg g g gs onlar varsa.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Gördü˘ ünüz gibi. bunları “self” öneki ile birlikte tanımlıyoruz. line 7.yaz) dugme. “def self.yaz” seklinde bir fonksiyon ¸ tanımlama yöntemi olmadı˘ ına göre bu i¸lemi “def yaz(self)” seklinde yapmamız gerekiyor. in <module> uygulama = Arayuz() File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx".

yaz” içindeki “self” ifadesini silince ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz? Bunları iyice inceleyip. “self” kelimesinin kullanımı o kadar yaygınla¸mı¸ ve yerle¸mi¸tir ki. Siz bu kelimeyi bütün sınıflı kodlamalarda bu sekilde görüyor ¸ olsanız da aslında illa ki “self” kelimesini kullanacaksınız diye bir kaide yoktur.isci s macera = Oyun() Gelin isterseniz Buradaki kodlar yardımıyla bir oyuncu olu¸turduk.enerji = 50 self.enerji print "para:". self. Bu oyuncunun oyuna ba¸ladı˘ ında sahip s s g olaca˘ ı enerji.fabrika = 4 self.para = 100 self. “self” kullanın!..command=armut. . s s s oyunumuzu biraz ayrıntılandıralım. self. Mesela yukarıdaki örne˘ i söyle de yazabilirsiniz: s g ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(armut): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam".mand=self. “Ben bug rada ne yapmaya çalı¸mı¸ım.para print "fabrika:".fabrika print "i¸çi:". Kodlarımız arasındaki goster() fonksiyg s onu yardımıyla da her an bu bilgileri görüntüleyebiliyoruz. Elimizde simdilik sunlar vardı: ¸ ¸ class Oyun: def __init__(self): self. s g s Bu noktada küçük bir sır verelim. para.enerji = 50 self. Simdi isterseniz oyunumuza biraz hareket getirelim. gs s s Ayrıca sizin kodlarınızı okuyan ba¸kaları. Self yerine ba¸ka kelimeler de kullanabilirsiniz. Mesela kodlara yeni bir fonksiyon ekley¸ erek oyuncumuza yeni fabrikalar kurma olana˘ ı tanıyalım: g class Oyun: def __init__(self): self. O yüzden. ne yapmaya çalı¸tı˘ ınızı anlamakta bir an da olsa s s g tereddüt edecektir. artık yolumuza devam edebiliriz.para = 100 self. s s Sizi “self” kullanmaya ikna etti˘ imizi kabul edersek.fabrika = 4 self. “self”in nerede ne i¸e yaradı˘ ını kavramaya çalı¸ın. s s s s sizin bunu kendi kodlarınızda dahi olsa de˘ i¸tirmeye kalkmanız pek ho¸ kar¸ılanmayacaktır.. self.isci = 10 . . Hatta birkaç yıl sonra dönüp siz dahi aynı kodlara baktı˘ ınızda.” diyebilirsiniz.yaz) dugme. “self” iyidir. g Hatırlarsanız yukarıda ufacık bir oyun çalı¸ması yapmaya ba¸lamı¸tık. fabrika ve i¸çi bilgilerini de girdik. self.isci = 10 def goster(self): print "enerji:".pack() def yaz(armut): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Ama siz böyle yapmayın.

Hemen bunun s g nasıl kullanılaca˘ ını görelim: g >>> macera. E˘ er fonksiyon parametresiz çalı¸tırılırsa da. g Simdi de su komutu verelim: ¸ ¸ >>> macera. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" macera = Oyun() Burada fabrikakur() fonksiyonuyla ne yapmaya çalı¸tı˘ ımız aslında çok açık.fabrikakur()” fonksiyonunu kullanırken g herhangi bir sayı belirtmezseniz. “def fabrikakur(self.para . g s g Yani burada “5” sayısını temsil ediyor. parası da 10’un altına dü¸erse söyle bir mesaj verilecektir: s ¸ Yeni fabrika kuramazsınız. s Yazdı˘ ımız kodlara dikkatlice bakarsanız.para print "fabrika:". E˘ er “macera.para > 10: self. hata alırsınız. Dolayısıyla Python kullanıcıdan parantez içinde bir parametre girmesini g bekleyecektir.goster() enerji: 47 para: 90 fabrika: 9 i¸çi: 10 s Gördü˘ ünüz gibi oyuncumuz 5 adet fabrika kazanmı¸. kodlar içinde bir fonksiyon tanımg g larken ilk parametrenin her zaman “self” olması gerekti˘ idir. self.miktar)” dememiz gerekiyor. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız. self. self. self.enerji = self. ama bu i¸lem enerjisinde ve parasında g s s bir miktar kayba neden olmu¸ (fabrika kurmayı bedava mı sandınız!).isci s def fabrikakur(self. kullanıcıdan fonksiyona bir parametre vermesini bekledi˘ imizi belirttik.fabrika print "i¸çi:".enerji .def goster(self): print "enerji:". Çünkü kodlarımızı tanımlarken fonksiyon içinde “miktar” adlı bir ifade kullanarak. . . Python’un beklentisi kar¸ılang s s madı˘ ı için.enerji print "para:".enerji > 3 and self. Burada dikkat edece˘ imiz nokta. Yani “def fabrikakur(miktar)” g de˘ il.para = self. kodları çalı¸tırırken verece˘ imiz parametreyi temsil ediyor. miktar): if self. Kodlarımız içindeki “def fabrikakur(self. “5 adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!” seklinde bir kutlama mesajı g ¸ gösterecektir bize programımız.10 print miktar. oradaki if deyimi sayesinde oyuncunun enerjisi 3’ün g altına. Yeterli enerjiniz/paranız yok! Art arda fabrikalar kurarak bunu kendiniz de test edebilirsiniz.fabrikakur(5) Bu komutu verdi˘ imizde. hata verecektir.fabrika = miktar + self. .miktar)” ifadesinde gördü˘ ümüz “miktar” kelimesi.3 self.fabrika self.

nasıl Mısır’daki dedenizden size miras kaldı˘ ında dedenizin size g bıraktı˘ ı mirasın nimetlerinden her yönüyle yararlanabiliyorsanız. Hemen miras aldıralım. oyunun ba¸ında olu¸turdu˘ umuz oyuncunun bazı özellikleri vardı.8 Miras Alma (Inheritance) Simdiye kadar bir oyuncu olu¸turduk ve bu oyuncuya oyuna ba¸ladı˘ ı anda sahip olaca˘ ı bazı ¸ s s g g özellikler verdik. s s O halde hemen bir adet dü¸man olu¸turalım: s s class Dusman: “Dü¸man”ımızın gövdesini olu¸turduk. . parası 100 fabrika sayısı 4. (enerji. Sınıfı tanımladıktan sonra iki nokta g üst üstenin ardından a¸a˘ ıya bir kod blo˘ u yazmamız gerekiyor. i¸çi sayısı ise 10 s olsun. Ama su anda oraya yazacak s g g ¸ bir kodumuz yok. Mesela dü¸s s manımız da oyuncunun sahip oldu˘ u özelliklerin aynısıyla oyuna ba¸lasın. Dusman sınıfının durumunu Python’cada söyle ifade edebiliriz: ¸ “Dusman sınıfı Oyun sınıfını miras aldı” (Dusman inherits from Oyun) Bu haliyle kodlarımız henüz eksik. i¸çi gibi. Yoksa sınıfımız kullanılamaz durumda olur. s s s . Yukarıda “Dusman” adlı sınıfımızı olu¸turmu¸tuk: s s s class Dusman: Dusman sınıfı henüz bu haliyle hiçbir sey miras almı¸ de˘ il. Olu¸turdu˘ umuz oyuncu isterse oyun içinde fabrika da kurabiliyor. s Hatırlarsanız. bir sınıf ba¸ka bir sınıftan g s miras aldı˘ ında da aynı sekilde miras alan sınıf miras aldı˘ ı sınıfın özelliklerini kullanabiliyor. Simdi sıra geldi onun kolunu baca˘ ını olu¸turmaya. bu yeni olu¸turdu˘ umuz “Dusman” s g s g adlı sınıfa miras verdik. Peki bu özellikleri yeniden tek tek “dü¸¸ ¸ g s man” için de yazacak mıyız? Tabii ki hayır. ona s s ¸ g s bir ki¸ilik kazandırmaya. “kendin çal. s s g fabrika. g ¸ g Az laf. O halde nasıl yapaca˘ ız bunu? ˙ste burada img I¸ dadımıza Python sınıflarının “miras alma” özelli˘ i yeti¸iyor. ) ˙ s Isterseniz dü¸manımızın da buna benzer özellikleri olsun. O yüzden idareten oraya bir pass ifadesi yerle¸tirerek gerekli kod blo˘ unu s g geçi¸tirmi¸ oluyoruz.20. Simdilik söyle bir sey yazıp sınıfımızı kitabına uyduralım: ¸ ¸ ¸ class Dusman(Oyun): pass dsman = Dusman() Yukarıda pass ifadesini neden kullandı˘ ımızı biliyorsunuz. . Simdi hatırlarsanız oyuncu için bunu söyle yapmı¸tık: ¸ ¸ s class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 Simdi aynı seyi “Dusman” sınıfı için de yapaca˘ ız. . Yani onun da: g s enerjisi 50. Hemen bir örnek yapalım. çok i¸. Yabancılar bu kavrama “inherig s tance” adını veriyorlar. . Bunun için ¸ s g sınıfımızı söyle tanımlamamız gerekiyor: ¸ class Dusman(Oyun): Böylelikle daha en ba¸ta tanımladı˘ ımız “Oyun” adlı sınıfı. O kısmı bo¸ bırakamayız. Yani. para. kendin oyna” tarzı bir durumun sıkıcı olaca˘ ı belli. Ama s g böyle. O yüzden gelin oyuna g biraz hareket katalım! Mesela oyunumuzda bir adet oyuncu dı¸ında bir adet de dü¸man olsun.

goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s Dikkat ederseniz. enerjisi ve parası azalmı¸. gs g g Simdi söyle bir sey yapalım: ¸ ¸ ¸ . Üstelik Dusman içinde bu de˘ i¸kenleri tekrar tanımlamak zorunda kalmadan. Oyun sınıfının bir fonksiyonu olan goster()‘i “Dusman” sınıfı içinden de g çalı¸tırabildik. Oyun ve Dusman sınıfları aynı de˘ i¸kenleri kullandıkları halde birindeki gs de˘ i¸iklik öbürünü etkilemiyor. s gs ˙ Istersek bu de˘ i¸kenlere teker teker de ula¸abiliriz: gs s >>> dsman. dü¸manımızın fabrika sayısı artmı¸. Bir de kendi durumumuzu s s s kontrol edelim: >>> macera.fabrikakur(4) 4 adet fabrika kurdunuz! Tebrikler! Gördü˘ ünüz gibi dü¸manımız kendisine 4 adet fabrika kurdu!. g s bakalım: >>> dsman. yazının ba¸ında anlattı˘ ımız sekilde çalı¸tıralım.. Dedi˘ imiz gibi.Daha sonra oraya yazaca˘ ımız kod bloklarını hazırladıktan sonra oradaki pass ifadesini sileg ce˘ iz.enerji 50 >>> dsman. Bunu hemen test edelim: >>> dsman.. Dolayısıyla “Dusman” adlı g sınıf “Oyun” adlı sınıfın bütün özelliklerine sahip.goster() enerji: 47 para: 90 fabrika: 8 i¸çi: 10 s Dü¸manımızın durumuna s Evet.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s Gördü˘ ünüz gibi.. “Dusman” adlı s g ¸ s g sınıfımız daha önce tanımladı˘ ımız “Oyun” adlı sınıfı miras alıyor.isci 10 Dusman sınıfı aynı zamanda Oyun sınıfının fabrikakur() adlı fonksiyonuna da eri¸ebiliyor: s dsman. g Simdi bakalım bu sınıfla neler yapabiliyoruz? ¸ Bu kodları. Yani dü¸manımızın yeni bir fabrika kurması bizim de˘ erlerimizi gs s g de˘ i¸ikli˘ e u˘ ratmıyor.

oyuncunun özelliklerine ek olarak bir de “ego” adlı bir niteli˘ i olsun.ego = 0 Burada “Oyun.goster(self)” ifadesi yardımıyla g “Oyun” sınıfının goster() fonksiyonu içindeki de˘ i¸kenleri “Dusman” sınıfının goster() gs fonksiyonu içine kopyaladık.__init__(self) self. .. g Simdi artık dü¸manımızın bütün niteliklerini istedi˘ imiz sekilde olu¸turmu¸ olduk.ego = 0 def goster(self): Oyun. g Dolayısıyla Oyun sınıfından miras aldı˘ ımız bütün nitelikleri kaybediyoruz. “Dusman” adlı sınıfın __init__ fonksiyonu içine kopyalıyoruz. para. s g Önce söyle deneyelim: ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): self.__init__(self) self. Daha sonra yazaca˘ ımız s g g fonksiyonda dü¸manımız bize zarar verdikçe egosu büyüyecek. Böylece “self.ego dsman = Dusman() Tıpkı “__init__” fonksiyonunda oldu˘ u gibi. self. Bunu önlemek için g söyle bir sey yapmamız gerekir: ¸ ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. .goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s ego: 0 Hemen Gördü˘ ünüz gibi dü¸manımızın özellikleri arasında oyuncumuza ilave olarak bir de “ego” g s adlı bir nitelik var. ¸ s g ¸ s s deneyelim: >>> dsman. . Kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda biz ekranda ¸ s s g göremesek de aslında “ego” adlı niteli˘ e sahiptir dü¸manımız. Ekranda bunu göremememizin g s nedeni tabii ki kodlarımızda henüz bu niteli˘ i ekrana yazdıracak bir “print” deyiminin yer alg maması. bu yeni fonksiyon kendini Oyun sınıfının __init__ fonksiyonunun üzerine yazıyor. ˙ Isterseniz bu özelli˘ i daha önce de yaptı˘ ımız gibi ayrı bir fonksiyon ile halledelim: g g class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. gs Aslında bu haliyle kodlarımız düzgün sekilde çalı¸ır. Simdi gelin bu fonksiyonu s ¸ yazalım: . vb.ego = 0 Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda hata alırız. Bunun ba¸langıç de˘ erini “0” olarak ayarladık.__init__(self)” ifadesiyle “Oyun” adlı sınıfın “__init__” fonksiyonu içinde yer alan bütün nitelikleri. “enerji. Böylece “ego” de˘ i¸kenini yazdırırken.ego” de˘ i¸kenini tanımlarken.Dü¸manımızın.. .” niteliklerin kaybolmasını engelliyoruz. öteki de˘ i¸kenlerin de gs gs yazdırılmasını sa˘ ladık. . Çünkü burada yeni bir “__init__” fonksiyonu tanıms g ladı˘ ımız için.goster(self) print "ego:". burada da “Oyun. Mesela s g dü¸manımız bize her zarar verdi˘ inde egosu büyüsün!.

isci s def fabrikakur(self.miktar): if self.fabrika . Kodlarımızın en son halini topluca görelim isterseniz: class Oyun: def __init__(self): self.para = 100 self. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dsman = Dusman() Dikkat ederseniz.miktar): macera.enerji = 50 self.enerji > 3 and self.goster(self) print "ego:". Neden? Çok basit.para = self.fabrika = 4 self.fabrika self. Çünkü kendi fabrikalarımızı de˘ il oyuncunun fabrikalarını yıkmak g g istiyoruz!.fabrikayik(2) Biz burada “2” adet fabrika yıkmayı tercih ettik..ego def fabrikayik(self.fabrika = macera.. Yani bir önceki “Oyun” adlı sınıfın “örne˘ ini” (instance) kullandık..isci = 10 def goster(self): print "enerji:".ego + 2 print "Tebrikler. “Dusman” sınıfının g de˘ il.class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.para > 10: self.10 print miktar. fabrikayik() fonksiyonu içindeki de˘ i¸keni “macera.ego = 0 def goster(self): Oyun. miktar.enerji = self. Oyuncunun". . self.para .enerji print "para:". Yeterli enerjiniz/paranız yok!" macera = Oyun() class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. su kodu çalı¸tırarak oyuncumuzun kurdu˘ u fabrikaları yıkabiliriz: ¸ s g >>> dsman.fabrika” seklinde gs ¸ yazdık. self.__init__(self) self.3 self. Burada.fabrika print "i¸çi:". .fabrika = miktar + self.__init__(self) self. self.enerji . self.miktar self.ego = self.para print "fabrika:".ego = 0 def goster(self): . self.

enerji = 50 self. fonksiyon ba¸lıklarını ça˘ ırırken do˘ rudan sınıfın kendi adını kullanıyoruz (mesela s g g “Oyun.goster(self) print "ego:". “örne˘ i” (instance) kullanıyoruz.isci = 10 def goster(self): print "enerji:". Ama siz böyle yapmayın.ego def fabrikayik(self. Böylece sınıfımız daha derli toplu bir görünüm kazang mı¸ olur.fabrika”).para > 10: self. g E˘ er bir fonksiyon içindeki de˘ i¸kenleri g gs ça˘ ırırken de sınıf isminin kendisini kullanmak isterseniz. Burada yapılan seyleri iyice anlayabilmek için ¸ kafanıza göre kodları de˘ i¸tirin. ¸ g para. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" .fabrika . self.fabrika print "i¸çi:". Dikkat ederg g seniz.isci s oyun = Oyun() class Oyuncu(Oyun): def __init__(self): Oyun.miktar self. miktar. isimlendirmeleri de biraz de˘ i¸tirerek standartla¸tırdı˘ ımıza s s g gs s g dikkat edin: class Oyun: def __init__(self): self.__init__(self)”). fabrika” gibi nitelikleri ayrı bir sınıf halinde düzenleyip.miktar): if self.enerji . Bir fonksiyon içindeki de˘ i¸kenleri ça˘ ırırken ise (mesela “macgs g era.ego = self. “enerji.para print "fabrika:".. Yani de˘ i¸kenleri ça˘ ırırken örne˘ i kullanın.enerji = self.ego + 2 print "Tebrikler. öteki sınıfların do˘ rudan bu g sınıftan miras almasını sa˘ layabiliriz.miktar): macera.para .Oyun..__init__(self)” sekg ¸ linde yazmanız gerekir. ifadeyi “Oyun().fabrika self.para = 100 self.enerji print "para:".enerji > 3 and self. ¸ g Aslında yukarıdaki kodları daha düzenli bir sekilde de yazmamız mümkün. A¸a˘ ıdaki kodlar içinde.fabrika = 4 self. bu konunun zihninizde iyice yer etmesini sa˘ layın.__init__(self) def fabrikakur(self. self. self.fabrika = miktar + self.para = self. gs g g Artık kodlarımız didiklenmek üzere sizi bekliyor.3 self. self. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dsman = Dusman() En son olu¸turdu˘ umuz fonksiyonda nerede “Oyun” sınıfını do˘ rudan adıyla kullandı˘ ımıza s g g g ve nerede bu sınıfın “örne˘ inden” (instance) yararlandı˘ ımıza dikkat edin. Örne˘ in.fabrika = macera. Oyuncunun". self.10 print miktar. Neyi nasıl de˘ i¸tirdi˘ inizde ne gibi bir sonuç elde etti˘ inizi gs gs g g dikkatli bir sekilde takip ederek.

Aynı sekilde. Oyuncunun". Oyuncu s tarafından de˘ il. Diyelim ki Oyuncu’nun oyuna ba¸larken “fabrika”ları olsun istiyoruz.” Dolayısıyla bu de˘ i¸iklik sadece o “bölgeyi” etkiliyor.fabrika . Bu i¸lem s s öteki sınıfları etkilemiyor.ego + 2 print "Tebrikler.command=self. Hatırlarsanız oyuna ba¸larken olu¸turulan g s s niteliklerde de˘ i¸iklik yapabiliyorduk. istersek varolan bir niteli˘ i g ¸ g iptal de edebiliriz.oyuncu = Oyuncu() class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.ego = 0 def goster(self): Oyun. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dusman = Dusman() Bu kodlar hakkında son bir noktaya daha de˘ inelim. self. Mesela yukarıda “Dusman” sınıfı için “ego” adlı yeni gs bir nitelik tanımlamı¸tık. Bunu söyle yapabiliriz: s ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.miktar): oyuncu.ego def fabrikayik(self.__init__(self) del self.miktar self. Bu nitelik sadece “Dusman” tarafından kullanılabiliyordu.ego = 0 Gördü˘ ünüz gibi “Dusman” sınıfı için “__init__” fonksiyonunu tanımlarken “fabrika” niteli˘ ini g g “del” komutuyla siliyoruz.goster(self) print "ego:". miktar. Simdi bir örnek de Tkinter ile yapalım.fabrika = oyuncu. Öteki sınıflar ve daha sonra olu¸turulacak gs s yeni sınıflar bu i¸lemden etkilenmez. Yani aslında “del” komutuyla herhangi bir seyi sildi˘ imiz s ¸ g yok! Sadece “eri¸imi engelliyoruz”. yeni bir nitelik belirlemek yerine.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" .ego = self. Bunu söyle de ifade edebiliriz.fabrika self.yaz) dugme. ama s Dusman’ın oyun ba¸langıcında fabrikası olsun istemiyoruz. Bu silme i¸lemi sadece “Dusman” sınıfı için geçerli oluyor. s Küçük bir not: Burada “bölge” olarak bahsetti˘ imiz sey aslında Python’cada “isim alanı” g ¸ (namespace) olarak adlandırılıyor. Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ i hatırlıyorsunuz: ¸ g g from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam". ¸ “del komutu yardımıyla fabrika adlı de˘ i¸kene Dusman adlı bölgeden eri¸ilmesini engelliygs s oruz.__init__(self) self.

Burada oldu˘ u gibi.mainloop() Burada dikkat ederseniz.pack() self.uygulama = Arayuz() Bu örnek gayet düzgün çalı¸sa da bu sınıfı daha düzgün ve düzenli bir hale getirmemiz s mümkün: #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf-8-*from Tkinter import * class Arayuz(Frame): def __init__(self): Frame. çünkü muhtemelen Python’un s sonraki sürümlerinden birinde (büyük ihtimalle Python 3. O yüzden g s g sınıfları istersek parantezsiz olarak tanımlayabiliyoruz. E˘ er kodlarınız içinde gerçekten miras almanız gereken s g ba¸ka bir sınıf yoksa.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() uygulama.dugme = Button(self. Ancak korkmanızı gerektirecek kadar fark yoktur bu iki sınıf tipi arasında. Eski tip sınıflar ile yeni tip sınıflar arasındaki en büyük fark sudur: ¸ Eski tip sınıflar söyle tanımlanır: ¸ class Deneme: Yeni tip sınıflar ise söyle tanımlanır: ¸ class Deneme(object) Gördü˘ ünüz gibi.dugme.0’da) eski tip sınıflar kullanımdan kaldırılacaktır.__init__(self) self. Yukarıdaki kodları dikkatlice inceleyin. Yeni tip sınıflarda ise her sınıf mutlaka ba¸ka bir sınıfı miras almalıdır. Python’da ¸ g iki tip sınıf vardır: Eski tip sınıflar ve yeni tip sınıflar. Tkinter’in “Frame” adlı sınıfını miras aldık.text="tamam". Buradan anlayaca˘ ımız g gibi. ba¸ka modüllerin içindeki g ¸ g g s sınıfları da miras alabiliyoruz. g 20.yaz) self. eski tip sınıflarda ba¸ka bir sınıfı miras alma zorunlulu˘ u yoktur.9 Eski ve Yeni Sınıflar Simdiye kadar verdi˘ imiz sınıf örneklerinde önemli bir konudan hiç bahsetmedik. Ayrıca hangi sınıf tipini kullanırsanız kullanın sorun ya¸as mazsınız. öntanımlı olarak “object” adlı sınıfı miras almanız gerekiyor. “miras alma” (inheritance) özelli˘ ini kullanmak için miras alaca˘ ımız sınıfın o anda kulg g landı˘ ımız modül içinde olması sart de˘ il. Dolayısıyla s politikamız su olacak: ¸ . Ba¸ta biraz karı¸ık gibi s s görünse de aslında daha önce verdi˘ imiz basit örneklerden hiç bir farkı yoktur.command=self. Ama tabii ki kendimizi yeni tipe alı¸tırmakta fayda var.pencerearaclari() def pencerearaclari(self): self.

parametresiz olarak örnekliyoruz sınıfımızı.“Ya bir sınıfı miras al. Ama bu pek do˘ ru bir yöntem olmazdı... ’sayi1’. etrafta eski sınıflarla yazılmı¸ bolca s kod göreceksiniz. ama o anda yazacak bir seyimiz olmadı˘ ında sırf bir “yer tutucu” vazifesi g ¸ g görsün diye o pass ifadesini kullanmı¸tık. ya da miras alman gereken herhangi bir sınıf yoksa..sayi1 = 45 sinifimiz. 2475] Buradan ö˘ rendi˘ imiz ba¸ka bir sey de. Simdi bo¸ olan sınıfımıza “nitelikler” ekliyoruz: ¸ s >>> >>> >>> >>> sinifimiz. Önce sınıfımızı örnekliyoruz: s g sinifimiz = BosSinif() Gördü˘ ünüz gibi BosSinif() seklinde.. gs . ’sonuc’] sinifimiz. Çünkü her ne kadar eski tip sınıflar sons g raki bir Python sürümünde tedavülden kaldırılacaksa da.sonuc Zaten 2475 ˙ Istersek sınıfımızın son halini. Yine bu pass ifadesini kullanarak ba¸ka bir sey daha s s ¸ yapabiliriz.__dict__.sayi2 sinifimiz. ’sayi1’: 45. sınıfların içeri˘ inin dinamik olarak de˘ i¸tirilebilece˘ idir. istersek o sınıfın niteliklerini etkile¸imli olarak ¸ s de˘ i¸tirebiliyoruz.” Dedi˘ imiz gibi.sonuc = sinifimiz.. Özel olarak miras alaca˘ ımız bir sınıf g olmadı˘ ı için do˘ rudan “object” adlı sınıfı miras aldık. s s sınıfımızı tanımlarken “yeni sınıf” yapısını kullandık. Dolayısıyla sözlüklere ait su i¸lemg g ¸ s ler sınıfımız için de geçerlidir: sinifimiz. hem de örnek belirleme s i¸ini komut satırından halledece˘ iz. Python sınıflarının __dict__ metodu yardımıyla görebiliriz: sinifimiz.. Hem sınıfın içini doldurma i¸ini.__dict__. g g s ¸ g gs g Yani bir sınıfı her seyiyle tanımladıktan sonra. eski ve yeni sınıflar arasındaki en temel fark budur.values() [55. Dolayısıyla sadece yeni tip sınıfları ö˘ renmek mevcut tabloyu eksik algılag mak olacaktır. 45. “object” adlı sınıfı miras al. g ¸ parantez içinde bir parametre belirtirseniz hata mesajı alırsınız. Su örne˘ e bakalım: ¸ g class BosSinif(object): pass Böylece içi bo¸ da olsa kurallara uygun bir sınıf tanımlamı¸ olduk.sayi2 = 55 sinifimiz. g Aslında daha en ba¸ta hiç eski tip sınıfları anlatmadan do˘ rudan yeni tip sınıfları anlatmakla i¸e s g s ba¸layabilirdik. Sınıfların yapısı gere˘ i bir kod blo˘ u belirts g g memiz gerekti˘ inde. ’sonuc’: 2475} Gördü˘ ünüz gibi sınıfın içeri˘ i aslında bir sözlükten ibaret..keys() [’sayi2’. Ayrıca dikkat ederseniz.__dict__ {’sayi2’: 55.sayi1 * sinifimiz. Yukarıda hatırlarsanız “pass” ifadesini kullanmı¸tık. Yine dikkat ederseniz sınıfımız için bir g g “örnek” (instance) de belirtmedik..

