Python Kılavuzu

Sürüm 2.x

Fırat Özgül (istihza)

14/05/2011

˙Ç˙NDEK˙LER I I I

1 Temel Bilgiler 1.1 Python Hakkında . . . . . 1.2 Python Nasıl Okunur? . . 1.3 Python Nereden İndirilir? 1.4 Python Nasıl Çalıştırılır? . 1.5 Python’dan Nasıl Çıkılır? 1.6 Bölüm Soruları . . . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2 2 3 3 5 7 8 9 9 11 16 19 20 25 27 27 31 38 41 42 43 44 46 49 50

2 Python’a Giriş 2.1 print Komutu . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2 Karakter Dizileri . . . . . . . . . . . . . . . 2.3 Python’da Sayılar ve Matematik İşlemleri 2.4 Değişkenler . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5 Kaçış Dizileri . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Python Programlarını Kaydetmek 3.1 GNU/Linux Sistemi . . . . . . . . . . . . 3.2 Windows Sistemi . . . . . . . . . . . . . 3.3 Türkçe Karakter Kullanımı . . . . . . . 3.4 MS-DOS’ta Türkçe Karakter Problemi 3.5 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4 Kullanıcıyla İletişim: Veri Alış-Verişi 4.1 raw_input() fonksiyonu . . . . . . . . . . . . 4.2 input() fonksiyonu . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3 Güvenlik Açısından input() ve raw_input() . 4.4 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . .

i

5 Python’da Koşula Bağlı Durumlar 5.1 if Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . 5.2 elif Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 5.3 else Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 5.4 Python’da Girintileme Sistemi . . . 5.5 Python Kodlarına Yorum Eklemek 5.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . 6 Bazı 6.1 6.2 6.3 6.4 Önemli Ayrıntılar İşleçler (Operators) . Bool Değerler . . . . . Dönüştürme İşlemleri Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

51 51 53 56 57 59 61 62 62 66 71 74 76 76 80 82 82 83 84 85

7 Python’da Döngüler 7.1 while Döngüsü . . 7.2 for Döngüsü . . . 7.3 range() fonksiyonu 7.4 len() fonksiyonu . 7.5 break deyimi . . . 7.6 continue deyimi . 7.7 Bölüm Soruları . . 8 Hata 8.1 8.2 8.3

Yakalama 86 try... except... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 pass Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 . 92 . 93 . 96 . 104 . 105 . 107 . 108 . 108

9 Listeler 9.1 Liste Oluşturmak . . . . . . . 9.2 Liste Öğelerine Erişmek . . . 9.3 Liste Metotları . . . . . . . . . 9.4 sum() Fonksiyonu . . . . . . . 9.5 enumerate() Fonksiyonu . . . 9.6 in Deyimi . . . . . . . . . . . . 9.7 min() ve max() Fonksiyonları 9.8 Bölüm Soruları . . . . . . . . .

10 Demetler 110 10.1 Demetlerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 10.2 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 11 Sözlükler 11.1 Sözlük 11.2 Sözlük 11.3 Sözlük 11.4 Sözlük
ii

Oluşturmak . . . . . . Öğelerine Erişmek . . Öğelerini Değiştirmek Öğelerini Silmek . . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

114 . 114 . 115 . 119 . 119

11.5 Sözlüklerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 11.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 12 Kümeler 12.1 Küme Oluşturmak . . . . . . . . . . 12.2 Kümelerin Metotları . . . . . . . . 12.3 Dondurulmuş Kümeler (Frozenset) 12.4 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 . 126 . 128 . 138 . 139 140 . 141 . 144 . 148 . 152 . 155 . 159 . 162 . 163 . 166 . 168 . 169 . 171 173 . 173 . 174 . 175 . 178 . 180 . 192 . 199 . 200 201 . 201 . 205 . 207 . 209 . 210 . 212 . 213 . 215 . 217 . 218

13 Fonksiyonlar 13.1 Fonksiyonları Tanımlamak . . . . . . . . . . 13.2 Fonksiyonlarda Parametre Kullanımı . . . . 13.3 İsimli ve Sıralı Argümanlar . . . . . . . . . 13.4 Varsayılan Değerli Argümanlar . . . . . . . 13.5 İstenen Sayıda Sıralı Argüman Kullanımı . 13.6 İstenen Sayıda İsimli Argüman Kullanımı . 13.7 Gömülü Fonksiyonlar (Built-in Functions) 13.8 global Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . 13.9 return Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . 13.10 Fonksiyonlarda pass Deyimi . . . . . . . . . 13.11 Fonksiyonların Belgelendirilmesi . . . . . . 13.12 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Modüller 14.1 Modüllerin Çeşitleri . . . . . . . . . . 14.2 Kendi Yazdığınız Modüller . . . . . . 14.3 Modülleri İçe Aktarmak . . . . . . . 14.4 Modülleri İçe Aktarma Yöntemleri . 14.5 Geliştiricilerin Yazdığı Modüller . . . 14.6 Üçüncü Şahısların Yazdığı Modüller 14.7 Modüllerin Yolu . . . . . . . . . . . . 14.8 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . 15 Dosya İşlemleri 15.1 Dosya Oluşturmak . . . . . . . . . . . 15.2 Dosyaya Yazmak . . . . . . . . . . . . 15.3 Dosyayı Okumak . . . . . . . . . . . . 15.4 Dosya Silmek . . . . . . . . . . . . . . 15.5 Dosyaya Rastgele Satır Eklemek . . 15.6 Dosyadan Rastgele Satır Silmek . . . 15.7 os Modülünde Dosya-Dizin İşlemleri 15.8 Kümeler ve Dosyalar . . . . . . . . . 15.9 with Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 15.10 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

16 Karakter Dizileri 219 16.1 Karakter Dizisi Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
iii

16.2 16.3 16.4 16.5 16.6

Tırnak Tipleri . . . . . . . . . . Karakter Dizilerini Birleştirmek Karakter Dizilerini Dilimlemek Karakter Dizilerinin Metotları . Bölüm Soruları . . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. 221 . 223 . 226 . 229 . 256

17 Biçim Düzenleyiciler 259 17.1 Biçim Düzenlemede Kullanılan Karakterler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 17.2 İleri Düzeyde Karakter Dizisi Biçimlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 17.3 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 18 ascii, 18.1 18.2 18.3 18.4 unicode ve Python Giriş . . . . . . . . . . . . . . ascii . . . . . . . . . . . . . . unicode . . . . . . . . . . . . Python’da unicode Desteği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 . 270 . 271 . 275 . 279 289 . 290 . 296 . 312 . 316 . 317 . 319 . 323 325 . 325 . 326 . 328 . 329 . 330 . 332 . 334 . 340 . 346 . 348 349 . 349 . 350 . 350 . 351 . 352 . 354 . 355 . 357

19 Düzenli İfadeler (Regular Expressions) 19.1 Düzenli İfadelerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.2 Metakarakterler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.3 Eşleşme Nesnelerinin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.4 Düzenli İfadelerin Derlenmesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.5 compile() ile Derleme Seçenekleri . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.6 Düzenli İfadelerle Metin/Karakter Dizisi Değiştirme İşlemleri 19.7 Sonuç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Nesne Tabanlı Programlama – OOP (NTP) 20.1 Neden Nesne Tabanlı Programlama? . . . . 20.2 Sınıflar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20.3 Örnekleme (Instantiation) . . . . . . . . . . 20.4 Çöp Toplama (Garbage Collection) . . . . . 20.5 Niteliklere Değinme (Attribute References) 20.6 __init__ Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . 20.7 self Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20.8 Miras Alma (Inheritance) . . . . . . . . . . 20.9 Eski ve Yeni Sınıflar . . . . . . . . . . . . . . 20.10 Sonuç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Sqlite ile Veritabanı Programlama 21.1 Giriş . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21.2 Neden Sqlite? . . . . . . . . . . . . . . . 21.3 Sqlite’ın Yapısı . . . . . . . . . . . . . . 21.4 Veritabanıyla Bağlantı Kurmak . . . . 21.5 Veri Girişi . . . . . . . . . . . . . . . . . 21.6 Veri İşleme - commit() Metodu . . . . 21.7 Veritabanından Veri Almak . . . . . . 21.8 Veritabanı Güvenliği - SQL Injection .
iv

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

22 sys Modülü 22.1 sys Modülünün İçeriği . . . . . . 22.2 argv Niteliği . . . . . . . . . . . . 22.3 exit() Fonksiyonu . . . . . . . . . 22.4 getdefaultencoding() Fonksiyonu 22.5 path Niteliği . . . . . . . . . . . . 22.6 platform Niteliği . . . . . . . . . . 22.7 stdout Niteliği . . . . . . . . . . . 22.8 version_info Niteliği . . . . . . . 23 math 23.1 23.2 23.3 23.4 23.5 23.6 23.7 23.8 23.9 23.10 23.11 23.12 23.13 23.14 23.15 23.16 23.17 23.18 23.19 23.20 23.21 23.22 23.23 Modülü Üslü İfadeler Fonksiyonu (pow) Pi Niteliği (pi) . . . . . . . . . . Karekök Fonksiyonu (sqrt) . . . Euler Sabiti (e) . . . . . . . . . exp Fonksiyonu . . . . . . . . . . Logaritma (log) Fonksiyonu . . Logaritma (log10) Fonksiyonu . Degrees Fonksiyonu . . . . . . . Radians Fonksiyonu . . . . . . . Kosinüs Fonksiyonu (cos) . . . . Sinüs Fonksiyonu (sin) . . . . . Tanjant (tan) Fonksiyonu . . . Faktoriyel (factorial) . . . . . . fmod Fonksiyonu . . . . . . . . . ceil Fonksiyonu . . . . . . . . . . floor Fonksiyonu . . . . . . . . . fabs Fonksiyonu . . . . . . . . . frexp Fonksiyonu . . . . . . . . . ldexp Fonksiyonu . . . . . . . . modf Fonksiyonu . . . . . . . . . trunc Fonksiyonu . . . . . . . . hypot Fonksiyonu . . . . . . . . Hiperbolik Fonksiyonlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

362 . 362 . 363 . 366 . 367 . 367 . 368 . 369 . 373 374 . 374 . 375 . 375 . 375 . 376 . 376 . 376 . 376 . 377 . 377 . 378 . 378 . 379 . 380 . 380 . 381 . 381 . 381 . 381 . 382 . 382 . 382 . 383 385 . 385 . 386 . 388 . 390 391 . 391 . 393 . 395 . 396

24 datetime Modülü 24.1 Bugünün Tarihini Bulmak . . . . . . . . . . 24.2 Bir Tarihin Hangi Güne Geldiğini Bulmak 24.3 Tarihleri Biçimlendirmek . . . . . . . . . . . 24.4 Tarihlerle Aritmetik İşlem Yapmak . . . . . 25 time 25.1 25.2 25.3 25.4 Modülü sleep() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . . . . strftime() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . . localtime() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . gmtime(), time() ve ctime() Fonksiyonları . . . .

v

26 len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti 27 Python’da id() Fonksiyonu, is İşleci ve Önbellekleme Mekanizması 28 Windows’ta Python’ı YOL’a (PATH) Eklemek 29 PEP 29.1 29.2 29.3 29.4 29.5 29.6 29.7 29.8 29.9 3000 Özet . . . . . . . . . . . . . . . . . . Adlandırma . . . . . . . . . . . . . . PEP’lerin Numaralandırılması . . . Takvim . . . . . . . . . . . . . . . . Uyumluluk ve Geçiş . . . . . . . . . Gerçekleme Dili (Implementation) Üst-Katkılar . . . . . . . . . . . . . Kaynaklar . . . . . . . . . . . . . . . Telif Hakkı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

398 404 409 416 . 416 . 416 . 417 . 417 . 417 . 418 . 418 . 418 . 419 420 . 421 . 422 . 424 . 427 . 430 . 432 433 . . . . Betiği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 . 436 . 438 . 439 . 441 . 444 . 445 . 446 . 447 . 447 . 448 . 448 . 448 450 . 450 . 451 . 453 . 456 . 458

30 Python ve OpenOffice 30.1 PyUno’nun Kurulumu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.2 OpenOffice’yi Dinleme Kipinde Açmak (listening mode) . . . . . 30.3 OpenOffice’ye Bağlanmak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.4 Karakter Biçimlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.5 Karakterleri Renklendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.6 PyUno, Python ve OpenOffice Hakkında Bilgi Veren Kaynaklar 31 Python’da Paket Kurulumu - Kullanımı 32 reStructuredText 32.1 Giriş . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.2 RestructuredText Dosyaları ve rst2html 32.3 Paragraf Stilleri . . . . . . . . . . . . . . 32.4 Listeler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.5 Köprüler/Bağlantılar . . . . . . . . . . . 32.6 Değişkenler . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.7 Kod Alanları . . . . . . . . . . . . . . . . 32.8 Dipnotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.9 Resimler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.10 Yorumlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.11 Alıntılar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.12 Tablolar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Sphinx 33.1 Sphinx Hakkında . . . . 33.2 Sphinx Nasıl Kurulur? . 33.3 Sphinx Nasıl Kullanılır? 33.4 conf.py Dosyası . . . . . 33.5 index Dosyası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

vi

33.6 Özel Yönergeler (Directives) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 Dizin 465

vii

viii .

¸ TEMEL KONULAR . E˘ er kullandı˘ ınız sürüm s g g g Python’un 3.x sürümleri içindir.Uyarı: A¸a˘ ıdaki bilgiler Python’un 2.x sürümlerinden biriyse suradaki belgeleri inceleyebilirsiniz.

Google’ın da Python’a özel bir önem ve de˘ er verdi˘ ini.org/~guido/pics. bu ve buna benzer üstünlükleri sayesinde pek çok kimsenin gözdesi haline I¸ gelmi¸tir. Üstelik bu dil ayrı bir derleyiciye de ihtiyaç duymaz..python. Buradaki bilgiler.html g adresindeki foto˘ raflarını inceleyebilirsiniz. GNU/Linux ve MacOs X gibi pek çok farklı i¸letim sistemi üzs erinde çalı¸abilmektedir. C ve C++ gibi daha yerle¸ik ve köklü dillere kıyasla çok uzun bir s geçmi¸e sahip de˘ ildir. YouTube’dan Hewlett Packard’a kadar pek çok kurum ve sirkette Python program¸ lama dilinden yararlanıldı˘ ını görüyoruz. Dolayısıyla tek bir platformda geli¸tirdi˘ iniz bir Python uygulaması. Her ne kadar ülkemizde henüz yeterli ilgiyi görmese de. Bu belgelerden yararlanabilmek için önceden bir program¸ g lama dili biliyor olmanız gerekmez. g g s 1. Python programlama diline merak duyan okurlara bu dilin temellerini sa˘ lam ve hızlı g bir sekilde ö˘ retmeyi amaçlıyoruz. g Her ne kadar Python programlama dili ile ilgili ço˘ u görsel malzemenin üzerinde bir piton g resmi görsek de. okurun programlama konusunda hiç bir bilgisi olmadı˘ ı varsayılarak ve herkesin anlayabilece˘ i bir üslupla hazırlanmı¸tır. Söz diziminin sade olması. Python kelimesi aslında ço˘ u ki¸inin zannetti˘ inin aksine piton yılanı ang s g lamına gelmiyor. bugün Google’dan NASA’ya. Monty Python g adlı altı ki¸ilik bir ˙ s Ingiliz komedi grubunun Monty Python’s Flying Circus adlı gösterisinden alıyor ismini. Python programlama dili. s g g Mesela Python’ın geli¸tiricisi Guido s 2 . E˘ er Guido Van s s g Rossum’un neye benzedi˘ ini merak ediyorsanız. s ˙ste Python. çok iyi derecede Python s g g bilenlere i¸ olana˘ ı sundu˘ unu hemen söyleyelim. g Burada. ama bu programlama dillerine göre hem daha kolaydır hem de program s g geli¸tirme sürecini bir hayli kısaltır. onun http://www. Ayrıca s bu dilde yazılan kodlar ba¸ka dillere göre hem daha okunaklı hem de daha temizdir. Python programlama dili. s Son yıllarda Türkiye’de de ilgi uyandırmaya ba¸layan bu dil yava¸ yava¸ üniversite müfredatıns s s daki yerini alıyor. Guido Van Rossum’un çok sevdi˘ i.1 Python Hakkında Python’ın ba¸ geli¸tiricisi Guido Van Rossum adlı Hollandalı bir programcıdır.BÖLÜM 1 Temel Bilgiler Python 1990 yılından bu yana büyük bir topluluk tarafından geli¸tirilen kıvrak ve dinamik bir s dildir. kolay ö˘ renilmesi ve program geli¸tirme sürecini hızlandırg s ması ile tanınan bu dil Windows.. s s g üzerinde hiç bir de˘ i¸iklik yapmaya gerek olmadan veya küçük de˘ i¸ikliklerle ba¸ka platformgs gs s larda da çalı¸abilecektir.

Sözün özü. Ancak bu kelimeyi hakkıyla telaffuz etmek. g g g Python Windows ve GNU/Linux i¸letim sistemlerine kurulma açısından farklılıklar gösterir. GNU/Linux siss g s g temlerinde en kestirme yol da˘ ıtımın kendi Python paketlerini kullanmaktır. Çünkü GNU/Linux bölümünde Windows kullanıcılarının. faydasını göreceksiniz. Türkçe’de yer almayan ve okunu¸u g s peltek s’yi andıran th sesi var. g E˘ er “python” kelimesinin ˙ g Ingilizce telaffuzunu dinlemek istiyorsanız http://www.python. g Ancak GNU/Linux sistemlerinde kurulu olarak gelen Python ço˘ unlukla en yeni sürüm de˘ ildir. ¸ Asıl söyleni¸inin dı¸ında bu kelimeyi tamamen Türkçele¸tirerek piton seklinde telaffuz edenler s s s ¸ de var. Windows bölümünde ise GNU/Linux kullanıcılarının ilgisini çekebilecek kısımlar olabilir. Ayrıca yazdı˘ ınız bir programın sadece tek bir g i¸letim sistemine ba˘ ımlı olmaması önemli bir özelliktir.howjsay. Guido Van Rossum’un bu kelimeyi nasıl telaffuz etti˘ ini merak ediyg orsanız da http://video. Hele ki Pardus s g gibi.python.3 Python Nereden ˙ndirilir? I Python’ı kullanabilmek için. O yüzden hem Windows hem de s g GNU/Linux hakkında bilgi sahibi olmanın zararını de˘ il.. ˙ste I¸ biz de bu bölümde Python’ı nereden indirip sistemimize nasıl kuraca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Ama e˘ er.org/download adresinden Python’ın kayg nak dosyalarını indirebilirsiniz.com/ adresini ziyaret edebilir.com/videoplay?docid=-6459339159268485356# adresindeki tanıtım videosunu izleyebilirsiniz. Dolayısıyla bu kelimenin telaffuzunda ˙ Ingilizce’nin kuralları geçerli.2 Python Nasıl Okunur? Geli¸tiricisi Hollandalı olsa da Python ˙ s Ingilizce bir kelimedir. ¸ Dolayısıyla Python kelimesini de paytın seklinde telaffuz edebilirsiniz. ben size her iki bölümü de okumanızı tavsiye ederim. Mesela Pardus ve g Ubuntu’da Python’ın kurulu oldu˘ unu biliyoruz.Van Rossum 2005 yılının Aralık ayından beri Google’da çalı¸ıyor. hangi i¸leg s s tim sistemini kullanıyor olursanız olun.html adresinden eri¸ebilirsiniz. ˙ Ingilizce bilenler bu sesi think [dü¸ünmek] kelimesinden hatırs layacaklardır. sistemin belkemi˘ ini Python’ın olu¸turdu˘ u bir da˘ ıtımda Python’ı kaynaktan derlemeye g s g g çalı¸mak.1 GNU/Linux’ta Python’ı Kurmak Python hemen hemen bütün GNU/Linux da˘ ıtımlarında kurulu geliyor. e˘ er dikkatsiz davranırsanız epeyce ba¸ınızı a˘ rıtabilir. Ancak her ne kadar GNU/Linux ve Windows bölümlerini ayırmı¸ da olsak. o yüzden Pardus veya Ubuntu kullanıyorsanız g Python’ı kurmanıza gerek yok. ana dili Türkçe olanlar için pek kolay de˘ il. g g E˘ er mutlaka ama mutlaka Python’ın daha yeni bir sürümüne ihtiyacınız yoksa eski de olsa g da˘ ıtımınızla birlikte gelen Python sürümünü kullanmanızı öneririm. Elbette siz de dilinizin döndü˘ ü bir telaffuzu tercih etmekte özgürsünüz.. “Ben illa ki en g g . Biz s burada Python’ın hem GNU/Linux’a hem de Windows’a nasıl kurulaca˘ ını ayrı ayrı inceleyeg ce˘ iz.) s s 1.3. Ana dili Türkçe olanlar think kelimesini genellikle tink seklinde telaffuz eder. bu programlama dilinin sistemimizde kurulu olması gerekiyor.google.org/~guido/Resume. g Öncelikle GNU/Linux’tan ba¸layalım: s 1. 1. E˘ er Python’ı kurmanız gerekirse http://www. Ancak Python GNU/Linux da˘ ıtımlarında çok önemli bazı g parçalarla etkile¸im halinde oldu˘ u için kaynaktan derleme pek tavsiye edilmez. (Guido Van Rossum’un s özgeçmi¸ine http://www. Çünkü bu kelime içinde.

com adresinden. Aslında 2. Python’ı kurmak çok kolaydır. öntanımlı ayarlarda herhangi bir de˘ i¸iklik yapmadan. Bu önemli ayrıntıyı kesinlikle gözden s kaçırmamalısınız.tgz dosyasını bilgisayarımıza indiriyoruz.org] indirmemiz gerekiyor. sadece Next tu¸larına basarak kurulumu gerçekgs s le¸tirebilirsiniz.x.python. g Windows kullanıcıları resmi sitedeki indirme adresinde yer alan Python kurulum beti˘ ini bilg gisayarlarına indirdikten sonra kurulum dosyasına çift tıklayarak ve ekrandaki yönergeleri takip ederek Python’ı kurabilirler.x Windows installer (Windows binary – does not include source) yazan ba˘ lantıya tıklamak olacaktır. Resmi sitedeki indirme adresinde [http://www. sisteminizdekinden g g g daha yeni (veya daha eski) bir Python sürümü kurmanız da elbette mümkündür.python.org. s E˘ er Python programlama dilinin hangi sürümünü kullanmanız gerekti˘ i konusunda kararsıg g zlık ya¸ıyorsanız.6 sürümünü tavsiye ederim. orada sırasıyla s s a¸a˘ ıdaki komutları veriyoruz: s g . üzerinde Python 2. Ubuntu’nun resmi sitesine http://www.python. Python’ı kurarken. Böylece yeni kurdu˘ unuz Python. Windows i¸letim sisteminde Python programlama dili g s kurulu olarak gelmez. sistemdeki eski Python sürümünü silip üzerine g g yazmamı¸ olur ve iki farklı sürüm yan yana varolabilir. Python kurulurken klasör ve dosyalara sürüm numarasının da eklenmesini sa˘ lar. ben size 2. Bu yüzden Python’ı kaynaktan derg g g lemek bazı riskler ta¸ıyabilir. Bunun için. make g altinstall komutu.2 Windows’ta Python’ı Kurmak GNU/Linux da˘ ıtımlarının aksine.5 ve üstü bütün sürüms . Python özellikle g bazı GNU/Linux da˘ ıtımlarında pek çok sistem aracıyla sıkı sıkıya ba˘ lantılıdır. Yani Python.org/download] programın Microsoft Windows i¸letim sistemiyle uyumlu s sürümlerini bulabilirsiniz. Ayrıca GNU/Linux üzerinde s s g kaynaktan program derlemek konusunda tecrübeli de˘ ilseniz ve e˘ er yukarıdaki açıklamalar g g size kafa karı¸tırıcı geliyorsa. • Öncelikle su adresi ziyaret ediyoruz: http://www.org/download ¸ • Bu adreste. Bu adresten Python’ı indirmek isteyen ço˘ u Windows kullanıcısı g için en uygunu. Python otomatik olarak C:\Python2x dizini içine kurulacaktır. Ubuntu’nun depolarında Python’ın en yeni sürümlerini rahatlıkla bulabilirsiniz. yerel Türkiye sitesine ise http://www. g • Daha sonra bu sıkı¸tırılmı¸ dosyayı açıyoruz ve açılan dosyanın içine girip. kesinlikle da˘ ıtımınızla birlikte gelen Python sürümünü kullans g malısınız.tr adresinden ula¸abilirsiniz. Python sürümlerini ba¸a ba¸ takip etti˘ i için. Yalnız g ¸ s burada make install yerine make altinstall komutunu kullandı˘ ımıza dikkat edin.ubuntu. Bu noktada bir uyarı yapmadan geçmeyelim: Daha önce de dedi˘ imiz gibi. kullandı˘ ınız GNU/Linux da˘ ıtımına.3. Unix or OS X) yazan ba˘ lantıya tıklayarak ilgili . Dolayısıyla Python’ı Windows’ta kullanabilmek için bu programı sitesinden [http://www. s E˘ er her sey yolunda gittiyse Python’ın farklı bir sürümü sistemimize kurulmu¸ oldu.yeni sürümü kullanaca˘ ım!” derseniz.x compressed source tarball (for Linux.x./configure make make altinstall Ancak bir noktaya dikkatinizi çekmek isterim: Python’ın düzgün kurulabilmesi için make altinstall komutunu yetkili kullanıcı veya root olarak çalı¸tırmalısınız. kaynaktan Python derleyes g g ¸ cekseniz. g g kullandı˘ ınız da˘ ıtımın belkemi˘ i durumunda olabilir. üzerinde Python 2. E˘ er yukarıda anlatıldı˘ ı sekilde. s 1. ben size Ubuntu GNU/Linux’u dens s g emenizi önerebilirim. kar¸ı kar¸ıya oldu˘ unuz risklerin farkında olmalısınız.ubuntu.

5 (r265:79063. Kar¸ımıza suna benzer s s s ¸ bir ekran gelmeli: Python 2. bu kaydetti˘ imiz metin dosyasını konsoldan çalı¸tırabiliriz.3] on linux2 Type "help". çok dü¸ük bir ihtimal g g s olmakla birlikte.6. ˙ Ikincisi.html adresindeki belgelerle çalı¸abilirsiniz. e˘ er ilk maddede söylenenlerin geçerli olmadı˘ ından eminseniz. "credits" or "license" for more information. Bu g s i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını daha sonra konu¸aca˘ ız. Komutlarımızı bu i¸aretten hemen g s sonra. Windows açısından “python” kelimesini büyük veya g küçük harflerle yazmanızın bir önemi olmayabilir.x sürümlerinden birini kullanmak istiyorsanız g http://www.x numaralı sürümleri ile 3. çıkan ekranda su komutu vererek bir konsol ekranı açıyoruz: s ¸ konsole E˘ er kullandı˘ ımız masaüstü GNOME ise ALT+F2 tu¸larına bastıktan sonra vermemiz gereken g g s komut sudur: ¸ gnome-terminal Bu sekilde komut satırına ula¸tı˘ ımızda. bo¸ luk bırakmadan yazaca˘ ız. 01:57:29) [GCC 4. Biz burada konuları anlatırken Python’ın 2.5 oldu˘ unu görüyoruz. hem de Windows kullanıcılarının Python’ı nasıl çalı¸tırması gereks ti˘ ini tartı¸aca˘ ız.6 sürümü su anda mevcut sürümler arasında en ¸ olgunudur. "copyright".ler kullanıma uygundur. Ancak Python’ın 2.istihza. s Yeri gelmi¸ken önemli bir uyarıda bulunalım: Python’ın 2. “python” kelimesini yanlı¸ yazmı¸ olabilirsiniz. g s g s 1. Mesela yanlı¸lıkla “pyhton”. s g s g E˘ er python komutunu verdi˘ inizde yukarıdaki ekran yerine bir hata mesajıyla kar¸ıla¸ıyorg g s s sanız iki ihtimal var: Birincisi.6 sürümünü temel alacak olsak da Python’ın ba¸ka sürümlerini kullananlar da buradaki belgelerden faydalanabilir. Apr 3 2010. s 1.4.4 Python Nasıl Çalı¸ tırılır? s Bu bölümde hem GNU/Linux. ama GNU/Linux açısından büyük-küçük harf ayrımı son derece önemlidir. Do˘ ru kelimenin tamamen küçük harflerden olu¸s g s tu˘ una özellikle dikkat etmemiz gerekiyor. Bunun dı¸ında. E˘ er Python’ın 3.com/py3/icindekiler_python. s s s “phyton” veya “Python” yazmı¸ olabilirsiniz.6. ¸ s g python yazıp ENTER tu¸una basarak Python programlama dilini ba¸latıyoruz. Buradaki >>> i¸areti g g s Python’ın bizden komut almaya hazır oldu˘ unu gösteriyor. Öncelikle GNU/Linux kullanıcılarından ba¸layalım. “pyton”. O yüzden sisteminizde g . Python sisteminizde kurulu de˘ il demektir. Yalnız GNU/Linux sistemlerinde g Python’ın kurulu olmama ihtimalinin sıfıra yakın oldu˘ unu söyleyeyim.x numaralı s sürümleri birbirinden farklıdır. istersek Python kodlarını bir metin s g s dosyasına da kaydedebilir. >>> Bu ekranda kullandı˘ ımız Python sürümünün 2.1 GNU/Linux’ta Python’ı Çalı¸ tırmak s E˘ er GNU/Linux i¸letim sistemi üzerinde KDE kullanıyorsak Python programını çalı¸tırmak için g s s önce ALT+F2 tu¸larına basıp.4.

(E˘ er klasik görünümde de˘ ilsg g eniz Sistem simgesini bulmak için “Performans ve Bakım” kategorisinin içine bakın veya Denetim Masası açıkken adres çubu˘ una do˘ rudan “sistem” yazıp ENTER tu¸una basın. • TAMAM’a basıp çıkın. Python kullandı˘ ınız da˘ ıtımın paket depolarında bulunsa bile.x. ¸ Gelelim Microsoft Windows kullanıcılarına. Burada farklı olarak make altinstall yerine make install komutunu kullandı˘ ımıza dikkat edin. gs g • “De˘ i¸ken De˘ eri” ifadesinin hemen kar¸ısındaki kutucu˘ un en sonuna su girdiyi ekleyin: gs g s g ¸ . • Bu de˘ i¸ikliklerin geçerlilik kazanabilmesi için açık olan bütün MS-DOS pencerelerini kapgs atıp yeniden açın. Peki Python’ı nasıl YOL’a ekleyece˘ iz? Söyle: g ¸ • Denetim Masası içinde “Sistem” simgesine çift tıklayın. Unix or OS X)” ba˘ lantısına tıklayarak. g . s Ayrıca alternatif olarak..x compressed source tarball (for Linux.) g g s • “Geli¸mi¸” sekmesine girin ve “Ortam De˘ i¸kenleri” dü˘ mesine basın.4. g E˘ er kullandı˘ ınız GNU/Linux da˘ ıtımında Python’ın kurulu olmadı˘ ına eminseniz.Python’ın kurulu olmadı˘ ına kesinkes karar vermeden önce. make ve make install komutlarını verin. biz size da˘ ıtımınızın depolarında bulunan Python sürümünü kulg g lanmanızı siddetle tavsiye ediyoruz.. s s gs g • “Sistem De˘ i¸kenleri” bölümünde “Path” ö˘ esini bulup buna çift tıklayın.2 Windows’ta Python’ı Çalı¸ tırmak s Python’ı yukarıda verdi˘ imiz indirme adresinden indirip bilgisayarlarına kurmu¸ olan Wing s dows kullanıcıları. resimli ve daha ayrıntılı bir anlatım için Windows’ta g s s Python’ı YOL’a Eklemek adlı makalemizi inceleyebilirsiniz. kullandı˘ ınız da˘ ıtımın paket depog g larında olabilir. Not: E˘ er bu i¸lemler size karı¸ık geldiyse. O g g s yüzden make altinstall yerine do˘ rudan make install komutunu kullanabilirsiniz. siz Python’ı kaynakg g tan derlemek istiyor olabilirsiniz./configure. durumunuzun birinci madde kapg samına girmedi˘ inden emin olmalısınız.x/Python (Command Line) yolunu takip ederek s Python’ın komut satırına ula¸abilirler. 1. E˘ er öyleyse http://www. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip ederek. cmd komutuyla ula¸tı˘ ınız MS-DOS s s s g ekranında su komutu verdi˘ inizde de kar¸ınıza Python’ın komut satırı gelecektir: ¸ g s c:/python26/python E˘ er yukarıda yaptı˘ ımız gibi uzun uzun konum belirtmek yerine sadece python komutunu g g kullanmak isterseniz Python’ı YOL’a (PATH) eklemeniz gerekir. Ancak g daha önce de dedi˘ imiz gibi.tgz dosyasını bilgisayarınıza indirin ve klasörü açıp orada sırasıyla . O yüzden öncelikle da˘ ıtımınızın paket depolarında “python” kelimesini kullag narak bir arama yapın ve kullandı˘ ınız da˘ ıtıma uygun bir sekilde Python paketini kurun. Ba¸lat/Programlar/Python 2. .C:\Python26.org/download adresinden g “Python 2. g g ¸ ˙ Ikincisi. önünüzde g g g g iki seçenek var: Birincisi. Python o anda sisteminizde kurulu olmasa bile. Çünkü sizin sisteminizde Python’ın hiç bir sürümü kug rulu olmadı˘ ı için. elle kuraca˘ ınız yeni sürümün eski bir sürümle çakı¸ma riski de yok.python.

Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip cmd g s s s s s komutunu vererek ula¸tı˘ ınız MS-DOS ekranında. s g s g E˘ er python komutunu verdi˘ inizde yukarıdaki ekran yerine bir hata mesajıyla kar¸ıla¸ıyorg g s s sanız üç ihtimal var: 1. Komutlarımızı bu i¸aretten hemen g s sonra. ardından da ENTER tu¸una basmak (Windows) s s 3. Mar 19 2010. s g python yazıp ENTER tu¸una bastı˘ ınızda kar¸ınıza söyle bir ekran geliyor olmalı: s g s ¸ Python 2. kistihza [at] yahoo [nokta] com adresins den bana ula¸abilirsiniz.6. s g s 3. Python’ı kuramamı¸ olabilirsiniz. Ancak bu i¸lemi s s kaba kuvvete ba¸vurmadan yapmanın bir yolu olmalı. ¸ s s g 1. Bu durumda Python’ı yeniden kurmayı ¸ s deneyebilirsiniz.6. Ben sizin yukarıdaki komutu düzgün bir sekilde çalı¸tırabilmi¸ oldu˘ unuzu varsayıyorum. >>> Bu ekranda kullandı˘ ımız Python sürümünün 2. Bu yüzden “python” kelimesini do˘ ru yazdı˘ ınıza emin olun. CTRL+Z tu¸larına basmak (GNU/Linux) s 4. Komut ekranı üzerindeki çarpı dü˘ mesine basmak (kaba kuvvet) g 2. ardından da sys. Ben size elimden geldi˘ ince yardımcı olmaya çalı¸ırım.5 Python’dan Nasıl Çıkılır? Farklı i¸letim sistemlerinde python komutunu vererek Python’ın komut satırına nasıl eri¸ebiles s ce˘ imizi ö˘ rendik. “python” kelimesini yanlı¸ yazmı¸ olabilirsiniz. Önce CTRL+Z tu¸larına. Bunun dı¸ında.exit() komutlarını vermek (Bütün i¸letim sistemleri) s Siz bu farklı yöntemler arasından. "copyright". de˘ il mi? s g Komut satırından çıkmanın birkaç farklı yolu vardır: 1.5 (r265:79096. istersek Python kodlarını bir metin s g s dosyasına da kaydedebilir. g s Bu i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını daha sonra konu¸aca˘ ız. Ba¸lat/Programlar yolu içinde bir “Python26” girdisi olup s s olmadı˘ ına bakın.E˘ er yukarıdaki i¸lemleri ba¸arıyla gerçekle¸tirdiyseniz. Peki bu komut satırından çıkmak istersek ne yapaca˘ ız? Elbette do˘ rudan g g g g komut penceresi üzerindeki çarpı tu¸una basarak bu ortamı terk edebilirsiniz. 21:48:26) [MSC v. bo¸ luk bırakmadan yazaca˘ ız.5 oldu˘ unu görüyoruz. E˘ er programlar listesinde veya C:\ dizini içinde “Python26” diye g bir sey yoksa Python’ı kuramamı¸sınız demektir. Orada Python26 adlı bir klasör g görüyor olmalısınız. s g g 2. “pyton” veya s s s “phyton” yazmı¸ olabilirsiniz. kolayınıza hangisi geliyorsa onu seçebilirsiniz. . Mesela yanlı¸lıkla “pyhton”. Ayrıca C:\ dizininin içini de kontrol edin.1500 32 bit (Intel)] on win32 Type "help". "credits" or "license" for more information. bu kaydetti˘ imiz metin dosyasını komut satırından çalı¸tırabiliriz. E˘ er yukarıda anlattı˘ ımız YOL’a ekleme adıms g g larını uygulamak konusunda sıkıntı ya¸ıyorsanız. quit() yazıp ENTER tu¸una basmak (Bütün i¸letim sistemleri) s s 5. Önce import sys. Buradaki >>> i¸areti g g s Python’ın bizden komut almaya hazır oldu˘ unu gösteriyor. Python’ı YOL’a ekleyememi¸ olabilirsiniz.

Böylece Python’ı nereden indirece˘ imizi. s s g s 8. yoksa ba¸ka bir paketin ba˘ ımlılı˘ ı olarak mı sisteme kuruluyor? E˘ er Python kurus g g g lumla birlikte geliyorsa. g s 5. sisteminizde Python programlama g g dilinin kurulu olup olmadı˘ ını denetleyin. gs g Bu i¸lem sırasında ne gibi sorunlarla kar¸ıla¸tı˘ ınızı de˘ erlendirin. g http://www. nasıl kuraca˘ ımızı ve Python’ın komut satırını nasıl g g ba¸latıp kapatabilece˘ imizi ö˘ renmi¸ olduk.6 sürümü var. s g s 4. sizin kaynaktan derledi˘ iniz Python sürümünün birbiriyle çakı¸maması için g s gerekli önlemleri alın. Windows dizinleri YOL’a nasıl ekleniyor? YOL’a eklenen dizinler birbirinden hangi i¸aret ile ayrılıyor? Bir dizinin YOL üstünde olup olmaması s neyi de˘ i¸tiriyor? Sitesinden indirip kurdu˘ unuz Python sürümünü YOL’a eklemeyi deneyin. Örne˘ in Python’ın resmi sitesinden s g dilin kaynak kodlarını indirip programı kaynaktan derleyin. g s s g 7. Python’a ili¸kin en temel bilgileri edinmi¸ oldu˘ us g g s s s g muza göre artık Python’la daha ciddi i¸ler yapmaya do˘ ru ilk adımlarımızı atabiliriz. Windows ve Mac OS X sürümleri oldu˘ unu biliyoruz. Ama önce s g bölüm sorularına bakalım. E˘ er GNU/Linux da˘ ıtımlarından birini kullanıyorsanız. Sizce Python’ın bu kadar farklı i¸letim sistemi ve platform g s üzerinde çalı¸abiliyor olması bu dilin hangi özelli˘ ini gösteriyor? s g 2. Tercihen VirtualBox gibi bir sanalla¸tırma aracı ile kurdu˘ unuz bir GNU/Linux da˘ ıtımı üzs g g erinde Python kurulumuna ili¸kin bazı denemeler yapın. Sistemde kurulu olarak gelen Python sürümüyle. Python’ın GNU/Linux. Localhost’tan hizmet veren “pydoc” (Module Docs) sunucusunu çalı¸tırın ve bunun ne i¸e yaradı˘ ını anlamaya çalı¸ın. 1. Windows’ta YOL (PATH) yapısını inceleyin.python. g g s 6. E˘ er siz bir Java programcısı iseniz Jython’ın ne oldu˘ unu ara¸tırın. Kullandı˘ ınız i¸letim sisteminde Python’ı kaç farklı biçimde çalı¸tırabildi˘ inizi kontrol edin.Net çatısı ile a¸inalı˘ ınız varsa IronPython’ın ne g s g oldu˘ unu ara¸tırın. Diyelim ki sisteminizde Python’ın 2. s s s g g . E˘ er siz bir Windows kullanıcısıysanız ve .org/download adresini ziyaret ederek. Python’ın ba¸ka hangi platformlara s ait sürümlerinin oldu˘ unu inceleyin.6 Bölüm Soruları 1. Windows’ta Python’ın hangi araçlarla birlikte kuruldu˘ unu kontrol edin. Python’ın hangi sürümü? Da˘ ıtımınızın depolarındaki en g yeni Python sürümü hangisi? 3. Kullandı˘ ınız da˘ ıtımda Python kurulumla birlikte mi g g g geliyor. Siz Python’ın sitesinden farklı bir Python sürümü indirdi˘ inizde Python’ın öntanımlı sürümüne ve kaynaktan derg lenen sürümüne ayrı ayrı nasıl ula¸abilece˘ inizi dü¸ünün. kurulu gelen. Kurulumla birlikte g gelen çevrimdı¸ı ˙ s Ingilizce kılavuzları inceleyin.

. "copyright". etkg s g s ile¸imli kabu˘ un görüntüsünü temsil ediyor. Bu bölümde inceleyece˘ imiz ilk komutumuzun adı print.4. Apr 3 2010. s Not: Yukarıdaki komutta gördü˘ ümüz >>> i¸aretini kendimiz yazmayaca˘ ız. hiç bo¸luk bırakmadan yazmaya ba¸layas s s ca˘ ımızı daha önce söylemi¸tik. 01:57:29) [GCC 4.BÖLÜM 2 Python’a Giri¸ s Bir önceki bölümde Python’ın komut satırına nasıl ula¸aca˘ ımızı görmü¸tük.6. Simdi isterseniz birkaç parmak alı¸tırması yapıp kendimizi g s ¸ s Python’a ısındıralım. de˘ il mi? Bunu ona yapmasını biz s g söyledik.1 print Komutu print komutunun görevi. Bizim sadece print yazmamız yeterli. s Simdi önceki bölümde anlattı˘ ımız yöntemlerden herhangi birini kullanarak Python’ın etk¸ g ile¸imli kabu˘ unu açalım ve suna benzer bir ekranla kar¸ıla¸alım: s g ¸ s s istihza@istihza:~$ python Python 2. ekrana bir seyler yazdırmamızı sa˘ lamaktır. g 2. "credits" or "license" for more information. >>> Komutlarımızı bu >>> i¸aretinden hemen sonra. Simdi de bo¸ bir satır bırakmak yerine ekrana bir seyler yazmasını söyleyelim Python’a: ¸ s ¸ 9 .3] on linux2 Type "help". O i¸aret. s g Ne oldu? Python bir satır bo¸luk bırakarak alt satıra geçti. Mesela bu komutu tek ¸ g ba¸ına kullanmayı deneyelim: s >>> print yazıp hemen ENTER tu¸una basalım. Bu komut satırına s g s teknik dilde etkile¸ imli kabuk (interactive shell) veya yorumlayıcı (interpreter) adı verilir.. o da yaptı.5 (r265:79063.

html adresindeki Python 3. Lütfen giri¸ yapın!” g s s ifadesini çift tırnak içinde belirtiyoruz.>>> print "Programa ho¸geldiniz. Dedi˘ imiz gibi.istihza. Biz istersek yukarıdaki örnekte çift tırnak yerine tek tırnak (‘) da kullanabiliriz. s s Not: E˘ er yukarıdaki komutu do˘ ru yazdı˘ ınız halde hata alıyorsanız. Ancak aynı ¸ I i¸lemi tek tırnakla yapmaya çalı¸ırsak söyle bir hata mesajı alırız: s s ¸ File "<stdin>"." .x belgelerinden yararlanabilirsiniz. Bunu çift tırnak kullanarak su sekilde gösterebiliriz: ¸ ¸ >>> print "˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini" I Bu komut bize hatasız bir sekilde ˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini çıktısını verir. söyle bir örnekte de çift tırnak bize zorluk çıkarır: ¸ ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de "print" komutudur." Bu komut bize söyle bir hata mesajı verecektir: ¸ File "<stdin>". Lütfen giri¸ yapın! s s s çıktısını görmemiz gerekiyor. Lütfen giri¸ yapın!’ s s Bu komut da bize istedi˘ imiz çıktıyı ba¸arıyla verecektir. line 1 print ’˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini’ I ^ SyntaxError: invalid syntax Bunun sebebi. g http://www. Zaten yukarıdaki komutu verdikten sonra bir hata alıyorsanız. kullanaca˘ ınız tırg s g g nak tipi konusunda özgürsünüz. g g g muhtemelen kullandı˘ ınız Python sürümü 2. g g 3." ^ SyntaxError: invalid syntax Bu cümleyi düzgün olarak gösterebilmek için yukarıdaki komutu söyle yazmamız gerekir: ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de \"print\" komutudur.x’tir.com/py3/icindekiler_python. Gördü˘ ünüz gibi print komutunun ardından gelen “Programa ho¸geldiniz. “˙ Istanbul’un” kelimesindeki kesme i¸aretinden ötürü Python’ın tırnakların s nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ini anlamamasıdır. E˘ er mutlaka tek tırnak kullanmak istiyorsak. E˘ er burada çift tırnak i¸aretini koymazsak veya koyg s mayı unutursak Python bize bir hata çıktısı gösterecektir.x de˘ il. E˘ er öyleyse. line 1 print "Python’daki önemli komutlardan biri de "print" komutudur. s g g kodu su hale getirmemiz gerekir: ¸ ˙ >>> print ’Istanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ Aynı sekilde. Tırnak seçiminde özgürüz: >>> print ’Programa ho¸geldiniz. Lütfen giri¸ yapın!" s s Bu satırı yazıp ENTER tu¸una bastıktan sonra ekranda Programa ho¸geldiniz. çok büyük bir ihtimalle tırnakları düzgün yerle¸tirmemi¸sinizdir. Ancak tırnak seçiminde bazı noktalara da dikkat etmemiz gerekiyor. Diyelim ki “˙ Istanbul’un 5 günlük hava tahmini” ifadesini ekrana yazdırmak istiyoruz.

Python’la g yazdı˘ ınız programlarda kullanıcılarınıza herhangi bir mesaj göstermek istedi˘ inizde bu print g g komutundan yararlanacaksınız.. s g Biz su anda sadece. Bu bölümde “karakter dizisi” diye bir seyden söz edece˘ iz. Yabancılar buna string adı veriyor. tırnak içinde gösteres s g bildi˘ imiz her sey bir karakter dizisi olabilir. “Linux’un güçlü yanları” s g cümlesini tek tırnak içine aldı˘ ımız için. Yukarıda print komutunu i¸lerken bu karakg s ter dizilerini zaten kullandık. bundan sonraki konug g ları daha rahat anlayabilmemiz için bazı kavramlardan söz etmemiz faydalı olabilir. kendilerinden sonra gelen karakterlerin g s Python tarafından normalden farklı algılanmasını sa˘ lar. tırnak g içinde gösterilen herhangi bir “¸ey”dir. cümleyi ba¸latan ve bitiren tırnak i¸aretleriyle karı¸maz. cümle içinde g s geçen tırnak i¸aretleri. Sen yoluna devam et. Oradaki örneklerden de görece˘ iniz gibi.2 Karakter Dizileri Python’daki en önemli komutlardan biri olan print‘i ö˘ rendi˘ imize göre. cümle içinde geçen tırnak i¸aretlerine dikkat etmemiz gerekti˘ ini bilelim ¸ s g yeter. ¸ g Aslında biz karakter dizisinin ne oldu˘ unu biliyoruz. print komutu Python’daki en önemli ve en temel komutlardan biridir. Buna bens s s s zer hatalardan kaçmamızı sa˘ layan bu tür i¸aretlere Python dilinde Kaçı¸ Dizileri (Escape Seg s s quences) adı verilir. Yani Linux’un s g kelimesindeki kesme i¸aretiyle kar¸ıla¸an Python’a söyle demi¸ oluyoruz: “Bu tırnak senin s s s ¸ s aradı˘ ın tırnak de˘ il. Linux’un kelimesindeki kesme i¸aretinden (‘) ötürü g s Python tırnakların nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ini anlayamaz. Simdilik bu kaçı¸ dizisi kavramını çok fazla kafamıza takmadan yolumuza ¸ s devam edelim. Python’ın kafasını karı¸tırmas g s mak için burada kaçı¸ dizilerinden yararlanarak düzgün çıktı almayı sa˘ lıyoruz. Biraz ilerde aradı˘ ın tırna˘ ı bulacaksın!“ g g g g 2. Mesela su örnekler birer karakter dizisidir: g ¸ ¸ "Python" "Perl" "Ruby" "23" .Yukarıdaki iki örnekte gördü˘ ümüz “\” i¸aretleri. Dilerseniz bu önemli komutla birkaç örnek daha yapalım elimizi alı¸tırmak için: s >>> print "GAME OVER" GAME OVER >>> print "FINISH HIM!" FINISH HIM! >>> print "Linux’un güçlü yanları" Linux’un güçlü yanları >>> print ’Linux\’un güçlü yanları’ Linux’un güçlü yanları Yukarıdaki son örnekte “\” i¸aretini neden kullandı˘ ımızı biliyorsunuz.. Tanımından da anla¸ılaca˘ ı gibi. Zaten birkaç bölüm sonra bu kaçı¸ dizilerinden ayrıntılı olarak söz edece˘ iz. Yani bu i¸aret sayesinde. karakter dizileri. Dedi˘ imiz gibi.

. bir karakter dizisinin ne kadar uzun veya ne kadar kısa g oldu˘ unun hiçbir önemi yok. Bu nedenle “c” de bir karakter dizisidir.. g g Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> print "Python programlama dili" Python yukarıdaki gibi bir komutla kar¸ıla¸tı˘ ında iki basamaklı bir i¸lem gerçekle¸tirir. “@falanca” da. E˘ er yukarıdaki örnekleri g s s g tırnak i¸aretsiz olarak kullanırsak. Önce s s g s s . birden g s g fazla karakterden de olu¸abilir. tırnak i¸areti ta¸ımalarıdır. herhangi bir seyi ekrana yazdırag g ¸ bilmek için mutlaka print komutundan yararlanmamız gerekti˘ ini görece˘ iz. Yani ilerde kodlarımızı bir dosyaya s kaydetti˘ imiz zaman. artık bu ö˘ eler birer karakter dizisi olmayacaktır. yukarıdaki kodların çıktı vermedi˘ ini. Mesela: >>> print "k" k >>> print "456" 456 >>> print "Ruby" Ruby >>> print "˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini" I ˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini I Etkile¸imli kabukta çalı¸ırken. Yukarıs g daki örneklerden de gördü˘ ümüz gibi."35" "@falanca" "c" Karakter dizilerinin ayırt edici özelli˘ i.. istersek yukarıdaki örnekleri print komutunu kullanmadan da s s ekrana yazdırabiliriz: >>> "Python" ’Python’ >>> "Perl" ’Perl’ >>> "Ruby" ’Ruby’ >>> "4243" ’4243’ Ancak bu durum sadece etkile¸imli kabuk için geçerlidir.. s Python’da karakter dizilerini ekrana yazdırabilmek için print komutundan yararlanabilece˘ imizi g biliyorsunuz. Bir karakter dizisi tek bir karakterden olu¸abilece˘ i gibi.

Python’ın ne sekilde gördü˘ ünü gösterir. Yani söyle bir çıktı verir: ¸ Python programlama dili Etkile¸imli kabukta bir karakter dizisini print komutu olmadan kullandı˘ ımızda Python yalnızca s g birinci basama˘ ı gerçekle¸tirmi¸ olur. “dünya” kelimesi içindeki Türkçe karakter (“ü”) çıktıda düzgün görünmüyor. Dolayısıyla elde etti˘ imiz çıktı. (Buradaki “\xc3\xbc” kısmı kullandı˘ ınız i¸letim sistemine göre farklılık gösterebilir. ardından da print komutunun etkisiyle bu karakter dizisini ekrana basıp kullanıcıya gösterir. Bu tırnak tipleri içinde en yaygın kullanılan çift tırnaktır. Yazdı˘ ın seyi al¸ s g ¸ g ¸ gıladı˘ ımı göstermek için de. print komutunu kullanarak bu karakter dizisini kullanıcıya göstermedi˘ imiz için g ikinci basamak gerçekle¸mez. Python’da s s karakter dizilerini göstermek için farklı tırnak tiplerini kullanabilirsiniz. Örne˘ in çift tırnak kulg lanabilirsiniz: >>> print "Python güçlü bir programlama dilidir. karakter dizileriyle birlikte üç farklı tırnak çe¸idi kullanabiliyoruz. g Demek ki Python bizim girdi˘ imiz “dünya” adlı karakter dizisini “d\xc3\xbcnya” seklinde görüyg ¸ ormu¸. Ben de bunu algıladım. e˘ er yukarıdaki açıkg ¸ g g lamalar size kafa karı¸tırıcı geldiyse hiç endi¸e etmenize gerek yok. Yani Python bize söyle bir sey g ¸ g ¸ ¸ söylemi¸ olur: s “Sen simdi etkile¸imli kabu˘ a bir seyler yazdın. Üç tırnak: >>> print """Python güçlü bir programlama dilidir. Böyle bir durumda yaptı˘ ı tek sey bu karakter dizisini g s s g ¸ okumaktır. Ama Python bize bunların dı¸ında bir s s tırnak alternatifi daha sunar. Karakter dizilerini göstermek için tırnak i¸aretlerinden yararlanıyoruz demi¸tik. çıktıyı sana tek tırnak i¸aretleri içinde gösterdim. Hangi tırnak g s çe¸idini kullandı˘ ınızın çok fazla bir önemi yok.." veya tek tırnak: >>> print ’Python güçlü bir programlama dilidir. O yüzden.. söz konusu karakter dizisini s g kullanıcının de˘ il. Tabii siz istedi˘ iniz tırnak biçimini g kullanmakta özgürsünüz. Okumaya devam edes s bilirsiniz. Yalnız önceki bölümde.’ Bu tırnak tiplerini önceki örneklerimizde görmü¸tük.""" Gördü˘ ünüz gibi. duruma göre kullanılan tırnak tipinin önem kazandı˘ ını gösteren söyle bir örnek verdi˘ imizi biliyorsunuz: g ¸ g .“Python programlama dili” adlı karakter dizisini okur.) s g s Biz bu karakter dizisini kullanıcıya gösterebilmek için söyle yazaca˘ ız: ¸ g >>> print "dünya" dünya Yazdı˘ ımız Python programlarını dosyaya kaydedip çalı¸tırdı˘ ımızda yukarıda anlattıklarımızın g s g ne demek oldu˘ unu çok daha net bir sekilde anlayaca˘ ız. Önemli olan. karakter dizisini hangi tırnakla s g açtıysanız o tırnakla kapatmanızdır. Ancak print g s gibi bir komut yardımıyla ekrana herhangi bir sey basmamı¸ olman da dikkatimden kaçmadı ¸ s de˘ il!“ g Basit bir örnek verelim: >>> "dünya" ’d\xc3\xbcnya’ Gördü˘ ünüz gibi.

. üç tırnak i¸areti sayesinde karakter dizisi içinde hem tek tırnak..... 3 TL Tatlı. . çift tırnakla ba¸lasak “ödevini yapmadan gelme!” ifadesi içindeki s s çift tırnak i¸aretleri bize sorun yaratacak. Bu engellere takılmadan. Python karakter dizisini kapatan tırna˘ ın hangisi oldu˘ unu anlayamayacak. Zira yukarıdaki karakter dizisine tek tırnakla ba¸lasak Ahmet’in kelimesi s içindeki kesme i¸areti. .... s E˘ er bunların hiçbiriyle u˘ ra¸mak istemezseniz üç tırnaktan da yararlanabilirsiniz: g g s >>> print """Ahmet’in ö˘retmeni Cem Bey.... Ancak ˙stanbul’un kelimesi içinde geçen kesme i¸aretinden ötürü... s g söyle bir kullanım Python’ın kafasının karı¸masına yol açacaktır: ¸ s ˙ >>> print ’Istanbul’un 5 günlük hava tahmini’ Bu kullanımda... .. Bu karakter dizisini göstermek için çift tırnaklardan yararlandık. I s ˙ste bu ok.. .. Yani. hata üreten sorunlu bölgeyi gösteriyor..... "ödevini yapmadan gelme!" dedi.. 6 TL Çorba... 6 TL Çorba. 3 TL Tatlı..˙ >>> print "Istanbul’un 5 günlük hava tahmini" Burada “˙ Istanbul’un 5 günlük hava tahmini” bir karakter dizisidir.... daha önce de gördü˘ ümüz gibi... Bu tırnak tipi.... .. hem de çift g s tırnak kullanabildik... o g g yüzden de söyle bir hata mesajı verecektir: ¸ File "<stdin>". ¸ s Üç tırnak i¸aretinin marifetleri yukarıdakilerle sınırlı de˘ ildir. kullanılan I s tırnakların birbirine karı¸ması gibi bir tehlike söz konusu. 2 TL """ .. ˙ Istersek elbette bu karakter dizisini tek tırnak ile de gösterebiliriz. kimi durumlarda s g i¸imizi bir hayli kolayla¸tırır.. Mesela kullanıcılarımıza söyle bir çıktı göstermemiz gerekti˘ ini s s ¸ g varsayalım: Günün mönüsü -----------Makarna .. I¸ Böyle bir hata mesajı almamak için kaçı¸ dizilerinden yararlanmamız gerekti˘ ini söylemi¸tik: s g s >>> print ’˙stanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ I Biraz sonra kaçı¸ dizilerinden ayrıntılı olarak söz edece˘ iz. print """ Günün mönüsü -----------Makarna .. 2 TL Böyle bir çıktı vermenin en kolay yolu üç tırnak i¸aretlerinden yararlanmaktır: s >>> . kodumuzu düzgün bir s sekilde ekrana yazdırabilmek için üç tırnak i¸aretlerini kullanmayı tercih ettik.""" g Gördü˘ ünüz gibi. O yüzden yukarıdaki kullanımın s g kafanızı karı¸tırmasına izin vermeyin.. line 1 print ’˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini’ I ^ SyntaxError: invalid syntax Dikkat ederseniz hata çıktısındaki ˙stanbul’un kelimesinin sonunda minik bir ok i¸areti var...

. ˙ Ilerde bu özellikten sık sık faydalandı˘ ımızı göreceksiniz. g s Python karakter dizilerini birle¸tirebilmemiz için bize ba¸ka imkanlar da tanır. Ancak burada g s s bir sorun var.Burada ilk üç tırnak i¸aretini koyduktan sonra ENTER tu¸una bastık. bize karakter dizilerimizi birden fazla satıra bölme imkanı da tanıyor. Üç tırnak i¸areti. Aynı seyi tek ¸ veya çift tırnakla yapamıyoruz. 6 TL Çorba. i¸aretini görüyoruz ve hemen “———-” s g s satırını yazıyoruz. g Karakter dizilerine ili¸kin önemli bir konu da bu karakter dizilerinin birbirleriyle nasıl birle¸tirs s ilece˘ idir... Böylece s s çıktımız tam istedi˘ imiz gibi olmu¸ oldu. Ama yukarıda da gördü˘ ünüz gibi üç tırnak farklıdır: g >>> print """Günün Mönüsü . 2 TL Normalde. Mesela bir kimsenin adı ile soyadını birle¸tirmek istersek ne yapmalıyız? g s >>> print "Fırat" + "Özgül" FıratÖzgül Gördü˘ ünüz gibi. Alt satıra geçildi˘ inde s s g >>> i¸aretinin .. Biz de bu beklentiye uyarak.. Bu problemi çözmek s için söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ >>> print "Fırat" + " " + "Özgül" Fırat Özgül Burada “Fırat” ile “Özgül” karakter dizileri arasına bo¸ bir karakter dizisi yerle¸tirdik.. Çıktıda isim ve soyisim birbirine biti¸ik olarak görünüyor.. “Günün mönüsü” satırını g yazıyoruz. ˙simiz bitti˘ inde de g I¸ g kapanı¸ tırnaklarını koyup ENTER tu¸una basarak çıktıyı alıyoruz: s s Günün mönüsü -----------Makarna . Tekrar ENTER tu¸una bastı˘ ımızda yine .. Yazaca˘ ımız kodlar bitene kadar böyle devam ediyoruz.. 3 TL Tatlı... Bu i¸aret Python’ın bizden komut girmeye s s g s devam etmemizi bekledi˘ ini gösteriyor. “+” i¸aretini kullanarak iki karakter dizisini birle¸tirebiliyoruz.. tek tırnak veya çift tırnak ile ba¸ladı˘ ımız bir karakter dizisinde kapanı¸ tırna˘ ını s g s g koymadan ENTER tu¸una basarsak hata alırız: s >>> print "Günün Mönüsü File "<stdin>"..... karakter dizileri içinde geçen farklı tipte tırnakları atlatmamızı sa˘ lamanın s g yanısıra.... line 1 print "Günün Mönüsü ^ SyntaxError: EOL while scanning string literal Burada “Günün Mönüsü” karakter dizisine çift tırnakla ba¸ladık... i¸aretine döndü˘ üne dikkat edin. Mesela su örne˘ e s s ¸ g bir bakın: ˙ >>> print "Istanbul" "Çeliktepe" ˙stanbulÇeliktepe I . ama tırna˘ ı kapatmadan ENTER s g tu¸una bastı˘ ımız için Python bize bir hata mesajı gösterdi. Aynı sey tek tırnak için de geçers g ¸ lidir.

veya: >>> 5 . Ama bu durum.3 Python’da Sayılar ve Matematik ˙slemleri I¸ Simdiye kadar Python’da bazı seyler ö˘ rendik. g s Elbette Python’da çareler tükenmez.2 3 .. hatta: . ¸ s 2. "Özgül" Fırat Özgül Burada da karakter dizilerini birbirlerinden virgülle ayırmayı tercih ettik. O yüzden bu kullanımı aklımızda tutmamız gerekiyor. Ancak ö˘ rendiklerimiz henüz dört dörtlük bir ¸ ¸ g g program yazmaya yetmiyor. s Karakter dizilerinden ve bunların inceliklerinden ileride de söz etmeye devam edece˘ iz. g Örne˘ in: g >>> 2 + 5 7 . Karakter dizilerimiz yine s s birbirine biti¸ik görünüyor..Gördü˘ ünüz gibi. ya da: >>> 2 * 5 10 . Biraz önceki yöntemi kullanarak bu karakter dizilerini ayırmamız s mümkün: ˙ >>> print "Istanbul" " " "Çeliktepe" Hatta yukarıdaki gibi bir çıktı alabilmek için söyle bir seyler de yapabilirsiniz: ¸ ¸ ˙ >>> print "Istanbul " + "Çeliktepe" veya: ˙ >>> print "Istanbul " "Çeliktepe" Burada ayrı bir bo¸ karakter dizisi eklemek yerine. Ama g isterseniz bu konuya simdilik bir ara verelim ve Python’da farklı bir konuya giri¸ yapalım... g s s Ancak burada da biraz öncekine benzer bir sorunla kar¸ı kar¸ıyayız.. Python’ı simdilik basit bir hesap makinesi niyetine ¸ kullanabilmemize engel de˘ il... Dilerseniz yukarıdaki bütün her seyi unutup söyle bir sey ¸ ¸ ¸ yazmayı da tercih edebilirsiniz: >>> print "Fırat". Bu son kullanım sıklıkla kar¸ımıza çıkacak. “˙ s Istanbul” adlı karakter dizisinin kapanı¸ s tırna˘ ını koymadan önce bir bo¸luk bırakıyoruz.. araya herhangi bir i¸aret koymadan da birle¸tirebiliyoruz. iki karakter dizisini.

Öncelikle su komutun çıktısını inceleyelim: ¸ s ¸ >>> print 5 / 2 2 Ama biz biliyoruz ki 5’i 2’ye bölerseniz 2 de˘ il 2. 25 ve 50’yi toplayıp sonucu çıktı olarak verir. Ancak tırnak i¸areti olmayan 25 ile “Çeliks tepe” ifadeleri Python dilinde ayrı anlamlar ta¸ır. E˘ er tırnak i¸areti kullanırg s g s sak Python yazdıklarımızı sayı olarak de˘ il karakter dizisi olarak algılayacaktır. çarpma i¸lemi için “*”. Aynı komutu bir de söyle deneyelim: g ¸ >>> print 5. Yani g s söyle bir sey yapacaktır: ¸ ¸ >>> print "25" + "50" 2550 Uzun lafın kısası. söyle ¸ ¸ bir komut verirsek ne olur? >>> print "25" + "50" Böyle bir komutla kar¸ıla¸an Python derhal “25” ve “50” karakter dizilerini (bu sayılar tırnak s s içinde oldu˘ u için Python bunları sayı olarak algılamaz) yan yana getirip birle¸tirecektir. Simdi aritmetik i¸lemlere geri dönelim. bölme s s s i¸lemi için ise “/” i¸aretlerini kullanmak gayet makul duruyor. Peki. çıkarma i¸lemi için “-”. “25” ifadesi ile “Çeliktepe” ifadesi arasında Python açısından hiç bir fark yoktur. ekrana 25 + 50 seklinde bir çıktı verecektir.5 . Bu durumu g birkaç örnekle görelim: >>> print 25 + 50 75 Bu komut. Bunların ikisi de karakter dizisi sınıfına girer. de˘ il mi? s s g Gördü˘ ünüz gibi sayıları yazarken tırnak i¸aretlerini kullanmıyoruz. Simdi a¸a˘ ıdaki örne˘ e bakalım: ¸ s g g >>> print "25 + 50" 25 + 50 Bu komut 25 ile 50’yi toplamak yerine. Bir örnek s verelim: >>> print 234 + 546 780 Aritmetik i¸lemler yapabilmek için kullandı˘ ımız i¸aretlerin size mantıklı gelmi¸ oldu˘ unu s g s s g zannediyorum.>>> 6 / 2 3 ˙ Isterseniz bunların ba¸ına print komutu ekleyerek de kullanabilirsiniz bu kodları. Çünkü bunlardan biri sayı öteki ise karakter s dizisidir (string).0 / 2 2. Toplama i¸lemi için “+”.5 çıkar.

Mesela 3. Tabii biz istersek parantezler yardımıyla Python’ın kendili˘ inden s g kullandı˘ ı öncelik sırasını de˘ i¸tirebiliriz.483.3j.5 Python’da aritmetik i¸lemler yapılırken alı¸tı˘ ımız matematik kuralları geçerlidir. Bu arada yapaca˘ ımız aritmetik i¸lemlerde sayıları g gs g s kayan noktalı sayı cinsinden yazmamız i¸lem sonucunun kesinli˘ i açısından büyük önem ta¸ır. Kayan Noktalı Sayılar (floating point numbers) Ondalık bir kısım da barındıran sayılardır. 6. Böylece kar¸ıla¸tı˘ ımız örnekleri daha kolay anlayabiliriz.147.4.. Mesela yukarıda sayılardan s s g bahsettik. herhangi bir ondalık kısım barındırmayan sayılardır.0” koymaktan sıkılıyorsanız. print‘li ve print‘siz kullanımdan söz etmi¸tik.0 2. 100. toplama.483. “Bana her zaman kesin g ¸ sonuçlar göster.Gördü˘ ünüz gibi bölme i¸lemini olu¸turan bile¸enlerden birinin yanına ”. Bu arada ondalık kısmı virgülle de˘ il noktayla gösterdi˘ imize g g dikkat edin..5 >>> print 5. vb.647 arasında kalan sayılardır. -3 vb. s Orada sözünü etti˘ imiz durum sayılar için de geçerlidir.3. su komutla Python’a.3.147. Hatırlarsanız.6999999999999993 Herhalde bekledi˘ iniz çıktı bu de˘ ildi..3 i¸lemini Python’ın nasıl gördü˘ ünü g g s g gösteriyor.0” ifadesini istedi˘ imiz sayının önüne koyabiliriz..3 8. Mesela su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> 12 .0 2. Yani mesela s s g aynı anda bölme çıkarma. 1450. -56.5. s g s E˘ er her defasında ”.648 ile 2. 12 . bir de sanal kısımdan s s olu¸an sayılardır. Bu çıktı.0” koyulursa sorun g s s s çözülüyor.. s s Artık bir sonraki Python oturumuna kadar bütün i¸lemlerinizin sonucu kayan noktalı sayı s olarak gösterilecektir. Böylelikle Python bizim sonucu kayan noktalı sayı olarak görmek istedi˘ imizi ang lıyor.” mesajı gönderebilirsiniz: >>> from __future__ import division Not: Burada “__” i¸aretini klavyedeki alt çizgi tu¸una iki kez art arda basarak yapabilirsiniz. E˘ er özel s s g olarak matematikle ilgili i¸ler yapmıyorsanız uzun sayılar ve karma¸ık sayılar pek kar¸ınıza s s s çıkmaz. Python’da sayılar çe¸it çe¸ittir: s s Tamsayılar (integers) Tamsayılar. Mesela 34. 5. 5.4. çarpma i¸lemleri yapılacaksa i¸lem öncelik sırası. Örne˘ in: ¸ g >>> print 2 + 6 / 3 * 5 . 2j+4.. vb.0 / 2. Uzun Sayılar (long integers) -2. Karma¸ ık Sayılar (complex numbers) Karma¸ık sayılar bir gerçel. karakter dizilerinden bahsederken.4 i¸leminin sonucu 8 olacaktır. önce s s bölme ve çarpma sonra toplama ve çıkarma seklinde olacaktır. 6. s Bu sayılar içinde en sık kar¸ıla¸acaklarımız tamsayılar ve kayan noktalı sayılardır. E˘ er bu i¸lemi insanların anlayabilece˘ i bir biçime getirmek istersek söyle yazg s g ¸ mamız gerekir: . Mesela 3. Bu arada dilerseniz konuyla ilgili bazı ufak tefek teknik bilgiler verelim. Birkaç örnek görelim: g >>> print 5 / 2. Bu ”.

virgülleri nerede kulgs s g landı˘ ımıza dikkat edin. g Aynı de˘ i¸kenlerle yaptı˘ ımız su örne˘ e bakalım bir de: gs g ¸ g .3 8. Ama su anda gs ¸ aslında bizi de˘ i¸kenin ne oldu˘ undan ziyade neye yaradı˘ ı ilgilendiriyor.5 Hatta bu n de˘ i¸keni. Yani: >>> n = 5 >>> print n 5 Bu n de˘ i¸kenini alıp bununla aritmetik i¸lemler de yapabiliriz: gs s >>> n * 2 10 >>> n / 2. O yüzden hemen gs g g bir örnekle durumu açıklamaya çalı¸alım. Bu n de˘ i¸keni 5 verisini sonradan tekrar kullanılmak üzere depogs gs lar. içinde bir aritmetik i¸lem de barındırabilir: gs s >>> n = 34 * 45 >>> print n 1530 Su örneklere bir göz atalım: ¸ >>> a = 5 >>> b = 3 >>> print a * b 15 >>> print "a ile b’yi çarparsak". Python komut satırında n = 5 seklinde de˘ i¸keni tanımladıktan sonra print n komutunu ¸ gs verirsek ekrana yazdırılacak veri 5 olacaktır. ¸ s g ˘ s 2. bir veriyi kendi içinde depolayan birimlere de˘ i¸ken adı veriyorlar. a * b. Mesela.7 ˙ Ilerde yeri geldi˘ inde sayılardan daha ayrıntılı bir sekilde bahsedece˘ iz. "elde ederiz" a ile b’yi çarparsak 15 elde ederiz Burada de˘ i¸kenleri karakter dizileri arasına nasıl yerle¸tirdi˘ imize. O yüzden sayılar g ¸ g konusunu simdi bir kenara bırakıp çok önemli ba¸ka bir konuya de˘ inelim.3.>>> print 12 .0 2. s >>> n = 5 ifadesinde n bir de˘ i¸kendir.4 Degi¸ kenler Kabaca.

Bizim ˙stanbul’un kelimesindeki kesme i¸aretinin sol tarafına I s yerle¸tirdi˘ imiz “\” kaçı¸ dizisi Python’a. s s s s g bu karakter dizisini soldan sa˘ a do˘ ru okur.." %("Python". "sayısı". ¸ Dilerseniz bununla ilgili birkaç örnek daha yapalım: . "sayısından büyüktür" Gördü˘ ünüz gibi.. "sayısı". 5. üçüncüsü ise bunların çarpımı. s g s s Böylece karakter dizimiz hatasız bir sekilde ekrana basılıyor. karakter dizisini açan ve I s kapatan tırnak i¸aretleriyle karı¸masını önlemek. gs s 2. "Özgül" ˙ste yukarıda yaptı˘ ımız seyin de bundan hiçbir farkı yoktur. bu kez de˘ i¸kenlerimiz tamsayı yerine karakter dizisi oldu˘ u için parantez g gs g içinde de˘ i¸kenleri belirtirken tırnak i¸aretlerini kullanmayı unutmuyoruz. b.>>> print a. ikincisi 5. "Django") Görülece˘ i gibi. g gs De˘ i¸kenleri kullanmanın ba¸ka bir yolu da özel i¸aretler yardımıyla bunları karakter dizileri gs s s içine gömmektir. Hatırlarsanız bir önceki bölümde iki karakter dizisini su sekilde birle¸tirebilece˘ imizi ¸ ¸ s g ö˘ renmi¸tik: g s >>> print "Fırat". Ardından karakter dizisi içindeki kesme g i¸aretine rastlıyor ve bu i¸aretin karakter dizisinin biti¸ini gösteren kesme i¸areti oldu˘ unu. Buna göre birinci de˘ i¸kengs gs imiz 3. Hatta bununla ilgili bir örnek de s ¸ yaptık. Ancak okumaya devam etti˘ inde. karakter dizilerini birbiriyle birle¸tirmekten g g ¸ s ibarettir. 3*5) Bu da oldukça kullanı¸lı bir tekniktir. s s s s g yani karakter dizisinin sona erdi˘ ini zannediyor. b. bu kesme i¸aretini görmezden gelme emri veriyor. aslında burada yaptı˘ ımız sey. ˙stanbul’un kelimesi içinde geçen kesme i¸aretinin. 3.5 Kaçı¸ Dizileri s Önceki bölümlerde “kaçı¸ dizisi” diye bir seyden söz ettik. bu sayıları tutan de˘ i¸kenleri yazdık. parantez içinde gösterece˘ imiz her bir ö˘ e için s g g karakter dizisi içine “%s” i¸aretini ekliyoruz. Mesela yukarıdaki örnekte önce tek tırnak i¸aretini g g s görüyor ve bir karakter dizisi tanımlayaca˘ ımızı anlıyor. Bir de su örne˘ i inceleyelim: ¸ g >>> print "%s ve %s iyi bir ikilidir. "sayısından büyüktür" Biz burada do˘ rudan sayıları yazmak yerine. Burada. Bu kaçı¸ dizisinin buI¸ g s s s radaki görevi. "sayısından büyüktür" Yukarıdaki kod sununla e¸de˘ erdir: ¸ s g >>> print 5. Dikkatlice bakın: I¸ g ¸ >>> print a.. "sayısı". ˙ Isterseniz o örne˘ i hatırlayalım: g ˙ >>> print ’Istanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ ˙ste bu karakter dizisi içinde kullandı˘ ımız “\” i¸areti bir kaçı¸ dizisidir. Python bir karakter dizisiyle kar¸ıla¸tı˘ ında. karakter g g dizisine birle¸ik bir halde “un 5 günlük hava tahmini” diye bir seyle kar¸ıla¸ıyor ve i¸te bu noks ¸ s s s tada kafası allak bullak oluyor.. Karakter dizisini yazdıktan sonra da “%” i¸aretinin s s ardından parantez içinde bu de˘ i¸kenleri teker teker tanımlıyoruz... Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> print "%s ile %s çarpılırsa %s elde edilir" %(3.

print komutunu kullanmadan herhangi bir karakter dizisi yazdı˘ ımızda elde etti˘ imiz çıktının Python’ın bakı¸ açısını yansıttı˘ ını söylemi¸tik. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey “\n” adlı g g ¸ kaçı¸ dizisidir. Böylece hatadan kıvrak hareketlerle kaçmı¸ g s s s olduk. “\” i¸areti yalnızca tırnak i¸aretleriyle birlikte kullanılmaz. Günün mönüsü . karakter dizisini iki satıra böldük.. karakter dizisi içinde s g ba¸langıç ve biti¸ tırnaklarıyla karı¸abilecek iki adet tırnak i¸areti olmasıdır. Bunun nedeni. g g Hatırlarsanız kaçı¸ dizilerinden ilk bahsetti˘ imiz yerde söyle bir örnek de vermi¸tik: s g ¸ s >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de "print" komutudur. sorunlu tırna˘ ın soluna koydu˘ umuza da dikkat edin. Bu sorunu s a¸mak için karakter dizisini söyle yazıyoruz: s ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de \"print\" komutudur. ˙ Istersek yukarıdaki karakter dizisini su sekilde yazabiliriz: ¸ ¸ >>> print ’1 numaralı oyuncudan gelen cevap: "Sola dön!"’ Bu komut sorunsuz bir sekilde yazdırılır." Bu komutun hata verece˘ ini biliyoruz. “\” i¸areti “n” harfiyle birlikte kullanıldı˘ ında s s g özel bir anlam ifade eder. Çünkü karakter dizisini çift tırnak içinde tanımladık.. g Dolayısıyla karakter dizisi içinde geçen çift tırnaklı “print” ifadesi çakı¸maya yol açtı.. kaçı¸ dizilerinden yararlanabilirsiniz: s >>> print "1 numaralı oyuncudan gelen cevap: \"Sola dön!\"" Burada iki adet kaçı¸ dizisi kullandı˘ ımıza dikkat edin..." Burada kaçı¸ dizilerini çift tırnaklı “print” kelimesine nasıl uyguladı˘ ımıza dikkat edin. Her bir s g çift tırna˘ ın soluna bir adet “\” i¸areti yerle¸tirdik. Ama e˘ er karakter dizisini çift tırnakla tanımlamanız ¸ g gerekirse.. “Yolun sonu” karakter dizisini çıktı olarak verdikten sonra bir satır bo¸luk bırakacaks tır.. Su örne˘ e bir bakın: ¸ g >>> print "birinci satır\nikinci satır" Burada “\” i¸aretini “n” harfiyle birlikte kullandık. Ayrıca kaçı¸ s s s s s dizisini. Bu durumu g g s g s çok daha net anlayabilmemizi sa˘ layacak bir örnek verelim: g >>> """ . Hatırlarsanız önceki bölümde. Bu kaçı¸ dizisi yeni bir satıra geçmemizi sa˘ lar.. Yukarıdaki kod söyle bir çıktı verir: ¸ birinci satır ikinci satır Gördü˘ ünüz gibi. karakter dizisi içindeki bu “Sola dön!” ifadesi çakı¸maya g s sebep oluyor. Bu i¸aret ba¸ka karakterlerle birlikte s s s s de kullanılarak farklı amaçlara hizmet edebilir.>>> print "1 numaralı oyuncudan gelen cevap: "Sola dön!"" Bu karakter dizisi içinde “Sola dön!” ifadesi var. Biz yukarıdaki karakter dizisini tanımlarken çift tırnaktan yararlandı˘ ımız için. Daha belirgin bir örnek verelim: s s g >>> print "Yolun sonu\n" Bu komut. ------------ .

. 2 TL\n’ Günün mönüsü -----------Makarna... E˘ er orada o kaçı¸ dizisini kullanmazsak... Makarna... çıktıda “\n” adlı kaçı¸ dizileri de görünüyor. \ ... bu kaçı¸ dizisini kullanarak kodlarımızı iki satıra s bölmeyi tercih ettik... Bu yüzden yazdı˘ ımız programlarda satır uzunlu˘ unun mümkün g g oldu˘ unca 79 karakterden fazla olmamasına dikkat ediyoruz. E˘ er amacınız “merhaba” kelimesini “mer” ve g g “haba” olarak bölmekse söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ . 6 TL Çorba...... yazdı˘ ınız kodların düzgün görünmesi ve okug g naklı olması da önemlidir......... Bu çıktıdan sunu da anlıyoruz: Demek ki biz g s ¸ üç tırnak yerine tek tırnak kullanmak istesek aynı çıktıyı elde etmek için söyle gibi bir komut ¸ vermemiz gerekecek: >>> print ’\nGünün mönüsü\n------------\nMakarna. 6 TL Çorba.. E˘ er yazdı˘ ımız bir satır 79 g g g karakterden uzun olacaksa satırı uygun bir yerinden bölüp yeni bir satıra geçmemiz gerekir.. >>> print ’\nGünün ¸ s mönüsü\n--.. Elbette istersek bu iki satırı tek bir satırda s da yazabiliriz. Bu durum teknik bir zorunluluk de˘ ildir.... 3 TL Tatlı..... Bu durumu belirgin bir sekilde gösteren bir örnek verelim: g ¸ >>> print ’mer\ . ancak okunaklılı˘ ı artırdı˘ ı için uyulması tavsiye edilir... 6 TL\nÇorba.. “merhaba” kelimesini “mer” hecesinden bölüp “\” i¸areti ile alt satıra g s geçti˘ imiz halde... .. . Demek ki Python üç tırnak g s yardımıyla girdi˘ imiz kodları böyle görüyormu¸.. çıktımız “merhaba” oldu... ...... alt satıra geçilmi¸ de olsa kodların ilk satırdan devam etmesi s s gerekti˘ ini gösteriyor.......... 3 TL\nTatlı.... 2 TL Buradan. üç tırnak i¸aretlerinin kimi durumlarda hayatımızı ne kadar da kolayla¸tırabilece˘ ini s s g anlayabilirsiniz.ile ba¸layan komutun ilk satırının sonunda.... Daha önce aynı örne˘ i print komutu ile birlikte kullanmı¸tık. Not: Python’da do˘ ru kod yazmak kadar.. Python’ın herhangi bir hata vermeden alt satıra s geçmesini sa˘ lamak... 3 TL Tatlı.... Ancak görüntü açısından kodların bu sekilde sa˘ a do˘ ru uzaması ho¸ de˘ il. yukarıdaki komutlarda bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. 3 TL\nTatlı. Bu kaçı¸ dizisini kullanmamızın amacı. 2 TL\n’ Gördü˘ ünüz gibi.. ENTER tu¸una basıp yeni satıra s s geçmeden önce “\” adlı kaçı¸ dizisini kullandık.. haba’ merhaba Gördü˘ ünüz gibi.. 2 TL """ Bu örne˘ i hatırlıyorsunuz.. “\” i¸areti... ENTER tu¸una bastı˘ ımız anda g g s s g Python hata verecektir. Bu arada..... g g g Örne˘ in biz de yukarıdaki örnekte kodlarımızın sa˘ a do˘ ru çirkin bir sekilde uzamaması için g g g ¸ satırı uygun bir yerinden bölüp alt satıra geçtik. 6 TL\nÇorba. g g s Bu kodlar söyle bir çıktı verir: ¸ ’\nGünün mönüsü\n------------\nMakarna. ¸ g g s g Kötü bir kod görünümü ortaya çıkmaması için.

g s s bir karakter dizisini herhangi bir yerinden bölüp alt satıra geçti˘ imiz halde. Python’da sablona uymayan önemli bir kaçı¸ dizisi daha bulunur.>>> print """mer .. Programlama maceramızda en çok i¸imize yarayacak olanlar bunlardır. karakter dizisini ba¸latıp s g s bitiren tırnaklarla çakı¸ılmasını önlüyor. s s gs Mesela bu karakter dizisi tırnak i¸aretiyle birlikte kullanıldı˘ ında. O da “\” ¸ s i¸areti. s Yukarıdakilerin dı¸ında... de˘ i¸ik anlamlar ortaya çıkarabiliyor. Yani “\” i¸aretini koyar koymaz ENTER tu¸una s s basmalısınız. s g s karakter dizilerini bölüp alt satıra geçebiliyoruz.. Dilerseniz bu kaçı¸ dizisini anlatmadan önce size söyle bir soru s ¸ sorayım: Acaba a¸a˘ ıdaki karakter dizisini nasıl yazdırırız? s g “C:\Documents and Settings\nergis\test” ... Ancak en önemlilerini zaten yukarıda verdik. E˘ er bu kaçı¸ dizisini “n” harfiyle birlikte kullanırsak. O zaman da söyle bir anlam kazanır: ¸ >>> print "Uzak. bu i¸aretin s s satırdaki son karakter olmasına özen gösterin.. Bu i¸aret farklı karakterlerle bir araya gelerek. “\” kaçı¸ dizisi ba¸ka karakterlerle de bir s s s araya gelebilir. Bu kaçı¸ s s dizisi de kimi yerlerde hayatınızı kolayla¸tırabilir... Çok uzak Bu kaçı¸ dizisinin görevi karakter dizisi içindeki karakterler arasına mesafe koymak. \t Çok uzak" Uzak. o karakter dizisi g çıktıda tek satır olarak görünüyor. haba""" mer haba E˘ er üç tırnak kullandı˘ ınız halde. “\” i¸aretinden sonra bo¸luk bile olmamalı.. Bu kaçı¸ dizisinin hem görünü¸ü hem de kullanımı yukarıdaki kaçı¸ s s s s dizilerinden biraz farklıdır. haba""" merhaba E˘ er üç tırnak yerine çift veya tek tırnak kullanarak “merhaba” kelimesini ortadan bölmek g isterseniz elbette “\n” adlı kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> print "mer\nhaba" mer haba >>> print ’mer\nhaba’ mer haba Not: Çok uzun bir karakter dizisini iki satıra bölmek için “\” i¸aretini kullanırken. “merhaba” kelimesinin bölünmesini istemiyorsanız yine “\” g g kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> print """mer\ . s s Bütün bu örneklerden sunu anlıyoruz: Python’da temel olarak tek bir kaçı¸ dizisi var. E˘ er bu kaçı¸ dizisini tek ba¸ına kullanırsak. Bu s ¸ s kaçı¸ dizisinin adı “r“‘dir. Bütün bunların dı¸ında bu kaçı¸ dizisi “t” harfiyle de yan s s yana gelebilir.

karakter dizisi içindeki kaçı¸ dizilerinin görevlerini yerine getirmesine engel s s olacaktır. \\n. s s . Bu durumdan kurtulmak için g s birkaç seçene˘ imiz var. Sizce neden böyle oldu? g Cevap aslında çok basit. s \” Karakter dizilerini ba¸latıp bitiren çift tırnaklarla. \n. \n. Karakter dizisinde kalın harflerle gösterdi˘ imiz kısımlara dikkat edin: g C:\Documents and Settings\nergis\test Burada “nergis” ve “test” kelimelerinin ba¸ındaki harfler. karakter dizisi içinde geçen bütün kaçı¸ dizilerini etkisiz g s s hale getiriyor. \t" s s Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. Çünkü Python karakter dizisi içinde geçen g g g kaçı¸ dizilerini i¸leme sokuyor ve buradaki her bir kaçı¸ dizisinin görevini yerine getirmesine s s s izin veriyor. karakter dizisi içinde geçen tek tırnakların s karı¸masını engeller. ˙ s s Isterseniz bununla ilgili söyle bir örnek daha verelim. “r” adlı kaçı¸ dizisi. \n. Bu kaçı¸ dizisi özellikle dizin adlarını yazdırırken çok i¸inize yarayacaktır. Bu kaçı¸ dizilerinin etkisizle¸tirilebilmesi için su kodu yazabilirsiniz: s s ¸ print "Python’daki kaçı¸ dizileri sunlardır: \\. Diyelim ki su cümleyi ekrana yazdırmak ¸ ¸ istiyoruz: Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. \t" s s “r” adlı kaçı¸ dizisi. \t s s Bu cümleyi söyle yazdıramayız: ¸ >>> print "Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. \\t" s ¸ Ama burada “r” kaçı¸ dizisini kullanırsak çok daha temiz bir kod görünümü elde etmi¸ oluruz: s s print r"Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. Gördü˘ ünüz gibi çıktı hiç de bekledi˘ imiz gibi de˘ il. Dilerseniz simdiye kadar gördü˘ ümüz kaçı¸ dizilerini söyle bir özetleyelim: ¸ g s ¸ \ ENTER tu¸una basılarak alt satıra kaydırılan karakter dizilerinin çıktıda tek satır olarak görüns mesini sa˘ lar.˙ Isterseniz bu karakter dizisini önce söyle yazdırmayı deneyelim: ¸ >>> print "C:\Documents and Settings\nergis\test" C:\Documents and Settings ergis est Gördü˘ ünüz gibi Python bize tuhaf bir çıktı verdi. s . g \’ Karakter dizilerini ba¸latıp bitiren tek tırnaklarla. karakter dizisi içinde geçen çift tırnakların s karı¸masını engeller. Ama e˘ er istersek yukarıs g daki soruna çok daha temiz bir çözüm de bulabiliriz. ˙ste böyle bir duruma kar¸ı Python’da “r” I¸ s adlı bir kaçı¸ dizisi daha bulunur. Bunu söyle kullanıyoruz: s ¸ >>> print r"C:\Documents and Settings\nergis\test" Gördü˘ ünüz gibi. ˙ g Istersek yukarıdaki karakter dizisini söyle yazabiliriz: ¸ >>> print "C:\\Documents and Settings\\nergis\\test" Burada “\” i¸aretlerini çiftleyerek sorunun üstesinden gelebiliyoruz. dizin ayracı olan “\” i¸areti ile yan s s yana geldi˘ i için Python bunları birer kaçı¸ dizisi olarak algılıyor.

A¸a˘ ıdaki ifadeyi üç tırnak i¸ areti kullanmadan ekrana çıktı olarak verin: s g s Bilmezler yalnız ya¸amayanlar...\n Yeni bir satıra geçilmesini sa˘ lar. A¸a˘ ıdakilerden hangisi bir karakter dizisi de˘ ildir? s g g "python" www. 488...... 585. s Nasıl korku verir sessizlik insana... s g s Python’dan aldı˘ ınız sonuç bekledi˘ iniz gibi de˘ ilse nedenini bulmaya çalı¸ın....70 YTL 2009.. A¸a˘ ıdaki i¸lemin sonucunu önce kafanızdan sonra da Python’la hesaplayın. 2..6 Bölüm Soruları 1..50 TL 4.google.Veli . 531.00 TL 2010. A¸a˘ ıdaki karakter dizilerini farklı yöntemler kullanarak birle¸tirin ve tek bir cümle elde s g s edin: "Ahmet" "yarın Ankara’ya" "gidecek" Sizce en kolay ve kullanı¸lı yöntem hangisi? s 5.x sürümünü mü kullandı˘ ınızı tespit g edin. E˘ er hangi sürümü kullanmanız gerekti˘ i konusunda tereddütleriniz varsa g g http://www. A¸a˘ ıdaki tabloyu ekrana çıktı olarak verin: s g Yıllara Göre Asgari Ücret ------------------------2005. 638.. ¸ 2.istihza..... O. s s s s g r Karakter dizileri içinde geçen kaçı¸ dizilerini etkisiz hale getirir........ g g g s 2 + 3 x 7 E˘ er g 6. Python’ın 2..00 YTL 2008.x sürümünü mü yoksa 3.html/ adresindeki makalemizi inceleyin....70 YTL 2006. s Simdi dilerseniz bölüm sorularına geçelim ve bu konuyu kapatalım..com/blog/hangisinden-baslamali-python-2x-mi-yoksa-3x-mi. g \t Karakter dizileri içinde sekme (TAB) tu¸una basılmı¸ gibi bo¸luklar olu¸turulmasını sa˘ lar........00 YTL 2007.com ’23’ """@%&""" ’’’istihza’’’ 3.. 760. 666...

s s .7. farklı tırnak tiplerini kullanarak yazdırın: s g Doktor Kemal’in yaptı˘ı açıklamaya göre. A¸a˘ ıdaki cümleleri. A¸a˘ ıdaki de˘ i¸kenleri kullanarak “Depoda 10 kilo elma. "Endi¸e edecek hiçbir ¸ey yok!" g s s Python’daki en kullanı¸lı tırnak tiplerinden biri de "üç tırnak" (""") i¸aretidir. 20 kilo da armut kaldı” cümlesini s g gs elde edin: elma = 10 armut = 20 8.

Yeni bir Kwrite belgesi açmanın en kolay yolu I¸ s ALT+F2 tu¸larına basıp. metin düzenleyici kullanılarak Python programs larının nasıl yazılaca˘ ını tek tek inceleyece˘ iz. Bo¸ Kwrite veya Gedit belgesi kar¸ımıza geldikten sonra ilk yapmamız gereken. g g ˙se yeni bir Kwrite belgesi açarak ba¸layalım. s Biz bu bölümde farklı i¸letim sistemlerinde. Üstelik tabii ki yazdı˘ ınız kodları bir yere kaydedip saklamak isteyeceksiniz. ilk satıra: s s 27 . hangi i¸letim g g g s sistemini kullanıyor olursanız olun. Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. Ancak kodlar ço˘ alıp büyümeye ba¸layınca komut satırı yetersiz gelmeye ba¸layag s s caktır. g g E˘ er kullandı˘ ınız sistem GNU/Linux’ta GNOME masaüstü ortamı ise Gedit’i kullanabilirsiniz. Dilerseniz önce GNU/Linux ile ba¸layalım: s 3. Su a¸amada kullanım ¸ s kolaylı˘ ı ve sadeli˘ i nedeniyle Kwrite önerilebilir. Python kodlarını yazmak için istedi˘ iniz herhangi bir metin düzenleyiciyi kullanabilirsiniz. Ancak Python kodlarını ayırt edip renklendirebilen bir metin düzenleyici ile yola çıkmak her bakımdan hayatınızı kolayla¸tıracaktır.1 GNU/Linux Sistemi E˘ er kullandı˘ ınız sistem GNU/Linux’ta KDE masaüstü ortamı ise ba¸langıç düzeyi için Kwrite g g s veya Kate adlı metin düzenleyicilerden herhangi biri yeterli olacaktır. Yeni bir Gedit belgesi olu¸turmak için ise ALT+F2 tu¸larına basıp: s s gedit komutunu veriyoruz. hem Windows hem de GNU/Linux ba¸lı˘ ı altında yazılanları s g okumanızı tavsiye ederim. Hatta g Notepad bile olur. çıkan ekranda: s kwrite yazmaktır.BÖLÜM 3 Python Programlarını Kaydetmek Özellikle küçük kod parçaları yazıp bunları denemek için Python komut satırı mükemmel bir ortamdır. ˙ste burada g I¸ metin düzenleyiciler devreye girecek.

"bir".) Su komutu vererek. biraz sonra yazaca˘ ımız kodların birer Python kodu oldu˘ unu ve Python’ın da sisg g temde hangi konumda yer aldı˘ ını gösteriyor. a. Simdi g ¸ a¸a˘ ıda verilen satırları Kwrite veya Gedit belgesinin içine ekleyelim: s g #!/usr/bin/env python a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Su anda ¸ masaüstünde deneme. Python’ın çalı¸tırılabilir dosyasının her sistemde aynı dizin altında buluns s mama ihtimalinden ötürü yukarıdaki gibi sabit bir dizin adı vermek iyi bir fikir olmayabilir. Ancak bazı GNU/Linux sistemlerinde Python’ın çalı¸tırılas g s bilir dosyası ba¸ka bir dizinin içinde de olabilir (Mesela /usr/local/bin). bazı ko¸ullarda sistem yazdı˘ ınız programı g s g çalı¸tıramayacaktır. b.py adında bir dosya görüyor olmamız lazım. Komut satırını ilk ba¸lattı˘ ınızda g s g içinde bulundu˘ unuz dizin ev dizininiz olacaktır (/home/kullanici_adi). Bu tür sistem farklılıklarına kar¸ı önlem olarak GNU/Linux sistemlerindeki env adlı bir betikten s yararlanabiliriz. Biz daha fazla teknik ayrıntıya dalmadan yolumuza devam edelim.. s ¸ yani dosyayı kaydetti˘ imiz yere geliyoruz: g cd Desktop Tabii burada ben sizin ev dizininde oldu˘ unuzu varsaydım. s Uzun lafın kısası. c. Öyle bir durumda. "almak istiyorum" Bunları yazıp bitirdikten sonra sıra geldi dosyamızı kaydetmeye. çalı¸tırılas s bilir dosya /usr/bin altında bulunamayaca˘ ı için. Tabii e˘ er siz g g g komut satırını farklı bir dizin içinde açmı¸sanız tek ba¸ına yukarıdaki komutu vermeniz sizi s s masaüstüne götürmez. masaüstüne.#!/usr/bin/env python yazmak olacaktır. "bir de". Bu durumda. g GNU/Linux sistemlerinde Python’ın çalı¸tırılabilir dosyası genellikle /usr/bin dizini altındadır. Böylece yazdı˘ ımız bir programın. #!/usr/bin/python yazdı˘ ımızda sisteme su emri vermi¸ oluyoruz: g ¸ s “Python’ı /usr/bin dizini içinde ara!“ #!/usr/bin/env python yazdı˘ ımızda ise su emri: “Python’ı nereye saklandıysa bul!“ g ¸ Neyse. Programımızın en ba¸ına ekledi˘ imiz #/usr/bin/env python s s g satırı sayesinde Python sistemde nereye kurulmu¸ olursa olsun kolaylıkla tespit edilebilecektir. /usr/bin dizini altında bulundu˘ unu varsayabilece˘ imiz bu env beti˘ i Python’ın g g g sistemde hangi dizin içinde oldu˘ unu bulmamızı sa˘ lar.. Peki bu komut ne i¸e yarıyor? s Bu komut. Python komut satırına kod yazmaktan çok farklı de˘ ildir. (Ama Python komut satırını çalı¸tırmıyoruz. Simdi hemen bir konsol ¸ ekranı açıyoruz. Aslında metin içine kod yazmak. Böylece sistemimiz Python’ı nerede bulması g gerekti˘ ini anlıyor. s Dolayısıyla yukarıdaki satırı aslında söyle de yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/python Böylece sisteminiz Python’ı /usr/bin dizini altında arayacak ve yazdı˘ ınız programı Python’la g çalı¸tırması gerekti˘ ini anlayacaktır.py ¸ adıyla herhangi bir yere kaydediyoruz. Simdi dosyamızı deneme. suna benzer bir komut vermeniz gerekir: ¸ . Dolayısıyla yukarıda g gösterdi˘ imiz cd Desktop komutu sizi masaüstünün oldu˘ u dizine götürür. g g g Python’ın /usr/bin dizini haricinde bir konuma kuruldu˘ u sistemlerde çalı¸tırılması konusunda g s endi¸e etmemize gerek kalmaz. Gelin biz masaüstüne kaydedelim dosyamızı.

ama acaba ¸ g s Python programlarını ba¸a python komutu eklemeden çalı¸tırmanın bir yolu var mı? ˙ste bus s I¸ rada biraz önce bahsetti˘ imiz #!/usr/bin/env python satırının önemi ortaya çıkıyor. Normal g s sartlar altında tercih edece˘ imiz program çalı¸tırma biçimi de bu olacaktır. g E˘ er bu satırı #!/usr/bin/python seklinde yazarsanız ve e˘ er programınızın çalı¸tırıldı˘ ı sisg ¸ g s g temde Python’ın çalı¸tırılabilir dosyası /usr/bin/ dizini altında de˘ ilse suna benzer bir hata çıks g ¸ tısı alırsınız: bash: .py komutuyla da deneme.py Peki.py komutu çalı¸mayacaktır.py: /usr/bin/python: bad interpreter: No such file or directory Böyle bir hata almamak için o satırı #!/usr/bin/env python seklinde yazmaya özen gösteriy¸ oruz. Öyle ise tabii ki verece˘ iniz komutta “Desktop” kes g limesini “Masaüstü” kelimesiyle de˘ i¸tirmeniz gerekir. bir armut.py E˘ er her sey yolunda gitmi¸se su çıktıyı almamız lazım: g ¸ s ¸ bir elma. g Ba¸a python komutu getirmeden programımızı çalı¸tırabilmek için öncelikle programımıza s s çalı¸tırma yetkisi vermemiz gerekiyor. sistem g g g bu betikle ne yapması gerekti˘ ine karar veremez./deneme.py komutuyla programlarımızı çalı¸tırabiliyoruz./deneme. gs E˘ er ba¸arıyla masaüstüne gelmi¸seniz. Peki. Bunun ardından: g chmod a+x deneme. Böylece Python nereye kurulmu¸ olursa olsun sistemimiz Python’ı tespit edebiliyor.cd /home/kullanici_adi/Desktop Not: Bazı Türkçe GNU/Linux sistemlerinde masaüstünü gösteren dizin “Desktop” yerine “Masaüstü” adını da ta¸ıyabilmektedir. sistem bu beti˘ i hangi programla çalı¸tırması gerekg s g s ti˘ ini anlayamayaca˘ ı için . e˘ er beti˘ in ilk satırında #!/usr/bin/env python da yoksa./deneme.py komug g s tunu verdi˘ imizde. Ancak ba¸taki “python” g g s g s s ifadesini kaldırdı˘ ımızda. Artık komut satırında su komutu vererek programımızı çalı¸tırabiliriz: ¸ s . Bunu su komut yardımıyla yapıyoruz: s ¸ Öncelikle: cd Desktop komutuyla dosyayı kaydetti˘ imiz yer olan masaüstüne geliyoruz. s . yani dosyayı çalı¸tırılabilir s s (executable) bir dosya haline getiriyoruz. s Gördü˘ ünüz gibi. python deneme. beti˘ i Python programının çalı¸tıraca˘ ı anla¸ılıyor.py adlı dosyaya çalı¸tırma yetkisi veriyoruz. bir de muz almak istiyorum GNOME kullanıcıları da yukarıda anlatılan i¸lemleri takip ederek ve Kwrite yerine Gedit adlı s metin düzenleyiciyi kullanarak dosyayı kaydedip çalı¸tırabilir. tüm bu i¸lemlerin #!/usr/bin/env python satırıyla ne ilgisi var? s E˘ er bu satırı metne yerle¸tirmezsek. python deneme. yazdı˘ ınız programı çalı¸tırmak için su komutu verip g s s g s ¸ ENTER tu¸una basın: s python deneme.

Simdi bu konuyu daha iyi anlayabilmek için birkaç deneme yapalım. diyoruz. g Örne˘ in. yani Türkçe ifade etmek gs gerekirse. g which gedit komutunun çıktısına bir bakalım: /usr/bin/gedit Gördü˘ ünüz gibi Gedit programının YOL’u /usr/bin/gedit.py uzantısını s kaldırıp. s Ya biz programımızı sadece ismini yazarak çalı¸tırmak istersek ne yapmamız gerekiyor? s Bunu yapabilmek için programımızın PATH de˘ i¸keni içinde yer alması. gs Dolayısıyla. g ˙sletim sistemleri. g g s xorg. Peki. Örne˘ in fstab dosyasının yolu /etc/fstab‘dır. çalı¸tırılabilir dosyaların (.conf ‘tur. bir programın veya dosyanın yolu.py dosyasının isminin sonundaki .bin ve . g ¸ Hemen bir konsol ekranı açıp su komutu veriyoruz: ¸ echo $PATH Bu komutun çıktısı suna benzer bir sey olacaktır: ¸ ¸ /usr/local/sbin:/usr/local/bin:/usr/sbin: /usr/bin:/sbin:/bin:/usr/games Bu çıktı bize YOL de˘ i¸keni (˙ gs Ingilizce’de PATH variable) dedi˘ imiz seyi gösteriyor./deneme komutuyla da programımızı çalı¸tırabiliriz. programın YOL üstünde olması gerekir. bir programı ça˘ ırmak istedi˘ imizde öncelikle yukarıda adı verilen dizinlerin içini g g kontrol edecektir. s Simdi e˘ er biz de yazdı˘ ımız programı do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabilmek istiyorsak programımızı ¸ g g g g echo $PATH çıktısında verilen dizinlerden birinin içine kopyalamamız gerekiyor. Hemen yukarıda echo $PATH komug tunun çıktısını kontrol ediyoruz ve görüyoruz ki /usr/bin/ dizini YOL de˘ i¸kenleri arasında var. bir programın YOL üstünde olması ne demek? Bilindi˘ i gibi. Bu “yol” kelimesinin bir de daha özel bir anlamı bulunur. Zaten Gedit programının YOL üstünde olması sayesinde. konsolda sadece gedit komutunu vererek Gedit programını çalı¸tırabiliyoruz. Ba¸ka bir örnek vermek gerekirse.conf dosyasının yolu /etc/X11/xorg. i¸letim s g s sistemi bu dosyaları bulur ve çalı¸tırılmalarını sa˘ lar. ˙sletim sisg ¸ I¸ temimiz. Mesela programımızı /usr/bin içine kopyalayalım. Bilgisayar dilinde. Böylece biz de bu programları do˘ rudan s g g isimleriyle ça˘ ırabiliriz. . kabaca o programın veya dosyanın içinde yer g aldı˘ ı dizindir. Çalı¸tırılabilir dosyalar e˘ er bu özel dizinler içinde iseler. Su komut i¸inizi görecektir: ¸ s sudo cp Desktop/deneme /usr/bin Simdi konsol ekranında: ¸ . bir programı ça˘ ırdı˘ ımızda.Yukarıdaki i¸lemlerden sonra bu deneme. Tabii ki bu dizin içine bir dosya kopyalayabilmek için root yetkilerine sahip olmalısınız. Gedit programı YOL üstündedir.sh dosyaları çalı¸tırılas s bilir dosyalardır) içinde yer aldı˘ ı dizinlere de özel olarak YOL adı verilir ve bu anlamda kulg lanıldı˘ ında “yol” kelimesi genellikle büyük harfle yazılır. E˘ er ça˘ ırdı˘ ımız programın çalı¸tırılabilir dosyası bu dizinlerden herhangi g g g s birinin içinde ise o programı ismiyle ça˘ ırabiliyoruz. söz konusu programı çalı¸tırabilmek için bazı I¸ g g s özel dizinlerin içine bakar.

profile dosyanızda de˘ i¸iklik yapmanız gerekir. E˘ er GNU/Linux altında herg s g hangi bir programlama faaliyetinde bulunmak istiyorsanız yukarıda verdi˘ imiz bilgileri özümseg meniz gerekir. mevg cut konsol oturumu kapatılınca her sey yine eski haline dönecektir. ne de sıkılın. s g Program dosyamızı YOL üstünde bulunan dizinlerden birine eklemek yerine.profile dosyanızın en sonuna su satırı ek¸ lemelisiniz: export PATH=$PATH:$HOME/Desktop Yoruldunuz mu? Yoksa sıkıldınız mı? Bence ne yorulun. Ancak masaüstünü YOL’a ekledi˘ inizde. Söyle ki: g ¸ PATH=$PATH:$HOME/Desktop Bu sekilde masaüstü dizinini YOL’a eklemi¸ olduk. .. Mesela gs masaüstünü YOL’a eklemek için /home/kullanici_adi/. ˙ ¸ s Isterseniz.. echo $PATH komutuyla masaüstünüzün YOL üstünde görünüp görünmedi˘ ini kontrol edebilirsiniz... 3. masaüstünüz hep YOL üstünde kalmayacak. IDLE ilk ba¸latıldı˘ ında s s g söyle bir görünüme sahip olacaktır: ¸ . Çünkü bu bölümde verdi˘ imiz bilgiler. Gelelim Windows kullanıcılarına. E˘ er herhangi bir dizini ¸ g kalıcı olarak YOL’a eklemek isterseniz.deneme yazınca programımızın çalı¸tı˘ ını görmemiz lazım. dosyamızın içinde bulundu˘ u dizini YOL’a eklemek de mümkün. s IDLE’a ula¸mak için s Ba¸lat/Programlar/Python/IDLE (Python GUI) yolunu takip ediyoruz. Python’la bir program yazıp bu programı. Bu g sayede artık masaüstünde bulunan çalı¸tırılabilir dosyalar da kendi adlarıyla ça˘ rılabileceks g ler. kullandı˘ ınız da˘ ıtımın KDE veya g g g GNOME menüsüne eklemek istedi˘ inizde i¸inize çok yarayacaktır.2 Windows Sistemi Windows kullanıcıları IDLE adlı metin düzenleyici ile çalı¸abilirler.

Ama su anda bizim amacımız etkile¸imli kabukla oynamak de˘ il.Burada gördü˘ ümüz >>> i¸aretinden de anlayabilece˘ imiz gibi... Biz ¸ s g Python programlarımızı yazabilece˘ imiz bir metin düzenleyici arıyoruz. bu ekran aslında Python’ın g s g etkile¸imli kabu˘ unun ta kendisidir. g Burada File menüsü içindeki New Window dü˘ mesine tıklayarak a¸a˘ ıdaki ekrana ula¸ıyoruz: g s g s . etkile¸imli kabukta yapaca˘ ınız i¸lemleri bu s g s g s ekranda da yapabilirsiniz. Dilerseniz.

"bir".˙ste Python kodlarını yazaca˘ ımız yer burası. a. c. Simdi bu bo¸ sayfaya su kodları ekliyoruz: I¸ g ¸ s ¸ a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Dosyayı kaydettikten sonra Run/Run Module yolunu takip ederek veya do˘ rudan F5 g tu¸una basarak yazdı˘ ımız programı çalı¸tırabiliriz. "almak istiyorum" Kodlarımızı yazdıktan sonra yapmamız gereken sey dosyayı bir yere kaydetmek olacaktır. "bir de".py adıyla masaüstüne kaydediyoruz. ¸ Bunun için File/Save as yolunu takip ederek dosyayı deneme. Bu durumda söyle bir görüntü elde ederiz: s g s ¸ . b.

py E˘ er her sey yolunda gitmi¸se su çıktıyı almamız lazım: g ¸ s ¸ bir elma bir armut bir de muz almak istiyorum Gördü˘ ünüz gibi gayet basit. s s s 2. yani dosyayı kaydetti˘ iniz yere gelin: ¸ g cd Desktop Windows’ta komut satırı ilk açıldı˘ ında C:\Documents and Settings\kullanici_adi gibi bir dizinin g içinde olacaksınız. g Bu arada birkaç defadır “YOL” diye bir seyden söz ediyoruz.py Tabii ben burada sizin daha önce anlattı˘ ımız sekilde Python’ı YOL’a ekledi˘ inizi varsayg ¸ g dım. Öyle bir durumda suna benzer s ¸ bir komut vermeniz gerekir: cd C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop Masaüstüne geldikten sonra su komutu vererek programınızı çalı¸tırabilirsiniz: ¸ s python deneme. Hatta geçen bölümde Python’ı ¸ nasıl YOL’a ekleyece˘ imizi de ö˘ rendik. Peki ama nedir bu YOL denen sey? Dilerseniz biraz g g ¸ bu konuyu inceleyelim. Tabii e˘ er siz komut satırını farklı bir dizin içinde açmı¸sanız tek g g s ba¸ına yukarıdaki komutu vermeniz sizi masaüstüne götürmez. E˘ er Python’ı YOL’a eklemediyseniz programınızı çalı¸tırmak için su yöntemi de kullang s ¸ abilirsiniz: c:/python26/python deneme. masaüstüne. açılan pencereye “cmd” yazın ve ENTER tu¸una basın.E˘ er programınızı do˘ rudan komut satırını kullanarak çalı¸tırmak isterseniz su i¸lemleri yapın: g g s ¸ s 1. Su komutu vererek. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip. Dolayısıyla yukarıda gösterdi˘ imiz cd Desktop komutu sizi masaüstünün g oldu˘ u dizine götürecektir. Zira ileride bir Python programı yazıp bu programı kullanıcılarınıza sunmak istedi˘ inizde bu bilgiler çok i¸inize yarayacak: g s .

. çalı¸tırılabilir s dosyaların (.exe de ¸ C:\Windows\System32 klasörü altında bulunan bir programdır. açılan pencerede cmd komutunu vererek MS-DOS’u ba¸latalım s s s ve orada söyle bir komut yazalım: ¸ echo %PATH% Bu komutun çıktısı suna benzer bir sey olacaktır: ¸ ¸ C:\WINDOWS\system32. söz konusu programı çalı¸tırabilmek için bazı I¸ g g s özel dizinlerin içine bakar. Bu çıktı bize YOL de˘ i¸keni (˙ gs Ingilizce’de PATH variable) dedi˘ imiz seyi gösteriyor.exe‘dir. sizin de bu dizini önceki dizinden noktalı virgül ile ayırmanız gerekir. Komut satırında g g g notepad komutunu vererek bunu kendiniz de test edebilirsiniz. g Dolayısıyla su komutu vererek IE’yi komut satırından ba¸latabilirsiniz: ¸ s "C:\Program Files\Internet Explorer\iexplore. ˙sletim sisg ¸ I¸ temimiz. bir programı ça˘ ırmak istedi˘ imizde öncelikle yukarıda adı verilen dizinlerin içini g g kontrol edecektir. g g g Simdi e˘ er biz de yazdı˘ ımız programı do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabilmek istiyorsak programımızı ¸ g g g g echo %PATH% çıktısında verilen dizinlerden birinin içine kopyalamamız gerekiyor. Simdi bu konuyu daha iyi anlayabilmek için birkaç deneme yapalım. Bilgisayar dilinde. Dolayısıyla Python’ı çalı¸tırmak için su komutu s ¸ verebiliyoruz: C:\Python26\python. Notepad programını do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabiliriz.exe C:\Windows dizini altında bulunan bir programdır.C:\WINDOWS\System32\Wbem.C:\WINDOWS. E˘ er ça˘ ırdı˘ ımız programın çalı¸tırılabilir dosyası bu dizinlerden herhangi g g g s birinin içinde ise o programı ismiyle ça˘ ırabiliyoruz. Bu dizin.exe Bu “yol” kelimesinin bir de daha özel bir anlamı bulunur. Bu klasör de YOL üstünde oldu˘ u için. Örne˘ in notepad.Bir programın veya dosyanın yolu. Dolayısıyla bu dosyanın içeri˘ ini görüntüleg mek için su komutu verebilirsiniz: ¸ notepad "C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts" Python’ın yolu ise C:\Python26\python. Aynı sekilde calc. Mesela programımızı C:\Windows dizini içine kopyalayalım.exe dosyaları çalı¸tırılabilir dosyalardır) içinde yer aldı˘ ı dizinlere de özel olarak s g YOL adı verilir ve bu anlamda kullanıldı˘ ında “yol” kelimesi genellikle büyük harfle yazılır. i¸letim s g s sistemi bu dosyaları bulur ve çalı¸tırılmalarını sa˘ lar. bir programı ça˘ ırdı˘ ımızda.exe" Ba¸ka s bir örnek vermek gerekirse. s g . Böylece biz de bu programları do˘ rudan s g g isimleriyle ça˘ ırabiliriz. kabaca o programın veya dosyanın içinde yer aldı˘ ı dizindir.exe‘dir. g Örne˘ in Internet Explorer programının yolu C:\Program Files\Internet Explorer\iexplore. YOL’a g yeni bir dizin eklemek isterseniz. Çalı¸tırılabilir dosyalar e˘ er bu özel dizinler içinde iseler.. Calc programını do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabiliyoruz. YOL g üstünde yer aldı˘ ı için.py yazınca programımızın çalı¸tı˘ ını görmemiz lazım. g ¸ Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip. g ˙sletim sistemleri. hosts dosyasının yolu C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts‘tur. Simdi komut satırında: ¸ deneme. g Not: YOL dizinlerinin birbirlerinden noktalı virgül ile ayrıldı˘ ına dikkat edin! Dolayısıyla.

Bunun için su i¸lemleri yapabilirsiniz: ¸ s 1.PY” girdisini ekleyin.. Ama mesela deneme. Bu g sayede artık masaüstünde bulunan çalı¸tırılabilir dosyalar da kendi adlarıyla ça˘ rılabilecekler.py uzantısını g g da ekleyebilirsiniz. . Yani yazdı˘ ımız programı masaüstüne kaydetti˘ imizi varsayarsak ve g g su komutla da masaüstüne geldi˘ imizi dü¸ünürsek: ¸ g s cd C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop Masaüstüne geldikten sonra su komutu vererek programınızı çalı¸tırma imkanına sahibiz: ¸ s .EXE.BAT. uzantısını belirtmeden de ça˘ ırabiliyoruz.CMD. daha önce gösterdi˘ imiz sekilde. Hatta bu sayede Windows üzerinde yazdı˘ ımız s g g ˘ Python programlarını..JS. Bunun için MS-DOS’ta söyle bir komut vermemiz g ¸ gerekiyor: PATH=%PATH%. bu dizini Sistem De˘ i¸keng ¸ gs leri içindeki PATH listesine yazmanız gerekir.exe de bu uzantılardan biri. echo %PATH% komutuyla masaüstünüzün YOL üstünde görünüp görünmedi˘ ini kontrol edebilirsiniz.. s s gs g 3. Gördü˘ ünüz gibi. Peki bu durumun nedeni nedir? s Windows’ta PATHEXT adlı özel bir de˘ i¸ken vardır. Böylece artık .. Su komutu verelim: g ¸ echo %PATHEXT% Buradan su çıktıyı alıyoruz: ¸ .. dosyamızın içinde bulundu˘ u dizini YOL’a eklemek de mümkün. mevcut g MS-DOS oturumu kapatılınca her sey yine eski haline dönecektir... E˘ er isterseniz bu listeye . masaüstünüz hep YOL üstünde kalmayacak. 2. Peki yazdı˘ ımız bir programı çift tıklayarak çalı¸tıras g g g s maz mıyız? Elbette çalı¸tırabiliriz.. s Simdiye kadar bir Python programını nasıl yazaca˘ ımızı ve IDLE’ı ya da MS-DOS’u kullanarak bu ¸ g programı nasıl çalı¸tıraca˘ ımızı ö˘ rendik.%USERPROFILE%\Desktop Bu sekilde masaüstü dizinini YOL’a eklemi¸ olduk.. 5. ˙ ¸ s Isterseniz.Program dosyamızı YOL üstünde bulunan dizinlerden birine eklemek yerine.exe uzan¸ tısını belirtmeden do˘ rudan isimleriyle ça˘ ırabildik.. “Geli¸mi¸” sekmesine girin ve “Ortam De˘ i¸kenleri” dü˘ mesine basın.WSH Windows’ta e˘ er bir program yukarıda görülen uzantılardan birine sahipse çalı¸tırılabilir olarak g s kabul edilecektir. Bu de˘ i¸ken. s g Ancak masaüstünü YOL’a ekledi˘ inizde. TAMAM’a basıp çıkın. uzantı belirtmeden çalı¸tırabilirsiniz..COM.WSF. “Sistem De˘ i¸kenleri” bölümünde “PATHEXT” ö˘ esini bulup buna çift tıklayın.py uzantılı dosyaları da. E˘ er masaüstü dizinini kalıcı ¸ g olarak YOL’a eklemek isterseniz.VBS. Dolayısıyla Windows Python g programlarını nasıl çalı¸tırması gerekti˘ ini bilir.VBE. Dolayısıyla bu uzantıya sahip g bir dosyayı. programın bulundugu dizin içinde sadece ismini kullanarak çalı¸tırs mamız da mümkündür. hiç .py uzantısını da belirtmemiz gerekti. Burada hemen söyle bir soru akla geliyor: Notepad ve Calc gibi programları. En son girdi olan .py adlı programımızı g g çalı¸tırabilmek için . s Python Windows’a kurulurken kendini kütü˘ e (Registry) kaydeder. sistemin çalı¸tırılabilir kabul gs gs s etti˘ i uzantıları tutar.WSH‘den sonra ”.JSE.. gs g 4. Denetim Masasında “Sistem” simgesine çift tıklayın.

Bir üçgenin alan formülü sudur: ¸ alan = taban x (yukseklik / 2) Kodlarımız söyle olmalı: ¸ yukseklik = 4 taban = 6 alan = taban * (yukseklik / 2) print alan Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ 1. Yani e˘ er programınız Belgelerim dizini içinde ise ve siz de MS-DOS’ta g C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop dizini altındaysanız bu komut bir i¸e yaras mayacaktır.. "bir". Ancak burada söyle bir problem g s ¸ var. yazdı˘ ımız . Bunu da. s g bu hatanın nereden kaynaklandı˘ ını anlayabilirsiniz. Ama e˘ er programınızı çift tıklayarak g g çalı¸tırırsanız hatayı görme sansınız olmaz. ama bu i¸lem o kadar g s s s hızlı olup biter ki.. "bir de". Python’la bir program geli¸tirirken. Böylece.. Yazdı˘ ınız programı konum farketmeksizin her yerden ça˘ ırabilmek istiyorsanız. Ne diyorduk? Evet. Programımızın çalı¸tı˘ ını görebilmemiz için o siyah kos g s g mut satırının kapanmasına engel olmamız gerekir. Simdilik siz sadece bu satırın. biz sadece arkada son hızla siyah bir komut satırının açılıp kapandı˘ ını g görürüz. s ¸ Diyelim ki bir üçgenin alanını hesaplayan bir program yazacaksınız. Bu komut sayesinde MS-DOS siz ENTER tu¸una basana kadar açık kalacaktır. programlarınızı çalı¸tırmak için asla bu çift tıklama yöntemini kullanmayın.. "almak istiyorum" raw_input() Son satıra ekledi˘ imiz bu raw_input() ifadesinin ne oldu˘ unu ve tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını g g s g birkaç bölüm sonra inceleyece˘ iz. ama çok hızlı bir sekilde çalı¸ıp sona erdi˘ i için biz s ¸ s g programımızın çalı¸tı˘ ını göremiyoruz.py Ancak bu komutun i¸e yarayabilmesi için. b. yazdı˘ ımız programları çift tıklayarak çalı¸tıramaz mıyız? Tabii ki çalı¸tırag s s biliriz. Pros s gramlarınızı her zaman komut satırından çalı¸tırın. Aslında programımız çalı¸ıyor... Dosyamıza çift tıkladı˘ ımızda programımız çalı¸ır çalı¸masına.. MS-DOS’ta o anda programın bulundu˘ u dizin s g içinde olmamız gerek. e˘ er programınızda bir hata varsa.py uzang g g tılı dosyaya çift tıkladı˘ ımızda programımız çalı¸acaktır. Neyse. Biz simdi tekrar g ¸ ¸ konumuza dönelim. g g programınızı biraz önce anlattı˘ ımız sekilde YOL’a eklemelisiniz.deneme. a. MS-DOS’un kapanmasını eng ¸ gelledi˘ ini bilin.. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 4 gs gs g . programımızın en son satırına su ¸ ilaveyi yaparak hallediyoruz: raw_input() Yani kodlarımız söyle görünmeli: ¸ a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Buna bir örnek verelim. g s Ancak bu noktada çok önemli bir uyarı yapmamız gerekiyor. Öncelikle yukseklik adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. Python Windows’a kurulurken kendini kütü˘ e kaydetti˘ i için. c.

in <module> print alan NameError: name ’alan’ is not defined Bu hata bize. programdaki hatanın nereden kaynaklandı˘ ını g s g anlayamazsınız.0) + 32 print "%s santigrat derece %s fahrenhayta \ kar¸ılık gelir. Bir hatayla s g s g g kar¸ıla¸tı˘ ında da kodların geri kalanını okumadan programdan çıkar. Çünkü Python kodları yukarıdan a¸a˘ ıya do˘ ru okur.py". hakikaten “alan” diye bir de˘ i¸ken tanımlamamı¸ız. Yukarıda verdi˘ imiz bilgiler son derece önemlidir. raw_input() s s g satırından önce bir hata varsa.. s g g Simdi söyle bir dü¸ünün. s s Ama e˘ er aynı programı komut satırından çalı¸tırmayı denerseniz hatanın nereden kayg s naklandı˘ ı konusunda bir fikir edinebilirsiniz. Çünkü MS-DOS ekranı son hızla açılıp kapanacaktır. üzerinde program geli¸tirece˘ i i¸letim sistemini yakından tanımalıdır. s g s 3. Diyelim ki biz bu programı yazarken ufak bir hata yaptık ve söyle bir ¸ ¸ s ¸ sey çıkardık ortaya: ¸ yukseklik = 4 taban = 6 ala = taban * (yukseklik / 2) print alan E˘ er bu programı çift tıklayarak çalı¸tırırsanız. Dolayısıyla.3 Türkçe Karakter Kullanımı Simdiye dek Python hakkında epey bilgi edindik. bu sebeple s MS-DOS satırının kapanmasını önleyen kod hiçbir zaman çalı¸mamı¸ olacaktır. Üstelik son satıra raw_input() eklemeniz de hiç bir i¸e yaramaz. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri ise 6 s gs gs g 3.. fahrenhayt) s . Dilerseniz elimizi alı¸tırmak için santigratı ¸ s fahrenhayta çeviren bir betik yazalım ve neler oldu˘ una bakalım: g santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.. Üçgenin alanını hesaplamamızı sa˘ layan formülümüzü yazıyoruz: g (yukseklik / 2) alan = taban * 4. yukarıda anlattı˘ ımız seyleri özümsemi¸ olmalısınız. line 6. Yalnız bu noktada su hatırlatmayı yapmadan geçmeyes ¸ lim. ˙ bir g ¸ s Iyi programcı.2. Bu program söyle bir hata verecektir: g ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. Çünkü formülde “alan” yazags s ca˘ ımıza yanlı¸lıkla “ala” yazmı¸ız! g s s Böylece bir bölümü daha bitirmi¸ olduk." %(santigrat. Sadece Python’la de˘ il. “alan” diye bir seyin tanımlanmadı˘ ını söylüyor.. Ardından taban adlı ba¸ka bir de˘ i¸ken daha tanımladık. Kodlarımıza dikkatli bakınca ¸ g görüyoruz ki. Bu satır sadece hatasız programların çift tıks lanarak çalı¸masını sa˘ lar. Python bu satıra ula¸amadan programı kapatacak. 5.0/5. Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda alaca˘ ımız sonuç 12 olacaktır. hangi dille prog g gramlama yapıyor olursanız olun. Son olarak da alan adlı de˘ i¸kenin de˘ erini print komutu yardımıyla ekrana çıktı olarak gs g veriyoruz.

py on line 6. programımız içinde kullandı˘ ımız “ı.0 yazdı˘ ımıza dikkat edin. Bu satırın Windows’ta -*. Böylece kodlarımız içinde Türkçe karakg s ter kullanabilece˘ iz. Burada karakter dizisini nasıl biçimlendirdi˘ imize dikkat edin. ¸ s Son olarak da 22 santigrat derecenin kaç fahrenhayta kar¸ılık geldi˘ ini düzgün bir cümle s g halinde kullanıcıya gösterdik.Bu programı çalı¸tırdı˘ ınızda biraz hayal kırıklı˘ ına u˘ ramı¸ olabilirsiniz.coding: utf-8 -*.coding: cp1254 -*- Böylelikle kullandı˘ ımız karakter tipini Python’a tanıtmı¸ oluyoruz. Böylece 9 sayısını 5 sayısına hassas bir g sekilde bölebilmi¸ olduk.satırını s yazmadan kaydetmeye çalı¸tıklarında söyle bir uyarı penceresiyle kar¸ıla¸acaklar: s ¸ s s . Çünkü yukarıdaki s g g g s kodlar suna benzer bir hata mesajı almanıza sebep olacaktır: ¸ File "deneme. Ardından santigrat adlı bir de˘ i¸ken tanımladık ve bu de˘ i¸kenin de˘ erini 22 olarak belirledik.satırını yazdık. Python yazdı˘ ımız kodlar içindeki bu Türkçe karakterler nedeniyle bize bu hata mesajını g gösterecektir.0/5.org/peps/pep-0263." %(santigrat. see http://www.html for details Bu hata mesajını almamızın nedeni. Formülde 9/5 yerine 9. Böyle bir hata mesajı almamak için kodlarımızın arasına su satırı eklememiz ¸ gerekir: # -*. but no encoding declared.coding: utf-8 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.0) + 32 print "%s santigrat derece %s fahrenhayta \ kar¸ılık gelir. fahrenhayt) s Gördü˘ ünüz gibi bu defa programımız Türkçe karakterleri düzgün bir sekilde gösterebildi.coding: cp1254 -*. line 6 SyntaxError: Non-ASCII character ’\xc5’ in file deneme.biçimini alaca˘ ını biliyg g orsunuz. g ¸ Programımızın en son hali söyle olacak: ¸ # -*. unicode ve Python konusunu i¸lerken Python’ın Türkçe karakterlere neden böyle davrandı˘ ını inceleyes g ce˘ iz. Aksi halde formülümüz sonucu hatalı hesaplayacaktır. g IDLE üzerinde çalı¸an Windows kullanıcıları bu programı # -*. Ama siz simdilik bu konuyu çok fazla dert edinmeyin. Bu satır sayesinde kullanaca˘ ımız kodlama biçimini Python’a tanıtmı¸ olduk.0/5.coding: utf-8 -*- Windows kullanıcıları ise utf-8 yerine cp1254 adlı karakter kodlamasını kullanmayı tercih edebilir: # -*. gs gs g Daha sonra da fahrenhaytı santigrata çevirebilmek için gereken formülümüzü yazdık.coding: cp1254 -*. Bu g ¸ arada isterseniz yukarıdaki kodları biraz inceleyelim: Burada öncelikle # -*.python. ˙ g s Ilerde ascii.py". s” gibi Türkçe karakg ¸ terler.

yukarıdaki kodları su sekilde de g ¸ ¸ bölebilirsiniz: # -*. Dikkatlice inceleyin: print ("Ben çok uzun bir karakter dizisiyim. fahrenhayt)) s Python satır bölme konusunda pek çok alternatif sunar. Yani su kullanımlar yanlı¸tır: s ¸ s print ("Ben çok uzun bir karakter dizisiyim. IDLE programınızın ilk satırına sizin yerinize # -*..0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir." s %(santigrat. g s Kodların çirkin bir sekilde sa˘ a do˘ ru uzamasını engellemek amacıyla “\” kaçı¸ dizisini kulla¸ g g s narak kodlarımızı alt satıra kaydırdık.") veya: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir..") ya da: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta" " kar¸ılık gelir. E˘ er burada “Edit My File” g dü˘ mesine basacak olursanız. s g Daha önceki derslerimizde de bahsetti˘ imiz gibi Python’da kodların görünümü de önem ta¸ır.coding: cp1254 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9. O yüzden iki satıra bölünmem gerekir. Burada karakter dizisinin tamamını g parantez içine aldık: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. bir karakter dizisini ortadan bölmek için kullanamazsınız.IDLE. fahrenhayt)) Burada kullandı˘ ımız bölme biçimine çok dikkat edin. E˘ er arzu ederseniz. Bu yöntemi kullanabilmeniz için “%s” i¸aretlerinin kullanıldı˘ ı bir kodla kar¸ı kar¸ıya olmanız ve satırı “%” s g s s i¸aretinden bölmeniz gerekir. Yukarıdaki kodlarda dikkat etmemiz gereken ba¸ka bir nokta da kodları nasıl böldü˘ ümüzdür.0/5.komutunu ekleyecektir.coding: g cp1254 -*. Hatta söyle bir sey dahi yapmanıza ¸ ¸ izin verir. fahrenhayt)) Yalnız bu yöntemi. fahrenhayt)) s ." s %(santigrat. O yüzden" " iki satıra bölünmem gerekir. karakter kodlamasını belirtmeniz konusunda sizi uyarıyor."%(santigrat."%(santigrat.

• Kar¸ımıza çıkan pencerede. Bu durumu düzeltmek için su adımları takip ediyoruz: ¸ • Önce MS-DOS ekranını açıyoruz. Yani önceki derste gördü˘ ümüz g örne˘ i iki satıra bölmek isteseydik söyle bir kod yazacaktık: g ¸ ˙ >>> print ("Istanbul " . Biz simdiki örne˘ imizde alt satıra geçti˘ imiz g ¸ g g için bütün karakter dizilerini parantez içine aldık... g g Mesela su kodları deneme. • Ardından su komutu veriyoruz: ¸ chcp 1254 • Daha sonra pencere ba¸lı˘ ına sa˘ tıklayıp “özellikler”e giriyoruz.Aslında su son iki yöntemi biliyor olmanız lazım. “özellikleri.. Windows’un komut satırı g s Türkçe karakterleri düzgün göstermekte zorlanabiliyor. Bu bölümde bu sorunu nasıl a¸abiles ce˘ imizi inceleyece˘ iz.py adlı bir dosyaya kaydetti˘ imizi varsayalım: ¸ g # -*. gs • Tamam’a basıyoruz. Ama etrafta görece˘ iniz programlarda g hepsiyle kar¸ıla¸ma ihtimaliniz var. s s 3. aynı ba¸lıkla ileride olu¸turulacak pencereler için s s s kaydet” seçene˘ ini i¸aretliyoruz...py komutunu vererek çalı¸tırmak istedi˘ imizde söyle s g ¸ bir çıktı alıyoruz: 22 santigrat derece 71.4 MS-DOS’ta Türkçe Karakter Problemi Yukarıda kodlama biçimi belirterek Türkçe karakterleri nasıl gösterece˘ imizi inceledik. fahrenhayt)) Bu dosyayı MS-DOS’ta python deneme. Gördü˘ ünüz gibi bütün Türkçe karakterler birbirine girmi¸ durumda. Hatırlarsanız ilk derslerimizde karakter ¸ dizilerini birle¸tirmeyi ö˘ renirken söyle bir örnek vermi¸tik: s g ¸ s ˙ >>> print "Istanbul " "Çeliktepe" Yukarıdaki örne˘ in de bundan hiçbir farkı yoktur.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. o kadar. Türkçe g karakterlerin problem çıkardı˘ ı bir ba¸ka ortam da MS-DOS’tur.. "Çeliktepe") Bu yöntemlerden herhangi birini tercih edebilirsiniz.. s g g • Yazı Tipi sekmesi içinde yazı tipini “Lucida console” olarak de˘ i¸tiriyoruz.. g s Simdi en ba¸ta verdi˘ imiz kodları çalı¸tırdı˘ ımızda su çıktıyı alıyoruz: ¸ s g s g ¸ ." s %(santigrat.coding: cp1254 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.0/5.6 fahrenhayta kar?²l²k gelir. Bunun temel sebebi Wing s dows’ta komut satırının öntanımlı yazı tipinin Türkçe karakterleri düzgün gösterememesi.

. 4.22 santigrat derece 71. E˘ er Windows kullanıyorsanız. Yani beti˘ e hesaplayici.. Son olarak. bilgisayarınızda VLC klasörünü bulup. soruda yazdı˘ ınız Python programının çift tıklamayla g g çalı¸masını sa˘ layın. 3. önce http://www..5 Bölüm Soruları 1. Üstelik bu noktaya kadar Python’la s ilgili epey bilgi de edindik. s g 6.. s Is s çalı¸tı˘ı süre: 5 s g "Ahmet Bey .py adını verdi˘ inizi varsayarsak. Simdi indirdi˘ iniz bu programı normal bir sekilde kurun. E˘ er Windows kullanıyorsanız C:\Program Files dizini altında. TL maa¸la çalı¸an bir . E˘ er Windows kullanıyorsanız..videolan. yıldır bu görevde bulunmaktadır.. Hem Windows’ta hem de GNU/Linux’ta su beti˘ i herhangi bir konumdan sadece ismi ile ¸ g ça˘ rılabilecek hale getirin. Dilerseniz simdi bölüm sorularımıza bir göz atalım ve ondan sonra ¸ yeni ve yine çok önemli bir konuya geçelim. komut g g g satırından sadece hesaplayici komutu girilerek programınız çalı¸tırılabilmeli: s yukseklik = 4 taban = 6 alan = taban * (yukseklik / 2) print alan 5. Mesela sunu: ¸ ¸ #!/usr/python Simdi bu programı chmod komutuyla çalı¸tırılabilir hale getirin ve programı adıyla ça˘ ırmayı ¸ s g deneyin.’dır. ünvan: ˙¸ Geli¸tirme Uzmanı. Ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz? Aynı programı bir de #!/usr/bin/env python gibi bir satır yazmadan çalı¸tırmayı deneyin. Komut satırında masaüstünün bulundu˘ u konuma gelebilmek için hangi komutu kullang manız gerekiyor? 2.6 fahrenhayta kar¸ılık gelir." 7.exe‘yi YOL’a (PATH) ekleyin. yazdı˘ ınız bir Python programının ilk satırına g g #!/usr/bin/env python yerine farklı bir sey yazın. s Böylece çok önemli bir konuyu daha geride bırakmı¸ olduk. A¸a˘ ıdaki bilgileri kullanarak bir Python programı yazın. bu klasör içindeki vlc.org/vlc/ adresini ziyaret edin ve g oradan VLC adlı programı indirin. Bu s defa nasıl bir hata mesajı alıyorsunuz? Sizce bu hata mesajlarını almanızın sebebi nedir? . GNU/Linux kullanıyorsanız g /usr/bin dizini altında bir komut ekranı açın. ¸ g ¸ Ardından. E˘ er GNU/Linux kullanıyorsanız. farklı yöntemler kullanarak karakter dizisini uygun yerinden bölmeye dikkat edin: maa¸: 3500 TL. Buradaki uzun karakter dizisini s g yazdırırken. 3. vlc komutu ile programı MS-DOS’tan çalı¸tırın. s s Kendisi . s 4.

kullanıcıyla nasıl ileti¸im kurabilece˘ imizi de ö˘ ren¸ g g s g g memizin vakti geldi. Python’da g s bazı temel seyleri ö˘ rendi˘ imize göre. ¸ Yani yazdı˘ ımız kodlar kullanıcıyla herhangi bir etkile¸im içermiyordu. de˘ il mi? Böylece her defasında farklı bir de˘ er alıp g g bunu hesaplayabilen esnek bir programımız olurdu. ˙ste bu bölümde böyle bir programı nasıl I¸ yazabilece˘ imizi ö˘ renece˘ iz." s %(santigrat. Dolayısıyla gs formüle giren bütün sayılar zaten belli oldu˘ u için bu kodların nasıl bir çıktı verece˘ ini de g g biliyoruz. Böyle bir kod yazımının ne kadar sıkıcı oldu˘ u ortada. Birkaç bölüm sonra fonksiyonun ne demek oldu˘ unu inceleyece˘ iz. Bu bölümde kullanıcılarımızla nasıl veri alı¸-veri¸inde bulunaca˘ ımızı s s g görece˘ iz. Bunlardan öncelikle ilkine bakalım.. 43 .0/5. g Hatırlarsanız geçen bölümde söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. kullanıcıya sorabilsek ve kullanıcının girdi˘ i miktara göre g hesaplama yapabilsek ne güzel olurdu. g g g Python’da kullanıcıdan birtakım veriler alabilmek. yani kullanıcıyla ileti¸ime geçebilmek için iki s tane fonksiyondan faydalanılır: raw_input() ve input() (Bu “fonksiyon” kelimesine takılmayın.coding: utf-8 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.BÖLÜM 4 Kullanıcıyla ˙leti¸ im: Veri I s Alı¸ -Veri¸ i s s Bu bölümde de Python’daki önemli konulara de˘ inmeye devam ediyoruz.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir.) Bu iki fonksiyon birbirg g lerinden bazı farklılıklar gösterir. Bu santigrat de˘ i¸kenini g gs kendimiz elle yazmak yerine. fahrenhayt)) Dikkat ederseniz burada santigrat de˘ i¸kenini kendimiz kod içinde elle belirledik.. simdiye dek sadece tek yönlü bir programlama faaliyeti içinde bulunduk. s Dikkat ettiyseniz. Ama artık. Bu defaki konumuz g “kullanıcıyla ileti¸im”.

Buna göre biz bu kodlarla g g kullanıcıdan parolasını girmesini isteyece˘ iz.coding: utf-8 -*raw_input("Lütfen parolanızı girin:") print "Te¸ekkürler!" s Mesela kullanıcıya bir raw_input() fonksiyonunu nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. ilk s g satırımızı ekleyelim belgeye: #!/usr/bin/env python Not: Bu satır sadece GNU/Linux kullanıcılarını ilgilendirir. Her zaman yaptı˘ ımız gibi. Daha sonra bir konsol ekranı açıp. ˙ g g g Isterseniz bu fonksiyonu tarif etmeye çalı¸mak yerine hemen bununla ilgili bir örnek verelim. Bu sizin terg g cihinize kalmı¸. a. Simdi raw_input() fonksiyonuyla kullanıcıdan bazı bilgiler alaca˘ ız. "almak istiyorum" raw_input("Programdan çıkmak için ENTER tu¸una basın. parantez içine açıklayıcı bir seyler yazmak isteyeceksiniz.1 raw_input() fonksiyonu raw_input() fonksiyonu kullanıcılarımızın klavye aracılı˘ ıyla girdi˘ i verileri almamızı sa˘ lar. b.py Elbette siz isterseniz daha önce anlattı˘ ımız sekilde dosyaya çalı¸tırma yetkisi vererek ve g ¸ s gerekli düzenlemeleri yaparak programınızı do˘ rudan ismiyle de ça˘ ırabilirsiniz. ¸ g parola sorup kendisine te¸ekkür edelim. s Program çalı¸tı˘ ında. s #!/usr/bin/env python # -*. Bu satırın Windows’ta hiçbir etkisi yoktur. Windows kullanıcıları bu satırı yazmasalar da olur. kullanıcıdan ne bekledi˘ imizi göstermemizi sa˘ lıyor. Bu fonksiyonu Windows’ta çift tıklayarak çalı¸tırmak istedi˘ imiz programlarda MS-DOS ekranının program s g sonunda kapanmasını önlemek için kullanmı¸tık.. g Simdi bu belgeyi deneme. Windows kullanıcıları esasında bu fonksiyonu önceki derslerimizden hatırlayacaktır. Elbette raw_input() fonksiyonundaki parantezi bo¸ da g s bırakabilirsiniz.") s .. O örnekte gösterdi˘ imiz programı su sekilde s g ¸ ¸ yazarsak herhalde raw_input() fonksiyonunun oradaki görevi daha belirgin bir sekilde ortaya ¸ çıkacaktır: # -*.coding: cp1254 -*a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". "bir de". kullanıcı “Lütfen parolanızı girin: ” cümlesini görecek ve böylece kens g disinden ne beklendi˘ ini anlayacak. Parantez içinde yazdı˘ ımız g g karakter dizisi. s Öncelikle bo¸ bir Kwrite (veya Gedit ya da IDLE) belgesi açalım.py ismiyle kaydediyoruz. pro¸ gramımızın kayıtlı oldu˘ u dizine geçerek su komutla programımızı çalı¸tırıyoruz: g ¸ s python deneme. g ¸ Çünkü aksi halde programınız çalı¸tı˘ ında kullanıcınız ne yapması gerekti˘ ini anlayamayacaks g g tır. Ancak ço˘ u zaman. c. "bir".4.

