Python Kılavuzu

Sürüm 2.x

Fırat Özgül (istihza)

14/05/2011

˙Ç˙NDEK˙LER I I I

1 Temel Bilgiler 1.1 Python Hakkında . . . . . 1.2 Python Nasıl Okunur? . . 1.3 Python Nereden İndirilir? 1.4 Python Nasıl Çalıştırılır? . 1.5 Python’dan Nasıl Çıkılır? 1.6 Bölüm Soruları . . . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2 2 3 3 5 7 8 9 9 11 16 19 20 25 27 27 31 38 41 42 43 44 46 49 50

2 Python’a Giriş 2.1 print Komutu . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2 Karakter Dizileri . . . . . . . . . . . . . . . 2.3 Python’da Sayılar ve Matematik İşlemleri 2.4 Değişkenler . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5 Kaçış Dizileri . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Python Programlarını Kaydetmek 3.1 GNU/Linux Sistemi . . . . . . . . . . . . 3.2 Windows Sistemi . . . . . . . . . . . . . 3.3 Türkçe Karakter Kullanımı . . . . . . . 3.4 MS-DOS’ta Türkçe Karakter Problemi 3.5 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4 Kullanıcıyla İletişim: Veri Alış-Verişi 4.1 raw_input() fonksiyonu . . . . . . . . . . . . 4.2 input() fonksiyonu . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3 Güvenlik Açısından input() ve raw_input() . 4.4 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . .

i

5 Python’da Koşula Bağlı Durumlar 5.1 if Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . 5.2 elif Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 5.3 else Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 5.4 Python’da Girintileme Sistemi . . . 5.5 Python Kodlarına Yorum Eklemek 5.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . 6 Bazı 6.1 6.2 6.3 6.4 Önemli Ayrıntılar İşleçler (Operators) . Bool Değerler . . . . . Dönüştürme İşlemleri Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

51 51 53 56 57 59 61 62 62 66 71 74 76 76 80 82 82 83 84 85

7 Python’da Döngüler 7.1 while Döngüsü . . 7.2 for Döngüsü . . . 7.3 range() fonksiyonu 7.4 len() fonksiyonu . 7.5 break deyimi . . . 7.6 continue deyimi . 7.7 Bölüm Soruları . . 8 Hata 8.1 8.2 8.3

Yakalama 86 try... except... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 pass Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 . 92 . 93 . 96 . 104 . 105 . 107 . 108 . 108

9 Listeler 9.1 Liste Oluşturmak . . . . . . . 9.2 Liste Öğelerine Erişmek . . . 9.3 Liste Metotları . . . . . . . . . 9.4 sum() Fonksiyonu . . . . . . . 9.5 enumerate() Fonksiyonu . . . 9.6 in Deyimi . . . . . . . . . . . . 9.7 min() ve max() Fonksiyonları 9.8 Bölüm Soruları . . . . . . . . .

10 Demetler 110 10.1 Demetlerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 10.2 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 11 Sözlükler 11.1 Sözlük 11.2 Sözlük 11.3 Sözlük 11.4 Sözlük
ii

Oluşturmak . . . . . . Öğelerine Erişmek . . Öğelerini Değiştirmek Öğelerini Silmek . . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

114 . 114 . 115 . 119 . 119

11.5 Sözlüklerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 11.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 12 Kümeler 12.1 Küme Oluşturmak . . . . . . . . . . 12.2 Kümelerin Metotları . . . . . . . . 12.3 Dondurulmuş Kümeler (Frozenset) 12.4 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 . 126 . 128 . 138 . 139 140 . 141 . 144 . 148 . 152 . 155 . 159 . 162 . 163 . 166 . 168 . 169 . 171 173 . 173 . 174 . 175 . 178 . 180 . 192 . 199 . 200 201 . 201 . 205 . 207 . 209 . 210 . 212 . 213 . 215 . 217 . 218

13 Fonksiyonlar 13.1 Fonksiyonları Tanımlamak . . . . . . . . . . 13.2 Fonksiyonlarda Parametre Kullanımı . . . . 13.3 İsimli ve Sıralı Argümanlar . . . . . . . . . 13.4 Varsayılan Değerli Argümanlar . . . . . . . 13.5 İstenen Sayıda Sıralı Argüman Kullanımı . 13.6 İstenen Sayıda İsimli Argüman Kullanımı . 13.7 Gömülü Fonksiyonlar (Built-in Functions) 13.8 global Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . 13.9 return Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . 13.10 Fonksiyonlarda pass Deyimi . . . . . . . . . 13.11 Fonksiyonların Belgelendirilmesi . . . . . . 13.12 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Modüller 14.1 Modüllerin Çeşitleri . . . . . . . . . . 14.2 Kendi Yazdığınız Modüller . . . . . . 14.3 Modülleri İçe Aktarmak . . . . . . . 14.4 Modülleri İçe Aktarma Yöntemleri . 14.5 Geliştiricilerin Yazdığı Modüller . . . 14.6 Üçüncü Şahısların Yazdığı Modüller 14.7 Modüllerin Yolu . . . . . . . . . . . . 14.8 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . 15 Dosya İşlemleri 15.1 Dosya Oluşturmak . . . . . . . . . . . 15.2 Dosyaya Yazmak . . . . . . . . . . . . 15.3 Dosyayı Okumak . . . . . . . . . . . . 15.4 Dosya Silmek . . . . . . . . . . . . . . 15.5 Dosyaya Rastgele Satır Eklemek . . 15.6 Dosyadan Rastgele Satır Silmek . . . 15.7 os Modülünde Dosya-Dizin İşlemleri 15.8 Kümeler ve Dosyalar . . . . . . . . . 15.9 with Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 15.10 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

16 Karakter Dizileri 219 16.1 Karakter Dizisi Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
iii

16.2 16.3 16.4 16.5 16.6

Tırnak Tipleri . . . . . . . . . . Karakter Dizilerini Birleştirmek Karakter Dizilerini Dilimlemek Karakter Dizilerinin Metotları . Bölüm Soruları . . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. 221 . 223 . 226 . 229 . 256

17 Biçim Düzenleyiciler 259 17.1 Biçim Düzenlemede Kullanılan Karakterler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 17.2 İleri Düzeyde Karakter Dizisi Biçimlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 17.3 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 18 ascii, 18.1 18.2 18.3 18.4 unicode ve Python Giriş . . . . . . . . . . . . . . ascii . . . . . . . . . . . . . . unicode . . . . . . . . . . . . Python’da unicode Desteği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 . 270 . 271 . 275 . 279 289 . 290 . 296 . 312 . 316 . 317 . 319 . 323 325 . 325 . 326 . 328 . 329 . 330 . 332 . 334 . 340 . 346 . 348 349 . 349 . 350 . 350 . 351 . 352 . 354 . 355 . 357

19 Düzenli İfadeler (Regular Expressions) 19.1 Düzenli İfadelerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.2 Metakarakterler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.3 Eşleşme Nesnelerinin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.4 Düzenli İfadelerin Derlenmesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.5 compile() ile Derleme Seçenekleri . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.6 Düzenli İfadelerle Metin/Karakter Dizisi Değiştirme İşlemleri 19.7 Sonuç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Nesne Tabanlı Programlama – OOP (NTP) 20.1 Neden Nesne Tabanlı Programlama? . . . . 20.2 Sınıflar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20.3 Örnekleme (Instantiation) . . . . . . . . . . 20.4 Çöp Toplama (Garbage Collection) . . . . . 20.5 Niteliklere Değinme (Attribute References) 20.6 __init__ Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . 20.7 self Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20.8 Miras Alma (Inheritance) . . . . . . . . . . 20.9 Eski ve Yeni Sınıflar . . . . . . . . . . . . . . 20.10 Sonuç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Sqlite ile Veritabanı Programlama 21.1 Giriş . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21.2 Neden Sqlite? . . . . . . . . . . . . . . . 21.3 Sqlite’ın Yapısı . . . . . . . . . . . . . . 21.4 Veritabanıyla Bağlantı Kurmak . . . . 21.5 Veri Girişi . . . . . . . . . . . . . . . . . 21.6 Veri İşleme - commit() Metodu . . . . 21.7 Veritabanından Veri Almak . . . . . . 21.8 Veritabanı Güvenliği - SQL Injection .
iv

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

22 sys Modülü 22.1 sys Modülünün İçeriği . . . . . . 22.2 argv Niteliği . . . . . . . . . . . . 22.3 exit() Fonksiyonu . . . . . . . . . 22.4 getdefaultencoding() Fonksiyonu 22.5 path Niteliği . . . . . . . . . . . . 22.6 platform Niteliği . . . . . . . . . . 22.7 stdout Niteliği . . . . . . . . . . . 22.8 version_info Niteliği . . . . . . . 23 math 23.1 23.2 23.3 23.4 23.5 23.6 23.7 23.8 23.9 23.10 23.11 23.12 23.13 23.14 23.15 23.16 23.17 23.18 23.19 23.20 23.21 23.22 23.23 Modülü Üslü İfadeler Fonksiyonu (pow) Pi Niteliği (pi) . . . . . . . . . . Karekök Fonksiyonu (sqrt) . . . Euler Sabiti (e) . . . . . . . . . exp Fonksiyonu . . . . . . . . . . Logaritma (log) Fonksiyonu . . Logaritma (log10) Fonksiyonu . Degrees Fonksiyonu . . . . . . . Radians Fonksiyonu . . . . . . . Kosinüs Fonksiyonu (cos) . . . . Sinüs Fonksiyonu (sin) . . . . . Tanjant (tan) Fonksiyonu . . . Faktoriyel (factorial) . . . . . . fmod Fonksiyonu . . . . . . . . . ceil Fonksiyonu . . . . . . . . . . floor Fonksiyonu . . . . . . . . . fabs Fonksiyonu . . . . . . . . . frexp Fonksiyonu . . . . . . . . . ldexp Fonksiyonu . . . . . . . . modf Fonksiyonu . . . . . . . . . trunc Fonksiyonu . . . . . . . . hypot Fonksiyonu . . . . . . . . Hiperbolik Fonksiyonlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

362 . 362 . 363 . 366 . 367 . 367 . 368 . 369 . 373 374 . 374 . 375 . 375 . 375 . 376 . 376 . 376 . 376 . 377 . 377 . 378 . 378 . 379 . 380 . 380 . 381 . 381 . 381 . 381 . 382 . 382 . 382 . 383 385 . 385 . 386 . 388 . 390 391 . 391 . 393 . 395 . 396

24 datetime Modülü 24.1 Bugünün Tarihini Bulmak . . . . . . . . . . 24.2 Bir Tarihin Hangi Güne Geldiğini Bulmak 24.3 Tarihleri Biçimlendirmek . . . . . . . . . . . 24.4 Tarihlerle Aritmetik İşlem Yapmak . . . . . 25 time 25.1 25.2 25.3 25.4 Modülü sleep() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . . . . strftime() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . . localtime() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . gmtime(), time() ve ctime() Fonksiyonları . . . .

v

26 len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti 27 Python’da id() Fonksiyonu, is İşleci ve Önbellekleme Mekanizması 28 Windows’ta Python’ı YOL’a (PATH) Eklemek 29 PEP 29.1 29.2 29.3 29.4 29.5 29.6 29.7 29.8 29.9 3000 Özet . . . . . . . . . . . . . . . . . . Adlandırma . . . . . . . . . . . . . . PEP’lerin Numaralandırılması . . . Takvim . . . . . . . . . . . . . . . . Uyumluluk ve Geçiş . . . . . . . . . Gerçekleme Dili (Implementation) Üst-Katkılar . . . . . . . . . . . . . Kaynaklar . . . . . . . . . . . . . . . Telif Hakkı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

398 404 409 416 . 416 . 416 . 417 . 417 . 417 . 418 . 418 . 418 . 419 420 . 421 . 422 . 424 . 427 . 430 . 432 433 . . . . Betiği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 . 436 . 438 . 439 . 441 . 444 . 445 . 446 . 447 . 447 . 448 . 448 . 448 450 . 450 . 451 . 453 . 456 . 458

30 Python ve OpenOffice 30.1 PyUno’nun Kurulumu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.2 OpenOffice’yi Dinleme Kipinde Açmak (listening mode) . . . . . 30.3 OpenOffice’ye Bağlanmak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.4 Karakter Biçimlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.5 Karakterleri Renklendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.6 PyUno, Python ve OpenOffice Hakkında Bilgi Veren Kaynaklar 31 Python’da Paket Kurulumu - Kullanımı 32 reStructuredText 32.1 Giriş . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.2 RestructuredText Dosyaları ve rst2html 32.3 Paragraf Stilleri . . . . . . . . . . . . . . 32.4 Listeler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.5 Köprüler/Bağlantılar . . . . . . . . . . . 32.6 Değişkenler . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.7 Kod Alanları . . . . . . . . . . . . . . . . 32.8 Dipnotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.9 Resimler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.10 Yorumlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.11 Alıntılar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.12 Tablolar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Sphinx 33.1 Sphinx Hakkında . . . . 33.2 Sphinx Nasıl Kurulur? . 33.3 Sphinx Nasıl Kullanılır? 33.4 conf.py Dosyası . . . . . 33.5 index Dosyası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

vi

33.6 Özel Yönergeler (Directives) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 Dizin 465

vii

viii .

x sürümleri içindir.x sürümlerinden biriyse suradaki belgeleri inceleyebilirsiniz. E˘ er kullandı˘ ınız sürüm s g g g Python’un 3.Uyarı: A¸a˘ ıdaki bilgiler Python’un 2. ¸ TEMEL KONULAR .

E˘ er Guido Van s s g Rossum’un neye benzedi˘ ini merak ediyorsanız.. Guido Van Rossum’un çok sevdi˘ i. g Her ne kadar Python programlama dili ile ilgili ço˘ u görsel malzemenin üzerinde bir piton g resmi görsek de.python. Monty Python g adlı altı ki¸ilik bir ˙ s Ingiliz komedi grubunun Monty Python’s Flying Circus adlı gösterisinden alıyor ismini. kolay ö˘ renilmesi ve program geli¸tirme sürecini hızlandırg s ması ile tanınan bu dil Windows. okurun programlama konusunda hiç bir bilgisi olmadı˘ ı varsayılarak ve herkesin anlayabilece˘ i bir üslupla hazırlanmı¸tır. s ˙ste Python. bugün Google’dan NASA’ya. Üstelik bu dil ayrı bir derleyiciye de ihtiyaç duymaz.html g adresindeki foto˘ raflarını inceleyebilirsiniz. s g g Mesela Python’ın geli¸tiricisi Guido s 2 . Buradaki bilgiler. s Son yıllarda Türkiye’de de ilgi uyandırmaya ba¸layan bu dil yava¸ yava¸ üniversite müfredatıns s s daki yerini alıyor. onun http://www. Bu belgelerden yararlanabilmek için önceden bir program¸ g lama dili biliyor olmanız gerekmez. g Burada. Her ne kadar ülkemizde henüz yeterli ilgiyi görmese de. YouTube’dan Hewlett Packard’a kadar pek çok kurum ve sirkette Python program¸ lama dilinden yararlanıldı˘ ını görüyoruz. s s g üzerinde hiç bir de˘ i¸iklik yapmaya gerek olmadan veya küçük de˘ i¸ikliklerle ba¸ka platformgs gs s larda da çalı¸abilecektir. Ayrıca s bu dilde yazılan kodlar ba¸ka dillere göre hem daha okunaklı hem de daha temizdir. Dolayısıyla tek bir platformda geli¸tirdi˘ iniz bir Python uygulaması. ama bu programlama dillerine göre hem daha kolaydır hem de program s g geli¸tirme sürecini bir hayli kısaltır.1 Python Hakkında Python’ın ba¸ geli¸tiricisi Guido Van Rossum adlı Hollandalı bir programcıdır. bu ve buna benzer üstünlükleri sayesinde pek çok kimsenin gözdesi haline I¸ gelmi¸tir.BÖLÜM 1 Temel Bilgiler Python 1990 yılından bu yana büyük bir topluluk tarafından geli¸tirilen kıvrak ve dinamik bir s dildir. Söz diziminin sade olması.org/~guido/pics. Python programlama dili. GNU/Linux ve MacOs X gibi pek çok farklı i¸letim sistemi üzs erinde çalı¸abilmektedir. çok iyi derecede Python s g g bilenlere i¸ olana˘ ı sundu˘ unu hemen söyleyelim.. g g s 1. Python kelimesi aslında ço˘ u ki¸inin zannetti˘ inin aksine piton yılanı ang s g lamına gelmiyor. Google’ın da Python’a özel bir önem ve de˘ er verdi˘ ini. Python programlama diline merak duyan okurlara bu dilin temellerini sa˘ lam ve hızlı g bir sekilde ö˘ retmeyi amaçlıyoruz. Python programlama dili. C ve C++ gibi daha yerle¸ik ve köklü dillere kıyasla çok uzun bir s geçmi¸e sahip de˘ ildir.

html adresinden eri¸ebilirsiniz. sistemin belkemi˘ ini Python’ın olu¸turdu˘ u bir da˘ ıtımda Python’ı kaynaktan derlemeye g s g g çalı¸mak.org/~guido/Resume.python. g E˘ er “python” kelimesinin ˙ g Ingilizce telaffuzunu dinlemek istiyorsanız http://www.2 Python Nasıl Okunur? Geli¸tiricisi Hollandalı olsa da Python ˙ s Ingilizce bir kelimedir. g g E˘ er mutlaka ama mutlaka Python’ın daha yeni bir sürümüne ihtiyacınız yoksa eski de olsa g da˘ ıtımınızla birlikte gelen Python sürümünü kullanmanızı öneririm. g g g Python Windows ve GNU/Linux i¸letim sistemlerine kurulma açısından farklılıklar gösterir.3. o yüzden Pardus veya Ubuntu kullanıyorsanız g Python’ı kurmanıza gerek yok. bu programlama dilinin sistemimizde kurulu olması gerekiyor. Ancak her ne kadar GNU/Linux ve Windows bölümlerini ayırmı¸ da olsak.. ¸ Asıl söyleni¸inin dı¸ında bu kelimeyi tamamen Türkçele¸tirerek piton seklinde telaffuz edenler s s s ¸ de var. Ayrıca yazdı˘ ınız bir programın sadece tek bir g i¸letim sistemine ba˘ ımlı olmaması önemli bir özelliktir. 1. ana dili Türkçe olanlar için pek kolay de˘ il.1 GNU/Linux’ta Python’ı Kurmak Python hemen hemen bütün GNU/Linux da˘ ıtımlarında kurulu geliyor. (Guido Van Rossum’un s özgeçmi¸ine http://www. O yüzden hem Windows hem de s g GNU/Linux hakkında bilgi sahibi olmanın zararını de˘ il. GNU/Linux siss g s g temlerinde en kestirme yol da˘ ıtımın kendi Python paketlerini kullanmaktır.python. g Öncelikle GNU/Linux’tan ba¸layalım: s 1. Windows bölümünde ise GNU/Linux kullanıcılarının ilgisini çekebilecek kısımlar olabilir. Ancak bu kelimeyi hakkıyla telaffuz etmek.Van Rossum 2005 yılının Aralık ayından beri Google’da çalı¸ıyor. hangi i¸leg s s tim sistemini kullanıyor olursanız olun. Elbette siz de dilinizin döndü˘ ü bir telaffuzu tercih etmekte özgürsünüz. Mesela Pardus ve g Ubuntu’da Python’ın kurulu oldu˘ unu biliyoruz.google. Çünkü bu kelime içinde.3 Python Nereden ˙ndirilir? I Python’ı kullanabilmek için.com/videoplay?docid=-6459339159268485356# adresindeki tanıtım videosunu izleyebilirsiniz. Hele ki Pardus s g gibi. e˘ er dikkatsiz davranırsanız epeyce ba¸ınızı a˘ rıtabilir. Türkçe’de yer almayan ve okunu¸u g s peltek s’yi andıran th sesi var. ˙ Ingilizce bilenler bu sesi think [dü¸ünmek] kelimesinden hatırs layacaklardır. ¸ Dolayısıyla Python kelimesini de paytın seklinde telaffuz edebilirsiniz.org/download adresinden Python’ın kayg nak dosyalarını indirebilirsiniz. g Ancak GNU/Linux sistemlerinde kurulu olarak gelen Python ço˘ unlukla en yeni sürüm de˘ ildir. Ancak Python GNU/Linux da˘ ıtımlarında çok önemli bazı g parçalarla etkile¸im halinde oldu˘ u için kaynaktan derleme pek tavsiye edilmez. E˘ er Python’ı kurmanız gerekirse http://www..howjsay. Ama e˘ er. “Ben illa ki en g g . Çünkü GNU/Linux bölümünde Windows kullanıcılarının. ˙ste I¸ biz de bu bölümde Python’ı nereden indirip sistemimize nasıl kuraca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Guido Van Rossum’un bu kelimeyi nasıl telaffuz etti˘ ini merak ediyg orsanız da http://video.com/ adresini ziyaret edebilir. Sözün özü. ben size her iki bölümü de okumanızı tavsiye ederim. faydasını göreceksiniz. Ana dili Türkçe olanlar think kelimesini genellikle tink seklinde telaffuz eder. Dolayısıyla bu kelimenin telaffuzunda ˙ Ingilizce’nin kuralları geçerli.) s s 1. Biz s burada Python’ın hem GNU/Linux’a hem de Windows’a nasıl kurulaca˘ ını ayrı ayrı inceleyeg ce˘ iz.

ben size Ubuntu GNU/Linux’u dens s g emenizi önerebilirim. yerel Türkiye sitesine ise http://www. make g altinstall komutu. g • Daha sonra bu sıkı¸tırılmı¸ dosyayı açıyoruz ve açılan dosyanın içine girip. Bu noktada bir uyarı yapmadan geçmeyelim: Daha önce de dedi˘ imiz gibi.x Windows installer (Windows binary – does not include source) yazan ba˘ lantıya tıklamak olacaktır. kullandı˘ ınız GNU/Linux da˘ ıtımına. Ayrıca GNU/Linux üzerinde s s g kaynaktan program derlemek konusunda tecrübeli de˘ ilseniz ve e˘ er yukarıdaki açıklamalar g g size kafa karı¸tırıcı geliyorsa. Aslında 2. sistemdeki eski Python sürümünü silip üzerine g g yazmamı¸ olur ve iki farklı sürüm yan yana varolabilir. Ubuntu’nun depolarında Python’ın en yeni sürümlerini rahatlıkla bulabilirsiniz.python.5 ve üstü bütün sürüms . Yani Python. s E˘ er her sey yolunda gittiyse Python’ın farklı bir sürümü sistemimize kurulmu¸ oldu.2 Windows’ta Python’ı Kurmak GNU/Linux da˘ ıtımlarının aksine.x. Yalnız g ¸ s burada make install yerine make altinstall komutunu kullandı˘ ımıza dikkat edin. kar¸ı kar¸ıya oldu˘ unuz risklerin farkında olmalısınız. Bu adresten Python’ı indirmek isteyen ço˘ u Windows kullanıcısı g için en uygunu. Python sürümlerini ba¸a ba¸ takip etti˘ i için. s 1. Ubuntu’nun resmi sitesine http://www. E˘ er yukarıda anlatıldı˘ ı sekilde. Python’ı kurarken.6 sürümünü tavsiye ederim. Dolayısıyla Python’ı Windows’ta kullanabilmek için bu programı sitesinden [http://www. kaynaktan Python derleyes g g ¸ cekseniz.tr adresinden ula¸abilirsiniz. • Öncelikle su adresi ziyaret ediyoruz: http://www. sisteminizdekinden g g g daha yeni (veya daha eski) bir Python sürümü kurmanız da elbette mümkündür. kesinlikle da˘ ıtımınızla birlikte gelen Python sürümünü kullans g malısınız. s E˘ er Python programlama dilinin hangi sürümünü kullanmanız gerekti˘ i konusunda kararsıg g zlık ya¸ıyorsanız. Böylece yeni kurdu˘ unuz Python. Bu yüzden Python’ı kaynaktan derg g g lemek bazı riskler ta¸ıyabilir. g Windows kullanıcıları resmi sitedeki indirme adresinde yer alan Python kurulum beti˘ ini bilg gisayarlarına indirdikten sonra kurulum dosyasına çift tıklayarak ve ekrandaki yönergeleri takip ederek Python’ı kurabilirler.org/download ¸ • Bu adreste.tgz dosyasını bilgisayarımıza indiriyoruz. Python özellikle g bazı GNU/Linux da˘ ıtımlarında pek çok sistem aracıyla sıkı sıkıya ba˘ lantılıdır. öntanımlı ayarlarda herhangi bir de˘ i¸iklik yapmadan. Python’ı kurmak çok kolaydır. g g kullandı˘ ınız da˘ ıtımın belkemi˘ i durumunda olabilir. Bu önemli ayrıntıyı kesinlikle gözden s kaçırmamalısınız.python./configure make make altinstall Ancak bir noktaya dikkatinizi çekmek isterim: Python’ın düzgün kurulabilmesi için make altinstall komutunu yetkili kullanıcı veya root olarak çalı¸tırmalısınız. Bunun için.python. Python otomatik olarak C:\Python2x dizini içine kurulacaktır.x. üzerinde Python 2.3. üzerinde Python 2.org/download] programın Microsoft Windows i¸letim sistemiyle uyumlu s sürümlerini bulabilirsiniz. Resmi sitedeki indirme adresinde [http://www.yeni sürümü kullanaca˘ ım!” derseniz.org.org] indirmemiz gerekiyor. Python kurulurken klasör ve dosyalara sürüm numarasının da eklenmesini sa˘ lar. ben size 2. Unix or OS X) yazan ba˘ lantıya tıklayarak ilgili .x compressed source tarball (for Linux.com adresinden. sadece Next tu¸larına basarak kurulumu gerçekgs s le¸tirebilirsiniz. Windows i¸letim sisteminde Python programlama dili g s kurulu olarak gelmez.ubuntu. orada sırasıyla s s a¸a˘ ıdaki komutları veriyoruz: s g .ubuntu.

hem de Windows kullanıcılarının Python’ı nasıl çalı¸tırması gereks ti˘ ini tartı¸aca˘ ız. ama GNU/Linux açısından büyük-küçük harf ayrımı son derece önemlidir. bu kaydetti˘ imiz metin dosyasını konsoldan çalı¸tırabiliriz. s s s “phyton” veya “Python” yazmı¸ olabilirsiniz. çok dü¸ük bir ihtimal g g s olmakla birlikte. Ancak Python’ın 2. istersek Python kodlarını bir metin s g s dosyasına da kaydedebilir. Biz burada konuları anlatırken Python’ın 2.6. Buradaki >>> i¸areti g g s Python’ın bizden komut almaya hazır oldu˘ unu gösteriyor. Python sisteminizde kurulu de˘ il demektir. Bunun dı¸ında. s g s g E˘ er python komutunu verdi˘ inizde yukarıdaki ekran yerine bir hata mesajıyla kar¸ıla¸ıyorg g s s sanız iki ihtimal var: Birincisi. Yalnız GNU/Linux sistemlerinde g Python’ın kurulu olmama ihtimalinin sıfıra yakın oldu˘ unu söyleyeyim. “python” kelimesini yanlı¸ yazmı¸ olabilirsiniz. ¸ s g python yazıp ENTER tu¸una basarak Python programlama dilini ba¸latıyoruz.x sürümlerinden birini kullanmak istiyorsanız g http://www.istihza.4. Mesela yanlı¸lıkla “pyhton”. Apr 3 2010.3] on linux2 Type "help". "credits" or "license" for more information. Kar¸ımıza suna benzer s s s ¸ bir ekran gelmeli: Python 2.1 GNU/Linux’ta Python’ı Çalı¸ tırmak s E˘ er GNU/Linux i¸letim sistemi üzerinde KDE kullanıyorsak Python programını çalı¸tırmak için g s s önce ALT+F2 tu¸larına basıp. O yüzden sisteminizde g .4 Python Nasıl Çalı¸ tırılır? s Bu bölümde hem GNU/Linux. 01:57:29) [GCC 4. Do˘ ru kelimenin tamamen küçük harflerden olu¸s g s tu˘ una özellikle dikkat etmemiz gerekiyor. bo¸ luk bırakmadan yazaca˘ ız. Öncelikle GNU/Linux kullanıcılarından ba¸layalım.x numaralı s sürümleri birbirinden farklıdır. Windows açısından “python” kelimesini büyük veya g küçük harflerle yazmanızın bir önemi olmayabilir.5 (r265:79063. g s g s 1.ler kullanıma uygundur. E˘ er Python’ın 3. s Yeri gelmi¸ken önemli bir uyarıda bulunalım: Python’ın 2. "copyright".html adresindeki belgelerle çalı¸abilirsiniz.4. Komutlarımızı bu i¸aretten hemen g s sonra.x numaralı sürümleri ile 3. Bu g s i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını daha sonra konu¸aca˘ ız. “pyton”.6. e˘ er ilk maddede söylenenlerin geçerli olmadı˘ ından eminseniz. s 1.6 sürümü su anda mevcut sürümler arasında en ¸ olgunudur.com/py3/icindekiler_python. >>> Bu ekranda kullandı˘ ımız Python sürümünün 2.5 oldu˘ unu görüyoruz. ˙ Ikincisi. çıkan ekranda su komutu vererek bir konsol ekranı açıyoruz: s ¸ konsole E˘ er kullandı˘ ımız masaüstü GNOME ise ALT+F2 tu¸larına bastıktan sonra vermemiz gereken g g s komut sudur: ¸ gnome-terminal Bu sekilde komut satırına ula¸tı˘ ımızda.6 sürümünü temel alacak olsak da Python’ın ba¸ka sürümlerini kullananlar da buradaki belgelerden faydalanabilir.

biz size da˘ ıtımınızın depolarında bulunan Python sürümünü kulg g lanmanızı siddetle tavsiye ediyoruz. elle kuraca˘ ınız yeni sürümün eski bir sürümle çakı¸ma riski de yok.python. kullandı˘ ınız da˘ ıtımın paket depog g larında olabilir.tgz dosyasını bilgisayarınıza indirin ve klasörü açıp orada sırasıyla . Unix or OS X)” ba˘ lantısına tıklayarak. O g g s yüzden make altinstall yerine do˘ rudan make install komutunu kullanabilirsiniz. s Ayrıca alternatif olarak. Çünkü sizin sisteminizde Python’ın hiç bir sürümü kug rulu olmadı˘ ı için. Not: E˘ er bu i¸lemler size karı¸ık geldiyse. siz Python’ı kaynakg g tan derlemek istiyor olabilirsiniz.Python’ın kurulu olmadı˘ ına kesinkes karar vermeden önce.org/download adresinden g “Python 2.x compressed source tarball (for Linux.. Python kullandı˘ ınız da˘ ıtımın paket depolarında bulunsa bile. önünüzde g g g g iki seçenek var: Birincisi.x/Python (Command Line) yolunu takip ederek s Python’ın komut satırına ula¸abilirler. 1. gs g • “De˘ i¸ken De˘ eri” ifadesinin hemen kar¸ısındaki kutucu˘ un en sonuna su girdiyi ekleyin: gs g s g ¸ . .2 Windows’ta Python’ı Çalı¸ tırmak s Python’ı yukarıda verdi˘ imiz indirme adresinden indirip bilgisayarlarına kurmu¸ olan Wing s dows kullanıcıları. g E˘ er kullandı˘ ınız GNU/Linux da˘ ıtımında Python’ın kurulu olmadı˘ ına eminseniz. Burada farklı olarak make altinstall yerine make install komutunu kullandı˘ ımıza dikkat edin. • Bu de˘ i¸ikliklerin geçerlilik kazanabilmesi için açık olan bütün MS-DOS pencerelerini kapgs atıp yeniden açın. • TAMAM’a basıp çıkın. durumunuzun birinci madde kapg samına girmedi˘ inden emin olmalısınız. O yüzden öncelikle da˘ ıtımınızın paket depolarında “python” kelimesini kullag narak bir arama yapın ve kullandı˘ ınız da˘ ıtıma uygun bir sekilde Python paketini kurun.4. resimli ve daha ayrıntılı bir anlatım için Windows’ta g s s Python’ı YOL’a Eklemek adlı makalemizi inceleyebilirsiniz.x. Peki Python’ı nasıl YOL’a ekleyece˘ iz? Söyle: g ¸ • Denetim Masası içinde “Sistem” simgesine çift tıklayın./configure. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip ederek. Ba¸lat/Programlar/Python 2. s s gs g • “Sistem De˘ i¸kenleri” bölümünde “Path” ö˘ esini bulup buna çift tıklayın. ¸ Gelelim Microsoft Windows kullanıcılarına. g . Ancak g daha önce de dedi˘ imiz gibi. g g ¸ ˙ Ikincisi. make ve make install komutlarını verin. E˘ er öyleyse http://www..C:\Python26. Python o anda sisteminizde kurulu olmasa bile.) g g s • “Geli¸mi¸” sekmesine girin ve “Ortam De˘ i¸kenleri” dü˘ mesine basın. (E˘ er klasik görünümde de˘ ilsg g eniz Sistem simgesini bulmak için “Performans ve Bakım” kategorisinin içine bakın veya Denetim Masası açıkken adres çubu˘ una do˘ rudan “sistem” yazıp ENTER tu¸una basın. cmd komutuyla ula¸tı˘ ınız MS-DOS s s s g ekranında su komutu verdi˘ inizde de kar¸ınıza Python’ın komut satırı gelecektir: ¸ g s c:/python26/python E˘ er yukarıda yaptı˘ ımız gibi uzun uzun konum belirtmek yerine sadece python komutunu g g kullanmak isterseniz Python’ı YOL’a (PATH) eklemeniz gerekir.

ardından da ENTER tu¸una basmak (Windows) s s 3. s g s g E˘ er python komutunu verdi˘ inizde yukarıdaki ekran yerine bir hata mesajıyla kar¸ıla¸ıyorg g s s sanız üç ihtimal var: 1.5 (r265:79096. Komut ekranı üzerindeki çarpı dü˘ mesine basmak (kaba kuvvet) g 2. bu kaydetti˘ imiz metin dosyasını komut satırından çalı¸tırabiliriz.5 oldu˘ unu görüyoruz. Komutlarımızı bu i¸aretten hemen g s sonra. bo¸ luk bırakmadan yazaca˘ ız. Mar 19 2010. Orada Python26 adlı bir klasör g görüyor olmalısınız. CTRL+Z tu¸larına basmak (GNU/Linux) s 4. 21:48:26) [MSC v. s g s 3. quit() yazıp ENTER tu¸una basmak (Bütün i¸letim sistemleri) s s 5. "credits" or "license" for more information. E˘ er programlar listesinde veya C:\ dizini içinde “Python26” diye g bir sey yoksa Python’ı kuramamı¸sınız demektir.6. Ben size elimden geldi˘ ince yardımcı olmaya çalı¸ırım. . ardından da sys. Ayrıca C:\ dizininin içini de kontrol edin. Bunun dı¸ında. Peki bu komut satırından çıkmak istersek ne yapaca˘ ız? Elbette do˘ rudan g g g g komut penceresi üzerindeki çarpı tu¸una basarak bu ortamı terk edebilirsiniz.6. istersek Python kodlarını bir metin s g s dosyasına da kaydedebilir.1500 32 bit (Intel)] on win32 Type "help". Ba¸lat/Programlar yolu içinde bir “Python26” girdisi olup s s olmadı˘ ına bakın. Önce CTRL+Z tu¸larına. Ben sizin yukarıdaki komutu düzgün bir sekilde çalı¸tırabilmi¸ oldu˘ unuzu varsayıyorum. “pyton” veya s s s “phyton” yazmı¸ olabilirsiniz. "copyright". g s Bu i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını daha sonra konu¸aca˘ ız. “python” kelimesini yanlı¸ yazmı¸ olabilirsiniz. kistihza [at] yahoo [nokta] com adresins den bana ula¸abilirsiniz.E˘ er yukarıdaki i¸lemleri ba¸arıyla gerçekle¸tirdiyseniz. Python’ı YOL’a ekleyememi¸ olabilirsiniz. Python’ı kuramamı¸ olabilirsiniz. Bu yüzden “python” kelimesini do˘ ru yazdı˘ ınıza emin olun. kolayınıza hangisi geliyorsa onu seçebilirsiniz. >>> Bu ekranda kullandı˘ ımız Python sürümünün 2. s g g 2. Bu durumda Python’ı yeniden kurmayı ¸ s deneyebilirsiniz. Ancak bu i¸lemi s s kaba kuvvete ba¸vurmadan yapmanın bir yolu olmalı. Buradaki >>> i¸areti g g s Python’ın bizden komut almaya hazır oldu˘ unu gösteriyor.exit() komutlarını vermek (Bütün i¸letim sistemleri) s Siz bu farklı yöntemler arasından. de˘ il mi? s g Komut satırından çıkmanın birkaç farklı yolu vardır: 1.5 Python’dan Nasıl Çıkılır? Farklı i¸letim sistemlerinde python komutunu vererek Python’ın komut satırına nasıl eri¸ebiles s ce˘ imizi ö˘ rendik. Önce import sys. s g python yazıp ENTER tu¸una bastı˘ ınızda kar¸ınıza söyle bir ekran geliyor olmalı: s g s ¸ Python 2. ¸ s s g 1. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip cmd g s s s s s komutunu vererek ula¸tı˘ ınız MS-DOS ekranında. Mesela yanlı¸lıkla “pyhton”. E˘ er yukarıda anlattı˘ ımız YOL’a ekleme adıms g g larını uygulamak konusunda sıkıntı ya¸ıyorsanız.