Bu yazımızda bizim yapmaya çalı¸tı˘ ımız sey.10 Sonuç Böylece “Nesne Tabanlı Programlama” konusunun sonuna gelmi¸ oluyoruz.20. E˘ er okuyucu bu yazı sayesinde NTP hakkında hiç g de˘ ilse birazcık fikir sahibi olmu¸sa kendimizi ba¸arılı sayaca˘ ız. Nesne Tabanlı Programlama’ya hızlı bir giri¸ yapmı¸ oluyoruz. Okuyucu bu yazıdan sonra NTP’ye ili¸kin ba¸ka kaynakları daha s s bir kendine güvenle inceleme imkanına kavu¸acak ve okudu˘ unu daha kolay anlayacaktır. okuyug s g ¸ cuya NTP hakkında bir fikir vermektir. Çünkü NTP su birkaç s s ¸ sayfada anlatılanlardan ibaret de˘ ildir. Aslında daha do˘ ru s g bir ifadeyle. Bu yazıdaki amaç NTP gibi g s s g çetrefilli bir konuyu okuyucunun gözünde bir nebze de olsa sevimli kılabilmek. konuyu kolay hazmedilir bir hale getirmektir. s g .

O halde yava¸ yava¸ i¸e koyulg g s s s maya ba¸layalım. Mesela Vikipedi’de veritabanı söyle tanım¸ lanıyor: Bilgisayar terminolojisinde. s g Yukarıdaki tanım. Veritabanı. herkesin bildi˘ i ve kuls g landı˘ ı anlamıyla. hiçbirimizin yabancısı oldu˘ u bir kavram de˘ il.python. sistematik eri¸im imkânı olan. içinde veri barındıran bir “¸ey”dir. Python’daki ileri düzey konulardan biri olan veritabanı programlamayı (database programming) inceleyece˘ iz. programlarca s ¸ s i¸lenebilecek veri yı˘ ınıdır. Python’la hangi veritabanı sistemlerini kullanabilece˘ inizi görmek için g http://wiki. Bizi s esas ilgilendiren de zaten terimin teknik anlamıdır. taktik boyutuyla ilgilenmeyi tercih edece˘ iz.BÖLÜM 21 Sqlite ile Veritabanı Programlama 21. Ama esasında bizim g veritabanı tanımı üzerinde fazlaca durmamıza gerek yok. Peki nedir bu “veritabanı” denen sey? g ¸ Esasında veritabanı. s s Bir ba¸ka tanımı da. Biz bu kelimeyi. Biz her zaman oldu˘ u gibi i¸in teknik g s boyutuyla de˘ il. ta¸ınabilir. sadeli˘ i. günlük hayatta da sıkça kullanıyoruz. birbirleri arasında tanımlı ili¸kiler bulunabilen bilgiler kümesidir. yönetilebilir. bir bilgisayarda sistematik sekilde saklanmı¸. s Python’la veritabanı programlama i¸lemleri s için pek çok alternatifimiz var.1 Giri¸ s Bu bölümde. veritabanının ne demek oldu˘ unu gayet iyi ifade ediyor. Günlük kullanımda. g 349 .org/moin/DatabaseInterfaces adresindeki listeyi inceleyebilirsiniz. içinde veri g s barındıran her seye veritabanı dendi˘ ini duyarsınız. ¸ g Veritabanı kelimesinin günlük kullanımdaki anlamı dı¸ında bir de teknik anlamı vardır. teknik g g anlamının dı¸ında. Biz bunlar içinde. güncels lenebilir. basitli˘ i ve kullanım kolaylı˘ ı nedeniyle Sqlite adlı veritabanı yönetim g g g sistemini kullanaca˘ ız. hakikaten.

¸ Dolayısıyla e˘ er kullandı˘ ınız Python sürümü 2. Mozilla/Firefox. Gelin isterseniz Sqlite’ın bazı avantajlarına söyle bir göz gezdirelim: ¸ • Her seyden önce Sqlite Python’un 2. Mesela. veritabanları. Symbian ve Sun bu sirketlerden bazılarıdır. bu tabloya bir de ad vermemiz gerekir. Bu özelliklerine bakarak. Bütün ili¸kisel veritabanlarında s oldu˘ u gibi. g s g Ama biz bütün bu alternatifler içinde Sqlite’ı tercih edece˘ iz.21.. O halde 21. s ¸ Google.5 sürümlerinden bu yana bu dilin bir parçasıdır. Sqlite’ta s ise böyle bir sey yapmazsınız. g hemen yola koyulalım. s g s g verileri sonradan kullanılmak üzere içinde tutan bir sistemdir. Yukarıdaki sebeplerden ötürü. bu veritabanı sisteminin yapısını anlamak da öyle zor bir i¸ s g s de˘ ildir. Bu yazılımın ba¸tan a¸a˘ ı bütün kodları kamuya açıktır. Gördü˘ ünüz gibi. Bugün Sqlite’ı aktif olarak kulg s lanan pek çok büyük ve tanınmı¸ sirket bulunur. Daha do˘ rusu. • Sqlite’ın “sade” ve “basit” olması sizi yanıltmasın. Peki neden Sqlite? g Sqlite’ın öteki sistemlere göre pek çok avantajı bulunur. ¸ • Sqlite. s • Sqlite özgür bir yazılımdır. s s g Dolayısıyla Sqlite kodlarının her zerresini istedi˘ iniz gibi kullanabilir. Apple. g . de˘ i¸ikli˘ e u˘ ratag gs g g bilir. bu modülü kullanabilmek için sunucu konfigürasyonu yapmaya da gerek yoktur. Bu yüzden Sqlite’ın yapısını anlamak büyük s g önem ta¸ır. Bu yüzden Sqlite’ı çok kısa bir sürede kavrayıp kullanmaya ba¸layabilirsiniz. Sqlite’ın yeteneksiz bir veritabanı sistemi oldu˘ unu dü¸ünmeyin. satabilir ve ticari veya ticari olmayan uygulamalarınızda gönül rahatlı˘ ıyla kullang abilirsiniz. Mesela yukarıdaki s tabloya “De˘ erler” adını verdi˘ imizi varsayabilirsiniz. Adobe.3 Sqlite’ın Yapısı Bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz veritabanı tanımından da anla¸ılaca˘ ı gibi.5 veya üstü ise Sqlite’ı Python’daki herg g hangi bir modül gibi içe aktarabilir ve kullanmaya ba¸layabilirsiniz. öteki pek çok veritabanı alternatifine göre basittir. Hatta GNOME masaüstü ortamının ¸ sevilen müzik ve video çalarlarından Banshee’de de veritabanı olarak Sqlite kullanıldı˘ ını g söyleyelim. yukarıdaki tablonun adını ve bu s g s tablodaki sütunları kullanarak gerçekle¸tirece˘ iz. Yani aslında bir Sqlite veritabanı g içindeki veriler söyle bir yapıya sahiptir: ¸ Sütun 1 De˘ er 1/1 g De˘ er 1/2 g De˘ er 1/3 g De˘ er 1/4 g Sütun 2 De˘ er 2/1 g De˘ er 2/2 g De˘ er 2/3 g De˘ er 2/4 g Sütun 3 De˘ er 3/1 g De˘ er 3/2 g De˘ er 3/3 g De˘ er 3/4 g Sütun 4 De˘ er 4/1 g De˘ er 4/2 g De˘ er 4/3 g De˘ er 4/4 g Sütun 5 De˘ er 5/1 g De˘ er 5/2 g De˘ er 5/3 g De˘ er 5/4 g Sqlite içinde olu¸turulan yukarıdakine benzer her tablonun bir de ismi vardır. s • Sqlite herhangi bir yazılım veya sunucu kurulumu gerektirmez.. Python’da veritabanı i¸lemleri için kullanabilece˘ iniz pek çok alternatif bulunur. g g Sqlite ile çalı¸ırken veriler üzerinde yapaca˘ ımız i¸lemleri.2 Neden Sqlite? Dedi˘ imiz gibi. Bu sayede. Bazı veritabanlarını kullanabilmek için arka planda bir veritabanı sunucusu çalı¸tırıyor olmanız gerekir. Sqlite da bu verileri bir tablo yapısı içinde tutar. veritabanı konusunu Sqlite üzerinden anlataca˘ ız. s g Sqlite ile bir tablo olu¸tururken.

Mesela: s >>> vt = sqlite3. E˘ er arzu ederseniz. E˘ er bu isim size çok uzun g geliyorsa veya modül adında sayıların ve harflerin birlikte bulunması nedeniyle hem sayı hem de harf girmeyi bir angarya olarak görüyorsanız elbette sqlite3 modülünü farklı bir adla da içe aktarabilece˘ inizi biliyorsunuz.5 sürümünden bu yana Python’un s g bir parçasıdır: >>> import sqlite3 Python’da Sqlite veritabanı sistemine ait modül “sqlite3” adını ta¸ır. modülü import sqlite3 seks g ¸ linde içe aktarmı¸ız gibi davranaca˘ ım. tahmin edebilece˘ iniz gibi. s g g s Veritabanını kapattı˘ ınız anda da bu geçici veritabanı silinir. elimizde herg g hangi bir veritabanı yoksa veritabanını nasıl olu¸turaca˘ ımızı inceleyece˘ iz..connect("deneme. Bu fonksiyonu su sekilde kullanıyoruz: g ¸ ¸ >>> sqlite3.db") #Windows Bu komut yardımıyla sabit disk üzerinde bir dosya olu¸turmu¸ veya varolan bir dosyaya ba˘ lans s g mı¸ oluyoruz. RAM üzerinde g g . bu ada sahip bir g g veritabanı olu¸turulur. Sqlite.connect(":memory:") Olu¸turdu˘ unuz bu geçici veritabanı sabit disk üzerinde de˘ il RAM (bellek) üzerinde çalı¸ır.˘ 21. Bu g bölümün ba¸ında da söyledi˘ imiz gibi. Ancak ben konuyu ans latırken. Ancak isterseniz sqlite3 ile geçici bir veritabanı da olu¸turabilirsiniz: s s >>> vt = sqlite3. E˘ er belirtilen isimde bir veritabanı sistemde bulunmuyorsa o adla yeni bir veritabanı g olu¸turulacaktır. bu modülü içe s aktarmak için import sqlite3 ifadesini kullanmamız gerekiyor.connect("c:/documents and settings/fozgul/desktop/test. sqlite3 bu veritas g banına ba˘ lanacaktır. E˘ er zaten bu adla bir veritabanı dosyanız varsa.connect("veritabanı_adı") connect() metoduna verdi˘ imiz “varitabanı_adı” adlı argüman kullanaca˘ ımız veritabanının g g adıdır. Bu yüzden. Bunun için sqlite3 mods g ülünün connect() adlı fonksiyonundan yararlanaca˘ ız. g Elbette isterseniz connect() metoduna argüman olarak tam dosya yolu da verebilirsiniz: >>> import sqlite3 as sq >>> v = sq.db adlı bir veritabanı yoksa.connect("/home/istihza/test. bu modülü kullanabilmek için öncelikle modülü içe aktarmamız gerekiyor.db") #GNU/Linux >>> v = sq. Mesela: g >>> import sqlite3 as sql Veya: >>> import sqlite3 as lite Böylece sqlite3 modülünü “sql” veya “lite” adıyla içe aktarmı¸ olduk. Python’un 2.db") E˘ er bu komutu verdi˘ iniz dizin içinde deneme.4 Veritabanıyla Baglantı Kurmak Bu bölümde sqlite modülünü kullanarak bir veritabanına nasıl ba˘ lanaca˘ ımızı. okur açısından kafa karı¸ıklı˘ ına sebep olmamak için. s g Gelelim bu modül yardımıyla nasıl veritabanı olu¸turulaca˘ ına. s g g Dikkat ederseniz burada bir sqlite modülünden söz ettik.. Dolayısıyla.

g g g Çünkü. Dikkatinizi çekmek istedi˘ im bir nokta da sudur: Gördü˘ ünüz gibi Sqlite. g s I¸ g ¸ “adres_defteri” adlı bir tablo olu¸turup... Ancak bu ifadeyi siz isterseniz küçük harflerle de yazabilirsiniz. g ss s s Her seyden öte. Benim burada büyük harf kullanmaktaki amacım SQL komutlarının. özellikle çe¸itli testler veya denemeler yaptı˘ ınız durumlarda s s g i¸inize yarar. disk üzerinde de geçici veritabanları olu¸turabilirsiniz.5 Veri Giri¸ i s Önceki bölümün sonunda söyledi˘ imiz gibi. yukarıda olu¸turdu˘ umuz s s g imlec nesnesinin execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını çalı¸tırabilece˘ iz. soyisim)") Hatırlarsanız. veritabanı üzerinde i¸lem yapag g s s s bilmek için ilk adım olarak bir imleç olu¸turmamız gerekir. Ayrıca. MySQL veritabanları /var/lib/mysql gibi bir dizinin içinde tutulur. bu komut bir tablo olu¸turulmasını sa˘ lar. s g g Bu i¸lemleri nasıl yaptı˘ ımıza dikkat edin.connect("") Gördü˘ ünüz gibi. Sonradan nasıl olsa silece˘ iniz. veritabanını o anda g ¸ g içinde bulundu˘ unuz dizin içinde olu¸turuyor. Böylece. yazdı˘ ınız koddan kaynaklandı˘ ından da emin olabilirsiniz. ˙ste burada yaptı˘ ımız sey. bu tabloya “isim” ve “soyisim” adlı iki sütun eklemeks ten ibarettir. olu¸turulan g s s veritabanlarının önceden tanımlanmı¸ bir dizin içine atıldı˘ ını görecektiniz.. Veritabanı olu¸turduktan sonra. Burada CREATE TABLE adres_defteri (isim. sırf test amaçlı tuttu˘ unuz bir veritabanını disk s g g üzerinde olu¸turmak yerine RAM üzerinde olu¸turmayı tercih edebilirsiniz.. yazdı˘ ınız bir kodu test ederken bir hatayla kar¸ıla¸ırsanız sorunun veritag s s banı içinde varolan verilerden de˘ il. bir imleç nesnesi olu¸turduktan sonra bunun g s execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını i¸letebiliyoruz. Yani aslında söyle bir sey olu¸turmu¸ oluyoruz: ¸ ¸ s s isim soyisim Ayrıca olu¸turdu˘ umuz bu tablonun adının da “adres_defteri” oldu˘ unu unutmuyoruz.execute("CREATE TABLE adres_defteri (isim. s g soyisim) tek bir karakter dizisidir. s g Burada CREATE TABLE ifadesini büyük harflerle yazdık. bellek üzerinde yapılan i¸lemler sabit disk üzerinde yapılan i¸lemlere göre ¸ s s daha hızlıdır. ˙ s Imleç olu¸turmak için cursor() s metodundan yararlanaca˘ ız: g >>> im = vt. geçici veris s tabanları sayesinde. Bunun için de söyle bir komut g s ¸ kullanıyoruz: >>> vt = sqlite3. Tıpkı :memory: kullanımında oldu˘ u gibi. Örne˘ in GNU/Linux s g g sistemlerinde. Böylece Sqlite ile nasıl veritabanı ba˘ lantısı kuraca˘ ımızı ve nasıl yeni bir veritabanı olu¸tug g s raca˘ ımızı ö˘ renmi¸ olduk. s g 21. disk üzerinde geçici bir veritabanı olu¸turmak için bo¸ bir karakter dizisi g s s kullandık. . dedi˘ imiz gibi.cursor() ˙ Imleci olu¸turduktan sonra artık önümüz iyice açılıyor. programın her yeniden çalı¸ı¸ında veritabanı ba¸tan olu¸turulacaktır. Bu karakter dizisindeki CREATE TABLE kısmı bir SQL komutu olup. bo¸ karakter dizisiyle olu¸turulan geçici g s s veritabanları da veritabanı ba˘ lantısının kesilmesiyle birlikte ortadan kalkacaktır.. s Dilerseniz simdi basit bir örnek yaparak neyin ne oldu˘ unu anlamaya çalı¸alım: ¸ g s >>> im. Sqlite veritabanı sisteminin tablo benzeri bir yapıya sahip oldu˘ unu ve bu sisg temdeki her tablonun da bir isminin bulundu˘ unu söylemi¸tik. Mesela MySQL kullanıyor olsaydınız..de˘ il. g Geçici veritabanı olu¸turmak.

. “sqlite3” kelimesini her defasında yazmak bize angarya gibi gelebilece˘ i için bu modülü farklı bir adla içe aktarmayı tercih edebiliriz. Tabii ben burada olu¸turdu˘ unuz veritabanına “db” adını s g verdi˘ inizi varsayıyorum.. Bu i¸lemin ne s g s s kadar kolay oldu˘ unu görüyorsunuz. Bunun için yukarıdaki kos mutu söyle yazıyoruz: sqlite3. Daha sonra bu imlece ait metotlardan yarar¸ s lanarak önemli i¸ler yapabilece˘ iz. “isim” ve “soyisim” gibi de˘ i¸kenlerden görsel olarak ayırt edilebilmesini gs sa˘ lamak.... E˘ er içinde bulundu˘ umuz dizinde. Tahmin edebilece˘ iniz g gibi. E˘ er bu adda bir veritabanı yoksa. Sqlite’ta bir imleç olu¸turabilmek için db. çalı¸ma g g s dizini altında bu ada sahip yeni bir veritabanı olu¸turulur. yukarıda g ¸ olu¸turdu˘ umuz sütun ba¸lıklarının altını dolduraca˘ ız: s g s g >>> im.execute("INSERT INTO adres_defteri VALUES (’Fırat’. Bu modülün nimetlerinden yararlanabilmek için bunu yapmamız gerekiyordu.. Artık imlecin bu execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını i¸letebiliriz.“adres_defteri”. olu¸turdu˘ umuz tabloda s s g “isim” ve “soyisim” adlı iki farklı sütun ba¸lı˘ ı olacak.. INSERT INTO ise S ”. g g g • Veritabanımızı olu¸turduktan veya varolan bir veritabanına ba˘ landıktan sonra yapmamız s g gereken sey bir imleç olu¸turmak olacaktır. “veritabanı_adı” adlı bir veri¸ g g tabanı varsa Sqlite bu veritabanına ba˘ lanır. Mesela g import sqlite3 as sql veya import sqlite3 as lite gibi. Bunları su sekilde kuls g g ¸ ¸ landı˘ ımızı hatırlıyorsunuz: g . Bu komut veritag banı içinde bir tablo olu¸turmamızı sa˘ lıyor. ba˘ lantı kesildi˘ i anda ortadan kalkacaktır. ˙ ˙ IÇINE YERLE¸ T˙ S IR” anlamına gelir. Özellikle deneme amaçlı i¸lems s ler yapmamız gerekti˘ inde. Ardından da bu tablo içine isim ve soyisim adlı iki sütun ba¸lı˘ ı yerle¸tirdik. Yani söyle bir tablo olu¸tur”: I I I I S I ¸ s isim Fırat soyisim Özgül Buraya kadar gayet güzel gidiyoruz. CREATE TABLE ifadesi Türkçe’de “TABLO OLU¸ TUR” anlamına geliyor. ˙ s g Ikincisi ise INSERT INTO .connect(":memory:")... Simdi yine buna benzer bir komut yardımıyla. Gördü˘ ünüz gibi. Bu komutla RAM üzerinde olu¸¸ s turdu˘ umuz veritabanı. g •˙ Imlecimizi de olu¸turduktan sonra önümüz iyice açılmı¸ oldu. Bunlardan ilki CREATE TABLE. su ana kadar yap¸ ¸ tı˘ ımız seyleri bir gözden geçirelim: g ¸ • Öncelikle sqlite3 modülünü içe aktardık. sqlite3.. ’Özgül’)") Burada CREATE TABLE komutundan sonra INSERT INTO adlı yeni bir SQL komutu daha ö˘ reniyg oruz. Buna göre. g Karakter dizisinin devamında (isim. sabit disk üzerinde bir veritabanı olu¸turmak yerine RAM g s üstünde geçici bir veritabanı ile çalı¸mayı da tercih edebiliriz. Simdi dir(im) gibi bir kos s ¸ mut kullanarak imlecin metotlarının ne oldu˘ unu inceleyebilirsiniz.cursor() s g s gibi bir komut kullanıyoruz. s g Yukarıda execute() metodunu kullanarak. Bu komut da... s • Yukarıda iki adet SQL komutu ö˘ rendik. veritabanı içinde adres_defteri adlı bir tablo olu¸turs duk. soyisim) ifadesini görüyoruz.. Tabii ben burada img lece “im” adını verdi˘ inizi varsaydım.. listede execute() adlı bir metot g g da var. Bu fonksiyonu. olu¸turdu˘ umuz tabloya içerik eklememizi sa˘ lıyor. bunlar tablodaki sütun ba¸lıklarının adını gösteriyor. • sqlite3 modülünü içe aktardıktan sonra bir veritabanına ba˘ lanmamız veya elimizde bir g veritabanı yoksa yeni bir veritabanı olu¸turmamız gerekiyor.. Yukarıdaki karakter dizisi içinde görünen VALUES ise ˘ “DEGERLER” demektir. Yani aslında yukarıdaki karakter dizisi su anlama gelir: “adres_defteri ¸ ˘ ˙Ç˙NE ‘Fırat’ ve ‘Özgül’ DEGERLER˙N˙ YERLE¸ T˙R. Yani CREATE TABLE ifadesinin mesela “adres_defteri” de˘ i¸keninden kolayca ayırt g gs edilebilmesini istedi˘ im için burada CREATE TABLE ifadesini büyük harflerle yazdım. ˙ Isterseniz simdi derin bir nefes alıp.connect("veritabanı_adı") seklinde kullanıyoruz. Bunun için connect() adlı s bir fonksiyondan yararlanıyoruz. VALUES .

SQL komutlarımızı s çalı¸tırıyoruz. Ama verileri veritabanına i¸lemedik. "Adana". Dolayısıyla karakter dizisini yazarken iç taraftaki Fırat ve Özgül de˘ erlerini yazmak s g için tek tırnak kullanmamız gerekti. Mesela su örne˘ e bir bakalım: ¸ g # -*. “Kunek”. soyisim.6 Veri ˙sleme .commit() Gördü˘ ünüz gibi.execute("""INSERT INTO personel VALUES ("Orçun". Simdi bu satırı da beti˘ imize ekleyelim: ¸ g # -*.cursor() komutuyla imlecimizi de olu¸turduktan sonra.com")""") Burada öncelikle RAM üzerinde geçici bir veritabanı olu¸turduk.execute("""CREATE TABLE adres_defteri (isim.coding: utf-8 -*import sqlite3 .execute("CREATE TABLE adres_defteri (isim.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3.connect(":memory:") im = vt. Verileri veritabanına “i¸leyebilmek” için bir adım daha atmamız s gerekiyor.execute("INSERT INTO adres_defteri VALUES (’Fırat’.>>> im. SQL komutlarını üç tırnak içinde yazmayı da tercih edebilirsiniz.cursor() im. vt. s Ardından.commit() Metodu I¸ Bir önceki bölümde bir Sqlite veritabanına nasıl veri girece˘ imizi ö˘ rendik. commit() imlecin de˘ il. “Adana” ve s “okunek@gmail. "Özgül")""") Ayrıca üç tırnak kullanmanız sayesinde. Zaten gerçek bir uygulama s yazmadı˘ ımız. Yani: ¸ >>> im. Böylece karakter dizisi içindeki tek ve çift tırnakları daha rahat bir sekilde kullanabilirsiniz. Önce isim. ’Özgül’)") Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. ¸ehir.execute("""INSERT INTO adres_defteri VALUES ("Fırat". Biz henüz sadece verileri girdik. Bu girdi˘ imiz s g verileri veritabanına i¸leyebilmek için commit() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: s g >>> vt. uzun satırları gerekti˘ inde bölerek çok daha okunaklı g kodlar da yazabilece˘ inizi biliyorsunuz. “personel” adlı s ¸ s bir tablo olu¸turduk. "Kunek". g s Ancak her ne kadar veritabanına veri i¸lemi¸ gibi görünsek de aslında henüz i¸lenmi¸ bir sey s s s s ¸ yoktur. sehir ve eposta adlı sütunlardan olu¸an. Daha sonra “personel” tablosunun içine “Orçun”. Karakter dizileri içindeki manevra alanınızı geni¸letmek s için.execute("""CREATE TABLE personel (isim. Ama aslında i¸ g g s sadece veri girmeyle bitmiyor. SQL komutlarını yazmaya ba¸larken çift tırnakla ¸ s s ba¸ladık.com” de˘ erlerini yerle¸tirdik. g 21. soyisim)""") >>> im. "okunek@gmail. eposta)""") s im. soyisim. henüz test a¸amasında oldu˘ umuz için en iyi yakla¸ım geçici bir veritabanı g s g s olu¸turmak olacaktır. ba˘ lantı nesnesinin (yani burada vt de˘ i¸keninin) g g g gs bir metodudur. soyisim)") >>> im.

g g Veritabanından herhangi bir veri alabilmek için SELECT. adlı bir SQL komutundan yararlanmamız gerekiyor. ilk_odeme_tarihi. 45..FROM. ˙sin asıl önemli g s g I¸ kısmı. "okunek@gmail. "Kunek". "23 Ocak 2010".execute("""INSERT INTO faturalar VALUES ("Elektrik". Dilerseniz önce bir tablo olu¸turalım: s # -*. "Adana".vt = sqlite3.. miktar.execute("""INSERT INTO personel VALUES ("Orçun"..execute("""CREATE TABLE personel (isim. ¸ehir. Bilmedi˘ imiz ise bu veritabanından nasıl veri alag ca˘ ımız. soyisim.. Onu da söyle yapıyoruz: g ¸ im. son_odeme_tarihi)""") Simdi bu tabloya bazı veriler ekleyelim: ¸ im.execute("""SELECT * FROM faturalar""") . "30 Ocak 2010")""") Verileri veritabanına i¸leyelim: s vt. eposta)""") s im.cursor() im.commit() Bu son satırı da ekledikten sonra Sqlite veritabanı içinde söyle bir tablo olu¸turmu¸ olduk: ¸ s s isim Orçun soyisim Kunek sehir ¸ Adana eposta okunek@gmail.connect(":memory:") im = vt.execute("""CREATE TABLE faturalar (fatura.commit() Yukarıdaki kodlar bize söyle bir tablo verdi: ¸ fatura Elektrik miktar 45 ilk_odeme_tarihi 23 Ocak 2010 son_odeme_tarihi 30 Ocak 2010 Buraya kadar olan kısmı zaten biliyoruz.com")""") vt. Simdi bu i¸lemi nasıl ya¸ s paca˘ ımıza bakaca˘ ız. bu verileri daha sonra veritabanından geri alabilmektir.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3.7 Veritabanından Veri Almak Yukarıda.connect(":memory:") im = vt. bir veritabanına nasıl veri girece˘ imizi ve i¸leyece˘ imizi gördük.cursor() im.com 21.

fetchall() Burada da ilk defa gördü˘ ümüz bir metot var: fetchall(). fetchall() g g imlecin bir metodudur. g gs Artık bu verileri rahatlıkla yazdırabiliriz: print veriler Dilerseniz beti˘ imizi topluca görelim: g # -*. . Burada joker karakterlerden biri olan “*” i¸aretini kullandı˘ ımıza dikkat edin. Yukarıda gördü˘ ümüz SELECT.execute("""CREATE TABLE faturalar (fatura. SELECT * FROM faturalar ifadesi su s g ¸ anlama gelir: “faturalar adlı tablodaki bütün ö˘ eleri seç!“ g Burada “SELECT” kelimesi “SEÇMEK” demektir. 45. veriler bir liste içinde demet halinde yer alıyor. ilk_odeme_tarihi. “SELECT * FROM faturalar” ifadesi g s ¸ g “faturalardan her seyi seç” gibi bir anlama gelmi¸ oluyor. Yani “SELECT FROM faturalar” dedi˘ imizde “faturalardan seç” demi¸ oluyoruz.. “FROM” ise ”.fetchall() print veriler Bu beti˘ i çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: g s g ¸ [(u’Elektrik’. 45. u’23 Ocak 2010’. Ama tabii siz bu verileri g istedi˘ iz gibi biçimlendirecek kadar Python bilgisine sahipsiniz.. fetchall() metodu ise seçilen bütün verileri alma i¸levi görür.DEN/...commit() im. Yukarıda biz s fetchall() metoduyla aldı˘ ımız bütün verileri veriler adlı bir de˘ i¸kene atadık. miktar. son_odeme_tarihi)""") im.FROM..Burada özel bir SQL komutu olan SELECT. ¸ s Beti˘ imizi yazmaya devam edelim: g veriler = im.. Mesela: s "ilk odeme tarihi" veya "ilk ödeme tarihi".. tablo olu¸tururken sütun adlarında bo¸luk (ve Türkçe karakter) kullanmak iyi bir fikir s s de˘ ildir. Mesela ilk ödeme tarihi yerine ilk_odeme_tarihi ifadesini tercih edin. "23 Ocak 2010"....cursor() im.execute("""INSERT INTO faturalar VALUES ("Elektrik". E˘ er keg g limeler arasında mutlaka bo¸luk bırakmak isterseniz bütün kelimeleri tırnak içine alın. Burada kulg s landı˘ ımız “*” i¸areti de “her sey” anlamına geldi˘ i için...DAN” anlamı verir... komutu bir tablodaki verig leri seçiyordu.FROM. Gördü˘ ünüz gibi.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3. u’30 Ocak 2010’)] Gördü˘ ünüz gibi. g Bu arada. "30 Ocak 2010")""") vt.‘dan faydalandık.connect(":memory:") im = vt.execute("""SELECT * FROM faturalar""") veriler = im.