Öncelikle yazaca˘ ımız kodlardan ba˘ ımsız olarak ¸ s g g girmemiz gereken bilgileri ekleyelim: #!/usr/bin/env python # -*. parola. "de˘il. Bir sonraki satırda kullanıcı tarafından girilen bu parola ekrana yazdırılsın. s g 2. parola de˘ i¸kenini. Mesela programımız g s su i¸lemleri yapsın: ¸ s 1." g g Böylelikle. Program ilk çalı¸tırıldı˘ ında kullanıcıya parola sorsun.Biz o dersteki örnekte parantez içini bo¸ bırakmı¸tık. s 3. s s Dilerseniz biraz önce yazdı˘ ımız parola soran programı biraz geli¸tirelim." g g ˙ Isterseniz son satırda su de˘ i¸ikli˘ i yapabiliriz: ¸ gs g print "Ne yazık ki do˘ru parola". Kullanıcı daha sonraki satırda parolanın yanlı¸ oldu˘ u konusunda uyarılsın.. s Bu parola de˘ i¸kenini karakter dizisi içine eklemenin ba¸ka bir yolu da kodu su sekilde yazgs s ¸ ¸ maktır: . s g Simdi kodlarımızı yazmaya ba¸layabiliriz. Simdi de kullanıcıya parolasının yanlı¸ oldu˘ unu bildirece˘ iz: ¸ s g g print "Ne yazık ki do˘ru parola bu de˘il" g g Programımızın son hali söyle olacak: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Parolanızı girin:") print "Te¸ekkürler!" s print parola print "Ne yazık ki do˘ru parola bu de˘il. Kullanıcı parolasını girdikten sonra programımız kullanıcıya te¸ekkür etsin. Bu gs g sayede do˘ rudan parola de˘ i¸kenini ça˘ ırarak kullanıcının yazdı˘ ı parolayı ekrana dökebiliyg gs g g oruz. Ama isterseniz bu raw_input() ¸ g fonksiyonunu bir de˘ i¸kene atayalım: gs parola = raw_input("Parolanızı girin:") Simdi kullanıcıya te¸ekkür ediyoruz: ¸ s print "Te¸ekkürler!" s Kullanıcı tarafından girilen parolayı ekrana yazdırmak için su satırı ekliyoruz: ¸ print parola Biraz önce raw_input() fonksiyonunu neden bir de˘ i¸kene atadı˘ ımızı anladınız sanırım.coding: utf-8 -*- Simdi raw_input() fonksiyonuyla kullanıcıya parolasını soraca˘ ız. yani kullanıcının yazdı˘ ı parolayı cümlemizin içine (ya da gs g Pythonca ifade etmek gerekirse: “karakter dizisi içine”) eklemi¸ olduk.. 4.

YukarıI¸ daki örneklerde. Hemen yukarıda verilen kodları bir de raw_input() fonksiyonuyla yazmayı denersek bu fark çok açık bir sekilde ortaya çıkacaktır: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. girilen sayılar birbirg leriyle toplanmayacak. O zaman su ¸ s s s s ¸ örnekleri vermi¸tik: s >>> print 25 + 50 75 >>> print "25" + "50" 2550 ˙ste raw_input() ile input() arasındaki fark. Mesela kullanıcıdan g g gelen parolayı tırnak içine alarak cümle içinde daha belirgin durmasını sa˘ layabilirsiniz: g print "Ne yazık ki do˘ru parola ’%s’ de˘il" %(parola) g g Simdi raw_input() fonksiyonuna bir ara verip.coding: utf-8 -*a = input("Lütfen bir sayı girin:") b = input("Lütfen ba¸ka bir sayı daha girin:") s print a + b Kullanım açısından. sadece yan yana yazılacaklardır. Python’ın sayılara ve karakter dizilerine nasıl davrandı˘ ını görüyoruz. raw_input() ve input() fonksiyonları birbirlerine çok beng zer. E˘ er g g . input() fonksiyonuyla da kullanıcılardan bazı bilg gileri alabiliyoruz. Az sonra raw_input() fonksiyonuna geri dönece˘ iz. g Ancak bu kodları yazarken e˘ er raw_input() fonksiyonunu kullanırsak. ikinci sayı ise 40 olsun. yukarıdaki iki örnek arasındaki farka benzer. Hatırlarsanız buna benzer bir seyle “sayılar” konusunu i¸lerken de kar¸ıla¸mı¸tık. kullanıcı tarafından girilen sayılar birbirleriyle toplanacaktır. Diyelim ki ilk girilen sayı 25. Programın sonunda elde edece˘ imiz sayı 65 olacaktır. g 4. Su basit örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Yani elde edece˘ imiz sey 2540 olag ¸ caktır. görüldü˘ ü gibi.2 input() fonksiyonu Tıpkı raw_input() fonksiyonunda oldu˘ u gibi. kullanıcıdan bilgi almak için kullanabilece˘ imiz ¸ g ikinci fonksiyondan biraz bahsedelim. Ama bunların arasında çok önemli bir fark vardır.print "Ne yazık ki do˘ru parola %s de˘il" %(parola) g g Bu sayede kullanıcının girdi˘ i parolayı istedi˘ iniz gibi biçimlendirebilirsiniz.coding: utf-8 -*a = raw_input("Lütfen bir sayı girin:") b = raw_input("Lütfen ba¸ka bir sayı daha girin:") s print a + b Bu kodları yazarken input() fonksiyonunu kullanırsak.

line 8.Python iki adet sayıyla kar¸ıla¸ırsa bu sayıları birbiriyle topluyor. Çünkü aritmetik i¸lemler ancak s sayılar arasında olur. Yani bu verileri karakter dizisine dönü¸türmez.. Bu yüzden.. yukarıda hata veren kodlarımızın da düzgün çalı¸abilmesi için o kodları söyle yazs ¸ mamız gerek: #!/usr/bin/env python # -*. Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g raw_input() fonksiyonundan farklı olarak input() fonksiyonu kullanıcıdan gelen verileri oldu˘ u g gibi alır.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin.. Karakter dizileri ile aritmetik i¸lem yapılmaz. g Iki bölemez ve bu karakter dizilerini birbirinden çıkaramazsınız. Ama e˘ er iki adet karakter s s g dizisiyle kar¸ıla¸ırsa. Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda sayıyı girip ENTER tu¸una bastıktan sonra söyle bir hata mesajı s g s ¸ alacaksınız: File "deneme. Karakter dizileri ile aritmetik i¸lem yapılamayaca˘ ı için de hata vermekten s g ba¸ka çaresi kalmıyor. in <module> print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g TypeError: can’t multiply sequence by non-int of type ’str’ Bu durum..py". Yukarıdaki örneklerin s düzgün çıktı verebilmesi için o örnekleri söyle yazmamız gerekir: ¸ >>> a = 12 >>> b = 12 >>> print a * b 144 Dolayısıyla. bu karakter dizilerini yanyana yazmakla yetiniyor. e˘ er kullanıcı bir sayı s g . ˙ karakter dizisini birbiriyle çarpamaz.coding: utf-8 -*sayi = input("Bir sayı girin. raw_input() fonksiyonunun kullanıcı verilerini karakter dizisi olarak almasından kaynaklanıyor. s s Bütün bu açıklamalardan anlıyoruz ki raw_input() fonksiyonu kullanıcının girdi˘ i verileri karakg ter dizisine dönü¸türüyor. Bu durumu daha net görebilmek için dilerseniz söyle bir örnek veres ¸ lim: #!/usr/bin/env python # -*. Burada tam olarak ne döndü˘ ünü anlayabilmek için etkile¸imli kabukta s g s verdi˘ imiz su örneklere bakalabilirsiniz: g ¸ >>> a = "12" >>> b = "12" >>> print a * b TypeError: can’t multiply sequence by non-int of type ’str’ Gördü˘ ünüz gibi biraz öncekiyle aynı hatayı aldık.

input() fonksiyonu bu sayıyı oldu˘ u gibi alaca˘ ı için.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir.girmi¸se.. Bu durumu daha iyi anlayabilmek için mesela a¸a˘ ıda raw_input() s g fonksiyonuyla yazdı˘ ımız kodları siz bir de input() fonksiyonuyla yazmayı deneyin: g #!/usr/bin/env python # -*. yeni ¸ s g s ö˘ rendi˘ imiz bilgiler yardımıyla biraz geli¸tirelim: g g s #!/usr/bin/env python # -*. Yani e˘ er kulg lanıcının girdi˘ i sey Python’ın etkile¸imli kabu˘ unda hata verecek bir ifade ise. kullanıcının ismini ve soyismini tırnak içinde yazması olacaktır. Ama tabii ki normal sartlarda kimseden ¸ ismini ve soyismini tırnak içinde yazmasını bekleyemezsiniz.) input() fonksiyonunu ters cih edebiliriz. s . Günün birinde santi¸ s s grat dereceleri fayhrenhayta dönü¸türmeniz gerekirse yukarıdaki programı kullanabilirsiniz. Ama e˘ er biz kullanıcılardan sayı de˘ il de karakter dizisi girmesini istiyorsak g g raw_input() fonksiyonunu kullanaca˘ ız.0/5. bizim bu sayıyla aritmetik i¸lem s g g s yapmamıza müsaade eder.coding: utf-8 -*a = raw_input("isminiz: ") b = raw_input("soyisminiz: ") print a. Bütün bunlardan sunu anlıyoruz: ¸ input() fonksiyonu. g Simdi dilerseniz bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz fahrenhayta dönü¸türme programını. b E˘ er bu kodları input() fonksiyonuyla yazmayı denediyseniz.. input()‘lu kog ¸ s g dunuz da hata verecektir. fahrenhayt)) Böylece elimizde gayet sık bir derece dönü¸türme programı olmu¸ oldu." s %(santigrat... bölme gibi. Dolayısıyla e˘ er biz programımız aracılı˘ ıyla kullanıcılardan bazı sayılar isteyeceksek ve e˘ er g g g biz bu sayıları i¸leme sokacaksak (çıkarma..coding: utf-8 -*santigrat = input("Santigrat cinsinden bir de˘er girin: ") g fahrenhayt = santigrat * (9. toplama. Python’ın ilk veri giri¸inden sonra g s söyle bir hata verdi˘ ini görmü¸sünüzdür: ¸ g s SyntaxError: invalid syntax Etkile¸imli kabukta su komutu verdi˘ inizde de aynı hatayı aldı˘ ınızı göreceksiniz: s ¸ g g >>> Ahmet SyntaxError: invalid syntax Burada hata almamak için söyle yapmak gerek: ¸ >>> "Ahmet" ’Ahmet’ Dolayısıyla Python’ın input() fonksiyonuyla bu hatayı vermemesi için de tek yol. kullanıcının geçerli bir Python komutu girmesini bekler.

system(’del bir_dosya’)") Hatta bu satır.. simdi burada göstermek istemedi˘ imiz.coding: utf-8 -*sayi = input("bir sayı girin: ") print sayi Bu kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda “bir sayı girin: ” sorusuyla kar¸ıla¸aca˘ ız. Simdi bu soruya s g s s g ¸ cevap olarak sunları yazalım: ¸ 2 + 2 Bunu yazıp ENTER tu¸una bastı˘ ımızda 4 çıktısını elde ediyoruz. Mesela GNU/Linux’ta dosya silmemizi sa˘ layan komut rm. Python’da kullanıcıdan veri alabilmek için input() ve raw_input() g adlı iki farklı fonksiyondan faydalanıyoruz. Bu demek oluyor ki.). Ama yukarıg g daki satır yardımıyla sistem komutlarını çalı¸tırabildi˘ imizi görüyorsunuz. Bunun yerine her zaman raw_input() fonksiyonu kullanılır. Dolayısıyla yukarıg daki komutu su sekilde yazdı˘ ımızda neler olabilece˘ ini bir dü¸ünün: ¸ ¸ g g s eval("__import__(’os’). de˘ il mi? Hiç de de˘ il! Ba¸ta çok s g g s ho¸ bir özellik gibi görünse de bu.4. Ancak biz henüz raw_input() fonksiyonunu tam kapasite kullanacak kadar bilgi sahibi de˘ iliz... Simdi s ¸ yukarıdaki programı tekrar çalı¸tırın ve soruya su cevabı yazın: s ¸ eval("__import__(’os’). aslında beraberinde bazı güvenlik risklerini de getirir.. g s s . Çünkü input() fonksiyonu kullanıcıdan gelen bilgiyi bir komut olarak algılar. Ama biz simdilik input() fonksiyonundan yararg ¸ lanmaya devam edece˘ iz. çok daha yıkıcı sonuçlar do˘ urabile¸ g g cek sistem komutlarının çalı¸tırılabilmesini sa˘ lar (bütün sabit diski silmek gibi.system(’dir’)") ENTER tu¸una bastı˘ ınızda. Zaten raw_input() fonksiyonu kullanıcıyla veri alı¸-veri¸ine ili¸kin bütün ihtiyaçlarımızı kar¸ılayas s s s cak özelliktedir. Peki bu ne anlama geliyor? Simdi söyle bir kod yazdı˘ ımızı dü¸ünün: ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. Windows’ta ise del‘dir. Ancak e˘ er yazdı˘ ınız kodlarda güvenli˘ i de ön planda tutmak isterseniz g g g input() fonksiyonundan kaçınmayı tercih edebilirsiniz. Yukarıdaki satırda geçen komutları henüz ö˘ renmedik.3 Güvenlik Açısından input() ve raw_input() Yukarıda da bahsetti˘ imiz gibi. input() fonksiyonunun yukarıdaki risklerinden ötürü Python programcıları genellikle bu fonksiyonu kullanmamayı tercih eder. Burada gördü˘ ümüz s g g dir bir sistem komutudur. Çünkü dü¸manımızı tanımalıyız ki dü¸manımızdan korunabilelim. input() s g fonksiyonu kullanıcıdan gelen bilgiyi bir komut olarak yorumladı˘ ı için. o anda içinde bulundu˘ unuz dizin altındaki dosyaların ekranda s g g listelendi˘ ini göreceksiniz. bu fonksiyon yardımıyla g kullanıcılarımız Python kodlarını çalı¸tırabiliyor. Bu komutun görevi bir dizin altındaki dosyaları listelemek. Bu iki fonksiyonun kendilerine has görevleri ve kullanım alanları vardır. Ne güzel. Birkaç bölüm sonra eksik bilgilerimizi de tamamladıktan sonra input() fonksiyg onuna hiç ihtiyacınız olmadı˘ ını göreceksiniz.system(’rm bir_dosya’)") veya: eval("__import__(’os’). Dolayısıyla s g e˘ er özellikle sunucu üzerinden çalı¸acak kodlar yazıyorsanız input() fonksiyonunu kullanırken g s dikkatli olmalısınız.

s s gs 4. Yazdı˘ ınız program g s g kullanıcıya ismiyle hitap edip. raw_input() ile input() fonksiyonlarını birbiriyle kar¸ıla¸tırın. Program kullanıcıdan TL miktar alıp bu miktarı kullanıcıya Dolar. >>> print "Hayır! " * 5 >>> print "Hayır! " * "Hayır! " . g g 5. s 2.4 Bölüm Soruları 1. Euro ve Sterlin’e çeviren bir program yazın.4. A¸a˘ ıdaki iki kodu kar¸ıla¸tırın ve birinci kod hatasız çalı¸ırken. Ana görevi do˘ um yılı sorup ya¸ hesaplamak olan bir program yazın. Türk Lirası’nı günlük kura göre Dolar. input() fonksiyonunu kullanarak s s bir sisteme ne tür zararlar verebilece˘ inizi ve bu zararları önlemek için teorik olarak neler g yapabilece˘ inizi dü¸ünün. ikinci kodun hata vermesinin s g s s s sebebini açıklayın. ona ya¸ını söyleyebilmeli. 3. Euro ve Sterlin olarak geri bildirebilmeli. gerekli de˘ erleri kullanıcıdan alarak tekrar yazın. g s 6. 2009 yılı Nisan ayının ilk gününe ait Dolar kuru ile 2010 yılı Nisan ayının ilk gününe ait Dolar kurunu kar¸ıla¸tırın ve bir yıllık de˘ i¸imin yüzdesini hesaplayın. Bir önceki soruda yazdı˘ ınız programı.

e˘ er hayır cevabı verirseniz güncelleme i¸lemi ba¸las s g s s mayacaktır. Yani e.“ Uyarı: kod içindeki “==” (çift e¸ittir) i¸aretini birbirine biti¸ik olarak yazmamız gerekir. g ¸ s s g g g Bu i¸ için kullanaca˘ ımız üç tane deyim var: if. g bu güncellemeleri yapmak isteyip istemedi˘ iniz size sorulacaktır. s g g g 5. Yani güncelleme i¸leminin ba¸laması kullanıcının evet cevabı vermesi ko¸uluna s s s ba˘ lıdır. Diyelim ki Gmail’den aldı˘ ınız e-posta hesabınıza g g gireceksiniz.“ ¸ g s Biraz daha açarak söylemek gerekirse: “e˘ er a de˘ i¸keninin de˘ eri b de˘ i¸keninin de˘ eriyle g gs g gs g aynı ise. kullanıcı adı ve parolayı g s s do˘ ru girme ko¸uluna ba˘ lıdır. Aksi halde yazdı˘ ımız s s g program hata verecektir. g s g Ya da su örne˘ i dü¸ünelim: Diyelim ki Pardus’ta konsol ekranından güncelleme i¸lemi ya¸ g s s pacaksınız. elif ve else s g Bu konu içinde ayrıca Python’da girintilerin önemine ve yazdı˘ ımız kodların içine nasıl açıklama g yerle¸tirebilece˘ imize de de˘ inece˘ iz. g s g bu deyim yardımıyla Python’da ko¸ula ba˘ lı bir durumu belirtebiliyoruz. hesabınıza eri¸emezsiniz. s s s Yani bu “çift e¸ittir” i¸aretini ayrı yazmamaya özen göstermeliyiz... Siz de kendinize ait kullanıcı adını ve parolayı sayfadaki kutucuklara yazarsınız.1 if Deyimi If kelimesi ˙ Ingilizce’de “e˘ er” anlamına geliyor. Yok. Yok. Cümle yapısını ans g layabilmek için bir örnek verelim: >>> if a == b: Bunun anlamı sudur: “e˘ er a ile b birbirine e¸it ise. sudo pisi up komutunu verdi˘ iniz zaman güncellemelerin listesi size bildirilecek. ˙ s s g Isterseniz ne demek istedi˘ imizi bir örnekle açıklayalım. adından da anla¸ılabilece˘ i gibi. E˘ er evet cevabı verirseniz g g güncelleme i¸lemi ba¸layacaktır. e˘ er kullanıcı adınız ve parolanız do˘ ru g s g g de˘ ilse.posta hesabınıza eri¸meniz.. Dolayısıyla.. 51 . E˘ er yazdı˘ ınız kullanıcı adı g g ve parola do˘ ruysa hesabınıza eri¸ebilirsiniz. Gmail’in ilk sayfasında size bir kullanıcı adı ve parola sorulur. Biz de simdi Python’da bu tip ko¸ullu durumların nasıl olu¸turulaca˘ ını ö˘ renece˘ iz.BÖLÜM 5 ˘ Python’da Ko¸ ula Baglı Durumlar s Python’da en önemli konulardan biri de ku¸kusuz ko¸ula ba˘ lı durumlardır.

Çünkü s bundan sonra girintilerle bol bol ha¸ır ne¸ir olacaksınız. Ama e˘ er bu girintileme s g i¸lemini elle yapmanız gerekirse genel kural olarak klavyedeki TAB tu¸una bir kez veya SPACE s s tu¸una dört kez basmalısınız. Ama simdi g g ¸ burada bir parantez açalım ve Python’da girintileme i¸leminden bahsedelim kısaca.’ diye bir cümle yazdır. a ve b de˘ i¸kenlerinin tanımlanmadı˘ ını söyleyen bir hata mesajı gösterecektir.“ g s Cümlemiz artık tamamlanmı¸ da olsa.. alinin_yasi ile aysenin_yasi de˘ i¸kenlerinin de˘ erine bakıp. if ile ba¸layan g s s ifadeye göre daha içeride. Yani bir yerde TAB tu¸una ba¸ka yerde SPACE tu¸una basıp Python’ın kafasının s s s karı¸masına yol açmayın. ekrana ‘a ile b birbirine e¸ittir. Yani belli ki bunun bir de devamı olması gerekiyor. Yani bu iki satır beraberce bir “if blo˘ u” olu¸turuyor. henüz elimizde s tanımlanmı¸ birer a ve b de˘ i¸keni yok.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 Yukarıda alinin_yasi ve aysenin_yasi adında iki tane de˘ i¸ken tanımladık. Hemen bo¸ bir Kwrite ¸ g s s belgesi açıp içine sunları yazıyoruz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. imleci print "a ile b s g birbirine e¸ittir" komutunu yazmanız gereken yere getirecektir. Bu durum..Gördü˘ ünüz gibi cümlemiz su anda yarım. g ¸ Mesela cümlemizi söyle tamamlayabiliriz: ¸ >>> if a == b: . E˘ er g g s g metin düzenleyici olarak Kwrite kullanıyorsanız. e˘ er g ¸ gs g g . Zaten bu kodları bu haliyle çalı¸tırmaya kalkı¸ırsanız s gs s s Python size. print ile ba¸layan ifadenin. Yaptı˘ ı tek sey. Bu iki de˘ i¸kenin gs gs de de˘ eri 23. print "a ile b birbirine e¸ittir" s Yukarıda yazdı˘ ımız kod su anlama geliyor: “E˘ er a de˘ i¸keninin de˘ eri b de˘ i¸keninin g ¸ g gs g gs de˘ eriyle aynı ise. gs g Biraz sonra bu yarım yamalak kodu eksiksiz bir hale nasıl getirece˘ imizi görece˘ iz. s Ancak bu kuralı uygularken TAB veya SPACE tu¸larına basma seçeneklerinden yalnızca birini s uygulayın. g Programımızı yazmaya devam edelim: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi == aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır!" s s Bu sekilde programımızı tamamlamı¸ olduk. if a == b: yazıp ENTER tu¸una bastıktan s sonra Kwrite sizin için bu girintileme i¸lemini kendili˘ inden yapacak.coding: utf-8 -*- Bunlar zaten ilk etapta yazmamız gereken kodlardı. if ile ba¸layan ifadeye ait s s bir alt-ifade oldu˘ unu gösteriyor. Devam ediyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. Bir defa. s s Dikkat ettiyseniz yukarıda yazdı˘ ımız yarım kod içinde print ile ba¸layan ifade. s Simdi yukarıda verdi˘ imiz yarım programı tamamlamaya çalı¸alım. Bu programın pek önemli bir i¸ yaptı˘ ı söylen¸ s s g emez. tabii ki programımız hâlâ eksik.

coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" elif meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" elif meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" . Her zamanki gibi bo¸ bir Kwrite (veya Gedit ya da IDLE) belgesi s s açıyoruz ve içine sunları yazıyoruz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. en azından bize if deyiminin nasıl kullanılaca˘ ı ¸ ¸ g hakkında önemli bir fikir verdi. prog s gram derhal kapanacaktır. e˘ er kullanıcı ba¸ka bir kelime yazarsa.) Bu parola adlı de˘ i¸kenin de˘ eri. kullanıcının gs g girmesi gereken parolanın kendisi oluyor. Artık bilgilerimizi bu programın bize sa˘ ladı˘ ı temel üzerine g g in¸a etmeye devam edebiliriz. burada öncelikle parola adlı bir de˘ i¸ken olu¸turduk. Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda. Mesela su örne˘ e bakın: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Ama s s bu program ahım sahım bir sey olmasa da. “E˘ er gs g cevap de˘ i¸keninin de˘ eri parola de˘ i¸keninin de˘ eriyle aynı ise ekrana ‘Parola onaylandı! gs g gs g Programa ho¸ geldiniz!’ yazdır. e˘ er kullanıcının girdi˘ i s s g g g kelime “python” ise parola onaylanacaktır. kullanıcının verebilece˘ i farklı cevaplara göre programımızın g farklı tepkiler vermesini isteyebiliriz. Hemen g g gs alttaki satırda ise girilmesi gereken parolanın ne oldu˘ unu su sekilde ifade ediyoruz: “E˘ er g ¸ ¸ g parola python ise ekrana ‘Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!’ yazdır. (Bu arada de˘ i¸kenlere g gs s gs ad verirken Türkçe karakter kullanmamalısınız. Ardından cevap adlı ba¸ka bir de˘ i¸ken daha tanıms gs layıp raw_input() fonksiyonunu bu de˘ i¸kene atadık.bunlar birbirleriyle aynıysa ekrana Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır! diye bir çıktı vermektir.coding: utf-8 -*parola = "python" cevap = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if cevap == parola: print "Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!" s Gördü˘ ünüz gibi. Yok.“ s 5. Daha sonra da if deyimi yardımıyla.2 elif Deyimi Bazen kullanıcıdan bir veri alırken.” dedik.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if parola == "python": print "Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!" s Burada raw_input() fonksiyonunun de˘ erini do˘ rudan parola adlı de˘ i¸kene atıyoruz. Aynı programı su sekilde kısaltarak da yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.

ama g g g kabak ise ekrana ‘kabak bir meyve de˘ ildir’ çıktısı verilsin. e˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma veya armut de˘ il. Yok.coding: utf-8 -*sayi = 100 if sayi == 100: print "sayi 100’dür" if sayi <= 150: print "sayi 150’den küçüktür" if sayi > 50: print "sayi 50’den büyüktür" if sayi <= 100: print "sayi 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir" s Bu program çalı¸tırıldı˘ ında bütün olası sonuçlar listelenecektir.elif meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g Burada su Türkçe ifadeyi Python’caya çevirdik: “Kullanıcıya. ama aslında if ile elif arasında çok önemli bir fark vardır. armut veya kiraz de˘ il. ¸ E˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma ise. bir meyve ismi yazmasını söyle. Burada en ba¸a bir adet if deyimi koydu˘ umuza. e˘ er g g g kullanıcının yazdı˘ ı isim elma de˘ il. e˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma.coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" if meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" if meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" if meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g Bu örneklerde pek belli olmuyor. Yok. Yok.“ g Gördü˘ ünüz gibi. Mesela su örne˘ e bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. bundan sonra da üç tane elif deyimi s g kullandı˘ ımıza dikkat edin. ama armut ise ekrana ‘armut bir meyvedir’ çıktısı verg g ilsin. ekrana ‘elma bir meyvedir’ çıktısı verilsin. g Elbette bu tür durumlar için birden fazla if deyimini art arda da kullanabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. e˘ er birden fazla ko¸ullu durumla kar¸ı kar¸ıyaysak elif deyimini kullanıyg g s s s oruz. ama kiraz ise ekrana ‘kiraz bir g g g meyvedir’ çıktısı verilsin. Yani çıktımız söyle olacaktır: s g ¸ sayi sayi sayi sayi 100’dür 150’den küçüktür 50’den büyüktür 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir s .

sayi2. Buraya kadar Python’da pek çok sey ö˘ renmi¸ olduk.coding:utf-8 -*from __future__ import division secenek1 secenek2 secenek3 secenek4 print print print print = = = = "(1) "(2) "(3) "(4) toplama" çıkarma" çarpma" bölme" secenek1 secenek2 secenek3 secenek4 soru = raw_input("Yapılacak i¸lemin numarasını girin: ") s if soru == "1": sayi1 = input("Toplama için ilk sayıyı girin: ") print sayi1 sayi2 = input("Toplama için ikinci sayıyı girin: ") print sayi1.coding: utf-8 -*sayi = 100 if sayi == 100: print "sayi 100’dür" elif sayi <= 150: print "sayi 150’den küçüktür" elif sayi > 50: print "sayi 50’den büyüktür" elif sayi <= 100: print "sayi 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir" s Bu kodların çıktısı ise söyle olacaktır: ¸ sayı 100’dür Gördü˘ ünüz gibi programımızı elif deyimini kullanarak yazarsak Python belirtilen ko¸ulu g s kar¸ılayan ilk sonucu ekrana yazdıracak ve orada duracaktır.E˘ er bu programı elif deyimlerinden de yararlanarak yazarsak sonuç su olacaktır: g ¸ Öncelikle kodumuzu görelim: #!/usr/bin/env python # -*. "+". sayi1 + sayi2 if soru == "2": sayi3 = input("Çıkarma için ilk sayıyı girin: ") print sayi3 . Simdiye dek ö˘ rendiklerimizi kullanarak ¸ g s ¸ g artık çok basit bir hesap makinesi yazabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. ":". if deyimi ise olası bütün sonuçları s ekrana basacaktır.

coding: utf-8 -*isim = raw_input("Senin ismin ne?") if isim == "Ferhat": print "Ne güzel bir isim bu!" elif isim == "Serhat": print "Hmm. sayi4. verdi˘ imiz bu basit örnek g amacına ula¸mı¸ demektir.“ ¸ gs g Bu ö˘ rendi˘ imiz else deyimi sayesinde artık kullanıcı yanlı¸ parola girdi˘ inde uyarı mesajı g g s g gösterebilece˘ iz: g #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if parola == "python": print "Parola onaylandı! Programa ho¸geldiniz!" s . "-". Küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*.3 else Deyimi else deyimi kısaca. Bu soruyu.. g ¸ ¸ isim adı verdi˘ imiz bir de˘ i¸kene atadık. sayi5 * sayi6 if soru == "4": sayi7 = input("Bölme için ilk sayıyı girin: ") print sayi7 sayi8 = input("Bölme için ikinci sayıyı girin: ") print sayi7. sayi6. Fena isim de˘ il. Yok.. E˘ er isim de˘ i¸keninin de˘ eri bunların hiçbiri de˘ il..sayi4 = input("Çıkarma için ikinci sayıyı girin: ") print sayi3. sayi3 . sayi7 / sayi8 Bu örnek programı inceleyip. ama Serhat ise ekrana ‘Hmm.’ g gs g g g cümlesini yazdır. "x". ekrana isim de˘ i¸keninin de˘ erini ve ‘adını pek sevmem!’ cümlesini yazdır." g else: print isim. sayi8. "/". programın nasıl çalı¸tı˘ ını anlamaya u˘ ra¸ır. ":". “Senin ismin ne?” diye soruyoruz. "adını pek sevmem!" Burada yaptı˘ ımız sey su: Öncelikle kullanıcıya. ":". ama ba¸ka herhangi bir g gs g g s seyse. eksik yanlarını s g g s tespit eder ve bu eksikleri giderme yolları üzerinde kafa yorarsanız.sayi4 if soru == "3": sayi5 = input("Çarpma için ilk sayıyı girin: ") print sayi5 sayi6 = input("Çarpma için ikinci sayıyı girin: ") print sayi5. Fena isim de˘il.. ekrana ‘Ne güzel bir isim bu!’ cümlesini yazdır.. gs g e˘ er isim de˘ i¸keninin de˘ eri Ferhat de˘ il. s s 5. if ve elif deyimleriyle tanımlanan ko¸ullu durumlar dı¸ında kalan bütün s s durumları göstermek için kullanılır.. ":". Daha sonra su cümleyi Pythoncaya çevirdik: “E˘ er g gs ¸ g isim de˘ i¸keninin de˘ eri Ferhat ise.

coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" elif meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" elif meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" elif meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g else: print "%s dedi˘iniz ¸eyin ne oldu˘unu bilmiyorum!" %meyve g s g Böylece özel olarak tanımladı˘ ımız durumlar dı¸ında kalan her sey için kullanıcıya gösterecek g s ¸ bir cümlemiz var artık.else: print "Ne yazık ki. yukarıda gösterilen ilk kodlama biçimini tercih etmeniz gerekir.. Yani yukarıda gösterilen her iki kod da derleyiciler (compiler) tarafından aynı sekilde okunup. g s . if (a == 1) { printf("Elveda Zalim Dünya!\n"). 5. ikinci kodlama biçimini kullanmanız da programınızın çalı¸masını etkilemez. return 0..return 0.h> int main() { int a = 1.h> int main(){int a = 1. E˘ er yazdı˘ ınız kodların ¸ s g g okunaklı olmasını istiyorsanız. } } E˘ er istersek yukarıdaki kodları söyle de yazabiliriz: g ¸ #include <stdio. ba¸arıyla derlenecektir. Ama dedi˘ im gibi. kodları bu sekilde yazs s ¸ mamız herhangi bir soruna neden olmaz. Bu dillerde yazdı˘ ınız kodlar g girintilenmi¸ de olsa girintilenmemi¸ de olsa düzgün bir sekilde çalı¸acaktır.}} Bu kodları daha sonra okuyacak ki¸ilerin nefretini kazanmak dı¸ında. yanlı¸ parola girdiniz!" s ˙ Isterseniz daha önce gördü˘ ümüz bir örne˘ e de uygulayalım bu else deyimini: g g #!/usr/bin/env python # -*.if (a == 1){printf("Elveda Zalim Dünya!\n").4 Python’da Girintileme Sistemi Pek çok programlama dilinde girintileme bir tercih meselesidir. Mesela a¸a˘ ıdaki s s ¸ s s g C koduna bakalım: #include <stdio.

mutlaka sekmelerin g kaç bo¸luktan olu¸aca˘ ını belirleyen bir ayarının olması gerekir. Örne˘ in yukarıg s g daki kodları su sekilde yazamayız: ¸ ¸ a = 1 if a == 1: print "Elveda Zalim Dünya" Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. kullandı˘ ınız metin düzenleyicide de birtakım g ayarlamalar yapmanız gerekir. s s g g KDE’deki Kate ve Kwrite.Ancak Python’la ilgilenen herkesin çok iyi bildi˘ i gibi. s Aslında Python’daki girintileme mevzuu bundan biraz daha karı¸ıktır. Örne˘ in Geany adlı metin düzenleyiciyi kullanıyorsanız. g g Girintilemelerin düzgün görünmesini sa˘ lamak ve hatalı çalı¸an veya hiç çalı¸mayan prog s s gramlar ortaya çıkmasına sebep olmamak için. “Sekme yerine bo¸luk ekle” s g s seçene˘ inin yanındaki kutucu˘ u da i¸aretli hale getirmeniz gerekir. Yani mesela herhangi bir metin düzenleyici kullanarak yazdı˘ ınız bir programı ba¸ka bir metin g s düzenleyici ile açtı˘ ınızda girintilerin birbirine girdi˘ ini görebilirsiniz... Herhangi bir program yazmaya ba¸lamadan önce mutlaka ¸ s sekme ayarlarını yapmanız veya bu ayarların do˘ ru olup olmadı˘ ını kontrol etmeniz gerekir. g g Mesela Gedit programı üzerinden bir örnek verelim. ors tak proje geli¸tiren ki¸ilerin de sekme ayarları konusunda belli bir kuralı benimsemesi ve s s . Buna benzer ayarlar bütün g g s iyi metin düzenleyicilerde bulunur. Python programlarımızın girinti yapısının düzgün olabilmesi için orada “sekme geni¸li˘ i”ni “4” olarak ayarlamanız. Bu yüzden. Python programlama dilinde girintileme g basit bir üslup meselesi de˘ ildir. g düzenle/tercihler/düzenleyici/girinti yolunu takip ederek su ayarlamaları yapabilirsiniz: ¸ geni¸lik => 4 s Tür => Bo¸luklar s sekme geni¸li˘ i => 4 s g Not: E˘ er IDLE üzerinde çalı¸ıyorsanız herhangi bir ayar yapmanıza gerek yok. bu i¸in bir de sizin pek elinizde olmayan bir boyutu vardır. sekme ayarları düzgün yapılmamı¸ bir metin s s düzenleyici kullanan ki¸iler kodunuzun girinti yapısını allak bullak edebilir. farklı metin düzenleyicilerde farklı kod görünümlerinin ortaya çıkmasına sebep olabilir. kimi zaman yazdı˘ ınız kodların düzgün çalı¸masını engellemese s ¸ g s bile. g s Öte yandan. bazı yerlerde ise TAB s (Sekme) tu¸una basılarak girinti verilmesi de hatalara yol açabilir. Dolayısıyla yazdı˘ ınız pros g gramlarda girintileme açısından mutlaka tutarlı olmanız gerekir. IDLE’da bu g s söyledi˘ imiz ayarlar zaten yapılmı¸tır. g s programın yazılması esnasında bazı yerlerde SPACE tu¸una basılarak. Gedit’i ilk açtı˘ ınızda düzen/ye˘ lenenler/düzenleyici yolunu takip ederek sekmeler ba¸lı˘ ı alg g s g tındaki ayarları kontrol etmelisiniz. Windows’taki Notepad++ ve Notepad2 adlı metin düzenleyiciler size böyle bir ayar yapma sansı tanır. g Yani yukarıdaki C kodlarının yaptı˘ ı i¸i Python’la yerine getirmek istersek söyle bir kod yazg s ¸ mamız gerekir: a = 1 if a == 1: print "Elveda Zalim Dünya" Bu kodların sahip oldu˘ u girintileme yapısı Python açısından büyük önem ta¸ır. Yukarıdaki örneklerde s görüldü˘ ü gibi girinti verilmesi gereken yerde girinti verilmemesinin hataya yol açması dı¸ında. Bo¸luk ve sekme tu¸larını s s karı¸ık bir sekilde kullanmanız. E˘ er yazdı˘ ınız kods g g lar birden fazla ki¸i tarafından düzenleniyorsa. Bir defa kullandı˘ ınız metin düzenleyicinin. Örne˘ in Gnome’deki Gedit.

org/moin/HowToEditPythonCode adresinde güzel bir makale var..bu konuda da tutarlı olması gerekir. Bu makaleyi okumanızı tavsiye ederim. ¸ s Hemen bir örnek verelim: print "deneme 1.org/1999/xhtml"> <head> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html. Mesela: s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*#Program adı: #Yazarı : #Tarih : #Amacı : #Platform : HTMLYap Orçun Kunek 19 Nisan 2010 HTML belgesi üretmek GNU/Linux. Ba¸kalarını bir kenara g g s bırakalım. 2. ˙ste bizim de. print """ <html> <html xmlns="http://www. Bizim yazdı˘ ımız programı s g g g kullanacak ki¸iler. bu girintileme konusuyla ilgili http://wiki.w3.. Peki. ancak aslında son derece önemle bir konudan söz g edece˘ iz: Yazdı˘ ınız programlara yorum/açıklama eklemek. Windows #HTML belgesinin <title> imine gelecek karakter dizisi baslik = "Örnek bir HTML Dosyası" #HTML belgesinin gövde metni metin = "Merhaba HTML!" #Burada standart bir HTML ¸ablonu içine. 5. kullanmadan önce kodları incelemek istiyor olabilirler. g g Diyelim ki. 3" #deneme yapıyoruz. bu açıklayıcı notlar sizin de i¸inize yarayabilir. kods I¸ larımızı incelemek isteyen ki¸ilere yardımcı olmak maksadıyla.5 Python Kodlarına Yorum Eklemek Program yazanların genellikle ihmal etti˘ i.python. Yorumlarımızı Python kodları içinde hemen hemen her yere yerle¸tirebiliriz. Python’daki s #%s i¸aretlerini kullanarak bir ba¸lık ve gövde s s #metni gömüyoruz. programımızın içine neyin ne i¸e s s yaradı˘ ını açıklayan bazı notlar eklememiz en azından nezaket gere˘ idir. ˙ Ingilizce bilenler için. “Acaba ben burada ne yapmaya çalı¸mı¸ım?” g s s demenizi de engelleyebilir bu açıklayıcı notlar. Aylar önce yazmaya ba¸ladı˘ ınız bir s s g programa aylar sonra geri dönmek istedi˘ inizde. charset=utf-8" /> <title>%s</title> </head> <body> <p><b>%s</b></p> </body> . içerisinde satırlar dolusu kod barındıran bir program yazdık ve bu programımızı ba¸kalarının da kullanabilmesi için internet üzerinden da˘ ıtaca˘ ız. programımıza bu açıklayıcı notları nasıl ekleyece˘ iz? g Kuralımız su: Python’da kod içine açıklayıcı notlar eklemek için “#” i¸aretini kullanıyoruz.

Python yorum içinde bir s kod bile yer alsa o kodları çalı¸tırmayacaktır. Buradan da anlayabilece˘ iniz gibi." g s Burada elif sistem == "MacOsX": kısmını yorum içine alarak simdilik bu kısmı iptal ediyoruz ¸ (˙ Ingilizce’de bu “yorum içine alma” i¸lemine “comment out” deniyor). programımız hakkında genel bir bilgi veriyoruz.. metin) #ba¸lık ve metin de˘i¸kenleri. Hatta yorumlardan süsleme amacıyla da yararlanabilirsiniz: ####################################################### #~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~# # FALANCA v. Çünkü Python “#” i¸areti ile ba¸layan satırların s s s içeri˘ ini görmez (#!/usr/bin/env python satırı hariç).1 # # Yazan: Keramet Su # # Lisans: GPL v2 # #~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~# ####################################################### Python’daki yorumların ba¸ka kullanım alanları da vardır.</html> """ %(baslik. “Hayır. Mesela su kısmın görevi geri kalan yorumg ¸ larınkinden farklıdır: #Program adı: #Yazarı : #Tarih : #Amacı : #Platform : HTMLYap Orçun Kunek 19 Nisan 2010 HTML belgesi üretmek GNU/Linux. g g s ben hafızama güveniyorum!” diyorsanız karar sizin! . s g s Kodlarımız içine yorum eklerken göz önünde bulundurmamız gereken önemli bir nokta da ne çok az ne de haddinden fazla yorum girmektir. program içine ekledi˘ imiz yorumların birbirg g g lerinden farklı amaçlara hizmet etti˘ ini görürsünüz.. Ama programın daha sonraki bir sürümüne ilave edece˘ imiz bir özelli˘ i yorum içine almak g g yerine silecek olursak. Windows Burada kodlarımız hakkında açıklayıcı bir yorum yapmak yerine.. vakti geldi˘ inde o özelli˘ i nasıl yaptı˘ ımızı hatırlamakta zorlanabiliriz! g g g Hatta bir süre sonra programımıza hangi özelli˘ i ekleyece˘ imizi dahi unutmu¸ olabiliriz. yazdı˘ ımız programa bir s g g özellik eklemeyi dü¸ünüyoruz. Örne˘ in.coding: utf-8 -*sistem = raw_input("Hangi i¸letim sistemini kullanıyorsunuz? ") s if sistem == "Windows": print "Merhaba Windows kullanıcısı!" elif sistem == "GNU/Linux": print "Merhaba GNU/Linux kullanıcısı!" #elif sistem == "MacOsX": # print "Merhaba MacOsX kullanıcısı!" else: print "Kullandı˘ınız i¸letim sistemi tanıdık gelmedi. Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ i dikkatli incelerseniz.. O s g zaman söyle bir sey yapabiliriz: ¸ ¸ # -*. ama henüz bu özelli˘ i yeni sürüme eklemek istemiyoruz. yorumlar bir program içinde çok farklı g amaçlara hizmet edebilir. Özellikle gere˘ inden fazla yorumlanmı¸ prog s gramları okumak çok zor olabilir. g Peki eklemek istemedi˘ imiz özelli˘ i yorum içine almaktansa do˘ rudan silsek olmaz mı? Elbette g g g olur.

3.6 Bölüm Soruları 1. Bir önceki soruda mü¸terinin yedi˘ i yemekler için ayrıntılı hesap dökümü çıkarın ve mü¸s g s teriyi bilgilendirin. Hatta bazı metin düzenleyiciler bu ¸ s s i¸lemi tek bir tu¸a basarak da gerçekle¸tirme yetene˘ ine sahiptir. yorum içine almak istedi˘ iniz kodları fare ile seçtikten sonra ALT+3 tu¸larına basarak ilg s gili kodları yorum içine alabilirsiniz. Örne˘ in IDLE ile çalı¸ıyors s s g g s sanız. Çocuklara hayvanların çıkardı˘ ı sesleri ö˘ reten basit bir program yazın. 5. . 4. kodların ba¸ındaki “#” i¸aretlerini kaldırmak olacaktır.Yorum içine alarak iptal etti˘ iniz bu kodları programa ekleme vakti geldi˘ inde yapaca˘ ınız tek g g g sey. Örnek bir menü biçimi söyle olmalı: s ¸ Gün : Mü¸teri Adı : s Çorba çe¸idi: s Ana yemek : Tatlı : Daha sonra mü¸terinize hangi güne ait menüyü görmek istedi˘ ini sorun ve cevaba göre s g menüyü gösterin. Bu kodları yorumdan kurtarmak için ise ilgili alanı seçtikten sonra ALT+4 tu¸larına basmanız yeterli olacaktır (“yorumdan kurtarma” i¸lemine ˙ s s Ingilizce’de “uncomment” diyorlar). g g 2. Kullanıcının girdi˘ i sehir veya semt bilgisine göre kira fiyat aralıklarını gösteren bir program g ¸ yazın. Haftanın 5 günü için farklı bir yemek menüsü olu¸turun.

#sonuç da kayan noktalıdır. önceki bölümlerde ö˘ rendi˘ imiz konularla ilgili de bolca örnek yapma fırsatı bulag g ca˘ ız. ama mutlaka bilmemiz gereken bu önemli ayrıns g g g tılardan söz edece˘ iz. Hem eski bilgilerimizi tazeleyece˘ imiz. Bu bölüme gelene kadar. #sonuç da tamsayı olur.654 -198 >>> print 45 / 56 #iki tamsayı birbirine bölünürse . ¸ g Dilerseniz bilgilerimizi tazelemek için birkaç örnek yapalım: >>> print 456 + 654 1110 >>> print 456 . “-”.1 ˙sleçler (Operators) I¸ Hatırlarsanız sayılar konusunu incelerken aritmetik i¸lemleri yapabilmek için “+”. simdiden sonra da bol bol kullanmaya devam edece˘ iz. hem de yeni seyler ö˘ renece˘ imiz bu bölüme g g ¸ g g haketti˘ i ilgiyi göstermeniz halinde. Bu i¸leçler bizim yabancısı oldu˘ umuz bir kavram de˘ ildir.. Python’da aritmetik i¸lemler için kullandı˘ ımız bu yardımcı s s s g i¸aretlere i¸leç (operator) adı verilir.BÖLÜM 6 Bazı Önemli Ayrıntılar Su noktaya kadar Python’la ilgili epey bilgi edindik. e˘ er varsa. 0 >>> print 45. “/” ve s “*” gibi i¸aretlerden yararlanmı¸tık.. Üstelik bu ¸ g s s bölümde. kendinizden emin bir sekilde ilerleyebileceksiniz. 62 . ˙ste bu bölümde simdiye kadar I¸ ¸ i¸ledi˘ imiz konular içinde de˘ inmedi˘ imiz.0 / 56 #sayılardan biri kayan noktalıysa .. Bu da size ilerki konuları daha rahat anlayabilmeniz ¸ g s açısından sa˘ lam bir temel kazandırmı¸ olacak.. Bu bölümün sonunda. s s s g g Bunları daha önce de bol bol kullandık. ¸ 6. aklınızg s g daki süphelerin ve belirsizliklerin büyük bir kısmı da aydınlı˘ a kavu¸mu¸ olacaktır. kafa karı¸ıklı˘ ına yol açs g mamak için bazı önemli ayrıntıları es geçmek zorunda kaldık. Artık Python’la az çok yönümüzü tayin ¸ etmeye yetecek kadar malzemeye sahibiz. önümüzdeki konuları çok daha rahat kavradı˘ ınızı farkedeg g cek. Bu bölümü tamamladıktan sonra Python’la ilgili en temel konuları epey g ayrıntılı bir sekilde ö˘ renmi¸ olacaksınız.

Yukarıdaki komut 122 s g ifadesiyle e¸de˘ erdir. ˙ Isterseniz onlara bir göz atalım: “**” i¸ leci s Önceki derslerimizin birinde suna benzer bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. line 1. Traceback (most recent call last): File "<stdin>". in <module> ZeroDivisionError: integer division or modulo by zero >>> print 45 * 76 3420 Bu i¸leçler aritmetik i¸lemleri yapmamızı sa˘ ladı˘ ı için bunlara özel olarak “aritmetik i¸leçler” s s g g s (arithmetic operators) adı verilir. Ama Python’da bir sayının karesini almanın çok daha temiz bir yolu var: >>> print 12 ** 2 144 “**” i¸leci Python’da bir sayının herhangi bir kuvvetini almamızı sa˘ lar. E˘ er bir sayının üçüncü kuvvetini almak isterseniz yukarıdaki komutu s g g söyle yazmalısınız: ¸ >>> print 12 ** 3 1728 Bu da 123 ifadesine e¸de˘ erdir.0. Peki biz bu bölme i¸leminden kalan sayıyı g s s bulmak istersek ne yapaca˘ ız? ˙ste bunun için Python’da “%” adlı bir i¸leç var: g I¸ s . Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") sayi = int(sayi) print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g Burada bir sayının karesini almak için o sayıyı kendisiyle çarptık.803571428571 >>> print 5 / 0 #bir sayının 0’a bölünmesi hataya yol açar. ö˘ renmemiz gereken birkaç aritmetik i¸leç s g s daha var. Bunların dı¸ında.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin. s g % i¸ leci s Diyelim ki söyle bir bölme i¸lemi yaptınız: ¸ s >>> print 13 / 3 4 Gördü˘ ünüz gibi bu bölme i¸leminin sonucu 4‘tür.

Epey gençsin.coding: utf-8 -*yas = int(raw_input("Ya¸ınız kaç? ")) s if yas < 0: print "Yok canım." elif yas >= 60: print "Ya¸ kemale ermi¸!" s s elif yas > 30: print "Ya¸lanıyorsun dostum!" s Bunlara ek olarak bu bölümde birkaç yeni i¸leç daha görece˘ iz. O yüzden “Bölme s s g i¸leminden kalan sayıyı bilsem ne olur. s g g Python ö˘ renmeye yeni ba¸layanlar. elif. daha neler!?" elif yas <= 30: print "Hmm. önceki derslerimizden s g bildi˘ imiz ve matematikten de a¸ina oldu˘ umuz birkaç i¸leç daha var: g s g s == > < >= <= “e¸ittir” anlamına geliyor s “büyüktür” anlamına geliyor “küçüktür” anlamına geliyor “büyük e¸ittir” anlamına geliyor s “küçük e¸ittir” anlamına geliyor s Sayıları kar¸ıla¸tırmamızı sa˘ ladıkları için bu i¸leçlere “kar¸ıla¸tırma i¸leçleri” (comparison ops s g s s s s erators) adı verilir. ve else deyimleri ile birlikte s kullanmı¸tık... g s Bu i¸leç.. bilmesem ne olur..." g else: print "Girdi˘iniz sayı tektir. Bu yeni i¸leçlere geçmeden s g s önce isterseniz Python’a yeni ba¸layanların sıkça yaptı˘ ı bir hataya de˘ inelim. arayüz tasarımı sırasında dahi i¸inize yaradı˘ ını göreceksiniz. “=” ve “==” i¸aretlerini birg s s birine karı¸tırır. E˘ er bir sayının 2’ye bölümünden kalan sayı 0 ise o sayı çifttir. bir sayının tek mi yoksa çift mi oldu˘ unu tespit etmeniz gerekti˘ i durumlarda çok s g g i¸inize yarayacaktır. Tıpkı yukarıdakiler gibi.>>> print 13 % 3 1 Demek ki 13 sayısı 3‘e bölündü˘ ünde kalan 1 imi¸.” diye dü¸ünmeyin sakın." g Bu i¸lecin. Aksi halde s g o sayı tektir: #!/usr/bin/env python # -*. Biz bu i¸leçleri önceki derslerimizde if. s s Python’da i¸leçler yukarıdakilerle sınırlı de˘ ildir. Mesela: s #!/usr/bin/env python # -*. Bu i¸aretler her ne kadar aynı anlama geliyormu¸ gibi görünse de aslında s s s . özellikle ilk zamanlarda.coding: utf-8 -*sayi = input("Bir sayı girin: ") if sayi % 2 == 0: print "Girdi˘iniz sayı çifttir.

s g . Dolayısıyla söyle bir i¸lem hata verecektir: ¸ g ¸ s >>> meyve == "elma" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Python’da de˘ i¸kenleri tanımlarken. Bu örnekte bizim yapmamız gereken sey de˘ er atamaktan ziyade iki de˘ eri kar¸ıla¸tır¸ g g s s mak olmalıdır. Az sonra bunun ne demek oldu˘ unu inceleyece˘ iz. O yüzden g s bunları karı¸tırmamaya özen gösteriyoruz. Bu i¸aretin tek görevi bir de˘ i¸kene de˘ er g s s gs g atamaktır. Durumu birkaç örnekle açıklamaya çalı¸alım: s >>> sayi = 3456 Burada sayi adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. s Hatırlarsanız “==” i¸lecini önceki derslerimizde söyle bir örnek içinde kullanmı¸tık: s ¸ s #!/usr/bin/env python #-*. de˘ er sorgulamaktır. Python’un cevgs g abını biraz sonra tartı¸aca˘ ız. gs g Bir de suna bakalım: ¸ >>> sayi == 3456 True Burada yaptı˘ ımız sey sayi adlı de˘ i¸kene de˘ er atamak de˘ ildir. Olmayan g g ¸ g g g bir seyin de˘ eri sorgulanamaz. g g g Gördü˘ ünüz gibi. Burada sayi adlı de˘ i¸kene 3456 de˘ erini atıyor. yani de˘ i¸kengs gs gs lere de˘ er atarken “=” i¸aretinden yararlanıyoruz. in <module> NameError: name ’meyve’ is not defined Ama siz önce bir meyve de˘ i¸keni olu¸turursanız. Çünkü daha önce de dedi˘ imiz gibi “=” i¸areti de˘ er atamaya g s g yarar. “=” ve “==” i¸aretleri birbirlerinden çok farklı anlamlara geliyorlar. E˘ er siz burada “==” yerine “=” i¸lecini kullanacak olursanız Python ne yapg s maya çalı¸tı˘ ınızı anlayamayacaktır.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi == aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır!" s s Burada da “==” i¸lecini kullanarak Ali’nin ya¸ı ile Ay¸e’nin ya¸ını birbiriyle kar¸ıla¸tırıyoruz. g ¸ gs g g Burada biz sayi de˘ i¸keninin de˘ erini sorguluyoruz. Bu soruyu duyan Python bize bir cevap veriyor. Yani burada söyle bir soru soruyoruz Python’a: “sayi adlı gs g ¸ de˘ i¸kenin de˘ eri 3456 mı?”. yukarıda yaptı˘ ımız sey bir de˘ er atamak de˘ il. s g Dedi˘ imiz gibi. line 1.. daha sonra bu de˘ i¸kenin de˘ erini sorgulayags s gs g bilirsiniz: >>> meyve = "elma" >>> meyve == "elma" True Burada aldı˘ ımız True çıktısına takılmayın.birbirlerinden çok farklıdır. s s s s s s Yukarıdaki örnekte e˘ er if alinin_yasi = aysenin_yasi gibi bir sey yazarsak Python bize g ¸ bir hata mesajı gösterecektir..

Dedi˘ imiz gibi.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 30 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi != aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸ta de˘ildir!" s s g Burada su Türkçe cümleyi Pythonca’ya çevirmi¸ olduk: ¸ s “E˘ er alinin_yasi adlı de˘ i¸kenin de˘ eri aysenin_yasi adlı de˘ i¸kenin de˘ erine e¸it de˘ ilse. E˘ er parola_ilk‘in de˘ eri gs g s s g g parola_tekrar‘ın de˘ erine e¸it de˘ ilse Parolalar e¸le¸miyor! çıktısı veriyoruz. Dolayısıyla herhangi bir sey bilgisag ¸ g s ¸ yar açısından ya True ya da False de˘ ere sahiptir. “True” kelimesinin anlamı “do˘ ru”. “False” kelimesinin anlamı ise “yanlı¸”tır. g Hatırlarsanız yukarıda “==” i¸lecini incelerken. kar¸ıla¸tırma i¸leçlerinden biri olan ”!=” i¸lecini kullanarak parola_ilk ve s s s s parola_tekrar adlı de˘ i¸kenlerin de˘ erini kar¸ıla¸tırıyoruz. Mesela bu i¸leci kullanarak yukarıdaki örne˘ i söyle yazabiliriz: s s g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Python’da iki de˘ erin e¸itsizli˘ ini sorgulamak için.Burada söyle bir soru akla geliyor: “Biz e¸itlik kar¸ıla¸tırması yapmak için “==” i¸lecini kul¸ s s s s lanıyoruz. “e¸it de˘ ildir.. ˙ g Ingilizce’de “true” do˘ ru demektir. g Dolayısıyla yukarıdaki çıktıya göre sayi adlı de˘ i¸kenin de˘ eri gerçekten de 3456. Aksi halde. gs g Bir de su örneklere bakalım: ¸ .2 Bool Degerler ˙ Ingilizce’de. g s g s s yani bu iki de˘ er birbirine e¸itse kullanıcıyı içeri alıyoruz.” anlamına gelen g s g s g ”!=” i¸lecinden yararlanıyoruz. ya da yanlı¸.coding: utf-8 -*parola_ilk = raw_input("Parolanızı giriniz: ") parola_tekrar = raw_input("Aynı parolayı tekrar giriniz: ") if parola_ilk != parola_tekrar: print "Parolalar e¸le¸miyor!" s s else: print "Programa ho¸geldiniz!" s Burada. bu i¸lecin iki de˘ er arasında kar¸ıla¸tırma yaps s g s s tı˘ ını söylemi¸tik. anlamını bütün programcıların çok iyi bilmesi gereken “true” ve “false” diye iki kelime vardır.. Bunu söylerken de söyle bir örnek vermi¸tik: g s ¸ s >>> sayi == 3456 True Bu örnek bize True çıktısı veriyor. g gs g gs g s g ekrana ‘Ali ile Ay¸e aynı ya¸ta de˘ ildir!’ cümlesini yazdır!“ s s g Gelin bununla ilgili bir örnek daha verelim konuyu daha net kavramak için: #!/usr/bin/env python # -*. g s Bilgisayar mantı˘ ında her sey ya do˘ rudur. Peki e¸itsizlik kar¸ıla¸tırması için herhangi bir i¸leç var mı?“ s s s s Elbette var. Gördü˘ ünüz gibi ”!=” i¸leci oldukça g s g s kullanı¸lı bir araç. s ˘ 6.

bo¸ bir karakter s s . Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 3. a de˘ i¸keninin de˘ eri 3 oldu˘ u için burada True yani “do˘ ru” çıktısını aldık. g ¸ g s ˙ste bu iki de˘ ere Bool De˘ erler adı verilir ve bu sistem bilgisayarın temelini olu¸turur. Bu gs g yüzden bu de˘ i¸ken True‘dur. Bunun yanısıra. yani “yanlı¸” çıktısı alıyoruz. Burada sordu˘ umuz soru su: “a de˘ i¸keninin de˘ eri 3 gs g g ¸ gs g mü?”. Bu da su anlama geliyor: “a de˘ i¸keninin de˘ eri 4 ¸ gs g mü?”. a de˘ i¸keninin de˘ eri 4 olmadı˘ ı için bu kez False. Yukarıda a de˘ i¸keninin de˘ erinin ba¸ka bir de˘ ere e¸it ¸ gs g s g s olup olmadı˘ ını sorguladık. Yani burada a de˘ i¸keni hiç bir de˘ ere sahip de˘ il. gs ¸ s s ¸ s Çünkü burada a de˘ ersiz de˘ il. Mesela söyle sorular sorabiliriz: “a do˘ ru mu?” veya “a yanlı¸ mı?”. gs g g s Dedi˘ imiz gibi. Bir sonraki satırda gs gs g a de˘ i¸keninin de˘ erini sorguluyoruz. ba¸lıba¸ına a‘nın kendisini de do˘ ruluk ve yanlı¸lık açısından s s g s sorgulayabiliriz. Örnekler durumu daha net anlatacaktır: >>> a = "" >>> bool(a) False >>> a = "elma" >>> bool(a) True >>> a = " " >>> bool(a) True ˙ örnekte a bo¸ bir karakter dizisidir. “a 4 mü?” gibi sorular sorduk ve buna uygun g cevaplar aldık. yani do˘ rudur. bilgisayar dilinde istisnasız her sey ya True [do˘ ru] ya da False [yanlı¸]’tur. O da bo¸luk karakteri! Yani g g gs g s burada a. Bir sonraki gs g g g satırda ise a == 4 gibi bir ifade görüyoruz. “a 3 mü?”. Bu de˘ i¸kenin bir de˘ eri var. Unutmayın. Ilk s gs g g Dolayısıyla bu de˘ i¸ken False‘tur. bir adet bo¸luk karakteri barındıran bir karakter dizisidir. Üçüncü örnek sizi biraz sa¸ırtmı¸ olabilir. ˙ gs Ikinci örnekte ise a de˘ i¸kenin “elma” diye bir de˘ eri var. Python’da ¸ g s böyle bir soru sorabilmek için bool() adlı bir fonksiyondan yararlanaca˘ ız: g >>> a = 3 >>> bool(a) True Python’da e˘ er herhangi bir sey. yani yanlı¸tır. Ama hiç sa¸ırtmasın.>>> a = 3 >>> a == 3 True >>> a == 4 False Burada öncelikle a adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. herhangi bir de˘ ere sahipse o sey True. I¸ g g s Simdi biraz daha ayrıntıya girelim. Ama g ¸ g ¸ g e˘ er o sey hiç bir de˘ ere sahip de˘ ilse. False. Biraz kafa karı¸tırıcı gelmi¸ olabilir g ¸ g g s s s bu tanım. Yani.

.” anlamına s g gs g gelir. g s Ama e˘ er kullanıcı soruyu cevaplamadan ENTER tu¸una basarsa o zaman Bu soruyu bo¸ geçeg s s mezsiniz çıktısı alır..coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if soru: print "Te¸ekkürler" s else: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s Gördü˘ ünüz gibi.. sadece if soru: diyerek g amacımıza ula¸ıyoruz. a ile b birbirine e¸it de˘ il. Bu ayrımı asla gözden kaçırmayın. E˘ er yukarıdakinin tersini yapmak isterseniz not i¸lecinden yararlanabilirsiniz (Bu i¸leci biraz g s s sonra ayrıntılı olarak inceleyece˘ iz): g #!/usr/bin/env python # -*. Buradaki if bool(soru) == True: g ifadesi su anlama gelir: “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True ise. Çünkü a bo¸ bir karakter dizisi iken...coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if not soru: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s . Görelim: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. s s Dilerseniz bununla ilgili küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*.“ ¸ g gs g Yukarıdaki kodları Python’da çok daha kolay yazabiliriz aslında. Gördü˘ ünüz gibi burada bool() fonksiyonunu kullandık. Bu ifade de “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True ise.dizisi ile bo¸luk karakteri içeren bir karakter dizisi birbiriyle aynı sey de˘ ildir. b bir adet g s g s bo¸luk karakterinden olu¸an bir karakter dizisidir. Zaten Python programcıları yukarıdaki gibi bir sey yazacakları zaman ba¸ka bir yol tutmayı tercih ederler. hiç bool() fonksiyonunu araya sokmadan. Dilerseniz bu s ¸ g durumu kendi gözlerimizle görelim: >>> a = "" >>> b = " " >>> a == b False Gördü˘ ünüz gibi..coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if bool(soru) == True: print "Te¸ekkürler" s else: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s Bu örnekte e˘ er kullanıcı soruya herhangi bir cevap verirse ekrana Te¸ekkürler çıktısı verilir.

else: print "Te¸ekkürler" s Burada söyle demi¸ oluyoruz: “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ il ise. hem kullanıcı adının hem de parolanın do˘ ru girilmesi sartına ba˘ lıyg ¸ g oruz. Yukarıdaki kodlarda.coding: utf-8 -*kullanici_adi = raw_input("Kullanıcı adınız: ") .coding: utf-8 -*kullanici_adi = raw_input("Kullanıcı adınız: ") parola = raw_input("Parola: ") if kullanici_adi == "ahmet" and parola == "ah12345678": print "Programa ho¸geldiniz!" s else: print "Kullanıcı adınız ya da parolanız yanlı¸" s Burada “and” i¸lecinin ne i¸e yaradı˘ ı apaçık anla¸ılıyor. lisede mantık dersi almı¸ olanlara hiç yabancı gelmeyecektir. Ama artık bu g s g s s kavramı bildi˘ imize göre rahatlıkla mantık i¸leçlerini i¸leyebiliriz. s s Peki ne i¸e yarar bu mantık i¸leçleri? s s ˙ Isterseniz uzun uzun açıklama yapmak yerine bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*. Bir önceki bölümde henüz Bool ¸ s g kavramını ö˘ renmemi¸ oldu˘ umuz için mantık i¸leçlerinden bahsedememi¸tik. kullanıcının pros s g s grama kabul edilmesini. Yukarıdaki kodları bir de söyle yazalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. E˘ er kullanıcı adı ve paroladan herhangi biri yanlı¸sa kullanıcı programa giri¸ izni elde g s s edemez..“ ¸ s g gs g g Bir önceki bölümde su i¸leçleri görmü¸tük: ¸ s s Aritmetik ˙sleçler I¸ + / * Toplama i¸lemi yapar s Çıkarma i¸lemi yapar s Bölme i¸lemi yapar s Çarpma i¸lemi yapar s Kar¸ ıla¸ tırma ˙sleçleri s s I¸ == != > < >= <= “e¸ittir” anlamına geliyor s “e¸it de˘ ildir” anlamına geliyor s g “büyüktür” anlamına geliyor “küçüktür” anlamına geliyor “büyük e¸ittir” anlamına geliyor s “küçük e¸ittir” anlamına geliyor s Simdi de mantık i¸leçlerini (logical operators) inceleyece˘ iz. g s s Mantık ˙sleçleri I¸ and or not “VE” anlamına geliyor “VEYA” anlamına geliyor ˘ IL” “DEG˙ anlamına geliyor Bu i¸leçler..

.. g Dilerseniz etkile¸imli kabukta birkaç ufak örnekle durumu daha net anlamaya çalı¸alım: s s >>> True and True True Dedi˘ imiz gibi. Yani bu i¸leç cümleye olumsuz bir s s g s anlam katar. g s g >>> True or True True Elbette her iki de˘ er de True ise sonuç da True olacaktır. Bu i¸leç “de˘ il” anlamına gelir. Birkaç örnek verelim: >>> kullanici_adi = "ahmet" >>> not kullanici_adi False Burada Python’a söyle bir sey söylemi¸ olduk: ¸ ¸ s “kullanici_adi de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ ildir“ gs g g . g g g >>> True and False False E˘ er de˘ erlerden biri bile False ise sonuç da False olacaktır. >>> False or False False “or” ile birbirine ba˘ lanmı¸ iki de˘ erin ikisi de False ise sonuç da False‘tur. g g >>> True or False True E˘ er iki de˘ er birbirine “or” ile ba˘ lanırsa ve e˘ er bu de˘ erlerden sadece biri bile True ise g g g g g sonuç da True olacaktır. iki True de˘ er birbirine “and” ile ba˘ lanırsa sonuç True olacaktır. g Gelelim “not” i¸lecine. g g >>> False and False False Elbette her iki de˘ erin de False oldu˘ u durumda sonuç da False‘tur.parola = raw_input("Parola: ") if kullanici_adi == "ahmet" or parola == "ah12345678": print "Programa ho¸geldiniz!" s else: print "Kullanıcı adınız ya da parolanız yanlı¸" s Burada “and” yerine “or” kullandı˘ ımıza dikkat edin. Bu sekilde kullanıcının programa giri¸ g ¸ s yapabilmesi için kullanıcı adı veya paroladan birini do˘ ru girmesi yeterli olacaktır.

dostum..66666666667 Peki buna benzer bir seyi a¸a˘ ıdaki programda nasıl yaparız? ¸ s g #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*bolen = input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ") s bolunen = input("Bölme i¸lemi için ikinci sayıyı girin: ") s . Simdi dilerseniz bu duruma çok s ¸ basit bir örnek verelim: Bildi˘ iniz gibi. Burada Python’a sunu diyoruz: ¸ “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ il ise. Dolayısıyla e˘ er kullanıcı soruyu s g g bo¸ geçerse if not soru: satırı i¸letilecektir. Python’da iki tamsayıyı birbirine bölersek elde edece˘ imiz çıktı da tamsayı olag g caktır.3 Dönü¸ türme ˙slemleri s I¸ Programcılık maceramız sırasında.0 / 3 7. Yani: >>> print 23 / 3 7 Burada iki adet tamsayı oldu˘ u için Python bize sonucu da tamsayı olarak gösterir. i¸leme giren sayılardan birini kayan noktalı sayı olarak s tanımlamamız yeterlidir: >>> print 23. s s 6. Bunu önlemek için..O da bize su cevabı verdi: ¸ “Hayır.“ g gs g g Yukarıdaki örnekte e˘ er kullanıcı “Adınız” sorusunu bo¸ geçerse soru de˘ i¸keninin de˘ eri söyle g s gs g ¸ olacaktır: soru = "" Python’da bo¸ karakter dizilerinin False oldu˘ unu biliyoruz... Mesela pek çok durumda bir sayıyı karakter dizisine ve e˘ er mümkünse bir s s g g karakter dizisini de sayıya dönü¸türmek zorunda kalacaksınız.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if not soru: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s else: print "Te¸ekkürler" s Burada if not soru ifadesine dikkat edin. verileri birbirine dönü¸türmemiz gereken durumlarla sıkça s kar¸ıla¸aca˘ ız. Yani ong dalık kısmı atar. True’dur.“ Yanılıyorsun! Çünkü kullanıcı_adi de˘ i¸keni bir de˘ ere sahip oldu˘ u için gs g g Hatırlarsanız yukarıda söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.

print "Bölme i¸leminin sonucu:". Dolayısıyla yukarıdaki programın hassas ¸ bir sonuç verebilmesi için burada bir dönü¸türme i¸lemi yapmamız gerekiyor. input() fonksiyonuyla yapabilece˘ imiz her seyi aslında raw_input() fonksiyonuyla da yapabilece˘ imizi söylemi¸tik. ˙ste bu g ¸ g s I¸ int() fonksiyonu bize bu konuda yardımcı olacak.0 Gördü˘ ünüz gibi. Ama simdi sayıları kullanıcıdan alıyoruz.0” i¸areti koyarak sorunu g g s çözüyorduk. input() ve raw_input() fonksiyonlarını incelerken.666666666666667 Gördü˘ ünüz gibi. s ¸ g Elbette Python’da float() gibi ba¸ka fonksiyonlar da vardır. Hatırlarsanız. bolen / bolunen s Biraz önce. bölme i¸lemine giren sayılardan birini bu float() fonksiyonu ile kayan nokg s talı sayıya döndürerek hassas bir çıktı alabildik.. bunların sa˘ ına birer ”... Dilerseniz önce bu fonksiyonu etkile¸imli s kabukta biraz inceleyelim: >>> a = "23" Bildi˘ iniz gibi yukarıdaki a de˘ i¸keni bir karakter dizisidir. Simdi bunu sayıya çevirelim: g gs ¸ >>> int(a) 23 .coding: utf-8 -*bolen = input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ") s bolunen = input("Bölme i¸lemi için ikinci sayıyı girin: ") s print "Bölme i¸leminin sonucu:". Simdi suna bakın: s ¸ ¸ >>> a = 23 >>> b = 3 >>> a / b 7 >>> float(a) / b 7. sayıları kendimiz girdi˘ imiz için. Mesela int() fonksiyonu bunlardan s biridir. float(bolen) / bolunen s Artık bölme i¸leminin sonucunu hassas bir sekilde alabilece˘ iz. Bu dönü¸türme s s s i¸lemi için float() adlı bir fonksiyondan yararlanaca˘ ız: s g >>> a = 23 >>> float(a) 23..0 seklinde bir kayan noktalı sayıya g ¸ dönü¸türdü. float() fonksiyonu 23 sayısını 23. Gelin simdi bu i¸lemi yukarıdaki programa ¸ s uygulayalım: #!/usr/bin/env python # -*.

kuvveti %s olur. in <module> ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’elma’ Gördü˘ ünüz gibi. kuvvet.coding: utf-8 -*ilk_sayi = int(raw_input("˙lk sayıyı girin: ")) I ikinci_sayi = int(raw_input("˙kinci sayıyı girin: ")) I toplam = ilk_sayi + ikinci_sayi print "Bu iki sayının toplamı: ". bu karakter dizisi sayı olarak temsil edilebiliyor. s Peki yukarıda yaptı˘ ımız seyin tersi mümkün mü? Yani acaba bir sayıyı karakter dizisine çevireg ¸ bilir miyiz? Bu sorunun yanıtı evettir. Gelin isterseniz bu s g bilgiyi su örne˘ e uygulayalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. kodları görünü¸ açısından g s g s nasıl düzenledi˘ imize ve satırları nasıl böldü˘ ümüze de dikkat edin. raw_input() fonksiyonunu tümden int() g g ¸ fonksiyonu içine aldık: int(raw_input("˙lk sayıyı girin: ")) I Burada özellikle kapanı¸ tırnaklarını eksik yazmamaya özen gösteriyoruz. burada yaptı˘ ımız sey çok basit. line 1. Python görünü¸e de önem veren zarif bir dildir. Bu i¸lem için de str() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız: s g . s g s Böylece input() fonksiyonunun prangasından kurtulmu¸ olduk! Artık raw_input() fonksiyonuyla s da aritmetik i¸lemler yapabiliyoruz.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Bir sayı girin. sayi ** kuvvet) Burada.. Daha önce de dedi˘ im g g g gibi." %(sayi. yazdı˘ ımız kodların nasıl i¸ledi˘ ine dikkat etmenin yanısıra.. int() fonksiyonu yalnızca sayı de˘ erli karakter dizilerini g sayıya dönü¸türebilir: s >>> kardiz = "elma" >>> int(kardiz) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Nihayet input() gibi tehlikeli bir fonksiyondan yakayı s sıyırdı˘ ımıza göre bu durumu bir örnekle kutlayabiliriz: g #!/usr/bin/env python # -*. Ancak tahmin edebilece˘ iniz gibi her s g karakter dizisi sayıya çevrilemez. toplam Gördü˘ ünüz gibi. Ben size bu sayının " "istedi˘iniz kuvvetini hesaplayayım: ")) g kuvvet = int(raw_input("¸imdi de %s sayısının kaçıncı kuvvetini " S "hesaplamak istedi˘inizi söyleyin: " g %sayi)) print "%s sayısının %s. Python’a yeni s ba¸layanların en sık yaptı˘ ı hatalardan biri de açılmı¸ tırnakları kapatmayı unutmaktır. “elma” karakter dizisi sayı olarak temsil edilemeyece˘ i için Python bize bir g g hata mesajı gösteriyor. Ama “23” gibi bir karakter disini sayı olmaktan çıkaran tek sey tırnak ¸ i¸aretleri oldu˘ u için.Böylece “23” karakter dizisini sayıya çevirmi¸ olduk.

çünkü Python maceranızda bunlar bol bol kar¸ınıza çıkag s cak..4 Bölüm Soruları 1. Dolayısıyla s de˘ i¸keni bir karakter gs dizisidir. Bu bölümü kapatmadan önce dilerseniz Python’daki küçük ama önemli bir fonksiyondan daha söz edelim: type() fonksiyonu. s Bu fonksiyonları iyi ö˘ renmelisiniz.. g s Herhangi bir sayıyı karakter dizisine dönü¸türür. Örne˘ in: g g g g >>> i = 23 >>> type(i) <type ’int’> “int”. Demek ki i de˘ i¸keni bir integer. floating point number (kayan noktalı sayı) kelimesinin kısaltmasıdır. g s Herhangi bir sayıyı veya sayı de˘ erli karakter dizisini tamsayıya dönü¸türür.>>> a = 23 >>> str(a) ’23’ Gelin isterseniz simdiye kadar gördü˘ ümüz dönü¸türme fonksiyonlarını topluca görelim: ¸ g s float() int() str() Herhangi bir sayıyı veya sayı de˘ erli karakter dizisini kayan noktalı sayıya dönü¸türür. A¸a˘ ıdaki örnekte if ve elif deyimlerini farklı sıralarda yerle¸tirdi˘ inizde nasıl bir sonuç elde s g s g edece˘ inizi dü¸ünün.. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> s = "elma" >>> type(s) <type ’str’> “str” de string (karakter dizisi) kelimesinin kısaltmasıdır. Söyle bir kod yazımı ne tür sorunların ortaya çıkmasına yol açar? Mesela g s ¸ a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tıran bir kullanıcı cevap olarak 60 üzeri bir sayı girerse nasıl bir çıktı alır? s g s Çıktının bekledi˘ imiz gibi olmamasının nedeni nedir? g . type() fonksiyonu. yani tamgs sayı imi¸. herhangi bir de˘ erin hangi tipte oldu˘ unu sorgulamamızı sa˘ lar.3 >>> type(f) <type ’float’> “float”. integer (tamsayı) kelimesinin kısaltmasıdır. g 6. >>> f = 14.. Bu konuyu da bitirdi˘ imize göre artık bölüm sorularına geçebiliriz. Yani f de˘ i¸keni gs bir kayan noktalı sayıdır.

A¸a˘ ıdaki i¸lemlerin sonucu nedir? s g s >>> True or False >>> True and False >>> True and (True or False) >>> True or (False and True) >>> True or (False and False) >>> (False or False) and (False or True) 3.coding: utf-8 -*yas = int(raw_input("Ya¸ınız kaç? ")) s if yas < 0: print "Yok canım. Geçen bölümde yaptı˘ ımız basit hesap makinesinde input() fonksiyonunu kullanmı¸tık.. Epey gençsin. daha neler!?" elif yas <= 30: print "Hmm.#!/usr/bin/env python # -*. . Siz g s o hesap makinesini raw_input() fonksiyonunu kullanarak yeniden yazın." elif yas > 30: print "Ya¸lanıyorsun dostum!" s elif yas >= 60: print "Ya¸ kemale ermi¸!" s s 2.

yukarıda verilen tanıma tam olarak uyar. O halde su küçücük örne˘ i bir inceleyelim bakalım: ¸ g #!/usr/bin/ env python #-*. Dolayısıyla bu kod g g parçasının verece˘ i çıktı da 1 olacaktır. s s 7. daha sonra o seçti˘ imiz i¸lemi bitirdi˘ imizde program kapanıyor. su anki bilgilerimizle her defasında programı yeniden ¸ ba¸latmak zorunda kalırız. çarpma veya bölme i¸lemlerinden s birini seçip. çıkarma. programımıza bir süreklilik katan g g ö˘ elere döngü adı verilir..coding: utf-8 -*a = 0 a = a + 1 print a Bu minicik kodun yaptı˘ ı i¸. ˙ s g g Isterseniz lafı daha fazla uzatmadan yola koyulalım ve ilk olarak while döngüsüyle i¸e ba¸layalım. ˙ste bu bölümde s I¸ Python’da yazdı˘ ımız kodları sürekli hale getirmeyi.. Böylece ilerleyen bölümlerde i¸leyece˘ imiz daha karg g s g ma¸ık konuları biraz daha kolay anlamamızı sa˘ layacak temeli edinece˘ iz. Yani kullanıcı adı ve parola yanlı¸ girildi˘ inde bu kullanıcı adı ve s s g parolayı tekrar tekrar soramayız. Aynı sekilde kullanıcı g s ¸ adı ve parola soran bir program yazsak. Bu çıktıyı verdikten sonra ise program sona erecektir. g 76 . o hesap makinesi programında toplama. Ne demek istedi˘ imizi anlatmanın en iyi yolu bununla s g g ilgili bir örnek vermek olacaktır. Yani g yazdı˘ ımız bir programdaki kodların tamamı i¸letilince programın kapanmasına engel olur ve g s kod dizisinin en ba¸a dönmesini sa˘ lar. Ayrıca bu bölümde döngüler dı¸ında break ve continue deyimleri ile range() s ve len() fonksiyonlarına da de˘ inece˘ iz. ba¸ka bir i¸lem g s g s s yapmak istedi˘ imizde ise programı yeniden ba¸latmamız gerekiyordu. g g g Kodlarımızı sürekli döndürmemizi sa˘ lamada bize yardımcı olacak parçacıklara Python’da g döngü (˙ Ingilizce: Loop) adı veriliyor. birinci satırda a de˘ i¸keninin de˘ erine bakıp ikinci satırda bu g s gs g de˘ ere 1 eklemek. üçüncü satırda da bu yeni de˘ eri ekrana yazdırmaktır. while döngüsü. tekrar tekrar döndürmeyi ö˘ renece˘ iz. programı yeniden ba¸latmamız gerekir. Ancak dikkat s ettiyseniz.BÖLÜM 7 Python’da Döngüler Hatırlarsanız geçen bölümlerden birinde basit bir hesap makinesi yapmı¸tık. Bu bölümde iki tane döngüden bahsedece˘ iz: while g ve for döngüleri.1 while Döngüsü Yazdı˘ ımız kodları tekrar tekrar döndürmemizi sa˘ layan.

g • Ba¸a dönüp tekrar a de˘ i¸keninin de˘ erini kontrol ediyor. O yüzden kodlarınızda mümkün oldu˘ unca bu kısaltmaları kullanmaya g çalı¸ın.Bu arada ufak bir ipucu verelim size. 1’den 100’e kadar olan sayıların ekrana yazdırıldı˘ ını görürüz.coding: utf-8 -*a = 0 while a < 100: a += 1 print a Bu kodu çalı¸tırdı˘ ımızda. Python yukarıda gördü˘ ünüz a = a + 1 satırını su sekilde g ¸ ¸ yazmanıza da izin verir: a += 1 E˘ er a = a .1 gibi bir sey yazmı¸ olsaydık. gs g Son satırda ise. “a de˘ i¸keninin de˘ eri 100 sayısından küçük oldu˘ u müddetçe a gs g g de˘ i¸keninin de˘ erine 1 ekle. g • Bu de˘ eri ekrana yazdırıyor (1). bu yeni a de˘ erini ekrana yazdırdık. g g • a de˘ erinin 100’den küçük oldu˘ unu idrak ediyor. bunu da su sekilde kısaltabilirdik: g ¸ s ¸ ¸ a -= 1 a = a * 2 veya a = a / 2 gibi ifadeler de söyle kısaltılabilir: ¸ a *= 2 ve: a /= 2 Bu kısaltmalar son derece önemlidir. g ˙ste bu noktada while döngüsünün faziletlerini görüyoruz. s g g Konuyu anlayabilmek için simdi de satırları teker teker inceleyelim: ¸ ˙ satırda. Ilk g gs ˙ Ikinci ve üçüncü satırlarda. g • Bu de˘ eri ekrana yazdırıyor (2). s gs g • a de˘ erinin su anda 1 oldu˘ unu görüyor. Bu döngü sayesinde programımız I¸ son satıra her geli¸inde ba¸a dönüyor. çünkü yazdı˘ ınız Python programlarının performansını g artırıcı etkileri vardır.” cümlesini Pythonca’ya çevirdik. g g • a de˘ erine 1 ekliyor (1 + 1 = 2). gs g • a de˘ erinin 0 oldu˘ unu görüyor. g ¸ g • a de˘ erinin hâlâ 100’den küçük oldu˘ unu anlıyor. 0 de˘ erine sahip bir a de˘ i¸keni tanımladık. Yani: s s • a de˘ i¸keninin de˘ erini kontrol ediyor. g g • a de˘ erine 1 ekliyor (0 + 1 = 1). g . s Simdi yukarıdaki koda bazı eklemeler yapalım: ¸ #!/usr/bin/env python #-*.

kullanıcı adı VEYA (or) parola bilgilerinden herg g hangi birini bo¸ bırakırsa kendisine Bu alanları bo¸ bırakamazsınız! uyarısı gösteriyoruz.“ g gs g Buradaki and (VE) i¸lecinin görevini biliyorsunuz. Burada söyle bir sey demi¸ olduk: g ¸ ¸ s “E˘ er kull_ad de˘ i¸keninin de˘ eri kullanici_adi de˘ i¸keninin de˘ eriyle VE par de˘ i¸keninin g gs g gs g gs de˘ eri parola de˘ i¸keninin de˘ eriyle aynıysa. E˘ er burada a de˘ i¸keninin de˘ erini 1 dı¸ında bir de˘ ere g g gs g s g ayarlamazsak. g Bu arada. kullanıcı adı ve parola do˘ ru girildi˘ i halde programımız kullanıcı adı ve parola g g sormaya devam edecektir. Böylece kullanıcımız kullanıcı adı ve parola bilgilerini do˘ ru g s g girdi˘ inde while döngüsü sona eriyor. Sonraki satırda gördü˘ ümüz elif blo˘ unda ise kullanıcı adı ve parola alanlarının bo¸ bırakılıp g g s bırakılmadı˘ ını denetliyoruz. gs g g s Daha sonra da while döngümüzü tanımlıyoruz.. ˙ g g Isterseniz alı¸tırma s olması bakımından bir örnek daha verelim: #!/usr/bin/env python # -*. Bu ifade ile. while a g ¸ == 1 ifadesi ile Python’a sunu söylemi¸ oluyoruz: ¸ s “a de˘ i¸keninin de˘ eri 1 oldu˘ u müddetçe a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tırmaya devam et!“ gs g g s g s Bu satırın ardından normal bir sekilde raw_input() fonksiyonlarımız yardımıyla kullanıcıdan kul¸ lanıcı adı ve parola bilgilerini istiyoruz. en g ba¸ta belirledi˘ imiz a de˘ i¸keninin 1 olan de˘ erini 2‘ye getiriyoruz. E˘ er kullanıcımız. Ardından gelen if deyimini nasıl yazdı˘ ımıza dikkat edin.coding: utf-8 -*a = 1 kullanici_adi = "ahmet_hamdi" parola = "Saatleri_Ayarlama_Enstitüsü" while a == 1: kull_ad = raw_input("Kullanıcı adı: ") par = raw_input("Parola: ") if kull_ad == kullanici_adi and par == parola: print "Programa ho¸geldiniz!" s a = 2 elif not kull_ad or not par: print "Bu alanları bo¸ bırakamazsınız!" s else: print "Kullanıcı adı veya parolanız hatalı.." Burada öncelikle de˘ eri 1 olan a adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. bu de˘ i¸kenlerin de˘ erini do˘ ru girerse sisteme giri¸ yapabilecek. E˘ er kulgs g lanıcı. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 1 oldu˘ u g gs gs g g müddetçe programımız çalı¸maya devam edecek. Burada yaptı˘ ımız seye dikkat edin. Gördü˘ ünüz gibi.• Bu i¸lemi 99 sayısına ula¸ana dek tekrarlıyor ve en sonunda bu sayıya da 1 ekleyerek s s vuslata eriyor. while döngüsünü anlamak ve kullanmak hiç de zor de˘ il. Bu sayede kullanıcının hem kullanıcı adı hem s de parola bilgisini do˘ ru girmesini isteyebiliyoruz. s s . s Bir sonraki satırda kullanici_adi ve parola adlı iki de˘ i¸ken daha tanımlıyoruz. buradaki if blo˘ unun içinde görünen a = 2 ifadesi de çok önemli. Böylece a de˘ i¸keninin s g gs g gs de˘ eri artık 1 olmamı¸ oluyor.

Ancak e˘ er istersek yukarıdaki kodg g ları biraz sadele¸tirme ve profesyonel bir görünüm kazandırma imkanına da sahibiz. Onun yerine. quit() gs g adlı bir fonksiyon kullanıyoruz. Mesela önceki kodlarda yer alan a de˘ i¸kenini burada artık kullanmıyoruz. s Su kodlara bir bakın: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Siz bu fonksiyonu ilk derslerimizden hatırlıyor olmalısınız.. s g g while döngüsünü yeni ö˘ renenlerin en sık yaptı˘ ı hatalardan biri.. Bu açıdan yukarıdaki g s g kodlar tamamen do˘ ru ve geçerli bir Python programıdır. Bunun gs gs yerine while döngümüzü su sekilde yazdık: ¸ ¸ while True: Hatırlarsanız geçen bölümde Bool de˘ erleri incelerken True kelimesinin “do˘ ru” anlamına g g geldi˘ ini söylemi¸tik. Çünkü bu de˘ i¸kene ihtiyacımız kalmadı. Bu fonksiyon Python’un etkile¸imli kabu˘ undan çıkmamızı sa˘ lıyordu. s Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. “aksi belirtilmedi˘ i sürece a¸a˘ ıdaki komutları ¸ g g s g çalı¸tırmaya devam et!” emrini yerine getiriyor." Burada önceki kodlara göre bazı farklılıklar dikkatimizi çekiyor.coding: utf-8 -*kullanici_adi = "ahmet_hamdi" parola = "Saatleri_Ayarlama_Enstitüsü" while True: kull_ad = raw_input("Kullanıcı adı: ") par = raw_input("Parola: ") if kull_ad == kullanici_adi and par == parola: print "Programa ho¸geldiniz!" s quit() elif not kull_ad or not par: print "Bu alanları bo¸ bırakamazsınız!" s else: print "Kullanıcı adı veya parolanız hatalı.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Python mu Ruby mi?") while soru != "Python": print "Yanlı¸ cevap!" s . döngüyü sona erdirecek bir g g ko¸ul belirtmeyi unutmaktır. g Yukarıdaki kodlar istedi˘ imiz i¸lemi rahatlıkla yerine getirmemizi sa˘ lar. Programın en ba¸ıns g s daki a de˘ i¸kenini kaldırdı˘ ımız için artık bu satıra da ihtiyacımız yok. Dolayısıyla burada gördü˘ ümüz while True ifadesi su anlama geliyor: g s g ¸ “Do˘ ru oldu˘ u müddetçe a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tırmaya devam et!“ g g s g s Peki ne do˘ ru oldu˘ u müddetçe? Neyin do˘ ru oldu˘ unu açıkça belirtmedi˘ imiz için Python bug g g g g rada her seyi do˘ ru kabul ediyor. s Bunun dı¸ında farklı olarak ilk if blo˘ u içindeki a = 2 satırını da kaldırdık. Yani bir nevi.else blo˘ unda ise kullanıcı adı ve parolanın yanlı¸ girilmesi halinde kullanıcıya nasıl bir uyarı g s gösterece˘ imizi belirliyoruz.

. Bu kodlar içindeki en önemli satır olcut += 1‘dir. g Siz de kendi for döngüsünün görevi bir dizi içindeki ö˘ elerin üzerinden tek tek geçmektir. program biz müdahale s g edene kadar ekrana Yanlı¸ cevap! çıktısını vermeye devam edecek. Bu tanım big raz kafa karı¸tırıcı gelmi¸ olabilir.. print harf . 7. Çünkü bu s kod. Kullandı˘ ımız i¸leç “e¸it de˘ ildir” s g s s g anlamına gelen ”!=” i¸leci... olcut de˘ i¸keninin de˘ eri her zaman 0 olmaya devam s g gs g edecek. s yazdı˘ ınız programlarda bu döngüyü bolca kullanacaksınız. O yüzden isterseniz ne demek istedi˘ imizi basit bir örnek s s g üzerinde anlatalım: >>> for harf in "istihza": . E˘ er bu satırı yazmazsak. bu dizi içindeki ö˘ elerin üzerinden tek tek geçmemg izi sa˘ lıyor. for döngüsü. Ancak burada döngüyü sona erdirecek bir ko¸ul belirlemedik. i s t i h z a “istihza” bir karakter dizisidir..Dikkat ederseniz burada da i¸leçlerimizden birini kullandık. s s Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda sorulan soruya Python cevabı vermezsek.2 for Döngüsü Python’da en sık kullanılan döngü for döngüsüdür desek abartmı¸ olmayız. Çünkü biz Python’a su komutu vermi¸ olduk bu kodla: ¸ s “soru de˘ i¸keninin cevabı Python olmadı˘ ı müddetçe ekrana ‘Yanlı¸ cevap!’ çıktısını vermeye gs g s devam et!“ E˘ er bu programı durdurmak istiyorsak CTRL+C tu¸larına basmamız gerekir. e˘ er kullanıcının verdi˘ i cevap “Python” de˘ ilse. Burada yaptı˘ ımız sey su: g g ¸ ¸ .coding: utf-8 -*olcut = 0 soru = raw_input("Python mu Ruby mi?") while olcut <= 10: olcut += 1 if soru != "Python": print "Yanlı¸ cevap!" s Bu kodlar sayesinde. while döngüsünün her ba¸a dönü¸ünde olcut de˘ i¸keninin de˘ erini 1 artırarak 10’a yaks s gs g la¸tırıyor. bu nedenle de döngümüz sürekli çalı¸maya devam edecektir.. yani sonsuz bir döngüye s girecektir. g s Yukarıdaki kodların i¸letili¸ini sınırlamak için söyle bir sey yazabiliriz: s s ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ekrana on kez “Yang g g lı¸ cevap!” çıktısı verilecektir. s Simdilik while döngüsüne ara verip bu konuda incelememiz gereken ikinci döngümüze geçiy¸ oruz.

Yukarıdaki kodları Türkçe’ye söyle çevirebiliriz: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. 100): . g for döngüsünün bu özelli˘ inden yararlanarak bazı ilginç seyler yapabilirsiniz.coding: utf-8 -*a = 0 while a < 100: a += 1 print a Bu kod yardımıyla ekrana 1’den 100’e kadar olan sayıları yazdırabiliyorduk. (for harf in g "istihza") 2. Yukarıdaki örnekte de bu döngü 1-100 aralı˘ ındaki sayıların her biri üzg g erinden tek tek geçiyor ve bu ö˘ elerin her birini sırayla “i” olarak adlandırıyor. (print harf) gs for döngüsü bazı durumlarda while döngüsü ile benzer bir i¸levi yerine getirir. Mesela yukarıda s while döngüsünü anlatırken yazdı˘ ımız su kodu hatırlıyorsunuz: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*for i in range(1. Yukarıdaki Pythonca kod Türkçe’de a¸a˘ ı yukarı su anlama gelir: “1.coding: utf-8 -*1-100 aralı˘ındaki sayılara i dersek: g bu i’ler içinde 2’ye tam bölünenleri: ekrana bas! Aynı sekilde tek sayıları listelemek de mümkün: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. siz isterseniz ba¸ka bir harf veya kelime gs s de kullanabilirsiniz.coding: utf-8 -*for i in range(1. 100): print i Ben burada de˘ i¸ken adı olarak “i” harfini kullandım. bir dizi içinde bulunan bütün ö˘ elerin üzerinden tek tek g g geçilmesini sa˘ lar.1.100 aralı˘ ındaki sayıların s g ¸ g her birine i adını verdikten sonra ekrana i’nin de˘ erini yazdır!“ g Dedi˘ imiz gibi. Aynı i¸lemi daha s basit bir sekilde for döngüsü (ve range() fonksiyonu) yardımıyla da yapabiliriz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*for i in range(1. Daha sonra da bu harf de˘ i¸kenlerini tek tek ekrana yazdırıyoruz. 100): if i % 2 == 0: print i Burada yaptı˘ ımız sey aslında çok basit. Mesela 1-100 g ¸ arasındaki çift sayıları listelemek istiyor olabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. Öncelikle “istihza” karakter dizisinin her bir ö˘ esine “harf” adı veriyoruz. for döngüsü.

bu range() fonksiyg g onunu bir önceki bölümde birkaç örnekte kullanmı¸tık. "mumdur" 7. Mesela: aralıklarını belirtmemizi sa˘ lar. 1. ˙ g Isterseniz bu vesileyle biraz da hem döngülerde hem ko¸ullu ifadelerde hem de ba¸ka yerlerde kar¸ımıza s s s çıkabilecek faydalı fonksiyonlara ve ifadelere de˘ inelim: g 7.coding: utf-8 -*for sarki in range (1.if i % 2 == 1: print i “E˘ er bir sayı ikiye bölündü˘ ünde kalan 1 ise o sayı tektir. Böylelikle Python’da while ve for döngülerini de ö˘ renmi¸ olduk. Dedi˘ imiz gibi.4 len() fonksiyonu Bu fonksiyon. 2) Bu komut ise 1 ile 100 arasındaki sayıları 2’¸er 2’¸er atlayarak yazdırmamızı sa˘ lar. Bir örnek daha: print range(1. Bu fonksiyon Python’da sayı s g Ingilizce’de de bu kelime “aralık” anlamına gelir. Zaten ˙ g print range(100) komutu 0 ile 100 arasındaki sayıları yazdırmamızı sa˘ lar. Bu arada dikkat ettiyseniz. 100. g s for döngüsü için verdi˘ imiz ilk örnekte döngü içinde yeni bir fonksiyon kullandık. artık bu fonksiyonun yabancısı g sayılmayız. 15): print sarki. karakter dizilerinin uzunlu˘ unu gösterir. 200) komutu 100 ile 200 arasındaki sayıları döker. -1) Hemen for döngüsüyle range() fonksiyonunun birlikte kullanıldı˘ ı bir örnek verip ba¸ka bir g s fonksiyonu anlatmaya ba¸layalım: s #!/usr/bin/env python #-*. Mesela: g #!/usr/bin/env python #-*.coding: utf-8 -*- . Bu fonksiyonun ne i¸e yaradı˘ ını gayet iyi biliyoruz. s s g Su ise 100’den 1’e kadar olan sayıları tersten sıralar: ¸ print range(100.3 range() fonksiyonu Önceki bölümde bu fonksiyonla ilgili epey örnek yaptı˘ ımız için. s Ba¸ka bir örnek daha verelim: s print range(100.” kuralından yararlanarak 1-100 g g arası sayıları süzgeçten geçiriyoruz.

˙ g Ilerde bu fonksiyonu ba¸ka veri tipleri ile birlikte kullanmayı da ö˘ renece˘ iz. Hemen örnek bir kod yazalım: #!/usr/bin/env python #-*. Yani söyle bir örnek bizi hüsrana g ¸ u˘ ratır: g >>> sayi = 123456 >>> len(sayi) Traceback (most recent call last): File "<stdin>".coding: utf-8 -*a = raw_input("Lütfen bir parola belirleyin: ") if len(a) >= 6: print "Parola 5 karakteri geçmemeli!" else: print "Parolanız etkinle¸tirilmi¸tir. 7. Afyonkarahisar karakter dizisi içindeki harflerin sayısını ekrana dökecektir. in <module> TypeError: object of type ’int’ has no len() Burada gördü˘ ümüz hata mesajı bize." s s len() fonksiyonunu yalnızca karakter dizileri ile birlikte kullandı˘ ımıza dikkat edin. line 1. Ancak henüz o veri tiplerini s g g görmedik. Dolayısıyla simdilik bu fonksiyonun karakter dizileriyle birlikte kullanılabildi˘ ini.coding:utf-8 -*kullanici_adi = "kullanici" parola = "parola" while True: . Bu fonksiyonu nerelerde kullanabiliriz? Mesela yazdı˘ ınız bir programa kullanıcıların giri¸ yag s pabilmesi için parola belirlemelerini istiyorsunuz. g A¸a˘ ıdaki örnek break deyiminin ne i¸e yaradı˘ ını açıkça gösteriyor: s g s g #!/usr/bin/env python #-*.a = "Afyonkarahisar" print len(a) Bu kod. ama ¸ g sayılarla birlikte kullanılamadı˘ ını bilmemiz yeterli olacaktır. Ama söyle yaparsak olur: g ¸ >>> kardiz = "123456" >>> len(kardiz) 6 123456 sayısını tırnak içine alarak bunu bir karakter dizisi haline getirdi˘ imiz için len() fonksiyg onu görevini yerine getirecektir. tamsayı veri tipinin len() fonksiyonu ile birlikte kulg lanılamayaca˘ ını söylüyor.5 break deyimi break deyimi program içinde bir noktada programı sona erdirmek gerekti˘ i zaman kullanılır. Seçilecek parolaların uzunlu˘ unu sınırlamak g istiyorsanız bu fonksiyondan yararlanabilirsiniz.

Buna göre." Burada su Türkçe ifadeyi Python’caya çevirmi¸ olduk: “E˘ er soru1 de˘ i¸keninin de˘ eri kul¸ s g gs g lanici_adi de˘ i¸keniyle. Bu i¸leç Türkçe’de “veya” anlamına gelir. Okulda mantık dersi almı¸ olanlar bu and i¸lecini yakından tanıyor olmalılar. Sayet “a ve b do˘ ru g g ¸ g ise” derseniz." Burada e˘ er kullanıcı klavyede iptal yazarsa programdan çıkılacaktır. soru2 de˘ i¸keninin de˘ eri de parola de˘ i¸keniyle aynı ise ekrana ‘Kulgs gs g gs lanıcı adı ve parolanız onaylandı. Çok bilindik bir örnek verelim: g #!/usr/bin/env python #-*.6 continue deyimi Bu deyim ise döngü içinde kendisinden sonra gelen her seyin es geçilip döngünün en ba¸ına ¸ s dönülmesini sa˘ lar. Bunu. Yukarıdaki kodlar arasında. Kullandı˘ ımız bu i¸leç. g if s == "iptal": break satırıyla sa˘ lamayı ba¸ardık.coding:utf-8 -*while True: s = raw_input("Bir sayı girin: ") if s == "iptal": break if len(s) <= 3: continue print "En fazla üç haneli bir sayı girin. daha önce s g bahsetti˘ imiz i¸leçlerden birini daha kullandık. “ve” anlamına gelen g s g s and i¸leci. Bu i¸lecin geçti˘ i satıra tekrar bakalım: s s g if soru1 == kullanici_adi and soru2 == parola: print "Kullanıcı adı ve parolanız onaylandı. and i¸lecinin s s s kar¸ıtı or i¸lecidir.soru1 = raw_input("Kullanıcı adı: ") soru2 = raw_input("Parola: ") if soru1 == kullanici_adi and soru2 == parola: print "Kullanıcı adı ve parolanız onaylandı. dikkat ederseniz. Yani gs g kullanıcı adı ve paroladan biri yanlı¸sa if deyiminin gerektirdi˘ i ko¸ul yerine gelmemi¸ olacaks g s s tır." break else: print "Kullanıcı adınız veya parolanız yanlı¸. g s . kullanıcı adı ve parola do˘ ru girildi˘ inde parola sorma g g i¸leminin durdurulması sa˘ lanıyor." s print "Lütfen tekrar deneyiniz!" Bu programda break deyimi yardımıyla. g 7. “a veya b do˘ ru ise” s s s g dedi˘ iniz zaman. bu a veya b ifadelerinden birinin do˘ ru olması yetecektir.’ cümlesini yazdır!“ Burada dikkat edilmesi gereken nokta su: and i¸lecinin birbirine ba˘ ladı˘ ı soru1 ve soru2 ¸ s g g de˘ i¸kenlerinin ancak ikisi birden do˘ ruysa o bahsedilen cümle ekrana yazdırılacaktır. burada hem a hem de b do˘ ru olmalıdır.

birle¸ik i¸leçler. herhangi ba¸ka bir konuda öneride bulunan bir program da g s yazabilirsiniz. Alternatif olarak. “Windows 7’ye mi geçmeliyim?” sorusuna cevap g veren bir program yazın. g 6. 4. while döngüsü yardımıyla sürekli çalı¸abileg s cek hale getirin. s g g 5. Daha önce yazdı˘ ımız basit hesap makinesini..E˘ er kullanıcı tarafından girilen sayı üç haneli veya daha az haneli bir sayı ise. Peki sizce i¸leçler neden böyle sıralanmı¸. s E˘ er kullanıcının girdi˘ i sayıdaki hane üçten fazlaysa ekrana En fazla üç haneli bir sayı girin.. Yani neden a =+ 1 denmemi¸? s s s 3. Örne˘ in ba¸langıç olarak kullanıcıya nereli oldu˘ unu sorabilir. Kullanıcıyla sayı tahmin oyunu oynayan bir Python programı yazın. Aldı˘ ınız cevaplara göre kullanıcıyı yönlendirin. . Birle¸ik i¸leçlerde aritmetik i¸leç atama i¸lecinden önce s s s s s s geliyor. gs g s g verece˘ i cevaba göre sohbeti ilerletebilirsiniz. Aldı˘ ınız cevaplara göre. kullanıcıdan g aldı˘ ı cevaplara göre. Gördü˘ ünüz gibi. 7. “Depolardaki program sayısı sizin için önem ta¸ır mı?” s gibi. 1-10 arası bütün çift sayıların karesini hesaplayan bir program yazın. Bunun için kullanıcıya bazı sorular sorun. “Hangi da˘ ıtım benim ihtiyaçlarıma uygun?” g g sorusuna cevap veren bir program yazın. Yazdı˘ ınız bu program kullanıcının verdi˘ i cevapg g lara göre tavır de˘ i¸tirebilmeli. Kullanıcıyla sohbet eden bir program yazın. Yazdı˘ ınız programda kullanıcıya hız. uyumluluk. Bu bölümde birle¸ik i¸leçlere de de˘ indik. Mesela “Bilgisayarınızın RAM miktarı nedir?”. Alternatif olarak. yenilik gibi konug larla ilgili sorular sorun." satırı es geçilecek ve döngünün en ba¸ına dönülecektir. herhangi ba¸ka bir konuda öneride bulunan bir program da yazabilirsiniz. Kullanıcının girdi˘ i sayılara göre. bir adet aritmetik i¸leç (+) ve bir g s s s adet de atama i¸lecinden (=) olu¸uyor. 2. g g cümlesi yazdırılacaktır. g s 7. continue g deyiminin etkisiyle: print "En fazla üç haneli bir sayı girin. g kullanıcıdan aldı˘ ı cevaplara göre.7 Bölüm Soruları 1. g “yukarı” ve “a¸a˘ ı” gibi ifadelerle kullanıcıyı do˘ ru sayıya yöneltin. Programda sabit bir sayı belirleyin ve kullanıcıdan bu sayıyı tahmin etmesini isteyin. E˘ er siz bir Windows kullanıcısıysanız. E˘ er siz bir GNU/Linux kullanıcısıysanız. kullanıcıya önerilerde bulunun. Mesela a += 1 ifadesinde bu birle¸ik i¸leçlerden s s g s s biri olan +=‘i kullandık.

programı yazarken sizin yag paca˘ ınız hatalar de˘ il. in <module> sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Gördü˘ ünüz gibi. Mesela kullanıcı “23” de˘ erini girerse bu karaks s g ter dizisi rahatlıkla sayıya dönü¸türülebilir. de˘ il mi? Bu program görünü¸te herhangi bir kusur ta¸ımıyor. g s Burada böyle bir hata almamızın nedeni. Ho¸çakalın!" s s Gayet basit bir program bu. programınızı çalı¸tıran kullanıcıların sebep oldu˘ u g g g ¸ s g ve programınızın çökmesine yol açan kusurlar. line 4. Ancak bizim burada kastetti˘ imiz. Peki ama ya kullanıcı sayı yerine harf girerse ne s olacak? Mesela kullanıcı yukarıdaki programı çalı¸tırıp “a” harfine basarsa ne olur? s Böyle bir durumda programımız söyle bir hata mesajı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. Dilerseniz bunu etkile¸imli kabukta test edelim: s s >>> int("23") 23 Gördü˘ ünüz gibi “23” adlı karakter dizisi rahatlıkla sayıya dönü¸türülebiliyor. Programcılık hayatınız boyunca hatalarla sürekli muhatab olacaksınız. sayi g print "Te¸ekkürler. Biz yukarıdaki programda int() fonksiyonunu kullanarak kullanıcıdan aldı˘ ımız karakg ter dizilerini sayıya dönü¸türmeye çalı¸ıyoruz. kullanıcıdan sayı bekledi˘ imiz halde kullanıcının harf g girmesi. Kastetti˘ imiz sey. Peki ya su? g s ¸ 86 . g Programımız görevini ba¸arıyla yerine getirir.py". ortaya çıkan hata nedeniyle programın son satırı ekrana basılamadı.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". Dilerseniz ne demek istedi˘ imizi anlatmak için söyle bir örnek verelim: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. E˘ er g s s g kullanıcımız burada bizim istedi˘ imiz gibi bir sayı girerse bu programda hiçbir sorun çıkmaz. Yani g programımız hata yüzünden çöktü˘ ü için i¸lem yarıda kaldı.BÖLÜM 8 Hata Yakalama Hatalar programcılık deneyiminizin bir parçasıdır.

yazılan kodları i¸letecek kullanıcıları her zaman göz önünde bulundurmanız s gerekti˘ ini asla unutmayın.. Hatayı yakalarken bu ifade i¸imize yarayacak. g s g 8. line 1.py". Python’da hata yakalamak için try.. Simdi suna bakın: g ¸ ¸ . Çünkü kullanıcılar her zaman sizin istedi˘ iniz gibi davranmayabilir. except bloklarından yararlanılır. Mesela ¸ g öyle bir durumda kullanıcıya. Yani ne tür bir hata ortaya çıkabilece˘ ini tespit ettik. Simdi hata mesajına tekrar bakalım: ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. in <module> sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Burada önemli kısım ValueError‘dur. line 4.. g Dilerseniz bu dediklerimizi somutla¸tıralım. sayı girin!” gibi bir uyarı mesajı gösterebiliriz. g Giri¸ bölümünde verdi˘ imiz örne˘ i hatırlıyorsunuz. in <module> ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ ˙ste bizim programımızın yapmaya çalı¸tı˘ ı sey de tam olarak budur. O örnek. Yani programımız kulI¸ s g ¸ lanıcıdan aldı˘ ı “a” harfini sayıya dönü¸türmeye çalı¸ıyor ve tabii ki ba¸arısız oluyor. Bu tür durumlarda s Python gerekli hata mesajını ekrana yazdırarak kullanıcıyı uyaracaktır. Önce ne tür bir hata ortaya çıkabilece˘ i s s g tespit edilir.. sayi g print "Te¸ekkürler. g Buna göre. çok uzun bir programın parçası oldu˘ unu dü¸ünürsek. s Simdi de böyle bir hata ortaya çıkarsa ne yapaca˘ ımıza karar vermemiz gerekiyor.1 try. kullanıcı sayı yerine harf girerse ValueError denen bir hata meydana geliyormu¸... ˙ste biz de bu bölümde bu tür ifadelerin ne I¸ zaman ve nasıl kullanılaca˘ ını anlamaya çalı¸aca˘ ız. Kodlarımızın ilk hali söyleydi: s ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ama son kullanıcı böyle de˘ ildir. Program çalı¸tırılırken kullanıcıların ne gibi hatalar yapabilecekg s lerini kestirmeye çalı¸ın.. ama tabii ki Python’un sundu˘ u karma¸ık hata mesajlarını kullanıcının anlamasını bekleyemeyiz... Daha sonra bu hata meydana geldi˘ inde ne yapılaca˘ ına karar verilir. kodlarınızı tanıdı˘ ınız için programınızı nasıl kullanmanız gerekg ti˘ ini biliyorsunuzdur. except.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". kullanıcının yanlı¸ g s s veri giri¸i koskoca bir programın çökmesine veya durmasına yol açabilir. Yukarıdaki g g örnekte biz birinci adımı uyguladık. Ho¸çakalın!" s s Bu tarz bir kodlamanın hata verece˘ ini biliyoruz. g g Yukarıdaki kodun. g s s s Bir kod yazarken. Gelin g isterseniz bunun nasıl kullanılaca˘ ına bakalım. Dedi˘ imiz gibi.. s g Siz programın yazarı olarak. kullanıcının sayı yerine harf s g g girmesi durumunda hata veriyordu. “Lütfen harf de˘ il. except ifadeleri kullanılır. Böylesi durumlar g s için Python’da try. s Python’da hata yakalama i¸lemleri iki adımdan olu¸ur.>>> int("a") Traceback (most recent call last): File "<stdin>".

g g Son olarak da hata durumunda kullanıcıya gösterece˘ imiz mesajı yazdık. Ho¸çakalın!" satırı her ko¸ulda ekrana basılıyor.py". in <module> sonuc = float(ilk) / ikinci ZeroDivisionError: float division Böyle bir durumda hata alaca˘ ımızı bildi˘ imize göre ilk adım olarak ne tür bir hata mesajı g g alabilece˘ imizi tespit ediyoruz. s Konuyu daha iyi anlayabilmek için bir örnek daha verelim. bekledi˘ imiz hata türü ValueError. Buna göre.#!/usr/bin/env python # -*. Ardından bir except blo˘ u g g g g açarak. sayi g except ValueError: print "Lütfen harf de˘il.coding: utf-8 -*try: sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". aksine çalı¸maya devam edecektir. Kodlarımızı yazıyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. Artık kullanıcılarımız g sayı yerine harfe basarsa programımız çökmeyecek. Simdi g g ¸ de böyle bir hata durumunda ne yapaca˘ ımıza karar vermemiz gerekiyor. Simdi söyle bir program yazdı˘ ımızı dü¸ünün: g s ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*s ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S try: sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc . hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodları bir try. sayı girin!" g print "Te¸ekkürler. Hatırlarsanız bir sayıyı 0’a bölmenin hata oldu˘ unu söylemi¸tik. ˙ g Isterseniz yine kullanıcıya bir uyarı mesajı gösterelim. ne tür bir hata bekledi˘ imizi belirttik. Yani kuls s s lanıcı do˘ ru olarak sayı da girse. yanlı¸lıkla sayı yerine harf de girse programımımız yapması g s gereken i¸lemleri tamamlayıp yoluna devam edebiliyor. blo˘ u içine aldık.. Dikkat s ederseniz print "Te¸ekkürler. Ho¸çakalın!" s s Burada.. Buna göre alaca˘ ımız hatanın türü ZeroDivisionError. line 7.coding: utf-8 -*ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc E˘ er burada kullanıcı ikinci sayıya 0 cevabı verirse programımız söyle bir hata mesajı verip g ¸ çökecektir: Traceback (most recent call last): File "deneme.

s Burada önemli bir problem dikkatinizi çekmi¸ olmalı.. Ardından g g g g da verilecek hataları birer except blo˘ u içinde teker teker yakaladık. Böylece programımız hata kar¸ısında çökmeden yoluna devam edebildi.py"..except ZeroDivisionError: print "Lütfen sayıyı 0’a bölmeye çalı¸mayın!" s Bir önceki örnekte de yaptı˘ ımız gibi burada da hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodları try..coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except ZeroDivisionError: print "Lütfen sayıyı 0’a bölmeye çalı¸mayın!" s except ValueError: print "Lütfen harf de˘il.. Hataları birbirinden virgülle ayırıp parantez g .. E˘ er yukarıdaki kodları çalı¸tıran bir kullanıcı sayı yerine harf girerse söyle g s ¸ bir hatayla kar¸ıla¸ır: s s Traceback (most recent call last): File "deneme. in <module> ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Buradan anladı˘ ımıza göre hata veren satır su: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için g ¸ s ilk sayıyı girin: ")) Dolayısıyla bu satırı da try... kullanıcının bir s sayıyı 0’a bölmesi ihtimaline kar¸ı ZeroDivisionError hatasını yakaladık. Son olarak da kullanıcıya gösterilecek uyarıyı beg lirledik. ValueError): print "Girdi˘iniz veri hatalı!" g Hata türlerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin. blo˘ u içine almamız gerekiyor. E˘ er her iki hata için de g g aynı mesajı göstermek isterseniz söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Biz yukarıdaki kodlarda. blo˘ u g g g g içine aldık. sayı girin!" g Gördü˘ ünüz gibi hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodların hepsini bir try.. Böyle bir durumda alınacak hatanın ZeroDivisionError oldu˘ unu da bildi˘ imiz g g için except blo˘ unu da buna göre yazdık. line 4. blo˘ u içine aldık. Ama ya kullanıcı s sayı yerine harf girerse ne olacak? ZeroDivisionError ile birlikte ValueError‘u da yakalamamız gerekiyor.coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except (ZeroDivisionError. g Su kodları dikkatlice inceleyin: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.

. herhangi bir i¸lem yapılmasının gerekli olmadı˘ ı durumlar için s g . böylece kullanıcımız programda ters giden bir seyler oldu˘ unu dahi an¸ g lamayacaktır.: s ¸öyle yap else: pass Burada henüz else blo˘ unda ne yapılaca˘ ına karar vermemi¸ oldu˘ unuz için. Örne˘ in. pass deyimini kodlarınız henüz taslak a¸amasında s s oldu˘ u zaman da kullanabilirsiniz.2 pass Deyimi pass kelimesi ˙ Ingilizce’de “geçmek” anlamına gelir. oraya bir pass g g s g koyarak durumu simdilik geçi¸tiriyorsunuz. Program son haline gelene kadar oraya bir seyler ¸ s ¸ yazmı¸ olaca˘ ız. s g Sözün özü. Mesela birtakım if deyimleri yazmayı dü¸ünüyor olun: s if . bir noktada yapmanız gereken bir i¸lem var. s s g ¸ s ˙ Isterseniz simdi bu konuyla ba˘ lantılı oldu˘ unu dü¸ündü˘ ümüz... bu hatayı g s pass ile geçi¸tirmek yerine.içine alıyoruz.. Böyle bir durumda pass deyiminden yararlanabilirsiniz. 8.. kullanıcıya hatayla ilgili makul ve anla¸ılır bir mesaj göstermeyi s s dü¸ünebilirsiniz. ˙ s g Ilerde çok daha farklı hata türleriyle kar¸ıla¸tı˘ ınızda bu konuyu çok daha net bir sekilde içinize sindirmi¸ olacaksınız. pass deyimlerini. diyelim ki bir kod yazıyorsunuz. ama e˘ er verilen hata önemli bir g s g hataysa ve kullanıcının bu durumdan haberdar olması gerekti˘ ini dü¸ünüyorsanız. Bu bölüm. hiçbir sey yapma” ¸ anlamında kullanaca˘ ız.. Bu deyimin Python programlama dilindeki anlamı da buna çok yakındır. ama henüz ne yapaca˘ ınıza s s g karar vermediniz.... ValueError): pass Böylece programınız ZeroDivisionError veya ValueError ile kar¸ıla¸tı˘ ında sessizce yols s g una devam edecek.. Programın g g gidi¸atına göre. Bu deyimi Pyhon’da “görmezden gel. Böylece programımız her iki hata türü için de aynı uyarıyı gösterecek kullanıcıya.coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except (ZeroDivisionError. önemli bir deyim olan pass‘i ¸ g g s g inceleyelim. E˘ er bir hatanın kullanıcıya gösterilmesinin g gerekmedi˘ ini dü¸ünüyorsanız yukarıdaki kodları kullanın. s Yukarıda anlatılan durumların dı¸ında.: böyle yap elif . Yazdı˘ ınız programlarda bunun iyi bir sey mi yoksa kötü bir sey mi oldu˘ una g ¸ ¸ g programcı olarak sizin karar vermeniz gerekiyor. Mesela bir hata ile kar¸ıla¸an programınızın hiçbir sey yapmadan g s s ¸ yoluna devam etmesini isterseniz bu deyimi kullanabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. hata yakalama konusuna iyi bir giri¸ yapmamızı sa˘ ladı.

bu pass deyiminin göründü˘ ünden daha s g g faydalı bir araç oldu˘ unu anlayacaksınız. programı kullanan ki¸ilerin yapabilece˘ i g s g hatalara kar¸ı önlem alarak yeniden yazın.3 Bölüm Soruları 1. ˙ bakı¸ta gayet güzel bir özellik gibi görünen bu durumun sizce ne gibi Ilk s sakıncaları olabilir? . ortaya çıkan bütün hatalar yakalanacak. kullanıcının yapabilece˘ i olası hataları önceden kestirip g g g bunları yakalamazsanız ne gibi sonuçlarla kar¸ıla¸ırsınız? s s 2. Bu tür bir kod yazımında. Python’da söyle bir sey yazmak mümkündür: ¸ ¸ try: bir takım i¸ler s except: print "bir hata olu¸tu!" s Burada dikkat ederseniz herhangi bir hata türü belirtmedik. g 8.kullanıyoruz. s 3. E˘ er yazdı˘ ınız bir programda. Daha önce yazdı˘ ımız basit hesap makinesini. ˙ Ilerde i¸e yarar programlar yazdı˘ ınızda. böylece kullanıcıya bütün hatalar için tek bir mesaj gösterilebilecektir.

Python’da herhangi bir s liste olu¸turmak için önce listemize bir ad vermeli. Burada ins g celeyece˘ imiz veri tipleri sırasıyla sunlardır: g ¸ 1. Liste (list) 2. listemizi olu¸turan s ö˘ eleri kö¸eli parantezler içinde yazaca˘ ız. Yani listemiz su anda bo¸. g Dilerseniz listenin ne demek oldu˘ unu anlatmaya çalı¸makla vakit kaybetmek yerine do˘ rudan g s g konuya girelim. Demet (tuple) 3. 12. Küme (set) Bu veri tipleri arasında özellikle listeler. Gördü˘ ünüz gibi. Yapaca˘ ımız tek sey liste için bir ad belirlemek ve liste ö˘ elerini kö¸eli parantez g ¸ g s içine almak. ardından da kö¸eli parantezler içinde bu s s listenin ö˘ elerini belirlemeliyiz. ˙ g Ikincisi. Yani Python’da bir liste olu¸turmak için söyle bir g s g s ¸ yol izleyece˘ iz: g >>> liste = [] Böylece ilk listemizi ba¸arıyla olu¸turmu¸ olduk. Gelin g ¸ s isterseniz ö˘ eleri de olan bir liste olu¸turmayı deneyelim: g s >>> liste = ["Hale". 9. 23] 92 . "Jale". bir liste olu¸turmak son s s s g s derece kolay. Yani liste olu¸tururken dikkat etmemiz gereken iki temel nokta g s var: Birincisi tıpkı de˘ i¸kenlere isim veriyormu¸uz gibi listelerimize de isim verece˘ iz. Böylece soyut kavramlarla kafa karı¸tırmadan ilerlememiz mümkün olabilir. s Zaten ilk liste örne˘ ini görür görmez bu veri tipinin nasıl bir sey oldu˘ unu hemen anlayacakg ¸ g sınız. "Lale".1 Liste Olu¸ turmak s Listeleri kullanabilmek için öncelikle bir liste olu¸turmamız gerekiyor. Python’un en güçlü oldu˘ u alanlardan biri olması g bakımından ayrı bir yere ve öneme sahiptir.BÖLÜM 9 Listeler Bu bölümden itibaren Python’daki önemli veri tiplerini incelemeye ba¸layaca˘ ız. O yüzden ilk önce listeleri inceleyece˘ iz. Burada listemizin henüz herhangi bir ö˘ esi yok. Sözlük (dictionary) 4. Tabii gs s g listelerimizi isimlendirirken Türkçe karakterler kullanmayaca˘ ız.

¸ ˘ 9. Demek ki gerçekten de bir liste g olu¸turmu¸uz. Tabii ki sayıları yazarken bu tırnak i¸aretlerini s kullanmayaca˘ ız. s s Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. Böyle bir durumda bu fonksiyon i¸inize yarayabilir: s #!/usr/bin/env python # -*. E˘ er birden fazla ö˘ e kulg g g lanmak istiyorsanız bu ö˘ eleri ayrı bir parantez içinde belirtmeniz gerekir..Böylece içinde ö˘ e de barındıran. Diyelim ki elinizde birkaç tane karakter dizisi var ve siz bunları bir liste s haline getirmek istiyorsunuz. g g s g Böylece Python’da bir listenin nasıl olu¸turulaca˘ ını ö˘ renmi¸ olduk. liste ö˘ elerini olu¸tug g s rurken kö¸eli parantezler kullanıyor olmamız. g Olması gerekti˘ i sekilde listemizi olu¸turduk. Böylece Python bu g ö˘ eleri tek bir ö˘ eymi¸ gibi algılayacak ve size istedi˘ iniz çıktıyı verecektir. g s g g Python’da liste olu¸turmanın bir ba¸ka yolu da list() adlı bir fonksiyondan yararlanmaktır. ’a’] Gördü˘ ünüz gibi.. c)) list() fonksiyonunda parantez içine sadece tek bir ö˘ e yazabiliriz.coding: utf-8 -*a = "elma" b = "armut" c = "kiraz" print list((a. Liste içindeki karakter dizilerini her zag g g manki gibi tırnak içinde belirtmeyi unutmuyoruz. ’l’. Simdi isterseniz Python s g g s ¸ listelerini biraz daha ayrıntılı bir sekilde inceleyelim.2 Liste Ögelerine Eri¸ mek s Yukarıdaki örneklerden de gördü˘ ümüz gibi Python’daki listeler tıpkı birer de˘ i¸ken gibi tanımg gs lanıyor: . Su s s ¸ örne˘ e bir bakalım: g >>> meyve = "elma" >>> list(meyve) [’e’. liste içine ö˘ e eklemek de zor de˘ il. bu list() fonksiyonunu kullanarak karakter dizisi içindeki karakterlerden bir g liste olu¸turabiliyoruz. eksiksiz bir liste olu¸turmu¸ olduk. Simdi komut satırında: g ¸ s ¸ >>> print liste komutunu verdi˘ imizde. ˙ g s s Isterseniz olu¸turdu˘ us g muz seyin bir liste oldu˘ unu teyit edelim: ¸ g >>> type(liste) <type ’list’> Tahmin edece˘ iniz gibi. ’m’. Gördü˘ ünüz gibi. list kelimesi liste anlamına geliyor. listeleri parantez i¸aretlerinden s s ayırt eder. b. burada dikkat etmemiz gereken nokta. Çünkü Python. olu¸turdu˘ umuz bu liste adlı listenin ö˘ eleri ekrana yazdırılacaktır.

dagitimlar = ["Ubuntu". "Mandriva"... ’Truva’. "PCLinuxOs". ’Puppy’. ’Elive’. "Kezban"] .. "Ahmet". ’RedHat’. "CentOS". "basketbol". ’Sabayon’. ’Mandriva’. Bu durum Python listelerinin çok önemli bir özelli˘ idir. "Puppy". Dolayısıyla yukarıdaki g s g listede Ubuntu ö˘ esini elde etmek istiyorsak su komutu yazmalıyız: g ¸ >>> print dagitimlar[0] Ubuntu Bu yöntem bize çok daha ilginç seyler yapma imkanı da verir. mesela sadece birinci ö˘ esini almak istersek ne yapaca˘ ız? g g g g Bunun için söyle bir yöntemimiz var: ¸ >>> print dagitimlar[1] Debian Gördü˘ ünüz gibi. "Vector"] Tanımladı˘ ımız bir listenin ö˘ e sayısını. ’Nexenta’. "Arch". ’SuSe’. "Mehmet". g Bu listeyi ekrana yazdırmak için söyle bir sey yapmamız gerekti˘ ini de biliyoruz: ¸ ¸ g >>> print dagitimlar [’Ubuntu’. Halbuki listenin ilk ö˘ esi Ubuntu. ’CentOS’.. ö˘ eleri birbirinden virgül ile ayırıyoruz: g g g >>> spor = ["futbol". "tenis".. ’Ututo’.>>> liste = [] Bir liste içine ö˘ e eklemek istedi˘ imiz zaman. Mesela su listg g g ¸ edeki ö˘ e sayısını elle sayarak bulmak bir Python programcısına hiç yakı¸maz: g s >>> . . Python’da liste g g ö˘ eleri 0’dan ba¸lar. "Ututo". "Elive". Mesela bu yöntemi kullanarak ¸ bir listenin belli bir aralıktaki ö˘ elerini alabiliriz: g >>> liste = ["Hale". "Sidux". ’PCLinuxOs’. ’Fedora’. "Nexenta". formülümüz söyle: g ¸ >>> liste_adı[ö˘e_sırası] g Yalnız burada dikkat ettiyseniz print dagitimlar[1] komutu Debian çıktısı verdi. "Debian". "Sabayon".. ’Zenwalk’. Bu arada uzun bir listeyi nasıl böldü˘ ümüze ve alt g s s g satıra geçti˘ imize dikkat edin. "Fedora". bir önceki bölümde ö˘ rendi˘ imiz len() fonksiyonu g g g g yardımıyla elde edebiliriz: >>> len(dagitimlar) 26 Demek ki listemiz 26 ö˘ eden olu¸uyormu¸. "GNewSense". "Truva".. ’Slackware’. "SuSe". "Lale". "Zenwalk". . ’Vector’] Bu sekilde listenin bütün ö˘ elerini ekrana döktük. "RedHat". "Gelecek". ’Mint’. "Pardus". Peki ya biz bu 26 ö˘ eli listenin bütün ¸ g g ö˘ elerini de˘ il de. "Mepis". Yani bir listenin ilk ö˘ esinin sırası her zaman 0’dır. "Jale". ’Gelecek’. ’Debian’. ’Gentoo’.. ’Knoppix’. ’Mepis’. "Knoppix". "Gentoo". ’Arch’. "golf"] Peki bir listedeki ö˘ e sayısını nasıl ö˘ renebiliriz? Elbette elle sayarak de˘ il. "Slackware". "Mint". ’Sidux’. ’Pardus’. ’GNewSense’.

’Jale’] Gördü˘ ünüz gibi. aynı ö˘ elere sahip iki farklı liste olu¸turduk. O yüzden o komutu söyle de yazabiliriz: g g g ¸ >>> print liste[2:] [’Lale’. ’Kezban’] Bu yöntem. sıraya kadar olan ö˘ eleri iki¸er iki¸er atlayarak ekrana s g s s bastık. ’Jale’. ’Ahmet’. Burada 0’dan ba¸layarak 6. ’Lale’. ’Ahmet’. ’Ahmet’. ’Lale’. bir listeyi tamamen kopyalamanın iyi bir yoludur: >>> liste2 = liste[:] >>> print liste2 [’Hale’. ’Lale’. ’Jale’. ’Kezban’] Gördü˘ ünüz gibi. Yalnız bu iki listenin birbirinden g g s farklı oldu˘ unu unutmayın. ’Kezban’] Son örnekte alaca˘ ımız son ö˘ e listenin de son ö˘ esi. ’Ahmet’. s E˘ er 0’dan ba¸layarak bir listenin bütün ö˘ elerini almak istersek de söyle bir sey yazabiliriz: g s g ¸ ¸ >>> print liste[:] [’Hale’. Listelere yukarıdaki gibi eri¸irken üçüncü bir sayı daha verebiliriz: s >>> liste[0:6:2] [’Hale’. bu sekilde listenin birinci ve ikinci ö˘ elerini ayrı bir liste olarak alabiliyoruz.>>> print liste[0:2] [’Hale’. ’Mehmet’. ’Jale’. ’Mehmet’. ’Mehmet’] Gördü˘ ünüz gibi. üçüncü sayı liste ö˘ elerinin kaçar kaçar atlanarak ekrana basılaca˘ ını gösg g g teriyor. Yani bir liste üzerinde yaptı˘ ınız de˘ i¸iklik öteki listeyi etkilemeyeg g gs cektir. ’Lale’. ’Mehmet’. ’Kezban’] >>> print liste [’Hale’. g ¸ g E˘ er alaca˘ ınız ilk ö˘ enin sırası 0 ise yukarıdaki komutu söyle de yazabilirsiniz: g g g ¸ >>> print liste[:2] E˘ er iki nokta üst üste i¸aretinin sol tarafındaki sayıyı yazmazsanız Python oraya 0 yazmı¸sınız g s s gibi davranacaktır. ’Mehmet’. ’Kezban’] E˘ er iki nokta üst üste i¸aretinin sa˘ ındaki sayıyı yazmazsak Python oraya listenin son ö˘ esinin g s g g sırasını yazmı¸ız gibi davranacaktır. ’Mehmet’. . ’Ahmet’. ’Mehmet’] >>> print liste[2:6] [’Lale’. Elimiz alı¸sın diye birkaç örnek yapalım bununla ilgili: s >>> print liste[2:5] [’Lale’. ’Ahmet’.

’__subclasshook__’. ’__sizeof__’. ’__lt__’.) yardımıyla yapıyoruz. ’extend’. listelerin ayırt edici özelli˘ i olan kö¸eli s g s g s parantezleri de kullanabilirsiniz: >>> dir([]) Hatta listelerin Python’daki adı olan list kelimesini dahi kullanabilirsiniz: >>> dir(list) Tercih tamamen size kalmı¸. ’__class__’. ’Lale’. ’Ahmet’. ’__delslice__’. ’__delitem__’. ’__iter__’. ’__setitem__’. Bu i¸i Python’da bazı parçacıklar (ya da daha teknik bir dille söylemek gerekirse g s “metotlar”. s Bu komutlardan herhangi birini verdi˘ imizde söyle bir cevap alırız: g ¸ [’__add__’. yani listeye ö˘ e ekleme. ’__imul__’. ’__ge__’.. ’__new__’. ’__reversed__’.3 Liste Metotları Dedi˘ imiz gibi. ’__getslice__’. ’__mul__’. ˙ Isterseniz gelin simdi bu metotların neler oldu˘ una ve ¸ g nasıl kullanıldıklarına bakalım. ’__len__’. 9. ’__setattr__’. Peki nedir bu metot denen sey? ¸ Metotlar. ’__gt__’. ’__doc__’. O zaman liste ö˘ eleri geriye do˘ ru sıralanacaktır: g g g >>> liste[::-2] [’Kezban’. ’Mehmet’. ’Hale’] Python’da liste olu¸turmayı ve bu listenin ö˘ elerine eri¸meyi ö˘ rendi˘ imize göre simdi listeleri s g s g g ¸ yönetmeyi. ’Jale’.. Bu fonksiyonu listeler üzerine su sekilde ¸ ¸ uyguluyoruz: >>> liste = [] >>> dir(liste) Dilerseniz bo¸ bir liste tanımlamakla hiç u˘ ra¸madan. ’__str__’. ’__setslice__’. ’__init__’. listeden ö˘ e çıkarma gibi i¸lemleri nasıl yapaca˘ ımızı g g s g ö˘ renebiliriz. ’append’. ’Mehmet’] Üçüncü sayı eksi de˘ erli de olabilir. ’Lale’. ’__reduce__’. ’__delattr__’. . ’__rmul__’. ’__ne__’. ’__repr__’. ’Ahmet’. ’__contains__’. ’__format__’. ’count’. Python’daki listeleri yönetebilmek için “metot” denen bazı araçlardan yararg lanmamız gerekiyor. ’__eq__’. ’Jale’] Bütün ö˘ eleri tersten sıralamak istersek söyle bir sey yazabiliriz: g ¸ ¸ >>> liste[::-1] [’Kezban’. ’__getitem__’. Listelerle birlikte hangi metotları kullanabilece˘ imizi ö˘ reng g mek için dir() adlı bir fonksiyondan yararlanabiliriz. ’__getattribute__’.. Python’da bir veri tipinin özelliklerini de˘ i¸tirmemizi veya sorgulamamızı sa˘ layan gs g oldukça yetenekli parçacıklardır. ’__iadd__’. ’__le__’. ’__reduce_ex__’.Yukarıdaki komutu söyle de yazabilirdik: ¸ >>> liste[::2] [’Hale’. ’__hash__’..

append() metoduyla bo¸ bir listeye de ö˘ e ekleyebiliyoruz. ’reverse’.1 Listeye Öge Eklemek Python’da herhangi bir listeye ö˘ e eklemek için append() metodundan yararlanabiliriz. "Ruby". Yani sunlar: s s s ¸ append count extend index insert pop remove reverse sort Biz bu bölümde bu metotları i¸levlerine göre gruplayarak inceleyece˘ iz. ’Ruby’. ’Perl’. ’pop’. Listeyi ekrana yazdırdı˘ ımızda Türkçe karaks ¸ g ter içeren so˘ an ö˘ esi düzgün görünmüyor. Öncelikle bir liste olu¸turalım: s >>> programlama_dilleri = ["Python". Bu metodun yaptı˘ ı sey de tam olarak budur g ¸ zaten.metot() Alı¸tırma olması için bir örnek daha yapalım: s >>> alisveris_listesi = [] >>> alisveris_listesi.’index’. ˘ 9. Burada bizi ilgilendiren metotlar I¸ g g ba¸ında ve sonunda “__” i¸aretini ta¸ımayanlar. ’insert’. "Perl"] Böylece elimizde programlama_dilleri adlı bir liste olmu¸ oldu. ˙ s g Isterseniz hemen yola koyulalım. ’C++’] Burada append() metodunu nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. Formülümüz söyle: g ¸ liste_adı.append("C++") Simdi listeyi ekrana yazdırdı˘ ımızda ö˘ eler arasında C++‘ı da görece˘ iz: ¸ g g g >>> print programlama_dilleri [’Python’. append g kelimesi Türkçe’de “eklemek” anlamına gelir. g s g Burada dikkatimizi çeken ba¸ka bir sey daha var. Bu durum normal. ’sort’ ] ˙ste bu gördü˘ ümüz çıktıdaki ö˘ eler listelerin metotları oluyor. Python liste çıktılarında Türkçe g g .3. ’remove’. Simdi bu listeye C++ ö˘ esini s ¸ g ekleyelim: >>> programlama_dilleri.append("so˘an") g >>> print alisveris_listesi [’so\xa7an’] Gördü˘ ünüz gibi.

"Mersin") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Peki aynı metodu kullag narak listeye birden fazla ö˘ e ekleyebilir miyiz? Deneyelim: g >>> iller = [] >>> iller. so˘an g for döngüsünden yararlanarak liste ö˘ elerini tek tek ekrana dökebiliriz.. Bu sırada da Türkçe g karakterler. Bir örnek daha yapalım: g >>> alisveris_listesi = ["so˘an". print i . "Mersin"]) append() Burada append() metodu içinde bir liste olu¸turduk ([”Adana”..karakterleri gösteremez. g s Demek ki bu metodu kullanarak bir listeye sadece tek bir ö˘ e ekleyebiliyoruz. ’\x81z\x81m’] >>> for i in alisveris_listesi: ..append(["Adana".. ancak istedi˘ iniz tam olarak bu olmayabilir: ¸ ¸ g >>> iller.. “Mersin”]) ve do˘ rudan bu s g listeyi iller adlı listeye ekledik. in <module> TypeError: append() takes exactly one argument (2 given) Burada Python bize bir hata mesajı verir. Simdi suna bakalım: ¸ ¸ >>> print iller [[’Adana’. Demek ki yukarıdaki sekilde ö˘ e ekledi˘ imizde s ¸ g g Python bunu yine tek bir ö˘ e olarak ekliyor. ’\x87ilek’. "sarımsak". olması gerekti˘ i gibi görünecektir. g g ¸ Peki bir listeye birden fazla ö˘ e eklemek istersek elimizde hiç bir imkan yok mu? Elbette var.append("Adana". "üzüm"] g >>> print alisveris_listesi [’so\xa7an’.. Biz burada iki ö˘ e vermi¸iz. g append() metodunu kullanarak bir listeye tek tek ö˘ e ekleyebiliyoruz.. ’sar\x8dmsak’. çünkü append() metodu yalnızca tek bir ö˘ e kabul g eder.. line 1. so˘an g sarımsak çilek üzüm Gördü˘ ünüz gibi Python’da çareler tükenmiyor. print oge .. g Mesela for döngülerinden yararlanabilirsiniz: . "çilek". ’Mersin’]] Burada iç içe geçmi¸ iki tane liste görüyoruz.. Ama liste içindeki Türkçe karakterli ö˘ eleri düzgün göstermenin bir g yolu var: >>> for oge in alisveris_listesi: . O yüzden her zaman istedi˘ iniz sey bu olmayabilir. g metodu ile söyle bir sey yapabilirsiniz.

. ’i’. ’x’] Gördü˘ ünüz gibi.extend(["Adana". ’U’. ’L’. ’U’. g s g Yukarıdaki örne˘ i extend metodunu kullanarak yazalım: g >>> iller = [] >>> iller. iller.. ’/’. anlamına s uygun olarak bir listeyi ba¸ka bir liste ile geni¸letir. Ama Python bize aynı seyi çok daha temiz bir sekilde g s ¸ ¸ yapma imkanı da sa˘ lar. Ama biz yazdı˘ ımız programlarda bazen ö˘ eyi belli bir sıraya yerle¸tirmek isteyebiliriz. ’G’. ’n’.extend("GNU/Linux") >>> print os [’Windows’. Bu metodu kullas narak bir ö˘ eyi bir listenin belli bir sırasına yerle¸tirece˘ iz. sokmak” gibi anlamlara gelir. Mesela: g >>> os = ["Windows".. Bunun için ba¸ka bir metottan yararlanaca˘ ız. ’Mersin’] extend kelimesi Türkçe’de “geni¸letmek. extend metodu “GNU/Linux” içindeki her bir karakteri tek tek listeye ekledi. ’Mac’. ’Mac’.append(i) >>> print iller [’Adana’.>>> lst = ["Adana". ’x’] Dikkat ederseniz hem append(). Daha do˘ rusu aldı˘ ınız g g g sonuç bekledi˘ iniz gibi olmayabilir. ’L’. "Mac"] >>> os. ’n’. I¸ g s Kelime olarak insert. Bu metot.append(harf) >>> print os [’Windows’. ’u’. "Mac"] >>> for harf in "GNU/Linux": . ’u’. ’Mersin’] Böylece istedi˘ imizi elde etmi¸ olduk. Yani bir listenin ö˘ elerini ba¸ka bir listeye s s g s tek tek ekler. ’/’. g Aynı etkiyi append() metodu ile elde etmek istersek yine for döngüsünden yararlanabiliriz: >>> os = ["Windows"... extend metodunu kullanarak bir listeye tek bir ö˘ e ekleyemezsiniz. "Mersin"] >>> iller = [] >>> for i in lst: . ’N’. Örne˘ in: g s g g .. ’i’. O metodun adı extend. ’N’. "Mersin"]) >>> print iller [’Adana’. os. Türkçe’de “yerle¸tirmek. ’G’. g g s ˙ste bunun için kullanabilece˘ imiz ba¸ka bir metot daha var Python’da: insert() metodu. uzatmak” gibi anlamlara gelir. hem de extend() metotları ö˘ eyi hep listenin en sonuna ekg liyor.

yani ilk sırasına Ali adlı bir ö˘ e yerle¸tirdik.. Metodun parantezi içindeki ilk sayı. >>> gunler = ["Pazartesi". "Per¸embe". in <module> NameError: name ’mevsimler’ is not defined remove() metodu ve del deyimi dı¸ında. ˙ g s g Ikinci ö˘ enin ne oldu˘ u ise belli. s >>> mevsimler = ["˙lkbahar".remove("˙lkbahar") I >>> print mevsimler [’Yaz’.. Peki ya listeg g den ö˘ e silmek istersek ne yapaca˘ ız? g g Bu i¸lem için de bazı metotlarımız var. "Pazar"] >>> gunler. Mesela remove() metodu. ’Mehmet’.insert(0.. remove() metodunu kullanarak liste içindeki istedi˘ imiz bir ö˘ eyi listeden g g g çıkarabiliyoruz. "Mehmet". Burada biz g g listenin sıfırıncı. "Salih"] >>> lst. g s ˘ 9. g yeni ö˘ enin yerle¸tirilece˘ i konumu gösteriyor. ö˘ eyi çıkarmak istiyoruz diyelim. "Cuma". "Kı¸"] I s >>> mevsimler. "Ali") >>> print lst [’Ali’. line 1.2 Listeden Öge Silmek Bir önceki bölümde gördü˘ ümüz metotlar yardımıyla listeye ö˘ e ekleyebiliyoruz. ’K\x8d\x9f’] Gördü˘ ünüz gibi. mevsimler adlı listenin ilk ö˘ esini siler. s s . ’Ahmet’. g del adlı özel bir deyimi kullanarak bu amacımızı gerçekle¸tirebiliriz: s >>> del mevsimler[0] Bu komut. listelerden ö˘ e silmenin bir ba¸ka yolu daha vardır: s g s pop() metodu. Peki g g ya biz ö˘ eyi adına göre de˘ il de listedeki sırasına göre çıkarmak istersek ne yapaca˘ ız? Yani g g g mesela listedeki 1. "Sonbahar".. g silebilirsiniz: >>> del mevsimler Aynı deyimle listenin tamamını da Böylece mevsimler adlı listeyi tamamen silmi¸ olduk: s >>> print mevsimler Traceback (most recent call last): File "<stdin>".pop() ’Pazar’ . "Yaz". "Cumartesi". Burada ö˘ eyi listeden çıkarabilmek için ö˘ enin adını yazmamız gerekti.3.>>> lst = ["Ahmet". ’Salih’] Burada insert() metodunu nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. "Çar¸amba". "Salı". ’Sonbahar’.

reverse() >>> print sayilar [9.3. "Çetin". ’\x99kke\x9f’] ˙ Isimlerde Türkçe karakter oldu˘ u için alfabe sırasına dizme i¸lemi ba¸arısız oldu.pop() metodunun öteki metotlardan farkı. "Selami". ’Ege’. 7. g Liste ö˘ elerini ters çevirmek için reverse() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: g g >>> sayilar = range(10) >>> print sayilar [0. 4. ’K\x81r\x9fat’. 3. 6. liste ö˘ elerini ters çevirebiliriz. 5. 2. "Ege"] >>> isimler. liste ö˘ elerini alfabe sırasına dizebiliriz. 5. 1. 9] >>> sayilar. g ¸ g ˙ Ikincisi. g s s Bu sorunun üstesinden gelmek için söyle bir kod yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.3 Liste Ögelerini Sıralamak Python’da liste ö˘ elerini iki sekilde sıralayabiliriz: Birincisi. 4.pop(0) ’Pazartesi’ Bu komut listedeki 0.sort() >>> print isimler [’Ahmet’. ’Selami’] Gördü˘ ünüz gibi liste içindeki isimler alfabe sırasına dizildi. "Mehmet". sildi˘ i ö˘ eyi bir de ekrana basmasıdır. ’Doruk’. "Fırat"] s s >>> isimler. 0] Liste ö˘ elerini alfabe sırasına dizmek için ise sort() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: g g >>> isimler = ["Ahmet". 3. 8. "Doruk". "Ökke¸". 7.sort() >>> print isimler [’F\x8drat’. 1. 2.coding: utf-8 -*import locale . ˙ g Isterseniz bu metodun kaçıncı sıradaki ö˘ eyi g silece˘ ini belirleyebilirsiniz: g >>> gunler. Bu metot g g bir listedeki en son ö˘ eyi siler ve ekrana basar. Yalnız bu metot Türkçe karakter g içeren kelimelerde sorun yaratabilir: >>> isimler = ["Kür¸at". ’\x80etin’. g ˘ 9. ö˘ eyi silip ekrana basacaktır. 8. ’Mehmet’. 6.