Tercihen VirtualBox gibi bir sanalla¸tırma aracı ile kurdu˘ unuz bir GNU/Linux da˘ ıtımı üzs g g erinde Python kurulumuna ili¸kin bazı denemeler yapın. s s s g g . Kullandı˘ ınız da˘ ıtımda Python kurulumla birlikte mi g g g geliyor. sisteminizde Python programlama g g dilinin kurulu olup olmadı˘ ını denetleyin. E˘ er GNU/Linux da˘ ıtımlarından birini kullanıyorsanız. Sizce Python’ın bu kadar farklı i¸letim sistemi ve platform g s üzerinde çalı¸abiliyor olması bu dilin hangi özelli˘ ini gösteriyor? s g 2. Örne˘ in Python’ın resmi sitesinden s g dilin kaynak kodlarını indirip programı kaynaktan derleyin.Net çatısı ile a¸inalı˘ ınız varsa IronPython’ın ne g s g oldu˘ unu ara¸tırın. 1.6 sürümü var.6 Bölüm Soruları 1. Localhost’tan hizmet veren “pydoc” (Module Docs) sunucusunu çalı¸tırın ve bunun ne i¸e yaradı˘ ını anlamaya çalı¸ın. Windows’ta YOL (PATH) yapısını inceleyin. Sistemde kurulu olarak gelen Python sürümüyle. g g s 6. sizin kaynaktan derledi˘ iniz Python sürümünün birbiriyle çakı¸maması için g s gerekli önlemleri alın. nasıl kuraca˘ ımızı ve Python’ın komut satırını nasıl g g ba¸latıp kapatabilece˘ imizi ö˘ renmi¸ olduk. Python’ın hangi sürümü? Da˘ ıtımınızın depolarındaki en g yeni Python sürümü hangisi? 3. kurulu gelen. Windows dizinleri YOL’a nasıl ekleniyor? YOL’a eklenen dizinler birbirinden hangi i¸aret ile ayrılıyor? Bir dizinin YOL üstünde olup olmaması s neyi de˘ i¸tiriyor? Sitesinden indirip kurdu˘ unuz Python sürümünü YOL’a eklemeyi deneyin. g http://www. Kullandı˘ ınız i¸letim sisteminde Python’ı kaç farklı biçimde çalı¸tırabildi˘ inizi kontrol edin. Windows ve Mac OS X sürümleri oldu˘ unu biliyoruz. Windows’ta Python’ın hangi araçlarla birlikte kuruldu˘ unu kontrol edin. Kurulumla birlikte g gelen çevrimdı¸ı ˙ s Ingilizce kılavuzları inceleyin. s s g s 8. s g s 4. Diyelim ki sisteminizde Python’ın 2. E˘ er siz bir Java programcısı iseniz Jython’ın ne oldu˘ unu ara¸tırın. E˘ er siz bir Windows kullanıcısıysanız ve . yoksa ba¸ka bir paketin ba˘ ımlılı˘ ı olarak mı sisteme kuruluyor? E˘ er Python kurus g g g lumla birlikte geliyorsa.Böylece Python’ı nereden indirece˘ imizi. g s s g 7.python. Siz Python’ın sitesinden farklı bir Python sürümü indirdi˘ inizde Python’ın öntanımlı sürümüne ve kaynaktan derg lenen sürümüne ayrı ayrı nasıl ula¸abilece˘ inizi dü¸ünün. Python’ın ba¸ka hangi platformlara s ait sürümlerinin oldu˘ unu inceleyin. gs g Bu i¸lem sırasında ne gibi sorunlarla kar¸ıla¸tı˘ ınızı de˘ erlendirin. Python’a ili¸kin en temel bilgileri edinmi¸ oldu˘ us g g s s s g muza göre artık Python’la daha ciddi i¸ler yapmaya do˘ ru ilk adımlarımızı atabiliriz.org/download adresini ziyaret ederek. Ama önce s g bölüm sorularına bakalım. g s 5. Python’ın GNU/Linux.

01:57:29) [GCC 4.4. "credits" or "license" for more information. de˘ il mi? Bunu ona yapmasını biz s g söyledik.1 print Komutu print komutunun görevi. o da yaptı. hiç bo¸luk bırakmadan yazmaya ba¸layas s s ca˘ ımızı daha önce söylemi¸tik.6. ekrana bir seyler yazdırmamızı sa˘ lamaktır. Bu bölümde inceleyece˘ imiz ilk komutumuzun adı print. Bu komut satırına s g s teknik dilde etkile¸ imli kabuk (interactive shell) veya yorumlayıcı (interpreter) adı verilir. O i¸aret. "copyright". Apr 3 2010.3] on linux2 Type "help".. s g Ne oldu? Python bir satır bo¸luk bırakarak alt satıra geçti. s Not: Yukarıdaki komutta gördü˘ ümüz >>> i¸aretini kendimiz yazmayaca˘ ız.BÖLÜM 2 Python’a Giri¸ s Bir önceki bölümde Python’ın komut satırına nasıl ula¸aca˘ ımızı görmü¸tük. s Simdi önceki bölümde anlattı˘ ımız yöntemlerden herhangi birini kullanarak Python’ın etk¸ g ile¸imli kabu˘ unu açalım ve suna benzer bir ekranla kar¸ıla¸alım: s g ¸ s s istihza@istihza:~$ python Python 2. Simdi isterseniz birkaç parmak alı¸tırması yapıp kendimizi g s ¸ s Python’a ısındıralım. g 2.5 (r265:79063.. >>> Komutlarımızı bu >>> i¸aretinden hemen sonra. Bizim sadece print yazmamız yeterli. etkg s g s ile¸imli kabu˘ un görüntüsünü temsil ediyor. Simdi de bo¸ bir satır bırakmak yerine ekrana bir seyler yazmasını söyleyelim Python’a: ¸ s ¸ 9 . Mesela bu komutu tek ¸ g ba¸ına kullanmayı deneyelim: s >>> print yazıp hemen ENTER tu¸una basalım.

Zaten yukarıdaki komutu verdikten sonra bir hata alıyorsanız. Biz istersek yukarıdaki örnekte çift tırnak yerine tek tırnak (‘) da kullanabiliriz. söyle bir örnekte de çift tırnak bize zorluk çıkarır: ¸ ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de "print" komutudur. g g g muhtemelen kullandı˘ ınız Python sürümü 2. E˘ er mutlaka tek tırnak kullanmak istiyorsak. çok büyük bir ihtimalle tırnakları düzgün yerle¸tirmemi¸sinizdir.>>> print "Programa ho¸geldiniz. g g 3. s s Not: E˘ er yukarıdaki komutu do˘ ru yazdı˘ ınız halde hata alıyorsanız. Ancak aynı ¸ I i¸lemi tek tırnakla yapmaya çalı¸ırsak söyle bir hata mesajı alırız: s s ¸ File "<stdin>".istihza. kullanaca˘ ınız tırg s g g nak tipi konusunda özgürsünüz." ^ SyntaxError: invalid syntax Bu cümleyi düzgün olarak gösterebilmek için yukarıdaki komutu söyle yazmamız gerekir: ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de \"print\" komutudur." .x de˘ il. line 1 print "Python’daki önemli komutlardan biri de "print" komutudur. E˘ er burada çift tırnak i¸aretini koymazsak veya koyg s mayı unutursak Python bize bir hata çıktısı gösterecektir. E˘ er öyleyse.x’tir. line 1 print ’˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini’ I ^ SyntaxError: invalid syntax Bunun sebebi. Lütfen giri¸ yapın!" s s Bu satırı yazıp ENTER tu¸una bastıktan sonra ekranda Programa ho¸geldiniz. g http://www. Ancak tırnak seçiminde bazı noktalara da dikkat etmemiz gerekiyor. Tırnak seçiminde özgürüz: >>> print ’Programa ho¸geldiniz." Bu komut bize söyle bir hata mesajı verecektir: ¸ File "<stdin>".html adresindeki Python 3. “˙ Istanbul’un” kelimesindeki kesme i¸aretinden ötürü Python’ın tırnakların s nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ini anlamamasıdır. Lütfen giri¸ yapın! s s s çıktısını görmemiz gerekiyor. Gördü˘ ünüz gibi print komutunun ardından gelen “Programa ho¸geldiniz. Diyelim ki “˙ Istanbul’un 5 günlük hava tahmini” ifadesini ekrana yazdırmak istiyoruz.x belgelerinden yararlanabilirsiniz.com/py3/icindekiler_python. Bunu çift tırnak kullanarak su sekilde gösterebiliriz: ¸ ¸ >>> print "˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini" I Bu komut bize hatasız bir sekilde ˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini çıktısını verir. s g g kodu su hale getirmemiz gerekir: ¸ ˙ >>> print ’Istanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ Aynı sekilde. Lütfen giri¸ yapın!” g s s ifadesini çift tırnak içinde belirtiyoruz. Dedi˘ imiz gibi. Lütfen giri¸ yapın!’ s s Bu komut da bize istedi˘ imiz çıktıyı ba¸arıyla verecektir.

Sen yoluna devam et. cümleyi ba¸latan ve bitiren tırnak i¸aretleriyle karı¸maz. tırnak içinde gösteres s g bildi˘ imiz her sey bir karakter dizisi olabilir. tırnak g içinde gösterilen herhangi bir “¸ey”dir.. Dedi˘ imiz gibi. kendilerinden sonra gelen karakterlerin g s Python tarafından normalden farklı algılanmasını sa˘ lar. cümle içinde geçen tırnak i¸aretlerine dikkat etmemiz gerekti˘ ini bilelim ¸ s g yeter. karakter dizileri. Biraz ilerde aradı˘ ın tırna˘ ı bulacaksın!“ g g g g 2. Simdilik bu kaçı¸ dizisi kavramını çok fazla kafamıza takmadan yolumuza ¸ s devam edelim. Tanımından da anla¸ılaca˘ ı gibi. Zaten birkaç bölüm sonra bu kaçı¸ dizilerinden ayrıntılı olarak söz edece˘ iz. print komutu Python’daki en önemli ve en temel komutlardan biridir. Yani bu i¸aret sayesinde.Yukarıdaki iki örnekte gördü˘ ümüz “\” i¸aretleri. Yani Linux’un s g kelimesindeki kesme i¸aretiyle kar¸ıla¸an Python’a söyle demi¸ oluyoruz: “Bu tırnak senin s s s ¸ s aradı˘ ın tırnak de˘ il. Oradaki örneklerden de görece˘ iniz gibi. bundan sonraki konug g ları daha rahat anlayabilmemiz için bazı kavramlardan söz etmemiz faydalı olabilir. Python’ın kafasını karı¸tırmas g s mak için burada kaçı¸ dizilerinden yararlanarak düzgün çıktı almayı sa˘ lıyoruz. s g Biz su anda sadece. ¸ g Aslında biz karakter dizisinin ne oldu˘ unu biliyoruz. Python’la g yazdı˘ ınız programlarda kullanıcılarınıza herhangi bir mesaj göstermek istedi˘ inizde bu print g g komutundan yararlanacaksınız..2 Karakter Dizileri Python’daki en önemli komutlardan biri olan print‘i ö˘ rendi˘ imize göre. Linux’un kelimesindeki kesme i¸aretinden (‘) ötürü g s Python tırnakların nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ini anlayamaz. Bu bölümde “karakter dizisi” diye bir seyden söz edece˘ iz. Yukarıda print komutunu i¸lerken bu karakg s ter dizilerini zaten kullandık. Dilerseniz bu önemli komutla birkaç örnek daha yapalım elimizi alı¸tırmak için: s >>> print "GAME OVER" GAME OVER >>> print "FINISH HIM!" FINISH HIM! >>> print "Linux’un güçlü yanları" Linux’un güçlü yanları >>> print ’Linux\’un güçlü yanları’ Linux’un güçlü yanları Yukarıdaki son örnekte “\” i¸aretini neden kullandı˘ ımızı biliyorsunuz. cümle içinde g s geçen tırnak i¸aretleri. Yabancılar buna string adı veriyor. Buna bens s s s zer hatalardan kaçmamızı sa˘ layan bu tür i¸aretlere Python dilinde Kaçı¸ Dizileri (Escape Seg s s quences) adı verilir. Mesela su örnekler birer karakter dizisidir: g ¸ ¸ "Python" "Perl" "Ruby" "23" . “Linux’un güçlü yanları” s g cümlesini tek tırnak içine aldı˘ ımız için.

. herhangi bir seyi ekrana yazdırag g ¸ bilmek için mutlaka print komutundan yararlanmamız gerekti˘ ini görece˘ iz. Bir karakter dizisi tek bir karakterden olu¸abilece˘ i gibi.. Önce s s g s s . birden g s g fazla karakterden de olu¸abilir. bir karakter dizisinin ne kadar uzun veya ne kadar kısa g oldu˘ unun hiçbir önemi yok. artık bu ö˘ eler birer karakter dizisi olmayacaktır. istersek yukarıdaki örnekleri print komutunu kullanmadan da s s ekrana yazdırabiliriz: >>> "Python" ’Python’ >>> "Perl" ’Perl’ >>> "Ruby" ’Ruby’ >>> "4243" ’4243’ Ancak bu durum sadece etkile¸imli kabuk için geçerlidir. Bu nedenle “c” de bir karakter dizisidir. E˘ er yukarıdaki örnekleri g s s g tırnak i¸aretsiz olarak kullanırsak... Yani ilerde kodlarımızı bir dosyaya s kaydetti˘ imiz zaman. yukarıdaki kodların çıktı vermedi˘ ini. Mesela: >>> print "k" k >>> print "456" 456 >>> print "Ruby" Ruby >>> print "˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini" I ˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini I Etkile¸imli kabukta çalı¸ırken. Yukarıs g daki örneklerden de gördü˘ ümüz gibi. tırnak i¸areti ta¸ımalarıdır. “@falanca” da."35" "@falanca" "c" Karakter dizilerinin ayırt edici özelli˘ i. g g Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> print "Python programlama dili" Python yukarıdaki gibi bir komutla kar¸ıla¸tı˘ ında iki basamaklı bir i¸lem gerçekle¸tirir. s Python’da karakter dizilerini ekrana yazdırabilmek için print komutundan yararlanabilece˘ imizi g biliyorsunuz.

karakter dizileriyle birlikte üç farklı tırnak çe¸idi kullanabiliyoruz. Yazdı˘ ın seyi al¸ s g ¸ g ¸ gıladı˘ ımı göstermek için de. Hangi tırnak g s çe¸idini kullandı˘ ınızın çok fazla bir önemi yok. print komutunu kullanarak bu karakter dizisini kullanıcıya göstermedi˘ imiz için g ikinci basamak gerçekle¸mez. Yani Python bize söyle bir sey g ¸ g ¸ ¸ söylemi¸ olur: s “Sen simdi etkile¸imli kabu˘ a bir seyler yazdın. Okumaya devam edes s bilirsiniz. Örne˘ in çift tırnak kulg lanabilirsiniz: >>> print "Python güçlü bir programlama dilidir. O yüzden. g Demek ki Python bizim girdi˘ imiz “dünya” adlı karakter dizisini “d\xc3\xbcnya” seklinde görüyg ¸ ormu¸. Ancak print g s gibi bir komut yardımıyla ekrana herhangi bir sey basmamı¸ olman da dikkatimden kaçmadı ¸ s de˘ il!“ g Basit bir örnek verelim: >>> "dünya" ’d\xc3\xbcnya’ Gördü˘ ünüz gibi. Ben de bunu algıladım. ardından da print komutunun etkisiyle bu karakter dizisini ekrana basıp kullanıcıya gösterir.“Python programlama dili” adlı karakter dizisini okur. Önemli olan. Python’ın ne sekilde gördü˘ ünü gösterir. karakter dizisini hangi tırnakla s g açtıysanız o tırnakla kapatmanızdır. Yalnız önceki bölümde. Üç tırnak: >>> print """Python güçlü bir programlama dilidir." veya tek tırnak: >>> print ’Python güçlü bir programlama dilidir. Bu tırnak tipleri içinde en yaygın kullanılan çift tırnaktır. Karakter dizilerini göstermek için tırnak i¸aretlerinden yararlanıyoruz demi¸tik. Ama Python bize bunların dı¸ında bir s s tırnak alternatifi daha sunar. söz konusu karakter dizisini s g kullanıcının de˘ il. Tabii siz istedi˘ iniz tırnak biçimini g kullanmakta özgürsünüz. çıktıyı sana tek tırnak i¸aretleri içinde gösterdim.’ Bu tırnak tiplerini önceki örneklerimizde görmü¸tük. duruma göre kullanılan tırnak tipinin önem kazandı˘ ını gösteren söyle bir örnek verdi˘ imizi biliyorsunuz: g ¸ g .""" Gördü˘ ünüz gibi.) s g s Biz bu karakter dizisini kullanıcıya gösterebilmek için söyle yazaca˘ ız: ¸ g >>> print "dünya" dünya Yazdı˘ ımız Python programlarını dosyaya kaydedip çalı¸tırdı˘ ımızda yukarıda anlattıklarımızın g s g ne demek oldu˘ unu çok daha net bir sekilde anlayaca˘ ız. Yani söyle bir çıktı verir: ¸ Python programlama dili Etkile¸imli kabukta bir karakter dizisini print komutu olmadan kullandı˘ ımızda Python yalnızca s g birinci basama˘ ı gerçekle¸tirmi¸ olur. e˘ er yukarıdaki açıkg ¸ g g lamalar size kafa karı¸tırıcı geldiyse hiç endi¸e etmenize gerek yok. Dolayısıyla elde etti˘ imiz çıktı.. (Buradaki “\xc3\xbc” kısmı kullandı˘ ınız i¸letim sistemine göre farklılık gösterebilir.. Böyle bir durumda yaptı˘ ı tek sey bu karakter dizisini g s s g ¸ okumaktır. Python’da s s karakter dizilerini göstermek için farklı tırnak tiplerini kullanabilirsiniz. “dünya” kelimesi içindeki Türkçe karakter (“ü”) çıktıda düzgün görünmüyor.

6 TL Çorba.... s g söyle bir kullanım Python’ın kafasının karı¸masına yol açacaktır: ¸ s ˙ >>> print ’Istanbul’un 5 günlük hava tahmini’ Bu kullanımda. print """ Günün mönüsü -----------Makarna . .. çift tırnakla ba¸lasak “ödevini yapmadan gelme!” ifadesi içindeki s s çift tırnak i¸aretleri bize sorun yaratacak.... Python karakter dizisini kapatan tırna˘ ın hangisi oldu˘ unu anlayamayacak. line 1 print ’˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini’ I ^ SyntaxError: invalid syntax Dikkat ederseniz hata çıktısındaki ˙stanbul’un kelimesinin sonunda minik bir ok i¸areti var.. 6 TL Çorba. .... kimi durumlarda s g i¸imizi bir hayli kolayla¸tırır... Ancak ˙stanbul’un kelimesi içinde geçen kesme i¸aretinden ötürü.. s E˘ er bunların hiçbiriyle u˘ ra¸mak istemezseniz üç tırnaktan da yararlanabilirsiniz: g g s >>> print """Ahmet’in ö˘retmeni Cem Bey. hem de çift g s tırnak kullanabildik.. .. ˙ Istersek elbette bu karakter dizisini tek tırnak ile de gösterebiliriz. daha önce de gördü˘ ümüz gibi. Zira yukarıdaki karakter dizisine tek tırnakla ba¸lasak Ahmet’in kelimesi s içindeki kesme i¸areti. Bu tırnak tipi.. 3 TL Tatlı.. Bu karakter dizisini göstermek için çift tırnaklardan yararlandık... . I s ˙ste bu ok. O yüzden yukarıdaki kullanımın s g kafanızı karı¸tırmasına izin vermeyin.........""" g Gördü˘ ünüz gibi. "ödevini yapmadan gelme!" dedi.... Bu engellere takılmadan. o g g yüzden de söyle bir hata mesajı verecektir: ¸ File "<stdin>". 2 TL """ . kodumuzu düzgün bir s sekilde ekrana yazdırabilmek için üç tırnak i¸aretlerini kullanmayı tercih ettik.... I¸ Böyle bir hata mesajı almamak için kaçı¸ dizilerinden yararlanmamız gerekti˘ ini söylemi¸tik: s g s >>> print ’˙stanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ I Biraz sonra kaçı¸ dizilerinden ayrıntılı olarak söz edece˘ iz.. Yani.. 2 TL Böyle bir çıktı vermenin en kolay yolu üç tırnak i¸aretlerinden yararlanmaktır: s >>> .. üç tırnak i¸areti sayesinde karakter dizisi içinde hem tek tırnak. ¸ s Üç tırnak i¸aretinin marifetleri yukarıdakilerle sınırlı de˘ ildir.. kullanılan I s tırnakların birbirine karı¸ması gibi bir tehlike söz konusu.˙ >>> print "Istanbul’un 5 günlük hava tahmini" Burada “˙ Istanbul’un 5 günlük hava tahmini” bir karakter dizisidir... hata üreten sorunlu bölgeyi gösteriyor... Mesela kullanıcılarımıza söyle bir çıktı göstermemiz gerekti˘ ini s s ¸ g varsayalım: Günün mönüsü -----------Makarna .. 3 TL Tatlı.. .

tek tırnak veya çift tırnak ile ba¸ladı˘ ımız bir karakter dizisinde kapanı¸ tırna˘ ını s g s g koymadan ENTER tu¸una basarsak hata alırız: s >>> print "Günün Mönüsü File "<stdin>".. Mesela su örne˘ e s s ¸ g bir bakın: ˙ >>> print "Istanbul" "Çeliktepe" ˙stanbulÇeliktepe I . Bu problemi çözmek s için söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ >>> print "Fırat" + " " + "Özgül" Fırat Özgül Burada “Fırat” ile “Özgül” karakter dizileri arasına bo¸ bir karakter dizisi yerle¸tirdik... i¸aretini görüyoruz ve hemen “———-” s g s satırını yazıyoruz. Biz de bu beklentiye uyarak..Burada ilk üç tırnak i¸aretini koyduktan sonra ENTER tu¸una bastık. ˙ Ilerde bu özellikten sık sık faydalandı˘ ımızı göreceksiniz. “+” i¸aretini kullanarak iki karakter dizisini birle¸tirebiliyoruz. ˙simiz bitti˘ inde de g I¸ g kapanı¸ tırnaklarını koyup ENTER tu¸una basarak çıktıyı alıyoruz: s s Günün mönüsü -----------Makarna .. g s Python karakter dizilerini birle¸tirebilmemiz için bize ba¸ka imkanlar da tanır......... Üç tırnak i¸areti. karakter dizileri içinde geçen farklı tipte tırnakları atlatmamızı sa˘ lamanın s g yanısıra. 3 TL Tatlı.. 6 TL Çorba. Aynı sey tek tırnak için de geçers g ¸ lidir.... “Günün mönüsü” satırını g yazıyoruz.. Alt satıra geçildi˘ inde s s g >>> i¸aretinin . Böylece s s çıktımız tam istedi˘ imiz gibi olmu¸ oldu.. Tekrar ENTER tu¸una bastı˘ ımızda yine .. Ancak burada g s s bir sorun var. Bu i¸aret Python’ın bizden komut girmeye s s g s devam etmemizi bekledi˘ ini gösteriyor. i¸aretine döndü˘ üne dikkat edin. g Karakter dizilerine ili¸kin önemli bir konu da bu karakter dizilerinin birbirleriyle nasıl birle¸tirs s ilece˘ idir. Yazaca˘ ımız kodlar bitene kadar böyle devam ediyoruz.. Aynı seyi tek ¸ veya çift tırnakla yapamıyoruz. 2 TL Normalde. bize karakter dizilerimizi birden fazla satıra bölme imkanı da tanıyor. Çıktıda isim ve soyisim birbirine biti¸ik olarak görünüyor. Mesela bir kimsenin adı ile soyadını birle¸tirmek istersek ne yapmalıyız? g s >>> print "Fırat" + "Özgül" FıratÖzgül Gördü˘ ünüz gibi. ama tırna˘ ı kapatmadan ENTER s g tu¸una bastı˘ ımız için Python bize bir hata mesajı gösterdi. Ama yukarıda da gördü˘ ünüz gibi üç tırnak farklıdır: g >>> print """Günün Mönüsü . line 1 print "Günün Mönüsü ^ SyntaxError: EOL while scanning string literal Burada “Günün Mönüsü” karakter dizisine çift tırnakla ba¸ladık.

Ancak ö˘ rendiklerimiz henüz dört dörtlük bir ¸ ¸ g g program yazmaya yetmiyor.. g Örne˘ in: g >>> 2 + 5 7 .2 3 .. Ama bu durum. Biraz önceki yöntemi kullanarak bu karakter dizilerini ayırmamız s mümkün: ˙ >>> print "Istanbul" " " "Çeliktepe" Hatta yukarıdaki gibi bir çıktı alabilmek için söyle bir seyler de yapabilirsiniz: ¸ ¸ ˙ >>> print "Istanbul " + "Çeliktepe" veya: ˙ >>> print "Istanbul " "Çeliktepe" Burada ayrı bir bo¸ karakter dizisi eklemek yerine.. hatta: . O yüzden bu kullanımı aklımızda tutmamız gerekiyor. Bu son kullanım sıklıkla kar¸ımıza çıkacak. araya herhangi bir i¸aret koymadan da birle¸tirebiliyoruz. iki karakter dizisini. "Özgül" Fırat Özgül Burada da karakter dizilerini birbirlerinden virgülle ayırmayı tercih ettik. g s Elbette Python’da çareler tükenmez.. s Karakter dizilerinden ve bunların inceliklerinden ileride de söz etmeye devam edece˘ iz..Gördü˘ ünüz gibi. Ama g isterseniz bu konuya simdilik bir ara verelim ve Python’da farklı bir konuya giri¸ yapalım. Dilerseniz yukarıdaki bütün her seyi unutup söyle bir sey ¸ ¸ ¸ yazmayı da tercih edebilirsiniz: >>> print "Fırat". ya da: >>> 2 * 5 10 . Karakter dizilerimiz yine s s birbirine biti¸ik görünüyor.3 Python’da Sayılar ve Matematik ˙slemleri I¸ Simdiye kadar Python’da bazı seyler ö˘ rendik.. veya: >>> 5 .. “˙ s Istanbul” adlı karakter dizisinin kapanı¸ s tırna˘ ını koymadan önce bir bo¸luk bırakıyoruz. g s s Ancak burada da biraz öncekine benzer bir sorunla kar¸ı kar¸ıyayız. Python’ı simdilik basit bir hesap makinesi niyetine ¸ kullanabilmemize engel de˘ il.. ¸ s 2.

Bu durumu g birkaç örnekle görelim: >>> print 25 + 50 75 Bu komut. “25” ifadesi ile “Çeliktepe” ifadesi arasında Python açısından hiç bir fark yoktur. çarpma i¸lemi için “*”. ekrana 25 + 50 seklinde bir çıktı verecektir.5 .>>> 6 / 2 3 ˙ Isterseniz bunların ba¸ına print komutu ekleyerek de kullanabilirsiniz bu kodları. de˘ il mi? s s g Gördü˘ ünüz gibi sayıları yazarken tırnak i¸aretlerini kullanmıyoruz. Ancak tırnak i¸areti olmayan 25 ile “Çeliks tepe” ifadeleri Python dilinde ayrı anlamlar ta¸ır. çıkarma i¸lemi için “-”. Toplama i¸lemi için “+”. Yani g s söyle bir sey yapacaktır: ¸ ¸ >>> print "25" + "50" 2550 Uzun lafın kısası. Simdi a¸a˘ ıdaki örne˘ e bakalım: ¸ s g g >>> print "25 + 50" 25 + 50 Bu komut 25 ile 50’yi toplamak yerine. Aynı komutu bir de söyle deneyelim: g ¸ >>> print 5. Bir örnek s verelim: >>> print 234 + 546 780 Aritmetik i¸lemler yapabilmek için kullandı˘ ımız i¸aretlerin size mantıklı gelmi¸ oldu˘ unu s g s s g zannediyorum. Öncelikle su komutun çıktısını inceleyelim: ¸ s ¸ >>> print 5 / 2 2 Ama biz biliyoruz ki 5’i 2’ye bölerseniz 2 de˘ il 2. 25 ve 50’yi toplayıp sonucu çıktı olarak verir. bölme s s s i¸lemi için ise “/” i¸aretlerini kullanmak gayet makul duruyor. Peki. söyle ¸ ¸ bir komut verirsek ne olur? >>> print "25" + "50" Böyle bir komutla kar¸ıla¸an Python derhal “25” ve “50” karakter dizilerini (bu sayılar tırnak s s içinde oldu˘ u için Python bunları sayı olarak algılamaz) yan yana getirip birle¸tirecektir.5 çıkar. E˘ er tırnak i¸areti kullanırg s g s sak Python yazdıklarımızı sayı olarak de˘ il karakter dizisi olarak algılayacaktır. Çünkü bunlardan biri sayı öteki ise karakter s dizisidir (string). Bunların ikisi de karakter dizisi sınıfına girer. Simdi aritmetik i¸lemlere geri dönelim.0 / 2 2.