Ancak depoladı˘ ınız verilerin ne g ¸ g g kadar de˘ erli ve önemli oldu˘ undan ba˘ ımsız olarak veritabanı güvenli˘ ini sa˘ lamak. çek veren ki¸i çekin üzerindeki miktarı hem I¸ s s s rakamla hem de yazıyla belirtmeye özen gösterir. Böyle bir durumda epey s ba¸ınız a˘ rıyacaktır.8 Veritabanı Güvenligi .˘ 21. Tahmin edebilece˘ iniz gibi. "87654321"). g veriler = [ ("ahmet123".000 TL’lik bir çek ¸ ¸ ¸ s s s s g verdiniz. Peki veritabanı yönetim sistemleri acaba hangi tehditlerle kar¸ı kar¸ıya? s s SQL komutlarını i¸leten bütün veritabanları için günümüzdeki en büyük tehditlerden birisi hiç s ku¸kusuz kötü niyetli ki¸ilerin SQL’e sızma (SQL injection) giri¸imleridir. Ayrıca rakam ve yazılara ekleme yapılmasını da engellemek için rakam ve yazıların sa˘ ına soluna “#” gibi i¸aretler de koyar.execute("""INSERT INTO kullanicilar VALUES %s""" %(i.) g for i in veriler: im. s s Yukarıdakine benzer bir sey veritabanı uygulamalarında da kar¸ımıza çıkabilir. Ancak çeki verdi˘ iniz ki¸i bu çek üzerindeki miktarı tahrif ederek artırdı ve banka da g s tahrif edilerek artırılan bu miktarı çeki getiren ki¸iye (hamiline) ödedi. Bilgiyi bir araya toplayan bu sistem. siz prog g g g g gramcıların asli görevidir. Simdi su örne˘ e ¸ s ¸ ¸ g bakalım: # -*. "123123123") ] #veriler adlı liste içindeki bütün verileri kullanicilar adlı #tabloya yerle¸tiriyoruz. "12345678").connect(":memory:") #Veritabanı üzerinde istedi˘imiz i¸lemleri yapabilmek g s #için bir imleç olu¸turmamız gerekiyor. Verilerin liste içinde birer demet olarak #nasıl gösterildi˘ine özellikle dikkat ediyoruz. ("mehmet321". Böylece çeki g s alan ki¸inin. im.)) . parola)""") #Yukarıda olu¸turdu˘umuz tabloya yerle¸tirece˘imiz verileri s g s g #hazırlıyoruz. Burada tek ö˘eli bir demet s g #tanımladı˘ımıza dikkat edin (i. s db = sqlite3. kendisine izin verilenden daha fazla bir miktarı elde etmesini engellemeye çalı¸ır. Bu tabloda s #kullanıcı_adi ve parola olmak üzere iki farklı sütun var. veritabanı denen sey oldukça g ¸ hassas bir konudur. s g ˙ste böyle tatsız bir durumla kar¸ıla¸mamak için. veritabanı içinde #"kullanicilar" adlı bir tablo olu¸turuyoruz. içerdeki bilgilerin de˘ erine ve öneg mine de ba˘ lı olarak üçüncü sahısların a˘ zını sulandırabilir. s s s Simdi söyle bir sey dü¸ünün: Diyelim ki siz bir alı¸veri¸ kar¸ılı˘ ı birine 100. s im = db. ("selin456".execute("""CREATE TABLE kullanicilar (kullanici_adi.coding: utf-8 -*import sqlite3 #Deneme amaçlı bir çalı¸ma yaptı˘ımız için veritabanımızı s g #bellek üzerinde olu¸turuyoruz.SQL Injection Python’da veritabanları ve Sqlite konusunda daha fazla ilerlemeden önce çok önemli bir konudan bahsetmemiz gerekiyor.cursor() #imlecin execute() metodunu kullanarak.

I¸te bu fetchone() metodu da ona benzer. Kullanıcıyı içeri alıyoruz.commit() #Kullanıcıdan kullanıcı adı ve parola bilgilerini alıyoruz. paro)) #Hatırlarsanız daha önce fetchall() adlı bir metottan ˙s #söz etmi¸tik.. Ama siz simdilik bunları kafanıza takmayın... Bu komut. Kullanıcı adı ve parola soruldu˘ unda da her ikisi ¸ s g için sunu yazın: ¸ x’ OR ’1’ = ’1 O da ne! Program sizi içeri aldı. elde etmeye hakkı olandan daha fazlasına eri¸im hakkı elde ediyor.. data = im. s #fetchall() bütün verileri alıyordu. sistemin zaaflarından yararlas g s g g narak. Her sey iyi ho¸. kull = raw_input("Kullanıcı adınız: ") paro = raw_input("Parolanız: ") #Burada yine bir SQL komutu i¸letiyoruz.fetchone() #E˘er data adlı de˘i¸ken False de˘ilse.. s Yukarıdaki kodları çalı¸tırdı˘ ınızda.: x’ OR ’1’ = ’1’ -- ˙ste yukarıda gösterdi˘ imiz bu i¸leme “SQL’e sızma” (SQL injection) adı verilir. fetchone() ise #verileri tek tek alır. kullanicilar s #adlı tabloda yer alan kullanici_adi ve parola adlı sütunlardaki #bilgileri seçiyor. Siz simdilik sadece ¸ g g ¸ i¸in özüne odaklanın. veritabanında varolan bir kullanıcı adı ve g s g parola yazarsa sisteme kabul edilecektir. tıpkı I¸ g s en ba¸ta verdi˘ imiz tahrif edilmi¸ çek örne˘ inde oldu˘ u gibi.#Yaptı˘ımız de˘i¸ikliklerin tabloya i¸lenebilmesi için g g s s #commit() metodunu kullanıyoruz. Ama acaba gerçekten öyle mi? s Simdi yukarıdaki programı tekrar çalı¸tırın. g ¸ Nasıl olsa bu kodlarda görünen her seyi biraz sonra tek tek ö˘ renece˘ iz. E˘ er kullanıcı adınız veya parolanız yanlı¸sa bununla ilgili bir s g s uyarı alacaksınız.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’%s’ AND parola = ’%s’"""%(kull. db. E˘ er do˘ ru kullanıcı adı ve parola girilmezse sistem g g kullanıcıya giri¸ izni vermeyecektir. g if data: print u"Programa ho¸geldin %s!" % data[0] s #Aksi halde kullanıcıya olumsuz bir mesaj veriyoruz.. im. e˘ er kullanıcı adı ve parolayı do˘ ru girerseniz Programa s g g g ho¸geldin çıktısını göreceksiniz. yani bu g g s g #de˘i¸kenin içinde bir de˘er varsa kullanıcı adı g s g #ve parola do˘ru demektir. Hatta g g su kodu sadece kullanıcı adı kısmına girip parola kısmını bo¸ bırakmanız da sisteme giri¸ hakkı ¸ s s elde etmenize yetecektir. ¸ s Dedi˘ imiz gibi. Hem de kullanıcı adı ve parola do˘ ru olmadı˘ ı halde. bu kodlar çalı¸ırken e˘ er kullanıcı. Kullanıcı. ama bu kodlarda çok ciddi bir problem var. else: print u"Parola veya kullanıcı adı yanlı¸!" s Bu örnekte henüz bilmedi˘ imiz bazı kısımlar var. s .

.. print "Merhaba!" . or‘un nasıl i¸ledi˘ ini ¸ s s g gayet iyi biliyorsunuz. Durumu biraz daha netle¸tirmek için ¸ g s Python’u yardıma ça˘ ırabiliriz: g >>> kullanici_adi = ’ahmet123’ >>> parola = ’12345678’ >>> kullanici_adi == ’x’ False >>> ’1’ == ’1’ True >>> kullanici_adi == ’x’ or ’1’ == ’1’ True >>> parola == ’x’ . ˙ste biz de yukarıdaki SQL’e sızma giri¸iminde or‘un bu özelli˘ inI¸ s g den faydalanıyoruz.... Merhaba! Örneklerden de gördü˘ ünüz gibi. O yüzden a == 22 and b == 13 gibi bir ifade False de˘ eri g g veriyor.. Bu yüzden. Su örneklere bakın: ¸ >>> a = 21 >>> a == 22 False >>> b = 13 >>> b == 13 True >>> if a == 22 and b == 13: . Ancak or i¸lecinin True sonucu verebilmesi için iki önermeden sadece birinin do˘ ru s g olması yeterlidir.. Dilerseniz neler olup bitti˘ ini daha iyi anlayabilmek için. and i¸lecinin True sonucunu verebilmesi için her iki önerg s menin de do˘ ru olması gerekir.. sadece b == 13 kısmı True oldu˘ u halde a == 22 or b == 13 g ifadesi True sonucu veriyor.. >>> if a == 22 or b == 13: .. ama ben yine de birkaç örnekle or‘un ne oldu˘ unu ve ne yaptı˘ ını size g g hatırlatayım.Burada en basit sekliyle bool i¸leçlerinden biri olan or‘dan yararlanıyoruz. sızdırılan kodu do˘ rudan ilgili satıra g g uygulayalım: im. print "Merhaba!" .execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’x’ OR ’1’ = ’1’ AND parola = ’x’ OR ’1’ = ’1’""") Sanırım bu sekilde neler olup bitti˘ i daha net görülüyor.

Burada zaten ba¸langıç ve biti¸ tırnakları oldu˘ u için sızdırılan kodda ba¸langıç ve s s g s biti¸ tırnaklarını yazmıyoruz.execute("""CREATE TABLE kullanicilar (kullanici_adi. ‘%s’ ile gösterilen yerlere kötü niyetli bir SQL komutu sızdırmaktan g ¸ ibarettir. s Yukarıda yaptı˘ ımız sey. g s s Peki yukarıda verdi˘ imiz su kod nasıl çalı¸ıyor: g ¸ s x’ OR ’1’ = ’1’ -- Python’da yazdı˘ ımız kodlara yorum eklemek için “#” i¸aretinden yararlandı˘ ımızı biliyorg s g sunuz.. Dolayısıyla kullanıcı adının ve parolanın g do˘ ru olup olmaması hiçbir önem ta¸ımaz. “ahmet123” hesabının tablonun en g ba¸ında yer alması. O yüzden sızdırılan kod söyle görünüyor: s ¸ x’ OR ’1’ = ’1 Gördü˘ ünüz gibi.. s Peki SQL’e sızma giri¸imlerini nasıl önleyece˘ iz? Bu giri¸ime kar¸ı alabilece˘ iniz ba¸lıca önlem s g s s g s “%s” i¸aretlerini kullanmaktan kaçınmak olacaktır. Bu i¸aret yerine ”?” i¸aretini kullanacaks s s sınız. ("mehmet321". s g Dikkat ederseniz SQL’e sızdı˘ ımızda “ahmet123” adlı kullanıcının hesabını ele geçirmi¸ olduk. Simdi dilerseniz I¸ s ¸ yukarıdaki kodu do˘ rudan ilgili satıra uygulayalım ve ne oldu˘ unu görelim: g g im.cursor() im. g s Peki neden ötekiler de˘ il de “ahmet123”? Bunun sebebi. veritabanına s g s s azami düzeyde zarar verme imkanına kavu¸acaktınız. Yani yukarıdaki programı söyle yazaca˘ ız: ¸ g # -*.coding: utf-8 -*import sqlite3 db = sqlite3. Yani her zaman True de˘ erini verece˘ i kesin olan g s g g ifadeler yardımıyla yukarıdaki gibi bir sızma giri¸iminde bulunabilirsiniz. parola)""") veriler = [ ("ahmet123".False >>> (kullanici_adi == ’x’ or ’1’ == ’1’) and (parola == ’x’ or ’1’ == ’1’) True ’1’ == ’1’ ifadesi her zaman True de˘ eri verecektir. "87654321").. Bu yüzden kodların bu kısmı i¸letilmiyor. x’in ba¸ındaki ve 1’in sonundaki tırnak i¸aretleri koymuyoruz.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’x’ OR ’1’=’1’ --AND parola = ’%s’""") Burada yazdı˘ ımız “–” i¸areti AND parola = ’%s’ kısmının sistem tarafından yorum olarak g s algılanmasını sa˘ lıyor. ˙ste SQL kodlarına yorum eklemek için de “–” i¸aretlerinden yararlanılır. Çünkü s s g normal biti¸ tırna˘ ı yorum tarafında kaldı. Burada ayrıca kodlarımızın çalı¸ması için 1’in sonuna bir adet tırnak yerle¸tirerek kodu kapattı˘ ımıza dikkat edin..connect(":memory:") im = db. "12345678"). ("selin456". "123123123") ] .. E˘ er tablonun ba¸ında “admin” diye bir hesap olmu¸ olsaydı. Dolayısıyla da sisteme giri¸ g s s yapabilmek için sadece kullanıcı adını girmemiz yeterli oluyor!.

commit() kull = raw_input("Kullanıcı adınız: ") paro = raw_input("Parolanız: ") im. ancak bütün güvenlik açıklarını g bir çırpıda yamamak pek mümkün de˘ ildir.istihza. ¸ g g Birkaç önlemle pek çok güvenlik açı˘ ını engelleyebilirsiniz. Bunun dı¸ında. yazdı˘ ınız g g programları güvenlik açıklarına kar¸ı sürekli taramak ve herhangi bir açık ortaya çıktı˘ ında da s g bunu derhal kapatmaya çalı¸maktır.isalnum(): im. ?)""".html/] sınırlayabilirsiniz: if kull.isalnum() and paro.execute("""INSERT INTO kullanicilar VALUES (?. Her halükarda unutmamamız gereken sey.com/blog/alfanumerik-ne-demek. paro)) data = im.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ? AND parola = ?""". Örne˘ in kullanıcıdan alınacak s g verileri alfanümerik karakterlerle [http://www. SQL’e sızma giri¸imlerine kar¸ı alabilece˘ iniz ba¸lıca önlem “%s” i¸aretleri yerg s s g s s ine ”?” i¸aretini kullanmak olmalıdır. Bir programcı olarak sizin göreviniz. MODÜL D˙Z˙N˙ s I I I . (kull. paro)) Böylece kullanıcının bazı “tehlikeli” karakterleri girmesini engelleyebilir.for i in veriler: im.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’%s’ AND parola = ’%s’"""%(kull. güvenli˘ in çok boyutlu bir kavram oldu˘ udur. i) db.fetchone() if data: print u"Programa ho¸geldin %s!" % data[0] s else: print u"Parola veya kullanıcı adı yanlı¸!" s Dedi˘ imiz gibi. onları sadece harf ve sayı girmeye zorlayabilirsiniz. SQL komutlarını i¸letmeden önce bazı s s s süzgeçler uygulamak da güvenlik açısından i¸inize yarayabilir.

’gettrace’. ’_current_frames’. Dolayısıyla bu modülün Python kodları yoktur. ’platform’. Mesela daha önce inceledi˘ imiz os modülü.org/projects/python/branches/release26-maint/Python/sysmodule. ’__package__’. ’getprofile’. ’getrecursionlimit’. ’__doc__’. ’__stdin__’. bilgisayarımızda bulug s g nan os. ’getrefcount’. ’hexversion’.1 sys Modülünün ˙çerigi I Her zaman oldu˘ u gibi. Python sistemine ili¸kin fonksiyonlar ve nitelikler barındırır. ’_getframe’. Örne˘ in sys modülü bu istisnalardan biridir. ’_clear_type_cache’. 362 . ’getdefaultencoding’. sys modülünün içinde ne oldu˘ unu görmek için dir() fonksiyonundan g g yararlanabilirsiniz: >>> dir(sys) [’__displayhook__’. Yani hemen hemen bütün Python modülleri birer . ’path’. “Modüller” konusunu i¸lerken anlatmı¸tık. ’meta_path’. ’displayhook’. ’api_version’. ’__stdout__’. Python’daki hiç bir modülü bilmeseniz de bu iki modülü bilmeniz gerekir. ’call_tracing’. ’executable’. Bu modülü kullanarak. ’modules’. os modülünü. öteki pek çok modülün aksine Python programlama dili ile de˘ il C programlama dili ile g yazılmı¸tır. Simdi de sys modülünü inceleyece˘ iz. öbürü de sys adlı modüldür. ˘ 22. ’__egginsert’. modüllerin aslında .python. Bu g modül.c adresini ziyaret edebilirsiniz. ’copyright’. ’exc_type’. ’__excepthook__’. ’builtin_module_names’. s s ¸ g sys modülü. ’maxint’. ’__plen’. ’exc_clear’. ’float_info’. ’__name__’. ’dont_write_bytecode’. ’getdlopenflags’. ’getfilesystemencoding’. Ancak bu durumun bazı istisnaları da vardır.py adlı bir dosyaydı. Bu modülün C kodlarını görmek için s http://svn. ’argv’. ’exec_prefix’. ’path_importer_cache’. ’maxsize’.BÖLÜM 22 sys Modülü Python’daki en önemli modüllerden biri os ise.py dosyası olarak sistemimizde bulunur. Python’daki hemen hemen bütün modüller böyledir. ’getcheckinterval’.py uzantılı birer Python programı oldu˘ unu söylemi¸tik. ’byteorder’. ’getsizeof’. ’flags’. ’maxunicode’. ’__stderr__’. Bu modüller o kadar önemlidir ki. ’exc_info’. ¸ “Modüller” konusunu anlatırken. Bunun tam olarak ne demek oldu˘ unu biraz sonra g gayet net bir sekilde anlayacaksınız. ’exit’. ’excepthook’. ’path_hooks’. s elinizdeki Python sürümünü yönetebilirsiniz. ’callstats’.

’stdin’.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" .’prefix’.system("xdg-open %s" %sys. platform 6.argv[1]) elif os. ’setprofile’. ’setcheckinterval’. Dolayısıyla bu niteli˘ i g g ö˘ renirken bu niteli˘ e özel önem ve ilgi göstermenizi öneririm. Biz bu fonksiyon ve nitelikg ler arasından en önemlilerini incelemeye çalı¸aca˘ ız.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys.2 argv Niteligi Bu nitelik sys modülünün en bilinen ve en sık kullanılan niteli˘ idir. ’setdlopenflags’.. stdout 7. version_info O halde ilk niteli˘ imizle ba¸layalım.mp3 Bu komutla “sarki_adi. Amacı müzik s g çalmak olan program mesela söyle kullanılıyor olabilir: ¸ muzikcalar sarki_adi. ’stderr’. Bu bölümde su fonksiyon ve nitelikleri s g ¸ inceleyece˘ iz: g 1.mp3” adlı sarkıyı çalabiliriz. ’subversion’. Simdi su kodlara bakın: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. exit 3. ’settrace’. ’warnoptions’] Gördü˘ ünüz gibi sys modülü içinde epey fonksiyon ve nitelik var. getdefaultencoding 4. ’ps2’. ’setrecursionlimit’. ’ps1’.startfile(sys.coding: utf-8 -*import sys import os def sarkiyi_cal(): if os. Mesela elimizde “muzikcalar” adlı bir program oldu˘ unu varsayalım. argv 2.. g s ˘ 22. g g Etrafta söyle programları sıkça görmü¸ olmalısınız: Komut satırında programın adı ile birlikte ¸ s birtakım seçenekler de belirtirsiniz ve ilgili program o belirtti˘ iniz seçeneklere göre programı g i¸letir. path 5.argv[1]) if len(sys. ’py3kwarning’. ’version’.name == "nt": os.name == "posix": os. ’version_info’.. ’pydebug’. ’stdout’. Böyle bir programı Python’da yazmak için ¸ argv niteli˘ inden yararlanabiliriz..

’falanca’. g g g argv listesinin ilk ö˘ esi her zaman programınızın adıdır. sadece ismi belirtilerek g çalı¸tırılmı¸ demektir. Bu s s seçenekleri argv listesinin ilk ö˘ esi dı¸ındaki bütün ö˘ elerini ekrana yazdırarak görebilirsiniz: g s g . argv niteli˘ inin tam olarak nasıl bir s g i¸e yaradı˘ ını anlamak için söyle bir sey yazalım: s g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.py falanca filanca Bu defa söyle bir çıktı alaca˘ ız: ¸ g [’argv_testi.argv) >= 2: print "Programı ¸u seçeneklerle birlikte çalı¸tırdınız: " s s for i in sys. argv niteli˘ i bir liste oldu˘ u için listelerle g g g g yapabildi˘ iniz her seyi bu nitelikle de yapabilirsiniz.coding: utf-8 -*import sys print sys.argv) >= 2:). Bu programı çalı¸tırdı˘ ınızda söyle bir çıktı alacaksınız: s s g ¸ istihza@istihza:~/Desktop$ python argv_testi.else: sarkiyi_cal() Gelin isterseniz bu kodları açıklamaya ba¸lamadan önce.argv[1:]: print i Dedi˘ imiz gibi.py [’argv_testi. programınız herhangi bir seçenek belirtilmeden.py adıyla kaydedin ve programı python argv_testi.argv) < 2: print "Herhangi bir seçenek belirtmediniz!" elif len(sys. s Ama e˘ er argv niteli˘ in gösterdi˘ i listenin uzunlu˘ u 2 veya daha fazla ise kullanıcımız prog g g g gramı çalı¸tırırken bazı seçenekler belirtmi¸ demektir (elif len(sys.py’.argv) < 2:). e˘ er argv niteli˘ inin gösterdi˘ i listenin uzunlu˘ u 2’den azsa kullanıcı hiç bir g g g g g seçenek belirtmemi¸ demektir (if len(sys. Bu listenin ilk g g ö˘ esi de yazdı˘ ımız programın adıdır (argv_testi. Bu bilgiyi kullanarak söyle bir program yazabilirsiniz: s s ¸ #!/usr/bin/env python # -*.py komu¸ tuyla çalı¸tırın.py). g ¸ Simdi aynı programı su sekilde çalı¸tırın: ¸ ¸ ¸ s istihza@istihza:~/Desktop$ python argv_testi.coding: utf-8 -*import sys if len(sys. Dolayısıyla e˘ er argv listesinin uzung g lu˘ u 2’den azsa.argv Simdi bu programı argv_testi. yazdı˘ ınız programa ekledi˘ iniz her seçenek argv listesine sırayla ekleniyor. ’filanca’] Gördü˘ ünüz gibi.py’] Gördü˘ ünüz gibi sys modülünün argv niteli˘ i aslında basit bir listeden ibarettir.

g Ardından sarkiyi_cal() adlı bir fonksiyon yazdık. Mesela su programa g s s ¸ bir bakın: . os modülünün system() fonksiyonunu kullanarak yine argv listesinin ilk ö˘ esini g çalı¸tırıyoruz. Acaba biz bu programda kullanıcının girdi˘ i s g dosya adlarının müzik dosyası olup olmadı˘ ını nasıl denetler ve programımızı sadece müzik g dosyalarını çalı¸tıracak hale getirebiliriz? s argv niteli˘ i ba¸ka pek çok faydalı i¸ için kullanılabilecek harika bir araçtır.system("xdg-open %s" %sys. Çünkü bildi˘ iniz gibi. s Elbette kullanıcının program adından sonra hiç bir seçenek belirtmeme veya 2’den fazla seçenek belirtme ihtimali de var. ˙ste bu ihtimallere kar¸ı su kodları yazıyoruz: I¸ s ¸ if len(sys. Peki size bir soru: Bu haliyle programımız müzik dosyası veya ba¸ka bir tür dosya diye bir ayrımda bulunmaksızın bütün dosyaları..argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" E˘ er kullanıcımız program adının yanına sadece 1 adet seçenek eklerse. sistemde o türdeki s dosyayı açan öntanımlı uygulamayla çalı¸tıracaktır.coding: utf-8 -*import sys import os def sarkiyi_cal(): if os. ilk ba¸ta yazdı˘ ımız programı anlamak çok daha kolay bir hal s g almı¸ olmalı.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" else: sarkiyi_cal() Burada öncelikle sys ve os modüllerini içe aktarıyoruz.name == "nt": os. Bütün bu açıklamalardan sonra.startfile(sys. Programımızı tekrar görelim: s #!/usr/bin/env python # -*. yani kullanıcının program adından sonra yazdı˘ ı ilk seçene˘ i.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys.name == "posix": os. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi Windows ise g s argv listesinin birinci ö˘ esini.argv[1]) elif os.argv[1]) if len(sys.for i in sys. o zaman sarkiyi_cal() g adlı fonksiyonu devreye sokuyoruz. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi s g s GNU/Linux ise. Çünkü programımız içinde bu iki modüle ait nitelik ve fonksiyonlardan yararlanaca˘ ız.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys. ilk ö˘ e her zaman programımızın Ilk g g g adını gösteriyor.argv[1:]: print i ˙ ö˘ eyi ekrana yazdırmaya gerek yok. g g g os modülünün startfile() fonksiyonunu kullanarak çalı¸tırıyoruz..

py -h E˘ er kullanıcı “-v” ve “-h” dı¸ında ba¸ka bir sey yazarsa programımız kendisini böyle bir g s s ¸ seçenek olmadı˘ ı konusunda uyaracaktır.argv[1] == "-h": print yardim else: print "Böyle bir seçenek yok!" Gördü˘ ünüz gibi bu programda kullanıcılarımıza programın sürümünü ve yardım dosyasını g görüntüleme imkanı veriyoruz.coding: utf-8 -*import sys surum = "0.argv[1] == "-v": print surum elif sys.coding: utf-8 -*import sys surum = "0.py komutuyla çalı¸tırabilirsiniz. s Programı komut satırından python falanca. Hatırlarsanız ilk derslerimizin birinde bu fonksiyonun Python’un s etkile¸imli kabu˘ undan çıkmak için kullanıldı˘ ını söylemi¸tik.3 exit() Fonksiyonu sys modülünün içindeki fonksiyonlardan biri de exit() fonksiyonudur.argv) < 2: print ". Aslında siz bu fonksiyonu daha önce de görmü¸tünüz.2" yardim = """ "FALANCA programının %s sürümünü kullanıyorsunuz. g 22. Bu programı kullanabilmek için sisteminizde Python dı¸ında filanca adlı modülün de kurulu olması gerekiyor." elif sys.py -v Ya da e˘ er su komutu verirse programın yardım dosyasına ula¸abilir: g ¸ s python falanca. Mesela yukarıda yazdı˘ ımız pros g g s g gramda bu fonksiyonu kullanmak istersek söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*... Bu programı kullanabilmek için sisteminizde Python .#!/usr/bin/env python # -*. ˙yi e˘lenceler!""" % surum s I g if len(sys. E˘ er kullanıcımız su komutu verirse kullandı˘ ı programın g ¸ g sürümünü ö˘ renebilir: g python falanca.2" yardim = """ "FALANCA programının %s sürümünü kullanıyorsunuz.