. "karpuz".. 3) . "kavun". elma ö˘ esi liste içinde birkaç farklı konumda geçti˘ i halde index() metodu g g g yalnızca 0. "erik".. 1) 2 >>> meyveler.sort(key = locale.index("çilek") 1 E˘ er bir liste içinde aynı ö˘ eden birden fazla sayıda varsa.setlocale(locale. "Ökke¸". 2) 2 >>> meyveler. "") isimler = ["Kür¸at". "elma"] >>> meyveler.locale. Yukarıdaki kodlarda g gördü˘ ümüz her seyi birkaç bölüm sonra ö˘ renmi¸ olaca˘ ız. g ¸ g s g ˘ 9. Ancak bu metodun liste içinde geçen aynı ö˘ elerin g g tamamını bulmasını sa˘ lamak da mümkün. Benim amacım sadece sort() metoduyla Türkçe ¸ g karakter içeren kelimelerin de alfabe sırasına dizilebilece˘ ini göstermek. "Fırat"] s s isimler. "kavun". "su".index("elma".index("elma". "çilek". bu metot yalnızca ilk rastladı˘ ı g g g ö˘ eyi bulacaktır. "su". "Çetin".LC_ALL. Peki ama nasıl? g index() metodu.index("elma". "elma".. Mesela: g >>> meyveler = ["elma". Bu metot bir ö˘ enin liste içinde hangi sırada yer aldı˘ ını bildirir: g g >>> lst = ["erik". parantez içinde ikinci bir de˘ er daha alır. "karpuz". "çilek". "karpuz". . "kavun"] >>> lst. "erik". konumdaki ö˘ eyi buldu. . "çilek". "elma".index("elma") 0 >>> meyveler.strxfrm) for i in isimler: print i Bu kodlardaki pek çok seyi henüz ö˘ renmedik.3. Su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> meyveler = ["elma".index("elma") 0 Gördü˘ ünüz gibi.4 Liste Ögelerinin Sırasını Bulmak Python’da bir liste içindeki ö˘ elerin sırasını bulmak için index() adlı bir metottan yararlanıyg oruz. "elma"] >>> meyveler.

"erik". bir ö˘ eyi liste içinde hangi g g g konumdan itibaren aramaya ba¸layaca˘ ını gösteriyor. bloklarını kaldırın. Python siz oraya 0 yazmı¸sınız gibi davranacak g s ve aramaya 0.. while sira < len(meyveler): #Bu try.. "karpuz". aranan ö˘enin listede bulundu˘u g g #konumları tutuyor. 0.7 Burada parantez içine yazdı˘ ımız ikinci de˘ er. g sira = 0 #Bu liste. 0.. "su". sırada ba¸layacaktır. try: oge = meyveler.. E˘ er bu de˘ eri 3 yaparsak.. sira += 1 #Burada amacımız aynı sayının listeye eklenmesini #engellemek. Bunu tam olarak ne i¸e yaradı˘ını s g #anlamak için de "if not oge in liste:" satırını #kaldırmayı deneyebilirsiniz. ve 2. sira) except ValueError: pass #sıra de˘i¸keninin de˘erini birer birer g s g #arttırıyoruz. Bu de˘eri bir while g g #döngüsü içinde birer birer arttıraca˘ız. Python bu kez listeyi taramaya 3. if not oge in liste: liste. Bunun öntanımlı de˘ eri 0’dır.index("elma". meyveler = ["elma". sıradan ba¸layacak ve g g s böylece.. blo˘unun görevini anlamak g #için "elma" yerine ba¸ka bir ö˘e koyun ve try. "elma". index() metodunun. except.. E˘ er bu de˘ er 1 yaparsanız Python listeyi taramaya 1. bir liste içindeki ö˘ elerin hangi konumlarda yer aldı˘ ını gösteren bir prog g gram yazabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. "elma"] #Bu sayı index() metodunun parantezi içindeki #ikinci de˘er olacak. sıradaki ö˘ eleri atladı˘ ı için 7. s g #except. sıradaki elma ö˘ esini bulabilecektir. liste = [] #while döngümüzü yazıyoruz. "çilek". s g g ö˘ eden ba¸layacak ve böylece. sırayı atladı˘ ı için 2. "kavun".. for nmr in liste: print "aranan ö˘e %s konumunda bulundu!"%nmr g . Böylece index() metodu listenin #her noktasını tarayabiliyor. Yani e˘ er s g g g parantez içindeki ikinci de˘ eri belirtmezseniz.. g g g Bu bilgiyi kullanarak.append(oge) #listedeki de˘erleri bir karakter dizisi içine g #alıp ekrana basıyoruz. sırada yer alan elma ö˘ esini bulabileg s g g cektir..coding: utf-8 -*#meyve listesini tanımlayalım.

kullanıcıdan aldı˘ ımız s g g sayıyı int’e. Bu metot bir ö˘ enin liste içinde kaç kez geçti˘ ini bildirir: g g >>> lst = ["erik". "kavun". 4] >>> print sum(sayilar) 9 . Böylece kullanıcının girdi˘ i bütün sayıların toplam de˘ eri bu a gs g g de˘ i¸keninin de de˘ eri olacak.3. "erik".coding: utf-8 -*a = 0 print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: a += int(sayi) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ". g Bunun için söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. gs Kullanıcının programı sona erdirebilmesi için “q” tu¸unu belirliyoruz. Bu fonksiyon.5 Liste Ögelerinin Sayısını Bulmak Python’da bir liste içindeki ö˘ elerin sayısını bulmak için count() adlı bir metottan yararlanıyg oruz. 3. E˘ er kullanıcı sayı girmek s g yerine bu tu¸a basarsa program sona erecektir.˘ 9. s g Bununla ilgili bir örnek söyle olabilir: ¸ >>> sayilar = [2. a g Bu programın mantı˘ ı sudur: Öncelikle a adlı bir de˘ i¸ken olu¸turuyoruz. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri g ¸ gs s gs g bir sayıdır.count("erik") 2 9. yani tamsayıya dönü¸türdü˘ ümüze dikkat edin. "çilek"] >>> lst. Kullanıcının girdi˘ i her sayı bu de˘ i¸kenin mevcut de˘ eriyle toplandıktan sonra g gs g yine bu de˘ i¸kene atanacak. "çilek". Dolayısıyla kullanıcının girdi˘ i sayıların toplamını bulmak için gs g g programın sonunda a de˘ i¸kenini ekrana yazdırmamız yeterli olacaktır. "karpuz". "karpuz".4 sum() Fonksiyonu Diyelim ki kullanıcıdan aldı˘ ı sayıları birbiriyle toplayan bir program yazmak istiyorsunuz. bir dizi içindeki sayıların birbiriyle kolayca toplanmasını sa˘ lar. s g Yukarıdakine benzer bir i¸lemi Python’da özel bir fonksiyon olan sum() yardımıyla da gerçeks le¸tirebiliriz. Ayrıca else blo˘ u içinde.

append(int(sayi)) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ". kendisine verilen bir dizi sayıyı alıp bu sayıları birbiriyle g topluyor. sum() fonksiyonu.coding: utf-8 -*sayilar = [] print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: sayilar.veya: >>> print sum([2. dir() adlı bir fonksiyon yardımıyla liste metotlarını topluca ekrana yazdırabilece˘ imizi ö˘ renmi¸tik: g g s >>> dir(list) E˘ er burada toplam kaç metot oldu˘ unu ö˘ renmek istersek len() fonksiyonu i¸imizi görüyor: g g g s >>> len(dir(list)) 45 Peki ya dir(list) çıktısında görünen metotları numaralandırmak istersek ne yapaca˘ ız? g ˙ste bunun için enumerate() adlı bir fonksiyonumuz var. Kullanıcıdan gelen sayıları bu listeye eklemek için append() metodundan yararg landı˘ ımıza dikkat edin. Kullanıcıdan gelen sayıları bu listede s tutaca˘ ız. sayilar adlı liste içinde biriken sayıları toplamak için de sum() g fonksiyonundan yararlandık. 4]) 9 Gördü˘ ünüz gibi. sum(sayilar) g Bu defa öncelikle sayilar adlı bir liste olu¸turduk. Dilerseniz bu bölümün ba¸ında verdi˘ imiz örne˘ i sum() fonksiyonunu kullanarak s g g tekrar yazalım: #!/usr/bin/env python # -*. 3. 9.5 enumerate() Fonksiyonu Hatırlarsanız. Bakalım bu fonksiyonu nasıl kullanıyI¸ oruz: >>> liste = dir(list) >>> for i in enumerate(liste): .

.. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 >>> for sira_no. __ge__ Bu kodlarla çıktıyı nasıl istedi˘ imiz kıvama getirdi˘ imizi görüyorsunuz.. metot_adi in enumerate(liste): . (6.. ‘metot_adı’) seklinde ekrana dökülüyor. metot_adi in enumerate(liste): . print metot_adi . __doc__ 7. __delattr__ 4. metot_adi in enumerate(liste): . (1. __delslice__ 6.. (9. %s" %(sira_no. print "%s. dir(list) komutunun g verdi˘ i bütün çıktılar (sıra_no. (0. (2. __add__ __class__ __contains__ __delattr__ .. __contains__ 3. metot_adi) . Simdi suna bakın: g ¸ ¸ ¸ >>> for sira_no. (5. (8. ’metot_adi’) seklinde oldu˘ unu görmü¸tük.. Yukarıdaki kodu söyle yazacak olursanız gs ¸ durum daha da netle¸ecektir: s >>> for sira_no. __eq__ 8. ancak gördü˘ ünüz gibi... g g metot_adi in enumerate(liste): satırına özellikle dikkat edin. . Bir önceki örnekte enumerate(liste) içeri˘ inin (sira_no. metot_adi satırı ile.. gs metot adlarını ise metot_adi adlı de˘ i¸kene atıyoruz... __class__ 2. __add__ 1. print i ’__add__’) ’__class__’) ’__contains__’) ’__delattr__’) ’__delitem__’) ’__delslice__’) ’__doc__’) ’__eq__’) ’__format__’) ’__ge__’) Biz burada çıktının tamamını göstermiyoruz.. 0. print sira_no . (7. (4. Burada for sira_no. çıktıdaki sıra numaralarını sira_no adlı de˘ i¸kene. ˙ste g ¸ g s I¸ biz for sira_no. __delitem__ 5. __format__ 9.. (3....

"muz"] >>> "elma" in liste True Burada tam olarak söyle dedik: “liste içinde ‘elma’ var mı?“ ¸ elma ö˘ esi liste içinde bulundu˘ u için Python bize True cevabını verdi. print i Biz bu deyimi for döngüsüyle birlikte kullanıyorduk. metot_adi in enumerate(liste. g g Gelin isterseniz bununla ilgili söyle bir örnek verelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. sira_no de˘ i¸keni sıra numaralarını. "çilek".. print "%s.6 in Deyimi Aslında biz bu in deyimini biliyoruz. "erik". E˘ er ilk g s g sayının 0 yerine 1 olmasını isterseniz yukarıdaki kodu söyle yazabilirsiniz: ¸ >>> for sira_no. 1): .. in deyimi bir ifadeye temel olarak “-de/-da. Bir de suna bakalım: g g ¸ >>> "karpuz" in liste False Liste içinde “karpuz” diye bir ö˘ e olmadı˘ ı için Python bize False cevabı verdi. Mesela: >>> for i in range(10): . "armut".. Bu deyimi kullanarak bir seyin ¸ ba¸ka bir seyin içinde olup olmadı˘ ını sorgulayabiliriz: s ¸ g >>> liste = ["elma". ¸ Bu arada dikkat ederseniz enumerate() ile verdi˘ imiz numaralar sıfırdan ba¸lıyor.. sıralamaya istedi˘ iniz sayıdan ba¸lanmasını g s g s sa˘ layabilirsiniz. Yukarıda print "%s.coding: utf-8 -*turkce_harfler = "ı¸˘çüö˙¸˘ÇÜÖ" sg ISG kontrol_listesi = [] dosya = raw_input("Dosya için bir ad seçin: ") . içinde” anlamı katar.__delitem__ __delslice__ __doc__ __eq__ __format__ __ge__ Gördü˘ ünüz gibi. metot_adi) satırıyla yaptı˘ ımız sey g ¸ ise enumerate() fonksiyonundan gelen bu sıra numaralarını ve metot adlarını “%s” i¸aretlerini s kullanarak düzgün bir sekilde biçimlendirmekten ibarettir. metot_adi de˘ i¸keni ise metot adg gs gs larını tutuyor. g 9. %s" %(sira_no. %s" %(sira_no... metot_adi) Burada 1 yerine istedi˘ iniz sayıyı yerle¸tirerek.

. 40. 54. 42. 61. ¸ s g g s g #!/usr/bin/env python # -*. 65. 41. 80. . 63.8 Bölüm Soruları 1. 94. 73.. 42. 30] >>> min(lst) #listedeki en küçük sayı 24 >>> max(lst) #listedeki en büyük sayı 100 9.append(hrf) if kontrol_listesi: print "Dosya adında Türkçe harf olmamalı!" elif len(dosya) > 8: print "Dosya adı en fazla 8 karakter içerebilir!" else: print "Dosya ’%s’ adıyla kaydedildi!" %dosya Burada yaptı˘ ımız sey aslında çok basit. 96. 35. 77.. 74. 37. 56. 97.coding: utf-8 -*a = 0 print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ . 61. 27. 39. 99. 71. Su örnekte.. 28. 34. 99. 64. 62. 53. 66. 66. 78. 27. 30. 100. 52. 96. 62. . = [45. 31. 26. >>> . 64.for hrf in dosya: if hrf in turkce_harfler: kontrol_listesi. 24. 75. 9. 73. 25. Daha sonra kullanıcıdan gelen dosya adına bakıp bunun içinde Türkçe karakter olup olmadı˘ ını denetliyoruz. 54. E˘ er kontrol listesinde en az bir tane ö˘ e varsa dosya adı Türkçe karakter içeriyor g g demektir.. lst 80. 94.. 57. kullanıcıdan aldı˘ ımız karakter dizisini neden int(raw_input("sayı: ")) ¸ g seklinde en ba¸ta de˘ il de else blo˘ u içinde sayıya dönü¸türmeyi tercih etti˘ imizi açıklayın. 77. 62. 76. 40. 97.7 min() ve max() Fonksiyonları Bir sayı dizisi içinde yer alan sayıların en büyü˘ ünü veya en küçü˘ ünü ö˘ renmeniz gerekirse g g g ne yaparsınız? Elbette min() ve max() fonksiyonlarından yararlanırsınız. 42. 63. 33. E˘ er dosya adında Türkçe karakter varsa bunları kontrol listesine ekg g liyoruz. 75. 73. 35.. 72. 32. 77. 100. 64. 92. 75. 39.. 90. 33. 92. 97. 49. 98. 59. 83. 73. 43. 41. 50. . . 33. 82. 93. Önce Türkçe harflerin tanımlandı˘ ı bir liste olu¸tug ¸ g s ruyoruz. 48. 27. 25. 58.. 78. 46. 90. 34. 58. 52. 73. 99.. 50. 88. 39.

while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: a += int(sayi) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ". "elma". liste ö˘ esini kullanıcıdan alacak sekilde yeniden yazın. Kullanıcının aynı sayıyı birden fazla girmesine izin vermeyin. "karpuz".index("elma". "erik". kullanıcının girdi˘ i sayıları tek ve g çift sayılar olarak ikiye ayırın ve her bir sayı grubunu ayrı ayrı ekrana basın.ubuntu-tr.coding: utf-8 -*meyveler = ["elma". a g 2. "kavun". Programın sonunda. "su".. "elma"] sira = 0 liste = [] while sira < len(meyveler): try: oge = meyveler.. http://wiki. sira) except ValueError: pass sira += 1 if not oge in liste: liste.php/Ubuntu’da_S%C3%BCr%C3%BCm_%C4%B0simleri_ve_Anlamlar%C4%B adresinde bulunan Ubuntu sürüm isimlerini bir liste haline getirin ve ekrana suna benzer bir ¸ çıktı verin: 1) Warty Warthog 2) Hoary Hedgehog .net/index. "çilek". Liste metotları içinde sadece bizi ilgilendiren su metotları ekrana döken bir program yazın: ¸ append count extend index insert pop remove reverse sort . 3. 4. E˘ er kullanıcının s g g ¸ g aradı˘ ı ö˘ e listede yoksa kendisine bir uyarı mesajı gösterin ve ba¸ka bir ö˘ e arayabilme sansı g g s g ¸ verin: #!/usr/bin/env python # -*.append(oge) for nmr in liste: print "aranan ö˘e %s konumunda bulundu!"%nmr g 5. Bir program yazarak kullanıcıdan 10 adet sayı girmesini isteyin. A¸a˘ ıdaki programı.

˙ Isterseniz bu durumu teyit edelim: >>> type(demet) <type ’tuple’> >>> type(demet2) <type ’tuple’> tuple kelimesi Türkçe’de demet anlamına gelir. Peki bo¸ bir demet nasıl olu¸turulur? Çok basit: s s >>> demet = () Peki tek ö˘ eli bir demet nasıl olu¸turulur? O kadar basit de˘ il. "Veli". Yani ö˘ e ekleyebilir.. tek ö˘ eli bir demet olu¸turabilmek için ö˘ enin yanına bir virgül koyuyoruz! g g s g Hemen teyit edelim: >>> type(demet) <type ’tuple’> 110 . 49. bir önceki bölümde inceledi˘ imiz listelere çok benzer. "Veli".BÖLÜM 10 Demetler Demetler. 50 Gördü˘ ünüz gibi. Ama listeler ile aralarında g çok temel bir fark vardır. yaptı˘ ımız bu i¸ de˘ i¸ken tanımlamaya çok benziyor. ö˘ e g g çıkarabiliriz. ˙ g g s gs Istersek demetin ö˘ elerini parantez içinde de gösterebiliriz: g >>> demet2 = ("Ali".) Gördü˘ ünüz gibi. 50) Parantezli de olsa parantezsiz de olsa yukarıda tanımladıklarımızın ikisi de “demet” sınıfına giriyor. Demetlerde ise böyle bir sey yoktur. Aslında basit ama biraz tuhaf: g s g >>> demet = ("su". 49. ¸ Demeti su sekilde tanımlıyoruz: ¸ ¸ >>> demet = "Ali". Listeler üzerinde oynamalar yapabiliriz..

g ¸ s s Bunun tersini de yapabiliriz. Bunu hemen teyit edelim: >>> liste = dir(list) >>> for i in enumerate(liste): . s g Bir defa. e¸ittir i¸aretinin sol tarafında demetteki ö˘ e sayısı kadar de˘ i¸ken adı belirs s g gs lememiz gerekti˘ idir. "Baba".. “Peki. Demet çözme i¸leminde dikkat etmemiz g s gereken nokta. Anne ö˘ esi. s Dolayısıyla bir program içinde sonradan de˘ i¸tirmeniz gerekmeyecek verileri gruplamak için gs liste yerine demet kullanmak daha mantıklıdır. b in enumerate(liste): . . print b yazarsak Baba ö˘ esi. g s s Yukarıda anlattı˘ ımız sekilde bir demet olu¸turma i¸ine demetleme (packing) adı veriliyor. print ¸ g g c yazarsak Kardesler ö˘ esi ekrana yazdırılacaktır.. c = aile Bu sekilde komut satırına print a yazarsak. g g g s En ba¸ta da dedi˘ imiz gibi. listeler varken bu demetler s g ne i¸e yarar?” diye sordu˘ unuzu duyar gibiyim. Buna da demet çözme deniyor (unpacking). demetler listelere çok benzer. b.. print type(i) . alelade bir karakter dizisi olu¸turmu¸ oluyoruz. "Kardesler" Simdi demeti çözelim: ¸ >>> a. virgülü koymazsak demet de˘ il. Önce demetleyelim: >>> aile = "Anne"... <type ’tuple’> Gördü˘ ünüz gibi elde etti˘ imiz sey bir demet.O virgülü koymazsak ne olur? >>> demet2 = ("su") demet2’nin tipini kontrol edelim: >>> type(demet2) <type ’str’> Demek ki. Bu fonksiyonu söyle g ¸ bir örnek içinde kullanabilece˘ imizi de biliyorsunuz: g >>> liste = dir(list) >>> for a. Ayrıca demetler listelere göre daha hızlı çalı¸ır. b Bu da aslında bir demet çözme i¸lemidir. print b dedi˘ imiz zaman da ikinci ö˘ esini ekrana yazdırmı¸ oluyoruz. Yani yanlı¸lıkla de˘ i¸tirmek istemedi˘ iniz veriler içeren bir liste hazırlas gs g mak istiyorsanız demetleri kullanabilirsiniz. Bildi˘ iniz gibi enumerate() fonksiyonu bir demet s g üretir. g Önceki bölümde gördü˘ ümüz enumerate() fonksiyonunu hatırlıyorsunuz. print a. Dolayısıyla print a dedi˘ imiz zaman bu g g ¸ g demetin ilk ö˘ esini.. demetler listelerin aksine de˘ i¸iklik yapmaya müsait olmadıklarından listelere göre gs daha güvenlidirler.

’__setattr__’. "çilek") >>> demet. ’__mul__’. "kasımpatı". "kavun". ’__getattribute__’.1 Demet Ögelerinin Sırasını Bulmak Tıpkı listelerde oldu˘ u gibi. "erguvan") >>> demet. ’__len__’.2 Demet Ögelerinin Sayısını Bulmak Python’da bir demet içindeki ö˘ elerin sayısını bulmak için.1. ’__sizeof__’. "erik". Su komutlardan herhangi biri yardımıyla demetlerin metotlarını görebile¸ ce˘ imizi biliyoruz: g >>> demet = () >>> dir(demet) >>> dir(tuple) >>> dir(()) Bu komutlar bize su çıktıyı verir: ¸ [’__add__’. ’__str__’. tıpkı listelerde oldu˘ u gibi. ’__getitem__’. ’__iter__’. count() g g adlı bir metottan yararlanıyoruz. ’__format__’. ’__lt__’. ’__reduce_ex__’. ’__class__’.index("gül". demetlerde de sıra bulma i¸lemleri için index() metodunu kullanıyg s oruz. ’__le__’.count("erik") 2 . ’__contains__’.10. ’index’] Burada bizi ilgilendirenler ba¸ında ve sonunda “_” i¸areti barındırmayanlar.. 2) ˘ 10. ’__getslice__’.. "papatya". ’__delattr__’.1 Demetlerin Metotları Demetler üzerinde de˘ i¸iklik yapmak mümkün olmadı˘ ı için bu veri tipi metot bakımından gs g da bir hayli fakirdir.1. ’__subclasshook__’. ’__ne__’. ’__getnewargs__’. ’__rmul__’. "çilek". ’__repr__’. ’__ge__’. sırasında imi¸. ’__hash__’. Bu metot bir ö˘ enin demet içinde kaç kez geçti˘ ini bildirir: g g >>> demet = ("erik". Örne˘ in: g >>> demet = ("gül". Yani sunlar: s s ¸ count index ˘ 10. Burada da parantez içinde ikinci bir de˘ er kullang g g abilirsiniz: >>> demet. "karpuz". ’__eq__’. "karpuz". ’__gt__’.index("gül") 0 Demek ki gül adlı ö˘ e demetin 0. ’__init__’. ’__new__’. ’count’. ’__doc__’. ’__reduce__’. Yine tıpkı listelerde oldu˘ u gibi bu metot g s g sadece ilk buldu˘ u ö˘ eyi dikkate alır.

Demetlerin bütün metotlarını numaralandıran ve her metottaki karakter sayısını gösteren bir program yazın. listede kaç kez geçti˘ ini söyleyen bir program yazın. g s 2. numaralandırmayı 0 yerine 1’den ba¸latmak için ne yapmanız gerekir? s 4. "elma". Listelerin aksine demetler üzerinde de˘ i¸iklik yapılamamamasının ne gibi avantajları olags bilece˘ i üzerinde dü¸ünün.2 Bölüm Soruları 1. "armut". "çilek".10. "kiraz". Programınız g g tam olarak söyle bir çıktı vermeli: ¸ elma ö˘esi listede 3 kez geçiyor! g armut ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kiraz ö˘esi listede 2 kez geçiyor! g çilek ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kebap ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g . Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ liste = ["elma". Bir önceki soruda. "kebap"] Bu listedeki her bir ö˘ enin. "elma". Programınız söyle bir çıktı vermeli: ¸ No 0 1 2 3 4 5 Metot Adı __add__ __class__ __contains__ __delattr__ __doc__ __eq__ Metot Uzunlu˘u g 7 9 12 11 7 6 3. "kiraz".

Python’da s g s sözlükleri söyle olu¸turuyoruz: ¸ s >>> sozluk = {} Gördü˘ ünüz gibi. Dolayısıyla Python’da sözlük. 11. Aynı sekilde sebze de˘ erinin anahtarı dog ¸ g mates. 1: "sayi"} Sözlükler görünü¸ açısından öteki veri tiplerinden biraz farklıdır. sayi de˘ erinin anahtarı ise 1‘dir.. demetleri tanımlayan sözcük ise “tuple” idi. Bunlar listeler ve demetler idi. listeleri tanımlayan sözcük “list”.. Aslında sözlüklerde de durum böyledir.1 Sözlük Olu¸ turmak s Sözlükleri kullanabilmek için yapmamız gereken ilk i¸ sözlü˘ ü olu¸turmak olacaktır. ¸ Simdi de sözlük adlı veri tipinden söz edece˘ iz. “anahtar” ve “de˘ er” g g arasında ba˘ kuran bir veri tipidir diyoruz. s g O halde lafı daha fazla uzatmadan yola koyulalım. Sözlükler Python’un en önemli veri tiplerinden ¸ g bir tanesidir. Yukarıda bo¸ bir sözlük g s s olu¸turduk. anahtar-deger çiftlerinden olu¸an bir veri tipidir. elma bir s “anahtar”. "domates": "sebze".BÖLÜM 11 Sözlükler Su ana kadar Python’da iki önemli veri tipinden bahsettik. Ama gördü˘ ünüz gibi. Gelin isterseniz bunu test edelim: s >>> type(sozluk) <type ’dict’> Hatırlarsanız. g 114 . ˘ Sözlükler. g g Yukarıda bo¸ bir sözlük olu¸turduk. g Yani sözlüklerde de ö˘ eleri birbirlerinden virgül ile ayırıyoruz. Burada mesela. Bu veri tipini ö˘ rendikten sonra pek çok seyi rahatlıkla yapabildi˘ inizi görecek. meyve ise bu anahtarın “de˘ eri”dir. Gördü˘ ünüz gibi sözlükleri tanımlayan sözcü˘ ümüz de “dict”. sözlüklerin ayırt edici i¸areti küme parantezleridir. ö˘ elerin g g g biçiminde bazı farklılıklar var. Liste ve demet gibi veri tips lerinde her bir ö˘ eyi birbirinden virgül ile ayırıyorduk. Dilerseniz simdi de ö˘ eleri olan bir sözlük olu¸turalım: s s ¸ g s >>> sozluk = {"elma": "meyve". g ¸ g ufkunuzun geni¸ledi˘ ini hissedeceksiniz.

Mesela Adana anahtar. Sa˘ a do˘ ru çok fazla uzas g g g g mı¸ olan kodlar hem görüntü açısından ho¸ de˘ ildir. "˙ngilizce": "dil". Sözlük tanımlarken dikkat etmemiz gereken birkaç nokta var.. Sözlükleri nasıl olu¸turaca˘ ımızı ö˘ rendik.. biz konumuza dönelim. Neyse. Mesela sözlükleri kullanarak bir telefon defteri yazalım: >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". ˙ Ikincisi karakter dizilerinin yanısıra sayıları da tırnak içinde gösteriyor olmamız... Bunlardan birincisi ö˘ eleri belirg lerken küme parantezlerini kullanıyor olmamız. . tabii ki bu sözlü˘ ün ö˘ elerine eri¸mek isteyeceksiniz. . Bir sös g g s zlü˘ ün tamamını ekrana dökmek için yapmamız gereken sey belli: g ¸ >>> sozluk = {"Python": "programlama dili". Okunaklı ve anla¸ılır kodlar yazmak s herkesin hayrınadır. "˙zmir": "35"} I Bu sözlük üç ö˘ eden olu¸uyor. kod bir kez yazılır bin kez okunur..2 Sözlük Ögelerine Eri¸ mek s Bir sözlük olu¸turduktan sonra. Simdi gelelim bu sözlükleri nasıl kullanaca˘ ımıza. Ancak e˘ er girece˘ iniz sayı bo¸luklu de˘ ilse ve 0 ile ba¸lamıyorsa bu sayıyı g g s g s tırnaksız da yazabilirsiniz. g Bir örnek daha verelim. hem de görü¸ alanını da˘ ıttı˘ ı için okumayı s s g s g g zorla¸tırır. . s g g ¸ g ˘ 11... Bunu su sekilde teyit edebilirsiniz: g s ¸ ¸ >>> len(sozluk) 3 Bu sözlü˘ ün her ö˘ esi bir “anahtar-de˘ er” çiftidir. nasıl kullanıldı˘ ına g da dikkat etmeliyiz. "Selin": "0533 333 33 33"} print telefon_defteri Kodlarımızı daha okunaklı bir hale getirmek için sözlü˘ ü uygun yerlerinden bölerek alt satıra g geçiyoruz. ˙ Isterseniz sayıları tırnaksız kullanırsanız ne olaca˘ ını deneyg erek görebilirsiniz. Unutmayın. "Salih": "0532 321 54 76". s ˙ Isterseniz bir de yukarıdaki kodların metin düzenleyici içinde nasıl görünece˘ ine bakalım: g #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". "Istanbul": "34". 01 ise bu anahtarın g g g de˘ eridir.. "Selin": "0533 333 33 33"} Burada kodlarımızın sa˘ a do˘ ru biçimsiz bir biçimde uzamaması için virgülden sonra ENTER g g tu¸una basarak ö˘ eleri tanımlamaya devam etti˘ imize dikkat edin. "elma": "meyve"} I >>> print sozluk . Üçüncüsü iki nokta üst üste ve virgüllerin nerede. "Salih": "0532 321 54 76".Bu durumu daha net anlayabilmek için bir örnek daha verelim: ˙ >>> sozluk = {"Adana": "01".

"Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri["Ahmet"] ’0533 123 45 67’ >>> telefon_defteri["Salih"] ’0532 321 54 76’ Gördü˘ ünüz gibi. "Ahmet". Sözlüklerde herhangi bir sıra g g g kavramı olmadı˘ ı için söyle bir giri¸im ba¸arısızlı˘ a u˘ rayacaktır: g ¸ s s g g >>> a[0] Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Yani liste ve demetlerdeki ö˘ elerin her birinin bir sırası vardır. isimlerine göre g g g ça˘ ırıyoruz. bu komutlar Ahmet ve Salih adlı anahtarların kar¸ısında hangi de˘ er varsa g s g onu ekrana yazdırıyor. "Mehmet") >>> demet[1] ’Ahmet’ Liste ve demetlerde ö˘ eleri sıralarına göre ça˘ ırabiliyoruz. "Mehmet"] >>> liste[0] ’Ali’ >>> demet = ("Ali". . sa˘ ındakileri de˘ il. sözlük içindeki ö˘ eleri anahtara göre g ça˘ ırıyoruz. "Ahmet". Çünkü liste ve demetler sıralı veri g g tipleridir. Dikkat edin. g g g g . line 1. Yani iki nokta üst üste i¸aretinin solundaki ifadeleri kullanıyoruz g g g s ö˘ eleri ça˘ ırırken. sözlük ö˘ elerini sıralarına göre de˘ il. Bu arada aklınızda bulunsun. Sözlüklerde herhangi bir sıra kavramı bulunmaz. Peki ya biz bu sög zlü˘ ün ö˘ elerine tek tek eri¸mek istersek ne yapaca˘ ız? g g s g Hatırlarsanız liste ve demetlerin ö˘ elerine tek tek su sekilde eri¸iyorduk: g ¸ ¸ s >>> liste = ["Ali".. ’b’: 2} Gördü˘ ünüz gibi.. in <module> KeyError: 0 Sözlükler sırasız bir veri tipi oldu˘ u için. de˘ ere göre de˘ il... ’c’: 3. "Salih": "0532 321 54 76". kö¸eli g g g s parantezleri kullanıyoruz. "c": 3} >>> print a {’a’: 1. "b": 2. sözlükten ö˘ e ça˘ ırırken küme parantezlerini de˘ il. g Suna bir bakalım: ¸ >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". ö˘ eler tanımladı˘ ımız sırada görünmüyor.. .. Mesela su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> a = {"a": 1.print komutunu kullanarak bir sözlü˘ ün tamamını ekrana dökebiliyoruz. Ancak sözlükler öyle g de˘ ildir.

40: ’insert’. 35: ’__subclasshook__’. 32: ’__setslice__’. sozluk[anahtar] = deger >>> print sozluk {0: ’__add__’.. 5: ’__delslice__’. 26: ’__reduce_ex__’. 17: ’__init__’.. g g g Böylece artık liste metotlarını numara vererek ça˘ ırabiliriz: g >>> sozluk[1] ’__class__’ >>> sozluk[10] .2. 18: ’__iter__’. 19: ’__le__’. 8: ’__format__’. 33: ’__sizeof__’. 15: ’__iadd__’. “Ahmet” ise bir de˘ erdir. 6: ’__doc__’. 37: ’count’. 42: ’remove’. 9: ’__ge__’. 21: ’__lt__’. Diyelim ki elimizde söyle bo¸ bir sözlük g s ¸ s var: >>> sozluk = {} Bu sözlü˘ e ö˘ e eklemek için su yapıyı kullanıyoruz: g g ¸ >>> sozluk[anahtar] = deger Dilerseniz bu yapıyı somutla¸tıracak bir örnek verelim: s >>> sozluk["Ad"] = "Ahmet" Burada “Ad” bir anahtar. 36: ’append’. 23: ’__ne__’. 43: ’reverse’. 39: ’index’. 1: ’__class__’. 16: ’__imul__’. 31: ’__setitem__’. 10: ’__getattribute__’. 14: ’__hash__’. 22: ’__mul__’. 38: ’extend’. 28: ’__reversed__’. 25: ’__reduce__’. 20: ’__len__’. 13: ’__gt__’. 41: ’pop’. 11: ’__getitem__’.1 Sözlüklere Öge Eklemek Sözlüklere ö˘ e eklemek son derece kolay bir i¸lemdir. 29: ’__rmul__’. 12: ’__getslice__’. Yani sözlüklere ö˘ e eklemek için hem bir g g anahtar. 44: ’sort’} Gördü˘ ünüz gibi dir(list) çıktısındaki ö˘ eleri tek tek numaralandırıp bunları sözlü˘ e ekledik. Bu yapıyı ve for döngüsünü kullanarak sözlükg g g s lere birden fazla ö˘ eyi bir çırpıda ekleyebilirsiniz: g >>> liste = dir(list) >>> sozluk = {} >>> for anahtar.˘ 11. deger in enumerate(liste): . 34: ’__str__’. 24: ’__new__’. 4: ’__delitem__’. 30: ’__setattr__’. 3: ’__delattr__’. Mesela bu sözlü˘ e bir ö˘ e daha ekleyelim: g g g >>> sozluk["Soyad"] = "Su" Simdi sözlü˘ ümüzü yazdıralım: ¸ g >>> print sozluk {’Ad’: ’Ahmet’. 2: ’__contains__’. 27: ’__repr__’. ’Soyad’: ’Su’} Gördü˘ ünüz gibi ö˘ elerimiz sözlü˘ e eklenmi¸. 7: ’__eq__’. hem de bir de˘ er belirtmemiz gerekiyor.

Mesela su örne˘ e s ¸ g bakın: >>> kayitlar = {} Burada öncelikle bo¸ bir sözlük olu¸turduk. Hatırlarsanız buna g benzer durumlarla listelerde de kar¸ıla¸mı¸tık. ’Ad’: ’Ahmet’. Bu. sözlük anahtarları birer sayı oldu˘ u için çıktıda ö˘ eler sıralı olarak g g görünüyor. Bu sözlü˘ e tek tek ö˘ e ekleyece˘ iz: s s g g g >>> kayitlar["Ad"] = "Ahmet" >>> kayitlar["Soyad"] = "Okan" >>> kayitlar["Meslek"] = "Mimar" Böylece sözlü˘ ümüze üç farklı ö˘ e eklemi¸ olduk. e˘ er kendi kendinize denemeler yapmı¸sanız. Ne olursa olsun. sözlüklerde sıra kavramına güvenerek i¸ yapmamak gerekir.. . ö˘ e sıralaması bozulmu¸. Örne˘ in: g s g >>> ... "¸eker": "5 kilo".. g g s Bu arada. Orada bu sorunu çözmek için for döngüsünden s s s yaralanmı¸tık. Sözlükler için de aynı yöntemi kullanabiliriz: s >>> for i in stok: .. Türkçe karakterlerin hiçbiri düzgün görüntülenemiyor. ’Ka\x9f\x8dk’: ’100 adet’. S "Çay": "10 kilo"... Simdi bu sözlü˘ ü ekrana dökelim: g g s ¸ g >>> kayitlar {’Soyad’: ’Okan’. Python’daki sözlüklerin iç tasarımından kaynaklanan tesadüfi bir durumdur. . sözlüklerin Türkçe karakterleri düzgün g s gösteremedi˘ ini farketmi¸sinizdir..’__getattribute__’ >>> sozluk[20] ’__len__’ >>> sozluk[36] ’append’ >>> sozluk[40] ’insert’ Yukarıdaki örnekte. ’\x80ilek’: ’100 kilo’} Gördü˘ ünüz gibi. print i Çay S ¸eker Ka¸ık s Çilek .. ’\x9eeker’: ’5 kilo’.. stok = {"Çilek": "100 kilo". "Ka¸ık": "100 adet"} s >>> print stok {’\x80ay’: ’10 kilo’. ’Meslek’: ’Mimar’} Gördü˘ ünüz gibi.

normal bir sekilde g s ¸ eri¸ebiliyoruz: s >>> print stok["Çay"] >>> print stok["¸eker"] S ˘ ˘ s 11. Buna göre söyle bir örnek g g ¸ verebiliyoruz: >>> telefon_defteri = {} >>> telefon_defteri["Zekiye"] = "0544 444 01 00" >>> print telefon_defteri {’Zekiye’: ’0544 444 01 00’} Peki sözlü˘ ümüzdeki bir ö˘ enin de˘ erini de˘ i¸tirmek istersek ne yapaca˘ ız? Onu da söyle g g g gs g ¸ yapıyoruz >>> telefon_defteri["Zekiye"] = "0555 555 55 55" Böylece sözlükteki Zekiye anahtarının de˘ erini de˘ i¸tirmi¸ olduk. varolan bir ö˘ eyi de˘ i¸tirirken g ¸ g g g gs de aynı komutu kullanıyoruz. ’Zekiye’: ’0555 555 55 55’} “Zekiye” ve “zekiye” aynı görünse de aslında Python açısından bunların ikisi tamamen birbirinden farklıdır. ˘ 11.clear() Böylece bo¸ bir sözlük elde etmi¸ olduk.4 Sözlük Ögelerini Silmek E˘ er bir ö˘ eyi sözlükten silmek istersek su komutu kullanıyoruz: g g ¸ >>> del telefon_defteri["Salih"] E˘ er biz sözlükteki bütün ö˘ eleri silmek istersek su komut kullanılıyor: g g ¸ >>> telefon_defteri. E˘ er sözlü˘ ü tamamen ortadan kaldırmak isterseniz s s g g yine del komutundan yararlanabilirsiniz: . silip g gs g gs yerine yenisini koyuyoruz.Bu sözlükteki ö˘ elere. Bu arada. sözlük ö˘ elerinde büyük-küçük harfin önemli oldu˘ una dikkat edin: g g >>> telefon_defteri["zekiye"] = "0555 555 55 55" >>> telefon_defteri {’zekiye’: ’0555 555 55 55’.3 Sözlük Ögelerini Degi¸ tirmek Bir önceki bölümde sözlüklere nasıl ö˘ e ekleyece˘ imizi gördük. Demek ki bir ö˘ eyi de˘ i¸tirirken aslında ö˘ eyi de˘ i¸tirmiyor... herhangi bir Türkçe karakter sorunu ya¸amadan. g gs s Buradan anladı˘ ımız su: Bir sözlü˘ e yeni bir ö˘ e eklerken de.

’__init__’. ’iteritems’. ’iterkeys’. ’__cmp__’. if "_" not in i[0]: . ’__iter__’. ’__delitem__’. ’__len__’. ’__ne__’. ’__hash__’. ’popitem’...5 Sözlüklerin Metotları Demetlerin aksine. ’__ge__’. ’__new__’. ’__lt__’. print i clear copy fromkeys get has_key items iteritems iterkeys itervalues keys pop popitem setdefault update values Simdi bu metotların en önemlilerini inceleyece˘ iz. Dolayısıyla sözlükler de. ’__reduce__’. ’items’. ’keys’. ’__getattribute__’.. ’update’. ’__setattr__’. ’__reduce_ex__’. Sözlüklerin metotlarını listelemek için su ¸ yöntemlerden herhangi birini izleyebilirsiniz: >>> dir(dict) >>> dir({}) >>> d = {} >>> dir(d) Bu yöntemlerin herhangi birini takip etti˘ inizde söyle bir çıktı elde edeceksiniz: g ¸ [’__class__’. ’__setitem__’. ’get’. ’__contains__’. Python sözlüklerinin metotlarıng dan biridir.>>> del telefon_defteri Yukarıdaki örneklerden birinde gördü˘ ümüz clear() ifadesi. ’setdefault’. ’itervalues’. ’__gt__’. her zamanki gibi sunlar olacaktır: ¸ >>> for i in dir(dict): . ’has_key’. ’__getitem__’. ’__le__’. tıpkı lisgs teler gibi. Dilerseniz simdi bu metotları s s ¸ inceleyelim. sözlükler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliriz. ’copy’. ’__eq__’. ’values’] Burada bizi ilgilendirenler.. ’pop’. 11. ’__sizeof__’. ’__delattr__’. ’__subclasshook__’. ¸ g . Sözlüklerin bunun dı¸ında ba¸ka metotları da vardır. ’fromkeys’. ’__str__’. ’__doc__’. ’__format__’. ’__repr__’. ’clear’. metot bakımından zengin bir veri tipidir.

Bu anahtar silinirken. Mesela: >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". ’0533 333 33 33’] 11. popitem() metodu ise bir sözlükteki rastgele bir anahtarı siler ve silinen anahtarın de˘ erini g ekrana basar: >>> telefon_defteri. g s pop() metodu bir sözlükteki ö˘ eleri adlarına göre siler ve ekrana basar: g >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". Kabaca söylemek gerekirse keys() metodu bir sözlükteki anahtarları.5. . values() metodu ise sözlükteki de˘ erg leri verir. .2 clear(). pop() ve popitem() clear() metodu bir sözlü˘ ün bütün ö˘ elerini siler: g g >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". ’Selin’] >>> print telefon_defteri. Hangi ö˘ enin silinece˘ ini kontrol edemezsiniz. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri.pop("Ahmet") ’0533 123 45 67’ Gördü˘ ünüz gibi...clear() >>> telefon_defteri {} Gördü˘ ünüz gibi. .11.5. ’Salih’.. sözlük tamamen bo¸aldı.1 keys() ve values() Sözlük metotları arasında en önemlileri bu keys() ve values() adlı metotlardır. sözlükteki Ahmet anahtarını sildik. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> print telefon_defteri..keys() [’Ahmet’.popitem() (’Selin’. ’0533 333 33 33’) Bu silme sekli tamamen tesadüfidir. ¸ g g . "Salih": "0532 321 54 76".values() [’0533 123 45 67’. "Salih": "0532 321 54 76".. bunun de˘ eri de g g ekrana basıldı.. "Salih": "0532 321 54 76". ’0532 321 54 76’.

Bu durum iteritems() metog dunun çok önemli bir özelli˘ idir. items() ve iteritems() metotları arasındaki fark gibidir. bu özelli˘ i sayesinde çok büyük listeler üzerinde daha performanslı çalı¸ag s caktır.items(): . print anahtar. items() metodu. anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸an listeyi derg g s hal meydana getirip ekrana basar..5. Örne˘ in: g >>> telefon_defteri.... iteritems() metodu listeyi çıktı olarak vermedi. g Yukarıda bir demet dizisi elde etti˘ imize göre. v in telefon_defteri. v Selin 0533 333 33 33 Ahmet 0533 123 45 67 Salih 0532 321 54 76 iteritems() metodu da bir sözlük içindeki anahtar ve de˘ erleri listeler. bu demetleri su sekilde çözebiliriz (Bu i¸leme g ¸ ¸ s ˙ Ingilizce’de “unpacking” adı veriliyor): >>> for k.items() [(’Selin’. Selin 0533 333 33 33 Ahmet 0533 123 45 67 Salih 0532 321 54 76 iteritems() metodu.4 iterkeys() ve itervalues() Bu iki metot. 11. Ancak items() metodu g ile iteritems() metodu arasında bazı kullanım farkları vardır. biraz önce gördü˘ ümüz keys() ve values() metotlarıyla aynı i¸i yapar. deger in telefon_defteri.11. g g Her anahtar ve de˘ er çifti de birer demet biçiminde. ’0533 123 45 67’). ’0532 321 54 76’)] Gördü˘ ünüz gibi. (’Salih’.5 copy() Bu metot bir sözlü˘ ü kopyalamamızı sa˘ lar: g g >>> yeni_rehber = telefon_defteri. iteritems() metodu ise anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸an g s listeyi meydana getirdi˘ ini bildiren bir “nesne” üretir. iteritems() metodu ile olu¸turdu˘ unuz g s g listeyi siz istedi˘ iniz zaman ekrana dökebilirsiniz: g >>> for anahtar.copy() . burada sözlük içindeki bütün anahtar ve de˘ erleri bir liste içinde yer alıyor.items(): . deger . Bu metot g s çifti arasındaki fark.iteritems() <dictionary-itemiterator object at 0x00EC2AB0> Gördü˘ ünüz gibi... print k.5.5. (’Ahmet’.3 items() ve iteritems() items() metodu bir sözlük içindeki anahtar ve de˘ erleri listeler: g >>> telefon_defteri. 11. ’0533 333 33 33’).

5. line 1..11. except: bloklarından yararlanabiliriz: >>> try: .coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s if soru == "istanbul": print "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı" g g s elif soru == "ankara": print "açık ve güne¸li" s elif soru == "izmir": print "bulutlu" else: . Normalde bu hata mesajını alg mamak için try.has_key("Selin") True Buna benzer bir seyi söyle de yapabilece˘ imizi görmü¸tük: ¸ ¸ g s >>> telefon_defteri["Selin"] ’0533 333 33 33’ >>> telefon_defteri["Veli"] Traceback (most recent call last): File "<stdin>". e˘ er aranan anahtar sözlükte varsa o anahtarın de˘ eri ekrana basılıyor.... Bunu ¸ yapabilmek için.. in <module> KeyError: ’Veli’ Gördü˘ ünüz gibi. print "Aranan ö˘e sözlükte yok!" g .. Simdi su senaryoyu inceleyin: ¸ ¸ Diyelim ki bir hava durumu programı yazmak istiyoruz. Ama g g g e˘ er aranan anahtar sözlükte yoksa bir hata mesajı alıyoruz. daha önceki bilgilerimizi de kullanarak söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.. Program da girilen sehre özgü hava durumu bilgilerini ekrana yazdıracak. except KeyError: .has_key("Veli") False >>> telefon_defteri. telefon_defteri["Veli"] .. Aranan ö˘e sözlükte yok! g Ancak Python’da bunu yapmanın çok daha kolay bir yolu var.6 get() ve has_key() E˘ er amacınız bir anahtarın sözlük içinde varolup olmadı˘ ını denetlemekse has_key() metog g dundan yararlanabilirsiniz: >>> telefon_defteri. Tasarımıza göre kullanıcı bir sehir ¸ adı girecek...

g s 11. Kodların daha az yer kaplaması sayesinde programın bakımı da kolayla¸acaktır. bu defa kullanıcıya Bu sehre ili¸kin hava durumu ¸ g ¸ s bilgisi bulunmamaktadır. E˘ er kullanıcının girdi˘ i s g g g sehir adı sözlü˘ ümüz içinde bulunmuyorsa. Python sözlüklerinde bulunan bu get() metodu bizi else veya g try-except blokları kullanarak hata yakalamaya u˘ ra¸ma zahmetinden de kurtarır.print ("Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. Sadece üç sehir için hava durumu s g ¸ bilgilerini sorgulayacak olsak mesele de˘ il. "Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. biçiminde bir mesaj gösterilecektir.") Ama yukarıdaki yöntemin. bu kelimenin ˙ Ingilizce kar¸ılı˘ ını alabilmeli. Ardından da g “anahtar-de˘ er” çiftleri seklinde sehir adlarını ve bunlara kar¸ılık gelen hava durumu bilgilerini g ¸ ¸ s bir sözlük içinde depoluyoruz. Öncelikle sözü geçen senaryo için sözlükleri kullanmak programcıya daha az kodla daha çok i¸ yapma olana˘ ı sa˘ lar. Bu metot bize sözlük içinde bir de˘ erin varolup olmadı˘ ını denetleme imkânının g g yanısıra. s g g 2.6 Bölüm Soruları 1. Sözlük programcının elle olu¸turaca˘ ı “if-elif-else” bloklarından daha performanslıdır ve s g bize çok hızlı bir sekilde veri sorgulama imkânı sa˘ lar. kullanıcıya sorumuzu soruyoruz. ˙ste bu noktada programcının imdadına Python’daki sözlük veri tipi ve bu I¸ veri tipinin get() adlı metodu yeti¸ecektir. bu anahtarın de˘ eri ekrana yazdırılacaktır. g g s "ankara": "açık ve güne¸li". s 4. su kodlarla s g s ¸ da gerçekle¸tirebiliriz: s #!/usr/bin/env python # -*. "izmir": "bulutlu"} s print cevap. s g . yukarıda bahsedilen faydalarının dı¸ında bir s de su yararları vardır: ¸ 1. Daha sonra. Tek tek “if-elif-else” blokları içinde sehir adı ve buna ili¸kin hava durumu bilgileri tanımla¸ s maya kıyasla sözlük içinde yeni anahtar-de˘ er çiftleri olu¸turmak daha pratiktir. "Bu ¸ehre ili¸kin hava durumu bilgisi s s bulunmamaktadır. g s Burada print cevap. sözlük metotlarından biri olan get() metodunu seçiyoruz. ancak onlarca sehri kapsayacak bir program üretg ¸ mekse amacımız.get(soru. E˘ er kullanıcının girdi˘ i sehir adı sözlü˘ ümüz içinde bir anahtar g g g ¸ g olarak tanımlanmı¸sa.") Gördü˘ ünüz gibi.coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s cevap = {"istanbul": "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı". Yukarıdaki kodların yerine getirdi˘ i i¸levi. ilk önce normal biçimde. adı geçen de˘ erin sözlük içinde varolmaması durumunda kullanıcıya gösterilecek bir g mesaj seçme olana˘ ı da sunar. yukarıdaki yöntem yerine daha pratik bir yöntem uygulamak gayet yerinde bir tercih olacaktır. biraz me¸akkatli olaca˘ ı açık. if deyimleri yerine sözlüklerden yararlanmanın. Yazdı˘ ınız programda kullanıcı Türkçe bir g kelime sorup. ¸ g 3.get(soru. Basit bir Türkçe-˙ Ingilizce sözlük programı yazın.") satırı yardımıyla soru adlı de˘ i¸kenin de˘ erinin sözlük içinde varolup gs g varolmadı˘ ını sorguluyoruz.

9: "dokuz".get(soru. g g s "ankara": "açık ve güne¸li". tekrar tekrar çalı¸acak sekilde yeniden yazın: ¸ s ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Mesela su iki sözlü˘ ün çıktılarını ö˘ e sıralaması g s ¸ g g açısından kar¸ıla¸tırın: s s a = {3: "üç". 7: "yedi". "Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. Anahtarg g s ların birer sayı oldu˘ u sözlüklerle bazı denemeler yaparak.. 5 kilo ’¸eker’ mevcuttur. 5: "be¸". s 6. Python sözlüklerinde sıra kavramı yoktur. 8:"sekiz". 2: "iki". 6:"altı"...2. S 100 adet ’Ka¸ık’ mevcuttur.. s 7: "yedi". . 10: "on"} b = {3: "üç". stok = {"Çilek": "100 kilo". s 100 kilo ’Çilek’ mevcuttur. 1: "bir".. . Rakamla girilen sayıları yazıyla gösteren bir program yazın. "¸eker": "5 kilo"... Yani bir sözlü˘ e girdi˘ iniz de˘ erler çıktıda sıralı g g g olarak görünmeyebilir. Su programı. Mesela kullanıcı “5” sayısını girdi˘ inde programımız “be¸” cevabını vermeli.. "izmir": "bulutlu"} s print cevap. "Ka¸ık": "100 adet"} s Burada her anahtar ve de˘ er su biçimde görünmeli: g ¸ Depoda Depoda Depoda Depoda 10 kilo ’Çay’ mevcuttur. 2: "iki". if "_" not in i[0]: . çıktıda görünen ö˘ e sırasının hangi g g durumlarda bozuldu˘ unu bulmaya çalı¸ın. 4: "dört". 10: "on"} 4.. .coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s cevap = {"istanbul": "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı". Python’un sayı de˘ erli anahtarlara neden böyle davrandı˘ ını ara¸tırın. Ancak bir sözlükte anahtarlar sayı oldu˘ unda Python bu sayıları sıraya g dizmektedir. S "Çay": "10 kilo". Su örnekte neden i yerine i[0] yazdı˘ ımızı açıklayın: ¸ g >>> for i in dir(dict): . A¸a˘ ıdaki sözlü˘ ün hem anahtarlarını hem de de˘ erlerini ekrana basın: s g g g >>> . print i 5.") Kullanıcı “q” tu¸una basarak programdan çıkabilmeli.. g s 3.

Gördü˘ ünüz gibi set() fonksiyonu içindeki ö˘ eler bir liste s g g içinde yer alıyor. s g Kümeler. ˙ Ingilizce’de kümeye “set” diyorlar. bir dizi halinde inceledi˘ imiz veri tiplerinin sonuncusu olan kümeleri inceleyeg ce˘ iz. hem de epey i¸e yarar. ˙ s s Içinde ö˘ e de barındıran kümeleri ise su sekilde olu¸turuyg ¸ ¸ s oruz: >>> kume = set(["elma".BÖLÜM 12 Kümeler Bu bölümde.1 Küme Olu¸ turmak s Kümelerin bize sunduklarından faydalanabilmek için elbette öncelikle bir küme olu¸turmamız s gerekiyor. küme g s s olu¸tururken listelerden faydalandık. "armut". Bu bölümün sonunda küme denen seyin ne oldu˘ unu ve ne i¸e yaradı˘ ını ö˘ reneceksg ¸ g s g g eniz. demetler ve sözlüklerin aksine kümelerin ayırt edici bir i¸areti yoktur. s Kümeleri ö˘ rendi˘ imizde. "armut". matematikten bildi˘ imiz “küme” kavramının sahip oldu˘ u bütün özellikleri ta¸ır. Örne˘ in bo¸ bir kümeyi söyle olu¸turuyoruz: s s g s ¸ s >>> bos_kume = set() Listeler. içinde ö˘ e barındıran ilk kümemizi ba¸arıyla olu¸turduk. s s 12. bir-iki satırla i¸lerimizi halletmemizi sa˘ layabilir. Python’da nispeten yeni sayılabilecek bir araç olan kümeler hem çok hızlıdır. Dikkat ederseniz. "kebap"] >>> kume = set(liste) 126 . Küme olu¸turmak çok kolay bir i¸lemdir. birle¸im ve fark gibi özellikler Python’daki setler için de geçerlidir. Dolayısıyla yukarıdaki tanımlamayı söyle de yapabiliriz: ¸ >>> liste = ["elma". Yukarıda bo¸ bir küme olu¸turduk. "kebap"]) Böylelikle. Küme olu¸turs s mak için set() fonksiyonundan yararlanıyoruz. Normalde uzun uzun kod yazmayı gerektiren durumlarda s g g kümeleri kullanmak. bunların kimi zaman hiç tahmin bile edemeyece˘ imiz yerlerde g g g i¸imize yaradı˘ ını görece˘ iz. Yani g g s kesi¸im.

’y’]) Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. Elbette küme tanımlamak için mutlaka liste kullanmak zorunda de˘ iliz. "da˘ıtım": "Ubuntu GNU/Linux"} g >>> kume = set(bilgi) Böylece kümeleri nasıl olu¸turaca˘ ımızı ö˘ rendik. ’m’. o karakter dizisi içindeki her bir karakteri tek bir kez g g içeriyor. Burada tanımladı˘ ınız küme de˘ i¸kenini kullang g gs manız yeterli olacaktır: >>> kume {’i¸letim sistemi’. ˙ g Istersek demetleri de küme haline getirebiliriz: >>> demet = ("elma". Bu çok önemli bir özelliktir ve pek çok yerde i¸imize yarar. ’h’. neden olmasın? s >>> bilgi = {"i¸letim sistemi": "GNU". ’D’. kümeler aynı ö˘ eyi g birden fazla tekrar etmez. s g .. "sistem çekirde˘i": "Linux". ’o’. "armut". E˘ er olu¸turdu˘ unuz kümeyi ekrana yazdırs g g g s g mak isterseniz. Yani mesela e˘ er bir listeyi s g . ama çıktıda bu iki “P” karakterinin yalnızca biri görünüyor. ne yapaca˘ ınızı biliyorsunuz. ’i’. Yani mesela “Python Programlama Dili” içinde iki adet “P” karakteri var.. Aynı dus rum karakter dizisi dı¸ında kalan öteki veri tipleri için de geçerlidir. ’g’. ’sistem çekirde˘i’. Buradan anlıyoruz ki. Tek karakterlik dizilerden g bile küme olu¸turabiliriz: s >>> kardiz = "a" >>> kume = set(kardiz) Ama sayılardan küme olu¸turamayız: s >>> n = 10 >>> kume = set(n) TypeError: ’int’ object is not iterable Peki sözlükleri kullanarak küme olu¸turabilir miyiz? Evet. ’n’.Bu daha temiz bir görüntü oldu. ’r’. ’ ’. "kebap") >>> kume = set(demet) Hatta ve hatta karakter dizilerinden dahi küme yapabiliriz: >>> kardiz = "Python Programlama Dili için Türkçe Kaynak" >>> kume = set(kardiz) Kullandı˘ ımız karakter dizisinin böyle uzun olmasına da gerek yok. ’l’. ’t’. ’P’. Bir karakter dizisini küme olarak tanımlayıp ekrana ¸ s yazdırdı˘ ımızda elde etti˘ imiz çıktı. ’da˘ıtım’} s g g Bir de suna bakalım: ¸ >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kume = set(kardiz) >>> print kume set([’a’.

g s¸ Esasında tek bir küme pek bir i¸e yaramaz. "¸eker". o listedeki ö˘ eler küme içinde yalnızca bir kez geçecektir.. ’__or__’.. ’__iand__’. ’__ge__’. "elma". ba¸ka kümelerle kar¸ıla¸tırılas g s s s bilme kabiliyetidir. ’__repr__’. Yani mesela kümelerin kesi¸imini. "kiraz". ’__reduce__’. "¸eker". daha önce gördü˘ ümüz count() metodunu da kullanarak. demet için tuple(). "kebap". s . g g g söyle bir kod yazabiliriz: ¸ >>> liste = ["elma". ’__ixor__’. kümelerin de metotları vardır. print i . "armut". ’__contains__’... a˘aç g elma s ¸eker kebap çilek armut Gördü˘ ünüz gibi. "çilek". ’__format__’. "armut". ’__ne__’. Ö˘ rendi˘ imiz bu bilgi sayesinde. Listede g aynı ö˘ eden iki-üç tane bulunsa bile. "armut". "kiraz". ’__len__’. "elma". ’__new__’. "çilek". birle¸imini veya farkını bulabilmek için s s öncelikle elimizde birden fazla küme olması gerekiyor. g g >>> liste = ["elma". ’__lt__’. ’__getattribute__’. Nasıl liste için list(). ’__le__’. ’__class__’.. "a˘aç". print "%s listede %s kez geçiyor!"%(i... ’__doc__’. Python’daki kümeler yardımıyla teke g g indirilebiliyor. "elma". g g g 12. ’__hash__’. Kümeler ancak birden fazla oldu˘ unda bunlarla s g yararlı i¸ler yapabiliriz. liste içinde birden fazla bulunan ö˘ eler. kümeler için de set() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız: g >>> dir(set) [’__and__’. . "kebap"] >>> for i in set(liste): . Çünkü kümelerin en önemli özelli˘ i. Artık biz bir veri tipinin g metotlarını nasıl listeleyece˘ imizi çok iyi biliyoruz. liste. . ’__gt__’. ’__iter__’. ’__reduce_ex__’. "¸eker"] g s s >>> for i in set(liste): .2 Kümelerin Metotları Daha önceki veri tiplerinde oldu˘ u gibi.küme haline getiriyorsak. ’__rand__’. O halde hiç vakit kaybetmeden yolumuza devam edelim.. "kebap". ’__init__’. ’__delattr__’. g sözlük için de dict() fonksiyonlarını kullanıyorsak.. ˙ste biz de simdi bu tür i¸lemleri nasıl I¸ ¸ s yapaca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. ’__eq__’.count(i)) elma listede 3 kez geçiyor! kiraz listede 2 kez geçiyor! armut listede 1 kez geçiyor! kebap listede 1 kez geçiyor! çilek listede 1 kez geçiyor! Burada set(liste) ifadesini kullanarak. liste ö˘ elerini e¸siz ve benzersiz bir hale getirdik. ’__ior__’. kümemiz bu ö˘ eleri teke indirecektir. ’__isub__’..

. tıpkı listeler ve sözlükler gibi. gs 12.. de˘ i¸tirilebilir bir veri tipidir. Bu arada if "__" not in i satırında “_” yerg ine “__” kullandı˘ ımıza dikkat edin. a d n >>> km. ’__sizeof__’.. ’add’. print i . ’difference_update’.’copy’. add clear copy difference difference_update discard intersection intersection_update isdisjoint issubset issuperset pop remove symmetric_difference symmetric_difference_update union update Gördü˘ ünüz gibi kümelerin epey metodu var. ’isdisjoint’. ’__setattr__’. if "__" not in i: . ’pop’.. ’intersection’. ’update’] Hemen i¸imize yarayacak metotları alalım: s >>> for i in dir(set): . Sözlüklerde bu metodun görevi sözlü˘ ün içini bo¸altmak idi. ’union’.2... Burada s s g s da aynı vazifeyi görür: >>> km = set("adana") >>> for i in km: .. Neden? Çünkü e˘ er sadece “_” kullanırsak symmetg g ric_difference ve symmetric_difference_update metotları çıktımızda yer almayacaktır. ’__rxor__’. ’__sub__’. Bu metodu daha önce sözlükleri g çalı¸ırken de görmü¸tük.. ’__subclasshook__’..clear() >>> km set([]) . ’__rsub__’. print i . ’symmetric_difference_update’.. ’clear’. ’symmetric_difference’. ’remove’. ’__xor__’. ’intersection_update’. Unutmadan söyleyelim: Kümeler de. ’issubset’. ’__str__’. ’discard’.1 clear metodu Kümelerle ilgili olarak inceleyece˘ imiz ilk metot clear().’__ror__’. ’difference’. ’issuperset’.

’\x87ilek’]) Gördü˘ ünüz gibi.3 add metodu Kümelerden bahsederken.. Aynen sözlüklerde oldu˘ u gibi. "kebap"]) >>> kume. “km” adlı kümeyi “yedek” adıyla kopyaladık. ’m’.2. ’kebap’. E˘ er g g g kümede zaten varolan bir ö˘ e eklemeye çalı¸ırsak kümede herhangi bir de˘ i¸iklik olmayacakg s gs tır. kume. ’r’.2. Bu da bize kümelerle ilgili çok önemli bir bilgi daha veriyor. bu metot yardımıyla kümelerimize yeni ö˘ eler ilave edebilece˘ iz.add("çilek") >>> print kume set([’elma’. Demek ki.add(i) . g s g g Dolayısıyla ö˘ elere sıralarına göre eri¸emiyoruz. ’\x9f’]) Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. bunların de˘ i¸tirilebilir bir veri tipi oldu˘ unu söylemi¸tik. ’armut’. ’k’. ’h’.. ’h’. tıpkı sözlüklerde oldu˘ u gibi.. kümemize çilek adlı yeni bir ö˘ e ekledik. Artık elimizde bo¸ bir sözlük var. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. ’r’. Hemen s g g g bunun nasıl kullanıldı˘ ına bakalım: g >>> kume = set(["elma". üzerlerinde de˘ i¸iklik yapmamıza müsaade eden metotlar da içerir. ’m’. kümeler her bir ö˘ eyi tek bir sayıda barındırır. "armut". Üstelik i¸levi de aynıdır: s >>> km = set("kahramanmara¸") s >>> yedek = km. . Daha sonra da clear() metodunu kullanarak bu s kümenin bütün ö˘ elerini sildik. Bu metot aynı zamanda g s kümelerle birlikte de kullanılabilir. ama bu ¸ s iki kümenin çıktılarına baktı˘ ımız zaman ö˘ e sıralamasının birbirinden farklı oldu˘ unu görüyg g g oruz. Add kelimesi Türkçe’de “eklemek” anlamına gelir.3] >>> for i in yeni: .2 copy metodu Listeler ve sözlükleri incelerken copy() adlı bir metot ö˘ renmi¸tik. Elde etti˘ imiz çıktıda ö˘ eler rastgele diziliyor.. ’n’]) >>> km set([’a’. g g E˘ er bir kümeye birden fazla ö˘ eyi aynı anda eklemek isterseniz for döngüsünden yararlang g abilirsiniz: >>> yeni = [1.2. g s 12. Çünkü. ’k’. ’n’. kümeler de sırasız veri tipleriymi¸..Burada önce “km” adlı bir küme olu¸turduk. Örne˘ in add() gs g bu tür metotlardan biridir. g s g 12..copy() >>> yedek set([’a’. daha önce de söyledi˘ imiz gibi. ’\x9f’. add() metodunu kullanarak. Dolayısıyla gs g s kümeler.

3]) >>> k2 = set([1. ’kebap’. g g ˙ Ikinci kullanımda ise bunun tam tersi. 5]) >>> k1. g g 12. birinci kullanımda. ’elma’. ’\x87ilek’. 4..k1 Hayır. 10]) >>> k1. k1’de bulunup k2’de bulunmayan ö˘ eleri elde ediyoruz. Ama bu i¸lemi yapmanın ba¸ka bir s s yolu daha vardır. 2. Yani ikinci kullanımda k2’de bulunup k1’de bulunmayan ö˘ eleri alıyoruz.difference_update(k2) set([2]) >>> print k1 .2. g 12. 2. 3.k2 .difference(k1) set([10.difference(k2) set([1. >>> k2 .4 difference metodu Bu metot iki kümenin farkını almamızı sa˘ lar. 4]) Gördü˘ ünüz gibi. Bu metodun adı update() s metodudur. ’armut’]) Burada yeni adlı listeyi kümeye for döngüsü ile ekledik. 2. g ˙ Isterseniz uzun uzun difference() metodunu kullanmak yerine sadece eksi (-) i¸aretini kullas narak da aynı sonucu elde edebilirsiniz: >>> k1 .veya. 2. Bu i¸lem için Python’da ayrı bir metot bulunur.2. difference() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lar.>>> kume set([1. Örne˘ in: g g >>> k1 = set([1. 5]) >>> k2 = set([3. 5]) Demek ki k1’in k2’den farkı buymu¸. 3.. “madem eksi i¸aretini kullanabiliyoruz.. Sırası gelince bu metodu da görece˘ iz. Peki k2’nin k1’den farkını bulmak istersek ne yapaca˘ ız? s g >>> k2.. o halde artı i¸aretini de kullanabiliriz!” gibi bir s s fikir do˘ ru de˘ ildir. Yani? g Hemen bir örnek verelim: >>> k1 = set([1. 3.5 difference_update metodu Bu metot.

"ku¸". duruma g göre her iki özelli˘ e de ihtiyacımız olabilir. Yani hata mesajı g g s ¸ almayız: >>> hayvanlar. kümede olmayan bir ö˘ eyi g s g g silmeye çalı¸ırsak. Yani olmayan bir ö˘ eyi silmeye çalı¸tı˘ ımızda hata vermemesi. "inek". discard() metodunun aksine. ’k\x94pek’.7 remove metodu Bu metot da bir önceki bölümde gördü˘ ümüz discard() metoduyla aynı i¸levi yerine getirir. "at". kümede olmayan bir ö˘ eyi silmeye çalı¸ırsak herhangi bir hata mesajı alg s mayaca˘ ımızı söylemi¸tik. Hatırlarsanız diss card() metoduyla. önceden olu¸turdu˘ umuz bir kümg g s g eye yeni ö˘ eler ekleyebiliyorduk. Dolayısıyla difference_update() metodunu g uyguladı˘ ımızda k1’in ö˘ elerinin silinip yerlerine 2 adlı ö˘ enin geldi˘ ini görüyoruz. g g g g 12. hata mesajı alırız: s >>> hayvanlar. Bu bölümde ö˘ renece˘ imiz discard() metodu ise kümeden g g g ö˘ e silmemizi sa˘ layacak: g g >>> hayvanlar = set(["kedi". ’at’]) E˘ er küme içinde bulunmayan bir ö˘ e silmeye çalı¸ırsak hiç bir sey olmaz. 3. k1 ile k2 arasındaki tek fark 2 adlı ö˘ e idi.2. Bu metodun en önemli özelli˘ i s g budur.2.set([2]) >>> print k2 set([1. Bu iki metot aynı i¸levi yerine getirse de aralarında önemli bir fark vardır. "köpek". 5]) Gördü˘ ünüz gibi. bu metot k1’in k2’den farkını aldı ve bu farkı kullanarak k1’i yeniden olu¸g s turdu. in <module> KeyError: ’fare’ Bu iki metot arasındaki bu fark önemli bir farktır.6 discard metodu Bir önceki bölümde ö˘ rendi˘ imiz add() metodu yardımıyla.discard("kedi") >>> print hayvanlar set([’ku\x9f’. g s g 12. ’deve’. g s E˘ er bir kümeden ö˘ e silmek istersek remove() metodunu da kullanabiliriz: g g >>> hayvanlar.remove("fare") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". line 1. "deve"]) s >>> hayvanlar.discard("yılan") Burada etkile¸imli kabuk sessizce bir alt satıra geçecektir. ’inek’. Bazen yazdı˘ ımız programlarda.remove("köpek") Peki discard() varken remove() metoduna ne gerek var? Ya da tersi. g . E˘ er remove() metodunu kullanarak.

Bu kodlarda kümeleri nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin.8 intersection metodu intersection kelimesi Türkçe’de “kesi¸im” anlamına gelir. Böylece gerçek hayatta bu metodu nasıl kullanabilece˘ imizi görmü¸ oluruz: g s # -*. ˙ s s Isterseniz küçük bir deneme yapalım: .12. s Hatırlarsanız. 5. 3]) Python programcıları genellikle uzun uzun intersection yazmak yerine “&” i¸aretini kullanırlar. bu metot bize k1 ve k2’nin kesi¸im kümesini veriyor. E˘ er kullanıcı gs gs g g herhangi bir Türkçe harf içermeyen bir kelime girerse set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi bo¸ olacaktır.2. Programda asıl i¸i yapan kısım su satırdır: g s ¸ if set(tr) & set(parola): print "Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!" Burada aslında söyle bir sey demi¸ oluyoruz: ¸ ¸ s E˘ er set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi bo¸ de˘ ilse. 3]) Gördü˘ ünüz gibi.coding: utf-8 -*tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I parola = raw_input("Sisteme giri¸ için bir parola belirleyin: ") s if set(tr) & set(parola): print "Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!" else: print "Parolanız kabul edildi!" Burada e˘ er kullanıcı. Burada gs g basitçe. 2. 4]) >>> k2 = set([1. Dolayısıyla bu iki küme g s arasındaki ortak elemanları bulmu¸ oluyoruz.. ˙ g s Iki kümenin kesi¸imini bulmak için “&” i¸aretinden yararlanabiliriz: s s >>> k1 & k2 set([1.intersection(k2) set([1. 7]) >>> k1. tr de˘ i¸keni ile parola de˘ i¸keni arasındaki ortak ö˘ eleri sorguluyoruz. inters g section() metodu bize iki kümenin kesi¸im kümesini verecektir: s >>> k1 = set([1. s ˙ Isterseniz bu metot için örnek bir program verelim. söylemi¸tik. kullanıcının girdi˘ i s s g kelime içindeki harflerden en az birinin tr adlı de˘ i¸ken içinde geçti˘ i anlamına gelir. difference() kelimesi yerine “-” i¸aretini de s kullanabilece˘ imiz. 3. difference() metodunu anlatırken. kullanıcıya g s s g “Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!” uyarısını göster! set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesinin bo¸ olmaması. parola belirlerken içinde Türkçe bir harf geçen bir kelime yazarsa prog gramımız kendisini Türkçe harf kullanmaması konusunda uyaracaktır.. Adından da anladı˘ ımız gibi. Benzer bir durum intersection() metodu için de geçerlidir. 3.

2.intersection_update(k2) set([1. intersection_update() metodu k1’in bütün ö˘ elerini sildi ve yerlerine k1 ve g g k2’nin kesi¸im kümesinin elemanlarını koydu. 3]) >>> k2 = set([1. E˘ er kullanıcımız “kalem” gibi Türkçe harf içermeyen bir g kelime girerse: >>> tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I >>> parola = "kalem" >>> set(tr) & set(parola) set([]) Gördü˘ ünüz gibi.>>> tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I >>> parola = "çilek" >>> set(tr) & set(parola) set([’ç’]) Burada kullanıcının “çilek” adlı kelimeyi girdi˘ ini varsayıyoruz. difference() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lar. Dolayısıyla böyle bir durumda programımız kulg g s lanıcıya herhangi bir uyarı mesajı göstermeyecektir. s . dolayısıyla da programımız s kullanıcıya uyarı mesajı gösterecektir. Hatta iki dosya arasındaki benzerlikleri bulmak için dahi bu metottan yararlanabilirsiniz. Böyle bir durumda set(tr) g ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi “ç” harfini içerecek. 3. intersection() metodunu pek çok yerde kullanabilirsiniz.9 intersection_update metodu Hatırlarsanız difference_update() metodunu i¸lerken söyle bir sey demi¸tik: s ¸ ¸ s Bu metot. 5]) >>> k1. 3]) >>> print k1 set([1. g g 12. elde etti˘ imiz küme bo¸. 3. 3]) >>> print k2 set([1. ˙ Ilerde dosya i¸lemleri konusunu i¸lerken bu s s metottan nasıl yararlanabilece˘ imizi de anlataca˘ ız. Bu metodun I¸ s görevi. intersection() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lag maktır: >>> k1 = set([1. 2. 5]) Gördü˘ ünüz gibi. g ˙ste intersection_update metodu da buna çok benzer bir i¸levi yerine getirir.

isdisjoint(b) True Burada a ve b kümeleri ortak hiç bir elemana sahip olmadı˘ ı için “Do˘ ru” anlamına gelen True g g çıktısını elde ediyoruz. çünkü a kümesinin bütün ö˘ eleri b kümesi içinde yer alıyor.2. 5]) >>> b = set([2.isdisjoint(b) False Gördü˘ ünüz gibi. 2. 2. isdisjoint() metodunu kullanarak iki kümenin kesi¸im s kümesinin bo¸ olup olmadı˘ ı sorgulayabilirsiniz. 2. yani bu iki küme ortak en az bir g s s g ö˘ e barındırdı˘ ı için. ba¸ka bir kümenin alt kümesi olup olmadı˘ ını bu g s g metot yardımıyla ö˘ renebiliriz. 5]) >>> a. 3. e˘ er de˘ ilse False çıktısını verecektir: g g g >>> a = set([1.2.11 issubset metodu Bu metot yardımıyla. yani bu iki kümenin ortak eles s g man içerip içermedi˘ ini ö˘ renmekse. 4. 6]) >>> a. 12. 4. 1.10 isdisjoint metodu Bu metodun çok basit bir görevi vardır.12 issuperset metodu Bu metot. 12. Ama e˘ er hayattan tek g g beklentiniz iki kümenin kesi¸im kümesinin bo¸ olup olmadı˘ ını.issubset(b) True Bu örnekte True çıktısını aldık. bir önceki bölümde gördü˘ ümüz issubset() metoduna benzer. basitçe isdisjoint() metodundan yararlanabilirsiniz: g g >>> a = set([1. b‘nin alt kümesidir. 3. Burada temel olarak su soruyu g g ¸ sormu¸ oluyoruz: s a ve b ayrık kümeler mi? Python da bize cevap olarak. Bir de suna bakalım: ¸ >>> a = set([1. bir kümenin bütün elemanlarının ba¸ka bir küme içinde yer alıp yer als madı˘ ını sorgulayabiliriz. Hatırlarsanız aynı i¸i bir önceki bölümde s g s gördü˘ ümüz intersection() metodunu kullanarak da yapabiliyorduk. E˘ er bir küme ba¸ka bir kümenin alt kümesi ise bu metot bize g g s True de˘ erini verecek. isdisjoint() metodu False çıktısı veriyor..” anlamına gelen False çıktısını veriyor.. g Yani a. 3]) >>> b = set([0. 3]) >>> b = set([2. 4.2. Yani bir kümenin.12. “Hayır de˘ il. Çünkü a g ve b kümelerinin ortak bir elemanı var (2). a ve b kümesinin kesi¸imi bo¸ olmadı˘ ı için. Matematik derg slerinde gördü˘ ümüz “kümeler” konusunda hatırladı˘ ınız “b kümesi a kümesini kapsar” g g . 6]) >>> a.

2.ifadesini bu metotla gösteriyoruz. 2. "armut". set([1. Hemen bir örnek verelim: s g >>> a = set([2. 8]) >>> b = set([1. 12. 3]) >>> b = set([0. 2. 5. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> a = set([1.. 2. 5]) >>> a. ’kebap’. 4. 2.13 union metodu union() metodu iki kümenin birle¸imini almamızı sa˘ lar. 5]) >>> b. Önce bir önceki derste gördü˘ ümüz örne˘ e bakalım: g g >>> a = set([1. 4. ’\x87ilek’.” sonucuna ula¸ıyoruz. 5. union() metodu yerine “|” i¸aretini de kullanabiliriz: s >>> a | b union() metodu yerine. 3]) >>> b = set([0. “a kümesi b kümesinin alt kümesidir. 12. 7. 3] >>> for i in yeni: . 3. 6. 2. 3.add(i) .. 2. 7]) >>> a. bu metodun kısayolu olan “|” i¸areti Python programcıları tarafından s daha sık kullanılır. ’armut’]) Bu örne˘ i verdikten sonra da söyle bir sey demi¸tik: g ¸ ¸ s .14 update metodu Hatırlarsanız add() metodunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s >>> kume = set(["elma". 3. “b kümesi a kümesini kapsar. 3.issubset(b) True Buradan. union() metodu da bir kısayola g g sahiptir.union(b) {1.” sonucunu elde ediyoruz.issuperset(a) True Burada ise.2. 1. 6..2. 3. ’elma’. 1. kume. 4. "kebap"]) >>> yeni = [1. 4.. 8} Önceki bölümlerde gördü˘ ümüz bazı metotlarda oldu˘ u gibi. Yani b kümesi a kümesinin bütün elemanlarını içinde barındırıyor.

bu metodu kullanarak tekrar yazalım: g >>> kume = set(["elma". ’elma’. 3. g 12. 4]) Böylece iki kümede de bulunmayan ö˘ eleri aynı anda almı¸ olduk. for döngüsünü kullanmaya gerek kalmadan aynı sonucu elde edebildik. Bu metot. ama a kümesinde g bulunmuyormu¸. 5]) >>> b = set([1. Ama bu i¸lemi yapmanın ba¸ka bir s s yolu daha vardır. ’armut’} Gördü˘ ünüz gibi. bir kümeyi I¸ g güncellememizi sa˘ lar.15 symmetric_difference metodu Daha önceki bölümlerde difference() metodunu kullanarak iki küme arasındaki farklı ö˘ eleri g bulmayı ö˘ renmi¸tik.difference(a) set([4]) Bu da bize “4” çıktısını verdi.” s ˙ste bu metodu ö˘ renmenin vakti geldi. "armut".“Burada yeni adlı listeyi kümeye for döngüsü ile ekledik. Peki ya kümelerin ikisinde de bulunmayan ö˘ eleri aynı anda nasıl alaca˘ ız? s g g i¸te bu noktada yardımımıza symmetric_difference() adlı metot yeti¸ecek: s s >>> a.difference(b) set([2]) Demek ki a kümesinde bulunup b kümesinde bulunmayan ö˘ e 2 imi¸.16 symmetric_difference_update metodu Daha önce difference_update ve intersection_update gibi metotları ö˘ renmi¸tik.symmetric_difference(b) set([2. 2. g s 12. ’kebap’. Demek ki bu ö˘ e b kümesinde bulunuyor. 2. Örne˘ in elimizde söyle iki küme var diyelim: g s g ¸ >>> a = set([1. 5]) E˘ er a kümesinin b kümesinden farkını bulmak istersek söyle yapıyoruz: g ¸ >>> a. "kebap"]) >>> yeni = [1. 4.2.2. 2. ˙ g Isterseniz yukarıdaki örne˘ i.update(yeni) >>> print kume {1. 3] >>> kume. Bu i¸lem için Python’da ayrı bir metot bulunur. Metodumuzun adı update(). g s ric_difference_update() metodu da bunlara benzer bir i¸levi yerine getirir: s symmet- . g s Bir de b kümesinde bulunup a kümesinde bulunmayan ö˘ elere bakalım: g >>> b.

3 Dondurulmu¸ Kümeler (Frozenset) s Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. ’__le__’. Orada ö˘ rendi˘ imize göre. Gerçi bu metot bize hiç yabancı de˘ il. ’__getattribute__’. ’__contains__’. ’__hash__’. üzerinde s g de˘ i¸iklik yapılamayan bir liste gibi davranır. Ancak kimi durumlarda. Bu metot.. Bu s konuları sık sık tekrar etmek. s 12. ’__format__’. symmetric_difference() metodunun sonucuna göre güncellenmi¸ oldu.. Zaten kümelerin g gs add() ve remove() gibi metotlarının olması bu durumu teyit ediyor. Yani a kümesi. ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapılamayan kümelere de ihtiyaç duyabilirsiniz. 4]) Gördü˘ ünüz gibi. Dilerseniz hemen bununla ilgili bir örnek verelim: >>> dondurulmus = frozenset(["elma".2. 5]) >>> b = set([1. Simdi bu dondurulmu¸ kümenin metotlarına s ¸ s ¸ s bakalım: >>> dir(dondurulmus) [’__and__’. "armut".pop() ’elma’ Peki bu metot hangi ölçüte göre kümeden ö˘ e siliyor? Herhangi bir ölçüt yok. küme g ö˘ elerini tamamen rastgele siliyor. "kebap"]) >>> a. "armut". . 12. Hatırlarsanız lisg gs teler ve demetler arasında da buna benzer bir ili¸ki var. 5]) >>> a.>>> a = set([1. ’__doc__’. ’__eq__’. ’__delattr__’. ’__lt__’. E˘ er ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapılamayan bir küme olu¸turmak isterseniz set() yerg g g gs s ine frozenset() fonksiyonunu kullanabilirsiniz. Sözlükler ve Kümeler konusunu bitirmi¸ olduk. bu metot listenin g g bir ö˘ esini silip ekrana basıyordu. Aslında buradaki fonksiyonu da farklı de˘ il. "ayva"]) Dondurulmu¸ kümeleri bu sekilde olu¸turuyoruz. g g Bu metodu listeler konusundan hatırlıyoruz. a kümesinin eski ö˘ eleri gitti. ’__ne__’. Demetler.symmetric_difference_update(b) >>> print a set([2. Burada da g g kümelerin ö˘ elerini silip ekrana basıyor: g >>> a = set(["elma".4. Demetler ço˘ u zaman. ’__init__’. ’__iter__’.2. ˙ste Python aynı imkanı bize kümelerde de gs I¸ sa˘ lar. kümeler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliyoruz. ’__ge__’. ’__class__’. yerlerine symmetric_difference() metoduyla g g elde edilen çıktı geldi. g Böylelikle Python’da Listeler. hiç olmazsa arada sırada göz gezdirmek bazı seylerin zihnimizde ¸ yer etmesi açısından oldukça önemlidir. ’__new__’. ’__len__’. ’__gt__’.17 pop metodu ˙ Inceleyece˘ imiz son metot pop() metodu olacak. ’__or__’.

"elma". ’__reduce__’. Bir küme içinde herhangi bir ö˘ enin bulunup bulunmadı˘ ını nasıl sorgulayabilece˘ imizi g g g gösteren bir örnek kod yazın. ’union’] Gördü˘ ünüz gibi. Dondurulmu¸ kümeler ile normal kümeler arasında i¸lev olarak hiçbir fark yoktur. Sayılardan küme olu¸turmak istedi˘ imizde söyle bir hata ¸ s g ¸ mesajı veriyor bize Python: >>> a = 10 >>> set(a) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". update() gibi. Programınız g g tam olarak söyle bir çıktı vermeli: ¸ elma ö˘esi listede 3 kez geçiyor! g armut ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kiraz ö˘esi listede 2 kez geçiyor! g çilek ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kebap ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g Kümeler bölümünde ö˘ rendi˘ iniz bilgileri de dikkate alarak bu programı yeniden yazın. "armut". "elma". "çilek". Liste. in <module> TypeError: ’int’ object is not iterable Burada Python bize kabaca söyle bir sey söylemi¸ oluyor: “Sayılar üzerinde döngü kurula¸ ¸ s maz!”. sözlük ve kümeleri kar¸ıla¸tırdı˘ ınızda. ’__sizeof__’. demetleri ve listeleri kullanarak küme olu¸turabiliyoruz. add(). "kiraz". 3. ’__str__’. ’__sub__’. ’__repr__’. ’__setattr__’. Kullanıcıdan gelen renk adlarını programın sonunda kullanıcıya bildirin. "kiraz". line 1. 12. g yani renk adları tekrar etmemeli. Ancak aynı s seyi sayıları kullanarak yapamıyoruz. demet. ’issubset’. ’__reduce_ex__’. ’__rsub__’. Aldı˘ ınız bu hata mesajının anlamı üzerinde dü¸ünün. ’symmetric_difference’. ’__rxor__’. Bu ikisi s s arasındaki fark. Bu hatayı ba¸ka hangi durumg s s larda alırsınız? 4. ’issuperset’. ’intersection’. ’isdisjoint’.4 Bölüm Soruları 1. ’difference’. listede kaç kez geçti˘ ini söyleyen bir program yazın. Demetler bölümünde söyle bir soru sormu¸tuk: ¸ s Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ liste = ["elma". remove(). ’__xor__’. "kebap"] Bu listedeki her bir ö˘ enin. ’copy’. Ancak kullanıcının girdi˘ i her renk adı kendisine bir kez bildirilmeli. de˘ i¸iklik yapmaya yönelik metotlar listede g gs yok. Karakter dizilerini. Kullanıcıya renk adları soran bir program yazın. listeler ile demetler arasındaki fark gibidir. ’__ror__’. g g . 5. ’__subclasshook__’.’__rand__’. bu veri tiplerini olu¸turma bakımından s s g s kümelerle öteki veri tipleri arasında nasıl bir fark görüyorsunuz? 2.

BÖLÜM 13 Fonksiyonlar Simdi söyle bir dü¸ünün: Diyelim ki çalı¸tı˘ ınız i¸yerinde her gün bir yerlere dilekçe gönderiy¸ ¸ s s g s orsunuz. Her defasında aynı bilgileri en ba¸tan yazmaz.coding: utf-8 -*print """Sayın Mehmet Bey.. Dilerseniz gs s anlattı˘ ımız bu durumu Python programlama dili ile temsil etmeye çalı¸alım: g s #!/usr/bin/env python # -*.01. Saygılarımızla. E˘ er dilekçe metni üzerinde bir de˘ i¸iklik yapmak isterseniz g gs program içindeki ilgili kodları tek tek bulup düzeltmeniz gerekir. Orçun Kunek""" Burada dikkat ederseniz iki dilekçenin metin içeri˘ i aslında aynı. Sadece bir-iki yer de˘ i¸iyor. 15. Ahg met Bey’e gönderece˘ iniz zaman ise Ahmet Bey’in adını yazıyorsunuz.2010 tariginde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. Çünkü bu sistem hem program¸ cıya çok vakit kaybettirir. #!/usr/bin/env python # -*.2009 tariginde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. Aslında farklı yerlere gönderdi˘ iniz bu dilekçeler temel olarak aynı içeri˘ e sahip. Yani mesela yukarıdaki iki dilekçenin aynı program içinde oldu˘ unu varsayarsak.. yukarıdaki gibi bir durumda elinde bir dilekçe tasla˘ ı bulundurur ve sadece de˘ i¸tirmesi gereken kısımları g gs de˘ i¸tirip dilekçeyi hazır hale getirir.12. ˙ Isterseniz bir tane de Ahmet Bey’e yazalım.coding: utf-8 -*print """Sayın Ahmet Bey. g gs Bu kodları bu sekilde yazmak oldukça verimsiz bir yoldur. hem de bu kodların s s bakımını yapmak çok zordur. Mantıklı bir insan. g g Yani mesela dilekçeyi Mehmet Bey’e gönderece˘ iniz zaman yazıya Mehmet Bey’in adını. hem fazlasıyla kopyala-yapı¸tır i¸lemi gerektirir. 19. Ayrıca tabii dilekçe g üzerindeki tarih bilgilerini de güne göre düzenliyorsunuz. Saygılarımızla. Orçun Kunek""" Bu dilekçe Mehmet Bey’e gidiyor. dilekçe metnindeki bir hatayı düzeltmek g 140 .

Yalnız fonksiyon adlarında Türkçe karakter kullanmas s s manız gerekiyor. sonraki satırın girintili olması gerekti˘ ini tahmin etmi¸sinizdir. de˘ il mi? ˙ste Python buna benzer durumlar için bize “fonksiyon” denen g I¸ bir araç sunar.. g ¸ s g 13.1 Fonksiyonları Tanımlamak Python’da fonksiyonları kullanabilmek için öncelikle fonksiyonları tanımlamamız gerekiyor. Burada dikkat etmemiz gereken en önemli s sey.. s g s Gelin isterseniz biz bu fonksiyonun altını çok basit bir sekilde dolduralım: ¸ def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" Böylece eksiksiz bir fonksiyon tanımlamı¸ olduk. Fonksiyon tanımının iki nokta s üst üste i¸areti ile bitmesinden. Ilk g s Tabii biz Mehmet Bey’e yazdı˘ ımız dilekçenin metnini Ahmet Bey’e yazaca˘ ımız dilekçeyi g g hazırlarken kopyala-yapı¸tır yaptı˘ ımız için aynı hata Mehmet Bey’e gidecek dilekçede de var. bütün dilekçe metinlerini tek tek gözden ¸ g geçirmemiz gerekecektir. Bu fonksiyonun s s bir i¸e yarayabilmesi için bunun altını doldurmamız gerekiyor. Bu bakım ve taslakg s lama i¸ini kolayla¸tıracak bir çözüm olsa ve bizi aynı seyleri tekrar tekrar yazmaktan kurtarsa s s ¸ ne kadar güzel olurdu. Henüz bu fonksiyonun i¸letilmesini s sa˘ layacak kodu yazmadık.. Simdi bu fonksiyonun hayat kazanmasını sa˘ layacak kodları gireg ¸ g biliriz: #!/usr/bin/env python # -*. Python’da fonksiyonları g söyle tanımlıyoruz: ¸ def fonksiyon_adi(): . Tabii bu basit durum için. Örne˘ in yukarıdaki dilekçe g g metninde bir yazım hatası var. Ancak fonksiyon adı belirlerken. Biz de bu bölümde bu faydalı aracı nasıl kullanaca˘ ımızı ö˘ renecek ve bu aracı g g olabildi˘ ince ayrıntılı bir sekilde incelemeye çalı¸aca˘ ız. fonksiyg ¸ onun ne i¸e yaradı˘ ını anlatan kısa bir isim belirlemeniz hem sizin hem de kodlarınızı okuyan s g ki¸ilerin i¸ini bir hayli kolayla¸tıracaktır.. önce def parçacı˘ ını. ˙ satırda “tarihinde” yazaca˘ ımıza “tariginde” yazmı¸ız. Ayrıca fonksiyonları tanımlarken en sona parantez ve iki nokta üst üste i¸arets lerini de koymayı unutmuyoruz. g g Fonksiyon adı olarak istedi˘ iniz her seyi yazabilirsiniz. s g Simdi biz bu yazım hatasını düzeltmek istedi˘ imizde. Böylece ilk fonksiyonumuzu tanımlamı¸ olduk. Gördü˘ ünüz gibi.istedi˘ imizde aynı düzeltmeyi birkaç farklı yerde yapmamız gerekir.coding: utf-8 -*- . Fonksiyon tanımlamak için def adlı bir parçacıktan yararlanaca˘ ız. Hele bir de dilekçe sayısı çok fazlaysa bu i¸lemin ne kadar zor olas ca˘ ını bir dü¸ünün. ardından da fonksiyonumuzun adını yazıyoruz. ¸ Simdi isterseniz bu fonksiyonu nasıl kullanabilece˘ imizi görelim: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Ama henüz i¸imiz bitmedi. her metin düzenleyicide bulunan “bul-de˘ i¸tir” g s gs özelli˘ ini kullanabiliriz.coding: utf-8 -*def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" Bu kodları bir metin düzenleyiciye kaydedip çalı¸tırdı˘ ımızda hiç bir çıktı elde edemeyiz. Çünkü s g biz burada fonksiyonumuzu sadece tanımlamakla yetindik. def fonksiyon_adi(): satırından sonra gelen kısmın girintili yazılmasıdır. Ama i¸ler her zaman bu kadar kolay olmayabilir.

hem de ça˘ ırmı¸ oldunuz. daha önce tanımladı˘ ımız fonksiyonu ça˘ ırmı¸ oluyoruz. Örne˘ in su bir fonksiyondur: g g ¸ . Ba¸lık ve gövde dı¸ında kalan her sey fonksiyonun da dı¸ındadır.. Fonksiyon adlarını belirlerken Türkçe karakter kullanmıyoruz. 4. s g Su ana kadar ö˘ rendiklerimiz ancak bu kadarını yapmamıza müsaade ediyor. Elbette bir fonksiyonun i¸levli olabilmesi için sadece tanımlanması yetmez. g g 6. Bir fonksiyon. Saygılarımızla. Dolayısıyla Python’da bir fonksiyon temel olarak iki kısımdan olu¸ur. Bu s g ¸ satırı ekleyerek. ¸ 2.coding: utf-8 -*def dilekce_gonder(): print """\ Sayın Mehmet Bey. Bir fonksiyonu tanımlamak için def adlı parçacıktan yararlanıyoruz. Ayrıca tanıms ladı˘ ımız fonksiyonun bir de gövdesinin olması gerekir. Python’da bir fonksiyon tanımı söyle bir yapıya sahiptir: ¸ def fonksiyon_adi(): . Orçun Kunek""" dilekce_gonder() Elbette bu örnek Python’daki fonksiyonların bütün yeteneklerini ortaya koymaktan aciz. s g s Dilerseniz. 5.. ˙ kısım s Ilk fonksiyonun tanımlandı˘ ı ba¸lık kısmı. Biraz sonra ¸ g ö˘ reneceklerimiz sayesinde fonksiyonlarla çok daha faydalı ve manalı i¸ler yapabilece˘ iz. Bu satıra teknik g g s olarak fonksiyon ça˘ rısı (function call) adı verilir. g 3. Python’da fonksiyonlar bizi aynı seyleri tekrar tekrar yazma zahmetinden kurtarır.2009 tarihinde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. 19.def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" fonksiyon_adi() Burada fonksiyonun çalı¸masını sa˘ layan sey. en ba¸ta bahsetti˘ imiz sorunları da çözemiyor henüz. Fonksiyonlar bir bakıma bir taslaklama sistemi gibidir. Fonksiyon gövdesini girintili olarak g yazıyoruz. Üstelik bu fonksiyon. g Yukarıdaki kodları çalı¸tırdı˘ ımızda ekrana merhaba fonksiyon! satırının yazdırıldı˘ ını göres g g ce˘ iz.. s s ¸ s 7.. en son satırdaki fonksiyon_adi() kodudur.12. bu konunun en ba¸ında verdi˘ imiz dilekçe örne˘ ini de bir fonksiyon haline getirelim: s g g #!/usr/bin/env python # -*. g Tebrikler! Böylece ilk eksiksiz fonksiyonunuzu hem tanımlamı¸. Ama ne yapalım. Fonksiyonlarımıza verece˘ imiz adların olabildi˘ ince betimleyici olması herkesin hayrınadır. ikinci kısım ise fonksiyonun içeri˘ ini olu¸turan g s g s gövde kısmıdır. Biraz sonra verece˘ imiz örneklerde g bu durumu daha net olarak görece˘ iz. gövdedeki girintili kısmın bitti˘ i yerde biter. Python’da fonksiyonları kullanabilmek için öncelikle fonksiyonu tanımlamamız gerekir. g s g Yeni bir bölüme geçmeden önce isterseniz fonksiyonlarla ilgili olarak buraya kadar ö˘ rendi˘ imiz kısmı biraz irdeleyelim: g g 1.

s 8. hiç endi¸e etmenize gerek yok. g Dilerseniz bu bölümü kapatmadan önce fonksiyonlarla ilgili birkaç basit örnek daha yaparak bu konuya ısınmanızı sa˘ layalım: g #!/usr/bin/env python # -*. Bu kodlarda özellikle fonksiyonların nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ine dikkat edin. Yok. print "nasılsın?" satırıyla biter.coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek() Burada tek() ve cift() adlı iki fonksiyon tanımladık. Girintili alanın dı¸ında kalan bütün kodlar o fonksiyonun dı¸ındadır. tek() adlı fonksiyonun görevi ekrana Girdi˘ iniz sayı bir tek sayıdır! çıktısı. yani bu sayı çiftse. g Burada cift() ve tek() adlı fonksiyonları nasıl ça˘ ırdı˘ ımıza dikkat edin. Ardından da kullanıcı tarafından girilen bu sayının tek mi yoksa çift mi oldu˘ unu denetliyg oruz. Mesela s s . Fonksiyon ça˘ rısı dedi˘ imiz selamla() satırı bu fonksiyonun dı¸ındadır. E˘ er sayı 2’ye tam olarak bölünüyorsa çifttir. Daha sonra Python’un raw_input() fonksiyonunu kullanarak kullanıcıdan bir sayı girmesini istiyoruz. s s E˘ er bu söylediklerimiz size biraz kafa karı¸tırıcı gelmi¸se. Aksi halde bu sayı tektir. gövdesindeki girintili alanın sonuna g g s kadar devam eder. bu fonksiyon def selamla(): satırıyla ba¸lar.def selamla(): print "merhaba!" print "nasılsın?" Bu fonksiyon def selamla(): satırıyla ba¸lar. daha önce tanımladı˘ ımız cift() adlı g fonksiyon devreye girecektir. cift() adlı fonksiyonun görevi ise Girdi˘ iniz sayı bir çift g g sayıdır! çıktısı vermek. bir fonksiyon def parçacı˘ ıyla ba¸lar. Çünkü bu satır g g s selamla() fonksiyonunun gövdesini olu¸turan girintili kısmın dı¸ında yer alıyor. e˘ er kullanıcının verdi˘ i sayı 2’ye tam olarak bölünmüyorsa g g o zaman da tek() adlı fonksiyon devreye girer. s g Örne˘ in yukarıdaki fonksiyonu söyle ça˘ ırıyoruz: g ¸ g def selamla(): print "merhaba!" print "nasılsın?" selamla() Dedi˘ imiz gibi. Tam g s s s olarak ne demek istedi˘ imizi biraz sonra gayet net bir sekilde anlamanızı sa˘ layacak örnekler g ¸ g verece˘ iz. Daha önce s g de dedi˘ imiz gibi. Fonksiyonların i¸levli olabilmesi için bu fonksiyonlar tanımlandıktan sonra ça˘ rılmalıdır. E˘ er kullanıcının girdi˘ i g g g g sayı 2’ye tam olarak bölünüyorsa. print "nasılsın?" satırıyla g s biter.

örneklerde de gördü˘ ümüz gibi s s g hiçbir bilgi içermeyebilir. gs s 13. benim adım istihza!" selamla() Burada fonksiyonumuzu tanımladıktan sonra en sondaki selamla() satırı yardımıyla fonksiyonumuzu ça˘ ırdık. Bu g fonksiyon ekrana yalnızca merhaba. benim adım istihza! çıktısını verebilir. Bu fonksiyonlardan g sonra gelen sayı de˘ i¸keni de fonksiyon alanının dı¸ında yer alır. Ancak bu defa parantezimizin içinde bir s s de˘ i¸ken adı görüyoruz. Ancak yapaca˘ ımız i¸in niteli˘ ine s g s g göre bu parantezlerin içine birtakım bilgiler yerle¸tirmemiz gerekebilir. fonksiyon adını belirledikten g sonra bir parantez i¸areti kullanıyoruz. bir fonksiyon tanımlarken. Yani tanımladı˘ ımız fonksiyona hayat öpücü˘ ü verdik. g g g Ancak yukarıda tanımladı˘ ımız fonksiyon oldukça kısıtlı bir kullanım alanına sahiptir. Simdi ¸ söyle bir örnek verdi˘ imizi dü¸ünelim: ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. benim adım %s!" %isim selamla("istihza") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ merhaba. ˙ste bu bilgilere s I¸ parametre adı verilir. parangs gs g tez içindeki bu de˘ i¸kenlere parametre adı verilir. benim adım %s!" %isim Belki fark ettiniz. Fonksiyonumuza bir parametre verdik! Simdiye kadar tanımladı˘ ımız fonksiyonlarda. belki de fark etmediniz.coding: utf-8 -*def selamla(isim): print "merhaba. Ama g ¸ s simdi ö˘ renece˘ imiz parametre kavramı sayesinde fonksiyonlarımıza takla atmayı ö˘ rete¸ g g g ce˘ iz. Yani bu parantezler bo¸ olabilir. E˘ er fonksiyonların g yapabildi˘ i sey bundan ibaret olsaydı. emin olun fonksiyonlar hiçbir i¸imize yaramazdı.coding: utf-8 -*def selamla(): print "merhaba. Bu de˘ i¸kenin adı isim. benim adım istihza! . Fonksiyonumuzu tanımlarken bir parametre gs belirttikten sonra bu parametreyi fonksiyonun gövdesinde de kullandık. ama burada aslında çok önemli bir sey yap¸ tık. ¸ g fonksiyon tanımı hep bo¸ bir parantezden olu¸uyordu.2 Fonksiyonlarda Parametre Kullanımı Yukarıdaki örneklerde gördü˘ ünüz gibi. Gelin isterseniz çok basit bir örnekle ba¸layalım: g s def selamla(isim): print "merhaba. ˙ Isterseniz simdi tanım¸ ladı˘ ımız bu fonksiyonun bir i¸e yarayabilmesi için fonksiyonumuzu ça˘ ıralım: g s g selamla("istihza") Kodları bir arada görelim: #!/usr/bin/env python # -*.yukarıdaki örnekte tek() ve cift() birbirinden ba˘ ımsız iki fonksiyondur. Zaten Python fonksiyonları da asıl gücünü bu parametrelerden alır. Fonksiyonlar söz konusu oldu˘ unda. Bu parantez i¸aretleri.

Böylece çıktıda istihza g de˘ erini aldık. E˘ er selamla() adlı fonksiyonu farklı bir argüman ile ça˘ ırırsak elbette alaca˘ ımız çıktı da farklı g g g olacaktır: selamla("Ahmet Efendi") Bu defa çıktımız söyle: ¸ merhaba. Dolayısıyla bu fonksiyonu argümansız olarak veya birden fazla argümanla ça˘ ıramayız. Bu fonksiyonu söyle kullanıyorduk: g s ¸ >>> sayilar = [45. ¸ listedeki bütün sayıları 1’le çarpıp. O halde hemen ba¸layalım. böyle bir durumda kendi yöntemimizi s g kendimiz icat etmek zorundayız. Aynı fonksiyon çagrılırken parang tez içinde belirtilen de˘ erlere ise “argüman” adı verilir. Dilerseniz bu anlattıklarımızla ilgili ufak bir örnek daha yapıp ba¸ka bir konuya geçelim. verilen sayıları toplayan sum() adlı bir fonksiyon oldu˘ unu önceki derslerimizde g ö˘ renmi¸tik. 43] >>> sum(sayilar) 178 sum() fonksiyonu.. g ˙ Ilerde görece˘ imiz örnekler ne kadar karma¸ık olursa olsun. s Python’da.Burada selamla() adlı fonksiyonu istihza argümanı ile birlikte ça˘ ırdık. Yani g fonksiyonu su sekillerde ça˘ ırmak hata almamıza yol açacaktır: ¸ ¸ g selamla("Ahmet". Python bize bu g i¸lem için herhangi bir hazır fonksiyon sunmadı˘ ından. benim adım Ahmet Efendi! Burada önemli olan nokta. Daha sonraki bölümlerde bu parametre kavramından bolca yararlanaca˘ ız.. Burada terminolojiyle ilgili ufak bir not dü¸elim: Fonksiyonlar tanımlanırken g s ˘ parantez içinde belirtilen de˘ erlere “parametre” adı verilir. i¸in temeli aynen yukarıda ang s s lattı˘ ımız gibidir. 90.. Diyelim ki elimizde söyle bir sayı s ¸ listesi var: >>> sayilar = [45. Yani g gs öncelikle de˘ eri 1 olan bir de˘ i¸ken belirlememiz gerekiyor: g gs >>> a = 1 Daha sonra listedeki bütün sayıları a de˘ i¸keninin de˘ eriyle çarpıp. bütün de˘ erleri tek bir de˘ i¸ken içinde toplamaktır. Biz bu terminoloji i¸ini bir kenara g s bırakıp yolumuza devam edelim. Ancak Python’da bu sum() fonksiyonuna benzer bir sekilde ¸ bir sayı listesini alıp... kendisine argüman olarak verilen bir sayı listesinin ö˘ elerini birbiriyle g toplayıp sonucu bize bildiriyor. 90. E˘ er bu temeli iyi kavrarsanız ba¸ka yerlerde görece˘ iniz daha karma¸ık g g s g s örnekleri anlamakta zorlanmazsınız. Ama her iki durum için de “parametre” g adının kullanıldı˘ ını da görebilirsiniz bazı yerlerde. selamla() fonksiyonunun bir adet parametreye sahip olmasıdır.. ö˘ elerini birbiriyle çarpan hazır bir fonksiyon bulunmuyor. bu de˘ eri yine a de˘ i¸kegs g g gs nine atayaca˘ ız: g . Neyse. "Mehmet") veya: selamla() Sanırım bu örnekler fonksiyonlardaki parametre kavramının ne oldu˘ unu net bir biçimde org taya koyuyor. 43] Soru su: Acaba bu listedeki sayıları birbiriyle nasıl çarparız? Bunu yapmanın en kolay yolu.

Bunun için söyle bir yol takip ¸ edebilirsiniz: 1. ˙ g gs s Isterseniz bu a de˘ i¸keninin de˘ erini yazdırıp sonucu kendi gözlerinizle görebilirsiniz: gs g >>> print a 174150 Gördü˘ ünüz gibi.. Bunun için yapmamız gereken tek sey carp() adlı ¸ fonksiyonu ça˘ ırmak: g . Son olarak da listedeki bütün sayıları bu de˘ i¸kenin de˘ eriyle çarpıp. de˘ eri 1 olan bir de˘ i¸ken tanımlarsınız.. a = a * i Yukarıdaki kodları söyle de yazabilece˘ imizi biliyorsunuz: ¸ g >>> for i in sayilar: . gs 4. listedeki bütün sayıların çarpımı a de˘ i¸keninde tutuluyor.. Önce bir sayı listesi tanımlarsınız. tekerle˘ i bir kez icat g g eder.>>> for i in sayilar: ... Simdi gelin yukarıdaki i¸lemleri içeren fonksiyonumuzu tanımlayalım: g g ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Böylece tasla˘ ımızı olu¸turmu¸ olduk. a *= i Böylece listedeki bütün sayıların çarpımını gösteren de˘ er a de˘ i¸kenine atanmı¸ oldu. ˙ste Python’daki fonksiyonlar böyle bir durumda hemen devreye girer. g gs Kodları topluca görelim: >>> >>> >>> . 43] a = 1 for i in sayilar: a *= i print a 174150 Simdi söyle bir dü¸ünün: Diyelim ki bir program yazıyorsunuz ve bu programın de˘ i¸ik yer¸ ¸ s gs lerinde. g gs 3. bir liste içindeki sayıları birbiriyle çarpmanız gerekiyor. >>> sayilar = [45.. Biz de yukarıdaki i¸lemleri içeren g g s bir fonksiyonu tek bir kez tanımlayaca˘ ız ve program içinde gereken yerlerde bu fonksiyonu g ça˘ ıraca˘ ız. s Bu yöntem. . Mantıklı bir proI¸ gramcı. gereken her yerde bu i¸lemleri tekrar edersiniz. 90.. yukarıdaki gibi her defasında tekerle˘ i yeniden icat etmek yerine. Daha sonra.. 2.. Artık bu fonksiyonu kullanarak istedi˘ imiz bir sayı g s s g grubunu birbiriyle rahatlıkla çarpabiliriz.. sonra gereken yerlerde icat etti˘ i bu tekerle˘ i kullanır. sizi aynı seyleri sürekli tekrar etmek zorunda bıraktı˘ ı için oldukça verimsiz bir ¸ g yoldur. elde etti˘ iniz de˘ eri gs g g g tekrar bu de˘ i¸kene atarsınız. Program içinde.

Üstelik g s . 7]) Burada dikkat ederseniz. Elbette dilerseniz önce bir sayı listesi tanımlayabilir. Program içinde daha sonra fonksiyonu ça˘ ırırken g g argüman olarak kullanaca˘ ınız de˘ erin “liste” adını ta¸ıma zorunlulu˘ u yoktur. 7] carp(sayilar) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda 105 sonucunu alırsınız. s g Bu arada. 5. 5. g Fonksiyonların i¸imizi ne kadar kolayla¸tırdı˘ ını görüyorsunuz.. 7] carp(sayilar) Simdi kodları topluca görelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i print a sayilar = [3. tanımladı˘ ımız fonksiyonu yeniden düzeng s gs g lememiz yeterli olacaktır. Halbuki fonksiyonumuz sadece tek bir argüman alıyor. Çünkü carp() fonksiyonu tek bir parametre alıyor.carp([3. E˘ er fonksiyonlar olmasaydı. E˘ er bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırırg ¸ ¸ g sanız hata alırsınız: carp(3.coding: utf-8 -*def carp(osman): a = 1 for i in osman: a = a * i print a Daha sonra da yine bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g sayılar = [3. 7] carp(sayilar) Elbette fonksiyon içinde belirtti˘ iniz parametrelerin anlamlı bir ada sahip olması herkes için en g do˘ rusudur. 5. carp() fonksiyonuna argüman olarak verdi˘ imiz sayıları bir liste içine g aldık. Yani yukarıdaki fonksiyonu g g söyle de yazabilirdik: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ardından da bu listeyi fonksiyona argüman olarak verebilirsiniz: sayilar = [3. 5. yukarıdaki kodlarda carp() fonksiyonuna ait liste adlı parametrenin yalnızca temsili bir isimlendirme oldu˘ una dikkat edin. Yapmak istedi˘ imiz i¸lemleri bir s s g g s fonksiyon olarak tanımlıyoruz ve gerekti˘ i yerde bu fonksiyonu ça˘ ırarak i¸imizi hallediyoruz. 7) Çünkü burada carp() fonksiyonuna birden fazla argüman verdik. fonksiyon içinde tek bir kez tanımg ladı˘ ımız i¸lemi programın farklı yerlerinde defalarca tekrar etmemiz gerekecekti. g g s E˘ er i¸lemlerde bir de˘ i¸iklik yapmak gerekirse. Mesela bizim g g s g örne˘ imizde carp() fonksiyonunu “sayilar” adlı bir liste ile ça˘ ırdık. 5..

"¸arkıcı". Python’da g g fonksiyonlara istedi˘ iniz sayıda parametre verebilirsiniz.01. meslek. "Erdener Topçu") Ayrıca dilekçe metninde bir de˘ i¸iklik yapmak istedi˘ imizde sadece fonksiyon gövdesini düzengs g lememiz yeterli olacaktır.coding: utf-8 -*def dilekce_gonder(kime. "Adana". "Kunek".3 ˙simli ve Sıralı Argümanlar I Bir önceki bölümde fonksiyon parametrelerini nasıl kullanaca˘ ımızı ö˘ rendik. "21.12. Burada fonksiyonumuzu g s s sadece bir kez olu¸turuyoruz. tarih. soyisim)] = [sehir. uygun bilgileri kuls lanarak yeni bir fonksiyon ça˘ rısı yapabiliriz. Dilerseniz en ba¸ta verdi˘ imiz dilekçe örne˘ ine tekrar dönelim ve o durumu fonksiyonlara s g g uyarlayalım: #!/usr/bin/env python # -*. 13. "Baraj Yolu") . tarih. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. sehir. yukarıdaki fonksiyon i¸imizi bir hayli kolayla¸tırıyor.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i kayit_ekle("Orçun".2010". Saygılarımızla.2009". tel. adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. Ardından dilekçeyi kime göndereceksek. soyisim. kimden): print """\ Sayın %s. v in kayit. kimden) dilekce_gonder("Mehmet Bey". "19. tel. %s""" %(kime. S "0322 123 45 67".i¸lemlerde bir de˘ i¸iklik yapmak istedi˘ imizde de. "Orçun Kunek") Gördü˘ ünüz gibi. bütün programı ba¸tan sona tarayıp de˘ i¸iks gs g s gs likleri tek tek elle uygulamak zorunda kalacaktık. Mesela söyle bir fonksiyon tanımg ¸ layabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. meslek. Mesela dilekçeyi Ahmet Bey’e göndereceksek g söyle bir satır yazmamız yeterli olacaktır: ¸ dilekce_gonder("Ahmet Bey". %s tarihinde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz.

print "-"*len(k) satırı ise. Diyelim ki elimizde söyle bir sözlük var: ¸ >>> sozluk = {"programlama dili": "Python". Simdi söyle bir sey yazalım: ¸ ¸ ¸ >>> for k. tel ve adres de˘ erleri ise kayit adlı s g sözlükteki “de˘ er” kısmını meydana getirecek. Daha sonra. soyisim. v de˘ i¸keni ise aynı gs gs sözlükteki de˘ erleri temsil ediyor. Python sözlüklerinde items() adlı bir metot oldu˘ unu s g g sözlükler konusunu i¸lerken ö˘ renmi¸tik. E˘ er Python kodlarına duyarlı bir metin düzenleyici kullanıyorg g sanız (mesela IDLE) virgül i¸aretlerinden sonra ENTER tu¸una bastı˘ ınızda düzgün girinti yapısı s s g otomatik olarak olu¸turulacaktır. Buna göre.items(): . ’Python’). print k. tel ve adres. sozluk adlı sözlü˘ e ait bütün anahtar ve de˘ erler bir liste içinde demetler g g g halinde toplandı. s Bu kodlarda öncelikle kayit_ekle() adlı bir fonksiyon tanımladık. fonksiyondaki isim ve soyisim parametrelerinin s de˘ erini gösteriyor. Bu kısım. g Sözlü˘ ü olu¸turduktan sonra ekrana Ba˘ lantı bilgileri kayıtlara eklendi! biçiminde bir mesaj g s g yazdırıyoruz. Daha sonra da kayıt adlı sözlü˘ ün ö˘ elerini belli bir düzen çerçevesinde ekrana g g yazdırıyoruz. meslek. Tanımladı˘ ımız bu fonksiyonun gövdesinde ilk olarak kayit adlı bir sözlük olu¸turduk. sehir. Biraz önce anlattı˘ ımız gibi.. ekleyece˘ imiz ba˘ lantıya dair bilgileri tutacak.. kodlarımızın çirkin bir görüntü olu¸turmaması için ö˘ eleri nasıl alt satıra s g geçirdi˘ imize dikkat edin. . Böylece sözlükteki anahtar ve de˘ er çiftlerini birbirinden g g ayırmı¸ olduk. sehir. g items() metodunu hatırlattı˘ ımıza göre biz tekrar kayit_ekle() fonksiyonumuzu incelemeye g devam edebiliriz. bir önceki satırda ekrana yazdırdı˘ ımız g g . meslek. isim. "metin duzenleyici": "Kwrite"} Simdi items() metodunu bu sözlük üzerine uygulayalım: ¸ >>> print sozluk. fonksiyon parametrelerinden olan isim ve soyisim. Dilerseniz buna bir örnek vererek bu metodu g tekrar hatırlayalım..items() [(’programlama dili’. Bunlar. v in sozluk. v in g kayit. öncelikle k de˘ i¸kenini ekrana yazdırıyoruz. olu¸turdu˘ umuz bu sözlü˘ e g g s g g ö˘ e ekliyoruz. Yani kayit adlı sözlüks gs teki anahtar kısmını almı¸ oluyoruz. Bu metot yardımıyla bir sözlük içinde bulunan bütün s g s anahtar ve de˘ er çiftlerini elde edebiliyorduk. Bu i¸lemi nasıl yaptı˘ ımıza dikkat edin. (’metin duzenleyici’. kayit adlı sög zlükteki “anahtar” kısmını olu¸turacak. ’Kwrite’)] Gördü˘ ünüz gibi.items(): satırında k de˘ i¸keni kayit adlı sözlükteki anahtarları... kayit_ekle() fonksiyonu içindeki for k. v Buradan söyle bir çıktı alırız: ¸ programlama dili Python metin düzenleyici Kwrite Bu sekilde bir çıktı elde ettikten sonra artık bu çıktıyı istedi˘ imiz sekilde biçimlendirebile¸ g ¸ ce˘ imizi biliyoruz.Yine burada.. Bu sög s zlük. Bu fonksiyon toplam altı adet parametre alıyor. s Bu i¸lemi yaptıktan sonra.

bu kadar fazla sayıda parametrenin g sırasını akılda tutmak hiç de kolay bir i¸ de˘ il. Böylece bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: g s g ¸ Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi! g Orçun Kunek ----------Adana S ¸arkıcı 0322 123 45 67 Baraj Yolu ˙ Isterseniz.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isi soy seh mes tel adr = = = = = = raw_input("isim: ") raw_input("soyisim: ") raw_input("¸ehir: ") s raw_input("meslek: ") raw_input("telefon: ") raw_input("adres: ") kayit_ekle(isi. s g Fonksiyonumuzu sırasıyla. tel. mes. altıncısının ise adres olması gerekiyor. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. fonksiyondan alaca˘ ımız çıktı hiç g g de bekledi˘ imiz gibi olmayabilir. Aksi ¸ s halde.isim ve soyismin altına. g g g Fonksiyonumuzu ba¸arıyla tanımladıktan sonra sıra geldi bu fonksiyonu ça˘ ırmaya. ikincisinin soyisim. dördüncüsünün meslek. soyisim)] = [sehir. soyisim. Yani bu de˘ erleri. Adana. Nasıl mı? ˙ Isterseniz yukarıda verdi˘ imiz örnekten yararlanalım: g . ilk argümanımızın isim. bizim yukarıda verdi˘ imiz örnekte çok belli olmasa da.. s En son olarak da kayit adlı sözlü˘ ün “de˘ er” kısmındaki ö˘ eleri tek tek ekrana yazdırıyoruz. Mesela söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. sehir. tel. v in kayit. Orçun. Sarkıcı. 0322 123 45 67 ve Baraj Yolu argü¸ manlarıyla birlikte ça˘ ırıyoruz. ˙ste bu noktada Python’daki isimli argümanlar s g I¸ (keyword arguments) devreye girer ve bizi büyük bir dertten kurtarır.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. üçüncüsünün g sehir. soy. kayit_ekle() fonksiyonundaki parametreleri kendiniz yazmak yerine kullanıcıdan almayı da tercih edebilirsiniz.. kayit_ekle() adlı fonksiyonu kullanırken argüman olarak verece˘ imiz de˘ erlerin sırası büyük g g önem ta¸ıyor. tel. be¸incisinin telefon. adr) Yukarıdaki fonksiyonları kullanırken dikkat etmemiz gereken çok önemli bir nokta var. Kunek. fonksiyon tanımındaki sıraya göre yazmamız gerek. seh. meslek. Buna göre s g kayit_ekle() fonksiyonunu ça˘ ırırken. Ancak takdir edersiniz ki. fonksiyondaki öteki bilgilerden görsel olarak ayırmı¸ oluyoruz. meslek. g g g Böylece isim ve soyismi. isim ve soyisim de˘ erlerinin uzunlu˘ u kadar çizgi çekmemizi sa˘ lıyor. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim.

Is s "˙¸ Geli¸tirme Müdürü". 25) ˙ste bu örnekte.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. Çünkü bu fonksiyonda biz 3500 sayısını kullanarak aritmetik bir i¸lem yapıyoruz. %s pozisyonundan %s pozisyonuna " "terfi etmi¸tir!" %(kisi. y_poz)) s print ("Bu ki¸inin %s TL olan maa¸ı %s TL’ye " s s "yükseltilmi¸tir!" %(e_maas. soyisim)] = [sehir.#!/usr/bin/env python # -*. Mesela su örne˘ e bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def terfi_ettir(kisi. "˙¸ Geli¸tirme Uzmanı". meslek. y_poz. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i kayit_ekle(isim = "Abdurrahman". I adres = "Çeliktepe") Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er s g 3500’ün olması gereken yerde bir sayı yerine karakter dizisi olursa aritmetik i¸lem yapılamaz. meslek = "Ö˘retmen". g Yukarıdaki örne˘ i. z_orani): print ("%s. tel. e_maas.. isimli parametre kullanmanın faydası s g ilk bakı¸ta pek belli olmuyor. Böylece argümanları sıra gözetmeden kullanma imkânımız oluyor. sehir = "˙stanbul". s Bu arada yukarıdaki fonksiyonun sa˘ a do˘ ru çok fazla yayılarak çirkin bir kod görüntüsü verg g memesi için satırları nasıl alta kaydırdı˘ ımıza dikkat edin. isimli argümanları kullanarak yazarsak sıralama meselesini dert etmemize g gerek kalmaz: . v in kayit. tel. E˘ er burada mesela I¸ g Ahmet Öncel argümanıyla 3500 argümanının yerini de˘ i¸tirirseniz programınız hata verecekgs tir. parametre/argüman sıralamasının önemi ortaya çıkar. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. kayit_ekle() adlı fonksiyonumuzun argümanlarını isimleriyle birlikte ça˘ ırıyg g oruz.. e_poz. g tel = "0212 123 45 67". meslek. e_poz. Bizim örne˘ imizde g bütün parametreler karakter dizilerinden olu¸tu˘ u için. e_maas + s (e_maas * z_orani / 100))) terfi_ettir("Ahmet Öncel". sehir. soyisim = "Çelebi". Is s 3500. soyisim. Ama özellikle sayılar ve karakter dizilerini karı¸ık olarak içeren s s fonksiyonlarda yukarıdaki yöntemin faydası daha belirgindir.

g Gördü˘ ünüz gibi range() fonksiyonu su parametrelerden olu¸uyor: g ¸ s range(ba¸langıç_de˘eri. e_poz. e_poz = "˙¸ Geli¸tirme Uzmanı". 6. 4. 9] Bu kullanım bize 0’dan 10’a kadar olan sayıların listesini veriyor. s s ˘ 13. y_poz. 6. 7. Is s kisi = "Ahmet Öncel". Hatırlarsanız range() fonksiyonunu söyle kullanıyorduk: ¸ >>> range(10) [0. 9] Bu sekilde de 4’ten 10’a kadar olan sayıların listesini elde ediyoruz. e_maas + s (e_maas * z_orani / 100))) terfi_ettir(e_maas = 3500. e_poz. e_maas. atlama_de˘eri) s g s g g range() fonksiyonunu kullanabilmek için bu parametreler içinde sadece “biti¸_de˘ eri” adlı s g parametreye bir argüman vermemiz yeterli olacaktır: . biz yukarıda range() fonksiyonunu tek bir argüman ile ça˘ ırdık. 10) [4. Gelin isterseniz bu fonksiyona simdi ¸ biraz daha yakından bakalım. Dikkat ederseniz. 3. 8. biti¸_de˘eri. range() fonksiyonunun sayıları atlayarak göstermesini sa˘ lıyor. range() fonksiyonu bun¸ ların dı¸ında üçüncü bir argüman daha alır: s >>> range(4. 7. Python fonksiyonlarında sıralı argümanlardan bolca yararlanılır.4 Varsayılan Degerli Argümanlar Önceki derslerimizden range() fonksiyonunu biliyorsunuz.coding: utf-8 -*def terfi_ettir(kisi. Ancak argüman sayısının çok fazla oldu˘ u durumlarda isimli g argümanları kullanmak da i¸inizi bir hayli kolayla¸tırabilir. 2. 6. 8. Ancak biz dilersek yukarıdaki fonksiyonu g ikinci bir argümanla daha ça˘ ırabiliriz: g >>> range(4. Is s z_orani = 25) Teknik olarak söylemek gerekirse Python fonksiyonlarında ö˘ e sıralamasının önem ta¸ıdı˘ ı g s g argümanlara sıralı argüman (positional argument) adı verilir. y_poz)) s print ("Bu ki¸inin %s TL olan maa¸ı %s TL’ye " s s "yükseltilmi¸tir!" %(e_maas.#!/usr/bin/env python # -*. 2) [4. z_orani): print ("%s. 8] Bu üçüncü argüman. y_poz = "˙¸ Geli¸tirme Müdürü". %s pozisyonundan %s pozisyonuna " "terfi etmi¸tir!" %(kisi. 10. 5. 5. 1.

Gelin isterseniz bununla ilgili bir ba¸ka örnek daha verelim: s . Çünkü bunun varsayılan bir de˘ eri var. Bu fonksiyonu g s kullanabilmek için sayi parametresini mutlaka belirtmemiz gerekiyor. E˘ er bu ¸ g programı ilk defa kuruyorsanız. ˙ste biz de yazdı˘ ımız pros I¸ g gramlarda kullanaca˘ ımız fonksiyonlara bu sekilde varsayılan de˘ erler atarsak programımızı g ¸ g kullanacak ki¸ilere kullanım kolaylı˘ ı sa˘ lamı¸ oluruz. Yani bir programın kurulumu esnasında bazı seçeneklere programı yazan ki¸i tarafından bazı mantıklı varsayılan s de˘ erler atanabilir. Dolayısıyla e˘ er program size kurulumun her a¸amasında bir soru sorarsa her g s soruya ne cevap verece˘ inizi kestiremeyebilirsiniz. g g Çünkü kvt parametresinin varsayılan de˘ eri 2’dir. Mesela I¸ g g su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. makul bir program.coding: utf-8 -*def kuvvet(sayi. s Peki varsayılan de˘ erli argümanların bize ne gibi bir faydası var? Varsayılan de˘ erli argüg g manları suna benzetebiliriz: Diyelim ki bilgisayarınıza bir program kuruyorsunuz. Ama e˘ er biz 12 sayısının farklı bir kuvvetini g g hesaplamak istersek aynı fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g kuvvet(12. kurulumla ilgili bütün seçeneklerin ne i¸e yaradı˘ ını bilmiyor s g olabilirsiniz. Örne˘ in range() fonksiyonunu yazan s g g s g Python geli¸tiricileri bu fonksiyona bazı varsayılan de˘ erler atayarak bizim için bu fonksiyonun s g kullanımını kolayla¸tırmı¸lardır. 3) Böylece 12 sayısının 3. Veya programla ilgili. s Gördü˘ ünüz gibi. O parametrelerin varsayılan de˘ erlerinin g söyle oldu˘ unu biliyorsunuz: ¸ g ba¸langıç_de˘eri = 0 s g atlama_de˘eri = 1 g Dolayısıyla. kuvvetini hesaplamı¸ olduk. Fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyoruz: g ¸ ¸ g kuvvet(12) Fonksiyonu böyle ça˘ ırdı˘ ımızda otomatik olarak 12 sayısının 2. kuvvet() adlı fonksiyon toplam 2 parametreden olu¸uyor. 1) seklinde algılayacak g ¸ ve ona göre i¸lem yapacaktır.range(10) Öteki iki parametreyi ise bo¸ geçebiliyoruz. Bu sayede range() fonksiyonunu her defasında üç argüman s s vermek yerine tek argüman ile çalı¸tırabiliyoruz. çünkü o parametrelerin birer varsayılan de˘ eri var. Örne˘ in kullanıcı programı kurarken herhangi bir kurulum dizini belirtg g mezse program otomatik olarak varsayılan bir dizine kurulabilir. kvt parametresini belirtmesek de olur. E˘ er bizim g g g g istedi˘ imiz sey herhangi bir sayının farklı bir kuvvetini hesaplamaksa bizim bunu açık açık g ¸ belirtmemiz gerekiyor. kvt=2): print sayi ** kvt Burada. kullanıcının i¸ine yarayacak bir özellik varsayılan olarak açık gelebilir. s g Bu yüzden o parametreleri belirtmesek de oluyor. 10. kullanıcının g en az seçimle programı kullanılabilir hale getirmesine müsaade etmelidir. O yüzden. Bu fonksiyonun varsayılan de˘ erli bir parametresi var (kvt). biz range(10) yazdı˘ ımızda Python bunu range(0. s ˙ste biz de kendi yazdı˘ ımız fonksiyonlarda böyle varsayılan de˘ erler belirleyebiliriz. kendisine verilen bir sayının kuvvetini hesaplayan bir fonksiyon yazdık. kuvveti hesaplanacaktır. Dolayısıyla biz fonksiyonu tek g argümanla ça˘ ırdı˘ ımızda Python kvt parametresinin de˘ erini 2 kabul edecektir.

Parametrenin de˘ eri True kabul g g edildi˘ i için de fonksiyonumuz hesaplamada hassas bir sonuç verir. bolunen ve hassas. Bu fonksiyon toplam 3 parametre alıyor: bolen. bolunen): .. yukarıdaki fonksiyonu su sekilde tanımlayabilece˘ imizi de biliyoruz: ¸ ¸ g def bol(bolen. E˘ er biz bu tür bir hasg g sasiyet istemezsek üçüncü parametre olan hassas‘ı False de˘ eri ile ça˘ ırıyoruz.def bol(bolen. hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: print float(sonuc) if not hassas: print int(sonuc) Burada if hassas: ifadesi if hassas == True: ile e¸anlamlıdır. E˘ er tamsayı seklinde bir sonuç g g ¸ elde etmek istersek fonksiyonumuzu söyle ça˘ ıraca˘ ız: ¸ g g bol(10. False) Bu sekilde söyle bir sonuç alırız: ¸ ¸ 3 Dedi˘ imiz gibi. sonuç içinde ondalık kısım da görünüyor.33333333333 Gördü˘ ünüz gibi. Bu g tür fonksiyonlarda varsayılan de˘ erin. g g Bu arada. g Yani söyle bir sey yazamayız: ¸ ¸ def bol(hassas = True. Varsayılan de˘ erli fonksiyonlar tanımlarken dikkat etmemiz gereken önemli bir kural var.. bolunen. Dolayısıyla g bizim bu fonksiyonu en az iki argüman ile ça˘ ırmamız gerekiyor: g bol(10. fonksiyg g g onumuzu kullanırken sadece iki argüman vermemiz yeterli oluyor. parametre sıralamasında en sonda gelmesi gerekiyor. 3. bolen. E˘ er varsayılan de˘ erli argümanı en sona de˘ il de ba¸a veya ortaya alırsak Python bize söyle g g g s ¸ bir hata verir: . bol() fonksiyonunun üç adet parametre g g aldı˘ ını görüyoruz. E˘ er üçüncü parametreyi g belirtmezsek. bu parametrenin de˘ eri True varsayılacaktır. fonksiyonumuza baktı˘ ımız zaman. Ama sonuncu parametreye varsayılan bir de˘ er atadı˘ ımız için. bolunen. hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas == True: print float(sonuc) if hassas == False: print int(sonuc) Burada bol() adlı bir fonksiyon tanımladık. Bu üç parametreden sonuncusu varsayılan bir de˘ ere sahip. 3) Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda su sonucu alırız: s g ¸ 3. if not hassas: ise if s hassas == False ile aynı anlama gelir.

arg5. Bu parametreler böyle uzayıp gider. Peki ya biz kendimizi herhangi bir sayıyla sınırlamak istemezsek ne olacak? Yani mesela biz bir fonksiyon tanımlarken parametre sayısını önceden belirtmesek de istedi˘ imiz kadar argümanla fonksiyonumuzu ça˘ ırabilsek olmaz mı? Örne˘ in g g g söyle bir sey yapamaz mıyız? ¸ ¸ fonksiyon_adi(arg1. dog_yeri.SyntaxError: non-default argument follows default argument Yani: SözdizimiHatası: varsayılan de˘ersiz argüman. Örne˘ in yukarıdaki fonksiyon 6 adet parametre alıyor. mesela Ahmet’i.5 ˙stenen Sayıda Sıralı Argüman Kullanımı I Fonksiyonları anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s def selamla(isim): print "merhaba. adres): . Simdi su kodları dikkatlice inceleyin: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. merhaba. isim... ben ". E˘ er biz hem ismin hem de soyismin ekrana ¸ g dökülmesini istersek söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ def selamla(isim.coding: utf-8 -*def birlestir(*argumanlar): a = "" for i in argumanlar: a += i + " " print a . soyisim Bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyoruz: ¸ ¸ g selamla("Fırat".. varsayılan de˘erli argümandan sonra geliyor g g Dolayısıyla kural olarak. soyisim): print "merhaba. arg4. dog_tarihi. Aksi halde g Python bize hata mesajı gösterir. tc_kimlik. "Özgül") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ merhaba.. ... g Dolayısıyla biz bu fonksiyonu 6’dan az veya fazla sayıda argüman ile ça˘ ıramayız. benim adım Ahmet! seklinde ekrana döküyordu. s 13. arg3. Mesela: g g g def sicile_ekle(isim. benim adım %s!" %isim Bu fonksiyon. ben Fırat Özgül Yazdı˘ ımız bu fonksiyona istedi˘ imiz sayıda parametre ekleyebilece˘ imizi biliyoruz.) Elbette yapabiliriz. arg2. varsayılan de˘ ere sahip argümanları parametre listesinin en sonuna g yerle¸tirmeye özen göstermemiz gerekiyor. soyisim. kendisine argüman olarak verilen herhangi bir ismi.

3. 4. Simdi söyle bir sey yazdı˘ ımızı ¸ ¸ ¸ g dü¸ünün: s def fonk(*arg): print arg Bu fonksiyonu istedi˘ iniz sayıda argümanla ça˘ ırabilirsiniz: g g fonk("Ahmet". Biz bu sınırlamayı a¸mak için Python’daki listelerden yararlandık. 8) Fonksiyonumuz. Dolayısıyla bu fonksiyonu ça˘ ırırken 1’den az veya çok sayıda g argüman kullanamıyoruz. "Veli". g Dilerseniz bu “*arg” yapısına biraz daha yakından bakalım. "Mehmet". Bu fonksiyonun özelli˘ i yalnızca g tek bir parametre almasıdır. bu fonksiyonun tam olarak kaç adet parametre aldı˘ ını belirtmedik.birlestir("Ahmet". "Mersin". “*arg” g g gibi özel bir yapıdan faydalanarak bu fonksiyonun sınırsız sayıda argüman ile ça˘ rılmasına g olanak tanıdık.. Gelin isterseniz bir örnek daha yaparak durumu biraz daha netle¸tirelim. "Mühendis". s Biraz önce ö˘ rendi˘ imiz “*arg” yapısını kullanarak aynı fonksiyonu söyle de yazabiliriz: g g ¸ #!/usr/bin/env python # -*.. 4] carp(liste) Böylece liste içindeki bütün sayıları birbiriyle çarpabiliyorduk.coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyorduk: ¸ ¸ g liste = [2. "O˘uz". 6. 5. 7. "Öz". Hatırlarsanız yukarıda s söyle bir fonksiyon yazmı¸tık: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. "Ozan") g Bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ınızda söyle bir çıktı alırsınız: s g ¸ .coding: utf-8 -*def carp(*liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Burada parametre sayısını kısıtlamadı˘ ımız için artık fonksiyonumuzu rahatlıkla söyle ça˘ ırag ¸ g biliriz: carp(2. "0533 123 45 67") Gördü˘ ünüz gibi. 3. kendisine argüman olarak verilen bütün de˘ erleri birbiriyle çarpacaktır.

v in kayit. arg3 Bu basit fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g fonk("Ahmet".items(): print k print "-"*len(k) . soyisim)] = [sehir. Bu i¸aret. s g g Yukarıda söyle bir örnek verdi˘ imizi hatırlıyorsunuz: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. "Mehmet". ’Ozan’) g Gördü˘ ünüz gibi. bir dizi içindeki (bu demet s s olabilir. "Mehmet". adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. ’O˘uz’. "Ali") E˘ er istersek bu fonksiyonu. "Ali"] fonk(*ls) E˘ er aynı fonksiyonu su sekilde ça˘ ırırsanız hata alırsınız: g ¸ ¸ g ls = ["Ahmet". ’Veli’. isim in enumerate(arg): print "%s --> %s" %(sira. liste olabilir. "Mehmet". arg2. "O˘uz". çıktımız bir demet. “*” i¸aretini de kullanarak su sekilde de ça˘ ırabiliriz: g s ¸ ¸ g ls = ["Ahmet". "Ozan") g Bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ 0 1 2 3 4 --> --> --> --> --> Ahmet Mehmet Veli O˘uz g Ozan Python’daki bu “*” i¸areti özel görevi olan bir araçtır. Mesela: g ¸ def fonk(*arg): for sira.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. Bu dedi˘ imiz seyi daha iyi g g ¸ anlayabilmek için söyle bir örnek verelim: ¸ def fonk(arg1. adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. ’Mehmet’. Fonksiyon çıktısını bu sekilde elde edece˘ inizi bildikten g ¸ g sonra bu çıktıyı istedi˘ iniz sekilde biçimlendirebilirsiniz. meslek. "Mehmet". tel. tel.(’Ahmet’. sehir. isim) fonk("Ahmet". listenin her bir ö˘ esinin tek tek fonksiyona uygulanmasını sa˘ lıyor. arg3): print arg1. "Ali"] fonk(ls) Burada “*” i¸areti. vb. arg2. "Veli". soyisim. meslek.) bütün ö˘ eleri tek tek fonksiyona uygular.

tel.. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. "Adana". tel. tel. sehir. "Kunek".coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isimler = ["Orçun". meslek. meslek. isimler listesini olu¸turan ö˘ eleri kullanıcıdan da alabilece˘ imizi biliyoruz. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. S "0322 123 45 67". "Adana". v in kayit. soyisim. meslek.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isi soy seh mes = = = = raw_input("isim: ") raw_input("soyisim: ") raw_input("¸ehir: ") s raw_input("meslek: ") . Bunu yapmamızı sa˘ layan sey de g g ¸ i¸te biraz önce ö˘ rendi˘ imiz “*” i¸aretidir. "Baraj Yolu") Biraz önce ö˘ rendi˘ imiz bilgiyi kullanarak aynı fonksiyonu su sekilde de yazabiliriz: g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.. soyisim)] = [sehir. "Kunek". tel. s g g Hatta bunun için daha önce söyle bir kod da yazmı¸tık: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. meslek. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. Biz burada bütün bu argümanları içeren bir listenin bütün ö˘ elerini tek tek fonksiyona uyguluyoruz. soyisim)] = [sehir. v in kayit. soyisim. "¸arkıcı". "¸arkıcı". S "0322 123 45 67".for i in v: print i kayit_ekle("Orçun". sehir. s g g s Yukarıdaki örnekte. "Baraj Yolu"] kayit_ekle(*isimler) Normalde kayit_ekle() fonksiyonu 6 argüman alıyor.

soyisim. "soyisim: ". Örne˘ in su fonksiyonda isimli argümanlar kullanılmı¸tır: g ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim.tel = raw_input("telefon: ") adr = raw_input("adres: ") kayit_ekle(isi. meslek. bir isimle birlikte kullanılan argüg s g manlardır. soy.6 ˙stenen Sayıda ˙simli Argüman Kullanımı I I Bir önceki bölümde fonksiyonları kullanarak. sehir. Bu bölümde ise istedi˘ imiz sayıda isimli argüman verme konusunu g g s g inceleyece˘ iz. "tel: ". v in kayit. "¸ehir: ". Bu liste. mes. adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. 13. g Bildi˘ iniz gibi isimli argümanlar. Ardından da sorular adlı ba¸ka bir liste olu¸turduk. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i ls = [] sorular = ["isim: ". tel. s "meslek: ".append(raw_input(i)) kayit_ekle(*ls) Burada önce ls adlı bo¸ bir liste olu¸turduk. tel.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. Bu s s da kullanıcıya soraca˘ ımız soruları tutuyor. kullanıcıya sordu˘ umuz bütün soruların cevabını tek tek ls adlı listeye g ekliyoruz.coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. soyisim. "adr: "] for i in sorular: ls. biraz önce ö˘ rendi˘ imiz bilgileri kullanarak bu kodları su sekilde de kısaltabiliriz: g g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Daha sonra ise raw_input() fonksiyonunu bir for g döngüsü içine sokarak. kullanıcıdan raw_input() fonksiyonu s s yardımıyla alınan cevapları tutacak. istedi˘ imiz sayıda isimsiz argümanı nasıl vereg bilece˘ imizi ö˘ renmi¸tik. seh. adr) E˘ er istersek. soyisim)] = [sehir. meslek. Son olarak da bu ls listesindeki bütün ö˘ eleri tek tek kayit_ekle() adlı fonksiyona g uyguluyoruz. tel. telefon): defter = {} defter["isim"] = isim .

defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for k. Yazdı˘ ımız kodlara g göre defter adlı sözlük içinde isim. g Daha sonra bu defter adlı sözlük içinde yer alacak alanları belirliyoruz. v in defter. Fonksiyon parametresi olarak belirledi˘ imiz isim. Bu satır içinde g gördü˘ ümüz “\t” harflerinin ne i¸e yaradı˘ ını biliyoruz. “soyisim” ve “telefon” alanlarını doldurarak fonksiyonu çalı¸ır hale s getirebiliyoruz. soyisim="Özgül". v in defter.. ’Özgül’) (’adres’.keys(): defter[i] = arglar[i] .coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. Burada “k” harfi. Simdi yukarıdaki fonksiyona söyle bir ekleme yapalım: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ’firatozgul@frtzgl. Bunlar karakter dizileri içine sekme g s g (TAB) eklemek için kullanılan kaçı¸ dizileridir. defter adlı sözlükteki ilgili alanlara yerle¸tirilecek. demetlerin ilk ö˘ elerini. v in defter.items() satırı ile bu demetlerdeki ö˘ elere tek tek g eri¸ebiliyoruz. “isim”. telefon="02122121212") Burada öncelikle defter adlı bir sözlük tanımladık. “k” ve g ¸ “v” ile temsil edilen ö˘ eleri biraz biçimlendirerek ekrana basmaktan ibaret. v)) adres_defteri(isim="Fırat". **arglar): defter = {} defter["isim"] = isim defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for i in arglar.items(): print ogeler (’soyisim’.items(): print("%s\t:\t%s" %(k.items(): print("%s\t:\t%s" %(k. soyisim ve telefon olmak üzere üç farklı alan bulunacak. telefon.com’) (’cep’.. ’05994443322’) (’isim’. E˘ er yukarıdaki kodu söyle yazacak olursanız neler olup g ¸ bitti˘ i biraz daha netle¸ecektir: g s for ogeler in defter. v)) Burada defter sözlü˘ ünün items() metodunu kullanarak. s Bu fonksiyona göre. ’˙stanbul’) I (’telefon’. ’02122121212’) (’eposta’. for k. yukarıdaki kod bize defter adlı sözlü˘ ün “anahtar” ve “de˘ er” çiflerini içeren g g g birer demet veriyor. g s Daha sonra gelen satırda söyle bir kod görüyoruz: ¸ for k. sözlük içindeki “anahtar” ve “de˘ er” g g çiftlerini birer demet halinde alıyoruz. soyisim ve telefon ö˘ elerine kar¸ılık gelen g g s de˘ erler. v)) kodu yardımıyla yaptı˘ ımız sey. “v” harfi ise ikinci ö˘ elerini temsil s g g ediyor. Alt satırdaki print("%s\t:\t%s" %(k. Adres bilgilerini bu sözlük içine kaydece˘ iz. ’Fırat’) Gördü˘ ünüz gibi. soyisim.