Bu arada dilerseniz konuyla ilgili bazı ufak tefek teknik bilgiler verelim.0 / 2. print‘li ve print‘siz kullanımdan söz etmi¸tik. Yani mesela s s g aynı anda bölme çıkarma.0” koyulursa sorun g s s s çözülüyor..0” koymaktan sıkılıyorsanız.3 8. önce s s bölme ve çarpma sonra toplama ve çıkarma seklinde olacaktır. Bu arada yapaca˘ ımız aritmetik i¸lemlerde sayıları g gs g s kayan noktalı sayı cinsinden yazmamız i¸lem sonucunun kesinli˘ i açısından büyük önem ta¸ır. 5. Örne˘ in: ¸ g >>> print 2 + 6 / 3 * 5 ..0 2. Mesela 3. Tabii biz istersek parantezler yardımıyla Python’ın kendili˘ inden s g kullandı˘ ı öncelik sırasını de˘ i¸tirebiliriz. E˘ er bu i¸lemi insanların anlayabilece˘ i bir biçime getirmek istersek söyle yazg s g ¸ mamız gerekir: . Mesela su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> 12 . vb. “Bana her zaman kesin g ¸ sonuçlar göster.4. 5.0” ifadesini istedi˘ imiz sayının önüne koyabiliriz. 6. Python’da sayılar çe¸it çe¸ittir: s s Tamsayılar (integers) Tamsayılar.6999999999999993 Herhalde bekledi˘ iniz çıktı bu de˘ ildi. Bu arada ondalık kısmı virgülle de˘ il noktayla gösterdi˘ imize g g dikkat edin. s g s E˘ er her defasında ”. su komutla Python’a.. s Orada sözünü etti˘ imiz durum sayılar için de geçerlidir.3j. -3 vb.483.648 ile 2. Bu ”. s Bu sayılar içinde en sık kar¸ıla¸acaklarımız tamsayılar ve kayan noktalı sayılardır. bir de sanal kısımdan s s olu¸an sayılardır. 6. toplama. 1450.. Böylelikle Python bizim sonucu kayan noktalı sayı olarak görmek istedi˘ imizi ang lıyor.647 arasında kalan sayılardır. vb. herhangi bir ondalık kısım barındırmayan sayılardır. Bu çıktı.483.0 2.Gördü˘ ünüz gibi bölme i¸lemini olu¸turan bile¸enlerden birinin yanına ”. -56.5. karakter dizilerinden bahsederken. Birkaç örnek görelim: g >>> print 5 / 2.. Uzun Sayılar (long integers) -2. Kayan Noktalı Sayılar (floating point numbers) Ondalık bir kısım da barındıran sayılardır.147.4 i¸leminin sonucu 8 olacaktır. 2j+4.5 >>> print 5.4.” mesajı gönderebilirsiniz: >>> from __future__ import division Not: Burada “__” i¸aretini klavyedeki alt çizgi tu¸una iki kez art arda basarak yapabilirsiniz.3.3. Karma¸ ık Sayılar (complex numbers) Karma¸ık sayılar bir gerçel. 100.. Mesela 34. Mesela yukarıda sayılardan s s g bahsettik. Böylece kar¸ıla¸tı˘ ımız örnekleri daha kolay anlayabiliriz. 12 . E˘ er özel s s g olarak matematikle ilgili i¸ler yapmıyorsanız uzun sayılar ve karma¸ık sayılar pek kar¸ınıza s s s çıkmaz. Hatırlarsanız.3 i¸lemini Python’ın nasıl gördü˘ ünü g g s g gösteriyor. çarpma i¸lemleri yapılacaksa i¸lem öncelik sırası.147.5 Python’da aritmetik i¸lemler yapılırken alı¸tı˘ ımız matematik kuralları geçerlidir. Mesela 3. s s Artık bir sonraki Python oturumuna kadar bütün i¸lemlerinizin sonucu kayan noktalı sayı s olarak gösterilecektir.

virgülleri nerede kulgs s g landı˘ ımıza dikkat edin. ¸ s g ˘ s 2. s >>> n = 5 ifadesinde n bir de˘ i¸kendir.7 ˙ Ilerde yeri geldi˘ inde sayılardan daha ayrıntılı bir sekilde bahsedece˘ iz. Ama su anda gs ¸ aslında bizi de˘ i¸kenin ne oldu˘ undan ziyade neye yaradı˘ ı ilgilendiriyor. Python komut satırında n = 5 seklinde de˘ i¸keni tanımladıktan sonra print n komutunu ¸ gs verirsek ekrana yazdırılacak veri 5 olacaktır.3 8. a * b. g Aynı de˘ i¸kenlerle yaptı˘ ımız su örne˘ e bakalım bir de: gs g ¸ g .4 Degi¸ kenler Kabaca.3. bir veriyi kendi içinde depolayan birimlere de˘ i¸ken adı veriyorlar.5 Hatta bu n de˘ i¸keni. Yani: >>> n = 5 >>> print n 5 Bu n de˘ i¸kenini alıp bununla aritmetik i¸lemler de yapabiliriz: gs s >>> n * 2 10 >>> n / 2. "elde ederiz" a ile b’yi çarparsak 15 elde ederiz Burada de˘ i¸kenleri karakter dizileri arasına nasıl yerle¸tirdi˘ imize.>>> print 12 . O yüzden sayılar g ¸ g konusunu simdi bir kenara bırakıp çok önemli ba¸ka bir konuya de˘ inelim. O yüzden hemen gs g g bir örnekle durumu açıklamaya çalı¸alım. Bu n de˘ i¸keni 5 verisini sonradan tekrar kullanılmak üzere depogs gs lar. içinde bir aritmetik i¸lem de barındırabilir: gs s >>> n = 34 * 45 >>> print n 1530 Su örneklere bir göz atalım: ¸ >>> a = 5 >>> b = 3 >>> print a * b 15 >>> print "a ile b’yi çarparsak".0 2. Mesela.

s s s s g bu karakter dizisini soldan sa˘ a do˘ ru okur. "Özgül" ˙ste yukarıda yaptı˘ ımız seyin de bundan hiçbir farkı yoktur. Buna göre birinci de˘ i¸kengs gs imiz 3. ikincisi 5. aslında burada yaptı˘ ımız sey. Ardından karakter dizisi içindeki kesme g i¸aretine rastlıyor ve bu i¸aretin karakter dizisinin biti¸ini gösteren kesme i¸areti oldu˘ unu... Karakter dizisini yazdıktan sonra da “%” i¸aretinin s s ardından parantez içinde bu de˘ i¸kenleri teker teker tanımlıyoruz. Python bir karakter dizisiyle kar¸ıla¸tı˘ ında. s s s s g yani karakter dizisinin sona erdi˘ ini zannediyor. ¸ Dilerseniz bununla ilgili birkaç örnek daha yapalım: .>>> print a. Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> print "%s ile %s çarpılırsa %s elde edilir" %(3. üçüncüsü ise bunların çarpımı. Bir de su örne˘ i inceleyelim: ¸ g >>> print "%s ve %s iyi bir ikilidir. 5. 3*5) Bu da oldukça kullanı¸lı bir tekniktir. karakter g g dizisine birle¸ik bir halde “un 5 günlük hava tahmini” diye bir seyle kar¸ıla¸ıyor ve i¸te bu noks ¸ s s s tada kafası allak bullak oluyor. 3. "sayısından büyüktür" Yukarıdaki kod sununla e¸de˘ erdir: ¸ s g >>> print 5. Burada. ˙stanbul’un kelimesi içinde geçen kesme i¸aretinin. bu sayıları tutan de˘ i¸kenleri yazdık." %("Python". Dikkatlice bakın: I¸ g ¸ >>> print a. "sayısı".5 Kaçı¸ Dizileri s Önceki bölümlerde “kaçı¸ dizisi” diye bir seyden söz ettik. Mesela yukarıdaki örnekte önce tek tırnak i¸aretini g g s görüyor ve bir karakter dizisi tanımlayaca˘ ımızı anlıyor. "Django") Görülece˘ i gibi. Ancak okumaya devam etti˘ inde... Bizim ˙stanbul’un kelimesindeki kesme i¸aretinin sol tarafına I s yerle¸tirdi˘ imiz “\” kaçı¸ dizisi Python’a. "sayısından büyüktür" Gördü˘ ünüz gibi. g gs De˘ i¸kenleri kullanmanın ba¸ka bir yolu da özel i¸aretler yardımıyla bunları karakter dizileri gs s s içine gömmektir. gs s 2. "sayısından büyüktür" Biz burada do˘ rudan sayıları yazmak yerine. bu kesme i¸aretini görmezden gelme emri veriyor. Hatta bununla ilgili bir örnek de s ¸ yaptık. "sayısı". karakter dizilerini birbiriyle birle¸tirmekten g g ¸ s ibarettir. Hatırlarsanız bir önceki bölümde iki karakter dizisini su sekilde birle¸tirebilece˘ imizi ¸ ¸ s g ö˘ renmi¸tik: g s >>> print "Fırat".. karakter dizisini açan ve I s kapatan tırnak i¸aretleriyle karı¸masını önlemek. parantez içinde gösterece˘ imiz her bir ö˘ e için s g g karakter dizisi içine “%s” i¸aretini ekliyoruz. Bu kaçı¸ dizisinin buI¸ g s s s radaki görevi. bu kez de˘ i¸kenlerimiz tamsayı yerine karakter dizisi oldu˘ u için parantez g gs g içinde de˘ i¸kenleri belirtirken tırnak i¸aretlerini kullanmayı unutmuyoruz. ˙ Isterseniz o örne˘ i hatırlayalım: g ˙ >>> print ’Istanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ ˙ste bu karakter dizisi içinde kullandı˘ ımız “\” i¸areti bir kaçı¸ dizisidir. s g s s Böylece karakter dizimiz hatasız bir sekilde ekrana basılıyor. b.. b. "sayısı".

Bu kaçı¸ dizisi yeni bir satıra geçmemizi sa˘ lar. Ayrıca kaçı¸ s s s s s dizisini. “\” i¸areti “n” harfiyle birlikte kullanıldı˘ ında s s g özel bir anlam ifade eder. Böylece hatadan kıvrak hareketlerle kaçmı¸ g s s s olduk.. Ama e˘ er karakter dizisini çift tırnakla tanımlamanız ¸ g gerekirse. Daha belirgin bir örnek verelim: s s g >>> print "Yolun sonu\n" Bu komut. karakter dizisini iki satıra böldük.. Çünkü karakter dizisini çift tırnak içinde tanımladık.. kaçı¸ dizilerinden yararlanabilirsiniz: s >>> print "1 numaralı oyuncudan gelen cevap: \"Sola dön!\"" Burada iki adet kaçı¸ dizisi kullandı˘ ımıza dikkat edin.. sorunlu tırna˘ ın soluna koydu˘ umuza da dikkat edin. Yukarıdaki kod söyle bir çıktı verir: ¸ birinci satır ikinci satır Gördü˘ ünüz gibi. karakter dizisi içinde s g ba¸langıç ve biti¸ tırnaklarıyla karı¸abilecek iki adet tırnak i¸areti olmasıdır. “\” i¸areti yalnızca tırnak i¸aretleriyle birlikte kullanılmaz. Hatırlarsanız önceki bölümde. Bu sorunu s a¸mak için karakter dizisini söyle yazıyoruz: s ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de \"print\" komutudur.>>> print "1 numaralı oyuncudan gelen cevap: "Sola dön!"" Bu karakter dizisi içinde “Sola dön!” ifadesi var. Biz yukarıdaki karakter dizisini tanımlarken çift tırnaktan yararlandı˘ ımız için.. Su örne˘ e bir bakın: ¸ g >>> print "birinci satır\nikinci satır" Burada “\” i¸aretini “n” harfiyle birlikte kullandık. Her bir s g çift tırna˘ ın soluna bir adet “\” i¸areti yerle¸tirdik. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey “\n” adlı g g ¸ kaçı¸ dizisidir. Bunun nedeni. g Dolayısıyla karakter dizisi içinde geçen çift tırnaklı “print” ifadesi çakı¸maya yol açtı... “Yolun sonu” karakter dizisini çıktı olarak verdikten sonra bir satır bo¸luk bırakacaks tır. print komutunu kullanmadan herhangi bir karakter dizisi yazdı˘ ımızda elde etti˘ imiz çıktının Python’ın bakı¸ açısını yansıttı˘ ını söylemi¸tik. ˙ Istersek yukarıdaki karakter dizisini su sekilde yazabiliriz: ¸ ¸ >>> print ’1 numaralı oyuncudan gelen cevap: "Sola dön!"’ Bu komut sorunsuz bir sekilde yazdırılır." Bu komutun hata verece˘ ini biliyoruz. Bu i¸aret ba¸ka karakterlerle birlikte s s s s de kullanılarak farklı amaçlara hizmet edebilir. g g Hatırlarsanız kaçı¸ dizilerinden ilk bahsetti˘ imiz yerde söyle bir örnek de vermi¸tik: s g ¸ s >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de "print" komutudur." Burada kaçı¸ dizilerini çift tırnaklı “print” kelimesine nasıl uyguladı˘ ımıza dikkat edin.. Bu durumu g g s g s çok daha net anlayabilmemizi sa˘ layacak bir örnek verelim: g >>> """ . karakter dizisi içindeki bu “Sola dön!” ifadesi çakı¸maya g s sebep oluyor. Günün mönüsü . ------------ .

.. çıktıda “\n” adlı kaçı¸ dizileri de görünüyor... 2 TL """ Bu örne˘ i hatırlıyorsunuz. Bu durumu belirgin bir sekilde gösteren bir örnek verelim: g ¸ >>> print ’mer\ ... Elbette istersek bu iki satırı tek bir satırda s da yazabiliriz.. bu kaçı¸ dizisini kullanarak kodlarımızı iki satıra s bölmeyi tercih ettik. 6 TL\nÇorba. ENTER tu¸una basıp yeni satıra s s geçmeden önce “\” adlı kaçı¸ dizisini kullandık.... alt satıra geçilmi¸ de olsa kodların ilk satırdan devam etmesi s s gerekti˘ ini gösteriyor. Bu çıktıdan sunu da anlıyoruz: Demek ki biz g s ¸ üç tırnak yerine tek tırnak kullanmak istesek aynı çıktıyı elde etmek için söyle gibi bir komut ¸ vermemiz gerekecek: >>> print ’\nGünün mönüsü\n------------\nMakarna.. Daha önce aynı örne˘ i print komutu ile birlikte kullanmı¸tık......... 2 TL Buradan... E˘ er amacınız “merhaba” kelimesini “mer” ve g g “haba” olarak bölmekse söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ . üç tırnak i¸aretlerinin kimi durumlarda hayatımızı ne kadar da kolayla¸tırabilece˘ ini s s g anlayabilirsiniz.. g g g Örne˘ in biz de yukarıdaki örnekte kodlarımızın sa˘ a do˘ ru çirkin bir sekilde uzamaması için g g g ¸ satırı uygun bir yerinden bölüp alt satıra geçtik... 2 TL\n’ Günün mönüsü -----------Makarna....... Demek ki Python üç tırnak g s yardımıyla girdi˘ imiz kodları böyle görüyormu¸.. Bu kaçı¸ dizisini kullanmamızın amacı...........ile ba¸layan komutun ilk satırının sonunda.. Makarna. 6 TL Çorba. . 6 TL\nÇorba. Bu yüzden yazdı˘ ımız programlarda satır uzunlu˘ unun mümkün g g oldu˘ unca 79 karakterden fazla olmamasına dikkat ediyoruz.. \ .. “\” i¸areti.... yazdı˘ ınız kodların düzgün görünmesi ve okug g naklı olması da önemlidir.. 3 TL\nTatlı. ... 6 TL Çorba.. yukarıdaki komutlarda bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. ¸ g g s g Kötü bir kod görünümü ortaya çıkmaması için. E˘ er orada o kaçı¸ dizisini kullanmazsak. Bu arada. Python’ın herhangi bir hata vermeden alt satıra s geçmesini sa˘ lamak.. “merhaba” kelimesini “mer” hecesinden bölüp “\” i¸areti ile alt satıra g s geçti˘ imiz halde... E˘ er yazdı˘ ımız bir satır 79 g g g karakterden uzun olacaksa satırı uygun bir yerinden bölüp yeni bir satıra geçmemiz gerekir. çıktımız “merhaba” oldu.. ENTER tu¸una bastı˘ ımız anda g g s s g Python hata verecektir.. >>> print ’\nGünün ¸ s mönüsü\n--..... Ancak görüntü açısından kodların bu sekilde sa˘ a do˘ ru uzaması ho¸ de˘ il. 3 TL Tatlı... Not: Python’da do˘ ru kod yazmak kadar.... ....... Bu durum teknik bir zorunluluk de˘ ildir. 2 TL\n’ Gördü˘ ünüz gibi... 3 TL\nTatlı. 3 TL Tatlı.... haba’ merhaba Gördü˘ ünüz gibi. ancak okunaklılı˘ ı artırdı˘ ı için uyulması tavsiye edilir. g g s Bu kodlar söyle bir çıktı verir: ¸ ’\nGünün mönüsü\n------------\nMakarna....

. Programlama maceramızda en çok i¸imize yarayacak olanlar bunlardır. haba""" mer haba E˘ er üç tırnak kullandı˘ ınız halde. karakter dizisini ba¸latıp s g s bitiren tırnaklarla çakı¸ılmasını önlüyor. bu i¸aretin s s satırdaki son karakter olmasına özen gösterin.. “\” i¸aretinden sonra bo¸luk bile olmamalı. de˘ i¸ik anlamlar ortaya çıkarabiliyor. “\” kaçı¸ dizisi ba¸ka karakterlerle de bir s s s araya gelebilir. O zaman da söyle bir anlam kazanır: ¸ >>> print "Uzak. Bu kaçı¸ s s dizisi de kimi yerlerde hayatınızı kolayla¸tırabilir. g s s bir karakter dizisini herhangi bir yerinden bölüp alt satıra geçti˘ imiz halde.. haba""" merhaba E˘ er üç tırnak yerine çift veya tek tırnak kullanarak “merhaba” kelimesini ortadan bölmek g isterseniz elbette “\n” adlı kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> print "mer\nhaba" mer haba >>> print ’mer\nhaba’ mer haba Not: Çok uzun bir karakter dizisini iki satıra bölmek için “\” i¸aretini kullanırken. Yani “\” i¸aretini koyar koymaz ENTER tu¸una s s basmalısınız. Python’da sablona uymayan önemli bir kaçı¸ dizisi daha bulunur. s g s karakter dizilerini bölüp alt satıra geçebiliyoruz. Ancak en önemlilerini zaten yukarıda verdik. E˘ er bu kaçı¸ dizisini tek ba¸ına kullanırsak. Bu kaçı¸ dizisinin hem görünü¸ü hem de kullanımı yukarıdaki kaçı¸ s s s s dizilerinden biraz farklıdır. O da “\” ¸ s i¸areti. Dilerseniz bu kaçı¸ dizisini anlatmadan önce size söyle bir soru s ¸ sorayım: Acaba a¸a˘ ıdaki karakter dizisini nasıl yazdırırız? s g “C:\Documents and Settings\nergis\test” .>>> print """mer .... Bu i¸aret farklı karakterlerle bir araya gelerek. Bütün bunların dı¸ında bu kaçı¸ dizisi “t” harfiyle de yan s s yana gelebilir... “merhaba” kelimesinin bölünmesini istemiyorsanız yine “\” g g kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> print """mer\ . o karakter dizisi g çıktıda tek satır olarak görünüyor. Bu s ¸ s kaçı¸ dizisinin adı “r“‘dir. s s gs Mesela bu karakter dizisi tırnak i¸aretiyle birlikte kullanıldı˘ ında. s Yukarıdakilerin dı¸ında. \t Çok uzak" Uzak. s s Bütün bu örneklerden sunu anlıyoruz: Python’da temel olarak tek bir kaçı¸ dizisi var... Çok uzak Bu kaçı¸ dizisinin görevi karakter dizisi içindeki karakterler arasına mesafe koymak. E˘ er bu kaçı¸ dizisini “n” harfiyle birlikte kullanırsak.

\\t" s ¸ Ama burada “r” kaçı¸ dizisini kullanırsak çok daha temiz bir kod görünümü elde etmi¸ oluruz: s s print r"Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. g \’ Karakter dizilerini ba¸latıp bitiren tek tırnaklarla. Karakter dizisinde kalın harflerle gösterdi˘ imiz kısımlara dikkat edin: g C:\Documents and Settings\nergis\test Burada “nergis” ve “test” kelimelerinin ba¸ındaki harfler. karakter dizisi içindeki kaçı¸ dizilerinin görevlerini yerine getirmesine engel s s olacaktır. Bunu söyle kullanıyoruz: s ¸ >>> print r"C:\Documents and Settings\nergis\test" Gördü˘ ünüz gibi. ˙ste böyle bir duruma kar¸ı Python’da “r” I¸ s adlı bir kaçı¸ dizisi daha bulunur. \t" s s “r” adlı kaçı¸ dizisi. \n. dizin ayracı olan “\” i¸areti ile yan s s yana geldi˘ i için Python bunları birer kaçı¸ dizisi olarak algılıyor. Gördü˘ ünüz gibi çıktı hiç de bekledi˘ imiz gibi de˘ il. Diyelim ki su cümleyi ekrana yazdırmak ¸ ¸ istiyoruz: Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. ˙ g Istersek yukarıdaki karakter dizisini söyle yazabiliriz: ¸ >>> print "C:\\Documents and Settings\\nergis\\test" Burada “\” i¸aretlerini çiftleyerek sorunun üstesinden gelebiliyoruz.˙ Isterseniz bu karakter dizisini önce söyle yazdırmayı deneyelim: ¸ >>> print "C:\Documents and Settings\nergis\test" C:\Documents and Settings ergis est Gördü˘ ünüz gibi Python bize tuhaf bir çıktı verdi. \t s s Bu cümleyi söyle yazdıramayız: ¸ >>> print "Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. s . \n. karakter dizisi içinde geçen çift tırnakların s karı¸masını engeller. s \” Karakter dizilerini ba¸latıp bitiren çift tırnaklarla. \t" s s Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. karakter dizisi içinde geçen bütün kaçı¸ dizilerini etkisiz g s s hale getiriyor. Çünkü Python karakter dizisi içinde geçen g g g kaçı¸ dizilerini i¸leme sokuyor ve buradaki her bir kaçı¸ dizisinin görevini yerine getirmesine s s s izin veriyor. Bu kaçı¸ dizisi özellikle dizin adlarını yazdırırken çok i¸inize yarayacaktır. \\n. “r” adlı kaçı¸ dizisi. Ama e˘ er istersek yukarıs g daki soruna çok daha temiz bir çözüm de bulabiliriz. ˙ s s Isterseniz bununla ilgili söyle bir örnek daha verelim. Bu durumdan kurtulmak için g s birkaç seçene˘ imiz var. Bu kaçı¸ dizilerinin etkisizle¸tirilebilmesi için su kodu yazabilirsiniz: s s ¸ print "Python’daki kaçı¸ dizileri sunlardır: \\. Sizce neden böyle oldu? g Cevap aslında çok basit. Dilerseniz simdiye kadar gördü˘ ümüz kaçı¸ dizilerini söyle bir özetleyelim: ¸ g s ¸ \ ENTER tu¸una basılarak alt satıra kaydırılan karakter dizilerinin çıktıda tek satır olarak görüns mesini sa˘ lar. \n. karakter dizisi içinde geçen tek tırnakların s karı¸masını engeller. s s .

666. s Nasıl korku verir sessizlik insana..00 YTL 2007... 585. A¸a˘ ıdaki i¸lemin sonucunu önce kafanızdan sonra da Python’la hesaplayın. s Simdi dilerseniz bölüm sorularına geçelim ve bu konuyu kapatalım..... E˘ er hangi sürümü kullanmanız gerekti˘ i konusunda tereddütleriniz varsa g g http://www. A¸a˘ ıdaki tabloyu ekrana çıktı olarak verin: s g Yıllara Göre Asgari Ücret ------------------------2005.....00 TL 2010.. A¸a˘ ıdaki ifadeyi üç tırnak i¸ areti kullanmadan ekrana çıktı olarak verin: s g s Bilmezler yalnız ya¸amayanlar. g \t Karakter dizileri içinde sekme (TAB) tu¸una basılmı¸ gibi bo¸luklar olu¸turulmasını sa˘ lar..google..istihza... 2..00 YTL 2008.x sürümünü mü kullandı˘ ınızı tespit g edin. 638.com/blog/hangisinden-baslamali-python-2x-mi-yoksa-3x-mi...html/ adresindeki makalemizi inceleyin..70 YTL 2006... 760.. A¸a˘ ıdakilerden hangisi bir karakter dizisi de˘ ildir? s g g "python" www.. g g g s 2 + 3 x 7 E˘ er g 6.com ’23’ """@%&""" ’’’istihza’’’ 3... A¸a˘ ıdaki karakter dizilerini farklı yöntemler kullanarak birle¸tirin ve tek bir cümle elde s g s edin: "Ahmet" "yarın Ankara’ya" "gidecek" Sizce en kolay ve kullanı¸lı yöntem hangisi? s 5.x sürümünü mü yoksa 3.. 531. ¸ 2. Python’ın 2.. s s s s g r Karakter dizileri içinde geçen kaçı¸ dizilerini etkisiz hale getirir..50 TL 4. O.. s g s Python’dan aldı˘ ınız sonuç bekledi˘ iniz gibi de˘ ilse nedenini bulmaya çalı¸ın...70 YTL 2009...... 488...\n Yeni bir satıra geçilmesini sa˘ lar.6 Bölüm Soruları 1..Veli ...

A¸a˘ ıdaki de˘ i¸kenleri kullanarak “Depoda 10 kilo elma. A¸a˘ ıdaki cümleleri. s s . "Endi¸e edecek hiçbir ¸ey yok!" g s s Python’daki en kullanı¸lı tırnak tiplerinden biri de "üç tırnak" (""") i¸aretidir. 20 kilo da armut kaldı” cümlesini s g gs elde edin: elma = 10 armut = 20 8. farklı tırnak tiplerini kullanarak yazdırın: s g Doktor Kemal’in yaptı˘ı açıklamaya göre.7.

metin düzenleyici kullanılarak Python programs larının nasıl yazılaca˘ ını tek tek inceleyece˘ iz. ˙ste burada g I¸ metin düzenleyiciler devreye girecek. hangi i¸letim g g g s sistemini kullanıyor olursanız olun. Dilerseniz önce GNU/Linux ile ba¸layalım: s 3. s Biz bu bölümde farklı i¸letim sistemlerinde.BÖLÜM 3 Python Programlarını Kaydetmek Özellikle küçük kod parçaları yazıp bunları denemek için Python komut satırı mükemmel bir ortamdır. Yeni bir Kwrite belgesi açmanın en kolay yolu I¸ s ALT+F2 tu¸larına basıp. Ancak kodlar ço˘ alıp büyümeye ba¸layınca komut satırı yetersiz gelmeye ba¸layag s s caktır. Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. Python kodlarını yazmak için istedi˘ iniz herhangi bir metin düzenleyiciyi kullanabilirsiniz. hem Windows hem de GNU/Linux ba¸lı˘ ı altında yazılanları s g okumanızı tavsiye ederim. Hatta g Notepad bile olur. Yeni bir Gedit belgesi olu¸turmak için ise ALT+F2 tu¸larına basıp: s s gedit komutunu veriyoruz. Ancak Python kodlarını ayırt edip renklendirebilen bir metin düzenleyici ile yola çıkmak her bakımdan hayatınızı kolayla¸tıracaktır. ilk satıra: s s 27 . çıkan ekranda: s kwrite yazmaktır. g g ˙se yeni bir Kwrite belgesi açarak ba¸layalım. Su a¸amada kullanım ¸ s kolaylı˘ ı ve sadeli˘ i nedeniyle Kwrite önerilebilir.1 GNU/Linux Sistemi E˘ er kullandı˘ ınız sistem GNU/Linux’ta KDE masaüstü ortamı ise ba¸langıç düzeyi için Kwrite g g s veya Kate adlı metin düzenleyicilerden herhangi biri yeterli olacaktır. g g E˘ er kullandı˘ ınız sistem GNU/Linux’ta GNOME masaüstü ortamı ise Gedit’i kullanabilirsiniz. Bo¸ Kwrite veya Gedit belgesi kar¸ımıza geldikten sonra ilk yapmamız gereken. Üstelik tabii ki yazdı˘ ınız kodları bir yere kaydedip saklamak isteyeceksiniz.

g GNU/Linux sistemlerinde Python’ın çalı¸tırılabilir dosyası genellikle /usr/bin dizini altındadır. Simdi hemen bir konsol ¸ ekranı açıyoruz.py adında bir dosya görüyor olmamız lazım.. s Uzun lafın kısası. a. Su anda ¸ masaüstünde deneme. çalı¸tırılas s bilir dosya /usr/bin altında bulunamayaca˘ ı için. Aslında metin içine kod yazmak. Böylece yazdı˘ ımız bir programın. /usr/bin dizini altında bulundu˘ unu varsayabilece˘ imiz bu env beti˘ i Python’ın g g g sistemde hangi dizin içinde oldu˘ unu bulmamızı sa˘ lar. "bir". Böylece sistemimiz Python’ı nerede bulması g gerekti˘ ini anlıyor. suna benzer bir komut vermeniz gerekir: ¸ . Bu durumda. #!/usr/bin/python yazdı˘ ımızda sisteme su emri vermi¸ oluyoruz: g ¸ s “Python’ı /usr/bin dizini içinde ara!“ #!/usr/bin/env python yazdı˘ ımızda ise su emri: “Python’ı nereye saklandıysa bul!“ g ¸ Neyse. Python komut satırına kod yazmaktan çok farklı de˘ ildir. s Dolayısıyla yukarıdaki satırı aslında söyle de yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/python Böylece sisteminiz Python’ı /usr/bin dizini altında arayacak ve yazdı˘ ınız programı Python’la g çalı¸tırması gerekti˘ ini anlayacaktır. Simdi dosyamızı deneme.) Su komutu vererek. Ancak bazı GNU/Linux sistemlerinde Python’ın çalı¸tırılas g s bilir dosyası ba¸ka bir dizinin içinde de olabilir (Mesela /usr/local/bin). Tabii e˘ er siz g g g komut satırını farklı bir dizin içinde açmı¸sanız tek ba¸ına yukarıdaki komutu vermeniz sizi s s masaüstüne götürmez. "bir de". biraz sonra yazaca˘ ımız kodların birer Python kodu oldu˘ unu ve Python’ın da sisg g temde hangi konumda yer aldı˘ ını gösteriyor. Simdi g ¸ a¸a˘ ıda verilen satırları Kwrite veya Gedit belgesinin içine ekleyelim: s g #!/usr/bin/env python a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". "almak istiyorum" Bunları yazıp bitirdikten sonra sıra geldi dosyamızı kaydetmeye. Gelin biz masaüstüne kaydedelim dosyamızı. b. g g g Python’ın /usr/bin dizini haricinde bir konuma kuruldu˘ u sistemlerde çalı¸tırılması konusunda g s endi¸e etmemize gerek kalmaz.py ¸ adıyla herhangi bir yere kaydediyoruz. Biz daha fazla teknik ayrıntıya dalmadan yolumuza devam edelim. Peki bu komut ne i¸e yarıyor? s Bu komut. Komut satırını ilk ba¸lattı˘ ınızda g s g içinde bulundu˘ unuz dizin ev dizininiz olacaktır (/home/kullanici_adi). Python’ın çalı¸tırılabilir dosyasının her sistemde aynı dizin altında buluns s mama ihtimalinden ötürü yukarıdaki gibi sabit bir dizin adı vermek iyi bir fikir olmayabilir. c. Dolayısıyla yukarıda g gösterdi˘ imiz cd Desktop komutu sizi masaüstünün oldu˘ u dizine götürür. masaüstüne.#!/usr/bin/env python yazmak olacaktır. bazı ko¸ullarda sistem yazdı˘ ınız programı g s g çalı¸tıramayacaktır.. (Ama Python komut satırını çalı¸tırmıyoruz. Bu tür sistem farklılıklarına kar¸ı önlem olarak GNU/Linux sistemlerindeki env adlı bir betikten s yararlanabiliriz. s ¸ yani dosyayı kaydetti˘ imiz yere geliyoruz: g cd Desktop Tabii burada ben sizin ev dizininde oldu˘ unuzu varsaydım. Öyle bir durumda. Programımızın en ba¸ına ekledi˘ imiz #/usr/bin/env python s s g satırı sayesinde Python sistemde nereye kurulmu¸ olursa olsun kolaylıkla tespit edilebilecektir.