E˘ er bu satırı yazmazsak Python otomatik olarak “ascii” adlı bir kodlama biçimini g kullanacaktır. 22. unicode ve Python” ba¸lıklı konuyu inceleyebilirsiniz.argv[1] == "-h": print yardim else: print "Böyle bir seçenek yok!" Böylece e˘ er argv listesinin uzunlu˘ u 2’den azsa programımız kapanacaktır. “ascii” ve unicode konularında ayrıntılı bilgi edinmek için “ascii. yazdı˘ ımız bir programda Türkçe karakterler kullanabilmemiz için programımızın g g en ba¸ına suna benzer bir satır eklememiz gerekiyor: s ¸ # -*. s Programı komut satırından python falanca.x sürümlerinde Türkçe karakter problemleri çok daha az olacaktır.argv) < 2: sys. Python’da g ya¸adı˘ ımız pek çok Türkçe karakter probleminin nedeni budur.x sürümlerinde öntanımlı kodlama biçimi “utf-8” olarak de˘ i¸tirildi. Orada da söyledi˘ imiz gibi.dı¸ında filanca adlı modülün de kurulu olması gerekiyor. g g Bu fonksiyonun çok fazla bir özelli˘ i yoktur.getdefaultencoding() ’ascii’ Gördü˘ ünüz gibi Python öntanımlı olarak ‘ascii’ adlı kodlama biçimini kullanıyor. program içinde kullanaca˘ ımız kodlama biçiminin “utf-8” olaca˘ ını bildirmi¸ g g s oluyoruz.argv[1] == "-v": print surum elif sys.coding: utf-8 -*- Böylece Python’a. Python içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız bir modülü ararken path s g s g . s g Not: Python’un 3. s Python’un öntanımlı kodlama biçiminin ne oldu˘ unu ö˘ renmek için getdefaultencoding() adlı g g fonksiyondan yararlanabilirsiniz: >>> sys.4 getdefaultencoding() Fonksiyonu Bildi˘ iniz gibi.5 path Niteligi Modüller konusu içinde os modülünü anlatırken sys modülünün path adlı niteli˘ inden söz etg mi¸tik. Gördü˘ ünüz gibi exit() fonksiyonunu programdan g g çıkmak için kullanıyoruz. ˙yi e˘lenceler!""" % surum s I g if len(sys. ˘ 22. Not: “utf-8”.exit() elif sys. Bu gs yüzden Python’un 3.py komutuyla çalı¸tırabilirsiniz.

E˘ er aynı komutu g g g Windows üzerinde verirseniz söyle bir çıktı alırsınız: ¸ >>> sys. Tıpkı argv niteli˘ i gibi.6 platform Niteligi Hatırlarsanız kullanılan i¸letim sistemini tespit etmek için os modülünün name adlı niteli˘ ini s g kullanıyorduk. kullanılan i¸letim sistemini tespit etmek için sys ¸ s modülünün platform adlı niteli˘ inden de yararlanabiliriz: g >>> sys. komutu verdi˘ iniz i¸letim sistemine göre farklılık gösterece˘ ini biliyorg s g sunuz. mesela bir modül iki g s farklı dizin içinde yer alıyorsa. "/herhangi/bir/dizin") Python içe aktaraca˘ ınız bir modülü path listesinde ararken listenin ba¸ından sonuna do˘ ru g s g ilerler ve modülü buldu˘ u anda arama i¸lemini durdurur.append("/herhangi/bir/dizin") Bu komut. O yüzden yazdı˘ ınız programlarda bazen bir dizini bu listenin en ba¸ına eklemeniz g s gerekebilir. Python listede soldan sa˘ a do˘ ru buldu˘ u ilk modülü dikkate g g g alacaktır. E˘ er dizininizi listenin en ba¸ına g s g s eklemek isterseniz su komutu kullanabilirsiniz: ¸ >>> sys. path niteli˘ i de bir listedir.path. g g Bu niteli˘ i söyle kullanıyoruz: g ¸ >>> import sys >>> sys. Mesela listelerin insert() veya append() metotlarını ¸ g kullanarak path listesine yeni ö˘ eler ekleyebilirsiniz: g >>> sys.platform ’linux2’ Ben bu komutu GNU/Linux üzerinde verdi˘ im için aldı˘ ım çıktı linux2 oldu.insert(0. Aynen buna benzer bir sekilde. ekledi˘ iniz dizini listenin en sonuna ili¸tirecektir. Dolayısıyla bu niteli˘ i kullanarak 32/64 bit ayrımı g yapamazsınız.path.platform ’win32’ Bu komut Mac Os X’te ise söyle bir çıktı verir: ¸ >>> sys.path Bu komutun çıktısının.platform ’darwin’ Bu nitelik ile ilgili söyle bir uyarı yapalım: Windows mimariniz 32 bit de olsa 64 bit de olsa bu ¸ nitelik her zaman win32 çıktısı verecektir. Dolayısıyla listeler üzerinde yaptı˘ ınız her g g g seyi path niteli˘ i üzerinde de yapabilirsiniz.niteli˘ inin gösterdi˘ i dizinlerin içine bakar. ˘ 22. Kullanılan i¸letim sisteminin 32 bit mi yoksa 64 bit mi oldu˘ unu tespit edebilmek s g için platform adlı ba¸ka bir modülden yararlanabilirsiniz: s . Dolayısıyla.

print "%s. satır 10. ˘ 22.architecture() (’32bit’. satır 7.. her satırdan sonra bir alt satıra geçiliyor. satır 9.7 stdout Niteligi Bildi˘ iniz gibi Python’da ekrana herhangi bir sey yazdırabilmek için print deyiminden yararg ¸ lanıyoruz: >>> print "merhaba!" merhaba! Python print deyimlerinden sonra otomatik olarak yeni satıra geçer. 1. satır 3. satır 4. ’WindowsPE’) 64 bitlik Windows i¸letim sisteminde ise su çıktıyı alacaksınız: s ¸ >>> platform. Yani: >>> for i in range(10): . satır 8. satır 2. satır Gördü˘ ünüz gibi.. satır" %(int(i)+1) .. print deyiminin bir sonraki satıra g geçmesini engellemek için virgülden yararlanabiliriz: .architecture() (’32bit’. Dolayısıyla demetlere nasıl davranıyorsanız bu g çıktılara da öyle davranabilirsiniz.>>> import platform >>> platform. E˘ er sistemim 64 bit olsaydı söyle bir çıktı alacaktım: g ¸ >>> platform. satır 5.. ’ELF’) Ben bu komutu 32 bitlik bir GNU/Linux i¸letim sisteminde verdi˘ im için çıktı yukarıdaki gibi s g oldu.architecture() (’64bit’.architecture() (’64bit’. satır 6. ’ELF’) Bu komut 32 bitlik Windows i¸letim sistemlerin su çıktıyı verir: s ¸ >>> platform. ’WindowsPE’) Gördü˘ ünüz gibi bu çıktılar birer demettir.

Ama bu modülü de zamanı geldi˘ inde inceleyece˘ iz. time Ilk modülünü ise henüz ö˘ renmedik. .stdout. sys. Ama olmaya da bilir.. sys.flush() Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda 0’dan 20’ye kadar olan sayılar birer saniye aralıklarla tek bir satıra s g yazdırılacaktır. for döngüsü içinde “i” de˘ i¸kenini str() fonksiyonunu kullanarak gs karakter dizisine dönü¸türüyoruz. line 2..write("Merhaba!") Merhaba!>>> Gördü˘ ünüz gibi. time. sys....write() metodu sayıları ekrana basamaz: g >>> for i in range(10): . Sayılar alt alta de˘ il.stdout.write() metoduna verdi˘ imiz argümanın bir karakter dizisi olması zorunlug lu˘ udur.stdout.....write(i) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". sys.write() metodunun bunu g s yapmaması..stdout. Bunu sa˘ layan sey print g g ¸ i satırından sonra getirdi˘ imiz bir adet virgül i¸aretidir.write() metodu bütün sayıları yan yana dizdi ve satır sog nunda da yeni satıra geçmedi. birbirlerinin yerine geçerek ekrana basılacakg tır. in <module> TypeError: argument 1 must be string or read-only character buffer.. sys. Ancak burada her sayının arasında g s birer adet de bo¸luk karakteri var.write() print niteli˘ iyle aynı i¸i görüyor. Simdig g g ¸ lik biz bu time adlı modülün..stdout.write(str(i)) . sys... ˙ satırda sys ve time adlı iki modülü içe aktardık.sleep(1) .. Bunlardan sys modülünü biliyoruz. sys..write() komutunu kullanabilece˘ iniz faydalı bir örnek söyle olabilir: g ¸ >>> import sys. print i.stdout.stdout..>>> for i in range(10): . Bu kodlarda dikkat etmemiz gereken bir ba¸ka sey de s ¸ sys.. Bu durumu daha net bir sekilde görebilmek için söyle bir örnek verebiliriz: ¸ ¸ >>> for i in range(10): . time >>> for i in range(20): .. E˘ er g ¸ g hem ö˘ eleri yan yana dizmek hem de ö˘ eler arasında bo¸luk bırakmamak istiyorsanız sys g g s modülünün stdout niteli˘ ini kullanabilirsiniz. s sys.stdout. yan yana diziliyor.write("%s\r" %i) .. not int Böyle bir hata almamak için. Peki bu kodlar nasıl çalı¸ıyor? Hemen açıklayalım: s 1. 0123456789>>> Gördü˘ ünüz gibi. g .stdout. Tek farkları.. Python’da tarih ve zamanla ilgili i¸lemler yapmamızı sa˘ layan bir s g modül oldu˘ unu bilelim yeter. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Burada çıktıya dikkat edin.. print g g s niteli˘ inin i¸ini bitirdikten sonra yeni satıra geçerken sys. Hemen bir örnek verelim: g g >>> sys.stdout. ˙ s Istedi˘ iniz sey bu olabilir.stdout. Daha do˘ rusu bu i¸ için sys modülünün stdout g g s niteli˘ inin write() adlı metodunu kullanaca˘ ız. Ayrıca bu sayılar yan yana de˘ il.

g Dilerseniz bu satırı kaldırıp programı öyle çalı¸tırmayı deneyerek bu satırın tam olarak ne i¸e s s yaradı˘ ını görebilirsiniz. Son satırdaki sys.stdout. Ama e˘ er istersek biz print çıktılarını ekran dı¸ında ba¸ka g g s s yerlere de yönlendirebiliriz. time >>> for i in range(20): . g 3. Sonraki satırda bir for döngüsü kurduk.2. Bu fonksiyon.stdout. Burada bir de “\r” ifadesini g g görüyoruz. Bizim g g kodlarımızda 0’dan 20’ye kadar olan sayılar 1’er saniye aralıklarla ekrana basılacak. (Bazı i¸letim sistemlerinde bu satır gereksizdir.sleep(1) gibi bir kod görüyoruz.. böylece bir sonraki sayının s s bir önceki sayıyı silmesini sa˘ lıyor.flush() Ancak sys.stdout.. Aslında bu bir kaçı¸ dizisidir.flush() ise sayıların ekranda hemen görünebilmesini sa˘ lıyor.stdout = f . Çünkü print komutu. . g ¸ çıktıları do˘ rudan ekrana verir. "w") >>> sys. Bu kod 0’dan 20’ye kadar olan sayıların alt alta de˘ il.stdout niteli˘ i size aynı i¸i daha do˘ al bir sekilde yapma imkanı verir. sys. konuma.stdout.stdout‘un ba¸ka meziyetleri de vardır. Bu kaçı¸ dizisinin nasıl çalı¸tı˘ ını anlamak için söyle bir örnek vereg s s g ¸ biliriz: >>> print "merhaba\ristihza" istihza Burada olan sey su: “merhaba” karakter dizisinin hemen ardından “\r” kaçı¸ dizisinin etkisiyle ¸ ¸ s 0.write("%s\r" %i) komutunda da “\r” kaçı¸ dizisi sayılar ekrana döküldükçe en ba¸a dönülmesini. yan yana yazılmasını sa˘ lıyor. onun yerine sadece “istis g hza” karakter dizisi çıktıda görünüyor. yani karakter dizisinin en ba¸ına dönülüyor ve “istihza” karakter dizisi “merhaba” s karakter dizisinin üzerine yazılıyor.. for döngüsünün ilk satırında time. “istihza” karakter dizisi ile “merhaba” karakter dizisi aynı sayıda karakterden olu¸tu˘ u için “merhaba” karakter dizisi siliniyor. Bu döngüde 0’dan 20’ye kadar olan sayıları ekrana basaca˘ ız. Görevi ise bir karakter dizisinin 0. ¸ g ¸ g Yani: >>> print "bir ¸ey" s Bu komutu verdi˘ imizde bir sey çıktısı hemen ekranda görünecektir. print "%s\r" %i. Mesela su kodlara bir bakın: ¸ >>> import sys >>> f = open("log.. konumuna s dönülmesini sa˘ lamaktır. Yukarıdaki sys.txt".write("%s\r" %i) komutunu görüyoruz. Biz burada bu süre aralı˘ ını 1 saniye olarak belirledik. g 5. yapılan i¸lemlere belli sürelerde zaman s aralıkları koymamızı sa˘ lar.sleep(1) . 4. s Normal sartlar altında print deyimi yardımıyla yazdırdı˘ ımız seyler do˘ rudan ekranda görünür. time.. Ancak yazdı˘ ınız g s g programın birden fazla i¸letim sisteminde düzgün çalı¸masını istiyorsanız bu satırı eklemeniz s s gerekir. Sonraki satırda sys. Burada time modülünün sleep() adlı fonksiyonunu kullandık.. Ayrıca g s g ¸ sys.) Aslında yukarıda yazdı˘ ımız kodları söyle de yazabilirdik: g ¸ >>> import sys.

Ya dosyayı yeniden açg s manız. Dolayısıyla sys.txt adlı bir dosya olu¸turduk ve bu dosyayı s s yazma kipinde (“w”) açtık. print komutu do˘ rudan ekrana g ¸ g g çıktı verir. Yani Python’un öntanımlı “standart çıktı konumu” bilgisayar ekranıdır. Sonraki satırda f adını verdi˘ imiz dosyamızı sys. g 4.>>> print "Yeni bir mesajınız var!" >>> f... mevcut çalı¸ma dizini içinde log. s Yalnız burada söyle bir soru akla geliyor: Biz yukarıdaki komutlar yardımıyla standart çıktı ¸ konumunu de˘ i¸tirdik. Gördü˘ ünüz gibi. bu tür i¸lemler için tavsiye etti˘ i yol ise sudur: s s g ¸ >>> import sys >>> orijinal_konum = sys. Dolayısıyla artık print komutu.stdout niteli˘ inin gösterdi˘ i de˘ eri ba¸ka bir konuma atayarak standart çıktı g g g s konumunu de˘ i¸tirebiliriz.close() Burada su i¸lemleri yaptık: ¸ s 1..stdout niteli˘ ine atadık. Daha sonra.txt dosyasına g ¸ g yazdırılıyor. Bunu neden yaptı˘ ımızı artık adınız gibi biliyorg sunuz.. bir önceki adımda yaptı˘ ımız i¸lemlerden ötürü artık print komutu g g s ekrana çıktı vermiyor. Su komutu kullanabilirsiniz: ¸ >>> sys.stdout . 2. g ¸ 2. Biz yukarıdaki örnekte standart çıktı konumu olarak f adını gs verdi˘ imiz dosyayı gösterdik. 5. çıktılarını ekrana de˘ il dosyaya veriyor. Normal sartlar altında. line 1. Python geli¸tiricilerinin. Son olarak. g gs Simdi mevcut çalı¸ma dizini altındaki log. gs g Peki biz print komutunu eski haline nasıl döndürece˘ iz? Bunun birkaç yolu vardır: g 1. Dolayısıyla sys.. 3. “stdout” g g kelimesinin açılımı “standard output“tur. Dosyayı kapattıktan sonra print komutunu kullanmaya çalı¸ırsak Python bize söyle bir hata mesajı verecektir: s ¸ >>> print "deneme" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". ¸ s g Dosyayı kapattıktan sonra artık print komutunu kullanamayız. Etkile¸imli kabu˘ u kapatıp yeniden açabilirsiniz. in <module> ValueError: I/O operation on closed file Python’da kapattı˘ ınız bir dosya üzerinde yeni i¸lem yapamazsınız.stdout niteli˘ inin de˘ erini sys.__stdout__ Etkile¸imli kabu˘ u kapatıp yeniden s g sys.__stdout__ ifadesi.txt adlı dosyayı açın ve içinde ne yazdı˘ ına bakın. Öncelikle sys modülünü içe aktardık.. ˙ste I¸ biz bu sys. 3.__stdout__ yapacak olursanız print komutu eski haline g g dönecektir. dosyada yaptı˘ ımız de˘ i¸ikliklerin etkili olabilmesi için dosyamızı kapatıyoruz. Bu komutla yazdırdı˘ ımız seyler do˘ ruca log. s g açtı˘ ınızda her sey eski haline dönecektir. Bu ifade “standart çıktı konumu” anlamına gelir. Python’un öntanımlı standart çıktı konumunu tutar. ya da gerekli bütün i¸lemleri dosyayı kapatmadan önce yapmanız gerekir. bildi˘ iniz gibi.stdout = sys.stdout niteli˘ i Python’da print komutunun nereye çıktı vereg ce˘ ini belirler.

close() >>> sys.version_info[:2] == (2.. . Bu niteli˘ i kullanarak.txt". 0) Gördü˘ ünüz gibi..stdout = orijinal_konum >>> print "deneme" deneme Burada sys. s s s ˘ 22.>>> f = open("log. Mesela: g >>> if not sys. 6): . Daha sonra normal bir sekilde çıktı konumu yönlendirme i¸lemgs ¸ s lerini gerçekle¸tiriyoruz. g g g yazdı˘ ınız programlarda sürüm kontrolü yapabilirsiniz. 6. 5.8 version_info Niteligi sys modülü konusunda inceleyece˘ imiz son niteli˘ in adı version_info. Oldukça kolay bir g g niteliktir bu.version_info (2.stdout de˘ erini eski s I¸ g haline döndürebilmek için bu niteli˘ in de˘ erini orijinal_konum olarak de˘ i¸tiriyoruz.6 sürümü kurulu olmalı!") Böylelikle sys modülünü tamamlamı¸ olduk. bu modül s s g Python’daki en önemli modüllerden biridir. Böylece g g gs print komutu eski i¸levine yeniden kavu¸mu¸ oluyor. version_info niteli˘ i çıktı olarak bir demet veriyor... Python’daki ileri düzey modüllerden s s biri olan “math” modülü matematikle u˘ ra¸anların i¸lerini bir hayli kolayla¸tıracak metotlar ve g s s s fonksiyonlar barındırır. print ("Bu programı kullanabilmeniz için " . "Python’un 2. En ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi. özgün çıktı konumunu orijinal_konum g gs adlı bir de˘ i¸kende saklıyoruz. ’final’. Bu niteli˘ in görevi kullanılan Python sürümü hakkında bilgi vermektir. Not: Bu yazı Sayın Kür¸at Örsel tarafından hazırlanmı¸tır. Dolayısıyla bu konu içinde anlatılanları sık sık tekrar etmenizi öneririm. Bunu söyle g ¸ kullanıyoruz: >>> sys.stdout‘un de˘ erini de˘ i¸tirmeden önce.stdout = f >>> print "deneme mesajı" >>> f. ˙simiz bitip dosyayı kapattıktan sonra da sys. "w") >>> sys.

pow(2. ’fsum’. ’pow’. ’acos’. ’cosh’. Simdi içerdi˘ i fonksiyonları a¸a˘ ıs s ¸ g s g daki komutu vererek görelim: >>> dir(math) [’__doc__’. 3) seklindedir. ’hypot’. ’fmod’. karekök. ’ceil’. ’factorial’.BÖLÜM 23 math Modülü Python’da matematiksel fonksiyonları math modülü ile kullanmaktayız. ’copysign’. ’radians’. ’cos’. ’log1p’. Unutmadan modülümüzü çalı¸mamıza ça˘ ıralım: g s g >>> import math Bu komut ile modülümüzü çalı¸mamıza dahil etmi¸ olduk. sinüs. ’__package__’.0 pow ifadesinin kullanımında parentez içerisindeki ilk sayı tabanı. ’atan’. Simdi math mod¸ ülümüzün içeri˘ ine bakalım. ’sqrt’. üs anlamlarına denk gelmektedir. ’modf’. tanjant. ikinci sayı ise üssü göstermektedir. ’e’. ’log’.1 Üslü ˙fadeler Fonksiyonu (pow) I Üslü ifadeler matematikte hep kar¸ımıza çıkmı¸tır. ’degrees’. pi. s 23. ’exp’. ’atanh’. ’tanh’. Örnek verecek olursak 23 ifadesinin Python’daki kar¸ılı˘ ı: s g >>> math. ’__name__’. ’acosh’. üslü g g ¸ ifadeler gibi fonksiyonlarla ilgili örneklerle kullanımını anlamaya çalı¸alım. ’isnan’. ’pi’. Python’da bunun için pow fonksiyonu kuls s lanılmaktadır. ’ldexp’. ’trunc’] Modülümüzün içeri˘ ini de gördü˘ ümüze göre simdi kosinüs. ’log10’. ’sin’. ’asin’. pow power kelimesinin kısaltması olup Türkçe’de kuvvet. ’isinf’. ’sinh’. Yukarıdaki kodu yazdı˘ ımızda Python bize cevap olarak sunu gösterir: ¸ g ¸ 8. ’fabs’. ’floor’. 374 . ’frexp’. ’asinh’. ’tan’. ’atan2’.

hacim hesaplamalarında bolca kullanılır g ve de˘ eri genellikle 3 ya da 3. Kürenin hacmini bulalım. Hemen kodlarımızı yazmaya ba¸layalım: s >>> 4.pow(2. Simdi küçük bir hacim hesaplaması örne˘ i ile s ¸ g konuyu peki¸tirelim.pi * math. 3) Böylece kürenin hacmini veren küçük bir programımız oldu.2 Pi Niteligi (pi) pi sayısı hepimizin okul yıllarından bildi˘ i üzere alan.r3 ) formülü ile bulunuyordu.pi * math. Küre hacmi.1415926535897931 Demek ki gerçek pi sayısı biraz daha uzunmu¸.pow(r. matematikteki euler sabitini veriyor.14 olarak alınır. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibi: s g .510321638291124 Tabii ki bu i¸lemleri kwrite programında bir dosya açarak a¸a˘ ıdaki gibi de yazabiliriz: s s g #/usr/bin/env python #-*.pi Dedi˘ imizde Python bize a¸a˘ ıdaki çıktıyı gösterir: g s g >>> 3.0 / 3. Python bize cevap olarak sunu gösterdi: ¸ 33. s Küre hacmi= 4/3(π.4 Euler Sabiti (e) Bu nitelik. g g Hemen Python’a sorarak ö˘ renelim bu pi sayısının de˘ erinin kaç oldu˘ unu.0 * math. sonra da sonucu 2’nin 3’üncü ¸ s kuvveti ile çarp.˘ 23. pi sayısı ile çarp. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibidir: s g >>> math. 23.0 23.coding:utf-8 -*from __future__ import division import math r = input("Kürenin yarıçapını giriniz:") hacim = 4 / 3 * math. 3) Bu kod ile sunu demi¸ olduk: 4 ile 3’ü böl. Tabii ki esasen pi sayısı bu kadar kısa de˘ ildir.sqrt(9) Kodunu yazıp enter’e bastı˘ ımızda Python bize a¸a˘ ıdaki sonucu gösterir: g s g 3.3 Karekök Fonksiyonu (sqrt) Karekök ile ilgili fonksiyonumuz sqrt. A¸a˘ ıdaki komutu g g g s g yazıyoruz: >>> math.