**arglar): print "isim:\n\t". ’cep’: ’05994443322’} Gördü˘ ünüz gibi. Bu yapının g g g kafanızı karı¸tırmasına izin vermeyin. I cep="05994443322") Burada yaptı˘ ımız eklemeler sayesinde adres_defteri() adlı fonksiyona isim. I ’eposta’: ’firatozgul@frtzgl. arglar adres_defteri(isim="Fırat". telefon="02122121212". Aslında yaptı˘ ımız sey çok basit.keys(): defter[i] = arglar[i] Bu kodlar yardımıyla arglar adlı sözlü˘ ün ö˘ elerini defter adlı sözlü˘ e ekliyoruz. soyisim. arka planda neler olup bitti˘ ini daha açık bir sekilde ¸ ¸ g ¸ görebiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. v in defter. isim print "soyisim:\n\t". soyisim ve g telefon parametrelerini yerle¸tirdikten sonra istedi˘ imiz sayıda ba¸ka isimli argümanlar da bes g s lirtebiliyoruz.com". arglar parametresi bize bir sözlük veriyor. Sözlükler konusunu s g ¸ anlatırken sözlüklere nasıl ö˘ e ekleyebilece˘ imizi anlattı˘ ımızı hatırlıyorsunuz: g g g . Burada **arglar parametresinin bir sözlük (dictionary) oldu˘ una özellikle dikkat g edin. v) adres_defteri(isim="Fırat". telefon print "öteki argümanlar:\n\t".com’. soyisim="Özgül". soyisim print "telefon:\n\t". sözlüklerin bütün özelliklerine de do˘ al olarak sahipg g tir.coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. soyisim="Özgül". telefon.items(): print "%s\t:\t%s" %(k. eposta="firatozgul@frtzgl.for k. telefon="02122121212". I cep="05994443322") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda suna benzer bir çıktı alaca˘ ız: s g ¸ g isim: Fırat soyisim: Özgül telefon: 02122121212 öteki argümanlar: {’adres’: ’˙stanbul’. Dolayısıyla söyle bir kod yazmamız g ¸ mümkün olabiliyor: for i in arglar. eposta="firatozgul@frtzgl. Bu parametre bir sözlük oldu˘ u için. adres="˙stanbul". adres="˙stanbul". Yukarıdaki kodları su sekilde yazarak.com".

. g s Gördü˘ ünüz gibi. Peki. I "cep": "05994443322"} adres_defteri(isim="Fırat". eposta ve cep ö˘ elerine.com ve 05994443322 ö˘ elerine kar¸ılık geliyor. 1 ve 4 olarak ayarlıyoruz.com".keys(). Ayrıca sozluk argümanını fonksiyona yazarken yine çift yıldızlı g yapıyı kullanmayı da unutmuyoruz. v) sozluk = {"eposta": "firatozgul@frtzgl. arglar[i] dedi˘ imiz sey ise ˙stang ¸ g g ¸ I bul. v in defter. elbise ve gömlek adlı ö˘ eler ekliyoruz. . soyisim.7 Gömülü Fonksiyonlar (Built-in Functions) Python’da en büyük nimetlerden biri de bu dilin yapısında bulunan gömülü fonksiyonlardır (built-in functions).coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. telefon="02122121212". Bu ö˘ elerin g g g de˘ erini sırasıyla 2. satırıyla yaptı˘ ımız seyden farklı de˘ ildir. yukarıdaki örnek for i in g g arglar. "adres": "˙stanbul". Söyle dü¸ünün: g ¸ g ¸ s defter = {} defter["adres"] = "˙stanbul" I defter["eposta"] = "firatozgul@frtzgl..com" defter["cep"] = "05994443322" defter[i] dedi˘ imiz sey.items(): print "%s\t:\t%s" %(k. Dedi˘ im gibi. firatozgul@frtzgl. Dedi˘ im gibi.keys(): defter[i] = arglar[i] for k.sozluk = {} sozluk["ayakkabı"] = 2 sozluk["elbise"] = 1 sozluk["gömlek"] = 4 Bu örnekte sozluk adlı sözlü˘ e ayakkabı.. telefon. **sozluk) Burada sözlü˘ ü önceden tanımladı˘ ımıza ve bunu fonksiyonu ça˘ ırırken do˘ rudan argüman g g g g olarak ekledi˘ imize dikkat edin. bu parametreler bir sözlük oldu˘ u için yukarıdaki g g örne˘ i su sekilde de yazabilirsiniz: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. **arglar): defter = {} defter["isim"] = isim defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for i in arglar. 13.. adres. bir fonksiyonun gömülü olması ne anlama gelir? “gömülü” demek. soyisim="Özgül". çift yıldızlı parametreler fonksiyonlara istedi˘ imiz sayıda isimli argüman ekg g leme imkanı tanıyor bize.

Yani bu fonksiyonları kullanabilmek için özel bir sey yapmanıza gerek yoktur. oturup s g bu i¸lemi yapan bir fonksiyon tanımlamaya çalı¸manız bo¸ bir çaba olur. Bakın bakalım sizden önce birisi tekerle˘ i zaten icat g etmi¸ mi? Örne˘ in tamsayıları (integer) ikili sayılara (binary) çevirmeniz gerekiyorsa. Mesela s s s len(). özel bir i¸levi yerine getirmeniz gerekti˘ inde s s g yukarıdaki adresi mutlaka kontrol edin. a g . Simdi söyle bir sey yazarak bu a g gs ¸ ¸ ¸ de˘ i¸kenine ula¸maya çalı¸alım: gs s s #!/usr/bin/env python # -*.org/library/functions.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". Python programlama dilinin içinde yer alan. g 13. Yukarıdaki s adreste bunun gibi onlarca gömülü fonksiyon göreceksiniz. Peki. Ama bizim tanımladı˘ ımız g g g fonksiyonlar böyle de˘ ildir.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() Burada her zamanki gibi fonk() adlı bir fonksiyon tanımladık ve daha sonra bu fonksiyonu ça˘ ırdık.html adresinden eri¸ebilirsiniz.“Python’un içinde yer alan” demektir. kullanılmaya hazır bir sekilde bekler. Python’daki gömülü fonksiyonların listesine http://docs. Python geli¸tiricileri bu fonksiyonu tanımlamı¸ ve dilin içine “gömmü¸lerdir”. Bu fonksiyonun i¸levini yerine getirebilmesi için tanımlanmasına gerek ¸ s yoktur. Su son söyledi˘ im seyin kafanızı ¸ g ¸ karı¸tırmasına izin vermeyin. ˙ g Isterseniz global‘in ne oldu˘ unu anlatmaya g çalı¸mak yerine do˘ rudan bir örnekle i¸e ba¸layalım. enumerate() ve sum() fonksiyonları da birer gömülü fonksiyondur. ˙ ¸ Istedi˘ inizde veya bu fonksiyg onlar lazım oldu˘ unda do˘ rudan kullanabilirsiniz bu fonksiyonları. Bunun yerine halis s s hazırda tanımlanıp dilin içine gömülmü¸ olan bin() fonksiyonunu kullanabilirsiniz. hazır fonksiyonlardır. Bu fonksiyon Python’un içinde. Yani gömülü fonksiyonlar. bu fonksiyonlar her an hazır ve nazırdır. bu fonksiyonu g g içeren modülü öncelikle içe aktarmamız (import) gerekir. fonksiyon içinde a adlı bir de˘ i¸kenimiz var. gömülü fonksiyonlarla. s s ˙ Ikincisi (ve belki de en önemlisi). Mesela daha önce ö˘ rendi˘ imiz ve sık sık kullandı˘ ımız g g g range() fonksiyonu gömülü bir fonksiyondur. bizim kendi yazdı˘ ımız fonksiyonlar arasında tam olarak ne fark g vardır? Bir defa. Sonuç olarak bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ımızda 5 çıktısını aldık. Diyelim ki söyle bir sey yazdık: s g s s ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Yeri ve zamanı geldi˘ inde “modül” ve “içe aktarmak” kavrams g larından söz edece˘ iz. Çünkü bu fonksiyonlar Python geli¸tiricileri tarafından özel olarak optimize edilmi¸tir. g s g Gördü˘ ünüz gibi.python.8 global Deyimi Bu bölümde global adlı bir deyimden söz edece˘ iz. Bir program yazarken. gömülü fonksiyonlar oldukça hızlı ve verimlidir. Kendi yazdı˘ ımız fonksiyonları kullanabilmek için.

Gördü˘ ünüz gibi.coding: utf-8 -*- . Bu fonksiyonun etkisi bu alanla sınırlıdır. print a ifadesiyle bitiyor. Buna göre yukarıdaki fonk() adlı fonksiyon def fonk(): ifadesiyle g s ba¸lıyor.Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir hata alırız: s g ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() a = 10 print "a’nın de˘eri: ". Dilerseniz yukarıda ilk verdi˘ imiz örnek g üzerinden giderek bu global deyimini anlamaya çalı¸alım: s #!/usr/bin/env python # -*. Simdi ¸ g g ¸ bu kodlara söyle bir ekleme yapalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Herhangi bir fonksiyon içinde tanımlanan her sey o fonksiy¸ onun isim alanıyla sınırlıdır. ˙ gs Isterseniz bu durumu daha iyi anlayabilmek için yukarıdaki örne˘ i g söyle de˘ i¸tirelim: ¸ gs #!/usr/bin/env python # -*. de˘ il mi? O halde neden Python a de˘ i¸kenini bulags s g gs madı˘ ından yakınıyor? Hatırlarsanız bu bölümün en ba¸ında. Python’da buna s isim alanı (namespace) adı verilir.py". Peki. Ama bunun gs s s s için global adlı bir deyimden yararlanmamız gerekir. in <module> print a NameError: name ’a’ is not defined Bu hata mesajı bize a diye bir de˘ i¸ken olmadı˘ ını söylüyor. O yüzden Python yukarıdaki gibi bir kod yazdı˘ ımızda a g g de˘ i¸kenini bulamayacaktır. line 7. biz fonksiyon gs s içindeki a de˘ i¸kenine fonksiyon dı¸ından da eri¸emez miyiz? Elbette eri¸ebiliriz. Alt satırdaki 10 de˘ eri ise g g a‘nın fonksiyon sınırları dı¸ındaki de˘ erini.. Bu alanın dı¸ına çıkıldı˘ ında a de˘ i¸keninin s g gs herhangi bir geçerlili˘ i yoktur. a g Kodları bu sekilde yazdı˘ ımızda Python’un bize bir hata mesajı gösterece˘ ini biliyoruz. a de˘ i¸kenini fonksiyon dı¸ında s g g gs s da kullanabilmek için bu de˘ i¸keni dı¸arıda tekrar tanımlamamız gerekiyor. Halbuki biz fonk() adlı fonksiyon gs g içinde bu a de˘ i¸kenini tanımlamı¸tık. bir fonksiyonun sınırlarının ne g s oldu˘ undan söz etmi¸tik.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ".. a g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda ise söyle bir çıktı alırız: s g ¸ 5 a’nın de˘eri: 10 g Buradaki ilk 5 sayısı fonksiyon içindeki a‘nın de˘ erini gösteriyor. Yani mesela yukarıdaki fonksiyon içinde tanımladı˘ ımız a de˘ i¸keni g gs yalnızca bu fonksiyon sınırları dâhilinde geçerlidir.

.. ˙ g Ikincisi ise fonksiyon dı¸ındaki a de˘ i¸keninin de˘ erini. yani fonksiyonun kendi sınırları dı¸ında da geçerli bir de˘ er oldu˘ unu söylüyor. Bu fonksiyon içinde de˘ eri 5 olan bir a de˘ i¸keni daha tanımladık.coding: utf-8 -*a = 10 def fonk(): a = 5 return a print "a’nın fonksiyon içindeki de˘eri". Bunlardan ilki fonksiyon içindeki a de˘ i¸keninin s gs de˘ erini gösteriyor. fonksiyonu tanımladıktan sonra fonksiyon gövdesinin ilk satırına g ¸ global a diye bir sey eklemekten ibaret. a s g Buradaki return deyimine takılmayın biraz sonra bunun tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını görece˘ iz. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 10.def fonk(): global a a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". Yani bu kodları s gs g çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ a’nın fonksiyon içindeki de˘eri 5 g a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: s g 10 Burada fonksiyon içinde ve dı¸ında aynı adda iki de˘ i¸ken tanımlamamıza ra˘ men. global deyimi bir fonksiyon içindeki de˘ erlere fonksiyon dı¸ından da erg g s i¸memize yardımcı oluyor.. Ama bir de su gs g s ¸ kodlara bakın: #!/usr/bin/env python # -*. s g g Biz yalnızca yukarıdaki kodların çıktısına odaklanalım. Bu ifade fonksiyon içindeki a adlı de˘ i¸kenin “global” ¸ gs oldu˘ unu. Python’daki s gs g “isim alanı” kavramı sayesinde bu iki de˘ i¸kenin de˘ eri birbirine karı¸mıyor. Burada öncelikle bir a de˘ i¸keni tanımladık. iki adet çıktı veriyoruz. s g gs Fonksiyon dı¸ında ise. Bu g s g g kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alıyoruz: s g ¸ 5 a’nın de˘eri: g 5 Gördü˘ ünüz gibi. a g Burada yaptı˘ ımız sey. Ardından fonk() adlı gs gs g bir fonksiyon olu¸turduk. s Simdi söyle bir sey yazdı˘ ımızı dü¸ünün: ¸ ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. fonk() g print "a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: "..coding: utf-8 -*a = 10 def fonk(): global a a = 5 return a .

fonksiyongs gs g umuzun dönü¸ de˘ eri bir tamsayıdır.9 return Deyimi Hatırlarsanız bir önceki bölümde söyle bir fonksiyon tanımlamı¸tık: ¸ s def fonk(): a = 5 return a Dikkat ederseniz burada return diye bir sey kullandık. g g gs s ba¸ka bir geli¸tirici bir fonksiyon içinde global deyimini kullanarak fonksiyon dı¸ındaki aynı adlı s s s de˘ i¸kenlerin de˘ erini birbirine katmı¸ olabilir. Bunu su sekilde test edebiliriz: g ¸ ¸ print fonk() .” veya “Bu g s g fonksiyon bir karakter dizisi döndürür. Bu arada sunu da belirtelim: Her ne ¸ kadar biz bir fonksiyonda açık açık bir de˘ er döndürmesek de o fonksiyon otomatik olarak bir g de˘ er döndürecektir. “Bu fonksiyonun dönü¸ de˘ eri bir karakter dizisidir. ˙ste bu tür sıkıntılardan ötürü. bu fonksiyonun g g ¸ i¸letilmesi sonucu ortaya çıkan de˘ erin bir karakter dizisi oldu˘ udur. a s g Burada bir önceki kodlara ilave olarak global a satırını yazdık. global deyiminin sakıncaları faydalarından çoktur. Simdi bu noktada g s gs ¸ kendimize su soruyu sormamız lazım: Acaba bizim istedi˘ imiz sey bu mu? Özellikle üzerinde ¸ g ¸ birkaç farklı ki¸inin çalı¸tı˘ ı büyük projelerde böyle bir özellik ne tür sorunlara yol açabilir? s s g Üzerinde pek çok farklı ki¸inin çalı¸tı˘ ı büyük projelerde global deyiminin büyük sıkıntılar s s g do˘ urabilece˘ i apaçık ortada. fonksiyonlar bir de˘ er döndürüyor da ne oluyor? s g g Yani bir fonksiyonun herhangi bir de˘ er döndürmesinin kime ne faydası var? ˙ g Isterseniz bunu daha iyi anlayabilmek için yukarıdaki örne˘ i bir de söyle yazalım: g ¸ def fonk(): a = 5 print a Burada herhangi bir de˘ er döndürmüyoruz.. Yani Python’daki bütün fonksiyonlar bir s g de˘ er döndürür. her ne kadar gs g s I¸ faydalı bir araçmı¸ gibi görünse de. Herhangi bir de˘ er döndürmedi˘ imiz fonksiyonlar otomatik olarak None g g g diye bir de˘ er döndürür. Peki. ¸ döndürmek. Buna göre yukarıdaki fonksiyon a de˘ i¸kenini gs “döndürüyor”..print "a’nın fonksiyon içindeki de˘eri". 13. fonk() g print "a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: ". Mesela. Yaptı˘ ımız sey bir a de˘ i¸keni belirleyip. Bu defa çıktımız söyle oldu: ¸ a’nın fonksiyon içindeki de˘eri 5 g a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: s g 5 Gördü˘ ünüz gibi. global deyimi fonksiyon dı¸ındaki a de˘ i¸kenini sildi. Bu kelime Türkçe’de “vermek. O yüzs den yazdı˘ ınız programlarda global deyiminden mümkün oldu˘ unca uzak durmanızda fayda g g var. Siz programın bir yerine bir de˘ i¸ken tanımlamaya çalı¸ırken. Peki bu ne demek? Açıklayalım: Python’da her fonksiyonun bir “dönü¸ de˘ eri” vardır. Örne˘ in yukarıdaki s g g g fonksiyon a adlı de˘ i¸keni döndürüyor ve bu a de˘ i¸keni bir tamsayı oldu˘ u için.” dedi˘ imiz zaman kastetti˘ imiz sey. print g g ¸ gs deyimini kullanarak bunu ekrana bastırmaktan ibaret. Burada “döndürmek”ten kastımız bir i¸lemin sonucu olarak ortaya çıkan g s de˘ eri vermektir. iade etmek” gibi anlamlara gelir.

Bunu anlayabilmek s s için söyle bir örnek verelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Ama e˘ er yukarıg g g g daki fonksiyonu su sekilde tanımlasaydık i¸imiz daha kolay olurdu: ¸ ¸ s .. s gs Yani ekrana herhangi bir çıktı vermiyoruz. bütün bu anlattıkların ne i¸e yarar?” diye sordu˘ unuzu duyar gibiyim. Bunun nedeni. E˘ er tanımladı˘ ınız bir fonksiyonda bir de˘ er döndürmek yerine o de˘ eri s g g g g ekrana basarsanız (yani print deyimini kullanırsanız) fonksiyonun i¸levini bir bakıma kısıtlamı¸ s s olursunuz.Fonksiyonu bu sekilde ça˘ ırdı˘ ımızda söyle bir çıktı aldı˘ ımızı göreceksiniz: ¸ g g ¸ g 5 None ˙ste burada gördü˘ ümüz None de˘ eri. i¸ler hiç de istedi˘ imiz gibi gitmedi. bu fonksiyonda herhangi bir “print” i¸lemi yapmıyor olmamızdır. ancak None de˘ erini göremeyece˘ iz. return deyimi ise herhangi bir de˘ erin döndürülmesinden sorumg g ludur. bir fonksiyondan herhangi bir de˘ er döndürmedi˘ imizde g g g otomatik olarak None de˘ eri döndürüldü˘ ü için çıktıda bu de˘ eri görüyoruz. print deyimi bir mesajın ¸ ¸ g ekrana basılmasını sa˘ lar. Siz bir fonksiyondan bir de˘ er döndürdükten sonra o de˘ erle ne yapaca˘ ınız tamag g g men size kalmı¸. fonksiyonu hem g g ekranda bir mesaj göstermek için hem de ba¸ka i¸ler için kullanabilirsiniz. Bu fonksiyondan çıktı alabilmek için fonksiyonu söyle ¸ ça˘ ırmamız gerekir: g print fonk() “Peki. Simdi gs g g g ¸ su fonksiyona bakalım: ¸ def fonk(): a = 5 return a fonk() Burada ise ekranda herhangi bir çıktı göremeyiz. Halbuki biz a de˘ i¸keninin de˘ eri: 5 gibi s g gs g bir çıktı alaca˘ ımızı zannediyorduk. Biz burada sadece a de˘ i¸kenini döndürmekle yetiniyoruz. s g Bir defa sunu anlamamız lazım: print ve return aynı seyler de˘ ildir. Çünkü tanımladı˘ ınız bu fonksiyonun tek görevi bir de˘ eri ekrana basmak olacakg g tır. fonk() adlı fonksiyonumuzun otomatik olarak I¸ g g döndürdü˘ ü de˘ erdir. g Daha önce de dedi˘ imiz gibi. Ama e˘ er o de˘ eri ekrana basmak yerine döndürmeyi tercih ederseniz. Yukarıdaki fonksiyonu print olmadan da ça˘ ırabilece˘ imizi biliyorsunuz: g g g g fonk() Bu defa a de˘ i¸keninin de˘ eri ekrana dökülecek..coding: utf-8 -*def ekrana_bas(): a = 5 print a print "a de˘i¸keninin de˘eri: %s" %ekrana_bas() g s g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ 5 a de˘i¸keninin de˘eri: None g s g Görüyorsunuz.

bu ne demek? s g Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Python’da ise bu deyim hers hangi bir i¸lem yapmadan geçece˘ imiz durumlarda kullanılır. ˙ g g g s Isterseniz bu fonksiyonu bir de return yerine print ile tanımlamayı deneyin.append(a) . bu döndürdümüz de˘ erle istedi˘ imiz i¸lemi yapabiliyoruz.10 Fonksiyonlarda pass Deyimi Hatırlarsanız hata yakalama konusunu i¸lerken pass adlı bir deyimden söz etmi¸tik.coding: utf-8 -*def ekrana_bas(): a = 5 return a print "a de˘i¸keninin de˘eri: %s" %ekrana_bas() g s g Gördü˘ ünüz gibi.#!/usr/bin/env python # -*. Daha sonra fonksiyonu ça˘ ırırken. a¸mak” gibi anlamlara gelir. O zaman ne demek istedi˘ imi gayet net bir biçimde anlayacaksınız.coding: utf-8 -*def deneme(): liste = [] while True: a = raw_input("Giriniz: ") if a == "0": pass else: liste. “Pass” kelimesi Türkçe’de “geçmek. ˙ s s Isterseniz o deyimi tekrar hatırlayalım. Peki. g 13.coding: utf-8 -*def sayi_isle(): sor = input("bir sayı girin: ") return sor sayi = sayi_isle() print "girdi˘iniz sayı: %s" %sayi g if sayi % 2 == 0: print "girdi˘iniz sayı çifttir" g else: print "girdi˘iniz sayı tektir" g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" %sayi ** 2 g print "girdi˘iniz sayının küpü: %s" %sayi ** 3 g Burada sayi_isle() adlı fonksiyonda kullanıcıya bir sayı sorup bu sayıyı döndürüyoruz. Bir de su örne˘ e bakın: g g ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. bu defa istedi˘ imiz çıktıyı aldık.

kod bir kez yazılır. Mesela önceki derslerims g izde gördü˘ ümüz yorum (comment) kavramı bu yardımcı araçlardan biridir.. Daha sonra gövde s kısmına ne yazaca˘ ınıza karar verdi˘ inizde bu pass deyimini silebilirsiniz. pass deyiminin bu görevlerini daha önce ö˘ renmi¸tik. g g 13. ˙ste böyle s I¸ bir durumda pass deyimi imdadınıza yeti¸ir. start]) -> value Returns the sum of a sequence of numbers (NOT strings) plus the value of parameter ’start’ (which defaults to 0). Bu deyimi kullanarak söyle bir sey yazabilirsiniz: s ¸ ¸ def bir_fonksiyon(): pass Fonksiyon tanımlarken fonksiyon gövdesini bo¸ bırakamazsınız. Çünkü dedi˘ imiz gibi. okunaklılı˘ ı artırmak için kullanabilece˘ i bir ba¸ka yardımcı araç da g g s belgelendirme dizileridir (docstring). yukarıda gösterdi˘ imiz gibi s s g fonksiyonu tanımlayıp gövde kısmına da bir pass deyimi yerle¸tirebilirsiniz. . “hiçbir ¸ I¸ sey yapmadan yola devam et!” anlamı katar kodlarımıza.""" s pass Gördü˘ ünüz gibi. pass deyimini yukarıdaki g g s durumlar dı¸ında bir de söyle bir durumda kullanabilirsiniz: Diyelim ki bir program yazıyors ¸ sunuz. e˘ er s g g gövdeyi bo¸ bırakırsanız programınız çalı¸maz. When the sequence is empty. Program yazarları. Hiçbir s i¸e yaramaz. bin kez okunur. ˙ste pass buna benzer durumlarda.coding: utf-8 -*def fonk(): """bo¸ bir fonksiyondur. yazdıkları kodların daha kolay s anla¸ılmasını sa˘ lamak için bazı yardımcı araçlardan da faydalanır. ¸ Dedi˘ imiz gibi. yazdı˘ ınız kodların i¸levinin yanısıra s ¸ g s anla¸ılır olmasına da dikkat etmeniz gerekir. Bu yüzden yazdı˘ ınız kodların g g anla¸ılır olması her seyden önemlidir. E˘ er program içinde sadece g g s g fonksiyonun ismini yazıp bırakırsanız programınız çalı¸ma sırasında hata verecektir. Dilerseniz hemen bununla ilgili küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*. Fonksiyonun isminin ne olaca˘ ına karar g verdiniz. e˘ er kullanıcı 0 de˘ erini girerse. Bir fonksiyona ait belgelendirme dizisine eri¸mek için su yöntemi kullanıyoruz: s ¸ Mesela sum() fonksiyonunun belgelendirme dizisine ula¸alım: s >>> print sum. ama fonksiyon içeri˘ ini nasıl yazaca˘ ınızı dü¸ünmediniz.11 Fonksiyonların Belgelendirilmesi Her zaman söyledi˘ imiz gibi. returns start. Program yazarken. Bu programda bir fonksiyon tanımlayacaksınız. Belg gelendirme dizilerinde üç tırnak kullanmak adettendir. belgelendirme dizisini fonksiyon tanımının hemen ardından getiriyoruz. g g g g Python hiçbir sey yapmadan bu satırı atlayacaktır. g Python programcılarının. bu de˘ er listeye eklenmeyecek.print liste deneme() Burada gördü˘ ümüz gibi. Böyle bir durumda..__doc__ sum(sequence[.

g Böylece fonksiyonlar konusunu tamamlamı¸ olduk.append(int(raw_input("%s.__doc__ bo¸ bir fonksiyondur. belgelendirme dizileri bize yazdı˘ ımız bir fonksiyonun ne i¸e yaradı˘ ını ang g s g latma imkanı sa˘ lıyor. """bo¸ bir fonksiyondur...Kendi yazdı˘ ımız fonksiyonların belgelendirme dizilerine de aynı sekilde ula¸abiliriz.""" deneme = 0 toplam = [] while deneme < ogrenci_sayisi: deneme += 1 toplam.__doc__ Bu arada." % deneme g print ("Bu ö˘rencilerin not ortalaması: %s" g %(sum(toplam)/deneme)) not_ortalamasi_hesapla() Gördü˘ ünüz gibi.. ö˘rencinin notu: " g % deneme))) print "Toplam %s ö˘renci var. i¸e yaramaz. Bu fonksiyonun aldı˘ı tek argüman g kullanıcıya kaç kez not bilgisi sorulaca˘ını g gösterir. pass Simdi de fonksiyonumuzun belgelendirme dizisine ula¸alım: ¸ s >>> print fonk. Belgelendirme dizileri özellikle yazdı˘ ımız kodları okuyan ba¸kaları için g g s kıymetlidir. s g Yukarıdaki kodlarda yer alan belgelendirme dizisini ekrana basmak için kodlarınıza söyle bir ¸ satır eklemelisiniz: print not_ortalamasi_hesapla.. s . yazdı˘ ımız seyin g g ¸ ne i¸e yaradı˘ ı hakkında fikir sahibi olacaktır. Hiçbir s . Belgelendirme dizileri sayesinde.......""" s . Ama tabii ki önce bölüm sorularımız. s Gelin isterseniz biraz daha anlamlı bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def not_ortalamasi_hesapla(ogrenci_sayisi=5): """Not ortalaması hesaplayan bir fonksiyon. Hiçbir s i¸e yaramaz. Artık yeni ve çok önemli bir konu olan s “Modüllere” ba¸layabiliriz. yazdı˘ ımız kodları okuyanlar... yazdı˘ ınız belgelendirme dizilerinin de Python’un girintileme kurallarına uygun olg ması gerekti˘ ine dikkat edin. Önce g ¸ s fonksiyonumuzu tanımlayalım: >>> def fonk(): .

13.12 Bölüm Soruları
1. Esasında siz, bu bölümde inceledi˘ imiz fonksiyon konusuna hiç de yabancı sayılmazsınız. g Bu bölüme gelinceye kadar pek çok fonksiyon ö˘ renmi¸tik. Mesela daha önceki derslerimizden g s hangi fonksiyonları hatırlıyorsunuz? 2. Python’daki sum() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸i yapan bir fonksiyon yazın. Yazdı˘ ınız fonksiyon g s g bir liste içindeki sayıların toplamını verebilmeli. 3. Kullanıcıya isim soran bir program yazın. Bu program kullanıcının ismini ekrana dökebilmeli. Ancak e˘ er kullanıcının girdi˘ i isim 5 karakterden uzunsa, 5 karakterden uzun olan g g kısım ekrana basılmamalı, onun yerine ”...” i¸areti gösterilmelidir. Örne˘ in kullanıcıdan alınan s g isim Abdullah ise programınız “Abdul...” çıktısını vermeli. 4. Bir önceki soruda yazdı˘ ınız programda kullanıcı, içinde Türkçe karakterler bulunan bir isim g girdi˘ inde programınızda nasıl bir durum ortaya çıkıyor? Örne˘ in programınız “I¸ıl” ismine g g s nasıl bir tepki veriyor? Sizce bunun sebebi nedir? 5. Yukarıdaki fonksiyonlarla ilgili söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek()

Bu kodlara söyle bir baktı˘ ınızda, aslında bu kodları su sekilde de yazabilece˘ imizi farket¸ g ¸ ¸ g mi¸sinizdir: s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g else: print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g

Bu kodları böyle de˘ il de fonksiyon içinde yazmamızın sizce ne gibi avantajları vardır? g 6. Argüman ile parametre arasındaki farkı açıklayın. 7. Standart bir kurulum beti˘ ini taklit eden bir program yazın. Örne˘ in programınız su a¸ag g ¸ s maları gerçekle¸tirebilmeli: s • Kullanıcıya, “Kuruluma ho¸geldiniz!” mesajı göstermeli, s

• Kullanıcıya bir lisans anla¸ması sunmalı ve bu anla¸manın sartlarını kabul edip etmedi˘ ini s s ¸ g sormalı, • E˘ er kullanıcı lisans anla¸masının sartlarını kabul ederse kuruluma devam etmeli, aksi g s ¸ halde kurulumdan çıkmalı, • Kullanıcıya, “standart paket”, “minimum kurulum” ve “özel kurulum” olmak üzere üç farklı kurulum seçene˘ i sunmalı, g • Kullanıcının seçimine göre, programda kurulu gelecek özelliklerin bazılarını etkinle¸tirmeli s veya devre dı¸ı bırakmalı, s • Programın sistem üzerinde hangi dizine kurulaca˘ ını kullanıcıya sorabilmeli, g • Kurulumdan hemen önce, programın hangi özelliklerle kurulmak üzere oldu˘ unu kulg lanıcıya son kez bildirmeli ve bu a¸amada kullanıcıya kurulumdan vazgeçme veya kus rulum özelliklerini de˘ i¸tirme imkanı vermeli, gs • E˘ er kullanıcı kurulum özelliklerini de˘ i¸tirmek isterse önceki a¸amaya geri dönebilmeli, g gs s • E˘ er kullanıcı, seçti˘ i özelliklerle kurulumu gerçekle¸tirmek isterse program kullanıcının g g s belirledi˘ i sekilde sisteme kurulabilmeli, g ¸ • Son olarak kullanıcıya kurulumun ba¸arıyla gerçekle¸tirildi˘ ini bildiren bir mesaj gösters s g meli. Not: Bu adımları kendi hayal gücünüze göre de˘ i¸tirebilir, bunlara yeni basamaklar ekleyegs bilirsiniz. 8. Fonksiyonlar konusunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek()

Bu programın zayıf yönlerini bulmaya çalı¸ın. Sizce bu program hangi durumlarda çöker? Bu s programın çökmesini engellemek için ne yapmak gerekir?

BÖLÜM

14

Modüller

Bu bölümde Python’daki en önemli konulardan biri olan modüllerden söz edece˘ iz. Ancak g modülleri kullanabilmek için tabii ki öncelikle “modül” denen seyin ne oldu˘ unu anlamamız ¸ g gerekiyor. Söyle dü¸ünün: Diyelim ki bir program yazıyorsunuz. Yazdı˘ ınız bu programın içinde karakter ¸ s g dizileri, sayılar, de˘ i¸kenler, listeler, demetler, sözlükler, kümeler ve fonksiyonlar var. Progs gramınız da .py uzantılı bir metin dosyası içinde yer alıyor. ˙ste bütün bu ö˘ eleri ve veri tipI¸ g lerini içeren .py uzantılı dosyaya modül adı verilir. Bu bilgiye göre, simdiye kadar yazdı˘ ınız ve ¸ g bundan sonra yazaca˘ ınız bütün Python programları aynı zamanda birer modüldür. g Peki, bu bilginin bize ne faydası var? Ya da söyle soralım: Yazdı˘ ımız bir Python programının ¸ g modül olması neden bu kadar önemli? Hatırlarsanız bir önceki bölümde Python’daki fonksiyonlardan bahsetmi¸tik. Yine hatırlarsanız s o bölümde carp() adlı bir fonksiyon da tanımlamı¸tık. Bu fonksiyonu kullanabilmek için ne s yapmamız gerekti˘ ini biliyorsunuz. carp() fonksiyonuna ihtiyacımız oldu˘ unda bu fonksiyonu g g ça˘ ırmamız yeterli oluyor. Simdi söyle bir dü¸ünelim: Biz bu carp() fonksiyonuna ihtiyacımız g ¸ ¸ s oldu˘ unda fonksiyonu ça˘ ırmak yoluyla aynı program içinde kullanabiliyoruz. Peki ya aynı g g fonksiyona ba¸ka bir Python programında da ihtiyacımız olursa ne yapaca˘ ız? O fonksiyonu s g kopyalayıp öbür Python programına yapı¸tıracak mıyız? Tabii ki hayır! Kodları alıp oradan s oraya kopyalamak programcılık tecrübeniz açısından hiç de verimli bir yöntem de˘ ildir. Üsteg lik do˘ ası gere˘ i “kopyala-yapı¸tır” tekni˘ i hatalara oldukça açık bir yoldur. Biz herhangi bir g g s g Python programında bulunan herhangi bir fonksiyona (veya niteli˘ e) ihtiyaç duydu˘ umuzda o g g fonksiyonu (veya niteli˘ i) programımıza “aktaraca˘ ız”. Peki, bunu nasıl yapaca˘ ız? g g g Dedi˘ imiz gibi bütün Python programları aynı zamanda birer modüldür. Bu özellik sayesinde g Python programlarında bulunan fonksiyon ve nitelikler ba¸ka Python programları içine aktarılas bilirler. Böylece bir Python programındaki i¸levsellikten, ba¸ka bir Python programında da s s yararlanabilirsiniz. ˙ste bu bölümde, bütün bu i¸lemleri nasıl yapaca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Dilerseniz lafı daha fazla I¸ s g g g dolandırmadan modüller konusuna hızlı bir giri¸ yapalım. s

14.1 Modüllerin Çe¸ itleri s
Python’da modüller çe¸it çe¸ittir. Temel olarak Python’da üç çe¸it modülden söz edilebilir: s s s 1. Kendi Yazdı˘ ınız Modüller g 173

2. Geli¸tiricilerin Yazdı˘ ı Modüller s g 3. Üçüncü Sahısların Yazdı˘ ı Modüller ¸ g ˘ Kendi yazdıgınız modüller, adından da anla¸ılaca˘ ı gibi, bir Python programcısı olarak otus g rup sizin yazdı˘ ınız modüllerdir. g ˘ Geli¸ tiricilerin yazdıgı modüller, sizin modüllerinizin aksine Python geli¸tiricileri tarafından s s yazılıp Python programlama diline entegre edilmi¸ olan ve bu bakımdan dilin bir parçası olan s modüllerdir. ˘ Üçüncü sahısların yazdıgı modüller, genellikle internet üzerindeki kaynaklardan edinebile¸ ce˘ iniz, Python programcıları tarafından hazırlanıp herkesin kullanımına sunulmu¸ olan modg s üllerdir. Biz bu bölümde, yukarıda saydı˘ ımız üç modül türünü de olabildi˘ ince ayrıntılı bir sekilde g g ¸ incelemeye çalı¸aca˘ ız. Dilerseniz öncelikle kendi yazdı˘ ımız modüllerden ba¸layalım... s g g s

˘ 14.2 Kendi Yazdıgınız Modüller
Yukarıda da tanımladı˘ ımız gibi, kendi yazdı˘ ınız modüller, birer Python programcısı olarak otug g rup sizin yazdı˘ ınız Python programlarıdır. Mesela bir program yazdınız ve adını da deneme.py g koydunuz. Bu programın içeri˘ i söyle olsun: g ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i print a

˙ste deneme.py adlı bu Python programı bir modüldür ve bu modül, carp() adlı tek bir I¸ fonksiyondan olu¸ur. Elbette modüller tek bir fonksiyondan ibaret olmak zorunda de˘ ildir. s g Bir modül pek çok farklı fonksiyondan olu¸abilir. Örne˘ in: s g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i return a def bol(bolen, bolunen, hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: return float(sonuc) if not hassas: return int(sonuc) def topla(*args): toplam = 0 for i in args:

toplam += i return toplam def cikar(bir, iki): return iki - bir

Burada dört farklı fonksiyona sahip bir modül tanımladık. Dilerseniz bu modülü masaüstüne aritmetik.py adıyla kaydedelim. Bu noktada Modül nedir? sorusunu tekrar sormakta fayda var. Bu bölümün en ba¸ında s yaptı˘ ımız tanıma göre, carp(), bol(), topla() ve cikar() fonksiyonlarını içeren yukarıdaki arg itmetik.py adlı program bir modüldür. Bu modülün adı da aritmetik‘tir. Python’da modüller (genellikle) .py uzantısına sahiptir. Ancak bir modülün adı söylenirken bu .py uzantısı es geçilir ve sadece isim kısmı dikkate alınır. Bu yüzden elinizdeki aritmetik.py adlı program aritmetik modülü olarak adlandırılacaktır. Dedi˘ imiz gibi, bu modül içinde toplam dört adet fonksiyon var. Biz bu fonksiyonları aynı modül g içinde rahatlıkla kullanabiliriz. Mesela cikar() fonksiyonuna ihtiyacımız oldu˘ unda yapmamız g gereken tek sey bu fonksiyonu ça˘ ırmaktır: ¸ g
print cikar(1545, 1432)

Veya topla() fonksiyonuna gereksinim duyarsak, yine bu fonksiyonu ça˘ ırmak çok kolaydır: g
print topla(3, 15, 43, 23, 88)

Peki ya bu fonksiyonlara ba¸ka bir programda da ihtiyaç duyarsak ne olacak? Böyle bir dus rumda yapaca˘ ımız sey bu fonksiyonu o program içinden ça˘ ırmak olacak. Ancak bunu yapg ¸ g manın belli kuralları var. Peki, nedir bu kurallar? ˙ste simdi bu kuralların ne oldu˘ unu inceleyeI¸ ¸ g ce˘ iz... g

14.3 Modülleri ˙çe Aktarmak I
Bu bölümün ba¸ında söyle bir cümle sarfetmi¸tik: s ¸ s “Herhangi bir Python programında bulunan herhangi bir fonksiyona (veya niteli˘ e) g ihtiyaç duydu˘ umuzda o fonksiyonu (veya niteli˘ i) programımıza aktarabiliriz.“ g g Python’da bir modülü ba¸ka bir programa ta¸ıma i¸lemine içe aktarma adı verilir. ˙ s s s Ingilizce’de ise bu i¸leme import deniyor. s Simdi yukarıda aritmetik.py adıyla kaydetti˘ imiz dosyanın bulundu˘ u dizin içinde bir ko¸ g g mut satırı açıp Python’un etkile¸imli kabu˘ unu çalı¸tırın. Mesela e˘ er aritmetik.py dosyasını s g s g masaüstüne kaydettiyseniz bir komut satırı açın, cd Desktop komutuyla masaüstüne gelin ve orada python komutunu vererek etkile¸imli kabu˘ u ba¸latın. Simdi su komutu verin: s g s ¸ ¸
>>> import aritmetik

E˘ er hiçbir sey olmadan bir alt satıra geçildiyse modülünüzü ba¸arıyla içe aktardınız demektir. g ¸ s E˘ er söyle bir hata çıktısıyla kar¸ıla¸ıyorsanız, muhtemelen Python’u masaüstünün oldu˘ u g ¸ s s g dizinde ba¸latamamı¸sınızdır: s s
>>> import aritmetik Traceback (most recent call last): File "<stdin>", line 1, in <module> ImportError: No module named aritmetik

import aritmetik komutunun ba¸arılı oldu˘ unu varsayarak yolumuza devam edelim... s g Modülü içe aktardıktan sonra dir() adlı özel bir fonksiyondan yararlanarak, içe aktardı˘ ımız bu g modül içindeki kullanılabilir fonksiyon ve nitelikleri görebilece˘ imizi biliyorsunuz: g
>>> dir(aritmetik)

Bu komut bize söyle bir çıktı verir: ¸
[’__builtins__’, ’__doc__’, ’__file__’, ’__name__’, ’__package__’, ’bol’, ’carp’, ’cikar’, ’topla’]

Burada bizi ilgilendiren kısım bol, carp, cikar ve topla adlı ö˘ eler. Bu çıktıdan anlıyoruz ki, aritg metik adlı modülün içinde bol, carp, cikar ve topla adlı fonksiyonlar var ve biz bu fonksiyonları kullanma imkânına sahibiz. O halde gelin mesela bu modül içindeki carp() adlı fonksiyonu kullanabilmek için sırasıyla söyle bir seyler yazalım: ¸ ¸
>>> liste = [45, 66, 76, 12] >>> aritmetik.carp(liste)

Bu komutlar söyle bir çıktı verir: ¸
2708640

Gördü˘ ünüz gibi, aritmetik modülü içindeki carp() adlı fonksiyonu kullanarak “liste” içindeki g sayıları birbiriyle çarptık. aritmetik modülünü nasıl içe aktardı˘ ımıza ve bu modülün içindeki bir g fonksiyon olan carp() fonksiyonunu nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. Önce modülümüzün g adı olan “aritmetik”i yazıyoruz. Ardından bir nokta i¸areti koyup, ihtiyacımız olan fonksiyonun s adını belirtiyoruz. Yani söyle bir formül takip ediyoruz: ¸
modül_adı.fonksiyon

Böylece modül içindeki fonksiyona eri¸mi¸ olduk. Yalnız burada asla unutmamamız gereken s s sey öncelikle kullanaca˘ ımız modülü import modül_adı komutuyla içe aktarmak olacaktır. ¸ g Modülü içe aktarmazsak tabii ki o modüldeki fonksiyon veya niteliklere eri¸emeyiz. s Simdi aritmetik.py adlı dosyanızı açıp dosyanın en ba¸ına su kodu ekleyin: ¸ s ¸
pi_sayisi = 22/7.0

Yani aritmetik.py dosyasının son hali söyle olsun: ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*pi_sayisi = 22/7.0 def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i return a def bol(bolen, bolunen, hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: return float(sonuc) if not hassas:

return int(sonuc) def topla(*args): toplam = 0 for i in args: toplam += i return toplam def cikar(bir, iki): return iki - bir

Simdi tekrar komut satırına dönüp su komutu verin: ¸ ¸
dir(aritmetik)

Bu komut biraz öncekiyle aynı çıktıyı verecektir. Halbuki biz modülümüze pi_sayisi adlı bir de˘ i¸ken daha ekledik. O halde neden bu de˘ i¸ken listede görünmüyor? gs gs Python’da bir modülü komut satırında içe aktardıktan sonra e˘ er o modülde bir de˘ i¸iklik yag gs parsanız, o de˘ i¸ikli˘ in etkili olabilmesi için modülü yeniden yüklemeniz gerekir. Bu i¸lemi gs g s reload() adlı özel bir fonksiyon yardımıyla yapıyoruz:
>>> reload(aritmetik)

Bu komut söyle bir çıktı verir: ¸
<module ’aritmetik’ from ’aritmetik.py’>

Bu çıktı modülün ba¸arıyla yeniden yüklendi˘ ini gösteriyor. Simdi dir(aritmetik) komutunu s g ¸ tekrar verelim:
>>> dir(aritmetik)

Bu defa listede bol, carp, cikar ve topla ö˘ eleriyle birlikte pi_sayisi ö˘ esini de göreceksiniz. g g Dolayısıyla artık bu ö˘ eye de eri¸ebilirsiniz: g s
>>> aritmetik.pi_sayisi 3.1428571428571428

Eh, yarım yamalak da olsa pi sayısını elde etmi¸ olduk!.. s Buraya kadar modülleri hep etkile¸imli kabukta içe aktardık. Ama tabii ki önemli olan bir s modülü ba¸ka bir python programı içinden ça˘ ırabilmektir. ˙ s g Isterseniz simdi bir modülü ba¸ka ¸ s bir Python programı içinden nasıl ça˘ ırabilece˘ imizi ö˘ renelim. g g g Simdi masaüstünde test.py adlı bir dosya olu¸turun ve Kwrite, Kate, Gedit veya IDLE adlı metin ¸ s düzenleyicilerden birini kullanarak bu dosyayı açın. Dosyaya su satırları yazın: ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik

˙ iki satır zaten demirba¸. Burada önemli olan satır import aritmetik. Bu satırla, yine Ilk s masaüstünde kayıtlı bulunan aritmetik.py adlı programı, yani aritmetik modülünü içe aktardık. Bu modülü içe aktardı˘ ımıza göre, artık bu modülün içindeki bütün fonksiyon ve nitelikleri g kullanabiliriz. O halde yazmaya devam edelim:

#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik.cikar(1455, 32)

Yazdı˘ ımız son satırda, aritmetik modülünün içinde yer alan cikar() adlı fonksiyonu kullanmı¸ g s olduk. Böylece daha önce bir kez tanımladı˘ ımız cikar() adlı fonksiyona ba¸ka bir Python prog s gramında da ihtiyaç duydu˘ umuzda, bu fonksiyonu tekrar yazmak zorunda kalmadan, gerekli g fonksiyonu barındıran modülü programımız içine aktararak (import) i¸imizi hallettik. Aynı seks ¸ ilde aritmetik modülü içindeki öbür fonksiyonları ve nitelikleri de kullanabilirsiniz. Mesela modül içinde yer alan pi_sayisi niteli˘ ini de kullanabiliriz: g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik.cikar(1455, 32) print "pi sayısının de˘eri: %s" %aritmetik.pi_sayisi g

Simdi bu test.py adlı programı çalı¸tırın ve nasıl bir sonuç aldı˘ ınızı inceleyin. ¸ s g

14.4 Modülleri ˙çe Aktarma Yöntemleri I
Python’da programımız içinde kullanaca˘ ımız modülleri birkaç farklı yöntemle içe aktarabiliriz. g Biz simdiye kadar sadece import modül_adı yöntemini ö˘ rendik. Hemen kısaca bu yöntem¸ g leri inceleyelim: import modül_adı Bu yöntemle bir modülü, bütün içeri˘ iyle birlikte içe aktarabiliriz. Ba¸ka bir deyi¸le bir modülün g s s içinde ne var ne yoksa programımız içine davet edebiliriz. Yukarıda kullandı˘ ımız da zaten bu g yöntemdir. from modül_adı import * Bu yöntemle bir modül içinde adı “__” ile ba¸layanlar hariç bütün fonksiyonları programımız s içine aktarabiliriz. Yani bu yöntem de tıpkı yukarıda anlatılan yöntemde oldu˘ u gibi, bütün g fonksiyonları alacaktır. Yalnız “__” ile ba¸layan fonksiyonlar hariç... s E˘ er bir modülü bu yöntemi kullanarak içe aktarmı¸sanız, içe aktardı˘ ımız modülün nitelik g s g ve fonksiyonlarına do˘ rudan nitelik veya fonksiyon adını kullanarak eri¸ebilirsiniz. Örne˘ in g s g import modül_adı yöntemiyle içe aktardı˘ ımız modüllerin nitelik ve fonksiyonlarını söyle kulg ¸ lanıyorduk:
>>> modül_adı.fonksiyon

from modül_adı import * yöntemiyle içe aktardı˘ ımız modüllerin nitelik ve fonksiyonlarını g ise söyle kullanıyoruz: ¸
>>> fonksiyon

Mesela yukarıda bahsetti˘ imiz aritmetik modülünü örnek alalım: g

>>> from aritmetik import * >>> liste = [2, 3, 4] >>> print carp(liste) 24

Gördü˘ ünüz gibi, bu defa aritmetik.carp(liste) gibi bir komut vermedik. carp() fonksiyg onunu do˘ rudan kullanabildik. Bu yöntem oldukça pratiktir. Programcıya aynı i¸i daha az g s kodla yapma imkânı sa˘ lar. Ancak bu yöntemin bazı sakıncaları vardır. Bunlara biraz sonra g de˘ inece˘ iz. g g from modül_adı import falanca, filanca Bu yöntem ise bir modülden falanca ve filanca adlı fonksiyonları ça˘ ırmamızı sa˘ layacaktır. g g Yani bütün içeri˘ i de˘ il, bizim istedi˘ imiz fonksiyonları içe aktarmakla yetinecektir. Örne˘ in: g g g g
>>> from aritmetik import carp

Bu sekilde aritmetik modülünün yalnızca carp() fonksiyonunu içe aktarmı¸ olduk. Bu sekilde ¸ s ¸ carp() fonksiyonuna eri¸ebiliriz: s
>>> liste = [2, 3, 4] >>> print carp(liste) 24

Ama pi_sayisi niteli˘ ine eri¸emeyiz. Çünkü biz burada sadece carp() fonksiyonunu içe akg s tardık. E˘ er pi_sayisi niteli˘ ine de eri¸ebilmek istersek modülümüzü su sekilde içe aktarg g s ¸ ¸ mamız gerekir:
>>> from deneme import carp, pi_sayisi

Bu sekilde hem carp() fonksiyonunu, hem de pi_sayisi niteli˘ ini içe aktarmı¸ olduk. ¸ g s import modül_adı as yeni_isim Diyelim ki herhangi bir sebepten, modülün adını programınız içinde do˘ rudan kullanmak isg temiyorsunuz. O zaman bu yöntemi kullanarak modüle farklı bir ad verebilirsiniz:
>>> import aritmetik as arit >>> liste = [2, 3, 4] >>> arit.carp(liste)

Mesela içe aktaraca˘ ınız modül adı çok uzunsa ve her defasında bu uzun ismi yazmak size g zor geliyorsa bu yöntemi kullanarak modül adını kısaltabilirsiniz. Ayrıca programınızda zaten aritmetik adlı ba¸ka bir nitelik veya fonksiyon varsa bu ikisinin birbirine karı¸masını engelles s mek için de bu yöntemi kullanmayı tercih edebilirsiniz. Peki bu yöntemlerden hangisini kullanmak daha iyidir? E˘ er ne yaptı˘ ınızdan tam olarak g g emin de˘ ilseniz veya o modülle ilgili bir belgede farklı bir yöntem kullanmanız önerilmiyg orsa, anlatılan birinci yöntemi kullanmak her zaman daha güvenlidir (import modül_adı). Çünkü bu sekilde bir fonksiyonun nereden geldi˘ ini karı¸tırma ihtimaliniz ortadan kalkar. ¸ g s Mesela aritmetik.carp(liste) gibi bir komuta baktı˘ ınızda carp() fonksiyonunun aritmetik g adlı bir modül içinde oldu˘ unu anlayabilirsiniz. Ama sadece carp(liste) gibi bir komutla g

py adlı bir Python programıdır. Buna bir örnek verelim. GNU/Linux sistemlerinde bu modül ço˘ unlukla /usr/lib/python2. modülü g içe aktarmak suretiyle nasıl kullanıyorsanız. Bunun neden böyle oldu˘ unu biraz sonra s ¸ g daha iyi anlayacaksınız. s g ˘ 14.1 os Modülü os adlı modül Python’daki en önemli modüllerden biridir. Bu dosyanın sizin yazdı˘ ınız Python s g g programlarından hiç bir farkı yoktur. tıpkı kendi yazdı˘ ımız modülleri içe aktarıyormu¸uz gibi aktaraca˘ ız: g s g . Kendi yazdı˘ ınız modüller içindeki fonksiyonları. Bir de hazır yazılmı¸ modüller s vardır.py dosyasını açıp içine baktı˘ ınızda.5.python. Bu bölümün en ba¸ında yaptı˘ ımız s g modül tanımını dikkate alacak olursak. size geli¸tiricilerin yazdı˘ ı modülleri tanıtmaya s g çalı¸aca˘ ız. ¸ Python modüllerinin listesine http://docs.python. Herhalde böyle bir seyin ba¸ınıza gelmesini istemezsiniz. aritmetik modülündeki pi_sayisi niteli˘ i sizin kendi programınızdaki g g pi_sayisi de˘ i¸kenini silip attı. s Biz bu bölümde.org/modindex. os modülünü de aynen öyle içe aktarıp bunun içindeki fonksiyon ve nitelikleri kullanacaksınız. os modülü bize.html adresinden eri¸ebilirsiniz.html adresinden eri¸ebilirsiniz. s Modülün kendi belgelerinde belirtildi˘ ine göre. g s g Python sadece kendi modüllerimizi yazmamıza izin vermez. Bu modüle ili¸kin s s g s resmi (˙ Ingilizce) belgelere http://docs.org/library/os.kar¸ıla¸tı˘ ınızda bu fonksiyonun program içinde mi yer aldı˘ ını. i¸letim sistemleriyle ilgili i¸lemler yapma olana˘ ı sunar. Peki biz bu os. bu modülü kullanan programların farklı i¸leg s tim sistemleri üzerinde çalı¸ma sansı daha fazladır. Windows sistemlerinde g ise bu modülü bulmak için C:/Python26/Lib adlı dizinin içine bakabilirsiniz. Python programlama dili içinde çok sayıda modül kullanıma hazır bir sekilde bizi bekler.1428571428571428 Gördü˘ ünüz gibi. aritmetik adlı modülden carp() fonksiyonunu aldı˘ ınızda isim çakı¸ması neg s deniyle hiç istemedi˘ iniz sonuçlarla kar¸ıla¸abilirsiniz. s g 14. Ama modül çe¸itlerinden bahsederken de söyledi˘ imiz gibi. aslında bu dosyanın birtakım fonksiyon ve niteliklerden g olu¸an alelade bir Python programı oldu˘ unu göreceksiniz. aslında os modülü. yoksa ba¸ka bir modülden s s g g s mi içe aktarıldı˘ ını anlayamazsınız. O gs ¸ s yüzden içeri˘ ini bilmedi˘ iniz modülleri içe aktarırken import modül_adı yöntemini kullanmak g g sizi büyük ba¸ a˘ rılarından kurtarabilir. Bu modülü. os.6/ dizini içinde bulunur. Komut satırında g s s söyle bir kod yazın: ¸ >>> pi_sayisi = 46 Simdi aritmetik adlı modülü su yöntemle içe aktarın: ¸ ¸ >>> from aritmetik import * Bakın bakalım pi_sayisi de˘ i¸keninin de˘ eri ne olmu¸? gs g s >>> print pi_sayisi 3.5 Geli¸ tiricilerin Yazdıgı Modüller s Buraya kadar kendi kendimize nasıl Python modülü yazaca˘ ımızı ve yazdı˘ ımız bu modülg g leri nasıl kullanaca˘ ımızı gördük. os adlı bir modül üzerinden. bilgisayarımızda bulunan os. Ayrıca mesela programınız içinde zaten carp() adlı bir g fonksiyon varsa.py programını nereden bulabiliriz.

s Dolayısıyla. Bunun neden böyle oldu˘ unu biraz sonra açıklayaca˘ ız. bu modülün sizin yazdı˘ ınız herhangi bir Python programından g s g (ba¸ka bir söyleyi¸le “Python modülünden”) hiç bir farkı yoktur. bu modül içinde bir yı˘ ın fonksiyon ve nitelik var. ¸ Python komut satırında “>>>” i¸aretinden hemen sonra: s >>> import os komutuyla os modülünü içe aktarıyoruz. Yani bu modülü kullanabilmek için os. Öncelikle. komut satırını hangi dizin altında açmı¸ olursanız olun g s os modülünü içe aktarabilmenizdir. Neticede bu modülü siz de yazmı¸ olabilirdiniz. “ce” Macintosh için “mac” OS/2 için “os2” Risc Os için “riscos” . g s g Basit bir örnekle ba¸layalım: s >>> print os. biz konumuza dönelim. “dos”. O g g g yüzden bunu simdilik dert etmeyin. s g g g Mesela ben bu komutu GNU/Linux i¸letim sistemi üzerinde verdi˘ im için ‘posix’ çıktısı aldım. Neyse. içeri˘ i dı¸ında.. E˘ er bu sekilde modülü g g ¸ “import” etmezsek. Bu modülü programımız içine nasıl davet edece˘ imizi ö˘ rendi˘ imize göre. Bu nitelik. ¸ Burada en önemli konu. print icerik Gördü˘ ünüz gibi. bu modülü içe aktarmaktır..py dosyasının bulundu˘ u dizine gitmenize gerek yok. isterseniz bu modül içinde neler var neler yok söyle bir listeleyelim. kullandı˘ ınız i¸letim sisteminin ne oldu˘ u hakkında bilgi verir. Windows için “nt”..name Bu komutu hangi i¸letim sisteminde verdi˘ inize ba˘ lı olarak aldı˘ ınız çıktı da farklı olacaktır.>>> import os Gördü˘ ünüz gibi. s ˘ name Niteligi dir(os) komutuyla os modülünün içeri˘ ini inceledi˘ inizde orada name adlı bir nitelik oldu˘ unu g g g göreceksiniz. Bu modülün içindeki herhangi bir fonksiyonu ya da niteli˘ i kullanabilmek için öncelikle modülü içe aktarmalıyız. s g os modülünde i¸letim sistemi isimleri için öntanımlı olarak su ifadeler bulunur: s ¸ GNU/Linux için “posix”. Simdi biz bu fonksiyonlar g g ¸ ve niteliklerden önemli olanlarını incelemeye çalı¸alım. os modülü içindeki g g g fonksiyonlardan ve niteliklerden söz edebiliriz. bu modülle ilgili kodlarımızı çalı¸tırmak istedi˘ imizde Python bize bir hata s g mesajı gösterecektir. Daha sonra su komutu veriyoruz: ¸ >>> dir(os) ˙ Isterseniz daha anla¸ılır bir çıktı elde edebilmek için bu komutu su sekilde de verebilirsiniz: s ¸ ¸ >>> for icerik in dir(os): .. kullanım olarak kendi yazdı˘ ımız bir modülü nasıl içe aktarıyorsak os g g modülünü de aynen öyle içe aktarıyoruz. Tabii bu modülün sizin s s yazdı˘ ınız modülden önemli bir farkı.

s s kullanılan i¸letim sistemine göre i¸lem yapmasını sa˘ layabilirsiniz. g s Buna göre bu program çalı¸tırıldı˘ ında. E˘ er yazdı˘ ınız bir prog ¸ g g g gramda name niteli˘ ini kullanarak i¸letim sistemi sorgulaması yaparsanız. kullandı˘ ımız i¸letim sistemine ait sistem komutlarını çalı¸tırmamızı sa˘ lar.. Ayrıca program içinde kullandı˘ ımız os. s s g system() Fonksiyonu Bu fonksiyon. üzerinde çalı¸tı˘ ımız i¸letim sisteminin bir parçası s g s olan ve bu i¸letim sistemine ili¸kin i¸lemleri yerine getirmemizi sa˘ layan komutlardır..E˘ er mesela siz bu komutu Windows XP üzerinde verdiyseniz ‘nt’ çıktısı almı¸ olmalısınız. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi Windows g s ise. yazdı˘ ınız programın g s g birden fazla i¸letim sistemi üzerinde çalı¸ma imkânı olacaktır. os. Aynı komutları su sekilde de yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python #-*. e˘ er kullanılan i¸letim sistemi GNU/Linux ise. kullanılan i¸letim sistemini sorguladık.coding:utf-8 -*from os import name if name == "posix": a = raw_input("Linus Torvalds’a mesajınızı yazın:") if name == "nt": a = raw_input("Bill Gates’e mesajınızı yazın:") Dikkat ederseniz burada from os import name komutuyla. g Bu name niteli˘ inin ne kadar faydalı bir sey oldu˘ unu tahmin edersiniz.name == "posix": a = raw_input("Linus Torvalds’a mesajınızı yazın:") if os. Örne˘ in s s s g g GNU/Linux’ta ls bir sistem komutudur ve bu komutun görevi o anda içinde bulundu˘ unuz g dizindeki dosya ve klasörleri listelemektir. Çünkü bu sayede programınızın. Çünkü from os import name komutuyla yalnızca name niteli˘ ini çekti˘ imiz.name == "nt": a = raw_input("Bill Gates’e mesajınızı yazın:") Bu basit örnekte öncelikle os adlı modülü bütün içeri˘ iyle birlikte programımıza aktardık. kullanıcıs g g s dan “Linus Torvalds’a mesajını yazması” istenecektir.system("ls") veya: . Bu komutun Windows’taki kar¸ılı˘ ı ise dir komus g tudur. Peki g s s g “sistem komutu” ne demek? Sistem komutu.name ifadesini de name sekline g ¸ dönü¸türdük. Daha g sonra bu modül içindeki name niteli˘ inden yararlanarak. “Bill Gates’e mesaj yazılması istenecektir. g s Ö˘ rendi˘ imiz bu bilgiyi kullanarak söyle basit bir sey yazabiliriz: g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. os modülü içindeki name niteli˘ ini g aldık yalnızca.name yapısını kullanırsak Python bize “os” isminin g tanımlanmadı˘ ını söyleyecektir. s g g aslında os modülünü çekmedi˘ imiz için.coding: utf-8 -*import os if os. ˙ste buna benzer sistem komutlarını Python yardımıyla çalı¸tırabilmek için os modülünün bize I¸ s sundu˘ u system() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız. Örne˘ in: g g g >>> os.

Örne˘ in: g # -*. dosya o programla açılacaktır. xdg-open komutu özellikle bir dizini ¸ açtırmaya çalı¸ırken çok i¸e yarar. Yapmamız gereken tek sey parang ¸ tez içinde. Bu komutun görevi herhangi bir dosya veya klasörü sistemdeki varsayılan uygulamayla açmaktır. s g Bir örnek daha verelim.txt") Burada kullandı˘ ımız xdg-open komutu bütün GNU/Linux sistemlerinde çalı¸an bir sistem kog s mutudur.system("xdg-open /usr/share") Böylece. Bunu söyle kullanabiliriz: ¸ >>> os. o dosyayı açacak programı do˘ rudan belirtmek pek do˘ ru bir yol g g de˘ ildir.system("kwrite dosyaadı. Diyelim ki GNU/Linux’taki Kwrite programını kullanarak bir dosya açmak istiyoruz: >>> os. Çünkü mesela Kwrite her GNU/Linux kullanıcısının bilgisayarında kurulu olmayabilir. system() komutunu kullanmak çok basit. sistemde hangi görüntüleyici varsa s /usr/share dizinini onunla açacaktır. acaba kullanıcının bilgisayarında hangi dizin görüntüleyici uygulama kurulu. Bu yüzden Python’da herhangi bir dosya veya klasörü açtırmak için en güvenilir yol xdg-open adlı sistem komutundan yararlanmak olacaktır.coding: cp1254 -*import os dosya = "falancadosya" os.>>> os. GNU/Linux’taki xdg-open yerine os modülünün startfile() adlı fonksiyg onundan yararlanabilirsiniz. Yukarıda Kwrite ile yaptı˘ ımız i¸lemi bir de Windows’ta Notepad programıyla yapalım: g s >>> os.txt") Tıpkı GNU/Linux’ta oldu˘ u gibi. Thunar ve benzg eri dizin görüntüleyicilerden hangisinin bulundu˘ una emin olamazsınız. xdg-open komutu bu g noktada size yardımcı olacaktır.. Bu fonksiyon yalnızca Windows’ta geçerlidir ve GNU/Linux’taki xdg-open komutunun yaptı˘ ı seye benzer bir i¸levi vardır. çalı¸tırılmasını istedi˘ imiz sistem komutunu belirtmek.system("notepad dosyaadı. xdg-open komutu.startfile(dosya) startfile() fonksiyonu GNU/Linux’ta bulunmaz. Sistemde Konqueror. E˘ er metin dosyalarını açan öntanımlı program ba¸ka bir g s seyse (mesela Gedit). diye endi¸e etmenize gerek kalmaz... Yani mesela bir sistemde metin dosyalarını açan öntanımlı program Kwrite ise dosya Kwrite ile açılacaktır. Windows’ta da bir i¸lemi yapacak uygulamayı do˘ rudan belirtg s g mek iyi bir fikir de˘ ildir. g ¸ s Yukarıdaki bilgileri kullanarak örne˘ in su basit programı yazabiliriz: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Çünkü GNU/Linux sistemlerinde dizin görüntüleyici uygulas s manın hangisi oldu˘ unu kestirmek çok güçtür.coding: utf-8 -*- . g Kwrite yerine mesela Gedit olabilir.system("xdg-open dosyaadı. Örne˘ in /usr/share dizinini görüntülemek için söyle bir kod g ¸ yazabilirsiniz: >>> os.txt") Ancak bir dosyayı açtırırken. Dolphin.system("dir") Gördü˘ ünüz gibi..

Mesela g s Windows’ta Python yardımıyla Program Files dizinini görüntüleyelim: >>> os. g 3.name == "posix":) os modg s ülünün system() adlı fonksiyonunu kullanarak dosyayı açıyoruz (os. g kullanıcıya falanca.exe http://www. Bunun için GNU/Linux kullanıcıları sunu yazabilir: g ¸ >>> os.startfile(dosya)) 6. g s g Aynı sekilde. system() fonksiyonundan yardım alabilece˘ imizi biliyoruz.txt” adlı bir dosya tanımladık. Üçüncü satır da artık bizim için oldukça tanıdık bir koddan olu¸uyor. Internet Explorer programı ile bir web sitesini açmak için de system() fonksiy¸ onundan yararlanabilirsiniz: >>> os.system("ls") Windows kullanıcıları ise sunu: ¸ . Sonraki satırda “falanca..system("explorer C:\\Program Files") Burada kullandı˘ ımız bölü i¸aretinin iki adet ters bölü (\\) oldu˘ una dikkat ediyoruz." %dosya satırıyla dosyasının açılmak üzere oldu˘ una dair bilgi veriyoruz.system("start iexplore. system() fonksiyonu her türlü sistem komutunu çalı¸tırmanıza izin verir.com") Burada da Windows’un start adlı sistem komutunu kullanarak IE ile istihza.. Bu komutla os mods ülünü bütün içeri˘ iyle birlikte programımızın içine aktarıyoruz. 4. Gelin isterseniz yukarıdaki kod parçasının ne i¸ler çevirdi˘ ini s g adım adım inceleyelim: 1.import os dosya = "falanca. bize os modülüyle g ilgili çok önemli bilgiler veriyor.system("xdg-open %s" %dosya) Bu program oldukça küçük bir kod parçasından ibaret olmasına ra˘ men.name == "nt": os. listdir() Fonksiyonu Python yardımıyla bir dizin içindeki dosyaları görüntülemek istersek. ˙ iki satırın ne i¸ yaptı˘ ını söylememize gerek yok..name == "posix": os. bilgisags yarınızda bulunan herhangi bir dosyanın adını yazabilirsiniz." %dosya if os. E˘ er kullanıcının i¸letim sistemi Windows XP ise (if os.istihza.txt" print "%s adlı dosya açılıyor. print "%s adlı dosya açılıyor. Bu de˘ i¸kenin yerine..startfile(dosya) elif os. Artık siz bu satırların ne oldu˘ unu Ilk s g g adınız gibi biliyorsunuz. 2. E˘ er kullanıcının i¸letim sistemi GNU/Linux ise (if os.system("xdg-open %s" %dosya)) Dedi˘ imiz gibi.com sitesini görüntüledik.txt 5.name == "nt":) os modülünün g s startfile() adlı fonksiyonunu kullanarak dosyayı açıyoruz (os.

o anda içinde bulunulan dizini temsil eder. dosya E˘ er amacınız. E˘ er bir üst dizinin içeri˘ ini g g listelemek isterseniz tek nokta yerine iki nokta i¸aretini kullanabilirsiniz: s .") Buradaki ”.listdir("/usr/bin") for numara. g g ¸ ö˘ eleri yan yana dizilmi¸ bir liste. E˘ er biz dizin içeri˘ inin böyle yan yana de˘ il de alt alta g s g g g dizildi˘ inde daha sık görünece˘ ini dü¸ünüyorsak. Ardından kullanım kolaylı˘ ı açısından listdir() fonksiyonunu a adlı bir de˘ i¸kene g gs atadık.listdir("/usr/bin") for dosyalar in a: print dosyalar E˘ er dosyalarımıza numara da vermek istersek söyle bir sey yazabiliriz: g ¸ ¸ import os a = os.” argümanı.>>> os. En son da print a komutuyla /usr/bin dizininin g içeri˘ ini liste olarak ekrana yazdırıyoruz. Çıktının tipinden anladı˘ ımız gibi.listdir("/usr/bin") c = 0 for dosyalar in a: if c < len(a): c = c+1 print c.system("dir") Ancak bu i¸lemi Python’da çok daha kolay ve esnek bir biçimde yapmanın bir yolu daha var.listdir("/usr/bin") >>> print a Yukarıdaki örnekte her zamanki gibi. modülümüzü import os komutuyla programımıza aktardık ilk önce. elimizde olan sey. Örnekte listdir() fonksiyonunun nasıl kullanıldı˘ ını görüyorsunuz. Burada parantez içinde tırnak i¸aretlerini ve s yatık çizgileri nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. o anda içinde bulundu˘ unuz dizindeki dosyaları listelemekse listdir() fonksiyg g onunu su sekilde kullanabilirsiniz: ¸ ¸ >>> os. kodlarımızı su biçime sokabiliriz: g ¸ g s ¸ import os a = os. Mesela /usr/bin dizini içindeki bütün dosyaları listelemek için söyle ¸ bir sey yazabiliriz: ¸ >>> import os >>> a = os. s os modülü içinde yer alan listdir() adlı fonksiyon bize bir dizin içindeki dosyaları veya klasörleri listeleme imkânı veriyor. dosyalar Hatta daha önce ö˘ rendi˘ imiz enumerate() fonksiyonunu kullanarak bu i¸lemi çok daha kısa g g s bir yoldan halledebilirsiniz: import os a = os. dosya in enumerate(a.listdir(". Örne˘ imizde /usr/bin g g dizini altındaki dosya ve klasörleri listeliyoruz. 1): print numara.

‘bu program g g yalnızca /home/istihza/Desktop dizininin içeri˘ ini gösterebilir.. g . Daha sonra mevcut_dizin adında bir de˘ i¸ken tanımlayıp getcwd() fonksiyonunun kendisini bu de˘ i¸kenin de˘ eri olarak atadık.>>> os. i)) Sırada yine önemli bir fonksiyon var.. Daha açık ifade etmek gerekirse: “O anda içinde bulundu˘ us g muz dizin”. i)) elif os. Bu i¸lemi. ekran çıktısı daha s düzgün olsun diye yaptık. ˙ Isterseniz bu fonksiyonun tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını bir örnek üzerinde görelim: s g >>> os.getcwd() if mevcut_dizin == "/home/istihza/Desktop": for i in os. yok e˘ er mevcut_dizin /home/istihza/Desktop de˘ il ise.name == "nt": for i in os. getcwd() Fonksiyonu os modülü içinde yer alan bu fonksiyon bize o anda hangi dizin içinde bulundu˘ umuza dair g bilgi verir. bir dizin içing g deki bütün dosyaları açan ve bu sebeple bilgisayarınızın bir süre yanıt vermemesine bile yol açabilecek korkunç bir program yazabilirsiniz! (Denemeyin!) #!/usr/bin/env python # -*.listdir("C:\\Program Files"): os.listdir(mevcut_dizin): print i else: print ("Bu program yalnızca /home/istihza/Desktop " "dizininin içeri˘ini gösterebilir!") g Yukarıdaki örnekte öncelikle os modülünü içe aktardık.coding: utf-8 -*import os mevcut_dizin = os. buradaki “cwd”nin açılımı “current working directory”. gs gs g Ardından.getcwd() Gördü˘ ünüz gibi bu komut bize o anda hangi dizin içinde bulundu˘ umuzu söylüyor.coding: utf-8 -*if os. Burada g dikkat ederseniz if deyiminden sonra for döngüsünü kullandık. g Bu fonksiyonu ve daha önce ö˘ rendi˘ imiz system() fonksiyonunu kullanarak..startfile("%s%s" %("C:\\Program Files\\". Söyle bir örnek vererek konuyu biraz açalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.") Bu komut o anda içinde bulundu˘ unuz dizine göre bir üst dizinin içeri˘ ini ekrana liste olarak g g verecektir. Yani mesela o anda /usr/local/bin dizini içindeyseniz yukarıdaki komut /usr/local dizininin içeri˘ ini listeleyecektir.listdir("/usr/bin"): os.name == "posix": for i in os.’ cümlesini göster” dedik. Bu arada g g ˙ Ingilizce bilenler için söyleyelim.. “e˘ er mevcut_dizin /home/istihza/Desktop ise bu dizin içindeki dosyaları bize listele g ve sonucu ekrana yazdır. E˘ er böyle bir kaygımız olmasaydı.listdir("..system("xdg-open %s%s" %("/usr/bin/". Yani kabaca “mevcut çalı¸ma dizini”.

chdir(os. Yukarıdaki komutun ardından su komutu g s s ¸ verirseniz bu durumu teyit edebilirsiniz: >>> os. ˙ s g s g Ingilizce “parent directory” (bir üst dizin) ifadesinin kısaltması oluyor..” i¸aretinden yararlanıyorduk..getcwd() Hatırlarsanız bir üst dizini temsil etmek için ”. Tıpkı ”.getwd() ’/var/tmp’ mkdir() ve makedirs() Fonksiyonları Bu iki fonksiyon yardımıyla dizin veya dizinler olu¸turaca˘ ız. s Biz burada getcwd() fonksiyonu için basit örnekler verdik. ama eminim siz yaratıcılı˘ ınızla çok g daha farklı ve kullanı¸lı kodlar yazabilirsiniz. bir de curdir niteli˘ i vardır.listdir(os. Buradaki pardir niteli˘ i.curdir) Gördü˘ ünüz gibi bu curdir niteli˘ i getcwd() fonksiyonuna benziyor. ˙ste pardir de s I¸ bu i¸aretin yaptı˘ ı i¸i yapar. istersek g g s gitmek istedi˘ imiz dizini kendimiz elle de belirtebiliriz: g >>> import os >>> os. içe aktarmaya çalı¸tı˘ ınız modülün bulundu˘ u dizinden farklıysa o g s g g modülü bo¸una içe aktarmaya çalı¸ıyorsunuz demektir! s s Simdi de os modülü içindeki ba¸ka bir fonksiyona de˘ inelim.if mevcut_dizin == "/home/istihza/Desktop": satırının hemen altına: print mevcut_dizin yazıp i¸i bitirirdik. Bu sabiti g s g kullanarak “mevcut dizin” üzerinde i¸lemler yapabiliriz.pardir) >>> print os. su komutu verebiliriz: ¸ >>> import os >>> os. ¸ s g chdir() Fonksiyonu Bu fonksiyon yardımıyla içinde bulundu˘ umuz dizini de˘ i¸tirebiliriz.: s s g >>> import os >>> os. Mesela: s g .chdir("/var/tmp") Böylece do˘ rudan /var/tmp dizinine ula¸mı¸ olduk.. Diyelim ki o anda g gs /usr/share/apps dizini içindeyiz. Bunun dı¸ında. E˘ er bu g g g fonksiyonun verdi˘ i çıktı. E˘ er bir üst dizine.” i¸aretinde oldu˘ u gibi. pardir niteli˘ i dı¸ında. yani /usr/share/ dizinine geçmek istiyg orsak. Mesela kendi yazdı˘ ınız bir modülü içe aktarmak s g istedi˘ inizde neden hata verdi˘ ini anlamak için bu fonksiyondan yararlanabilirsiniz.

mkdir("test") Bundan ba¸ka. E˘ er biz birden fazla. s s Hemen deneyelim: >>> import os >>> os. /home/kullanıcı_adımız/ dizini altında yeni bir “Programlar” dizini ve onun g altında da yeni bir “Python” dizini olu¸tu. in <module> OSError: [Errno 2] No such file or directory: ’/home/istihza/Programlar/Python’ Demek ki bu sekilde çoklu dizin olu¸turamıyoruz.makedirs("/home/istihza/Programlar/Python") Gördü˘ ünüz gibi.mkdir("/home/istihza/Programlar/Python") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Hemen deneyelim yine: >>> import os >>> os.mkdir("/home/istihza/deneme") Peki diyelim ki iç içe birkaç tane yeni klasör olu¸turmak istiyoruz.mkdir("test") Yani. s .>>> import os >>> os. line 1. ˙ Isterseniz bu kodları su sekle getirerek yeni olu¸turulan dizinin nerede oldu˘ unu da göre¸ ¸ s g bilirsiniz: >>> import os >>> print os. s Yani mesela /home/kullanıcı_adınız dizini altında yeni bir “Programlar” dizini. demek ki mkdir() fonksiyonu s bize yalnızca bir adet dizin olu¸turma izni veriyor. mesela mevcut çalı¸ma dizini masaüstü ise bu “test” adlı dizin masaüstünde olu¸acaks s tır. s s g ¸ ¸ mevcut çalı¸ma dizini içinde yeni bir dizin olu¸acaktır: s s >>> import os >>> os. onun altında da “Python” adlı yeni ba¸ka bir dizin daha olu¸turmak istiyoruz. Yani mesela /home/kullanıcı_adınız/ dizini içinde “deneme” adlı bo¸ bir dizin olu¸s s turabilirsiniz: >>> import os >>> os. e˘ er isterseniz mevcut bir dizin yapısı içinde ba¸ka bir dizin de olu¸turas g s s bilirsiniz. Buradan çıkan sonuç.mkdir("/home/istihza/Programlar/Python") Ne oldu? Söyle bir hata çıktısı elde ettik. yani çoklu yeni dizin s g olu¸turmak istiyorsak makedirs() fonksiyonunu kullanmamız gerekiyor.mkdir("/test") Bu kod / dizini altında “test” adlı bo¸ bir klasör olu¸turacaktır. ˙ste bu amaç için elimizde makedirs() fonksiy¸ s I¸ onu var.getcwd() >>> os. E˘ er bu kodu su sekilde yazarsak. de˘ il mi? ¸ g >>> os.

Diyelim ki mevcut çalı¸ma dizinimiz olan masaüstünde “TEST” adlı s bo¸ bir dizin var ve biz bu dizini silmek istiyoruz: s >>> import os >>> os. bu komutlar yalnızca içi bo¸ dizinleri g s silecektir.makedirs("test/test1/test2/test3") Tahmin etti˘ iniz gibi bu kod mevcut çalı¸ma dizini altında iç içe “test”.rmdir("TEST") Böylece “TEST” dizini silindi. Peki. onun ¸ s ¸ altında ba¸ka bir dizin.rmdir("/home/istihza/TEST") Bu kod ise /home/kullanıcı_adı dizini altındaki bo¸ “TEST” dizinini silecektir. Hemen bir örnek verelim.makedirs("test1/test3") . bu bo¸ s g s s dizinler kök dizini altında olu¸acaktır. Bir de su örne˘ e bakın: ¸ g >>> import os >>> os. s s s g s aynı dizin altında birden fazla dizin olu¸turmak istersek ne yapaca˘ ız? Bu i¸lemi çok kolay bir s g s sekilde söyle yapabiliriz: ¸ ¸ >>> import os >>> os.makedirs("test1/test2") >>> os. g s g Simdi de bu “dizinleri yönetme” i¸ini biraz irdeleyelim.. Ne yaptı˘ ınızdan. E˘ er “test” ifadesinin soluna “/” i¸aretini eklerseniz.. nasıl dizin olu¸turup silece˘ imizi basitçe gördük. “test1”. ama yine de uyaralım. neyi sildi˘ inizg g den emin de˘ ilseniz bu fonksiyonları kullanmayın! Çünkü Python bu komutu verdi˘ inizde tek g g bir soru bile sormadan silecektir belirtti˘ iniz dizini.. s rmdir() ve removedirs() fonksiyonları Bu fonksiyonlar bize mevcut dizinleri silme olana˘ ı tanıyor. s Tıpkı mkdir() ve makedirs() fonksiyonlarında oldu˘ u gibi. iç içe birden fazla bo¸ dizini silmek g s istedi˘ imizde ise removedirs() fonksiyonundan yararlanıyoruz: g >>> import os >>> os. onun altında da ba¸ka bir dizini nasıl olu¸turaca˘ ımızı çalı¸tık.removedirs("test1/test2") Yine hatırlatmakta fayda var: Neyi sildi˘ inize mutlaka dikkat edin. Gerçi.Küçük bir örnek daha verip bu bahsi kapatalım: >>> import os >>> print os. “test2” ve g s “test3” adlı dizinler olu¸turdu.getcwd() >>> os. Yalnız. g Python’da dizinleri nasıl yönetece˘ imizi.. Simdiye kadar hep bir dizin. burada hemen bir uyarı g yapalım: Bu fonksiyonları çok dikkatli kullanmamız gerekiyor.

line 1. Çünkü her i¸letim sisteminin dizin ayracı birbiriyle aynı de˘ il.makedirs(test1/test3) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda Python bize söyle bir sey söyler: s g ¸ ¸ >>> os.sep ’/’ Bu komutu GNU/Linux’ta verdi˘ imiz için komutun çıktısı “/” seklinde oldu. Çünkü bu i¸aret s s Python’da hem “bölme” i¸leci hem de “dizin ayracı” olarak kullanılıyor. Söyle bir sey deneyelim: g gs g ¸ ¸ >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os. sistemin kendine g s s özgü dizin ayracının kullanılmasını sa˘ lamı¸ oluruz. Peki. E˘ er yazdı˘ ımız bir s g g programın farklı i¸letim sistemleri üzerinde çalı¸masını istiyorsak bu fonksiyon epey i¸imize s s s yarayacaktır. Bunu su örnekle s g ¸ gösterebiliriz: Hemen bir Python komut satırı açıp su komutları verelim: ¸ >>> import os >>> os. bu “test1”. Biraz önce yazdı˘ ımız s g kodda Python bu i¸areti “dizin ayracı” olarak de˘ il “bölme i¸leci” olarak algıladı ve sanki s g s “test1” ifadesini “test2” ifadesine bölmek istiyormu¸uz gibi davrandı bize. programımızı farklı i¸letim sistemlerinde çalı¸tırırken. Yani mesela: g s . s ˘ sep niteligi Bu nitelik.Bu kodlar mevcut çalı¸ma dizini altında “test1” adlı bir dizin ile bunun altında “test2” ve “test3” s adlı ba¸ka iki adet dizin daha olu¸turacaktır.makedirs(test1/test3) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". i¸letim sistemlerinin dizin ayraçları hakkında bize bilgi veriyor. bu meseleyi nasıl halledece˘ iz? s g Bu meseleyi halletmek için kullanmamız gereken ba¸ka bir nitelik var Python’da. Ayrıca kullandı˘ ımız s g os.makedirs() fonksiyonunu da gördü˘ ü için ne yapmaya çalı¸tı˘ ımızı anlayamadı ve kafası g s g karı¸tı.makedirs(test1/test2) >>> os.. Peki. neden böyle oldu ve bu hata ne anlama geliyor? Kod yazarken bazı durumlarda “/” i¸areti programcıları sıkıntıya sokabilir. in <module> TypeError: unsupported operand type(s) for /: ’str’ and ’str’ Peki. “test2” ve “test3” ifadelerinin s s sabit de˘ il de de˘ i¸ken olmasını istersek ne yapaca˘ ız. E˘ er aynı komutu g ¸ g Windows’ta verirsek sonuç söyle olacaktır: ¸ >>> import os >>> os.sep ’\\’ Peki bu sep niteli˘ i ne i¸e yarar? Yazdı˘ ımız kodlarda do˘ rudan dizin ayracı vermek yerine g s g g bu niteli˘ i kullanırsak..

Yukarıda “test1”. söyle g g ¸ bir sey de yapabiliriz: ¸ .>>> import os >>> os.join([test1.makedirs("test" + os.sep. (join() g fonksiyonunu birkaç ders sonra daha ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz). Ayrıca burada parantez ve kö¸eli parantezlerin nasıl kullanıldı˘ ına da dikkat etmemiz s g gerekiyor. s g Bu sep niteli˘ i ayrıca dizin adlarını “de˘ i¸ken” yapmak istedi˘ imizde de bize yardımcı olacaktır.sep + "test2") komutunu kullanırsak programımızı farklı i¸letim sistemlerinde çalı¸tırırken herhangi bir aksaks s lık olmasını önlemi¸ oluruz. test2])) >>> os. g gs g Hatırlarsanız yukarıda söyle bir kod yazmı¸tık: ¸ s >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os. Çünkü burada sep niteli˘ i. >>> import os >>> os.join([test1. Çünkü Python burada “/” s g s i¸aretini bölme i¸leci olarak algılamı¸tı.makedirs(os.makedirs("test/test2") komutu yerine. Tabii gs g e˘ er istersek raw_input() fonksiyonuyla dizin adlarını kullanıcıya seçtirebilece˘ imiz gibi.makedirs(test1/test2) >>> os. Yukarıdaki kod ¸ g sayesinde do˘ rudan “/” i¸aretine bula¸madan. ilgili i¸letim sistemi hangisiyse ona ait s g s olan dizin ayracının otomatik olarak yerle¸tirilmesini sa˘ layacaktır. burada sep niteli˘ ini join() adlı bir fonksiyon ile birlikte kullandık.makedirs(os. test3])) Dikkat ederseniz. Söyle ki: ¸ >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os. “test2” ve “test3” de˘ i¸kenlerinin adlarını do˘ rudan kod içinde verdik.sep. ba¸ımızı derde sokmadan i¸imizi halledebiliyg s s s s oruz. ˙ste bu hatayı almamak için sep niteli˘ inden faydalans s s I¸ g abiliriz.makedirs(test1) >>> os.makedirs(test1/test3) Yine hatırlarsanız bu kodu çalı¸tırdı˘ ımızda Python hata vermi¸ti.

Dolayısıyla bu modülleri.dizinler("Belgelerim". "Resimler") Burada öncelikle import deneme satırıyla deneme adlı modülümüzü ça˘ ırdık. Piyasada pek çok üçüncü sahıs modülü bulunur. Simdi Python komut satırını açalım ve su komutları verelim: s ¸ ¸ >>> import deneme >>> deneme.join([test1.py adıyla masaüstüne kaydedelim. Bunların dı¸ında bir de üçüncü sahıslar tarafından s ¸ yazılan modüller vardır. yani “farklı i¸letim sistemg g s g s leri üzerinde çalı¸abilme kabiliyeti” açısından ne kadar önemli olabilece˘ ini gösteriyor.makedirs(test1) komutuyla “test1” adlı bir dizin olu¸turuyoruz. “test2” ve “test3” adlı de˘ i¸kenler belirliys gs oruz. yazdı˘ ımız programların “ta¸ınabilirli˘ i” (portability). Burada os. bu komutların çıktısı söyle olur: s g ¸ ’Dizin1/Dizin2’ Aynı kodları Windows üzerinde verirsek de su çıktıyı alırız: ¸ ’Dizin1\\Dizin2’ Gördü˘ ünüz gibi farklı platformlar üzerinde. yazarları tarafından genellikle internet üzerinden eri¸ime s sunulmu¸tur.join([test1.import os def dizinler(test1.sep. Bu modüller.makedirs(test1) os. burada öncelikle os modülünü ça˘ ırıyoruz. Simdi bu dosyayı deneme.6 Üçüncü Sahısların Yazdıgı Modüller ¸ Buraya kadar kendi yazdı˘ ımız modülleri ve geli¸tiriciler tarafından yazılıp dilin içine enteg s gre edilen modülleri ayrı ayrı gördük. Bu os.sep. bu modülleri de herhangi bir Python modülü gibi kullanabilirsiniz. "Dizin2"]) ENTER tu¸una bastı˘ ımızda. g sep niteli˘ inin. Böylelikle kendimize bir ¸ modül yapmı¸ olduk.dizinler satırıyla bu modül içindeki dizinler() adlı fonksiyonu ça˘ ırdık.join() s fonksiyonu “/” i¸aretiyle u˘ ra¸madan dizinleri birle¸tirme imkânı sa˘ lıyor bize. Hemen alttaki s g s s g satırda da benzer bir i¸lem yapıp kodlarımızı bitiriyoruz. "Videolar". os.makedirs() ve os.sep. s g ˘ 14. çok zor bazı i¸leri çok kolay bir sekilde ¸ s ¸ .sep. test3])) Dikkat ederseniz.join(["Dizin1". test2])) os. Daha sonra dizinler() adlı bir g fonksiyon olu¸turup parametre olarak “test1”. Böylelikle g masaüstünde “Belgelerim” adlı bir klasörün içinde “Videolar” ve “Resimler” adlı iki klasör olu¸s turmu¸ olduk.join() ifadesi ile ilgili son bir sey daha söyleyip bu konuya bir nokta s ¸ koyalım. test3): os. Simdi Python komut satırını açarak su kodları yazalım: ¸ ¸ >>> import os >>> os. Daha sonra g deneme. Tabii s bu “test1” bir de˘ i¸ken oldu˘ u için adını daha sonradan biz belirleyece˘ iz.sep.makedirs(os. test2. Böylece bir fonksiyon tanımlamı¸ s s olduk. yazarlarının internet sitelerinden indirip bilgisayarınıza s kurabilir. Ardından os. Bu örnek. Alttaki satırda ise gs g g os.sep çıktısı birbirinden farklı oluyor.join() komutları yardımıyla.sep. bir önceki satırda olu¸turdu˘ umuz s g “test1” adlı dizinin içinde “test2” adlı bir dizin daha olu¸turuyoruz.makedirs(os. Bu modüller sayesinde.

Python’da üçüncü sahıs modüllerinin neye benzedi˘ i ve bung ¸ g ların nasıl kullanılaca˘ ı hakkında yalnızca bir fikir vermekten ibarettir. Anlayamadı˘ ınız noktalar g g ¸ s s g olursa bunlara çok fazla takılmayın. orada su komutu veriys s ¸ oruz: sudo python setup. line 1.exe dosyasını indirip çift tıklayarak modülü bilgisa¸ yarlarına kurabilir: http://pybrary. Bizim burada amacımız. g 14.halledebiliriz. g Bu modül GNU/Linux da˘ ıtımlarının paket depolarında bulunur.net/pyPdf/ Gelin isterseniz biraz önce içe aktarırken hata aldı˘ ımız komutu tekrar vererek pyPdf modülünü g do˘ ru bir sekilde kurup kuramadı˘ ımızı denetleyelim: g ¸ g >>> import pyPdf Bu komutu verdi˘ inizde söyle bir uyarı mesajı almı¸ olabilirsiniz: g ¸ s . E˘ er bu modülü kurmazsak elbette kullanmamız g mümkün olmaz. A¸a˘ ıda inceleyece˘ imiz PyPdf modülünü ans g g latırken. bunu kullanabilmek için öncelikle bu ¸ g modülü bilgisayarımıza kurmamız gerekiyor. Gelin bir deneme yapalım: >>> import pyPdf Traceback (most recent call last): File "<stdin>".net/pyPdf/ adresinden ula¸abilirsiniz. henüz ö˘ renmedi˘ imiz bazı seylerle de kar¸ıla¸acaksınız.6.py install E˘ er herhangi bir aksilik olmadıysa pyPdf modülü bu komutun ardından sistemimize kurulag caktır. Mathieu Fenniak tarafından yazılmı¸ olan bu üçüncü s g s sahıs modülünün anasayfasına http://pybrary.1 pyPdf Modülü Bu bölümde inceleyece˘ imiz örnek modülün adı pyPdf.net/pyPdf/ Bu sıkı¸tırılmı¸ dosyayı bilgisayarımıza indirdikten sonra dosyayı açıp. üçüncü sahıs modüllerini ¸ tanımaya çalı¸aca˘ ız. Biz bu bölümde pyPdf adlı bir örnek modül üzerinden. O yüzden öncelikle bu modülü bilgisayarımıza kuraca˘ ız. s g Ancak bu noktada küçük bir uyarı yapalım. ¸ s pyPdf modülü bir üçüncü sahıs modülü oldu˘ undan. Python’da pdf dosyaları ile g ilgili temel i¸lemleri yapmamızı sa˘ lıyor. E˘ er Ubuntu kullanıyorsanız. in <module> ImportError: No module named pyPdf Gördü˘ ünüz gibi. Windows kullanıcıları ise su adresten . Zira bütün o ayrıntıları sonraki derslerimizde inceleyece˘ iz. bilgisayarımızda pyPdf modülü olmadı˘ ı için import pyPdf komutu hata g g veriyor.gz dosyasını indirerek kaynaktan kurulum yapmayı tercih edebilirler: http://pybrary. Bu modül. g g pyPdf modülünü su komut yardımıyla sisteminize kurabilirsiniz: ¸ sudo apt-get install python-pypdf E˘ er Ubuntu dı¸ında bir GNU/Linux da˘ ıtımı kullanıyorsanız. paket yöneticiniz yardımıyla g s g “pypdf” seklinde bir arama yapmanızı öneririm. ¸ Kullandıkları da˘ ıtımın paket depolarında pyPdf modülünü bulamayan arkada¸larım su g s ¸ adresten ilgili tar.

Ancak bu uyarılara ra˘ men bu s g modül Python 2.pdf adlı bir pdf dosyası seçtim. Bu uyarılar. vb. Simdi de okuyaca˘ ımız pdf dosyasını tanımlıyoruz: ¸ g belge = "diveintopython. s Bu arada pyPdf modülünü içe aktarırken büyük-küçük harfe dikkat etmelisiniz. Python’un s 3. Ama bunları çok fazla dert edinmeyin. ancak program çıktısında bazı uyarılar alıyoruz. Türkçe karakterlerin düzgün görüntülenememesi gibi bir sorunla kar¸ıla¸mamak için. Yukarıdaki uyarı mesajı modülümüzün çalı¸s masını engellemez.5’tir.x sürümünde kullanımdan kaldırılacak özelliklere ili¸kindir. pyPdf modülünü kurdu˘ umuza göre artık bu modülü incelemeye ba¸layabiliriz. g g s s Simdi de pyPdf modülü içinde bulunan getDocumentInfo() fonksiyonunun title adlı niteli˘ ini ¸ g kullanarak. pyPdf modülünün tamamına g g de˘ il de. bu konuyu anlatırken henüz yabancısı oldu˘ umuz kavramlarla g g kar¸ıla¸ıyoruz..6 g sürümünde de çalı¸ıyor. Neyse.x sürümlerine uyumlu hale getirilmesi için çalı¸malar da sürdürülmektedir. Biz incelememize devam edelim. Daha önce de dedi˘ imiz gibi. "rb")) Burada belge adlı pdf dosyasını “rb” kipinde açtı˘ ımıza dikkat edin. Siz simdilik sadece üçüncü sahıs modüls s ¸ ¸ lerin neye benzedi˘ i üzerine yo˘ unla¸maya çalı¸ın..>>> import pyPdf DeprecationWarning: the sets module is deprecated from sets import ImmutableSet pyPdf modülünün uyumlu oldu˘ u son Python sürümü 2. g ˙ Isterseniz yazdı˘ ımız kodları topluca görelim: g . belgenin yazarı.. s Yukarıda tanımladı˘ ımız belge adlı pdf dosyasını okumak üzere açıyoruz: g kaynak = PdfFileReader(open(belge. PdfFileReader import komutunu nasıl verdi˘ imize dikkat edin. Bu modül Python’un 2. s g Öncelikle pyPdf modülünden bazı fonksiyonları içe aktarıyoruz: from pyPdf import PdfFileWriter.. s s “u” harfini kullanarak karakter dizimizi “unicode” haline getiriyoruz. pyPdf modülünün Python3. Birkaç örnek verelim.6 sürümünde de kullanılabilir. pdf dosyaları ikili (binary) g düzende oldukları için. belge adlı pdf dosyamızın ba¸lı˘ ını alalım: s g print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge.getDocumentInfo(). bunun içindeki sadece iki fonksiyona ihtiyaç duydu˘ umuz için yalnızca o iki fonksiyg g onu içe aktarıyoruz. bunları okurken “rb” kipini kullanmamız gerekir.pdf" Ben örnek olarak kendime diveintopython. Daha önce modüllerin içe aktarılma yöntemg lerini incelerken bu biçimi ö˘ rendi˘ imizi hatırlıyor olmalısınız. g s pdf Bilgilerine Ula¸ mak s Ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi pyPdf modülünü kullanarak pdf belgelerine ait bazı bilgileri toplayas g bilirsiniz... Siz elbette ba¸ka bir s dosya ile çalı¸abilirsiniz. kaynak. belgenin hangi s g yazılım ile olu¸turuldu˘ u. Bu bilgiler neler olabilir? Mesela belgenin ba¸lı˘ ı.title)) Burada. “unicode” kavramından birkaç ders sonra daha ayrıntılı olarak bahsedece˘ iz.

getDocumentInfo(). kaynak.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter. E˘ er siz bu s g uyarıları almak istemiyorsanız. “tedavülden kalkacak özellikler” hakkındaki uyarıları etkisizle¸tiriyoruz. ba¸lık yerine None de˘ erini alacaksınız. PdfFileReader belge = "diveintopython. yukarıdaki kodları g g çalı¸tırdı˘ ınızda suna benzer uyarılar alabilirsiniz: s g ¸ istihza@istihza:~/Desktop$ python deneme.coding: utf-8 -*import warnings warnings.6 ise.simplefilter("ignore".getDocumentInfo(). "rb")) print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge. PdfFileReader belge = "diveintopython.title)) Burada warnings adlı bir ba¸ka modülü içe aktardı˘ ımıza dikkat edin. Python’un s mevcut sürümünde çalı¸ıyor olsa bile.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge. yazarının kim oldu˘ unu da ö˘ renebiliriz. Dolayısıyla bilgisayarımıza herhangi bir program kurmaya gerek g kalmadan do˘ rudan programlarımız içinde kullanılabilir. Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımız zaman söyle bir çıktı elde s s g ¸ edece˘ iz: g diveintopython. programımızı söyle yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. s g s g g Bunun için title yerine author niteli˘ ini kullanıyoruz: g #!/usr/bin/env python #-*.coding: utf-8 -*from pyPdf import PdfFileWriter. s g pyPdf modülü yardımıyla bir belgenin ba¸lı˘ ı dı¸ında.title)) Daha önce de dedi˘ imiz gibi. Dolayısıyla e˘ er sizin çalı¸tı˘ ınız belgenin bir ba¸lı˘ ı s g g s g s g yoksa.pdf adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: Dive Into Python s g s Her pdf belgesinin ba¸lı˘ ı olmayabilir. Çünkü bunlar birer hata de˘ il. Bu modül geli¸tiricilerin s g s yazdı˘ ı modüllerden biridir. e˘ er sisteminizdeki Python sürümü 2.#!/usr/bin/env python # -*. bir üst sürümde artık kullanılmayacak.py DeprecationWarning: the sets module is deprecated from sets import ImmutableSet Bu uyarılar programımızın çalı¸masını engellemez. sadece s g uyarıdır. pyPdf kütüphanesi içinde kullanılmı¸ olan bazı modüller.coding: utf-8 -*- . Bu uyarıya göre. kaynak. Bu modülün simplefilter() adlı fonksiyg onunu kullanarak “DeprecationWarning” olarak ifade edilen.

kaynak.) creator niteli˘ ine benzer bir sekilde. creator niteli˘ i ile “Scribus 1.0 .12 Veya creator niteli˘ i bize Adobe InDesign CS3 (5.producer Örne˘ in. kaynak.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter. Mesela bir belge önce OpenOffice ile s yazılıp daha sonra OpenOffice kullanılarak pdf formatına dönü¸türülmü¸se çıktıda OpenOffice s s görünecektir.3.12” çıktısını almı¸sak. Writer. PdfFileReader belge = "falanca. None de˘ erini g g g g alırız. Adobe InDesign CS3 (5. elimizdeki pdf belgesinin hangi yazılımın hangi sürümü kullanılarak olu¸turuls du˘ unu gösterir.simplefilter("ignore".3. (OpenOffice çıktıda “Writer” olarak görünür.getDocumentInfo(). DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter. PdfFileReader belge = "falanca.import warnings warnings.3. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın yazarı ¸udur: %s" s %(belge.0..3.4) çıktısını verdiyse.creator)) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda suna benzer çıktılar alabiliriz: s g ¸ Scribus 1. özgün forg g s s s matı olu¸turmak için kullanılan yazılım görünecektir. producer niteli˘ i suna g g ¸ benzer bir çıktı verebilir: Adobe PDF Library 8. vb.simplefilter("ignore".12. e˘ er pdf belgesinde yazar bilgisi geçmiyorsa.3.coding: utf-8 -*import warnings warnings. producer niteli˘ i bize su g g s g ¸ çıktıyı verebilir: Scribus PDF Library 1.getDocumentInfo(). Bu çıktılar.author)) Tıpkı title niteli˘ inde oldu˘ u gibi.4). pdf belgesini olu¸turan yazılımı görüntüleyen bir ba¸ka g ¸ s s metot da producer adlı niteliktir.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge..0. Bu niteli˘ i su sekilde kullanıyoruz (Sadece ilgili kod parçasını g ¸ ¸ gösteriyoruz) kaynak.3. E˘ er belge ba¸ka bir formattan pdf formatına dönü¸türülmü¸se.getDocumentInfo(). Bir pdf belgesinin hangi yazılım ile olu¸turuldu˘ unu ö˘ renmek için ise creator niteli˘ ini kuls g g g lanıyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. "rb")) print (u"%s adlı dosya ¸u yazılımla olu¸turulmu¸tur: %s" s s s %(belge.

PdfFileWriter . içeri˘ inin falanca. s g s pyPdf ile pdf Belgelerinden Sayfa Almak pyPdf modülünü kullanarak bir pdf belgesinden istedi˘ imiz sayfaları alabiliriz. Bu yeni pdf belgesini açıp baktı˘ ınızda..PdfFileWriter nesnesi” haline getiriyoruz. her pdf dosyası yukarıdaki özelliklerin hepsini barındırmayag bilir.write(hedef) hedef. pyPdf modülünün g ba¸ka bir özelli˘ ini incelemeye ba¸layabiliriz.addPage(kaynak.pdf. Örne˘ in. "rb")) nesne = PdfFileWriter() hedef = open("hedef.pdf adında bir pdf belgesi s g s olu¸acak.. (Bu kiplerin ne demek oldu˘ unu bir song raki bölümde ö˘ renece˘ iz) Ardından. e˘ er g g g bir pdf belgesinin ilk sayfasını almak istiyorsak söyle bir i¸lem yapmamız gerekir: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. s s Gelin isterseniz bu kodları biraz açıklayalım: Burada öncelikle pyPdf modülünden. g s g ˙ Isterseniz yukarıda gösterdi˘ imiz sekilde bu uyarıları kapatabilirsiniz.coding: utf-8 -*import warnings warnings.close() Daha önce bahsetti˘ imiz gibi... producer niteli˘ iyle sunu elde edebilig s g ¸ riz: OpenOffice.3 Daha önce de belirtti˘ imiz gibi.Ya da creator niteli˘ i ile “Writer” çıktısı elde etmi¸sek. Böyle bir pdf belgesine s g title niteli˘ ini uyguladı˘ ımızda None çıktısı alırız.pdf". yukarıdaki kodlar yardımıyla bir pdf dosyasının ilk g sayfasını alıp ba¸ka bir pdf dosyası olu¸turabiliyoruz. g g getDocumentInfo() fonksiyonunun en önemli metotlarını gördü˘ ümüze göre.pdf. Daha sonra. Yukarıdaki programı bir g ¸ dosyaya kaydedip çalı¸tırdı˘ ınızda.simplefilter("ignore". PdfFileWriter kaynak = PdfFileReader(open("falanca. yazaca˘ ımız verileri bir g “pyPdf. Bu demek oluyor ki. pdf dosyasını okumamıza yarayan PdfFileReader() fonksiyonunu ve pdf dosyasından okudu˘ umuz parçaları yazmamızı sa˘ layan PdfFileWriter() g g fonksiyonunu içe aktarıyoruz.pdf". çalı¸ma dizininiz içinde hedef.org 2. "wb") nesne. Burada okuyaca˘ ımız kaynak pdf dosyamızın g adı falanca. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileReader. PdfFileWriter() fonksiyonunu kullanarak. "rb")) satırıyla kaynak dosyamızı tanımlıyoruz.pdf dosyasından okudu˘ umuz verileri hedef g g g dosyaya yazmadan önce.coding: utf-8 -*from pyPdf import PdfFileReader. Yani mesela her pdf belgesinin bir ba¸lı˘ ı (title) olmayabilir. falanca. E˘ er yukarıdaki kodları su sekilde yazacak g ¸ ¸ olursanız: #!/usr/bin/env python # -*.pdf adlı belgenin ilk sayfası s g g oldu˘ unu göreceksiniz.pdf".getPage(0)) nesne. kaynak = PdfFileReader(open("falanca. bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda bazı zararsız uyarılar alacaksınız. Bu dosyayı “rb” kipiyle açıyoruz.

pdf". elimizdeki pdf belgelerinin sayfa sayısını da rahatlıkla sorgulayabiliriz. içini doldurdu˘ umuz bu nesneyi hedef adlı dosyaya yazdırıyoruz. aldı˘ ımız bu sıfırıncı g sayfayı bir önceki satırda olu¸turdu˘ umuz nesnenin içine ekliyoruz. Bu i¸lemi yapan satırlarımız sunlar: s ¸ nesne. getNumPages() fonksiyonunu kullanarak bir pdf belgesinin sayfa sayısını g ö˘ renmek son derece kolay. Bu i¸lemi yapmak için pyPdf modülünün getNumPages() fonksiyonundan yararlanaca˘ ız: s g #!/usr/bin/env python # -*. Ö˘ rendiklerimizin bir kısmı henüz bize çok fazla sey ¸ g g ¸ ifade etmemi¸ olabilir. Ama birkaç ders sonra burada anlatılan her seyin zihninizde berraks ¸ la¸tı˘ ını göreceksiniz. "wb") Burada hedef. Tabii ki önce hedef dosyamızı tanımlamamız g g gerekiyor. Biz bu nesgs g s neyi alıp do˘ ruca hedef dosyamıza yazaca˘ ız.write(hedef) hedef. g Artık bir önceki adımda olu¸turdu˘ umuz “pyPdf. Bu modül aynı zamanda HARMAN programında da kullanılmı¸tır.pdf.pdf". "rb")) nesne = PdfFileWriter() print nesne Söyle bir çıktı alırsınız: ¸ <pyPdf. pyPdf modülünün addPage() fonksiyonunu kullanarak. Son satırımız g ise hedef dosyayı kapatmamızı sa˘ lıyor.pdf adlı dosyamızı yine “ikili” düzende (binary) açtı˘ ımıza dikkat edin.com/harman/icindekiler_harman.getNumPages() Gördü˘ ünüz gibi.pdf. g Böylelikle Python’la temel pdf i¸lemlerini yapmamızı sa˘ layan pyPdf modülünü kısaca tanımı¸ s g s olduk. "rb")) print kaynak. Sondan bir önceki satır s g yardımıyla da.coding: utf-8 -*import warnings warnings.getPage(0)) nesne. Bu programı ve s kaynak kodlarını incelemek için http://istihza. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileReader kaynak = PdfFileReader(open("python. Bu bölümde pek çok yeni sey ö˘ rendik.PdfFileWriter object at 0xb7cdea0c> Demek ki. Bunu da yukarıdaki kodlardaki su satırla hallettik: ¸ hedef = open("hedef. kaynak. s g .pdf".html adresini ziyaret edebilirsiniz.addPage(kaynak.PdfFileWriter nesnesini” hedef dosyamıza s g yazdırabiliriz. aslında kaynak de˘ i¸keni içinde depoladı˘ ımız “¸ey” bir nesnedir.getPage(0) satırı yardımıyla kaynak dosyasının sıfırıncı (yani ilk) sayfasını alıyoruz. g ˘ Pdf Belgelerinin Sayfa Sayısını Ögrenmek pyPdf modülü yardımıyla.kaynak = PdfFileReader(open("falanca.close() Burada öncelikle.simplefilter("ignore".

E˘ er aradı˘ ımız modül bu dizinlerden herhangi birinin içindeyse ne g g g ala! Ama e˘ er modül bu dizinlerin hiç birinde yoksa i¸te o zaman biraz önce bahsetti˘ imiz o g s g ImportError hatasını alırız. bu modülü düzgün bir sekilde içe aktarabilmemiz için o modülün mevcut çalı¸ma g ¸ s dizini içinde yer alıyor olması gerekiyor. Gördü˘ ünüz gibi.6/lib-tk’. ’/usr/lib/pymodules/python2.6/dist-packages/gtk-2. ’/usr/local/lib/python2.1-py2.0’.6/dist-packages’] Elbette kullandı˘ ınız i¸letim sistemine ba˘ lı olarak sizde bu komutun çıktısı farklı olacaktır. ’/usr/lib/python2. E˘ er aranan modül o s g dizinlerin içinde yoksa Python yukarıda bahsetti˘ imiz ImportError hatasını verecektir.6/dist-packages’.path çıktısı üzerinde de yapabilirsiniz. ’/usr/lib/python2.egg’.6/dist-packages/Jinja2-2. ’/usr/lib/python2.6/dist-packages/Pygments-1. ˙ste Python bir modg I¸ ülü ararken bu niteli˘ in gösterdi˘ i dizinlerin içine bakar. Biz o anda hangi dizin altında bulunursak bulunalım. ’/usr/local/lib/python2. Peki g Python bir modülü ararken hangi dizinlerin içine bakar? Python bir modülü ararken ilk olarak mevcut çalı¸ma dizinine bakar.. g .6.6.1-py2.6’.6-py2. (Bu modüle ili¸kin bilgiyi “Modül Dizini” ba¸lıklı s s bölümümüzde bulabilirsiniz. ’/usr/local/lib/python2. sys. Python’da sys adlı bir modül bulunur.6/gtk-2.) Bu modülün path adlı bir niteli˘ i vardır.6. mesela os modülünde bulunmuyor. Peki ya s g g s aranan modül mevcut çalı¸ma dizini içinde yoksa? s Böyle bir durumda Python tabii ki hemen pes etmez. ’/usr/local/lib/python2.10’.6/plat-linux2’. ’/usr/lib/python2.egg’.6. Yani e˘ er içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız modül.3. sys. ˙ste bu bölümde biz bu durumun I¸ nedenini anlatmaya çalı¸aca˘ ız. Yazdı˘ ınız g g g program sona erdi˘ inde sys. Çünkü bakması gereken ba¸ka dizinler s de vardır. ’/usr/local/lib/python2. ’/usr/lib/python2. Dolayısıyla listeler üzg erinde yapabilece˘ iniz her seyi bu sys. g s g ˙ste Python bir modülü içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız zaman bu çıktıda görünen dizinlerin içini I¸ s g tek tek kontrol edecek ve aradı˘ ımız modülün bu dizinlerden herhangi birinin içinde olup g olmadı˘ ına bakacaktır. ’/usr/lib/python2.6. o anda g s g bulundu˘ umuz dizin içinde de˘ ilse ImportError adlı bir hata alıyoruz.egg’. Ancak böyle bir probg g lem.6c11-py2.path listesine sonradan ekledi˘ iniz dizinler kalıcı de˘ ildir. Yani: g g >>> import sys >>> sys. komut satırının açıldı˘ ı dizin içinde bulmaya çalı¸ır.4.7 Modüllerin Yolu Kendi yazdı˘ ımız modülleri anlatırken söyle bir problemden söz etmi¸tik: Kendimiz bir modül g ¸ s yazdı˘ ımızda.6/dist-packages/docutils-0.egg’.path çıktısı aslında basit bir listeden ibarettir. s g Python bir modülü içe aktarmaya çalı¸ırken belli dizinlerin içine bakar.egg’. her halükarda os modülünü rahatlıkla içe aktarabiliyoruz.6/dist-packages/Sphinx-1.6/dist-packages/PIL’.6/dist-packages/gst-0. ’/usr/lib/python2. Yani içe aktarmaya s çalı¸tı˘ ımız modülü ilk olarak.0b2-py2.path listesi de eski haline dönecektir.append("/herhangi/bir/dizin") Ancak unutmayın ki. ’/usr/lib/pymodules/python2..6/lib-old’.6/lib-dynload’.14. Mesela bu listg ¸ eye yeni dizinler ekleyebilirsiniz: >>> sys.path.0’. ’/usr/lib/python2. ’/usr/lib/python2.6/dist-packages/setuptools-0.6’. ’/usr/local/lib/python2.path [’’.

g s 9. Modüller. Böylece kalabalık kod yı˘ ınlarını yönetmek ve bunların bakımını g yapmak çok daha kolay bir i¸ haline gelir.txt olanları listeleyin. os modülündeki system() fonksiyonu son derece güçlü bir araçtır. yalnızca uzantısı .14.8 Bölüm Soruları 1. Bir Python programının gerçek anlamda bir modül olabilmesi ve ciddi g s olarak bir i¸e yarayabilmesi için modülü yazarken sizce hangi noktalara dikkat etmek gerekir? s 3. 6. modülleri alelade Python programlarından ayıran özelliklerin neler olabilece˘ ini tartı¸ın. bütün Python programları temelde birer modüldür. su ana kadar Python programs sg ¸ lama dilini ö˘ renirken alı¸tırma olsun diye yazdı˘ ınız programları modüllere ayırmaya çalı¸ın. s Mesela programınızda arayüzle ilgili olan kodları bir modül. yalnızca GNU/Linux veya yalnızca Windows üzerinde çalı¸an bir s program yazın. Bu güçlü aracın. Ancak modül ve alelade g bir Python programı arasında bazı farklar da vardır.py dosyası yazmaktansa. 7. Python’da sys. 5 ve 7. pyPdf modülünden yararlanarak bir pdf belgesinin 2. g g s . asıl i¸i yapan kodları ise ba¸ka bir s s modül olarak düzenleyebilirsiniz. aritmetik modülünün içe aktarılması sırasında bir hata ortaya çıkabilece˘ ini g göz önüne alarak bu programı yeniden yazın. s 5.coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik. Dedi˘ imiz gibi. Daha sonra birbirinden ayırdı˘ ınız bu modülleri içe aktars g mak suretiyle kullanabilirsiniz. Bu bilgiler ı¸ı˘ ında. Modüller konusunu anlatırken söylediklerimizi de dikkate alarak. Bir dizin içinde yer alan bütün dosyalar içinde. yanlı¸ s kullanıldı˘ ında nelere mal olabilece˘ i üzerinde dü¸ünün. sayfalarını ayrı bir pdf belgesi olarak kaydetmeyi deneyin.pi_sayisi g Bu programda. yazdı˘ ınız Python programlarını organize etmenizi sa˘ lar.cikar(1455. Örne˘ in binlerce satırg g g dan olu¸an tek bir . Python modüllerini kaç farklı sekilde içe aktarabiliyoruz? Bu içe aktarma biçimleri arasındaki ¸ farklar nelerdir? Bunlar içinde sizce en mantıklısı ve en kullanı¸lısı hangisidir? s 4. Ya da mesela programınızla ilgili ayarları kontrol eden kodları farklı bir modüle yerle¸tirebilirsiniz. os modülünü kullanarak. 32) print "pi sayısının de˘eri: %s" %aritmetik. 2. 8. programınızı ayrı ayrı modüllere bölebilirsiniz. Modüller konusunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.path gibi bir niteli˘ in olmasının. g s g s Programlarınızı modüllere ayırmanın getirileri üzerinde dü¸ünün. yazaca˘ ınız programlar açısından ne gibi g g faydaları olabilece˘ ini tartı¸ın.

Bu ikisi arasındaki farkı g g biraz sonra daha net bir sekilde göreceksiniz. varolan dosyaları da. Anlaması daha kolay olsun s diye. sistemdeki varsayılan uygulama ile açabiliyorduk. Biz burada g Python’u kullanarak sistemimizde yeni dosyalar olu¸turmanın yanısıra.BÖLÜM 15 Dosya ˙slemleri I¸ Bu bölümde Python programlama dilini kullanarak dosyaları nasıl yönetece˘ imizi. Bu i¸ için open() adlı bir fonksiyondan faydalanaca˘ ız. bilgisas yarımızda bulunan dosyaları (ve programları). Biraz önce os modülünü içe aktarmamızın nedeni 201 .. s herhangi bir aracı program kullanmadan do˘ rudan Python ile açaca˘ ız. s s g Bu fonksiyonu Modüller ba¸lı˘ ı altında pyPdf modülünü anlatırken de gördü˘ ümüzü hatırlıyors g g sunuz. O yüzden bu bölümü s s s dikkatle takip etmenizi öneririm. Bu araçlar yardımıyla. ˙ste bu bölüm. g g Hatırlarsanız os modülünü anlatırken Windows için startfile() adlı bir fonksiyondan. ¸ g g ¸ sistemimizde bulunan herhangi bir dosyayı varsayılan uygulamayla açmak de˘ il. Mevcut çalı¸ma dizinimizi de ö˘ rendi˘ imize s g g göre artık yeni dosyamızı olu¸turabiliriz. Bu arada bir yanlı¸ anla¸ılma olmaması için hemen belirtelim. yani nasıl g yeni bir dosya olu¸turaca˘ ımızı. Esasında biz bundan önceki bazı derslerimizde bu konuya üstünkörü de s g g olsa de˘ inmi¸tik. bir dosyaya nasıl bir seyler yazabilece˘ imizi ve buna benzer s g ¸ g i¸lemleri ö˘ renece˘ iz. 15.getcwd() Biraz sonra olu¸turaca˘ ımız dosya bu komutun çıktısı olarak görünen dizin içinde olu¸acaks g s tır. ˙ Isterseniz lafı hiç uzatmadan konumuza geçelim. daha önce görüp de tam olarak anlayamadı˘ ımız bazı kod g s I¸ g parçalarını çok daha iyi anlayabilmemizi sa˘ layacak bilgileri edinece˘ imiz bir bölüm olacak. Öncelikle mevcut s s g çalı¸ma dizinimizin ne oldu˘ unu görelim. Python’la ilk dosyamızı mevcut çalı¸ma dizini altında olu¸turaca˘ ız. Hemen Python komut satırını açıyoruz ve su komuts g ¸ ları veriyoruz: >>> import os >>> os. Bu fonksiyonu kullanmak için s s os modülünün içe aktarılmasına gerek yok.1 Dosya Olu¸ turmak s Bu bölümde amacımız bilgisayarımızda yeni bir dosya olu¸turmak. Sayın ki bu dizin Masaüstü (Desktop) olsun. ¸ Programcılık ya¸amınız boyunca dosyalarla bol bol ha¸ır ne¸ir olacaksınız. Ancak bu bölümde daha farklı bir seyden söz edece˘ iz. Burada yapaca˘ ımız sey. GNU/Linux için ise xdg-open adlı bir sistem komutundan söz etmi¸tik..

txt". “r” kipi. yukarıdaki komut size hiç bir uyarı vermeden eski dosyayı silip üzerine yazacaktır.txt") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". aynı dosyadan bilgisag yarınızda zaten var olup olmadı˘ ına bakmaksızın. Yani mesela bir dosyaya yazabilmek için “w” kipini (mode) kullanıyoruz. Ayrıca bu kip yardımıyla yeni bir s dosya da olu¸turamayız. line 1. Bu komutu bir de˘ i¸kene atamak. dosya izinlerini de belirtmemiz gerekir.txt adlı bir g g dosya varsa. in <module> IOError: [Errno 2] No such file or directory: ’deneme. Peki. Çünkü “w” kipi. Simdi ba¸ka bir örnek verelim: ¸ s >>> ilkdosyam = open("eski_dosya. “a” kipi önceden olu¸turdu˘ umuz bir dosyaya yeni veri ekles g mek için kullanılır. "r") Dikkat ederseniz burada “w” kipi yerine “r” kipini kullandık. dedik. dedi˘ imiz gibi. Olu¸turas g s ca˘ ımız dosyanın adını tırnak içine almayı unutmuyoruz. Bu kiplerin hepsini sırası geldi˘ inde görece˘ iz. >>> open("deneme_metni. Simdi s s ¸ verdi˘ imiz bu komutu biraz inceleyelim. e˘ er bilgisayarınızda önceden deneme_metni. s ˙ Ingilizce’de “okuma” anlamına gelen “read” kelimesinin kısaltması. Yani mesela: s >>> ikincidosyam = open("deneme. olu¸turulan veya s açılan bir dosyaya yalnızca “okuma” izni verildi˘ ini gösterir. Bu kip bize varolan bir dosyayı açma imkânı verir. Bunun dı¸ında bir de “r” kipi ve “a” kipi bulunur.yalnızca getcwd() fonksiyonunu kullanmaktı. "w") Bu arada dikkatli olun. Biz de simdi bu i¸lemi yapalım: ¸ s >>> ilkdosyam = open("deneme_metni.txt". "w") komutuyla deneme_metni. De˘ i¸iklik yapabilmek için biraz önce gösterdi˘ imiz “w” kipini kulgs gs g lanmak gerekir. "r") komutunu verdi˘ imizde e˘ er bilgisayarda deneme. Bir de “a” kipi vardır. “a” da ˙ Ingilizce’de “eklemek” anlamına gelen “append” kelimesinden geliyor. "w") Böylelikle masaüstünde deneme_metni. Bu noktayı da belirttikten sonra komutumuzu veriyoruz: >>> open("deneme_metni. bunun yerine Python bize bir hata mesajı gösterecektir: s >>> f = open("deneme. Yani bu dosya üzerinde herhangi g bir de˘ i¸iklik yapılamaz. Bu harf ˙ Ingilizce’de “yazma” anlamına gelen “write” kelimesinin kısaltmasıdır. open() fonksiyonunun ne oldu˘ u belli. bu “w” ne oluyor? g Python’da dosyaları yönetirken. Yani e˘ er biz bir dosyayı bu kipte açarsak g g dosya içine herhangi bir veri giri¸i yapma imkânımız olmaz. Simdi tekrar konumuza dönelim. Biraz önce de açıkladı˘ ımız gibi g bu kip dosyaya okuma yetkisi verildi˘ ini gösteriyor.txt‘nin de ne oldu˘ u açık. g g ¸ Biraz önce. Tabii ortada henüz bir dosya olmadı˘ ı için burada açmak yerine yeni bir dosya g olu¸turmaya yaradı. yazma yetkisi verilmi¸ bir dosya olu¸turduk s s masaüstünde.txt".txt’ . g s bunu yaparken de eski dosyayı silecektir.txt". Parantez içindeki deneme_metni.txt adlı bir metin dosyası olu¸turmu¸ olduk. Bu su anlama geliyor.txt adında.txt adlı dosyayı “w” kipinde ¸ g olu¸turup içine bir seyler yazdıktan sonra tekrar bu kiple açıp içine bir seyler eklemek istersek s ¸ ¸ dosya içindeki eski verilerin kayboldu˘ unu görürüz.txt adlı bir dosya yoksa bu adla yeni bir g g dosya olu¸turulmayacak. Dolayısıyla dosya içindeki eski verileri koruyup bu dosyaya yeni veriler eklemek istiyorsak “a” kipini kullanmamız gerekecek. Örne˘ in deneme_metni. Bir dosyayı g g açmaya yarıyor.txt". aynı adda yepyeni bir dosya olu¸turacak. kullanım kolaylı˘ ı açısından epey faydalı gs g olacaktır. “r”.

.Burada gördü˘ ümüz hata mesajı önemlidir. herg hangi bir dosyanın sistemde var olup olmadı˘ ını denetleyebiliriz.coding: cp1254 -*import sys def programdan_cik(): print "Programdan çıkılıyor!" print "Ho¸çakalın. Elbette isterseniz. "r") print "dosya bulundu" except IOError: . açılacak dosyanın adını alıyoruz.coding: cp1254 -*import sys def programdan_cik(): print "Programdan çıkılıyor!" print "Ho¸çakalın. Kullanıcının. "r") print "dosya bulundu" except IOError: print "Dosya bulunamadı!" programdan_cik() else: print "dosya adı belirtmediniz!" Burada kullanıcıdan.. except bloklarından yararlanıyoruz. E˘ er kuls g lanıcının verdi˘ i dosya adı geçerliyse. sistemde var olmayan bir dosya adı belirtmesi ihtimaline kar¸ı da try.. Mesela su basit programa g ¸ bir bakalım: #!/usr/bin/env python # -*. Ama e˘ er belirtilen dosya bulunamazsa kullanıcı dosyanın bulunamadı˘ ı konusunda g g uyarılıyor ve kendisinden yeni bir dosya adı girmesi isteniyor.. IOError adlı bu hata mesajı yardımıyla. programımız dosya bulundu çıktısı vererek programı song landırıyor.." s sys." s sys.exit() while True: dosya_adi = raw_input("Açılacak dosyanın adını girin: ") if dosya_adi: try: f = open(dosya_adi.exit() while True: dosya_adi = raw_input("Açılacak dosyanın adını girin: ") if dosya_adi: try: f = open(dosya_adi.. dosyanın bulunamaması durumunda o adla yeni bir dosya olu¸turulmasını da sa˘ layabilirsiniz: s g #!/usr/bin/env python # -*.

html uzantılı bir dosya olu¸turarak internet tarayıcınızla açılabilecek g s bir dosya olu¸turabilirsiniz.txt adlı bir dosya s olu¸turacaktır. line 1.. in <module> IOError: [Errno 22] invalid mode (’a’) or filename: ’C:\\Documents and Settings\ x0cozgul\\Desktop\x0cilanca."w") Sa˘ a yatık bölü bütün i¸letim sistemlerinde sorunsuz çalı¸ır. Ama sola yatık bölü problem g s s yaratabilir: >>> f = open("C:\Documents and Settings\fozgul\Desktop\filanca. Python’un “\” i¸aretini bir kaçı¸ dizisi olarak algılaması. "a") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Bu arada. g Ayrıca “a” kipinin. ˙ste böyle durumlar için “a” adlı özel bir kipten yararlanaca˘ ız. deneme. yani “w” veya “a” kips lerinden birini kullanmamız gerekir. o dosyanın içine yeni veriler ekleyebiliriz. s E˘ er yazdı˘ ımız kod içinde yukarıdaki üç kipten hiçbirini kullanmazsak. Bu kiple açtı˘ ımız bir dosya üzerinde herhangi bir de˘ i¸iklik g gs yapamayız.odt uzantılı bir dosya olu¸turarak dosyanın OpenOffice ile açılmasını s sa˘ layabilirsiniz. pek çok farklı dosya tipi de olu¸s g s turabilirsiniz. bilg g gisayarımızda yeni bir dosya olu¸turmak istiyorsak." %dosya_adi s programdan_cik() else: print "dosya adı belirtmediniz!" Yukarıdaki örneklerde. yazma yetkisi verilmi¸. “r” kipinin aksine bize yeni dosya olu¸turma imkânı da verdi˘ iniz aklımızın s g bir kö¸esine not edelim. Ya da .txt".txt". yukarıdaki örneklerde biz dosyamızı mevcut çalı¸ma dizini içinde olu¸turduk. içeri˘ i dolu bir dosyayı açıp bu dosyaya eklemeler yapmamız da s g gerekebilir. Python’da s g s dosya i¸lemleri yaparken. Tabii ki siz isterseniz tam yolu belirterek.print "Dosya bulunamadı!" open(dosya_adi. Python. E˘ er bir dosyayı “w” kipinde açarsak. Mesela: s >>> dosya = open("/home/kullanıcı_adı/deneme. s Yalnız burada küçük bir uyarı yapalım. dosyanızı istedi˘ iniz s s g yerde olu¸turabilirsiniz.txt’ Burada sorun."w") komutu /home/kullanıcı_adı/ dizini altında. yoktan bir dosya olu¸turmayı ve halihazırda sistemimizde bulunan bir s dosyayı açmayı ö˘ rendik. öntanımlı g g olarak “r” kipini kullanacaktır. "a") Python’da bir dosyayı “a” kipinde açtı˘ ımız zaman. Tabii “r” kipinin yukarıda bahsetti˘ imiz özelli˘ inden dolayı.. Halbuki biz burada s s bu i¸areti yol ayracı olarak kullanmak istedik. Python’da bir dosyayı “r” kipinde açtı˘ ımız zaman. E˘ er sa˘ a yatık bölü kullanmak isterseniz “\” s g g i¸aretini çiftlemeniz gerekir: s . "w") print "%s adlı yeni bir dosya olu¸turuldu. Python belirtti˘ imiz addaki dosyayı sıfırdan g g olu¸turacak. kip belirtmemiz. Mesela . yukarıda yaptı˘ ımız gibi dosya g yolunu sa˘ a yatık bölü i¸aretiyle ayırmaktır: g s >>> dosya = open("/home/kullanıcı_adı/deneme. Yazdı˘ ımız kodlarda yol adı belirtirken kullandı˘ ımız g g yatık çizgilerin yönüne dikkat etmemiz gerekir.txt uzantılı dosyalar de˘ il.txt". En emin yol.txt". o dosyayı yalg g nızca okuma hakkı elde ediyoruz. e˘ er aynı adla ba¸ka bir dosya varsa o dosyanın üzerine yazacaktır. Bu kipi söyle kulI¸ g ¸ lanıyoruz: >>> dosya = open("deneme_metni. Ayrıca sadece .

Böylelikle deneme.write("\nMonty Python") dosya. 15.write("Guido Van Rossum") dosya. eks lemelerin dosyaya i¸lenebilmesi için dosyanın kapatılması gerekiyor. Ama özellikle Windows üzerinde çalı¸ırken.coding: utf-8 dosya = open("deneme. Ancak ¸ g g ¸ s henüz açtı˘ ımız bir dosyaya nasıl müdahale edece˘ imizi veya nasıl veri giri¸i yapabilece˘ imizi g g s g bilmiyoruz. Aslında GNU/Linux kullanıcıları bu son dosya.txt dosyasının içine “Guido Van Rossum” yazdık. Ilk g g Aynen biraz önce gördü˘ ümüz sekilde dosya adlı bir de˘ i¸ken olu¸turup bu de˘ i¸kenin de˘ eri g ¸ gs s gs g olarak open("deneme.txt". Daha sonra write() adlı bir fonksiyon yardımıyla s s deneme.close() satırını yazmasa da olur.close() ˙ iki satırın ne oldu˘ unu zaten bildi˘ imiz için geçiyoruz.txt adlı bir g s g g dosya olu¸turarak içine “Guido Van Rossum” yazalım. Mesela deneme. O yüzden Python’la programlama yaparken bu tür seylere çok dikkat etmek s ¸ gerekir. Burada “\n” adlı kaçı¸ dizisinden yararlandı˘ ımıza da dikkat edin. E˘ er s g g bunu kullanmazsak eklemek istedi˘ imiz satır bir önceki satırın hemen arkasına getirilecektir. bilgisayarımızda halihazırda var olan veya bizim sonradan olu¸turI¸ s du˘ umuz bir dosyaya nasıl veri giri¸i yapabilece˘ imizi görece˘ iz.txt adında.txt". En son da close() adlı ba¸ka s bir fonksiyondan yararlanarak dosyayı kapattık.txt".coding: utf-8 dosya = open("deneme. "a") Böylece dosya yolunu olu¸turan karakter dizisi içindeki kaçı¸ dizilerini i¸levsiz hale getirerek s s s Python’ın hata vermesini engelleyebilirsiniz.2 Dosyaya Yazmak Su ana kadar ö˘ rendi˘ imiz sey. "w") satırını belirledik.txt".>>> f = open("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\Desktop\\filanca. yazma yetkisi verilmi¸ bir dosya olu¸turduk.close() Gördü˘ ünüz gibi bu kez dosyamızı “a” kipiyle açtık. "w") dosya.txt". Hemen bo¸ bir sayfa açıp içine sunları yazıyoruz: s s ¸ #/usr/bin/env python # -*. "a") Veya “r” adlı kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> f = open(r"C:\Documents and Settings\fozgul\Desktop\filanca. Ayrıca muhtemelen s Python’un ileriki sürümlerinde. Python’da dosya açmak ve olu¸turmaktan ibarettir. ˙ste birazdan. bütün platformlarda bu satırı yazmak zorunlu olacak. Simdi de söyle bir sey yapalım: ¸ ¸ ¸ Biraz önce olu¸turdu˘ umuz ve içine “Guido Van Rossum” yazdı˘ ımız dosyamıza ikinci bir satır s g g ekleyelim: #!/usr/bin/env python #-*. Ama bu kez komut satırında de˘ il de s g metin üzerinde yapalım bu i¸lemi. Zaten “w” kipiyle açarsak eski dosyayı g silmi¸ oluruz. "a") dosya. Dosyamızı “a” kipiyle açtıktan sonra write() fonksiyonu yardımıyla “Monty Python” satırını eski dosyaya ekledik. O yüzden bu satırı da yazmak en iyisi. g .