/deneme.py E˘ er her sey yolunda gitmi¸se su çıktıyı almamız lazım: g ¸ s ¸ bir elma. sistem bu beti˘ i hangi programla çalı¸tırması gerekg s g s ti˘ ini anlayamayaca˘ ı için .py komug g s tunu verdi˘ imizde. bir armut. e˘ er beti˘ in ilk satırında #!/usr/bin/env python da yoksa. sistem g g g bu betikle ne yapması gerekti˘ ine karar veremez. tüm bu i¸lemlerin #!/usr/bin/env python satırıyla ne ilgisi var? s E˘ er bu satırı metne yerle¸tirmezsek. Artık komut satırında su komutu vererek programımızı çalı¸tırabiliriz: ¸ s . python deneme./deneme. s . Ancak ba¸taki “python” g g s g s s ifadesini kaldırdı˘ ımızda. Öyle ise tabii ki verece˘ iniz komutta “Desktop” kes g limesini “Masaüstü” kelimesiyle de˘ i¸tirmeniz gerekir. Bunu su komut yardımıyla yapıyoruz: s ¸ Öncelikle: cd Desktop komutuyla dosyayı kaydetti˘ imiz yer olan masaüstüne geliyoruz.py komutu çalı¸mayacaktır. s Gördü˘ ünüz gibi.cd /home/kullanici_adi/Desktop Not: Bazı Türkçe GNU/Linux sistemlerinde masaüstünü gösteren dizin “Desktop” yerine “Masaüstü” adını da ta¸ıyabilmektedir. yani dosyayı çalı¸tırılabilir s s (executable) bir dosya haline getiriyoruz. g Ba¸a python komutu getirmeden programımızı çalı¸tırabilmek için öncelikle programımıza s s çalı¸tırma yetkisi vermemiz gerekiyor.py komutuyla da deneme. ama acaba ¸ g s Python programlarını ba¸a python komutu eklemeden çalı¸tırmanın bir yolu var mı? ˙ste bus s I¸ rada biraz önce bahsetti˘ imiz #!/usr/bin/env python satırının önemi ortaya çıkıyor. Böylece Python nereye kurulmu¸ olursa olsun sistemimiz Python’ı tespit edebiliyor./deneme.py adlı dosyaya çalı¸tırma yetkisi veriyoruz. Normal g s sartlar altında tercih edece˘ imiz program çalı¸tırma biçimi de bu olacaktır. beti˘ i Python programının çalı¸tıraca˘ ı anla¸ılıyor.py Peki. Bunun ardından: g chmod a+x deneme. bir de muz almak istiyorum GNOME kullanıcıları da yukarıda anlatılan i¸lemleri takip ederek ve Kwrite yerine Gedit adlı s metin düzenleyiciyi kullanarak dosyayı kaydedip çalı¸tırabilir.py: /usr/bin/python: bad interpreter: No such file or directory Böyle bir hata almamak için o satırı #!/usr/bin/env python seklinde yazmaya özen gösteriy¸ oruz. python deneme. gs E˘ er ba¸arıyla masaüstüne gelmi¸seniz. g E˘ er bu satırı #!/usr/bin/python seklinde yazarsanız ve e˘ er programınızın çalı¸tırıldı˘ ı sisg ¸ g s g temde Python’ın çalı¸tırılabilir dosyası /usr/bin/ dizini altında de˘ ilse suna benzer bir hata çıks g ¸ tısı alırsınız: bash: . yazdı˘ ınız programı çalı¸tırmak için su komutu verip g s s g s ¸ ENTER tu¸una basın: s python deneme.py komutuyla programlarımızı çalı¸tırabiliyoruz. Peki.

E˘ er ça˘ ırdı˘ ımız programın çalı¸tırılabilir dosyası bu dizinlerden herhangi g g g s birinin içinde ise o programı ismiyle ça˘ ırabiliyoruz. çalı¸tırılabilir dosyaların (. s Ya biz programımızı sadece ismini yazarak çalı¸tırmak istersek ne yapmamız gerekiyor? s Bunu yapabilmek için programımızın PATH de˘ i¸keni içinde yer alması. . bir programı ça˘ ırdı˘ ımızda. bir programın veya dosyanın yolu. gs Dolayısıyla. s Simdi e˘ er biz de yazdı˘ ımız programı do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabilmek istiyorsak programımızı ¸ g g g g echo $PATH çıktısında verilen dizinlerden birinin içine kopyalamamız gerekiyor.py dosyasının isminin sonundaki . bir programı ça˘ ırmak istedi˘ imizde öncelikle yukarıda adı verilen dizinlerin içini g g kontrol edecektir. Tabii ki bu dizin içine bir dosya kopyalayabilmek için root yetkilerine sahip olmalısınız. g which gedit komutunun çıktısına bir bakalım: /usr/bin/gedit Gördü˘ ünüz gibi Gedit programının YOL’u /usr/bin/gedit.py uzantısını s kaldırıp. Su komut i¸inizi görecektir: ¸ s sudo cp Desktop/deneme /usr/bin Simdi konsol ekranında: ¸ . g ˙sletim sistemleri. g g s xorg. Çalı¸tırılabilir dosyalar e˘ er bu özel dizinler içinde iseler.bin ve . yani Türkçe ifade etmek gs gerekirse. g Örne˘ in. söz konusu programı çalı¸tırabilmek için bazı I¸ g g s özel dizinlerin içine bakar.sh dosyaları çalı¸tırılas s bilir dosyalardır) içinde yer aldı˘ ı dizinlere de özel olarak YOL adı verilir ve bu anlamda kulg lanıldı˘ ında “yol” kelimesi genellikle büyük harfle yazılır. Gedit programı YOL üstündedir. diyoruz. programın YOL üstünde olması gerekir. Böylece biz de bu programları do˘ rudan s g g isimleriyle ça˘ ırabiliriz. Simdi bu konuyu daha iyi anlayabilmek için birkaç deneme yapalım. Hemen yukarıda echo $PATH komug tunun çıktısını kontrol ediyoruz ve görüyoruz ki /usr/bin/ dizini YOL de˘ i¸kenleri arasında var. Zaten Gedit programının YOL üstünde olması sayesinde. i¸letim s g s sistemi bu dosyaları bulur ve çalı¸tırılmalarını sa˘ lar. Örne˘ in fstab dosyasının yolu /etc/fstab‘dır.conf ‘tur. Mesela programımızı /usr/bin içine kopyalayalım.conf dosyasının yolu /etc/X11/xorg. konsolda sadece gedit komutunu vererek Gedit programını çalı¸tırabiliyoruz. Peki. kabaca o programın veya dosyanın içinde yer g aldı˘ ı dizindir. bir programın YOL üstünde olması ne demek? Bilindi˘ i gibi. Ba¸ka bir örnek vermek gerekirse. Bilgisayar dilinde. g ¸ Hemen bir konsol ekranı açıp su komutu veriyoruz: ¸ echo $PATH Bu komutun çıktısı suna benzer bir sey olacaktır: ¸ ¸ /usr/local/sbin:/usr/local/bin:/usr/sbin: /usr/bin:/sbin:/bin:/usr/games Bu çıktı bize YOL de˘ i¸keni (˙ gs Ingilizce’de PATH variable) dedi˘ imiz seyi gösteriyor./deneme komutuyla da programımızı çalı¸tırabiliriz. Bu “yol” kelimesinin bir de daha özel bir anlamı bulunur.Yukarıdaki i¸lemlerden sonra bu deneme. ˙sletim sisg ¸ I¸ temimiz.

. dosyamızın içinde bulundu˘ u dizini YOL’a eklemek de mümkün. E˘ er GNU/Linux altında herg s g hangi bir programlama faaliyetinde bulunmak istiyorsanız yukarıda verdi˘ imiz bilgileri özümseg meniz gerekir. mevg cut konsol oturumu kapatılınca her sey yine eski haline dönecektir. masaüstünüz hep YOL üstünde kalmayacak.deneme yazınca programımızın çalı¸tı˘ ını görmemiz lazım. kullandı˘ ınız da˘ ıtımın KDE veya g g g GNOME menüsüne eklemek istedi˘ inizde i¸inize çok yarayacaktır.2 Windows Sistemi Windows kullanıcıları IDLE adlı metin düzenleyici ile çalı¸abilirler.. Bu g sayede artık masaüstünde bulunan çalı¸tırılabilir dosyalar da kendi adlarıyla ça˘ rılabileceks g ler... echo $PATH komutuyla masaüstünüzün YOL üstünde görünüp görünmedi˘ ini kontrol edebilirsiniz. IDLE ilk ba¸latıldı˘ ında s s g söyle bir görünüme sahip olacaktır: ¸ . ˙ ¸ s Isterseniz. s IDLE’a ula¸mak için s Ba¸lat/Programlar/Python/IDLE (Python GUI) yolunu takip ediyoruz. E˘ er herhangi bir dizini ¸ g kalıcı olarak YOL’a eklemek isterseniz. Mesela gs masaüstünü YOL’a eklemek için /home/kullanici_adi/. Python’la bir program yazıp bu programı. s g Program dosyamızı YOL üstünde bulunan dizinlerden birine eklemek yerine. ne de sıkılın. Çünkü bu bölümde verdi˘ imiz bilgiler.profile dosyanızın en sonuna su satırı ek¸ lemelisiniz: export PATH=$PATH:$HOME/Desktop Yoruldunuz mu? Yoksa sıkıldınız mı? Bence ne yorulun. 3. Gelelim Windows kullanıcılarına. Söyle ki: g ¸ PATH=$PATH:$HOME/Desktop Bu sekilde masaüstü dizinini YOL’a eklemi¸ olduk.profile dosyanızda de˘ i¸iklik yapmanız gerekir. Ancak masaüstünü YOL’a ekledi˘ inizde. .

Burada gördü˘ ümüz >>> i¸aretinden de anlayabilece˘ imiz gibi... Dilerseniz. etkile¸imli kabukta yapaca˘ ınız i¸lemleri bu s g s g s ekranda da yapabilirsiniz. bu ekran aslında Python’ın g s g etkile¸imli kabu˘ unun ta kendisidir. g Burada File menüsü içindeki New Window dü˘ mesine tıklayarak a¸a˘ ıdaki ekrana ula¸ıyoruz: g s g s . Ama su anda bizim amacımız etkile¸imli kabukla oynamak de˘ il. Biz ¸ s g Python programlarımızı yazabilece˘ imiz bir metin düzenleyici arıyoruz.

Simdi bu bo¸ sayfaya su kodları ekliyoruz: I¸ g ¸ s ¸ a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir".˙ste Python kodlarını yazaca˘ ımız yer burası. Bu durumda söyle bir görüntü elde ederiz: s g s ¸ .py adıyla masaüstüne kaydediyoruz. "almak istiyorum" Kodlarımızı yazdıktan sonra yapmamız gereken sey dosyayı bir yere kaydetmek olacaktır. c. Dosyayı kaydettikten sonra Run/Run Module yolunu takip ederek veya do˘ rudan F5 g tu¸una basarak yazdı˘ ımız programı çalı¸tırabiliriz. ¸ Bunun için File/Save as yolunu takip ederek dosyayı deneme. b. "bir". a. "bir de".

masaüstüne. Dolayısıyla yukarıda gösterdi˘ imiz cd Desktop komutu sizi masaüstünün g oldu˘ u dizine götürecektir. yani dosyayı kaydetti˘ iniz yere gelin: ¸ g cd Desktop Windows’ta komut satırı ilk açıldı˘ ında C:\Documents and Settings\kullanici_adi gibi bir dizinin g içinde olacaksınız. Su komutu vererek. Öyle bir durumda suna benzer s ¸ bir komut vermeniz gerekir: cd C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop Masaüstüne geldikten sonra su komutu vererek programınızı çalı¸tırabilirsiniz: ¸ s python deneme. Zira ileride bir Python programı yazıp bu programı kullanıcılarınıza sunmak istedi˘ inizde bu bilgiler çok i¸inize yarayacak: g s . Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip. Peki ama nedir bu YOL denen sey? Dilerseniz biraz g g ¸ bu konuyu inceleyelim.E˘ er programınızı do˘ rudan komut satırını kullanarak çalı¸tırmak isterseniz su i¸lemleri yapın: g g s ¸ s 1. E˘ er Python’ı YOL’a eklemediyseniz programınızı çalı¸tırmak için su yöntemi de kullang s ¸ abilirsiniz: c:/python26/python deneme. s s s 2. açılan pencereye “cmd” yazın ve ENTER tu¸una basın.py E˘ er her sey yolunda gitmi¸se su çıktıyı almamız lazım: g ¸ s ¸ bir elma bir armut bir de muz almak istiyorum Gördü˘ ünüz gibi gayet basit. Hatta geçen bölümde Python’ı ¸ nasıl YOL’a ekleyece˘ imizi de ö˘ rendik.py Tabii ben burada sizin daha önce anlattı˘ ımız sekilde Python’ı YOL’a ekledi˘ inizi varsayg ¸ g dım. g Bu arada birkaç defadır “YOL” diye bir seyden söz ediyoruz. Tabii e˘ er siz komut satırını farklı bir dizin içinde açmı¸sanız tek g g s ba¸ına yukarıdaki komutu vermeniz sizi masaüstüne götürmez.

YOL g üstünde yer aldı˘ ı için. YOL’a g yeni bir dizin eklemek isterseniz. çalı¸tırılabilir s dosyaların (. g Dolayısıyla su komutu vererek IE’yi komut satırından ba¸latabilirsiniz: ¸ s "C:\Program Files\Internet Explorer\iexplore. kabaca o programın veya dosyanın içinde yer aldı˘ ı dizindir. Böylece biz de bu programları do˘ rudan s g g isimleriyle ça˘ ırabiliriz.. bir programı ça˘ ırmak istedi˘ imizde öncelikle yukarıda adı verilen dizinlerin içini g g kontrol edecektir..exe C:\Windows dizini altında bulunan bir programdır. Dolayısıyla Python’ı çalı¸tırmak için su komutu s ¸ verebiliyoruz: C:\Python26\python.C:\WINDOWS. Notepad programını do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabiliriz.Bir programın veya dosyanın yolu. Dolayısıyla bu dosyanın içeri˘ ini görüntüleg mek için su komutu verebilirsiniz: ¸ notepad "C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts" Python’ın yolu ise C:\Python26\python. g Not: YOL dizinlerinin birbirlerinden noktalı virgül ile ayrıldı˘ ına dikkat edin! Dolayısıyla. Komut satırında g g g notepad komutunu vererek bunu kendiniz de test edebilirsiniz. g ˙sletim sistemleri. g g g Simdi e˘ er biz de yazdı˘ ımız programı do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabilmek istiyorsak programımızı ¸ g g g g echo %PATH% çıktısında verilen dizinlerden birinin içine kopyalamamız gerekiyor. Bilgisayar dilinde.exe Bu “yol” kelimesinin bir de daha özel bir anlamı bulunur. g ¸ Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip. Bu çıktı bize YOL de˘ i¸keni (˙ gs Ingilizce’de PATH variable) dedi˘ imiz seyi gösteriyor. ˙sletim sisg ¸ I¸ temimiz. g Örne˘ in Internet Explorer programının yolu C:\Program Files\Internet Explorer\iexplore. Simdi bu konuyu daha iyi anlayabilmek için birkaç deneme yapalım.exe" Ba¸ka s bir örnek vermek gerekirse. i¸letim s g s sistemi bu dosyaları bulur ve çalı¸tırılmalarını sa˘ lar. söz konusu programı çalı¸tırabilmek için bazı I¸ g g s özel dizinlerin içine bakar. hosts dosyasının yolu C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts‘tur.exe de ¸ C:\Windows\System32 klasörü altında bulunan bir programdır. E˘ er ça˘ ırdı˘ ımız programın çalı¸tırılabilir dosyası bu dizinlerden herhangi g g g s birinin içinde ise o programı ismiyle ça˘ ırabiliyoruz.exe‘dir. Bu klasör de YOL üstünde oldu˘ u için. Çalı¸tırılabilir dosyalar e˘ er bu özel dizinler içinde iseler. Calc programını do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabiliyoruz.py yazınca programımızın çalı¸tı˘ ını görmemiz lazım.exe dosyaları çalı¸tırılabilir dosyalardır) içinde yer aldı˘ ı dizinlere de özel olarak s g YOL adı verilir ve bu anlamda kullanıldı˘ ında “yol” kelimesi genellikle büyük harfle yazılır. Mesela programımızı C:\Windows dizini içine kopyalayalım. Aynı sekilde calc. sizin de bu dizini önceki dizinden noktalı virgül ile ayırmanız gerekir. Bu dizin.C:\WINDOWS\System32\Wbem. bir programı ça˘ ırdı˘ ımızda. Simdi komut satırında: ¸ deneme.exe‘dir. s g . açılan pencerede cmd komutunu vererek MS-DOS’u ba¸latalım s s s ve orada söyle bir komut yazalım: ¸ echo %PATH% Bu komutun çıktısı suna benzer bir sey olacaktır: ¸ ¸ C:\WINDOWS\system32. Örne˘ in notepad.

EXE.%USERPROFILE%\Desktop Bu sekilde masaüstü dizinini YOL’a eklemi¸ olduk.. TAMAM’a basıp çıkın. mevcut g MS-DOS oturumu kapatılınca her sey yine eski haline dönecektir.JS. hiç .exe de bu uzantılardan biri. s s gs g 3.py uzantısını da belirtmemiz gerekti. sistemin çalı¸tırılabilir kabul gs gs s etti˘ i uzantıları tutar. E˘ er isterseniz bu listeye .WSH‘den sonra ”. Denetim Masasında “Sistem” simgesine çift tıklayın.. Bu de˘ i¸ken. Bunun için su i¸lemleri yapabilirsiniz: ¸ s 1. dosyamızın içinde bulundu˘ u dizini YOL’a eklemek de mümkün. ..COM.. programın bulundugu dizin içinde sadece ismini kullanarak çalı¸tırs mamız da mümkündür.WSF. En son girdi olan . “Sistem De˘ i¸kenleri” bölümünde “PATHEXT” ö˘ esini bulup buna çift tıklayın. 2.. Su komutu verelim: g ¸ echo %PATHEXT% Buradan su çıktıyı alıyoruz: ¸ . uzantısını belirtmeden de ça˘ ırabiliyoruz.VBE.JSE. Hatta bu sayede Windows üzerinde yazdı˘ ımız s g g ˘ Python programlarını. s Simdiye kadar bir Python programını nasıl yazaca˘ ımızı ve IDLE’ı ya da MS-DOS’u kullanarak bu ¸ g programı nasıl çalı¸tıraca˘ ımızı ö˘ rendik. 5. Gördü˘ ünüz gibi..WSH Windows’ta e˘ er bir program yukarıda görülen uzantılardan birine sahipse çalı¸tırılabilir olarak g s kabul edilecektir. ˙ ¸ s Isterseniz..PY” girdisini ekleyin. daha önce gösterdi˘ imiz sekilde. s g Ancak masaüstünü YOL’a ekledi˘ inizde. Böylece artık . echo %PATH% komutuyla masaüstünüzün YOL üstünde görünüp görünmedi˘ ini kontrol edebilirsiniz. Yani yazdı˘ ımız programı masaüstüne kaydetti˘ imizi varsayarsak ve g g su komutla da masaüstüne geldi˘ imizi dü¸ünürsek: ¸ g s cd C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop Masaüstüne geldikten sonra su komutu vererek programınızı çalı¸tırma imkanına sahibiz: ¸ s .BAT. masaüstünüz hep YOL üstünde kalmayacak.py uzantısını g g da ekleyebilirsiniz. Dolayısıyla bu uzantıya sahip g bir dosyayı..exe uzan¸ tısını belirtmeden do˘ rudan isimleriyle ça˘ ırabildik.Program dosyamızı YOL üstünde bulunan dizinlerden birine eklemek yerine. Bunun için MS-DOS’ta söyle bir komut vermemiz g ¸ gerekiyor: PATH=%PATH%.. Peki yazdı˘ ımız bir programı çift tıklayarak çalı¸tıras g g g s maz mıyız? Elbette çalı¸tırabiliriz. Dolayısıyla Windows Python g programlarını nasıl çalı¸tırması gerekti˘ ini bilir. “Geli¸mi¸” sekmesine girin ve “Ortam De˘ i¸kenleri” dü˘ mesine basın. uzantı belirtmeden çalı¸tırabilirsiniz.py adlı programımızı g g çalı¸tırabilmek için .VBS. Burada hemen söyle bir soru akla geliyor: Notepad ve Calc gibi programları. E˘ er masaüstü dizinini kalıcı ¸ g olarak YOL’a eklemek isterseniz.. bu dizini Sistem De˘ i¸keng ¸ gs leri içindeki PATH listesine yazmanız gerekir... Peki bu durumun nedeni nedir? s Windows’ta PATHEXT adlı özel bir de˘ i¸ken vardır. s Python Windows’a kurulurken kendini kütü˘ e (Registry) kaydeder. Bu g sayede artık masaüstünde bulunan çalı¸tırılabilir dosyalar da kendi adlarıyla ça˘ rılabilecekler. Ama mesela deneme. gs g 4.py uzantılı dosyaları da.CMD.

. c. yazdı˘ ımız . MS-DOS’ta o anda programın bulundu˘ u dizin s g içinde olmamız gerek. Böylece. Ancak burada söyle bir problem g s ¸ var. Programımızın çalı¸tı˘ ını görebilmemiz için o siyah kos g s g mut satırının kapanmasına engel olmamız gerekir.py uzang g g tılı dosyaya çift tıkladı˘ ımızda programımız çalı¸acaktır. "bir de". MS-DOS’un kapanmasını eng ¸ gelledi˘ ini bilin. Python Windows’a kurulurken kendini kütü˘ e kaydetti˘ i için. Simdilik siz sadece bu satırın. Python’la bir program geli¸tirirken.. Bu komut sayesinde MS-DOS siz ENTER tu¸una basana kadar açık kalacaktır. ama bu i¸lem o kadar g s s s hızlı olup biter ki. s ¸ Diyelim ki bir üçgenin alanını hesaplayan bir program yazacaksınız. Bunu da. Biz simdi tekrar g ¸ ¸ konumuza dönelim. yazdı˘ ımız programları çift tıklayarak çalı¸tıramaz mıyız? Tabii ki çalı¸tırag s s biliriz. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 4 gs gs g . g s Ancak bu noktada çok önemli bir uyarı yapmamız gerekiyor. ama çok hızlı bir sekilde çalı¸ıp sona erdi˘ i için biz s ¸ s g programımızın çalı¸tı˘ ını göremiyoruz. g g programınızı biraz önce anlattı˘ ımız sekilde YOL’a eklemelisiniz. s g bu hatanın nereden kaynaklandı˘ ını anlayabilirsiniz. Aslında programımız çalı¸ıyor. Yani e˘ er programınız Belgelerim dizini içinde ise ve siz de MS-DOS’ta g C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop dizini altındaysanız bu komut bir i¸e yaras mayacaktır. "bir".. b. Ama e˘ er programınızı çift tıklayarak g g çalı¸tırırsanız hatayı görme sansınız olmaz.. programımızın en son satırına su ¸ ilaveyi yaparak hallediyoruz: raw_input() Yani kodlarımız söyle görünmeli: ¸ a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Dosyamıza çift tıkladı˘ ımızda programımız çalı¸ır çalı¸masına. Öncelikle yukseklik adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. a. biz sadece arkada son hızla siyah bir komut satırının açılıp kapandı˘ ını g görürüz. programlarınızı çalı¸tırmak için asla bu çift tıklama yöntemini kullanmayın. Ne diyorduk? Evet. Buna bir örnek verelim. Bir üçgenin alan formülü sudur: ¸ alan = taban x (yukseklik / 2) Kodlarımız söyle olmalı: ¸ yukseklik = 4 taban = 6 alan = taban * (yukseklik / 2) print alan Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ 1. Neyse. Yazdı˘ ınız programı konum farketmeksizin her yerden ça˘ ırabilmek istiyorsanız.. Pros s gramlarınızı her zaman komut satırından çalı¸tırın.deneme.. e˘ er programınızda bir hata varsa.py Ancak bu komutun i¸e yarayabilmesi için.. "almak istiyorum" raw_input() Son satıra ekledi˘ imiz bu raw_input() ifadesinin ne oldu˘ unu ve tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını g g s g birkaç bölüm sonra inceleyece˘ iz..

. Yukarıda verdi˘ imiz bilgiler son derece önemlidir. ˙ bir g ¸ s Iyi programcı. line 6. “alan” diye bir seyin tanımlanmadı˘ ını söylüyor. yukarıda anlattı˘ ımız seyleri özümsemi¸ olmalısınız.py"." %(santigrat. Üstelik son satıra raw_input() eklemeniz de hiç bir i¸e yaramaz. fahrenhayt) s . Diyelim ki biz bu programı yazarken ufak bir hata yaptık ve söyle bir ¸ ¸ s ¸ sey çıkardık ortaya: ¸ yukseklik = 4 taban = 6 ala = taban * (yukseklik / 2) print alan E˘ er bu programı çift tıklayarak çalı¸tırırsanız. s g s 3. in <module> print alan NameError: name ’alan’ is not defined Bu hata bize. s g g Simdi söyle bir dü¸ünün. Dilerseniz elimizi alı¸tırmak için santigratı ¸ s fahrenhayta çeviren bir betik yazalım ve neler oldu˘ una bakalım: g santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9. Ardından taban adlı ba¸ka bir de˘ i¸ken daha tanımladık.2.. Kodlarımıza dikkatli bakınca ¸ g görüyoruz ki. Bir hatayla s g s g g kar¸ıla¸tı˘ ında da kodların geri kalanını okumadan programdan çıkar. Dolayısıyla. Bu program söyle bir hata verecektir: g ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. Çünkü MS-DOS ekranı son hızla açılıp kapanacaktır. üzerinde program geli¸tirece˘ i i¸letim sistemini yakından tanımalıdır.3 Türkçe Karakter Kullanımı Simdiye dek Python hakkında epey bilgi edindik. Sadece Python’la de˘ il. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri ise 6 s gs gs g 3. Son olarak da alan adlı de˘ i¸kenin de˘ erini print komutu yardımıyla ekrana çıktı olarak gs g veriyoruz. Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda alaca˘ ımız sonuç 12 olacaktır. s s Ama e˘ er aynı programı komut satırından çalı¸tırmayı denerseniz hatanın nereden kayg s naklandı˘ ı konusunda bir fikir edinebilirsiniz. Çünkü formülde “alan” yazags s ca˘ ımıza yanlı¸lıkla “ala” yazmı¸ız! g s s Böylece bir bölümü daha bitirmi¸ olduk. hakikaten “alan” diye bir de˘ i¸ken tanımlamamı¸ız. 5. bu sebeple s MS-DOS satırının kapanmasını önleyen kod hiçbir zaman çalı¸mamı¸ olacaktır. Çünkü Python kodları yukarıdan a¸a˘ ıya do˘ ru okur. Bu satır sadece hatasız programların çift tıks lanarak çalı¸masını sa˘ lar. Yalnız bu noktada su hatırlatmayı yapmadan geçmeyes ¸ lim..0) + 32 print "%s santigrat derece %s fahrenhayta \ kar¸ılık gelir.0/5. hangi dille prog g gramlama yapıyor olursanız olun. Python bu satıra ula¸amadan programı kapatacak. raw_input() s s g satırından önce bir hata varsa. programdaki hatanın nereden kaynaklandı˘ ını g s g anlayamazsınız. Üçgenin alanını hesaplamamızı sa˘ layan formülümüzü yazıyoruz: g (yukseklik / 2) alan = taban * 4..

Bu programı çalı¸tırdı˘ ınızda biraz hayal kırıklı˘ ına u˘ ramı¸ olabilirsiniz.python. Böyle bir hata mesajı almamak için kodlarımızın arasına su satırı eklememiz ¸ gerekir: # -*. gs gs g Daha sonra da fahrenhaytı santigrata çevirebilmek için gereken formülümüzü yazdık. Bu satırın Windows’ta -*. see http://www. programımız içinde kullandı˘ ımız “ı. Bu g ¸ arada isterseniz yukarıdaki kodları biraz inceleyelim: Burada öncelikle # -*. ¸ s Son olarak da 22 santigrat derecenin kaç fahrenhayta kar¸ılık geldi˘ ini düzgün bir cümle s g halinde kullanıcıya gösterdik.biçimini alaca˘ ını biliyg g orsunuz.coding: cp1254 -*. g ¸ Programımızın en son hali söyle olacak: ¸ # -*. Python yazdı˘ ımız kodlar içindeki bu Türkçe karakterler nedeniyle bize bu hata mesajını g gösterecektir. but no encoding declared. Burada karakter dizisini nasıl biçimlendirdi˘ imize dikkat edin.coding: cp1254 -*.0/5.0) + 32 print "%s santigrat derece %s fahrenhayta \ kar¸ılık gelir. Ardından santigrat adlı bir de˘ i¸ken tanımladık ve bu de˘ i¸kenin de˘ erini 22 olarak belirledik.org/peps/pep-0263. Bu satır sayesinde kullanaca˘ ımız kodlama biçimini Python’a tanıtmı¸ olduk. unicode ve Python konusunu i¸lerken Python’ın Türkçe karakterlere neden böyle davrandı˘ ını inceleyes g ce˘ iz. line 6 SyntaxError: Non-ASCII character ’\xc5’ in file deneme.coding: utf-8 -*.0 yazdı˘ ımıza dikkat edin. Aksi halde formülümüz sonucu hatalı hesaplayacaktır.satırını s yazmadan kaydetmeye çalı¸tıklarında söyle bir uyarı penceresiyle kar¸ıla¸acaklar: s ¸ s s . Böylece kodlarımız içinde Türkçe karakg s ter kullanabilece˘ iz. Formülde 9/5 yerine 9." %(santigrat. Böylece 9 sayısını 5 sayısına hassas bir g sekilde bölebilmi¸ olduk. ˙ g s Ilerde ascii.0/5. s” gibi Türkçe karakg ¸ terler. Çünkü yukarıdaki s g g g s kodlar suna benzer bir hata mesajı almanıza sebep olacaktır: ¸ File "deneme.satırını yazdık.py".coding: cp1254 -*- Böylelikle kullandı˘ ımız karakter tipini Python’a tanıtmı¸ oluyoruz.coding: utf-8 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.html for details Bu hata mesajını almamızın nedeni. fahrenhayt) s Gördü˘ ünüz gibi bu defa programımız Türkçe karakterleri düzgün bir sekilde gösterebildi.coding: utf-8 -*- Windows kullanıcıları ise utf-8 yerine cp1254 adlı karakter kodlamasını kullanmayı tercih edebilir: # -*.py on line 6. g IDLE üzerinde çalı¸an Windows kullanıcıları bu programı # -*. Ama siz simdilik bu konuyu çok fazla dert edinmeyin.