6 Logaritma (log) Fonksiyonu Logaritma fonksiyonumuzun kullanımı su sekilde.0 23. Yani exp(2) dedi˘ imizde esasen biz Python’a sunu demi¸ oluyoruz: (2.e Yukarıdaki kodu yazıp enter’e bastı˘ ımızda kar¸ımıza euler sabiti 2.log(2.log10(10) Dönen cevap: 1.3890560989306504 Bu sayı da nereden çıktı diyorsanız. Kullanımı su sekilde.0 23. s 23.exp(2) kodunu yazdı˘ ımızda Python a¸a˘ ıdaki cevabı verir: g s g 7. math.5 exp Fonksiyonu exp fonksiyonunun kullanımı su sekilde: ¸ ¸ >>> math. Burada x sayısı logaritması alı¸ ¸ nacak sayı.7182818284590451 cevap g s olarak Python tarafından gösteriliyor.8 Degrees Fonksiyonu Degrees fonksiyonu girilen açıyı radyan’dan dereceye çevirmeye yarar.7182818284590451 23.exp(x) Bu kodu küçük bir örnekle açıklamak daha kolay olacak. y). log(x. exp(x) ifadesindeki x parametresi bizim kuvvetimizdir. exp fonksiyonu yukarıda bahsetti˘ imiz euler sabitinin g kuvvetini alan bir fonksiyon. Kullanım ve benzerlik açısından aynı pi sayısı gibi: 2. 2) Python bize a¸a˘ ıdaki cevabı verir: s g 1.7 Logaritma (log10) Fonksiyonu Bu fonksiyonun yukarıdakinden tek farkı taban sayısının önceden belirlenmi¸ ve 10 olması.7182818284590451)² Yani g ¸ s euler sabitinin karesini almı¸ olduk. log10(x) Burada x onluk tabana göre logaritması alınacak ¸ sayıdır: >>> math. ¸ ¸ . y sayısı ise taban sayısını temsil etmektedir.>>> math. Bir örnek ile peki¸tirelim: s >>> math. Bu s yüzden fonksiyonun kullanımı söyle.

¸ ¸ >>> math.cos(45) 0. Kullanımı su sekilde.78539816339744828 Kosinüs. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: s g ¸ >>> math.10 Kosinüs Fonksiyonu (cos) Hemen kosinüs fonksiyonu ile bir örnek yapalım: >>> math.>>> math.degrees(x) x burada derece’ye çevrilecek radyandır. Örnek olarak 45 radyanlık bir açı verelim ve derece kar¸ılı˘ ını bulalım: s g >>> math. Tanjant fonksiyonlarına girmeden önce belirtmem gereken önemli bir nokta bulunmaktadır.degrees(45) 2578. Bunuda radians fonksiyonu ile düzelg g g tece˘ iz.radians(45) 0.52532198881772973 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il.0 cevabını verir.9 Radians Fonksiyonu Radians fonksiyonu girilen açıyı derece’den radyan’a çevirmeye yarar. Sinüs. Bu fonksiyonlarda açı olarak Python radyan kullanmaktadır. >>> math.cos(math.70710678118654757 Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.radians(x) x burada radyana çevrilecek açımızdır. g 23. Biz 0.3100780887044 23. ¸ g .cos(0) Python bunun sonucu olarak bize: 1. Bu yüzden aldı˘ ımız g sonuçlar okulda ö˘ rendi˘ imiz de˘ erlerden farklı olacaktır.7071 gibi bir de˘ er g g g g bekliyorduk. Örnek olarak 45 derecelik bir açı verelim ve radyan kar¸ılı˘ ını bulalım: s g >>> math.radians(45)) 0.

7071 gibi bir de˘ er g g g g bekliyorduk.99999999999999989 Buda yakla¸ık olarak 1. s Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık. Biz ~1. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: g s g ¸ >>> math. ¸ g Yukarıda verdi˘ imiz fonksiyonlardan bazılarını kullanarak basit bir fizik sorusu çözelim. >>> math.tan(45) 1.0 cevabını verir. ¸ g 23. >>> math. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: s g ¸ >>> math.sin(0) Python bunun sonucu olarak bize: 0. Biz 0.sin(math.70710678118654746 Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.000 yapar.0 cevabını verir.11 Sinüs Fonksiyonu (sin) Hemen sinüs fonksiyonu ile bir örnek yapalım: math.sin(45) 0. s s g .000(yakla¸ık) gibi g g g s bir de˘ er bekliyorduk. g 3 newton ve 5 newton büyüklü˘ ünde olan ve aralarındaki açı 60 derece olan iki kuvvetin g bile¸kesini bulalım.85090352453411844 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il.12 Tanjant (tan) Fonksiyonu Tanjant fonksiyonu ile bir örnek yapalım: >>> math.radians(45)) 0.23.tan(0) Python bunun sonucu olarak bize: 0.tan(math. Formülümüz a¸a˘ ıdaki gibidir.6197751905438615 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il.radians(45)) 0.

g a = 60 # Açımızı a de˘i¸kenine atadık..0827625303 Tabii ki daha farklı uygulamalar da yapılabilir. 2) + 2 * f1 * f2 * math. ¸ ¸ n!=nx(n-1)x(n-2)x(n-3)x.cos(math. g s f1 = 3 # Birinci kuvveti f1 de˘i¸kenine atadık..5 sürümünde böyle bir fonksiyon yoktu. Kendimiz hesaplayacak olursak: 5!=5x4x3x2x1=120 sonucuna ula¸ırız. ¸ >>> math.factorial(5) dedi˘ imizde Python bize g 120 sonucunu veriyor. Kullanımı ise su sekilde: ¸ ¸ math..ve ekrana çıktı verelim: print "Bile¸ke kuvvet:". Bu fonksiyon ile Python bizi uzun i¸lemlerden ve ekstra tanımlamalardan s s kurtarıyor.. s s s Bundan önceki 2.Bo¸ bir kwrite belgesi açarak içine kodlarımızı yazmaya ba¸layalım: s s #/usr/bin/env python #coding:utf-8 -*import math #math modülünü ça˘ırdık. 23.x1 Modülümüzü içe aktaralım: >>> import math Simdi..pow(f2.sqrt(math. 2) + math.factorial(x) x sayısı burada bizim faktoriyelini alaca˘ ımız sayıyı temsil ediyor. g s f2 = 4 # ikinci kuvveti f2 de˘i¸kenine atadık.radians(a))) #. Lise matematik derslerinde faktoriyel su sekilde hesaplanıyordu. R s Kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda sonuç: s g 6.. .6 sürümü ile math modülü içerisinde bir fonksiyon olu¸turulmu¸. g s #¸imdi formülümüzü yazalım: S R = math. g Bir örnek ile inceleyelim..pow(f1.13 Faktoriyel (factorial) Faktoriyel i¸lemi için Python 2.

Anla¸ılas g s s ca˘ ı üzere biz yukarıya yuvarlama i¸lemi anlamında kullanaca˘ ız.y ondalıklı sayıyı temsil etmektedir. Birkaç s s s s s örnek ile fmod fonksiyonun kullanımına bakalım: >>> fmod(x. Bunu g s g modüler aritmetik ile söyle buluruz: ¸ Burada 12 sayısı bizim modumuzdur. Saat s s 12 bölmeli oldu˘ u için.23.0 cevabını döndürür. s Python bu uzun i¸lemi bizim için fmod fonksiyonu ile tanımlamı¸. Ahmet bey ile Fatma hanım bulu¸tu˘ unda saat 4’ ü gösterir.fmod(639. tavan in¸a etmek anlamlarına gelir. s g ˙ önce Ilk Ahmet bey ile Fatma hanım.0 cevabını döndürür. . en küçük tam sayıyı döndürür. Burada x modu alınacak sayıyı.y) Burada x. 5) komutunu verdi˘ imizde. Kullanımı söyle.fmod(99. g >>> math.3) 0.ceil(19. y ise modu temsil eder: ¸ >>> math. saat 09 da. 7 saat sonra bulu¸mak üzere anla¸ıp ayrılıyorlar. Bu tip i¸lemler Modüler Aritmetik’in konusudur. ¸ >>> math. g 4. Fonksiyon matematikte g s g kullanılan yuvarlama i¸lemi ile ilgili fonksiyonlardan biridir. >>> math. Python bize. i¸leri kolayla¸tırmı¸.0 23.14 fmod Fonksiyonu Bu fonksiyon matematikteki modüler aritmetik hesaplamaları için olu¸turulmu¸. y) seklinde bir kullanımı var. Ceil fonksiyonu verilen ondalıklı s sayıdan büyük.ceil(x. tam sayılardaki toplama i¸les s minden farklıdır. s s kısaca mod i¸lemleri nasıl yapılıyor ona de˘ inelim.3) 20. Örne˘ in 7. Yapılan toplama i¸lemi.15 ceil Fonksiyonu Ceil kelimesinin Türkçe kar¸ılı˘ ı tavan çekmek.3 gibi.

0 Python bize sonuç olarak 3.0 de˘ erini verdi. Hemen bir örnekle inceleyelim. Simdi ¸ bu sonuçtan elde etti˘ imiz rakamları kullanarak 7 sayısına ldexp fonksiyonunu kullanarak g ula¸alım: s . Floor kelimesi zemin.0 23.frexp(7) (0. 23.floor(3. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibidir: g s g >>> math.frexp(7) komutunu kullanarak (0.0’ a yuvarladı. yer.5) dedi˘ imizde Python bize a¸a˘ ıdaki sonucu verir. g s g 3.19 ldexp Fonksiyonu Bu fonksiyon kısaca anlatmak gerekirse frexp fonksiyonunun tersi ya da zıttı diyebiliriz.fabs(9) 9. g s Bizim için taban anlamı daha manalı. m mantis. s s >>> math. 3) 23.16 floor Fonksiyonu Di˘ er yuvarlama i¸lemi fonksiyonu floor.875.fabs(-3) 3. Fonksiyonun kullanımı su g g ¸ sekilde: ¸ >>> math. Bir örnek ile inceleyelim: >>> math. Bir örnek daha verelim: g >>> math. k) gibi bir sonuç gönderiyor.5 sayısını en yakın taban olan 3.875.0 Böyle Python 3.17 fabs Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen sayının mutlak de˘ erini verir.23. 3) sonucunu elde ediyoruz. taban anlamına geliyor. Tabi burada amaç matematik dersi anlatmak g de˘ il. Yukarıda math.frexp(x) Bu durumda Python bize (m. k ise karakteristik.18 frexp Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen de˘ erin mantisini ve karakteristi˘ ini veriyor. Bu fonksiyon ile ondalıklı sayıları en yakın tabana yuvarlama i¸lemi gerçekle¸tiriliyor.

) Gerçi i¸in Öklitg s s s Pisagor kısmına de˘ inmeyelim.5) (0. Hemen bir örnek ile ¸ açıklayalım: >>> math.20 modf Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen sayının ondalıklı kısmı ile tam kısmını parçalayarak size geri döndürüyor.5. orası matematik uzmanlarının i¸i.>>> math. topla. vektörlerin birim uzunluklarını bulmak için çokça kulladı˘ ımız bir ba˘ ıntı.trunc(15.6 sürümü ile eklenmi¸. 6.modf(6. (Pisagor teoremi diye geçer. 5-12-13 üçgeni gibi. Peki neyi kesiyor? Verilen ondalıklı veya tam sayıların s sadece tam kısımlarını bize döndürüyor. 3) 7. Hatta ezberlerdik 3-4-5 üçgeni. ikincisinde (– operatörden dolayı) s g s g yukarı yuvarladı olarak algılanabilir.22 hypot Fonksiyonu Öklit ba˘ ıntısı için olu¸turulmu¸ bir fonksiyondur. x burada tam sayı ve ondalıklı sayı olabilir.trunc(-15. Bu fonksiyon Python 2. s 23.21 trunc Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen de˘ erleri tam sayı olarak kırpıyor. Fakat bu fonksiyonun yaptı˘ ı i¸lem sadece ondalıklı kısmı g s kesmek. ˙ste hypot fonksiyonu i¸imizi kolayla¸tırarak bu ba˘ ıntının sonucunu bize döndürüyor.4) -15 Bu iki örnekten de anla¸ılaca˘ ı üzere birincisinde a¸a˘ ıya. Fonksiyonun kullanımı.0) 23. I¸ s s g Verilen de˘ erlerin karesini al. y) seklindedir. Hemen yukarıg daki üçgenlerde deneyerek örnekleyelim: . Neyse bu kadar g g anı yeter. Ondalık kısmı kesiyor(kırpıyor). Bu da – ve + operatörü kullanılmı¸ örnek i¸lemlerde ortaya çıkıyor. g s >>> math.4) 15 >>> math.ldexp(0. s s Simdi örneklerle bakalım: ¸ >>> math. Yukarı ya da a¸a˘ ı s g yuvarlıyor diyemiyoruz.875.0 Bu sekilde ldexp fonksiyonunu kullanarak de˘ erimize yeniden ula¸abiliyoruz. Kullanımı modf(x) seklinde. karekökünü bul gibi sıkıntılardan kurtarıyor. ¸ g s 23. Öklit ba˘ ıntısı a2 = b2 + c2 seklindedir. Hani bir zamanlar lise matematik ve fizik ¸ g ¸ derslerinde üçgenlerin kenar uzunluklarını. Kırpıyor herhalde uygun kelime diye g dü¸ünüyorum ya da kesiyor diyebiliriz.hypot(x.

2 sinh Fonksiyonu Hiperbolik sinüs fonksiyonunu döndürür.sinh(0) 0. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.3 tanh Fonksiyonu Hiperbolik tanjant fonksiyonunu döndürür. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.0 23. Kullanımı: >>> math. Kullanımı: >>> math.sinh(x) seklindedir.0 23. Burada x girilen de˘ erdir.23.4 acosh Fonksiyonu Hiperbolik kosinüs fonksiyonunun tersini döndürür.cosh(0) 1. Burada x girilen de˘ erdir. Kullanımı: >>> math. Burada x girilen de˘ erdir.tanh(x) seklindedir.1 cosh Fonksiyonu Hiperbolik kosinüs fonksiyonunu döndürür.hypot(5.0 ya da: >>> math. Kullanımı: .23.hypot(3.tanh(90) 1.>>> math. 4) 5.23 Hiperbolik Fonksiyonlar 23.cosh(x) seklindedir.23. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.0 23.0 23.23. 12) 13.

Kullanımı: >>> math.acosh(1) 0. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.23.6 sürümü ile eklenmi¸.atanh(0) 0.6 sürümü ile eklenmi¸.asinh(x) seklindedir.6 atanh Fonksiyonu Hiperbolik tanjant fonksiyonunun tersini döndürür.asinh(0) 0. Burada x girilen de˘ erdir. Kullanımı: >>> math.0 Bu fonksiyon Python 2.0 Bu fonksiyon Python 2. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.6 sürümü ile eklenmi¸.acosh(x) seklindedir.0 Bu fonksiyon da Python 2. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math. s 23. s .5 asinh Fonksiyonu Hiperbolik sinüs fonksiyonunun tersini döndürür.atanh(x) seklindedir.23.>>> math. s 23. Burada x girilen de˘ erdir. Burada x girilen de˘ erdir.

’tzinfo’] Biz bu derste.date. ’__doc__’. ’timedelta’. datetime modülünün date adlı sınıfı içinde yer alan today() adlı bir fonksiyonu ça˘ ırdık. Yani yukarıdaki karakter dizisi 8 Temmuz ¸ 2010 tarihini gösteriyor. ’datetime_CAPI’. yıl. Bu modül Python’un standart kütüphanesine dahil oldu˘ undan. Yukarıdaki kodu kullanarak. s g g yani Python geli¸tiricilerince yazıldı˘ ından. ’date’. g Bu fonksiyon bize bugünün tarihini verir: >>> print bugun 2010-07-08 Bu çıktıda görünen tarih “yıl-ay-gün” seklindedir. bu modülü kullanmak için herhangi bir harici pros g gram kurmamıza gerek yok.1 Bugünün Tarihini Bulmak datetime adlı modülü kullanarak bugünün tarihini bulabiliriz. ’__package__’. yukarıda görünen nitelik ve fonksiyonları isimlerine göre de˘ il. ’MINYEAR’. ’datetime’. g modülü normal bir sekilde içe aktarmamız yeterli olacaktır: ¸ >>> import datetime Dilerseniz ilk i¸ olarak bu modülün içeri˘ inde neler olup olmadı˘ ına bir bakalım: s g g >>> dir(datetime) [’MAXYEAR’. Yazdı˘ ımız bir programda datetime modülüne ihtiyaç duyarsak. g 24. Bunun için söyle bir kod yazıy¸ oruz: >>> bugun = datetime.BÖLÜM 24 datetime Modülü Python’da datetime adlı bir modül bulunur.today() Burada. i¸levlerine göre g s inceleyece˘ iz. ’__name__’. ay ve gün bilgilerini tek tek ayıklayabilirsiniz: 385 . ’time’. Bu modül bize tarih ve zamanla ilgili i¸lemleri s gerçekle¸tirme imkanı sa˘ lar.

year.weekday() 3 Muhtemelen çıktının bu sekilde olmasını beklemiyordunuz.day) 7.>>> print "%s yılındayız!" %bugun.year yılı. Python haftanın günlerini gös¸ terirken sayılardan yararlanır. sözlüklerden yararlanarak söyle s ¸ bir sey yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python #-*.month) 2010 yılının 7. bugun.day ise günü gösteriyor. Simdi su kodlara dikkatlice bakalım: g ¸ ¸ >>> bugun = datetime. "Cumartesi". Simdi bu tarihin hangi güne denk geldi˘ ini bulaca˘ ız: ¸ g g >>> print bugun. s "Cuma". ayındayız! >>> print "%s.month. bugun. ayın 8. Bu bölümde ise bir tarihin haftanın hangi gününe denk geldi˘ ini bulmaya çalı¸ag s ca˘ ız. "Çar¸amba". bugun. bugun. "Pazar"} . s "Per¸embe". E˘ er g s s g Python’ın günleri sayıyla göstermesi ho¸unuza gitmediyse. "Salı".today() Böylece bugünün tarihin aldık.date. ayındayız!" %(bugun. g ˘ 24.year 2010 yılındayız! >>> print "%s yılının %s.2 Bir Tarihin Hangi Güne Geldigini Bulmak Bir önceki bölümde datetime modülünü kullanarak bugünün tarihiyle ilgili bazı bilgiler edinebildik. ayın %s. Buna göre söyle bir tablo çizebiliriz: ¸ Sayı 0 1 2 3 4 5 6 Gün Pazartesi Salı Çar¸amba s Per¸embe s Cuma Cumartesi Pazar Buna göre yukarıdaki çıktıda gördü˘ ümüz 3 sayısı Per¸embe gününe i¸aret ediyor.coding: utf-8 import datetime hafta = {0: 1: 2: 3: 4: 5: 6: "Pazartesi". günündeyiz! Gördü˘ ünüz gibi bugun. günündeyiz!" %(bugun.month ayı.

5.date(2010. s "Per¸embe". 30) print ("%s tarihi %s gününe denk gelir" %(tarih.. day ve year nitelikleri burada da geçerlidir: g g >>> print tarih. "Çar¸amba". "Salı". "Cumartesi".today() print "Bugün %s" %(hafta[bugun..day #gün 30 >>> print tarih. Tabii isterseniz yukarıda s yazdı˘ ımız sözlükten yararlanarak daha net bir çıktı alabilirsiniz: g #!/usr/bin/env python #-*. "Pazar"} tarih = datetime.weekday() 6 Demek ki 30 Mayıs 2010 tarihi Pazar gününe denk geliyormu¸.date.month #ay 5 >>> print tarih.date g adlı sınıfı kullanarak. Böylece su çıktıyı ¸ ¸ elde edebiliyoruz: >>> print tarih 2010-05-30 Mesela bu tarihin hangi güne denk geldi˘ ini bulmak istersek weekday() adlı fonksiyondan g yararlanabilece˘ imizi biliyorsunuz: g >>> print tarih. datetime. 30 Mayıs 2010 tarihini belirttik.coding: utf-8 import datetime hafta = {0: 1: 2: 3: 4: 5: 6: "Pazartesi".weekday()]) Yukarıda yaptı˘ ımız i¸lemler hep bugünün tarihi ile ilgiliydi. ilgili tarihi yıl-ay-gün seklinde parantez içinde yazıyoruz.bugun = datetime. Bunu nasıl yaptı˘ ımıza çok dikkat edin.weekday()])) Daha önce ö˘ rendi˘ imiz month.year #yıl . Bunun için öncelikle üzerinde i¸lem yapaca˘ ımız tarihi belirts s g memiz gerekiyor. s "Cuma". hafta[tarih. Bunu su sekilde yapıyoruz: ¸ ¸ >>> tarih = datetime. 5. Ancak tabii istersek farklı tarihler g s üzerinde de i¸lem yapabiliriz.date(2010. 30) Burada.

. bu çıktıyı istedi˘ imiz gibi biçimlendirmek g g mümkün de˘ ildir.date’ object is unsubscriptable Dedi˘ imiz gibi.07.today() >>> print bugun.2010 24. in <module> TypeError: ’datetime. Biz yukarıdaki örnekte “%c” adlı karakteri kullandık..3 Tarihleri Biçimlendirmek Yukarıda ö˘ rendi˘ imiz bilgilere göre bugünün tarihini elde edebilmek için söyle bir kod yazg g ¸ abiliyoruz: >>> bugun = datetime. Bunu söyle ¸ kullanıyoruz: >>> bugun = datetime.date” nesnesi.today() Bu kod bize bugünün tarihinin ne oldu˘ unu gösterir: g >>> print bugun 2010-07-08 Ancak bu çıktı bir karakter dizisi olmadı˘ ı için.date’> Gördü˘ ünüz gibi elimizdeki sey bir “datetime. ˙ g g Isterseniz bu durumu hemen teyit edelim: >>> type(bugun) <type ’datetime. Dilerseniz bu karakterlerin en önemlilerini listeleyelim: .date. Bu i¸i yaparken bir takım i¸aretlerden/karakterlerden yararg ¸ s s lanmamız gerekiyor. yukarıdaki çıktı bir karakter dizisi de˘ ildir. E˘ er biz tarih çıktılarını karakter g ¸ g dizisi olarak almak istersek strftime() adlı özel bir fonksiyondan yararlanabiliriz.date. Bu aracı kullanarak tarih bilgilerini istedi˘ imiz sekilde biçimlendirebiliriz.2010 00:00:00 strftime() fonksiyonu son derece yararlı bir araçtır. Yani mesela söyle bir sey yazamayız: g ¸ ¸ >>> print bugun[:4] Traceback (most recent call last): File "<stdin>". line 1.strftime("%c") 08.

3) >>> krk = tarih. Bu fonksiyon sisteminizde tanımlı olan dil g yereline (locale) göre i¸lem yapar. strftime() fonksiyonunun genellikle söyle kullanıldı˘ ına tanık olursunuz: ¸ g .strftime("%A") Bugün günlerden Per¸embe s >>> print bugun. strftime() fonksiyonunun dönü¸ de˘ eri bir karakter dizisidir.strftime("%a") Per Dilerseniz bütün karakter dizisini do˘ rudan strftime() fonksiyonu içine de yazabilirsiniz: g >>> print bugun.Karakter %a %A %b %B %c %d %j %m %U %y %Y Anlamı hafta gününün kısaltılmı¸ adı s hafta gününün tam adı ayın kısaltılmı¸ adı s ayın tam adı tam tarih tamsayı cinsinden gün belli bir tarihin.date(2005.strftime("%c") >>> print krk 03.strftime("Aylardan %B") Aylardan Temmuz Dedi˘ imiz gibi. 4.2005 00:00:00 >>> print type(krk) <type ’str’> >>> print krk[:2] 03 strftime() fonksiyonunun önemli bir özelli˘ i vardır. yılın kaçıncı gününe denk geldi˘ ini gösteren 1-366 g arası bir sayı tamsayı cinsinden ay belli bir tarihin yılın kaçıncı haftasına geldi˘ ini gösteren 0-53 arası bir g sayı yılın son iki rakamı tamsayı cinsinden yıl ˙ Isterseniz bu tabloya bakarak birkaç örnek de verelim: >>> print "Bugün günlerden %s" %bugun. Yani e˘ er sisteminizin dil yereli ˙ s g Ingilizce ise ay isimleri de tabii ki ˙ Ingilizce olacaktır.04. Dolayısıyla bu g s g karakter dizisini istedi˘ iniz gibi biçimlendirebilirsiniz: g >>> tarih = datetime.

mesela doların bir gün öncesine göre yükselip yükselmedi˘ ini kullanıcıya gösterebilmek için. Daha sonra 1 gün öncesinin tarihi bulabilmek için bugünün tarihinden.timedelta(1) >>> dun = bugun . bugünün tarihini bilmenin yanısıra bir önceki günün g tarihini de bilmeniz gerekir.today() >>> print bugun.fark >>> print dun 2010-07-08 Burada datetime modülü içinde bulunan timedelta() adlı özel bir fonksiyondan yararlandık.2010 Cuma olsun.weekday() 3 Demek ki 8 Temmuz 2010 tarihi Per¸embeye denk geliyormu¸. fark de˘ i¸keninin gs de˘ erini (yani 1’i) çıkarıyoruz.date. Hatta örne˘ in e˘ er dolar kurundaki haftalık de˘ i¸imi grafiklerle g g gs gösteren bir uygulama yazacaksanız mevcut günün 7 gün öncesine kadar giden tarihleri de alabilmeniz gerekir. Siz bu tarihin 1 gün öncesini bulmak istiyorsunuz: >>> fark = datetime.strftime(’%d/%m/%Y’) . Diyelim ki bugünün tarihi 09. En basitinden. kaç günlük bir fark üzerinden i¸lem yapaca˘ ımızı g g s g gösteriyor. E˘ er bir önceki günün haftanın hangi gününe denk geldi˘ ini bulmak istiyorsak g g söyle bir sey yazabilece˘ imizi biliyorsunuz: ¸ ¸ g >>> print dun.today() Böylece bugünün tarihini bulduk.. Bu fonksiyona verdi˘ imiz sayı de˘ erli argüman.4 Tarihlerle Aritmetik ˙slem Yapmak I¸ E˘ er yazdı˘ ınız bir programda tarihlere dayalı bir i¸lem yapıyorsanız. Bunun için kullanılan karakter dizisi söyle: ¸ bugun. Gelin isterseniz bu tür i¸lemleri nasıl yapabilece˘ imizi gösteren basit bir s g örnek verelim: >>> import datetime >>> bugun = datetime.strftime("Son güncelleme: %d/%m/%y") 24. Bizim amacımız 1 günlük fark üzerinden i¸lem yapmak oldu˘ u için timedelta() s g fonksiyonuna argüman olarak 1 sayısını verdik. mevcut tarihin öncesini g g s ve sonrasını da bilmeniz gerekebilir. Mesela istihza. Böylece bugünün 1 gün öncesi olan 8 Temmuz 2010 tarihini g elde ediyoruz.strftime("%A") Per¸embe s Bu strftime() fonksiyonunun oldukça geni¸ bir kullanım alanı vardır.com’daki s sayfaların en sonuna eklenen “Son güncelleme” tarihini olu¸turmak için ben de bu fonksiyon s kullanılıyor. s s Dilerseniz strftime() fonksiyonunu kullanarak do˘ rudan gün adını da alabilirsiniz: g >>> print dun..date. Mesela TCMB’den döviz kuru bilgilerini alan bir program yazıyorsunuz diyelim.>>> bugun = datetime.07.