Bütün bunlardan sonra da close() fonksiyonu yardımıyla dosyamızı kapattık. Bir de su örne˘ e ¸ g bakalım:
#!/usr/bin/env python #-*- coding: utf-8 dosya = open(u"¸iir.txt", "w") s dosya.write("Bütün güne¸ler batmadan,\nBi türkü daha \ s söyleyeyim bu yerde\n\t\t\t\t --Orhan Veli--") dosya.close()

Gördü˘ ünüz gibi, “¸iir” adlı bir metin dosyası olu¸turup bu dosyaya yazma yetkisi verdik. Bug s s rada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. Dosya adını belirlerken (¸iir.txt) karakter dizisinin ba¸ına ¸ s s s bir adet “u” harfi getirdik. Siz bu harfi pyPdf modülünü i¸lerken de görmü¸tünüz. Bu “u” harfini s s kullanmamızın amacı, dosya adında geçen Türkçe karakterin düzgün görüntülenmesini sa˘ lag mak. Buradaki “u” harfi, “¸iir.txt” adlı karakter dizisini Unicode olarak tanımlamamızı sa˘ lıyor. s g Bu konuyu birkaç bölüm sonra çok daha ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz. Simdilik sadece ¸ g ¸ böyle bir seyin varoldu˘ unu bilmemiz yeterli olacaktır... ¸ g Bu dosyanın içine yazılan verilere ve burada kaçı¸ dizilerini nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. s g ˙ Ikinci mısrayı bir alt satıra almak için “\n” kaçı¸ dizisini kullandık. Daha sonra “Orhan Veli” s satırını sayfanın sa˘ ına do˘ ru kaydırmak için “\t” kaçı¸ dizisinden yararlandık. Bu örnekte “\n” g g s ve “\t” kaçı¸ dizilerini yan yana kullandık. Böylece aynı cümleyi hem alt satıra almı¸, hem de s s sa˘ a do˘ ru kaydırmı¸ olduk. Ayrıca birkaç tane “\t” kaçı¸ dizisini yan yana kullanarak cümleyi g g s s sayfanın istedi˘ imiz noktasına getirdik. g Yukarıdaki write() fonksiyonu dı¸ında çok yaygın kullanılmayan bir de writelines() fonksiys onu vardır. Bu fonksiyon birden fazla satırı bir kerede dosyaya i¸lemek için kullanılır. Söyle s ¸ ki:
#!/usr/bin/env python #-*- coding: utf-8 dosya = open(u"¸iir2.txt", "w") s dosya.writelines(["Bilmezler yalnız ya¸amayanlar\n", s "Nasıl korku verir sessizlik insana\n", "˙nsan nasıl konu¸ur kendisiyle\n", I s "Nasıl ko¸ar aynalara bir cana hasret\n", s "Bilmezler...\n"]) dosya.close()

Burada parantez içindeki kö¸eli parantezlere dikkat edin. Aslında olu¸turdu˘ umuz sey bir liste. s s g ¸ Dolayısıyla bu fonksiyon bir listenin içeri˘ ini do˘ rudan bir dosyaya yazdırmak için faydalı olag g bilir. Aynı kodu write() fonksiyonuyla yazmaya kalkı¸ırsanız alaca˘ ınız sey bir hata mesajı s g ¸ olacaktır. E˘ er bir liste içinde yer alan ö˘ eleri write() fonksiyonunu kullanarak dosyaya yazdırg g mak isterseniz for döngüsünden yararlanabilirsiniz:
>>> >>> >>> ... ... >>> liste = ["elma", "armut", "kalem"] f = open("falanca.txt", "w") for i in liste: f.write(i+"\n") f.close()

15.3 Dosyayı Okumak
Simdiye kadar nasıl yeni bir dosya olu¸turaca˘ ımızı, bu dosyaya nasıl veri girece˘ imizi ve bu ¸ s g g dosyayı nasıl kapataca˘ ımızı ö˘ rendik. Simdi de olu¸turdu˘ umuz bir dosyadan nasıl veri okuyg g ¸ s g aca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Bu i¸ için de read(), readlines() ve readline() fonksiyonlarından g g g s faydalanaca˘ ız. Su örne˘ e bir bakalım: g ¸ g
>>> >>> ... ... ... >>> >>> >>> yeni = open(u"¸iir.txt","w") s yeni.write("Sular çekilmeye ba¸ladı \ s köklerden...\nIsınmaz mı acaba ellerimde kan? \ \nAh,ne olur! Bütün güne¸ler batmadan\nBi türkü \ s daha söyleyeyim bu yerde...") yeni.close() yeni=open(u"¸iir.txt") s yeni.read()

’Sular \xc3\xa7ekilmeye ba\xc5\x9flad\xc4\xb1 k\xc3\xb6klerden... \nIs\xc4\xb1nmaz m\xc4\xb1 acaba ellerimde kan? \nAh,ne olur! B\xc3\xbct\xc3\xbcn g\xc3\xbcne\xc5\x9fler batmadan \nBi t\xc3\xbcrk\xc3\xbc daha s\xc3\xb6yleyeyim bu yerde...’

yeni.read() satırına kadar olan kısmı zaten biliyoruz. Burada kullandı˘ ımız read() fonksiyonu g yeni adlı de˘ i¸kenin içeri˘ ini okumamızı sa˘ lıyor. yeni adlı de˘ i¸kenin de˘ eri siir.txt adlı bir gs g g gs g ¸ dosya oldu˘ u için, bu fonksiyon siir.txt adlı dosyanın içeri˘ ini bize gösterecektir. Gördü˘ ünüz g ¸ g g gibi bu komutun çıktısında Türkçe karakterler bozuk görünüyor. Ayrıca kullandı˘ ımız “\n” g ifadesi de çıktıda yer alıyor. Esasında bu komut bize Python’un yazdı˘ ımız kodları nasıl g gördü˘ ünü gösteriyor. E˘ er biz daha düzgün bir çıktı elde etmek istersek en son satırdaki g g komutu su sekilde vermemiz gerekir: ¸ ¸
>>> print yeni.read()

Ayrıca read() dı¸ında bir de readlines() adlı bir fonksiyon bulunur. E˘ er yukarıdaki komutu: s g
>>> yeni.readlines()

seklinde verecek olursak, çıktının bir liste oldu˘ unu görürüz. ¸ g Bir de, e˘ er bu readlines() fonksiyonunun sonundaki “s” harfini atıp; g
>>> yeni.readline()

seklinde bir kod yazarsak, dosya içeri˘ inin yalnızca ilk satırı okunacaktır. Python’un read¸ g line() fonksiyonunu de˘ erlendirirken kullandı˘ ı ölçüt sudur: “Dosyanın ba¸ından itibaren ilk g g ¸ s ‘\n’ ifadesini gördü˘ ün yere kadar oku”. Bunların dı¸ında, e˘ er istersek bir for döngüsü kug s g rarak da dosyamızı okuyabiliriz:
>>> yeni = open(u"¸iir.txt") s >>> for satir in yeni: ... print satir

Dikkat ettiyseniz:
>>> print yeni.readlines()

veya alternatif komutlarla dosya içeri˘ ini okurken söyle bir sey oluyor. Mesela içinde; g ¸ ¸

Birinci satır ˙kinci satır I Üçüncü satır

yazan bir dosyamız olsun:
>>> dosya.readline()

komutuyla bu dosyanın ilk satırını okuyalım. Daha sonra tekrar bu komutu verdi˘ imizde birinci g satırın de˘ il, ikinci satırın okundu˘ unu görürüz. Çünkü Python ilk okumadan sonra imleci (Evet, g g biz görmesek de aslında Python’un dosya içinde gezdirdi˘ i bir imleç var.) dosyada ikinci satırın g ba¸ına kaydırıyor. E˘ er bir daha verirsek bu komutu, üçüncü satır okunacaktır. Son bir kez daha s g bu komutu verirsek, artık dosyanın sonuna ula¸ıldı˘ ı için, ekrana hiç bir sey yazılmayacaktır. s g ¸ Böyle bir durumda dosyayı ba¸a sarmak için su fonksiyonu kullanıyoruz. (Dosyamızın adının s ¸ “dosya” oldu˘ unu varsayıyoruz): g
>>> dosya.seek(0)

Böylece imleci tekrar dosyanın en ba¸ına almı¸ olduk. Tabii siz isterseniz, bu imleci farklı s s noktalara da ta¸ıyabilirsiniz. Mesela: s
>>> dosya.seek(10)

komutu imleci 10. karakterin ba¸ına getirecektir (Saymaya her zamanki gibi 0’dan ba¸lıyoruz.) s s Bu seek() fonksiyonu aslında iki adet parametre alabiliyor. Söyle ki: ¸
>>> dosya.seek(5, 0)

komutu imleci dosyanın ba¸ından itibaren 5. karakterin bulundu˘ u noktaya getirir. Burada “5” s g sayısı imlecin kaydırılaca˘ ı noktayı, “0” sayısı ise bu i¸lemin dosyanın ba¸ından sonuna do˘ ru g s s g olaca˘ ını, yani saymaya dosyanın ba¸ından ba¸lanaca˘ ını gösteriyor: g s s g
>>> dosya.seek(5, 1)

komutu imlecin o anda bulundu˘ u konumdan itibaren 5. karakterin oldu˘ u yere ilerlemesini g g sa˘ lar. Burada “5” sayısı yine imlecin kaydırılaca˘ ı noktayı, “1” sayısı ise imlecin o anda g g bulundu˘ u konumun ölçüt alınaca˘ ını gösteriyor. g g Son olarak:
>>> dosya.seek(-5,2)

komutu ise saymaya tersten ba¸lanaca˘ ını, yani dosyanın ba¸ından sonuna do˘ ru de˘ il de s g s g g sonundan ba¸ına do˘ ru ilerlenerek, imlecin sondan 5. karakterin oldu˘ u yere getirilece˘ ini s g g g gösterir. Bu ifadeler biraz karı¸ık gelmi¸ olabilir. Bu konuyu anlamanın en iyi yolu bol bol uygulama yaps s mak ve deneyerek görmektir. ˙ Isterseniz, yukarıdaki okuma fonksiyonlarına da belirli parametreler vererek dosya içinde okunacak satırları veya karakterleri belirleyebilirsiniz. Mesela:
>>> yeni.readlines(3)

komutu dosya içinde, imlecin o anda bulundu˘ u noktadan itibaren 3. karakterden sonrasını g okuyacaktır. Peki, o anda imlecin hangi noktada oldu˘ unu nereden bilece˘ iz? Python’da bu g g i¸lem için de bir fonksiyon bulunur: s
>>> dosya.tell()

komutu yardımıyla imlecin o anda hangi noktada bulundu˘ unu görebilirsiniz. Hatta dosyayı bir g kez:
>>> dosya.read()

komutuyla tamamen okuttuktan sonra:
>>> dosya.tell()

komutunu verirseniz imleç mevcut dosyanın en sonuna gelece˘ i için, ekranda gördü˘ ünüz sayı g g aynı zamanda mevcut dosyadaki karakter sayısına e¸it olacaktır. s Python’da dosya i¸lemleri yaparken bilmemiz gereken en önemli noktalardan biri de sudur: s ¸ Python ancak karakter dizilerini (strings) dosyaya yazdırabilir. Sayıları yazdıramaz. E˘ er biz g sayıları da yazdırmak istiyorsak önce bu sayıları karakter dizisine çevirmemiz gerekir. Bir örnek verelim:
>>> x = 50 >>> dosya = open("deneme.txt", "w") >>> dosya.write(x)

Bu kodlar bize su çıktıyı verir: ¸
Traceback (most recent call last): File "<stdin>", line 1, in ? TypeError: argument 1 must be string or read-only character buffer, not int

Gördü˘ ünüz gibi Python bize bir hata mesajı gösterdi. Çünkü x de˘ i¸keninin de˘ eri bir “sayı”. g gs g Halbuki karakter dizisi olması gerekiyor. Bu meseleyi çözmek için komutumuzu su sekilde ¸ ¸ veriyoruz. En ba¸tan alırsak: s
>>> x = 50 >>> dosya = open("deneme.txt", "w") >>> dosya.write(str(x))

Burada:
>>> str(x)

komutuyla, bir sayı olan x de˘ i¸kenini karakter dizisine çevirdik. Tabii ki bu i¸lemin tersi de gs s mümkün. E˘ er x bir karakter dizisi olsaydı, su komutla onu sayıya çevirebilirdik: g ¸
>>> int(x)

15.4 Dosya Silmek
Peki, olu¸turdu˘ umuz bu dosyaları nasıl silece˘ iz? Python’da herhangi bir sekilde olu¸turdu˘ us g g ¸ s g muz bir dosyayı silmenin en kestirme yolu sudur: ¸
>>> os.remove("dosya/yolu")

Mesela, masaüstündeki deneme.txt dosyasını söyle siliyoruz: ¸
>>> import os >>> os.remove("/home/kullanıcı_adı/Desktop/deneme.txt")

E˘ er masaüstü zaten sizin mevcut çalı¸ma dizininiz ise bu i¸lem çok daha basittir: g s s
>>> import os >>> os.remove("deneme.txt")

15.5 Dosyaya Rastgele Satır Eklemek
Simdiye kadar hep dosya sonuna satır ekledik. Peki ya bir dosyanın ortasına bir yere satır ¸ eklemek istersek ne yapaca˘ ız? Simdi: Diyelim ki elimizde deneme.txt adlı bir dosya var ve g ¸ içinde sunlar yazılı: ¸
Birinci Satır ˙kinci Satır I Üçüncü Satır Dördüncü Satır Be¸inci Satır s

Biz burada ˙kinci Satır ile Üçüncü Satır arasına Merhaba Python! yazmak istiyoruz. Önce bu I deneme.txt adlı dosyayı açalım:
>>> kaynak = open("deneme.txt")

Bu dosyayı “okuma” kipinde açtık, çünkü bu dosyaya herhangi bir yazma i¸lemi yapmayaca˘ ız. s g Yapaca˘ ımız sey, bu dosyadan veri okuyup ba¸ka bir hedef dosyaya yazmak olacak. O yüzden g ¸ s hemen bu hedef dosyamızı olu¸turalım: s
>>> hedef = open("test.txt", "w")

Bu dosyayı ise “yazma” modunda açtık. Çünkü kaynak dosyadan okudu˘ umuz verileri buraya g yazdıraca˘ ız. Simdi de, yapaca˘ ımız okuma i¸lemini tanımlayalım: g ¸ g s
>>> oku = kaynak.readlines()

Böylece “kaynak” dosya üzerinde yapaca˘ ımız satır okuma i¸lemini de tanımlamı¸ olduk... g s s Simdi kaynak dosyadaki birinci satır ve ikinci satır verilerini alıp hedef dosyaya yazdırıyoruz. ¸ Bu i¸ için bir for döngüsü olu¸turaca˘ ız: s s g
>>> for satirlar in oku[:2]: ... hedef.write(satirlar)

Burada biraz önce olu¸turdu˘ umuz “okuma i¸lemi” de˘ i¸keni yardımıyla “0” ve “1” no’lu satırs g s gs ları alıp hedef adlı dosyaya yazdırdık. Simdi eklemek istedi˘ imiz satır olan Merhaba Python! ¸ g satırını ekleyece˘ iz: g
>>> hedef.write("Merhaba Python!\n")

Sıra geldi kaynak dosyada kalan satırları hedef dosyasına eklemeye:
>>> for satirlar in oku[2:]: ... hedef.write(satirlar)

Artık i¸imiz bitti˘ ine göre hedef ve kaynak dosyaları kapatalım: s g
>>> kaynak.close() >>> hedef.close()

Bu noktadan sonra e˘ er istersek kaynak dosyayı silip adını da hedef dosyanın adıyla de˘ i¸tireg gs biliriz:
>>> os.remove("deneme.txt") >>> os.rename("test.txt","deneme.txt")

Tabii bu son i¸lemleri yapmadan önce os modülünü içe aktarmayı unutmuyoruz... s Yukarıdaki i¸lemleri yapmanın daha pratik bir yolu da var. Diyelim ki elimizde, içeri˘ i su olan s g ¸ falanca.xml adlı bir dosya var:
<EnclosingTag> <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce name="Item1" name="Item2" name="Item3" name="Item4" name="Item5" separator="," separator="," separator="," separator="," separator="," src="myfile1.csv" src="myfile2.csv" src="myfile3.csv" src="myfile4.csv" src="myfile5.csv" /> /> /> /> />

<NotFierce Name="Item22"> </NotFierce> </EnclosingTag>

Not: Bu dosya içeri˘ i http://www.python-forum.org/pythonforum/viewtopic.php?f=1&t=19641 g adresinden alınmı¸tır. s Biz bu dosyada, “Item2” ile “Item3” arasına yeni bir satır eklemek istiyoruz. Dilerseniz bu i¸lemi nasıl yapaca˘ ımızı gösteren kodları verelim önce: s g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*oku = open("falanca.xml") eklenecek_satir = ’<Fierce name="Item2.5" separator="," src="myfile25.csv" />’ icerik = oku.readlines() icerik.insert(4, eklenecek_satir+"\n") oku.close() yaz = open("falanca.xml", "w") yaz.writelines(icerik) yaz.close()

Simdi de bu kodları tek tek inceleyelim: ¸ 1. oku = open("falanca.xml") satırı yardımıyla falanca.xml adlı dosyayı okumak üzere açıyoruz. 2. Daha sonra, dosyaya eklemek istedi˘ imiz satırı bir de˘ i¸kene atıyoruz. g gs 3. Hemen ardından readlines() adlı metodu kullanarak falanca.xml adlı dosyanın tüm içeri˘ ini bir liste içinde topluyoruz. Böylece dosya içeri˘ ini yönetmek çok daha kolay olacak. g g Bildi˘ iniz gibi, readlines() metodu bize çıktı olarak bir liste veriyor... g 4. Bir sonraki satırda, dosyaya eklemek istedi˘ imiz metni, readlines() metodu ile olu¸turg s du˘ umuz listenin 4. sırasına yerle¸tiriyoruz. Burada listelerin insert() metodunu kulg s

landı˘ ımıza dikkat edin. g 5. Artık dosyayı okuma i¸lemi sona erdi˘ i için dosyamızı close() metodunu kullanarak kaps g atıyoruz. 6. Simdi yapmamız gereken sey, gerekli bilgileri dosyaya yazmak olacak. O yüzden bu defa ¸ ¸ falanca.xml adlı dosyayı yazma kipinde açıyoruz. (yaz = open("falanca.xml", "w")) 7. Sonra, yukarıda olu¸turdu˘ umuz içeri˘ i, yazmak üzere açtı˘ ımız dosyaya gönderiyoruz. s g g g Bunun için writelines() metodunu kullandık. Bildi˘ iniz gibi bu metot listeleri dosyaya g yazdırmak için kullanılıyor. 8. Son olarak, dosyayla i¸imizi bitirdi˘ imize göre dosyamızı kapatmayı unutmuyoruz. s g

15.6 Dosyadan Rastgele Satır Silmek
Bazen, üzerinde çalı¸tı˘ ımız bir dosyanın herhangi bir satırını silmemiz de gerekebilir. Bunun s g için yine bir önceki bölümde anlattı˘ ımız yöntemi kullanabiliriz. Dilerseniz gene yukarıda bahg setti˘ imiz .xml dosyasını örnek alalım: g
<EnclosingTag> <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce name="Item1" name="Item2" name="Item3" name="Item4" name="Item5" separator="," separator="," separator="," separator="," separator="," src="myfile1.csv" src="myfile2.csv" src="myfile3.csv" src="myfile4.csv" src="myfile5.csv" /> /> /> /> />

<NotFierce Name="Item22"> </NotFierce> </EnclosingTag>

Simdi diyelim ki biz bu dosyanın “Item2” satırını silmek istiyoruz. Bu i¸lemi su kodlarla hallede¸ s ¸ biliriz:
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*oku = open("write_it.xml") icerik = oku.readlines() del icerik[3] oku.close() yaz = open("write_it.xml", "w") yaz.writelines(icerik) yaz.close()

Burada da, tıpkı bir önceki bölümde oldu˘ u gibi, öncelikle readlines() metodunu kullanarak g dosya içeri˘ ini bir listeye gönderdik. Daha sonra bu listede silmek istedi˘ imiz satıra kar¸ılık g g s gelen ö˘ enin sıra numarasını kullanarak del deyimi yardımıyla ilgili ö˘ eyi listeden kaldırdık. g g Son olarak da elimizdeki de˘ i¸tirilmi¸ listeyi bir dosyaya yazdırdık. gs s Gördü˘ ünüz gibi bir dosyaya veri girmek veya dosyadan veri çıkarmak son derecek kolay bir g i¸lem. Yapmamız gereken tek sey dosya içeri˘ ini bir listeye alıp, bu liste üzerinde gerekli s ¸ g

de˘ i¸iklikleri yapmak. Daha sonra da bu de˘ i¸tirilmi¸ listeyi dosyaya yazdırararak amacımıza gs gs s ula¸abiliyoruz. s

15.7 os Modülünde Dosya-Dizin ˙slemleri I¸
Hatırlarsanız geçen bölümde Modüller konusunu i¸lerken os modülünden de ayrıntılı olarak s bahsetmi¸tik. Ancak orada bu modülün bütün özelliklerini anlatmadım. os modülünün bazı s özelliklerini anlatabilmek için önce “Dosya ˙slemleri” konusunu ö˘ renmemizin daha do˘ ru I¸ g g olaca˘ ını dü¸ündüm. Dosya i¸lemleri konusunu ö˘ rendi˘ imize göre, geçen derste bahg s s g g setmedi˘ imiz bazı metot ve fonksiyonları incelemeye ba¸layabiliriz. g s

15.7.1 os.path.abspath()
Bu metot bir dosyanın, içinde yer aldı˘ ı dizin yolunu verir. Bunu bir örnek üzerinde görelim: g
>>> os.path.abspath("falanca.pdf") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf’

Gördü˘ ünüz gibi, os.path.abspath() fonksiyonuna argüman olarak bir dosya adı verdik. g O da bize bu dosyanın tam yolunu gösterdi. Ancak bu fonksiyonun önemli bir özelli˘ i g vardır. os.path.abspath(), bir dosyanın sistemde var olup olmadı˘ ını kontrol etmez. Yani g os.path.abspath("falanca.pdf") komutunu verebilmek için sisteminizde falanca.pdf adlı bir dosyanın olmasına gerek yok. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı tek sey, os.getcwd() fonksiyonunun g ¸ çıktısıyla, verdi˘ iniz dosya adını birle¸tirmektir... Bu fonksiyonu bo¸ bir karakter dizisi ile g s s ça˘ ırdı˘ ınızda zaten bu fonksiyonun mevcut çalı¸ma dizinini döndürdü˘ ünü görürsünüz: g g s g
>>> os.path.abspath("") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’

15.7.2 os.path.basename()
Bu metot size bir yol içinde yer alan dosyanın adını verir. Örne˘ in: g
>>> os.path.basename("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") ’falanca.pdf’

Gördü˘ ünüz gibi, bu metot yol ve dosya adını ayıklayarak, bize dosya adını veriyor. g

15.7.3 os.path.dirname()
Bu metot ise bir önceki metodun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapar: Dosya adını de˘ il, yol adını g s g döndürür:
>>> os.path.dirname("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’

15.7.4 os.path.exists()
Bu metot bir dosyanın veya dizinin var olup olmadı˘ ını gösterir: g
>>> os.path.exists("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") False >>> os.path.exists("C:\\Documents and Settings\\fozgul") True

15.7.5 os.path.isdir()
Bu metot, verilen bir yolun dizin olup olmadı˘ ını kontrol eder: g
>>> os.path.isdir("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") False

falanca.pdf bir dizin olmadı˘ ı için False çıktısı aldık: g
>>> os.path.isdir("C:\\Documents and Settings\\fozgul") True

C:\Documents and Settings\fozgul ise bir dizin oldu˘ u için True çıktısı aldık. g os.path.isdir() metodu, aynı zamanda bir dizinin var olup olmadı˘ ını da kontrol eder: g
>>> os.path.isdir("C:\\falanca\\dizin") False

Bilgisayarımızda C:\falanca\dizin adlı bir dizin var olmadı˘ ı için False çıktısı alıyoruz... g

15.7.6 os.path.isfile()
Bu metot, verilen bir yolun dosya olup olmadı˘ ını kontrol eder: g
>>> os.path.file("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\deneme.txt") True

Benim bilgisayarımda deneme.txt adlı bir dosya oldu˘ u için True çıktısı aldım. g Bir de suna bakalım: ¸
>>> os.path.file("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.txt") False

Bilgisayarımda falanca.txt adlı bir dosya yer almadı˘ ı için bu kez False çıktısı aldım. g Bu metot dosya ve dizinler arasında da ayrım yapar:
>>> os.path.isfile("C:\\Documents and Settings\\fozgul") False

path.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca. bir dosya adıyla uzantısını birbirinden ayırır: >>> os..7 os.path.split() Bu metot. ama dizin adı oldu˘ u için isfile() metodu g g False çıktısı veriyor.C:\Documents and Settings\fozgul bir dosya de˘ il. ’.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf’) 15. içinde yer aldı˘ ı dizini gösterecektir: ¸ g >>> yol = os..path. Bildi˘ iniz gibi kümeler su s s g ¸ metotlara sahipti: add clear copy difference difference_update discard intersection intersection_update isdisjoint issubset . g 15.path.pdf") >>> yol[0] ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’ Su ise size dosya adını verecektir: ¸ >>> yol = os.7. Kümeleri ilk gördü˘ ünüzde bunların s g tam olarak ne i¸e yarayaca˘ ını anlamamı¸ olabilirsiniz.splitext() Bu metot. Biz kümeleri dosya i¸lemleri yaparken dahi kullanabiliriz.7. Ama aslında kümeler Python’un epey s g s kullanı¸lı araçlarından bir tanesidir.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") (’falanca’.8 Kümeler ve Dosyalar Önceki bölümlerden birinde kümelerden bahsetmi¸tik. kümeleri i¸lerken birtakım metotlardan söz etmi¸tik. ’falanca. s s Hatırlarsanız.path. dosya ve dizin adını birbirinden ayırır: >>> os.path. 15.pdf’) Dolayısıyla su komut size bir dosyanın.splitext("falanca.pdf") (’C:\\Documents and Settings\\fozgul’.pdf") >>> yol[1] ’falanca.8 os.pdf’ Bu metot da bir dosya ya da dizinin sistemde var olup olmadı˘ ına bakmaz.

Bu metodu söyle kullanıyoruz: g ¸ >>> a_kumesi = set([1. 2. 3]) >>> b_kumesi = set([1. yani mesela ikinci dosyada bulunup birinci dosyada bulunmayan satırları göstermek için söyle bir kod yazabiliriz: ¸ >>> f1 = open("dosya1. Diyelim ki elimizde söyle iki adet dosya var: ¸ birinci satır ikinci satır üçüncü satır Yukarıdaki dosya1.issuperset pop remove symmetric_difference symmetric_difference_update union update Bu metotlar içinde özellikle iki tanesi. dosyalarla çalı¸ırken bizim çok i¸imize yarayacak. Bu metodu dosyalara da uygulayag s biliriz.txt") >>> f2 = open("dosya2.txt adlı bir dosya olu¸turalım: s birinci satır ikinci satır üçüncü satır dördüncü satır Bu iki dosyanın farkını almak.txt") >>> s1 = set(f1) >>> s2 = set(f2) >>> for i in s2...txt olsun.difference(s1): . 3. 2. print i birinci satır ikinci satır . Bir de dosya2. intersection() metodunu kullanarak da iki dosyada ortak olan satırları bula¸ bilirsiniz: >>> for i in s1... difference() metodu iki kümenin farkını alıyor. g Bildi˘ iniz gibi.difference(a_kumesi) set([4]) Demek ki b kümesinin a kümesinden farkı 4 adlı ö˘ e imi¸.. print i dördüncü satır Aynı sekilde. Bahs s setti˘ imiz bu metotlar difference() ve intersection() adlı metotlardır. 4]) >>> b_kumesi..intersection(s2): .

"w") as dosya: .. dosyayı yazma kipinde açmadı˘ ımız için dosyaya veri yazdırmamız mümkün g g olmuyor. Dosya üzerinde gerekli de˘ i¸iklikleri yapıyoruz. O yüzden bu tür durumları önlemek için açılan gs s dosyayı i¸lem sonunda kapatmamız gerekir..") s >>> dosya. Çünkü e˘ er bir dosya üzerinde çalı¸tıktan sonra o dosyayı kapatmazsak.write("bir takım ¸eyler. açık bir dosya üzerinde s yanlı¸lıkla de˘ i¸iklik yapma riskini de ortadan kaldırır. Ayrıca dosyayı kapatmak. with deyimini yukarıdaki söyle uygulayabiliriz: ¸ >>> with open("dosya_adı"... yaptı˘ ımız g s g de˘ i¸ikliklerin hepsi dosyaya i¸lenmeyebilir. Ancak bu hata mesajından sonra. s gs Normal sartlar altında bir dosya üzerinde çalı¸ma döngüsü söyle i¸ler: ¸ s ¸ s >>> dosya = open("dosya_adı". ˙simiz bitince dosyayı kapatıyoruz. with deyimidir. dosya. i¸imizi bitirdikten sonra dosyayı kapats ¸ s maktır. Bu durumu daha net s s s anlamak için söyle bir örnek verelim: ¸ >>> dosya = open("falanca") >>> dosya. Dosyayı açıyoruz.close() Burada söyle bir yol izliyoruz: ¸ 1. hem üzerinde gerekli de˘ i¸iklikleri yapmı¸.") s Bu iki satırlık kod sayesinde dosyamızı hem açmı¸. s gs s hem de dosyayı kapatmı¸ olduk. gs 3. Dosya açık oldu˘ u için üzerinde i¸lem yapmaya devam edebiliriz: g s >>> dosya. Bu durumu dosya de˘ i¸kenini g gs ekrana yazdırarak teyit ettik. I¸ Python’da bu döngüyü daha pratik bir sekilde yapmamızı sa˘ layan bir deyim bulunur. in <module> IOError: File not open for writing >>> dosya <open file ’write_it..xml’.write("bir takım ¸eyler.write("bir takım ¸eyler... s with deyiminin en önemli özelli˘ i...üçüncü satır 15. açılan dosyayı mutlaka kapatmasıdır. Bu ¸ g deyim..") s Traceback (most recent call last): File "<stdin>". "w") >>> dosya. dosyayı henüz kapatmadı˘ ımız için dosyamız hala açık. 2. mode ’r’ at 0x00F5B650> Gördü˘ ünüz gibi.9 with Deyimi Dosyalarla çalı¸ırken asla unutmamamız gereken sey. Yani dosya üzerinde g i¸lem yapılırken bir hata da olu¸sa o dosya ba¸arıyla kapatılacaktır. line 2.’ .read() ’varolan içerik. Böyle bir durumda Python bize bir hata mesajı gösteriyor.

3..read() Traceback (most recent call last): File "<stdin>". s g sistemdeki öntanımlı internet tarayıcısı yardımıyla kullanıcıya gösterin. Kullanıcıdan aldı˘ ı birtakım bilgiler do˘ rultusunda anlamlı bir paragraf olu¸turabilen bir prog g s gram yazın. mode ’r’ at 0x00F5B5A0> Gördü˘ ünüz gibi. Bir dosyada belli bir satırın olup olmamasına göre i¸lem yapan bir program yazın. varolan dosyayı sa˘ tık > sil yolunu takip ederek silmeye çalı¸tı˘ ınızda g s g i¸letim sisteminiz nasıl bir tepki veriyor? s 4. 6. dosya her seye ra˘ men g s g ¸ g kapanıyor.xml’. line 2..10 Bölüm Soruları 1. istihza. Günlük bölümünden.com Hakkında istihza. Python yardımıyla. dosya.. s 2. içeri˘ i ve görünü¸ü a¸a˘ ıdaki gibi olan. Python ile olu¸turdu˘ unuz veya açtı˘ ınız herhangi bir dosyayla i¸iniz bittikten sonra e˘ er s g g s g bu dosyayı close() fonksiyonu ile kapatmazsanız ne gibi sonuçlarla kar¸ıla¸ırsınız? Açtı˘ ınız s s g dosyayı kapatmadan. g s 5.. Python programlama dili ve Tkinter için bir Türkçe kaynak olu¸turma s çalı¸masıdır. in <module> ValueError: I/O operation on closed file Python bizi.com. dosyaya yazma i¸lemi sırasında hata aldı˘ ımız halde. E˘ er g g g ilgili satır dosyada yoksa o satırı dosyaya eklemeli. s s g 15. Artık dosya üzerinde herhangi bir i¸lem yapmamız mümkün de˘ il: s g >>> dosya.html adlı bir belge olu¸g s s g s turun: istihza. bu siteye ili¸kin son geli¸meler ve duyurular s s hakkında ayrıntılı bilgiye de eri¸ebilirsiniz.path. os. . kapalı bir dosya üzerinde i¸lem yapmaya çalı¸tı˘ ımız konusunda nazikçe uyarıyor. E˘ er kullanıcı PDF dı¸ı s g s bir dosya adı belirtirse. Bir PDF belgesinin herhangi bir sayfasını kesip ayrı bir PDF belgesi olu¸turan bir program s yazın..abspath() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸i taklit eden bir fonksiyon yazın.write("bir takım ¸eyler. Günlük ise konu çe¸itlili˘ i açısından daha esnek bir bölüm olarak s g tasarlandı.Bir de suna bakalım: ¸ >>> with open("falanca") as dosya: .html uzantılı bir dosya halinde kaydedip. Mesela s yazdı˘ ınız program bir dosyaya bakıp içinde o satırın geçip geçmedi˘ ini tespit edebilmeli.. line 1.. in <module> IOError: File not open for writing >>> dosya <closed file ’write_it. programınız dosyanın PDF biçiminde olmadı˘ ı konusunda kullanıcıyı g uyarmalı. Burada aynı zamanda PyGTK adlı arayüz takımına ili¸kin Türkçe bilgi s s de verilmektedir.. Olu¸turdu˘ unuz bu paragrafı daha sonra . aksi halde herhangi bir i¸lem yapmadan s programı sonlandırmalı. Bu program sadece PDF belgeleri üzerinde i¸lem yapmalı.") s Traceback (most recent call last): File "<stdin>".

Zira karakter dizileri s s g Python’ın en önemli konularından biridir. “elma” kelimesini tırnak i¸aretleri içine almadı˘ ımızda (ve e˘ er daha önce g s g g elma adlı bir de˘ i¸ken de tanımlamamı¸sak) Python bize yukarıdaki gibi bir hata mesajı gs s gösterecektir. karakter dizilerini ve bunların metotlarını/fonksiyonlarını g derinlemesine inceleme fırsatı bulaca˘ ız.BÖLÜM 16 Karakter Dizileri Dikkat ettiyseniz ilk dersten bu yana sürekli olarak karakter dizileri ile ha¸ır ne¸ir oluyoruz. Karakter dizisi olmasını istedi˘ iniz bir seyi tırnak içine aldı˘ ınız anda o artık bir g ¸ g karakter dizisidir. line 1. g ¸ Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> "elma" Gördü˘ ünüz gibi.1 Karakter Dizisi Nedir? ˙ Isterseniz i¸e en ba¸ından ba¸layalım ve su soruyu soralım kendimize: “Karakter dizisi nedir?” s s s ¸ Kabaca tarif etmek gerekirse. karakter dizileri hakkında daha ¸ I¸ önce ö˘ rendiklerimizi bir yandan peki¸tirirken. ˙ste bizim bu bölümde amacımız. ˙ Isterseniz bu durumu teyit edelim: >>> type(elma) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Bir de suna bakın: ¸ >>> type("elma") <type ’str’> 219 . tırnak içinde gösterebilece˘ imiz her sey bir karakter dizisidir. Gerçi biz su ana kadar karakter dizilerine ili¸kin ¸ s epey sey ö˘ rendik. ama görmemiz ¸ g g gereken pek çok sey de var. in <module> NameError: name ’elma’ is not defined Gördü˘ ünüz gibi. g 16. Bu bölümde. Python’da bir karakter dizisi tanımlamak için çok özel bir i¸lem yapmanıza g s gerek yok. s s Karakter dizileriyle bu kadar içli dı¸lı olmamız kesinlikle bo¸una de˘ il. Ancak karakter dizileri konusunda henüz görmedi˘ imiz. bir yandan da bu konu hakkında ö˘ renmemiz g s g gerekenleri ö˘ renmek.

Ama e˘ er “elma” kelimesini tırnak içine alırsak her sey bir anda de˘ i¸ir.coding: utf-8 -*with open("sayilar.. Mesela su g s s ¸ örne˘ e bakalım: g # -*. Yani range() s fonksiyonundan gelen veri tipi sayıdır. "w") as f: for i in range(5): f. sayi ** 2 g Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. s g . int(sayi) ** 2 g Burada int() fonksiyonunu kullanarak. g Aynı sekilde. Bu ifade ˙ Ingilizce string (karakter dizisi) kelimesinin kısaltmasıdır. range() fonksiyonunun üretti˘ i sayıları birer karakg ter dizisine çevirdik ve ondan sonra bunları do˘ ruca dosyaya yazdırdık. Bu fonksiyondan gelen veri tipinin dosyaya yazdırılabilmesi için öncelikle karakter dizisine çevrilmesi gerekir: # -*. raw_input()‘tan gelen karakter dizisini sayıya çevirdik. bu i¸lem sırasında bazı hataların da ortaya çıkabilece˘ ini hesaba katmamız gerekir. Python’da karakter dizileri str kısaltmasıyla g gösteriliyor.txt". Python’da herhangi bir dönü¸türme i¸lemi yas g s s parken. g ¸ Yukarıdaki komutun çıktısından da anladı˘ ımız gibi. yazdı˘ ımız kodların düzgün çalı¸abilmesi açısından büyük önem ta¸ır..coding: utf-8 -*with open("sayilar. Belki bu bilgi su anda size pek fazla bir sey ifade etmemi¸ olag ¸ ¸ s bilir.write(str(i)) Burada str() fonksiyonundan yararlanarak. mesela raw_input() fonksiyonu ile kullanıcıdan aldı˘ ınız verilerin tipinin de birer ¸ g karakter dizisi oldu˘ unu bilmek çok önemlidir. buradan gelen karakter g dizisini sayıya çevirmemiz gerekir: # -*.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") print "Girdi˘iniz sayının karesi: ". E˘ er biz bu fonksiyonla sayı almak istiyorsak. Peki bir veri tipinin karakter dizisi olup olmamasının ne önemi var? Python’da program yazarken elimizdeki herhangi bir verinin tipini bilmek son derece önemlidir. E˘ er bunu bilmezseniz söyle bir kod yazma g g ¸ hatasına dü¸ebilirsiniz: s # -*.write(i) Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. Bu i¸lemi yaptı˘ ımız g ¸ gs s g anda artık “elma” kelimesi Python açısından bir karakter dizisidir. Çünkü dedi˘ imiz gibi.txt". “Eee. ne olmu¸ yani?” s dedi˘ inizi duyar gibiyim. Çünkü range() fonksiyonu sayı üretir. Dolayısıyla bu veri tipini do˘ rudan bu sekilde dosyaya g ¸ yazdıramazsınız. raw_input() fonksiyonu bize s g bir karakter dizisi verir. Yani o anda elimizde olan seyin mesela bir sayı mı yoksa karakter dizisi mi oldu˘ unu ¸ g bilmek. Ancak ileride nesne tabanlı programlama konusunu incelerken bunun ne kadar önemli bir özellik oldu˘ unu anlayacaksınız. Simdilik biz yolumuza devam edelim. Burada elbette raw_input() fonksiyonundan gelen karakter dizisini dümdüz bir sekilde sayıya ¸ çevirmeye çalı¸mak iyi bir yöntem de˘ ildir. "w") as f: for i in range(5): f.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") print "Girdi˘iniz sayının karesi: ".

2) 144 pow() fonksiyonu bir sayının istedi˘ imiz bir kuvvetini hesaplamamızı sa˘ lar. g s tırnak içinde gösterilmeleridir. s g Hemen bir kaç örnek verelim: >>> "C Programlama Dili" >>> ’Guido Van Rossum’ >>> """Monty Python""" . Örne˘ in: s g >>> kardiz = "elma" Biz yukarıda tanımladı˘ ımız elma karakter dizisini çift tırnak ile gösterdik.2 Tırnak Tipleri Dedi˘ imiz gibi. E˘ er 12’nin 3. Bu yüzden yukarıdaki gibi bir kod yazmamız gerekti˘ inde bu tür hatalara kar¸ı önlem almamız g s gerekir: # -*. kuvvetini hesapladık. kuvvetini hesaplamak g isteseydik söyle bir sey yazardık: ¸ ¸ >>> print pow(12. Karakter dizilerini tanımlarken tek tırnak. Mesela yukarıg g daki örnekte biz 12 sayısının 2. Ama siz isterseniz bu g karakter dizisini tek veya üç tırnak i¸aretlerini kullanarak da tanımlayabilece˘ inizi biliyorsunuz. n ** 2 g except ValueError: print deger_hatasi() Bu arada. bir sayının karesini almak için Python’daki pow() adlı bir fonksiyondan da yararlanabiliriz: >>> print pow(12.coding: utf-8 -*def deger_hatasi(): return "Harf yerine sayı girmeyi deneyin!" def sifir_uyarisi(): return "0 dı¸ında bir sayı girin!" s sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") if sayi == "0": print sifir_uyarisi() quit() try: n = int(sayi) print "Girdi˘iniz sayının karesi: ". Python. karakter dizisi tanımlarken kullanabilece˘ imiz tırnak g tipleri konusunda bize birkaç farklı seçenek sunar. çift tırnak veya üç tırnak i¸aretlerinden yararlanabiliriz. Python’da karakter dizilerini ba¸ka veri tiplerinden ayıran en önemli özellik. 3) 1728 Yukarıdaki iki örnek sırasıyla sununla e¸de˘ erdir: 122 ve 123 ¸ s g 16.Mesela yukarıdaki örnekte kullanıcı sayı yerine bir harf girerse kodlarımız hata verecektir.

Çünkü üç tırnak. Ancak daha önceki derslerimizden edindi˘ imiz tecrübg eye göre. Örne˘ in karakter dizisi içinde bir kesme i¸areti varsa. bir karakter dizisini tanımlarken kullanaca˘ ımız tırnak tipi konusunda bazı noktalara g da dikkat etmemiz gerekiyor. tek tırnak yerine çift tırnak i¸aretlerini kullanmak daha g s s pratik olabilir. Mesela “Python’ın s 3. Çift tırnak yerine üç tırnak da kullanabiliriz: >>> print """Python’ın 3. burada üç tırnak i¸aretlerini belgelendirme dizisi olu¸turmak maksadıyla kulg s s landık. Ama e˘ er mutlaka tek tırnak kullanmak istersek kaçı¸ g s dizilerinden faydalanmamız gerekti˘ ini önceki derslerimizde de söylemi¸tik: g s >>> print ’Python\’ın 3. Üç tırnak i¸areti ise genellikle karakter dizisi tanımlamada pek kullanılmaz. e˘ er kaçı¸ s s s g g s dizileriyle de u˘ ra¸mak istemiyorsanız. Programı ¸u s s parametreleri kullanarak çalı¸tırabilirsiniz: s . Ancak ¸ tek tırnak i¸areti karakter dizisi içinde geçen kesme i¸aretleriyle karı¸abilece˘ i için.coding: utf-8 -*def bir_fonksiyon(parametre): """Bu fonksiyonun herhangi bir i¸levi s yoktur. Örnek olsun diye verilmi¸tir.x sürümleri" Burada kesme i¸aretinin karakter dizisini ba¸latan ve bitiren tırnak i¸aretleriyle karı¸masını s s s s önlemek için karakter dizisini tek tırnak yerine çift tırnak içinde gösterdik. Mesela: #!/usr/bin/env python # -*. E˘ er bu s g ifadeyi karakter dizisi olarak tanımlarken tek tırnak i¸aretlerini kullanırsak.x sürümleri""" Bu kullanım da geçerli bir yoldur.Bunların hepsi birer karakter dizisidir. karakter g s dizisini tek tırnak i¸aretleri içinde göstermemiz bazı sorunlara yol açabilir.x sürümleri’ Yukarıdaki gibi bir kullanımın hataya yol açaca˘ ını biliyorsunuz.1’e ho¸geldiniz. kullanaca˘ ımız tırg g nak tipini belirlerken ifade içinde geçen kesme i¸aretini de dikkate almamız gerekir. “Python’ın” kelimesi s içinde geçen kesme i¸areti karı¸ıklı˘ a sebep olacaktır: s s g >>> print ’Python’ın 3. birden fazla satıra bölünecek karakter dizilerini daha rahat bir sekilde ¸ olu¸turmamızı sa˘ ladı˘ ı için üç tırnak i¸aretlerini ço˘ unlukla belgelendirme dizilerini tanıms g g s g larken kullanır. Bu tür hataları önlemek için g izleyebilece˘ imiz birkaç farklı yol var: g >>> print "Python’ın 3.x sürümleri” ifadesini bir karakter dizisi olarak tanımlamak istedi˘ imizde.. Dilerseniz bununla ilgili söyle bir örnek daha ¸ verelim: #!/usr/bin/env python # -*. Yazdı˘ ınız g g karakter dizisini tanımlamada hata vermedi˘ i sürece herhangi bir tırnak tipini kullanabilirsiniz. g Python camiasında özellikle tek ve çift tırnaklar oldukça yaygın bir sekilde kullanılır..x sürümleri’ Peki bu tırnak tiplerinden hangisini kullanmak daha iyidir? Cevap: Hangisi i¸inize geliyorsa! s Teknik olarak bu tırnak tiplerinden hangisini kullandı˘ ınızın hiç bir önemi yok. öteki tırnak tiplerinden farklı olarak bize birden fazla satıra bölünmü¸ s karakter dizilerini kolayca gösterme imkanı verir.coding: utf-8 -*print """\ Falanca v0. s Python programcıları.""" s pass Gördü˘ ünüz gibi.

"armut"..append("kiraz") >>> print lst ["elma".. Ama karakter dizileri böyle de˘ ildir. Aynı çıktıyı tek veya çift tırnakla elde etmek oldukça güçtür. burada iki karakter dizisi arasında bo¸luk yok. Listeler de˘ i¸tirilebilir (mugs g gs table) veri tipleri oldukları için listeler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliyoruz. 16. Örne˘ in: g g .3 Karakter Dizilerini Birle¸ tirmek s Python’la programlama maceranızda karakter dizileri ile en sık yapaca˘ ınız i¸lemlerden biri de g s karakter dizilerini birbiriyle birle¸tirmek olacaktır. >>> print a 0123456789 Python’da karakter dizileri “de˘ i¸tirilemeyen” (immutable) veri tipleridir. üç tırnak sayesinde. a += str(i) .. Ama tabii siz bu bo¸lu˘ u kendiniz de s s g ekleyebilirsiniz: >>> bosluk = " " >>> print ad + bosluk + soyad Fırat Özgül Bu yöntemi kullanarak söyle bir sey yazabilirsiniz mesela: ¸ ¸ >>> a = "" >>> for i in range(10): . Python’da karakter dizilerini birle¸tirmenin s s birden fazla yöntemi var: >>> >>> >>> >>> ad = "Fırat" soyad = "Özgül" ad_soyad = ad + soyad print ad_soyad FıratÖzgül Burada basitçe “+” i¸lecinden yararlanarak iki karakter dizisini birle¸tirdik. "muz". karakter dizisini nasıl yazdıysak çıktı da aynı sekilde g ¸ görünüyor. Ama mesela listeler böyle de˘ ildir..-v -h -c """ sürüm numarasını görüntüler yardım belgesini görüntüler program yazarları hakkında bilgi verir def bir_fonksiyon(parametre): pass Gördü˘ ünüz gibi. "kiraz"] Gördü˘ ünüz gibi. Bir örnek verelim: gs >>> lst = ["elma". "armut".. Yani karakter dizileri gs üzerinde de˘ i¸iklik yapılamaz. "muz"] >>> lst.. olu¸turdu˘ umuz bir listeye append() metodunu kullanarak yeni bir ö˘ e g s g g ekleyebildik. Ancak gördü˘ ünüz s s g gibi.

Özgün karakter dizisi g gs hala “elma”. Örne˘ in de˘ i¸iklikleri farklı bir karakter dizisinde depolamak için söyle bir sey yazg gs ¸ ¸ abiliriz: >>> kardiz2 = kardiz + "armut" >>> print kardiz2 elmaarmut Bu sekilde “elma” de˘ erini ta¸ıyan kardiz adlı karakter dizisi ile “armut” karakter dizisini ¸ g s kardiz2 adlı ba¸ka bir de˘ i¸kene atamı¸ olduk.>>> kardiz = "elma" >>> kardiz + "armut" ’elmaarmut’ Burada sanki karakter dizisi üzerinde de˘ i¸iklik yapabilmi¸iz gibi görünüyor.. yine “kardiz” adını ta¸ıyan ba¸ka bir karakter dizisi s s olu¸turmu¸ olduk. Diyelim ki elinizde söyle g g s ¸ bir metin var: saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. E˘ er bir karakter dizisi üzerinde de˘ i¸iklik yapmak istersek. höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. özgün karakter dizisinde herhangi bir de˘ i¸iklik olmadı. ama aslında dugs s rum öyle de˘ il: g >>> print kardiz elma Gördü˘ ünüz gibi. ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. s g s s s . mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt.. Yukarıdaki örne˘ i su sekilde kısaltabilece˘ imizi biliyorsunuz: s s g ¸ ¸ g >>> kardiz += "armut" >>> print kardiz elmaarmut Gösterdi˘ imiz bu özelli˘ i daha karma¸ık bir örnek içinde kullanalım. de˘ i¸iklikleri özgün karakter dizisinin üzerine de yazabiliriz: g gs >>> kardiz = kardiz + "armut" >>> print kardiz elmaarmut Burada kardiz adlı karakter dizisini silip. Ancak tabii ki özgün karakter dizisi yerli s gs s yerinde duruyor: >>> print kardiz elma Dedi˘ imiz gibi. özgün karakter g gs dizisinin üzerine yazmamız veya de˘ i¸iklikleri farklı bir karakter dizisi içinde depolamamız gs gerekir. fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj. s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj.

"e". 3. g "i". "t". mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. "b": "d": "g": "ı": "k": "n": "p": "¸": s "ü": "z": "z". s "ü".get(harf. "ö". ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. harf) print sifresiz_metin Burada karakter dizilerini nasıl birle¸tirdi˘ imize dikkat edin. "d". "v"} "c": "e": "˘": g "i": "l": "o": "r": "t": "v": "a". ¸ s g gs g Bu bilgileri kullanarak. "c". "¸". sifrelenmi¸ metin içinde gördü˘ ümüz her harfin alfabedeki kar¸ılı˘ ını gösteriyor. sifreli metnin çözülmü¸ halini tutacak olan sifresiz_metin adlı karakter diz¸ s . "˘". "o". birden s g fazla satıra yayılmı¸ uzun karakter dizilerini tanımlamanın en kolay yolu üç tırnak kullans maktır. "ç". "g". 2. Yani ¸ s g s g mesela sifrelenmi¸ metin içindeki “˘ ” harfini “f” harfiyle de˘ i¸tirece˘ iz. "f". Bildi˘ iniz gibi. Bus s ¸ s rada hangi harfin hangi harfe kar¸ılık geldi˘ ini gösteren söyle bir tablo da olsun elimizde: s g ¸ ˘ g a ç j p ö = = = = = = f y b ı o n ı c f m s y = = = = = = ˘ g a d k p ü v b i l r z = = = = = = u z h j ö v g e h o u ü = = = = = = e ç g m s ¸ t s ¸ d k n t = = = = = r c i l s Bu tablo. "u". "s". "n". "l". Uzun bir metinle kar¸ı kar¸ıya ¸ s s oldu˘ umuzdan. s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj.Anlamsız harflerden olu¸mu¸ gibi görünen bu metin. "h". Türkçe bir metnin sifrelenmi¸ halidir. "r". "ı".""" s g s s s sozluk = {"a": "ç": "f": "h": "j": "m": "ö": "s": "u": "y": "y". "j". Aslında bu kodlarda söyle bir sey s g ¸ ¸ yapmı¸ olduk: s 1. "m". satır sonlarında bir sonraki satıra geçerken problem ya¸amamak için g s karakter dizisini tanımlarken üç tırnak i¸aretlerinden yararlandık. höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. Ardından. Bunun için söyle bir kod ¸ ¸ yazmamız yeterli olacaktır: #!/usr/bin/env python # -*. Daha sonra hangi harfin hangi harfe kar¸ılık geldi˘ ini gösteren tablomuzu bir sözlük haline s g getiriyoruz. "p".coding: utf-8 -*sifreli_metin = """saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. "k". yukarıdaki sifreli metni rahatlıkla çözebiliriz. Önce sifreli metnimizi bir karakter dizisi olarak tanımladık. sifresiz_metin = "" for harf in sifreli_metin: sifresiz_metin += sozluk. "b".

. print k. b birinci karakter dizisi ikinci karakter dizisi Gördü˘ ünüz gibi. Yazdı˘ ımız g program açısından.environ.environ["NUMBER_OF_PROCESSORS"] os. g 4. v Bu komutların çıktısı.environ["OS"] Bu betik yardımıyla kullanıcının i¸letim sistemine ili¸kin bazı bilgileri ekrana döktük.: Benzer bir örnek: http://www.” i¸aretlerinden yararlandı˘ ımıza s s g dikkat edin. Ayrıca bkz. Bu sözlükteki bütün g s anahtar-de˘ er çiftlerini ekrana dökmek için söyle bir sey yazabilirsiniz: g ¸ ¸ >>> for k. v in os. Bir sonraki adımda her bir karakteri birbiriyle birle¸tirip bu bo¸ karakter s s dizisi içine gönderece˘ iz. Is "˙¸letim sistemi:". os. Burada s s os modülünün environ adlı niteli˘ inden yararlandı˘ ımıza dikkat edin.. Burada sözlüklerin get() adlı metodunu kullandı˘ ımıza dikkat edin.com/blog/this-modulu-icindeki-sifreli-metin.” i¸aretiyle birle¸tirdi˘ imizde Python karakter dizileri g s s g arasına otomatik olarak bir bo¸luk yerle¸tiriyor. sözlükteki kar¸ılık¸ s larına göre tek tek sifresiz_metin adlı karakter dizisine gönderiyoruz. Python’da karakter dizilerini birle¸tirmek için elimizde çe¸itli alternatifler var. Dolayısıyla bu sözlük birtakım anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸ur.items(): .imizi tanımlıyoruz.4 Karakter Dizilerini Dilimlemek Bazı durumlarda. "˙¸lemci: Is ".coding: cp1254 -*import os print print print print print print "Kullanıcı adı: ".environ["COMPUTERNAME"] os. Karaks s g ter dizilerini ”. . Is os. 16.html/ Dedi˘ imiz gibi. E˘ er bu metodun nasıl kullanıldı˘ ına g g g ili¸kin süpheleriniz varsa Sözlükler bölümündeki get() metoduna bakabilirsiniz. "˙¸lemci sayısı: ". Son olarak da sifresiz_metin adlı karakter dizisini ekrana yazdırıyoruz.environ["PROCESSOR_IDENTIFIER"] os.” i¸aretleriyle de birle¸tirebiliriz: s s >>> a = "birinci karakter dizisi" >>> b = "ikinci karakter dizisi" >>> print a. elimizdeki bir karakter dizisinin tamamına ihtiyacımız olmayabilir. s Yukarıdaki iki örnekte de karakter dizilerini birle¸tirmek için ”. s ¸ 5.environ aslında bir g g sözlüktür.environ["USERNAME"] os. Dolayısıyla bu beti˘ in çıktısı s g GNU/Linux i¸letim sistemlerinde farklı olacaktır.environ["HOMEPATH"] os. karakter dizilerini ”. g s s Biz yukarıda “+” i¸lecini kullanarak karakter dizilerini nasıl birle¸tirebilece˘ imizi gördük. Simdi de sifreli_metin adlı karakter dizisi içindeki her bir karakteri. Gelin isterseniz bununla ilgili olarak az çok s s i¸e yarar bir örnek verelim: s # -*. "Bilgisayar adı: ". "Ev dizini: ". kullandı˘ ınız i¸letim sistemine göre bazı farklılıklar gösterebilir. elimizdeki karakter dizisinin sadece bir bölümünü kullanmak isteyebiliriz.istihza. Örne˘ in g s g yukarıdaki betik Windows kurulu bir bilgisayar üzerinde yazılmı¸tır.

bu de˘ eri yazmasak da olur. Gelin g g bununla ilgili bazı denemeler yapalım: >>> kardiz = "Kahramanmara¸lı Abdullah" s >>> print kardiz[0:5] Kahra >>> print kardiz[:5] Kahra E˘ er ”:” i¸aretinden önceki de˘ erimiz 0 ise.Elimizde söyle bir karakter dizisi oldu˘ unu varsayalım: ¸ g >>> url = "http://www..istihza. g s g Böyle bir kullanımı listelerde ve demetlerde de görmü¸tük: s >>> lst = ["Python".com" Diyelim ki biz bu karakter dizisinin ba¸ındaki http:// kısmını atmak istiyoruz. bu yöntemle karakter dizilerinin istedi˘ imiz bir parçasını alabiliyoruz. ”:” i¸aretinden g s g g s önce herhangi bir de˘ er belirtmezsek Python saymaya en ba¸tan ba¸layacak. sanki oraya 0 g s s . Mesela: >>> kardiz = "Python" >>> print kardiz[0:4] Pyth >>> print kardiz[2:5] tho Gördü˘ ünüz gibi.. "PHP"] >>> print lst[0] Python >>> print lst[-1] PHP Bu yöntemi kullanarak. "Ruby". Yukarıdaki örne˘ i g g dilimlemeden önce dilerseniz bir iki temel örnek üzerinden dilimlemenin ne demek oldu˘ unu g anlamaya çalı¸alım: s >>> kardiz = "elma" >>> print kardiz[0] e >>> print kardiz[1] l >>> print kardiz[-1] a Burada kardiz adlı karakter dizisinin ö˘ elerine tek tek nasıl ula¸abildi˘ imizi görüyorsunuz. "Perl". ˙ste bunun s I¸ için karakter dizilerinin “dilimleme” (slicing) özelli˘ inden faydalanabiliriz. karakter dizilerini dilim dilim bölebiliriz.

com" Biraz önce gösterdi˘ imiz dilimleme yöntemini kullanarak bu karakter dizisinin en ba¸ındaki g s http:// kısmını ataca˘ ız: g >>> print url[7:] www. s g g Yukarıdaki komut sununla e¸de˘ erdir: ¸ s g >>> print kardiz[3:len(kardiz)] Simdi isterseniz bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz örne˘ e dönelim: ¸ s g g >>> url = "http://www. karakter dizisinin 2. Bunu söyle bir örnek g s ¸ ¸ ¸ içinde kullanabiliriz: # -*. "http://www.google. karakterinden 15.istihza.yazmı¸sınız gibi davranacaktır.python.org".. karakterine kadar olan kısmı iki¸er iki¸er ats s layarak ekrana yazdırdık..com".. "http://www. "http://www.yahoo. Mesela: g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> print kardiz[2:15:2] to rgal Burada. Bir s s g g de suna bakalım: ¸ >>> print kardiz[3:] ramanmara¸lı Abdullah s ”:” i¸aretinden sonraki de˘ eri yazmadı˘ ımızda ise karakter dizisinin sonuna kadar gidiliyor. Aynı karakter dizisinin ba¸ından sonuna kadar üçer üçer atlayarak s ilerlemek isteseydik söyle bir sey yazabilirdik: ¸ ¸ >>> print kardiz[::3] Ph oaa l Burada dilimleme özelli˘ inin varsayılan de˘ erlerinden yararlandı˘ ımıza dikkat ediyoruz. Yani ”:” i¸aretinden önceki ö˘ enin varsayılan de˘ eri 0’dır..com Gördü˘ ünüz gibi. ba¸taki http:// kısmını gayet sık bir sekilde attık.com".istihza.istihza.coding: utf-8 -*url_list = ["http://www. Yani g g g yukarıdaki kodu aslında söyle de yazabilirdik: ¸ >>> print kardiz[0:len(kardiz):3] Ph oaa l .com"] for i in url_list: print i[7:] Karakter dizilerinin dilimlenme özelli˘ inden yararlanarak yapabilecekleriniz bunlarla sınırlı g de˘ ildir elbette.

’swapcase’. ’__contains__’.istihza. ’__reduce_ex__’. ’__mod__’. ’rindex’. ’rstrip’. ’rjust’. (“Elle tek g ¸ tek sayarım.com"] for i in url_list: print "ftp" + i[10:] Bu örnekte.yahoo.. ’islower’.. ’__delattr__’. ’isdigit’. ’__eq__’. ’join’. ’__getnewargs__’. ’isalpha’. ’isspace’. ’split’. E˘ er bu listeleme g s g biçimi gözünüze biraz karı¸ık göründüyse.” diyenlere teessüflerimi iletiyorum. ’decode’. "http://www. ’isalnum’. ’__rmod__’. ’ljust’. ’__le__’. ’center’. ’__hash__’. ’rfind’.. Mesela önceki bilgilerinizi de kullanıp söyle bir sey yaparak çıktıyı biraz daha okunaklı hale ¸ ¸ getirebilirsiniz: >>> for i in dir(""): . ’__reduce__’. ’isupper’. Python’da karakter dizilerinin bir hayli metodu varmı¸. ’count’. ’__ne__’. ’lower’.google. ’__gt__’.5 Karakter Dizilerinin Metotları Bu bölümde Python’daki karakter dizilerinin metotlarından söz edece˘ iz.. print i Hatta kaç adet metot oldu˘ unu da merak ediyorsanız söyle bir yol izleyebilirsiniz.com".. ’__rmul__’. ’rpartition’. ’__ge__’. ’endswith’. ’expandtabs’.org". ’capitalize’. print i [’__add__’. Su halde isterseniz g ¸ gelin Python’un bize hangi metotları sundu˘ unu topluca görelim: g >>> for i in dir(str): . ’strip’.coding: utf-8 -*url_list = ["http://www.. if "_" not in i: . "http://www. ’encode’. ’translate’... ’partition’.. url_list içinde bulunan adreslerin ba¸ındaki http://www kısmını atarak yerlerine s ftp ifadesini getirdik. ’replace’. ’find’. ’zfill’] Gördü˘ ünüz gibi.. ’index’. ’__repr__’.com". ’__setattr__’.python. "http://www. ’upper’. ’__str__’.. ’__doc__’. ’lstrip’. ’__len__’. ’__class__’. 16. ’__getslice__’. ’rsplit’. ’__getattribute__’.E˘ er bir karakter dizisini ters çevirmek isterseniz yine bu dilimleme özelli˘ inden faydalang g abilirsiniz: >>> kardiz = "Python programlama dili ö˘renmesi kolay bir dildir!" g >>> print kardiz[::-1] !ridlid rib yalok isemner˘ö ilid amalmargorp nohtyP g Karakter dizilerini dilimleyerek yapabilecekleriniz hakkında bir örnek daha vererek bu konuyu kapatalım: # -*. ’__lt__’. ’__init__’. ’splitlines’. ’__getitem__’.) . ’__new__’.. elbette çıktıyı istedi˘ iniz gibi biçimlendirmek sizin s g elinizde. ’title’. ’startswith’. ’__mul__’. ’istitle’.

¸ ˘ s 16. print i.. title() metodu Karakter dizisi içinde geçen her bir kelimenin ilk harfini büyütür... Bu metotların tanımlarını verdi˘ imize göre.>>> print len(dir("")) Simdi sıra geldi bu metotları incelemeye. s swapcase() metodu Karakter dizisi içindeki büyük harfleri küçük.. Örne˘ in: g g >>> "adana".. s s ˙ olarak capitalize() metoduyla ba¸layalım. capitalize() metodu bir karakter dizisinin ilk harfini büyütür. Elma Armut Kebap Salata .capitalize() Lütfen parolanızı giriniz Bu metodu kullanarak bir liste içindeki bütün karakter dizilerinin ilk harfini büyütebilirsiniz: >>> a = ["elma". upper() metodu Küçük harflerden olu¸an bir karakter dizisi içindeki bütün harfleri büyütür. artık bunlarla ilgili örnekler yaparak bu metotların g tam olarak ne i¸e yaradıklarını anlamaya çalı¸abiliriz. "armut".. küçük harfleri büyük hale getirir. "salata"] >>> for i in a: ..capitalize() ..capitalize() ’Adana’ Yalnız burada dikkat etmemiz gereken bir nokta var: Bu metot yardımıyla birden fazla kelime içeren karakter dizilerinin sadece ilk kelimesinin ilk harfini büyütebiliyoruz: >>> a = "lütfen parolanızı giriniz" >>> print a.5. Bu metotlar söyle sıralanabilir: g s ¸ capitalize() metodu Karakter dizilerinin ilk harfini büyütür.capitalize() ’Adana’ >>> kent = "adana" >>> kent. Ilk s capitalize() Dedi˘ imiz gibi. s lower() metodu Büyük harflerden olu¸an bir karakter dizisi içindeki bütün harfleri küçültür. "kebap".1 Büyük-Küçük Harf Degi¸ tirme Python’da karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını de˘ i¸tirmek için kullanabilegs ce˘ imiz be¸ farklı metot var.

Bir-iki ders sonra bu harfin s tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını gayet net bir sekilde ö˘ renece˘ iz. e˘ er o anda bir harf büyükse.swapcase() .upper() ENFLASYON Gördü˘ ünüz gibi. title() metodu ise bir karakter dizisi içindeki bütün kelimelerin ilk harflerini büyütüyor: >>> a = u"cumhurba¸kanlı˘ı senfoni orkestrası" s g >>> print a. capitalize() s metodu bir karakter dizisi içinde geçen yalnızca ilk kelimenin ilk harfini büyütüyordu.title() Cumhurba¸kanlı˘ı Senfoni Orkestrası s g Burada dikkat ederseniz karakter dizisini tanımlarken karakter dizisinin en ba¸ına bir “u” harfi s getirdik. anlatarak açıklamak zor oluyor. lower() metodu büyük harflerden olu¸an karakter dizilerini küçük harfli karakter dizilerine dönü¸türüyor: s s >>> a = "ARMUT" >>> a. bu metodun ne yaptı˘ ını.lower() armut swapcase() Bu ba¸lıkta inceleyece˘ imiz son metodumuzun adı swapcase()..title() capitalize() metoduna çok benzeyen bir ba¸ka metot ise title() adlı metottur. bu metodu kullandı˘ ımızda o harf g g g küçülüyor. Simdilik biz sadece bunun s g ¸ g g ¸ karakter dizisi içindeki Türkçe harflerin düzgün çıktı vermesini sa˘ ladı˘ ını bilelim yeter. Hemen bir örnek verelim: s >>> "enflasyon". Sıra geldi upper() adlı metodu incelemeye. bir karaks g ter dizisinin o anda sahip oldu˘ u harflerin büyüklük ve küçüklük özellikleri arasında geçi¸ g s yapma imkanı sa˘ lıyor. g upper() metodunun bir de tersi vardır: lower() metodu.swapcase() KEBAP >>> b = "KEBAP" >>> b. bu metot o harfi büyük harfe çeviriyor. upper() Yukarıda yaptı˘ ımız tanımdan da anla¸ılaca˘ ı gibi. Esasında biz bu harfi önceki derslerimizde de görmü¸tük. “enflasyon” kelimesinin bütün harflerini büyük harfe çevirdik. O yüzden hemen birkaç örnek g yapalım: >>> a = "kebap" >>> a. Dilg g erseniz karakter dizisini “u” harfi olmadan tanımlamayı deneyip sonucun ne oldu˘ unu kendi g gözlerinizle görebilirsiniz. Gördü˘ ünüz g g gibi. Yani. e˘ er bu harf o anda küçükse. Bu metot bize. bu metot yardımıyla tamamı küçük harflerg s g den olu¸an bir karakter dizisinin bütün harflerini büyütebiliyoruz..

kebap >>> c = "KeBaP" >>> c.. Ilk s islower() Bir karakter dizisinin tamamen küçük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgulamak için islower() s s g metodundan yararlanaca˘ ız. Bu s metotları söyle sıralayabiliriz: ¸ islower() Karakter dizisinin tamamen küçük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s g isupper() Karakter dizisinin tamamen büyük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s g istitle() Karakter dizisi içindeki kelimelerin ilk harflerinin büyük olup olmadı˘ ını sorgular g isspace() Karakter dizisinin tamamen bo¸luk karakterlerinden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s s g ˙ metodumuz olan islower() ile ba¸layalım. Mesela: g >>> kent = "istanbul" >>> kent.islower() True Demek ki kent de˘ i¸keninin de˘ eri olan karakter dizisi tamamen küçük harflerden olu¸uyorgs g s mu¸.5. s A¸a˘ ıdaki örnekler ise False (yanlı¸) çıktısı verecektir: s g s ˙ >>> a = "Istanbul" >>> a.islower() False >>> b = "ADANA" >>> b. Bu sorgulama i¸lemleri için yine birtakım metotlardan yararlanıyoruz.islower() False isupper() Bir karakter dizisinin tamamen büyük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını denetlemek için ise isups s g per() adlı ba¸ka bir metottan faydalanıyoruz: s . Python bize aynı zamanda karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını sorgulama imkanı da veriyor.swapcase() kEbAp 16.2 Büyük-Küçük Harf ve Bo¸ luk Sorgulama s Yukarıda gösterdi˘ imiz sekilde karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını de˘ i¸tirebiliyg ¸ gs oruz..

isspace() False " Son örnekten de gördü˘ ümüz gibi. bir karakter dizisinin tamag men bo¸luk karakterlerinden olu¸up olu¸madı˘ ını kontrol ediyoruz. e˘ er karakter dizisinin ilk harfleri büyükse bu metot True çıktısı. aksi halde g g False çıktısı veriyor. isspace() Son olarak isspace() adlı bir metottan söz edece˘ iz. bu metodun True çıktısı verebilmesi için karakter dizisi g içinde en az bir adet bo¸luk karakteri olması gerekiyor.istitle() True >>> b = "karakter dizisi" >>> b. s ˙ste simdi ö˘ renece˘ imiz istitle() metodu da bir karakter dizisinin ilk harflerinin büyük olup I¸ ¸ g g olmadı˘ ını sorgulamamızı sa˘ layacak: g g >>> a = "Karakter Dizisi" >>> a. bu metot True çıktısı verecektir. Bu metot ile. Aksi halde. alas s ca˘ ımız çıktı False olacaktır: g >>> a = " >>> a.isspace() False >>> a = "" >>> a. Bu metot g g yardımıyla tamamı küçük harflerden olu¸an bir karakter dizisinin ilk harflerini büyütebiliyorduk. E˘ er bir karakter dizisi s s s g g tamamen bo¸luk karakterinden olu¸uyorsa. s .istitle() False Gördü˘ ünüz gibi.>>> a = "ADANA" >>> a.isspace() True >>> a = "selam!" >>> a.isupper() True >>> "istanbul".isupper() False istitle() Hatırlarsanız daha önce ö˘ rendi˘ imiz metotlar arasında title() adlı bir metot vardı.

içinde Türkçe karakterler geçen karakter dizilerini dönü¸türmede sorun çıkarabiliyor.swapcase() #"¸eKeRlI ÇaY" vermeli.title() S ¸ekerli Çay . Karakter g s ¸ s dizilerinin upper().capitalize() S ¸ekerli çay Burada “¸ekerli çay” karakter dizisini “unicode” olarak tanımladık. Bu problemi su sekilde ¸ ¸ a¸abiliriz: s >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a.title() #"¸ekerli Çay" vermeli. lower(). Halbuki capitalize() metodunun bu harfi büyütmesi gerekiyordu. capitalize() ve swapcase() adlı metotları. S s ¸Ekerli çAy >>> a = "¸EkErLi çAy" s ˙ >>> print a. s S ¸ekerl˙ Çay I Yukarıdaki sorunların ço˘ unu. g ¸ Aynı sorun öteki metotlar için de geçerlidir: >>> a = "¸ekerli çay" s ˙ >>> print a.5.capitalize() s ¸ekerli çay Gördü˘ ünüz gibi.16.lower() #"¸ekerli çay" vermeli.3 Metotlarda Türkçe Karakter Sorunu Yukarıda anlattı˘ ımız be¸ metodu kullanırken bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. S s ¸EKERLI çAY >>> print a. Mesela su örneklere s ¸ bir bakalım: >>> a = "¸ekerli çay" s >>> print a.upper() #"¸EKERLI ÇAY" vermeli. “¸ekerli çay” karakter dizisinin ilk harfi olan “¸”de herhangi bir de˘ i¸iklik olg s s gs madı. Böylece capitalize() metodu s bu karakter dizisinin ilk harfini do˘ ru bir sekilde büyütebildi. title(). ilgili karakter dizisini unicode olarak tanımlayarak giderebiliriz: g >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a. S s ¸eKeRlI çaY >>> a = "¸EKERL˙ ÇAY" S I >>> print a.

swapcase() S ¸eKeRlI ÇaY Gördü˘ ünüz gibi. Normalde title() metodunun ne yapması gerekti˘ ini biliyoruz: g . Aynı biçimde “I” harfi de g s ¸ küçültüldü˘ ünde “ı” harfini de˘ il.istitle() False Halbuki sonucun True olması gerekiyordu.Ancak karakter dizisini unicode olarak tanımlamanın dahi i¸e yaramayaca˘ ı bir durum da s g vardır.lower() islik Bu sorunları çözebilmek için. Örne˘ in: s I” g >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a. Örne˘ in Türkçe g karakterleri düzgün bir sekilde büyütebilen bir tr_upper() fonksiyonu tanımlayabilirsiniz: ¸ # -*. lst[i]). “i” harfini verecektir: g g >>> a = u"ISLIK" >>> print a.. u"ı": u"I"} def tr_upper(kardiz): for i in lst: if i in kardiz: return kardiz.. karakter dizisinin içinde Türkçe’ye özgü harfler oldu˘ u için metodumuz yanlı¸ g g s sonuç verdi. Türkçe’deki “i” harfi hiçbir dönü¸ümde “˙ sonucunu vermez.upper() Buradaki replace() metodunu biraz sonra i¸leyece˘ iz. tahmin g etti˘ iniz gibi.replace(i. title metodunun tamamen kontrolden çıkmasına.. kısa deg vre yapmasına yol açtı!. s g Gelin isterseniz bu Türkçe sorunu ile ilgili bir örnek daha gösterelim: >>> c = "Gün Bugündür" >>> c..title() GüN BugüNdüR Gördü˘ ünüz gibi Türkçe karakterler..upper() return kardiz.upper() S ¸EKERLI ÇAY >>> a = "¸EkErLi çAy" s >>> print a. Ama önce isterseniz Türkçe karakterlerin ¸ g g bazen nasıl sonuçlar do˘ urabilece˘ ine bir örnek verelim: g g >>> d = "gün bugündür" >>> print d. kendi metotlarınızı icat etmeyi deneyebilirsiniz.. “i” harfinin büyük hali yanlı¸ bir sekilde “I” oluyor. de˘ il mi? Peki sizce neden böyle oldu? Evet. Simdi bunu düzeltmeyi ö˘ renece˘ iz.coding: utf-8 -*˙ lst = {u"i": u"I".

g rjust() metodu Karakter dizilerinin solunda bo¸luk bırakarak. s g ˘ 16. bu metodun parantezi içine yazdı˘ ımız sayı karakter dizisinin sa˘ ında ve solg g g unda toplam ne kadar bo¸luk bırakılaca˘ ını gösteriyor.title() ’Armut Bir Meyvedir’ Yukarıda gördü˘ ümüz. Bunun g g s s nedeni. Gelin isterseniz buna küçük bir örnek verelim: >>> "a". Bunları söyle sıralayabiliriz: ¸ center() metodu Karakter dizilerinin sa˘ ında ve solunda. karakter dizisinin sa˘ a yaslans g masını sa˘ lar. Parantez içinde gösterilen 15 karakterlik bo¸lu˘ a karakter dizisinin kens g disi de dahildir. Yani “istanbul” karakter dizisi bu 5 karakterlik bo¸lu˘ un tamamını s g . karakter dizisinin sa˘ ında ve solunda herhangi bir bo¸luk olu¸madı.. Öncelikle center() metoduns g g dan ba¸layalım. parantez içinde belirtti˘ imiz 5 sayısının “istanbul” karakter dizisi içindeki karakter g sayısından az olmasıdır. Türkçe karakterler barındıran örnekte ise title() metodu karakter dizisi g içindeki kimi harfleri büyüttü. karakter dizisinin sola yaslang s masını sa˘ lar.5.>>> e = "armut bir meyvedir" >>> e. Yalnız burada önemli bir ayrıntıya dikkas g tinizi çekmek isterim.. g Gelelim bu metotların tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını ö˘ renmeye. kimi harfleri ise küçük bıraktı! Bu durumu nasıl düzeltece˘ imizi biliyorsunuz: g >>> c = u"Gün Bugündür" >>> c. Peki bu ne anlama geliyor? Durumu hemen bir örnekle açıklamaya çalı¸alım: s >>> kardiz = "istanbul" >>> kardiz. s center() Tanımında da söyledi˘ imiz gibi.4 Saga-Sola Yaslama ˙slemleri I¸ Python’da karakter dizilerini sa˘ a-sola yaslama i¸lemleri için kullanabilece˘ imiz üç farklı metot g s g bulunur. programcının belirledi˘ i sayıda g g bo¸luk bırakarak karakter dizisini iki yana yaslar.center(5) ’istanbul’ Gördü˘ ünüz gibi.istitle() True Burada karakter dizisini unicode olarak tanımladı˘ ımıza dikkat edin. s ljust() metodu Karakter dizilerinin sa˘ ında bo¸luk bırakarak. center() metodu bir karakter dizisini iki yana yaslamak için g kullanılır.center(15) ’ a ’ Gördü˘ ünüz gibi. Bu defa metotların sorung suz i¸ledi˘ ini göreceksiniz.

15 harften olu¸saydı.ljust(15. 8 tanesi “istanbul” karakter dizisini olu¸turan karakterler. karakter dizilerinin sa˘ ında bo¸luk bırakarak. 3 tanesi ise yine bizim s belirledi˘ imiz “#” karakteri.. asıl karakter dizisi (“istanbul”) + 7 adet “#” i¸areti = 15 adet karakter dizisinin yers le¸tirildi˘ ini görüyoruz. bo¸luk yerine kendi belirledi˘ imiz bir karakteri yerle¸tirme imkanı da s g s verir: >>> "istanbul". s g ¸ Dikkat ederseniz çıktıda toplam 15 karakter var. parantez içinde belirtti˘ imiz sayı bırakılacak bo¸luktan ziyade. Böyle bir durumda. E˘ er karakter dizimiz. Yani: g >>> kardiz. Dolayısıyla karakter dizisinin sa˘ ında ve solunda bo¸luk olabilmesi g s için en az..zaten kendisi dolduruyor.. “istanbul” karakter dizisi içinde 8 karakter bulundu˘ u için bizim en az 9 sayısını g kullanmamız gerekiyor: >>> kardiz. karakter dizisinin uzunlu˘ unun bir fazlasını vermemiz gerekiyor. Yani karakter dizilerini sa˘ a yaslar: g . "#") ’####istanbul###’ Bu çıktı aslında center() metodunun nasıl çalı¸tı˘ ını çok daha net bir sekilde ortaya koyuyor. Yani mesela yukarıdaki örne˘ i göz önüne g g alırsak. parantez içinde verdi˘ imiz s g g s g 15 sayısı hiç bir i¸e yaramayacaktı. bunun parametrelerini de istedi˘ imiz gibi düzenleyeg g biliriz: >>> "istanbul". Gelelim ljust() metoduna.center(15. “#” i¸aretini çıktıda gösterebilmek için s s parantez içinde en az 16 sayısını kullanmamız gerekirdi.. ljust() Tanımında da belirtti˘ imiz gibi bu metot.ljust(15) ’istanbul ’ Tıpkı center() metodunda oldu˘ u gibi. g Gördü˘ ünüz gibi. rjust() Bu metot ljust()‘ın tersidir.center(len("istanbul") + 1) ’ istanbul’ Buna göre. karakter g g s dizisinin sola yaslanmasını sa˘ lar: g >>> "istanbul". Bunlardan dört tanesi bizim belirledi˘ imiz g “#” karakteri. bir karakg g s ter dizisinin ne kadar yer kaplayaca˘ ını gösteriyor.center(9) ’ istanbul’ center() metodu bize. "#") ’istanbul#######’ Son olarak rjust() metodunu inceleyelim.

"Puppy". Mesela bu metotları kullanarak “tablovari” görünümler elde edebilirsiniz: s #!/usr/bin/env python # -*. "GnewSense".center(15. Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ederiz: s g ¸ Ubuntu Fedora Hadron Sabayon CentOS Red Hat Kongoni Debian PCLinuxOS Truva Mint Puppy Knoppix DreamLinux SuSe Arch Gelecek Slackware GnewSense BackTrack Yoper Pardus Gentoo Mandriva Mepis Ututo Karoshi Slax Son satırdaki ljust() metodu yerine rjust() metodunu kullanırsak aynı kodlar söyle bir çıktı verir: ¸ Ubuntu Fedora Hadron Sabayon CentOS Red Hat Kongoni Debian PCLinuxOS Truva Mint Puppy Knoppix DreamLinux SuSe Arch Gelecek Slackware GnewSense BackTrack Yoper Pardus Gentoo Mandriva Mepis Ututo Karoshi Slax Gördü˘ ünüz gibi. "Debian". "Mint". "#") ’#######istanbul’ Sa˘ a-sola yaslama i¸lemleri için kullanılan bu metotlar içinde özellikle ljust() ve rjust() epey g s i¸inize yarayacak. "Mepis".rjust(15. "PCLinuxOS". Bu ö˘ eleri ekrana ortalamak için ise g g g g center() metodunu kullanabilece˘ imizi biliyorsunuz. "Arch". "Gentoo". bu defa tablo ö˘ eleri sa˘ a yaslandı. "Karoshi". "Sabayon". "~")). "Gelecek". "Yoper".>>> "istanbul". "Ututo". "Kongoni".ljust(15)). "Fedora". "Hadron". Bu sekilde söyle bir çıktı elde ederiz: ¸ ¸ ~~~~~Ubuntu~~~~ ~~~~~Fedora~~~~ ~~~~~Hadron~~~~ ~~~~Sabayon~~~~ ~~~~~CentOS~~~~ ~~~~Red Hat~~~~ ~~~~Kongoni~~~~ ~~~~~Debian~~~~ ~~~PCLinuxOS~~~ ~~~~~Truva~~~~~ ~~~~~~Mint~~~~~ ~~~~~Puppy~~~~~ ~~~~Knoppix~~~~ ~~~DreamLinux~~ ~~~~~~SuSe~~~~~ ~~~~~~Arch~~~~~ ~~~~Gelecek~~~~ ~~~Slackware~~~ ~~~GnewSense~~~ ~~~BackTrack~~~ ~~~~~Yoper~~~~~ ~~~~~Pardus~~~~ ~~~~~Gentoo~~~~ ~~~~Mandriva~~~ ~~~~~Mepis~~~~~ ~~~~~Ututo~~~~~ ~~~~Karoshi~~~~ ~~~~~~Slax~~~~~ . "Red Hat". "SuSe". "Mandriva". "CentOS". "Pardus". "BackTrack". "Slackware".coding: utf-8 -*distro = ["Ubuntu". "Slax"] for k. "Knoppix". "Truva". v in enumerate(distro): if k % 4 == 0: print print "%s"%(v. Mesela son satırı söyle yazalım: g ¸ print "%s"%(v. "DreamLinux".

sleep(1) print str(i).zfill(4) 0008 zfill() metodunun kullanımıyla ilgili söyle bir örnek verebiliriz: ¸ import time while True: for i in range(21): time. "o") Kohromonmoro¸lı Abdulloh s Gördü˘ ünüz gibi. "yeni_karakter") Hemen bir örnek vererek durumu somutla¸tıralım: s >>> karakter = "Kahramanmara¸lı Abdullah" s >>> print karakter. rjust() gibi metotlar yardımıyla karakter dizilerinin sa˘ ını-solunu g g istedi˘ imiz karakterlerle doldurabiliyorduk. Karakter dizilerinin metotları arasında yer alan g zfill() adlı bir metot yardımıyla da bir karakter dizisinin soluna istedi˘ imiz sayıda “0” yerle¸tireg s biliriz: >>> a = "8" >>> a.replace("a". “replace” kelimesi ˙ Ingilizce’de “de˘ i¸tirmek. e˘ er :keyword‘print‘ deyimini g g kullanmazsak çıktıda bu harfler bozuk görünecektir. isterseniz bir karakteri silmek için de kullanabilirsiniz.replace("a". Burada normalde print deyimini kullanmasak da olur.5 Sıfırla Doldurma zfill() Yukarıda bahsetti˘ imiz ljust(). ama karakter dizisi içinde Türkçe’ye özgü harfler oldu˘ u için.5.zfill(2) while i > 20: continue ˘ s 16. O zaman söyle bir sey ¸ ¸ yapmamız gerekir: >>> karakter = "Adanalı istihza" >>> karakter_dgs = karakter.6 Karakter Degi¸ tirme replace() Python’daki karakter dizisi metotları içinde belki de en çok i¸imize yarayacak metotlardan birisi s de bu replace() metodudur.5. Bu metodu. Dolayısıyla anlamından da anla¸ılaca˘ ı gibi bu metot yardımıyla bir karakter s g dizisi içindeki karakterleri ba¸ka karakterlerle de˘ i¸tiriyoruz. yerine koymak” gibi gs anlamlara gelir. Metot su formül üzerine i¸ler: s gs ¸ s karakter_dizisi. replace() metodu yardımıyla karakter dizisi içindeki bütün “a” harflerini g kaldırıp yerlerine “o” harfini koyduk.replace("eski_karakter". "") >>> print karakter_dgs Adnlı istihz .16.

Örne˘ in: g >>> a = "elma" >>> a. aksi halde ise “yanlı¸” anlamına gelen False çıktısını g s elde ediyoruz. Bahsetti˘ imiz üçüncü parametre yardımıyla. dizi içinde geçti˘ i her yerde de˘ i¸tiriyordu. ’ilma’ ’irik’ ’iv’ ’ilbisi’ . karakter dizisi içinde s g geçen harflerin kaç tanesinin de˘ i¸tirilece˘ ini belirleyebiliyoruz: gs g >>> karakter = "Adanalı istihza" >>> karakter_dgs = karakter. g startswith() Bu metot yardımıyla bir karakter dizisinin belirli bir harf veya karakterle ba¸layıp ba¸lamadı˘ ını s s g denetleyebiliyoruz. "ev".startswith("e"): .. “a” harfi ile “A” harfinin Python’un gözünde birbirlerinden farklı iki karakterler oldu˘ unu unutg mayın. "i") . s s g replace() metodunun. "karpuz".Burada bir karakteri silmek için içi bo¸ bir karakter dizisi olu¸turdu˘ umuza dikkat edin..replace("b". "". yukarıdaki kod örneklerinde replace metodu karakter dizisi içindeki bir karakteri. yukarıdaki formülde belirtmedi˘ imiz üçüncü bir parametresi daha vardır. ˘ 16..startswith("e") True >>> b = "armut" >>> a. “Adanalı istihza” karakter dizisi içinde geçen “a” harflerinden 2 tanesini siliyoruz. "armut". g Dikkat ettiyseniz. Bunlardan birincisi startswith() metodudur.5... 2) >>> print karakter_dgs Adnlı istihza Burada. g g s yani bir karakter dizisinin ilk harfi veya karakteri parantez içinde belirtilen harf veya karakterse “do˘ ru” anlamına gelen True çıktısını. "erik". Bu metot sayesinde karakter dizilerini ilk harflerine göre sorgulayıp sonuca göre istedi˘ imiz g i¸lemleri yaptırabiliyoruz: s >>> liste = ["elma". i.7 Karakter Dizilerinin Ba¸ langıç ve Biti¸ Degerlerini Sorgulama s s Python’da karakter dizilerinin en ba¸ındaki ve en sonundaki karakterler üzerinde i¸lem yapas s bilmemizi sa˘ layan iki farklı metot bulunur. if i.replace("a".startswith("c") False Görüldü˘ ü gibi e˘ er bir karakter dizisi parantez içinde belirtilen harf veya karakterle ba¸lıyorsa.. Yani örne˘ in a. "kebap"] >>> for i in liste: .. a de˘ i¸keninin sakladı˘ ı karakter dizisi içinde ne kadar “b” harfi varsa bunların g gs g hepsi “c”ye dönü¸üyor..replace("e". "c") g gs g dedi˘ imizde. "elbise".

g g s Hatırlarsanız startswith() metodu ile. print i... kd2.endswith("!"): . bir karakter dizisinin hangi harfle ba¸ladı˘ ını denetliyors g duk.replace(" "...8 Karakter Dizilerini Sayma count() count() metodu bize bir karakter dizisi içinde bir karakterden kaç adet bulundu˘ unu g denetleme imkanı verecek. I¸ g g Kullanımı startswith() metoduna çok benzer: >>> a = "elma" >>> a. "") .replace("!".5. yukarıda anlattı˘ ımız startswith() metodunun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapıyor. g endswith() endswith(). cümle sonlarında bulunan istemedi˘ iniz karakterleri ayıklayabilirsiniz: g >>> >>> >>> >>> kd1 kd2 kd3 kd4 = = = = "ekmek elden su gölden!" "sakla samanı gelir zamanı!" "karga karga gak dedi. s s Simdi bu metodun nerelerde kullanılabilece˘ ine ili¸kin bir örnek verelim: ¸ g s # -*-coding: utf-8 -*while True: #replace metodu ile karakter dizisi içindeki #bo¸lukları siliyoruz....endswith("a") False Bu metot yardımıyla.count("a") 5 Demek ki “Sinan Pa¸a Pasajı” karakter dizisi içinde 5 adet “a” harfi varmı¸. if i....... Lafı uzatmadan bir örnek verelim: >>> besiktas = "Sinan Pa¸a Pasajı" s >>> besiktas. s soru = raw_input("Bir karakter dizisi giriniz: ")." "Vay vicdansızlar. ˙ste bu endswith() metodu ile ise karakter dizisinin hangi harfle bitti˘ ini denetleyece˘ iz.." >>> for i in kd1.endswith("a") True >>> b = "armut" >>> a. kd3. kd4: .Sizin bu metodu kullanarak daha faydalı kodlar yazaca˘ ınıza inanıyorum. "") . ekmek elden su gölden sakla samanı gelir zamanı 16.

kullanıcının girdi˘ i karakter dizisi içinde her bir harften kaç tane oldu˘ unu söylüyor. a alfabetik bir karakter dizisidir. “j”. adından da az çok anla¸ılaca˘ ı gibi. g isalpha() Bir karakterin alfabetik olup olmadı˘ ını anlamak için Python’da isalpha() adlı bir metottan g yararlanabiliriz: >>> "a".. alfabetik karakterler 2.. alfabedeki harflerin ta kendisidir. “e”. karakter dizisi içindeki #çift ö˘eleri teke indiriyoruz g ortak = set(soru) #ortak kümesi içindeki ö˘eleri karakter dizisi g #içinde kaçar adet geçti˘ini buluyoruz. g 4 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir... 2 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir. b alfabetik bir karakter dizisidir.9 Karakter Dizilerinin Niteligini Sorgulama Karakterleri üçe ayırarak inceleyebiliriz: 1.. g s Söyle bir örnek vererek durumu biraz daha netle¸tirelim: ¸ s >>> for i in "abc234_?=*jkl": ..5.#Kümeleri kullanarak. nümerik karakterler 3.. else: .. alfabetik bir karakter dizisi imi¸. print "%s alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir"%i g . g 3 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir..isalpha() True Demek ki “a”. g g ˘ 16.. c alfabetik bir karakter dizisidir.isalpha() False Demek ki 1 alfabetik bir karakter de˘ ilmi¸. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> "1". soru. Sayılar ve “_?=*” gibi simgeler alfabetik de˘ ildir. Kodlarımız s bize. s g Mesela “a”. g . alfanümerik karakterler Alfabetik karakterler. vb. “b”...isalpha(): . print "%s alfabetik bir karakter dizisidir"%i . g for i in ortak: print "%s harfinden = => %s tane" %(i. if i.count(i)) Yukarıdaki çalı¸mada kullanıcıdan herhangi bir karakter dizisi girmesini istiyoruz.

com".isalpha() g False Gördü˘ ünüz gibi. g dizisi de˘ildir._ ? = * j k l alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik bir bir bir bir bir bir bir karakter karakter karakter karakter karakter karakter karakter dizisi de˘ildir. içinde Türkçe karakterler geçen bir karakter dizisinin alfabetik olup olmadı˘ ını g denetlerken bu karakter dizisini unicode olarak tanımlamayı unutmuyoruz: >>> "ı¸ık".isalpha() True Burada “istihza” karakter dizisi tamamen alfabetik karakterlerden olu¸tu˘ u için. .isalpha() False “istihza. dizisidir. .” diyoruz. birden fazla karakterden olu¸an dizilerin alfabetik olup olg s madı˘ ını da denetleyebiliriz..isalpha() g True Sadece tek bir karakterin de˘ il. Bu sorunun g g g üstesinden gelmek için Türkçe karakter dizilerini unicode olarak tanımlamanız gerekir: >>> u"˘". .isalpha() s False Do˘ rusu söyle olacak: g ¸ >>> u"ı¸ık". “istihza kes g limesi alfabetiktir. Bir de suna bakalım: ¸ >>> "istihza. isalpha() metodu Türkçe karakterleri do˘ ru de˘ erlendiremiyor. g dizisi de˘ildir. g dizisidir. Dolayısıyla bir karakter dizisinin alfabetik olabilmesi g için. dizisidir. s Bu arada..com” karakter dizisi içinde alfabetik olmayan bir karakter bulundu˘ u için (”. g dizisi de˘ildir.isalpha() s True Gelelim “nümerik” karakterlere.” karakg teri). Tek bir alfabetik s olmayan karakter dizisi dahi i¸i bozar. Mesela su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> "˘". bu karakter dizisi alfabetik de˘ ildir. Örne˘ in: g g >>> "istihza". o karakter dizisini olu¸turan bütün karakterlerin alfabetik olması gerekir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var.

o karakter dizisini olu¸turan bütün karaks terlerin nümerik olması gerekir. 5. .. Tek bir karakter için konu¸mak gerekirse. Birden fazla karakterden olu¸an dizilerin durumuna da bakalım isterseniz: s . Sıra geldi “alfanümerik” karakterlere. .isdigit() Nümerik karakterler alfabetik karakterlerin tersidir. o karakter dizisinin nümerik olmamasına yol açacaktır.isdigit() False Alfabetik karakter dizilerindeki “ya hep ya hiç” kuralı nümerik karakter dizileri için de geçerlidir. • Bütün nümerik karakterler de aynı zamanda birer alfanümerik karakterdir. 20 sayıları nümerik karakterlerdir. . Örne˘ in 1. . Tabii sadece alfabetik ve sadece nümerik karakterler barındıran diziler de aynı zamanda birer alfanümerik karakter dizisidir. 2. s Buradan su sonuçları çıkarabiliriz: ¸ • Bütün alfabetik karakterler aynı zamanda birer alfanümerik karakterdir. yukarıda anlattı˘ ımız alfabetik ve nümerik karakterlerinin birle¸imidir. g Bir karakterin nümerik olup olmadı˘ ını isdigit() metodunu kullanarak denetleyebiliriz: g >>> "1". alfanümerik bir karaktermi¸. Yani bir karakter dizisinin nümerik olabilmesi için. Buna göre. 10.isdigit True Ama: >>> "a". • Bütün alfanümerik karakterler aynı zamanda birer nümerik karakter de OLMAYAB˙ ˙ ILIR.isalnum() True Demek ki 1 de alfanümerik bir karaktermi¸.. s >>> "1". sayıları temsil eden karakterlere nümerik adı verilir. g s Yani içinde hem alfabetik hem de nümerik karakterler barındıran dizilere alfanümerik karakter dizileri adı verilir. Bir karakterin alfanümerik olup olmadı˘ ını Python’daki isalnum() adlı metot yardımıyla g denetleyebiliriz.isalnum() True Demek ki “a”. Tek bir nümerik olmayan karakter dahi. . Dilerseniz bu açıklamaları birkaç örnekle taçlandıralım: >>> "a". • Bütün alfanümerik karakterler aynı zamanda birer alfabetik karakter OLMAYAB˙ ˙ ILIR. alfabetik veya nümerik olan karakterlere alfanümerik s adı verilir. isalnum() Alfanümerik karakterler. .

g s barındırdı˘ ı bütün karakterlerin alfanümerik olması gerekir. Bunlar find(). s find() Bu metot.find("a") 0 Gördü˘ ünüz gibi. Dolayısıyla e˘ er aradı˘ ımız karakter g g g g birden fazla sayıda bulunuyorsa. bir karakterin. çıktıda “-1” sonucu g g görünecektir: . “istihza. . g E˘ er aradı˘ ımız karakter. rfind(). karakter dizisi içinde hangi konumda yer aldı˘ ını söylüyor bize: g >>> a = "armut" >>> a. . index() ve rindex() metotlarıdır. Öncelikle find() metodundan ba¸layalım.10 Sekme Bo¸ luklarını Geni¸ letme s s expandtabs() expandtabs() adlı bir metot yardımıyla karakter dizileri içindeki sekme bo¸luklarını geni¸letes s biliyoruz: Örne˘ in: g >>> a = "elma\tbir\tmeyvedir" >>> print a.” karakterinden ötürü karakter dizg imiz alfanümerik olma özelli˘ i ta¸ıyamıyor. çıktıda yalnızca en soldaki karakter görünecektir: >>> b = "adana" >>> a.>>> "abc124".isalnum() True >>> "istihza. find() metodu yalnızca ilk “a” harfini gösterdi.5. Bir karakter dizisinin alfanümerik olabilmesi için.com” karakter dizisi içindeki ”.11 Karakter Konumu Bulma Python’da bir karakterin karakter dizisi içinde hangi konumda yer aldı˘ ını bulabilmek için dört g farklı metottan yararlanıyoruz.expandtabs(10) elma bir meyvedir 16. o karakter dizisi içinde bulunmuyorsa.5.com".find("a") 0 find() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur.isalnum() False Gördü˘ ünüz gibi. g 16.

o karakter dizisi içinde geçti˘ i g bütün konumları bulmanın bir yolu var mı? Elbette var. karakter dizisinin 1 ve 3. “a” harfini.find("a". "a") s . Bizim örne˘ imizde “a” harfi kelimenin ba¸ında geçti˘ i için çıktıda “0” ifadesini görüyg s g oruz. 1. s s daha önceki derslerimizde gördü˘ ümüz dilimleme i¸lemine benzer: g s >>> a[1:3] "da" Peki bir karakter dizisi içinde geçen herhangi bir karakterin. 3) Bu arama yöntemi su sonucu verecektir: ¸ 2 Bu yöntemle. Bunun için söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ # -*. s ˙ Istersek söyle bir arama yöntemi de kullanabiliriz: ¸ >>> a.coding: utf-8 -*def nerede(kardiz.find("a") 0 Do˘ al olarak find() metodu karakter dizisi içinde ilk buldu˘ u “a” harfinin konumunu söyleyeg g cektir.find(harf. harf): lst = [] for i in range(len(kardiz)): lst.biti¸_noktası) s s Bir örnek verelim: >>> a = "adana" Burada normal bir sekilde “a” harfini arayalım: ¸ >>> a. Bu biçimin i¸leyi¸i.append(kardiz.>>> c = "mersin" >>> c. Bu fonksiyonu söyle kullanıyoruz: ¸ nerede(u"kahramanmara¸". Demek ki bu karakter dizisi içinedeki ilk “a” harfi “0’ıncı” konumdaymı¸. konumlarında arıyoruz. Bunun için söyle bir sözdizimini kullanabiliriz: ¸ >>> "karakter_dizisi".ba¸langıç_noktası. i)) final = set(lst) for o in final: if int(o) > -1: print o.find("t") -1 find() metodu bize aynı zamanda bir karakter dizisinin belli noktalarında arama yapma imkanı da sunar.find("aranacak_karakter".

"i") Bununla ilgili kendi kendinize bazı denemeler yaparak. tıpkı find() metodunda oldu˘ u gibi. 10) 9 Demek ki.index("t") 2 Bu metot da bize. Mesela: g g >>> a = "adana" >>> a. Tek farklı karakter dizilerini sa˘ dan sola do˘ ru okumasıdır..index("m") . index() Konum bulma i¸lemleri için kullanabilece˘ imiz üçüncü metodumuz olan index() metodu da s g yukarıda anlattı˘ ımız find() metoduna çok benzer. konuma göre arama olana˘ ı sunar: g g >>> b = "kahramanmara¸" s >>> b. g g index() metodu ise aranan karakteri bulamadı˘ ı zaman bir hata mesajı gösterir bize.. sırada yer alıyormu¸. Bu metot yukarıda anlattı˘ ımız find() metodu ile aynı i¸i g s yapar.index("a". Aynı sekilde “izmir” karakter dizisi içindeki “i” harflerinin konumunu sorgulays ¸ alım: nerede(u"izmir". g g find() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur. ˙ metot da aynı i¸i yapar: g Iki s >>> a = "istanbul" >>> a. s s rfind() Python’da karakter dizisi içindeki karakterlerin konumunu bulmak için kullanabilece˘ imiz ikinci g fonksiyonumuz rfind() fonksiyonudur. b de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisinin 8 ve 10 numaralı konumları arasında “a” gs g harfi 9.find("a") 0 rfind() metodu ise karakter dizilerini sa˘ dan sola do˘ ru okur. Örne˘ in: g g >>> c = "istanbul" >>> c. Mesela: g g >>> a.. i¸leyi¸i tam anlamıyla kavrayabilirsiniz. rfind() metodu karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okudu˘ u için öncelikle en g g g g sondaki “a” harfini döndürdü. 8.rfind("a") 4 Gördü˘ ünüz gibi...Böylece “kahramanmara¸” karakter dizisi içindeki “a” harflerinin hangi konumlarda yer aldı˘ ını s g bulmu¸ olduk. s Peki bu index() metodunun find() metodundan farkı nedir? Hatırlarsanız find() metodu aradı˘ ımız karakteri bulamadı˘ ı zaman “-1” sonucunu veriyordu.

Mesela elimizde söyle bir ¸ liste olsun: >>> a = ["python". Farkları. nokta yerine ba¸ka karakterler de s kullanabiliriz: >>> "*". karakter dizisi metotları arasında bulunan en önemli ve en yaygın kullanılan metotlardan biridir. g Bu metodu açıklamak biraz zor ve kafa karı¸tırıcı olabilir. O yüzden açıklama yerine do˘ rudan s g bir örnekle. Yani a. O yüzden bu metodu hakkıyla ö˘ renmenizde büyük yarar var. "perl". "Java"] Bu listenin ö˘ elerini tek bir karakter dizisine dönü¸türmek için su kodu kullanıyoruz: g s ¸ .i. g g index() metodunun ise soldan sa˘ a do˘ ru okumasıdır: g g >>> c = "adana" >>> c. s g s Söyle bir karakter dizimiz olsun: ¸ >>> a = "Linux" Simdi söyle bir i¸lem yapalım: ¸ ¸ s >>> ".12 join() metodu join() metodu.5.join(a) L*i*n*u*x Dikkat ederseniz join() metodunun sözdizimi öteki metotlarınkinden biraz farklı. g gs ¸ Bu metot yardımıyla ayrıca listeleri de karakter dizisine çevirebiliriz. Bu metotta parantez içine do˘ rudan de˘ i¸kenin kendisi yazdık.". “Linux” karakter dizisi içindeki bütün s g s karakterlerin arasına birer tane ”. in <module> ValueError: substring not found rindex() Konum bulma i¸lemlerinde kullanaca˘ ımız son metodumuz ise rindex() metodudur. line 1.rindex("a") 4 16.join("*") gibi bir sey yazmıyoruz.Bu kodlar su çıktıyı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "<stdin>". "php"..n. rindex() metodunun karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru.u.join(a) Elde edece˘ imiz çıktı söyle olur: g ¸ L.x Sanırım burada join() metodunun ne i¸ yaptı˘ ı anla¸ılıyor..” (nokta) koydu. bu metodun ne i¸e yaradı˘ ını göstermeye çalı¸alım. Tabii ki. "C++". Bu metot. s g index() metodu ile aynıdır.index("a") 0 >>> c.

join(a) >>> print b python. Java En ba¸taki a adlı liste de böylece bozulmadan kalmı¸ olur: s s >>> print a [’python’..sep.. >>> print a . ’perl’. Orada bunu os. ’C++’. ’php’. php. php.join(yol) ’home/istihza/Desktop’ Veya: >>> yol = ["C:".join(yol) ’/home/istihza/Desktop/ >>> yol = ["C:". ". "Program Files". C++. "Python26"] >>> "\\". ’Java’] Hatırlarsanız biz bu metodu aslında daha önce de farklı yerlerde kullanmı¸tık. ¸ s >>> import os >>> yol = ["home". a += str(i) .sep. ". Java’ ˙ Istersek bu kodu bir de˘ i¸ken içinde depolayıp kalıcı hale de getirebiliriz: gs >>> b = ". "Desktop"] >>> "/". "istihza".>>> ".join(a) ’python. "Python26"] >>> os.join(yol) ’C:\\Program Files\\Python26’ Hatırlarsanız bu bölümün ba¸ında söyle bir örnek vermi¸tik: s ¸ s >>> a = "" >>> for i in range(10): .. "Program Files".join(yol) ’C:\\Program Files\\Python26’ Bu kodları sırasıyla söyle de yazabilirdik: ¸ >>> yol = ["home".sep. "Desktop"] >>> os.join() s seklinde kullanmı¸tık.. "istihza".. perl. C++.. Mesela “Mods üller” konusunu anlatırken de görmü¸tük bu join() adlı metodu. perl.

l. ö. i¸imizi tek satırda hallettik.13 translate metodu Bu metot. r. t) “s” harfi “o” harfine göre 4 harf geride kalıyor (o. t) ¸ “s” harfi “o” harfine göre 5 harf geride kalıyor (o. 5 harf geride kalıyor (p. r. Çünkü harfler arasında ortak bir ili¸ki bulamadık. m) Bu çıkarımın bizi bir yere götürmeyece˘ i açık. s g yardımıyla çok daha verimli bir biçimde de yapabiliriz: >>> "". karakter dizisi metotları içindeki en karma¸ık metotlardan birisi olmakla birlikte.coding: utf8 -*- Bu satırı açıklamaya gerek yok. “p” harfine göre. Liste Üreteçleri konusunu i¸lerken bu söz dizimini çok daha s s ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz. m) Böylece karakterler arasındaki ili¸kiyi tespit etmi¸ olduk. Bir örnek verelim. s) “j” harfi “m” harfine göre 4 harf geride kalıyor (j. k. Yalnız bu metodu string mod¸ ülündeki maketrans() adlı fonksiyonla birlikte kullanaca˘ ız. p. s.5.join([str(i) for i in range(10)]) ’0123456789’ Aynı seyi join() metodu ¸ Gördü˘ ünüz gibi.Bu örnek. s. karakter dizilerinin nasıl birle¸tirilece˘ ini gösteriyordu. Simdi hemen bir metin düzenleyici s s ¸ açıp kodlarımızı yazmaya ba¸layabiliriz: s # -*. Bu örnekteki söz dizimi size biraz tuhaf görünmü¸ g s s olabilir. g s Peki ya alfabedeki Türkçe karakterleri yok sayarsak? Bir de öyle deneyelim: “t” harfi. s) “j” harfi “m” harfine göre 4 harf geride kalıyor (j. Ama hiç endi¸e etmeyin. g Elimizde söyle bir karakter dizisi olsun: ¸ "tbyksr çsn jücho elu gloglu" Bu sifreli mesajı çözmek için de söyle bir ipucumuz var diyelim: ¸ ¸ t = => p s = => o m = => j Elimizdeki ipucuna göre sifreli mesajdaki “t” harfinin kar¸ılı˘ ı “p” olacak. ¸ g 16. 4 harf geride kalıyor (p. zor s i¸leri halletmekte kullanılabilecek olması açısından da bir hayli faydalı bir metottur. r. r. l. k. s translate() metodu yardımıyla mesela sifreli mesajları çözebiliriz. p. Ne oldu˘ unu biliyoruz: g import string Python modülleri arasından string modülünü içe aktarıyoruz (import): metin = "tbyksr çsn jücho elu gloglu" Sifreli metnimizi bir de˘ i¸kene atayarak sabitliyoruz: ¸ gs kaynak= "defghijklmnoprstuvyzabc" hedef = "abcdefghijklmnoprstuvyz" . Alfabetik olarak ¸ s g dü¸ünürsek: s “t” harfi. “p” harfine göre. s.

Bu i¸lem sonucunda kaynak ve hedef de˘ i¸kenleri arasındaki ili¸kiyi s s gs s gösteren bir formül elde etmi¸ olaca˘ ız: s g soncevir = metin.coding: utf8 -*import string metin = "tbyksr çsn jücho elu gloglu" kaynak= "defghijklmnoprstuvyzabc" hedef = "abcdefghijklmnoprstuvyz" cevir = string. aslında bu iki harf kümesi g gs gs arasında bir ili¸ki kuruyor.14 Karakter Dizilerini Parçalarına Ayırma Python’da karakter dizilerini parçalarına ayırmak için iki metottan yararlanaca˘ ız.translate(cevir) Bu komut yardımıyla. ’an’..maketrans(kaynak. e ->b. Simdi bu komutlara topluca bir bakalım: ¸ # -*. Bu komut.translate(cevir) print soncevir Bu programı komut satırından çalı¸tırdı˘ ınızda ne elde ettiniz? s g 16.partition("an") (’ist’. partition() Bu metot yardımıyla bir karakter dizisini belli bir ölçüte göre üçe bölüyoruz. yukarıda “cevir” olarak belirledi˘ imiz formülü. parantez içinde gösterdi˘ imiz kaynak de˘ i¸kenini hedef de˘ i¸kenine çeviriyor.maketrans(kaynak. “hedef” ise alfabenin normal yapısını temsil ediyor. Bunlar parg tition() ve rpartition() adlı metotlar.Burada “kaynak”.. “kaynak”taki harflere göre. “hedef”teki harfleri.) Dikkat edece˘ imiz bir ba¸ka ¸ g s nokta ise bunları yazarken Türkçe karakter kullanmamamız gerekti˘ idir: g cevir = string. “metin” adlı karakter dizig sine uyguluyoruz: print soncevir Bu komutla da son darbeyi vuruyoruz. gibi.hedef) Burada ise. ’bul’) E˘ er partition() metoduna parantez içinde verdi˘ imiz ölçüt karakter dizisi içinde bulunmuyorsa g g su sonuçla kar¸ıla¸ırız: ¸ s s . yukarıda tanımladı˘ ımız harf kümeleri arasında bir çevrim i¸lemi ba¸latabilmek g s s için string modülünün maketrans() adlı fonksiyonundan yararlanıyoruz.hedef) soncevir = metin. ¸ “kaynak” adlı de˘ i¸kende “d” harfinden ba¸lamamızın nedeni yukarıda ke¸fetti˘ imiz harflergs s s g arası ili¸kidir. her bir harf s dört sıra geride kalacak sekilde yazdık. Örne˘ in: g >>> a = "istanbul" >>> a.5. (d -> a. sifreli metnin yapısını. Önce partition() metoduna bakalım. Dikkat ederseniz.

’stihza’) Gördü˘ ünüz gibi. Bunlar strip(). partition() metodu bo¸ karakter dizilerini sa˘ a do˘ ru yaslarken. karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okudu˘ u için ilk “i” harfinden de˘ il. ’’) rpartition() rpartition() metodu da partition() metodu ile aynı i¸i yapar. ’’..rpartition("g") (’’. ölçütün karakter dizisi içinde bulunmadı˘ ı durumlarda da g farklı tepkiler verir: >>> b. g rstrip() ve lstrip().15 Karakter Dizilerini Kırpma Python’da karakter dizilerini kırpmak için üç farklı metottan yararlanaca˘ ız. partition() metodu karakter dizisini ilk “i” harfinden böldü.partition("g") (’istihza’. ’hza’) rpartition() metodu ise. g 16. partition() ve rpartition() metotları.. ’’. Simdi aynı i¸lemi g ¸ s rpartition() metodu ile yapalım: >>> b. Peki bu durumun ne gibi bir sonucu vardır? Hemen görelim: g >>> b = "istihza" >>> b.5..>>> a = "istanbul" >>> a. ’’. g strip() Bu metot bir karakter dizisinin ba¸ında (solunda) ve sonunda (sa˘ ında) yer alan bo¸luk ve yeni s g s satır (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = " bo¸luk " s >>> a. rpartition() metodu ise sa˘ dan sola g g g do˘ ru.partition("i") (’’. ama yöntemi biraz farklıdır. partis tion() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur. ’’) >>> b. ˙ Inceleyece˘ imiz ilk metot strip(). ’i’.strip() . rpartition() g s g g metodu sola do˘ ru yasladı.rpartition("i") (’ist’.partition("h") (’istanbul’. ’i’. g g g g son “i” harfinden böldü karakter dizisini. ’istihza’) Gördü˘ ünüz gibi.

g g splitlines() Karakter dizisini satır sonlarından bölerek liste haline getirir. rsplit() ve splitlines(). karakter dizilerini bölmeye yarayan üç farklı metottan söz edece˘ iz. Bunlar g split().16 Karakter Dizilerini Bölme Bu bölümde.rstrip() ’bo¸luk’ s lstrip() lstrip() metodu ise bir karakter dizisinin sadece ba¸ında (solunda) yer alan bo¸luk ve yeni satır s s (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = " bo¸luk" s >>> a. s split() Bu metot biraz join() metodunun yaptı˘ ı i¸i tersine çevirmeye benzer.strip() ’bo¸luk’ s rstrip() rstrip() metodu bir karakter dizisinin sadece sonunda (sa˘ ında) yer alan bo¸luk ve yeni satır g s (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = "bo¸luk " s >>> a.lstrip() ’bo¸luk’ s >>> b = "\nbo¸luk" s >>> b. Hatırlarsanız join() g s metodu yardımıyla bir listenin ö˘ elerini karakter dizisi halinde sıralayabiliyorduk: g . g g rsplit() Karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okuyarak liste haline getirir. Anlatmaya önce split() metodundan ba¸layalım. split() Karakter dizisini soldan sa˘ a do˘ ru okuyarak liste haline getirir.5.’bo¸luk’ s >>> b = "bo¸luk\n" s >>> b.rstrip() ’bo¸luk’ s >>> b = "bo¸luk\n" s >>> b.lstrip() ’bo¸luk’ s 16.

split("P") [’’. "SuSe"] >>> b = ". virgüllerin oldu˘ u kısımlardan böldük. ’ Pardus’. elbette split() metodunu yukarıdaki sekilde kullanmak g ¸ istedi˘ iniz seyi yerine getirmeyecektir: g ¸ >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz.".") >>> print yeni [’Debian’. SuSe ˙ste split() metoduyla bu i¸lemi tersine çevirebiliriz: I¸ s >>> yeni = b.join(a) >>> print b Debian. ". ’rogramlama Dili’] Bu metotta ayrıca isterseniz ölçütün yanısıra ikinci bir parametre daha kullanabilirsiniz: >>> b = "Debian.split(". 1) . Pardus. "Pardus". bu karakter dizisini virgüllerin s s g oldu˘ u kısımlardan de˘ il. ’ython ’. "Ubuntu". Ubuntu.>>> a = ["Debian".split(" ") [’Python’.split(". bo¸lukların oldu˘ u kısımlardan bölmeniz gerekir: g g s g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz. SuSe" >>> c = b. Ubuntu. ’ SuSe’] Burada karakter dizisini. ’Dili’] Hatta e˘ er isterseniz karakter dizilerini belli harflerin oldu˘ u kısımlardan da bölebilirsiniz: g g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz.split(". Böylece her karakter dizisi g farklı bir liste ö˘ esi haline geldi: g >>> yeni[0] ’Debian’ >>> yeni[1] ’Pardus’ >>> yeni[2] ’Ubuntu’ >>> yeni[3] ’SuSe’ E˘ er karakter dizisi içinde virgül yoksa. ’Programlama’.") [’Python Programlama Dili’] Yukarıdaki gibi bir karakter dizisi ile kar¸ı kar¸ıya oldu˘ unuzda. Pardus. ’ Ubuntu’.

g g rsplit() metodu sa˘ dan sola do˘ ru okuyor. rsplit() Bu bölümde inceleyece˘ imiz ikinci metodumuzun adı rsplit().") [’www’. g g g Yani bu üçlü tek bir karakter dizisi seklinde tanımlanmı¸. ’com’] >>> a. Önce g g g g söyle bir örnek verip bu iki metodun birbirine ne kadar benzedi˘ ini görelim: ¸ g >>> a = "www. SuSe’] Gördü˘ ünüz gibi. Daha açık bir örnek verelim: g g >>> orneksplit = a.quotaless.rsplit(". Ubuntu. Bu metot yukarıda anlattı˘ ımız g g split() metoduna çok benzer. ’python’. Bunu su sekilde daha açık görebiliriz: ¸ ¸ >>> c[0] ’Debian’ >>> c[1] ’ Pardus.com" >>> a.". ö˘ esi Debian iken. ’quotaless’. öteki ö˘ esi de Pars g s g g dus. ö˘ esi Pardus. ’python’. Suse üçlüsü. ’quotaless’. Tek bir farkla: split() metodu s karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okurken. 1) >>> print orneksplit . listenin 1. ¸ s Yukarıda tanımladı˘ ımız yeni adlı listeyle c adlı listenin uzunluklarını kar¸ıla¸tırarak durumu g s s daha net görebiliriz: >>> len(yeni) 4 >>> len(c) 2 Parantez içindeki “1” parametresini de˘ i¸tirerek kendi kendinize denemeler yapmanız metodu gs daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır. rsplit() metodu sa˘ dan sola do˘ ru okur.com” adlı karakter dizisini noktaların oldu˘ u kısımlardan g böldük. split() metodu soldan sa˘ a do˘ ru okurken. ’com’] Burada “www. SuSe’ Gördü˘ ünüz gibi listenin 0.") [’www’. SuSe oldu.split(".split(". Ubuntu. parantez içinde ”.” ölçütünün yanına bir adet “1” sayısı koyduk. Ubuntu. Çıktıyı dikkag tle inceledi˘ imizde split() metodunun bu parametre yardımıyla karakter dizisi içinde sadece bir g adet bölme i¸lemi yaptı˘ ını görüyoruz.quotaless. Bu örnekte ikisi arasındaki fark pek belli olmasa da.>>> print c [’Debian’. Yani olu¸an listenin bir ö˘ esi Debian. Hatta tamamen aynı i¸i yapar. Ubuntu. ’ Pardus.python.python.

[’www’.com’.. ¸ Bu konuyu iyice sindirebilmek için kendi kendinize bolca örnek ve denemeler yapmanızı.org’.quotaless’..istihza. ’Zühre olmak da’] g Gördü˘ ünüz gibi.com’.splitlines() ["Tahir olmak da ayıp de˘il".6 Bölüm Soruları 1.com’.com’] .python. ’python.".yahoo. Böylece karakter dizisi metotlarını bitirmi¸ olduk.rsplit(". ’https://istihza. bir karakter dizisini satır kesme noktalarından bölerek. ’http://www.. ’http://www. splitlines() metodu karakter dizisini “\n” kaçı¸ dizisinin oldu˘ u yerden ikiye g s g böldü.com’] Bu listedeki ö˘ elerin ba¸ında bulunan http://www kısmını https:// ile de˘ i¸tirerek söyle bir g s gs ¸ liste elde edin: url_list = [’https://python. Bu metot yardımıyla.quotaless. Bunları unicode konusunu i¸lerken s anlatmak üzere simdilik bir kenara bırakıyoruz.google.com’] >>> ornekrsplit = a. ’http://www. Bunlar encode ve decode metotları. ’com’] Sanırım bu sekilde ikisi arasındaki fark daha belirgin oldu. ’https://google. Elinizde söyle bir liste var: ¸ url_list = [’http://www. Öyle de˘ il diyorsanız bir de suna ¸ g ¸ bakın: >>> orneksplit[0] ’www’ >>> ornekrsplit[0] ’www. 16.python. Dikkat ederseniz metot listesi içindeki iki s metodu anlatmadık. bölünen ö˘ eleri liste haline getirebiliyoruz: g >>> satir = "Tahir olmak da ayıp de˘il\nZühre olmak da" g >>> print satir. ’https://yahoo.org’.python.com’.quotaless’ splitlines() Bu bölümün son metodunun adı splitlines().. 1) >>> print ornekrsplit [’www. bu konuyu arada sırada tekrar etmenizi öneririm.

"Truva". Konu anlatımı sırasında söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. "Slackware".coding: utf-8 -*sifreli_metin = """saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. Türkçe karakterleri düzgün bir sekilde s g ¸ büyüten tr_upper() adlı bir fonksiyon tanımlamı¸tık. "b". "k". Bu bölümde söyle bir örnek verdi˘ imizi hatırlıyorsunuz: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. "l". g "i". v in enumerate(distro): if k % 4 == 0: print print "%s"%(v. "GnewSense". "Yoper". "PCLinuxOS". "Pardus". s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. Kullanıcıdan parola belirlemesini isteyen bir betik yazın. "Ututo". "C++"] >>> lst[3] = "C" >>> print lst ["Python". "BackTrack". "CentOS". "ı". ¸ 3. "DreamLinux". "Mepis". "j". “Metotlarda Türkçe Karakter Sorunu” ba¸lı˘ ı altında. fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj. Kullanıcı. "Fedora". "ç". "m".coding: utf-8 -*distro = ["Ubuntu". "Ruby". "c": "e": "˘": g "i": "l": "o": "a".ljust(15)). "Debian". "c". "Slax"] for k. ˙slemlerinizi do˘ rug s s I¸ g dan url_list adlı liste üzerinde gerçekle¸tirin. "e". ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. s 5. "Arch". "C"] 2.stdout. "Puppy". "Perl". "˘". "Red Hat". . "h". "Mandriva".""" s g s s s sozluk = {"a": "ç": "f": "h": "j": "m": "y".Ancak beti˘ in yazımı sırasında hiç bir a¸amada ikinci bir liste olu¸turmayın. "Gelecek". "d". "Gentoo". "Hadron". "Knoppix".write() fonksiyonunu g g kullanarak yazın. sys modülünde anlattı˘ ımız sys. "Mint". "SuSe". belirledi˘ i parolada karakg terler arasında bo¸luk bırakamamalı. mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. g 4. Siz de aynı sekilde Türkçe karakterleri s ¸ düzgün bir sekilde küçülten tr_lower() adlı bir fonksiyon tanımlayın. "Ruby". "b": "d": "g": "ı": "k": "n": "z". "Sabayon". "Karoshi". s Hatırlatma: Bir listenin ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapmak için su yolu izliyorduk: g gs ¸ >>> lst = ["Python". "f". "g". "Kongoni". Bu ikisi arasındaki farkların ne oldu˘ unu açıklayın. Siz bu örne˘ i print yerine. "Perl".

bu örne˘ i join() metodunu kullanarak s g g rahatlıkla yazmanızı sa˘ layacak bilgiyi birkaç bölüm sonra daha ayrıntılı bir sekilde edinece˘ iz. g ¸ g . "r": "ö". "v": "u". "t". E˘ er yazamazsanız ¸ g g endi¸e etmeyin."ö": "s": "u": "y": "n". "v"} sifresiz_metin = "" for harf in sifreli_metin: sifresiz_metin += sozluk. harf) print sifresiz_metin Siz simdi bu örne˘ i bir de join() metodunu kullanarak yazmayı deneyin. "t": "s". çünkü. s "ü". daha önce de söyledi˘ imiz gibi. "p": "¸": s "ü": "z": "o". "¸". "p". "r".get(harf.

Bu kodlardaki “s” karakteri ˙ Ingilizce “string”. line 1. daha önce sık sık kullandı˘ ımız. g g Python’da her türlü biçim düzenleme i¸lemi için tek bir simge bulunur. s s g Bu arada. karakter dizisi içinde kullandı˘ ımız biçimlendirici sayısıyla. Yabancılar buna g “format modifiers” adı veriyor. dı¸arıda iki adet de˘ er var.com adresidir. olması gerekti˘ i gibi. karakter dizisi dı¸ında tek bir de˘ er varsa bunu parantez içinde belirts g memize gerek yok. Bu simge “%”dir.. Python’da biçim düzenleyicileri kullanırken dikkat etmemiz gereken en önemli nokta. isim) s Bu defa herhangi bir hata mesajı almadık." %(isim. yukarıdaki örnek biçim düzenleyiciler hakkında bize önemli bir bilgi daha veriyor. g s Dolayısıyla yabancısı oldu˘ umuz bir konu de˘ il bu. soyadım %s" %"istihza" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Dedi˘ imiz gibi. yani “karakter dizisi” ifadesinin kısaltmasıdır. Biz s bunu daha önceki derslerimizde su sekilde kullanabilece˘ imizi görmü¸tük: ¸ ¸ g s >>> print "Benim adım %s" %"istihza" Burada “%” adlı biçim düzenleyiciyi “s” karakteriyle birlikte kullandık.. Konumuz “karakter dizilerinde biçim düzenleyiciler”. Ama e˘ er de˘ er sayısı birden fazlaysa bu de˘ erleri bir “demet” (tuple) g g g 259 . Halbuki bizim söyle bir kod s s g ¸ yazmamız gerekiyordu: >>> isim = "istihza" >>> print "%s adlı ki¸inin mekanı www. Çünkü karakter dizisi içindeki iki adet “%s” ifadesine g kar¸ılık. karakter dizisinin dı¸ında tek bir de˘ er var (“istihza”). karakter dizisinin dı¸ında bu biçimlendirig s cilere kar¸ılık gelen de˘ erlerin sayısının aynı olmasıdır. karakter g dizisi içindeki iki adet “%s” ifadesine kar¸ılık.. Dikkat ettiyseniz. Bu ne demek oluyor? Hemen su örne˘ e s g ¸ g bakalım: >>> print "Benim adım %s.BÖLÜM 17 Biçim Düzenleyiciler Bu bölümde. biz daha önceki konularımızda biçim düzenleyicilerden yararlanmı¸tık. ancak ayrıntılı bir sekilde hiç incelemedi˘ imiz bir g ¸ g konudan söz edece˘ iz. in <module> TypeError: not enough arguments for format string Gördü˘ ünüz gibi bu kodlar hata verdi. Çünkü bu kodlarda.%s..

Python’da farklı amaçlara hizmet eden. 17. line 2. Ancak Python’da “%” biçim düzenleyicisiyle birlikte kullanılabilecek tek karakter “s” de˘ ildir. gibi. “s” karakteri “string”.. yani “karakter dizisi” kelimesinin g g kısaltmasıdır. Bunun tam olarak ne demek oldu˘ unu biraz sonra daha net bir sekilde anlayaca˘ ız.... Daha önce de dedi˘ imiz gibi. g s g g . g ¸ g “Biraz sabır. O halde size söyle bir soru sorayım: Acaba 0’dan 100’e kadar olan ¸ sayıların ba¸ına birer “yüzde” i¸areti koyarak bu sayıları nasıl gösterirsiniz? %0.. Yani aslında “%s” yapısı Python’da özel olarak karakter dizilerini temsil eder. Ancak Python’da “%” adlı biçim düzenleyici ile birlikte kullanılabilecek tek harf “s” de˘ ildir.. Traceback (most recent call last): File "<stdin>".... in <module> TypeError: not all arguments converted during string formatting Bu defa da hata mesajı aldık. Yani etraftaki Python programlarında yaygın olarak “%s” yapısını görürüz. Sayıların ba¸ında “%” i¸aretini göremeyece˘ iz.olarak tanımlamamız gerekiyor...1 Biçim Düzenlemede Kullanılan Karakterler Daha önce de dedi˘ imiz gibi. Yani bu de˘ erleri parantez içinde göstermeliyiz. Aksi halde g yazdı˘ ımız kodlar hata verecektir... Önce söyle bir sey deneyelim: ¸ ¸ >>> for i in range(100): . Daha sonra s s da normal bir sekilde “%s” biçimini kullandık. ˙ste bu g s I¸ kısımda bu harflerin neler oldu˘ unu ve bunların ne i¸e yaradı˘ ını inceleyece˘ iz.. karakter dizilerini ya da karakter dizisine dönü¸türülebilen de˘ erleri tems g sil eder.” diyerek yolumuza devam edelim.. s s g Bir de söyle bir sey deneyelim: ¸ ¸ >>> for i in range(100): ... biçim düzenleyici karakterler içinde en yaygın kullanılanı “s” g harfidir ve bu harf.. print "%%s" %i . print "%%%s" %i .. Do˘ ru cevap su olmalıydı: g ¸ >>> for i in range(100): .. s s %15... Gördü˘ ünüz gibi. Burada “%” i¸aretini arka arkaya iki kez kullanarak bir adet “%” i¸areti elde ettik. print "%s" %i . Bu kodlar tabii ki sadece 0’dan 100’e kadar olan sayıları ekrana dökmekle yetinecektir... Yani üç adet “%” i¸aretini yan yana getirmi¸ ¸ s s olduk. %10. %1. Python’da biçim düzenleyici olarak kullanılan simge aynı zamanda “yüzde” g (%) anlamına da geliyor... dı¸arıda buna g s kar¸ılık gelen de˘ erin bir karakter dizisi veya karakter dizisine çevrilebilecek bir de˘ er olması s g g gerek. bunun gibi ba¸ka harfler de bulunur. Peki bu ne demek oluyor? Bir karakter dizisi içinde “%s” yapısını kullandı˘ ımızda. Esasında en yaygın çift de budur. g Yukarıdaki örneklerde “%” adlı biçim düzenleyiciyi “s” karakteriyle birlikte kullandık.

10) s g 10 sayısının sekizlik düzendeki kar¸ılı˘ı 12 sayısıdır. line 1.17. Buna g ¸ uygun olarak da dı¸ tarafta “28” sayısını kullandık. “13. “d” harfi aslında tamsayı (integer) de˘ erleri temsil eder.1. Çünkü “d” harfi yalnızca sayı de˘ erleri temsil edebilir. 17.1. yani “tamsayı” kelimesinin kısaltmasıdır.1 “d” Harfi Yukarıda gördü˘ ümüz “s” harfi nasıl karakter dizilerini temsil ediyorsa. s g .3 “o” Harfi Bu harf “octal” (sekizlik) kelimesinin kısaltmasıdır.5” sayısının ondalık kısmını çıktıda göstermiyor. Bunun ne demek oldu˘ unu hemen bir örnekle g g görelim: >>> print "%d" %13. Örne˘ in: g >>> print "%i sayısının sekizlik düzendeki kar¸ılı˘ı %o sayısıdır. Do˘ rusunu söylemek gerekirse. Çünkü “d” g harfi sadece tamsayıları temsil etme i¸levi görüyor.1. “d” s harfinden hiç bir farkı yoktur. E˘ er g g g bu harfin kullanıldı˘ ı bir karakter dizisinde de˘ er olarak mesela bir kayan noktalı sayı (float) g g verirsek. Gördü˘ ünüz gibi. “d” harfi de sayıları g temsil eder. s 17. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. “s” harfi karakter dizilerini ve karakter dizisine çevrilebilen degerleri temsil eder. Peki yukarıdaki ifadeyi söyle de yazamaz s ¸ mıyız? >>> print "¸ubat ayı bu yıl %s gün çekiyor" %28 S Elbette yazabiliriz. ˙ Isterseniz küçük bir örnekle açıklamaya çalı¸alım durumu: s >>> print "¸ubat ayı bu yıl %d gün çekiyor" %28 S S ¸ubat ayı bu yıl 28 gün çekiyor. karakter dizisi içinde “%s” yerine bu defa “%d” gibi bir sey kullandık.5 13 Gördü˘ ünüz gibi. “%d” ifadesi. Kullanım ve i¸lev olarak. Ama mesela söyle bir sey yapamayız: ¸ ¸ >>> print "¸ubat ayı bu yıl %d gün çekiyor" %"yirmi sekiz" S Traceback (most recent call last): File "<stdin>". not str Gördü˘ ünüz gibi bu defa hata aldık. Bu kod da bize do˘ ru çıktı verecektir. Python’da sayılar karakter dizisine çevrilebildi˘ i için “%s” gibi bir yapıyı hata almadan kullang abiliyoruz." %(10.. bu de˘ er tamsayıya çevrilecektir.2 “i” Harfi Bu harf de “integer”. Çünkü daha önce de dedi˘ imiz g g ˘ gibi. in <module> TypeError: %d format: a number is required. sekizlik düzens g deki sayıları temsil eder. Bu g g harfle birlikte karakter dizilerini kullanamayız..

s g 17.1. g g g 17. Bu harf ˙ Ingilizce’deki “float”. 10) s g 10 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı A sayısıdır.. line 1. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. g harfle gösterilen onaltılık sayıları büyük harfle temsil etmesidir: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %X sayısıdır. Ancak bunun farkı. yani “kayan noktalı sayı” kelimesinin kısaltmasıdır. onaltılık düzende harfle gösterilen sayılar da g küçük harfle temsil edilecektir: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %x sayısıdır." %(10.4 “x” Harfi Bu harf “hexadecimal”.17.." %1.. Biraz sonra bu çıktıyı g ¸ s istedi˘ imiz kıvama nasıl getirebilece˘ imizi inceleyece˘ iz. s E˘ er yukarıdaki komutun çıktısı sizi sa¸ırttıysa okumaya devam edin.1. Bu harf tek bir karakteri temsil eder: >>> print "%c" %"a" a Ama: >>> print "%c" %"istihza" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". 10) s g 10 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı a sayısıdır.7 “c” Harfi Bu harf de Python’daki önemli karakter dizisi biçimlendiricilerinden biridir.. yani onaltılık düzendeki sayıları temsil eder: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %x sayısıdır..1. >>> print "Dolar %f TL olmu¸. onaltılık düzendeki sayıları temsil eder. 20) s g 20 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı 14 sayısıdır..." %(10.. s g Buradaki “x” küçük harf olarak kullanıldı˘ ında.1. in <module> TypeError: %c requires int or char .471000 TL olmu¸.6 “f” Harfi Python’da karakter dizilerini biçimlendirirken “s” harfinden sonra en çok kullanılan harf “f” harfidir. s g 17. karakter dizileri içindeki kayan noktalı sayıları temsil etmek için kuls g lanılır." %(20.4710 s Dolar 1.5 “X” Harfi Bu da tıpkı “x” harfinde oldu˘ u gibi.

ö˘ eyi bulurken liste sonuna kadar ula¸abilmek.. 7) satırı içindeki 120 sayısını deneme yanılma yoluyla bulabilirsiniz veya bu sayıyı tespit edebilmek için kendinizce bir formül de üretebilirsiniz.... s g tabloya girecek karakterleri 8 karakterlik bir alan içinde sa˘ a yaslayarak ekrana döktük.. ’36 = $’. 120. sıraya) bir adet “\n” karakteri yerle¸tiriyg s oruz. E˘ er isterseniz yukarıdaki s g kodları su sekilde yazarak a. 120. "%s ==> %c" %(i. 7): a. ’37 = %’. i) E˘ er bu ASCII tablosuna tam anlamıyla “tablovari” bir görünüm vermek isterseniz söyle bir sey g ¸ ¸ yazabilirsiniz: a = ["%s = %c" %(i. E˘ er olu¸an bu “a” adlı listeyi ekrana yazdırırsanız. g s ki tablo ekrana basıldıktan sonra bir satır fazladan bo¸luk olsun.. ö˘ esinden sonra (yani 7. Ardından bu listenin her 6.insert(i. ’35 = #’. hangi sayının fazla g geldi˘ ini de inceleyebilirsiniz.Gördü˘ ünüz gibi. ’34 = "’.] Bu 127’ye kadar devam eder. for i g ¸ s in range(0. Karakter sayısı birden fazla g oldu˘ unda bu komut hata veriyor. "\n") print a Ayrıca 120 yerine farklı sayılar koyarak hangi sayının yetersiz kaldı˘ ını. 128)] for i in range(0. ’33 = !’. "\n") for v in a: print v. ö˘ ede bir alt satıra geçecek sekilde ayarlamı¸ oluyoruz... E˘ er isterseniz “c” harfini kullanarak bütün ASCII tablosunu ekrana dökebilirsiniz: g >>> for i in range(128): .. g s liste ö˘ elerinin söyle bir biçime sahip oldu˘ unu görürsünüz: g ¸ g [’32 = ’. Ancak formül üretmeye ü¸enenler için deneme yanılma yöntemi daha cazip gelecektir! Burada amacımız listedeki her s 7.insert(i..rjust(8).. ’38 = &’. Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ Öncelikle bir liste üreteci (list comprehension) kullanarak 32 ile 128 arasındaki sayılara kar¸ılık s gelen harfleri bir liste haline getiriyoruz. "\n") satırının listenin hangi noktalarına “\n” karak¸ ¸ teri yerle¸tirdi˘ ini inceleyebilirsiniz: s g a = ["%s = %c" %(i. 120. 128)] for i in range(0.. g . g “c” harfinin bir ba¸ka özelli˘ i de ASCII tablosunda sayılara kar¸ılık gelen karakterleri de s g s gösterebilmesidir: >>> print "%c" %65 A ASCII tablosunda 65 sayısı “A” harfine kar¸ılık geldi˘ i için yukarıdaki komutun çıktısı “A” harfini s g gösteriyor. Ben burada bu sayıyı biraz yüksek tuttum.. i) for i in range(32. Bu sayede listeyi her 7. “c” harfi sadece tek bir karakteri kabul ediyor.insert(i. g Son olarak da. 7): a. i) for i in range(32. karakter dizisi metotlarını i¸lerken gördü˘ ümüz “rjust()” adlı metot yardımıyla.

"patates": 40} print "stok durumu:" for k. "armut": 20.. Burada s s s yaptı˘ ımız sey.2. "armut": 20.items() g satırı ile. v in stok. stok sözlü˘ ünün bütün ö˘ elerini teker teker “k” ve “v” adlı iki de˘ i¸kene atadık. çıktıyı biraz biçimlendirerek kullanıcıya daha “temiz” bir bilgi sunmaktır: >>> mal = "elma" >>> print "Stokta %d KG %s kaldı!" %(stok["elma"]. v) Burada öncelikle stok sözlü˘ ümüzü tanımladık. de˘ erler ise “v” de˘ i¸kenine atanmı¸ gs g gs s oldu.. Burada meyve g ¸ adlarıyla meyve miktarları arasındaki mesafeyi biraz açmak için “\t” adlı kaçı¸ dizisinden yarars landı˘ ımıza dikkat edin.2 ˙leri Düzeyde Karakter Dizisi Biçimlendirme I Python’da karakter biçimlendirmenin amacı birtakım kodlar yardımıyla elde edilen verilerin istedi˘ imiz bir biçimde kullanıcıya sunulabilmesini sa˘ lamaktır. s 17.17. Ancak isterseniz Python’daki karakter dizisi biçimlendiricilerini kullanarak daha karma¸ık s i¸lemler de yapabilirsiniz. Karakter biçimlendirme genel g g olarak karma¸ık verilerin son kullanıcı tarafından en kolay sekilde anla¸ılabilmesini sa˘ lamak s ¸ s g için kullanılır. Üstes s lik bu yapı epey kullanı¸lıdır ve bazı durumlarda i¸lerinizi bir hayli kolayla¸tırabilir. g g gs Böylece sözlük içindeki anahtarlar “k” de˘ i¸kenine. Mesela su örne˘ e bir bakalım: s ¸ g >>> print "Ben %(isim)s %(soyisim)s" %{"isim": "Fırat".. "soyisim": "Özgül"} Buradaki yapı ilk anda gözünüze karma¸ık gelmi¸ olabilir. mal) Stokta 10 KG elma kaldı! Ya da mevcut stokların genel durumu hakkında bilgi vermek için söyle bir yol tercih ede¸ bilirsiniz: stok = {"elma": 10. v in stok.items(): print "%s\t=\t%s KG"%(k. Son olarak da print "%s\t=\t%s KG"%(k. Ancak aslında oldukça basittir. v) satırıyla bu “k” ve “v” de˘ i¸kenlerini gs örne˘ in “elma = 10 KG” çıktısını verecek sekilde biçimlendirip ekrana yazdırdık. “%s” adlı karakter dizisi biçimlendiricisindeki “%” ve “%s” karakterleri arasına g ¸ . Örne˘ in söyle bir sözlük olsun elimizde: g ¸ >>> stok = {"elma": 10. Daha sonra for k. g Yukarıdaki örnekler. karakter dizisi biçimlendirme kavramının en temel kullanımını göstermektedir. yukarıda verdi˘ imiz örneklerde görüg nenden daha karma¸ık bir sözdizimi vardır.. "patates": 40} Stokta kaç kilo elma kaldı˘ ını ö˘ renmek isteyen kullanıcıya bu bilgiyi su sekilde verebiliriz: g g ¸ ¸ >>> mal = "elma" >>> print stok[mal] 10 Ancak bundan daha iyisi.1 Karakter Dizisi Biçimlendirmede Sözlükleri Kullanmak Aslında Python’daki karakter dizisi biçimlendiricilerinin.

4710 s Dolar 1.. s "saat": "17:00"} print u"%(gun_sayi)s %(ay)s %(gun)s %(saat)s’da bulu¸alım!" %randevu s Tabii e˘ er isterseniz sözlü˘ ünüzü do˘ rudan karakter dizisini yazarken de tanımlayabilirsiniz: g g g #-*.. Ama e˘ er g g g g g arzu edersek bu çıktıyı ihtiyaçlarımıza göre biçimlendirme imkanına sahibiz.400000’ Gördü˘ ünüz gibi.4 ’1. Python’daki sayıları nasıl hassas biçimlendirece˘ imizi inceleyece˘ iz.2.. "ay": "Ocak". "gun": u"Çar¸amba".de˘ i¸ken adları yerle¸tirmekten ibarettir.coding: utf-8 -*print u"%(gun_sayi)s %(ay)s %(gun)s %(saat)s’da bulu¸alım!" %{"gun_sayi": 13. s Burada karakter dizisinin dı¸ında belirtti˘ imiz sayı 1. Bu bölümde. Gördü˘ ünüz gibi. s Bir de su örne˘ e bakalım: ¸ g #-*. Burada belirtti˘ imiz de˘ i¸ken adlarını daha sonra gs s g gs karakter dizisi dı¸ında bir sözlük olarak tanımlıyoruz.2f" %1. elde etti˘ imiz sayı tam istedi˘ imiz gibi de˘ il.... noktadan sonra istedi˘ imizden daha fazla sayıda basamak var. "gun": u"Çar¸amba".471000 TL olmu¸. Küçük bir örnekle ba¸layg g s alım: >>> "%f" %1.4710 oldu˘ u halde çıktıda elde etti˘ imiz s g g g sayı 1..40’ Burada yaptı˘ ımız sey." %1. s "ay": "Ocak". Bir de su örne˘ e bakalım: s ¸ g . “%” i¸areti ile “f” karakteri arasına bir adet nokta (..coding: utf-8 -*randevu = {"gun_sayi": 13.2 Sayılarda Hassas Biçimlendirme Yukarıda “f” adlı biçimlendiriciden bahsederken hatırlarsanız söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s >>> print "Dolar %f TL olmu¸. Diyelim ki g g biz noktadan sonra sadece 2 basamak olsun istiyoruz: >>> "%. s "saat": "17:00"} Kodları bu sekilde yazdı˘ ımızda karakter dizisi dı¸ında “%” i¸aretinden sonra demet yerine ¸ g s s sözlük kullandı˘ ımıza dikkat edin.471000.4 ’1. g Python’un bize sundu˘ u bu yapı karakter dizisi içindeki de˘ i¸kenlerin neler oldu˘ unu takip g gs g edebilmek açısından epey kullanı¸lı bir araçtır.) ve istedi˘ imiz g ¸ s g basamak sayısını yerle¸tirmekten ibaret. s 17.

000 001 .3” gibi bir ifade.3d" %1.3d" %i .00’ Gördü˘ ünüz gibi..499 Burada yazdı˘ ımız ”. E˘ er sayı 3 veya daha fazla sayıda basamaktan olu¸uyorsa.>>> "%. Aynı seyi zfill() metodunu kullanarak söyle yapıyorduk: g s ¸ ¸ >>> for i in range(11): .2.3” ifadesinin herhangi bir etkg s isi olmaz.. noktadan sonra sadece 3 basamaklık bir hassasiyet istedi˘ imizi g g gösteriyor. toplam üç basamaklı bir tamsayı olu¸turmaktır... E˘ er tamsayı normalde tek basamaklı g ¸ s g ise. Hatırlarsanız “f” harfi ile söyle bir sey yazabiliyorduk: ¸ ¸ >>> print "Bugünkü dolar kuru: %. Ama bir de su örne˘ e bakın: ¸ g >>> print "Bugünkü dolar kuru: %. ”. bu özelli˘ i kayan noktalı sayıların yanısıra tamsayılara (integer) da uygulayag g biliyoruz. Bu özelli˘ i söyle bir i¸ için kullanabilirsiniz: g ¸ s >>> for i in range(11): . Burada dikkat ederseniz. 17. Bu yapının tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını anlamak için farklı sayılarla denemeler s g yapmanızı tavsiye ederim. çıktıda üç adet 0 yok..3 Sayıların Soluna Sıfır Eklemek Bir önceki bölümde “%s” i¸areti ile “f” harfi arasına özel ö˘ eler yerle¸tirerek yaptı˘ ımız sey s g s g ¸ “f” harfi dı¸ındaki karakterler üzerinde farklı bir etki do˘ urur. Lafı dolandırıp kafa karı¸tırmak s g s yerine isterseniz basit bir örnek verelim.49876 Bugünkü dolar kuru: 1. “f” yerine “d” karakterini kullandı˘ ımızda ”..49876 Bugünkü dolar kuru: 001 Gördü˘ ünüz gibi...3f" %1.3” ifadesi. print str(i). bu ifade o tek basamaklı sayının soluna iki sıfır koyarak basamak sayısını 3’e tamamlar. daha önce karakter dizisi metotlarını i¸lerken ö˘ rendi˘ imiz zfill() metog s g g duna benzedi˘ ini farketmi¸sinizdir.zfill(3) . sayıların sol g g tarafını sıfırlarla dolduruyor.3” ifadesinin yaptı˘ ı sey.2f" %5 ’5. ”.. print "%.. 000 001 002 003 004 005 006 007 008 009 010 Yukarıdaki özelli˘ in.

Burada print v.. print "%2d" %i ..rjust(8). satırı. s Bu metot karakter dizilerini sa˘ a yaslamamızı sa˘ lıyordu. "\n") for v in a: print "%8s" %v.2. olu¸turdu˘ umuz tablodaki ö˘ elerin sa˘ a yaslanmasını s g g g sa˘ lamı¸tı. Aslında aynı etkiyi. 7): a. 7): a.insert(i. ˙ Isterseniz konuyu daha iyi anlayabilmek için daha basit bir örnek verelim: >>> for i in range(20): .rjust(8). 120... Daha önce bu metodu kullandı˘ ımız g g g söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s a = ["%s = %c" %(i.002 003 004 005 006 007 008 009 010 17.4 Karakter Dizilerini Hizalamak Hatırlarsanız karakter dizilerinin metotlarını incelerken rjust() adlı bir metottan bahsetmi¸tik. i) for i in range(32.. 128)] for i in range(0. 128)] for i in range(0. biçim düzenleyiciler yardımıyla da sa˘ layabiliriz: g s g a = ["%s = %c" %(i. 120.. i) for i in range(32.insert(i. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 . "\n") for v in a: print v.