Yukarıdaki kodlarda dikkat etmemiz gereken ba¸ka bir nokta da kodları nasıl böldü˘ ümüzdür.coding: g cp1254 -*. IDLE programınızın ilk satırına sizin yerinize # -*. s g Daha önceki derslerimizde de bahsetti˘ imiz gibi Python’da kodların görünümü de önem ta¸ır. Bu yöntemi kullanabilmeniz için “%s” i¸aretlerinin kullanıldı˘ ı bir kodla kar¸ı kar¸ıya olmanız ve satırı “%” s g s s i¸aretinden bölmeniz gerekir. yukarıdaki kodları su sekilde de g ¸ ¸ bölebilirsiniz: # -*. Dikkatlice inceleyin: print ("Ben çok uzun bir karakter dizisiyim."%(santigrat. fahrenhayt)) Burada kullandı˘ ımız bölme biçimine çok dikkat edin. Burada karakter dizisinin tamamını g parantez içine aldık: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. O yüzden iki satıra bölünmem gerekir..") veya: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir.IDLE. fahrenhayt)) Yalnız bu yöntemi. Hatta söyle bir sey dahi yapmanıza ¸ ¸ izin verir.") ya da: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta" " kar¸ılık gelir. E˘ er burada “Edit My File” g dü˘ mesine basacak olursanız.0/5. karakter kodlamasını belirtmeniz konusunda sizi uyarıyor. fahrenhayt)) s ..0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. E˘ er arzu ederseniz. g s Kodların çirkin bir sekilde sa˘ a do˘ ru uzamasını engellemek amacıyla “\” kaçı¸ dizisini kulla¸ g g s narak kodlarımızı alt satıra kaydırdık. Yani su kullanımlar yanlı¸tır: s ¸ s print ("Ben çok uzun bir karakter dizisiyim.coding: cp1254 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9."%(santigrat. bir karakter dizisini ortadan bölmek için kullanamazsınız. fahrenhayt)) s Python satır bölme konusunda pek çok alternatif sunar." s %(santigrat. O yüzden" " iki satıra bölünmem gerekir." s %(santigrat.komutunu ekleyecektir.

s s 3.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir.. "Çeliktepe") Bu yöntemlerden herhangi birini tercih edebilirsiniz. Biz simdiki örne˘ imizde alt satıra geçti˘ imiz g ¸ g g için bütün karakter dizilerini parantez içine aldık.py komutunu vererek çalı¸tırmak istedi˘ imizde söyle s g ¸ bir çıktı alıyoruz: 22 santigrat derece 71.. Hatırlarsanız ilk derslerimizde karakter ¸ dizilerini birle¸tirmeyi ö˘ renirken söyle bir örnek vermi¸tik: s g ¸ s ˙ >>> print "Istanbul " "Çeliktepe" Yukarıdaki örne˘ in de bundan hiçbir farkı yoktur.. o kadar.6 fahrenhayta kar?²l²k gelir. Gördü˘ ünüz gibi bütün Türkçe karakterler birbirine girmi¸ durumda. • Ardından su komutu veriyoruz: ¸ chcp 1254 • Daha sonra pencere ba¸lı˘ ına sa˘ tıklayıp “özellikler”e giriyoruz... Yani önceki derste gördü˘ ümüz g örne˘ i iki satıra bölmek isteseydik söyle bir kod yazacaktık: g ¸ ˙ >>> print ("Istanbul " .4 MS-DOS’ta Türkçe Karakter Problemi Yukarıda kodlama biçimi belirterek Türkçe karakterleri nasıl gösterece˘ imizi inceledik." s %(santigrat.. g g Mesela su kodları deneme.coding: cp1254 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9. Ama etrafta görece˘ iniz programlarda g hepsiyle kar¸ıla¸ma ihtimaliniz var. aynı ba¸lıkla ileride olu¸turulacak pencereler için s s s kaydet” seçene˘ ini i¸aretliyoruz... Bu bölümde bu sorunu nasıl a¸abiles ce˘ imizi inceleyece˘ iz. g s Simdi en ba¸ta verdi˘ imiz kodları çalı¸tırdı˘ ımızda su çıktıyı alıyoruz: ¸ s g s g ¸ . Bunun temel sebebi Wing s dows’ta komut satırının öntanımlı yazı tipinin Türkçe karakterleri düzgün gösterememesi. Bu durumu düzeltmek için su adımları takip ediyoruz: ¸ • Önce MS-DOS ekranını açıyoruz. gs • Tamam’a basıyoruz. • Kar¸ımıza çıkan pencerede. fahrenhayt)) Bu dosyayı MS-DOS’ta python deneme. Windows’un komut satırı g s Türkçe karakterleri düzgün göstermekte zorlanabiliyor.0/5. “özellikleri. Türkçe g karakterlerin problem çıkardı˘ ı bir ba¸ka ortam da MS-DOS’tur. s g g • Yazı Tipi sekmesi içinde yazı tipini “Lucida console” olarak de˘ i¸tiriyoruz.Aslında su son iki yöntemi biliyor olmanız lazım.py adlı bir dosyaya kaydetti˘ imizi varsayalım: ¸ g # -*.

¸ g ¸ Ardından.. Mesela sunu: ¸ ¸ #!/usr/python Simdi bu programı chmod komutuyla çalı¸tırılabilir hale getirin ve programı adıyla ça˘ ırmayı ¸ s g deneyin.exe‘yi YOL’a (PATH) ekleyin. s Is s çalı¸tı˘ı süre: 5 s g "Ahmet Bey . yıldır bu görevde bulunmaktadır. GNU/Linux kullanıyorsanız g /usr/bin dizini altında bir komut ekranı açın. E˘ er Windows kullanıyorsanız C:\Program Files dizini altında. s s Kendisi . s 4. Bu s defa nasıl bir hata mesajı alıyorsunuz? Sizce bu hata mesajlarını almanızın sebebi nedir? . 3." 7. 4. E˘ er GNU/Linux kullanıyorsanız. A¸a˘ ıdaki bilgileri kullanarak bir Python programı yazın. Simdi indirdi˘ iniz bu programı normal bir sekilde kurun.6 fahrenhayta kar¸ılık gelir. E˘ er Windows kullanıyorsanız. Buradaki uzun karakter dizisini s g yazdırırken. Son olarak.’dır. bilgisayarınızda VLC klasörünü bulup. ünvan: ˙¸ Geli¸tirme Uzmanı. soruda yazdı˘ ınız Python programının çift tıklamayla g g çalı¸masını sa˘ layın. Dilerseniz simdi bölüm sorularımıza bir göz atalım ve ondan sonra ¸ yeni ve yine çok önemli bir konuya geçelim. Komut satırında masaüstünün bulundu˘ u konuma gelebilmek için hangi komutu kullang manız gerekiyor? 2. Hem Windows’ta hem de GNU/Linux’ta su beti˘ i herhangi bir konumdan sadece ismi ile ¸ g ça˘ rılabilecek hale getirin. bu klasör içindeki vlc.org/vlc/ adresini ziyaret edin ve g oradan VLC adlı programı indirin. TL maa¸la çalı¸an bir . önce http://www.. E˘ er Windows kullanıyorsanız. farklı yöntemler kullanarak karakter dizisini uygun yerinden bölmeye dikkat edin: maa¸: 3500 TL.22 santigrat derece 71. Yani beti˘ e hesaplayici... 3.5 Bölüm Soruları 1. s g 6. komut g g g satırından sadece hesaplayici komutu girilerek programınız çalı¸tırılabilmeli: s yukseklik = 4 taban = 6 alan = taban * (yukseklik / 2) print alan 5.videolan. vlc komutu ile programı MS-DOS’tan çalı¸tırın. yazdı˘ ınız bir Python programının ilk satırına g g #!/usr/bin/env python yerine farklı bir sey yazın.py adını verdi˘ inizi varsayarsak. s Böylece çok önemli bir konuyu daha geride bırakmı¸ olduk. Üstelik bu noktaya kadar Python’la s ilgili epey bilgi de edindik... Ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz? Aynı programı bir de #!/usr/bin/env python gibi bir satır yazmadan çalı¸tırmayı deneyin.

¸ Yani yazdı˘ ımız kodlar kullanıcıyla herhangi bir etkile¸im içermiyordu.coding: utf-8 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9. Ama artık. Bu defaki konumuz g “kullanıcıyla ileti¸im”. fahrenhayt)) Dikkat ederseniz burada santigrat de˘ i¸kenini kendimiz kod içinde elle belirledik. Dolayısıyla gs formüle giren bütün sayılar zaten belli oldu˘ u için bu kodların nasıl bir çıktı verece˘ ini de g g biliyoruz. s Dikkat ettiyseniz.. kullanıcıya sorabilsek ve kullanıcının girdi˘ i miktara göre g hesaplama yapabilsek ne güzel olurdu." s %(santigrat.BÖLÜM 4 Kullanıcıyla ˙leti¸ im: Veri I s Alı¸ -Veri¸ i s s Bu bölümde de Python’daki önemli konulara de˘ inmeye devam ediyoruz. 43 . de˘ il mi? Böylece her defasında farklı bir de˘ er alıp g g bunu hesaplayabilen esnek bir programımız olurdu.. Python’da g s bazı temel seyleri ö˘ rendi˘ imize göre. g g g Python’da kullanıcıdan birtakım veriler alabilmek. Böyle bir kod yazımının ne kadar sıkıcı oldu˘ u ortada.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. kullanıcıyla nasıl ileti¸im kurabilece˘ imizi de ö˘ ren¸ g g s g g memizin vakti geldi. yani kullanıcıyla ileti¸ime geçebilmek için iki s tane fonksiyondan faydalanılır: raw_input() ve input() (Bu “fonksiyon” kelimesine takılmayın. Bunlardan öncelikle ilkine bakalım. Bu santigrat de˘ i¸kenini g gs kendimiz elle yazmak yerine.0/5. simdiye dek sadece tek yönlü bir programlama faaliyeti içinde bulunduk. g Hatırlarsanız geçen bölümde söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. ˙ste bu bölümde böyle bir programı nasıl I¸ yazabilece˘ imizi ö˘ renece˘ iz. Bu bölümde kullanıcılarımızla nasıl veri alı¸-veri¸inde bulunaca˘ ımızı s s g görece˘ iz. Birkaç bölüm sonra fonksiyonun ne demek oldu˘ unu inceleyece˘ iz.) Bu iki fonksiyon birbirg g lerinden bazı farklılıklar gösterir.

ilk s g satırımızı ekleyelim belgeye: #!/usr/bin/env python Not: Bu satır sadece GNU/Linux kullanıcılarını ilgilendirir. s Öncelikle bo¸ bir Kwrite (veya Gedit ya da IDLE) belgesi açalım. Ancak ço˘ u zaman. pro¸ gramımızın kayıtlı oldu˘ u dizine geçerek su komutla programımızı çalı¸tırıyoruz: g ¸ s python deneme. Windows kullanıcıları esasında bu fonksiyonu önceki derslerimizden hatırlayacaktır. g Simdi bu belgeyi deneme. "bir". g ¸ Çünkü aksi halde programınız çalı¸tı˘ ında kullanıcınız ne yapması gerekti˘ ini anlayamayacaks g g tır. Her zaman yaptı˘ ımız gibi.. b. Windows kullanıcıları bu satırı yazmasalar da olur.coding: cp1254 -*a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". s Program çalı¸tı˘ ında.") s . Daha sonra bir konsol ekranı açıp.py Elbette siz isterseniz daha önce anlattı˘ ımız sekilde dosyaya çalı¸tırma yetkisi vererek ve g ¸ s gerekli düzenlemeleri yaparak programınızı do˘ rudan ismiyle de ça˘ ırabilirsiniz. kullanıcı “Lütfen parolanızı girin: ” cümlesini görecek ve böylece kens g disinden ne beklendi˘ ini anlayacak. "almak istiyorum" raw_input("Programdan çıkmak için ENTER tu¸una basın. Buna göre biz bu kodlarla g g kullanıcıdan parolasını girmesini isteyece˘ iz. ¸ g parola sorup kendisine te¸ekkür edelim. kullanıcıdan ne bekledi˘ imizi göstermemizi sa˘ lıyor. ˙ g g g Isterseniz bu fonksiyonu tarif etmeye çalı¸mak yerine hemen bununla ilgili bir örnek verelim. Bu satırın Windows’ta hiçbir etkisi yoktur. "bir de". s #!/usr/bin/env python # -*.. parantez içine açıklayıcı bir seyler yazmak isteyeceksiniz.coding: utf-8 -*raw_input("Lütfen parolanızı girin:") print "Te¸ekkürler!" s Mesela kullanıcıya bir raw_input() fonksiyonunu nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. a.1 raw_input() fonksiyonu raw_input() fonksiyonu kullanıcılarımızın klavye aracılı˘ ıyla girdi˘ i verileri almamızı sa˘ lar. c.4.py ismiyle kaydediyoruz. Bu sizin terg g cihinize kalmı¸. Parantez içinde yazdı˘ ımız g g karakter dizisi. Bu fonksiyonu Windows’ta çift tıklayarak çalı¸tırmak istedi˘ imiz programlarda MS-DOS ekranının program s g sonunda kapanmasını önlemek için kullanmı¸tık. O örnekte gösterdi˘ imiz programı su sekilde s g ¸ ¸ yazarsak herhalde raw_input() fonksiyonunun oradaki görevi daha belirgin bir sekilde ortaya ¸ çıkacaktır: # -*. Elbette raw_input() fonksiyonundaki parantezi bo¸ da g s bırakabilirsiniz. Simdi raw_input() fonksiyonuyla kullanıcıdan bazı bilgiler alaca˘ ız.

Mesela programımız g s su i¸lemleri yapsın: ¸ s 1. s Bu parola de˘ i¸kenini karakter dizisi içine eklemenin ba¸ka bir yolu da kodu su sekilde yazgs s ¸ ¸ maktır: . s g Simdi kodlarımızı yazmaya ba¸layabiliriz. yani kullanıcının yazdı˘ ı parolayı cümlemizin içine (ya da gs g Pythonca ifade etmek gerekirse: “karakter dizisi içine”) eklemi¸ olduk.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Parolanızı girin:") print "Te¸ekkürler!" s print parola print "Ne yazık ki do˘ru parola bu de˘il." g g Böylelikle. Öncelikle yazaca˘ ımız kodlardan ba˘ ımsız olarak ¸ s g g girmemiz gereken bilgileri ekleyelim: #!/usr/bin/env python # -*. s s Dilerseniz biraz önce yazdı˘ ımız parola soran programı biraz geli¸tirelim. parola. Kullanıcı daha sonraki satırda parolanın yanlı¸ oldu˘ u konusunda uyarılsın. Bir sonraki satırda kullanıcı tarafından girilen bu parola ekrana yazdırılsın.. Program ilk çalı¸tırıldı˘ ında kullanıcıya parola sorsun.Biz o dersteki örnekte parantez içini bo¸ bırakmı¸tık. s g 2.coding: utf-8 -*- Simdi raw_input() fonksiyonuyla kullanıcıya parolasını soraca˘ ız." g g ˙ Isterseniz son satırda su de˘ i¸ikli˘ i yapabiliriz: ¸ gs g print "Ne yazık ki do˘ru parola". parola de˘ i¸kenini. "de˘il.. Ama isterseniz bu raw_input() ¸ g fonksiyonunu bir de˘ i¸kene atayalım: gs parola = raw_input("Parolanızı girin:") Simdi kullanıcıya te¸ekkür ediyoruz: ¸ s print "Te¸ekkürler!" s Kullanıcı tarafından girilen parolayı ekrana yazdırmak için su satırı ekliyoruz: ¸ print parola Biraz önce raw_input() fonksiyonunu neden bir de˘ i¸kene atadı˘ ımızı anladınız sanırım. 4. Kullanıcı parolasını girdikten sonra programımız kullanıcıya te¸ekkür etsin. Simdi de kullanıcıya parolasının yanlı¸ oldu˘ unu bildirece˘ iz: ¸ s g g print "Ne yazık ki do˘ru parola bu de˘il" g g Programımızın son hali söyle olacak: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. s 3. Bu gs g sayede do˘ rudan parola de˘ i¸kenini ça˘ ırarak kullanıcının yazdı˘ ı parolayı ekrana dökebiliyg gs g g oruz.

Ama bunların arasında çok önemli bir fark vardır. Hatırlarsanız buna benzer bir seyle “sayılar” konusunu i¸lerken de kar¸ıla¸mı¸tık. Diyelim ki ilk girilen sayı 25. Az sonra raw_input() fonksiyonuna geri dönece˘ iz. ikinci sayı ise 40 olsun. sadece yan yana yazılacaklardır. Yani elde edece˘ imiz sey 2540 olag ¸ caktır. YukarıI¸ daki örneklerde. raw_input() ve input() fonksiyonları birbirlerine çok beng zer. g 4. girilen sayılar birbirg leriyle toplanmayacak. kullanıcı tarafından girilen sayılar birbirleriyle toplanacaktır.2 input() fonksiyonu Tıpkı raw_input() fonksiyonunda oldu˘ u gibi. O zaman su ¸ s s s s ¸ örnekleri vermi¸tik: s >>> print 25 + 50 75 >>> print "25" + "50" 2550 ˙ste raw_input() ile input() arasındaki fark. görüldü˘ ü gibi. Hemen yukarıda verilen kodları bir de raw_input() fonksiyonuyla yazmayı denersek bu fark çok açık bir sekilde ortaya çıkacaktır: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*a = raw_input("Lütfen bir sayı girin:") b = raw_input("Lütfen ba¸ka bir sayı daha girin:") s print a + b Bu kodları yazarken input() fonksiyonunu kullanırsak. Python’ın sayılara ve karakter dizilerine nasıl davrandı˘ ını görüyoruz. g Ancak bu kodları yazarken e˘ er raw_input() fonksiyonunu kullanırsak. kullanıcıdan bilgi almak için kullanabilece˘ imiz ¸ g ikinci fonksiyondan biraz bahsedelim. Mesela kullanıcıdan g g gelen parolayı tırnak içine alarak cümle içinde daha belirgin durmasını sa˘ layabilirsiniz: g print "Ne yazık ki do˘ru parola ’%s’ de˘il" %(parola) g g Simdi raw_input() fonksiyonuna bir ara verip. input() fonksiyonuyla da kullanıcılardan bazı bilg gileri alabiliyoruz. E˘ er g g . Su basit örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.print "Ne yazık ki do˘ru parola %s de˘il" %(parola) g g Bu sayede kullanıcının girdi˘ i parolayı istedi˘ iniz gibi biçimlendirebilirsiniz.coding: utf-8 -*a = input("Lütfen bir sayı girin:") b = input("Lütfen ba¸ka bir sayı daha girin:") s print a + b Kullanım açısından. Programın sonunda elde edece˘ imiz sayı 65 olacaktır. yukarıdaki iki örnek arasındaki farka benzer.

Python iki adet sayıyla kar¸ıla¸ırsa bu sayıları birbiriyle topluyor. e˘ er kullanıcı bir sayı s g . s s Bütün bu açıklamalardan anlıyoruz ki raw_input() fonksiyonu kullanıcının girdi˘ i verileri karakg ter dizisine dönü¸türüyor. Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda sayıyı girip ENTER tu¸una bastıktan sonra söyle bir hata mesajı s g s ¸ alacaksınız: File "deneme. in <module> print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g TypeError: can’t multiply sequence by non-int of type ’str’ Bu durum.. g Iki bölemez ve bu karakter dizilerini birbirinden çıkaramazsınız. line 8. ˙ karakter dizisini birbiriyle çarpamaz. raw_input() fonksiyonunun kullanıcı verilerini karakter dizisi olarak almasından kaynaklanıyor.. Karakter dizileri ile aritmetik i¸lem yapılamayaca˘ ı için de hata vermekten s g ba¸ka çaresi kalmıyor.py". Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g raw_input() fonksiyonundan farklı olarak input() fonksiyonu kullanıcıdan gelen verileri oldu˘ u g gibi alır. Yukarıdaki örneklerin s düzgün çıktı verebilmesi için o örnekleri söyle yazmamız gerekir: ¸ >>> a = 12 >>> b = 12 >>> print a * b 144 Dolayısıyla. Yani bu verileri karakter dizisine dönü¸türmez.coding: utf-8 -*sayi = input("Bir sayı girin. Burada tam olarak ne döndü˘ ünü anlayabilmek için etkile¸imli kabukta s g s verdi˘ imiz su örneklere bakalabilirsiniz: g ¸ >>> a = "12" >>> b = "12" >>> print a * b TypeError: can’t multiply sequence by non-int of type ’str’ Gördü˘ ünüz gibi biraz öncekiyle aynı hatayı aldık. yukarıda hata veren kodlarımızın da düzgün çalı¸abilmesi için o kodları söyle yazs ¸ mamız gerek: #!/usr/bin/env python # -*. Karakter dizileri ile aritmetik i¸lem yapılmaz.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin. Bu yüzden... bu karakter dizilerini yanyana yazmakla yetiniyor. Bu durumu daha net görebilmek için dilerseniz söyle bir örnek veres ¸ lim: #!/usr/bin/env python # -*. Ama e˘ er iki adet karakter s s g dizisiyle kar¸ıla¸ırsa. Çünkü aritmetik i¸lemler ancak s sayılar arasında olur.

. bizim bu sayıyla aritmetik i¸lem s g g s yapmamıza müsaade eder. Ama tabii ki normal sartlarda kimseden ¸ ismini ve soyismini tırnak içinde yazmasını bekleyemezsiniz.. Bütün bunlardan sunu anlıyoruz: ¸ input() fonksiyonu.0/5. bölme gibi.girmi¸se. fahrenhayt)) Böylece elimizde gayet sık bir derece dönü¸türme programı olmu¸ oldu. Yani e˘ er kulg lanıcının girdi˘ i sey Python’ın etkile¸imli kabu˘ unda hata verecek bir ifade ise. Ama e˘ er biz kullanıcılardan sayı de˘ il de karakter dizisi girmesini istiyorsak g g raw_input() fonksiyonunu kullanaca˘ ız. kullanıcının ismini ve soyismini tırnak içinde yazması olacaktır.coding: utf-8 -*santigrat = input("Santigrat cinsinden bir de˘er girin: ") g fahrenhayt = santigrat * (9.. Python’ın ilk veri giri¸inden sonra g s söyle bir hata verdi˘ ini görmü¸sünüzdür: ¸ g s SyntaxError: invalid syntax Etkile¸imli kabukta su komutu verdi˘ inizde de aynı hatayı aldı˘ ınızı göreceksiniz: s ¸ g g >>> Ahmet SyntaxError: invalid syntax Burada hata almamak için söyle yapmak gerek: ¸ >>> "Ahmet" ’Ahmet’ Dolayısıyla Python’ın input() fonksiyonuyla bu hatayı vermemesi için de tek yol. Günün birinde santi¸ s s grat dereceleri fayhrenhayta dönü¸türmeniz gerekirse yukarıdaki programı kullanabilirsiniz.coding: utf-8 -*a = raw_input("isminiz: ") b = raw_input("soyisminiz: ") print a. g Simdi dilerseniz bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz fahrenhayta dönü¸türme programını. input() fonksiyonu bu sayıyı oldu˘ u gibi alaca˘ ı için.) input() fonksiyonunu ters cih edebiliriz. s . yeni ¸ s g s ö˘ rendi˘ imiz bilgiler yardımıyla biraz geli¸tirelim: g g s #!/usr/bin/env python # -*. toplama. b E˘ er bu kodları input() fonksiyonuyla yazmayı denediyseniz... input()‘lu kog ¸ s g dunuz da hata verecektir. Dolayısıyla e˘ er biz programımız aracılı˘ ıyla kullanıcılardan bazı sayılar isteyeceksek ve e˘ er g g g biz bu sayıları i¸leme sokacaksak (çıkarma." s %(santigrat. kullanıcının geçerli bir Python komutu girmesini bekler.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. Bu durumu daha iyi anlayabilmek için mesela a¸a˘ ıda raw_input() s g fonksiyonuyla yazdı˘ ımız kodları siz bir de input() fonksiyonuyla yazmayı deneyin: g #!/usr/bin/env python # -*.

Bu komutun görevi bir dizin altındaki dosyaları listelemek. Ne güzel. Bu iki fonksiyonun kendilerine has görevleri ve kullanım alanları vardır.system(’dir’)") ENTER tu¸una bastı˘ ınızda.3 Güvenlik Açısından input() ve raw_input() Yukarıda da bahsetti˘ imiz gibi. Bu demek oluyor ki.. simdi burada göstermek istemedi˘ imiz. aslında beraberinde bazı güvenlik risklerini de getirir.4.. Zaten raw_input() fonksiyonu kullanıcıyla veri alı¸-veri¸ine ili¸kin bütün ihtiyaçlarımızı kar¸ılayas s s s cak özelliktedir.system(’rm bir_dosya’)") veya: eval("__import__(’os’). bu fonksiyon yardımıyla g kullanıcılarımız Python kodlarını çalı¸tırabiliyor. Ancak e˘ er yazdı˘ ınız kodlarda güvenli˘ i de ön planda tutmak isterseniz g g g input() fonksiyonundan kaçınmayı tercih edebilirsiniz. Mesela GNU/Linux’ta dosya silmemizi sa˘ layan komut rm.. Yukarıdaki satırda geçen komutları henüz ö˘ renmedik. Dolayısıyla yukarıg daki komutu su sekilde yazdı˘ ımızda neler olabilece˘ ini bir dü¸ünün: ¸ ¸ g g s eval("__import__(’os’). o anda içinde bulundu˘ unuz dizin altındaki dosyaların ekranda s g g listelendi˘ ini göreceksiniz.coding: utf-8 -*sayi = input("bir sayı girin: ") print sayi Bu kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda “bir sayı girin: ” sorusuyla kar¸ıla¸aca˘ ız. Ama yukarıg g daki satır yardımıyla sistem komutlarını çalı¸tırabildi˘ imizi görüyorsunuz.system(’del bir_dosya’)") Hatta bu satır. Dolayısıyla s g e˘ er özellikle sunucu üzerinden çalı¸acak kodlar yazıyorsanız input() fonksiyonunu kullanırken g s dikkatli olmalısınız. Ancak biz henüz raw_input() fonksiyonunu tam kapasite kullanacak kadar bilgi sahibi de˘ iliz. input() fonksiyonunun yukarıdaki risklerinden ötürü Python programcıları genellikle bu fonksiyonu kullanmamayı tercih eder. çok daha yıkıcı sonuçlar do˘ urabile¸ g g cek sistem komutlarının çalı¸tırılabilmesini sa˘ lar (bütün sabit diski silmek gibi. input() s g fonksiyonu kullanıcıdan gelen bilgiyi bir komut olarak yorumladı˘ ı için. Python’da kullanıcıdan veri alabilmek için input() ve raw_input() g adlı iki farklı fonksiyondan faydalanıyoruz. Ama biz simdilik input() fonksiyonundan yararg ¸ lanmaya devam edece˘ iz. de˘ il mi? Hiç de de˘ il! Ba¸ta çok s g g s ho¸ bir özellik gibi görünse de bu. Burada gördü˘ ümüz s g g dir bir sistem komutudur. Birkaç bölüm sonra eksik bilgilerimizi de tamamladıktan sonra input() fonksiyg onuna hiç ihtiyacınız olmadı˘ ını göreceksiniz. Windows’ta ise del‘dir. g s s . Çünkü dü¸manımızı tanımalıyız ki dü¸manımızdan korunabilelim. Bunun yerine her zaman raw_input() fonksiyonu kullanılır. Peki bu ne anlama geliyor? Simdi söyle bir kod yazdı˘ ımızı dü¸ünün: ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*.). Çünkü input() fonksiyonu kullanıcıdan gelen bilgiyi bir komut olarak algılar. Simdi s ¸ yukarıdaki programı tekrar çalı¸tırın ve soruya su cevabı yazın: s ¸ eval("__import__(’os’).. Simdi bu soruya s g s s g ¸ cevap olarak sunları yazalım: ¸ 2 + 2 Bunu yazıp ENTER tu¸una bastı˘ ımızda 4 çıktısını elde ediyoruz.

Yazdı˘ ınız program g s g kullanıcıya ismiyle hitap edip. 2009 yılı Nisan ayının ilk gününe ait Dolar kuru ile 2010 yılı Nisan ayının ilk gününe ait Dolar kurunu kar¸ıla¸tırın ve bir yıllık de˘ i¸imin yüzdesini hesaplayın.4 Bölüm Soruları 1. ikinci kodun hata vermesinin s g s s s sebebini açıklayın. g s 6. gerekli de˘ erleri kullanıcıdan alarak tekrar yazın. 3. Program kullanıcıdan TL miktar alıp bu miktarı kullanıcıya Dolar. Euro ve Sterlin’e çeviren bir program yazın. ona ya¸ını söyleyebilmeli. >>> print "Hayır! " * 5 >>> print "Hayır! " * "Hayır! " . s s gs 4. A¸a˘ ıdaki iki kodu kar¸ıla¸tırın ve birinci kod hatasız çalı¸ırken.4. input() fonksiyonunu kullanarak s s bir sisteme ne tür zararlar verebilece˘ inizi ve bu zararları önlemek için teorik olarak neler g yapabilece˘ inizi dü¸ünün. Ana görevi do˘ um yılı sorup ya¸ hesaplamak olan bir program yazın. g g 5. Türk Lirası’nı günlük kura göre Dolar. s 2. Euro ve Sterlin olarak geri bildirebilmeli. raw_input() ile input() fonksiyonlarını birbiriyle kar¸ıla¸tırın. Bir önceki soruda yazdı˘ ınız programı.

Yani güncelleme i¸leminin ba¸laması kullanıcının evet cevabı vermesi ko¸uluna s s s ba˘ lıdır. Dolayısıyla. E˘ er yazdı˘ ınız kullanıcı adı g g ve parola do˘ ruysa hesabınıza eri¸ebilirsiniz.. hesabınıza eri¸emezsiniz. e˘ er hayır cevabı verirseniz güncelleme i¸lemi ba¸las s g s s mayacaktır. Diyelim ki Gmail’den aldı˘ ınız e-posta hesabınıza g g gireceksiniz. Biz de simdi Python’da bu tip ko¸ullu durumların nasıl olu¸turulaca˘ ını ö˘ renece˘ iz. s g g g 5. Gmail’in ilk sayfasında size bir kullanıcı adı ve parola sorulur. g s g Ya da su örne˘ i dü¸ünelim: Diyelim ki Pardus’ta konsol ekranından güncelleme i¸lemi ya¸ g s s pacaksınız. Yani e. elif ve else s g Bu konu içinde ayrıca Python’da girintilerin önemine ve yazdı˘ ımız kodların içine nasıl açıklama g yerle¸tirebilece˘ imize de de˘ inece˘ iz. adından da anla¸ılabilece˘ i gibi.“ Uyarı: kod içindeki “==” (çift e¸ittir) i¸aretini birbirine biti¸ik olarak yazmamız gerekir. e˘ er kullanıcı adınız ve parolanız do˘ ru g s g g de˘ ilse. kullanıcı adı ve parolayı g s s do˘ ru girme ko¸uluna ba˘ lıdır..posta hesabınıza eri¸meniz.“ ¸ g s Biraz daha açarak söylemek gerekirse: “e˘ er a de˘ i¸keninin de˘ eri b de˘ i¸keninin de˘ eriyle g gs g gs g aynı ise. E˘ er evet cevabı verirseniz g g güncelleme i¸lemi ba¸layacaktır.BÖLÜM 5 ˘ Python’da Ko¸ ula Baglı Durumlar s Python’da en önemli konulardan biri de ku¸kusuz ko¸ula ba˘ lı durumlardır. sudo pisi up komutunu verdi˘ iniz zaman güncellemelerin listesi size bildirilecek. ˙ s s g Isterseniz ne demek istedi˘ imizi bir örnekle açıklayalım. s s s Yani bu “çift e¸ittir” i¸aretini ayrı yazmamaya özen göstermeliyiz.1 if Deyimi If kelimesi ˙ Ingilizce’de “e˘ er” anlamına geliyor.. Yok. g bu güncellemeleri yapmak isteyip istemedi˘ iniz size sorulacaktır. Siz de kendinize ait kullanıcı adını ve parolayı sayfadaki kutucuklara yazarsınız. Cümle yapısını ans g layabilmek için bir örnek verelim: >>> if a == b: Bunun anlamı sudur: “e˘ er a ile b birbirine e¸it ise. Yok. g ¸ s s g g g Bu i¸ için kullanaca˘ ımız üç tane deyim var: if. Aksi halde yazdı˘ ımız s s g program hata verecektir. 51 .. g s g bu deyim yardımıyla Python’da ko¸ula ba˘ lı bir durumu belirtebiliyoruz.

Yaptı˘ ı tek sey. Devam ediyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. tabii ki programımız hâlâ eksik.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi == aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır!" s s Bu sekilde programımızı tamamlamı¸ olduk. imleci print "a ile b s g birbirine e¸ittir" komutunu yazmanız gereken yere getirecektir. s Simdi yukarıda verdi˘ imiz yarım programı tamamlamaya çalı¸alım. a ve b de˘ i¸kenlerinin tanımlanmadı˘ ını söyleyen bir hata mesajı gösterecektir. if ile ba¸layan ifadeye ait s s bir alt-ifade oldu˘ unu gösteriyor. Bu programın pek önemli bir i¸ yaptı˘ ı söylen¸ s s g emez. Yani belli ki bunun bir de devamı olması gerekiyor. if a == b: yazıp ENTER tu¸una bastıktan s sonra Kwrite sizin için bu girintileme i¸lemini kendili˘ inden yapacak. gs g Biraz sonra bu yarım yamalak kodu eksiksiz bir hale nasıl getirece˘ imizi görece˘ iz. E˘ er g g s g metin düzenleyici olarak Kwrite kullanıyorsanız.’ diye bir cümle yazdır.Gördü˘ ünüz gibi cümlemiz su anda yarım.. Hemen bo¸ bir Kwrite ¸ g s s belgesi açıp içine sunları yazıyoruz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Yani bir yerde TAB tu¸una ba¸ka yerde SPACE tu¸una basıp Python’ın kafasının s s s karı¸masına yol açmayın. e˘ er g ¸ gs g g . Bu durum. s Ancak bu kuralı uygularken TAB veya SPACE tu¸larına basma seçeneklerinden yalnızca birini s uygulayın..coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 Yukarıda alinin_yasi ve aysenin_yasi adında iki tane de˘ i¸ken tanımladık. g ¸ Mesela cümlemizi söyle tamamlayabiliriz: ¸ >>> if a == b: .“ g s Cümlemiz artık tamamlanmı¸ da olsa. g Programımızı yazmaya devam edelim: #!/usr/bin/env python # -*. Bir defa. Ama e˘ er bu girintileme s g i¸lemini elle yapmanız gerekirse genel kural olarak klavyedeki TAB tu¸una bir kez veya SPACE s s tu¸una dört kez basmalısınız. Zaten bu kodları bu haliyle çalı¸tırmaya kalkı¸ırsanız s gs s s Python size. print "a ile b birbirine e¸ittir" s Yukarıda yazdı˘ ımız kod su anlama geliyor: “E˘ er a de˘ i¸keninin de˘ eri b de˘ i¸keninin g ¸ g gs g gs de˘ eriyle aynı ise. Bu iki de˘ i¸kenin gs gs de de˘ eri 23. Ama simdi g g ¸ burada bir parantez açalım ve Python’da girintileme i¸leminden bahsedelim kısaca. if ile ba¸layan g s s ifadeye göre daha içeride.coding: utf-8 -*- Bunlar zaten ilk etapta yazmamız gereken kodlardı. henüz elimizde s tanımlanmı¸ birer a ve b de˘ i¸keni yok. print ile ba¸layan ifadenin. ekrana ‘a ile b birbirine e¸ittir. Çünkü s bundan sonra girintilerle bol bol ha¸ır ne¸ir olacaksınız. alinin_yasi ile aysenin_yasi de˘ i¸kenlerinin de˘ erine bakıp. Yani bu iki satır beraberce bir “if blo˘ u” olu¸turuyor. s s Dikkat ettiyseniz yukarıda yazdı˘ ımız yarım kod içinde print ile ba¸layan ifade.