yazdı˘ ımız bir programın i¸leyi¸ini belli bir süre durdurmamızı sa˘ lar.. time. Python’daki bu time adlı modül.pack(pady=50) a = -1 391 .. tıpkı öteki modüller gibi içinde birtakım fonksiyonlar barındırır. ˙ g s s g Isterseniz buna basit bir örnek verelim: >>> import time >>> for i in range(10): .. g g Biz yukarıdaki örnekte bu parametreyi “1” olarak belirledik.. time() modülü içinde en sık kullanılan fonksiyondur.1 sleep() Fonksiyonu Dedi˘ imiz gibi. Yani programımızın 1’er saniye aralıklarla çalı¸masını istedik. Dilerseniz bu fonksiyonlar içinde en çok kullanılanı inceleyerek ba¸layalım konumuza.sleep(1) . 0’dan 10’a kadar olan sayılar 1’er saniye aralıklarla ekrana dökülüyor. Bu modül i¸lev olarak s g s az çok datetime() modülüyle benzerlik gösterir. Python’da saat/zaman ile ilgili i¸lemler yapmamızı sa˘ lar. print i Gördü˘ ünüz gibi.. s Gelin isterseniz yukarıdaki bilgiyi kullanarak grafik arayüze sahip bir sayaç yazalım: from Tkinter import * import time pencere = Tk() pencere.. s 25. sleep() g fonksiyonu.. Prog gramın kaç saniye duraca˘ ını. bu fonksiyon. fg = "steelblue") etk..geometry("200x200") etk = Label(font = "Helvetica 60 bold".BÖLÜM 25 time Modülü time modülü. sleep() fonksiyonuna verdi˘ imiz bir parametre ile belirliyoruz.

btn..mainloop() Yalnız dikkat ettiyseniz bu sayaç programı çalı¸ma sırasında bloke oluyor. font = "Helvetica 15 bold". Üstelik programı çarpı dü˘ mesinden kapatmaya çalı¸tı˘ ımızda da programda belli bir kasılma göze çarpıyor.kapat self. Pros gram penceresini fare ile sürüklerken bu takılmaları daha iyi görebiliyoruz.protocol("WM_DELETE_WINDOW".pack() #Kullanıcı çarpı dü˘mesine bastı˘ında kapat g g #fonksiyonu devreye girsin.update() etk["text"] = a pencere.btn["command"] = self. E˘er bunu yapmazsak g #program yine de kapanacak. relief = "raised". Böylece sayacın durmasını sa˘lıyoruz ve programın g aniden kapanıp hata vermesine engel oluyoruz""" pencere. s Programımız bir etiket ve dü˘meden ibaret. self. fg = "steelblue") self. fg = "navy") self.etk = Label(font = "Helvetica 60 bold". g Burada programı tamamen kapatmadan önce pencereyi "withdraw" durumuna alıyoruz.while True: a += 1 time.coding: utf-8 -*from Tkinter import * import time import threading class GUI(object): def __init__(self): self. ama kapanırken #hata verecektir..btn = Button(text = "KAPAT".penar_olustur() def penar_olustur(self): """Pencere araçlarımızı burada olu¸turuyoruz. pencere. g s g Ayrıca program kapanırken hata da veriyor.. yani takılıyor..""" g self. . Bunu engellemek için programınızı çok katmanlı (multi-threaded) bir hale getirebilirsiniz: # -*.state("withdraw") #sayacın düzgün bir ¸ekilde durabilmesi için s #programımıza 1 saniyelik bir süre tanıyoruz.pack(pady=50) self.etk.sleep(1) pencere.kapat) def kapat(self): """Programın kapanmasını sa˘layan fonksiyon.

saniye gibi bilgileri gösterebiliriz.state() != "withdrawn": sayi += 1 time. strftime() fonksiyonunu bir parametre ile birlikte kullanıyoruz.strftime("%m") ’08’ Günü görmek için: >>> time.start() pencere. gün ve yılı birlikte görmek için: . hafta.geometry("350x300") app = GUI() class Sayac(threading. dakika. yıl. Artık programımızı sona erdirebiliriz.destroy() pencere = Tk() pencere. E˘ er yılın son iki hanesini görmek istersek söyle yazg g ¸ abiliriz: >>> time.time.mainloop() 25.Thread): def run(self): sayi = -1 #pencere durumu "withdrawn" olmadı˘ı sürece g #sayacımız saymaya devam edecek.strftime("%Y") ’2010’ Gördü˘ ünüz gibi.sleep(1) #Pencere "withdraw" durumuna alındı ve sayacımız #durdu.sleep(1) app.2 strftime() Fonksiyonu strftime() fonksiyonu yardımıyla gün. pencere. ay.strftime("%d") ’16’ Ay. saat.strftime("%y") ’10’ Ayı görmek için: >>> time.etk["text"] = sayi syc = Sayac() syc. Bu örnekteki g “%Y” ifadesi yılı göstermemizi sa˘ lıyor. while pencere. Örne˘ in: g >>> import time >>> time.

strftime("%x") ’08/16/2010’ Tabii buradaki gösterim ay/gün/yıl seklinde.strftime("%H") ’14’ Dakikayı almak için: >>> time.strftime("%X") ’14:08:02’ Gördü˘ ünüz gibi.2010’ Burada gün. Yukarıdaki kullanım GNU/Linux içindir. ay ve yıl bile¸enlerini uygun sırada ve tek tek belirttik.strftime("%x") ’16-08-2010’ Burada ise locale modülünden yararlanarak Türkçe yerelleri etkin hale getirdik. "Turkish_Turkey.LC_ALL.08. "tr_TR. s ˙ Ikincisi: >>> import locale >>> locale.%Y") ’16.%m. dakika ve saniye bilgilerini tek tek alabilirsiniz.1254") >>> time. tıpkı tarih gösteriminde oldu˘ u gibi. Amerikan sistemine uygun bir saat gösterimidir.setlocale(locale.LC_ALL.strftime("%X") ’2:08:02 PM’ Bu da.UTF-8") >>> time.08. "tr_TR.strftime("%d. Birincisi: >>> time.setlocale(locale.strftime("%x") ’16. Windows kullanıcıları yukarıdaki kodları su sekilde yazabilir: ¸ ¸ >>> import locale >>> locale.UTF-8") >>> time.>>> time.strftime("%M") ’13’ . Türkiye sisteminde g s 24 saat üzerinden i¸lem yapılıyor.setlocale(locale. Türkiye’ye uygun bir tarih gösterimi elde etmek için iki yol takip edebilirsiniz. g Bunu Türkiye sistemine uygun bir hale getirmek için yine locale modülünden yararlanaca˘ ız: g >>> locale. dakika ve saniye bilgilerini elde etmek isterseniz g söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ >>> time. e˘ er isterseniz saat. s Burada da. Türkiye’deki tarih gösterimi ise gün-ay-yıl sek¸ ¸ lindedir.2010’ E˘ er strftime() modülünü kullanarak saat.LC_ALL. g Saati almak için: >>> time. Amerikan sisteminde 12 saat üzerinden i¸lem yapılırken.

tm_min=49.struct_time(tm_year=2010. strftime() fonksiyonu ile birlikte kullanılan ba¸ka harfler de bulunur.strftime("%S") ’53’ Elbette bunları birle¸tirebilirsiniz de: s >>> time. tm_hour=16. tm_mday=16. tm_wday=0. Pazar haftanın ilk günü olarak alınır Tam tarih Tam saat Yılın son iki hanesi Tam yıl gösterimi Bu 25.localtime() time. s s harfleri söylece özetleyebiliriz: ¸ ˙fade I %a %A %b %B %c %d %H %I %j %m %M %S %U %x %X %y %Y Anlamı Kısaltılmı¸ gün adı s Tam gün adı Kısaltılmı¸ ay adı s Tam ay adı Tam tarih ve saat Ondalık sayı cinsinden gün (aya göre) Ondalık sayı cinsiden saat (24 saat hesabına göre) Ondalık sayı cinsinden saat (12 saat hesabına göre) Ondalık sayı cinsinden gün (yıla göre) Ondalık sayı cinsinden ay Ondalık sayı cinsinden dakika Ondalık sayı cinsinden saniye Yıla göre hafta numarası. tm_isdst=1) Bu demette toplam 9 adet de˘ er bulunur ve bu de˘ erlerin anlamı sudur: g g ¸ . tm_mon=8.3 localtime() Fonksiyonu localtime() fonksiyonunu kullanarak tarih ve saate ili¸kin bütün bilgilerin yer aldı˘ ı bir demet s g elde edebilirsiniz: >>> time.Saniyeyi almak için: >>> time. tm_sec=42.strftime("%H:%M:%S") ’14:13:53’ Bunların dı¸ında. tm_yday=228.

.. Zamanın ba¸langıcının ne oldu˘ unu bulmak için gmtime() fonksiyonunu s s g kullanabiliriz: >>> print time... >>> zaman. Epoch zamanın ba¸langıcıdır.gmtime(0)..tm_mon 8 #A˘ustos ayı.. günü. >>> zaman.tm_hour 16 #Saat ak¸am 4 s >>> zaman.tm_mday 16 #Ayın 16’sı.localtime() >>> zaman.tm_year 2010 >>> zaman.tm_yday 228 #yılın 228.tm_min 49 #49.tm_isdst 1 #gün ı¸ı˘ından yararlanma uygulaması etkin s g 25. g >>> zaman. time() ve ctime() Fonksiyonları Python’da zaman hesaplaması yapılırken “epoch” adlı bir kavramdan yararlanılır.tm_year 1970 .tm_wday 0 #Pazartesi. >>> zaman..Sıra 0 1 2 3 4 5 6 7 8 ˘ Deger tm_year tm_mon tm_mday tm_hour tm_min tm_sec tm_wday tm_yday tm_isdst Anlamı yıl ay gün saat dakika saniye haftanın günü (Pazartesi 0) yıla göre gün gün ı¸ı˘ ından yararlanma uygulamasının olup olmadı˘ ını denetler sg g Bu de˘ erlere su sekilde ula¸abiliriz: g ¸ ¸ s >>> zaman = time..4 gmtime(). dakika >>> zaman.

Demek ki “epoch”. time() adlı ba¸ka bir fonksiyonu kullas s s narak zamanın ba¸langıcından bu yana kaç saniye geçti˘ ini bulabiliriz: s g >>> time.ctime(sonraki_tarih) Tue Aug 17 09:17:44 2010 E˘ er tam bir saat sonrasını hesaplamak isterseniz su kodu kullanabilirsiniz: g ¸ >>> bir_saat_sonra = time.time() + (60 * 60) >>> print time.ctime() ’Tue Aug 17 09:13:47 2010’ time() ve ctime() fonksiyonlarını birlikte kullanarak sonraki bir zamanı hesaplayabiliriz.time() 1282025564..time() + 60 >>> print time.. yani zamanın ba¸langıcı 1970 imi¸.984 ctime() fonksiyonu ise bize tam tarih ve saat bilgisini gösterir: >>> time. Mesela su andan 60 saniye sonrasını hesaplamak için söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> sonraki_tarih = time.ctime(bir_saat_sonra) Tue Aug 17 10:18:59 2010 ÖZEL KONULAR .

“#--coding:utf8--” satırını eklemezsek suna benzer bir hata alırız: g ¸ File "deneme.BÖLÜM 26 len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti Bildi˘ iniz gibi.getdefaultencoding() ’ascii’ 398 . Su komutun çıktısına baktı˘ ımızda gerçekten ¸ g de Python’un varsayılan kod çözücüsünün “ascii” oldu˘ unu görüyoruz: g >>> import sys >>> sys. üstelik uygun bir kodlama düzeni g de belirtmedi˘ imizi söylüyor. Python g g otomatik olarak “ascii” kodlamasını kullanacaktır.html for details Burada Python bize ASCII olmayan bir karakter kullandı˘ ımızı. see http://www. line 3 SyntaxError: Non-ASCII character ’\xc3’ in file deneme.. Diyelim ki söyle bir sey var elimizde: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python print "Türkçeye özgü karakterler: sçö˘üı" ¸ g Burada oldu˘ u gibi.python.py". Bu hatayı almamak için beti˘ imizi su hale getirmemiz gerekir: g g ¸ #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*print "Türkçeye özgü karakterler: ¸çö˘üı" s g Burada ekledi˘ imiz “#--coding:utf8--” satırı yardımıyla beti˘ imizin kodlama düzenini “utf8” g g olarak belirledik. içinde Türkçe karakterler geçen bir program yazdı˘ ımızda beti˘ imizin en ba¸ına g g g s su satırı eklememiz gerekir: ¸ #-*-coding:utf8-*- Not: Windows kullananlar “utf8” yerine “cp1254” kodlamasını kullanabilir.. E˘ er beti˘ imiz içinde kendimiz bir kodlama düzeni belirtmezsek.org/peps/pep-0263.py on line 3. but no encoding declared.

. Bu karakterlere. tabloda bulunmayan bu karakterleri çözümleyemiyor. g ¸ ˙ Ingiliz alfabesindeki her harf bir sayıya kar¸ılık geliyor.. s s ascii tablosuna baktı˘ ımız zaman.i) Burada “%s”. print chr(i) Bu tabloda hangi sayının hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ini açık açık görebilmek için ise söyle s g ¸ bir sey yazabilirsiniz: ¸ >>> for i in range(128): . Mesela “65” sayısının kar¸ılı˘ ı “A” s s g harfidir. Simdi yukarıda anlattı˘ ımız meseleye biraz daha yakından bakalım. “kontrol karakterleri” s adı veriliyor.. “%c” ise bu sayıların “char” yani g g “karakter” kar¸ılıklarını gösteriyor.. “utf8” kodlaması. Python’un I¸ g g varsayılan kodlama düzeni olan “ascii”. yazılan bir metnin akı¸ını kontrol etme görevi gördükleri için. “ascii” denen karakter kodlama düzeni ˙ Ingiliz alfabesi temel alınarak 1960’lı yıllarda hazırlanmı¸. “ascii” kodlamasında. Geri kalan 95 karakter ise ekranda bilfiil gördü˘ ümüz karakterlerdir.. ascii kodlag masında hangi sayının hangi karaktere denk geldi˘ ini bulmak için http://www.. daha önce bir s yerlerde muhtemelen kar¸ınıza çıkmı¸ olan su hata mesajından da hatırlıyor olabilirsiniz: s s ¸ UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Buradan anladı˘ ımıza göre. Ayrıca isterseniz su komutu kullanarak kendiniz de ¸ benzer bir ascii tablosu üretebilirsiniz: >>> for i in range(128): . Yani bu g tabloda sadece 128 adet karakter tanımlanmı¸tır. Standart “ascii” kodlamasında toplam s s 128 karakter bulunur. yukarıda bahsetti˘ imiz 128 karaks g terlik tablonun dı¸ında kalıyormu¸.. Su kod yardımıyla bunu do˘ rulayabiliriz: ¸ g >>> print chr(65) A Örne˘ in “100” sayısının hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ine bakalım: g s g >>> print chr(100) d Demek ki “100” sayısı “d” harfine kar¸ılık geliyormu¸.asciitable. 128 aralı˘ ındaki sayıların “bildi˘ imiz” halini. print "%s => %c"%(i.Peki bu “ascii” denen sey de ne oluyor? ¸ “ascii” kelimesi ˙ Ingilizce “American Standard Code for Information Interchange” (Bilgi Alı¸veri¸i s s için Amerikan Standart Kodu) ifadesinin kısaltması. Hemen Python komut ¸ g satırında sunu yazıyoruz: ¸ . ˙ste biz beti˘ imizde “utf8” gibi bir kodlama düzeni belirtmedi˘ imiz zaman. Python’un varsayılan kod çözücüsü olan “ascii”. Beti˘ imizde “utf8” kodlaması kullanarak Python’un “ascii” yerine “utf8”i kullanmasını sa˘ lıyg g oruz. Yani söz konusu karakter.. Peki burada neden 128’e kadar olan sayıları kullandık? s Çünkü yukarıda da söyledi˘ imiz gibi ascii tablosunda toplam 128 karakter bulunur.. “ascii”nin aksine Türkçe karakterleri de çözümleyebiliyor.. “ascii” kelimesini “askii” seklinde telaffuz ediyoruz. Amacı da o dönemde kullanımda s olan yazı makinelerinin standartla¸masını ve böylece bu makinelerin birbirleriyle uyumlu çalı¸s s masını sa˘ lamak.. konumu belirtilen g karakteri çözümleyemiyormu¸.. Bunların ilk 33 tanesi ekranda görünmeyen karakterlerdir... Türkçe harflerin (¸çö˘ ı) bu tabloda bulunmadı˘ ını görüyg s g g oruz. Bu durumun bir yansımasını.com/ g adresindeki tablodan faydalanabilirsiniz.

.. bu harfi “a” harfinden farklı bir sekilde yorumladı. ama “ç” harfi g g öyle de˘ il...... g Hepimizin bildi˘ i gibi. Python’da bir nesnenin boyutunu ö˘ renmek için len() fonksiyonundan g g yararlanıyoruz.. Bakalım Python ne yapacak? s ’\xc5\x9f’ Python.. “ç” harfinin suçu ise Türkçe’ye özgü g ¸ karakterlerden biri olması. Bunun nedeni “a” harfinin “ascii” ¸ tablosunda bulunuyorken. Aslında ara vermekten ziyade aynı konuya ba¸ka bir ¸ s pencereden bakmaya devam edece˘ iz. Türkçe’ye özgü öteki karakterlerde de görüyoruz: . Aynı durumu.>>> "a" Buradan elde edece˘ imiz çıktı tabii ki söyle olacaktır: g ¸ ’a’ Gördü˘ ünüz gibi Python “a” harfini do˘ ru bir sekilde algıladı. “a”. Ama gördü˘ ünüz gibi aslında “çilek” karakter g dizisi 6 de˘ il. bunların g g “ascii” kod tablosunda yer alıyor olması.. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> b = "çilek" >>> len(b) 6 Burada len() fonksiyonu “6” sonucunu verdi. “¸” harfinin bu tabloda bulunmuyor olması. Burada “a” ve “s” harflerinin ortak özelli˘ i.. Dolayısıyla bunlar “ascii” ile kodlandı˘ ında tek karakter seklinde temsil edilebiliyor. “s” gibi harfler normal olarak 1 karakter uzunlu˘ unda. En basit sekliyle bu fonksiyonu su sekilde kullanabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> a = "python" >>> len(a) 6 Demek ki “python” karakter dizisi içinde 6 karakter varmı¸. Simdi bu tuhaflı˘ ın nereden kaynaklandı˘ ını bulmaya g s ¸ g g çalı¸alım: s >>> len("s") 1 >>> len("a") 1 >>> len("ç") 2 Gördü˘ ünüz gibi. Ya da kabaca söyle diyebiliriz: “a” ve “s” harflerinin ¸ ortak özelli˘ i her ikisinin de ˙ g Ingiliz alfabesinde bulunuyor olması. s Simdi bu konuya ufak bir ara verelim.. Simdi bir de suna bakalım: g g ¸ ¸ ¸ >>> "¸" s Burada Türkçe’ye özgü bir harf olan “¸”yi kullandık. 5 karakterden olu¸uyor!.. Dolayısıyla Python “çilek” karakter dizisi içinde geçen “ç” harfini tek ba¸ına 2 g s saydı˘ ı için toplam 6 karakter buluyor.

"˘". “x82” ve “xac”). (“xe2”. ¸ Python’un varsayılan kod çözücüsü olan ascii yalnızca 1 baytlık verileri do˘ ru olarak göstereg bilir. ço˘ u ki¸inin zannetti˘ i gibi. g s Yani aslında len() fonksiyonu bir karakter dizisinin bir veya birden fazla karakter (veya harf) içerip içermemesiyle ilgilenmez. Türkçe harfler ascii kodlamasına göre 1 baytla gösterilemedi˘ i için de yukarıdaki gibi bir g durum ortaya çıkar. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı i¸. g . Bayt sayısı 1’den fazla oldu˘ unda ise çuvallıyor!. Mesela “¸” harfinin çıktısına bakalım tekrar: s >>> "¸" s ’\xc5\x9f’ Buradaki çıktıda “xcf” + “x9f” seklinde gösterilen toplam 2 bayt var. özellikle Türkçe yazılmı¸ bir programda. bir karakter dizisindeki bayt sayısını saymaktır.. e˘ er kuls g lanıcıdan birtakım veriler alıyorsak ve program içinde bu verilerin uzunlu˘ unu ölçüyorsak.. ’\xc4\x9f’. karakter ¸ g s g sayısını saymaz. Onun ilgilendi˘ i. Mesela “avro” i¸areti g s de ascii’nin lanetinden payını alıyor: >>> "€" ’\xe2\x82\xac’ >>> len("€") 3 Demek ki.."¸". g Bu problem tabii ki yalnızca Türkçe’ye özgü karakterler için geçerli de˘ il. Esasında yukarıdaki çıktıları inceledi˘ imiz zaman bu durumu net olarak g görüyoruz. yalnızca bayt sayısıdır. Karakterler veya harfler özünde bilgisayara hiç bir sey ifade etmez. “€” i¸areti tek ba¸ına üç bayt içeriyormu¸. ’\xc5\x9f’. ’\xc4\xb1’) Aslında sorunun temelinde su yatıyor: len() fonksiyonu. Çünkü bilgisayarlar g sadece sayılardan anlar. ˙ste len() fonksiyonu da ¸ I¸ karakter içindeki bu bayt sayısına bakıyor. ’\xc3\xb6’. s s s Bütün bu anlattıklarımızdan yola çıkarak.>>> len("ı") 2 >>> len("¸") s 2 >>> len("ö") 2 >>> len("˘") g 2 Yukarıda Python’un “¸” harfini nasıl gösterdi˘ ini hatırlıyoruz: s g >>> "¸" s ’\xc5\x9f’ Aynı sekilde öteki Türkçe harfler de ˙ ¸ Ingilizce harflerden farklı görünecektir: >>> "ç"."ı" g s (’\xc3\xa7’."ö".

“˘ ” gibi harflerin durumuna bakalım: s g >>> a = "¸" s >>> a = unicode(a.uk/~mgk25/unicode.. bayt sayısını ölçüyoruz. Amacımız kullanıcının yanlı¸lıkla veya s bilerek birden fazla karakter girmesini engellemek.cam. karakter diziler¸ g imizi Python’un varsayılan kod çözücüsünün ellerine ve insafına bırakmamaktır. Çünkü len() fonksiyonunu kullanırken aslında bir karakterin boyunu posunu de˘ il. e˘ er kullanıcı sadece g g ˙ Ingilizce’de bulunan harfleri (ya da daha do˘ ru bir ifadeyle ascii tablosunda bulunan karakterg leri) girerse sorun olmayacaktır. örne˘ in bir adamasmaca ¸ g oyunu yazıyorsanız ihtiyacınız olabilir..cl. Böyle bir seye. bunlar s g s da görünü¸te tek karakter olmasına ra˘ men. kullanıcıdan tek bir karakter girmesini istiyoruz. s g Yanlı¸! Ama biz simdi Python’a do˘ ru yolu gösterece˘ iz: s ¸ g g >>> a = "ı¸ık" s >>> a = unicode(a. Ama kullanıcı “¸çö˘ üı” gibi harfler girmeye kalkı¸ırsa. Bir de bize daha önce sorun çıkaran “¸”. Yani karakter dizimizi ascii’nin elinden kurtardık. (unicode ve utf8 ile ilgili güzel bir belge için bkz: http://www.append(soru) print liste else: print "lütfen birden fazla karakter girmeyiniz" Burada.yukarıdaki duruma dikkat etmemiz gerekir.. Su ana kadar bahsetti˘ imiz.”utf8”)” satırı yardımıyla a de˘ i¸kenini “utf8” olarak g gs kodladık. “¸” ve “ı” harflerinin her birini çift saydı˘ ı için toplam 7 karakter buldu. “ascii’nin lanetinden” kurtulmanın tek yolu."utf8") >>> len(a) 1 .. “ç”. “a = unicode(a. Böyle bir durumda kullanıcıdan küfür yemeye hazırlıklı olun!. Bunun yerine."utf8") >>> len(a) 4 Gördü˘ ünüz gibi burada. Yukarıda yazdı˘ ımız kodlara göre. Bu duruma bir örnek verelim. s Türkçe için en uygun unicode kodlaması “utf8” olacaktır.html#unicode) Hemen söyle bir örnek yapalım: ¸ >>> a = "ı¸ık" s >>> len(a) 7 Burada Python “ı”. programımız if blo˘ u yerine else blo˘ unu i¸letes g g g s cektir. Diyelim g ki elimizde söyle bir betik var: ¸ #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*liste = [ ] while True: soru = raw_input("lütfen bir karakter giriniz: ") if len(soru) == 1: liste.ac. karakter dizilerimizi mutlaka “unicode” olarak kodlamamız gerekir (Bu “unicode” konusu ba¸ka bir yazıda ayrıntılı olarak ele alınacak).

.. g g . listeyi ekrana yazdırırken bir “for” döngüsü kurarak listedeki Türkçe karakter içeren ö˘ elerin ekrana g düzgün yazdırılmasını da sa˘ ladık."utf8") >>> len(avro) 1 Gördü˘ ünüz gibi.append(soru) for i in liste: print i else: print "Lütfen sadece tek bir karakter giriniz!" Dikkat ederseniz. mesela “utf8”i kullanmasını sa˘ lamamız gerekiyor. beti˘ imizin Python’un varsayılan g gs g çözücüsü yerine. Bir de su zavallı “avro” i¸aretine bakalım: g g ¸ s >>> avro = "€" >>> len(avro) 3 >>> avro = unicode(avro. kullanıcıdan karakg ter girmesini isteyen beti˘ imizin içinde bir de˘ i¸iklik yaparak. Yani kodlarımızı söyle g ¸ yazmalıyız: #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*liste = [ ] while True: soru = raw_input("lütfen bir karakter giriniz: ") if len(unicode(soru. Daha s s sonra. “if len(unicode(soru. bu makalede bahsedilen ve bu konuyla yakından ili¸kili olan “unicode” konusuna da s de˘ inece˘ iz.>>> b = "˘" g >>> b = unicode(b.”utf8”)) == 1:” gibi bir satır eklemenin yanısıra. avromuz artık mutlu!! g Bütün bu söylediklerimizden çıkan sonuca göre. bizim yukarıda verdi˘ imiz."utf8")) == 1: liste... g Böylece “ascii” ve kodlama meselesine ayrıntılı sayılabilecek bir bakı¸ sunmu¸ olduk."utf8") >>> len(b) 1 Yukarıda ascii’nin yanlı¸ olarak “2 karakter uzunlu˘ unda” gösterdi˘ i bu harflerin “utf8” kodlas g g masıyla do˘ ru olarak gösterildi˘ ini görüyoruz.