3d" %i Karakter dizilerini hizalamak için ise söyle bir sey. Hatırlarsanız bir karakter dizisinin sol tarafına sıfır eklemek için söyle ¸ bir sey yapıyorduk: ¸ >>> for i in range(11): . Bu defa sayılar normal bir sekilde sola yaslanmı¸ durumda. Karakter dizisi g s g biçimlendiricileri ise bize bu konuda çok daha fazla kontrol imkanı verir. 17. ¸ s Yine bu biçimlendiricileri kullanarak karakter dizileri arasında belli sayıda bo¸luklar da bırakas bilirsiniz... Esasında Python’daki biçim düzenleyiciler bize bu i¸lemlerin her ikisini birlikte s yapma imkanı da tanır...17 18 19 Dikkat ederseniz burada 10’dan önceki sayılar sa˘ a yaslanmı¸ durumda. print "%3.. ¸ ¸ >>> for i in range(20): ..2d"%i ..2. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Farkı görüyorsunuz. Mesela: >>> print "merhaba %10s dünya" %"" merhaba dünya Buna benzer bir seyi kaçı¸ dizilerinden biri olan “\t” ile de yapabiliyoruz.... print "%. Yukarıdaki kodları g s herhangi bir biçimlendirici içermeyecek sekilde yazarsanız farkı daha net görebilirsiniz: ¸ >>> for i in range(11): .... Ancak “\t”yi kul¸ s landı˘ ımızda bo¸luk miktarının tam olarak ne kadar olaca˘ ını kestiremeyiz. print i . print "%2d" %i Karakter dizilerini hem hizalamak hem de sol taraflarına sıfır eklemek için de söyle bir sey ¸ ¸ yapıyoruz: >>> for i in range(11): .5 Karakter Dizilerini Hem Hizalamak Hem de Sola Sıfır Eklemek Yukarıda karakter dizilerini nasıl hizalayaca˘ ımızı ve sol taraflarına nasıl sıfır ekleyebilece˘ imizi g g ayrı ayrı gördük.

. kiraz 2. g Örne˘ in kullanıcının banka hesabında 1000 TL varsa.3 Bölüm Soruları 1. "kiraz"] Bu listede bulunan ö˘ eleri kullanarak su cümleyi kurun: g ¸ Stokta bulunan ürünler: elma. g g 17.. Kullanıcıya.200 Bu i¸aret ve karakterlerin tam olarak nasıl bir etki olu¸turdu˘ unu daha iyi anlayabilmek için s s g kendi kendinize örnekler yapmanızı tavsiye ederim. banka hesabında kaç TL’si oldu˘ unu soran bir program yazın. Elimizde söyle bir liste var: ¸ stok = ["elma". programınız ekrana su bilgiyi basmalı: g ¸ bankada 001000 TL’niz var! (000657 $) .Gördü˘ ünüz gibi nokta i¸aretinden önce getirdi˘ imiz sayı karakter dizisinin hizalanma miktarını g s g gösterirken. E˘ er yukarıdaki örneklerde “f” adlı biçimlendirme karakterini kullanırsanız. noktadan sonra getirdi˘ imiz sayı karakter dizisinin sol tarafına eklenecek sıfırların g sayısını gösteriyor. Bu program. Aslında burada söylenecek s birkaç sey daha olsa da yukarıdakilerin Python programları yazarken en çok ihtiyacınız olacak ¸ bilgiler oldu˘ unu gönül rahatlı˘ ıyla söyleyebiliriz.. g kullanıcıdan aldı˘ ı TL bilgisini dolara çevirerek 6 haneli bir sayı biçiminde ekrana basabilmeli. armut.. Böylece Python’daki önemli bir konuyu daha geride bırakmı¸ olduk.3f" %1. sonuç biraz farklı g olacaktır: >>> print "kur: %8. "armut".2 kur: 1.

yer alır. Söz konusu makalede temel düzeyde bilgiler verilmekte. s 270 . “ç”. burada ise konunun ayrıntılarına inilmektedir. Türkçe’ye özgü “¸”. len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti adlı makalede anlatılanlarla birlikte de˘ erlendirilmelidir. Bu liste içinde dünyadaki (hemen hemen) bütün dillere ait karakterler..BÖLÜM 18 ascii. hem de “unicode” ile ilgili ¸ s s çok kaba bir tarif verece˘ im: g “ascii”. 18. Bu belge ve oradaki makale birbirini tamamlayıcı bilgiler g içermektedir. “˘ ”. Ancak ascii listesi sadece 128 karakterden ¸ olu¸urken. simgeler. her yerde kar¸ımıza çıkan bu “ascii” ve “unicode” kavramlarını anlaI¸ s maya. unicode yüz binlerce karakteri temsil edebilir. “unicode” ise Türkçe’ye özgü harflerle birlikte dünya üzerindeki pek çok dile ait harfleri de tanıyabilen karakter kodlama biçimlerini içeren.1 Giri¸ s Orada burada mutlaka Python’un varsayılan kod çözücüsünün ascii oldu˘ una dair bir cümle g duymu¸sunuzdur. vb. s ˙ste biz bu makalede. s Yine sa˘ da solda Python’un unicode’yi destekledi˘ ine dair bir cümle de duymu¸ olmalısınız. bu kavramların Python’daki yerini ve Python’da ne sekilde kullanıldı˘ ını ö˘ renmeye ¸ g g çalı¸aca˘ ız. karakter kodlarını gösteren büyük bir listeden ibarettir. s g Önce ascii’den ba¸layalım. g g s O halde bu “ascii” ve “unicode” denen seylerin ne oldu˘ unu da merak etmi¸sinizdir. ¸ g s Ben simdi size burada i¸in teknik kısmına bula¸madan hem “ascii”. Aynı sekilde ascii de karakter kodlarını içeren bir listedir. geli¸mi¸ bir sistemdir. “ö”. “ü” ve “ı” gibi harfleri tanımayan bir karaks g ter kodlama biçimidir.. s s Esasında “unicode”. unicode ve Python Not: Burada verilen bilgiler. harfler.

. temelde belli g ¸ karakterlerle belli sayıları e¸le¸tiren bir tablodan ibarettir. Her bir karaks ter bir sayıya kar¸ılık gelecek sekilde. Bu karma¸ıklı˘ ın bir g s g sonucu olarak. herhangi bir makinede olu¸turulan bir metin ba¸ka bir makinede aynı sekilde s s ¸ görüntülenemiyordu. Ayrıca gördü˘ ünüz gibi. ˙ste “ascii” bu “American Standard Code for Information I¸ Interchange” ifadesinin kısaltmasıdır. birer karakter kümesidir.2 ascii Ne kadar geli¸mi¸ olurlarsa olsunlar.com/ adresinden eri¸ebilirsiniz. Bu da˘ ınıklı˘ ı önlemek ve “yazı makinelerinde” bir birlik sa˘ lamak için American Standards g g g Association (Amerikan Standartları Birli˘ i) tarafından American Standard Code for Information g Interchange (Bilgi Alı¸veri¸i için Amerikan Standart Kodu) adı altında bir standartla¸ma çalı¸s s s s ması yürütülmesine karar verildi. Örne˘ in ascii.asciitable. (E˘ er “7-bit” kavramı size yabancı ise okumaya devam edin. Dolayısıyla her üretici kendi ihtiyaçlarına g s g uygun olarak farklı bir karakter kümesi kullanıyordu. ¸ g g Bilgisayar bunu “a” harfi seklinde de˘ il. g ba¸ka bir makinede filanca sayı ile temsil ediliyordu.. Dolayısıyla bu küme Ilk içinde toplam 27 = 128 adet karakter yer alabilir.. g unicode.. Dolayısıyla. ˙ste bu her karakteri bir I¸ sayıyla temsil etme i¸lemine “karakter kodlama” (character encoding) adı verilir. Biraz sonra bu sistemleri daha detaylı bir sekilde inceledi˘ imizde tam olarak ne demek istedi˘ imizi gayet net anlayacaksınız. yani bu sistemle sadece 128 adet karakter kodlanabilir.18. ¸ g g 1960’lı yıllara gelininceye kadar. “harf” ve “kelime” gibi kavramlar bir bilgisayar için hiçbir sey ifade etmez. farklı karakterlerin farklı sayılarla temsil edildi˘ i karakter kümeleri kullanıyordu.) g Bu bahsetti˘ imiz 128 karakteri içeren ascii tablosuna (yani “ascii karakter kümesine”) g http://www. s s Mesela ascii tablosunda “10” sayısının “yeni satır” karakterini temsil etti˘ ini görüyoruz (O g tabloda “dec” sütununa bakın). g Aynı tabloda “9” sayısının ise “sekme” karakterini temsil etti˘ ini görüyoruz. ekranda gördü˘ ümüz ¸ g g bütün harfler ve simgeler makine dilinde bir sayı ile temsil edilir.. Bu ilk 33 sayı. Hatta aynı üreticinin farklı model s makinelerinde dahi bir bütünlük sa˘ lanmı¸ de˘ ildi. Bu kelime “askii” seklinde telaffuz edilir. Çünkü örne˘ in “a” harfi bir makinede falanca sayı ile temsil edilirken. g Python’da söyle bir sey yazma olana˘ ı sa˘ lıyor: ¸ ¸ g g Bu da bize . Yani mesela “karakter”. bugün kullandı˘ ımız bilgisayarların anladı˘ ı tek sey s s g g ¸ sayılardır. Biraz sonra bu g kavramı açıklayaca˘ ız. gerçekten de “10” sayısı yeni bir satıra geçmemizi sa˘ ladı. “yazı yazmaya yarayan makineler” üreten her firma.. “karakter kümesi” denen sey. Buradaki tablodan da görece˘ iniz gibi. bir sayı olarak görür. Mesela Python’da. Örne˘ in ekranda gördü˘ ümüz “a” harfi özünde sadece bir sayıdan ibarettir. Burada chr() g g fonksiyonu ascii tablosundaki sayıların karakter kar¸ılıklarını görmemizi ve kullanabilmemizi s sa˘ lıyor.. bir metnin “akı¸ını” belirleyen “sekme”. Bu yüzden bu tablodaki karakterleri modern sistemler de kabul edecektir. vb... Çünkü bunlar her biri bir sayıya kar¸ılık gelen s karakterleri bir arada sunan sistematik yapılardır. ascii tablosu bugün için de geçerlidir. “yeni satır” ve benzeri s s karakterleri temsil eder. ISO-8859. ¸ ˙ sürümü 1963 yılında yayımlanan ascii 7-bitlik bir karakter kümesidir.. chr() fonksiyonundan da yararlanarak söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ >>> print "Merhaba" + chr(10) + "dünya" Merhaba dünya Gördü˘ ünüz gibi. s g toplam 128 sayının (0’dan ba¸layarak) ilk 33 tanesi ekranda görünmeyen karakterlere s ayrılmı¸tır. bu karakterleri ve bunların kar¸ılı˘ ı olan sayıları bir araya s ¸ s g toplayan sistematik yapıya ise “karakter kümesi” (charset – character set) denir.

g g ascii tablosunda “dec” sütunu yerine “oct” sütunundaki sayıları da kullanabilirsiniz. E˘ er bu sütung daki sayılar size daha sevimli geliyorsa söyle bir yazım tarzı benimseyebilirsiniz: ¸ >>> print "Merhab\x61 dünya" . Tablodaki “oct” sütununu kontrol etti˘ imizde “a” harfinin “141” sayısına kar¸ılık geldi˘ ini görüyoruz. Bunu elbette su sekilde yapabilece˘ inizi biliyorsunuz: g ¸ ¸ g >>> print "Merhab%s dünya" %chr(97) Dikkat ederseniz.. Dolayısıyla Python’da söyle bir sey yazabiliyoruz: ¸ ¸ >>> print "Merhab" + chr(97) + dünya" Merhabadünya Burada iki kelime arasında tabii ki bo¸luk yer almıyor. g E˘ er ascii sisteminden yararlanıp bilgisayarınızın bir “bip” sesi çıkarmasını isterseniz sadece g söyle bir sey yazmanız yeterli olacaktır: ¸ ¸ >>> print chr(7) !bip! Ancak bu biplemeyi (e˘ er kernel modüllerinden biri olan “pcspkr” yüklü de˘ ilse) GNU/Linux g g sistemlerinde duyamayabilirsiniz. Bo¸luk karakterini kendiniz yerle¸tires s s bilirsiniz.. Python’un ekrana “141” yazdırg g mak istedi˘ imizi zannetmemesi için “\” kaçı¸ dizisini kullanarak.>>> print "Merhaba" + chr(9) + "dünya" Merhaba dünya Yukarıda yazdı˘ ımız kodları i¸leten Python. ben illa dec sütunundaki ondalık sayıları kullanmak istiyorum. Elbette bunu Python’da “\t” kaçı¸ g s s dizisini kullanarak da yapabilece˘ inizi biliyorsunuz. g s “Yok. Ama e˘ er ascii kodlarını do˘ rudan karakter dizilerinin içinde kullanmak isterseniz.” diyorsanız sizi kıracak de˘ iliz.” gibi bir mesaj vermi¸ oluyoruz. g Mesela “a” harfi “97” sayısı ile gösteriliyor. Tablodan g gördü˘ ümüz gibi... Elbette ascii tablosu sadece yukarıdaki görünmez karakterlerden ibaret de˘ ildir. E˘ er buradaki sekme bo¸lu˘ unun az oldu˘ unu dü¸ünüyorsanız kos g s g g s dunuzu söyle de yazabilirsiniz: ¸ >>> print "Merhaba" + chr(9) * 2 + "dünya" Merhaba dünya chr(9)‘a kar¸ılık gelen sekme karakterini istedi˘ iniz kadar tekrar ederek. 33’ten 128’e kadar olan kısımda ekrana basılabilen karakterler yer alıyor.. O g s g halde söyle bir kod yazmamız mümkün: ¸ >>> print "Merhab\141 dünya" Merhaba dünya Burada “141” sayısını do˘ rudan kullanmadı˘ ımıza dikkat edin.. “Merhaba” ve “dünya” kelimeleri arasında bir sekg s melik bo¸luk bıraktı..... Python’a “o 141 bildi˘ in 141 g s g de˘ il. ascii tablosunda “Hx” (Hexadecimal) adlı bir sütun daha var. karakter dizileri s g arasında istedi˘ iniz boyutta sekmeler olu¸turabilirsiniz.

getdefaultencoding() ’ascii’ Demek ki Python’daki varsayılan kodlama biçimi hakikaten “ascii” imi¸. Python “ascii” tablosunda yer almayan bir karakterle kar¸ıla¸tı˘ ı zaman do˘ al olarak s s g g hata mesajında gördü˘ ümüz çıktıyı veriyor.. Hemen bunu teyit edelim: >>> import sys >>> sys.ascii tablosunu inceledi˘ inizde. g Bu arada. Burada aldı˘ ınız çıktıların her ortamda aynı g g çıktıyı verece˘ inden emin olamazsınız. Bilgisayarlar yalnızca bu sayıları g anlayıp bu sayılarla i¸lem yapabilir. Etkile¸imli kabuk pratik bir araçtır. Aslında ascii sadece Türkçe’yi de˘ il. “ascii” Türkçe karakters g leri tanımayan bir karakter kodlama biçimidir. “¸çö˘ üı˙ harfleri ascii tablosunda g g g s g I” yer almıyor. O ¸ ¸ yüzden bu sayıda bizi ilgilendiren kısım “1000110”.. s Python varsayılan olarak ascii kodlamasını kullanır.. g ¸ g s Mesela bu tabloda “ç¸ö˘ üı” gibi harfleri göremiyoruz. Ba¸ka bir örnek verelim: ascii tablosunda g s “r” harfi “114” sayısına kar¸ılık geliyor. ascii’nin 7-bitlik bir sistem oldu˘ unu söylemi¸tik. Bu ondalık sayının ikili düzendeki kar¸ılı˘ ı 1110010 s s g sayısıdır: ..org/peps/pep-0263. Ancak bu sizi yanıltmasın. O yüzden asıl programlarınızda do˘ rudan yukarıdaki g g gibi bir kod yazamazsınız. Gördü˘ ünüz gibi burada toplam 7 adet 1 ve 0 var. Bu 1 ve 0’ların her birine “bit” adı verilir.. Bu 1 ve 0’ların 7 s tanesi yan yana gelince 7-bitlik bir sayı olu¸turur! Gayet mantıklı. s g Simdi Python’da söyle bir kod yazdı˘ ımızı dü¸ünelim: ¸ ¸ g s print "Türkçe karakterler: ¸çö˘üı˙" s g I E˘ er bu kodları do˘ rudan etkile¸imli kabuk üzerinde çalı¸tırmı¸sanız Python size düzgün bir g g s s s çıktı vermi¸ olabilir... s Python’da herhangi bir ondalık sayının ikili düzende hangi sayıya kar¸ılık geldi˘ ini bulmak için s g bin() adlı fonksiyondan yararlanabilirsiniz: >>> bin(70) ’0b1000110’ Bu sayının ba¸ındaki “0b” karakterleri Python’un ikili sayıları göstermek için kullandı˘ ı bir s g araçtır. but no encoding declared.html for details Burada gördü˘ ünüz gibi. Çünkü dedi˘ imiz ve gördü˘ ümüz gibi.. ama her s s zaman güvenilir bir araç oldu˘ u söylenemez.. Python “ascii olmayan” karakterler kullandı˘ ımızdan yakınıyor. Bu araç Python’a bir seyler ifade ediyor olabilir.. de˘ il mi? s g ˙ste ascii sisteminde tanımlanan bütün karakterler 7-bitlik bir sayı içine sı˘ dırılabiliyor. Bu ondalık sayı ikili düzende 1000110 sayısına kar¸ılık gelir. Yukarıdaki durum nes deniyle. Bu kodu bir metin dosyasına yazıp kaydettikten sonra programı çalı¸tırmak istedi˘ imizde söyle s g ¸ bir çıktı alırız: SyntaxError: Non-ascii character ’\xfc’ in file deneme.. bu tabloda bazı seylerin eksik oldu˘ u gözünüze çarpmı¸ olmalı.py on line 1.python. g g Aslında bu çok do˘ al. ˙ g Ingilizce dı¸ındaki hiç bir dilin özel karakterlerini tanımaz.. Mesela “F” harfinin ascii kar¸ılı˘ ı s g olan “70” sayısı ondalık bir sayıdır. see http://www. ama bize bir sey ifade etmez. Yani 7 I¸ g adet 1 ve 0 bütün ascii karakterleri temsil etmeye yetiyor. Peki “7-bitlik” ne demek? Hemen g s kısaca onu da açıklayalım: Bildi˘ iniz gibi bilgisayarların temelinde 1’ler ve 0’lar yatar. Bu yazının “Giri¸” bölümündeki kaba tarifte de ifade etti˘ imiz gibi.

Örne˘ in “ISO” karaks s g ter kümeleri de kod sayfalarına benzer bir biçimde 8. Örne˘ in: g .. ord() fonksiyonunu söyle kullanıyoruz: ¸ >>> ord("g") 103 Demek ki “g” karakterinin ascii tablosundaki kar¸ılı˘ ı 103’mü¸. “ç”.aspx adresinden ula¸abilirsiniz. bu ikili sayı da 7 adet 1 ve 0’dan olu¸uyor. Özellikle IBM ve Microsoft gibi büyük sirketlerin.microsoft. Ancak 90’lu yılların ortalarından itibaren bütün bilgisayar sistemleri 8 bitlik verileri de depolayabilmeye ba¸ladı. Bu fonksiyon kendisine argüs man olarak verilen ondalık bir sayının ascii tablosundaki kar¸ılı˘ ını gösteriyordu. Bu kod sayfası Türkçe’deki karakterleri düzgün gösteres bilmek için üretildi˘ inden bu listede “¸”. 1990’lı yılların ortalarına kadar bilgisayar sistemleri sadece bu 7-bitlik veriler ile i¸lem yapıys ordu. az çok standartla¸mı¸ karakter kümeleri de bu dönemde ˙ s s s Ingilizce dı¸ındaki dillerin karakter ihtiyaçlarını kar¸ılamak için kullanılıyordu. Çünkü burada 7 adet 1 ve 0 yerine 8 adet 1 ve 0 var. s Hatırlarsanız yukarıda chr() adlı bir fonksiyondan bahsetmi¸tik.microsoft.. sayılar 32’den ba¸lıyor.>>> bin(114) ’0b1110010’ Yine gördü˘ ünüz gibi. Örne˘ in Microsoft firmasının Türkiye’ye s g gönderdi˘ i bilgisayarlarda kullandı˘ ı. “ı” ve “˙ gibi harfleri görebiliyoruz. bitin geli¸iyle birlikte. Gördü˘ ünüz gibi 128’in ikili g düzendeki kar¸ılı˘ ı olan sayı 7-bit de˘ il. ISO-8859 karakter kümeleri bunların en bilinenlerindendir. Dolayısıyla bu da 7-bitlik bir g s sayıdır. 128 karakteri destekleyen standart ascii’nin ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri gösterememesi ve s 8. s Kod sayfaları dı¸ında.com/en-us/library/cc195068. Python’da bir s g de bu chr() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapan ba¸ka bir fonksiyon daha bulunur. 7-bitlik sistemin sundu˘ u 128 karaktere ek s s g olarak bir 128 karakteri daha temsil edebilme olana˘ ı do˘ du.com/charsets/iso8859. Ancak ilk 128 karakterden sonra gelen 128 karakterin hangi karakterleri temsil edece˘ i g konusu. bu listede ikinci 128’lik kısmın 857 numaralı kod sayfasındakilerden farklı karakterlere ayrıldı˘ ını görürsünüz. Bu s adresteki kod sayfasında görece˘ iniz gibi. Sonraki 128’lik kısım ise farklı kod sayfalarında farklı karakterlere kar¸ılık gelir. Bunlar içinde s s Türkçe’ye ayrılan küme ISO-8859-9 adlı karakter kümesidir. yani “Geni¸letilmi¸ ascii” denen sistem standart bir yapıya hiç bir zaman kavu¸amadı. Böylece ortaya “kod sayfası” (codepage) denen bir kavram çıktı. Bunun da ikili düzendeki kar¸ılı˘ ı 1111111 s g sayısıdır. 7-bitle gösterilebilecek son sayı 127’dir... Bu kod sayg g fasına http://msdn..aspx adresindeki 851 numaralı g kod sayfasına bakacak olursanız.. Çünkü 851 numaralı kod sayfası Yunan g alfabesindeki harfleri gösterebilmek için tasarlanmı¸tır. 857 numaralı bir kod sayfası vardır. sayı ancak 8 bit kullanılarak gösterilebiliyor. Örne˘ in buradaki 857 numaralı kod sayfasında ikinci 128’lik s g kısım özel karakterlere ayrılmı¸tır. bitin sa˘ ladı˘ ı olanaklar göz önünde bulundurularak ortaya “Geni¸letilmi¸ ascii” diye bir sey g g s s ¸ çıktı. kendi ihtiyaçlarına ve farklı ülkelere göre ¸ düzenlenmi¸ farklı farklı kod sayfaları bulunur. s g s Bu chr() ve ord() fonksiyonları farklı platformlarda farklı davranabilir. ISO-8859-9 karakter kümesine http://czyborra.com/en-us/library/cc195065. 128 sayısı ikili düzende 10000000 olarak gösterilir. s g g Dolayısıyla 7 bit kullanarak 0 sayısı ile birlikte 128 adet ondalık sayıyı gösterebiliyoruz. Çünkü 8-bitlik sistemler 28 = g g 256 adet karakterin kodlanmasına imkan tanır.. g s s Bu fonksiyonun adı ord()‘dur.html#ISO-8859-9 adresinden ula¸abilirsiniz. biti kendi ihtiyaçlarına göre doldurma yolunu seçtiler. “ö”. 8. ascii tablosunun ilk 32 g s sayısı ekranda görünmeyen karakterleri temsil etti˘ i için Microsoft bunları gösterme gere˘ i g g duymamı¸. g s g I” Ama e˘ er http://msdn. Bu tabloda 128’e kadar olan kısım zaten standart ascii’dir ve bütün kod says falarında ilk 128’lik kısım aynıdır... “˘ ”. 129. s s s Bilgisayar üreticileri bu 8. biti olabildi˘ ince standartla¸tırmaya g s çalı¸an giri¸imlerdi..

Aynı komut GNU/Linux üzerinde hata verecektir. GNU/Linux farklı bir s kodlama sistemini kullanır. O halde gelelim bu “unicode” I¸ ¸ mevzuuna.. Yerel ihtiyaçları gidermek s için ise 8.. Her üretici bu ikinci g 128’lik kısmı kendi “kod sayfası”ndaki karakterlerle doldurur.>>> print ord("ç") 135 >>> print chr(135) ç Gördü˘ ünüz gibi. yukarıs g daki sonuç epey yanıltıcıdır.. Bir defa 7 bit bir kenara. Bunun ne oldu˘ unu biraz sonra görece˘ iz. s g g Bu komutu ben Windows kurulu bir bilgisayarda verdim.. ˙ Isterseniz bir de öteki Türkçe karakterlerin durumunu kontrol edelim: >>> for i in "¸çö˘üı˙": s g I . Ancak dedi˘ imiz gibi. Buraya kadar anlattıklarımızdan anla¸ılaca˘ ı gibi.. yukarıdaki çıktı güvenilir de˘ ildir. Ama Microsoft’un kullandı˘ ı 857 numaralı kod sayfası sayesinde bu karakg terler ikinci 128’lik kısma girebilmi¸. s ˙ste tam da bu noktada “unicode” denen sey devreye girer. Örne˘ in Asya dilg lerinin alfabelerindeki harf sayısını temsil etmek için 256 karakterlik alan kesinlikle yetmeyecektir ve yetmemi¸tir de.... Ancak bu yakla¸ımın yetersizli˘ i gün gibi ortadadır.. 135 sayısına kar¸ılık gelen karakter g s standart ascii’nin dı¸ında kalır. Ancak dedi˘ im gibi.3 unicode Her ne kadar ascii kodlama sistemi ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri temsil etmek konusunda s yetersiz kalsa da insanlar uzun süre ascii’yi temel alarak çalı¸tılar. Çünkü dedi˘ imiz gibi standart ascii sadece 128 karakterden s g olu¸ur.. bitin sa˘ ladı˘ ı 128 karakterlik alandan ve üreticilerin kendi kod sayfalarından yararg g lanıldı. 18. Standart ascii 128 karakterden ibarettir.. Microsoft firması ikinci 128’lik kısım için kendine özgü bir kod sayfası kullanıyor ve 135 sayısı bu özel kod sayfasında “ç” karakterine kar¸ılık s geliyor. s ¸ 159 ç 135 ö 148 ˘ 167 g ü 129 ı 141 ˙ 152 I Gördü˘ ünüz gibi bütün Türkçe karakterler 128’den büyük. 8 bit dahi s g dünya üzerindeki bütün dillerin karakter ve simgelerini göstermeye yetmez. Geni¸letilmi¸ ascii ise toplam 256 karakterden olu¸ur. Çünkü elbette GNU/Linux g g i¸letim sistemleri Microsoft’un 857 numaralı kod sayfasını kullanmıyor. O yüzden bunlar standart ascii g tablosuna girmiyor. Simdilik biz konumuza g g ¸ devam edelim. print i. Ancak ilk 128 karaks s s terden sonra gelen ikinci 128’lik kısım standart bir yapıya sahip de˘ ildir. standart ascii tablosu ˙ s g Ingilizce dı¸ındaki s dillere özgü karakter ve simgeleri göstermek konusunda yetersizdir. Dolayısıyla “ç” karakteri ikinci 128’lik kısımda yer alır. ord(i) .. ord("ç") çıktısı 135 sonucunu veriyor. Aynı komutu GNU/Linux i¸letim siss teminde verdi˘ inizde hiç beklemedi˘ iniz sonuçlar elde edersiniz. Bu yüzden geni¸letilmi¸ ascii’ye s s güvenip herhangi bir i¸ yapamazsınız. Çünkü bu çıktıyı yalnızca Windows’ta elde edebilirsiniz.. Ayrıca mesela tek bir metin içinde hem Türkçe hem de Yunanca s ..

Becker ve Lee Collins ile Apple firmasından Mark Davis böyle bir “evrensel karakter kümesi” olu¸turabilmenin altyapısı üzerinde çalı¸maya s s ba¸ladı.pdf adresindeki “Latin Extended A” adlı g unicode tablosuna bakalım. Becker bu makalede neden unis code gibi bir sisteme ihtiyaç duyuldu˘ unu.. Unicode ve s s bunun tarihi konusunda en ayrıntılı bilgiyi http://www. s Örne˘ in http://www. s g unichr() fonksiyonu ise bir sayının unicode tablosunda hangi kod konumuna kar¸ılık geldi˘ ini s g . 1987 yılında Xerox firmasından Joseph D. Buna s göre her sayı bir karaktere kar¸ılık gelir. birle¸ik (unified) ve evrensel (universal) bir kodlama biçimi” anlamında kullanmı¸tır. Mesela “˘ ” harfinin kod konumu “U+011F”dir. Unicode sisteminde karakterler yerine “kod konumları” (code points) bulunur. Becker bu kelimeyi “benzersiz s s (unique). “unicode” kelimesini ortaya atan ki¸i Joe Becker’dir.. s s Joseph Becker’in 29 A˘ ustos 1988 tarihinde yazdı˘ ı Unicode 88 ba¸lıklı makale. Dolayısıyla “unicode 16-bitlik bir g s sistemdir.org/ adresinden edinebilirsiniz.unicode. Bunun ondalık sayı olarak kar¸ılı˘ ını bulmak için int() s g fonksiyonundan yararlanabilirsiniz: >>> int("011F".org/history/unicode88. Ancak unicode için aynı seyi söylemek mümkün s ¸ de˘ il. dünya üzerinde konu¸ulan dillere ilaveten arkaik s dillerdeki karakterler de temsil edilebilme olana˘ ına kavu¸tu. ascii’ye göre farklı bir bakı¸ açısına sahiptir. Ancak bu iki kod sayfasını aynı metin içinde kullanmanız mümkün de˘ il. s 1987 yılından itibaren unicode üzerine yapılan yo˘ un çalı¸maların ardından 1991 yılında hem g s “Unicode Konsorsiyum” kurulmu¸ hem de ilk unicode standardı yayımlanmı¸tır. g ˙ste bütün bu yetersizlikler “evrensel bir karakter kümesi” olu¸turmanın gereklili˘ ini ortaya I¸ s g çıkardı. O yüzden g unicode sisteminde “baytlar” üzerinden dü¸ünmek yanıltıcı olacaktır. Bu sayfada yer alan tabloda her karakterin bir kod konumu bulundu˘ unu görüyoruz.. Ama bu kod sayfasında Yunanca harfler yer almaz.. ascii’de sistem oldukça basittir.org/charts/PDF/U0100. ascii’nin ˙ g Ingilizce dı¸ındaki dillere ait karakterleri s göstermekteki yetersizli˘ ini ve herkesin ihtiyacına cevap verebilecek bir sistemin nasıl ortaya g çıkarılabilece˘ ini anlatır.... Bunun üzerine unicode g s 2. unicode g g s hakkındaki ilk taslak metin olması bakımından önem ta¸ır. 27 = 128 28 = 256 216 = 65536 Ancak zamanla 16 bit’in dahi tüm dilleri kapsayamayaca˘ ı anla¸ıldı. Türkçe için 857 numaralı kod sayfasını (veya iso-8859-9 karakter kümesini) kullanabilirsiniz. Mesela “˘ ” harfinin kod konumu 011F’dir. Ne de olsa. Onun için 851 numaralı kod sayfasını veya iso-8859-7 karakter kümesini kullanmanız gerekir.karakterler kullanmak isterseniz ascii sizi yarı yolda bırakacaktır.unicode. ¸ g Esasında bu “011F” bir onaltılık sayıdır. Bu tablo Türkçe ve Azerice’nin de dahil oldu˘ u bazı dillere özgü g karakterleri barındırır. Unicode ilk çıktı˘ ında 16-bitlikti. 16) 287 Python’da chr() fonksiyonuna çok benzeyen unichr() adlı ba¸ka bir fonksiyon daha bulunur... ˙ unicode standardı 16-bit temel alınarak hazırlanmı¸tır.pdf adresinden g ula¸abilirsiniz. Unicode. ama artık böyle bir sınırlama g g g yok. Bu makaleye http://unicode. Unicode kavramı ilk ortaya çıktı˘ ında Ilk s g Joe Becker 16 bit’in dünyadaki bütün dillere ait karakterleri temsil etmeye yetece˘ ini dü¸ünüyg s ordu. Unicode dilinde kod konumları g g geleneksel olarak “U+xxxx” seklinde gösterilir. s chr() fonksiyonu bir sayının ascii tablosunda hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ini gösteriyordu..0’dan itibaren 16-bit sınırlaması kaldırılarak.” yargısı do˘ ru de˘ ildir.

. Bunun için yine ord() fonksiyonundan yararlanabiliriz: >>> ord(u"˘") g 287 ord() fonksiyonu bir karakterin kod konumunu ondalık sayı olarak verecektir. Unicode kod konumları ise onaltılık sisteme göre gösterilir. Mesela yukarıda gördü˘ ümüz “287” sayısının hangi kod konumuna kar¸ılık geldi˘ ine g s g bakalım: >>> unichr(287) u’\u011f’ Gördü˘ ünüz gibi “˘ ” harfinin kod konumu olan “011F”yi elde ettik. Mesela “ı” harfini s g s alalım. karakter vererek o karakterin unicode kod konumunu g g bulmak mümkün mü? Elbette. Burada Python kendi iç i¸g g s leyi¸i açısından “011F”yi “u’\u011F” seklinde gösteriyor. Sadece ord("˘") yazg g mak Python’un hata vermesine sebep olacaktır.. Bu da yalnızca Türk alfabesinde bulunan bir harftir.. E˘ er yukarıdaki kodu ord("˘") seklinde yazarsanız.. Simdilik biz yine yolumuza kaldı˘ ımız yerden s g g ¸ g devam edelim. Ama e˘ er siz bu kodu ord(u"˘") seklinde ba¸ına bir g g ¸ s “u” harfi getirerek yaparsanız mutlu mesut ya¸amaya devam edebilirsiniz.gösterir. Çünkü özünde ord() fonksiyonu sadece 0256 aralı˘ ındaki ascii karakterlerle çalı¸ır. Ancak bildi˘ iniz gibi bu ondalık bir s g de˘ erdir. Elde etti˘ iniz g bu ondalık sayıyı unichr() fonksiyonuna vererek onaltılık halini ve dolayısıyla unicode kod konumunu elde edebilirsiniz: >>> unichr(287) u’\u011f’ Bu arada ord() fonksiyonunu burada nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. Biraz sonra bu “u” s harfinin tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını görece˘ iz. O halde kodumuzu yazag lım: >>> unichr(305) u’\u0131’ .. >>> ord(u"ı") 305 Demek ki “ı” harfinin unicode kod konumu 305 imi¸. ˙ Isterseniz elimiz alı¸sın diye “˘ ” dı¸ındaki bir Türkçe karakteri de inceleyelim.. g s g g ¸ söyle bir hata alırsınız: ¸ >>> ord("˘") g ValueError: chr() arg not in range(256) “˘ ”nin de˘ eri “287” oldu˘ u ve bu sayı da 256’dan büyük oldu˘ u için ord() fonksiyonu normal g g g g olarak bu karakteri gösteremeyecektir. Yukarıdaki kodu söyle yazarak do˘ rus ¸ ¸ g dan “˘ ” harfini elde edebilirsiniz: g >>> print unichr(287) ’˘’ g Peki do˘ rudan bir sayı vererek de˘ il de.

UTF-16 ve UTF-32 gibi kod çözücüler vardır..unicode. Dedi˘ im gibi. Python 3. Biraz sonra bunları iyice inceleyece˘ iz. .org/charts adresinden ula¸abilirsiniz.encode(u"˘". Zaten unicode sistemi sadece bu kod konumlarından g ibaret olsaydı pek bir i¸e yaramazdı.x sürümlerinde bu komutun çıktısı ‘ascii’ idi.pdf adresindeki unicode tablosuna baka¸ g cak olursanız “ı” harfinin kod konumunun gerçekten de “0131” oldu˘ unu göreceksiniz.getdefaultencoding() ’utf-8’ Yukarıda da gösterdi˘ imiz gibi. Burada benim amacım sadece farklı kod çözücülerin karakterleri nasıl kodladı˘ ını g g göstermek.encode() yapısına kafanızı takmayın.org/charts/PDF/U0100.x sürümünde söyle bir komut verelim: ¸ >>> import sys >>> sys. Ufak bir örnek yapalım: >>> unicode. Hemen bunu teyit edelim.encode(u"˘".. Bilgisayarların bu kod konumlarını i¸leyeg g s bilmesi için bunların bayt olarak temsil edilebilmesi gerekir.x sürümlerinden itibaren varsayılan kodlama biçimi olarak UTF-8’i kullanır.encode(u"˘". ˙ g Isterseniz bakın.. "utf-8") g ’\xc4\x9f’ >>> unicode. "utf-32") g ’\xff\xfe\x00\x00\x1f\x01\x00\x00’ Buradaki unicode. 16) 305 Simdi e˘ er http://www.Burada Python’un kendi ekledi˘ i “u’\u” kısmını atarsak “0131” sayısını elde ederiz..unicode. ˙ste unicode denen sistem bir de I¸ bu kod konumlarını bilgisayarların i¸leyebilmesi için bayta çeviren “kod çözücülere” sahiptir. Bunlar arasında en yaygın kullanılanı UTF-8’dir ve bu kodlama sistemi GNU/Linux sistemlerinde de standart olarak kabul edilir. Python’un 2. Ancak unicode sadece bu kod kons umlarından ibaret bir sistem de˘ ildir. bu kod çözücüler içinde en gözde olanı utf-8’dir ve bu çözücü g GNU/Linux’ta da standarttır.. Do˘ rudan “ı” harfini elde etmek isterseniz söyle bir sey de yazabilirsiniz: g ¸ ¸ >>> print u’\u0131’ ı Unicode sistemi bu kod konumlarından olu¸an devasa bir tablodur. "utf-16") g ’\xff\xfe\x1f\x01’ >>> unicode. Kod g çözücüler her kod konumunu alıp farklı bir biçimde kodlarlar. Çünkü unicode sistemindeki kod konumlarının bilgisas yarlarda do˘ rudan depolanması mümkün de˘ ildir. Test etmek g amacıyla bu “0131” sayısının ondalık kar¸ılı˘ ını kontrol edebilece˘ inizi biliyorsunuz: s g g >>> int("0131". Python programlama dili de 3. s Unicode sistemi içinde UTF-8.. Unicode tablosuna s http://www.

Bu fonksiyonun g ilgilendi˘ i sey o karakter dizisinin içerdi˘ i bayt sayısıdır.˘ 18. Peki bir karakter dizisini “unicode” olarak tanımlamanın bize ne faydası var? Bir örnek bin söze bedeldir!. Suna bir bakın: s ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> len(kardiz) 7 Gördü˘ ünüz gibi.. O yüzden isterseniz derdimizi bir örnekle anlatmaya çalı¸alım. Örne˘ in unichr() fonksiyonunu kullanarak bir kod konumunun hangi karakg g tere kar¸ılık geldi˘ ini bulabilece˘ imizi ö˘ rendik: s g g g >>> print unichr(351) s ¸ Ancak daha önce söyledi˘ imiz seyler parça parça bilgiler içeriyordu. unicode dizileri. “ı¸ık” kelimesini etkile¸imli kabukta g ¸ g s s yazacak olursanız sorunun nerede oldu˘ unu görebilirsiniz: g >>> "ı¸ık" s ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ .. “ı¸ık” kelimesinde sadece dört karakter bulundu˘ u halde len() fonksiyonu g s g “7” sonucunu veriyor.4 Python’da unicode Destegi ascii ve unicode’nin ne oldu˘ unu ö˘ rendik.. Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> "elma" Hemen kontrol edelim: >>> type("elma") <type ’str’> Su ise bir unicode dizisidir: ¸ >>> u"elma" Bunu da kontrol edelim: >>> type(u"elma") <type ’unicode’> Gördü˘ ünüz gibi. karakter dizilerinin ba¸ına bir “u” harfi getirilerek kolayca g s elde edilebiliyor.. g g konusunu i¸lemeye. g s g s g Python’da karakterlere ili¸kin iki farklı tip bulunur: “karakter dizileri” (strings) ve “unicode s dizileri” (unicode strings). s Simdi sıra geldi Python’daki unicode deste˘ i ¸ g Esasında unicode konusundan bahsederken bunun Python’a yansımasının bir kısmını da görmedik de˘ il.. Bu bölümün en ba¸ında bahsetti˘ imiz makalede de söyledi˘ imiz gibi s g g len() fonksiyonu aslında bir karakter dizisinde kaç karakter oldu˘ una bakmaz. Bu bölümde ise “gerçek g ¸ hayatta” unicode ve Python’u nasıl ba˘ da¸tıraca˘ ımızı anlamaya çalı¸aca˘ ız.

˙ Isterseniz biraz önce yaptı˘ ımız gibi u”ı¸ık” adlı unicode g s dizisini etkile¸imli kabukta yazarak durumu daha net görmeyi tercih edebilirsiniz: s >>> u"ı¸ık" s u’\u0131\u015f\u0131k’ Bu çıktıda görünen “unicode kod konumları”na özellikle dikkat edin. su yolu da s g g ¸ kullanabilirsiniz: >>> ord(u"\u0131") 305 >>> unichr(305) u’\u0131’ >>> print unichr(305) ı Ya da bu üç a¸amayı tek adımda halletmek de isteyebilirsiniz: s >>> print unichr(ord(u"\u0131")) ı Demek ki karakter dizilerini “unicode” olarak tanımlamak programlarımızın çalı¸ması açısından s hayati önem ta¸ıyabiliyormu¸.. Geri kalan harfleri ise oldu˘ u gibi bıraktı. “xb1” ve “k” seklinde gösterilen toplam 7 baytlık bir ¸ veri var..Burada “xc4”.. “x9f”.. Bir de suna bakın: ¸ >>> unidiz = u"ı¸ık" s >>> len(unidiz) 4 Gördü˘ ünüz gibi. Veya daha önce söyledi˘ imiz gibi. Dolayısıyla burada len() fonksiyonunun “4” çıktısı vermesini bo¸una beklememek s lazım. bu kod konumlarının s g hangi harflere kar¸ılık geldi˘ ini görebilirsiniz. Ama tabii bu daha i¸in ufak bir boyutu.upper() I¸IK S . “ı¸ık” karakter dizisini unicode olarak tanımladı˘ ımızda Python bu dizideki g s g gerçek karakter sayısını verecektir.upper() ı¸ıK s Gayet ba¸arısız bir sonuç! Karakter dizilerinin metotlarından biri olan upper() metodu sadece s “k” harfini büyütebildi. “xc5”. Ama artık siz bu sorunun g üstesinden nasıl gelebilece˘ imizi az çok tahmin ediyorsunuzdur: g >>> unidiz = u"ı¸ık" s >>> print unidiz. Bir de suna bakın: s s s ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> print kardiz. E˘ er unicode tablosunu açıp bakarsanız. Python bu kod konumlarını birer baytmı¸ gibi görecektir. “xb1”. “xc4”.

Python’da unicode dizileri olu¸turmanın en kolay yolu. unicode konusundan söz ederken unicode sistemi içinde bazı kod çözücülerin yer aldı˘ ını söylemi¸tik. söyle bir örnek vermi¸tik: s ¸ s print "Türkçe karakterler: ¸çö˘üıI" s g Dedik ki. s Hatırlarsanız. bizim yukarıdaki gibi bir hata almamızı engelleyecektir: g #-*-coding: utf-8-*- Hatırlarsanız. ˙ g s g s Isterseniz biraz da bunun ne demek oldu˘ unu anlamamıza yardımcı olacak birkaç örnek yapalım.py on line 1. Yukarıdaki satır yardımıyla.html for details Esasında biz bu hatanın üstesinden nasıl gelebilece˘ imizi daha önceki derslerimizde g edindi˘ imiz bilgiler sayesinde çok iyi biliyoruz.˘ 18. e˘ er bu satırı bir metin dosyasına yazıp kaydeder ve ardından bu programı çalı¸tırırg s sanız söyle bir hata mesajı alırsınız: ¸ SyntaxError: Non-ascii character ’\xfc’ in file deneme. but no encoding declared.. Ancak Windows’ta utfs 8 yerine “cp1254” adlı özel bir kod çözücü kullanmanız gerekebilir. bunların bilgisayarlarda depolanabilmesi için öncelikle uygun bir kod çözücü g yardımı ile bilgisayarın anlayabilece˘ i baytlara dönü¸türülmesi gerekti˘ ini söylemi¸tik.write(uni_diz) Bu kodlar söyle bir hata verecektir: ¸ . Burada gördü˘ ümüz sey bir dizi unicode kod g ¸ g g ¸ konumudur.1 Python Betiklerinde unicode Destegi Bu bölümün ba¸ında ascii konusundan bahsederken.4. ˙ Isterseniz deneyelim: >>> f = open("deneme. "w") >>> f. unicode sistemleri içindeki kod konumlarının bilgisayarlar açısından pek bir sey ¸ ifade etmedi˘ ini.python. see http://www. sizin belirledi˘ iniz g kod çözücü olan utf-8’i (veya cp-1254’ü) kullanarak programlarınızın içinde rahatlıkla ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri de kullanmanıza müsaade edecektir. programlarınıza unicode g s deste˘ i vermi¸ oluyorsunuz.txt". yazdı˘ ımız programın “utf-8” ile kodlanmasını sa˘ lıyoruz.. g Biliyoruz ki. Yazdı˘ ınız o satır sayesinde Python kendi varsayılan kod çözücüsü g s g olan “ascii”yi kullanarak programınızın çökmesine sebep olmak yerine. Orada da dedi˘ imiz gibi. g g Böylelikle programımız içinde geçen ascii dı¸ı karakterler çıktıda düzgün gösterilebilecektir. Python derslerinin ta en ba¸ından beri g s yazdı˘ ımız bir satır. Dolayısıyla bu unicode dizisi bu haliyle bilgisayarda depolanamaz. karakter dizilerinin ba¸ına s s bir adet “u” harfi eklemektir: >>> uni_diz = u"ı¸ık" s Bu unicode dizisini etkile¸imli kabukta yazdırdı˘ ımız zaman söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ >>> uni_diz u’\u0131\u015f\u0131k’ Burada gördü˘ ünüz sey bir bayt dizisi de˘ ildir. s GNU/Linux sistemlerinde “utf-8” kodlaması her zaman i¸e yarayacaktır.org/peps/pep-0263. “utf-8” de bu kod çözücülerden biri ve en gözde g s g olanıdır. Dolayısıyla e˘ er Windows g kullanıyorsanız yukarıdaki satırı söyle yazmanız gerekebilir: ¸ #-*-coding: cp1254-*- Yazaca˘ ınız betiklerin en ba¸ına yukarıdaki gibi bir satır koyarak.

Bu yüzden bizim yapmamız gereken sey. unicode dizilerini ¸ depolayabilmek için öncelikle bunları uygun bir kod çözücü yardımıyla bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime getirmektir.Traceback (most recent call last): File "<stdin>". “unicode()” adlı fonksiyon ikinci (ve hatta üçüncü) bir parametre daha alır. burada kullandı˘ ımız ¸ g g “unicode()” fonksiyonu bir karakter dizisini “ascii” ile kodlamamıza da müsaade eder: >>> unicode("elma". E˘ er s g “uni_diz” adlı de˘ i¸kende sadece ˙ gs Ingilizce karakterler olsaydı. "ascii") Esasında e˘ er unicode() fonksiyonunun ikinci parametresini belirtmezseniz Python otomatik g olarak sizin “ascii”yi kullanmak istedi˘ inizi varsayacaktır: g >>> unicode("elma") Peki karakter dizilerini bu sekilde kodlamak ne i¸imize yarar? Bunu anlamak için söyle bir ¸ s ¸ örnek verelim: >>> a = "¸ırınga" s >>> print a. Bunun için isg s terseniz öncelikle unicode ile ilgili metotlara bir göz atalım. Biraz sonra bunu nasıl yapaca˘ ımızı görece˘ iz. unicode kod konumlarından olu¸mu¸ bir diziyi bilgisayara kaydetmek istedi˘ imizde s s g olanca iyi niyetiyle bu kod konumlarını bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime dönü¸türmeye g s çalı¸ır. “ascii” tablosunda bulunan karakterler unicode sisteminde de aynı sekilde yer aldı˘ ı için. in <module> UnicodeEncodeError: ’ascii’ codec can’t encode characters in position 0-2: ordinal not in range(128) Python. Önce ikinci parametrenin ne oldu˘ una bakalım: g >>> unicode("elma". Ancak bug rada bulunan Türkçe karakterler nedeniyle ascii kod çözücüsü bu karakterleri çözemez ve programın çökmesine yol açar. "utf-8") Burada “elma” adlı karakter dizisini “utf-8” adlı kod çözücüyü kullanarak bir unicode dizisi haline getirdik. line 1.4. unicode ve bunların Python’la ili¸kisi konusunda temel bilgileri edindi˘ imize göre s g Python’daki unicode deste˘ inin biraz daha derinlerine inmeye ba¸layabiliriz.2 unicode() Fonksiyonu Hatırlarsanız Python’da bir unicode dizisi olu¸turmak için karakter dizisinin ba¸ına bir adet s s “u” harfi getirmemizin yeterli olaca˘ ını söylemi¸tik. ascii. 18. “ascii”nin kendisi unicode sistemi içinde yer almasa da. Aynı seyi “unicode()” adlı bir fonksiyonu g s ¸ kullanarak da yapabiliriz: >>> unicode("elma") >>> type(unicode("elma")) <type ’unicode’> Burada dikkat etmemiz gereken önemli bir nokta var. Bunu yaparken de tabii ki varsayılan kod çözücüsü olan “ascii”yi kullanmayı dener.upper() s ¸ıRıNGA . Ama biz simdilik g g g ¸ yine yolumuza devam edelim. Python bunları ascii yardımıyla bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime çevirir ve rahatlıkla dosyaya yazdırabilirdi...

"utf-8") >>> print b. E˘ er burada g g unicode() fonksiyonunu ikinci parametre olmadan ça˘ ırırsanız hata mesajı alırsınız: g >>> b = unicode(a) UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Daha önce de dedi˘ imiz gibi.upper() S ¸IRINGA Burada daha en ba¸tan “¸ırınga” karakter dizisini unicode olarak tanımladık.. Bu i¸lemi. Bu parametre “strict” dı¸ında s “ignore” ve “replace” adlı iki de˘ er daha alabilir. biraz önce aldı˘ ımız hatanın aynısını almamıza sebep oldu bu kod. çözülemeyen karakteri es g geçmesini sa˘ lıyor. ters durumlarda Python size bir hata mesajı gösterir.Gördü˘ ünüz gibi. "ascii".. bazı karakterleri düzgün kodlayamaması durumunda Python’un ne yapması gerekti˘ ini belirler. Peki ya ba¸taki karakter dizisini s s de˘ i¸tirme imkanımız yoksa ne olacak? ˙ste bu durumda ikinci yolu tercih edebiliriz: gs I¸ >>> a = "¸ırınga" s >>> b = unicode(a. "ascii". unicode() adlı fonksiyon üçüncü bir parametre daha alır. Önce basit olanını görelim: >>> a = u"¸ırınga" s >>> print a.upper() S ¸IRINGA unicode() fonksiyonu karakterleri daha esnek bir biçimde kodlamamızı sa˘ lar. Python’un herhangi bir ters durumda. kullanılan kod çözücünün. Dedi˘ imiz g s s g g gibi. kullanılan kod çözücünün düzgün kodg layamadı˘ ı karakterlerle kar¸ıla¸ıldı˘ ında Python bize bir hata mesajı gösterecektir. errors = "strict") UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Gördü˘ ünüz gibi. ikinci parametrenin belirtilmemesi durumunda Python “ascii” kod g çözücüsünü kullanacaktır. karakter dizilerinin metotlarından biri olan upper().. Peki “strict” ne anlama geliyor? E˘ er g g “errors” adlı parametreye de˘ er olarak “strict” verirsek. Bu kelimeyi düzgün bir sekilde büyütebilmek s ¸ için iki yöntem kullanabilirsiniz. g Peki “replace” de˘ eri ne i¸e yarıyor? Hemen bakalım: g s . errors = "ignore") >>> print b. içindeki Türkçe karakg terlerden ötürü “¸ırınga” kelimesini büyütemedi. O yüzden. Çünkü g g “errors” adlı parametrenin varsayılan de˘ eri “strict”tir. “ignore” ve “replace”. Dolayısıyla e˘ er “errors” parametresini hiç kullang g mazsanız. “¸” ve “ı” harflerini düzgün görüntüleyebilmek için bizim s “utf-8” adlı kod çözücüsünü kullanmamız gerekiyor... Bu parametre. Hemen bir g g örnek verelim: >>> b = unicode(a. karaks s s ter dizisinin ba¸ına sadece bir “u” harfi getirerek yaptık. Önce “ignore”nin ne yaptı˘ ına bakalım: g g >>> b = unicode(a. Bu parametre üç farklı de˘ er alır: “strict”.upper() RNGA Burada “ignore” de˘ eri. Bu sebeple Python çözülemeyen karakterleri tamamen ortadan kaldırıyor.. “errors”un varsayılan de˘ eri “strict”tir.

. E˘ er Python’un s s g her karakter yerine neden iki soru i¸areti koydu˘ unu merak ediyorsanız. Yukarıdaki kodların çalı¸g ¸ s ması için söyle bir sey yazmalıyız: ¸ ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("herhangi bir karakter yazınız: ") print unicode(a.. "w") f. in <module> UnicodeEncodeError: ’ascii’ codec can’t encode characters in position 0-2: ordinal not in range(128) . g Simdi tekrar unicode kod konumlarını dosyaya kaydetme meselesine dönelim. ya da söyle bir kod yazacaksınız: ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("Bir parola belirleyiniz: ") print "Parolanız %s karakter içeriyor!"%len(unicode(a. bu bölümün en s g ba¸ında ba˘ lantısını verdi˘ imiz makaleyi inceleyebilirsiniz (ipucu: len() fonksiyonunu kullas g g narak “¸ırınga” kelimesindeki Türkçe karakterlerin uzunlu˘ una bakın. Kullanıcının. tanıns s mayan bir karakter girmesi ihtimaline kar¸ılık da “errors” parametresine “replace” de˘ erini s g verdik.txt". Python ekranda g ¸ g girdi˘ imiz Türkçe karakterleri bu sekilde düzgün büyütemeyecektir. "utf-8") f = open("deneme.) s g Bu anlattı˘ ımız konu ile ilgili olarak söyle basit bir örnek verebiliriz: g ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("herhangi bir karakter yazınız: ") print a.upper() Böylece unicode’ye duyarlı bir program yazmı¸ olduk. Artık kullanıcılarımız ˙ s Ingiliz alfabesindeki harflerin dı¸ında bir harf girdiklerinde de programımız düzgün çalı¸acaktır. line 1.. "utf-8". errors = "replace"). e˘ er kullanıcılarınızın girdi˘ i karakterlerin sayısına göre g ¸ g g i¸lem yapan bir uygulama yazıyorsanız ya kullanıcılarınızı “ascii” dı¸ında karakter girmemeye s s zorlayacaksınız. "utf-8"..>>> b = unicode(a. Yukarıdaki örne˘ e benzer sekilde..upper() E˘ er kodlarımızı bu sekilde yazarsak istedi˘ imiz sonucu elde edemeyiz.upper() ????R??NGA Burada da Python çözülemeyen karakterlerin yerine soru i¸aretleri yerle¸tirdi. "ascii". errors="replace")) E˘ er burada bir unicode dizisi olu¸turmazsanız ölçmeye çalı¸tı˘ ınız karakter uzunlu˘ u bekg s s g g ledi˘ iniz gibi çıkmayacaktır. errors = "replace") >>> print b.write(unikod) Bu kodlar su hatayı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Bu kısımda ¸ ö˘ rendi˘ imiz unicode() fonksiyonu da kod konumlarını dosyaya kaydetmemizi sa˘ lamaya g g g yetmeyecektir: >>> >>> >>> >>> kardiz = "ı¸ık" s unikod = unicode(kardiz..

bu kod konumu esasında bilgisayarlar için çok fazla sey ifade g ¸ etmez. ya da Python’daki s ord() ve unichr() fonksiyonlarını kullanarak bulabilece˘ inizi biliyorsunuz.. "utf-8") unibayt = unicode. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı s s g sey bir karakter dizisini kod konumları seklinde temsil etmekten ibarettir. g Böylece unicode kod konumunu “utf-8” kod çözücüsü ile kodlamı¸ oldunuz. E˘ er özgün kod s g konumunu tekrar elde etmek isterseniz bu kez decode() adlı ba¸ka bir metottan yararlans abilirsiniz: >>> utfsekiz. "w") .3 encode() ve decode() Metotları Hatırlarsanız.. Tekrar tekrar söyledi˘ imiz gibi. unicode sisteminde her bir karakterin bir kod konumuna sahip oldu˘ unu g söylemi¸tik. Karakterlerin kod konumlarını ya unicode tablolarına bakarak. E˘ er “utf-8” g g veya ba¸ka bir kod çözücü kullanarak ikinci parametreyi de girersek Python burada bize bir s hata mesajı gösterecektir.4. "utf-8") >>> unikod u’\u0131\u015f\u0131k’ Burada gördü˘ ümüz sey bayt de˘ il unicode kod konumlarıdır. 18. Bunların bir sey ifade edebilmesi için bir kod çözücü vasıtasıyla kodlanması gerekir.. Mesela: g >>> unichr(ord(u"¸")) s u’\u015f’ Benzer bir seyi unicode() metodunu kullanarak daha da kolay bir sekilde yapabilirsiniz: ¸ ¸ >>> unicode(u"¸") s u’\u015f’ Burada unicode() fonksiyonunu tek parametreyle kullandı˘ ımıza dikkat edin.txt".decode("utf-8") u’\u015f’ ˙ste Python’da asıl dönü¸türme i¸lemlerini yapanlar bu encode() ve decode() adlı metotlardır.. ¸ Mesela bu kod konumunu “utf-8” ile kodlamayı tercih edebilirsiniz: >>> kod_konumu = unicode(u"¸") s >>> utfsekiz = kod_konumu. "utf-8") f = open("deneme.encode("utf-8") Burada encode() adlı bir metottan yararlandı˘ ımıza dikkat edin. Bunu su sekilde ¸ ¸ ¸ ¸ teyit edebilirsiniz: >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> unikod = unicode(kardiz... I¸ s s Dolayısıyla artık söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ >>> >>> >>> >>> kardiz = "ı¸ık" s unikod = unicode(kardiz. unicode() fonksiyonu içinde g ¸ g kullandı˘ ımız utf-8 çözücüsünün görevi ise “ı¸ık” kelimesini Python’un do˘ ru okumasını sa˘ lag s g g maktır.encode(unikod.Çünkü unicode() fonksiyonu da aslında bir dönü¸türme i¸lemi yapmaz.

Ayrıca len() fonksiyonu da bir karakter dizisindeki karakter sayısını de˘ il bayt g sayısını veriyor.write(unibayt) >>> f. len() fonksiyonu g her bir kod konumunu bir baytmı¸ gibi de˘ erlendirecektir: s g . ¸ s Su da bir unicode dizisidir: ¸ >>> unidiz = u"ı¸ık" s Bu unicode dizisi. Python’da unicode dizisi olu¸turmak oldukça kolay. Yapmamız gereken tek g s sey karakter dizisinin ba¸ına bir “u” harfi getirmek.>>> f. “kardiz” adlı de˘ i¸keni etkile¸imli kabukta yazdırırsak baytları temsil eden karakterleri tek tek gs s görebiliriz: >>> kardiz ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ Su ise bir unicode dizisidir: ¸ >>> unidiz = u"elma" Gördü˘ ünüz gibi. karakter dizilerinin aksine baytlardan de˘ il unicode kod konumlarından g olu¸ur.close() Bu kısmı kısaca özetleyecek olursak söyle söyleyebiliriz: ¸ Python’da karakterlere ili¸kin iki farklı tip bulunur: karakter dizileri ve unicode dizileri s Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> kardiz = "elma" Bu karakter dizisi 4 baytlık bir veri içerir: >>> len(kardiz) 4 Su da bir karakter dizisidir: ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s Bu karakter dizisi ise 7 baytlık bir veri içerir: >>> len(kardiz) 7 Buradan çıkan sonuca bakarak karakter dizisi ile bayt sayısının aynı sey olmadı˘ ını anlamı¸ ¸ g s oluyoruz. E˘ er yukarıdaki unicode dizisini etkile¸imli kabukta yazdıracak olursanız bu unicode s g s kod konumlarını görebilirsiniz: >>> unidiz u’\u0131\u015f\u0131k’ E˘ er len() fonksiyonunu bu unicode dizisi üzerine uygulayacak olursanız.

name(u"˘") g ’LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE’ “˘ ” harfinin unicode sistemindeki uzun adı “LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE”dir. karakter dizisi g olur: >>> type(unidiz.lookup("LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE") u’\u011f’ Bir de suna bakalım: ¸ . Unicode sistemi içinde UTF-8. Python’da kod konumlarını bayta çevirmek için encode() adlı bir metottan yararlanabiliriz: >>> unidiz. Bu kod çözücüleri içinde en esnek ve yaygın olanı utf-8 adlı kod çözücüdür.decode("utf-8") u’\u0131\u015f\u0131k’ Yukarıdaki i¸lem sununla aynıdır: s ¸ >>> unicode(kardiz.4. g s s Python’da “unicode”ye ili¸kin bazı önemli modülleri de incelemeye geçebiliriz. Bu kod çözücülerin her biri..encode("utf-8") <type ’str’> E˘ er bir karakter dizisini unicode kod konumları ile temsil etmek isterseniz decode() metog dundan yararlanabilirsiniz: >>> kardiz.encode("utf-8") ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ Unicode kod konumları bayta çevrildikten sonra artık bir unicode dizisi de˘ il.>>> len(unidiz) 4 Kod konumlarının bir i¸e yarayabilmesi için bunların uygun bir kod çözücü yardımıyla bayta s çevrilmeleri gerekir.. kod konumlarını farklı bir biçimde ve boyutta bayta çevirir. s Artık 18. E˘ er g g isterseniz bu ismi ve lookup() metodunu kullanarak söz konusu karakterin unicode kod konumuna da ula¸abilirsiniz: s >>> unicodedata. s g Küçük bir örnek verelim: >>> import unicodedata >>> unicodedata.4 unicodedata Modülü Bu modül unicode veritabanına eri¸erek. "utf-8") u’\u0131\u015f\u0131k’ Böylece Python’daki “unicode” deste˘ ine ili¸kin en önemli metotları görmü¸ olduk. bu veritabanındaki bilgileri kullanmamızı sa˘ lar. UTF-16 ve UTF-32 gibi kod çözücüler vardır.

open() metodunda da dosyaları “w”.. yukarıdaki encode() metodunu kullanarak yaptı˘ ımız dosyaya yazma i¸lemini g s biraz daha kolayla¸tırabilir: s >>> >>> >>> >>> import codecs f = codecs. kod çözücüyü de belirterek açmamızı sa˘ lar: g import codecs f = codecs.. s g her türlü dosya i¸leminde kullanabilirsiniz.category(u"˘") g ’L1’ category() metodu ise bir unicode dizisinin unicode sistemindeki kategorisini gösteriyor.txt". Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ e göre “˘ ” harfinin kategorisi “L1” yani “Latin-1”. “r”. “a” gibi kiplerde açabilirsiniz. Bu metot.txt". dosya i¸lemleri konusunu i¸lerken s s s gördü˘ ümüz open() metoduyla birbirine çok benzer. g g g 18.write(u"ı¸ık") s f.close() Elbette codecs modülünün open() metodunu sadece yeni dosya olu¸turmak için de˘ il. . encoding="utf-8") f.>>> unicodedata. encoding="utf-8") for i in f: print i Böylece dosya içindeki ascii dı¸ı karakterleri do˘ ru görüntüleyebiliriz.5 codecs Modülü Bu modül Python’da bir dosyayı. "r".4.open("deneme. s g Ayrıca bu metot.open("unicode. g Tıpkı o metotta oldu˘ u gibi g codecs. "w".

Tabii her güzel sey gibi. s Peki. Örne˘ in bir web sitesinde g g da˘ ınık halde duran verileri bir çırpıda ayıklayabiliriz. E˘ er g g Python’daki karakter dizisi metotları. düzenli ifadelere kıyasla hem daha basit. hem de çok daha hızlıdır.BÖLÜM 19 Düzenli ˙fadeler (Regular I Expressions) Düzenli ifadeler Python programlama dilindeki en çetrefilli konulardan biridir. Hatta düzenli ifadelerin Python içinde ayrı bir dil olarak dü¸ünülmesi gerekti˘ ini söyleyenler dahi vardır. bu yapıyı kullanarak metinleri veya karakter dizilerini parma˘ ımızda oynatabiliriz. s s s Ama bu durumda Jamie Zawinski’nin su sözünü de aklınızdan çıkarmayın: “Bazıları. mesela. Bunun dı¸ında. düzenli ifadelerden kaçabildi˘ imiz müddetçe kaçmamız gerekir.’ ˙ste onların s s ¸ I¸ bir sorunu daha vardır artık.. düzenli ifadeleri kullanarak neler yapabiliriz? Çok genel bir ifadeyle. o anda yapmak istedi˘ imiz sey için yeterli geliyorsa mutg ¸ laka o metotları kullanmalıyız. örne˘ in. g g elle yapılması saatler sürecek bir i¸lemi saliseler içinde yapabildi˘ inizi gördü˘ ünüzde eminim s g g düzenli ifadelerin ne büyük bir nimet oldu˘ unu anlayacaksınız. bir sorunla ¸ kar¸ı kar¸ıya kaldıklarında söyle der: ‘Evet. Simdi lafı daha fazla uzatmadan i¸imize koyulalım. Sizin de çaba g g göstermeniz. kodların her tarafı if deyimleriyle dolg s s s s mu¸sa. Çünkü karakter dizisi metotları. çok sayıda belge üzg s g erinde tek hareketle istedi˘ imiz de˘ i¸iklikleri yapabiliriz. Emin olun yüzlerce dosya üzerinde tek tek elle de˘ i¸iklik yapmaktan daha zor de˘ ildir gs g düzenli ifadeleri ö˘ renip kullanmak. Ama bir noktadan sonra karakter dizilerini kullanarak yazdı˘ ınız kodlar iyice karma¸ıkla¸maya ba¸lamı¸sa.. düzenli ifadeler ne kadar u˘ ra¸tırıcı olsa da programcının g s en önemli silahlarından biridir. düzenli g ¸ ifadelerin nimetlerinden yararlanabilecek düzeye gelmek de biraz kan ve gözya¸ı istiyor. g gs Genel bir kural olarak. hatta basit bir i¸lemi gerçekle¸tirmek için yazdı˘ ınız kod sayfa sınırlarını zorlamaya s s s g ba¸lamı¸sa. Hem zaten biz de bu sayfalarda bu “sevimsiz” konuyu g olabildi˘ ince sevimli hale getirmek için elimizden gelen çabayı gösterece˘ iz. ¸ s 289 . Unutmayın. düzenli ifadeler bize zorlukları unutturacak kadar büyük kolaylıklar s g sunar. Bu veriler. s g Bütün zorluklarına ra˘ men programlama deneyimimizin bir noktasında mutlaka kar¸ımıza g s çıkacak olan bu yapıyı ö˘ renmemizde büyük fayda var. bol bol alı¸tırma yapmanız durumunda düzenli ifadeleri kavramak o kadar da s zorlayıcı olmayacaktır. Hatta düzenli ifadeleri ö˘ rendikten sonra onsuz geçen yıllarınıza g acıyacaksınız.. i¸te o noktada artık düzenli ifadelerin dünyasına adım atmanız gerekiyor olabilir. düzenli ifadeleri kullanmam gerekiyor.. Düzenli ifadeleri ö˘ rendikten sonra.“ Ba¸ta da söyledi˘ im gibi. toplu halde görmek g istedi˘ imiz web adreslerinin bir listesi olabilir.

Su halde silahımızın özelliklerine bakalım. flags=0) Try to apply the pattern at the start of the string. sys modülünde. s match() metodunu tarif etmek yerine.1 Düzenli ˙fadelerin Metotları I Python’daki düzenli ifadelere ili¸kin her sey bir modül içinde tutuluyor. or None if no match was found." Varsayalım ki biz bu karakter dizisi içinde “python” kelimesi geçip geçmedi˘ ini ö˘ renmek isg g tiyoruz. Biz bu sayfada ve ilerleyen g sayfalarda. isterseniz bir örnek yardımıyla bu metodun ne i¸e s yaradı˘ ını anlamaya çalı¸alım. daha ¸ s sonra bu kalıbı yukarıdaki karakter dizisi ile kar¸ıla¸tırmak. returning a match object. öncelikle bir düzenli ifade kalıbı olu¸turup. s ¸ Tıpkı os modülünde. 19. Tkinter modülünde ve öteki bütün modüllerde oldu˘ u g gibi. Biz bütün bu i¸lemleri match() s s s metodunu kullanarak yapabiliriz: . s Gördü˘ ünüz gibi. yukarıdaki metotların/fonksiyonların en sık kullanılanlarını size olabildi˘ ince yalın g bir sekilde anlatmaya çalı¸aca˘ ız. Dolayısıyla e˘ er ˙ g Ingilizce bilmiyorsanız. Bu modülün adı re. bu yardım dosyaları pek i¸inize yaramayacaktır. düzenli ifadeleri kullanabilmemiz için de öncelikle bu re modülünü içe aktarmamız gerekecek. Düzenli ifadeleri bu örne˘ e g uygulayabilmek için yapmamız gereken sey. Yani bu yapının bize sundu˘ u araçları söyle ¸ g ¸ bir listeleyelim. Etkile¸imli kabukta su kodu yazıyoruz: s ¸ >>> dir(re) Tabii yukarıdaki dir(re) fonksiyonunu yazmadan önce import re seklinde modülümüzü içe ¸ aktarmı¸ olmamız gerekiyor.19.match) Help on function match in module re: match(pattern. Ne yazık ki. Bu i¸lemi nasıl yapaca˘ ımızı çok iyi biliyorsunuz: s g >>> import re Bir önceki bölümde söyledi˘ imiz gibi. Python’un yardım dosyaları hep ˙ Ingilizce. s Bu arada yukarıdaki yardım bölümünden çıkmak için klavyedeki q dü˘ mesine basmanız g gerekir.1 match() Metodu Bir önceki bölümde metotlar hakkında yardım almaktan bahsederken ilk örne˘ imizi match() g metoduyla vermi¸tik. Diyelim ki elimizde söyle bir karakter dizisi var: g s ¸ >>> a = "python güçlü bir programlama dilidir. re modülü içinde epey metot/fonksiyon var. su komutu kullanarak yukarıdaki metot¸ s g g ¸ lar/fonksiyonlar hakkında yardım da alabilirsiniz: >>> help(metot_veya_fonksiyon_adı) Bir örnek vermek gerekirse: >>> help(re. o halde match() metodu ile devam edelim. string.1. düzenli ifadeler bir programcının en önemli silahlarından g biridir. E˘ er isterseniz. Ve bunu da düzenli ifadeleri kullanarak yapmak istiyoruz.

ENTER tu¸una bastıktan sonra None çıktısı geldi. a) Burada a de˘ i¸keninde “güçlü” ifadesi geçti˘ i halde match() metodu bize bir e¸le¸me gs g s s nesnesi döndürmedi. E˘ er e¸le¸me yoksa. Buradan çıkardı˘ ımız sonuca göre. Aslında match() metodunun yaptı˘ ı bu i¸i. gs g s s s g Python match() metodu yardımıyla aradı˘ ımız seyi e¸le¸tirdi˘ i zaman bir e¸le¸me nesnesi g ¸ s s g s s (match object) döndürüyor. python seklinde bir düzenli ifade kalıbı olu¸turduk. Aslında bu normal.split()[0] == "python" True Demek ki a de˘ i¸keninin en ba¸ında “python” ifadesi varmı¸.match("python". g s s g Biraz kafa karı¸tırmak için söyle bir örnek verelim: s ¸ >>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re. Aslında biz görmesek de Python s g burada None çıktısı veriyor. karakter dizilerinin split() metodu yardımıyla da g s yapabiliriz: >>> a. aradı˘ ımız seyi buldu˘ u. Düzenli ifade kalıpları match() ¸ s metodunun ilk argümanıdır (yani parantez içindeki ilk de˘ er). Biz burada python düzenli ifadesinin a de˘ i¸keniyle s s gs e¸le¸ip e¸le¸medi˘ ine bakıyoruz. Çünkü match() metodu bir karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakar.match("güçlü". Yani Python güçlü bir dildir ifadesini tutan a de˘ i¸kenine s gs re. Yukarıdaki çık¸ g ¸ g tıda gördü˘ ümüz ifadeye Python’cada e¸le¸me nesnesi (match object) adı veriliyor.SRE_Match object at 0xb7d111e0> Bu çıktı. Python bize burada ne buldu˘ unu söylemiyor. Bizim gs g s s s s g örne˘ imizde python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisi ile e¸le¸ti˘ i için bize bir e¸le¸me g gs g s s g s s nesnesi döndürülüyor. Yani re.match("güçlü".. E˘ er yukarıdaki komutu söyle yazarsak None çıktısını biz de göreg ¸ biliriz: >>> print re.match("Java". match() metodu bize olumsuz yanıt veriyor.. o zaman da None de˘ erini döndürüyor.a) ifadesi aracılı˘ ıyla python s s s s g g ifadesi ile a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisinin e¸le¸ip e¸le¸medi˘ ini sorguluyoruz. match() metodu a de˘ i¸keninin g gs yalnızca en ba¸ına bakaca˘ ı için ve a de˘ i¸keninin en ba¸ında “güçlü” yerine “python” oldu˘ u s g gs s g için. Klavyede ENTER tu¸una bastıktan sonra kar¸ımıza söyle bir çıktı gelecek: s s ¸ <_sre. Çünkü g s s match() metodu yardımıyla yaptı˘ ımız sey aslında bir e¸le¸tirme i¸lemidir (match kelimesi ˙ g ¸ s s s Ingilizce’de e¸le¸mek anlamına geliyor). Bir de suna bakalım: gs s s ¸ . Bir de su örne˘ e bakalım: ¸ g >>> re. hazırladı˘ ımız kalıbı kendisiyle e¸le¸tirece˘ imiz karakter dizisi g g s s g olacaktır.match("python". Bunu söyleme tarzı da yukarıdaki gibi. Bize söyledi˘ i s g g tek sey.a) Burada ENTER tu¸una bastı˘ ımızda hiç bir çıktı almıyoruz. Demek ki Java ifadesi. Yani aradı˘ ımız sey. s s g g ¸ karakter dizisi içinde bulunmu¸.>>> re. g s a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisi ile e¸le¸miyormu¸. düzenli ifade kalıbının karakter dizisi ile e¸le¸ti˘ i anlamına geliyor. ˙ g Ikinci argümanımız ise (yani parantez içindeki ikinci de˘ er).match("Java".a) Burada.a) gibi bir fonksiyon uyguladı˘ ımızda.a) None Gördü˘ ünüz gibi.

E˘ er aradı˘ ımız sey karakter dizisinin en ba¸ında yer alıyorsa. Python’daki düzenli ifadelere ili¸kin bütün fonksiyonlar re adlı bir modül içinde yer alır.match("1234". match() metodu bir karakter dizisinin yalnızca en ba¸ına bakar. Hatırlarsanız. 6. python ve ruby yüksek seviyeli dillerdir." >>> b = re.a) >>> print b.a) fonksiyonunu bir de˘ i¸kene atadık. split() veya startswith() metotlarını kullanmak daha mantıklıdır. s match() metodunu kullanarak bir kaç örnek daha yapalım: >>> sorgu = "1234567890" >>> re. s 3.sorgu) <_sre. match() metodu bir g g ¸ s e¸le¸tirme nesnesi döndürür. Dolayısıyla düzenli ifadeleri kullanabilmek için öncelikle bu re modülünü import re diyerek içe aktarmamız gerekir. re. bu fonksiygs onu komut satırına yazdı˘ ımızda bir e¸le¸me nesnesi elde ediyorduk.match("124".sorgu) <_sre. s s 8.match("perl". re modülünün içeri˘ ini dir(re) komutu yardımıyla listeleyebiliriz.match("1". match() metodu re modülü içindeki fonksiyonlardan biridir. E˘ er aradı˘ ımız sey karakter dizisinin en ba¸ında yer almıyorsa. match() s s s s metodu ile bulunan seyin ne oldu˘ unu göremiyoruz. s 7. g Daha önce söyledi˘ imiz gibi.>>> a. g 5.match("perl". Ama istersek tabii ki bulunan seyi de ¸ g ¸ görme imkânımız var. 2.sorgu) None ˙ Isterseniz simdiye kadar ö˘ rendi˘ imiz seyleri söyle bir gözden geçirelim: ¸ g g ¸ ¸ 1. 4.SRE_Match object at 0xb7d111e0> >>> re.startswith("python") E˘ er düzenli ifadelerden tek beklentiniz bir karakter dizisinin en ba¸ındaki veriyle e¸le¸tirme g s s s i¸lemi yapmaksa. Ama biz bu çıktıdan. Çünkü s split() ve startswith() metotları match() metodundan çok daha hızlı çalı¸acaktır. ˙ste burada de˘ i¸kene g s s I¸ gs .group() perl Burada.split()[0] == "güçlü" False Veya aynı i¸i sadece startswith() metodunu kullanarak dahi yapabiliriz: s >>> a.SRE_Match object at 0xb7d111e0> >>> re. Bunun için group() metodunu kullanaca˘ ız: g >>> a = "perl. e˘ er g s s s g g e¸le¸me varsa Python bize bir e¸le¸me nesnesi döndürecektir. match() metodu ile bir e¸le¸tirme i¸lemi yaptı˘ ımızda. Düzenli ifadeler Python’un çok güçlü araçlarından biridir. match() metodu None g g ¸ s de˘ eri döndürür.

match("˙stanbul". search() metodu ile match() metodu arasında çok önemli bir fark vardır. karakter dizilerinin sadece en ba¸ına bakıyg s ordu.iddia) I >>> if nesne: . Hemen bakalım: >>> nesne = re. in <module> AttributeError: ’NoneType’ object has no attribute ’group’ Böyle bir hata. e¸le¸tirmek istedi˘ imiz düzenli ifade kalıbı bulunamazsa ne olur? Öyle bir durumda s s g yukarıdaki kodlar hata verecektir. Bu metot.group() s s . iddia) I >>> print nesne.1. bizim i¸imizi s s görecek çok daha kullanı¸lı bir metodu vardır düzenli ifadelerin. g ¸ karakter dizilerinin sadece ba¸ına bakmasını engellemenin yolları olmakla birlikte.match("˙stanbul".. ˙ste bu yazımızda inceleyece˘ imiz metot bu search() metodu olacakg I¸ g tır. print "e¸le¸en ifade: %s" %nesne.group() Peki. print "e¸le¸me ba¸arısız!" s s s Simdi isterseniz bu match() metoduna bir ara verip ba¸ka bir metodu inceleyelim.atadı˘ ımız sey aslında bu e¸le¸me nesnesinin kendisi oluyor.. match() metodunun. e¸le¸me nesnelerinin bir metodudur. Bu durumu su sekilde teyit edeg ¸ s s ¸ ¸ bilirsiniz: >>> type(b) <type ’_sre. Simdi isterseniz bir örnek daha yapıp bu konuyu g g ¸ kapatalım: >>> iddia = "Adana memleketlerin en güzelidir!" >>> nesne = re. orada re modülünün search() adlı bir metodu g oldu˘ unu göreceksiniz.SRE_Match’> Gördü˘ ünüz gibi. iddia) >>> print nesne.group() Hata mesajımız: Traceback (most recent call last): File "<stdin>". match() metodu bir karakter dizisinin en ba¸ına bakıp bir e¸le¸tirme i¸lemi yaparken. else: .. line 1. Listedeki öbür g g s s metotları da sırası geldi˘ inde inceleyece˘ iz. b de˘ i¸keninin tipi bir e¸le¸me nesnesi (match object). O yüzden kodlarımızı suna g ¸ benzer bir sekilde yazmamız daha mantıklı olacaktır: ¸ >>> nesne = re. ˙ g gs s s Isterseniz bu nesnenin metotlarına bir göz gezdirebiliriz: >>> dir(b) Dikkat ederseniz yukarıda kullandı˘ ımız group() metodu listede görünüyor.2 search() Metodu Bir önceki bölümde inceledi˘ imiz match() metodu.. ¸ s 19. do˘ rug g dan do˘ ruya düzenli ifadelerin de˘ il. Ama her zaman istedi˘ imiz sey bununla sınırlı olmayacaktır. search() metodu karakter s s s s . yazdı˘ ınız bir programın çökmesine neden olabilir.match("Adana"... Önceki bölümde dir(re) seks ¸ linde gösterdi˘ imiz listeye tekrar bakarsanız.

dizisinin genelinde bir arama i¸lemi yapar. Yani biri e¸le¸tirir, öbürü arar. Zaten search kelimesi s s s de ˙ Ingilizce’de aramak anlamına gelir... Hatırlarsanız, match() metodunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re.match("güçlü", a)

Yukarıdaki kod, karakter dizisinin ba¸ında bir e¸le¸me bulamadı˘ ı için bize None de˘ eri s s s g g döndürüyordu. Ama e˘ er aynı i¸lemi söyle yaparsak, daha farklı bir sonuç elde ederiz: g s ¸
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re.search("güçlü", a) <_sre.SRE_Match object at 0xb7704c98>

Gördü˘ ünüz gibi, search() metodu “güçlü” kelimesini buldu. Çünkü search() metodu, g match() metodunun aksine, bir karakter dizisinin sadece ba¸ tarafına bakmakla yetinmiyor, s karakter dizisinin geneli üzerinde bir arama i¸lemi gerçekle¸tiriyor. Tıpkı match() metodunda s s oldu˘ u gibi, search() metodunda da group() metodundan faydalanarak bulunan seyi görüng ¸ tüleyebiliriz:
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> b = re.search("güçlü",a) >>> print b.group()

Simdiye kadar hep karakter dizileri üzerinde çalı¸tık. ˙ ¸ s Isterseniz biraz da listeler üzerinde örnekler verelim. Söyle bir listemiz olsun: ¸
>>> liste = ["elma", "armut", "kebap"] >>> re.search("kebap", liste)

Ne oldu? Hata aldınız, de˘ il mi? Bu normal. Çünkü düzenli ifadeler karakter dizileri üzg erinde i¸ler. Bunlar do˘ rudan listeler üzerinde i¸lem yapamaz. O yüzden bizim Python’a biraz s g s yardımcı olmamız gerekiyor:
>>> for i in liste: ... b = re.search("kebap", i) ... if b: ... print b.group() ... kebap

Hatta simdiye kadar ö˘ rendiklerimizle daha karma¸ık bir seyler de yapabiliriz: ¸ g s ¸
>>> import re >>> import urllib >>> f = urllib.urlopen("http://www.istihza.com") >>> for i in f.readlines(): ... b = re.search("programlama", i) ... if b: ... print b.group() ... programlama programlama

Gördü˘ ünüz gibi, http://www.istihza.com sayfasında kaç adet “programlama” kelimesi geçiyg orsa hepsi ekrana dökülüyor. Siz isterseniz bu kodları biraz daha geli¸tirebilirsiniz: s
#-*-coding:utf-8-*import re import urllib kelime = raw_input("istihza.com’da aramak \ istedi˘iniz kelime: ") g adres = urllib.urlopen("http://www.istihza.com") kar_dizisi = "".join(adres) nesne = re.search(kelime,kar_dizisi) if nesne: print "kelime bulundu: %s"%nesne.group() else: print "kelime bulunamadı!: %s"%kelime

˙ Ilerde bilgimiz artınca daha yetkin kodlar yazabilecek duruma gelece˘ iz. Ama simdilik elimg ¸ izde olanlar ancak yukarıdaki kodu yazmamıza müsaade ediyor. Unutmayın, düzenli ifadeler sahasında ısınma turları atıyoruz daha...

19.1.3 findall() Metodu
Python komut satırında, yani etkile¸imli kabukta, dir(re) yazdı˘ ımız zaman aldı˘ ımız listeye s g g tekrar bakarsak orada bir de findall() adlı bir metodun oldu˘ unu görürüz. ˙ste bu bölümde g I¸ findall() adlı bu önemli metodu incelemeye çalı¸aca˘ ız. s g Önce söyle bir metin alalım elimize: ¸
metin = """Guido Van Rossum Python’u geli¸tirmeye 1990 yılında ba¸lamı¸... s s s Yani aslında Python için nispeten yeni bir dil denebilir. Ancak Python’un çok uzun bir geçmi¸i olmasa da, bu dil öteki dillere kıyasla kolay olması, s hızlı olması, ayrı bir derleyici programa ihtiyaç duymaması ve bunun gibi pek çok nedenden ötürü ço˘u kimsenin gözdesi haline gelmi¸tir. Ayrıca g s Google’nin de Python’a özel bir önem ve de˘er verdi˘ini, çok iyi derecede g g Python bilenlere i¸ olana˘ı sundu˘unu da hemen söyleyelim. Mesela bundan s g g kısa bir süre önce Python’un yaratıcısı Guido Van Rossum Google’de i¸e ba¸ladı...""" s s

Bu metin içinde geçen bütün “Python” kelimelerini bulmak istiyoruz:
>>> print re.findall("Python",metin) [’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’]

Gördü˘ ünüz gibi, metinde geçen bütün “Python” kelimelerini bir çırpıda liste olarak aldık. Aynı g i¸lemi search() metodunu kullanarak yapmak istersek yolu biraz uzatmamız gerekir: s
>>> liste = metin.split() >>> for i in liste: ... nesne = re.search("Python",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ...

Python Python Python Python Python Python

Gördü˘ ünüz gibi, metinde geçen bütün “Python” kelimelerini search() metodunu kullanarak g bulmak için öncelikle “metin” adlı karakter dizisini, daha önce karakter dizilerini i¸lerken s gördü˘ ümüz split() metodu yardımıyla bir liste haline getiriyoruz. Ardından bu liste üzerinde g bir for döngüsü kurduktan sonra search() ve group() metotlarını kullanarak bütün “Python” kelimelerini ayıklıyoruz. E˘ er karakter dizisini yukarıdaki sekilde listeye dönü¸türmezsek söyle g ¸ s ¸ bir netice alırız:
>>> nesne = re.search("Python",metin) >>> print nesne.group() Python

Bu sekilde metinde geçen sadece ilk “Python” kelimesini alabiliyoruz. E˘ er, do˘ rudan karakter ¸ g g dizisine, listeye dönü¸türmeksizin, for döngüsü uygulamaya kalkarsak söyle bir sey olur: s ¸ ¸
>>> for i in a: ... nesne = re.search("Python",metin) ... if nesne: ... print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, yukarıdaki kod ekranımızı “Python” çıktısıyla dolduruyor. E˘ er en sonda g g print nesne.group() yazmak yerine print i yazarsanız, Python’un ne yapmaya çalı¸tı˘ ını s g ve neden böyle bir çıktı verdi˘ ini anlayabilirsiniz. g

19.2 Metakarakterler
Simdiye kadar düzenli ifadelerle ilgili olarak verdi˘ imiz örnekler sizi biraz sa¸ırtmı¸ olabilir. ¸ g ¸ s s “Zor dedi˘ in bunlar mıydı?” diye dü¸ünmü¸ olabilirsiniz. Haklısınız, zira “zor” dedi˘ im, bug s s g raya kadar olan kısımda verdi˘ im örneklerden ibaret de˘ ildir. Buraya kadar olan bölümde g g verdi˘ im örnekler i¸in en temel kısmını gözler önüne sermek içindi. Simdiye kadar olan g s ¸ bölümde, mesela, python karakter dizisiyle e¸le¸tirme yapmak için “python” kelimesini kuls s landık. Esasında bu, düzenli ifadelerin en temel özelli˘ idir. Yani python karakter dizisini bir g düzenli ifade sayacak olursak (ki zaten öyledir), bu düzenli ifade en ba¸ta kendisiyle e¸le¸es s s cektir. Bu ne demek? Söyle ki: E˘ er aradı˘ ınız sey python karakter dizisi ise, kullanmanız ¸ g g ¸ gereken düzenli ifade de “python” olacaktır. Diyoruz ki: “Düzenli ifadeler en ba¸ta kendileriyle s e¸le¸irler”. Buradan su anlam çıkıyor: Demek ki bir de kendileriyle e¸le¸meyen düzenli ifadeler s s ¸ s s var. ˙ste bu durum, Python’daki düzenli ifadelere ki¸ili˘ ini kazandıran seydir. Biraz sonra ne I¸ s g ¸ demek istedi˘ imizi daha açık anlayacaksınız. Artık gerçek anlamıyla düzenli ifadelere giri¸ g s yapıyoruz! Öncelikle, elimizde a¸a˘ ıdaki gibi bir liste oldu˘ unu varsayalım: s g g
>>> liste = ["özcan", "mehmet", "süleyman", "selim", ... "kemal", "özkan", "esra", "dündar", "esin", ... "esma", "özhan", "özlem"]

Diyelim ki, biz bu liste içinden özcan, özkan ve özhan ö˘ elerini ayıklamak/almak istiyoruz. g Bunu yapabilmek için yeni bir bilgiye ihtiyacımız var: Metakarakterler.

Metakarakterler; kabaca, programlama dilleri için özel anlam ifade eden sembollerdir. Örne˘ in g daha önce gördü˘ ümüz “\n” bir bakıma bir metakarakterdir. Çünkü “\n” sembolü Python g için özel bir anlam ta¸ır. Python bu sembolü gördü˘ ü yerde yeni bir satıra geçer. Yukarıda s g “kendisiyle e¸le¸meyen karakterler” ifadesiyle kastetti˘ imiz sey de i¸te bu metakarakterlerdir. s s g ¸ s Örne˘ in, “a” harfi yalnızca kendisiyle e¸le¸ir. Tıpkı “istihza” kelimesinin yalnızca kendisiyle g s s e¸le¸ece˘ i gibi... Ama mesela “\t” ifadesi kendisiyle e¸le¸mez. Python bu i¸areti gördü˘ ü s s g s s s g yerde sekme (tab) dü˘ mesine basılmı¸ gibi tepki verecektir. ˙ste düzenli ifadelerde de buna g s I¸ benzer metakarakterlerden yararlanaca˘ ız. Düzenli ifadeler içinde de, özel anlam ifade eden g pek çok sembol, yani metakarakter vardır. Bu metakarakterlerden biri de “[ ]” sembolüdür. Simdi yukarıda verdi˘ imiz listeden özcan, özhan ve özkan ö˘ elerini bu sembolden yararla¸ g g narak nasıl ayıklayaca˘ ımızı görelim: g
>>> re.search("öz[chk]an",liste)

Bu kodu böyle yazmamamız gerekti˘ ini artık biliyoruz. Aksi halde hata alırız. Çünkü daha önce g de dedi˘ imiz gibi, düzenli ifadeler karakter dizileri üzerinde i¸lem yapabilir. Listeler üzerinde g s de˘ il. Dolayısıyla komutumuzu su sekilde vermemiz gerekiyor: g ¸ ¸
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("öz[chk]an",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Aynı i¸lemi su sekilde de yapabiliriz: s ¸ ¸
>>> for i in liste: ... if re.search("öz[chk]an",i): ... print i

Ancak, bu örnekte pek belli olmasa da, son yazdı˘ ımız kod her zaman istedi˘ imiz sonucu g g vermez. Mesela listemiz söyle olsaydı: ¸
>>> liste = ["özcan demir", "mehmet", "süleyman", ... "selim", "kemal", "özkan nuri", "esra", "dündar", ... "esin", "esma", "özhan kamil", "özlem"]

Yukarıdaki kod bu liste üzerine uygulandı˘ ında, sadece almak istedi˘ imiz kısım de˘ il, ilgisiz g g g kısımlar da gelecektir. Gördü˘ ünüz gibi, uygun kodları kullanarak, özcan, özkan ve özhan g ö˘ elerini listeden kolayca ayıkladık. Bize bu imkânı veren sey ise “[ ]” adlı metakarakter oldu. g ¸ Aslında “[ ]” metakarakterinin ne i¸e yaradı˘ ını az çok anlamı¸ olmalısınız. Ama biz yine de s g s söyle bir bakalım bu metakaraktere. ¸ “[ ]” adlı metakarakter, yukarıda verdi˘ imiz listedeki “öz” ile ba¸layıp, “c”, “h” veya “k” g s harflerinden herhangi biri ile devam eden ve “an” ile biten bütün ö˘ eleri ayıklıyor. Gelin g bununla ilgili bir örnek daha yapalım:
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("es[mr]a",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, “es” ile ba¸layıp, “m” veya “r” harflerinden herhangi biriyle devam eden g s ve sonunda da “a” harfi bulunan bütün ö˘ eleri ayıkladık. Bu da bize esma ve esra çıktılarını g verdi... Dedi˘ imiz gibi, metakarakterler programlama dilleri için özel anlam ifade eden sembollerdir. g “Normal” karakterlerden farklı olarak, metakarakterlerle kar¸ıla¸an bir bilgisayar normalden s s farklı bir tepki verecektir. Yukarıda metakarakterlere örnek olarak “\n” ve “\t” kaçı¸ dizilerini s

vermi¸tik. Örne˘ in Python’da print "\n" gibi bir komut verdi˘ imizde, Python ekrana “\n” s g g yazdırmak yerine bir alt satıra geçecektir. Çünkü “\n” Python için özel bir anlam ta¸ımaktadır. s Düzenli ifadelerde de birtakım metakarakterlerin kullanıldı˘ ını ö˘ rendik. Bu metakarakterler, g g düzenli ifadeleri düzenli ifade yapan seydir. Bunlar olmadan düzenli ifadelerle yararlı bir i¸ ¸ s yapmak mümkün olmaz. Bu giri¸ bölümünde düzenli ifadelerde kullanılan metakarakterlere s örnek olarak “[ ]” sembolünü verdik. Herhangi bir düzenli ifade içinde “[ ]” sembolünü gören Python, do˘ rudan do˘ ruya bu sembolle e¸le¸en bir karakter dizisi aramak yerine, özel bir i¸lem g g s s s gerçekle¸tirecektir. Yani “[ ]” sembolü kendisiyle e¸le¸meyecektir... s s s Python’da bulunan temel metakarakterleri topluca görelim: [].*+?{}^$|() Do˘ rudur, yukarıdaki karakterler, çizgi romanlardaki küfürlere benziyor. Endi¸elenmeyin, g s biz bu metakarakterleri olabildi˘ ince sindirilebilir hale getirmek için elimizden gelen çabayı g gösterece˘ iz. g Bu bölümde düzenli ifadelerin zor kısmı olan metakarakterlere, okurlarımızı ürkütmeden, yumu¸ak bir giri¸ yapmayı amaçladık. Simdi artık metakarakterlerin temelini attı˘ ımıza göre üste s s ¸ g kat çıkmaya ba¸layabiliriz. s

19.2.1 [ ] (Kö¸ eli Parantez) s
[ ] adlı metakaraktere önceki bölümde de˘ inmi¸tik. Orada verdi˘ imiz örnek suydu: g s g ¸
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("öz[chk]an",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Yukarıdaki örnekte, bir liste içinde geçen özcan, özhan ve özkan ö˘ elerini ayıklıyoruz. Burada g bu üç ö˘ edeki farklı karakterleri (“c”, “h” ve “k”) kö¸eli parantez içinde nasıl belirtti˘ imize g s g dikkat edin. Python, kö¸eli parantez içinde gördü˘ ü bütün karakterleri tek tek liste ö˘ elerine s g g uyguluyor. Önce “öz” ile ba¸layan bütün ö˘ eleri alıyor, ardından “öz” hecesinden sonra “c” s g harfiyle devam eden ve “an” hecesi ile biten ö˘ eyi buluyor. Böylece özcan ö˘ esini bulmu¸ g g s oldu. Aynı i¸lemi, “öz” hecesinden sonra “h” harfini barındıran ve “an” hecesiyle biten ö˘ eye s g uyguluyor. Bu sekilde ise özhan ö˘ esini bulmu¸ oldu. En son hedef ise “öz” ile ba¸layıp “k” ¸ g s s harfi ile devam eden ve “an” ile biten ö˘ e. Yani listedeki özkan ö˘ esi... En nihayetinde de g g elimizde özcan, özhan ve özkan ö˘ eleri kalmı¸ oluyor. g s Bir önceki bölümde yine [ ] metakarakteriyle ilgili olarak su örne˘ i de vermi¸tik: ¸ g s
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("es[mr]a",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Bu örne˘ in de “özcan, özkan, özhan” örne˘ inden bir farkı yok. Burada da Python kö¸eli parang g s tez içinde gördü˘ ü bütün karakterleri tek tek liste ö˘ elerine uygulayıp, esma ve esra ö˘ elerini g g g bize veriyor. Simdi bununla ilgili yeni bir örnek verelim. ¸ Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸
>>> a = ["23BH56","TY76Z","4Y7UZ","TYUDZ","34534"]

Mesela biz bu listedeki ö˘ eler içinde, sayıyla ba¸layanları ayıklayalım. g s dikkatlice inceleyin:
>>> for i in a: ... if re.match("[0-9]",i): ... print i ... 23BH56 4Y7UZ 34534

Simdi su kodları ¸ ¸

Burada parantez içinde kullandı˘ ımız ifadeye dikkat edin. “0” ile “9” arasındaki bütün ö˘ eleri g g içeren bir karakter dizisi tanımladık. Yani kısaca, içinde herhangi bir sayı barındıran ö˘ eleri g kapsama alanımıza aldık. Burada ayrıca search() yerine match() metodunu kullandı˘ ımıza g da dikkat edin. match() metodunu kullanmamızın nedeni, bu metodun bir karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakması... Amacımız sayı ile ba¸layan bütün ö˘ eleri ayıklamak oldu˘ una s s g g göre, yukarıda yazdı˘ ımız kod, liste ö˘ eleri içinde yer alan ve sayı ile ba¸layan bütün ö˘ eleri g g s g ayıklayacaktır. Biz burada Python’a su emri vermi¸ oluyoruz: “Bana sayı ile ba¸layan bütün ¸ s s ö˘ eleri bul! Önemli olan bu ö˘ elerin sayıyla ba¸lamasıdır! Sayıyla ba¸layan bu ö˘ eler ister g g s s g harfle devam etsin, ister ba¸ka bir karakterle... Sen yeter ki bana sayı ile ba¸layan ö˘ eleri s s g bul!“ Bu emri alan Python, hemen liste ö˘ elerini gözden geçirecek ve bize 23BH56, 4Y7UZ ve 34534 g ö˘ elerini verecektir. Dikkat ederseniz, Python bize listedeki TY76Z ve TYUDZ ö˘ elerini verg g medi. Çünkü TY76Z içinde sayılar olsa da bunlar bizim ölçütümüze uyacak sekilde en ba¸ta ¸ s yer almıyor. TYUDZ ö˘ esinde ise tek bir sayı bile yok... g Simdi de isterseniz listedeki TY76Z ö˘ esini nasıl alabilece˘ imize bakalım: ¸ g g
>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z][A-Z][0-9]",i): ... print i

Burada dikkat ederseniz düzenli ifademizin ba¸ında A-Z diye bir sey yazdık. Bu ifade “A” ile s ¸ “Z” harfleri arasındaki bütün karakterleri temsil ediyor. Biz burada yalnızca büyük harfleri sorguladık. E˘ er küçük harfleri sorgulamak isteseydik “A-Z” yerine “a-z” diyecektik. Düzenli g ifademiz içinde geçen birinci “A-Z” ifadesi aradı˘ ımız karakter dizisi olan “TY76Z” içindeki “T” g harfini, ikinci “A-Z” ifadesi “Y” harfini, “0-9” ifadesi ise “7” sayısını temsil ediyor. Karakter dizisi içindeki geri kalan harfler ve sayılar otomatik olarak e¸le¸tirilecektir. O yüzden ons s lar için ayrı bir sey yazmaya gerek yok. Yalnız bu söyledi˘ imiz son sey sizi aldatmasın. Bu ¸ g ¸ “otomatik e¸le¸tirme” i¸lemi bizim su anda kar¸ı kar¸ıya oldu˘ umuz karakter dizisi için geçers s s ¸ s s g lidir. Farklı nitelikteki karakter dizilerinin söz konusu oldu˘ u ba¸ka durumlarda i¸ler böyle g s s yürümeyebilir. Düzenli ifadeleri ba¸arılı bir sekilde kullanabilmenin ilk sartı, üzerinde i¸lem s ¸ ¸ s yapılacak karakter dizisini tanımaktır. Bizim örne˘ imizde yukarıdaki gibi bir düzenli ifade kalıbı g olu¸turmak i¸imizi görüyor. Ama ba¸ka durumlarda, duruma uygun ba¸ka kalıplar yazmak s s s s gerekebilir/gerekecektir. Dolayısıyla, tek bir düzenli ifade kalıbıyla hayatın geçmeyece˘ ini ung utmamalıyız. Simdi yukarıdaki kodu search() ve group() metotlarını kullanarak yazmayı deneyin. Elde ¸ etti˘ iniz sonuçları dikkatlice inceleyin. match() ve search() metotlarının ne gibi farklılıklara g sahip oldu˘ unu kavramaya çalı¸ın... Sorunuz olursa bana nasıl ula¸aca˘ ınızı biliyorsunuz... g s s g Bu arada, düzenli ifadelerle ilgili daha fazla sey ö˘ rendi˘ imizde yukarıdaki kodu çok daha sade ¸ g g bir biçimde yazabilece˘ iz. g

19.2.2 . (Nokta)
Bir önceki bölümde [ ] adlı metakarakteri incelemi¸tik. Bu bölümde ise farklı bir metakarakteri s inceleyece˘ iz. ˙ g Inceleyece˘ imiz metakarakter: ”.” g Bu metakarakter, yeni satır karakteri hariç bütün karakterleri temsil etmek için kullanılır. Mesela:
>>> for i in liste: ... nesne = re.match("es.a",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... esma esra

Gördü˘ ünüz gibi, daha önce [ ] metakarakterini kullanarak yazdı˘ ımız bir düzenli ifadeyi bu kez g g farklı sekilde yazıyoruz. Unutmayın, bir düzenli ifade birkaç farklı sekilde yazılabilir. Biz bunlar ¸ ¸ içinde en basit ve en anla¸ılır olanını seçmeliyiz. Ayrıca yukarıdaki kodu birkaç farklı sekilde de s ¸ yazabilirsiniz. Mesela su yazım da bizim durumumuzda geçerli bir seçenek olacaktır: ¸
>>> for i in liste: ... if re.match("es.a",i): ... print i

Tabii ki biz, o anda çözmek durumunda oldu˘ umuz soruna en uygun olan seçene˘ i tercih g g etmeliyiz... Yalnız, unutmamamız gereken sey, bu ”.” adlı metakarakterin sadece tek bir ¸ karakterin yerini tutuyor olmasıdır. Yani söyle bir kullanım bize istedi˘ imiz sonucu vermez: ¸ g
>>> liste = ["ahmet","kemal", "kamil", "mehmet"] >>> for i in liste: ... if re.match(".met",i): ... print i

Burada ”.” sembolü “ah” ve “meh” hecelerinin yerini tutamaz. ”.” sembolünün görevi sadece tek bir karakterin yerini tutmaktır (yeni satır karakteri hariç). Ama biraz sonra ö˘ renece˘ imiz g g metakarakter yardımıyla “ah” ve “meh” hecelerinin yerini de tutabilece˘ iz. g ”.” sembolünü kullanarak bir örnek daha yapalım. Bir önceki bölümde verdi˘ imiz a listesini g hatırlıyorsunuz:
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ’34534’]

Önce bu listeye bir ö˘ e daha ekleyelim: g
>>> a.append("1agAY54")

Artık elimizde söyle bir liste var: ¸
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ... ’34534’, "1agAY54"]

Simdi bu listeye söyle bir düzenli ifade uygulayalım: ¸ ¸
>>> for i in a: ... if re.match(".[0-9a-z]",i): ... print i ...

23BH56 34534 1agAY54

Burada yaptı˘ ımız sey çok basit. Su özelliklere sahip bir karakter dizisi arıyoruz: g ¸ ¸ 1. Herhangi bir karakter ile ba¸layacak. Bu karakter sayı, harf veya ba¸ka bir karakter olas s bilir. 2. Ardından bir sayı veya alfabedeki küçük harflerden herhangi birisi gelecek. 3. Bu ölçütleri kar¸ıladıktan sonra, aradı˘ ımız karakter dizisi herhangi bir karakter ile devam s g edebilir. Yukarıdaki ölçütlere uyan karakter dizilerimiz: 23BH56, 34534, 1agAY54 Yine burada da kendinize göre birtakım de˘ i¸iklikler yaparak, farklı yazım sekilleri ve farklı gs ¸ metotlar kullanarak ne olup ne bitti˘ ini daha iyi kavrayabilirsiniz. Düzenli ifadeleri gere˘ i gibi g g anlayabilmek için bol bol uygulama yapmamız gerekti˘ ini unutmamalıyız. g

19.2.3 * (Yıldız)
Bu metakarakter, kendinden önce gelen bir düzenli ifade kalıbını sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸tirir. Tanımı biraz karı¸ık olsa da örnek yardımıyla bunu da anlayaca˘ ız: s s s g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i

Burada “*” sembolü kendinden önce gelen “a” karakterini sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸tiriyor. Yani mesela “st” içinde sıfır adet “a” karakteri var. Dolayısıyla bu karakter s s yazdı˘ ımız düzenli ifadeyle e¸le¸iyor. “sat” içinde bir adet “a” karakteri var. Dolayısıyla bu da g s s e¸le¸iyor. “saat” ve “saaat” karakter dizilerinde sırasıyla iki ve üç adet “a” karakteri var. Tabii s s ki bunlar da yazdı˘ ımız düzenli ifadeyle e¸le¸iyor. Listemizin en son ö˘ esi olan “falanca”da da g s s g ilk hecede bir adet “a” karakteri var. Ama bu ö˘ edeki sorun, bunun “s” harfiyle ba¸lamaması. g s Çünkü biz yazdı˘ ımız düzenli ifadede, aradı˘ ımız seyin “s” harfi ile ba¸lamasını, sıfır veya daha g g ¸ s fazla sayıda “a” karakteri ile devam etmesini ve ardından da “t” harfinin gelmesini istemi¸tik. s “falanca” ö˘ esi bu ko¸ulları kar¸ılamadı˘ ı için süzgecimizin dı¸ında kaldı. g s s g s Burada dikkat edece˘ imiz nokta, “*” metakarakterinin kendinden önce gelen yalnızca bir g karakterle ilgileniyor olması... Yani bizim örne˘ imizde “*” sembolü sadece “a” harfinin sıfır g veya daha fazla sayıda bulunup bulunmamasıyla ilgileniyor. Bu ilgi, en ba¸taki “s” harfini kaps samıyor. “s” harfinin de sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸mesini istersek düzenli ifademizi s s “s*a*t” veya “[sa]*t” biçiminde yazmamız gerekir... Bu iki seçenek içinde “[sa]*t” seklindeki ¸ yazımı tercih etmenizi tavsiye ederim. Burada, daha önce ö˘ rendi˘ imiz “[ ]” metakarakteri g g yardımıyla “sa” harflerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin... g Simdi ”.” metakarakterini anlatırken istedi˘ imiz sonucu alamadı˘ ımız listeye dönelim. Orada ¸ g g “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini listeden ba¸arıyla ayıklayamamı¸tık. O durumda bizim g s s ba¸arısız olmamıza neden olan kullanım söyleydi: s ¸
>>> liste = ["ahmet", "kemal", "kamil", "mehmet"] >>> for i in liste: ... if re.match(".met",i): ... print i

Ama artık elimizde “*” gibi bir araç oldu˘ una göre simdi istedi˘ imiz seyi yapabiliriz. Yapmamız g ¸ g ¸ gereken tek sey ”.” sembolünden sonra “*” sembolünü getirmek: ¸
>>> for i in liste: ... if re.match(".*met",i): ... print i

Gördü˘ ünüz gibi “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini bu kez ba¸arıyla ayıkladık. Bunu yapmamızı g g s sa˘ layan sey de “*” adlı metakarakter oldu... Burada Python’a su emri verdik: “Bana kelime g ¸ ¸ ba¸ında herhangi bir karakteri (”.” sembolü herhangi bir karakterin yerini tutuyor) sıfır veya s daha fazla sayıda içeren ve sonu da “met” ile biten bütün ö˘ eleri ver!” g Bir önceki örne˘ imizde “a” harfinin sıfır veya daha fazla sayıda bulunup bulunmamasıyla ilg gilenmi¸tik. Bu son örne˘ imizde ise herhangi bir harfin/karakterin sıfır veya daha fazla sayıda s g bulunup bulunmamasıyla ilgilendik. Dolayısıyla ”.*met” seklinde yazdı˘ ımız düzenli ifade, “ah¸ g met”, “mehmet”, “muhammet”, “ismet”, “kısmet” ve hatta tek ba¸ına “met” gibi bütün ö˘ eleri s g kapsayacaktır. Kısaca ifade etmek gerekirse, sonu “met” ile biten her sey (“met” ifadesinin ¸ kendisi de dâhil olmak üzere) kapsama alanımıza girecektir. Bunu günlük hayatta nerede kullanabilece˘ inizi hemen anlamı¸ olmalısınız. Mesela bir dizin içindeki bütün “mp3” dosyalarını g s bu düzenli ifade yardımıyla listeleyebiliriz:
>>> import os >>> import re >>> dizin = os.listdir(os.getcwd()) >>> for i in dizin: ... if re.match(".*mp3",i): ... print i

match() metodunu anlattı˘ ımız bölümde bu metodun bir karakter dizisinin yalnızca g ba¸langıcıyla ilgilendi˘ ini söylemi¸tik. Mesela o bölümde verdi˘ imiz su örne˘ i hatırlıyorsunuzs g s g ¸ g dur:
>>> a = "python güçlü bir dildir" >>> re.match("güçlü", a)

Bu örnekte Python bize çıktı olarak “None” de˘ erini vermi¸ti. Yani herhangi bir e¸le¸me bug s s s lamamı¸tı. Çünkü dedi˘ imiz gibi, match() metodu bir karakter dizisinin yalnızca en ba¸ına s g s bakar. Ama geldi˘ imiz su noktada artık bu kısıtlamayı nasıl kaldıraca˘ ınızı biliyorsunuz: g ¸ g
>>> re.match(".*güçlü",a)

Ama match() metodunu bu sekilde zorlamak yerine performans açısından en do˘ ru yol bu tür ¸ g i¸ler için search() metodunu kullanmak olacaktır. s Bunu da geçti˘ imize göre artık yeni bir metakarakteri incelemeye ba¸layabiliriz. g s

19.2.4 + (Artı)
Bu metakarakter, bir önceki metakarakterimiz olan “*” ile benzerdir. Hatırlarsanız, “*” metakarakteri kendisinden önceki sıfır veya daha fazla sayıda tekrar eden karakterleri ayıklıyordu. “+” metakarakteri ise kendisinden önceki bir veya daha fazla sayıda tekrar eden karakterleri ayıklar. Bildi˘ iniz gibi, önceki örneklerimizden birinde “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini g g su sekilde ayıklamı¸tık: ¸ ¸ s

>>> for i in liste: ... if re.match(".*met",i): ... print i

Burada “ahmet” ve “mehmet” dı¸ında “met” seklinde bir ö˘ e de bu düzenli ifadenin kapsamına s ¸ g girecektir. Mesela listemiz söyle olsa idi: ¸
>>> liste = ["ahmet","mehmet","met","kezban"]

Yukarıdaki düzenli ifade bu listedeki “met” ö˘ esini de içine alacaktı. Çünkü “*” adlı metakarakg ter sıfır sayıda tekrar eden karakterleri de ayıklıyor. Ama bizim istedi˘ imiz her zaman bu g olmayabilir. Bazen de, ilgili karakterin en az bir kez tekrar etmesini isteriz. Bu durumda yukarıdaki düzenli ifadeyi su sekilde yazmamız gerekir: ¸ ¸
>>> for i in liste: ... if re.match(".+met",i): ... print i

Burada su komutu vermi¸ olduk: ” Bana sonu ‘met’ ile biten bütün ö˘ eleri ver! Ama bana ‘met’ ¸ s g ö˘ esini yalnız ba¸ına verme!” Aynı i¸lemi search() metodunu kullanarak da yapabilece˘ imizi g s s g biliyorsunuz:
>>> for i in liste: ... nesne = re.search(".+met",i) ... if nesne: ... nesne.group() ... ahmet mehmet

Bir de daha önce verdi˘ imiz su örne˘ e bakalım: g ¸ g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i

Burada yazdı˘ ımız düzenli ifadenin özelli˘ i nedeniyle “st” de kapsama alanı içine giriyordu. g g Çünkü burada “*” sembolü “a” karakterinin hiç bulunmadı˘ ı durumları da içine alıyor. Ama g e˘ er biz “a” karakteri en az bir kez geçsin istiyorsak, düzenli ifademizi su sekilde yazmalıyız: g ¸ ¸
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa+t",i): ... print i

Hatırlarsanız önceki derslerimizden birinde kö¸eli parantezi anlatırken söyle bir örnek vers ¸ mi¸tik: s
>>> a = ["23BH56","TY76Z","4Y7UZ","TYUDZ","34534"] >>> for i in a: ... if re.match("[A-Z][A-Z][0-9]",i): ... print i

Burada amacımız sadece TY76Z ö˘ esini almaktı. Dikkat ederseniz, ö˘ enin ba¸ındaki “T” ve g g s “Y” harflerini bulmak için iki kez “[A-Z]” yazdık. Ama artık “+” metakarakterini ö˘ rendi˘ imize g g göre aynı i¸i daha basit bir sekilde yapabiliriz: s ¸

>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... TY76Z

Burada “[A-Z]” düzenli ifade kalıbını iki kez yazmak yerine bir kez yazıp yanına da “+” sembolünü koyarak, bu ifade kalıbının bir veya daha fazla sayıda tekrar etmesini istedi˘ imizi beg lirttik... “+” sembolünün ne i¸ yaptı˘ ını da anladı˘ ımıza göre, artık yeni bir metakarakteri incelemeye s g g ba¸layabiliriz. s

19.2.5 ? (Soru ˙sareti) I¸
Hatırlarsanız, “*” karakteri sıfır ya da daha fazla sayıda e¸le¸meleri; “+” ise bir ya da daha s s fazla sayıda e¸le¸meleri kapsıyordu. ˙ste simdi görece˘ imiz ”?” sembolü de e¸le¸me sayısının s s I¸ ¸ g s s sıfır veya bir oldu˘ u durumları kapsıyor. Bunu daha iyi anlayabilmek için önceden verdi˘ imiz g g su örne˘ e bakalım: ¸ g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i ... st sat saat saaat >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa+t",i): ... print i ... sat saat saaat

“*” ve “+” sembollerinin hangi karakter dizilerini ayıkladı˘ ını görüyoruz. Simdi de ”?” semg ¸ bolünün ne yaptı˘ ına bakalım: g
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa?t",i): ... print i ... st sat

Gördü˘ ünüz gibi, ”?” adlı metakarakterimiz, kendisinden önce gelen karakterin hiç bulung madı˘ ı (yani sıfır sayıda oldu˘ u) ve bir adet bulundu˘ u durumları içine alıyor. Bu yüzden de g g g çıktı olarak bize sadece “st” ve “sat” ö˘ elerini veriyor. g Simdi bu metakarakteri kullanarak gerçek hayatta kar¸ımıza çıkabilecek bir örnek verelim. ¸ s Bu metakarakterin tanımına tekrar bakarsak, “olsa da olur olmasa da olur” diyebilece˘ imiz g durumlar için bu metakarakterin rahatlıkla kullanılabilece˘ ini görürüz. g

Söyle bir örnek verelim: Diyelim ki bir metin üzerinde arama yapacaksınız. Aradı˘ ınız kelime ¸ g “uluslararası”:

metin = """Uluslararası hukuk, uluslar arası ili¸kiler altında bir disiplindir. Uluslararası ili¸kile s s

Not: Bu metin http://tr.wikipedia.org/wiki/Uluslararas%C4%B1_hukuk adresinden alınıp üzerinde ufak de˘ i¸iklikler yapılmı¸tır. gs s Simdi yapmak istedi˘ imiz sey “uluslararası” kelimesini bulmak. Ama dikkat ederseniz metin ¸ g ¸ içinde “uluslararası” kelimesi aynı zamanda “uluslar arası” seklinde de geçiyor. Bizim bu iki ¸ kullanımı da kapsayacak bir düzenli ifade yazmamız gerekecek.
>>> nesne = re.findall("[Uu]luslar ?arası",metin) >>> for i in nesne: ... print i

Verdi˘ imiz düzenli ifade kalıbını dikkatlice inceleyin. Bildi˘ iniz gibi, ”?” metakarakteri, g g kendinden önce gelen karakterin (düzenli ifade kalıbını) sıfır veya bir kez geçti˘ i durumları g arıyor. Burada ”?” sembolünü ” ” karakterinden, yani “bo¸luk” karakterinden sonra kullandık. s Dolayısıyla, “bo¸luk karakterinin sıfır veya bir kez geçti˘ i durumları” hedefledik. Bu sekilde s g ¸ hem “uluslar arası” hem de “uluslararası” kelimesini ayıklamı¸ olduk. Düzenli ifademizde s ayrıca söyle bir sey daha yazdık: “[Uu]”. Bu da gerekiyor. Çünkü metnimiz içinde “ulus¸ ¸ lararası” kelimesinin büyük harfle ba¸ladı˘ ı yerler de var... Bildi˘ iniz gibi, “uluslar” ve “Uluslar” s g g kelimeleri asla aynı de˘ ildir. Dolayısıyla hem “u” harfini hem de “U” harfini bulmak için, daha g önce ö˘ rendi˘ imiz “[]” metakarakterini kullanıyoruz. g g

19.2.6 { } (Küme Parantezi)
{ } adlı metakarakterimiz yardımıyla bir e¸le¸meden kaç adet istedi˘ imizi belirtebiliyoruz. Yine s s g aynı örnek üzerinden gidelim:
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa{3}t",i): ... print i ... saaat

Burada “a” karakterinin 3 kez tekrar etmesini istedi˘ imizi belirttik. Python da bu emrimizi g hemen yerine getirdi. Bu metakarakterin ilginç bir özelli˘ i daha vardır. Küme içinde iki farklı g sayı yazarak, bir karakterin en az ve en çok kaç kez tekrar etmesini istedi˘ imizi belirtebiliriz. g Örne˘ in: g
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa{0,3}t",i): ... print i ... st sat saat saaat

sa{0,3}t ifadesiyle, “a” harfinin en az sıfır kez, en çok da üç kez tekrar etmesini istedi˘ imiz g söyledik. Dolayısıyla, “a” harfinin sıfır, bir, iki ve üç kez tekrar etti˘ i durumlar ayıklanmı¸ oldu. g s Bu sayı çiftlerini de˘ i¸tirerek daha farklı sonuçlar elde edebilirsiniz. Ayrıca hangi sayı çiftinin gs daha önce ö˘ rendi˘ imiz ”?” metakarakteriyle aynı i¸i yaptı˘ ını bulmaya çalı¸ın... g g s g s

19.2.7 ^ (Sapka) ¸
^ sembolünün iki i¸levi var. Birinci i¸levi, bir karakter dizisinin en ba¸ındaki veriyi sorgulamaks s s tır. Yani aslında match() metodunun varsayılan olarak yerine getirdi˘ i i¸levi bu metakarakter g s yardımıyla açıkça belirterek yerine getirebiliyoruz. Su örne˘ e bakalım: ¸ g
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ... ’34534’, ’1agAY54’] >>> for i in a: ... if re.search("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... 23BH56 TY76Z 4Y7UZ 1agAY54

Bir de suna bakalım: ¸
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... BH5 TY7 Y7 AY5

Dikkat ederseniz, su son verdi˘ imiz kod oldukça hassas bir çıktı verdi bize. Çıktıdaki bütün ¸ g de˘ erler, aynen düzenli ifademizde belirtti˘ imiz gibi, yan yana bir veya daha fazla harf içeriyor g g ve sonra da bir sayı ile devam ediyor. Bu farklılı˘ ın nedeni, ilk kodlarda print i ifadesini kulg lanmamız. Bu durumun çıktılarımızı nasıl de˘ i¸tirdi˘ ine dikkat edin. Bir de su örne˘ e bakalım: gs g ¸ g
>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... TY76Z

Burada sadece TY76Z çıktısını almamızın nedeni, match() metodunun karakter dizilerinin en ba¸ına bakıyor olması. Aynı etkiyi search() metoduyla da elde etmek için, ba¸lıkta geçen “^” s s (¸apka) sembolünden yararlanaca˘ ız: s g
>>> for i in a: ... nesne = re.search("^[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... TY7

Gördü˘ ünüz gibi, “^” (¸apka) metakarakteri search() metodunun, karakter dizilerinin sadece g s en ba¸ına bakmasını sa˘ ladı. O yüzden de bize sadece, TY7 çıktısını verdi. Hatırlarsanız aynı s g kodu, sapkasız olarak, su sekilde kullanmı¸tık yukarıda: ¸ ¸ ¸ s
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne:

... ... BH5 TY7 Y7 AY5

print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, sapka sembolü olmadı˘ ında search() metodu karakter dizisinin ba¸ına bakg ¸ g s makla yetinmiyor, aynı zamanda karakter dizisinin tamamını tarıyor. Biz yukarıdaki koda bir “^” sembolü ekleyerek, metodumuzun sadece karakter dizisinin en ba¸ına bakmasını istes dik. O da emrimize sadakatle uydu. Burada dikkatimizi çekmesi gereken ba¸ka bir nokta s da search() metodundaki çıktının kırpılmı¸ olması. Dikkat ettiyseniz, search() metodu bize s ö˘ enin tamamını vermedi. Ö˘ elerin yalnızca “[A-Z]+[0-9]” kalıbına uyan kısımlarını kesip attı g g önümüze. Çünkü biz ona tersini söylemedik. E˘ er ö˘ elerin tamamını istiyorsak bunu açık açık g g belirtmemiz gerekir:
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9].*",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... BH56 TY76Z Y7UZ AY54

Veya metodumuzun karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakmasını istersek: s
>>> for i in a: ... nesne = re.search("^[A-Z]+[0-9].*",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... TY76Z

Bu kodlarda düzenli ifade kalıbının sonuna ”.*” sembolünü ekledi˘ imize dikkat edin. Böylelikle g metodumuzun sonu herhangi bir sekilde biten ö˘ eleri bize vermesini sa˘ ladık... ¸ g g Ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi, “^” metakarakterinin, karakter dizilerinin en ba¸ına demir atmak s g s dı¸ında ba¸ka bir görevi daha vardır: “Hariç” anlamına gelmek... Bu görevini sadece “[]” s s metakarakterinin içinde kullanıldı˘ ı zaman yerine getirir. Bunu bir örnekle görelim. Yukarıg daki listemiz üzerinde öyle bir süzgeç uygulayalım ki, 1agAY54 ö˘ esi çıktılarımız arasında g görünmesin... Bu ö˘ eyi avlayabilmek için kullanmamız gereken düzenli ifade söyle olacaktır: g ¸ [0-9A-Z][^a-z]+
>>> for i in a: ... nesne = re.match("[0-9A-Z][^a-z]+",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Burada su ölçütlere sahip bir ö˘ e arıyoruz: ¸ g 1. Aradı˘ ımız ö˘ e bir sayı veya büyük harf ile ba¸lamalı g g s 2. En ba¸taki sayı veya büyük harften sonra küçük harf GELMEMEL˙ (Bu ölçütü “^” i¸areti s I s sa˘ lıyor) g 3. Üstelik bu “küçük harf gelmeme durumu” bir veya daha fazla sayıda tekrar etmeli... Yani ba¸taki sayı veya büyük harften sonra kaç tane olursa olsun asla küçük harf gelmemeli s

g g Burada. Bu soyut açıkg s g lamaları somut bir örnekle ba˘ layalım: g >>> liste = ["at". s s g s Yani bu sembol arama/e¸le¸tirme i¸leminin karakter dizisinin en ba¸ından ba¸lamasını sa˘ lıys s s s s g ordu.. print i . Verdi˘ imiz düzenli ifade kalıbı ile “at” ile ba¸layan ve g g s aynı sekilde biten karakter dizilerini ayıkladık.(Bu ölçütü de “+” i¸areti sa˘ lıyor”) s g Bu ölçütlere uymayan tek ö˘ e “1agAY54” olacaktır. elimizde on ö˘ elik bir liste var.. ˙ste simdi s g I¸ ¸ görece˘ imiz “dolar i¸areti” de ($) karakter dizilerinin nasıl bitece˘ ini belirliyor.. if re. E˘ er biz “at” ile ba¸layan bütün ö˘ eleri ayıklamak isteseydik ne yapmamız gerekg s g ti˘ ini biliyorsunuz: g >>> for i in liste: ... at atkı Gördü˘ ünüz gibi..search("^at$". ¸ . "fakat". Diyelim ki biz bu listeden. "rahat". print i . "atkı"..i): .. "katkı"... at fakat rahat mat yat sat Burada “$” metakarakteri sayesinde aradı˘ ımız karakter dizisinin nasıl bitmesi gerekti˘ ini beg g lirleyebildik. "sat"..search("at$". Bu sembol bir bakıma karakter dizilerinin nasıl ba¸layaca˘ ını belirliyordu. bu “^” i¸aretinin “hariç” anlamı sadece “[]” metakarakterinin içinde kuls lanıldı˘ ı zaman geçerlidir. "mat". if re.. “^” i¸aretinin nasıl kullanıldı˘ ına ve küçük harfleri nasıl dı¸arıda bıraktı˘ ına dikkat s g s g edin.. "satılık". g 19. "yat"..i): . Bu da bize “at” çıktısını verdi. karakter dizilerinin en ba¸ına demir attı˘ ını söylemi¸tik.2. Dolayısıyla bu ö˘ e çıktıda görünmeyecek. "katılım"] Gördü˘ ünüz gibi. print i ... Unutmayalım. at Sonuç tam da bekledi˘ imiz gibi oldu. Hatta istersek bu metakarakterleri birlikte de g kullanabiliriz: >>> for i in liste: . . “^” i¸areti bir karakter dizisinin nasıl ba¸layaca˘ ını belirlerken. “at” hecesiyle biten g g kelimeleri ayıklamak istiyoruz: >>> for i in liste: . if re..8 $ (Dolar) Bir önceki bölümde “^” i¸aretinin..... “$” i¸areti g s s g s aynı karakter dizisinin nasıl bitece˘ ini belirliyor..search("^at".i): .

search("^at|at$"..i): .19. print i . "satılık". print i Python “$” i¸aretinin özel anlamından dolayı.. "mat". dolayısıyla da herhangi bir çıktı vermeyecektir.. Python’daki düzenli ifadeler açısından özel anlam ta¸ıyan bir takım g s semboller/metakarakterler var. Yani bir karakter dizisi içinde s s bu sembolleri arıyorsak e˘ er. "sat"... "10TL". "25£"] Amacımız bu listedeki dolarlı de˘ erleri ayıklamaksa ne yapaca˘ ız? Sunu deneyelim önce: g g ¸ >>> for i in liste: . Bu ne des s g mek? Hemen görelim: >>> liste = ["at". "katılım"] >>> for i in liste: .2. Peki burada ne i¸i var? Simdiye kadar ö˘ rendi˘ imiz konus g s s ¸ g g lardan gördü˘ ünüz gibi.....match("[0-9]+\$". if re... Yani mesela biz “$” sembolünü arıyor olsak. "20$".i): .. “\” sembolünü kullanarak “$” i¸aretinin özel anlamından kaçtık. Çünkü listemizde sayıyla biten bir karakter dizisi yok.i): .. at fakat atkı rahat mat yat sat . bizim sayıyla biten bir karakter dizisi aradı˘ ımızı s g zannedecek..2. "rahat". if re.. Bu g s metakarakteri de kısaca anlattı˘ ımıza göre yeni bir metakarakterle yolumuza devam edebilig riz.. if re.. "25€"... Hemen bakalım: >>> for i in liste: . "yat". Peki biz ne yapaca˘ ız? ˙ste bu noktada “\” metakarakteri devreye g I¸ girecek. . 19. "fakat".match("[0-9]+$". "atkı"..... print i ... bunların ta¸ıdıkları özel anlam yüzünden bu sembolleri ayıklag s mak hemencecik mümkün olmayacaktır.. Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ >>> liste = ["10$". "katkı".9 \ (Ters Bölü) Bu i¸aret bildi˘ imiz “kaçı¸ dizisi”dir. g g Lafı dolandırmadan hemen bir örnek verelim..... 10$ 20$ Gördü˘ ünüz gibi. Bunlar kendileriyle e¸le¸miyorlar.10 | (Dik Çizgi) Bu metakarakter. birden fazla düzenli ifade kalıbını birlikte e¸le¸tirmemizi sa˘ lar. bunu Python’a nasıl anlataca˘ ız? Çünkü bu sembolü yazdı˘ ımız zaman Python bunu farklı algılıyor.

renkleri içeren bir listeden belli renkleri de ayıklayabiliriz bu ¸ metakarakter yardımıyla..group() Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ 1. “http://www. Dolayısıyla g ”.html adresindeki bütün ba¸lıkları s ve bu ba¸lıklara ait html dosyalarını bir liste halinde almak istiyoruz. Çünkü bahsi geçen ¸ web sayfasındaki html uzantılı dosyalar “a href=” tag’ı içinde yer alıyor.com/py2/icindekiler_python.. yazdı˘ ımız sey s g ¸ su anlama geliyor: “Bana ‘html’ ile biten bütün karakter dizilerini bul!“ ¸ 5. Bu sembol bildi˘ iniz gibi.html" f = urllib..html” sayfasını urllib modülü yardımıyla açtık. (Firefox’ta CTRL+U’ya basarak g sayfa kayna˘ ını görebilirsiniz) g 4. Amacımız bu sayfadaki ba¸lıkları ve bu ba¸lıklara ait html dosyalarını s s listelemek 2.istihza.html” adresinin kayna˘ ına g baktı˘ ımız zaman aradı˘ ımız bilgilerin hep su sekilde oldu˘ unu görüyoruz: g g ¸ ¸ g <a href=”tbilgi_giris.istihza.+html)” kısmında geçen “+” metakarakteri kendisinden önce gelen düzenli ifadenin bir veya daha fazla sayıda tekrar eden e¸le¸melerini buluyor.istihza.urlopen(url) for i in f: nesne = re.+</a>’. g ¸ ¸ . g g Diyelim ki biz http://www.Gördü˘ ünüz gibi “|” metakarakterini kullanarak ba¸ta ve sonda “at” hecesini içeren kelimeleri g s ayıkladık.. Öncelikle “http://www. Yazdı˘ ımız düzenli ifade kalıbı içinde dikkatimizi çekmesi gereken bazı noktalar var: g Kalıbın “(.search(’<a href=".11 ( ) (Parantez) Bu metakarakter yardımıyla düzenli ifade kalıplarını gruplayaca˘ ız.istihza.+” ifadesi su demek oluyor: “Bana bir veya daha fazla sayıda tekrar eden bütün karak¸ terleri bul!” Dolayısıyla burada “(.istihza. Bunun için söyle bir sey s ¸ ¸ yazabiliriz: import re import urllib url = "http://www. düzenli ifademizi kaynakta görünen sablona uydurmak.com/py2/icindekiler_python. Düzenli ifade kalıbımızı söyle yazdık: <a href=". mesela. Ardından. “herhangi bir karakter” anlamına geliyor. .” sembolü. Bu metakarakter bizim bir g karakter dizisinin istedi˘ imiz kısımlarını ayıklamamızda çok büyük kolaylıklar sa˘ layacak. .+html">.i): print i Sırada son metakarakterimiz olan “()” var...com/py2/icindekiler_python..html sayfasını açıp sayfa kayna˘ ını görüntüleyerek teyit edebilirsiniz.. if re.i) if nesne: print nesne.+</a>. Burada “+” s s metakarakterinden önce gelen düzenli ifade.com/py2/icindekiler_python. bütün sayfayı taramak için basit bir for döngüsü kurduk 3. Bu durumu.com/py2/icindekiler_python.. web tarayıcınızda http://www. 19..+html">. Aynı sekilde.+html)” ifadesini birlikte dü¸ünürsek.html”>Temel Bilgiler</a> Dolayısıyla aslında düzenli ifade kalıbımızı yazarken yaptı˘ ımız sey. kendisi de bir metakarakter olan ”.search("kırmızı|mavi|sarı"...2.

g Bu arada. Bunları s g s istedi˘ imiz gibi düzenleyebilsek iyi olurdu.istihza.group(1)) Kodlarda yaptı˘ ımız de˘ i¸ikliklere dikkat edin ve anlamaya çalı¸ın.html" f = urllib. Ama gördü˘ ünüz gibi çıktımız biraz karma¸ık. Bazı noktalar gözünüze g gs s karanlık göründüyse hiç endi¸e etmeyin. Dilerseniz en ba¸ta verdi˘ imiz kodlara tekrar dönelim: s g import re import urllib url = "http://www.com/py2/icindekiler_python. de˘ il mi? Mesela bu çıktıları su sekilde düzenleyeg g ¸ ¸ bilmek ho¸ olurdu: s Ba¸lık: ANA SAYFA.+html)">(.Yukarıda verdi˘ imiz kodları çalı¸tırdı˘ ımız zaman aldı˘ ımız çıktı su sekilde oluyor: g s g g ¸ ¸ <a href="index.urlopen(url) for i in f: nesne = re.+</a>’. Çünkü yazdı˘ ımız düzenli ifade istihza.com sitesinde herhangi bir de˘ i¸iklik olursa yukarıdaki kodgs ların istedi˘ iniz çıktıyı vermeyece˘ ini bilmelisiniz.. Hemen hemen amacımıza ula¸tık sayılır.html" f = urllib.group() Simdi bu kodlarda su de˘ i¸ikli˘ i yapıyoruz: ¸ ¸ gs g #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www..i) if nesne: print nesne.com/py2/icindekiler_python. çünkü bir sonraki bölümde bütün karanlık noktaları s tek tek açıklayaca˘ ız. “( )” metakarakterini kullanarak düzenli ifadenin g bazı bölümlerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin.com g g g sitesinin sayfa yapısıyla sıkı sıkıya ba˘ lantılıdır.\nBa˘lantı: %s\n" \ s g %(nesne. Ba˘lantı: index..istihza. .istihza.search(’<a href=".group(2).nesne..urlopen(url) for i in f: nesne = re.+html">. elbette www.html">ANA SAYFA</a> .search(’<a href="(.. g .i) if nesne: print "Ba¸lık: %s..html s g ˙ste bu bölümde görece˘ imiz “( )” metakarakteri istedi˘ imiz seyi yapmada bize yardımcı olaI¸ g g ¸ cak. Burada en azından.+)</a>’. .

3 E¸ le¸ me Nesnelerinin Metotları s s 19. ˙ ¸ g Isterseniz ilk olarak söyle basit ¸ bir örnek verelim: >>> a = "python bir program:lama dilidir" >>> nesne = re. “0” indeksi e¸le¸en karakter dizisinin tamamını veriyor.group(3) programlama >>> print nesne. ama düzenli ifadeler kullanılarak üretilen g g e¸le¸me nesnelerinin bir metodu olan group() metodundan bahsedece˘ iz.search("(python) (bir) (programlama) (dilidir)". Esasında biz bu s s g metodu önceki bölümlerde de kullanmı¸tık. Simdi bunun s g ¸ ne i¸ yaptı˘ ına bakalım.19. print nesne.group(4) dilidir Bu metodun bize ilerde ne büyük kolaylıklar sa˘ layaca˘ ını az çok tahmin ediyorsunuzdur. g Daha önceki bölümlerden hatırlayaca˘ ınız gibi.1 group() metodu Bu bölümde do˘ rudan düzenli ifadelerin de˘ il.3. Bir de suna bakalım: g s s ¸ >>> print nesne.a) >>> print nesne. Simdi bu grupladı˘ ımız bölümlere g s s ¸ g tek tek eri¸elim: s >>> print nesne.group(1) python Burada 1 numaralı grubun ö˘ esi olan “python”u aldık.group() komug tunu verdi˘ imizde e¸le¸en karakter dizileri ekrana döküldü. ˙ g g Isterseniz kullanabilece˘ imiz metotları tekrar listeleyelim: g >>> dir(nesne) Bu listede group() dı¸ında bir de groups() adlı bir metodun oldu˘ unu görüyoruz.group() python bir programlama dilidir Burada düzenli ifade kalıbımızı nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin. bu metot düzenli ifadeleri kullanarak g e¸le¸tirdi˘ imiz karakter dizilerini görme imkanı sa˘ lıyordu. Gerisinin nasıl olaca˘ ını tahmin edeg g bilirsiniz: >>> print nesne. s g .group(0) python bir programlama dilidir Gördü˘ ünüz gibi.group(2) bir >>> print nesne. Bu bölümde bu metodu “()” s s g g metakarakteri yardımıyla daha verimli bir sekilde kullanaca˘ ız. Ama burada bu metoda biraz daha ayrıntılı olarak s bakaca˘ ız.

html’.html’.groups() (’python’.nesne. .+)</a>’. ’TKINTER’) (’makaleler. Biz de bu demetin ö˘ elerine daha sonradan rahatlıkla g g eri¸ebiliyoruz.istihza.html" f = urllib.. bize kullanabilece˘ imiz bütün grupları bir demet halinde sunar: g >>> print nesne. s Böylece e¸le¸tirme nesnelerinin en sık kullanılan iki metodunu görmü¸ olduk.\nBa˘lantı: %s\n" \ s g %(nesne. ’programlama’.urlopen(url) for i in f: nesne = re..groups() Gördü˘ ünüz gibi suna benzer çıktılar elde ediyoruz: g ¸ (’index.group(2). Demek ki nesne.. ’dilidir’) Simdi isterseniz bir önceki bölümde yaptı˘ ımız örne˘ e geri dönelim: ¸ g g #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www.groups() komutu bize “()” metakarakteri ile daha önceden gruplamı¸ oldu˘ us g muz ö˘ eleri bir demet olarak veriyor.istihza.i) if nesne: print "Ba¸lık: %s. ’MAKALELER’) .3.search(’<a href="(.html" f = urllib.+html)">(... ’ANA SAYFA’) (’icindekiler_python.+html)">(. Bunları daha s s s sonraki örneklerimizde de bol bol kullanaca˘ ız.group(1)) Bu kodlarda son satırı söyle de˘ i¸tirelim: ¸ gs #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www.. ..urlopen(url) for i in f: nesne = re.2 groups() metodu Bu metot. O yüzden simdilik bu konuya ara verelim.. ’bir’.com/py2/icindekiler_python.search(’<a href="(.i) if nesne: print nesne.com/py2/icindekiler_python.19.html’. ’PYTHON’) (’icindekiler_tkinter.html’. g ¸ .+)</a>’.

. if nesne: ... bir karakter dizisi içinde geçen bo¸lukları yakalamak için kullanılır.. Ama bir de bunların büyük harfli versiyonları vardır ki.3 Özel Diziler Düzenli ifadeler içinde metakarakterler dı¸ında..i) . Buraya s s kadar olan örneklerde bu i¸levi yerine getirmek için “[0-9]” ifadesinden yararlanıyorduk. "27Mart". Örne˘ in: s g >>> a = ["5 Ocak".. "27Mart". Su örne˘ e bakalım: ¸ g >>> a = "abc123_$%+" >>> print re. "4 Ekim"... 5 Ocak 4 Ekim Burada. g Gördü˘ ünüz gibi.. ardından bir adet bo¸luk karakteri içeren.. bir karakter dizisi içinde geçen ondalık sayıları e¸le¸tirmek için kullanılır.a).. nesne = re. "4 Ekim".i) . 5 Ocak 4 Ekim Yukarıdaki örnekte. ˙ s Isterseniz yine yukarıdaki örnekten gidelim: >>> a = ["5 Ocak". özel anlamlar ta¸ıyan bazı ba¸ka ifadeler de s s s vardır.group() . Bu bölümde bu özel dizileri inceleyece˘ iz: Bo¸luk karakterinin yerini tutan özel dizi: \s g s Bu sembol. bir sayı ile ba¸layan. print nesne. if nesne: . "Nisan 3"] >>> for i in a: . Simdi s ¸ artık aynı i¸levi daha kısa yoldan. “[0-9]” yerine “\d” yerle¸tirerek daha kısa yoldan sonuca vardık. s Alfanümerik Karakterlerin Yerini Tutan Özel Dizi: \w Bu sembol. “\s” özel dizisi bo¸luk karakterlerini avlıyor s ..search("[0-9]\s[A-Za-z]+". g Ondalık Sayıların Yerini Tutan Özel Dizi: \d Bu sembol. g 1.3. Burada bo¸luk karakterini s “s” simgesi ile gösterdi˘ imize dikkat edin. Bu özel dizi su ifadeyle aynı ans g ¸ lama gelir: [A-Za-z0-9_] Düzenli ifadeler içindeki özel diziler genel olarak bunlardan ibarettir.search("\w*"... bir karakter dizisi içinde geçen alfanümerik karakterleri ve buna ek olarak “_” karakterini bulmak için kullanılır. “\d” dizisi ile yerine getirebiliriz. önemli oldukları için onları da inceleyece˘ iz. "Nisan 3"] >>> for i in a: .group() abc123_ “\w” özel dizisinin hangi karakterleri e¸ledi˘ ine dikkat edin. print nesne. sonra da bir s s büyük veya küçük harfle devam eden karakter dizilerini ayıkladık.19..search("\d\s[A-Za-z]+".group() .. nesne = re.