“ s 5. Her zamanki gibi bo¸ bir Kwrite (veya Gedit ya da IDLE) belgesi s s açıyoruz ve içine sunları yazıyoruz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. en azından bize if deyiminin nasıl kullanılaca˘ ı ¸ ¸ g hakkında önemli bir fikir verdi.coding: utf-8 -*parola = "python" cevap = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if cevap == parola: print "Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!" s Gördü˘ ünüz gibi. Ardından cevap adlı ba¸ka bir de˘ i¸ken daha tanıms gs layıp raw_input() fonksiyonunu bu de˘ i¸kene atadık. Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda. e˘ er kullanıcının girdi˘ i s s g g g kelime “python” ise parola onaylanacaktır.2 elif Deyimi Bazen kullanıcıdan bir veri alırken.coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" elif meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" elif meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" . kullanıcının gs g girmesi gereken parolanın kendisi oluyor. Hemen g g gs alttaki satırda ise girilmesi gereken parolanın ne oldu˘ unu su sekilde ifade ediyoruz: “E˘ er g ¸ ¸ g parola python ise ekrana ‘Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!’ yazdır. (Bu arada de˘ i¸kenlere g gs s gs ad verirken Türkçe karakter kullanmamalısınız. Yok. Daha sonra da if deyimi yardımıyla. Mesela su örne˘ e bakın: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Aynı programı su sekilde kısaltarak da yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. e˘ er kullanıcı ba¸ka bir kelime yazarsa. kullanıcının verebilece˘ i farklı cevaplara göre programımızın g farklı tepkiler vermesini isteyebiliriz.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if parola == "python": print "Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!" s Burada raw_input() fonksiyonunun de˘ erini do˘ rudan parola adlı de˘ i¸kene atıyoruz.) Bu parola adlı de˘ i¸kenin de˘ eri. “E˘ er gs g cevap de˘ i¸keninin de˘ eri parola de˘ i¸keninin de˘ eriyle aynı ise ekrana ‘Parola onaylandı! gs g gs g Programa ho¸ geldiniz!’ yazdır.bunlar birbirleriyle aynıysa ekrana Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır! diye bir çıktı vermektir. prog s gram derhal kapanacaktır. Ama s s bu program ahım sahım bir sey olmasa da. Artık bilgilerimizi bu programın bize sa˘ ladı˘ ı temel üzerine g g in¸a etmeye devam edebiliriz. burada öncelikle parola adlı bir de˘ i¸ken olu¸turduk.” dedik.

Mesela su örne˘ e bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. bir meyve ismi yazmasını söyle. e˘ er birden fazla ko¸ullu durumla kar¸ı kar¸ıyaysak elif deyimini kullanıyg g s s s oruz. ama kiraz ise ekrana ‘kiraz bir g g g meyvedir’ çıktısı verilsin. g Elbette bu tür durumlar için birden fazla if deyimini art arda da kullanabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. Burada en ba¸a bir adet if deyimi koydu˘ umuza. armut veya kiraz de˘ il. ekrana ‘elma bir meyvedir’ çıktısı verilsin. Yok. e˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma veya armut de˘ il.coding: utf-8 -*sayi = 100 if sayi == 100: print "sayi 100’dür" if sayi <= 150: print "sayi 150’den küçüktür" if sayi > 50: print "sayi 50’den büyüktür" if sayi <= 100: print "sayi 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir" s Bu program çalı¸tırıldı˘ ında bütün olası sonuçlar listelenecektir.elif meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g Burada su Türkçe ifadeyi Python’caya çevirdik: “Kullanıcıya. ama aslında if ile elif arasında çok önemli bir fark vardır. Yani çıktımız söyle olacaktır: s g ¸ sayi sayi sayi sayi 100’dür 150’den küçüktür 50’den büyüktür 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir s . ¸ E˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma ise.coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" if meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" if meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" if meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g Bu örneklerde pek belli olmuyor. e˘ er g g g kullanıcının yazdı˘ ı isim elma de˘ il. bundan sonra da üç tane elif deyimi s g kullandı˘ ımıza dikkat edin.“ g Gördü˘ ünüz gibi. e˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma. Yok. Yok. ama armut ise ekrana ‘armut bir meyvedir’ çıktısı verg g ilsin. ama g g g kabak ise ekrana ‘kabak bir meyve de˘ ildir’ çıktısı verilsin.

sayi1 + sayi2 if soru == "2": sayi3 = input("Çıkarma için ilk sayıyı girin: ") print sayi3 . Buraya kadar Python’da pek çok sey ö˘ renmi¸ olduk.coding:utf-8 -*from __future__ import division secenek1 secenek2 secenek3 secenek4 print print print print = = = = "(1) "(2) "(3) "(4) toplama" çıkarma" çarpma" bölme" secenek1 secenek2 secenek3 secenek4 soru = raw_input("Yapılacak i¸lemin numarasını girin: ") s if soru == "1": sayi1 = input("Toplama için ilk sayıyı girin: ") print sayi1 sayi2 = input("Toplama için ikinci sayıyı girin: ") print sayi1. "+". sayi2. if deyimi ise olası bütün sonuçları s ekrana basacaktır. Simdiye dek ö˘ rendiklerimizi kullanarak ¸ g s ¸ g artık çok basit bir hesap makinesi yazabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*sayi = 100 if sayi == 100: print "sayi 100’dür" elif sayi <= 150: print "sayi 150’den küçüktür" elif sayi > 50: print "sayi 50’den büyüktür" elif sayi <= 100: print "sayi 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir" s Bu kodların çıktısı ise söyle olacaktır: ¸ sayı 100’dür Gördü˘ ünüz gibi programımızı elif deyimini kullanarak yazarsak Python belirtilen ko¸ulu g s kar¸ılayan ilk sonucu ekrana yazdıracak ve orada duracaktır.E˘ er bu programı elif deyimlerinden de yararlanarak yazarsak sonuç su olacaktır: g ¸ Öncelikle kodumuzu görelim: #!/usr/bin/env python # -*. ":".

3 else Deyimi else deyimi kısaca. Bu soruyu. E˘ er isim de˘ i¸keninin de˘ eri bunların hiçbiri de˘ il. programın nasıl çalı¸tı˘ ını anlamaya u˘ ra¸ır. sayi7 / sayi8 Bu örnek programı inceleyip.. “Senin ismin ne?” diye soruyoruz.sayi4 = input("Çıkarma için ikinci sayıyı girin: ") print sayi3. gs g e˘ er isim de˘ i¸keninin de˘ eri Ferhat de˘ il. ekrana ‘Ne güzel bir isim bu!’ cümlesini yazdır. "adını pek sevmem!" Burada yaptı˘ ımız sey su: Öncelikle kullanıcıya." g else: print isim.“ ¸ gs g Bu ö˘ rendi˘ imiz else deyimi sayesinde artık kullanıcı yanlı¸ parola girdi˘ inde uyarı mesajı g g s g gösterebilece˘ iz: g #!/usr/bin/env python # -*. "x". ama Serhat ise ekrana ‘Hmm..’ g gs g g g cümlesini yazdır. ":". s s 5. sayi6. "-". ama ba¸ka herhangi bir g gs g g s seyse. if ve elif deyimleriyle tanımlanan ko¸ullu durumlar dı¸ında kalan bütün s s durumları göstermek için kullanılır. Küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*.. verdi˘ imiz bu basit örnek g amacına ula¸mı¸ demektir.coding: utf-8 -*isim = raw_input("Senin ismin ne?") if isim == "Ferhat": print "Ne güzel bir isim bu!" elif isim == "Serhat": print "Hmm. sayi4. sayi8. Fena isim de˘ il. g ¸ ¸ isim adı verdi˘ imiz bir de˘ i¸kene atadık. Fena isim de˘il. Daha sonra su cümleyi Pythoncaya çevirdik: “E˘ er g gs ¸ g isim de˘ i¸keninin de˘ eri Ferhat ise. ":". eksik yanlarını s g g s tespit eder ve bu eksikleri giderme yolları üzerinde kafa yorarsanız. ":".sayi4 if soru == "3": sayi5 = input("Çarpma için ilk sayıyı girin: ") print sayi5 sayi6 = input("Çarpma için ikinci sayıyı girin: ") print sayi5. "/". Yok. sayi5 * sayi6 if soru == "4": sayi7 = input("Bölme için ilk sayıyı girin: ") print sayi7 sayi8 = input("Bölme için ikinci sayıyı girin: ") print sayi7..coding: utf-8 -*parola = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if parola == "python": print "Parola onaylandı! Programa ho¸geldiniz!" s .. sayi3 .. ekrana isim de˘ i¸keninin de˘ erini ve ‘adını pek sevmem!’ cümlesini yazdır.

Bu dillerde yazdı˘ ınız kodlar g girintilenmi¸ de olsa girintilenmemi¸ de olsa düzgün bir sekilde çalı¸acaktır. g s .}} Bu kodları daha sonra okuyacak ki¸ilerin nefretini kazanmak dı¸ında. yanlı¸ parola girdiniz!" s ˙ Isterseniz daha önce gördü˘ ümüz bir örne˘ e de uygulayalım bu else deyimini: g g #!/usr/bin/env python # -*. yukarıda gösterilen ilk kodlama biçimini tercih etmeniz gerekir. ikinci kodlama biçimini kullanmanız da programınızın çalı¸masını etkilemez. kodları bu sekilde yazs s ¸ mamız herhangi bir soruna neden olmaz.h> int main() { int a = 1.h> int main(){int a = 1.else: print "Ne yazık ki. Mesela a¸a˘ ıdaki s s ¸ s s g C koduna bakalım: #include <stdio.4 Python’da Girintileme Sistemi Pek çok programlama dilinde girintileme bir tercih meselesidir.if (a == 1){printf("Elveda Zalim Dünya!\n").coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" elif meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" elif meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" elif meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g else: print "%s dedi˘iniz ¸eyin ne oldu˘unu bilmiyorum!" %meyve g s g Böylece özel olarak tanımladı˘ ımız durumlar dı¸ında kalan her sey için kullanıcıya gösterecek g s ¸ bir cümlemiz var artık. Ama dedi˘ im gibi. if (a == 1) { printf("Elveda Zalim Dünya!\n"). E˘ er yazdı˘ ınız kodların ¸ s g g okunaklı olmasını istiyorsanız.. } } E˘ er istersek yukarıdaki kodları söyle de yazabiliriz: g ¸ #include <stdio. Yani yukarıda gösterilen her iki kod da derleyiciler (compiler) tarafından aynı sekilde okunup. 5. return 0.. ba¸arıyla derlenecektir.return 0.

Herhangi bir program yazmaya ba¸lamadan önce mutlaka ¸ s sekme ayarlarını yapmanız veya bu ayarların do˘ ru olup olmadı˘ ını kontrol etmeniz gerekir. g g Mesela Gedit programı üzerinden bir örnek verelim.Ancak Python’la ilgilenen herkesin çok iyi bildi˘ i gibi. Dolayısıyla yazdı˘ ınız pros g gramlarda girintileme açısından mutlaka tutarlı olmanız gerekir. Buna benzer ayarlar bütün g g s iyi metin düzenleyicilerde bulunur. Örne˘ in Geany adlı metin düzenleyiciyi kullanıyorsanız. bazı yerlerde ise TAB s (Sekme) tu¸una basılarak girinti verilmesi de hatalara yol açabilir. Yani mesela herhangi bir metin düzenleyici kullanarak yazdı˘ ınız bir programı ba¸ka bir metin g s düzenleyici ile açtı˘ ınızda girintilerin birbirine girdi˘ ini görebilirsiniz. Yukarıdaki örneklerde s görüldü˘ ü gibi girinti verilmesi gereken yerde girinti verilmemesinin hataya yol açması dı¸ında. g düzenle/tercihler/düzenleyici/girinti yolunu takip ederek su ayarlamaları yapabilirsiniz: ¸ geni¸lik => 4 s Tür => Bo¸luklar s sekme geni¸li˘ i => 4 s g Not: E˘ er IDLE üzerinde çalı¸ıyorsanız herhangi bir ayar yapmanıza gerek yok. kimi zaman yazdı˘ ınız kodların düzgün çalı¸masını engellemese s ¸ g s bile.. s Aslında Python’daki girintileme mevzuu bundan biraz daha karı¸ıktır. Bu yüzden. Bir defa kullandı˘ ınız metin düzenleyicinin. Bo¸luk ve sekme tu¸larını s s karı¸ık bir sekilde kullanmanız. kullandı˘ ınız metin düzenleyicide de birtakım g ayarlamalar yapmanız gerekir. Python programlarımızın girinti yapısının düzgün olabilmesi için orada “sekme geni¸li˘ i”ni “4” olarak ayarlamanız. Örne˘ in yukarıg s g daki kodları su sekilde yazamayız: ¸ ¸ a = 1 if a == 1: print "Elveda Zalim Dünya" Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. g s programın yazılması esnasında bazı yerlerde SPACE tu¸una basılarak. E˘ er yazdı˘ ınız kods g g lar birden fazla ki¸i tarafından düzenleniyorsa. Windows’taki Notepad++ ve Notepad2 adlı metin düzenleyiciler size böyle bir ayar yapma sansı tanır. g s Öte yandan.. farklı metin düzenleyicilerde farklı kod görünümlerinin ortaya çıkmasına sebep olabilir. sekme ayarları düzgün yapılmamı¸ bir metin s s düzenleyici kullanan ki¸iler kodunuzun girinti yapısını allak bullak edebilir. IDLE’da bu g s söyledi˘ imiz ayarlar zaten yapılmı¸tır. g Yani yukarıdaki C kodlarının yaptı˘ ı i¸i Python’la yerine getirmek istersek söyle bir kod yazg s ¸ mamız gerekir: a = 1 if a == 1: print "Elveda Zalim Dünya" Bu kodların sahip oldu˘ u girintileme yapısı Python açısından büyük önem ta¸ır. Gedit’i ilk açtı˘ ınızda düzen/ye˘ lenenler/düzenleyici yolunu takip ederek sekmeler ba¸lı˘ ı alg g s g tındaki ayarları kontrol etmelisiniz. bu i¸in bir de sizin pek elinizde olmayan bir boyutu vardır. s s g g KDE’deki Kate ve Kwrite. g g Girintilemelerin düzgün görünmesini sa˘ lamak ve hatalı çalı¸an veya hiç çalı¸mayan prog s s gramlar ortaya çıkmasına sebep olmamak için. ors tak proje geli¸tiren ki¸ilerin de sekme ayarları konusunda belli bir kuralı benimsemesi ve s s . “Sekme yerine bo¸luk ekle” s g s seçene˘ inin yanındaki kutucu˘ u da i¸aretli hale getirmeniz gerekir. Python programlama dilinde girintileme g basit bir üslup meselesi de˘ ildir. Örne˘ in Gnome’deki Gedit. mutlaka sekmelerin g kaç bo¸luktan olu¸aca˘ ını belirleyen bir ayarının olması gerekir.

print """ <html> <html xmlns="http://www. Bizim yazdı˘ ımız programı s g g g kullanacak ki¸iler. bu açıklayıcı notlar sizin de i¸inize yarayabilir. Bu makaleyi okumanızı tavsiye ederim. programımıza bu açıklayıcı notları nasıl ekleyece˘ iz? g Kuralımız su: Python’da kod içine açıklayıcı notlar eklemek için “#” i¸aretini kullanıyoruz. Yorumlarımızı Python kodları içinde hemen hemen her yere yerle¸tirebiliriz. kullanmadan önce kodları incelemek istiyor olabilirler. Peki. içerisinde satırlar dolusu kod barındıran bir program yazdık ve bu programımızı ba¸kalarının da kullanabilmesi için internet üzerinden da˘ ıtaca˘ ız. programımızın içine neyin ne i¸e s s yaradı˘ ını açıklayan bazı notlar eklememiz en azından nezaket gere˘ idir..w3. Ba¸kalarını bir kenara g g s bırakalım. Python’daki s #%s i¸aretlerini kullanarak bir ba¸lık ve gövde s s #metni gömüyoruz. ¸ s Hemen bir örnek verelim: print "deneme 1.python.. 3" #deneme yapıyoruz. Mesela: s #!/usr/bin/env python # -*.5 Python Kodlarına Yorum Eklemek Program yazanların genellikle ihmal etti˘ i. g g Diyelim ki. 5.org/moin/HowToEditPythonCode adresinde güzel bir makale var.coding: utf-8 -*#Program adı: #Yazarı : #Tarih : #Amacı : #Platform : HTMLYap Orçun Kunek 19 Nisan 2010 HTML belgesi üretmek GNU/Linux. ˙ste bizim de. 2. ˙ Ingilizce bilenler için. bu girintileme konusuyla ilgili http://wiki. Aylar önce yazmaya ba¸ladı˘ ınız bir s s g programa aylar sonra geri dönmek istedi˘ inizde.org/1999/xhtml"> <head> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html. kods I¸ larımızı incelemek isteyen ki¸ilere yardımcı olmak maksadıyla.bu konuda da tutarlı olması gerekir. “Acaba ben burada ne yapmaya çalı¸mı¸ım?” g s s demenizi de engelleyebilir bu açıklayıcı notlar. Windows #HTML belgesinin <title> imine gelecek karakter dizisi baslik = "Örnek bir HTML Dosyası" #HTML belgesinin gövde metni metin = "Merhaba HTML!" #Burada standart bir HTML ¸ablonu içine. charset=utf-8" /> <title>%s</title> </head> <body> <p><b>%s</b></p> </body> . ancak aslında son derece önemle bir konudan söz g edece˘ iz: Yazdı˘ ınız programlara yorum/açıklama eklemek.

g g s ben hafızama güveniyorum!” diyorsanız karar sizin! . programımız hakkında genel bir bilgi veriyoruz. Mesela su kısmın görevi geri kalan yorumg ¸ larınkinden farklıdır: #Program adı: #Yazarı : #Tarih : #Amacı : #Platform : HTMLYap Orçun Kunek 19 Nisan 2010 HTML belgesi üretmek GNU/Linux. Özellikle gere˘ inden fazla yorumlanmı¸ prog s gramları okumak çok zor olabilir. yorumlar bir program içinde çok farklı g amaçlara hizmet edebilir. yazdı˘ ımız programa bir s g g özellik eklemeyi dü¸ünüyoruz. vakti geldi˘ inde o özelli˘ i nasıl yaptı˘ ımızı hatırlamakta zorlanabiliriz! g g g Hatta bir süre sonra programımıza hangi özelli˘ i ekleyece˘ imizi dahi unutmu¸ olabiliriz. Windows Burada kodlarımız hakkında açıklayıcı bir yorum yapmak yerine.. Hatta yorumlardan süsleme amacıyla da yararlanabilirsiniz: ####################################################### #~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~# # FALANCA v." g s Burada elif sistem == "MacOsX": kısmını yorum içine alarak simdilik bu kısmı iptal ediyoruz ¸ (˙ Ingilizce’de bu “yorum içine alma” i¸lemine “comment out” deniyor).. ama henüz bu özelli˘ i yeni sürüme eklemek istemiyoruz. Çünkü Python “#” i¸areti ile ba¸layan satırların s s s içeri˘ ini görmez (#!/usr/bin/env python satırı hariç). metin) #ba¸lık ve metin de˘i¸kenleri.. g Peki eklemek istemedi˘ imiz özelli˘ i yorum içine almaktansa do˘ rudan silsek olmaz mı? Elbette g g g olur.1 # # Yazan: Keramet Su # # Lisans: GPL v2 # #~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~# ####################################################### Python’daki yorumların ba¸ka kullanım alanları da vardır. Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ i dikkatli incelerseniz. s g s Kodlarımız içine yorum eklerken göz önünde bulundurmamız gereken önemli bir nokta da ne çok az ne de haddinden fazla yorum girmektir.coding: utf-8 -*sistem = raw_input("Hangi i¸letim sistemini kullanıyorsunuz? ") s if sistem == "Windows": print "Merhaba Windows kullanıcısı!" elif sistem == "GNU/Linux": print "Merhaba GNU/Linux kullanıcısı!" #elif sistem == "MacOsX": # print "Merhaba MacOsX kullanıcısı!" else: print "Kullandı˘ınız i¸letim sistemi tanıdık gelmedi.</html> """ %(baslik. O s g zaman söyle bir sey yapabiliriz: ¸ ¸ # -*. “Hayır. program içine ekledi˘ imiz yorumların birbirg g g lerinden farklı amaçlara hizmet etti˘ ini görürsünüz. Python yorum içinde bir s kod bile yer alsa o kodları çalı¸tırmayacaktır.. Örne˘ in. Ama programın daha sonraki bir sürümüne ilave edece˘ imiz bir özelli˘ i yorum içine almak g g yerine silecek olursak. Buradan da anlayabilece˘ iniz gibi.

5. Haftanın 5 günü için farklı bir yemek menüsü olu¸turun. Hatta bazı metin düzenleyiciler bu ¸ s s i¸lemi tek bir tu¸a basarak da gerçekle¸tirme yetene˘ ine sahiptir. g g 2. . kodların ba¸ındaki “#” i¸aretlerini kaldırmak olacaktır. Örne˘ in IDLE ile çalı¸ıyors s s g g s sanız. Kullanıcının girdi˘ i sehir veya semt bilgisine göre kira fiyat aralıklarını gösteren bir program g ¸ yazın. Örnek bir menü biçimi söyle olmalı: s ¸ Gün : Mü¸teri Adı : s Çorba çe¸idi: s Ana yemek : Tatlı : Daha sonra mü¸terinize hangi güne ait menüyü görmek istedi˘ ini sorun ve cevaba göre s g menüyü gösterin. Bu kodları yorumdan kurtarmak için ise ilgili alanı seçtikten sonra ALT+4 tu¸larına basmanız yeterli olacaktır (“yorumdan kurtarma” i¸lemine ˙ s s Ingilizce’de “uncomment” diyorlar). Çocuklara hayvanların çıkardı˘ ı sesleri ö˘ reten basit bir program yazın. 3.Yorum içine alarak iptal etti˘ iniz bu kodları programa ekleme vakti geldi˘ inde yapaca˘ ınız tek g g g sey.6 Bölüm Soruları 1. yorum içine almak istedi˘ iniz kodları fare ile seçtikten sonra ALT+3 tu¸larına basarak ilg s gili kodları yorum içine alabilirsiniz. 4. Bir önceki soruda mü¸terinin yedi˘ i yemekler için ayrıntılı hesap dökümü çıkarın ve mü¸s g s teriyi bilgilendirin.

“/” ve s “*” gibi i¸aretlerden yararlanmı¸tık.BÖLÜM 6 Bazı Önemli Ayrıntılar Su noktaya kadar Python’la ilgili epey bilgi edindik.1 ˙sleçler (Operators) I¸ Hatırlarsanız sayılar konusunu incelerken aritmetik i¸lemleri yapabilmek için “+”. e˘ er varsa. Bu bölüme gelene kadar.0 / 56 #sayılardan biri kayan noktalıysa . aklınızg s g daki süphelerin ve belirsizliklerin büyük bir kısmı da aydınlı˘ a kavu¸mu¸ olacaktır. ama mutlaka bilmemiz gereken bu önemli ayrıns g g g tılardan söz edece˘ iz. #sonuç da kayan noktalıdır. Bu bölümün sonunda.. önceki bölümlerde ö˘ rendi˘ imiz konularla ilgili de bolca örnek yapma fırsatı bulag g ca˘ ız. önümüzdeki konuları çok daha rahat kavradı˘ ınızı farkedeg g cek. ¸ 6. ¸ g Dilerseniz bilgilerimizi tazelemek için birkaç örnek yapalım: >>> print 456 + 654 1110 >>> print 456 . Bu i¸leçler bizim yabancısı oldu˘ umuz bir kavram de˘ ildir. simdiden sonra da bol bol kullanmaya devam edece˘ iz. Bu da size ilerki konuları daha rahat anlayabilmeniz ¸ g s açısından sa˘ lam bir temel kazandırmı¸ olacak.. ˙ste bu bölümde simdiye kadar I¸ ¸ i¸ledi˘ imiz konular içinde de˘ inmedi˘ imiz. 0 >>> print 45.. “-”. Üstelik bu ¸ g s s bölümde. hem de yeni seyler ö˘ renece˘ imiz bu bölüme g g ¸ g g haketti˘ i ilgiyi göstermeniz halinde. 62 . #sonuç da tamsayı olur. Bu bölümü tamamladıktan sonra Python’la ilgili en temel konuları epey g ayrıntılı bir sekilde ö˘ renmi¸ olacaksınız. kafa karı¸ıklı˘ ına yol açs g mamak için bazı önemli ayrıntıları es geçmek zorunda kaldık. Artık Python’la az çok yönümüzü tayin ¸ etmeye yetecek kadar malzemeye sahibiz.654 -198 >>> print 45 / 56 #iki tamsayı birbirine bölünürse . s s s g g Bunları daha önce de bol bol kullandık. kendinizden emin bir sekilde ilerleyebileceksiniz.. Hem eski bilgilerimizi tazeleyece˘ imiz. Python’da aritmetik i¸lemler için kullandı˘ ımız bu yardımcı s s s g i¸aretlere i¸leç (operator) adı verilir.

in <module> ZeroDivisionError: integer division or modulo by zero >>> print 45 * 76 3420 Bu i¸leçler aritmetik i¸lemleri yapmamızı sa˘ ladı˘ ı için bunlara özel olarak “aritmetik i¸leçler” s s g g s (arithmetic operators) adı verilir. E˘ er bir sayının üçüncü kuvvetini almak isterseniz yukarıdaki komutu s g g söyle yazmalısınız: ¸ >>> print 12 ** 3 1728 Bu da 123 ifadesine e¸de˘ erdir. Yukarıdaki komut 122 s g ifadesiyle e¸de˘ erdir. Ama Python’da bir sayının karesini almanın çok daha temiz bir yolu var: >>> print 12 ** 2 144 “**” i¸leci Python’da bir sayının herhangi bir kuvvetini almamızı sa˘ lar.0. line 1. Peki biz bu bölme i¸leminden kalan sayıyı g s s bulmak istersek ne yapaca˘ ız? ˙ste bunun için Python’da “%” adlı bir i¸leç var: g I¸ s . Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") sayi = int(sayi) print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g Burada bir sayının karesini almak için o sayıyı kendisiyle çarptık. s g % i¸ leci s Diyelim ki söyle bir bölme i¸lemi yaptınız: ¸ s >>> print 13 / 3 4 Gördü˘ ünüz gibi bu bölme i¸leminin sonucu 4‘tür. Traceback (most recent call last): File "<stdin>". ˙ Isterseniz onlara bir göz atalım: “**” i¸ leci s Önceki derslerimizin birinde suna benzer bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. ö˘ renmemiz gereken birkaç aritmetik i¸leç s g s daha var. Bunların dı¸ında.803571428571 >>> print 5 / 0 #bir sayının 0’a bölünmesi hataya yol açar.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin.

Mesela: s #!/usr/bin/env python # -*. özellikle ilk zamanlarda... s g g Python ö˘ renmeye yeni ba¸layanlar. daha neler!?" elif yas <= 30: print "Hmm. Epey gençsin. Bu i¸aretler her ne kadar aynı anlama geliyormu¸ gibi görünse de aslında s s s . Bu yeni i¸leçlere geçmeden s g s önce isterseniz Python’a yeni ba¸layanların sıkça yaptı˘ ı bir hataya de˘ inelim.>>> print 13 % 3 1 Demek ki 13 sayısı 3‘e bölündü˘ ünde kalan 1 imi¸.. Tıpkı yukarıdakiler gibi. elif. arayüz tasarımı sırasında dahi i¸inize yaradı˘ ını göreceksiniz. s s Python’da i¸leçler yukarıdakilerle sınırlı de˘ ildir.coding: utf-8 -*sayi = input("Bir sayı girin: ") if sayi % 2 == 0: print "Girdi˘iniz sayı çifttir. bilmesem ne olur.” diye dü¸ünmeyin sakın. önceki derslerimizden s g bildi˘ imiz ve matematikten de a¸ina oldu˘ umuz birkaç i¸leç daha var: g s g s == > < >= <= “e¸ittir” anlamına geliyor s “büyüktür” anlamına geliyor “küçüktür” anlamına geliyor “büyük e¸ittir” anlamına geliyor s “küçük e¸ittir” anlamına geliyor s Sayıları kar¸ıla¸tırmamızı sa˘ ladıkları için bu i¸leçlere “kar¸ıla¸tırma i¸leçleri” (comparison ops s g s s s s erators) adı verilir. “=” ve “==” i¸aretlerini birg s s birine karı¸tırır. ve else deyimleri ile birlikte s kullanmı¸tık..coding: utf-8 -*yas = int(raw_input("Ya¸ınız kaç? ")) s if yas < 0: print "Yok canım." g Bu i¸lecin.. Biz bu i¸leçleri önceki derslerimizde if." g else: print "Girdi˘iniz sayı tektir. O yüzden “Bölme s s g i¸leminden kalan sayıyı bilsem ne olur. Aksi halde s g o sayı tektir: #!/usr/bin/env python # -*." elif yas >= 60: print "Ya¸ kemale ermi¸!" s s elif yas > 30: print "Ya¸lanıyorsun dostum!" s Bunlara ek olarak bu bölümde birkaç yeni i¸leç daha görece˘ iz. E˘ er bir sayının 2’ye bölümünden kalan sayı 0 ise o sayı çifttir. g s Bu i¸leç. bir sayının tek mi yoksa çift mi oldu˘ unu tespit etmeniz gerekti˘ i durumlarda çok s g g i¸inize yarayacaktır.