Simdi örnek bir nesne üzerinde bu id() fonksiyonunu ¸ nasıl kullanaca˘ ımıza bakalım: g Bildi˘ iniz gibi Python’da her sey bir nesnedir. Bu fonksiyonun adı “id()”. Yani ˙ g Ingilizce’deki “identity” (kimlik) kelimesinin kısaltması.BÖLÜM 27 Python’da id() Fonksiyonu. Python iki adet “100” sayısı için bellekte iki farklı nesne yaratmıyor. Python’daki her nesnenin kim¸ li˘ i e¸siz. is ˙sleci ve Önbellekleme I¸ Mekanizması Python’da her nesnenin bir “kimli˘ i” (identity) vardır. Bu demek oluyor ki. ˙ kullanımda önbelle˘ ine aldı˘ ı sayıyı. Python a de˘ i¸kenini ve 100 sayısını ayrı ayrı sorgulamamıza ra˘ men aynı g gs g kimlik numaralarını gösterdi. tek ve benzersizdir. bu “kimlik” g denen sey esasında o nesnenin bellekteki adresini temsil eder. Peki bir nesnenin kimli˘ ine nasıl ula¸ırız? Python’da bu i¸i yapg s¸ g s s mamızı sa˘ layacak basit bir fonksiyon bulunur. Dolayısıyla örnek nesne bulmakta zorlanmayag ¸ ca˘ ız. olu¸turdu˘ umuz anda Python açısından bir nesneye dönü¸üvereg s s g s cektir zaten: >>> a = 100 >>> id(a) 137990748 Çıktıda gördü˘ ümüz “137990748” sayısı a de˘ i¸keninin tuttu˘ u “100” sayısının kimli˘ ini gösg gs g g teriyor. Herhangi bir “¸ey”. Kabaca söylemek gerekirse.. Simdi id() fonksiyonunu bir de su sekilde deneyelim: ¸ ¸ ¸ >>> id(100) 137990748 Gördü˘ ünüz gibi. Ama bir de su örneklere bakalım: ¸ >>> a = 1000 >>> id(a) 138406552 >>> id(1000) 404 . ikinci kez ihtiyaç oldu˘ unda Ilk g g g bellekten alıp kullanıyor..

. Yani “is” i¸lecinin yaptı˘ ı sey kabaca su oluyor: s g ¸ ¸ >>> id(a) == id(1000) False Simdiye kadar denedi˘ imiz örnekler hep sayıydı. . Bir de “==” i¸leci ile bir kar¸ıla¸tırma yapalım: s s s >>> a == "python" True Bu da normal olarak “True” çıktısı veriyor...137992088 Bu defa Python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u 1000 sayısı ile öteki 1000 sayısı için farklı kimlik numargs g aları gösterdi.. Ama su örne˘ e bakarsak: ¸ g >>> a = "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" >>> a is "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" False Ama.... Simdi isterseniz bir de karakter dizilerinin ¸ g ¸ durumuna bakalım: >>> a = "python" >>> a is "python" True Burada “True” çıktısını aldık. Bu demek oluyor ki. Bu durumu görebilece˘ imiz ba¸ka bir yöntem de Python’daki “is” g s i¸lecini kullanmaktır... Yani “is” ve “==” i¸leçleri birbirleriyle aynı i¸levi görmez. Python “False” (Yanlı¸) çıktısını suratımıza bir tokat gibi çarptı. Deneyelim: s >>> a is 1000 False Gördü˘ ünüz gibi. Peki bu g s ne anlama geliyor? Söyle ki: Python’da “is” i¸lecini kullanarak iki nesne arasında kar¸ıla¸tırma ¸ s s s yapmak güvenli de˘ ildir. >>> a == 1000 True Burada “is” i¸leci a de˘ i¸keninin tuttu˘ u veri ile 1000 sayısının aynı kimlik numarasına sahip s gs g olup olmadı˘ ını sorgularken. “==” i¸leci a de˘ i¸keninin tuttu˘ u verinin 1000 olup olmadı˘ ını g s gs g g denetliyor. Yani bu iki 1000 sayısı Python g s açısından birbirinden farklı.. Python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u 1000 sayısı için ve do˘ rudan gs g g girdi˘ imiz 1000 sayısı için bellekte iki farklı nesne olu¸turuyor. “==” i¸leci nesnelerin içeri˘ ine bakarak o nesnelerin g s g aynı de˘ ere sahip olup olmadıklarını sorgular. Bu iki i¸leç g s s s nesnelerin farklı yönlerini sorgular: “is” i¸leci nesnelerin kimliklerine bakıp o nesnelerin aynı s nesneler olup olmadı˘ ını kontrol ederken. Yani: g >>> a is 1000 False Ama.

g s Örne˘ in bir listenin kimli˘ ini söyle denetleyebiliriz: g g ¸ >>> liste = ["elma"... Yani bir bakıma Python’un hangi sayıya kadar önbellekleme yaptı˘ ını gösteriyor.. g Burada aldı˘ ımız sonuca göre söyle bir denetleme i¸lemi yapalım: g ¸ s >>> a = 256 >>> a is 256 True >>> a = 257 >>> a is 257 False Dedi˘ imiz gibi.. içerik aynı oldu˘ u halde iki listenin kimli˘ i birbirinden farklı."kebap"] >>> id(liste2) 3082284172L Gördü˘ ünüz gibi. .. for v in range(1000): .. bütün listelerin ait oldu˘ u büyük “list” veritipi nesnesi de tek bir kimlik numarasına g sahip olacaktır.. “python güçlü ve kolay bir programlama dilidir” karakter g dizisinin ise önbelle˘ e alınmıyor olmasıdır. kimlikleri aynı olan sayıları ekrana g s s döküyor."kebap"] >>> id(liste) 3082284940L Bunu ba¸ka bir liste üzerinde daha deneyelim: s >>> liste2 = ["elma"... Aynı karakter dizisinin tekrar kullanılması gerekg ti˘ inde Python bunun için bellekte yeni bir nesne daha olu¸turuyor. Ama bu listelerin ait oldu˘ u veritipi (yani “list”).. g bellekte tek bir adreste depolanacaktır. Ayrıca burada dikkag g timizi çekmesi gereken ba¸ka bir nokta da “python” karakter dizisinin önbelle˘ e alınıp gereks g ti˘ inde tekrar tekrar kullanılıyorken. örne˘ in..."armut".. 100 sayısını ve “python” karakter dizisini önbelleklerken 1000 g sayısını ve “python güçlü ve kolay bir programlama dilidir” karakter dizisini önbelle˘ e almıyor.. bu nesne ortalıkta oldu˘ u sürece aynı g kalacaksa.>>> a == "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" True “is” ve “==” i¸leçlerinin nasıl da farklı sonuçlar verdi˘ ini görüyorsunuz. öbürü nesnelerin içeri˘ ini sorguluyor. g s Peki neden Python. Çünkü bunlardan biri s g nesnelerin kimli˘ ini sorgularken.. Çünkü bir nesnenin veritipinin kendisi de ba¸lıba¸ına s s bir nesnedir.. nesnelerin kimliklerini denetler. Python bu iki g g g listeyi bellekte iki farklı adreste depoluyor. print k Bu kod 1000 aralı˘ ındaki iki sayı grubunu kar¸ıla¸tırıp. ˙ s Isterseniz Python açısından “ufak” kavramının sınırının ne olabilece˘ ini söyle bir kod yardımıyla sorgulayabiliriz: g ¸ >>> for k in range(1000): . g Sebebi su: Python kendi iç mekanizmasının i¸leyi¸i gere˘ ince “ufak” nesneleri önbelle˘ e ¸ s s g g alırken “büyük” nesneler için her defasında yeni bir depolama i¸lemi yapıyor. if k is v: . id() fonksiyonu ve dolayısıyla “is” i¸leci. Nasıl “liste2” nesnesinin kimlik numarası."armut".

... Mesela “dict” veritipi (sözlük) >>> sozluk1 = {} >>> id(sozluk1) 3082285236L >>> sozluk2 = {} >>> id(sozluk2) 3082285916L Ama tıpkı “list” veritipinde oldu˘ u gibi. Çünkü “is” i¸leci. s s s s Mesela söyle bir fonksiyon yazabiliriz: ¸ # -*. sonuca göre ba¸ka bir i¸lem. “is” i¸lecini veritipi kar¸ıla¸tırması yapmak için isterseniz su sekilde de kullanabilirsiniz: s s s ¸ ¸ >>> if type(a) is dict: . dedi˘ imiz gibi. “dict” veritipinin nesne kimli˘ i de hep aynı olacaktır: g g >>> id(type(sozluk1) 3085549888L >>> id(type(sozluk2) 3085549888L Peki biz bu bilgiden nasıl yararlanabiliriz? Söyle: “is” i¸lecini do˘ rudan iki nesnenin kendisini ¸ s g kar¸ıla¸tırmak için kullanamasak da bu nesnelerin veritipini kar¸ıla¸tırmak için kullanabiliriz. Ama ayrı listeler için ayrı adres kullanıyor. Aynı durum tabii ki öteki veritipleri için de geçerlidir. s s . s >>> if type(b) is list: .. çünkü Python “list” veritipi nesnesi için bellekte tek bir adres kullanıyor.... sonuca göre bir i¸lem.....b): if type(a) is type(b): print "Bu iki nesne aynı veritipine sahiptir" print "Nesnelerin tipi: %s"%(type(a)) else: print "Bu iki nesne aynı veritipine sahip DE˘˙LD˙R!" GI I print "ilk argümanın tipi: %s"%(type(a)) print "ikinci argümanın tipi: %s"%(type(b)) Burada “if type(a) is type(b):” satırı yerine..>>> id(type(liste)) >>> 3085544992L >>> id(type(liste2)) 3085544992L Bu iki çıktı aynıdır. tabii ki “if id(type(a)) == id(type(b)):” da yazılabilir. iki nesnenin kimlikleri üzerinden bir sorgulama i¸lemi s g s yapıyor.coding: utf-8 -*def karsilastir(a.

“is” i¸leci iki nesne arasında içerik kar¸ıla¸tırması yapmak için güvenli de˘ ildir.. gibi... s s s g Çünkü Python bazı nesneleri (özellikle “ufak” boyutlu nesneleri) önbelle˘ ine alırken... s g s . sonuca göre daha ba¸ka bir i¸lem. Çünkü “None” de˘ eri bellekte her zaman tek bir adreste depolanacak. . bazı nesg neler için her defasında farklı bir depolama i¸lemi yapmaktadır. ˙ s Içerik kar¸ıla¸tırması için “==” s s veya ”!=” i¸leçlerini kullanmak daha do˘ ru bir yakla¸ım olacaktır.. Sözün özü....... g dolayısıyla bu de˘ ere gönderme yapan bütün nesneler için aynı bellek adresi kullanılacaktır: g >>> if b is None: ..>>> if type(c) is file: .. s s “is” i¸lecini aynı zamanda bir nesnenin “None” de˘ erine e¸ olup olmadı˘ ını kontrol etmek için s g s g de kullanabilirsiniz.

Windows komut satırında Python’ın tam yolunu belirteceksiniz: c:/python26/python. s Birinci yöntem oldukça me¸akkatli ve sıkıcıdır.org adresinden Python programını indirip bilgisayarlarına kurduklarında Python otomatik olarak YOL’a (PATH) eklenmiyor. Açılan kutucu˘ a cmd yazıp ENTER tu¸una basın. s Bu durumda Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸mak için iki yolunuz var: s g s Birincisi. çalı¸tırılabilir s s program ya da toplu i¸ dosyası olarak tanınmıyor. Çünkü Windows kullanan¸ lar http://www. g s Böylece Windows komut satırına ula¸mı¸ olduk. Her program çalı¸tırı¸ınızda bu kodu girmek s s s zamanla eziyete dönü¸ebilir.python.BÖLÜM 28 Windows’ta Python’ı YOL ’a (PATH) Eklemek GNU/Linux kullananların Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸mak için yapmaları gereken tek s g s sey komut satırında python yazıp ENTER tu¸una basmaktır. Windows komut satırında python yazıp ENTER tu¸una basın. Bu durumu su sekilde teyit edebiliriz: ¸ ¸ 1. Söyle bir hata mesajı almı¸sanız. bu imkanı elde s g etmek için Windows komut satırına daha fazla kod yazmanız gerekecek. Daha do˘ rusu. komut satırına her defasında Python’ın ve/veya kendi programınızın tam yolunu yazmak zorunda kalacaksınız. 409 . çalı¸tırılabilir Python dosyasını da /usr/bin klasörü içine s atar. Bu sekilde. Python YOL’a eklenmemi¸ demektir: ¸ s s ’python’ iç ya da dı¸ komut. s ¸ python program_adı yazarak programınızı çalı¸tırma imkanınız da olmayacaktır. Ama Windows kullananlar için aynı seyi söyleyemiyoruz. s 4.x > Python (Command Line) yolunu takip edeceksiniz..exe ˙ Ikincisi. s s 3. Bu sayede GNU/Linux kullananlar zahmetsiz bir sekilde Python’ı kurcalamaya ba¸laya¸ s bilirler. s s 2. Ba¸lat > Programlar > Python 2.. Ba¸lat > Çalı¸tır yolunu takip edin. Çünkü GNU/Linux da˘ ıtımları ¸ s g Python paketini sisteme eklerken. Yani Python’a ula¸mak s için.

herhangi bir dizin içinde bulunan bir Python programını çalı¸tırmak için.getcwd() Etkile¸imli kabu˘ u istedi˘ iniz dizinde açamadı˘ ınız zaman. Bu sekilde Python’ın etkile¸imli kabu˘ u. Bu girdi˘ imiz yerde “Geli¸mi¸” (Advanced) adlı bir sekme görece˘ iz. o programın bulundu˘ u dizine girecek ve orada F4 tu¸una s g s basarak bir komut satırı açabilecektir. ancak etkile¸imli kabu˘ a bu sekilde ula¸manın bazı dezavantajları bus g ¸ s lunur. örne˘ in masaüstüne kaydetti˘ iniz s g g g g g bir modüle ula¸mak için biraz daha fazla u˘ ra¸acaksınız demektir. s g s g g g Öncelikle Windows’un masaüstündeki Bilgisayarım simgesine sa˘ tıklıyoruz. Örne˘ in bu sekilde kabu˘ a ula¸tı˘ ınızda Python’ı istedi˘ iniz dizin içinde ba¸latamamı¸ g ¸ g s g g s s oluyorsunuz. özellikle KDE’yi kullananlar. g s s g .˙ Ikinci yöntem kolaydır. Python’ın kurulu oldu˘ u C:/Python2x ¸ s g g dizini içinde açılacaktır. ˙ste bu yazımızda buna benzer bir kolaylı˘ a s s I¸ g Windows’ta nasıl ula¸abilece˘ imizi anlataca˘ ız. Yani bu yazımızda. Bu sekmeyi açıyoruz. Bu a¸amada sadece python yazıp ENTER tu¸una basarak s s etkile¸imli kabukla oynamaya ba¸layabilecekler. Etkile¸imli kabuk açıkken hangi dizinde oldu˘ unuzu sırasıyla su kos g ¸ mutları vererek ö˘ renebilirsiniz: g >>> import os >>> os. s g s GNU/Linux kullanıcıları ise. g Bilgisayarım simgesine sa˘ tıkladıktan sonra açılan menünün en altında yer alan “Özellikler”e g (Properties) giriyoruz. Windows’ta sadece python s g g komutunu vererek nasıl etkile¸imli kabu˘ a eri¸ebilece˘ imizi ö˘ renece˘ iz.

“Geli¸mi¸” sekmesine tıkladı˘ ımızda kar¸ımıza söyle bir ekran gelecek: s s g s ¸ .

Bu dü˘ meye tıkgs g g ladı˘ ımızda söyle bir pencere açılacak: g ¸ .Burada “Çevre De˘ i¸kenleri” (Environment Variables) dü˘ mesine tıklıyoruz.

Kar¸ımıza söyle bir sey geliyor: (A¸a˘ ıdaki ekran görüntüsünde “Sistem De˘ i¸kenleri” s ¸ ¸ s g gs bölümündeki Path ö˘ esini de listede görebilirsiniz. Listedeki ö˘ eler alfabe sırasına göre dizildi˘ i için Path‘i bulmanız zor olg g g mayacaktır.) g .Bu ekranda “Sistem De˘ i¸kenleri” (System Variables) bölümünde yer alan liste içinde Path gs ö˘ esini buluyoruz. Path ö˘ esi seçili iken.. “Sistem de˘ i¸kenleri” bölümündeki “Düzenle” (Edit) dü˘ mesine tıklıyg gs g oruz..

Benim sistemimde “C:/” dizini altındaki g Python klasörünün adı “Python26”. Burada artık python komus s tunu vererek Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸abiliriz. Açılan kutucu˘ a cmd yazıp ENTER ¸ s s g tu¸una bastıktan sonra kar¸ımıza Windows komut satırı gelecek. Bu klasörün adı sizdeki sürüme göre farklılık gösterebilir. Sizdeki sürümün tam g adını ö˘ renmek için “C:/” dizinini kontrol edebilirsiniz.Bu ekrandaki listenin en sonunda görünen ”. Yalnız tabii ki. benim sistemimde Python2. Do˘ ru sürüm numarasını gerekli yere yazdıktan sonra “Tamam” dü˘ melerine basarak tekrar g g masaüstüne dönüyoruz. Sizdeki sürüm farklı olabilir.C:\Python26” ö˘ esini ben ekledim. Siz de listenin g sonuna bu ö˘ eyi aynı sekilde ekleyeceksiniz.6 kug ¸ rulu oldu˘ u için oraya ”. Simdi Ba¸lat > Çalı¸tır (Start > Run) yolunu takip ediyoruz. s g s .C\Python26” yazdım.

Ancak ço˘ u zaman sadece bu dosyayı YOL’a eklemek yeterli olmayacaktır.C:\Python26\Scripts” satırını da kutucu˘ a ekliyoruz. Sadece g g çalı¸tırılabilir dosyayı YOL’a ekledi˘ inizde Python’ı komut satırından çalı¸tırabilirsiniz. ancak s g s ba¸ka bazı modüllerin de çalı¸abilmesi için Scripts adlı dizini de YOL’a eklemenizi tavsiye eds s erim. .Etkile¸imli kabuktan çıkmak için önce CTRL+Z‘ye.. Bu dizini YOL’a eklemek oldukça basittir. Artık. g Bu konuyla ilgili herhangi bir sorunuz olması halinde kistihza [et] yahoo [nokta] com adresine yazabilirsiniz. ardından da ENTER‘e basıyoruz. Bu dizini YOL’a eklemek için yukarıdaki adımları tekrar ediyoruz ve ”. cmd ile s ula¸tı˘ ımız bu komut satırında su komutu vererek Python programlarını çalı¸tırabiliriz: s g ¸ s python program_adı Windows komut satırı Python’ın Windows’ta sundu˘ u komut satırından biraz daha yeteneklidir. g “cmd” komutu ile ula¸tı˘ ınız ekranda kopyalama/yapı¸tırma i¸lemleri de yapabilirsiniz. s g s s Yukarıda Python’ın çalı¸tırılabilir dosyasını (executable) sistem YOL’una nasıl ekleyece˘ imizi s g ö˘ rendik..

yukarıda adresi verilen PEP 3000’in çevirisidir. yani “Python’u Geli¸tirme Önerileri”dir. g A¸a˘ ıdaki metin. sürecin de sorgulanmasına g g s yol açacaktır. 29. Dosya adlandırmalarında ise. s g 29. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi PEP’lerin i¸levi Python’un geli¸imine ı¸ık s s g s s s tutmaktır. Projenin ismi Python 3000 veya kısaca ¸ Py3k’dır. gs 416 . ilk olarak süreç s s g üzerinde uzla¸ılmalı.org/dev/peps/pep-3000/ Yazarı Guido Van Rossum Yazılma Tarihi 5 Nisan 2006 ˘ s Son Degi¸ iklik 18 Mart 2008 Türkçesi Fırat Özgül Not: Çevirmenin Notu: PEP’in açılımı “Python Enhancement Proposal”. Python’a ili¸kin g s s bir özelli˘ i veya özellik önerisini de tarif eder. Python 3. Tercihen.python.x sürümlerinde tutulan yol benimsenecektir. PEP’ler genellikle teknik bir dil kullanılarak yazılır. Ço˘ unlukla belirli bir özellik üzerinde yürütülen tartı¸malar. Python 2.0 -V” komutunun çıktısı da bu olacaktır. özellikler konusu ancak süreç kararla¸tırılıp kesinle¸tirildikten sonra irdes s s lenmeye ba¸lanmalıdır.0 olarak adlandırılacak.1 Özet Bu PEP Python 3000’in geli¸tirilmesine ili¸kin bir kılavuz niteli˘ indedir.BÖLÜM 29 PEP 3000 Ba¸ lıgı PEP 3000 – Python 3000 s ˘ Adresi http://www. Çalı¸tırılabilir dosya için yeni bir ad önermek veya Python kaynak dosyalarının s uzantısını de˘ i¸tirmek istemiyorum.2 Adlandırma Python 3000. Ama uygulamada özelliklerle sürecin bir arada ele alındı˘ ına sahit olas g ¸ ca˘ ız. Asıl Python sürümü Python 3. PEP’ler Python toplulu˘ una çe¸itli konularda bilgi vermenin yanısıra. “python3.0 ve Py3K aynı seyin adıdır.

5 Uyumluluk ve Geçi¸ s Python 3. s s Not: Standart kitaplık geli¸iminin 3.x sürüm yayınlama g s döngüsü rayına oturacaktır.2 g sürümlerine kadar devam edebilir. 3.0 altında hiçbir de˘ i¸ikli˘ e u˘ ramadan çalı¸aca˘ ının s gs g g s g teminatı yoktur. s s . süreçlerin nasıl tanımlanaca˘ ına s s g ili¸kin süreci tarif eder).0’da artık çalı¸mayacak özellikler hakkında (mesela s range() fonksiyonunun dönü¸ de˘ erinin liste oldu˘ unu varsayarak) dinamik sekilde (yani s g g ¸ çalı¸ma esnasında) uyarı verecek olan bir “Py3k uyarı kipi” yer alacaktır.x sürümleri. s 2. Topluluk 3. s • Py3k’ya ait pek çok özellik (normalde 2. Ama 3.x ve 3. de˘ i¸meyecek gs özellikleri sıralar.x. ba˘ lamdan ba˘ ımsız olarak kaynaktan s g g kayna˘ a dönü¸türme i¸lemi yapabilecek. ama ana i¸levinden yoksun olarak. 29.y sürümlerine kıyasla daha uzun bir süre boyunca yayınlanmaya devam edecektir. Son olarak. örne˘ in apply(f. Hatta bir kodun bir bölümünün dahi çalı¸aca˘ ı söylenemez..) s s Python 2.0’a ili¸kin sürüm takvimini içeren PEP 361’e bakınız. Python 3. Python 3. g Python 3.1 ve 3.0’dan sonra. s Python 2.3 PEP’lerin Numaralandırılması Python 3000’e ili¸kin PEP’ler PEP 3000 ile ba¸lar. Bu sürümlerin yayınlanma s tarihleri ba¸aba¸ gitmektedir.2’nin çıkı¸ının 2. bu özellikler ya __future__ modülü aracılı˘ ıyla ya da eski ve yeni s g sözdizimi yan yana kullanılarak etkinle¸tirilebilecektir. Python 2.6 sürümündeki ileriye dönük uyumluluk özelliklerinin yerine veya bunlara ek olarak ayrı bir kaynak kod dönü¸türme aracı da olacaktır [1].(x+1) sürümü çıktı˘ ı anda 2. 3100-3999 arası PEP’ler özellikler üzerinedir.6 ve 3. Hatta bu durum 3. Normalde 2. Ancak tabii ki bu araç veri akı¸ı analizi veya tip çıkarsaması yapamaz. Bu araç.x sürümünün yayınlanaca˘ ını tahmin ediyorum. (Ba¸ka bir deyi¸le bu PEP.6 ile yazılmı¸ kodların Python 3.6’ya geri ta¸ınacak.x deste˘ inin sürdürülmeg g sine yönelik olarak topluluktan gelen taleplere.6 sürümünde. PEP 3099 ise. Bunun ne kadar devam edece˘ i 2. (Tabii ufak da olsa s g çalı¸acak kısımlar vardır.1 veya 3. Python 3000’e ili¸kin s g s bütün üst-PEP’lerin üst-PEP’idir. 3000-3099 arası PEP’ler üst-PEP’ler olup. asıl Python 3000 sürecine girs ilmeden önce Python 3000 içinde yer alması kararla¸tırılmı¸ (ya da yer alması ümit edilen) s s özellikleri içeren bir “yapılacaklar listesi” gibidir. hata düzeltmelerini içeren geleneksel 2. PEP 3100 de özel bir PEP’tir: Bu PEP.0 ile Python 2.29.x serisine kıyasla çok daha çabuk s olaca˘ ını tahmin ediyorum.x’te hata verecek sözdizimleridir bunlar) Python 2.x için hata g düzeltme sürümü yayınlamayı bırakıyoruz.0 (son sürüm) çıktıktan sonra bile en az bir veya iki 2.0a1’den sonra süratlenmesi beklenmektedir. 29. buns s lar sürece ili¸kin veya bilgi amaçlı PEP’lerdir.x sürümlerine alı¸tıktan sonra 3. PEP s 3000 (¸u anda okudu˘ unuz PEP) ise özel bir duruma sahiptir: PEP 3000. Python 2.6 ileriye dönük uyumlulu˘ u su iki sekilde sa˘ layacaktır: g ¸ ¸ g • Python 2.4 Takvim Python 2. args) fonksiyonunu f(*args) sekline g s s g ¸ dönü¸türebilecektir..x sürümlerinin bir süre birbirine paralel gitmesini bekliyorum.x arasında geriye dönük bir uyumluluk olmayacaktır.0 sürümünün kabul görüp kararlı bir hale gelmesine ve gönüllülerin tahammül sınırlarına ba˘ lıdır.