.txt") for i in dosya. if nesne: .. Sorumuz su: ¸ Elimizde söyle bir yı˘ ın var: ¸ g +%01010101$-+$$$$%$. Yani [^A-Z-a-z_] ile e¸de˘ erdir..search("(\w+)\s+:\s(\w+)\s+(\d+)".txt” adlı bir dosya oldu˘ unu varsayıyoruz: ¸ g esra : istinye 05331233445 esma : levent 05322134344 sevgi : dudullu 05354445434 kemal : sanayi 05425455555 osman : tahtakale 02124334444 metin : taksim 02124344332 kezban : caddebostan 02163222122 Amacımız bu dosyada yer alan isim ve telefon numaralarını “isim > telefon numarası” seklinde ¸ almak: # -*. s g 3.. “\D” özel dizisi ondalık sayı olmayan karakterleri avlar. “\d” özel dizisi ondalık sayıları avlıyor 3.%--%%--%%--%%--#####%%%--%%--% . "Nisan 3"] >>> for i in a: .i) ... “\D” ve “\W” dizilerinin yeterince anla¸ılır oldu˘ unu zannediyos g s g rum.group() .search("\d+\S\w+". 27Mart Burada “\S” özel dizisinin listede belirtilen konumda bo¸luk içermeyen ö˘ eyi nasıl buldu˘ una s g g dikkat edin. Yani “[^0-9]” ile e¸de˘ erdir.readlines(): nesne = re. Yani: g s 1. “\W” özel dizisi alfanümerik olmayan karakterleri ve “_” olmayan karakterleri avlar.i) if nesne: print "%s > %s"%(nesne.2. "4 Ekim". Burada sanırım sadece “\S” dizisi bir örnekle somutla¸tırılmayı hakediyor: s >>> a = ["5 Ocak". nesne = re.coding: utf-8 -*import re dosya = open("adres. "27Mart". “\S” özel dizisi bo¸luk olmayan karakterleri avlar s 2. ¸ Bilgisayarımızda su bilgileri içeren “adres..%--%%--%%--%%--#####%%%--%%--%%--#####%+m+$$$$%$. ˙ste bu büyük harfli versiyonlar da I¸ yukarıdaki dizilerin yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapar.nesne. bir de bunların büyük harfli versiyonları vardır.group(3)) Burada formülümüz su sekilde: “Bir veya daha fazla karakter” + “bir veya daha fazla bo¸luk” ¸ ¸ s + “’:’ i¸areti” + “bir adet bo¸luk” + “bir veya daha fazla sayı” s s ˙ Isterseniz bu bölümü çok basit bir soruyla kapatalım....group(1). print nesne. Simdi bu özel diziler için genel bir örnek verip konuyu kapatalım. “\w” özel dizisi alfanümerik karakterleri ve “_” karakterini avlıyor Dedik ki.

derli.. "Java"] >>>derli = re. Basit bir örnekle ba¸layalım: s >>> liste = ["Python2. if nesne: .html adresini kullanaca˘ ız: s g #-*-coding:utf8-*import re import urllib f = urllib. "Python2. Ama düzenli ifade kalıbımızı yukarıda derleme i¸lemi esnasında belirtti˘ imiz için. Ancak düzenli ifadelerin i¸leyi¸ini hızlandırmanın da bazı yolları vardır..4.4 Düzenli ˙fadelerin Derlenmesi I 19.Yapmanız gereken.search(f.1 compile() metodu En ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi..6 Python3. Ayrıca burada kullandı˘ ımız düzenli ifade kalıbına da dikkat g edin.6". 19.4". düzenli ifadeler karakter dizilerine göre biraz daha yava¸ çalı¸ırs g s s lar.5 Python2. "Python2. Derleme i¸lemini nasıl yaptı˘ ımıza dikkat s g edin. Çünkü s s s bildi˘ iniz gibi. Nasıl bir sablon oturttu˘ umuzu anlamaya çalı¸ın. Bu yollardan biri s s de compile() metodunu kullanmaktır. re.search() seklinde bir ifade kullanıyoruz. Küçük boyutlu projelerde compile() s g g metodu pek hissedilir bir fark yaratmasa da özellikle büyük çaplı programlarda bu metodu kullanmak oldukça faydalı olacaktır.5".tr/kurlar/today.. Ayrıca dikkat ederseniz derli.. Gördü˘ ünüz gibi. s s g s s hem bu karakter dizisini. liste ö˘ elerinde ¸ g s g g bulunan ”.html") derli = re.” i¸aretini e¸le¸tirmek için düzenli ifade kalıbı içinde “\.. “compile” kelimesi ˙ Ingilizce’de “derlemek” anlamına gelir. hem de düzenli ifade kalıbını yan yana kullanmamız gerekecektir. Daha sonra search() metodunu kullanırken ise.gov. Cevapg larınızı kistihza[at]yahoo[nokta]com adresine gönderebilirsiniz.search() demek yerine..tr/kurlar/today. bu yı˘ ın içindeki gizli mesajı düzenli ifadeleri kullanarak bulmak.. "Python3. nesne = derli.tcmb..0"..0 Burada öncelikle düzenli ifade kalıbımızı derledik.search(i) .read()) .urlopen("http://www...4 Python2.compile("ABD\sDOLARI\s+[0-9]\. s Simdi isterseniz küçük bir örnek daha verelim.[0-9]") >>> for i in liste: . bu kalıbı ikinci s g kez yazmamıza gerek kalmadı. print nesne.tcmb. Bu i¸ için http://www.” ifadesini kullandık. Derlenecek düzenli ifade kalıbını compile() metodunda parantez içinde belirtiyoruz.search() kullanımında parantez ¸ içinde sadece e¸le¸ecek karakter dizisini kullandık (i). E˘ er derleme i¸lemi yapmamı¸ olsaydık. Python2.” i¸aretinin Python açısından özel bir anlamı var. ˙ste biz de bu compile() metodu yardımıyla düzenli ifade kalıplarımızı kullanmadan I¸ önce derleyerek daha hızlı çalı¸malarını sa˘ layaca˘ ız.gov. Dolayısıyla bu g s s özel anlamdan kaçmak için “\” i¸aretini de kullanmamız gerekiyor. Diyelim ki amacımız günlük dolar kurunu almak ¸ olsun.group() .compile("[A-Za-z]+[0-9]\.[0-9]+") nesne = derli. tek ba¸ına ”. .

IGNORECASE veya kısaca re.I Bildi˘ iniz gibi. Bu özel dizinin görevi karakter dizileri g içindeki bo¸lukların yerini tutmaktı. Yani e˘ er “python” kelimesini arıyorg g sanız. ’Programlama’. g 19. Java. g E˘ er bu seçene˘ i kullanmasaydık. Mesela bizim örne˘ imizde “ABD” ve “DOLARI” kelimeleri s g arasındaki bo¸lu˘ un yerini tutuyor. s C++.findall(metin) [’Programlama’. metinde geçen hem “programlama” kelimesini hem de “Programlama” g kelimesini ayıklayabildik.IGNORECASE) print derli.re. s Gördü˘ ünüz gibi. s g verinin nasıl depolanıp iletilece˘ini. 19.5 compile() ile Derleme Seçenekleri Bir önceki bölümde compile() metodunun ne oldu˘ unu. C#.IGNORECASE adlı derleme g ¸ seçene˘ i oldu. Biz onun birden fazla bo¸lu˘ un yerini tutması için yanına s g s g bir adet “+” metakarakteri yerle¸tirdik. Perl. programcının bilgisayara hangi veri üzerinde i¸lem yapaca˘ını. Python. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey de re. ’programlama’] Not: Bu metin http://tr. Delphi programlama dilleridir. Biz istersek g ¸ re. Çünkü aradı˘ ımız sey aslında “programlama” kelimesi idi... Çünkü “python” ve “Python” birg birlerinden farklı iki karakter dizisidir.compile("programlama".org/wiki/Programlama_dili adresinden alınmı¸tır. alaca˘ ınız çıktılar arasında “Python” olmayacaktır. . Python’da büyük-küçük harfler önemlidir.1 re. ne i¸e yaradı˘ ını ve nasıl kullanıldı˘ ını g s g g görmü¸tük.group() Burada kullandı˘ ımız “\s” adlı özel diziyi hatırlıyorsunuz. Bunlardan bazıları: Pascal. ¸u ana kadar 2500’den fazla g g S programlama dili yapılmı¸tır. Basic.” s s ifadesinden yararlandık.I ifadesini de kullanabiliriz. Hemen bir g örnek verelim: #-*-coding:utf8-*import re metin = """Programlama dili. ˙ste re.print nesne.IGNORECASE veya re. Yalnız dikkat ederseniz “\s” ifadesi tek ba¸ına g s s sadece bir adet bo¸lu˘ un yerini tutar. Aynı anlama gelecektir. Programlama g s s dilleri. C. çıktıda yalnızca “programlama” keg g limesini görürdük. Ada. ’programlama’. Fortran. programcının bir bilgisayara ne yapmasını istedi˘ini anlatmasının standartla¸tırılmı¸ bir yoludur.""" derli = re. Ayrıca yine “DOLARI” kelimesi ile 1 doların TL kar¸ılı˘ ı olan s g s g de˘ erin arasındaki bo¸lukların yerini de tutuyor. Ayrıca burada da ”.” i¸aretinin yerini tutması için “\.wikipedia.IGNORECASE yerine kısaca re. hangi ko¸ullarda hangi i¸lemlerin g s s yapılaca˘ını tam olarak anlatmasını sa˘lar. Cobol.5.I adlı derleme I¸ seçenekleri bize büyük-küçük harfe dikkat etmeden arama yapma imkanı sa˘ lar. Bu bölümde ise “compile” (derleme) i¸lemi sırasında kullanılabilecek seçenekleri s s anlataca˘ ız.

” sembolü herhangi bir karakterin yerini tug tuyordu. g ˙ste burada imdadımıza re. Bunu bir örnek yardımıyla görelim.search("\w*"...group() re. metakarakterler arasında yer alan ”.. Normalde çıktımız “çilek g s fıstık kebap” seklinde olmalıydı. ”.. Türkçe programlar yazmak isteyenlerin en çok ihtiyaç duyaca˘ ı seçenekg g lerden biridir."") .DOTALL) >>> nesne = derle. f kebap Burada alfanümerik karakterler içeren ö˘ eleri ayıklamaya çalı¸tık. nesne=re.\nMonty Python" Bu karakter dizisi içinde “Python” kelimesini temel alarak bir arama yapmak istiyorsak e˘ er. "kebap"] >>> for i in liste: . print nesne.re..5.compile("Python. g kullanaca˘ ımız su kod istedi˘ imiz seyi yeterince yerine getiremeyecektir: g ¸ g ¸ >>> print re.setlocale(locale. if nesne: .5. Bu s yüzden bu kaçı¸ dizisinin ötesine geçip orada arama yapmıyor.U Bu derleme seçene˘ i. I¸ g s Önce GNU/Linux kullanıcılarının bu seçene˘ i nasıl kullanabilece˘ ine bir örnek verelim: g g # -*.LC_ALL.19.3 re. yeni satır karakterinin yerini tutmayaca˘ ını g söylemi¸tik.UNICODE veya re.i) .*". g ¸ 19."fıstık".. bu metakarakterin.DOTALL seçene˘ ini sadece re.2 re. print nesne..search("Python.S seklinde de kısaltabilirsiniz. Diyelim ki elimizde söyle bir karakter dizisi s ¸ var: >>> a = "Ben Python..S Bildi˘ iniz gibi. Bu metakarakter bütün karakterlerin yerini tutmak üzere kullanılabilir. Bunun sebebi.group() . Ama simdi biz ona bu yetene˘ i s ¸ g de kazandıraca˘ ız: g >>> derle = re.UNICODE seçene˘ i yeti¸ecek. Hatırlarsanız.. ”...DOTALL veya re.*".” metakarakterinin “\n” (yeni satır) kaçı¸ dizisini dikkate almamasıdır.group() Bu kod su çıktıyı verecektir: ¸ Python.a)..” metakarakterini anlatırken.coding: utf-8 -*import re import locale locale.search(a) >>> if nesne: . Ama “çilek”teki “ç” ve “fıstık”taki “ı” harfleri Türkçe’ye özgü ¸ harfler oldu˘ u için düzenli ifade motoru bu harfleri tanımadı. Ne demek istedi˘ imizi tam olarak anlatabilmek için su örne˘ e bir bakalım: g ¸ g >>> liste = ["çilek".

"kebap"] derle = re."") import re liste = ["çilek"..UNICODE) for i in liste: nesne=derle.html). Yukarıdaki kodlarda geçen import locale s g ve ardından gelen satır özellikle önemli.UNICODE seçene˘ ini kulg landık.UNICODE) for i in liste: nesne = derle. Simdi aynı seyi Windows kullanıcılarının nasıl yapaca˘ ına bakalım: ¸ ¸ g #-*-coding:cp1254-*import locale locale. kırmızı elma dolu sepetiyle \ s . (Benzer bir konu için bkz: http://www.group() Burada hangi i¸lemleri yaptı˘ ımıza çok dikkat edin.re. Liste ö˘ elerini unicode haline getirmezsek alaca˘ ımız çıktı yine istedi˘ imiz g g g g gibi olmayacaktır..LC_ALL.search(i) if nesne: print nesne.6. "kebap"] for i in liste: liste[liste. Bu araç g aynı zamanda bir karakter dizisini “de˘ i¸tirmeyi” de kapsar.istihza. ˘ s 19..liste = ["çilek".compile("\w*".com/py2/lenascii.6 Düzenli ˙fadelerle Metin/Karakter Dizisi Degi¸ tirme I ˙slemleri I¸ 19.. En g basit sekliyle sub() metodunu su sekilde kullanabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> a = "Kırmızı ba¸lıklı kız."utf8") derle = re.. çıktıyı düzgün alabilmek için re.search(i) if nesne: print nesne.compile("\w*".1 sub() metodu Simdiye kadar hep düzenli ifadeler yoluyla bir karakter dizisini nasıl e¸le¸tirece˘ imizi inceledik. anneannesinin evine gidiyormu¸!" s . Daha sonra liste ö˘ elerini nasıl “unicode” haline geg tirdi˘ imize bakın. ¸ s s g Ama tabii ki düzenli ifadeler yalnızca bir karakter dizisi “bulmak”la ilgili de˘ ildir. GNU/Linux ve Windows’taki kodlar arasında bazı ufak tefek farklılıklar var. Bu i¸ için temel olarak iki metot gs s kullanılır.group() Gördü˘ ünüz gibi.. Bu bölümde sub() metodunu inceleyece˘ iz. Bunlardan ilki sub() metodudur. Ayrıca düzenli ifade kalıbımızı derlerken de.index(i)] = unicode(i. g Bu farklılıkların nedeni iki sistemde Türkçe karakterleri göstermek için takip edilen yolun farklı olması."fıstık".setlocale(locale."fıstık".re.

a) s Burada karakter dizimiz içinde geçen bütün “kırmızı” kelimelerini “ye¸il” kelimesiyle s de˘ i¸tirdik. g Simdi bu sub() metodunu kullanarak biraz daha karma¸ık bir i¸lem yapaca˘ ız.tr/haber. Oysa Çin’ den Arnavutköy’e oradan da s Ere˘li’ye getirilen kralların meyvesi çilek. farklı bir gs gs metin olarak kopyalanması gerekir (metin2 gibi.. replace() metodunu kullanmaktır. ¸ düzenli ifadeleri kullanarak söyle bir çözüm de üretebiliriz: ¸ #-*-coding:utf-8-*- . Bu nazik ve aromalı çilekten yapılan reçel de likör de bir ba¸ka olur.. her de˘ i¸iklik için ayrı bir düzenli ifade olu¸turulabilir.com.compile("kırmızı". g ¸ s g Bu metin içinde geçen “çilek” kelimelerini “erik”le de˘ i¸tirmek için birkaç yol kullanabilirsiniz. tadı bamba¸ka bir hale dönü¸ür ve me¸hur Osmanlı çile˘i unvanını hak s s s g eder. A¸a˘ ıdaki ¸ s s g s g metne bakalım: metin = """Karadeniz Ere˘lisi denince akla ilk olarak kömür ve demir-çelik gelir.>>> derle = re. Aynı sekilde bu metin de. gs g ¸ metin3 seklinde tekrar kopyalanmalıdır.IGNORECASE ve re.UNICODE) >>> print derle. g kokusu. hem de bes raber kullanılabilecek derleme seçenekleri sayesinde replace() metodundan çok daha esnektir. Ardından ikinci de˘ i¸iklik yapılaca˘ ı zags g man.IGNORECASE|re.php?haberno=40130 adresinden alınmı¸tır. çileklerini özenle s suluyor. yılda bir ton ürün alıyor..""" s g s Not: Bu metin http://www. g g g Koca ayaklarıyla ezerler çileklerimizi" Çile˘i toplamanın zor oldu˘unu söyleyen Ay¸e Özhan da çocuklu˘undan bu yana g g s g çilek bahçesinde çalı¸ıyor. e˘ er yapmak istedi˘ iniz i¸ replace() metoduyla halledilebiliyorsa en g g s do˘ ru yol. Metni tekrar tekrar kopyalamak yerine.. Bu noktada söyle bir hatırlatma s s ¸ yapalım. Bundan sonraki yeni bir de˘ i¸iklik de bu metin3 üz¸ gs erinden yapılacaktır.). Her sabah 04. Çünkü ilk düzenli ifade olu¸turulup s buna göre metinde bir de˘ i¸iklik yapıldıktan sonra. s Gelin bu metin içinde geçen “çilek” kelimelerini “erik” kelimesi ile de˘ i¸tirelim.sub("ye¸il". Bunu yaparken de re. Ama tabii ki sub() metodu hem kendi ba¸ına replace() metodundan çok daha güçlüdür. metnin de birkaç kez kopyalanmasını gerektirmesidir.re. Ayrıca ¸ g Türkçe kuralları gere˘ i bu “çilek” kelimesinin bazı yerlerde ünsüz yumu¸amasına u˘ rayarak g s g “çile˘ -” sekline dönü¸tü˘ ünü de unutmayalım. Bu ikisini yan yana kullanırken “|” adlı metakarakterden faydalandı˘ ımıza dikkat g edin. Ancak bu yolun dezavangs s tajı. gs Birinci yolda. Ere˘li’nin havasından mı suyundan mı bilinmez.. Bu durum bu sekilde uzar gider. s Bu yıl dokuzuncusu düzenlenen Uluslararası Osmanlı Çile˘i Kültür Festivali’nde g 36 üretici arasında yeti¸tirdi˘i çileklerle birinci olan Kocaali Köyü’nden Güner s g Özdemir.. mesela. burada geçirdi˘i de˘i¸im sonucu g g g s tadına doyulmaz bir hal alır.00’te kalkan Özhan. ilk de˘ i¸iklikleri içeren metnin. Ama tabii ki.UNICODE adlı derleme seçeneklerinden gs yararlandık... Kasım ba¸ında ekti˘i çilek fideleri haziran ba¸ında meyve veriyor. metin içinde “çilek” kelimesinin “Çilek” seklinde de geçti˘ ine dikkat edelim. Bu sub() metodu karakter dizilerinin replace() metoduna çok benzer. Elbette sub() metoduyla daha karma¸ık i¸lemler yapılabilir.radikal. çileklerinin sırrını s yo˘un ilgiye ve içten duydu˘u sevgiye ba˘lıyor: "Erkekler bahçemize giremez. g Kokusu ve tadıyla dünyaya nam salmı¸ me¸hur Osmanlı çile˘i ise ismini verdi˘i s s g g festival günleri dı¸ında pek hatırlanmaz. Ama bunu gs yaparken. 60 ya¸ındaki Özdemir. bu de˘ i¸ikli˘ in metin2 üzerinden yapılması gerekir.

u"çilek":u"erik"} b = nesne.UNICODE|re..re. metin içinde geçen “çilek” ve “çile˘ ” kelimelerini bulmak. u"Çile˘":u"Eri˘"."") import re metin_uni=unicode(metin. g g g g "Çilek":"Erik". Ayrıca Türkçe harfler üzerinde i¸lem g s yapaca˘ ımız için de re. Windows kullanıcıları aynı kodu ufak de˘ i¸ikgs liklerle söyle yazabilir: ¸ #-*-coding:cp1254-*import locale locale.sub(degistir.setlocale(locale. Tek tek açıklayalım.IGNORECASE seçene˘ inden yararlandık."utf8") derle = re. "Çile˘":"Eri˘". Yukarıdaki kodlar g biraz karı¸ık görünmü¸ olabilir. "Çile˘":"Eri˘".split() for i in b: return a[i] print derle.UNICODE|re.re. Simdi de su satırlara bakalım: g g ¸ ¸ def degistir(nesne): a = {"çile˘":"eri˘".UNICODE seçene˘ ini kullanmayı unutmadık.IGNORECASE) g def degistir(nesne): a = {u"çile˘":u"eri˘".setlocale(locale.re.group().compile("çile[k˘]". Düzenli ifade kalıbımızın hem büyük harfleri hem de küçük harfleri aynı anda s bulması için re.metin) Gördü˘ ünüz gibi.split() for i in b: return a[i] print derle."") import re derle = re.LC_ALL. s s Öncelikle su satıra bakalım: ¸ derle = re. g g g g u"Çilek":u"Erik". Neden “çile˘ ”? g g Çünkü “çilek” kelimesi bir sesli harften önce geldi˘ inde sonundaki “k” harfi “˘ ”ye dönü¸üyor.metin_uni) Yukarıdaki çözüm GNU/Linux kullanıcıları içindir.UNICODE|re. Bu iki seçene˘ i “|” adlı g g g metakarakterle birbirine ba˘ ladı˘ ımıza dikkat edin.IGNORECASE) g Burada amacımız.IGNORECASE) g def degistir(nesne): a = {"çile˘":"eri˘". sub() metodu.sub(degistir..import locale locale.. g g g g .compile("çile[k˘]".LC_ALL. argüman olarak bir fonksiyon da alabiliyor. daha önceki bölümlerde gördü˘ ümüz “[ ]” adlı metakarakter yardımıyla g olu¸turduk. "çilek":"erik"} b = nesne.. g g s Bu seçenekli yapıyı.compile(u"çile[k˘]".group().

Bu sözlük içinde “çilek” kelimesinin alaca˘ ı sekilleri sözlük içinde birer g ¸ anahtar olarak."Çilek":"Erik". g re.. yaptı˘ ımız arama i¸lemi sonucunda ortaya çıkan “e¸le¸me nesnesi” g g g s s s fonksiyona atanacaktır (e¸le¸me nesnesinin ne demek oldu˘ unu ilk bölümlerden hatırlıyors s g sunuz). fonksiyon içinde group() metodunu kullanacak olmamız. (Mesela önce “çilek” gs kelimelerini bulup bunları “erik” ile de˘ i¸tirirsiniz. g def degistir(nesne) seklinde tanımladık. Burada “nesne” adlı bir argüman kullanmamızın ¸ nedeni. Bu fonksiyon. Karakter dizilerinin split() metodunu kullanmamızın nedeni ise group() s metodunun verdi˘ i çıktıyı liste haline getirip daha kolay manipüle etmek. “erik” kelimesinin alaca˘ ı sekilleri ise birer “de˘ er” olarak belirliyoruz.split() Burada.. Bu g ¸ g arada GNU/Linux kullanıcıları Türkçe karakterleri düzgün görüntüleyebilmek için bu sözlükteki ö˘ eleri unicode olarak belirliyor (u”erik” gibi.. Bir sonraki satırda bir adet sözlük görüyoruz: a = {"çile˘":"eri˘". "çilek":"erik"} Bu sözlü˘ ü olu¸turmamızın nedeni. g g g g "Çilek":"Erik". metin içinde geçen bütün “çilek” kelimelerini tek bir “erik” g s kelimesiyle de˘ i¸tiremeyecek olmamız. Bizim simdi kullandı˘ ımız yöntem metin kopyalama zorunlulu˘ unu ¸ g g ortadan kaldırıyor. daha sonra yazaca˘ ımız sub() metodu g g g tarafından ça˘ rıldı˘ ında. fonksiyonumuzun argümanı olarak vazife gören e¸le¸me nesnesine ait metotlars s dan biri olan group() metodunu kullanıyoruz. vb. "çilek":"erik"} b = nesne. "Çile˘":"Eri˘". kodlarda yapmaya çalı¸tı˘ ımız sey daha anlamlı görünmeye s g ¸ ba¸lamı¸ olmalı.compile("çile[k˘]".. yukarıdaki yol yerine metni birkaç kez kopyalas g yarak ve her defasında bir de˘ i¸iklik yaparak da sorunu çözebilirsiniz. daha sonra sub() metodu içinde kullanaca˘ ımız fonksiyonu yazıyoruz.. Burada for i in g b:print i komutunu verirseniz group() metodu yardımıyla ne buldu˘ umuzu görebilirsiniz: g çile˘ g çilek çile˘ g çilek Çile˘ g çilek çilek çilek Çile˘ g çilek çilek çilek Bu çıktıyı gördükten sonra.IGNORECASE) satırı yardımıyla metin içinde buldu˘ umuz bütün “çilek” ve g çe¸nilerini alıyoruz. ˙ste “nesne” adlı bir argüman kullanmamızın nedeni de. Daha sonra “çile˘ ” kelimelerini arayıp gs g bunları “eri˘ ” ile de˘ i¸tirirsiniz. Çünkü “çilek” kelimesi metin içinde pek çok farklı gs biçimde geçiyor..) Ama metni tekrar tekrar olu¸turmak pek performanslı g gs s bir yöntem olmayacaktır.group()... Böylece derle = re. Bu metodu fonksiyon içinde “nesne” adlı argümana ba˘ layaca˘ ız.. Ba¸ta da dedi˘ imiz gibi.group().) Sonraki satırda iki metot birden var: g b = nesne. Fonksiyonu.UNICODE|re. Simdi sonraki satıra geçiyoruz: s s ¸ ..split() for i in b: return a[i] Burada. e¸le¸me nesnelerinin bir I¸ s s metodu olan group() metodunu fonksiyon içinde kullanabilmek.

2 subn() metodu Bu metodu çok kısa bir sekilde anlatıp geçece˘ iz. Buradaki amacımız. ama aslında çok basit bir mantı˘ ı var: s g g group() metodu ile metin içinde aradı˘ ımız kelimeleri ayıklıyor. Yani bu metodu kullanarak. Birinci s ¸ g ö˘ e de˘ i¸tirilen metin. Yani kullanıcıya de˘ i¸iklik g gs g gs gs sayısını göstermek için yapmanız gereken sey. s g 19. Tek farkı. a[i] gibi bir komut verdi˘ imizde aslında sırasıyla su komutları vermi¸ oluyoruz: g ¸ s a["çilek"] a["çile˘"] g a["çilek"] a["Çile˘"] g a["çilek"] a["çilek"] a["çilek"] a["Çile˘"] g a["çilek"] a["çilek"] Bu komutların çıktıları sırasıyla erik.. erik. Bu metot çıktı olarak iki ö˘ eli bir demet verir. group() metodu yardımıyla buldu˘ umuz e¸le¸meler üzerinde bir for döngüsü olu¸g s s s turduk. erik. g ¸ gs s Bu kodların biraz karı¸ık gibi göründü˘ ünü biliyorum. Ardından da return a[i] komutunu vererek “a” adlı sözlük içinde yer alan ö˘ eleri g yazdırıyoruz. Eri˘ . s s Yukarıda verdi˘ imiz düzenli ifadeyi böyle ufak bir metinde kullanmak çok anlamlı olmayabilir.."%ab[1] g s s 19. Bu konunun üzerine e˘ ildi˘ inizde g g g . ˙ste bu return satırı bir sonraki kod olan print derle. erik.subn(degistir.. Bu yazıları okuduktan sonra kafanızda düzenli ifadels erle ilgili kabataslak da olsa bir resim olu¸tuysa bu yazılar amacına ula¸mı¸ demektir.6. g Ama çok büyük metinler üzerinde çok çe¸itli ve karma¸ık de˘ i¸iklikler yapmak istedi˘ inizde bu s s gs g kodların i¸inize yarayabilece˘ ini göreceksiniz. Çünkü bu metot sub() metoduyla neredeyse ¸ g tamamen aynıdır. subn() metodunun bir metin içinde yapılan de˘ i¸iklik sayısını da gs göstermesidir.metin) ifadesinde I¸ etkinlik kazanacak. erik.for i in b: return a[i] Burada. Eri˘ . bu demetin ikinci ö˘ esini almaktır. buradaki “i”nin yukarıda verdi˘ imiz group() çıktılarını temsil etti˘ ine g g dikkat edin. Bu son satırımız sözlük ö˘ elerini tek tek metne uygulayacak ve mesela g a["çilek"] komutu sayesinde metin içinde “çilek” gördü˘ ü yerde “erik” kelimesini yapı¸tırag s cak ve böylece bize istedi˘ imiz sekilde de˘ i¸tirilmi¸ bir metin verecektir. size düzenli ifadeler s konusunda genel bir bakı¸ sunabilmekti.metin_uni) print "Toplam %s de˘i¸iklik yapılmı¸tır.sub(degistir. Bu arada.7 Sonuç Böylelikle düzenli ifadeler konusunu bitirmi¸ olduk. ikinci ö˘ e ise yapılan de˘ i¸iklik sayısıdır. kullanıcılarınıza “toplam su kadar sayıda de˘ i¸iklik ¸ gs yapılmı¸tır” seklinde bir bilgi verebilirsiniz. erik. Elbette s s s düzenli ifadeler burada anlattıklarımızdan ibaret de˘ ildir. Ardından da “a” sözlü˘ ü içinde g g bunları anahtar olarak kullanarak “çilek” ve çe¸itleri yerine “erik” ve çe¸itlerini koyuyor.. erik olacakg g g tır. eri˘ . Mesela ¸ g sub() metodunu anlatırken verdi˘ imiz kodların son satırını söyle de˘ i¸tirebilirsiniz: g ¸ gs ab = derle.

aslında düzenli ifadelerin dipsiz bir kuyu gibi oldu˘ unu göreceksiniz. düzenli ifadeler apayrı bir dil gibidir. Do˘ rusu su ki. e˘ er yapmak istedi˘ iniz bir i¸lemi karakter dizilerinin metotg g g s ları yardımıyla yapabiliyorsanız düzenli ifadelere giri¸memek en iyisidir. s Bizim düzenli ifadeler konusundaki yakla¸ımımız. Esasında en ba¸ta da g s dedi˘ imiz gibi. . Çünkü karakter dizisi s metotları hem daha hızlıdır hem de anlaması daha kolaydır. Hemen hemen bütün programlama dilleri öyle ya da böyle s g düzenli ifadeleri destekler. Python’da düzenli ifadeleri bünyesine adapte etmi¸ dillerden biridir. düzenli ifadeler ba¸lı g g ¸ s ba¸ına ba˘ ımsız bir sistemdir. her zaman bunları “gerekti˘ inde” kullans g mak olmalıdır. Dedi˘ imiz gibi.

Dolayısıyla en ba¸ta sordu˘ umuz soruya kar¸ılık ben de size su soruyu sormak isterim: s g s ¸ “Daha nereye kadar kaçacaksınız bu NTP’den?” 325 . “Evet. çünkü siz NTP’yi kullanmasanız da ba¸kaları bunu kullanıyor. Yabancılar bu ifadeyi “OOP” olarak kısaltıyor. Bu bakımdan NTP’yle ilgilenmek g istemeyebilirsiniz. Dolayısıyla. NTP’yi ö˘ renmek zorundasınız!”. “Hayır.1 Neden Nesne Tabanlı Programlama? ˙ Isterseniz önce kendimizi biraz yüreklendirip cesaretlendirelim.. g g olacaktır. “Hayır”. g E˘ er yukarıdaki soruya. sırf ba¸kalarının yazdı˘ ı kodları anlayabilmek için s g bile olsa. Bu bakımdan önünüzde bir engel yok. NTP’yi kullanmadan da gayet ba¸arılı s programlar yazabilirsiniz.BÖLÜM 20 Nesne Tabanlı Programlama – OOP (NTP) Bu yazımızda çok önemli bir konuyu i¸lemeye ba¸layaca˘ ız: Python’da “Nesne Tabanlı Pros s g gramlama” (Object Oriented Programming). Python’a ili¸kin pek çok kaynakta kodlar bir noks tadan sonra NTP yapısı içinde i¸lenmektedir. Bu bakımdan NTP’yle ilgilenmeniz g gerekir. s g s g g s g teorisini ara¸tırıp ö˘ renmek de daha kolay olacaktır. NTP’yi kullanmak zorunda de˘ ilsiniz”. Yani.” olag caktır. . “NTP’yi kullanmak” penceresinden bakarsak. Yani. cevabımız. Su soruyu soralım kendimize: ¸ Nesne Tabanlı Programlama’ya hiç girmesem olmaz mı? Bu soruyu cevaplandırmadan önce bakı¸ açımızı söyle belirleyelim. gerekse basılı yayınlarda olsun. çünkü Python ba¸ka bazı dillerin aksine NTP’yi dayatmaz. Ama e˘ er yukarıdaki soruya “NTP’yi ö˘ renmek” penceresinden bakarsak. s g 20. Biz simdi¸ g ¸ lik i¸in teorisiyle pek u˘ ra¸mayıp prati˘ ine bakaca˘ ız. Daha do˘ rusu bu soruyu s ¸ g iki farklı açıdan inceleyelim: NTP’yi ö˘ renmek ve NTP’yi kullanmak.. NTP’nin pratikte nasıl i¸ledi˘ ini anlarsak. Bu yüzden özellikle ba¸langıç seviyesini geçtiks s ten sonra kar¸ınıza çıkacak olan kodları anlayabilmek için bile NTP’ye bir a¸inalı˘ ınızın olması s s g gerekir.. Bir de söyle dü¸ünün: Gerek internet üz¸ s erinde olsun. “Evet. cevabımız. .. NTP’nin s bütün erdemlerini bir kenara bıraksak dahi. Gelin isterseniz biz de bunu Türkçe’de NTP olarak kısaltalım. ˙ bir Python s Iyi programcısı olmak için NTP’yi kullanmasanız da olur. Simdilik bu “Nesne Tabanlı Programlama”nın ne oldu˘ u ve tanımı bizi ilgilendirmiyor. elinizi NTP’yle kirletmeniz gerekecektir.

Sınıf adlarını belirlerken kullanaca˘ ımız kelimenin büyük harf veya küçük harf olması önemli g de˘ ildir. ama her zaman adetlere uymak g yerinde bir davranı¸ olacaktır. Mesela “class Sinif” g veya “class HerhangiBirKelime”.. metotları I¸ gs gruplandırabiliyoruz.Dikkat ederseniz. Hemen. isim olarak herhangi bir kelimeyi seçebiliriz. Çünkü böyle ¸ s bir çaba. Mesela yukarıg daki fonksiyonda “deneme” adını seçmi¸tik. ö˘ renme sürecine bırakıyoruz bu “özümseme” i¸ini. size g g g ne gibi bir fayda getirece˘ ini kendi gözlerinizle göreceksiniz. bize getirdi˘ i kolaylıklardan hiç bahg setmiyoruz. g En azından biz bu noktada sunu rahatlıkla söyleyebiliriz: NTP’yi ö˘ rendi˘ inizde Python Pro¸ g g gramlama’da bir anlamda “boyut atlamı¸” olacaksınız.2 Sınıflar NTP’de en önemli kavram “sınıflar”dır. Hatırlarsanız. Yine yukarıda gördü˘ ümüz sınıf örne˘ inde de s g g “IlkSinif” adını kullandık.. 20... Dolayısıyla. Bu da okurun zihninde birtakım fantastik cümlelerin ¸ s uçu¸masından ba¸ka bir i¸e yaramayacaktır. Mesela: g def deneme(): Sınıfları tanımlarken ise class parçacı˘ ından faydalanıyoruz: g class IlkSinif: Tıpkı fonksiyonlarda oldu˘ u gibi. bildik anlamda NTP’nin faydalarından. tekrar kullanılmak üzere bir yerde toplayags biliyorduk. bu programlama tekni˘ inin Python deneyiminize ne tür bir katkı sa˘ layaca˘ ını.1 Sınıf Tanımlamak Öncelikle bir sınıfı nasıl tanımlayaca˘ ımıza bakmamız gerekiyor. ˙ste sınıflar yardımıyla da farklı fonksiyonları. konuyu anlatan ki¸iyi ister istemez okurun henüz bilmedi˘ i kavramları kullanarak bazı s g seyleri açıklamaya çalı¸maya itecektir. fonksiyonlar yardımıyla farklı de˘ i¸kenleri ve veri tiplerini. Sınıflar yapı olarak “fonksiyonlara” benzetilebilir. NTP’yi ö˘ renmeye çalı¸an birine birkaç sayfa g s boyunca “NTP söyle iyidir. NTP’yi ö˘ rendikg s g ten sonra. NTP’nin faydalarını size burada bir s s s çırpıda saymak yerine. s .. Tabii isim belirlerken Türkçe karakter kullanamıyoruz. Burada dikkat etmemiz gereken bazı s s noktalar var: Hatırlarsanız fonksiyonları tanımlarken def parçacı˘ ından yararlanıyorduk. veri tiplerini. 20. bir sınıfı nasıl tanımg layaca˘ ımızı bir örnekle görmeye çalı¸alım: g s Python’da bir sınıf olu¸turmak için su yapıyı kullanıyoruz: s ¸ class IlkSinif: Böylece sınıfları olu¸turmak için ilk adımı atmı¸ olduk. NTP böyle ho¸tur. Zaten NTP denince ilk akla gelen sey de genellikle ¸ “sınıflar” olmaktadır.” demenin pek faydası olmayacaktır. orada s burada Python’a ili¸kin okudu˘ unuz seyler zihninizde daha anlamlı izler bırakmaya ba¸layas g ¸ s caktır.. Gördü˘ ünüz gibi sınıf adı birden fazla kelimeden olu¸uyorsa g s her kelimenin ilk harfi büyük yazılıyor. Çünkü daha NTP’nin ne oldu˘ unu dahi bilmiyoruz ki cicili bicili cümlelerle g bize anlatılacak “faydaları” özümseyebilelim. Zira su anda içinde bulundu˘ umuz noktada bunları bilmenin bize pek faydası ¸ g dokunmayacaktır. de˘ i¸kenleri. . . Sonunda özgüveniniz artacak. Bu bir kural de˘ ildir.2. Ama seçilen kelimelerin ilk harflerini büyük yazmak adettendir.

s Windows kullanıcılarının komut satırına daha az a¸ina oldu˘ unu varsayarak biraz daha detaylı s g anlatalım bu i¸lemi. ¸ g ˙ adımı attı˘ ımıza göre ilerleyebiliriz: Ilk g class IlkSinif: mesele = "Olmak ya da olmamak" Böylece eksiksiz bir sınıf tanımlamı¸ olduk.. Ilk g ¸ ˙ Ikinci satırda ise “mesele” adlı bir de˘ i¸ken olu¸turduk. Bu arada Python’un bu modülü ¸ düzgün olarak içe aktarabilmesi için komut satırını. Python içe aktarılacak modülleri ararken ilk olarak o anda içinde bulunulan dizine bakaca˘ ı için modülümüzü rahatlıkla bulabilecektir. yazdı˘ ımız arayüzü görebiliriz.(Modülün masaüstünde oldu˘ unu varsayıyoruz): g ALT+F2 tu¸larına basıp açılan pencereye “konsole” (KDE) veya “gnome-terminal” (GNOME) s yazıyoruz. gerçek hayatta bu haliyle kar¸ımıza çıkmayacak da olsa..Son olarak. Hatta s g gerekli ayarlamaları yaptıktan sonra programın simgesine çift tıklayarak veya GNU/Linux sistemlerinde konsol ekranında programın sadece adını yazarak çalı¸tırabiliriz programımızı.. Ancak bizim simdilik yazdı˘ ımız kodun s ¸ g bir arayüzü yok. s s hem yapı olarak kurallara uygun bir sınıftır. En azından simdilik.py” adlı bir dosyaya kaydetti˘ inizi varsaydım.. Dolayısıyla bu g sekilde dosyamızı bir modül olarak içe aktarabiliyoruz (import). Ancak yukarıdaki örnek.): Ba¸lat > Çalı¸tır yolunu takip g s s edip açılan kutuya “cmd” yazıyoruz (parantezler olmadan). gs s Böylece ilk sınıfımızı ba¸arıyla tanımlamı¸ olduk. Dolayısıyla sınıfımızı tecrübe etmek için biz simdilik do˘ rudan Python ko¸ g mut satırı içinden çalı¸aca˘ ız.py” komutuyla bunu çalı¸tırabilir. Komut ekranı kar¸ımıza gelecek. Sırasıyla bakalım: ˙ satırda do˘ ru bir sekilde sınıfımızı tanımladık. s .py” komutuyla s programımızı çalı¸tırıp konsol üzerinden yönetebiliriz. Örne˘ in yazdı˘ ımız sey arayüzü olan bir Tkinter programıysa g g ¸ “python programadı... Ama biz yine de hızlıca üzerinden g geçelim.. bu modülün bulundu˘ u dizin içinde açmak g gerekir. Üstelik bu sadece NTP’yi ö˘ renmek için yazdı˘ ımız. hem de bize sınıflara ili¸kin pek çok önemli ipucu s vermektedir. Aslında tabii ki normalde sınıflar bundan biraz daha s karma¸ıktır. g GNU/Linux kullanıcıları komut satırıyla daha içli dı¸lı oldukları için etkile¸imli kabu˘ u modülün s s g bulundu˘ u dizinde nasıl açacaklarını zaten biliyorlardır. E˘ er s g komut satırından çalı¸an bir uygulama yazdıysak. yine “python programadı.2 Sınıfları Çalı¸ tırmak s Simdi güzel güzel yazdı˘ ımız bu sınıfı nasıl çalı¸tıraca˘ ımıza bakalım: ¸ g s g Herhangi bir Python programını nasıl çalı¸tırıyorsak sınıfları da öyle çalı¸tırabiliriz. tam olmayan bir kod g g parçasından ibaret. s Windows kullanıcıları ise Python komut satırını modülün oldu˘ u dizin içinde açmak için su yolu g ¸ izleyebilir (yine modülün masaüstünde oldu˘ unu varsayarsak.2. s s 20. s g Su halde herkes kendi platformuna uygun sekilde Python komut satırını ba¸latsın! Python’u ¸ ¸ s ba¸lattıktan sonra bütün platformlarda su komutu vererek bu kod parçasını çalı¸tırılabilir dus ¸ s ruma getirebiliriz: from sinif import * Burada sizin bu kodları “sinif.. Yani pek s s çok farklı yöntem kullanabiliriz. Bu parantez meselesine tekrar dönece˘ iz. sınıfımızı tanımladıktan sonra parantez i¸areti kullanmak zorunda olmadı˘ ımıza s g dikkat edin... Ardından konsol ekranında “cd Desktop” komutunu vererek masaüstüne eri¸iyoruz.

Dedi˘ imiz gibi. >>> Simdi bu ekrandaki “>>>” satırından hemen sonra su komutu verebiliriz: ¸ ¸ >>> from sinif import * Artık sınıfımızı çalı¸tırmamızın önünde hiç bir engel kalmadı sayılır. burada “deneme” adlı de˘ i¸ken.. burada da “örnekg gs g leme” i¸lemi hemen hemen aynı vazifeyi görüyor. Söyle de diyebiliriz: g ¸ g ¸ Biz bir sınıf tanımlıyoruz.3 Örnekleme (Instantiation) Simdi söyle bir sey yazıyoruz: ¸ ¸ ¸ deneme = IlkSinif() Böylece olu¸turdu˘ umuz sınıfı bir de˘ i¸kene atadık.python. Buna göre.. s ¸ Mesela www. sınıf içeri˘ ini bir bakıma eri¸ilebilir hale I¸ g g s getirmi¸ oluyoruz. “örnek” (instance) diyoruz.5 oldu˘ unu varsaydım. Durum tam olarak böyle olmasa g . istedi˘ imiz sekilde kullanabilece˘ imiz bir nesne haline getirir.Muhtemelen içinde bulundu˘ unuz dizin “C:Documents and Settings˙sminiz” olacaktır.. örnekg leme i¸lemi “Class” (sınıf) nesnesini etkinle¸tirmeye yarar.python.quotaless. Apr 18 2007. Nasıl daha önce ¸ gs s gördü˘ ümüz de˘ i¸kenler uzun ifadeleri kısaca adlandırmamızı sa˘ lıyorsa. Orada g I su komutu vererek masaüstüne geçiyoruz: ¸ cd Desktop Simdi de su komutu vererek Python komut satırını ba¸latıyoruz: ¸ ¸ s C:/python25/python Tabii kullandı˘ ınız Python sürümünün 2. ˙ste biz bu sınıfı “örnekledi˘ imiz” zaman.com adresi içindeki bütün bilgileri bir sınıf olarak dü¸ünürsek.1 (r251:54863.1310 32 bit (Intel)] on win32 Type "help". Gördü˘ ünüz gibi. “www. fonksiyonlar.com” ifadesi bu sınıfın bir örne˘ idir.. Daha soyut bir ifadeyle. NTP kavramlarıyla konu¸acak olursak. Yani böylece ilk satırda tanımladı˘ ımız sınıfa s g daha kullanı¸lı bir isim vermi¸ oluyoruz.. 08:51:08) [MSC v. bu i¸leme “örnekleme” (instantiation) s s g s adı veriliyor. olacakgs tır. Bu örneklemelerin her birine ise “örnek” (instance) deniyor.” seklinde gösterilen adresi gibi. vb. gs E˘ er herhangi bir hata yapmadıysanız kar¸ınıza suna benzer bir ekran gelmeli: g s ¸ C:\Documents and Settings\Isminiz>c:/python25/Python Python 2. Bu noktada yapmamız s gereken tek bir i¸lem var: Örnekleme s 20. biz bunları bir internet sayfasının içeri˘ ine beng zetebiliriz. Bu sınıfın içinde birtakım de˘ i¸kenler..quotaless. Yani. bu i¸lem sonucu ortaya çıkan de˘ i¸kene s s gs de. Hayli kaba bir benzetme olacak ama. "copyright". s g gs s “sınıfımızı örneklemi¸ olduk”.5. "credits" or "license" for more information. IlkSinif adlı sınıfa bir isim verme i¸lemine “örnekleme” denirken. Sizde sürüm farklıysa komutu g g ona göre de˘ i¸tirmelisiniz. “IlkSinif” adlı sınıfın gs bir örne˘ idir (“deneme” is an instance of the class “IlkSinif”). “örnekleme” (instantiation) g s g aslında sekil olarak yalnızca bir de˘ i¸ken atama i¸leminden ibarettir. s “www. Tıpkı bir internet sayfasının.. Yani sınıfın bütününü alır ve onu s s paketleyip. s Peki bu “örnekleme” denen sey de ne oluyor? Hemen bakalım: ¸ ˙ Ingilizce’de “instantiation” olarak ifade edilen “örnekleme” kavramı sayesinde sınıfımızı kullanırken belli bir kolaylık sa˘ lamı¸ oluyoruz.

. Bu arada dikkat ettiyseniz sınıfımızı örneklerken parantez kullandık. O yüzden. g veriler) içeriyor.4 Çöp Toplama (Garbage Collection) Peki biz bir sınıfı örneklemezsek ne olur? E˘ er bir sınıfı örneklemezsek.. “parantezlere dikkat!” diyoruz.. bu benzetme. ˙ste “siz” I¸ (yani Ahmet. Böyle yaparak sınıfı sadece kopyalamı¸ oluruz..... o örneklenmeyen sınıf g program tarafından otomatik olarak “çöp toplama” (garbage collection) adı verilen bir sürece tabi tutulacaktır.. “Mehmet” örne˘ i (instance) ise bu tanımları.bile. nitelikleri.. yani ete kemi˘ e bürünmü¸ hali oluyorg g s sunuz. “a” de˘ i¸keni artık s s s s gs “5” verisini göstermiyor.. Bizim yapmak istedi˘ imiz s g bu de˘ il. bu sınıflara hiçbir yerde i¸aret edilmedi˘ i. Mesela: s >>> a = 5 >>> a = a + 6 >>> print a 11 Burada “a” de˘ i¸keninin gösterdi˘ i “5” verisi. “5” verisine gönderme yapan. Dolayısıyla artık bellekte tutulmayacaktır. yaptı˘ ımız sey g ¸ g ¸ “örnekleme” olmaz. g Artık su komut yardımıyla. yani bu g s g sınıfı gösteren hiçbir “referans” olmadı˘ ı için. ˙ste e˘ er biz de yukarıda I¸ g oldu˘ u gibi sınıflarımızı “örneklemezsek”. Yani artık o veriyi bellekte tutmaktan vazgeçer. Dolayısıyla “5” verisi o anda bellekte bo¸u bo¸una yer kaplamı¸ s s s oluyor. bu veriye bizim ula¸mamızı sa˘ layacak hiç bir i¸aret kalmamı¸ oluyor ortada. özellikleri ta¸ıyan bir g s “nesne” oluyor. g Daha yerinde bir benzetme söyle olabilir: “˙ ¸ Insan”ı büyük bir sınıf olarak kabul edelim. Mehmet. ıskartaya çıkmı¸ oluyor.. daha sonra gelen “a = a + 6” ifadesi nedeniyle gs g bo¸a dü¸mü¸.. 20. Böylece etkili bir hafıza yönetimi uygulanmı¸ ve programların perfors mansı artırılmı¸ olur. sınıf örne˘ imizin “niteliklerine” ula¸abiliriz: ¸ g s >>> deneme. Burada bu sürecin ayrıntılarına girmeyece˘ iz. otomatik olarak “çöp toplama” i¸lemini devreye sokar ve bu örnekte “5” verisini g s çöpe gönderir. ˙ste Python. bir s g s s I¸ veriye i¸aret eden hiç bir referans kalmadı˘ ı durumlarda. yani “deneme = IlkSinif ” gibi bir sey yazarsak. “örnekleme” i¸lemine ili¸kin en azından zihnimizde bir kıvılcım çakmasını s s sa˘ layabilir. Çünkü “a = a + 6” ifadesi yüzünden. Buna göre “insan” sınıfı insanın ne tür özellikleri oldu˘ una dair tanımlar (fonksiyonlar. “Çöp Toplama” i¸lemini de kısaca anlattı˘ ımıza göre artık kaldı˘ ımız yerden yolumuza devam s g g edebiliriz.mesele Olmak ya da olmamak . Yani söyle yaptık: ¸ >>> deneme = IlkSinif() E˘ er parantezleri kullanmazsak. Yani “a = a + 6” ifadesi nedeniyle.) bu büyük sınıfın bir örne˘ i. onu gösteren. Ama kısaca söyle anlatabiliriz: g ¸ Python’da (ve bir çok programlama dilinde) yazdı˘ ımız programlar içindeki “i¸e yaramayan” g s veriler bellekten silinir. yani o veri artık i¸e yaramaz hale s g s geldi˘ inde. sınıfımız olu¸turuldu˘ u anda çöp toplama i¸lemg s g s ine tabi tutulacaktır. vb.

b ve c de˘ i¸kenleri ise.html Bu tanıma göre.c biçiminde. sınıf örne˘ inin niteliklerine ula¸mak için su g ¸ g s ¸ yapıyı kullanmamız gerekir: >>> matematik.. .sonuc.c . g Artık. ˙ ¸ Ingilizce’de “attribute” denen bu “nitelik” kavramı. Bunu yapmak için “class” parçacı˘ ından yararIlk g landık.mesele dedi˘ imiz zaman. . g g Bu sınıfı yazıp kaydetti˘ imiz dosyamızın adının “matematik. Python’daki nesnelerin özelliklerine i¸aret eder. g g >>> from matematik import * komutunu verdikten sonra sunu yazıyoruz: ¸ >>> sonuc = Toplama() Böylece “Toplama” adlı sınıfımızı “örnekliyoruz”.a >>> matematik.sonuc. “Toplama” sınıfının bir örne˘ idir. diyoruz.˘ 20. “Toplama” sınıf örne˘ inin (örne˘ i biraz sonra tanımlayags g g ca˘ ız) birer niteli˘ i oluyor. “sonuc” kelimesine ise Python’cada “örnek” (instance) adı veriliyor.py” oldu˘ unu varsayarsak. “deneme” g g g gs adlı sınıf örne˘ inin bir niteli˘ i idi. Yani “sonuc”. örne˘ in: g >>> deneme. Bu i¸leme “örnekleme” (instantiation) adı s veriyoruz.a >>> sonuc.b >>> sonuc. b ve c adlı üç adet de˘ i¸ken olu¸turduk.org/tut/node11.python. buradaki “mesele”.. g s Peki kodları söyle çalı¸tırırsak ne olur? ¸ s >>> import matematik E˘ er modülü bu sekilde içe aktarırsak (import). >>> sonuc. Python’un yazarı Guido Van Rossum s bu kavram için söyle diyor: ¸ “I use the word attribute for any name following a dot” (Noktadan sonra gelen bütün isimler için ben “nitelik” kelimesini kullanıyorum) kaynak: http://docs. Biraz karı¸ık gibi mi? Hemen bir örnek yapalım o halde: s class a b c Toplama: = 15 = 20 = a + b ˙ satırda “Toplama” adlı bir sınıf tanımladık. a. Sırasıyla.sonuc.b >>> matematik.5 Niteliklere Deginme (Attribute References) Biraz önce “nitelik” diye bir seyden söz ettik. Bundan önceki örne˘ imizde ise “mesele” adlı de˘ i¸ken. “deneme” adlı sınıf örne˘ inin (instance) bir niteli˘ i (atg g g tribute) oluyor. “sonuc” örne˘ inin niteliklerine tek tek eri¸ebiliriz. Bu sınıftaki a. c de˘ i¸keni a ve b de˘ i¸kenlerinin gs s gs gs toplamıdır.

bunları hazırs g g s ladıktan sonra F5 tu¸una basmanız. s g g Yukarıda anlattı˘ ımız kod çalı¸tırma biçimleri tabii ki.c . Bu iki kullanım arasında. çünkü simdilik tek bir modül üzerinde çalı¸ıyoruz. Esasında. g Simdi isterseniz buraya kadar söylediklerimizi söyle bir toparlayalım. “sonuc” adlı de˘ i¸ken. Ama temel olarak sunu bilmekte fayda var: Genellikle tercih edilmesi ¸ gereken yöntem “from modül import *” yerine “import modül” biçimini kullanmaktır. s Veya GNU/Linux sistemlerinde sistem konsolunda: python -i sinif.a >>> sonuc. Bunu da yukarıdaki örnek ¸ ¸ üzerinden yapalım: class Toplama: a = 15 b = 20 c = a + b “Toplama” adlı bir sınıf tanımlıyoruz. Bu de˘ i¸kene biz Python’cada “örnek” (instance) adını gs gs veriyoruz. çünkü Tkinter bu kullanımda problem yaratmayacak sekilde ¸ tasarlanmı¸tır. veya “Run > Run Module” yolunu takip etmeniz yeterli s olacaktır. Yani. nitelikler). Toplama adlı sınıfı “örneklemek” (instantiation). Mesela Tkinter ile programlama yaparken rahatlıkla “from Tkinter import *” yapısını kullanabiliriz.b >>> sonuc. bu modülü kullanaca˘ ınız dosya içinde de bulunuyorsa isim çakı¸maları ortaya g s çıkabilir.. Yukarıda bizim verdi˘ imiz örnekte de “from modül import *” yapısını rahatlıkla s g kullanıyoruz. E˘ er g “from modül import *” yöntemini kullanarak içe aktardı˘ ınız modül içindeki isimler (de˘ i¸keng gs ler. Yani bir nevi... bu kodları komut ekranından g s çalı¸tırdı˘ ınızı varsaymaktadır. Bu komut verildi˘ inde ekranda görece˘ iniz “>>>” i¸aretinden. ama simdilik konumuzu da˘ ıtmamak için s ¸ g bunlara girmiyoruz. Bu gs gs kodları kullanabilmek için Python komut satırında su komutu veriyoruz: ¸ >>> from matematik import * Burada modül adının (yani dosya adının) matematik oldu˘ unu varsaydık. “from modül import *” yapısını sadece ne yaptı˘ ımızı çok iyi biliyorsak g ve modülle ilgili belgelerde modülün bu sekilde içe aktarılması gerekti˘ i bildiriliyorsa kullan¸ g mamız yerinde olacaktır.Yani her defasında dosya adını (ya da ba¸ka bir ifadeyle “modülün adını”) da belirtmemiz s gerekir.. “Toplama” adlı sınıfın bir örne˘ idir diyoruz (sonuc is an gs g instance of Toplama)” >>> sonuc = Toplama() Bu komutu verdikten sonra niteliklerimize eri¸ebiliriz: s >>> sonuc.. Sınıfımızın içine istedi˘ imiz kod parçalarını ekliyoruz.py komutunu vererek de bu kod parçalarını çalı¸tırılabilir duruma getirebiliriz. Bu de˘ i¸kenlerin her birine.. g g s Python’un sizden hareket bekledi˘ ini anlayabilirsiniz. ¸ ¸ sınıfın kendisini bir de˘ i¸kene atamak. Biz g burada üç adet de˘ i¸ken ekledik. g Simdi yapmamız gereken sey. Dolayısıyla isim çakı¸ması ¸ s s yaratacak ba¸ka bir modülümüz olmadı˘ ı için “ne yaptı˘ ımızı biliyoruz!”. F5’e bastı˘ ınızda veya “Run > Run Module” yolunu takip etti˘ inizde IDLE sanki kog g mut ekranında “from matematik import *” komutunu vermi¸siniz gibi davranacaktır. özellikle sa˘ ladıkları güvenlik avantajları/dezavantajları g açısından ba¸ka bazı temel farklılıklar da vardır.. E˘ er siz bu kodları IDLE ile çalı¸tırmak isterseniz.. “nitelik” adını veriyoruz. Bu komutu s verdi˘ imizde “from sinif import *” komutu otomatik olarak verilip hemen ardından Python g komut satırı açılacaktır.

“self”in ne oldu˘ unu simdilik bir kenara ¸ g g ¸ bırakıp. Genellikle su sekilde kullanıldı˘ ını görürüz bunun: s g ¸ ¸ g def __init__(self): Biz simdilik bu yapıdaki __init__ kısmıyla ilgilenece˘ iz. Zira en temel bazı s kavramları gözden geçirdi˘ imiz ve temelimizi olu¸turdu˘ umuz için. s s ¸ Böylelikle zor kısmı geride bırakmı¸ olduk.coding:utf8 -*class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 print "enerji:".6 __init__ Nedir? E˘ er daha önce etrafta sınıfları içeren kodlar görmü¸seniz. niteliklerimize eri¸irken “örnek”ten (instance). onu oldu˘ u gibi kabul edelim. Artık önümüze bakabiliriz. enerji print "para:". bu __init__ fonksiyonuna en azından g s bir göz a¸inalı˘ ınız vardır. s 20. Bu da bir hayli verimsiz bir çalı¸ma seklidir. yani “sonuc” adlı de˘ i¸kenden s gs yararlanıyoruz. s Simdi bu kodları çalı¸tıraca˘ ız. daha karı¸ık seyleri anlag s g s ¸ mak kolayla¸acaktır. ˙ g I¸ s Isterseniz kendimizce ufacık bir oyun tasarlayalım: #!/usr/bin/env python #-*. fabrika print "i¸çi:". s g s g Orada su komutu veriyoruz: ¸ . Bu yüzden bunu her çalı¸tırdı˘ ınızda yeniden belle˘ e g g s g g yüklemi¸ olacaksınız sınıfı. ˙se hemen bir örnekle ba¸layalım.Dikkat ederseniz.c Ama daha önce de anlattı˘ ımız gibi. Bir kaç seçene˘ imiz var: ¸ s g g Üzerinde çalı¸tı˘ ımız platforma göre Python komut satırını. yani etkile¸imli kabu˘ u açıyoruz. Simdi bir an bu sınıfımızı örneklemedi˘ imizi dü¸ünelim.a” der demez sınıf çalı¸tırılacak ve g s çalı¸tırıldıktan hemen sonra ortada bu sınıfa i¸aret eden herhangi bir referans kalmadı˘ ı için s s g Python tarafından “i¸e yaramaz” olarak algılanan sınıfımız çöp toplama i¸lemine tabi tutularak s s derhal belle˘ i terketmesi sa˘ lanacaktır. Dikkat ederseniz “örnekleme” (instantiation) i¸lemini do˘ rudan dosya içinde hals g lettik. Dolayısıyla bu sınıfı söyle kullanmamız ¸ g s ¸ gerekecek: >>> Toplama().b >>> Toplama(). isci s macera = Oyun() Gayet güzel.a >>> Toplama(). siz “Toplama(). para print "fabrika:". Komut satırına bırakmadık bu i¸i.

Buna göre bu g oyunda bir oyuncu oyuna ba¸ladı˘ ında: s g enerjisi 50.. Bunu biraz sonra açıklayaca˘ ız. Mesela yukarıdaki ufak oyun çalı¸masında. g Bir de Tkinter ile bir örnek yapalım. GNU/Linux sistemlerinde ba¸ka bir seçenek olarak.... Dikkat ederseniz g s burada da örnekleme i¸lemini dosya içinden hallettik. E˘ er örnekleme i¸lemini dosya içinden g g s halletmemi¸ olsaydık. in¸a eden. ˙ste bu niteliklerin ba¸langıç de˘ eri olarak belirlenebilmesi hep g I¸ s g __init__ fonksiyonu sayesinde olmaktadır. parası 100 fabrika sayısı 4. Tkinter penceresinin açılması için komut satırında “uygulama = Arayuz()” gibi bir satır yazmamız gerekir. Gerçi __init__ fonksiyonuna “constructor” demek pek do˘ ru bir ifade sayılmaz. F5 tu¸una basarak veya “Run>Run Module” yolg s s unu takip ederek kodlarımızı çalı¸tırıyoruz.py E˘ er Windows’ta IDLE üzerinde çalı¸ıyorsak. ama ona çok benzer.. Olayın iç yüzünü kavrayabilmek için öyle bir ¸ g örnek vermemiz gerekiyordu. g ama biz bunu simdi bir kenara bırakalım.pack() uygulama = Arayuz() Bu kodları da yukarıda saydı˘ ımız yöntemlerden herhangi biri ile çalı¸tırıyoruz. oyuna ba¸landı˘ ı anda s s g bir oyuncunun sahip olaca˘ ı özellikleri __init__ fonksiyonu içinde tanımladık. s Bu kodları yukarıdaki seçeneklerden herhangi biriyle çalı¸tırdı˘ ımızda. g Söyle bir yanlı¸ anla¸ılma olmamasına dikkat edin: ¸ s s .. __init__ fonksiyonu s g içinde tanımlanmı¸ olan bütün de˘ i¸kenlerin. Zira sınıflı yapıların en çok ve en verimli kullanıldı˘ ı yer g arayüz programlama çalı¸malarıdır: s from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam") dugme. Tabii ki bu kod g s da eksiksiz de˘ ildir.py” oldu˘ unu varsaydık.. i¸çi sayısı ise 10 olacaktır. yani “niteliklerin”. Biz okumaya devam edelim. Ama simdi konumuz bu de˘ il.>>> from deneme import * Burada dosya adının “deneme. Buradaki __init__ fonksiyonu sayesinde “Arayuz” adlı sınıf her ça˘ rıldı˘ ında bir adet Tkinter g g penceresi ve bunun içinde bir adet dü˘ me otomatik olarak olu¸acaktır. Zaten bu __init__ g s fonksiyonuna da ˙ Ingilizce’de ço˘ u zaman “constructor” (olu¸turan. “from deneme import *” komutunu verdikten sonra “macera = Oyun()” s satırı yardımıyla ilk olarak sınıfımızı örneklendirmemiz gerekecekti. s Yalnız hemen uyaralım: Yukarıdaki örnek aslında pek de düzgün sayılmaz. Çok önemli eksiklikleri var bu kodun. Sadece aklımızda olsun. ilk çalı¸ma esnasında ekrana s gs s yazdırıldı˘ ını görüyoruz. ALT+F2 tu¸larına basıyoruz ve açılan s s pencerede “konsole” (KDE) veya “gnome-terminal” (GNOME) yazıp enter’e bastıktan sonra açtı˘ ımız komut satırında su komutu veriyoruz: g ¸ python -i deneme. meydana geg s s tiren) adı verilir. Dolayısıyla söyle bir sey diyebiliriz: ¸ ¸ Python’da bir programın ilk kez çalı¸tırıldı˘ ı anda i¸lemesini istedi˘ imiz seyleri bu __init__ s g s g ¸ fonksiyonu içine yazıyoruz. Ama görece˘ iniz gibi yine de çalı¸ıyor bu kodlar. __init__ fonksiyonu gerçek ¸ anlamda bir “constructor” de˘ ildir. Ancak simdilik amacımıza hizmet edebilmesi için kodlarımızı bu sekilde g ¸ ¸ yazmamız gerekiyordu. E˘ er örnekleme satırını dosya içine s g yazmazsak..

enerji print "para:". Çalı¸maz. bu i¸levi kavrayamazsak neredeyse bütün bir sınıf konusunu kavramak imkansız s s hale gelecektir. Aynı i¸levi elde edemezsiniz. yani “in¸a etme” özelli˘ i konumung s g dan kaynaklanmıyor. . Yani mesela göster() adlı ayrı bir fonksiyonumuz olsun ve biz bu de˘ i¸kenleri gs ekrana yazdırmak istedi˘ imizde bu “göster” fonksiyonundan yararlanalım. Kodumuz söyleydi: s ¸ class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 print "enerji:". Esasında çok basit bir s i¸levi olsa da. . Mesela __init__ yerine gs s s __simit__ deyin. Söyle bir sey g g ¸ ¸ yazmayı deneyelim.“__init__” fonksiyonunun. Self’i anlamaya do˘ ru ilk adımı atmak için yukarıda kullandı˘ ımız kodlardan g g faydalanarak bir örnek yapmaya çalı¸alım. fabrika. bu kodlar tanımlansın. “varsayılan de˘ erleri belirleme”. Dolayısıyla bu niteliklere su sekilde g gs ¸ ¸ ula¸abiliriz: s . para print "fabrika:". enerji print "para:". para. fabrika print "i¸çi:". para print "fabrika:". Bakalım sonuç ne olacak? class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 def goster(): print "enerji:". ama do˘ rudan ekrana dökülmesin. Kodların su anki g ¸ halinde oldu˘ u gibi. Bunu test etmek için. Yani bu __init__ fonksiyonu. isci s macera = Oyun() Öncelikle bu kodların sahip oldu˘ u “niteliklere” bir bakalım: g enerji. . s __init__ konusuna biraz olsun ı¸ık tuttu˘ umuza göre artık en önemli bile¸enlerden ikincisine s g s gelebiliriz: self 20. i¸levini sırf ilk sırada yer aldı˘ ı için yers g ine getirmiyor. i¸ci ve goster() s Burada “örne˘ imiz” (instance) “macera” adlı de˘ i¸ken. para. isterseniz yukarıdaki kodları “__init__” fonksiyonunun adını de˘ i¸tirerek çalı¸tırmayı deneyin. i¸çi” de˘ i¸kenlerini ayrı bir fonksiyon içinde kullans gs mak istiyoruz. . fabrika. fabrika print "i¸çi:". isci s macera = Oyun() Diyelim ki biz burada “enerji.7 self Nedir? Bu küçücük kelime Python’da sınıfların en can alıcı noktasını olu¸turur.

in <module> macera. . line 9.para = 100 self.goster() dedi˘ imizde söyle bir hata alıyg ¸ oruz: Traceback (most recent call last): File "<pyshell0>".isci = 10 ..enerji = 50 self. enerji NameError: global name ’enerji’ is not defined Hmm. enerji print "para:".enerji macera. in <module> macera. Belki düzelir: class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 def goster(self): print "enerji:". para print "fabrika:". ˙ste “self” gs g I¸ burada devreye giriyor. line 1. Daha do˘ ru bir ifadeyle.. line 1.. in goster print "enerji:". Artık kodlarımızı g g düzeltebiliriz: class Oyun: def __init__(self): self.goster() Hemen deneyelim. isci s macera = Oyun() Tekrar deniyoruz: >>> macera. fabrika print "i¸çi:". Hatırlarsanız buna benzer hata mesajlarını g Fonksiyon tanımlarken “global” de˘ i¸keni yazmadı˘ ımız zamanlarda da alıyorduk. fonksiyonlardaki global ifadesinin yerini tutuyor. Yani bir bakıma.fabrika = 4 self.. Bu sefer de söyle bir hata aldık: ¸ enerji: Traceback (most recent call last): File "<pyshell0>". goster() fonksiyonuna bir “self” ekleyerek tekrar deneyelim. Ama o da ne? Mesela macera.goster() Olmadı. Sorunun ne oldu˘ u az çok ortaya çıktı.fabrika macera.goster() File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxx". .isci macera. burada “macera” adlı sınıf örne˘ ini temsil ediyor.goster() TypeError: goster() takes no arguments (1 given) Belli ki bir hata var kodlarımızda.para macera.>>> >>> >>> >>> >>> macera.

kodlar içinde yazdı˘ ımız de˘ i¸kenlerin. self.enerji” olarak tanımlamamız gerekir. yani bir bakıma “global” bir nitelik kazanması için “self” olarak tanımlanmaları gerekiyor.para 100 >>> macera.fabrika E˘ er biz “enerji” adlı de˘ i¸keni goster() fonksiyonu içinde kullanmak istersek de˘ i¸keni g gs gs sadece “enerji” de˘ il. en ba¸ta bunu “self. Üstelik mesela “enerji” adlı de˘ i¸keni herhangi bir yerden ça˘ ırmak istedi˘ imiz zags g g man da bunu önceden “self” olarak tanımlamı¸ olmamız gerekir. isterseniz “self”i. .isci 10 Sınıfın niteliklerine tek tek nasıl eri¸ebildi˘ imizi görüyorsunuz.enerji” diyerek.enerji 50 >>> macera. o fonksiyonun dı¸ında da kullanılabilmesini sa˘ lıyoruz.fabrika 4 >>> macera. self.enerji macera.enerji” olarak tanımlamamız s s gerekiyor.para print "fabrika:". “self.para macera. Yani mesela. “self. s g “macera” örne˘ inin yerini tutan bir kelime olarak da kurabilirsiniz zihninizde.enerji” diyebilmek için.fabrika print "i¸çi:".goster enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s >>> macera. ˙ g g s g Iyice somutla¸tırmak gerekirse. “__init__” fonksiyonu içinde tanımladı˘ ımız “enerji” adlı de˘ i¸ken. Mesela su temel komutları i¸letemeyiz: s ¸ s >>> >>> >>> >>> macera.isci macera.. s g gs bu haliyle “goster” adlı fonksiyonun içinde kullanılamaz. self. Daha da önemlisi bu kodları bu haliyle tam olarak çalı¸tıramayız da. s s s Bir de Tkinter’li örne˘ imize bakalım: g . self. bu “enerji” adlı de˘ i¸kenin yalnızca içinde gs bulundu˘ u fonksiyonda de˘ il.def goster(self): print "enerji:". s Simdi tekrar deneyelim: ¸ >>> macera. Yani kodları g çalı¸tırırken “macera.. fonksiyon dı¸ından da ça˘ rılabilmesi g g gs s g için. Bu dü¸ünme tarzı i¸imizi biraz daha kolayla¸tırabilir.enerji” olarak yazmamız g gerekir. Bu arada. “enerji” yerine “self.enerji print "para:". Ayrıca bunu “goster” adlı g fonksiyon içinde kullanırken de sadece “enerji” olarak de˘ il.isci s macera = Oyun() Gördü˘ ünüz gibi. .

g g g Bu iki örnek içinde.yaz” seklinde bir fonksiyon ¸ tanımlama yöntemi olmadı˘ ına göre bu i¸lemi “def yaz(self)” seklinde yapmamız gerekiyor.from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam") dugme. in __init__ dugme = Button(text="tamam".pack() uygulama = Arayuz() Burada tanımladı˘ ımız dü˘ menin bir i¸ yapmasını sa˘ layalım. Ama simdilik elimizden bu g ¸ kadarı geliyor. bunları “self” öneki ile birlikte tanımlıyoruz. Bu g s ¸ son örnek aslında yine de tam anlamıyla kusursuz bir örnek de˘ ildir. Daha çok bilgimiz oldu˘ unda bu kodları daha düzgün yazmayı da ö˘ renece˘ iz. Kodlarımızı su sekilde yazmamız gerekiyor: g s ¸ ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam". Önce söyle deneyelim: ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam".pack() def yaz(): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Tabii ki bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir hata mesajı alırız: s g ¸ Traceback (most recent call last): File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx". e˘ er programın farklı noktalarında kullanaca˘ ımız de˘ i¸kenler veya fonksiyg g g gs onlar varsa.command=yaz) dugme. Mesela dü˘ meye basılınca kog g s g g mut ekranında bir yazı çıksın.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Gördü˘ ünüz gibi.command=yaz) NameError: global name ’yaz’ is not defined Bunun sebebini bir önceki örnekte ö˘ renmi¸tik.yaz) dugme. “self”lerle oynayarak olayın iç yüzünü kavramaya çalı¸ın. line 7. “com- .command=self. “def self. in <module> uygulama = Arayuz() File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx". line 13. Mesela s yaz() fonksiyonundaki self parametresini silince ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz.

yaz) dugme. self. . g Hatırlarsanız yukarıda ufacık bir oyun çalı¸ması yapmaya ba¸lamı¸tık. “self” kullanın!. s g s Bu noktada küçük bir sır verelim..enerji = 50 self. “self”in nerede ne i¸e yaradı˘ ını kavramaya çalı¸ın. Self yerine ba¸ka kelimeler de kullanabilirsiniz. s s s s sizin bunu kendi kodlarınızda dahi olsa de˘ i¸tirmeye kalkmanız pek ho¸ kar¸ılanmayacaktır.isci s macera = Oyun() Gelin isterseniz Buradaki kodlar yardımıyla bir oyuncu olu¸turduk. Mesela yukarıdaki örne˘ i söyle de yazabilirsiniz: s g ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(armut): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam".command=armut. artık yolumuza devam edebiliriz.enerji print "para:". Mesela kodlara yeni bir fonksiyon ekley¸ erek oyuncumuza yeni fabrikalar kurma olana˘ ı tanıyalım: g class Oyun: def __init__(self): self. Kodlarımız arasındaki goster() fonksiyg s onu yardımıyla da her an bu bilgileri görüntüleyebiliyoruz. Siz bu kelimeyi bütün sınıflı kodlamalarda bu sekilde görüyor ¸ olsanız da aslında illa ki “self” kelimesini kullanacaksınız diye bir kaide yoktur. s s s oyunumuzu biraz ayrıntılandıralım. “Ben bug rada ne yapmaya çalı¸mı¸ım. self.isci = 10 .pack() def yaz(armut): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Ama siz böyle yapmayın. self.fabrika print "i¸çi:". self.fabrika = 4 self. para. fabrika ve i¸çi bilgilerini de girdik. Bu oyuncunun oyuna ba¸ladı˘ ında sahip s s g olaca˘ ı enerji. s s Sizi “self” kullanmaya ikna etti˘ imizi kabul edersek. ne yapmaya çalı¸tı˘ ınızı anlamakta bir an da olsa s s g tereddüt edecektir.yaz” içindeki “self” ifadesini silince ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz? Bunları iyice inceleyip.para = 100 self.. “self” iyidir.isci = 10 def goster(self): print "enerji:".para print "fabrika:".para = 100 self.fabrika = 4 self. O yüzden. Elimizde simdilik sunlar vardı: ¸ ¸ class Oyun: def __init__(self): self. Simdi isterseniz oyunumuza biraz hareket getirelim.” diyebilirsiniz.mand=self.enerji = 50 self. gs s s Ayrıca sizin kodlarınızı okuyan ba¸kaları. . “self” kelimesinin kullanımı o kadar yaygınla¸mı¸ ve yerle¸mi¸tir ki. Hatta birkaç yıl sonra dönüp siz dahi aynı kodlara baktı˘ ınızda.

para .enerji = self. Python’un beklentisi kar¸ılang s s madı˘ ı için. Yeterli enerjiniz/paranız yok! Art arda fabrikalar kurarak bunu kendiniz de test edebilirsiniz.para print "fabrika:". E˘ er “macera. Dolayısıyla Python kullanıcıdan parantez içinde bir parametre girmesini g bekleyecektir. kodlar içinde bir fonksiyon tanımg g larken ilk parametrenin her zaman “self” olması gerekti˘ idir.3 self. miktar): if self. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız. self. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" macera = Oyun() Burada fabrikakur() fonksiyonuyla ne yapmaya çalı¸tı˘ ımız aslında çok açık. Burada dikkat edece˘ imiz nokta.enerji . Çünkü kodlarımızı tanımlarken fonksiyon içinde “miktar” adlı bir ifade kullanarak. kullanıcıdan fonksiyona bir parametre vermesini bekledi˘ imizi belirttik. g s g Yani burada “5” sayısını temsil ediyor. self.goster() enerji: 47 para: 90 fabrika: 9 i¸çi: 10 s Gördü˘ ünüz gibi oyuncumuz 5 adet fabrika kazanmı¸. self.10 print miktar.def goster(self): print "enerji:". s Yazdı˘ ımız kodlara dikkatlice bakarsanız. kodları çalı¸tırırken verece˘ imiz parametreyi temsil ediyor. “5 adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!” seklinde bir kutlama mesajı g ¸ gösterecektir bize programımız. Hemen bunun s g nasıl kullanılaca˘ ını görelim: g >>> macera.miktar)” dememiz gerekiyor.para > 10: self.fabrikakur(5) Bu komutu verdi˘ imizde.miktar)” ifadesinde gördü˘ ümüz “miktar” kelimesi. oradaki if deyimi sayesinde oyuncunun enerjisi 3’ün g altına. ama bu i¸lem enerjisinde ve parasında g s s bir miktar kayba neden olmu¸ (fabrika kurmayı bedava mı sandınız!). . parası da 10’un altına dü¸erse söyle bir mesaj verilecektir: s ¸ Yeni fabrika kuramazsınız. .enerji > 3 and self.enerji print "para:".fabrika print "i¸çi:". “def fabrikakur(self.isci s def fabrikakur(self. E˘ er fonksiyon parametresiz çalı¸tırılırsa da. Yani “def fabrikakur(miktar)” g de˘ il.para = self. g Simdi de su komutu verelim: ¸ ¸ >>> macera. self. hata alırsınız. Kodlarımız içindeki “def fabrikakur(self. hata verecektir. .fabrika self.fabrika = miktar + self.fabrikakur()” fonksiyonunu kullanırken g herhangi bir sayı belirtmezseniz.

para. g ¸ g Az laf. .20. oyunun ba¸ında olu¸turdu˘ umuz oyuncunun bazı özellikleri vardı. Yani onun da: g s enerjisi 50. . bir sınıf ba¸ka bir sınıftan g s miras aldı˘ ında da aynı sekilde miras alan sınıf miras aldı˘ ı sınıfın özelliklerini kullanabiliyor. s s g fabrika. s s O halde hemen bir adet dü¸man olu¸turalım: s s class Dusman: “Dü¸man”ımızın gövdesini olu¸turduk. Ama s g böyle. Yoksa sınıfımız kullanılamaz durumda olur. çok i¸. Ama su anda oraya yazacak s g g ¸ bir kodumuz yok. (enerji. “kendin çal. O halde nasıl yapaca˘ ız bunu? ˙ste burada img I¸ dadımıza Python sınıflarının “miras alma” özelli˘ i yeti¸iyor. O yüzden idareten oraya bir pass ifadesi yerle¸tirerek gerekli kod blo˘ unu s g geçi¸tirmi¸ oluyoruz. Peki bu özellikleri yeniden tek tek “dü¸¸ ¸ g s man” için de yazacak mıyız? Tabii ki hayır. i¸çi sayısı ise 10 s olsun. nasıl Mısır’daki dedenizden size miras kaldı˘ ında dedenizin size g bıraktı˘ ı mirasın nimetlerinden her yönüyle yararlanabiliyorsanız. ona s s ¸ g s bir ki¸ilik kazandırmaya. s s s . Sınıfı tanımladıktan sonra iki nokta g üst üstenin ardından a¸a˘ ıya bir kod blo˘ u yazmamız gerekiyor. i¸çi gibi. parası 100 fabrika sayısı 4. O kısmı bo¸ bırakamayız. kendin oyna” tarzı bir durumun sıkıcı olaca˘ ı belli. Olu¸turdu˘ umuz oyuncu isterse oyun içinde fabrika da kurabiliyor. Simdi sıra geldi onun kolunu baca˘ ını olu¸turmaya. O yüzden gelin oyuna g biraz hareket katalım! Mesela oyunumuzda bir adet oyuncu dı¸ında bir adet de dü¸man olsun. Yani. ) ˙ s Isterseniz dü¸manımızın da buna benzer özellikleri olsun. s Hatırlarsanız. Mesela dü¸s s manımız da oyuncunun sahip oldu˘ u özelliklerin aynısıyla oyuna ba¸lasın. bu yeni olu¸turdu˘ umuz “Dusman” s g s g adlı sınıfa miras verdik. Yabancılar bu kavrama “inherig s tance” adını veriyorlar. Dusman sınıfının durumunu Python’cada söyle ifade edebiliriz: ¸ “Dusman sınıfı Oyun sınıfını miras aldı” (Dusman inherits from Oyun) Bu haliyle kodlarımız henüz eksik. . Simdilik söyle bir sey yazıp sınıfımızı kitabına uyduralım: ¸ ¸ ¸ class Dusman(Oyun): pass dsman = Dusman() Yukarıda pass ifadesini neden kullandı˘ ımızı biliyorsunuz. Hemen miras aldıralım. Simdi hatırlarsanız oyuncu için bunu söyle yapmı¸tık: ¸ ¸ s class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 Simdi aynı seyi “Dusman” sınıfı için de yapaca˘ ız. . Yukarıda “Dusman” adlı sınıfımızı olu¸turmu¸tuk: s s s class Dusman: Dusman sınıfı henüz bu haliyle hiçbir sey miras almı¸ de˘ il.8 Miras Alma (Inheritance) Simdiye kadar bir oyuncu olu¸turduk ve bu oyuncuya oyuna ba¸ladı˘ ı anda sahip olaca˘ ı bazı ¸ s s g g özellikler verdik. Hemen bir örnek yapalım. Bunun için ¸ s g sınıfımızı söyle tanımlamamız gerekiyor: ¸ class Dusman(Oyun): Böylelikle daha en ba¸ta tanımladı˘ ımız “Oyun” adlı sınıfı.

Oyun ve Dusman sınıfları aynı de˘ i¸kenleri kullandıkları halde birindeki gs de˘ i¸iklik öbürünü etkilemiyor. gs g g Simdi söyle bir sey yapalım: ¸ ¸ ¸ . Dedi˘ imiz gibi. g Simdi bakalım bu sınıfla neler yapabiliyoruz? ¸ Bu kodları.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s Gördü˘ ünüz gibi.. yazının ba¸ında anlattı˘ ımız sekilde çalı¸tıralım. s gs ˙ Istersek bu de˘ i¸kenlere teker teker de ula¸abiliriz: gs s >>> dsman. Bir de kendi durumumuzu s s s kontrol edelim: >>> macera. Bunu hemen test edelim: >>> dsman..Daha sonra oraya yazaca˘ ımız kod bloklarını hazırladıktan sonra oradaki pass ifadesini sileg ce˘ iz. Yani dü¸manımızın yeni bir fabrika kurması bizim de˘ erlerimizi gs s g de˘ i¸ikli˘ e u˘ ratmıyor.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s Dikkat ederseniz. g s bakalım: >>> dsman.isci 10 Dusman sınıfı aynı zamanda Oyun sınıfının fabrikakur() adlı fonksiyonuna da eri¸ebiliyor: s dsman. dü¸manımızın fabrika sayısı artmı¸. Oyun sınıfının bir fonksiyonu olan goster()‘i “Dusman” sınıfı içinden de g çalı¸tırabildik.enerji 50 >>> dsman.fabrikakur(4) 4 adet fabrika kurdunuz! Tebrikler! Gördü˘ ünüz gibi dü¸manımız kendisine 4 adet fabrika kurdu!. “Dusman” adlı s g ¸ s g sınıfımız daha önce tanımladı˘ ımız “Oyun” adlı sınıfı miras alıyor.. Üstelik Dusman içinde bu de˘ i¸kenleri tekrar tanımlamak zorunda kalmadan.goster() enerji: 47 para: 90 fabrika: 8 i¸çi: 10 s Dü¸manımızın durumuna s Evet. Dolayısıyla “Dusman” adlı g sınıf “Oyun” adlı sınıfın bütün özelliklerine sahip. enerjisi ve parası azalmı¸.

goster(self) print "ego:". Mesela s g dü¸manımız bize her zarar verdi˘ inde egosu büyüsün!. . Böylece “self.ego” de˘ i¸kenini tanımlarken. öteki de˘ i¸kenlerin de gs gs yazdırılmasını sa˘ ladık. ˙ Isterseniz bu özelli˘ i daha önce de yaptı˘ ımız gibi ayrı bir fonksiyon ile halledelim: g g class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. self.__init__(self)” ifadesiyle “Oyun” adlı sınıfın “__init__” fonksiyonu içinde yer alan bütün nitelikleri. Çünkü burada yeni bir “__init__” fonksiyonu tanıms g ladı˘ ımız için.. g Dolayısıyla Oyun sınıfından miras aldı˘ ımız bütün nitelikleri kaybediyoruz.ego = 0 Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda hata alırız.ego = 0 Burada “Oyun. burada da “Oyun. bu yeni fonksiyon kendini Oyun sınıfının __init__ fonksiyonunun üzerine yazıyor.. . “enerji. Ekranda bunu göremememizin g s nedeni tabii ki kodlarımızda henüz bu niteli˘ i ekrana yazdıracak bir “print” deyiminin yer alg maması.” niteliklerin kaybolmasını engelliyoruz. gs Aslında bu haliyle kodlarımız düzgün sekilde çalı¸ır. para. Bunu önlemek için g söyle bir sey yapmamız gerekir: ¸ ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. . ¸ s g ¸ s s deneyelim: >>> dsman. oyuncunun özelliklerine ek olarak bir de “ego” adlı bir niteli˘ i olsun. Kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda biz ekranda ¸ s s g göremesek de aslında “ego” adlı niteli˘ e sahiptir dü¸manımız. g Simdi artık dü¸manımızın bütün niteliklerini istedi˘ imiz sekilde olu¸turmu¸ olduk. Simdi gelin bu fonksiyonu s ¸ yazalım: . vb. . Bunun ba¸langıç de˘ erini “0” olarak ayarladık.ego = 0 def goster(self): Oyun.__init__(self) self. . Daha sonra yazaca˘ ımız s g g fonksiyonda dü¸manımız bize zarar verdikçe egosu büyüyecek. Böylece “ego” de˘ i¸kenini yazdırırken. “Dusman” adlı sınıfın __init__ fonksiyonu içine kopyalıyoruz.ego dsman = Dusman() Tıpkı “__init__” fonksiyonunda oldu˘ u gibi.__init__(self) self.goster(self)” ifadesi yardımıyla g “Oyun” sınıfının goster() fonksiyonu içindeki de˘ i¸kenleri “Dusman” sınıfının goster() gs fonksiyonu içine kopyaladık. s g Önce söyle deneyelim: ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): self.Dü¸manımızın.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s ego: 0 Hemen Gördü˘ ünüz gibi dü¸manımızın özellikleri arasında oyuncumuza ilave olarak bir de “ego” g s adlı bir nitelik var.

para = self.para print "fabrika:"..fabrika = macera.isci = 10 def goster(self): print "enerji:".enerji .miktar self. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" macera = Oyun() class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.enerji > 3 and self. self.fabrikayik(2) Biz burada “2” adet fabrika yıkmayı tercih ettik.3 self.class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.fabrika print "i¸çi:".__init__(self) self. “Dusman” sınıfının g de˘ il. self.para . Burada..ego = self. Neden? Çok basit.enerji = self.ego = 0 def goster(self): . Yani bir önceki “Oyun” adlı sınıfın “örne˘ ini” (instance) kullandık.10 print miktar. miktar.goster(self) print "ego:".miktar): if self.__init__(self) self.ego def fabrikayik(self. Çünkü kendi fabrikalarımızı de˘ il oyuncunun fabrikalarını yıkmak g g istiyoruz!. fabrikayik() fonksiyonu içindeki de˘ i¸keni “macera.fabrika = miktar + self. Oyuncunun".fabrika” seklinde gs ¸ yazdık. su kodu çalı¸tırarak oyuncumuzun kurdu˘ u fabrikaları yıkabiliriz: ¸ s g >>> dsman.para = 100 self.enerji print "para:".miktar): macera.enerji = 50 self.ego = 0 def goster(self): Oyun. Kodlarımızın en son halini topluca görelim isterseniz: class Oyun: def __init__(self): self. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız.ego + 2 print "Tebrikler. self. . self.fabrika self. self.para > 10: self.isci s def fabrikakur(self.fabrika . "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dsman = Dusman() Dikkat ederseniz.fabrika = 4 self.. .

10 print miktar.para = 100 self. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız. ifadeyi “Oyun().para = self.miktar): macera.fabrika . isimlendirmeleri de biraz de˘ i¸tirerek standartla¸tırdı˘ ımıza s s g gs s g dikkat edin: class Oyun: def __init__(self): self. fonksiyon ba¸lıklarını ça˘ ırırken do˘ rudan sınıfın kendi adını kullanıyoruz (mesela s g g “Oyun.Oyun.fabrika”).goster(self) print "ego:".fabrika print "i¸çi:". g E˘ er bir fonksiyon içindeki de˘ i¸kenleri g gs ça˘ ırırken de sınıf isminin kendisini kullanmak isterseniz. Böylece sınıfımız daha derli toplu bir görünüm kazang mı¸ olur.miktar): if self. ¸ g para.fabrika = 4 self.enerji print "para:". Dikkat ederg g seniz.ego + 2 print "Tebrikler.3 self. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dsman = Dusman() En son olu¸turdu˘ umuz fonksiyonda nerede “Oyun” sınıfını do˘ rudan adıyla kullandı˘ ımıza s g g g ve nerede bu sınıfın “örne˘ inden” (instance) yararlandı˘ ımıza dikkat edin.isci s oyun = Oyun() class Oyuncu(Oyun): def __init__(self): Oyun.para > 10: self. self. self. Ama siz böyle yapmayın. Burada yapılan seyleri iyice anlayabilmek için ¸ kafanıza göre kodları de˘ i¸tirin. self.fabrika self. gs g g Artık kodlarımız didiklenmek üzere sizi bekliyor.__init__(self) def fabrikakur(self. fabrika” gibi nitelikleri ayrı bir sınıf halinde düzenleyip..ego = self.fabrika = macera. A¸a˘ ıdaki kodlar içinde.para . self. miktar. Oyuncunun".enerji . “enerji. ¸ g Aslında yukarıdaki kodları daha düzenli bir sekilde de yazmamız mümkün.enerji = self.fabrika = miktar + self. öteki sınıfların do˘ rudan bu g sınıftan miras almasını sa˘ layabiliriz.__init__(self)”). self. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" . “örne˘ i” (instance) kullanıyoruz.isci = 10 def goster(self): print "enerji:".miktar self. Yani de˘ i¸kenleri ça˘ ırırken örne˘ i kullanın..ego def fabrikayik(self.enerji > 3 and self.__init__(self)” sekg ¸ linde yazmanız gerekir. Bir fonksiyon içindeki de˘ i¸kenleri ça˘ ırırken ise (mesela “macgs g era.enerji = 50 self. bu konunun zihninizde iyice yer etmesini sa˘ layın. Neyi nasıl de˘ i¸tirdi˘ inizde ne gibi bir sonuç elde etti˘ inizi gs gs g g dikkatli bir sekilde takip ederek. Örne˘ in.para print "fabrika:".

Bu silme i¸lemi sadece “Dusman” sınıfı için geçerli oluyor.fabrika self.ego = 0 Gördü˘ ünüz gibi “Dusman” sınıfı için “__init__” fonksiyonunu tanımlarken “fabrika” niteli˘ ini g g “del” komutuyla siliyoruz. ¸ “del komutu yardımıyla fabrika adlı de˘ i¸kene Dusman adlı bölgeden eri¸ilmesini engelliygs s oruz.ego = 0 def goster(self): Oyun. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dusman = Dusman() Bu kodlar hakkında son bir noktaya daha de˘ inelim.yaz) dugme. self.miktar self.fabrika . Bu i¸lem s s öteki sınıfları etkilemiyor. Bu nitelik sadece “Dusman” tarafından kullanılabiliyordu.miktar): oyuncu. istersek varolan bir niteli˘ i g ¸ g iptal de edebiliriz. Bunu söyle yapabiliriz: s ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ i hatırlıyorsunuz: ¸ g g from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam".” Dolayısıyla bu de˘ i¸iklik sadece o “bölgeyi” etkiliyor.__init__(self) self.goster(self) print "ego:".ego def fabrikayik(self. ama s Dusman’ın oyun ba¸langıcında fabrikası olsun istemiyoruz.ego = self. s Küçük bir not: Burada “bölge” olarak bahsetti˘ imiz sey aslında Python’cada “isim alanı” g ¸ (namespace) olarak adlandırılıyor. Oyuncu s tarafından de˘ il. yeni bir nitelik belirlemek yerine.__init__(self) del self. Yani aslında “del” komutuyla herhangi bir seyi sildi˘ imiz s ¸ g yok! Sadece “eri¸imi engelliyoruz”.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" .command=self. Bunu söyle de ifade edebiliriz.ego + 2 print "Tebrikler. miktar. Simdi bir örnek de Tkinter ile yapalım. Aynı sekilde. Hatırlarsanız oyuna ba¸larken olu¸turulan g s s niteliklerde de˘ i¸iklik yapabiliyorduk.fabrika = oyuncu. Oyuncunun". Öteki sınıflar ve daha sonra olu¸turulacak gs s yeni sınıflar bu i¸lemden etkilenmez. Mesela yukarıda “Dusman” sınıfı için “ego” adlı yeni gs bir nitelik tanımlamı¸tık.oyuncu = Oyuncu() class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. Diyelim ki Oyuncu’nun oyuna ba¸larken “fabrika”ları olsun istiyoruz.

eski tip sınıflarda ba¸ka bir sınıfı miras alma zorunlulu˘ u yoktur.dugme. Yukarıdaki kodları dikkatlice inceleyin.uygulama = Arayuz() Bu örnek gayet düzgün çalı¸sa da bu sınıfı daha düzgün ve düzenli bir hale getirmemiz s mümkün: #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf-8-*from Tkinter import * class Arayuz(Frame): def __init__(self): Frame.9 Eski ve Yeni Sınıflar Simdiye kadar verdi˘ imiz sınıf örneklerinde önemli bir konudan hiç bahsetmedik. Yeni tip sınıflarda ise her sınıf mutlaka ba¸ka bir sınıfı miras almalıdır.yaz) self. Ancak korkmanızı gerektirecek kadar fark yoktur bu iki sınıf tipi arasında. Buradan anlayaca˘ ımız g gibi.pencerearaclari() def pencerearaclari(self): self.dugme = Button(self.0’da) eski tip sınıflar kullanımdan kaldırılacaktır. Ayrıca hangi sınıf tipini kullanırsanız kullanın sorun ya¸as mazsınız. Tkinter’in “Frame” adlı sınıfını miras aldık. g 20.__init__(self) self. E˘ er kodlarınız içinde gerçekten miras almanız gereken s g ba¸ka bir sınıf yoksa. Burada oldu˘ u gibi.pack() self. O yüzden g s g sınıfları istersek parantezsiz olarak tanımlayabiliyoruz. Eski tip sınıflar ile yeni tip sınıflar arasındaki en büyük fark sudur: ¸ Eski tip sınıflar söyle tanımlanır: ¸ class Deneme: Yeni tip sınıflar ise söyle tanımlanır: ¸ class Deneme(object) Gördü˘ ünüz gibi. ba¸ka modüllerin içindeki g ¸ g g s sınıfları da miras alabiliyoruz. “miras alma” (inheritance) özelli˘ ini kullanmak için miras alaca˘ ımız sınıfın o anda kulg g landı˘ ımız modül içinde olması sart de˘ il.mainloop() Burada dikkat ederseniz. Ama tabii ki kendimizi yeni tipe alı¸tırmakta fayda var. Python’da ¸ g iki tip sınıf vardır: Eski tip sınıflar ve yeni tip sınıflar.command=self. Ba¸ta biraz karı¸ık gibi s s görünse de aslında daha önce verdi˘ imiz basit örneklerden hiç bir farkı yoktur.text="tamam". Dolayısıyla s politikamız su olacak: ¸ . öntanımlı olarak “object” adlı sınıfı miras almanız gerekiyor. çünkü muhtemelen Python’un s sonraki sürümlerinden birinde (büyük ihtimalle Python 3.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() uygulama.

’sonuc’: 2475} Gördü˘ ünüz gibi sınıfın içeri˘ i aslında bir sözlükten ibaret. Önce sınıfımızı örnekliyoruz: s g sinifimiz = BosSinif() Gördü˘ ünüz gibi BosSinif() seklinde.. Çünkü her ne kadar eski tip sınıflar sons g raki bir Python sürümünde tedavülden kaldırılacaksa da. hem de örnek belirleme s i¸ini komut satırından halledece˘ iz. 2475] Buradan ö˘ rendi˘ imiz ba¸ka bir sey de. sınıfların içeri˘ inin dinamik olarak de˘ i¸tirilebilece˘ idir.. g ¸ parantez içinde bir parametre belirtirseniz hata mesajı alırsınız..” Dedi˘ imiz gibi.sonuc = sinifimiz. parametresiz olarak örnekliyoruz sınıfımızı. gs . g Aslında daha en ba¸ta hiç eski tip sınıfları anlatmadan do˘ rudan yeni tip sınıfları anlatmakla i¸e s g s ba¸layabilirdik. ’sonuc’] sinifimiz. Özel olarak miras alaca˘ ımız bir sınıf g olmadı˘ ı için do˘ rudan “object” adlı sınıfı miras aldık.. “object” adlı sınıfı miras al. etrafta eski sınıflarla yazılmı¸ bolca s kod göreceksiniz. Sınıfların yapısı gere˘ i bir kod blo˘ u belirts g g memiz gerekti˘ inde. Ayrıca dikkat ederseniz.__dict__. g g s ¸ g gs g Yani bir sınıfı her seyiyle tanımladıktan sonra.sayi2 = 55 sinifimiz. ama o anda yazacak bir seyimiz olmadı˘ ında sırf bir “yer tutucu” vazifesi g ¸ g görsün diye o pass ifadesini kullanmı¸tık..“Ya bir sınıfı miras al. 45. Su örne˘ e bakalım: ¸ g class BosSinif(object): pass Böylece içi bo¸ da olsa kurallara uygun bir sınıf tanımlamı¸ olduk. Hem sınıfın içini doldurma i¸ini.sayi2 sinifimiz..sonuc Zaten 2475 ˙ Istersek sınıfımızın son halini. Dolayısıyla sözlüklere ait su i¸lemg g ¸ s ler sınıfımız için de geçerlidir: sinifimiz. eski ve yeni sınıflar arasındaki en temel fark budur. Python sınıflarının __dict__ metodu yardımıyla görebiliriz: sinifimiz..keys() [’sayi2’. s s sınıfımızı tanımlarken “yeni sınıf” yapısını kullandık..__dict__. Simdi bo¸ olan sınıfımıza “nitelikler” ekliyoruz: ¸ s >>> >>> >>> >>> sinifimiz.values() [55. ya da miras alman gereken herhangi bir sınıf yoksa. Dolayısıyla sadece yeni tip sınıfları ö˘ renmek mevcut tabloyu eksik algılag mak olacaktır. Yine bu pass ifadesini kullanarak ba¸ka bir sey daha s s ¸ yapabiliriz. ’sayi1’: 45.__dict__ {’sayi2’: 55.sayi1 * sinifimiz. istersek o sınıfın niteliklerini etkile¸imli olarak ¸ s de˘ i¸tirebiliyoruz. Ama bu pek do˘ ru bir yöntem olmazdı.sayi1 = 45 sinifimiz. ’sayi1’. Yukarıda hatırlarsanız “pass” ifadesini kullanmı¸tık. Yine dikkat ederseniz sınıfımız için bir g g “örnek” (instance) de belirtmedik.

Okuyucu bu yazıdan sonra NTP’ye ili¸kin ba¸ka kaynakları daha s s bir kendine güvenle inceleme imkanına kavu¸acak ve okudu˘ unu daha kolay anlayacaktır. Bu yazımızda bizim yapmaya çalı¸tı˘ ımız sey. Nesne Tabanlı Programlama’ya hızlı bir giri¸ yapmı¸ oluyoruz. Bu yazıdaki amaç NTP gibi g s s g çetrefilli bir konuyu okuyucunun gözünde bir nebze de olsa sevimli kılabilmek.20. E˘ er okuyucu bu yazı sayesinde NTP hakkında hiç g de˘ ilse birazcık fikir sahibi olmu¸sa kendimizi ba¸arılı sayaca˘ ız. okuyug s g ¸ cuya NTP hakkında bir fikir vermektir. s g . konuyu kolay hazmedilir bir hale getirmektir.10 Sonuç Böylece “Nesne Tabanlı Programlama” konusunun sonuna gelmi¸ oluyoruz. Aslında daha do˘ ru s g bir ifadeyle. Çünkü NTP su birkaç s s ¸ sayfada anlatılanlardan ibaret de˘ ildir.

programlarca s ¸ s i¸lenebilecek veri yı˘ ınıdır. birbirleri arasında tanımlı ili¸kiler bulunabilen bilgiler kümesidir. basitli˘ i ve kullanım kolaylı˘ ı nedeniyle Sqlite adlı veritabanı yönetim g g g sistemini kullanaca˘ ız. g 349 . Biz bu kelimeyi. güncels lenebilir. s Python’la veritabanı programlama i¸lemleri s için pek çok alternatifimiz var. taktik boyutuyla ilgilenmeyi tercih edece˘ iz. Biz her zaman oldu˘ u gibi i¸in teknik g s boyutuyla de˘ il. Bizi s esas ilgilendiren de zaten terimin teknik anlamıdır. O halde yava¸ yava¸ i¸e koyulg g s s s maya ba¸layalım. Python’la hangi veritabanı sistemlerini kullanabilece˘ inizi görmek için g http://wiki. Python’daki ileri düzey konulardan biri olan veritabanı programlamayı (database programming) inceleyece˘ iz. Mesela Vikipedi’de veritabanı söyle tanım¸ lanıyor: Bilgisayar terminolojisinde.org/moin/DatabaseInterfaces adresindeki listeyi inceleyebilirsiniz. Ama esasında bizim g veritabanı tanımı üzerinde fazlaca durmamıza gerek yok. Peki nedir bu “veritabanı” denen sey? g ¸ Esasında veritabanı. Günlük kullanımda. ¸ g Veritabanı kelimesinin günlük kullanımdaki anlamı dı¸ında bir de teknik anlamı vardır. herkesin bildi˘ i ve kuls g landı˘ ı anlamıyla. Veritabanı. hiçbirimizin yabancısı oldu˘ u bir kavram de˘ il.python. sadeli˘ i. içinde veri barındıran bir “¸ey”dir. s g Yukarıdaki tanım. günlük hayatta da sıkça kullanıyoruz. hakikaten. bir bilgisayarda sistematik sekilde saklanmı¸. veritabanının ne demek oldu˘ unu gayet iyi ifade ediyor. yönetilebilir. Biz bunlar içinde. sistematik eri¸im imkânı olan. ta¸ınabilir.BÖLÜM 21 Sqlite ile Veritabanı Programlama 21. s s Bir ba¸ka tanımı da.1 Giri¸ s Bu bölümde. teknik g g anlamının dı¸ında. içinde veri g s barındıran her seye veritabanı dendi˘ ini duyarsınız.

Bu sayede. de˘ i¸ikli˘ e u˘ ratag gs g g bilir. s g Sqlite ile bir tablo olu¸tururken. Apple. Mesela yukarıdaki s tabloya “De˘ erler” adını verdi˘ imizi varsayabilirsiniz. s s g Dolayısıyla Sqlite kodlarının her zerresini istedi˘ iniz gibi kullanabilir. s g s g verileri sonradan kullanılmak üzere içinde tutan bir sistemdir. O halde 21. Hatta GNOME masaüstü ortamının ¸ sevilen müzik ve video çalarlarından Banshee’de de veritabanı olarak Sqlite kullanıldı˘ ını g söyleyelim. Sqlite’ta s ise böyle bir sey yapmazsınız. satabilir ve ticari veya ticari olmayan uygulamalarınızda gönül rahatlı˘ ıyla kullang abilirsiniz. Peki neden Sqlite? g Sqlite’ın öteki sistemlere göre pek çok avantajı bulunur. veritabanı konusunu Sqlite üzerinden anlataca˘ ız..3 Sqlite’ın Yapısı Bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz veritabanı tanımından da anla¸ılaca˘ ı gibi. bu tabloya bir de ad vermemiz gerekir. Gördü˘ ünüz gibi.5 veya üstü ise Sqlite’ı Python’daki herg g hangi bir modül gibi içe aktarabilir ve kullanmaya ba¸layabilirsiniz. Sqlite da bu verileri bir tablo yapısı içinde tutar. Bütün ili¸kisel veritabanlarında s oldu˘ u gibi. g s g Ama biz bütün bu alternatifler içinde Sqlite’ı tercih edece˘ iz. Daha do˘ rusu.. g hemen yola koyulalım. Gelin isterseniz Sqlite’ın bazı avantajlarına söyle bir göz gezdirelim: ¸ • Her seyden önce Sqlite Python’un 2. s ¸ Google. Mozilla/Firefox. Symbian ve Sun bu sirketlerden bazılarıdır. Yani aslında bir Sqlite veritabanı g içindeki veriler söyle bir yapıya sahiptir: ¸ Sütun 1 De˘ er 1/1 g De˘ er 1/2 g De˘ er 1/3 g De˘ er 1/4 g Sütun 2 De˘ er 2/1 g De˘ er 2/2 g De˘ er 2/3 g De˘ er 2/4 g Sütun 3 De˘ er 3/1 g De˘ er 3/2 g De˘ er 3/3 g De˘ er 3/4 g Sütun 4 De˘ er 4/1 g De˘ er 4/2 g De˘ er 4/3 g De˘ er 4/4 g Sütun 5 De˘ er 5/1 g De˘ er 5/2 g De˘ er 5/3 g De˘ er 5/4 g Sqlite içinde olu¸turulan yukarıdakine benzer her tablonun bir de ismi vardır. veritabanları. Yukarıdaki sebeplerden ötürü. Mesela. Bugün Sqlite’ı aktif olarak kulg s lanan pek çok büyük ve tanınmı¸ sirket bulunur. s • Sqlite özgür bir yazılımdır. • Sqlite’ın “sade” ve “basit” olması sizi yanıltmasın. bu veritabanı sisteminin yapısını anlamak da öyle zor bir i¸ s g s de˘ ildir. s • Sqlite herhangi bir yazılım veya sunucu kurulumu gerektirmez. yukarıdaki tablonun adını ve bu s g s tablodaki sütunları kullanarak gerçekle¸tirece˘ iz. Python’da veritabanı i¸lemleri için kullanabilece˘ iniz pek çok alternatif bulunur. öteki pek çok veritabanı alternatifine göre basittir. Bazı veritabanlarını kullanabilmek için arka planda bir veritabanı sunucusu çalı¸tırıyor olmanız gerekir. Bu yüzden Sqlite’ı çok kısa bir sürede kavrayıp kullanmaya ba¸layabilirsiniz. g . ¸ • Sqlite. Adobe. g g Sqlite ile çalı¸ırken veriler üzerinde yapaca˘ ımız i¸lemleri. bu modülü kullanabilmek için sunucu konfigürasyonu yapmaya da gerek yoktur. Bu özelliklerine bakarak.5 sürümlerinden bu yana bu dilin bir parçasıdır. Bu yüzden Sqlite’ın yapısını anlamak büyük s g önem ta¸ır.21. ¸ Dolayısıyla e˘ er kullandı˘ ınız Python sürümü 2. Bu yazılımın ba¸tan a¸a˘ ı bütün kodları kamuya açıktır. Sqlite’ın yeteneksiz bir veritabanı sistemi oldu˘ unu dü¸ünmeyin.2 Neden Sqlite? Dedi˘ imiz gibi.

Python’un 2. s g Gelelim bu modül yardımıyla nasıl veritabanı olu¸turulaca˘ ına.db") #GNU/Linux >>> v = sq.db adlı bir veritabanı yoksa. E˘ er bu isim size çok uzun g geliyorsa veya modül adında sayıların ve harflerin birlikte bulunması nedeniyle hem sayı hem de harf girmeyi bir angarya olarak görüyorsanız elbette sqlite3 modülünü farklı bir adla da içe aktarabilece˘ inizi biliyorsunuz.4 Veritabanıyla Baglantı Kurmak Bu bölümde sqlite modülünü kullanarak bir veritabanına nasıl ba˘ lanaca˘ ımızı.db") E˘ er bu komutu verdi˘ iniz dizin içinde deneme. g Elbette isterseniz connect() metoduna argüman olarak tam dosya yolu da verebilirsiniz: >>> import sqlite3 as sq >>> v = sq.. tahmin edebilece˘ iniz gibi. Bu yüzden. modülü import sqlite3 seks g ¸ linde içe aktarmı¸ız gibi davranaca˘ ım.connect("/home/istihza/test.˘ 21. s g g s Veritabanını kapattı˘ ınız anda da bu geçici veritabanı silinir. Sqlite.db") #Windows Bu komut yardımıyla sabit disk üzerinde bir dosya olu¸turmu¸ veya varolan bir dosyaya ba˘ lans s g mı¸ oluyoruz.connect(":memory:") Olu¸turdu˘ unuz bu geçici veritabanı sabit disk üzerinde de˘ il RAM (bellek) üzerinde çalı¸ır. okur açısından kafa karı¸ıklı˘ ına sebep olmamak için. Bunun için sqlite3 mods g ülünün connect() adlı fonksiyonundan yararlanaca˘ ız. Bu g bölümün ba¸ında da söyledi˘ imiz gibi. Mesela: g >>> import sqlite3 as sql Veya: >>> import sqlite3 as lite Böylece sqlite3 modülünü “sql” veya “lite” adıyla içe aktarmı¸ olduk. bu modülü kullanabilmek için öncelikle modülü içe aktarmamız gerekiyor. bu ada sahip bir g g veritabanı olu¸turulur. elimizde herg g hangi bir veritabanı yoksa veritabanını nasıl olu¸turaca˘ ımızı inceleyece˘ iz. s g g Dikkat ederseniz burada bir sqlite modülünden söz ettik.connect("deneme.connect("veritabanı_adı") connect() metoduna verdi˘ imiz “varitabanı_adı” adlı argüman kullanaca˘ ımız veritabanının g g adıdır. sqlite3 bu veritas g banına ba˘ lanacaktır. E˘ er belirtilen isimde bir veritabanı sistemde bulunmuyorsa o adla yeni bir veritabanı g olu¸turulacaktır. Ancak isterseniz sqlite3 ile geçici bir veritabanı da olu¸turabilirsiniz: s s >>> vt = sqlite3. Ancak ben konuyu ans latırken.. E˘ er zaten bu adla bir veritabanı dosyanız varsa. Mesela: s >>> vt = sqlite3. RAM üzerinde g g . Dolayısıyla. E˘ er arzu ederseniz.connect("c:/documents and settings/fozgul/desktop/test.5 sürümünden bu yana Python’un s g bir parçasıdır: >>> import sqlite3 Python’da Sqlite veritabanı sistemine ait modül “sqlite3” adını ta¸ır. bu modülü içe s aktarmak için import sqlite3 ifadesini kullanmamız gerekiyor. Bu fonksiyonu su sekilde kullanıyoruz: g ¸ ¸ >>> sqlite3.

s g 21. yukarıda olu¸turdu˘ umuz s s g imlec nesnesinin execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını çalı¸tırabilece˘ iz. yazdı˘ ınız koddan kaynaklandı˘ ından da emin olabilirsiniz. disk üzerinde geçici bir veritabanı olu¸turmak için bo¸ bir karakter dizisi g s s kullandık.. g ss s s Her seyden öte. bo¸ karakter dizisiyle olu¸turulan geçici g s s veritabanları da veritabanı ba˘ lantısının kesilmesiyle birlikte ortadan kalkacaktır.connect("") Gördü˘ ünüz gibi.. s g Burada CREATE TABLE ifadesini büyük harflerle yazdık. Dikkatinizi çekmek istedi˘ im bir nokta da sudur: Gördü˘ ünüz gibi Sqlite. Bu karakter dizisindeki CREATE TABLE kısmı bir SQL komutu olup. veritabanını o anda g ¸ g içinde bulundu˘ unuz dizin içinde olu¸turuyor. Böylece Sqlite ile nasıl veritabanı ba˘ lantısı kuraca˘ ımızı ve nasıl yeni bir veritabanı olu¸tug g s raca˘ ımızı ö˘ renmi¸ olduk. Böylece. bu tabloya “isim” ve “soyisim” adlı iki sütun eklemeks ten ibarettir. bu komut bir tablo olu¸turulmasını sa˘ lar. bellek üzerinde yapılan i¸lemler sabit disk üzerinde yapılan i¸lemlere göre ¸ s s daha hızlıdır. Veritabanı olu¸turduktan sonra. sırf test amaçlı tuttu˘ unuz bir veritabanını disk s g g üzerinde olu¸turmak yerine RAM üzerinde olu¸turmayı tercih edebilirsiniz.de˘ il. g Geçici veritabanı olu¸turmak.. olu¸turulan g s s veritabanlarının önceden tanımlanmı¸ bir dizin içine atıldı˘ ını görecektiniz. bir imleç nesnesi olu¸turduktan sonra bunun g s execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını i¸letebiliyoruz. ˙ s Imleç olu¸turmak için cursor() s metodundan yararlanaca˘ ız: g >>> im = vt.5 Veri Giri¸ i s Önceki bölümün sonunda söyledi˘ imiz gibi.cursor() ˙ Imleci olu¸turduktan sonra artık önümüz iyice açılıyor. Sonradan nasıl olsa silece˘ iniz. s g g Bu i¸lemleri nasıl yaptı˘ ımıza dikkat edin. programın her yeniden çalı¸ı¸ında veritabanı ba¸tan olu¸turulacaktır. Burada CREATE TABLE adres_defteri (isim.. disk üzerinde de geçici veritabanları olu¸turabilirsiniz. geçici veris s tabanları sayesinde. Ancak bu ifadeyi siz isterseniz küçük harflerle de yazabilirsiniz. dedi˘ imiz gibi. Tıpkı :memory: kullanımında oldu˘ u gibi. s Dilerseniz simdi basit bir örnek yaparak neyin ne oldu˘ unu anlamaya çalı¸alım: ¸ g s >>> im.. g s I¸ g ¸ “adres_defteri” adlı bir tablo olu¸turup. yazdı˘ ınız bir kodu test ederken bir hatayla kar¸ıla¸ırsanız sorunun veritag s s banı içinde varolan verilerden de˘ il. Mesela MySQL kullanıyor olsaydınız. veritabanı üzerinde i¸lem yapag g s s s bilmek için ilk adım olarak bir imleç olu¸turmamız gerekir.. Örne˘ in GNU/Linux s g g sistemlerinde. s g soyisim) tek bir karakter dizisidir.execute("CREATE TABLE adres_defteri (isim. ˙ste burada yaptı˘ ımız sey. Ayrıca. Bunun için de söyle bir komut g s ¸ kullanıyoruz: >>> vt = sqlite3. Yani aslında söyle bir sey olu¸turmu¸ oluyoruz: ¸ ¸ s s isim soyisim Ayrıca olu¸turdu˘ umuz bu tablonun adının da “adres_defteri” oldu˘ unu unutmuyoruz. Sqlite veritabanı sisteminin tablo benzeri bir yapıya sahip oldu˘ unu ve bu sisg temdeki her tablonun da bir isminin bulundu˘ unu söylemi¸tik. özellikle çe¸itli testler veya denemeler yaptı˘ ınız durumlarda s s g i¸inize yarar. . Benim burada büyük harf kullanmaktaki amacım SQL komutlarının. g g g Çünkü. MySQL veritabanları /var/lib/mysql gibi bir dizinin içinde tutulur. soyisim)") Hatırlarsanız.

çalı¸ma g g s dizini altında bu ada sahip yeni bir veritabanı olu¸turulur. ˙ s g Ikincisi ise INSERT INTO . Bunlardan ilki CREATE TABLE. • sqlite3 modülünü içe aktardıktan sonra bir veritabanına ba˘ lanmamız veya elimizde bir g veritabanı yoksa yeni bir veritabanı olu¸turmamız gerekiyor. g •˙ Imlecimizi de olu¸turduktan sonra önümüz iyice açılmı¸ oldu.connect(":memory:"). ˙ ˙ IÇINE YERLE¸ T˙ S IR” anlamına gelir.execute("INSERT INTO adres_defteri VALUES (’Fırat’. Tabii ben burada img lece “im” adını verdi˘ inizi varsaydım. Yukarıdaki karakter dizisi içinde görünen VALUES ise ˘ “DEGERLER” demektir. Tahmin edebilece˘ iniz g gibi.cursor() s g s gibi bir komut kullanıyoruz... ˙ Isterseniz simdi derin bir nefes alıp.. veritabanı içinde adres_defteri adlı bir tablo olu¸turs duk.. Bu fonksiyonu. Bu komutla RAM üzerinde olu¸¸ s turdu˘ umuz veritabanı.“adres_defteri”. Bunun için connect() adlı s bir fonksiyondan yararlanıyoruz. “sqlite3” kelimesini her defasında yazmak bize angarya gibi gelebilece˘ i için bu modülü farklı bir adla içe aktarmayı tercih edebiliriz. CREATE TABLE ifadesi Türkçe’de “TABLO OLU¸ TUR” anlamına geliyor.. “isim” ve “soyisim” gibi de˘ i¸kenlerden görsel olarak ayırt edilebilmesini gs sa˘ lamak. Simdi yine buna benzer bir komut yardımıyla.connect("veritabanı_adı") seklinde kullanıyoruz. g Karakter dizisinin devamında (isim. g g g • Veritabanımızı olu¸turduktan veya varolan bir veritabanına ba˘ landıktan sonra yapmamız s g gereken sey bir imleç olu¸turmak olacaktır.. E˘ er içinde bulundu˘ umuz dizinde. listede execute() adlı bir metot g g da var. Bunları su sekilde kuls g g ¸ ¸ landı˘ ımızı hatırlıyorsunuz: g . bunlar tablodaki sütun ba¸lıklarının adını gösteriyor. Daha sonra bu imlece ait metotlardan yarar¸ s lanarak önemli i¸ler yapabilece˘ iz. sqlite3. Yani aslında yukarıdaki karakter dizisi su anlama gelir: “adres_defteri ¸ ˘ ˙Ç˙NE ‘Fırat’ ve ‘Özgül’ DEGERLER˙N˙ YERLE¸ T˙R. yukarıda g ¸ olu¸turdu˘ umuz sütun ba¸lıklarının altını dolduraca˘ ız: s g s g >>> im. Simdi dir(im) gibi bir kos s ¸ mut kullanarak imlecin metotlarının ne oldu˘ unu inceleyebilirsiniz.. Bunun için yukarıdaki kos mutu söyle yazıyoruz: sqlite3. s • Yukarıda iki adet SQL komutu ö˘ rendik. Bu modülün nimetlerinden yararlanabilmek için bunu yapmamız gerekiyordu. Yani CREATE TABLE ifadesinin mesela “adres_defteri” de˘ i¸keninden kolayca ayırt g gs edilebilmesini istedi˘ im için burada CREATE TABLE ifadesini büyük harflerle yazdım. soyisim) ifadesini görüyoruz. Ardından da bu tablo içine isim ve soyisim adlı iki sütun ba¸lı˘ ı yerle¸tirdik. Sqlite’ta bir imleç olu¸turabilmek için db. sabit disk üzerinde bir veritabanı olu¸turmak yerine RAM g s üstünde geçici bir veritabanı ile çalı¸mayı da tercih edebiliriz. s g Yukarıda execute() metodunu kullanarak. ba˘ lantı kesildi˘ i anda ortadan kalkacaktır. Özellikle deneme amaçlı i¸lems s ler yapmamız gerekti˘ inde. “veritabanı_adı” adlı bir veri¸ g g tabanı varsa Sqlite bu veritabanına ba˘ lanır. INSERT INTO ise S ”. Buna göre. olu¸turdu˘ umuz tabloya içerik eklememizi sa˘ lıyor. E˘ er bu adda bir veritabanı yoksa. Gördü˘ ünüz gibi. Bu komut veritag banı içinde bir tablo olu¸turmamızı sa˘ lıyor. Mesela g import sqlite3 as sql veya import sqlite3 as lite gibi.. Tabii ben burada olu¸turdu˘ unuz veritabanına “db” adını s g verdi˘ inizi varsayıyorum.. su ana kadar yap¸ ¸ tı˘ ımız seyleri bir gözden geçirelim: g ¸ • Öncelikle sqlite3 modülünü içe aktardık... Artık imlecin bu execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını i¸letebiliriz. Bu komut da. VALUES . ’Özgül’)") Burada CREATE TABLE komutundan sonra INSERT INTO adlı yeni bir SQL komutu daha ö˘ reniyg oruz... olu¸turdu˘ umuz tabloda s s g “isim” ve “soyisim” adlı iki farklı sütun ba¸lı˘ ı olacak.. Yani söyle bir tablo olu¸tur”: I I I I S I ¸ s isim Fırat soyisim Özgül Buraya kadar gayet güzel gidiyoruz. Bu i¸lemin ne s g s s kadar kolay oldu˘ unu görüyorsunuz..

“personel” adlı s ¸ s bir tablo olu¸turduk. "okunek@gmail. Bu girdi˘ imiz s g verileri veritabanına i¸leyebilmek için commit() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: s g >>> vt. Böylece karakter dizisi içindeki tek ve çift tırnakları daha rahat bir sekilde kullanabilirsiniz.cursor() komutuyla imlecimizi de olu¸turduktan sonra.execute("""INSERT INTO adres_defteri VALUES ("Fırat". ba˘ lantı nesnesinin (yani burada vt de˘ i¸keninin) g g g gs bir metodudur. “Adana” ve s “okunek@gmail. Ama aslında i¸ g g s sadece veri girmeyle bitmiyor.com” de˘ erlerini yerle¸tirdik. Biz henüz sadece verileri girdik.execute("CREATE TABLE adres_defteri (isim. Zaten gerçek bir uygulama s yazmadı˘ ımız. s Ardından. g 21. Daha sonra “personel” tablosunun içine “Orçun”. "Kunek".commit() Gördü˘ ünüz gibi. soyisim. SQL komutlarımızı s çalı¸tırıyoruz. "Adana". Ama verileri veritabanına i¸lemedik. "Özgül")""") Ayrıca üç tırnak kullanmanız sayesinde. Yani: ¸ >>> im. uzun satırları gerekti˘ inde bölerek çok daha okunaklı g kodlar da yazabilece˘ inizi biliyorsunuz. ¸ehir. soyisim)") >>> im.6 Veri ˙sleme . Verileri veritabanına “i¸leyebilmek” için bir adım daha atmamız s gerekiyor. Önce isim.commit() Metodu I¸ Bir önceki bölümde bir Sqlite veritabanına nasıl veri girece˘ imizi ö˘ rendik. vt. commit() imlecin de˘ il.com")""") Burada öncelikle RAM üzerinde geçici bir veritabanı olu¸turduk. henüz test a¸amasında oldu˘ umuz için en iyi yakla¸ım geçici bir veritabanı g s g s olu¸turmak olacaktır. Karakter dizileri içindeki manevra alanınızı geni¸letmek s için.coding: utf-8 -*import sqlite3 . soyisim)""") >>> im.execute("INSERT INTO adres_defteri VALUES (’Fırat’. eposta)""") s im. SQL komutlarını yazmaya ba¸larken çift tırnakla ¸ s s ba¸ladık.execute("""INSERT INTO personel VALUES ("Orçun".>>> im.execute("""CREATE TABLE adres_defteri (isim. ’Özgül’)") Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. Dolayısıyla karakter dizisini yazarken iç taraftaki Fırat ve Özgül de˘ erlerini yazmak s g için tek tırnak kullanmamız gerekti. g s Ancak her ne kadar veritabanına veri i¸lemi¸ gibi görünsek de aslında henüz i¸lenmi¸ bir sey s s s s ¸ yoktur. soyisim.connect(":memory:") im = vt.cursor() im. Simdi bu satırı da beti˘ imize ekleyelim: ¸ g # -*.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3. “Kunek”. SQL komutlarını üç tırnak içinde yazmayı da tercih edebilirsiniz.execute("""CREATE TABLE personel (isim. sehir ve eposta adlı sütunlardan olu¸an. Mesela su örne˘ e bir bakalım: ¸ g # -*.

bir veritabanına nasıl veri girece˘ imizi ve i¸leyece˘ imizi gördük. "okunek@gmail.execute("""INSERT INTO personel VALUES ("Orçun".commit() Yukarıdaki kodlar bize söyle bir tablo verdi: ¸ fatura Elektrik miktar 45 ilk_odeme_tarihi 23 Ocak 2010 son_odeme_tarihi 30 Ocak 2010 Buraya kadar olan kısmı zaten biliyoruz.cursor() im. "23 Ocak 2010".vt = sqlite3.com")""") vt. ilk_odeme_tarihi. "Adana". Dilerseniz önce bir tablo olu¸turalım: s # -*.execute("""SELECT * FROM faturalar""") . g g Veritabanından herhangi bir veri alabilmek için SELECT.FROM.execute("""CREATE TABLE personel (isim.. soyisim. eposta)""") s im. ¸ehir.execute("""INSERT INTO faturalar VALUES ("Elektrik". Onu da söyle yapıyoruz: g ¸ im. "Kunek".connect(":memory:") im = vt.execute("""CREATE TABLE faturalar (fatura. "30 Ocak 2010")""") Verileri veritabanına i¸leyelim: s vt. 45. ˙sin asıl önemli g s g I¸ kısmı.cursor() im. adlı bir SQL komutundan yararlanmamız gerekiyor.. son_odeme_tarihi)""") Simdi bu tabloya bazı veriler ekleyelim: ¸ im.commit() Bu son satırı da ekledikten sonra Sqlite veritabanı içinde söyle bir tablo olu¸turmu¸ olduk: ¸ s s isim Orçun soyisim Kunek sehir ¸ Adana eposta okunek@gmail...com 21. miktar. Simdi bu i¸lemi nasıl ya¸ s paca˘ ımıza bakaca˘ ız. bu verileri daha sonra veritabanından geri alabilmektir.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3.7 Veritabanından Veri Almak Yukarıda.connect(":memory:") im = vt. Bilmedi˘ imiz ise bu veritabanından nasıl veri alag ca˘ ımız.

g Bu arada. Burada kulg s landı˘ ımız “*” i¸areti de “her sey” anlamına geldi˘ i için.. u’23 Ocak 2010’.fetchall() Burada da ilk defa gördü˘ ümüz bir metot var: fetchall().DEN/. fetchall() g g imlecin bir metodudur. Mesela: s "ilk odeme tarihi" veya "ilk ödeme tarihi".. u’30 Ocak 2010’)] Gördü˘ ünüz gibi.. Gördü˘ ünüz gibi... ..FROM. ¸ s Beti˘ imizi yazmaya devam edelim: g veriler = im. veriler bir liste içinde demet halinde yer alıyor.connect(":memory:") im = vt.. E˘ er keg g limeler arasında mutlaka bo¸luk bırakmak isterseniz bütün kelimeleri tırnak içine alın.. 45.cursor() im.. Ama tabii siz bu verileri g istedi˘ iz gibi biçimlendirecek kadar Python bilgisine sahipsiniz. fetchall() metodu ise seçilen bütün verileri alma i¸levi görür.‘dan faydalandık. Yukarıda biz s fetchall() metoduyla aldı˘ ımız bütün verileri veriler adlı bir de˘ i¸kene atadık. "30 Ocak 2010")""") vt.commit() im. “SELECT * FROM faturalar” ifadesi g s ¸ g “faturalardan her seyi seç” gibi bir anlama gelmi¸ oluyor. Yukarıda gördü˘ ümüz SELECT. "23 Ocak 2010".fetchall() print veriler Bu beti˘ i çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: g s g ¸ [(u’Elektrik’. son_odeme_tarihi)""") im. Yani “SELECT FROM faturalar” dedi˘ imizde “faturalardan seç” demi¸ oluyoruz.. g gs Artık bu verileri rahatlıkla yazdırabiliriz: print veriler Dilerseniz beti˘ imizi topluca görelim: g # -*. “FROM” ise ”.execute("""CREATE TABLE faturalar (fatura..FROM. ilk_odeme_tarihi.DAN” anlamı verir. SELECT * FROM faturalar ifadesi su s g ¸ anlama gelir: “faturalar adlı tablodaki bütün ö˘ eleri seç!“ g Burada “SELECT” kelimesi “SEÇMEK” demektir. tablo olu¸tururken sütun adlarında bo¸luk (ve Türkçe karakter) kullanmak iyi bir fikir s s de˘ ildir..execute("""INSERT INTO faturalar VALUES ("Elektrik".execute("""SELECT * FROM faturalar""") veriler = im. Mesela ilk ödeme tarihi yerine ilk_odeme_tarihi ifadesini tercih edin.. komutu bir tablodaki verig leri seçiyordu.Burada özel bir SQL komutu olan SELECT.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3. miktar. Burada joker karakterlerden biri olan “*” i¸aretini kullandı˘ ımıza dikkat edin.. 45.

Burada tek ö˘eli bir demet s g #tanımladı˘ımıza dikkat edin (i. Tahmin edebilece˘ iniz gibi. "87654321"). içerdeki bilgilerin de˘ erine ve öneg mine de ba˘ lı olarak üçüncü sahısların a˘ zını sulandırabilir. Ayrıca rakam ve yazılara ekleme yapılmasını da engellemek için rakam ve yazıların sa˘ ına soluna “#” gibi i¸aretler de koyar. veritabanı içinde #"kullanicilar" adlı bir tablo olu¸turuyoruz. çek veren ki¸i çekin üzerindeki miktarı hem I¸ s s s rakamla hem de yazıyla belirtmeye özen gösterir. ("mehmet321".cursor() #imlecin execute() metodunu kullanarak. s s Yukarıdakine benzer bir sey veritabanı uygulamalarında da kar¸ımıza çıkabilir.) g for i in veriler: im. "123123123") ] #veriler adlı liste içindeki bütün verileri kullanicilar adlı #tabloya yerle¸tiriyoruz. s g ˙ste böyle tatsız bir durumla kar¸ıla¸mamak için.˘ 21. veritabanı denen sey oldukça g ¸ hassas bir konudur. ("selin456".execute("""INSERT INTO kullanicilar VALUES %s""" %(i. Peki veritabanı yönetim sistemleri acaba hangi tehditlerle kar¸ı kar¸ıya? s s SQL komutlarını i¸leten bütün veritabanları için günümüzdeki en büyük tehditlerden birisi hiç s ku¸kusuz kötü niyetli ki¸ilerin SQL’e sızma (SQL injection) giri¸imleridir. Simdi su örne˘ e ¸ s ¸ ¸ g bakalım: # -*. siz prog g g g g gramcıların asli görevidir. Böyle bir durumda epey s ba¸ınız a˘ rıyacaktır. s im = db. im.SQL Injection Python’da veritabanları ve Sqlite konusunda daha fazla ilerlemeden önce çok önemli bir konudan bahsetmemiz gerekiyor. s db = sqlite3.)) . Bu tabloda s #kullanıcı_adi ve parola olmak üzere iki farklı sütun var.8 Veritabanı Güvenligi . Böylece çeki g s alan ki¸inin.execute("""CREATE TABLE kullanicilar (kullanici_adi. g veriler = [ ("ahmet123". Verilerin liste içinde birer demet olarak #nasıl gösterildi˘ine özellikle dikkat ediyoruz.000 TL’lik bir çek ¸ ¸ ¸ s s s s g verdiniz. "12345678").connect(":memory:") #Veritabanı üzerinde istedi˘imiz i¸lemleri yapabilmek g s #için bir imleç olu¸turmamız gerekiyor. Ancak depoladı˘ ınız verilerin ne g ¸ g g kadar de˘ erli ve önemli oldu˘ undan ba˘ ımsız olarak veritabanı güvenli˘ ini sa˘ lamak. parola)""") #Yukarıda olu¸turdu˘umuz tabloya yerle¸tirece˘imiz verileri s g s g #hazırlıyoruz. Bilgiyi bir araya toplayan bu sistem. kendisine izin verilenden daha fazla bir miktarı elde etmesini engellemeye çalı¸ır. Ancak çeki verdi˘ iniz ki¸i bu çek üzerindeki miktarı tahrif ederek artırdı ve banka da g s tahrif edilerek artırılan bu miktarı çeki getiren ki¸iye (hamiline) ödedi. s s s Simdi söyle bir sey dü¸ünün: Diyelim ki siz bir alı¸veri¸ kar¸ılı˘ ı birine 100.coding: utf-8 -*import sqlite3 #Deneme amaçlı bir çalı¸ma yaptı˘ımız için veritabanımızı s g #bellek üzerinde olu¸turuyoruz.

. ama bu kodlarda çok ciddi bir problem var.commit() #Kullanıcıdan kullanıcı adı ve parola bilgilerini alıyoruz. paro)) #Hatırlarsanız daha önce fetchall() adlı bir metottan ˙s #söz etmi¸tik. Ama acaba gerçekten öyle mi? s Simdi yukarıdaki programı tekrar çalı¸tırın. fetchone() ise #verileri tek tek alır.. Kullanıcı adı ve parola soruldu˘ unda da her ikisi ¸ s g için sunu yazın: ¸ x’ OR ’1’ = ’1 O da ne! Program sizi içeri aldı. Hatta g g su kodu sadece kullanıcı adı kısmına girip parola kısmını bo¸ bırakmanız da sisteme giri¸ hakkı ¸ s s elde etmenize yetecektir. Bu komut. kull = raw_input("Kullanıcı adınız: ") paro = raw_input("Parolanız: ") #Burada yine bir SQL komutu i¸letiyoruz. Her sey iyi ho¸. im. kullanicilar s #adlı tabloda yer alan kullanici_adi ve parola adlı sütunlardaki #bilgileri seçiyor. else: print u"Parola veya kullanıcı adı yanlı¸!" s Bu örnekte henüz bilmedi˘ imiz bazı kısımlar var.fetchone() #E˘er data adlı de˘i¸ken False de˘ilse. Kullanıcı. tıpkı I¸ g s en ba¸ta verdi˘ imiz tahrif edilmi¸ çek örne˘ inde oldu˘ u gibi.. s Yukarıdaki kodları çalı¸tırdı˘ ınızda. g ¸ Nasıl olsa bu kodlarda görünen her seyi biraz sonra tek tek ö˘ renece˘ iz. Hem de kullanıcı adı ve parola do˘ ru olmadı˘ ı halde. e˘ er kullanıcı adı ve parolayı do˘ ru girerseniz Programa s g g g ho¸geldin çıktısını göreceksiniz.. bu kodlar çalı¸ırken e˘ er kullanıcı. ¸ s Dedi˘ imiz gibi. E˘ er kullanıcı adınız veya parolanız yanlı¸sa bununla ilgili bir s g s uyarı alacaksınız. Siz simdilik sadece ¸ g g ¸ i¸in özüne odaklanın.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’%s’ AND parola = ’%s’"""%(kull. s .#Yaptı˘ımız de˘i¸ikliklerin tabloya i¸lenebilmesi için g g s s #commit() metodunu kullanıyoruz. s #fetchall() bütün verileri alıyordu. E˘ er do˘ ru kullanıcı adı ve parola girilmezse sistem g g kullanıcıya giri¸ izni vermeyecektir. g if data: print u"Programa ho¸geldin %s!" % data[0] s #Aksi halde kullanıcıya olumsuz bir mesaj veriyoruz. sistemin zaaflarından yararlas g s g g narak. yani bu g g s g #de˘i¸kenin içinde bir de˘er varsa kullanıcı adı g s g #ve parola do˘ru demektir..: x’ OR ’1’ = ’1’ -- ˙ste yukarıda gösterdi˘ imiz bu i¸leme “SQL’e sızma” (SQL injection) adı verilir. I¸te bu fetchone() metodu da ona benzer.. Ama siz simdilik bunları kafanıza takmayın. veritabanında varolan bir kullanıcı adı ve g s g parola yazarsa sisteme kabul edilecektir. elde etmeye hakkı olandan daha fazlasına eri¸im hakkı elde ediyor. db. data = im. Kullanıcıyı içeri alıyoruz.

. ama ben yine de birkaç örnekle or‘un ne oldu˘ unu ve ne yaptı˘ ını size g g hatırlatayım. Dilerseniz neler olup bitti˘ ini daha iyi anlayabilmek için.. Durumu biraz daha netle¸tirmek için ¸ g s Python’u yardıma ça˘ ırabiliriz: g >>> kullanici_adi = ’ahmet123’ >>> parola = ’12345678’ >>> kullanici_adi == ’x’ False >>> ’1’ == ’1’ True >>> kullanici_adi == ’x’ or ’1’ == ’1’ True >>> parola == ’x’ . Ancak or i¸lecinin True sonucu verebilmesi için iki önermeden sadece birinin do˘ ru s g olması yeterlidir.Burada en basit sekliyle bool i¸leçlerinden biri olan or‘dan yararlanıyoruz. O yüzden a == 22 and b == 13 gibi bir ifade False de˘ eri g g veriyor. >>> if a == 22 or b == 13: ... or‘un nasıl i¸ledi˘ ini ¸ s s g gayet iyi biliyorsunuz. and i¸lecinin True sonucunu verebilmesi için her iki önerg s menin de do˘ ru olması gerekir.. Merhaba! Örneklerden de gördü˘ ünüz gibi. sızdırılan kodu do˘ rudan ilgili satıra g g uygulayalım: im.. Bu yüzden. sadece b == 13 kısmı True oldu˘ u halde a == 22 or b == 13 g ifadesi True sonucu veriyor.. ˙ste biz de yukarıdaki SQL’e sızma giri¸iminde or‘un bu özelli˘ inI¸ s g den faydalanıyoruz. print "Merhaba!" ...execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’x’ OR ’1’ = ’1’ AND parola = ’x’ OR ’1’ = ’1’""") Sanırım bu sekilde neler olup bitti˘ i daha net görülüyor. Su örneklere bakın: ¸ >>> a = 21 >>> a == 22 False >>> b = 13 >>> b == 13 True >>> if a == 22 and b == 13: . print "Merhaba!" ..

execute("""CREATE TABLE kullanicilar (kullanici_adi. ("selin456". parola)""") veriler = [ ("ahmet123". Burada zaten ba¸langıç ve biti¸ tırnakları oldu˘ u için sızdırılan kodda ba¸langıç ve s s g s biti¸ tırnaklarını yazmıyoruz.cursor() im.. Burada ayrıca kodlarımızın çalı¸ması için 1’in sonuna bir adet tırnak yerle¸tirerek kodu kapattı˘ ımıza dikkat edin. ˙ste SQL kodlarına yorum eklemek için de “–” i¸aretlerinden yararlanılır..connect(":memory:") im = db. g s Peki neden ötekiler de˘ il de “ahmet123”? Bunun sebebi. "12345678").. Bu i¸aret yerine ”?” i¸aretini kullanacaks s s sınız. “ahmet123” hesabının tablonun en g ba¸ında yer alması. Dolayısıyla da sisteme giri¸ g s s yapabilmek için sadece kullanıcı adını girmemiz yeterli oluyor!. ‘%s’ ile gösterilen yerlere kötü niyetli bir SQL komutu sızdırmaktan g ¸ ibarettir. ("mehmet321". Bu yüzden kodların bu kısmı i¸letilmiyor... s Yukarıda yaptı˘ ımız sey. x’in ba¸ındaki ve 1’in sonundaki tırnak i¸aretleri koymuyoruz.coding: utf-8 -*import sqlite3 db = sqlite3. s Peki SQL’e sızma giri¸imlerini nasıl önleyece˘ iz? Bu giri¸ime kar¸ı alabilece˘ iniz ba¸lıca önlem s g s s g s “%s” i¸aretlerini kullanmaktan kaçınmak olacaktır. Dolayısıyla kullanıcı adının ve parolanın g do˘ ru olup olmaması hiçbir önem ta¸ımaz. Yani yukarıdaki programı söyle yazaca˘ ız: ¸ g # -*. "87654321"). Simdi dilerseniz I¸ s ¸ yukarıdaki kodu do˘ rudan ilgili satıra uygulayalım ve ne oldu˘ unu görelim: g g im. O yüzden sızdırılan kod söyle görünüyor: s ¸ x’ OR ’1’ = ’1 Gördü˘ ünüz gibi. veritabanına s g s s azami düzeyde zarar verme imkanına kavu¸acaktınız. s g Dikkat ederseniz SQL’e sızdı˘ ımızda “ahmet123” adlı kullanıcının hesabını ele geçirmi¸ olduk. g s s Peki yukarıda verdi˘ imiz su kod nasıl çalı¸ıyor: g ¸ s x’ OR ’1’ = ’1’ -- Python’da yazdı˘ ımız kodlara yorum eklemek için “#” i¸aretinden yararlandı˘ ımızı biliyorg s g sunuz. Çünkü s s g normal biti¸ tırna˘ ı yorum tarafında kaldı.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’x’ OR ’1’=’1’ --AND parola = ’%s’""") Burada yazdı˘ ımız “–” i¸areti AND parola = ’%s’ kısmının sistem tarafından yorum olarak g s algılanmasını sa˘ lıyor. E˘ er tablonun ba¸ında “admin” diye bir hesap olmu¸ olsaydı. Yani her zaman True de˘ erini verece˘ i kesin olan g s g g ifadeler yardımıyla yukarıdaki gibi bir sızma giri¸iminde bulunabilirsiniz.False >>> (kullanici_adi == ’x’ or ’1’ == ’1’) and (parola == ’x’ or ’1’ == ’1’) True ’1’ == ’1’ ifadesi her zaman True de˘ eri verecektir. "123123123") ] .

com/blog/alfanumerik-ne-demek. ?)""".html/] sınırlayabilirsiniz: if kull.isalnum(): im. ancak bütün güvenlik açıklarını g bir çırpıda yamamak pek mümkün de˘ ildir.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ? AND parola = ?""".isalnum() and paro.commit() kull = raw_input("Kullanıcı adınız: ") paro = raw_input("Parolanız: ") im.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’%s’ AND parola = ’%s’"""%(kull. i) db. paro)) data = im. paro)) Böylece kullanıcının bazı “tehlikeli” karakterleri girmesini engelleyebilir. ¸ g g Birkaç önlemle pek çok güvenlik açı˘ ını engelleyebilirsiniz. SQL komutlarını i¸letmeden önce bazı s s s süzgeçler uygulamak da güvenlik açısından i¸inize yarayabilir.istihza. MODÜL D˙Z˙N˙ s I I I .execute("""INSERT INTO kullanicilar VALUES (?. Örne˘ in kullanıcıdan alınacak s g verileri alfanümerik karakterlerle [http://www. (kull. Her halükarda unutmamamız gereken sey. yazdı˘ ınız g g programları güvenlik açıklarına kar¸ı sürekli taramak ve herhangi bir açık ortaya çıktı˘ ında da s g bunu derhal kapatmaya çalı¸maktır. onları sadece harf ve sayı girmeye zorlayabilirsiniz. SQL’e sızma giri¸imlerine kar¸ı alabilece˘ iniz ba¸lıca önlem “%s” i¸aretleri yerg s s g s s ine ”?” i¸aretini kullanmak olmalıdır. Bunun dı¸ında. Bir programcı olarak sizin göreviniz.for i in veriler: im. güvenli˘ in çok boyutlu bir kavram oldu˘ udur.fetchone() if data: print u"Programa ho¸geldin %s!" % data[0] s else: print u"Parola veya kullanıcı adı yanlı¸!" s Dedi˘ imiz gibi.