Durumu birkaç örnekle açıklamaya çalı¸alım: s >>> sayi = 3456 Burada sayi adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. in <module> NameError: name ’meyve’ is not defined Ama siz önce bir meyve de˘ i¸keni olu¸turursanız. gs g Bir de suna bakalım: ¸ >>> sayi == 3456 True Burada yaptı˘ ımız sey sayi adlı de˘ i¸kene de˘ er atamak de˘ ildir. Az sonra bunun ne demek oldu˘ unu inceleyece˘ iz. Bu örnekte bizim yapmamız gereken sey de˘ er atamaktan ziyade iki de˘ eri kar¸ıla¸tır¸ g g s s mak olmalıdır. yukarıda yaptı˘ ımız sey bir de˘ er atamak de˘ il. Bu soruyu duyan Python bize bir cevap veriyor. s Hatırlarsanız “==” i¸lecini önceki derslerimizde söyle bir örnek içinde kullanmı¸tık: s ¸ s #!/usr/bin/env python #-*. “=” ve “==” i¸aretleri birbirlerinden çok farklı anlamlara geliyorlar. yani de˘ i¸kengs gs gs lere de˘ er atarken “=” i¸aretinden yararlanıyoruz.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi == aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır!" s s Burada da “==” i¸lecini kullanarak Ali’nin ya¸ı ile Ay¸e’nin ya¸ını birbiriyle kar¸ıla¸tırıyoruz.. de˘ er sorgulamaktır.. Python’un cevgs g abını biraz sonra tartı¸aca˘ ız.birbirlerinden çok farklıdır. Dolayısıyla söyle bir i¸lem hata verecektir: ¸ g ¸ s >>> meyve == "elma" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". g ¸ gs g g Burada biz sayi de˘ i¸keninin de˘ erini sorguluyoruz. Olmayan g g ¸ g g g bir seyin de˘ eri sorgulanamaz. s s s s s s Yukarıdaki örnekte e˘ er if alinin_yasi = aysenin_yasi gibi bir sey yazarsak Python bize g ¸ bir hata mesajı gösterecektir. Burada sayi adlı de˘ i¸kene 3456 de˘ erini atıyor. line 1. Python’da de˘ i¸kenleri tanımlarken. daha sonra bu de˘ i¸kenin de˘ erini sorgulayags s gs g bilirsiniz: >>> meyve = "elma" >>> meyve == "elma" True Burada aldı˘ ımız True çıktısına takılmayın. Yani burada söyle bir soru soruyoruz Python’a: “sayi adlı gs g ¸ de˘ i¸kenin de˘ eri 3456 mı?”. s g . Bu i¸aretin tek görevi bir de˘ i¸kene de˘ er g s s gs g atamaktır. s g Dedi˘ imiz gibi. Çünkü daha önce de dedi˘ imiz gibi “=” i¸areti de˘ er atamaya g s g yarar. E˘ er siz burada “==” yerine “=” i¸lecini kullanacak olursanız Python ne yapg s maya çalı¸tı˘ ınızı anlayamayacaktır. g g g Gördü˘ ünüz gibi. O yüzden g s bunları karı¸tırmamaya özen gösteriyoruz.

g Hatırlarsanız yukarıda “==” i¸lecini incelerken. g s g s s yani bu iki de˘ er birbirine e¸itse kullanıcıyı içeri alıyoruz. g gs g gs g s g ekrana ‘Ali ile Ay¸e aynı ya¸ta de˘ ildir!’ cümlesini yazdır!“ s s g Gelin bununla ilgili bir örnek daha verelim konuyu daha net kavramak için: #!/usr/bin/env python # -*.. “e¸it de˘ ildir. bu i¸lecin iki de˘ er arasında kar¸ıla¸tırma yaps s g s s tı˘ ını söylemi¸tik. s ˘ 6. g Dolayısıyla yukarıdaki çıktıya göre sayi adlı de˘ i¸kenin de˘ eri gerçekten de 3456.2 Bool Degerler ˙ Ingilizce’de. kar¸ıla¸tırma i¸leçlerinden biri olan ”!=” i¸lecini kullanarak parola_ilk ve s s s s parola_tekrar adlı de˘ i¸kenlerin de˘ erini kar¸ıla¸tırıyoruz. Peki e¸itsizlik kar¸ıla¸tırması için herhangi bir i¸leç var mı?“ s s s s Elbette var. g s Bilgisayar mantı˘ ında her sey ya do˘ rudur. anlamını bütün programcıların çok iyi bilmesi gereken “true” ve “false” diye iki kelime vardır. Gördü˘ ünüz gibi ”!=” i¸leci oldukça g s g s kullanı¸lı bir araç.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 30 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi != aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸ta de˘ildir!" s s g Burada su Türkçe cümleyi Pythonca’ya çevirmi¸ olduk: ¸ s “E˘ er alinin_yasi adlı de˘ i¸kenin de˘ eri aysenin_yasi adlı de˘ i¸kenin de˘ erine e¸it de˘ ilse. Python’da iki de˘ erin e¸itsizli˘ ini sorgulamak için. ˙ g Ingilizce’de “true” do˘ ru demektir. ya da yanlı¸.. gs g Bir de su örneklere bakalım: ¸ .” anlamına gelen g s g s g ”!=” i¸lecinden yararlanıyoruz.Burada söyle bir soru akla geliyor: “Biz e¸itlik kar¸ıla¸tırması yapmak için “==” i¸lecini kul¸ s s s s lanıyoruz. “False” kelimesinin anlamı ise “yanlı¸”tır. Mesela bu i¸leci kullanarak yukarıdaki örne˘ i söyle yazabiliriz: s s g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Bunu söylerken de söyle bir örnek vermi¸tik: g s ¸ s >>> sayi == 3456 True Bu örnek bize True çıktısı veriyor. E˘ er parola_ilk‘in de˘ eri gs g s s g g parola_tekrar‘ın de˘ erine e¸it de˘ ilse Parolalar e¸le¸miyor! çıktısı veriyoruz. “True” kelimesinin anlamı “do˘ ru”. Dedi˘ imiz gibi. Dolayısıyla herhangi bir sey bilgisag ¸ g s ¸ yar açısından ya True ya da False de˘ ere sahiptir. Aksi halde.coding: utf-8 -*parola_ilk = raw_input("Parolanızı giriniz: ") parola_tekrar = raw_input("Aynı parolayı tekrar giriniz: ") if parola_ilk != parola_tekrar: print "Parolalar e¸le¸miyor!" s s else: print "Programa ho¸geldiniz!" s Burada.

yani do˘ rudur. I¸ g g s Simdi biraz daha ayrıntıya girelim. Python’da ¸ g s böyle bir soru sorabilmek için bool() adlı bir fonksiyondan yararlanaca˘ ız: g >>> a = 3 >>> bool(a) True Python’da e˘ er herhangi bir sey. a de˘ i¸keninin de˘ eri 4 olmadı˘ ı için bu kez False. Bir sonraki gs g g g satırda ise a == 4 gibi bir ifade görüyoruz. bir adet bo¸luk karakteri barındıran bir karakter dizisidir. herhangi bir de˘ ere sahipse o sey True. Yani. Ama hiç sa¸ırtmasın. False. Bu de˘ i¸kenin bir de˘ eri var. a de˘ i¸keninin de˘ eri 3 oldu˘ u için burada True yani “do˘ ru” çıktısını aldık. Bir sonraki satırda gs gs g a de˘ i¸keninin de˘ erini sorguluyoruz. Bu da su anlama geliyor: “a de˘ i¸keninin de˘ eri 4 ¸ gs g mü?”. Burada sordu˘ umuz soru su: “a de˘ i¸keninin de˘ eri 3 gs g g ¸ gs g mü?”. ba¸lıba¸ına a‘nın kendisini de do˘ ruluk ve yanlı¸lık açısından s s g s sorgulayabiliriz. gs g g s Dedi˘ imiz gibi. Mesela söyle sorular sorabiliriz: “a do˘ ru mu?” veya “a yanlı¸ mı?”. Üçüncü örnek sizi biraz sa¸ırtmı¸ olabilir. “a 3 mü?”. bo¸ bir karakter s s . ˙ gs Ikinci örnekte ise a de˘ i¸kenin “elma” diye bir de˘ eri var.>>> a = 3 >>> a == 3 True >>> a == 4 False Burada öncelikle a adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. Biraz kafa karı¸tırıcı gelmi¸ olabilir g ¸ g g s s s bu tanım. Yukarıda a de˘ i¸keninin de˘ erinin ba¸ka bir de˘ ere e¸it ¸ gs g s g s olup olmadı˘ ını sorguladık. Yani burada a de˘ i¸keni hiç bir de˘ ere sahip de˘ il. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 3. yani “yanlı¸” çıktısı alıyoruz. “a 4 mü?” gibi sorular sorduk ve buna uygun g cevaplar aldık. g ¸ g s ˙ste bu iki de˘ ere Bool De˘ erler adı verilir ve bu sistem bilgisayarın temelini olu¸turur. yani yanlı¸tır. Örnekler durumu daha net anlatacaktır: >>> a = "" >>> bool(a) False >>> a = "elma" >>> bool(a) True >>> a = " " >>> bool(a) True ˙ örnekte a bo¸ bir karakter dizisidir. Unutmayın. gs ¸ s s ¸ s Çünkü burada a de˘ ersiz de˘ il. Ama g ¸ g ¸ g e˘ er o sey hiç bir de˘ ere sahip de˘ ilse. Bunun yanısıra. O da bo¸luk karakteri! Yani g g gs g s burada a. Ilk s gs g g Dolayısıyla bu de˘ i¸ken False‘tur. Bu gs g yüzden bu de˘ i¸ken True‘dur. bilgisayar dilinde istisnasız her sey ya True [do˘ ru] ya da False [yanlı¸]’tur.

b bir adet g s g s bo¸luk karakterinden olu¸an bir karakter dizisidir. Buradaki if bool(soru) == True: g ifadesi su anlama gelir: “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True ise.” anlamına s g gs g gelir.. Bu ayrımı asla gözden kaçırmayın. hiç bool() fonksiyonunu araya sokmadan.. Bu ifade de “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True ise. Gördü˘ ünüz gibi burada bool() fonksiyonunu kullandık. Dilerseniz bu s ¸ g durumu kendi gözlerimizle görelim: >>> a = "" >>> b = " " >>> a == b False Gördü˘ ünüz gibi..“ ¸ g gs g Yukarıdaki kodları Python’da çok daha kolay yazabiliriz aslında. Görelim: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if not soru: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s . a ile b birbirine e¸it de˘ il. g s Ama e˘ er kullanıcı soruyu cevaplamadan ENTER tu¸una basarsa o zaman Bu soruyu bo¸ geçeg s s mezsiniz çıktısı alır...coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if soru: print "Te¸ekkürler" s else: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s Gördü˘ ünüz gibi.. sadece if soru: diyerek g amacımıza ula¸ıyoruz. Çünkü a bo¸ bir karakter dizisi iken. Zaten Python programcıları yukarıdaki gibi bir sey yazacakları zaman ba¸ka bir yol tutmayı tercih ederler. s s Dilerseniz bununla ilgili küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*.dizisi ile bo¸luk karakteri içeren bir karakter dizisi birbiriyle aynı sey de˘ ildir. E˘ er yukarıdakinin tersini yapmak isterseniz not i¸lecinden yararlanabilirsiniz (Bu i¸leci biraz g s s sonra ayrıntılı olarak inceleyece˘ iz): g #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if bool(soru) == True: print "Te¸ekkürler" s else: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s Bu örnekte e˘ er kullanıcı soruya herhangi bir cevap verirse ekrana Te¸ekkürler çıktısı verilir.

lisede mantık dersi almı¸ olanlara hiç yabancı gelmeyecektir. E˘ er kullanıcı adı ve paroladan herhangi biri yanlı¸sa kullanıcı programa giri¸ izni elde g s s edemez.coding: utf-8 -*kullanici_adi = raw_input("Kullanıcı adınız: ") parola = raw_input("Parola: ") if kullanici_adi == "ahmet" and parola == "ah12345678": print "Programa ho¸geldiniz!" s else: print "Kullanıcı adınız ya da parolanız yanlı¸" s Burada “and” i¸lecinin ne i¸e yaradı˘ ı apaçık anla¸ılıyor.“ ¸ s g gs g g Bir önceki bölümde su i¸leçleri görmü¸tük: ¸ s s Aritmetik ˙sleçler I¸ + / * Toplama i¸lemi yapar s Çıkarma i¸lemi yapar s Bölme i¸lemi yapar s Çarpma i¸lemi yapar s Kar¸ ıla¸ tırma ˙sleçleri s s I¸ == != > < >= <= “e¸ittir” anlamına geliyor s “e¸it de˘ ildir” anlamına geliyor s g “büyüktür” anlamına geliyor “küçüktür” anlamına geliyor “büyük e¸ittir” anlamına geliyor s “küçük e¸ittir” anlamına geliyor s Simdi de mantık i¸leçlerini (logical operators) inceleyece˘ iz. s s Peki ne i¸e yarar bu mantık i¸leçleri? s s ˙ Isterseniz uzun uzun açıklama yapmak yerine bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*. Yukarıdaki kodları bir de söyle yazalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. hem kullanıcı adının hem de parolanın do˘ ru girilmesi sartına ba˘ lıyg ¸ g oruz. Ama artık bu g s g s s kavramı bildi˘ imize göre rahatlıkla mantık i¸leçlerini i¸leyebiliriz..coding: utf-8 -*kullanici_adi = raw_input("Kullanıcı adınız: ") . Yukarıdaki kodlarda. kullanıcının pros s g s grama kabul edilmesini. g s s Mantık ˙sleçleri I¸ and or not “VE” anlamına geliyor “VEYA” anlamına geliyor ˘ IL” “DEG˙ anlamına geliyor Bu i¸leçler.else: print "Te¸ekkürler" s Burada söyle demi¸ oluyoruz: “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ il ise. Bir önceki bölümde henüz Bool ¸ s g kavramını ö˘ renmemi¸ oldu˘ umuz için mantık i¸leçlerinden bahsedememi¸tik..

iki True de˘ er birbirine “and” ile ba˘ lanırsa sonuç True olacaktır. g g >>> False and False False Elbette her iki de˘ erin de False oldu˘ u durumda sonuç da False‘tur. g g g >>> True and False False E˘ er de˘ erlerden biri bile False ise sonuç da False olacaktır. g Dilerseniz etkile¸imli kabukta birkaç ufak örnekle durumu daha net anlamaya çalı¸alım: s s >>> True and True True Dedi˘ imiz gibi. Bu sekilde kullanıcının programa giri¸ g ¸ s yapabilmesi için kullanıcı adı veya paroladan birini do˘ ru girmesi yeterli olacaktır. g s g >>> True or True True Elbette her iki de˘ er de True ise sonuç da True olacaktır. Yani bu i¸leç cümleye olumsuz bir s s g s anlam katar.. Birkaç örnek verelim: >>> kullanici_adi = "ahmet" >>> not kullanici_adi False Burada Python’a söyle bir sey söylemi¸ olduk: ¸ ¸ s “kullanici_adi de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ ildir“ gs g g . g g >>> True or False True E˘ er iki de˘ er birbirine “or” ile ba˘ lanırsa ve e˘ er bu de˘ erlerden sadece biri bile True ise g g g g g sonuç da True olacaktır. g Gelelim “not” i¸lecine.. >>> False or False False “or” ile birbirine ba˘ lanmı¸ iki de˘ erin ikisi de False ise sonuç da False‘tur.parola = raw_input("Parola: ") if kullanici_adi == "ahmet" or parola == "ah12345678": print "Programa ho¸geldiniz!" s else: print "Kullanıcı adınız ya da parolanız yanlı¸" s Burada “and” yerine “or” kullandı˘ ımıza dikkat edin. Bu i¸leç “de˘ il” anlamına gelir.

66666666667 Peki buna benzer bir seyi a¸a˘ ıdaki programda nasıl yaparız? ¸ s g #!/usr/bin/env python # -*. Python’da iki tamsayıyı birbirine bölersek elde edece˘ imiz çıktı da tamsayı olag g caktır...0 / 3 7. Dolayısıyla e˘ er kullanıcı soruyu s g g bo¸ geçerse if not soru: satırı i¸letilecektir..coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if not soru: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s else: print "Te¸ekkürler" s Burada if not soru ifadesine dikkat edin. dostum.“ Yanılıyorsun! Çünkü kullanıcı_adi de˘ i¸keni bir de˘ ere sahip oldu˘ u için gs g g Hatırlarsanız yukarıda söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. Bunu önlemek için.. Mesela pek çok durumda bir sayıyı karakter dizisine ve e˘ er mümkünse bir s s g g karakter dizisini de sayıya dönü¸türmek zorunda kalacaksınız. True’dur. Simdi dilerseniz bu duruma çok s ¸ basit bir örnek verelim: Bildi˘ iniz gibi.“ g gs g g Yukarıdaki örnekte e˘ er kullanıcı “Adınız” sorusunu bo¸ geçerse soru de˘ i¸keninin de˘ eri söyle g s gs g ¸ olacaktır: soru = "" Python’da bo¸ karakter dizilerinin False oldu˘ unu biliyoruz. Yani: >>> print 23 / 3 7 Burada iki adet tamsayı oldu˘ u için Python bize sonucu da tamsayı olarak gösterir.coding: utf-8 -*bolen = input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ") s bolunen = input("Bölme i¸lemi için ikinci sayıyı girin: ") s . Burada Python’a sunu diyoruz: ¸ “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ il ise. Yani ong dalık kısmı atar.O da bize su cevabı verdi: ¸ “Hayır. i¸leme giren sayılardan birini kayan noktalı sayı olarak s tanımlamamız yeterlidir: >>> print 23. s s 6.3 Dönü¸ türme ˙slemleri s I¸ Programcılık maceramız sırasında. verileri birbirine dönü¸türmemiz gereken durumlarla sıkça s kar¸ıla¸aca˘ ız.

˙ste bu g ¸ g s I¸ int() fonksiyonu bize bu konuda yardımcı olacak. bunların sa˘ ına birer ”. float() fonksiyonu 23 sayısını 23.0 seklinde bir kayan noktalı sayıya g ¸ dönü¸türdü.print "Bölme i¸leminin sonucu:". Ama simdi sayıları kullanıcıdan alıyoruz.. Hatırlarsanız. s ¸ g Elbette Python’da float() gibi ba¸ka fonksiyonlar da vardır. sayıları kendimiz girdi˘ imiz için..0” i¸areti koyarak sorunu g g s çözüyorduk. Gelin simdi bu i¸lemi yukarıdaki programa ¸ s uygulayalım: #!/usr/bin/env python # -*. input() fonksiyonuyla yapabilece˘ imiz her seyi aslında raw_input() fonksiyonuyla da yapabilece˘ imizi söylemi¸tik. Mesela int() fonksiyonu bunlardan s biridir.. Simdi suna bakın: s ¸ ¸ >>> a = 23 >>> b = 3 >>> a / b 7 >>> float(a) / b 7. float(bolen) / bolunen s Artık bölme i¸leminin sonucunu hassas bir sekilde alabilece˘ iz. bolen / bolunen s Biraz önce.0 Gördü˘ ünüz gibi. bölme i¸lemine giren sayılardan birini bu float() fonksiyonu ile kayan nokg s talı sayıya döndürerek hassas bir çıktı alabildik. input() ve raw_input() fonksiyonlarını incelerken.. Dolayısıyla yukarıdaki programın hassas ¸ bir sonuç verebilmesi için burada bir dönü¸türme i¸lemi yapmamız gerekiyor. Dilerseniz önce bu fonksiyonu etkile¸imli s kabukta biraz inceleyelim: >>> a = "23" Bildi˘ iniz gibi yukarıdaki a de˘ i¸keni bir karakter dizisidir. Simdi bunu sayıya çevirelim: g gs ¸ >>> int(a) 23 . Bu dönü¸türme s s s i¸lemi için float() adlı bir fonksiyondan yararlanaca˘ ız: s g >>> a = 23 >>> float(a) 23.666666666666667 Gördü˘ ünüz gibi.coding: utf-8 -*bolen = input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ") s bolunen = input("Bölme i¸lemi için ikinci sayıyı girin: ") s print "Bölme i¸leminin sonucu:".

burada yaptı˘ ımız sey çok basit." %(sayi. Nihayet input() gibi tehlikeli bir fonksiyondan yakayı s sıyırdı˘ ımıza göre bu durumu bir örnekle kutlayabiliriz: g #!/usr/bin/env python # -*. s Peki yukarıda yaptı˘ ımız seyin tersi mümkün mü? Yani acaba bir sayıyı karakter dizisine çevireg ¸ bilir miyiz? Bu sorunun yanıtı evettir. yazdı˘ ımız kodların nasıl i¸ledi˘ ine dikkat etmenin yanısıra. “elma” karakter dizisi sayı olarak temsil edilemeyece˘ i için Python bize bir g g hata mesajı gösteriyor. in <module> ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’elma’ Gördü˘ ünüz gibi. line 1. bu karakter dizisi sayı olarak temsil edilebiliyor. kuvveti %s olur. Bu i¸lem için de str() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız: s g . Daha önce de dedi˘ im g g g gibi. Ben size bu sayının " "istedi˘iniz kuvvetini hesaplayayım: ")) g kuvvet = int(raw_input("¸imdi de %s sayısının kaçıncı kuvvetini " S "hesaplamak istedi˘inizi söyleyin: " g %sayi)) print "%s sayısının %s. Ancak tahmin edebilece˘ iniz gibi her s g karakter dizisi sayıya çevrilemez.coding: utf-8 -*ilk_sayi = int(raw_input("˙lk sayıyı girin: ")) I ikinci_sayi = int(raw_input("˙kinci sayıyı girin: ")) I toplam = ilk_sayi + ikinci_sayi print "Bu iki sayının toplamı: ". toplam Gördü˘ ünüz gibi. Python görünü¸e de önem veren zarif bir dildir. kodları görünü¸ açısından g s g s nasıl düzenledi˘ imize ve satırları nasıl böldü˘ ümüze de dikkat edin. Python’a yeni s ba¸layanların en sık yaptı˘ ı hatalardan biri de açılmı¸ tırnakları kapatmayı unutmaktır. s g s Böylece input() fonksiyonunun prangasından kurtulmu¸ olduk! Artık raw_input() fonksiyonuyla s da aritmetik i¸lemler yapabiliyoruz. kuvvet. Ama “23” gibi bir karakter disini sayı olmaktan çıkaran tek sey tırnak ¸ i¸aretleri oldu˘ u için. raw_input() fonksiyonunu tümden int() g g ¸ fonksiyonu içine aldık: int(raw_input("˙lk sayıyı girin: ")) I Burada özellikle kapanı¸ tırnaklarını eksik yazmamaya özen gösteriyoruz. int() fonksiyonu yalnızca sayı de˘ erli karakter dizilerini g sayıya dönü¸türebilir: s >>> kardiz = "elma" >>> int(kardiz) Traceback (most recent call last): File "<stdin>"... Gelin isterseniz bu s g bilgiyi su örne˘ e uygulayalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Bir sayı girin.Böylece “23” karakter dizisini sayıya çevirmi¸ olduk. sayi ** kuvvet) Burada.

çünkü Python maceranızda bunlar bol bol kar¸ınıza çıkag s cak. Bu bölümü kapatmadan önce dilerseniz Python’daki küçük ama önemli bir fonksiyondan daha söz edelim: type() fonksiyonu. A¸a˘ ıdaki örnekte if ve elif deyimlerini farklı sıralarda yerle¸tirdi˘ inizde nasıl bir sonuç elde s g s g edece˘ inizi dü¸ünün.3 >>> type(f) <type ’float’> “float”. Yani f de˘ i¸keni gs bir kayan noktalı sayıdır. Örne˘ in: g g g g >>> i = 23 >>> type(i) <type ’int’> “int”. type() fonksiyonu.. floating point number (kayan noktalı sayı) kelimesinin kısaltmasıdır. Söyle bir kod yazımı ne tür sorunların ortaya çıkmasına yol açar? Mesela g s ¸ a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tıran bir kullanıcı cevap olarak 60 üzeri bir sayı girerse nasıl bir çıktı alır? s g s Çıktının bekledi˘ imiz gibi olmamasının nedeni nedir? g . g s Herhangi bir sayıyı veya sayı de˘ erli karakter dizisini tamsayıya dönü¸türür. Dolayısıyla s de˘ i¸keni bir karakter gs dizisidir.. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> s = "elma" >>> type(s) <type ’str’> “str” de string (karakter dizisi) kelimesinin kısaltmasıdır. Demek ki i de˘ i¸keni bir integer. yani tamgs sayı imi¸.. s Bu fonksiyonları iyi ö˘ renmelisiniz.>>> a = 23 >>> str(a) ’23’ Gelin isterseniz simdiye kadar gördü˘ ümüz dönü¸türme fonksiyonlarını topluca görelim: ¸ g s float() int() str() Herhangi bir sayıyı veya sayı de˘ erli karakter dizisini kayan noktalı sayıya dönü¸türür. g s Herhangi bir sayıyı karakter dizisine dönü¸türür.4 Bölüm Soruları 1. >>> f = 14.. herhangi bir de˘ erin hangi tipte oldu˘ unu sorgulamamızı sa˘ lar. integer (tamsayı) kelimesinin kısaltmasıdır. Bu konuyu da bitirdi˘ imize göre artık bölüm sorularına geçebiliriz. g 6.

#!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*yas = int(raw_input("Ya¸ınız kaç? ")) s if yas < 0: print "Yok canım.. A¸a˘ ıdaki i¸lemlerin sonucu nedir? s g s >>> True or False >>> True and False >>> True and (True or False) >>> True or (False and True) >>> True or (False and False) >>> (False or False) and (False or True) 3. Siz g s o hesap makinesini raw_input() fonksiyonunu kullanarak yeniden yazın. Epey gençsin. Geçen bölümde yaptı˘ ımız basit hesap makinesinde input() fonksiyonunu kullanmı¸tık. daha neler!?" elif yas <= 30: print "Hmm." elif yas > 30: print "Ya¸lanıyorsun dostum!" s elif yas >= 60: print "Ya¸ kemale ermi¸!" s s 2. .

Bu çıktıyı verdikten sonra ise program sona erecektir. o hesap makinesi programında toplama. programı yeniden ba¸latmamız gerekir. Aynı sekilde kullanıcı g s ¸ adı ve parola soran bir program yazsak.. Ne demek istedi˘ imizi anlatmanın en iyi yolu bununla s g g ilgili bir örnek vermek olacaktır. g g g Kodlarımızı sürekli döndürmemizi sa˘ lamada bize yardımcı olacak parçacıklara Python’da g döngü (˙ Ingilizce: Loop) adı veriliyor. Böylece ilerleyen bölümlerde i¸leyece˘ imiz daha karg g s g ma¸ık konuları biraz daha kolay anlamamızı sa˘ layacak temeli edinece˘ iz. Yani g yazdı˘ ımız bir programdaki kodların tamamı i¸letilince programın kapanmasına engel olur ve g s kod dizisinin en ba¸a dönmesini sa˘ lar. tekrar tekrar döndürmeyi ö˘ renece˘ iz.coding: utf-8 -*a = 0 a = a + 1 print a Bu minicik kodun yaptı˘ ı i¸. çarpma veya bölme i¸lemlerinden s birini seçip. yukarıda verilen tanıma tam olarak uyar.1 while Döngüsü Yazdı˘ ımız kodları tekrar tekrar döndürmemizi sa˘ layan. ˙ste bu bölümde s I¸ Python’da yazdı˘ ımız kodları sürekli hale getirmeyi. g 76 . üçüncü satırda da bu yeni de˘ eri ekrana yazdırmaktır. s s 7. daha sonra o seçti˘ imiz i¸lemi bitirdi˘ imizde program kapanıyor. Bu bölümde iki tane döngüden bahsedece˘ iz: while g ve for döngüleri. ˙ s g g Isterseniz lafı daha fazla uzatmadan yola koyulalım ve ilk olarak while döngüsüyle i¸e ba¸layalım.BÖLÜM 7 Python’da Döngüler Hatırlarsanız geçen bölümlerden birinde basit bir hesap makinesi yapmı¸tık. Dolayısıyla bu kod g g parçasının verece˘ i çıktı da 1 olacaktır. while döngüsü. çıkarma. birinci satırda a de˘ i¸keninin de˘ erine bakıp ikinci satırda bu g s gs g de˘ ere 1 eklemek. Ancak dikkat s ettiyseniz. Ayrıca bu bölümde döngüler dı¸ında break ve continue deyimleri ile range() s ve len() fonksiyonlarına da de˘ inece˘ iz. Yani kullanıcı adı ve parola yanlı¸ girildi˘ inde bu kullanıcı adı ve s s g parolayı tekrar tekrar soramayız. ba¸ka bir i¸lem g s g s s yapmak istedi˘ imizde ise programı yeniden ba¸latmamız gerekiyordu. su anki bilgilerimizle her defasında programı yeniden ¸ ba¸latmak zorunda kalırız. O halde su küçücük örne˘ i bir inceleyelim bakalım: ¸ g #!/usr/bin/ env python #-*. programımıza bir süreklilik katan g g ö˘ elere döngü adı verilir..

g g • a de˘ erine 1 ekliyor (0 + 1 = 1). s g g Konuyu anlayabilmek için simdi de satırları teker teker inceleyelim: ¸ ˙ satırda. bu yeni a de˘ erini ekrana yazdırdık.coding: utf-8 -*a = 0 while a < 100: a += 1 print a Bu kodu çalı¸tırdı˘ ımızda. g . g ¸ g • a de˘ erinin hâlâ 100’den küçük oldu˘ unu anlıyor. Yani: s s • a de˘ i¸keninin de˘ erini kontrol ediyor. 0 de˘ erine sahip bir a de˘ i¸keni tanımladık. gs g Son satırda ise. g g • a de˘ erinin 100’den küçük oldu˘ unu idrak ediyor. s Simdi yukarıdaki koda bazı eklemeler yapalım: ¸ #!/usr/bin/env python #-*. Python yukarıda gördü˘ ünüz a = a + 1 satırını su sekilde g ¸ ¸ yazmanıza da izin verir: a += 1 E˘ er a = a . g ˙ste bu noktada while döngüsünün faziletlerini görüyoruz.Bu arada ufak bir ipucu verelim size. g • Ba¸a dönüp tekrar a de˘ i¸keninin de˘ erini kontrol ediyor. g • Bu de˘ eri ekrana yazdırıyor (1).” cümlesini Pythonca’ya çevirdik. bunu da su sekilde kısaltabilirdik: g ¸ s ¸ ¸ a -= 1 a = a * 2 veya a = a / 2 gibi ifadeler de söyle kısaltılabilir: ¸ a *= 2 ve: a /= 2 Bu kısaltmalar son derece önemlidir. çünkü yazdı˘ ınız Python programlarının performansını g artırıcı etkileri vardır. Bu döngü sayesinde programımız I¸ son satıra her geli¸inde ba¸a dönüyor. s gs g • a de˘ erinin su anda 1 oldu˘ unu görüyor. O yüzden kodlarınızda mümkün oldu˘ unca bu kısaltmaları kullanmaya g çalı¸ın.1 gibi bir sey yazmı¸ olsaydık. g • Bu de˘ eri ekrana yazdırıyor (2). “a de˘ i¸keninin de˘ eri 100 sayısından küçük oldu˘ u müddetçe a gs g g de˘ i¸keninin de˘ erine 1 ekle. 1’den 100’e kadar olan sayıların ekrana yazdırıldı˘ ını görürüz. gs g • a de˘ erinin 0 oldu˘ unu görüyor. Ilk g gs ˙ Ikinci ve üçüncü satırlarda. g g • a de˘ erine 1 ekliyor (1 + 1 = 2).

gs g g s Daha sonra da while döngümüzü tanımlıyoruz. s s . buradaki if blo˘ unun içinde görünen a = 2 ifadesi de çok önemli. Burada söyle bir sey demi¸ olduk: g ¸ ¸ s “E˘ er kull_ad de˘ i¸keninin de˘ eri kullanici_adi de˘ i¸keninin de˘ eriyle VE par de˘ i¸keninin g gs g gs g gs de˘ eri parola de˘ i¸keninin de˘ eriyle aynıysa. Bu ifade ile.. g Bu arada. while döngüsünü anlamak ve kullanmak hiç de zor de˘ il. bu de˘ i¸kenlerin de˘ erini do˘ ru girerse sisteme giri¸ yapabilecek. E˘ er kulgs g lanıcı. Burada yaptı˘ ımız seye dikkat edin. kullanıcı adı ve parola do˘ ru girildi˘ i halde programımız kullanıcı adı ve parola g g sormaya devam edecektir.“ g gs g Buradaki and (VE) i¸lecinin görevini biliyorsunuz. Gördü˘ ünüz gibi.coding: utf-8 -*a = 1 kullanici_adi = "ahmet_hamdi" parola = "Saatleri_Ayarlama_Enstitüsü" while a == 1: kull_ad = raw_input("Kullanıcı adı: ") par = raw_input("Parola: ") if kull_ad == kullanici_adi and par == parola: print "Programa ho¸geldiniz!" s a = 2 elif not kull_ad or not par: print "Bu alanları bo¸ bırakamazsınız!" s else: print "Kullanıcı adı veya parolanız hatalı. kullanıcı adı VEYA (or) parola bilgilerinden herg g hangi birini bo¸ bırakırsa kendisine Bu alanları bo¸ bırakamazsınız! uyarısı gösteriyoruz. Ardından gelen if deyimini nasıl yazdı˘ ımıza dikkat edin. Bu sayede kullanıcının hem kullanıcı adı hem s de parola bilgisini do˘ ru girmesini isteyebiliyoruz." Burada öncelikle de˘ eri 1 olan a adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. E˘ er burada a de˘ i¸keninin de˘ erini 1 dı¸ında bir de˘ ere g g gs g s g ayarlamazsak.• Bu i¸lemi 99 sayısına ula¸ana dek tekrarlıyor ve en sonunda bu sayıya da 1 ekleyerek s s vuslata eriyor. E˘ er kullanıcımız. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 1 oldu˘ u g gs gs g g müddetçe programımız çalı¸maya devam edecek. Böylece a de˘ i¸keninin s g gs g gs de˘ eri artık 1 olmamı¸ oluyor. Böylece kullanıcımız kullanıcı adı ve parola bilgilerini do˘ ru g s g girdi˘ inde while döngüsü sona eriyor. ˙ g g Isterseniz alı¸tırma s olması bakımından bir örnek daha verelim: #!/usr/bin/env python # -*. while a g ¸ == 1 ifadesi ile Python’a sunu söylemi¸ oluyoruz: ¸ s “a de˘ i¸keninin de˘ eri 1 oldu˘ u müddetçe a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tırmaya devam et!“ gs g g s g s Bu satırın ardından normal bir sekilde raw_input() fonksiyonlarımız yardımıyla kullanıcıdan kul¸ lanıcı adı ve parola bilgilerini istiyoruz. en g ba¸ta belirledi˘ imiz a de˘ i¸keninin 1 olan de˘ erini 2‘ye getiriyoruz.. Sonraki satırda gördü˘ ümüz elif blo˘ unda ise kullanıcı adı ve parola alanlarının bo¸ bırakılıp g g s bırakılmadı˘ ını denetliyoruz. s Bir sonraki satırda kullanici_adi ve parola adlı iki de˘ i¸ken daha tanımlıyoruz.