Python 3000 Python 2 üzerinde yapılmı¸ nispeten s g s s orta düzeyli bir iyile¸tirme çalı¸ması oldu˘ u için dili ba¸tan a¸a˘ ı yeniden yazmaya kalkı¸s s g s s g s mazsak çok sey kazanırız. bunun o bildi˘ imiz eski gömülü g g fonksiyon oldu˘ unu varsayacaktır. Py3k uyarı kipini açın. s Yukarıda anılan ve anılmayan konulara ili¸kin taslak seklindeki üst-PEP’ler ise daha da makbule s ¸ geçecektir! 29. yazarı tarafından memnuniyetle kar¸ılanacaktır. yeni sürüm.6 kodunu bakım dalına aktaraca˘ ınız g ana kadar).6 ve 3.0 sürümünün sözdizimine dönü¸türmek için 2to3 aracını kullanın. 2. Neredeyse tam kapsamlı. g 7. Uyarı kalmayıncaya kadar test edin ve kodu düzenleyin. Bu yakla¸ım. Projenizi Python 2.Yani bu araç yukarıdaki gibi bir apply fonksiyonu gördü˘ ünde. Bölüm I ¸ [3] PEP 361 (Python 2.6 sürümü için verece˘ iniz deste˘ i salt bakım seviyesine getirene kadar 3.6’ya aktarın. Bu kaynak kodunu 3. s Çıktıyı elle düzenlemeyin! 5. basama˘ a geri dönün. 4. Python 2 kod tabanından evrilecektir. Sürümü yayınlama vakti geldi˘ inde 2. Dönü¸türülmü¸ kaynak kodunu 3. kusursuz birim testleri hazırlayın.6 ve 3. Not: Geçi¸ sürecine ili¸kin konuları ayrıntılı olarak tarif eden bir üst-PEP’e ihtiyacımız var. 29.0 için ayrı tar dosyaları (veya sürümler için g hangi ar¸ivleme biçimini kullanıyorsanız onu) hazırlayın. 1.6 Gerçekleme Dili (Implementation) Python 3000 C dilinde gerçeklenecek. g Python 2. s Programınızın 2. ama benim kendi çabalarım en iyi bildi˘ im dile ve gerçeklemeye yönelik olacaks g g tır.6 ve 3. s s 29.0 sürümü altında test edin. düzeltmeleri kaynak kodunun 2.0 g g kaynak kodunun düzenlenmesi tavsiye edilmez (yani 2.7 Üst-Katkılar Bu PEP için yapılacak ilave metin önerileri.6 sürümü üzerinde yapın ve g s s 3. Ben bir yandan da sıfırdan gerçekleme çalı¸malarına giri¸ilmesine ¸ s s kar¸ı de˘ ilim.0 sürümlerini birlikte desteklemesi gereken bir proje için önerilen geli¸tirme s modeli a¸a˘ ıdaki gibidir: s g 0.0 için Sürüm Takvimi) . E˘ er sorunla kar¸ıla¸ırsanız. ba¸tan a¸a˘ ı yeniden yazmanın tehlikeleri hakkındaki (Joel Spolsky[2] ile pays s s g la¸tı˘ ım) görü¸lerimden kaynaklanmaktadır.8 Kaynaklar [1] subversion test alanında (sandbox) bulunan 2to3 aracı [2] Joel on Software: Katiyen Yapmamanız Gereken Seyler. 3. s s 6.

s .9 Telif Hakkı Bu belge kamuya açılmı¸tır.29.

Ço˘ u kimsenin bildi˘ i gibi. Writer. düzenlemek s veya de˘ i¸tirmek için programcılara oldukça geli¸mi¸ bir API (uygulama programlama arayüzü) gs s s sunuyor.BÖLÜM 30 Python ve OpenOffice Not: Bu makale henüz taslak halindedir. Biz bu bölümde OpenOffice ve Python’u nasıl ba˘ da¸tırabilece˘ imizi. OpenOffice API’sine eri¸erek ofis bile¸enlerini yönetebilirler. OpenOffice’yi Windows kullanıcılarına nazaran çok daha yakından tanır.. Python. OLE prog gramcıları). Calc ve öbür ofis bile¸enlerini yönetmek.. CLI. E˘ er bu makaleye katkıda bulunmak veya makalede bulg du˘ unuz hataları bildirmek isterseniz kistihza [at] yahoo [nokta] com adresinden bana ula¸ag s bilirsiniz. OpenOffice hem GNU/Linux’ta hem de Windows’ta çalı¸as biliyor. evirip çevirmek. kendilerine özgü bir UNO köprüsü (UNO bridge) kullanarak OpenOffice’nin UNO bile¸enlerine ve dolayısıyla OpenOffice’nin API’sine ers i¸ebilirler. Microsoft firmasının özgür olmayan ofis paketine alternatif olarak bilgisayarlarımızda kullanabiliyoruz. StarBasic. Sun Microsystems firmasının etkin deste˘ iyle geli¸tirilen OpenOfg g g s fice adlı bir özgür yazılımı.. Su anda kullanılabilecek olan UNO köprüleri söyle listelenebilir: s ¸ ¸ • Uno/Binary • Uno/CLI • Uno/Cpp • Uno/Delphi • Uno/Java • Uno/OLE • Uno/PyUno • Uno/Remote • Perl Uno 420 . Python’u g s g kullanarak OpenOffice belgelerini nasıl yönetebilece˘ imizi ö˘ renmeye çalı¸aca˘ ız. JavaScript. Yani farklı programlama dilg g lerini kullanan programcılar (örne˘ in C++. OpenOffice’nin GNU/Linux’taki birincil ve en geli¸mi¸ s s ofis paketi olmasından ötürü. OpenOffice API’sinin özelli˘ i dilden ba˘ ımsız olmasıdır.. Zamanla bu makale içindeki bilgiler geli¸tirilecek ve s buraya yeni bilgiler de eklenecektir. Farklı programlama dilleri. Java. g g s g OpenOffice. Özellikle GNU/Linux kullanıcıları. s s API’ye eri¸ebilmek için “UNO” (Universal Network Objects — Evrensel A˘ Nesneleri) adlı bile¸en s g s modelinden faydalanıyoruz.

PyUno’nun Python 2. PyUno s g OpenOffice ile birlikte geldi˘ i için. bu köprü. s g g 30. Ba¸ka GNU/Linux da˘ ıtımlarını kulg g s g lananlar. g s . PyUno modülü sisteminizde kurulu demektir.. muhtemelen bu i¸lemi yapmak zorunda kalmayacaksınız. O halde isterseniz bu yazılımın sistemimize nasıl kurulaca˘ ını g inceleyelim ilk i¸ olarak. PyUno’nun kurulu olup olmadı˘ ını denetlemek için Python’un etkile¸imli kabu˘ unda su komutu g s g ¸ verebilirsiniz: >>> import uno E˘ er hiçbir sey olmadan bir alt satıra geçiliyorsa. g ¸ E˘ er yukarıdaki komut bir hata mesajı veriyorsa okumaya devam edin. sistemdeki en yeni resmi Python sürümü hangisiyse bilgisayarınıza ona uygun olan PyUno paketini kuracaktır.1 PyUno’nun Kurulumu Daha önce de dedi˘ imiz gibi.6-uno uno-libs3 uno-libs3-dbg unoconv Burada “python-uno” ve “python2.6 oldu˘ u için. Dolayısıyla “python-uno” ve “python2. Python s g ile OpenOffice’nin bile¸en modeli arasında ba˘ lantı kurabilmemizi sa˘ lıyor.. s Önce Ubuntu paketleri arasında küçük bir ara¸tırma yapalım. OpenOffice ile birlikte gelen bir modüldür. PyUno adlı paketi bilgisayarımıza kuracaktır. Tabii siz bu yazıyı okurken Ubuntu’da i¸ler de˘ i¸mi¸ olabilir. E˘ er “python2. O yüzden PyUno’yu bilgisayarınıza kurmak için herhangi bir i¸lem yapmanıza gerek yok. Ancak ço˘ u durumda en iyi yol s gs s g “python-uno” adlı paketi kurmak olacaktır. ˙ g Isminden de anla¸ılaca˘ ı gibi. Önce GNU/Linux’tan ba¸layalım.6-uno” adlı iki farklı paket görüyoruz.. Acaba PyUno paketinin tam adı s neymi¸? s aptitude search uno Bu komut bize suna benzer bir çıktı verir: ¸ plasma-widget-fortunoid python-uno python2.. Bu i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını GNU/Linux ve Windows için ayrı ayrı s s g inceleyece˘ iz.6’ya uygun sürümü kurulacaktır.. “python-uno” paketi ise. g Benim kullandı˘ ım i¸letim sistemi Ubuntu Jaunty Jackalope. bilgisayarımıza PyUno’nun Python 2. “python-uno”. g s O yüzden ben bu yazıda PyUno’nun Ubuntu üzerine nasıl kurulaca˘ ını anlataca˘ ım.6-uno” g paketini kurarsanız. g s GNU/Linux PyUno. O halde hemen bu paketi sistemimize kuralım: sudo apt-get install python-uno Bu komut.. listede “Uno/PyUno” da var.6 ile uyumlu olan sürümünü g kuracaktır. Ancak ba¸ta da dedi˘ imiz gibi. Su an itibariyle Ubuntu Jaunty Jackalope‘deki en yeni resmi Python sürümü ¸ 2. E˘ er sisteminizde OpenOffice kurulu ise PyUno s g da kuruludur... Python ve OpenOffice’yi birlikte kullanabilmek için PyUno adlı g bir yazılıma ihtiyacımız olacak.• Tcl Uno Gördü˘ ünüz gibi. kendi paket yöneticileri aracılı˘ ıyla a¸a˘ ıda anlattıklarıma benzer i¸lemleri gerçekg s g s le¸tirebilirler.6-uno” bugün itibariyle aynı paketleri kurar.

2 OpenOffice’yi mode) Dinleme Kipinde Açmak (listening Python’u kullanarak OpenOffice ile herhangi bir i¸lem yapabilmek için atmamız gereken ilk s adım OpenOffice’yi “dinleme kipinde” açmak olmalıdır. yani UNO aracılı˘ ıyla s g g OpenOffice API’sine ba˘ lanmamızı sa˘ layacak bilgileri içeren bir karakter dizisi de belirg g lememiz gerekiyor. s g Yine yukarıdaki kısa bilgiden anlıyoruz ki.. Wins g dows bölümünde GNU/Linux kullanıcılarının i¸ine yarayacak bilgiler de yer alıyor. bu komutu vermeden önce sistemde hiçbir OpenOf¸ g fice belgesinin açık olmamasına dikkat ediyoruz) . Unix kabu˘ ug g g nun bize sorun çıkarmaması için yukarıdaki parametreyi tırnak içine almamız yeterlidir. g g Bu i¸lemi sırasıyla GNU/Linux’ta ve Windows’ta nasıl yapaca˘ ımızı görelim.port=2002. yukarıdaki komut OpenOffice’yle ba˘ lantı kurmamızı sa˘ layamayacaktır.urp. a¸a˘ ıda s g s g anlatacaklarımı “GNU/Linux” ve “Microsoft” diye ayırmı¸ olsam da. Yani komutumuzu söyle yazaca˘ ız (Bu arada.. g s s 30. Bu komutu alıp oldu˘ u gibi kullanamıyoruz. g Bu parametre hakkında kısa bir bilgi almak için konsolda su komutu verebilirsiniz: ¸ soffice -h Bu komutun çıktısı içinde su satırları göreceksiniz: ¸ -accept=<accept-string> Specify an UNO connect-string to create an UNO acceptor through which other programs can connect to access the API Buradan anladı˘ ımıza göre. s Dolayısıyla e˘ er sisteminizde OpenOffice kurulu ise ba¸ka herhangi bir sey kurmanıza gerek g s ¸ yok. OpenOffice API’sine ba˘ lanmada kullanaca˘ ımız g g kabul mekanizmasını olu¸turabilmek için bir “UNO ba˘ lantı dizisi”. Bu arada. Bunu konsola yazmadan önce su sorunu çözmemiz g ¸ gerek: Yukarıdaki parametre içinde gördü˘ ümüz ”. E˘ er kurulum a¸amasını ba¸arıyla geçtiysek emin adımlarla yolumuza devam edebiliriz. hangi i¸letim sistemini kuls s lanıyor olursanız olun hem GNU/Linux hem de Windows açıklamalarını okumalısınız. Çünkü GNU/Linux bölümünde Windows kullanıcılarının da i¸ine yarayacak bilgiler bulundu˘ u gibi. “-accept” parametresi.host=0.” i¸aretini Unix kabu˘ unun farklı algılamasından g s g ötürü.org/ adresinden indirebilirsiniz. ba¸ka programların OpenOffice API’sine g s ba˘ lanmak için kullanabilece˘ i bir “ba˘ lantı kabul etme mekanizması” (ba¸ka deyi¸le bir “UNO g g g s s alıcısı”) olu¸turulmasını sa˘ lıyor... Bu sayede Python’la yaptı˘ ımız i¸lemg s lerin OpenOffice tarafından algılanmasını sa˘ layaca˘ ız.Microsoft Windows Microsoft Windows i¸letim sisteminde de PyUno paketi OpenOffice kurulumu ile birlikte geliyor..openoffice. s GNU/Linux OpenOffice’yi dinleme kipinde açabilmek için “-accept” adlı bir parametreden faydalanaca˘ ız.. OpenOffice API’sine ili¸kin resmi kılavuzun söyledi˘ ine göre bu i¸lemi yapabilmek için OpenOfs g s fice’yi su sekilde ba¸latmamız gerekiyor: ¸ ¸ s soffice -accept=socket... OpenOffice’yi ise http://www.

Sistemimizdeki OpenOffice’yi s g çalı¸tırmamızı sa˘ layan dosyanın adı “soffice”dir. s g Kısacası yukarıdaki komut yardımıyla. Ama önce Windows kullanıcılarının durumunu bir gözden geçirelim. OpenOffice’nin dinleyece˘ i konak sistemin adını veya IP nug marasını gösteriyor..org 3\program E˘ er sizdeki OpenOffice dizini farklıysa. urp: Bu ifade. “OpenOffice’ye 2002 portu üzerinden bir soket ba˘ lang tısı gerçekle¸tirerek Uno Uzak Ba˘ lantı Protokolü (URP) aracılı˘ ıyla OpenOffice’nin bizi dinles g g meye almasını sa˘ ladık”.. OpenOffice. OpenOffice’nin kendisine gelen ba˘ lantı giri¸imlerini kabul g s etmesini sa˘ lıyor. g “0” de˘ eri.soffice -accept="socket. s g -accept: Bu parametrenin ne oldu˘ unu da biraz önce görmü¸tük. yukarıda GNU/Linux kullanıcılarının verdi˘ i “soffice -accept. Bu parametreye “0” veya “localhost” de˘ erlerini verebiliriz. Bu parameg s tre temel olarak. güvenlik gerekçesiyle.exe” dosyasının bulundu˘ u dizin burasıdır.host=0... e˘ er bu komutu verdikten sonra “unable to get gail verg g sion number” gibi bir hata alırsanız.port=2002.urp. sistemimizde hiçbir OpenOffice belgesinin açık olmadı˘ ından emin olmamız g gerekiyor. Biz burada bir “soket ba˘ lantısı” kurmayı deniyoruz. Microsoft Windows Windows kullananlar. Yukarıdaki komutta “host=0” yerine “host=localhost” da s g yazabiliriz. Bu belgeyi kapatmadan yolumuza devam edelim. Simdi s I¸ g ¸ Ba¸lat>Run” yolunu takip ederek “cmd” komutunu veriyoruz ve Windows’un komut satırına s ula¸ıyoruz. g g “2002” portunu kullandık. yukarıdaki komutu ona göre düzenlemeniz gerekiyor. OpenOffice ile ba˘ lantıyı hangi port üzerinden gerçekle¸tireg s ce˘ imizi belirtmemizi sa˘ lıyor. Bu arada..host=0. ˙ste “soffice. g g host: Bu parametre.”‘ komutu verildikten sonra bo¸ bir OpenOfs fice Writer belgesi açılacaktır. resmi kılavuzun önerisine uyarak.. “soket”. port: Bu parametre. sunucu g ve istemci arasında çift yönlü ba˘ lantı kurmamızı sa˘ layan bir mekanizmadır. Orada önce su komutu vererek “C:\Program Files\OpenOffice 3\program” dizinine s ¸ ula¸ıyoruz: s cd C:\Program Files\OpenOffice. “Uno Remote Protocol” teriminin kısaltmasıdır. OpenOffice’ye ba˘ lanırken kullanaca˘ ımız ba˘ lantı tipini gösg g g teriyor... bunu önemsemeyin. Bu terim Türkçe’de “Uno Uzak Ba˘ lantı Protokolü” anlamına gelir ve kurulacak ba˘ lantının hangi g g protokol üzerinden gerçekle¸tirilece˘ ini ifade eder.org-java-common ‘soffice -accept=”socket. Windows’ta OpenOffice programı g “C:\Program Files\OpenOffice 3” dizini altında bulunur.urp.. g Bu noktada. müsait olan bütün a˘ arayüzleri üzerinden dinleme i¸lemi gerçekg g s le¸tirilmesini sa˘ lar.” komug tunu.. g s socket: Bu ifade. Bu dizinin içinde “program” adlı bir ba¸ka dizin daha göreceksiniz. Ayrıca Windows’ta saat simgesinin yanına yerle¸en “OpenOffice QuickStarter” uygus . Biz burada. OpenOffice’nin kurulu oldu˘ u dizin içinde verecek.port=2002.." Dilerseniz bu komuttaki parametreleri teker teker incelemeye çalı¸alım: s soffice: Bu ifadenin ne i¸e yaradı˘ ını biliyoruz. Ancak bu komutu verdikten sonra e˘ er “Could not find a Java Runtime Environment” gibi bir hata mesajı alıyorsanız su komut g ¸ yardımıyla gerekli paketi sisteminize kurmalısınız: sudo apt-get install openoffice. varsayılan olarak hiç bir g ba˘ lantı giri¸imini kabul etmez..

” satırını tırnak içine almamıza gerek olmadı˘ ına da dikkatinizi çekmek isterim.host=localhost. -nofirstwizard Buradaki “-nofirstwizard” parametresi OpenOffice’nin do˘ rudan bo¸ bir metin belgesi açmasını g s sa˘ layacaktır. E˘ er ne açılı¸ ekranı s g s ne de “ne tür belge?” ekranı görmek isterseniz yukarıdaki iki parametreyi birlikte de kullanabilirsiniz: soffice -accept=socket..port=2002... Simdi ¸ ise Python aracılı˘ ıyla OpenOffice’ye ba˘ lanmayı deneyece˘ iz. atmamız gereken ilk adımdı.host=localhost.host=localhost.. g . g Bu arada. Bu. s Yukarıdaki komuta ek olarak bazı ba¸ka parametreler de verebilirsiniz. Verece˘ iniz bu parames g treler OpenOffice programının açılı¸ seklini ekleyecektir: s¸ soffice -accept=socket. Tabii hangi i¸letim sistemini kulg g s lanırsanız kullanın.host=localhost. g E˘ er OpenOffice’nin.lamasının da kapalı olması lazım. Bu komutu verdikten sonra OpenOffice açılacaktır... -nologo Böylece OpenOffice programı. -nologo OpenOffice’yi bu parametrelerle birlikte çalı¸tırdı˘ ınızda OpenOffice’nin her zamankinden bis g raz daha hızlı açıldı˘ ını göreceksiniz. o halde hemen “uno” modülünü içe aktaralım: s >>> import uno Böylece “uno” modülünün bütün nimetlerinden faydalanabilece˘ iz.port=2002. Bu kog mutu Windows’ta verirken “host=0” yerine “host=localhost” yazıyoruz.. g ˘ 30. Ayrıca Wing dows’tayken “socket. Bu parametre sayesinde OpenOffice’nin “ne tür bir belge açmak istersiniz?” g sorusunu sormamasını sa˘ lıyoruz. ilk açılırken kar¸ımıza çıkan açılı¸ ekranını (splashscreen) da görmek isg s s temiyorsak yukarıdaki komutu su sekilde de verebiliriz: ¸ ¸ soffice -accept=socket. Yine sırasıyla GNU/Linux ve g g g Microsoft kullanıcılarının ne yapması gerekti˘ ini anlataca˘ ız.port=2002.urp.urp.port=2002... E˘ er ne tür bir belge açmak istedi˘ inizi g g soran bir ekranla kar¸ıla¸ırsanız “Text Document” (veya “Bo¸ Belge”) seçene˘ ini i¸aretleyerek s s s g s bo¸ bir metin belgesi açın.host=localhost.3 OpenOffice’ye Baglanmak Bir önceki adımda OpenOffice’yi dinleme kipinde açtık. yukarıdaki komutların GNU/Linux’takinden biraz farklı oldu˘ una dikkat edin.urp. Madem i¸imiz Uno ile. açılı¸ ekranını göstermeden açılacaktır..port=2002.urp. her iki bölümü de dikkatle okumanın zararını de˘ il faydasını görürsünüz. -nofirstwizard.urp. g GNU/Linux Öncelikle Python’un etkile¸imli kabu˘ unu ba¸latıyoruz: s g s python Gayet güzel.. Komutta “host=0” yazmak Windows’ta OpenOffice ile ba˘ lantı kuramamamıza sebep olabiliyor. E˘ er kapalı de˘ ilse bu uygulamayı da kapatıp su komutu g g ¸ veriyoruz: soffice -accept=socket..

host=0. en ba¸ta “soffice” komutuyla açtı˘ ımız OpenOffice belgesine g s g eri¸memizi sa˘ layacak servisi çalı¸tırıyoruz. Bu konuya geçmeden önce g g g dilerseniz. g Simdi gelelim yukarıda sıralanan a¸amaları gerçek hayata aktarmaya. Simdi yapmamız gereken sey. s s g Bile¸en Ba˘ lamı kavramını. Bu yüzden komutumuzu “yerel. ba˘ lantı i¸leminin hangi a¸amalardan olu¸tu˘ unu görelim... ¸ s Bu noktada kar¸ımıza “Bile¸en Ba˘ lamı” (Component Context) adı verilen bir kavram çıkıyor.StarOffice. “uno” modülünün “getg s ComponentContext()” adlı metodu yardımıyla gerçekle¸tirece˘ iz: s g >>> uno..getComponentContext() Dilerseniz bu metodu bir de˘ i¸kene atayalım.. Bu arada.ComponentContext") Burada “resolve()” metoduna verdi˘ imiz parametrenin.Biraz sonra.resolve( . “bütün bile¸enlerin bir arada bulundu˘ u bir ortam” olarak s g s g dü¸ünebiliriz. bu “bile¸en ba˘ lamını” içe aktarmak. ki kullanması kolay olsun: gs >>> yerel = uno. "uno:socket. g s • Daha sonra OpenOffice’ye ba˘ lantı kuruyoruz.. “com. g g ..” seklinde yazabildik. g Ba˘ lantı servisini çalı¸ır hale getirdikten sonra “resolve()” metodu yardımıyla OpenOffice’ye g s ba˘ lanma i¸lemini gerçekle¸tirece˘ iz: g s s g >>> baglanti = baglanti_servisi..ServiceManager.bridge. Bunların ne oldu˘ unu biraz sonra açıklayaca˘ ız: g g g • Önce “uno” modülünü içe aktarıyoruz.bridge” g OpenOffice API’sinin ö˘ elerinden biridir. "com. s g • “Servis Yöneticisi” yardımıyla OpenOffice ba˘ lantı servisini çalı¸tırıyoruz. bu noktadan sonra OpenOffice’ye ba˘ lanmamızı sa˘ layacak olan “UnoUrlg g g Resolver” adlı servise eri¸meye çalı¸abiliriz.sun. “UnoUrlResolver”i kullanabilmek için Servis Yös s neticisinden (yani “ServiceManager”den) ve onun “createInstanceWithContext()” adlı metodundan yararlanarak “ba˘ lantı servisini” çalı¸ır hale getirece˘ iz: g s g >>> baglanti_servisi = yerel.. yani bu s ¸ ¸ s g ba˘ lamı yerel ortamımızda kullanılabilir hale getirmektir..star. Bu arada.urp. yerel) Bir önceki adımda Bile¸en Ba˘ lamını yerel ortamımıza aktardı˘ ımız için. g • Ba˘ lantıyı kurduktan sonra.star. “UnoUrlResolver”i nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin.. ˙ g Ilk parametre “UnoUrlResolver”. en ba¸ta “soffice -accept. s • Belge içinde bir imleç olu¸turuyoruz.createInstanceWithContext( . s • Ve istedi˘ imiz bir metni belgeye yazdırıyoruz. yani bütün bile¸enlerin bir arada bulundu˘ u ortamı kendi çalı¸ma alanımıza s g s g s aktardı˘ ımıza göre.. “ServiceManager”e s g g ve onun “createInstanceWithContext()” adlı metoduna do˘ rudan yerel ortamımızın bir ö˘ esi g g olarak eri¸ebiliyoruz.port=2002. ikinci parametre ise biraz önce hazırladı˘ ımız “yerel” adlı de˘ i¸kg gs endir. s ¸ Burada “createInstanceWithContext()” metodunun iki parametre aldı˘ ına dikkat edin. • Ardından “Bile¸en Ba˘ lamını” içe aktarıyoruz. s g s • Hemen ardından mevcut belgeye eri¸iyoruz.” komutuna g s verdi˘ imiz parametreyle hemen hemen aynı oldu˘ una dikkat edin.getComponentContext() Bile¸en ba˘ lamını..sun. a¸a˘ ıda kulg s s s g s g lanaca˘ ımız kavramlara çok takılmayın.UnoUrlResolver". OpenOffice’ye nasıl ba˘ lanaca˘ ımızı inceleyece˘ iz. Bu i¸lemi.ServiceManager.

. E˘ er arzu ederseniz.frame. Yine s s s “C:\Program Files\OpenOffice..Text.frame. Bu belgeye s g müdahale edebilmek için. yani “ServiceManager”in “createg InstanceWithContext()” metodunu kullanarak mevcut belgeye eri¸memizi sa˘ layacak olan s g “Desktop” adlı servisi hazır hale getiriyoruz.ComponentContext") >>> belge_servisi = baglanti.ServiceManager.. ¸ Dilerseniz bu kodları topluca görelim: >>> import uno >>> yerel = uno.createTextCursor() Son olarak belgeye bir metin yazdırıyoruz: >>> belge.createInstanceWithContext( .ServiceManager..sun. O halde simdi istedi˘ imiz bir yöntemi kullanarak Python’un etkile¸imli kabu˘ unu ¸ g s g ba¸latalım.port=2002.star.. Bu.getCurrentComponent() >>> imlec = belge. yerel) >>> baglanti = baglanti_servisi.getComponentContext() >>> baglanti_servisi = yerel. en ba¸ta “soffice.star.insertString(imlec. baglanti) Hemen ardından da mevcut belgeye eri¸iyoruz: s >>> belge = belge_servisi. yine Servis Yöneticisi’nin.. "com.Desktop".exe” adlı bir dosya göreceksiniz.Text. “cd” komutu s yardımıyla “C:\Program Files\OpenOffice..UnoUrlResolver". “program” dizini altıns s g daki “python.createInstanceWithContext( .resolve( .Desktop". bu belge içinde bir imleç olu¸tur