¸ “Modüller” konusunu anlatırken. ’getdlopenflags’.org/projects/python/branches/release26-maint/Python/sysmodule. ’exec_prefix’. ’platform’. ’__name__’. ’getprofile’. ’executable’. ’float_info’. “Modüller” konusunu i¸lerken anlatmı¸tık. Bu modülü kullanarak.BÖLÜM 22 sys Modülü Python’daki en önemli modüllerden biri os ise. ’byteorder’. Ancak bu durumun bazı istisnaları da vardır. sys modülünün içinde ne oldu˘ unu görmek için dir() fonksiyonundan g g yararlanabilirsiniz: >>> dir(sys) [’__displayhook__’.py uzantılı birer Python programı oldu˘ unu söylemi¸tik. Python sistemine ili¸kin fonksiyonlar ve nitelikler barındırır. ’__excepthook__’. Bunun tam olarak ne demek oldu˘ unu biraz sonra g gayet net bir sekilde anlayacaksınız. ’__doc__’. bilgisayarımızda bulug s g nan os. ’argv’. Simdi de sys modülünü inceleyece˘ iz. ’__plen’. ’callstats’. ’modules’. ’__stdin__’. 362 . ’_current_frames’. ’maxint’. ’exc_type’. ˘ 22.python. Örne˘ in sys modülü bu istisnalardan biridir. Python’daki hiç bir modülü bilmeseniz de bu iki modülü bilmeniz gerekir. ’maxsize’. öteki pek çok modülün aksine Python programlama dili ile de˘ il C programlama dili ile g yazılmı¸tır. ’meta_path’. ’__stderr__’. ’getcheckinterval’. ’getfilesystemencoding’. Bu g modül.py adlı bir dosyaydı. ’maxunicode’. ’api_version’. ’_getframe’. ’exit’. ’getdefaultencoding’. Yani hemen hemen bütün Python modülleri birer . modüllerin aslında . ’getrecursionlimit’. ’path_hooks’. ’displayhook’. ’exc_clear’. Dolayısıyla bu modülün Python kodları yoktur. Python’daki hemen hemen bütün modüller böyledir.c adresini ziyaret edebilirsiniz. s elinizdeki Python sürümünü yönetebilirsiniz. öbürü de sys adlı modüldür. ’_clear_type_cache’. ’excepthook’. Bu modülün C kodlarını görmek için s http://svn.py dosyası olarak sistemimizde bulunur. ’path’.1 sys Modülünün ˙çerigi I Her zaman oldu˘ u gibi. ’__stdout__’. ’copyright’. ’gettrace’. ’hexversion’. Mesela daha önce inceledi˘ imiz os modülü. ’getrefcount’. ’path_importer_cache’. ’builtin_module_names’. ’call_tracing’. ’getsizeof’. ’dont_write_bytecode’. ’flags’. Bu modüller o kadar önemlidir ki. ’__package__’. s s ¸ g sys modülü. ’__egginsert’. os modülünü. ’exc_info’.

’settrace’. getdefaultencoding 4.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys.mp3” adlı sarkıyı çalabiliriz. ’ps2’. Böyle bir programı Python’da yazmak için ¸ argv niteli˘ inden yararlanabiliriz. argv 2.name == "posix": os.’prefix’. ’py3kwarning’. version_info O halde ilk niteli˘ imizle ba¸layalım.startfile(sys. ’ps1’..2 argv Niteligi Bu nitelik sys modülünün en bilinen ve en sık kullanılan niteli˘ idir. g s ˘ 22. ’setprofile’. platform 6. ’stderr’. ’stdin’..system("xdg-open %s" %sys.argv[1]) elif os. Bu bölümde su fonksiyon ve nitelikleri s g ¸ inceleyece˘ iz: g 1.argv[1]) if len(sys. ’version’. Mesela elimizde “muzikcalar” adlı bir program oldu˘ unu varsayalım. ’pydebug’.coding: utf-8 -*import sys import os def sarkiyi_cal(): if os.. Amacı müzik s g çalmak olan program mesela söyle kullanılıyor olabilir: ¸ muzikcalar sarki_adi.. ’warnoptions’] Gördü˘ ünüz gibi sys modülü içinde epey fonksiyon ve nitelik var. g g Etrafta söyle programları sıkça görmü¸ olmalısınız: Komut satırında programın adı ile birlikte ¸ s birtakım seçenekler de belirtirsiniz ve ilgili program o belirtti˘ iniz seçeneklere göre programı g i¸letir.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" . Dolayısıyla bu niteli˘ i g g ö˘ renirken bu niteli˘ e özel önem ve ilgi göstermenizi öneririm. ’setrecursionlimit’. exit 3. ’setdlopenflags’. Simdi su kodlara bakın: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ’subversion’. ’stdout’.mp3 Bu komutla “sarki_adi. ’setcheckinterval’. Biz bu fonksiyon ve nitelikg ler arasından en önemlilerini incelemeye çalı¸aca˘ ız.name == "nt": os. stdout 7. path 5. ’version_info’.

Bu bilgiyi kullanarak söyle bir program yazabilirsiniz: s s ¸ #!/usr/bin/env python # -*. s Ama e˘ er argv niteli˘ in gösterdi˘ i listenin uzunlu˘ u 2 veya daha fazla ise kullanıcımız prog g g g gramı çalı¸tırırken bazı seçenekler belirtmi¸ demektir (elif len(sys. Bu s s seçenekleri argv listesinin ilk ö˘ esi dı¸ındaki bütün ö˘ elerini ekrana yazdırarak görebilirsiniz: g s g . programınız herhangi bir seçenek belirtilmeden.py).py [’argv_testi. g g g argv listesinin ilk ö˘ esi her zaman programınızın adıdır.argv) >= 2: print "Programı ¸u seçeneklerle birlikte çalı¸tırdınız: " s s for i in sys. Dolayısıyla e˘ er argv listesinin uzung g lu˘ u 2’den azsa.else: sarkiyi_cal() Gelin isterseniz bu kodları açıklamaya ba¸lamadan önce.argv Simdi bu programı argv_testi.py’] Gördü˘ ünüz gibi sys modülünün argv niteli˘ i aslında basit bir listeden ibarettir.py falanca filanca Bu defa söyle bir çıktı alaca˘ ız: ¸ g [’argv_testi.coding: utf-8 -*import sys print sys. Bu listenin ilk g g ö˘ esi de yazdı˘ ımız programın adıdır (argv_testi. Bu programı çalı¸tırdı˘ ınızda söyle bir çıktı alacaksınız: s s g ¸ istihza@istihza:~/Desktop$ python argv_testi.py’. yazdı˘ ınız programa ekledi˘ iniz her seçenek argv listesine sırayla ekleniyor.argv[1:]: print i Dedi˘ imiz gibi.py adıyla kaydedin ve programı python argv_testi.argv) < 2: print "Herhangi bir seçenek belirtmediniz!" elif len(sys. ’filanca’] Gördü˘ ünüz gibi. argv niteli˘ inin tam olarak nasıl bir s g i¸e yaradı˘ ını anlamak için söyle bir sey yazalım: s g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ’falanca’. e˘ er argv niteli˘ inin gösterdi˘ i listenin uzunlu˘ u 2’den azsa kullanıcı hiç bir g g g g g seçenek belirtmemi¸ demektir (if len(sys.coding: utf-8 -*import sys if len(sys. sadece ismi belirtilerek g çalı¸tırılmı¸ demektir.argv) >= 2:). g ¸ Simdi aynı programı su sekilde çalı¸tırın: ¸ ¸ ¸ s istihza@istihza:~/Desktop$ python argv_testi. argv niteli˘ i bir liste oldu˘ u için listelerle g g g g yapabildi˘ iniz her seyi bu nitelikle de yapabilirsiniz.argv) < 2:).py komu¸ tuyla çalı¸tırın.

sistemde o türdeki s dosyayı açan öntanımlı uygulamayla çalı¸tıracaktır.. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi s g s GNU/Linux ise.. g g g os modülünün startfile() fonksiyonunu kullanarak çalı¸tırıyoruz.for i in sys. g Ardından sarkiyi_cal() adlı bir fonksiyon yazdık. ilk ö˘ e her zaman programımızın Ilk g g g adını gösteriyor. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi Windows ise g s argv listesinin birinci ö˘ esini.coding: utf-8 -*import sys import os def sarkiyi_cal(): if os. os modülünün system() fonksiyonunu kullanarak yine argv listesinin ilk ö˘ esini g çalı¸tırıyoruz. s Elbette kullanıcının program adından sonra hiç bir seçenek belirtmeme veya 2’den fazla seçenek belirtme ihtimali de var.startfile(sys. ˙ste bu ihtimallere kar¸ı su kodları yazıyoruz: I¸ s ¸ if len(sys.name == "nt": os. Peki size bir soru: Bu haliyle programımız müzik dosyası veya ba¸ka bir tür dosya diye bir ayrımda bulunmaksızın bütün dosyaları.argv[1:]: print i ˙ ö˘ eyi ekrana yazdırmaya gerek yok.name == "posix": os. ilk ba¸ta yazdı˘ ımız programı anlamak çok daha kolay bir hal s g almı¸ olmalı. Programımızı tekrar görelim: s #!/usr/bin/env python # -*. Çünkü bildi˘ iniz gibi.argv[1]) elif os. Mesela su programa g s s ¸ bir bakın: . Acaba biz bu programda kullanıcının girdi˘ i s g dosya adlarının müzik dosyası olup olmadı˘ ını nasıl denetler ve programımızı sadece müzik g dosyalarını çalı¸tıracak hale getirebiliriz? s argv niteli˘ i ba¸ka pek çok faydalı i¸ için kullanılabilecek harika bir araçtır. o zaman sarkiyi_cal() g adlı fonksiyonu devreye sokuyoruz. yani kullanıcının program adından sonra yazdı˘ ı ilk seçene˘ i.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" E˘ er kullanıcımız program adının yanına sadece 1 adet seçenek eklerse. Bütün bu açıklamalardan sonra.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys. Çünkü programımız içinde bu iki modüle ait nitelik ve fonksiyonlardan yararlanaca˘ ız.argv[1]) if len(sys.system("xdg-open %s" %sys.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" else: sarkiyi_cal() Burada öncelikle sys ve os modüllerini içe aktarıyoruz.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys.

argv[1] == "-h": print yardim else: print "Böyle bir seçenek yok!" Gördü˘ ünüz gibi bu programda kullanıcılarımıza programın sürümünü ve yardım dosyasını g görüntüleme imkanı veriyoruz. s Programı komut satırından python falanca.3 exit() Fonksiyonu sys modülünün içindeki fonksiyonlardan biri de exit() fonksiyonudur.coding: utf-8 -*import sys surum = "0.argv) < 2: print ". Bu programı kullanabilmek için sisteminizde Python dı¸ında filanca adlı modülün de kurulu olması gerekiyor.2" yardim = """ "FALANCA programının %s sürümünü kullanıyorsunuz..coding: utf-8 -*import sys surum = "0." elif sys. ˙yi e˘lenceler!""" % surum s I g if len(sys.#!/usr/bin/env python # -*.py komutuyla çalı¸tırabilirsiniz.argv[1] == "-v": print surum elif sys. Hatırlarsanız ilk derslerimizin birinde bu fonksiyonun Python’un s etkile¸imli kabu˘ undan çıkmak için kullanıldı˘ ını söylemi¸tik. Bu programı kullanabilmek için sisteminizde Python . g 22.2" yardim = """ "FALANCA programının %s sürümünü kullanıyorsunuz. E˘ er kullanıcımız su komutu verirse kullandı˘ ı programın g ¸ g sürümünü ö˘ renebilir: g python falanca.py -v Ya da e˘ er su komutu verirse programın yardım dosyasına ula¸abilir: g ¸ s python falanca.py -h E˘ er kullanıcı “-v” ve “-h” dı¸ında ba¸ka bir sey yazarsa programımız kendisini böyle bir g s s ¸ seçenek olmadı˘ ı konusunda uyaracaktır. Aslında siz bu fonksiyonu daha önce de görmü¸tünüz.. Mesela yukarıda yazdı˘ ımız pros g g s g gramda bu fonksiyonu kullanmak istersek söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.

s Python’un öntanımlı kodlama biçiminin ne oldu˘ unu ö˘ renmek için getdefaultencoding() adlı g g fonksiyondan yararlanabilirsiniz: >>> sys.exit() elif sys. Bu gs yüzden Python’un 3. Python içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız bir modülü ararken path s g s g . yazdı˘ ımız bir programda Türkçe karakterler kullanabilmemiz için programımızın g g en ba¸ına suna benzer bir satır eklememiz gerekiyor: s ¸ # -*. s Programı komut satırından python falanca. “ascii” ve unicode konularında ayrıntılı bilgi edinmek için “ascii.getdefaultencoding() ’ascii’ Gördü˘ ünüz gibi Python öntanımlı olarak ‘ascii’ adlı kodlama biçimini kullanıyor. program içinde kullanaca˘ ımız kodlama biçiminin “utf-8” olaca˘ ını bildirmi¸ g g s oluyoruz.py komutuyla çalı¸tırabilirsiniz. 22. Not: “utf-8”. s g Not: Python’un 3.x sürümlerinde Türkçe karakter problemleri çok daha az olacaktır. Orada da söyledi˘ imiz gibi. unicode ve Python” ba¸lıklı konuyu inceleyebilirsiniz. E˘ er bu satırı yazmazsak Python otomatik olarak “ascii” adlı bir kodlama biçimini g kullanacaktır.coding: utf-8 -*- Böylece Python’a. g g Bu fonksiyonun çok fazla bir özelli˘ i yoktur.argv) < 2: sys.4 getdefaultencoding() Fonksiyonu Bildi˘ iniz gibi.x sürümlerinde öntanımlı kodlama biçimi “utf-8” olarak de˘ i¸tirildi.5 path Niteligi Modüller konusu içinde os modülünü anlatırken sys modülünün path adlı niteli˘ inden söz etg mi¸tik.argv[1] == "-v": print surum elif sys. Python’da g ya¸adı˘ ımız pek çok Türkçe karakter probleminin nedeni budur. Gördü˘ ünüz gibi exit() fonksiyonunu programdan g g çıkmak için kullanıyoruz. ˘ 22. ˙yi e˘lenceler!""" % surum s I g if len(sys.argv[1] == "-h": print yardim else: print "Böyle bir seçenek yok!" Böylece e˘ er argv listesinin uzunlu˘ u 2’den azsa programımız kapanacaktır.dı¸ında filanca adlı modülün de kurulu olması gerekiyor.

path.insert(0. komutu verdi˘ iniz i¸letim sistemine göre farklılık gösterece˘ ini biliyorg s g sunuz.platform ’darwin’ Bu nitelik ile ilgili söyle bir uyarı yapalım: Windows mimariniz 32 bit de olsa 64 bit de olsa bu ¸ nitelik her zaman win32 çıktısı verecektir. g g Bu niteli˘ i söyle kullanıyoruz: g ¸ >>> import sys >>> sys. Dolayısıyla listeler üzerinde yaptı˘ ınız her g g g seyi path niteli˘ i üzerinde de yapabilirsiniz. kullanılan i¸letim sistemini tespit etmek için sys ¸ s modülünün platform adlı niteli˘ inden de yararlanabiliriz: g >>> sys. Tıpkı argv niteli˘ i gibi.path Bu komutun çıktısının. Mesela listelerin insert() veya append() metotlarını ¸ g kullanarak path listesine yeni ö˘ eler ekleyebilirsiniz: g >>> sys.append("/herhangi/bir/dizin") Bu komut. path niteli˘ i de bir listedir. Aynen buna benzer bir sekilde. O yüzden yazdı˘ ınız programlarda bazen bir dizini bu listenin en ba¸ına eklemeniz g s gerekebilir.niteli˘ inin gösterdi˘ i dizinlerin içine bakar. ekledi˘ iniz dizini listenin en sonuna ili¸tirecektir.platform ’win32’ Bu komut Mac Os X’te ise söyle bir çıktı verir: ¸ >>> sys. Python listede soldan sa˘ a do˘ ru buldu˘ u ilk modülü dikkate g g g alacaktır. Dolayısıyla.path. "/herhangi/bir/dizin") Python içe aktaraca˘ ınız bir modülü path listesinde ararken listenin ba¸ından sonuna do˘ ru g s g ilerler ve modülü buldu˘ u anda arama i¸lemini durdurur. mesela bir modül iki g s farklı dizin içinde yer alıyorsa. E˘ er aynı komutu g g g Windows üzerinde verirseniz söyle bir çıktı alırsınız: ¸ >>> sys. E˘ er dizininizi listenin en ba¸ına g s g s eklemek isterseniz su komutu kullanabilirsiniz: ¸ >>> sys. ˘ 22. Dolayısıyla bu niteli˘ i kullanarak 32/64 bit ayrımı g yapamazsınız.6 platform Niteligi Hatırlarsanız kullanılan i¸letim sistemini tespit etmek için os modülünün name adlı niteli˘ ini s g kullanıyorduk. Kullanılan i¸letim sisteminin 32 bit mi yoksa 64 bit mi oldu˘ unu tespit edebilmek s g için platform adlı ba¸ka bir modülden yararlanabilirsiniz: s .platform ’linux2’ Ben bu komutu GNU/Linux üzerinde verdi˘ im için aldı˘ ım çıktı linux2 oldu.

print "%s.. ’WindowsPE’) 64 bitlik Windows i¸letim sisteminde ise su çıktıyı alacaksınız: s ¸ >>> platform. E˘ er sistemim 64 bit olsaydı söyle bir çıktı alacaktım: g ¸ >>> platform.. Yani: >>> for i in range(10): . satır 2. satır 9. ’WindowsPE’) Gördü˘ ünüz gibi bu çıktılar birer demettir. satır 10. satır" %(int(i)+1) .architecture() (’32bit’. satır 3.architecture() (’64bit’. satır 6. 1. ’ELF’) Bu komut 32 bitlik Windows i¸letim sistemlerin su çıktıyı verir: s ¸ >>> platform. Dolayısıyla demetlere nasıl davranıyorsanız bu g çıktılara da öyle davranabilirsiniz.>>> import platform >>> platform. satır 8. ’ELF’) Ben bu komutu 32 bitlik bir GNU/Linux i¸letim sisteminde verdi˘ im için çıktı yukarıdaki gibi s g oldu. satır 7.7 stdout Niteligi Bildi˘ iniz gibi Python’da ekrana herhangi bir sey yazdırabilmek için print deyiminden yararg ¸ lanıyoruz: >>> print "merhaba!" merhaba! Python print deyimlerinden sonra otomatik olarak yeni satıra geçer. ˘ 22. satır 5.architecture() (’64bit’. satır 4.architecture() (’32bit’. satır Gördü˘ ünüz gibi. her satırdan sonra bir alt satıra geçiliyor... print deyiminin bir sonraki satıra g geçmesini engellemek için virgülden yararlanabiliriz: .

. sys.sleep(1) . Ancak burada her sayının arasında g s birer adet de bo¸luk karakteri var. sys.stdout. time Ilk modülünü ise henüz ö˘ renmedik...write("Merhaba!") Merhaba!>>> Gördü˘ ünüz gibi. Bu durumu daha net bir sekilde görebilmek için söyle bir örnek verebiliriz: ¸ ¸ >>> for i in range(10): .write() metodu bütün sayıları yan yana dizdi ve satır sog nunda da yeni satıra geçmedi.. time >>> for i in range(20): . sys. Sayılar alt alta de˘ il. Ama bu modülü de zamanı geldi˘ inde inceleyece˘ iz.stdout. Peki bu kodlar nasıl çalı¸ıyor? Hemen açıklayalım: s 1.>>> for i in range(10): . Python’da tarih ve zamanla ilgili i¸lemler yapmamızı sa˘ layan bir s g modül oldu˘ unu bilelim yeter... E˘ er g ¸ g hem ö˘ eleri yan yana dizmek hem de ö˘ eler arasında bo¸luk bırakmamak istiyorsanız sys g g s modülünün stdout niteli˘ ini kullanabilirsiniz.flush() Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda 0’dan 20’ye kadar olan sayılar birer saniye aralıklarla tek bir satıra s g yazdırılacaktır. Bu kodlarda dikkat etmemiz gereken bir ba¸ka sey de s ¸ sys. line 2..stdout.... ˙ satırda sys ve time adlı iki modülü içe aktardık.stdout. print g g s niteli˘ inin i¸ini bitirdikten sonra yeni satıra geçerken sys..stdout..... sys. Tek farkları.stdout. time. Ama olmaya da bilir. birbirlerinin yerine geçerek ekrana basılacakg tır.write() metodunun bunu g s yapmaması.write() metodu sayıları ekrana basamaz: g >>> for i in range(10): .write("%s\r" %i) . 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Burada çıktıya dikkat edin. Bunu sa˘ layan sey print g g ¸ i satırından sonra getirdi˘ imiz bir adet virgül i¸aretidir.write(i) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". 0123456789>>> Gördü˘ ünüz gibi. Hemen bir örnek verelim: g g >>> sys.. sys.. Simdig g g ¸ lik biz bu time adlı modülün.write() metoduna verdi˘ imiz argümanın bir karakter dizisi olması zorunlug lu˘ udur.stdout.stdout.stdout. not int Böyle bir hata almamak için. Daha do˘ rusu bu i¸ için sys modülünün stdout g g s niteli˘ inin write() adlı metodunu kullanaca˘ ız. sys. print i.. . g .. ˙ s Istedi˘ iniz sey bu olabilir. for döngüsü içinde “i” de˘ i¸kenini str() fonksiyonunu kullanarak gs karakter dizisine dönü¸türüyoruz.write() komutunu kullanabilece˘ iniz faydalı bir örnek söyle olabilir: g ¸ >>> import sys. s sys.write() print niteli˘ iyle aynı i¸i görüyor. Ayrıca bu sayılar yan yana de˘ il...write(str(i)) . in <module> TypeError: argument 1 must be string or read-only character buffer. sys. Bunlardan sys modülünü biliyoruz..stdout.stdout. yan yana diziliyor.

Biz burada bu süre aralı˘ ını 1 saniye olarak belirledik. Bu kod 0’dan 20’ye kadar olan sayıların alt alta de˘ il. for döngüsünün ilk satırında time. time >>> for i in range(20): .txt".sleep(1) . Son satırdaki sys. Bu kaçı¸ dizisinin nasıl çalı¸tı˘ ını anlamak için söyle bir örnek vereg s s g ¸ biliriz: >>> print "merhaba\ristihza" istihza Burada olan sey su: “merhaba” karakter dizisinin hemen ardından “\r” kaçı¸ dizisinin etkisiyle ¸ ¸ s 0.write("%s\r" %i) komutunu görüyoruz.. Burada time modülünün sleep() adlı fonksiyonunu kullandık. g ¸ çıktıları do˘ rudan ekrana verir. Ancak yazdı˘ ınız g s g programın birden fazla i¸letim sisteminde düzgün çalı¸masını istiyorsanız bu satırı eklemeniz s s gerekir. böylece bir sonraki sayının s s bir önceki sayıyı silmesini sa˘ lıyor. Mesela su kodlara bir bakın: ¸ >>> import sys >>> f = open("log. 4. Ama e˘ er istersek biz print çıktılarını ekran dı¸ında ba¸ka g g s s yerlere de yönlendirebiliriz. Bu fonksiyon. Sonraki satırda sys. konumuna s dönülmesini sa˘ lamaktır. Yukarıdaki sys.stdout.stdout = f . g 5.. g Dilerseniz bu satırı kaldırıp programı öyle çalı¸tırmayı deneyerek bu satırın tam olarak ne i¸e s s yaradı˘ ını görebilirsiniz. print "%s\r" %i. . yani karakter dizisinin en ba¸ına dönülüyor ve “istihza” karakter dizisi “merhaba” s karakter dizisinin üzerine yazılıyor.sleep(1) gibi bir kod görüyoruz. sys. onun yerine sadece “istis g hza” karakter dizisi çıktıda görünüyor.flush() Ancak sys. Ayrıca g s g ¸ sys.stdout. Burada bir de “\r” ifadesini g g görüyoruz. konuma. Bu döngüde 0’dan 20’ye kadar olan sayıları ekrana basaca˘ ız.write("%s\r" %i) komutunda da “\r” kaçı¸ dizisi sayılar ekrana döküldükçe en ba¸a dönülmesini. "w") >>> sys.. s Normal sartlar altında print deyimi yardımıyla yazdırdı˘ ımız seyler do˘ rudan ekranda görünür.stdout‘un ba¸ka meziyetleri de vardır.2. Bizim g g kodlarımızda 0’dan 20’ye kadar olan sayılar 1’er saniye aralıklarla ekrana basılacak.stdout niteli˘ i size aynı i¸i daha do˘ al bir sekilde yapma imkanı verir. yan yana yazılmasını sa˘ lıyor.flush() ise sayıların ekranda hemen görünebilmesini sa˘ lıyor. (Bazı i¸letim sistemlerinde bu satır gereksizdir.) Aslında yukarıda yazdı˘ ımız kodları söyle de yazabilirdik: g ¸ >>> import sys. yapılan i¸lemlere belli sürelerde zaman s aralıkları koymamızı sa˘ lar. Aslında bu bir kaçı¸ dizisidir. time..stdout... “istihza” karakter dizisi ile “merhaba” karakter dizisi aynı sayıda karakterden olu¸tu˘ u için “merhaba” karakter dizisi siliniyor. Görevi ise bir karakter dizisinin 0. g 3. Sonraki satırda bir for döngüsü kurduk. ¸ g ¸ g Yani: >>> print "bir ¸ey" s Bu komutu verdi˘ imizde bir sey çıktısı hemen ekranda görünecektir.stdout. Çünkü print komutu.

txt adlı dosyayı açın ve içinde ne yazdı˘ ına bakın. bir önceki adımda yaptı˘ ımız i¸lemlerden ötürü artık print komutu g g s ekrana çıktı vermiyor. 5. Bu komutla yazdırdı˘ ımız seyler do˘ ruca log... 3. Bunu neden yaptı˘ ımızı artık adınız gibi biliyorg sunuz. Dosyayı kapattıktan sonra print komutunu kullanmaya çalı¸ırsak Python bize söyle bir hata mesajı verecektir: s ¸ >>> print "deneme" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". s Yalnız burada söyle bir soru akla geliyor: Biz yukarıdaki komutlar yardımıyla standart çıktı ¸ konumunu de˘ i¸tirdik.stdout niteli˘ inin de˘ erini sys.stdout = sys. Bu ifade “standart çıktı konumu” anlamına gelir. Daha sonra. Sonraki satırda f adını verdi˘ imiz dosyamızı sys. gs g Peki biz print komutunu eski haline nasıl döndürece˘ iz? Bunun birkaç yolu vardır: g 1. ˙ste I¸ biz bu sys. Yani Python’un öntanımlı “standart çıktı konumu” bilgisayar ekranıdır. dosyada yaptı˘ ımız de˘ i¸ikliklerin etkili olabilmesi için dosyamızı kapatıyoruz.__stdout__ yapacak olursanız print komutu eski haline g g dönecektir.. line 1.txt dosyasına g ¸ g yazdırılıyor. print komutu do˘ rudan ekrana g ¸ g g çıktı verir. Dolayısıyla artık print komutu. Dolayısıyla sys.stdout niteli˘ inin gösterdi˘ i de˘ eri ba¸ka bir konuma atayarak standart çıktı g g g s konumunu de˘ i¸tirebiliriz. s g açtı˘ ınızda her sey eski haline dönecektir. Su komutu kullanabilirsiniz: ¸ >>> sys. 2. Biz yukarıdaki örnekte standart çıktı konumu olarak f adını gs verdi˘ imiz dosyayı gösterdik. g gs Simdi mevcut çalı¸ma dizini altındaki log.stdout niteli˘ i Python’da print komutunun nereye çıktı vereg ce˘ ini belirler.__stdout__ Etkile¸imli kabu˘ u kapatıp yeniden s g sys.stdout niteli˘ ine atadık. Dolayısıyla sys. Normal sartlar altında. Öncelikle sys modülünü içe aktardık.>>> print "Yeni bir mesajınız var!" >>> f. bildi˘ iniz gibi. g 4..__stdout__ ifadesi.stdout . Gördü˘ ünüz gibi. bu tür i¸lemler için tavsiye etti˘ i yol ise sudur: s s g ¸ >>> import sys >>> orijinal_konum = sys. Ya dosyayı yeniden açg s manız.txt adlı bir dosya olu¸turduk ve bu dosyayı s s yazma kipinde (“w”) açtık. çıktılarını ekrana de˘ il dosyaya veriyor..close() Burada su i¸lemleri yaptık: ¸ s 1.. Etkile¸imli kabu˘ u kapatıp yeniden açabilirsiniz. ¸ s g Dosyayı kapattıktan sonra artık print komutunu kullanamayız. Son olarak. ya da gerekli bütün i¸lemleri dosyayı kapatmadan önce yapmanız gerekir. “stdout” g g kelimesinin açılımı “standard output“tur. g ¸ 2. Python’un öntanımlı standart çıktı konumunu tutar. in <module> ValueError: I/O operation on closed file Python’da kapattı˘ ınız bir dosya üzerinde yeni i¸lem yapamazsınız. mevcut çalı¸ma dizini içinde log. Python geli¸tiricilerinin. 3.

˙simiz bitip dosyayı kapattıktan sonra da sys. En ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi. .. 5.close() >>> sys. version_info niteli˘ i çıktı olarak bir demet veriyor.txt". ’final’. s s s ˘ 22.version_info (2.8 version_info Niteligi sys modülü konusunda inceleyece˘ imiz son niteli˘ in adı version_info....stdout = orijinal_konum >>> print "deneme" deneme Burada sys. "w") >>> sys. Bunu söyle g ¸ kullanıyoruz: >>> sys. Daha sonra normal bir sekilde çıktı konumu yönlendirme i¸lemgs ¸ s lerini gerçekle¸tiriyoruz. g g g yazdı˘ ınız programlarda sürüm kontrolü yapabilirsiniz. "Python’un 2. Bu niteli˘ in görevi kullanılan Python sürümü hakkında bilgi vermektir.version_info[:2] == (2.stdout‘un de˘ erini de˘ i¸tirmeden önce.6 sürümü kurulu olmalı!") Böylelikle sys modülünü tamamlamı¸ olduk. 0) Gördü˘ ünüz gibi. bu modül s s g Python’daki en önemli modüllerden biridir. Bu niteli˘ i kullanarak. Oldukça kolay bir g g niteliktir bu. Mesela: g >>> if not sys. 6. print ("Bu programı kullanabilmeniz için " .stdout = f >>> print "deneme mesajı" >>> f. Python’daki ileri düzey modüllerden s s biri olan “math” modülü matematikle u˘ ra¸anların i¸lerini bir hayli kolayla¸tıracak metotlar ve g s s s fonksiyonlar barındırır.>>> f = open("log. özgün çıktı konumunu orijinal_konum g gs adlı bir de˘ i¸kende saklıyoruz. 6): . Dolayısıyla bu konu içinde anlatılanları sık sık tekrar etmenizi öneririm.stdout de˘ erini eski s I¸ g haline döndürebilmek için bu niteli˘ in de˘ erini orijinal_konum olarak de˘ i¸tiriyoruz. Not: Bu yazı Sayın Kür¸at Örsel tarafından hazırlanmı¸tır. Böylece g g gs print komutu eski i¸levine yeniden kavu¸mu¸ oluyor.

’acosh’. ’atanh’. ’cos’. ’frexp’. ’log10’. ’sin’. ’fabs’. ’exp’. ’asin’.pow(2. Örnek verecek olursak 23 ifadesinin Python’daki kar¸ılı˘ ı: s g >>> math. ’ldexp’. ’radians’. ’hypot’. ’copysign’. ’pow’. ikinci sayı ise üssü göstermektedir.BÖLÜM 23 math Modülü Python’da matematiksel fonksiyonları math modülü ile kullanmaktayız. tanjant. Yukarıdaki kodu yazdı˘ ımızda Python bize cevap olarak sunu gösterir: ¸ g ¸ 8.1 Üslü ˙fadeler Fonksiyonu (pow) I Üslü ifadeler matematikte hep kar¸ımıza çıkmı¸tır. ’fmod’. üslü g g ¸ ifadeler gibi fonksiyonlarla ilgili örneklerle kullanımını anlamaya çalı¸alım. Simdi math mod¸ ülümüzün içeri˘ ine bakalım. karekök. ’cosh’. pi. Unutmadan modülümüzü çalı¸mamıza ça˘ ıralım: g s g >>> import math Bu komut ile modülümüzü çalı¸mamıza dahil etmi¸ olduk. 3) seklindedir. ’sqrt’. ’log’. ’ceil’. ’tan’. ’e’. ’isnan’. ’__name__’. ’pi’. ’__package__’. ’floor’. ’sinh’. s 23. üs anlamlarına denk gelmektedir. Python’da bunun için pow fonksiyonu kuls s lanılmaktadır. sinüs. ’degrees’. 374 . ’log1p’. ’acos’. Simdi içerdi˘ i fonksiyonları a¸a˘ ıs s ¸ g s g daki komutu vererek görelim: >>> dir(math) [’__doc__’. ’asinh’. pow power kelimesinin kısaltması olup Türkçe’de kuvvet. ’factorial’. ’modf’. ’atan’. ’trunc’] Modülümüzün içeri˘ ini de gördü˘ ümüze göre simdi kosinüs. ’fsum’. ’atan2’. ’isinf’.0 pow ifadesinin kullanımında parentez içerisindeki ilk sayı tabanı. ’tanh’.

pi sayısı ile çarp.sqrt(9) Kodunu yazıp enter’e bastı˘ ımızda Python bize a¸a˘ ıdaki sonucu gösterir: g s g 3. Hemen kodlarımızı yazmaya ba¸layalım: s >>> 4.0 23.2 Pi Niteligi (pi) pi sayısı hepimizin okul yıllarından bildi˘ i üzere alan.14 olarak alınır. Kürenin hacmini bulalım.pi * math.pow(2.0 * math. g g Hemen Python’a sorarak ö˘ renelim bu pi sayısının de˘ erinin kaç oldu˘ unu. Simdi küçük bir hacim hesaplaması örne˘ i ile s ¸ g konuyu peki¸tirelim. Tabii ki esasen pi sayısı bu kadar kısa de˘ ildir.pow(r. 3) Bu kod ile sunu demi¸ olduk: 4 ile 3’ü böl. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibi: s g . s Küre hacmi= 4/3(π. 23. Python bize cevap olarak sunu gösterdi: ¸ 33.coding:utf-8 -*from __future__ import division import math r = input("Kürenin yarıçapını giriniz:") hacim = 4 / 3 * math.1415926535897931 Demek ki gerçek pi sayısı biraz daha uzunmu¸. hacim hesaplamalarında bolca kullanılır g ve de˘ eri genellikle 3 ya da 3.pi Dedi˘ imizde Python bize a¸a˘ ıdaki çıktıyı gösterir: g s g >>> 3. sonra da sonucu 2’nin 3’üncü ¸ s kuvveti ile çarp. Küre hacmi. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibidir: s g >>> math.4 Euler Sabiti (e) Bu nitelik.3 Karekök Fonksiyonu (sqrt) Karekök ile ilgili fonksiyonumuz sqrt.r3 ) formülü ile bulunuyordu.0 / 3. A¸a˘ ıdaki komutu g g g s g yazıyoruz: >>> math.510321638291124 Tabii ki bu i¸lemleri kwrite programında bir dosya açarak a¸a˘ ıdaki gibi de yazabiliriz: s s g #/usr/bin/env python #-*. 3) Böylece kürenin hacmini veren küçük bir programımız oldu.pi * math.˘ 23. matematikteki euler sabitini veriyor.

7182818284590451)² Yani g ¸ s euler sabitinin karesini almı¸ olduk. y sayısı ise taban sayısını temsil etmektedir. Bir örnek ile peki¸tirelim: s >>> math. math. y). log(x. Kullanım ve benzerlik açısından aynı pi sayısı gibi: 2.6 Logaritma (log) Fonksiyonu Logaritma fonksiyonumuzun kullanımı su sekilde. ¸ ¸ . exp(x) ifadesindeki x parametresi bizim kuvvetimizdir. Bu s yüzden fonksiyonun kullanımı söyle. 2) Python bize a¸a˘ ıdaki cevabı verir: s g 1. exp fonksiyonu yukarıda bahsetti˘ imiz euler sabitinin g kuvvetini alan bir fonksiyon.exp(2) kodunu yazdı˘ ımızda Python a¸a˘ ıdaki cevabı verir: g s g 7.exp(x) Bu kodu küçük bir örnekle açıklamak daha kolay olacak.7182818284590451 cevap g s olarak Python tarafından gösteriliyor.3890560989306504 Bu sayı da nereden çıktı diyorsanız. s 23.e Yukarıdaki kodu yazıp enter’e bastı˘ ımızda kar¸ımıza euler sabiti 2.7182818284590451 23.log10(10) Dönen cevap: 1.log(2.>>> math. Yani exp(2) dedi˘ imizde esasen biz Python’a sunu demi¸ oluyoruz: (2. log10(x) Burada x onluk tabana göre logaritması alınacak ¸ sayıdır: >>> math.8 Degrees Fonksiyonu Degrees fonksiyonu girilen açıyı radyan’dan dereceye çevirmeye yarar.5 exp Fonksiyonu exp fonksiyonunun kullanımı su sekilde: ¸ ¸ >>> math.0 23. Burada x sayısı logaritması alı¸ ¸ nacak sayı. Kullanımı su sekilde.7 Logaritma (log10) Fonksiyonu Bu fonksiyonun yukarıdakinden tek farkı taban sayısının önceden belirlenmi¸ ve 10 olması.0 23.

¸ ¸ >>> math. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: s g ¸ >>> math. Kullanımı su sekilde.degrees(45) 2578. Biz 0.cos(0) Python bunun sonucu olarak bize: 1.0 cevabını verir.cos(45) 0.9 Radians Fonksiyonu Radians fonksiyonu girilen açıyı derece’den radyan’a çevirmeye yarar. Bu fonksiyonlarda açı olarak Python radyan kullanmaktadır.cos(math. Bunuda radians fonksiyonu ile düzelg g g tece˘ iz.3100780887044 23.52532198881772973 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il. >>> math.degrees(x) x burada derece’ye çevrilecek radyandır. Tanjant fonksiyonlarına girmeden önce belirtmem gereken önemli bir nokta bulunmaktadır. g 23.radians(45)) 0.10 Kosinüs Fonksiyonu (cos) Hemen kosinüs fonksiyonu ile bir örnek yapalım: >>> math.radians(45) 0.7071 gibi bir de˘ er g g g g bekliyorduk. Bu yüzden aldı˘ ımız g sonuçlar okulda ö˘ rendi˘ imiz de˘ erlerden farklı olacaktır.78539816339744828 Kosinüs. ¸ g .radians(x) x burada radyana çevrilecek açımızdır.>>> math. Örnek olarak 45 radyanlık bir açı verelim ve derece kar¸ılı˘ ını bulalım: s g >>> math. Örnek olarak 45 derecelik bir açı verelim ve radyan kar¸ılı˘ ını bulalım: s g >>> math. Sinüs.70710678118654757 Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.

>>> math.000 yapar.85090352453411844 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il. >>> math. Biz 0. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: g s g ¸ >>> math.7071 gibi bir de˘ er g g g g bekliyorduk.tan(0) Python bunun sonucu olarak bize: 0. Formülümüz a¸a˘ ıdaki gibidir.0 cevabını verir. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: s g ¸ >>> math. g 3 newton ve 5 newton büyüklü˘ ünde olan ve aralarındaki açı 60 derece olan iki kuvvetin g bile¸kesini bulalım.23. s s g .0 cevabını verir. s Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık. Biz ~1.70710678118654746 Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.sin(0) Python bunun sonucu olarak bize: 0.12 Tanjant (tan) Fonksiyonu Tanjant fonksiyonu ile bir örnek yapalım: >>> math.6197751905438615 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il.tan(math.99999999999999989 Buda yakla¸ık olarak 1. ¸ g 23.radians(45)) 0.11 Sinüs Fonksiyonu (sin) Hemen sinüs fonksiyonu ile bir örnek yapalım: math.radians(45)) 0.sin(math.sin(45) 0.tan(45) 1. ¸ g Yukarıda verdi˘ imiz fonksiyonlardan bazılarını kullanarak basit bir fizik sorusu çözelim.000(yakla¸ık) gibi g g g s bir de˘ er bekliyorduk.

Kullanımı ise su sekilde: ¸ ¸ math.6 sürümü ile math modülü içerisinde bir fonksiyon olu¸turulmu¸.pow(f1.5 sürümünde böyle bir fonksiyon yoktu. Bu fonksiyon ile Python bizi uzun i¸lemlerden ve ekstra tanımlamalardan s s kurtarıyor. Lise matematik derslerinde faktoriyel su sekilde hesaplanıyordu.x1 Modülümüzü içe aktaralım: >>> import math Simdi. ¸ >>> math...radians(a))) #.0827625303 Tabii ki daha farklı uygulamalar da yapılabilir. R s Kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda sonuç: s g 6. Kendimiz hesaplayacak olursak: 5!=5x4x3x2x1=120 sonucuna ula¸ırız.. .factorial(x) x sayısı burada bizim faktoriyelini alaca˘ ımız sayıyı temsil ediyor.Bo¸ bir kwrite belgesi açarak içine kodlarımızı yazmaya ba¸layalım: s s #/usr/bin/env python #coding:utf-8 -*import math #math modülünü ça˘ırdık. 2) + 2 * f1 * f2 * math. ¸ ¸ n!=nx(n-1)x(n-2)x(n-3)x.ve ekrana çıktı verelim: print "Bile¸ke kuvvet:"..13 Faktoriyel (factorial) Faktoriyel i¸lemi için Python 2.pow(f2.. 2) + math.sqrt(math.. g a = 60 # Açımızı a de˘i¸kenine atadık.cos(math. g s #¸imdi formülümüzü yazalım: S R = math. g s f2 = 4 # ikinci kuvveti f2 de˘i¸kenine atadık. g Bir örnek ile inceleyelim. g s f1 = 3 # Birinci kuvveti f1 de˘i¸kenine atadık..factorial(5) dedi˘ imizde Python bize g 120 sonucunu veriyor. s s s Bundan önceki 2. 23.

y ise modu temsil eder: ¸ >>> math.fmod(639. >>> math. Ahmet bey ile Fatma hanım bulu¸tu˘ unda saat 4’ ü gösterir. tam sayılardaki toplama i¸les s minden farklıdır. Burada x modu alınacak sayıyı.3) 0.3) 20. g >>> math. Bunu g s g modüler aritmetik ile söyle buluruz: ¸ Burada 12 sayısı bizim modumuzdur. . y) seklinde bir kullanımı var.15 ceil Fonksiyonu Ceil kelimesinin Türkçe kar¸ılı˘ ı tavan çekmek. Bu tip i¸lemler Modüler Aritmetik’in konusudur. Python bize.0 cevabını döndürür.ceil(x.0 cevabını döndürür. Fonksiyon matematikte g s g kullanılan yuvarlama i¸lemi ile ilgili fonksiyonlardan biridir. Saat s s 12 bölmeli oldu˘ u için. 7 saat sonra bulu¸mak üzere anla¸ıp ayrılıyorlar.0 23.14 fmod Fonksiyonu Bu fonksiyon matematikteki modüler aritmetik hesaplamaları için olu¸turulmu¸. i¸leri kolayla¸tırmı¸. Ceil fonksiyonu verilen ondalıklı s sayıdan büyük. g 4.fmod(99. Örne˘ in 7. Anla¸ılas g s s ca˘ ı üzere biz yukarıya yuvarlama i¸lemi anlamında kullanaca˘ ız. tavan in¸a etmek anlamlarına gelir.3 gibi. s s kısaca mod i¸lemleri nasıl yapılıyor ona de˘ inelim. Kullanımı söyle. ¸ >>> math. s Python bu uzun i¸lemi bizim için fmod fonksiyonu ile tanımlamı¸. Yapılan toplama i¸lemi. en küçük tam sayıyı döndürür.23.y) Burada x. 5) komutunu verdi˘ imizde.y ondalıklı sayıyı temsil etmektedir. s g ˙ önce Ilk Ahmet bey ile Fatma hanım. Birkaç s s s s s örnek ile fmod fonksiyonun kullanımına bakalım: >>> fmod(x.ceil(19. saat 09 da.

floor(3. Yukarıda math. Floor kelimesi zemin. Hemen bir örnekle inceleyelim. 3) sonucunu elde ediyoruz. Simdi ¸ bu sonuçtan elde etti˘ imiz rakamları kullanarak 7 sayısına ldexp fonksiyonunu kullanarak g ula¸alım: s . Bir örnek ile inceleyelim: >>> math. 3) 23. Fonksiyonun kullanımı su g g ¸ sekilde: ¸ >>> math.fabs(-3) 3.0 23.19 ldexp Fonksiyonu Bu fonksiyon kısaca anlatmak gerekirse frexp fonksiyonunun tersi ya da zıttı diyebiliriz. g s g 3. Tabi burada amaç matematik dersi anlatmak g de˘ il.0 Python bize sonuç olarak 3.fabs(9) 9. Bir örnek daha verelim: g >>> math. Bu fonksiyon ile ondalıklı sayıları en yakın tabana yuvarlama i¸lemi gerçekle¸tiriliyor.875.frexp(7) komutunu kullanarak (0.0’ a yuvarladı.5) dedi˘ imizde Python bize a¸a˘ ıdaki sonucu verir.16 floor Fonksiyonu Di˘ er yuvarlama i¸lemi fonksiyonu floor.17 fabs Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen sayının mutlak de˘ erini verir. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibidir: g s g >>> math. yer.875.18 frexp Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen de˘ erin mantisini ve karakteristi˘ ini veriyor. g s Bizim için taban anlamı daha manalı. k) gibi bir sonuç gönderiyor.frexp(x) Bu durumda Python bize (m. s s >>> math. k ise karakteristik.frexp(7) (0. 23. m mantis.5 sayısını en yakın taban olan 3.0 de˘ erini verdi.23. taban anlamına geliyor.0 Böyle Python 3.

ikincisinde (– operatörden dolayı) s g s g yukarı yuvarladı olarak algılanabilir. s 23.6 sürümü ile eklenmi¸. Yukarı ya da a¸a˘ ı s g yuvarlıyor diyemiyoruz. 5-12-13 üçgeni gibi. Hemen bir örnek ile ¸ açıklayalım: >>> math. 6. s s Simdi örneklerle bakalım: ¸ >>> math. x burada tam sayı ve ondalıklı sayı olabilir. (Pisagor teoremi diye geçer. y) seklindedir.ldexp(0.modf(6. Hani bir zamanlar lise matematik ve fizik ¸ g ¸ derslerinde üçgenlerin kenar uzunluklarını.21 trunc Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen de˘ erleri tam sayı olarak kırpıyor.5. Kırpıyor herhalde uygun kelime diye g dü¸ünüyorum ya da kesiyor diyebiliriz. Öklit ba˘ ıntısı a2 = b2 + c2 seklindedir. ¸ g s 23. Fonksiyonun kullanımı. Neyse bu kadar g g anı yeter. karekökünü bul gibi sıkıntılardan kurtarıyor.) Gerçi i¸in Öklitg s s s Pisagor kısmına de˘ inmeyelim.22 hypot Fonksiyonu Öklit ba˘ ıntısı için olu¸turulmu¸ bir fonksiyondur. 3) 7.hypot(x. g s >>> math. ˙ste hypot fonksiyonu i¸imizi kolayla¸tırarak bu ba˘ ıntının sonucunu bize döndürüyor.trunc(15. topla. orası matematik uzmanlarının i¸i.4) -15 Bu iki örnekten de anla¸ılaca˘ ı üzere birincisinde a¸a˘ ıya. vektörlerin birim uzunluklarını bulmak için çokça kulladı˘ ımız bir ba˘ ıntı. Fakat bu fonksiyonun yaptı˘ ı i¸lem sadece ondalıklı kısmı g s kesmek. Hatta ezberlerdik 3-4-5 üçgeni. Kullanımı modf(x) seklinde.5) (0.>>> math. Bu fonksiyon Python 2.875. Peki neyi kesiyor? Verilen ondalıklı veya tam sayıların s sadece tam kısımlarını bize döndürüyor.20 modf Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen sayının ondalıklı kısmı ile tam kısmını parçalayarak size geri döndürüyor.trunc(-15.0) 23. I¸ s s g Verilen de˘ erlerin karesini al. Bu da – ve + operatörü kullanılmı¸ örnek i¸lemlerde ortaya çıkıyor.0 Bu sekilde ldexp fonksiyonunu kullanarak de˘ erimize yeniden ula¸abiliyoruz.4) 15 >>> math. Ondalık kısmı kesiyor(kırpıyor). Hemen yukarıg daki üçgenlerde deneyerek örnekleyelim: .

2 sinh Fonksiyonu Hiperbolik sinüs fonksiyonunu döndürür.0 23. Kullanımı: >>> math.23. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.4 acosh Fonksiyonu Hiperbolik kosinüs fonksiyonunun tersini döndürür.hypot(3.3 tanh Fonksiyonu Hiperbolik tanjant fonksiyonunu döndürür.cosh(0) 1. Kullanımı: . Burada x girilen de˘ erdir. 12) 13.0 ya da: >>> math. Burada x girilen de˘ erdir. Kullanımı: >>> math.0 23.23. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.tanh(90) 1. 4) 5.0 23. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.0 23. Burada x girilen de˘ erdir.cosh(x) seklindedir.tanh(x) seklindedir.>>> math.23.sinh(x) seklindedir.hypot(5. Kullanımı: >>> math.23 Hiperbolik Fonksiyonlar 23.1 cosh Fonksiyonu Hiperbolik kosinüs fonksiyonunu döndürür.23.sinh(0) 0.

atanh(0) 0. Kullanımı: >>> math.23.asinh(x) seklindedir.6 sürümü ile eklenmi¸. s .acosh(1) 0.asinh(0) 0.6 sürümü ile eklenmi¸. Burada x girilen de˘ erdir. Burada x girilen de˘ erdir.23. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math. Burada x girilen de˘ erdir.0 Bu fonksiyon Python 2. s 23.6 sürümü ile eklenmi¸. s 23. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.acosh(x) seklindedir.0 Bu fonksiyon Python 2.0 Bu fonksiyon da Python 2.>>> math.atanh(x) seklindedir. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.5 asinh Fonksiyonu Hiperbolik sinüs fonksiyonunun tersini döndürür.6 atanh Fonksiyonu Hiperbolik tanjant fonksiyonunun tersini döndürür. Kullanımı: >>> math.

s g g yani Python geli¸tiricilerince yazıldı˘ ından.today() Burada. ’tzinfo’] Biz bu derste. g modülü normal bir sekilde içe aktarmamız yeterli olacaktır: ¸ >>> import datetime Dilerseniz ilk i¸ olarak bu modülün içeri˘ inde neler olup olmadı˘ ına bir bakalım: s g g >>> dir(datetime) [’MAXYEAR’.date. yukarıda görünen nitelik ve fonksiyonları isimlerine göre de˘ il. ’date’. yıl. Bu modül bize tarih ve zamanla ilgili i¸lemleri s gerçekle¸tirme imkanı sa˘ lar. ay ve gün bilgilerini tek tek ayıklayabilirsiniz: 385 . Yani yukarıdaki karakter dizisi 8 Temmuz ¸ 2010 tarihini gösteriyor. ’datetime’. g Bu fonksiyon bize bugünün tarihini verir: >>> print bugun 2010-07-08 Bu çıktıda görünen tarih “yıl-ay-gün” seklindedir. i¸levlerine göre g s inceleyece˘ iz.1 Bugünün Tarihini Bulmak datetime adlı modülü kullanarak bugünün tarihini bulabiliriz. datetime modülünün date adlı sınıfı içinde yer alan today() adlı bir fonksiyonu ça˘ ırdık. ’time’. bu modülü kullanmak için herhangi bir harici pros g gram kurmamıza gerek yok. Bu modül Python’un standart kütüphanesine dahil oldu˘ undan. Yazdı˘ ımız bir programda datetime modülüne ihtiyaç duyarsak. ’__name__’. ’MINYEAR’.BÖLÜM 24 datetime Modülü Python’da datetime adlı bir modül bulunur. g 24. ’datetime_CAPI’. ’__doc__’. ’timedelta’. ’__package__’. Yukarıdaki kodu kullanarak. Bunun için söyle bir kod yazıy¸ oruz: >>> bugun = datetime.

bugun. Python haftanın günlerini gös¸ terirken sayılardan yararlanır. Bu bölümde ise bir tarihin haftanın hangi gününe denk geldi˘ ini bulmaya çalı¸ag s ca˘ ız. günündeyiz!" %(bugun.month ayı.coding: utf-8 import datetime hafta = {0: 1: 2: 3: 4: 5: 6: "Pazartesi".>>> print "%s yılındayız!" %bugun.2 Bir Tarihin Hangi Güne Geldigini Bulmak Bir önceki bölümde datetime modülünü kullanarak bugünün tarihiyle ilgili bazı bilgiler edinebildik. "Pazar"} . sözlüklerden yararlanarak söyle s ¸ bir sey yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python #-*.year yılı. "Salı". Simdi su kodlara dikkatlice bakalım: g ¸ ¸ >>> bugun = datetime. ayın %s. "Çar¸amba".day ise günü gösteriyor.year 2010 yılındayız! >>> print "%s yılının %s.today() Böylece bugünün tarihin aldık. bugun. "Cumartesi". E˘ er g s s g Python’ın günleri sayıyla göstermesi ho¸unuza gitmediyse. s "Cuma". Simdi bu tarihin hangi güne denk geldi˘ ini bulaca˘ ız: ¸ g g >>> print bugun. bugun. günündeyiz! Gördü˘ ünüz gibi bugun. ayın 8.month) 2010 yılının 7. s "Per¸embe". bugun.day) 7. g ˘ 24. ayındayız!" %(bugun.month.date.year. Buna göre söyle bir tablo çizebiliriz: ¸ Sayı 0 1 2 3 4 5 6 Gün Pazartesi Salı Çar¸amba s Per¸embe s Cuma Cumartesi Pazar Buna göre yukarıdaki çıktıda gördü˘ ümüz 3 sayısı Per¸embe gününe i¸aret ediyor. ayındayız! >>> print "%s.weekday() 3 Muhtemelen çıktının bu sekilde olmasını beklemiyordunuz.

today() print "Bugün %s" %(hafta[bugun.weekday()]) Yukarıda yaptı˘ ımız i¸lemler hep bugünün tarihi ile ilgiliydi. "Cumartesi".date. hafta[tarih.weekday() 6 Demek ki 30 Mayıs 2010 tarihi Pazar gününe denk geliyormu¸.. "Pazar"} tarih = datetime..weekday()])) Daha önce ö˘ rendi˘ imiz month. s "Cuma". Bunun için öncelikle üzerinde i¸lem yapaca˘ ımız tarihi belirts s g memiz gerekiyor. 30) Burada. 5. Böylece su çıktıyı ¸ ¸ elde edebiliyoruz: >>> print tarih 2010-05-30 Mesela bu tarihin hangi güne denk geldi˘ ini bulmak istersek weekday() adlı fonksiyondan g yararlanabilece˘ imizi biliyorsunuz: g >>> print tarih.date g adlı sınıfı kullanarak.month #ay 5 >>> print tarih. 30) print ("%s tarihi %s gününe denk gelir" %(tarih. Bunu nasıl yaptı˘ ımıza çok dikkat edin.day #gün 30 >>> print tarih. Tabii isterseniz yukarıda s yazdı˘ ımız sözlükten yararlanarak daha net bir çıktı alabilirsiniz: g #!/usr/bin/env python #-*. 5. Ancak tabii istersek farklı tarihler g s üzerinde de i¸lem yapabiliriz.bugun = datetime. "Salı".coding: utf-8 import datetime hafta = {0: 1: 2: 3: 4: 5: 6: "Pazartesi". "Çar¸amba".year #yıl . datetime. day ve year nitelikleri burada da geçerlidir: g g >>> print tarih.date(2010. ilgili tarihi yıl-ay-gün seklinde parantez içinde yazıyoruz. Bunu su sekilde yapıyoruz: ¸ ¸ >>> tarih = datetime.date(2010. s "Per¸embe". 30 Mayıs 2010 tarihini belirttik.

Bu i¸i yaparken bir takım i¸aretlerden/karakterlerden yararg ¸ s s lanmamız gerekiyor.strftime("%c") 08. E˘ er biz tarih çıktılarını karakter g ¸ g dizisi olarak almak istersek strftime() adlı özel bir fonksiyondan yararlanabiliriz. Bunu söyle ¸ kullanıyoruz: >>> bugun = datetime.date’ object is unsubscriptable Dedi˘ imiz gibi. Biz yukarıdaki örnekte “%c” adlı karakteri kullandık.today() >>> print bugun. Bu aracı kullanarak tarih bilgilerini istedi˘ imiz sekilde biçimlendirebiliriz. line 1.date” nesnesi.date. Dilerseniz bu karakterlerin en önemlilerini listeleyelim: .date.. Yani mesela söyle bir sey yazamayız: g ¸ ¸ >>> print bugun[:4] Traceback (most recent call last): File "<stdin>"..date’> Gördü˘ ünüz gibi elimizdeki sey bir “datetime.3 Tarihleri Biçimlendirmek Yukarıda ö˘ rendi˘ imiz bilgilere göre bugünün tarihini elde edebilmek için söyle bir kod yazg g ¸ abiliyoruz: >>> bugun = datetime.2010 24.today() Bu kod bize bugünün tarihinin ne oldu˘ unu gösterir: g >>> print bugun 2010-07-08 Ancak bu çıktı bir karakter dizisi olmadı˘ ı için. bu çıktıyı istedi˘ imiz gibi biçimlendirmek g g mümkün de˘ ildir.07. in <module> TypeError: ’datetime. yukarıdaki çıktı bir karakter dizisi de˘ ildir.2010 00:00:00 strftime() fonksiyonu son derece yararlı bir araçtır. ˙ g g Isterseniz bu durumu hemen teyit edelim: >>> type(bugun) <type ’datetime.

date(2005.Karakter %a %A %b %B %c %d %j %m %U %y %Y Anlamı hafta gününün kısaltılmı¸ adı s hafta gününün tam adı ayın kısaltılmı¸ adı s ayın tam adı tam tarih tamsayı cinsinden gün belli bir tarihin. Dolayısıyla bu g s g karakter dizisini istedi˘ iniz gibi biçimlendirebilirsiniz: g >>> tarih = datetime. yılın kaçıncı gününe denk geldi˘ ini gösteren 1-366 g arası bir sayı tamsayı cinsinden ay belli bir tarihin yılın kaçıncı haftasına geldi˘ ini gösteren 0-53 arası bir g sayı yılın son iki rakamı tamsayı cinsinden yıl ˙ Isterseniz bu tabloya bakarak birkaç örnek de verelim: >>> print "Bugün günlerden %s" %bugun. Yani e˘ er sisteminizin dil yereli ˙ s g Ingilizce ise ay isimleri de tabii ki ˙ Ingilizce olacaktır.strftime("%a") Per Dilerseniz bütün karakter dizisini do˘ rudan strftime() fonksiyonu içine de yazabilirsiniz: g >>> print bugun.strftime("%A") Bugün günlerden Per¸embe s >>> print bugun.04. Bu fonksiyon sisteminizde tanımlı olan dil g yereline (locale) göre i¸lem yapar. strftime() fonksiyonunun genellikle söyle kullanıldı˘ ına tanık olursunuz: ¸ g .2005 00:00:00 >>> print type(krk) <type ’str’> >>> print krk[:2] 03 strftime() fonksiyonunun önemli bir özelli˘ i vardır.strftime("Aylardan %B") Aylardan Temmuz Dedi˘ imiz gibi.strftime("%c") >>> print krk 03. 3) >>> krk = tarih. 4. strftime() fonksiyonunun dönü¸ de˘ eri bir karakter dizisidir.

s s Dilerseniz strftime() fonksiyonunu kullanarak do˘ rudan gün adını da alabilirsiniz: g >>> print dun. Hatta örne˘ in e˘ er dolar kurundaki haftalık de˘ i¸imi grafiklerle g g gs gösteren bir uygulama yazacaksanız mevcut günün 7 gün öncesine kadar giden tarihleri de alabilmeniz gerekir.2010 Cuma olsun.strftime("Son güncelleme: %d/%m/%y") 24.07.weekday() 3 Demek ki 8 Temmuz 2010 tarihi Per¸embeye denk geliyormu¸.com’daki s sayfaların en sonuna eklenen “Son güncelleme” tarihini olu¸turmak için ben de bu fonksiyon s kullanılıyor.date. bugünün tarihini bilmenin yanısıra bir önceki günün g tarihini de bilmeniz gerekir.timedelta(1) >>> dun = bugun .fark >>> print dun 2010-07-08 Burada datetime modülü içinde bulunan timedelta() adlı özel bir fonksiyondan yararlandık. E˘ er bir önceki günün haftanın hangi gününe denk geldi˘ ini bulmak istiyorsak g g söyle bir sey yazabilece˘ imizi biliyorsunuz: ¸ ¸ g >>> print dun. Mesela TCMB’den döviz kuru bilgilerini alan bir program yazıyorsunuz diyelim.strftime("%A") Per¸embe s Bu strftime() fonksiyonunun oldukça geni¸ bir kullanım alanı vardır. Daha sonra 1 gün öncesinin tarihi bulabilmek için bugünün tarihinden. Siz bu tarihin 1 gün öncesini bulmak istiyorsunuz: >>> fark = datetime. Böylece bugünün 1 gün öncesi olan 8 Temmuz 2010 tarihini g elde ediyoruz. Gelin isterseniz bu tür i¸lemleri nasıl yapabilece˘ imizi gösteren basit bir s g örnek verelim: >>> import datetime >>> bugun = datetime. Bizim amacımız 1 günlük fark üzerinden i¸lem yapmak oldu˘ u için timedelta() s g fonksiyonuna argüman olarak 1 sayısını verdik. Bunun için kullanılan karakter dizisi söyle: ¸ bugun. Bu fonksiyona verdi˘ imiz sayı de˘ erli argüman.today() >>> print bugun.strftime(’%d/%m/%Y’) . kaç günlük bir fark üzerinden i¸lem yapaca˘ ımızı g g s g gösteriyor..>>> bugun = datetime.today() Böylece bugünün tarihini bulduk. En basitinden. mesela doların bir gün öncesine göre yükselip yükselmedi˘ ini kullanıcıya gösterebilmek için. Mesela istihza.date..4 Tarihlerle Aritmetik ˙slem Yapmak I¸ E˘ er yazdı˘ ınız bir programda tarihlere dayalı bir i¸lem yapıyorsanız. mevcut tarihin öncesini g g s ve sonrasını da bilmeniz gerekebilir. fark de˘ i¸keninin gs de˘ erini (yani 1’i) çıkarıyoruz. Diyelim ki bugünün tarihi 09.

g g Biz yukarıdaki örnekte bu parametreyi “1” olarak belirledik. Bu modül i¸lev olarak s g s az çok datetime() modülüyle benzerlik gösterir..geometry("200x200") etk = Label(font = "Helvetica 60 bold".1 sleep() Fonksiyonu Dedi˘ imiz gibi.. sleep() g fonksiyonu. 0’dan 10’a kadar olan sayılar 1’er saniye aralıklarla ekrana dökülüyor.pack(pady=50) a = -1 391 .. s Gelin isterseniz yukarıdaki bilgiyi kullanarak grafik arayüze sahip bir sayaç yazalım: from Tkinter import * import time pencere = Tk() pencere. sleep() fonksiyonuna verdi˘ imiz bir parametre ile belirliyoruz. bu fonksiyon. fg = "steelblue") etk. Yani programımızın 1’er saniye aralıklarla çalı¸masını istedik.. Dilerseniz bu fonksiyonlar içinde en çok kullanılanı inceleyerek ba¸layalım konumuza. ˙ g s s g Isterseniz buna basit bir örnek verelim: >>> import time >>> for i in range(10): .. Python’daki bu time adlı modül. Python’da saat/zaman ile ilgili i¸lemler yapmamızı sa˘ lar. tıpkı öteki modüller gibi içinde birtakım fonksiyonlar barındırır. yazdı˘ ımız bir programın i¸leyi¸ini belli bir süre durdurmamızı sa˘ lar. print i Gördü˘ ünüz gibi.. time() modülü içinde en sık kullanılan fonksiyondur. Prog gramın kaç saniye duraca˘ ını.sleep(1) . s 25.BÖLÜM 25 time Modülü time modülü... time.

.btn = Button(text = "KAPAT".while True: a += 1 time.etk = Label(font = "Helvetica 60 bold".protocol("WM_DELETE_WINDOW". ama kapanırken #hata verecektir. font = "Helvetica 15 bold". Üstelik programı çarpı dü˘ mesinden kapatmaya çalı¸tı˘ ımızda da programda belli bir kasılma göze çarpıyor..etk.kapat) def kapat(self): """Programın kapanmasını sa˘layan fonksiyon. yani takılıyor.btn.coding: utf-8 -*from Tkinter import * import time import threading class GUI(object): def __init__(self): self. E˘er bunu yapmazsak g #program yine de kapanacak.pack() #Kullanıcı çarpı dü˘mesine bastı˘ında kapat g g #fonksiyonu devreye girsin. . fg = "navy") self. g Burada programı tamamen kapatmadan önce pencereyi "withdraw" durumuna alıyoruz. relief = "raised". g s g Ayrıca program kapanırken hata da veriyor.""" g self. Pros gram penceresini fare ile sürüklerken bu takılmaları daha iyi görebiliyoruz.penar_olustur() def penar_olustur(self): """Pencere araçlarımızı burada olu¸turuyoruz..mainloop() Yalnız dikkat ettiyseniz bu sayaç programı çalı¸ma sırasında bloke oluyor.state("withdraw") #sayacın düzgün bir ¸ekilde durabilmesi için s #programımıza 1 saniyelik bir süre tanıyoruz.pack(pady=50) self. s Programımız bir etiket ve dü˘meden ibaret. fg = "steelblue") self.update() etk["text"] = a pencere.kapat self. self. pencere.sleep(1) pencere..btn["command"] = self. Bunu engellemek için programınızı çok katmanlı (multi-threaded) bir hale getirebilirsiniz: # -*. Böylece sayacın durmasını sa˘lıyoruz ve programın g aniden kapanıp hata vermesine engel oluyoruz""" pencere.

etk["text"] = sayi syc = Sayac() syc.start() pencere. while pencere.strftime("%d") ’16’ Ay. saat.sleep(1) app. yıl.strftime("%m") ’08’ Günü görmek için: >>> time. Bu örnekteki g “%Y” ifadesi yılı göstermemizi sa˘ lıyor. pencere. hafta. Artık programımızı sona erdirebiliriz.mainloop() 25.strftime("%y") ’10’ Ayı görmek için: >>> time. strftime() fonksiyonunu bir parametre ile birlikte kullanıyoruz. gün ve yılı birlikte görmek için: . Örne˘ in: g >>> import time >>> time.destroy() pencere = Tk() pencere. ay. dakika.strftime("%Y") ’2010’ Gördü˘ ünüz gibi.state() != "withdrawn": sayi += 1 time.2 strftime() Fonksiyonu strftime() fonksiyonu yardımıyla gün. saniye gibi bilgileri gösterebiliriz. E˘ er yılın son iki hanesini görmek istersek söyle yazg g ¸ abiliriz: >>> time.Thread): def run(self): sayi = -1 #pencere durumu "withdrawn" olmadı˘ı sürece g #sayacımız saymaya devam edecek.geometry("350x300") app = GUI() class Sayac(threading.sleep(1) #Pencere "withdraw" durumuna alındı ve sayacımız #durdu.time.

strftime("%M") ’13’ . Yukarıdaki kullanım GNU/Linux içindir. dakika ve saniye bilgilerini tek tek alabilirsiniz. dakika ve saniye bilgilerini elde etmek isterseniz g söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ >>> time.strftime("%H") ’14’ Dakikayı almak için: >>> time.2010’ E˘ er strftime() modülünü kullanarak saat.2010’ Burada gün. ay ve yıl bile¸enlerini uygun sırada ve tek tek belirttik.LC_ALL.strftime("%X") ’2:08:02 PM’ Bu da. Türkiye’deki tarih gösterimi ise gün-ay-yıl sek¸ ¸ lindedir.UTF-8") >>> time.setlocale(locale.08. tıpkı tarih gösteriminde oldu˘ u gibi.strftime("%x") ’16-08-2010’ Burada ise locale modülünden yararlanarak Türkçe yerelleri etkin hale getirdik. s Burada da.LC_ALL. g Saati almak için: >>> time.strftime("%d. Türkiye’ye uygun bir tarih gösterimi elde etmek için iki yol takip edebilirsiniz.%m. Windows kullanıcıları yukarıdaki kodları su sekilde yazabilir: ¸ ¸ >>> import locale >>> locale. "tr_TR. Amerikan sistemine uygun bir saat gösterimidir. Türkiye sisteminde g s 24 saat üzerinden i¸lem yapılıyor.08.setlocale(locale. Amerikan sisteminde 12 saat üzerinden i¸lem yapılırken. g Bunu Türkiye sistemine uygun bir hale getirmek için yine locale modülünden yararlanaca˘ ız: g >>> locale.strftime("%x") ’16.setlocale(locale. "Turkish_Turkey.%Y") ’16.LC_ALL.strftime("%X") ’14:08:02’ Gördü˘ ünüz gibi. e˘ er isterseniz saat.1254") >>> time. s ˙ Ikincisi: >>> import locale >>> locale. "tr_TR.strftime("%x") ’08/16/2010’ Tabii buradaki gösterim ay/gün/yıl seklinde. Birincisi: >>> time.UTF-8") >>> time.>>> time.

strftime() fonksiyonu ile birlikte kullanılan ba¸ka harfler de bulunur. tm_mon=8.strftime("%S") ’53’ Elbette bunları birle¸tirebilirsiniz de: s >>> time. tm_hour=16.struct_time(tm_year=2010. tm_mday=16. tm_min=49. tm_isdst=1) Bu demette toplam 9 adet de˘ er bulunur ve bu de˘ erlerin anlamı sudur: g g ¸ .strftime("%H:%M:%S") ’14:13:53’ Bunların dı¸ında. tm_yday=228.localtime() time. tm_wday=0. s s harfleri söylece özetleyebiliriz: ¸ ˙fade I %a %A %b %B %c %d %H %I %j %m %M %S %U %x %X %y %Y Anlamı Kısaltılmı¸ gün adı s Tam gün adı Kısaltılmı¸ ay adı s Tam ay adı Tam tarih ve saat Ondalık sayı cinsinden gün (aya göre) Ondalık sayı cinsiden saat (24 saat hesabına göre) Ondalık sayı cinsinden saat (12 saat hesabına göre) Ondalık sayı cinsinden gün (yıla göre) Ondalık sayı cinsinden ay Ondalık sayı cinsinden dakika Ondalık sayı cinsinden saniye Yıla göre hafta numarası. Pazar haftanın ilk günü olarak alınır Tam tarih Tam saat Yılın son iki hanesi Tam yıl gösterimi Bu 25. tm_sec=42.3 localtime() Fonksiyonu localtime() fonksiyonunu kullanarak tarih ve saate ili¸kin bütün bilgilerin yer aldı˘ ı bir demet s g elde edebilirsiniz: >>> time.Saniyeyi almak için: >>> time.

. Zamanın ba¸langıcının ne oldu˘ unu bulmak için gmtime() fonksiyonunu s s g kullanabiliriz: >>> print time. time() ve ctime() Fonksiyonları Python’da zaman hesaplaması yapılırken “epoch” adlı bir kavramdan yararlanılır. dakika >>> zaman.tm_yday 228 #yılın 228.tm_year 2010 >>> zaman..tm_year 1970 .. >>> zaman..localtime() >>> zaman.tm_isdst 1 #gün ı¸ı˘ından yararlanma uygulaması etkin s g 25.. Epoch zamanın ba¸langıcıdır.4 gmtime(). g >>> zaman.tm_mon 8 #A˘ustos ayı..Sıra 0 1 2 3 4 5 6 7 8 ˘ Deger tm_year tm_mon tm_mday tm_hour tm_min tm_sec tm_wday tm_yday tm_isdst Anlamı yıl ay gün saat dakika saniye haftanın günü (Pazartesi 0) yıla göre gün gün ı¸ı˘ ından yararlanma uygulamasının olup olmadı˘ ını denetler sg g Bu de˘ erlere su sekilde ula¸abiliriz: g ¸ ¸ s >>> zaman = time.tm_mday 16 #Ayın 16’sı.tm_min 49 #49.. günü. >>> zaman.tm_hour 16 #Saat ak¸am 4 s >>> zaman..gmtime(0).tm_wday 0 #Pazartesi. >>> zaman.

.984 ctime() fonksiyonu ise bize tam tarih ve saat bilgisini gösterir: >>> time. yani zamanın ba¸langıcı 1970 imi¸. Mesela su andan 60 saniye sonrasını hesaplamak için söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> sonraki_tarih = time.ctime(bir_saat_sonra) Tue Aug 17 10:18:59 2010 ÖZEL KONULAR .time() + (60 * 60) >>> print time.ctime() ’Tue Aug 17 09:13:47 2010’ time() ve ctime() fonksiyonlarını birlikte kullanarak sonraki bir zamanı hesaplayabiliriz.time() 1282025564.time() + 60 >>> print time. time() adlı ba¸ka bir fonksiyonu kullas s s narak zamanın ba¸langıcından bu yana kaç saniye geçti˘ ini bulabiliriz: s g >>> time..Demek ki “epoch”.ctime(sonraki_tarih) Tue Aug 17 09:17:44 2010 E˘ er tam bir saat sonrasını hesaplamak isterseniz su kodu kullanabilirsiniz: g ¸ >>> bir_saat_sonra = time.

org/peps/pep-0263.python..BÖLÜM 26 len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti Bildi˘ iniz gibi.py on line 3.getdefaultencoding() ’ascii’ 398 . but no encoding declared.. Bu hatayı almamak için beti˘ imizi su hale getirmemiz gerekir: g g ¸ #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*print "Türkçeye özgü karakterler: ¸çö˘üı" s g Burada ekledi˘ imiz “#--coding:utf8--” satırı yardımıyla beti˘ imizin kodlama düzenini “utf8” g g olarak belirledik. see http://www. üstelik uygun bir kodlama düzeni g de belirtmedi˘ imizi söylüyor. line 3 SyntaxError: Non-ASCII character ’\xc3’ in file deneme. içinde Türkçe karakterler geçen bir program yazdı˘ ımızda beti˘ imizin en ba¸ına g g g s su satırı eklememiz gerekir: ¸ #-*-coding:utf8-*- Not: Windows kullananlar “utf8” yerine “cp1254” kodlamasını kullanabilir.html for details Burada Python bize ASCII olmayan bir karakter kullandı˘ ımızı. E˘ er beti˘ imiz içinde kendimiz bir kodlama düzeni belirtmezsek.py". “#--coding:utf8--” satırını eklemezsek suna benzer bir hata alırız: g ¸ File "deneme. Diyelim ki söyle bir sey var elimizde: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python print "Türkçeye özgü karakterler: sçö˘üı" ¸ g Burada oldu˘ u gibi. Su komutun çıktısına baktı˘ ımızda gerçekten ¸ g de Python’un varsayılan kod çözücüsünün “ascii” oldu˘ unu görüyoruz: g >>> import sys >>> sys. Python g g otomatik olarak “ascii” kodlamasını kullanacaktır.

128 aralı˘ ındaki sayıların “bildi˘ imiz” halini. daha önce bir s yerlerde muhtemelen kar¸ınıza çıkmı¸ olan su hata mesajından da hatırlıyor olabilirsiniz: s s ¸ UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Buradan anladı˘ ımıza göre. ascii kodlag masında hangi sayının hangi karaktere denk geldi˘ ini bulmak için http://www. Amacı da o dönemde kullanımda s olan yazı makinelerinin standartla¸masını ve böylece bu makinelerin birbirleriyle uyumlu çalı¸s s masını sa˘ lamak. ˙ste biz beti˘ imizde “utf8” gibi bir kodlama düzeni belirtmedi˘ imiz zaman. Bunların ilk 33 tanesi ekranda görünmeyen karakterlerdir. Beti˘ imizde “utf8” kodlaması kullanarak Python’un “ascii” yerine “utf8”i kullanmasını sa˘ lıyg g oruz. Yani bu g tabloda sadece 128 adet karakter tanımlanmı¸tır. g ¸ ˙ Ingiliz alfabesindeki her harf bir sayıya kar¸ılık geliyor... Hemen Python komut ¸ g satırında sunu yazıyoruz: ¸ .. Türkçe harflerin (¸çö˘ ı) bu tabloda bulunmadı˘ ını görüyg s g g oruz.com/ g adresindeki tablodan faydalanabilirsiniz. “%c” ise bu sayıların “char” yani g g “karakter” kar¸ılıklarını gösteriyor. Su kod yardımıyla bunu do˘ rulayabiliriz: ¸ g >>> print chr(65) A Örne˘ in “100” sayısının hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ine bakalım: g s g >>> print chr(100) d Demek ki “100” sayısı “d” harfine kar¸ılık geliyormu¸. Bu karakterlere. “kontrol karakterleri” s adı veriliyor...asciitable. “ascii” kelimesini “askii” seklinde telaffuz ediyoruz. Mesela “65” sayısının kar¸ılı˘ ı “A” s s g harfidir... “utf8” kodlaması.i) Burada “%s”. “ascii” denen karakter kodlama düzeni ˙ Ingiliz alfabesi temel alınarak 1960’lı yıllarda hazırlanmı¸. tabloda bulunmayan bu karakterleri çözümleyemiyor.Peki bu “ascii” denen sey de ne oluyor? ¸ “ascii” kelimesi ˙ Ingilizce “American Standard Code for Information Interchange” (Bilgi Alı¸veri¸i s s için Amerikan Standart Kodu) ifadesinin kısaltması. print chr(i) Bu tabloda hangi sayının hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ini açık açık görebilmek için ise söyle s g ¸ bir sey yazabilirsiniz: ¸ >>> for i in range(128): ... “ascii” kodlamasında. Standart “ascii” kodlamasında toplam s s 128 karakter bulunur. Peki burada neden 128’e kadar olan sayıları kullandık? s Çünkü yukarıda da söyledi˘ imiz gibi ascii tablosunda toplam 128 karakter bulunur.. Python’un varsayılan kod çözücüsü olan “ascii”.... print "%s => %c"%(i. s s ascii tablosuna baktı˘ ımız zaman. konumu belirtilen g karakteri çözümleyemiyormu¸. yukarıda bahsetti˘ imiz 128 karaks g terlik tablonun dı¸ında kalıyormu¸. “ascii”nin aksine Türkçe karakterleri de çözümleyebiliyor. yazılan bir metnin akı¸ını kontrol etme görevi gördükleri için. Ayrıca isterseniz su komutu kullanarak kendiniz de ¸ benzer bir ascii tablosu üretebilirsiniz: >>> for i in range(128): . Yani söz konusu karakter. Python’un I¸ g g varsayılan kodlama düzeni olan “ascii”. Bu durumun bir yansımasını. Simdi yukarıda anlattı˘ ımız meseleye biraz daha yakından bakalım. Geri kalan 95 karakter ise ekranda bilfiil gördü˘ ümüz karakterlerdir..

bunların g g “ascii” kod tablosunda yer alıyor olması.. Simdi bu tuhaflı˘ ın nereden kaynaklandı˘ ını bulmaya g s ¸ g g çalı¸alım: s >>> len("s") 1 >>> len("a") 1 >>> len("ç") 2 Gördü˘ ünüz gibi.. “a”. Simdi bir de suna bakalım: g g ¸ ¸ ¸ >>> "¸" s Burada Türkçe’ye özgü bir harf olan “¸”yi kullandık. Dolayısıyla Python “çilek” karakter dizisi içinde geçen “ç” harfini tek ba¸ına 2 g s saydı˘ ı için toplam 6 karakter buluyor. Türkçe’ye özgü öteki karakterlerde de görüyoruz: .. g Hepimizin bildi˘ i gibi. Aslında ara vermekten ziyade aynı konuya ba¸ka bir ¸ s pencereden bakmaya devam edece˘ iz. Ama gördü˘ ünüz gibi aslında “çilek” karakter g dizisi 6 de˘ il. Python’da bir nesnenin boyutunu ö˘ renmek için len() fonksiyonundan g g yararlanıyoruz.. Ya da kabaca söyle diyebiliriz: “a” ve “s” harflerinin ¸ ortak özelli˘ i her ikisinin de ˙ g Ingiliz alfabesinde bulunuyor olması. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> b = "çilek" >>> len(b) 6 Burada len() fonksiyonu “6” sonucunu verdi. Aynı durumu.. “s” gibi harfler normal olarak 1 karakter uzunlu˘ unda.. En basit sekliyle bu fonksiyonu su sekilde kullanabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> a = "python" >>> len(a) 6 Demek ki “python” karakter dizisi içinde 6 karakter varmı¸.>>> "a" Buradan elde edece˘ imiz çıktı tabii ki söyle olacaktır: g ¸ ’a’ Gördü˘ ünüz gibi Python “a” harfini do˘ ru bir sekilde algıladı. Dolayısıyla bunlar “ascii” ile kodlandı˘ ında tek karakter seklinde temsil edilebiliyor. Bunun nedeni “a” harfinin “ascii” ¸ tablosunda bulunuyorken. Burada “a” ve “s” harflerinin ortak özelli˘ i.... Bakalım Python ne yapacak? s ’\xc5\x9f’ Python. ama “ç” harfi g g öyle de˘ il. “ç” harfinin suçu ise Türkçe’ye özgü g ¸ karakterlerden biri olması. s Simdi bu konuya ufak bir ara verelim. bu harfi “a” harfinden farklı bir sekilde yorumladı... 5 karakterden olu¸uyor!.. “¸” harfinin bu tabloda bulunmuyor olması..

bir karakter dizisindeki bayt sayısını saymaktır. Mesela “¸” harfinin çıktısına bakalım tekrar: s >>> "¸" s ’\xc5\x9f’ Buradaki çıktıda “xcf” + “x9f” seklinde gösterilen toplam 2 bayt var. yalnızca bayt sayısıdır. g Bu problem tabii ki yalnızca Türkçe’ye özgü karakterler için geçerli de˘ il. ’\xc3\xb6’. ˙ste len() fonksiyonu da ¸ I¸ karakter içindeki bu bayt sayısına bakıyor. Onun ilgilendi˘ i. Çünkü bilgisayarlar g sadece sayılardan anlar. ço˘ u ki¸inin zannetti˘ i gibi. Türkçe harfler ascii kodlamasına göre 1 baytla gösterilemedi˘ i için de yukarıdaki gibi bir g durum ortaya çıkar. ’\xc4\xb1’) Aslında sorunun temelinde su yatıyor: len() fonksiyonu.. Esasında yukarıdaki çıktıları inceledi˘ imiz zaman bu durumu net olarak g görüyoruz. “€” i¸areti tek ba¸ına üç bayt içeriyormu¸. e˘ er kuls g lanıcıdan birtakım veriler alıyorsak ve program içinde bu verilerin uzunlu˘ unu ölçüyorsak.>>> len("ı") 2 >>> len("¸") s 2 >>> len("ö") 2 >>> len("˘") g 2 Yukarıda Python’un “¸” harfini nasıl gösterdi˘ ini hatırlıyoruz: s g >>> "¸" s ’\xc5\x9f’ Aynı sekilde öteki Türkçe harfler de ˙ ¸ Ingilizce harflerden farklı görünecektir: >>> "ç". s s s Bütün bu anlattıklarımızdan yola çıkarak. karakter ¸ g s g sayısını saymaz. Karakterler veya harfler özünde bilgisayara hiç bir sey ifade etmez. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı i¸. ¸ Python’un varsayılan kod çözücüsü olan ascii yalnızca 1 baytlık verileri do˘ ru olarak göstereg bilir.. özellikle Türkçe yazılmı¸ bir programda."˘".."ö". “x82” ve “xac”). g s Yani aslında len() fonksiyonu bir karakter dizisinin bir veya birden fazla karakter (veya harf) içerip içermemesiyle ilgilenmez. g . Mesela “avro” i¸areti g s de ascii’nin lanetinden payını alıyor: >>> "€" ’\xe2\x82\xac’ >>> len("€") 3 Demek ki."¸". Bayt sayısı 1’den fazla oldu˘ unda ise çuvallıyor!. ’\xc4\x9f’. (“xe2”."ı" g s (’\xc3\xa7’. ’\xc5\x9f’.

Bir de bize daha önce sorun çıkaran “¸”. e˘ er kullanıcı sadece g g ˙ Ingilizce’de bulunan harfleri (ya da daha do˘ ru bir ifadeyle ascii tablosunda bulunan karakterg leri) girerse sorun olmayacaktır. bunlar s g s da görünü¸te tek karakter olmasına ra˘ men. Diyelim g ki elimizde söyle bir betik var: ¸ #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*liste = [ ] while True: soru = raw_input("lütfen bir karakter giriniz: ") if len(soru) == 1: liste. Bu duruma bir örnek verelim. “ascii’nin lanetinden” kurtulmanın tek yolu.yukarıdaki duruma dikkat etmemiz gerekir. Yani karakter dizimizi ascii’nin elinden kurtardık. “a = unicode(a. “˘ ” gibi harflerin durumuna bakalım: s g >>> a = "¸" s >>> a = unicode(a. karakter diziler¸ g imizi Python’un varsayılan kod çözücüsünün ellerine ve insafına bırakmamaktır. Yukarıda yazdı˘ ımız kodlara göre.html#unicode) Hemen söyle bir örnek yapalım: ¸ >>> a = "ı¸ık" s >>> len(a) 7 Burada Python “ı”.. “ç”. s g Yanlı¸! Ama biz simdi Python’a do˘ ru yolu gösterece˘ iz: s ¸ g g >>> a = "ı¸ık" s >>> a = unicode(a. bayt sayısını ölçüyoruz. “¸” ve “ı” harflerinin her birini çift saydı˘ ı için toplam 7 karakter buldu."utf8") >>> len(a) 4 Gördü˘ ünüz gibi burada.append(soru) print liste else: print "lütfen birden fazla karakter girmeyiniz" Burada. kullanıcıdan tek bir karakter girmesini istiyoruz. Amacımız kullanıcının yanlı¸lıkla veya s bilerek birden fazla karakter girmesini engellemek. s Türkçe için en uygun unicode kodlaması “utf8” olacaktır. Bunun yerine. Böyle bir seye. Böyle bir durumda kullanıcıdan küfür yemeye hazırlıklı olun!. Su ana kadar bahsetti˘ imiz..cl. programımız if blo˘ u yerine else blo˘ unu i¸letes g g g s cektir.cam.”utf8”)” satırı yardımıyla a de˘ i¸kenini “utf8” olarak g gs kodladık..ac. Çünkü len() fonksiyonunu kullanırken aslında bir karakterin boyunu posunu de˘ il.uk/~mgk25/unicode."utf8") >>> len(a) 1 . örne˘ in bir adamasmaca ¸ g oyunu yazıyorsanız ihtiyacınız olabilir.. Ama kullanıcı “¸çö˘ üı” gibi harfler girmeye kalkı¸ırsa. karakter dizilerimizi mutlaka “unicode” olarak kodlamamız gerekir (Bu “unicode” konusu ba¸ka bir yazıda ayrıntılı olarak ele alınacak). (unicode ve utf8 ile ilgili güzel bir belge için bkz: http://www.

Daha s s sonra.>>> b = "˘" g >>> b = unicode(b. g Böylece “ascii” ve kodlama meselesine ayrıntılı sayılabilecek bir bakı¸ sunmu¸ olduk."utf8")) == 1: liste. beti˘ imizin Python’un varsayılan g gs g çözücüsü yerine. mesela “utf8”i kullanmasını sa˘ lamamız gerekiyor.. bu makalede bahsedilen ve bu konuyla yakından ili¸kili olan “unicode” konusuna da s de˘ inece˘ iz.. bizim yukarıda verdi˘ imiz. avromuz artık mutlu!! g Bütün bu söylediklerimizden çıkan sonuca göre.”utf8”)) == 1:” gibi bir satır eklemenin yanısıra."utf8") >>> len(avro) 1 Gördü˘ ünüz gibi."utf8") >>> len(b) 1 Yukarıda ascii’nin yanlı¸ olarak “2 karakter uzunlu˘ unda” gösterdi˘ i bu harflerin “utf8” kodlas g g masıyla do˘ ru olarak gösterildi˘ ini görüyoruz. “if len(unicode(soru.append(soru) for i in liste: print i else: print "Lütfen sadece tek bir karakter giriniz!" Dikkat ederseniz.. Yani kodlarımızı söyle g ¸ yazmalıyız: #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*liste = [ ] while True: soru = raw_input("lütfen bir karakter giriniz: ") if len(unicode(soru. kullanıcıdan karakg ter girmesini isteyen beti˘ imizin içinde bir de˘ i¸iklik yaparak.. g g . Bir de su zavallı “avro” i¸aretine bakalım: g g ¸ s >>> avro = "€" >>> len(avro) 3 >>> avro = unicode(avro. listeyi ekrana yazdırırken bir “for” döngüsü kurarak listedeki Türkçe karakter içeren ö˘ elerin ekrana g düzgün yazdırılmasını da sa˘ ladık.

ikinci kez ihtiyaç oldu˘ unda Ilk g g g bellekten alıp kullanıyor..BÖLÜM 27 Python’da id() Fonksiyonu. Kabaca söylemek gerekirse.. is ˙sleci ve Önbellekleme I¸ Mekanizması Python’da her nesnenin bir “kimli˘ i” (identity) vardır. olu¸turdu˘ umuz anda Python açısından bir nesneye dönü¸üvereg s s g s cektir zaten: >>> a = 100 >>> id(a) 137990748 Çıktıda gördü˘ ümüz “137990748” sayısı a de˘ i¸keninin tuttu˘ u “100” sayısının kimli˘ ini gösg gs g g teriyor. Simdi örnek bir nesne üzerinde bu id() fonksiyonunu ¸ nasıl kullanaca˘ ımıza bakalım: g Bildi˘ iniz gibi Python’da her sey bir nesnedir. Python iki adet “100” sayısı için bellekte iki farklı nesne yaratmıyor. Python’daki her nesnenin kim¸ li˘ i e¸siz. bu “kimlik” g denen sey esasında o nesnenin bellekteki adresini temsil eder. tek ve benzersizdir. Simdi id() fonksiyonunu bir de su sekilde deneyelim: ¸ ¸ ¸ >>> id(100) 137990748 Gördü˘ ünüz gibi. ˙ kullanımda önbelle˘ ine aldı˘ ı sayıyı. Bu demek oluyor ki. Peki bir nesnenin kimli˘ ine nasıl ula¸ırız? Python’da bu i¸i yapg s¸ g s s mamızı sa˘ layacak basit bir fonksiyon bulunur. Herhangi bir “¸ey”. Bu fonksiyonun adı “id()”. Ama bir de su örneklere bakalım: ¸ >>> a = 1000 >>> id(a) 138406552 >>> id(1000) 404 . Python a de˘ i¸kenini ve 100 sayısını ayrı ayrı sorgulamamıza ra˘ men aynı g gs g kimlik numaralarını gösterdi. Dolayısıyla örnek nesne bulmakta zorlanmayag ¸ ca˘ ız. Yani ˙ g Ingilizce’deki “identity” (kimlik) kelimesinin kısaltması.

. “==” i¸leci a de˘ i¸keninin tuttu˘ u verinin 1000 olup olmadı˘ ını g s gs g g denetliyor. Deneyelim: s >>> a is 1000 False Gördü˘ ünüz gibi. Bir de “==” i¸leci ile bir kar¸ıla¸tırma yapalım: s s s >>> a == "python" True Bu da normal olarak “True” çıktısı veriyor. Ama su örne˘ e bakarsak: ¸ g >>> a = "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" >>> a is "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" False Ama. Yani “is” i¸lecinin yaptı˘ ı sey kabaca su oluyor: s g ¸ ¸ >>> id(a) == id(1000) False Simdiye kadar denedi˘ imiz örnekler hep sayıydı.. Python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u 1000 sayısı için ve do˘ rudan gs g g girdi˘ imiz 1000 sayısı için bellekte iki farklı nesne olu¸turuyor.. Peki bu g s ne anlama geliyor? Söyle ki: Python’da “is” i¸lecini kullanarak iki nesne arasında kar¸ıla¸tırma ¸ s s s yapmak güvenli de˘ ildir. Python “False” (Yanlı¸) çıktısını suratımıza bir tokat gibi çarptı.137992088 Bu defa Python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u 1000 sayısı ile öteki 1000 sayısı için farklı kimlik numargs g aları gösterdi.. Bu demek oluyor ki. Yani: g >>> a is 1000 False Ama. “==” i¸leci nesnelerin içeri˘ ine bakarak o nesnelerin g s g aynı de˘ ere sahip olup olmadıklarını sorgular.. .. Bu iki i¸leç g s s s nesnelerin farklı yönlerini sorgular: “is” i¸leci nesnelerin kimliklerine bakıp o nesnelerin aynı s nesneler olup olmadı˘ ını kontrol ederken.. >>> a == 1000 True Burada “is” i¸leci a de˘ i¸keninin tuttu˘ u veri ile 1000 sayısının aynı kimlik numarasına sahip s gs g olup olmadı˘ ını sorgularken. Simdi isterseniz bir de karakter dizilerinin ¸ g ¸ durumuna bakalım: >>> a = "python" >>> a is "python" True Burada “True” çıktısını aldık. Bu durumu görebilece˘ imiz ba¸ka bir yöntem de Python’daki “is” g s i¸lecini kullanmaktır. Yani bu iki 1000 sayısı Python g s açısından birbirinden farklı... Yani “is” ve “==” i¸leçleri birbirleriyle aynı i¸levi görmez..

100 sayısını ve “python” karakter dizisini önbelleklerken 1000 g sayısını ve “python güçlü ve kolay bir programlama dilidir” karakter dizisini önbelle˘ e almıyor. Python bu iki g g g listeyi bellekte iki farklı adreste depoluyor. Çünkü bunlardan biri s g nesnelerin kimli˘ ini sorgularken.. for v in range(1000): . if k is v: ."kebap"] >>> id(liste) 3082284940L Bunu ba¸ka bir liste üzerinde daha deneyelim: s >>> liste2 = ["elma". g bellekte tek bir adreste depolanacaktır.>>> a == "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" True “is” ve “==” i¸leçlerinin nasıl da farklı sonuçlar verdi˘ ini görüyorsunuz... . Ayrıca burada dikkag g timizi çekmesi gereken ba¸ka bir nokta da “python” karakter dizisinin önbelle˘ e alınıp gereks g ti˘ inde tekrar tekrar kullanılıyorken. Yani bir bakıma Python’un hangi sayıya kadar önbellekleme yaptı˘ ını gösteriyor.. Çünkü bir nesnenin veritipinin kendisi de ba¸lıba¸ına s s bir nesnedir. kimlikleri aynı olan sayıları ekrana g s s döküyor. g s Örne˘ in bir listenin kimli˘ ini söyle denetleyebiliriz: g g ¸ >>> liste = ["elma"."armut". Ama bu listelerin ait oldu˘ u veritipi (yani “list”). “python güçlü ve kolay bir programlama dilidir” karakter g dizisinin ise önbelle˘ e alınmıyor olmasıdır."armut". Nasıl “liste2” nesnesinin kimlik numarası. g s Peki neden Python. içerik aynı oldu˘ u halde iki listenin kimli˘ i birbirinden farklı... g Sebebi su: Python kendi iç mekanizmasının i¸leyi¸i gere˘ ince “ufak” nesneleri önbelle˘ e ¸ s s g g alırken “büyük” nesneler için her defasında yeni bir depolama i¸lemi yapıyor... nesnelerin kimliklerini denetler.. id() fonksiyonu ve dolayısıyla “is” i¸leci. g Burada aldı˘ ımız sonuca göre söyle bir denetleme i¸lemi yapalım: g ¸ s >>> a = 256 >>> a is 256 True >>> a = 257 >>> a is 257 False Dedi˘ imiz gibi. Aynı karakter dizisinin tekrar kullanılması gerekg ti˘ inde Python bunun için bellekte yeni bir nesne daha olu¸turuyor. bütün listelerin ait oldu˘ u büyük “list” veritipi nesnesi de tek bir kimlik numarasına g sahip olacaktır... örne˘ in.."kebap"] >>> id(liste2) 3082284172L Gördü˘ ünüz gibi. bu nesne ortalıkta oldu˘ u sürece aynı g kalacaksa. print k Bu kod 1000 aralı˘ ındaki iki sayı grubunu kar¸ıla¸tırıp. ˙ s Isterseniz Python açısından “ufak” kavramının sınırının ne olabilece˘ ini söyle bir kod yardımıyla sorgulayabiliriz: g ¸ >>> for k in range(1000): ... öbürü nesnelerin içeri˘ ini sorguluyor...

Mesela “dict” veritipi (sözlük) >>> sozluk1 = {} >>> id(sozluk1) 3082285236L >>> sozluk2 = {} >>> id(sozluk2) 3082285916L Ama tıpkı “list” veritipinde oldu˘ u gibi.. s >>> if type(b) is list: ... çünkü Python “list” veritipi nesnesi için bellekte tek bir adres kullanıyor...... “is” i¸lecini veritipi kar¸ıla¸tırması yapmak için isterseniz su sekilde de kullanabilirsiniz: s s s ¸ ¸ >>> if type(a) is dict: . sonuca göre ba¸ka bir i¸lem. s s s s Mesela söyle bir fonksiyon yazabiliriz: ¸ # -*. tabii ki “if id(type(a)) == id(type(b)):” da yazılabilir.. iki nesnenin kimlikleri üzerinden bir sorgulama i¸lemi s g s yapıyor. s s .>>> id(type(liste)) >>> 3085544992L >>> id(type(liste2)) 3085544992L Bu iki çıktı aynıdır.. dedi˘ imiz gibi.b): if type(a) is type(b): print "Bu iki nesne aynı veritipine sahiptir" print "Nesnelerin tipi: %s"%(type(a)) else: print "Bu iki nesne aynı veritipine sahip DE˘˙LD˙R!" GI I print "ilk argümanın tipi: %s"%(type(a)) print "ikinci argümanın tipi: %s"%(type(b)) Burada “if type(a) is type(b):” satırı yerine.. Ama ayrı listeler için ayrı adres kullanıyor. Çünkü “is” i¸leci..coding: utf-8 -*def karsilastir(a. “dict” veritipinin nesne kimli˘ i de hep aynı olacaktır: g g >>> id(type(sozluk1) 3085549888L >>> id(type(sozluk2) 3085549888L Peki biz bu bilgiden nasıl yararlanabiliriz? Söyle: “is” i¸lecini do˘ rudan iki nesnenin kendisini ¸ s g kar¸ıla¸tırmak için kullanamasak da bu nesnelerin veritipini kar¸ıla¸tırmak için kullanabiliriz. sonuca göre bir i¸lem. Aynı durum tabii ki öteki veritipleri için de geçerlidir.

sonuca göre daha ba¸ka bir i¸lem.. “is” i¸leci iki nesne arasında içerik kar¸ıla¸tırması yapmak için güvenli de˘ ildir. s s s g Çünkü Python bazı nesneleri (özellikle “ufak” boyutlu nesneleri) önbelle˘ ine alırken. Sözün özü. s g s .. bazı nesg neler için her defasında farklı bir depolama i¸lemi yapmaktadır.. Çünkü “None” de˘ eri bellekte her zaman tek bir adreste depolanacak.. ˙ s Içerik kar¸ıla¸tırması için “==” s s veya ”!=” i¸leçlerini kullanmak daha do˘ ru bir yakla¸ım olacaktır.. s s “is” i¸lecini aynı zamanda bir nesnenin “None” de˘ erine e¸ olup olmadı˘ ını kontrol etmek için s g s g de kullanabilirsiniz..... gibi.. . g dolayısıyla bu de˘ ere gönderme yapan bütün nesneler için aynı bellek adresi kullanılacaktır: g >>> if b is None: .....>>> if type(c) is file: .

exe ˙ Ikincisi. Çünkü Windows kullanan¸ lar http://www. çalı¸tırılabilir Python dosyasını da /usr/bin klasörü içine s atar.python. Bu durumu su sekilde teyit edebiliriz: ¸ ¸ 1. s s 2. çalı¸tırılabilir s s program ya da toplu i¸ dosyası olarak tanınmıyor. Bu sekilde. Bu sayede GNU/Linux kullananlar zahmetsiz bir sekilde Python’ı kurcalamaya ba¸laya¸ s bilirler. Ama Windows kullananlar için aynı seyi söyleyemiyoruz. s Bu durumda Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸mak için iki yolunuz var: s g s Birincisi. Windows komut satırında python yazıp ENTER tu¸una basın.. Python YOL’a eklenmemi¸ demektir: ¸ s s ’python’ iç ya da dı¸ komut. 409 . Açılan kutucu˘ a cmd yazıp ENTER tu¸una basın. Yani Python’a ula¸mak s için.BÖLÜM 28 Windows’ta Python’ı YOL ’a (PATH) Eklemek GNU/Linux kullananların Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸mak için yapmaları gereken tek s g s sey komut satırında python yazıp ENTER tu¸una basmaktır.. Ba¸lat > Programlar > Python 2. Her program çalı¸tırı¸ınızda bu kodu girmek s s s zamanla eziyete dönü¸ebilir.org adresinden Python programını indirip bilgisayarlarına kurduklarında Python otomatik olarak YOL’a (PATH) eklenmiyor. Daha do˘ rusu. s 4. s Birinci yöntem oldukça me¸akkatli ve sıkıcıdır. s s 3. Ba¸lat > Çalı¸tır yolunu takip edin. Windows komut satırında Python’ın tam yolunu belirteceksiniz: c:/python26/python. bu imkanı elde s g etmek için Windows komut satırına daha fazla kod yazmanız gerekecek.x > Python (Command Line) yolunu takip edeceksiniz. Çünkü GNU/Linux da˘ ıtımları ¸ s g Python paketini sisteme eklerken. Söyle bir hata mesajı almı¸sanız. s ¸ python program_adı yazarak programınızı çalı¸tırma imkanınız da olmayacaktır. g s Böylece Windows komut satırına ula¸mı¸ olduk. komut satırına her defasında Python’ın ve/veya kendi programınızın tam yolunu yazmak zorunda kalacaksınız.

g s s g . herhangi bir dizin içinde bulunan bir Python programını çalı¸tırmak için. özellikle KDE’yi kullananlar. Bu sekilde Python’ın etkile¸imli kabu˘ u.getcwd() Etkile¸imli kabu˘ u istedi˘ iniz dizinde açamadı˘ ınız zaman. Etkile¸imli kabuk açıkken hangi dizinde oldu˘ unuzu sırasıyla su kos g ¸ mutları vererek ö˘ renebilirsiniz: g >>> import os >>> os. Python’ın kurulu oldu˘ u C:/Python2x ¸ s g g dizini içinde açılacaktır. s g s g g g Öncelikle Windows’un masaüstündeki Bilgisayarım simgesine sa˘ tıklıyoruz. Yani bu yazımızda.˙ Ikinci yöntem kolaydır. Bu girdi˘ imiz yerde “Geli¸mi¸” (Advanced) adlı bir sekme görece˘ iz. Örne˘ in bu sekilde kabu˘ a ula¸tı˘ ınızda Python’ı istedi˘ iniz dizin içinde ba¸latamamı¸ g ¸ g s g g s s oluyorsunuz. o programın bulundu˘ u dizine girecek ve orada F4 tu¸una s g s basarak bir komut satırı açabilecektir. örne˘ in masaüstüne kaydetti˘ iniz s g g g g g bir modüle ula¸mak için biraz daha fazla u˘ ra¸acaksınız demektir. g Bilgisayarım simgesine sa˘ tıkladıktan sonra açılan menünün en altında yer alan “Özellikler”e g (Properties) giriyoruz. s g s GNU/Linux kullanıcıları ise. ancak etkile¸imli kabu˘ a bu sekilde ula¸manın bazı dezavantajları bus g ¸ s lunur. Windows’ta sadece python s g g komutunu vererek nasıl etkile¸imli kabu˘ a eri¸ebilece˘ imizi ö˘ renece˘ iz. Bu sekmeyi açıyoruz. ˙ste bu yazımızda buna benzer bir kolaylı˘ a s s I¸ g Windows’ta nasıl ula¸abilece˘ imizi anlataca˘ ız. Bu a¸amada sadece python yazıp ENTER tu¸una basarak s s etkile¸imli kabukla oynamaya ba¸layabilecekler.

“Geli¸mi¸” sekmesine tıkladı˘ ımızda kar¸ımıza söyle bir ekran gelecek: s s g s ¸ .

Bu dü˘ meye tıkgs g g ladı˘ ımızda söyle bir pencere açılacak: g ¸ .Burada “Çevre De˘ i¸kenleri” (Environment Variables) dü˘ mesine tıklıyoruz.

“Sistem de˘ i¸kenleri” bölümündeki “Düzenle” (Edit) dü˘ mesine tıklıyg gs g oruz.Bu ekranda “Sistem De˘ i¸kenleri” (System Variables) bölümünde yer alan liste içinde Path gs ö˘ esini buluyoruz...) g . Listedeki ö˘ eler alfabe sırasına göre dizildi˘ i için Path‘i bulmanız zor olg g g mayacaktır. Path ö˘ esi seçili iken. Kar¸ımıza söyle bir sey geliyor: (A¸a˘ ıdaki ekran görüntüsünde “Sistem De˘ i¸kenleri” s ¸ ¸ s g gs bölümündeki Path ö˘ esini de listede görebilirsiniz.

Yalnız tabii ki. Sizdeki sürümün tam g adını ö˘ renmek için “C:/” dizinini kontrol edebilirsiniz. Siz de listenin g sonuna bu ö˘ eyi aynı sekilde ekleyeceksiniz.C\Python26” yazdım. s g s . Do˘ ru sürüm numarasını gerekli yere yazdıktan sonra “Tamam” dü˘ melerine basarak tekrar g g masaüstüne dönüyoruz.6 kug ¸ rulu oldu˘ u için oraya ”. Açılan kutucu˘ a cmd yazıp ENTER ¸ s s g tu¸una bastıktan sonra kar¸ımıza Windows komut satırı gelecek. Simdi Ba¸lat > Çalı¸tır (Start > Run) yolunu takip ediyoruz.Bu ekrandaki listenin en sonunda görünen ”. Sizdeki sürüm farklı olabilir. Burada artık python komus s tunu vererek Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸abiliriz. Benim sistemimde “C:/” dizini altındaki g Python klasörünün adı “Python26”.C:\Python26” ö˘ esini ben ekledim. benim sistemimde Python2. Bu klasörün adı sizdeki sürüme göre farklılık gösterebilir.

Etkile¸imli kabuktan çıkmak için önce CTRL+Z‘ye. Ancak ço˘ u zaman sadece bu dosyayı YOL’a eklemek yeterli olmayacaktır. ancak s g s ba¸ka bazı modüllerin de çalı¸abilmesi için Scripts adlı dizini de YOL’a eklemenizi tavsiye eds s erim. Sadece g g çalı¸tırılabilir dosyayı YOL’a ekledi˘ inizde Python’ı komut satırından çalı¸tırabilirsiniz. Bu dizini YOL’a eklemek oldukça basittir. Bu dizini YOL’a eklemek için yukarıdaki adımları tekrar ediyoruz ve ”. s g s s Yukarıda Python’ın çalı¸tırılabilir dosyasını (executable) sistem YOL’una nasıl ekleyece˘ imizi s g ö˘ rendik.C:\Python26\Scripts” satırını da kutucu˘ a ekliyoruz. ardından da ENTER‘e basıyoruz.. . g “cmd” komutu ile ula¸tı˘ ınız ekranda kopyalama/yapı¸tırma i¸lemleri de yapabilirsiniz. cmd ile s ula¸tı˘ ımız bu komut satırında su komutu vererek Python programlarını çalı¸tırabiliriz: s g ¸ s python program_adı Windows komut satırı Python’ın Windows’ta sundu˘ u komut satırından biraz daha yeteneklidir. g Bu konuyla ilgili herhangi bir sorunuz olması halinde kistihza [et] yahoo [nokta] com adresine yazabilirsiniz. Artık..

Asıl Python sürümü Python 3. PEP’ler Python toplulu˘ una çe¸itli konularda bilgi vermenin yanısıra. gs 416 . PEP’ler genellikle teknik bir dil kullanılarak yazılır. Ama uygulamada özelliklerle sürecin bir arada ele alındı˘ ına sahit olas g ¸ ca˘ ız. s g 29. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi PEP’lerin i¸levi Python’un geli¸imine ı¸ık s s g s s s tutmaktır. Python’a ili¸kin g s s bir özelli˘ i veya özellik önerisini de tarif eder.org/dev/peps/pep-3000/ Yazarı Guido Van Rossum Yazılma Tarihi 5 Nisan 2006 ˘ s Son Degi¸ iklik 18 Mart 2008 Türkçesi Fırat Özgül Not: Çevirmenin Notu: PEP’in açılımı “Python Enhancement Proposal”. Python 3.0 -V” komutunun çıktısı da bu olacaktır. sürecin de sorgulanmasına g g s yol açacaktır.BÖLÜM 29 PEP 3000 Ba¸ lıgı PEP 3000 – Python 3000 s ˘ Adresi http://www. Tercihen. Projenin ismi Python 3000 veya kısaca ¸ Py3k’dır.0 olarak adlandırılacak. “python3. g A¸a˘ ıdaki metin.0 ve Py3K aynı seyin adıdır. ilk olarak süreç s s g üzerinde uzla¸ılmalı.x sürümlerinde tutulan yol benimsenecektir.2 Adlandırma Python 3000. 29. Çalı¸tırılabilir dosya için yeni bir ad önermek veya Python kaynak dosyalarının s uzantısını de˘ i¸tirmek istemiyorum. Ço˘ unlukla belirli bir özellik üzerinde yürütülen tartı¸malar.1 Özet Bu PEP Python 3000’in geli¸tirilmesine ili¸kin bir kılavuz niteli˘ indedir. Dosya adlandırmalarında ise. özellikler konusu ancak süreç kararla¸tırılıp kesinle¸tirildikten sonra irdes s s lenmeye ba¸lanmalıdır. yukarıda adresi verilen PEP 3000’in çevirisidir. Python 2.python. yani “Python’u Geli¸tirme Önerileri”dir.

y sürümlerine kıyasla daha uzun bir süre boyunca yayınlanmaya devam edecektir.6 ileriye dönük uyumlulu˘ u su iki sekilde sa˘ layacaktır: g ¸ ¸ g • Python 2. Python 2. ba˘ lamdan ba˘ ımsız olarak kaynaktan s g g kayna˘ a dönü¸türme i¸lemi yapabilecek. Ancak tabii ki bu araç veri akı¸ı analizi veya tip çıkarsaması yapamaz. 29. g Python 3. Hatta bu durum 3.0 ile Python 2. Bunun ne kadar devam edece˘ i 2. (Ba¸ka bir deyi¸le bu PEP. buns s lar sürece ili¸kin veya bilgi amaçlı PEP’lerdir.x.x arasında geriye dönük bir uyumluluk olmayacaktır. 3.x sürümlerinin bir süre birbirine paralel gitmesini bekliyorum. s Python 2.6’ya geri ta¸ınacak.0 sürümünün kabul görüp kararlı bir hale gelmesine ve gönüllülerin tahammül sınırlarına ba˘ lıdır.x serisine kıyasla çok daha çabuk s olaca˘ ını tahmin ediyorum. 3000-3099 arası PEP’ler üst-PEP’ler olup. 3100-3999 arası PEP’ler özellikler üzerinedir. s • Py3k’ya ait pek çok özellik (normalde 2.2 g sürümlerine kadar devam edebilir. Bu araç. Hatta bir kodun bir bölümünün dahi çalı¸aca˘ ı söylenemez. PEP 3099 ise.0a1’den sonra süratlenmesi beklenmektedir. Python 3000’e ili¸kin s g s bütün üst-PEP’lerin üst-PEP’idir.) s s Python 2.29.0 (son sürüm) çıktıktan sonra bile en az bir veya iki 2.4 Takvim Python 2.3 PEP’lerin Numaralandırılması Python 3000’e ili¸kin PEP’ler PEP 3000 ile ba¸lar. Normalde 2. PEP 3100 de özel bir PEP’tir: Bu PEP. s 2.. asıl Python 3000 sürecine girs ilmeden önce Python 3000 içinde yer alması kararla¸tırılmı¸ (ya da yer alması ümit edilen) s s özellikleri içeren bir “yapılacaklar listesi” gibidir. Topluluk 3. bu özellikler ya __future__ modülü aracılı˘ ıyla ya da eski ve yeni s g sözdizimi yan yana kullanılarak etkinle¸tirilebilecektir. Python 3.x deste˘ inin sürdürülmeg g sine yönelik olarak topluluktan gelen taleplere. de˘ i¸meyecek gs özellikleri sıralar.x sürüm yayınlama g s döngüsü rayına oturacaktır.2’nin çıkı¸ının 2. ama ana i¸levinden yoksun olarak. Bu sürümlerin yayınlanma s tarihleri ba¸aba¸ gitmektedir. args) fonksiyonunu f(*args) sekline g s s g ¸ dönü¸türebilecektir.6 sürümündeki ileriye dönük uyumluluk özelliklerinin yerine veya bunlara ek olarak ayrı bir kaynak kod dönü¸türme aracı da olacaktır [1].x sürümleri. Ama 3.0’da artık çalı¸mayacak özellikler hakkında (mesela s range() fonksiyonunun dönü¸ de˘ erinin liste oldu˘ unu varsayarak) dinamik sekilde (yani s g g ¸ çalı¸ma esnasında) uyarı verecek olan bir “Py3k uyarı kipi” yer alacaktır.0’dan sonra. Python 2. hata düzeltmelerini içeren geleneksel 2. örne˘ in apply(f.1 ve 3.(x+1) sürümü çıktı˘ ı anda 2.6 sürümünde.x sürümünün yayınlanaca˘ ını tahmin ediyorum. s s . Python 3.0 altında hiçbir de˘ i¸ikli˘ e u˘ ramadan çalı¸aca˘ ının s gs g g s g teminatı yoktur.0’a ili¸kin sürüm takvimini içeren PEP 361’e bakınız.6 ve 3.x sürümlerine alı¸tıktan sonra 3. s s Not: Standart kitaplık geli¸iminin 3. Son olarak. (Tabii ufak da olsa s g çalı¸acak kısımlar vardır..x ve 3.6 ile yazılmı¸ kodların Python 3. 29. süreçlerin nasıl tanımlanaca˘ ına s s g ili¸kin süreci tarif eder).1 veya 3. PEP s 3000 (¸u anda okudu˘ unuz PEP) ise özel bir duruma sahiptir: PEP 3000.5 Uyumluluk ve Geçi¸ s Python 3.x’te hata verecek sözdizimleridir bunlar) Python 2.x için hata g düzeltme sürümü yayınlamayı bırakıyoruz.

Uyarı kalmayıncaya kadar test edin ve kodu düzenleyin. basama˘ a geri dönün. ama benim kendi çabalarım en iyi bildi˘ im dile ve gerçeklemeye yönelik olacaks g g tır. yazarı tarafından memnuniyetle kar¸ılanacaktır.6 sürümü için verece˘ iniz deste˘ i salt bakım seviyesine getirene kadar 3. yeni sürüm. g Python 2. 3. Bölüm I ¸ [3] PEP 361 (Python 2. Bu yakla¸ım. bunun o bildi˘ imiz eski gömülü g g fonksiyon oldu˘ unu varsayacaktır. Not: Geçi¸ sürecine ili¸kin konuları ayrıntılı olarak tarif eden bir üst-PEP’e ihtiyacımız var. s s 29. Ben bir yandan da sıfırdan gerçekleme çalı¸malarına giri¸ilmesine ¸ s s kar¸ı de˘ ilim. s Çıktıyı elle düzenlemeyin! 5. Bu kaynak kodunu 3.0 g g kaynak kodunun düzenlenmesi tavsiye edilmez (yani 2. g 7. 2.6 ve 3. Dönü¸türülmü¸ kaynak kodunu 3.0 sürümünün sözdizimine dönü¸türmek için 2to3 aracını kullanın.Yani bu araç yukarıdaki gibi bir apply fonksiyonu gördü˘ ünde. Sürümü yayınlama vakti geldi˘ inde 2. 29.0 için ayrı tar dosyaları (veya sürümler için g hangi ar¸ivleme biçimini kullanıyorsanız onu) hazırlayın.6 ve 3.6 Gerçekleme Dili (Implementation) Python 3000 C dilinde gerçeklenecek. 4. E˘ er sorunla kar¸ıla¸ırsanız. ba¸tan a¸a˘ ı yeniden yazmanın tehlikeleri hakkındaki (Joel Spolsky[2] ile pays s s g la¸tı˘ ım) görü¸lerimden kaynaklanmaktadır.6’ya aktarın. düzeltmeleri kaynak kodunun 2. Py3k uyarı kipini açın. Neredeyse tam kapsamlı. s Programınızın 2.6 ve 3. Python 2 kod tabanından evrilecektir.0 sürümü altında test edin. Projenizi Python 2.6 kodunu bakım dalına aktaraca˘ ınız g ana kadar). s s 6.0 sürümlerini birlikte desteklemesi gereken bir proje için önerilen geli¸tirme s modeli a¸a˘ ıdaki gibidir: s g 0.7 Üst-Katkılar Bu PEP için yapılacak ilave metin önerileri.0 için Sürüm Takvimi) .8 Kaynaklar [1] subversion test alanında (sandbox) bulunan 2to3 aracı [2] Joel on Software: Katiyen Yapmamanız Gereken Seyler. kusursuz birim testleri hazırlayın. Python 3000 Python 2 üzerinde yapılmı¸ nispeten s g s s orta düzeyli bir iyile¸tirme çalı¸ması oldu˘ u için dili ba¸tan a¸a˘ ı yeniden yazmaya kalkı¸s s g s s g s mazsak çok sey kazanırız. 1. s Yukarıda anılan ve anılmayan konulara ili¸kin taslak seklindeki üst-PEP’ler ise daha da makbule s ¸ geçecektir! 29.6 sürümü üzerinde yapın ve g s s 3.

s .9 Telif Hakkı Bu belge kamuya açılmı¸tır.29.

Java. Writer. Ço˘ u kimsenin bildi˘ i gibi.BÖLÜM 30 Python ve OpenOffice Not: Bu makale henüz taslak halindedir. Özellikle GNU/Linux kullanıcıları. evirip çevirmek. Calc ve öbür ofis bile¸enlerini yönetmek. OLE prog gramcıları). CLI.. g g s g OpenOffice.. Microsoft firmasının özgür olmayan ofis paketine alternatif olarak bilgisayarlarımızda kullanabiliyoruz. Zamanla bu makale içindeki bilgiler geli¸tirilecek ve s buraya yeni bilgiler de eklenecektir. JavaScript. E˘ er bu makaleye katkıda bulunmak veya makalede bulg du˘ unuz hataları bildirmek isterseniz kistihza [at] yahoo [nokta] com adresinden bana ula¸ag s bilirsiniz.. OpenOffice API’sinin özelli˘ i dilden ba˘ ımsız olmasıdır. Biz bu bölümde OpenOffice ve Python’u nasıl ba˘ da¸tırabilece˘ imizi. Su anda kullanılabilecek olan UNO köprüleri söyle listelenebilir: s ¸ ¸ • Uno/Binary • Uno/CLI • Uno/Cpp • Uno/Delphi • Uno/Java • Uno/OLE • Uno/PyUno • Uno/Remote • Perl Uno 420 . OpenOffice’yi Windows kullanıcılarına nazaran çok daha yakından tanır. OpenOffice hem GNU/Linux’ta hem de Windows’ta çalı¸as biliyor. Python’u g s g kullanarak OpenOffice belgelerini nasıl yönetebilece˘ imizi ö˘ renmeye çalı¸aca˘ ız. Sun Microsystems firmasının etkin deste˘ iyle geli¸tirilen OpenOfg g g s fice adlı bir özgür yazılımı. Farklı programlama dilleri. Python. OpenOffice API’sine eri¸erek ofis bile¸enlerini yönetebilirler. s s API’ye eri¸ebilmek için “UNO” (Universal Network Objects — Evrensel A˘ Nesneleri) adlı bile¸en s g s modelinden faydalanıyoruz. StarBasic. Yani farklı programlama dilg g lerini kullanan programcılar (örne˘ in C++. düzenlemek s veya de˘ i¸tirmek için programcılara oldukça geli¸mi¸ bir API (uygulama programlama arayüzü) gs s s sunuyor. kendilerine özgü bir UNO köprüsü (UNO bridge) kullanarak OpenOffice’nin UNO bile¸enlerine ve dolayısıyla OpenOffice’nin API’sine ers i¸ebilirler. OpenOffice’nin GNU/Linux’taki birincil ve en geli¸mi¸ s s ofis paketi olmasından ötürü..

6 ile uyumlu olan sürümünü g kuracaktır.6-uno uno-libs3 uno-libs3-dbg unoconv Burada “python-uno” ve “python2. PyUno’nun kurulu olup olmadı˘ ını denetlemek için Python’un etkile¸imli kabu˘ unda su komutu g s g ¸ verebilirsiniz: >>> import uno E˘ er hiçbir sey olmadan bir alt satıra geçiliyorsa. O halde hemen bu paketi sistemimize kuralım: sudo apt-get install python-uno Bu komut.6-uno” adlı iki farklı paket görüyoruz. Tabii siz bu yazıyı okurken Ubuntu’da i¸ler de˘ i¸mi¸ olabilir. Bu i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını GNU/Linux ve Windows için ayrı ayrı s s g inceleyece˘ iz. O halde isterseniz bu yazılımın sistemimize nasıl kurulaca˘ ını g inceleyelim ilk i¸ olarak...6 oldu˘ u için. Su an itibariyle Ubuntu Jaunty Jackalope‘deki en yeni resmi Python sürümü ¸ 2.• Tcl Uno Gördü˘ ünüz gibi. s Önce Ubuntu paketleri arasında küçük bir ara¸tırma yapalım. E˘ er sisteminizde OpenOffice kurulu ise PyUno s g da kuruludur. E˘ er “python2. ˙ g Isminden de anla¸ılaca˘ ı gibi. s g g 30.. g Benim kullandı˘ ım i¸letim sistemi Ubuntu Jaunty Jackalope. Ba¸ka GNU/Linux da˘ ıtımlarını kulg g s g lananlar. O yüzden PyUno’yu bilgisayarınıza kurmak için herhangi bir i¸lem yapmanıza gerek yok. PyUno adlı paketi bilgisayarımıza kuracaktır. “python-uno”.. Python ve OpenOffice’yi birlikte kullanabilmek için PyUno adlı g bir yazılıma ihtiyacımız olacak. “python-uno” paketi ise. PyUno modülü sisteminizde kurulu demektir. Acaba PyUno paketinin tam adı s neymi¸? s aptitude search uno Bu komut bize suna benzer bir çıktı verir: ¸ plasma-widget-fortunoid python-uno python2. listede “Uno/PyUno” da var.. sistemdeki en yeni resmi Python sürümü hangisiyse bilgisayarınıza ona uygun olan PyUno paketini kuracaktır. Dolayısıyla “python-uno” ve “python2. Önce GNU/Linux’tan ba¸layalım. Python s g ile OpenOffice’nin bile¸en modeli arasında ba˘ lantı kurabilmemizi sa˘ lıyor. bilgisayarımıza PyUno’nun Python 2. muhtemelen bu i¸lemi yapmak zorunda kalmayacaksınız. g s O yüzden ben bu yazıda PyUno’nun Ubuntu üzerine nasıl kurulaca˘ ını anlataca˘ ım. bu köprü. PyUno s g OpenOffice ile birlikte geldi˘ i için... g s GNU/Linux PyUno. PyUno’nun Python 2.6’ya uygun sürümü kurulacaktır.6-uno” g paketini kurarsanız. kendi paket yöneticileri aracılı˘ ıyla a¸a˘ ıda anlattıklarıma benzer i¸lemleri gerçekg s g s le¸tirebilirler. Ancak ba¸ta da dedi˘ imiz gibi.. OpenOffice ile birlikte gelen bir modüldür. Ancak ço˘ u durumda en iyi yol s gs s g “python-uno” adlı paketi kurmak olacaktır. g ¸ E˘ er yukarıdaki komut bir hata mesajı veriyorsa okumaya devam edin.1 PyUno’nun Kurulumu Daha önce de dedi˘ imiz gibi.6-uno” bugün itibariyle aynı paketleri kurar. g s .

.port=2002..urp. s GNU/Linux OpenOffice’yi dinleme kipinde açabilmek için “-accept” adlı bir parametreden faydalanaca˘ ız.2 OpenOffice’yi mode) Dinleme Kipinde Açmak (listening Python’u kullanarak OpenOffice ile herhangi bir i¸lem yapabilmek için atmamız gereken ilk s adım OpenOffice’yi “dinleme kipinde” açmak olmalıdır.. Yani komutumuzu söyle yazaca˘ ız (Bu arada.openoffice. Wins g dows bölümünde GNU/Linux kullanıcılarının i¸ine yarayacak bilgiler de yer alıyor. Bu sayede Python’la yaptı˘ ımız i¸lemg s lerin OpenOffice tarafından algılanmasını sa˘ layaca˘ ız. Unix kabu˘ ug g g nun bize sorun çıkarmaması için yukarıdaki parametreyi tırnak içine almamız yeterlidir.Microsoft Windows Microsoft Windows i¸letim sisteminde de PyUno paketi OpenOffice kurulumu ile birlikte geliyor.. Bu komutu alıp oldu˘ u gibi kullanamıyoruz. s Dolayısıyla e˘ er sisteminizde OpenOffice kurulu ise ba¸ka herhangi bir sey kurmanıza gerek g s ¸ yok..” i¸aretini Unix kabu˘ unun farklı algılamasından g s g ötürü..org/ adresinden indirebilirsiniz. Bunu konsola yazmadan önce su sorunu çözmemiz g ¸ gerek: Yukarıdaki parametre içinde gördü˘ ümüz ”. yani UNO aracılı˘ ıyla s g g OpenOffice API’sine ba˘ lanmamızı sa˘ layacak bilgileri içeren bir karakter dizisi de belirg g lememiz gerekiyor. ba¸ka programların OpenOffice API’sine g s ba˘ lanmak için kullanabilece˘ i bir “ba˘ lantı kabul etme mekanizması” (ba¸ka deyi¸le bir “UNO g g g s s alıcısı”) olu¸turulmasını sa˘ lıyor. bu komutu vermeden önce sistemde hiçbir OpenOf¸ g fice belgesinin açık olmamasına dikkat ediyoruz) .. g s s 30. Bu arada. E˘ er kurulum a¸amasını ba¸arıyla geçtiysek emin adımlarla yolumuza devam edebiliriz. g Bu parametre hakkında kısa bir bilgi almak için konsolda su komutu verebilirsiniz: ¸ soffice -h Bu komutun çıktısı içinde su satırları göreceksiniz: ¸ -accept=<accept-string> Specify an UNO connect-string to create an UNO acceptor through which other programs can connect to access the API Buradan anladı˘ ımıza göre. Çünkü GNU/Linux bölümünde Windows kullanıcılarının da i¸ine yarayacak bilgiler bulundu˘ u gibi. OpenOffice API’sine ili¸kin resmi kılavuzun söyledi˘ ine göre bu i¸lemi yapabilmek için OpenOfs g s fice’yi su sekilde ba¸latmamız gerekiyor: ¸ ¸ s soffice -accept=socket. g g Bu i¸lemi sırasıyla GNU/Linux’ta ve Windows’ta nasıl yapaca˘ ımızı görelim. OpenOffice’yi ise http://www. “-accept” parametresi.. OpenOffice API’sine ba˘ lanmada kullanaca˘ ımız g g kabul mekanizmasını olu¸turabilmek için bir “UNO ba˘ lantı dizisi”. hangi i¸letim sistemini kuls s lanıyor olursanız olun hem GNU/Linux hem de Windows açıklamalarını okumalısınız. a¸a˘ ıda s g s g anlatacaklarımı “GNU/Linux” ve “Microsoft” diye ayırmı¸ olsam da. yukarıdaki komut OpenOffice’yle ba˘ lantı kurmamızı sa˘ layamayacaktır. s g Yine yukarıdaki kısa bilgiden anlıyoruz ki.host=0.

org 3\program E˘ er sizdeki OpenOffice dizini farklıysa.. Bu arada. g g host: Bu parametre. Ancak bu komutu verdikten sonra e˘ er “Could not find a Java Runtime Environment” gibi bir hata mesajı alıyorsanız su komut g ¸ yardımıyla gerekli paketi sisteminize kurmalısınız: sudo apt-get install openoffice. OpenOffice’nin dinleyece˘ i konak sistemin adını veya IP nug marasını gösteriyor. s g -accept: Bu parametrenin ne oldu˘ unu da biraz önce görmü¸tük. Bu parametreye “0” veya “localhost” de˘ erlerini verebiliriz.”‘ komutu verildikten sonra bo¸ bir OpenOfs fice Writer belgesi açılacaktır. g Bu noktada. ˙ste “soffice. e˘ er bu komutu verdikten sonra “unable to get gail verg g sion number” gibi bir hata alırsanız. OpenOffice ile ba˘ lantıyı hangi port üzerinden gerçekle¸tireg s ce˘ imizi belirtmemizi sa˘ lıyor. g g “2002” portunu kullandık. Ayrıca Windows’ta saat simgesinin yanına yerle¸en “OpenOffice QuickStarter” uygus ..host=0. Bu terim Türkçe’de “Uno Uzak Ba˘ lantı Protokolü” anlamına gelir ve kurulacak ba˘ lantının hangi g g protokol üzerinden gerçekle¸tirilece˘ ini ifade eder.. Windows’ta OpenOffice programı g “C:\Program Files\OpenOffice 3” dizini altında bulunur." Dilerseniz bu komuttaki parametreleri teker teker incelemeye çalı¸alım: s soffice: Bu ifadenin ne i¸e yaradı˘ ını biliyoruz.. Biz burada. port: Bu parametre..urp. “OpenOffice’ye 2002 portu üzerinden bir soket ba˘ lang tısı gerçekle¸tirerek Uno Uzak Ba˘ lantı Protokolü (URP) aracılı˘ ıyla OpenOffice’nin bizi dinles g g meye almasını sa˘ ladık”. urp: Bu ifade. OpenOffice’nin kurulu oldu˘ u dizin içinde verecek. varsayılan olarak hiç bir g ba˘ lantı giri¸imini kabul etmez.. Orada önce su komutu vererek “C:\Program Files\OpenOffice 3\program” dizinine s ¸ ula¸ıyoruz: s cd C:\Program Files\OpenOffice. Biz burada bir “soket ba˘ lantısı” kurmayı deniyoruz. güvenlik gerekçesiyle... yukarıdaki komutu ona göre düzenlemeniz gerekiyor. Ama önce Windows kullanıcılarının durumunu bir gözden geçirelim. resmi kılavuzun önerisine uyarak.. OpenOffice’nin kendisine gelen ba˘ lantı giri¸imlerini kabul g s etmesini sa˘ lıyor. Bu parameg s tre temel olarak. Yukarıdaki komutta “host=0” yerine “host=localhost” da s g yazabiliriz. “soket”. OpenOffice’ye ba˘ lanırken kullanaca˘ ımız ba˘ lantı tipini gösg g g teriyor.” komug tunu. g s socket: Bu ifade.. s g Kısacası yukarıdaki komut yardımıyla. OpenOffice.host=0. Simdi s I¸ g ¸ Ba¸lat>Run” yolunu takip ederek “cmd” komutunu veriyoruz ve Windows’un komut satırına s ula¸ıyoruz.soffice -accept="socket. Sistemimizdeki OpenOffice’yi s g çalı¸tırmamızı sa˘ layan dosyanın adı “soffice”dir. g “0” de˘ eri. sistemimizde hiçbir OpenOffice belgesinin açık olmadı˘ ından emin olmamız g gerekiyor.. yukarıda GNU/Linux kullanıcılarının verdi˘ i “soffice -accept.port=2002.port=2002. bunu önemsemeyin. Bu belgeyi kapatmadan yolumuza devam edelim. Microsoft Windows Windows kullananlar.. sunucu g ve istemci arasında çift yönlü ba˘ lantı kurmamızı sa˘ layan bir mekanizmadır.exe” dosyasının bulundu˘ u dizin burasıdır.urp. müsait olan bütün a˘ arayüzleri üzerinden dinleme i¸lemi gerçekg g s le¸tirilmesini sa˘ lar. Bu dizinin içinde “program” adlı bir ba¸ka dizin daha göreceksiniz. “Uno Remote Protocol” teriminin kısaltmasıdır.org-java-common ‘soffice -accept=”socket.

.port=2002. Yine sırasıyla GNU/Linux ve g g g Microsoft kullanıcılarının ne yapması gerekti˘ ini anlataca˘ ız.urp.urp. Madem i¸imiz Uno ile.. o halde hemen “uno” modülünü içe aktaralım: s >>> import uno Böylece “uno” modülünün bütün nimetlerinden faydalanabilece˘ iz. Bu. g E˘ er OpenOffice’nin.. Komutta “host=0” yazmak Windows’ta OpenOffice ile ba˘ lantı kuramamamıza sebep olabiliyor. -nofirstwizard.urp.3 OpenOffice’ye Baglanmak Bir önceki adımda OpenOffice’yi dinleme kipinde açtık.port=2002.port=2002. atmamız gereken ilk adımdı. E˘ er ne açılı¸ ekranı s g s ne de “ne tür belge?” ekranı görmek isterseniz yukarıdaki iki parametreyi birlikte de kullanabilirsiniz: soffice -accept=socket.. Tabii hangi i¸letim sistemini kulg g s lanırsanız kullanın.... g GNU/Linux Öncelikle Python’un etkile¸imli kabu˘ unu ba¸latıyoruz: s g s python Gayet güzel. ilk açılırken kar¸ımıza çıkan açılı¸ ekranını (splashscreen) da görmek isg s s temiyorsak yukarıdaki komutu su sekilde de verebiliriz: ¸ ¸ soffice -accept=socket. her iki bölümü de dikkatle okumanın zararını de˘ il faydasını görürsünüz. Bu kog mutu Windows’ta verirken “host=0” yerine “host=localhost” yazıyoruz. -nologo OpenOffice’yi bu parametrelerle birlikte çalı¸tırdı˘ ınızda OpenOffice’nin her zamankinden bis g raz daha hızlı açıldı˘ ını göreceksiniz. g Bu arada. E˘ er ne tür bir belge açmak istedi˘ inizi g g soran bir ekranla kar¸ıla¸ırsanız “Text Document” (veya “Bo¸ Belge”) seçene˘ ini i¸aretleyerek s s s g s bo¸ bir metin belgesi açın. Bu parametre sayesinde OpenOffice’nin “ne tür bir belge açmak istersiniz?” g sorusunu sormamasını sa˘ lıyoruz.lamasının da kapalı olması lazım. açılı¸ ekranını göstermeden açılacaktır.host=localhost.” satırını tırnak içine almamıza gerek olmadı˘ ına da dikkatinizi çekmek isterim.urp. Ayrıca Wing dows’tayken “socket.host=localhost... Simdi ¸ ise Python aracılı˘ ıyla OpenOffice’ye ba˘ lanmayı deneyece˘ iz.host=localhost. E˘ er kapalı de˘ ilse bu uygulamayı da kapatıp su komutu g g ¸ veriyoruz: soffice -accept=socket. yukarıdaki komutların GNU/Linux’takinden biraz farklı oldu˘ una dikkat edin. -nofirstwizard Buradaki “-nofirstwizard” parametresi OpenOffice’nin do˘ rudan bo¸ bir metin belgesi açmasını g s sa˘ layacaktır.host=localhost.host=localhost.port=2002. g ˘ 30. s Yukarıdaki komuta ek olarak bazı ba¸ka parametreler de verebilirsiniz. Bu komutu verdikten sonra OpenOffice açılacaktır..urp. -nologo Böylece OpenOffice programı. g ..port=2002. Verece˘ iniz bu parames g treler OpenOffice programının açılı¸ seklini ekleyecektir: s¸ soffice -accept=socket..

“UnoUrlResolver”i kullanabilmek için Servis Yös s neticisinden (yani “ServiceManager”den) ve onun “createInstanceWithContext()” adlı metodundan yararlanarak “ba˘ lantı servisini” çalı¸ır hale getirece˘ iz: g s g >>> baglanti_servisi = yerel. Bunların ne oldu˘ unu biraz sonra açıklayaca˘ ız: g g g • Önce “uno” modülünü içe aktarıyoruz. Simdi yapmamız gereken sey..” komutuna g s verdi˘ imiz parametreyle hemen hemen aynı oldu˘ una dikkat edin..star.Biraz sonra. g Simdi gelelim yukarıda sıralanan a¸amaları gerçek hayata aktarmaya.. s s g Bile¸en Ba˘ lamı kavramını. s • Belge içinde bir imleç olu¸turuyoruz. g • Ba˘ lantıyı kurduktan sonra..bridge. “uno” modülünün “getg s ComponentContext()” adlı metodu yardımıyla gerçekle¸tirece˘ iz: s g >>> uno. ki kullanması kolay olsun: gs >>> yerel = uno.star. Bu arada.port=2002. Bu arada..getComponentContext() Bile¸en ba˘ lamını. yerel) Bir önceki adımda Bile¸en Ba˘ lamını yerel ortamımıza aktardı˘ ımız için.. s g • “Servis Yöneticisi” yardımıyla OpenOffice ba˘ lantı servisini çalı¸tırıyoruz.sun. bu “bile¸en ba˘ lamını” içe aktarmak. g Ba˘ lantı servisini çalı¸ır hale getirdikten sonra “resolve()” metodu yardımıyla OpenOffice’ye g s ba˘ lanma i¸lemini gerçekle¸tirece˘ iz: g s s g >>> baglanti = baglanti_servisi. ¸ s Bu noktada kar¸ımıza “Bile¸en Ba˘ lamı” (Component Context) adı verilen bir kavram çıkıyor... bu noktadan sonra OpenOffice’ye ba˘ lanmamızı sa˘ layacak olan “UnoUrlg g g Resolver” adlı servise eri¸meye çalı¸abiliriz.. en ba¸ta “soffice -accept. en ba¸ta “soffice” komutuyla açtı˘ ımız OpenOffice belgesine g s g eri¸memizi sa˘ layacak servisi çalı¸tırıyoruz. Bu konuya geçmeden önce g g g dilerseniz. “ServiceManager”e s g g ve onun “createInstanceWithContext()” adlı metoduna do˘ rudan yerel ortamımızın bir ö˘ esi g g olarak eri¸ebiliyoruz.ServiceManager. ˙ g Ilk parametre “UnoUrlResolver”.host=0. a¸a˘ ıda kulg s s s g s g lanaca˘ ımız kavramlara çok takılmayın. "uno:socket.” seklinde yazabildik. • Ardından “Bile¸en Ba˘ lamını” içe aktarıyoruz..sun. “bütün bile¸enlerin bir arada bulundu˘ u bir ortam” olarak s g s g dü¸ünebiliriz. s ¸ Burada “createInstanceWithContext()” metodunun iki parametre aldı˘ ına dikkat edin. Bu i¸lemi. g s • Daha sonra OpenOffice’ye ba˘ lantı kuruyoruz. s • Ve istedi˘ imiz bir metni belgeye yazdırıyoruz. OpenOffice’ye nasıl ba˘ lanaca˘ ımızı inceleyece˘ iz.ComponentContext") Burada “resolve()” metoduna verdi˘ imiz parametrenin.urp. ikinci parametre ise biraz önce hazırladı˘ ımız “yerel” adlı de˘ i¸kg gs endir..StarOffice. yani bütün bile¸enlerin bir arada bulundu˘ u ortamı kendi çalı¸ma alanımıza s g s g s aktardı˘ ımıza göre. “UnoUrlResolver”i nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin..getComponentContext() Dilerseniz bu metodu bir de˘ i¸kene atayalım. s g s • Hemen ardından mevcut belgeye eri¸iyoruz.resolve( .UnoUrlResolver".createInstanceWithContext( .bridge” g OpenOffice API’sinin ö˘ elerinden biridir. g g . yani bu s ¸ ¸ s g ba˘ lamı yerel ortamımızda kullanılabilir hale getirmektir. "com.ServiceManager. ba˘ lantı i¸leminin hangi a¸amalardan olu¸tu˘ unu görelim. “com. Bu yüzden komutumuzu “yerel.

OpenOffice ile birlikte gelen Python sürümünden yararlanmamız gerekiyor. Yine s s s “C:\Program Files\OpenOffice.createTextCursor() Son olarak belgeye bir metin yazdırıyoruz: >>> belge. bu belge içinde bir imleç olu¸turmamız gerekiyor. OpenOffice ile birlikte gelen Python sürümüdür ve sisteminizdeki asıl Python’dan farklıdır.getCurrentComponent() Artık.ServiceManager.resolve( .sun. "com.star. O halde simdi istedi˘ imiz bir yöntemi kullanarak Python’un etkile¸imli kabu˘ unu ¸ g s g ba¸latalım.port=2002.Desktop".ServiceManager. “C:\Program Files\OpenOffice. E˘ er arzu ederseniz. yerel) >>> baglanti = baglanti_servisi.exe” dosyasına çift tıklayarak da OpenOffice’ye özgü Python sürümünü ba¸latas bilirsiniz.createInstanceWithContext( ..insertString(imlec. 0) Microsoft Windows Hatırlarsanız. yine Servis Yöneticisi’nin. Simdi bu imleci s ¸ olu¸turalım: s >>> imlec = belge...StarOffice.sun.Desktop".getCurrentComponent() >>> imlec = belge.bridge.... baglanti) Hemen ardından da mevcut belgeye eri¸iyoruz: s >>> belge = belge_servisi. ¸ Dilerseniz bu kodları topluca görelim: >>> import uno >>> yerel = uno.Text..Text.host=0.getComponentContext() >>> baglanti_servisi = yerel.. Bu. Orada su komutu veriyoruz: s ¸ .org 3\program” dizini altında “python.urp..Ba˘ lantıyı kurduktan sonra... en ba¸ta “soffice.exe” adlı çalı¸tırılabilir dosyayı ba¸latabilmek için “soffice” komutunu vermi¸tik. Sistemdeki öbür Python programı Windows’ta OpenOffice ile ba˘