Siz bu fonksiyonu ilk derslerimizden hatırlıyor olmalısınız.else blo˘ unda ise kullanıcı adı ve parolanın yanlı¸ girilmesi halinde kullanıcıya nasıl bir uyarı g s gösterece˘ imizi belirliyoruz. quit() gs g adlı bir fonksiyon kullanıyoruz. Bu fonksiyon Python’un etkile¸imli kabu˘ undan çıkmamızı sa˘ lıyordu." Burada önceki kodlara göre bazı farklılıklar dikkatimizi çekiyor. s Bunun dı¸ında farklı olarak ilk if blo˘ u içindeki a = 2 satırını da kaldırdık.coding: utf-8 -*kullanici_adi = "ahmet_hamdi" parola = "Saatleri_Ayarlama_Enstitüsü" while True: kull_ad = raw_input("Kullanıcı adı: ") par = raw_input("Parola: ") if kull_ad == kullanici_adi and par == parola: print "Programa ho¸geldiniz!" s quit() elif not kull_ad or not par: print "Bu alanları bo¸ bırakamazsınız!" s else: print "Kullanıcı adı veya parolanız hatalı. Yani bir nevi. g Yukarıdaki kodlar istedi˘ imiz i¸lemi rahatlıkla yerine getirmemizi sa˘ lar. Programın en ba¸ıns g s daki a de˘ i¸kenini kaldırdı˘ ımız için artık bu satıra da ihtiyacımız yok. s Su kodlara bir bakın: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Bunun gs gs yerine while döngümüzü su sekilde yazdık: ¸ ¸ while True: Hatırlarsanız geçen bölümde Bool de˘ erleri incelerken True kelimesinin “do˘ ru” anlamına g g geldi˘ ini söylemi¸tik. “aksi belirtilmedi˘ i sürece a¸a˘ ıdaki komutları ¸ g g s g çalı¸tırmaya devam et!” emrini yerine getiriyor. Ancak e˘ er istersek yukarıdaki kodg g ları biraz sadele¸tirme ve profesyonel bir görünüm kazandırma imkanına da sahibiz. Mesela önceki kodlarda yer alan a de˘ i¸kenini burada artık kullanmıyoruz. Dolayısıyla burada gördü˘ ümüz while True ifadesi su anlama geliyor: g s g ¸ “Do˘ ru oldu˘ u müddetçe a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tırmaya devam et!“ g g s g s Peki ne do˘ ru oldu˘ u müddetçe? Neyin do˘ ru oldu˘ unu açıkça belirtmedi˘ imiz için Python bug g g g g rada her seyi do˘ ru kabul ediyor. s Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Python mu Ruby mi?") while soru != "Python": print "Yanlı¸ cevap!" s . döngüyü sona erdirecek bir g g ko¸ul belirtmeyi unutmaktır... Onun yerine. Bu açıdan yukarıdaki g s g kodlar tamamen do˘ ru ve geçerli bir Python programıdır. Çünkü bu de˘ i¸kene ihtiyacımız kalmadı. s g g while döngüsünü yeni ö˘ renenlerin en sık yaptı˘ ı hatalardan biri.

. Burada yaptı˘ ımız sey su: g g ¸ ¸ . bu nedenle de döngümüz sürekli çalı¸maya devam edecektir. Bu kodlar içindeki en önemli satır olcut += 1‘dir.. program biz müdahale s g edene kadar ekrana Yanlı¸ cevap! çıktısını vermeye devam edecek. g Siz de kendi for döngüsünün görevi bir dizi içindeki ö˘ elerin üzerinden tek tek geçmektir. Bu tanım big raz kafa karı¸tırıcı gelmi¸ olabilir.coding: utf-8 -*olcut = 0 soru = raw_input("Python mu Ruby mi?") while olcut <= 10: olcut += 1 if soru != "Python": print "Yanlı¸ cevap!" s Bu kodlar sayesinde. E˘ er bu satırı yazmazsak. Çünkü bu s kod. e˘ er kullanıcının verdi˘ i cevap “Python” de˘ ilse. Çünkü biz Python’a su komutu vermi¸ olduk bu kodla: ¸ s “soru de˘ i¸keninin cevabı Python olmadı˘ ı müddetçe ekrana ‘Yanlı¸ cevap!’ çıktısını vermeye gs g s devam et!“ E˘ er bu programı durdurmak istiyorsak CTRL+C tu¸larına basmamız gerekir. s s Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda sorulan soruya Python cevabı vermezsek. print harf . Ancak burada döngüyü sona erdirecek bir ko¸ul belirlemedik. g s Yukarıdaki kodların i¸letili¸ini sınırlamak için söyle bir sey yazabiliriz: s s ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. yani sonsuz bir döngüye s girecektir. s yazdı˘ ınız programlarda bu döngüyü bolca kullanacaksınız. while döngüsünün her ba¸a dönü¸ünde olcut de˘ i¸keninin de˘ erini 1 artırarak 10’a yaks s gs g la¸tırıyor.. s Simdilik while döngüsüne ara verip bu konuda incelememiz gereken ikinci döngümüze geçiy¸ oruz. O yüzden isterseniz ne demek istedi˘ imizi basit bir örnek s s g üzerinde anlatalım: >>> for harf in "istihza": . 7. ekrana on kez “Yang g g lı¸ cevap!” çıktısı verilecektir. bu dizi içindeki ö˘ elerin üzerinden tek tek geçmemg izi sa˘ lıyor.Dikkat ederseniz burada da i¸leçlerimizden birini kullandık.. for döngüsü. Kullandı˘ ımız i¸leç “e¸it de˘ ildir” s g s s g anlamına gelen ”!=” i¸leci.. i s t i h z a “istihza” bir karakter dizisidir.. olcut de˘ i¸keninin de˘ eri her zaman 0 olmaya devam s g gs g edecek.2 for Döngüsü Python’da en sık kullanılan döngü for döngüsüdür desek abartmı¸ olmayız.

Yukarıdaki örnekte de bu döngü 1-100 aralı˘ ındaki sayıların her biri üzg g erinden tek tek geçiyor ve bu ö˘ elerin her birini sırayla “i” olarak adlandırıyor.coding: utf-8 -*1-100 aralı˘ındaki sayılara i dersek: g bu i’ler içinde 2’ye tam bölünenleri: ekrana bas! Aynı sekilde tek sayıları listelemek de mümkün: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Mesela 1-100 g ¸ arasındaki çift sayıları listelemek istiyor olabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*for i in range(1. Aynı i¸lemi daha s basit bir sekilde for döngüsü (ve range() fonksiyonu) yardımıyla da yapabiliriz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. (print harf) gs for döngüsü bazı durumlarda while döngüsü ile benzer bir i¸levi yerine getirir. Yukarıdaki Pythonca kod Türkçe’de a¸a˘ ı yukarı su anlama gelir: “1. 100): if i % 2 == 0: print i Burada yaptı˘ ımız sey aslında çok basit. 100): .coding: utf-8 -*for i in range(1.100 aralı˘ ındaki sayıların s g ¸ g her birine i adını verdikten sonra ekrana i’nin de˘ erini yazdır!“ g Dedi˘ imiz gibi. Yukarıdaki kodları Türkçe’ye söyle çevirebiliriz: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Öncelikle “istihza” karakter dizisinin her bir ö˘ esine “harf” adı veriyoruz. g for döngüsünün bu özelli˘ inden yararlanarak bazı ilginç seyler yapabilirsiniz.coding: utf-8 -*for i in range(1. (for harf in g "istihza") 2. siz isterseniz ba¸ka bir harf veya kelime gs s de kullanabilirsiniz. Daha sonra da bu harf de˘ i¸kenlerini tek tek ekrana yazdırıyoruz. 100): print i Ben burada de˘ i¸ken adı olarak “i” harfini kullandım. bir dizi içinde bulunan bütün ö˘ elerin üzerinden tek tek g g geçilmesini sa˘ lar. for döngüsü. Mesela yukarıda s while döngüsünü anlatırken yazdı˘ ımız su kodu hatırlıyorsunuz: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*a = 0 while a < 100: a += 1 print a Bu kod yardımıyla ekrana 1’den 100’e kadar olan sayıları yazdırabiliyorduk.1.

if i % 2 == 1: print i “E˘ er bir sayı ikiye bölündü˘ ünde kalan 1 ise o sayı tektir. "mumdur" 7.3 range() fonksiyonu Önceki bölümde bu fonksiyonla ilgili epey örnek yaptı˘ ımız için.4 len() fonksiyonu Bu fonksiyon. Bu fonksiyonun ne i¸e yaradı˘ ını gayet iyi biliyoruz. 15): print sarki. Böylelikle Python’da while ve for döngülerini de ö˘ renmi¸ olduk. 2) Bu komut ise 1 ile 100 arasındaki sayıları 2’¸er 2’¸er atlayarak yazdırmamızı sa˘ lar. g s for döngüsü için verdi˘ imiz ilk örnekte döngü içinde yeni bir fonksiyon kullandık. 100.coding: utf-8 -*for sarki in range (1.” kuralından yararlanarak 1-100 g g arası sayıları süzgeçten geçiriyoruz. Mesela: aralıklarını belirtmemizi sa˘ lar. karakter dizilerinin uzunlu˘ unu gösterir. Bu fonksiyon Python’da sayı s g Ingilizce’de de bu kelime “aralık” anlamına gelir. Bu arada dikkat ettiyseniz. 1. ˙ g Isterseniz bu vesileyle biraz da hem döngülerde hem ko¸ullu ifadelerde hem de ba¸ka yerlerde kar¸ımıza s s s çıkabilecek faydalı fonksiyonlara ve ifadelere de˘ inelim: g 7. artık bu fonksiyonun yabancısı g sayılmayız. 200) komutu 100 ile 200 arasındaki sayıları döker. -1) Hemen for döngüsüyle range() fonksiyonunun birlikte kullanıldı˘ ı bir örnek verip ba¸ka bir g s fonksiyonu anlatmaya ba¸layalım: s #!/usr/bin/env python #-*. Mesela: g #!/usr/bin/env python #-*. s s g Su ise 100’den 1’e kadar olan sayıları tersten sıralar: ¸ print range(100. Bir örnek daha: print range(1. s Ba¸ka bir örnek daha verelim: s print range(100. bu range() fonksiyg g onunu bir önceki bölümde birkaç örnekte kullanmı¸tık.coding: utf-8 -*- . Zaten ˙ g print range(100) komutu 0 ile 100 arasındaki sayıları yazdırmamızı sa˘ lar. Dedi˘ imiz gibi.

5 break deyimi break deyimi program içinde bir noktada programı sona erdirmek gerekti˘ i zaman kullanılır. in <module> TypeError: object of type ’int’ has no len() Burada gördü˘ ümüz hata mesajı bize. Afyonkarahisar karakter dizisi içindeki harflerin sayısını ekrana dökecektir. Bu fonksiyonu nerelerde kullanabiliriz? Mesela yazdı˘ ınız bir programa kullanıcıların giri¸ yag s pabilmesi için parola belirlemelerini istiyorsunuz. Ancak henüz o veri tiplerini s g g görmedik.coding:utf-8 -*kullanici_adi = "kullanici" parola = "parola" while True: . ama ¸ g sayılarla birlikte kullanılamadı˘ ını bilmemiz yeterli olacaktır. line 1." s s len() fonksiyonunu yalnızca karakter dizileri ile birlikte kullandı˘ ımıza dikkat edin.coding: utf-8 -*a = raw_input("Lütfen bir parola belirleyin: ") if len(a) >= 6: print "Parola 5 karakteri geçmemeli!" else: print "Parolanız etkinle¸tirilmi¸tir. tamsayı veri tipinin len() fonksiyonu ile birlikte kulg lanılamayaca˘ ını söylüyor. 7. g A¸a˘ ıdaki örnek break deyiminin ne i¸e yaradı˘ ını açıkça gösteriyor: s g s g #!/usr/bin/env python #-*. Hemen örnek bir kod yazalım: #!/usr/bin/env python #-*. ˙ g Ilerde bu fonksiyonu ba¸ka veri tipleri ile birlikte kullanmayı da ö˘ renece˘ iz. Ama söyle yaparsak olur: g ¸ >>> kardiz = "123456" >>> len(kardiz) 6 123456 sayısını tırnak içine alarak bunu bir karakter dizisi haline getirdi˘ imiz için len() fonksiyg onu görevini yerine getirecektir. Seçilecek parolaların uzunlu˘ unu sınırlamak g istiyorsanız bu fonksiyondan yararlanabilirsiniz. Dolayısıyla simdilik bu fonksiyonun karakter dizileriyle birlikte kullanılabildi˘ ini. Yani söyle bir örnek bizi hüsrana g ¸ u˘ ratır: g >>> sayi = 123456 >>> len(sayi) Traceback (most recent call last): File "<stdin>".a = "Afyonkarahisar" print len(a) Bu kod.

g 7. Bunu. bu a veya b ifadelerinden birinin do˘ ru olması yetecektir." s print "Lütfen tekrar deneyiniz!" Bu programda break deyimi yardımıyla. Okulda mantık dersi almı¸ olanlar bu and i¸lecini yakından tanıyor olmalılar.6 continue deyimi Bu deyim ise döngü içinde kendisinden sonra gelen her seyin es geçilip döngünün en ba¸ına ¸ s dönülmesini sa˘ lar.soru1 = raw_input("Kullanıcı adı: ") soru2 = raw_input("Parola: ") if soru1 == kullanici_adi and soru2 == parola: print "Kullanıcı adı ve parolanız onaylandı. burada hem a hem de b do˘ ru olmalıdır.’ cümlesini yazdır!“ Burada dikkat edilmesi gereken nokta su: and i¸lecinin birbirine ba˘ ladı˘ ı soru1 ve soru2 ¸ s g g de˘ i¸kenlerinin ancak ikisi birden do˘ ruysa o bahsedilen cümle ekrana yazdırılacaktır. Yukarıdaki kodlar arasında.coding:utf-8 -*while True: s = raw_input("Bir sayı girin: ") if s == "iptal": break if len(s) <= 3: continue print "En fazla üç haneli bir sayı girin. Sayet “a ve b do˘ ru g g ¸ g ise” derseniz. Yani gs g kullanıcı adı ve paroladan biri yanlı¸sa if deyiminin gerektirdi˘ i ko¸ul yerine gelmemi¸ olacaks g s s tır. g s ." Burada e˘ er kullanıcı klavyede iptal yazarsa programdan çıkılacaktır." break else: print "Kullanıcı adınız veya parolanız yanlı¸. kullanıcı adı ve parola do˘ ru girildi˘ inde parola sorma g g i¸leminin durdurulması sa˘ lanıyor. Bu i¸leç Türkçe’de “veya” anlamına gelir. Kullandı˘ ımız bu i¸leç. soru2 de˘ i¸keninin de˘ eri de parola de˘ i¸keniyle aynı ise ekrana ‘Kulgs gs g gs lanıcı adı ve parolanız onaylandı. Bu i¸lecin geçti˘ i satıra tekrar bakalım: s s g if soru1 == kullanici_adi and soru2 == parola: print "Kullanıcı adı ve parolanız onaylandı." Burada su Türkçe ifadeyi Python’caya çevirmi¸ olduk: “E˘ er soru1 de˘ i¸keninin de˘ eri kul¸ s g gs g lanici_adi de˘ i¸keniyle. Çok bilindik bir örnek verelim: g #!/usr/bin/env python #-*. Buna göre. g if s == "iptal": break satırıyla sa˘ lamayı ba¸ardık. daha önce s g bahsetti˘ imiz i¸leçlerden birini daha kullandık. dikkat ederseniz. “ve” anlamına gelen g s g s and i¸leci. and i¸lecinin s s s kar¸ıtı or i¸lecidir. “a veya b do˘ ru ise” s s s g dedi˘ iniz zaman.

Kullanıcının girdi˘ i sayılara göre. Alternatif olarak. kullanıcıdan g aldı˘ ı cevaplara göre. 1-10 arası bütün çift sayıların karesini hesaplayan bir program yazın. Kullanıcıyla sohbet eden bir program yazın. s E˘ er kullanıcının girdi˘ i sayıdaki hane üçten fazlaysa ekrana En fazla üç haneli bir sayı girin. yenilik gibi konug larla ilgili sorular sorun. uyumluluk. E˘ er siz bir Windows kullanıcısıysanız. g kullanıcıdan aldı˘ ı cevaplara göre.7 Bölüm Soruları 1.. g 6. 4. Yani neden a =+ 1 denmemi¸? s s s 3. Birle¸ik i¸leçlerde aritmetik i¸leç atama i¸lecinden önce s s s s s s geliyor. “Depolardaki program sayısı sizin için önem ta¸ır mı?” s gibi. Peki sizce i¸leçler neden böyle sıralanmı¸. Yazdı˘ ınız programda kullanıcıya hız. gs g s g verece˘ i cevaba göre sohbeti ilerletebilirsiniz. Yazdı˘ ınız bu program kullanıcının verdi˘ i cevapg g lara göre tavır de˘ i¸tirebilmeli. Bunun için kullanıcıya bazı sorular sorun. “Windows 7’ye mi geçmeliyim?” sorusuna cevap g veren bir program yazın. Aldı˘ ınız cevaplara göre kullanıcıyı yönlendirin. herhangi ba¸ka bir konuda öneride bulunan bir program da g s yazabilirsiniz.. g “yukarı” ve “a¸a˘ ı” gibi ifadelerle kullanıcıyı do˘ ru sayıya yöneltin. birle¸ik i¸leçler.E˘ er kullanıcı tarafından girilen sayı üç haneli veya daha az haneli bir sayı ise. 2. while döngüsü yardımıyla sürekli çalı¸abileg s cek hale getirin. Örne˘ in ba¸langıç olarak kullanıcıya nereli oldu˘ unu sorabilir. Bu bölümde birle¸ik i¸leçlere de de˘ indik. Alternatif olarak. 7. Kullanıcıyla sayı tahmin oyunu oynayan bir Python programı yazın. continue g deyiminin etkisiyle: print "En fazla üç haneli bir sayı girin. E˘ er siz bir GNU/Linux kullanıcısıysanız. kullanıcıya önerilerde bulunun. bir adet aritmetik i¸leç (+) ve bir g s s s adet de atama i¸lecinden (=) olu¸uyor. Gördü˘ ünüz gibi. g g cümlesi yazdırılacaktır." satırı es geçilecek ve döngünün en ba¸ına dönülecektir. “Hangi da˘ ıtım benim ihtiyaçlarıma uygun?” g g sorusuna cevap veren bir program yazın. s g g 5. Programda sabit bir sayı belirleyin ve kullanıcıdan bu sayıyı tahmin etmesini isteyin. g s 7. Mesela a += 1 ifadesinde bu birle¸ik i¸leçlerden s s g s s biri olan +=‘i kullandık. . Daha önce yazdı˘ ımız basit hesap makinesini. Aldı˘ ınız cevaplara göre. Mesela “Bilgisayarınızın RAM miktarı nedir?”. herhangi ba¸ka bir konuda öneride bulunan bir program da yazabilirsiniz.

line 4. Peki ama ya kullanıcı sayı yerine harf girerse ne s olacak? Mesela kullanıcı yukarıdaki programı çalı¸tırıp “a” harfine basarsa ne olur? s Böyle bir durumda programımız söyle bir hata mesajı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme.py". de˘ il mi? Bu program görünü¸te herhangi bir kusur ta¸ımıyor. Yani g programımız hata yüzünden çöktü˘ ü için i¸lem yarıda kaldı. g Programımız görevini ba¸arıyla yerine getirir. in <module> sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Gördü˘ ünüz gibi. Kastetti˘ imiz sey. Mesela kullanıcı “23” de˘ erini girerse bu karaks s g ter dizisi rahatlıkla sayıya dönü¸türülebilir. Ancak bizim burada kastetti˘ imiz. g s Burada böyle bir hata almamızın nedeni. kullanıcıdan sayı bekledi˘ imiz halde kullanıcının harf g girmesi. Dilerseniz ne demek istedi˘ imizi anlatmak için söyle bir örnek verelim: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. ortaya çıkan hata nedeniyle programın son satırı ekrana basılamadı. Peki ya su? g s ¸ 86 . Ho¸çakalın!" s s Gayet basit bir program bu. programınızı çalı¸tıran kullanıcıların sebep oldu˘ u g g g ¸ s g ve programınızın çökmesine yol açan kusurlar. sayi g print "Te¸ekkürler. E˘ er g s s g kullanıcımız burada bizim istedi˘ imiz gibi bir sayı girerse bu programda hiçbir sorun çıkmaz.BÖLÜM 8 Hata Yakalama Hatalar programcılık deneyiminizin bir parçasıdır. Biz yukarıdaki programda int() fonksiyonunu kullanarak kullanıcıdan aldı˘ ımız karakg ter dizilerini sayıya dönü¸türmeye çalı¸ıyoruz.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". programı yazarken sizin yag paca˘ ınız hatalar de˘ il. Dilerseniz bunu etkile¸imli kabukta test edelim: s s >>> int("23") 23 Gördü˘ ünüz gibi “23” adlı karakter dizisi rahatlıkla sayıya dönü¸türülebiliyor. Programcılık hayatınız boyunca hatalarla sürekli muhatab olacaksınız.

.... ˙ste biz de bu bölümde bu tür ifadelerin ne I¸ zaman ve nasıl kullanılaca˘ ını anlamaya çalı¸aca˘ ız. Önce ne tür bir hata ortaya çıkabilece˘ i s s g tespit edilir. ama son kullanıcı böyle de˘ ildir. g g Yukarıdaki kodun.. ama tabii ki Python’un sundu˘ u karma¸ık hata mesajlarını kullanıcının anlamasını bekleyemeyiz. O örnek.. g s s s Bir kod yazarken. g Dilerseniz bu dediklerimizi somutla¸tıralım. s g Siz programın yazarı olarak. g Buna göre. Yani programımız kulI¸ s g ¸ lanıcıdan aldı˘ ı “a” harfini sayıya dönü¸türmeye çalı¸ıyor ve tabii ki ba¸arısız oluyor.. Hatayı yakalarken bu ifade i¸imize yarayacak. in <module> ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ ˙ste bizim programımızın yapmaya çalı¸tı˘ ı sey de tam olarak budur. g Giri¸ bölümünde verdi˘ imiz örne˘ i hatırlıyorsunuz. Kodlarımızın ilk hali söyleydi: s ¸ #!/usr/bin/env python # -*. except bloklarından yararlanılır. g s g 8. Program çalı¸tırılırken kullanıcıların ne gibi hatalar yapabilecekg s lerini kestirmeye çalı¸ın.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı".1 try. Yukarıdaki g g örnekte biz birinci adımı uyguladık. line 4. except. Simdi hata mesajına tekrar bakalım: ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme.. yazılan kodları i¸letecek kullanıcıları her zaman göz önünde bulundurmanız s gerekti˘ ini asla unutmayın. line 1.. Mesela ¸ g öyle bir durumda kullanıcıya. Simdi suna bakın: g ¸ ¸ . s Python’da hata yakalama i¸lemleri iki adımdan olu¸ur. Dedi˘ imiz gibi. çok uzun bir programın parçası oldu˘ unu dü¸ünürsek. kullanıcının yanlı¸ g s s veri giri¸i koskoca bir programın çökmesine veya durmasına yol açabilir. Daha sonra bu hata meydana geldi˘ inde ne yapılaca˘ ına karar verilir. sayı girin!” gibi bir uyarı mesajı gösterebiliriz.>>> int("a") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". except ifadeleri kullanılır. Çünkü kullanıcılar her zaman sizin istedi˘ iniz gibi davranmayabilir. Böylesi durumlar g s için Python’da try. in <module> sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Burada önemli kısım ValueError‘dur.. “Lütfen harf de˘ il. kodlarınızı tanıdı˘ ınız için programınızı nasıl kullanmanız gerekg ti˘ ini biliyorsunuzdur. Ho¸çakalın!" s s Bu tarz bir kodlamanın hata verece˘ ini biliyoruz. Yani ne tür bir hata ortaya çıkabilece˘ ini tespit ettik. Python’da hata yakalamak için try. kullanıcının sayı yerine harf s g g girmesi durumunda hata veriyordu. sayi g print "Te¸ekkürler.py". Gelin g isterseniz bunun nasıl kullanılaca˘ ına bakalım. Bu tür durumlarda s Python gerekli hata mesajını ekrana yazdırarak kullanıcıyı uyaracaktır. kullanıcı sayı yerine harf girerse ValueError denen bir hata meydana geliyormu¸. s Simdi de böyle bir hata ortaya çıkarsa ne yapaca˘ ımıza karar vermemiz gerekiyor.

Artık kullanıcılarımız g sayı yerine harfe basarsa programımız çökmeyecek. g g Son olarak da hata durumunda kullanıcıya gösterece˘ imiz mesajı yazdık. Buna göre. Yani kuls s s lanıcı do˘ ru olarak sayı da girse. Simdi söyle bir program yazdı˘ ımızı dü¸ünün: g s ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. bekledi˘ imiz hata türü ValueError. Ardından bir except blo˘ u g g g g açarak.py". Buna göre alaca˘ ımız hatanın türü ZeroDivisionError. Ho¸çakalın!" s s Burada.coding: utf-8 -*ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc E˘ er burada kullanıcı ikinci sayıya 0 cevabı verirse programımız söyle bir hata mesajı verip g ¸ çökecektir: Traceback (most recent call last): File "deneme. blo˘ u içine aldık. Ho¸çakalın!" satırı her ko¸ulda ekrana basılıyor. ˙ g Isterseniz yine kullanıcıya bir uyarı mesajı gösterelim. hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodları bir try.. yanlı¸lıkla sayı yerine harf de girse programımımız yapması g s gereken i¸lemleri tamamlayıp yoluna devam edebiliyor. s Konuyu daha iyi anlayabilmek için bir örnek daha verelim. Dikkat s ederseniz print "Te¸ekkürler.coding: utf-8 -*s ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S try: sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc .#!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*try: sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". aksine çalı¸maya devam edecektir. sayi g except ValueError: print "Lütfen harf de˘il. Kodlarımızı yazıyoruz: #!/usr/bin/env python # -*.. Simdi g g ¸ de böyle bir hata durumunda ne yapaca˘ ımıza karar vermemiz gerekiyor. ne tür bir hata bekledi˘ imizi belirttik. in <module> sonuc = float(ilk) / ikinci ZeroDivisionError: float division Böyle bir durumda hata alaca˘ ımızı bildi˘ imize göre ilk adım olarak ne tür bir hata mesajı g g alabilece˘ imizi tespit ediyoruz. Hatırlarsanız bir sayıyı 0’a bölmenin hata oldu˘ unu söylemi¸tik. line 7. sayı girin!" g print "Te¸ekkürler.

sayı girin!" g Gördü˘ ünüz gibi hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodların hepsini bir try.except ZeroDivisionError: print "Lütfen sayıyı 0’a bölmeye çalı¸mayın!" s Bir önceki örnekte de yaptı˘ ımız gibi burada da hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodları try. blo˘ u içine almamız gerekiyor. Böyle bir durumda alınacak hatanın ZeroDivisionError oldu˘ unu da bildi˘ imiz g g için except blo˘ unu da buna göre yazdık. Ama ya kullanıcı s sayı yerine harf girerse ne olacak? ZeroDivisionError ile birlikte ValueError‘u da yakalamamız gerekiyor... line 4.. Böylece programımız hata kar¸ısında çökmeden yoluna devam edebildi. blo˘ u içine aldık. Hataları birbirinden virgülle ayırıp parantez g .. kullanıcının bir s sayıyı 0’a bölmesi ihtimaline kar¸ı ZeroDivisionError hatasını yakaladık. ValueError): print "Girdi˘iniz veri hatalı!" g Hata türlerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin.coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except (ZeroDivisionError.. s Burada önemli bir problem dikkatinizi çekmi¸ olmalı.. Ardından g g g g da verilecek hataları birer except blo˘ u içinde teker teker yakaladık. blo˘ u g g g g içine aldık.. g Su kodları dikkatlice inceleyin: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except ZeroDivisionError: print "Lütfen sayıyı 0’a bölmeye çalı¸mayın!" s except ValueError: print "Lütfen harf de˘il..py". E˘ er yukarıdaki kodları çalı¸tıran bir kullanıcı sayı yerine harf girerse söyle g s ¸ bir hatayla kar¸ıla¸ır: s s Traceback (most recent call last): File "deneme. Biz yukarıdaki kodlarda. Son olarak da kullanıcıya gösterilecek uyarıyı beg lirledik. E˘ er her iki hata için de g g aynı mesajı göstermek isterseniz söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. in <module> ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Buradan anladı˘ ımıza göre hata veren satır su: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için g ¸ s ilk sayıyı girin: ")) Dolayısıyla bu satırı da try.

ValueError): pass Böylece programınız ZeroDivisionError veya ValueError ile kar¸ıla¸tı˘ ında sessizce yols s g una devam edecek. Örne˘ in. Böyle bir durumda pass deyiminden yararlanabilirsiniz.. pass deyimlerini. Program son haline gelene kadar oraya bir seyler ¸ s ¸ yazmı¸ olaca˘ ız. herhangi bir i¸lem yapılmasının gerekli olmadı˘ ı durumlar için s g . pass deyimini kodlarınız henüz taslak a¸amasında s s oldu˘ u zaman da kullanabilirsiniz.. Bu deyimin Python programlama dilindeki anlamı da buna çok yakındır. diyelim ki bir kod yazıyorsunuz. hiçbir sey yapma” ¸ anlamında kullanaca˘ ız. bir noktada yapmanız gereken bir i¸lem var. ˙ s g Ilerde çok daha farklı hata türleriyle kar¸ıla¸tı˘ ınızda bu konuyu çok daha net bir sekilde içinize sindirmi¸ olacaksınız.coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except (ZeroDivisionError.içine alıyoruz.: s ¸öyle yap else: pass Burada henüz else blo˘ unda ne yapılaca˘ ına karar vermemi¸ oldu˘ unuz için.. s s g ¸ s ˙ Isterseniz simdi bu konuyla ba˘ lantılı oldu˘ unu dü¸ündü˘ ümüz. E˘ er bir hatanın kullanıcıya gösterilmesinin g gerekmedi˘ ini dü¸ünüyorsanız yukarıdaki kodları kullanın. önemli bir deyim olan pass‘i ¸ g g s g inceleyelim.2 pass Deyimi pass kelimesi ˙ Ingilizce’de “geçmek” anlamına gelir. oraya bir pass g g s g koyarak durumu simdilik geçi¸tiriyorsunuz. Bu bölüm.: böyle yap elif . Yazdı˘ ınız programlarda bunun iyi bir sey mi yoksa kötü bir sey mi oldu˘ una g ¸ ¸ g programcı olarak sizin karar vermeniz gerekiyor. Mesela bir hata ile kar¸ıla¸an programınızın hiçbir sey yapmadan g s s ¸ yoluna devam etmesini isterseniz bu deyimi kullanabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. bu hatayı g s pass ile geçi¸tirmek yerine. s g Sözün özü.. ama e˘ er verilen hata önemli bir g s g hataysa ve kullanıcının bu durumdan haberdar olması gerekti˘ ini dü¸ünüyorsanız... 8. Böylece programımız her iki hata türü için de aynı uyarıyı gösterecek kullanıcıya. kullanıcıya hatayla ilgili makul ve anla¸ılır bir mesaj göstermeyi s s dü¸ünebilirsiniz.... hata yakalama konusuna iyi bir giri¸ yapmamızı sa˘ ladı. ama henüz ne yapaca˘ ınıza s s g karar vermediniz. Programın g g gidi¸atına göre. s Yukarıda anlatılan durumların dı¸ında. böylece kullanıcımız programda ters giden bir seyler oldu˘ unu dahi an¸ g lamayacaktır. Bu deyimi Pyhon’da “görmezden gel. Mesela birtakım if deyimleri yazmayı dü¸ünüyor olun: s if ..

Daha önce yazdı˘ ımız basit hesap makinesini. Bu tür bir kod yazımında. böylece kullanıcıya bütün hatalar için tek bir mesaj gösterilebilecektir. s 3. ˙ Ilerde i¸e yarar programlar yazdı˘ ınızda.3 Bölüm Soruları 1. Python’da söyle bir sey yazmak mümkündür: ¸ ¸ try: bir takım i¸ler s except: print "bir hata olu¸tu!" s Burada dikkat ederseniz herhangi bir hata türü belirtmedik. ˙ bakı¸ta gayet güzel bir özellik gibi görünen bu durumun sizce ne gibi Ilk s sakıncaları olabilir? . bu pass deyiminin göründü˘ ünden daha s g g faydalı bir araç oldu˘ unu anlayacaksınız. E˘ er yazdı˘ ınız bir programda. kullanıcının yapabilece˘ i olası hataları önceden kestirip g g g bunları yakalamazsanız ne gibi sonuçlarla kar¸ıla¸ırsınız? s s 2. programı kullanan ki¸ilerin yapabilece˘ i g s g hatalara kar¸ı önlem alarak yeniden yazın.kullanıyoruz. g 8. ortaya çıkan bütün hatalar yakalanacak.

Burada ins g celeyece˘ imiz veri tipleri sırasıyla sunlardır: g ¸ 1. 23] 92 . "Jale". Python’da herhangi bir s liste olu¸turmak için önce listemize bir ad vermeli. Sözlük (dictionary) 4. 9. listemizi olu¸turan s ö˘ eleri kö¸eli parantezler içinde yazaca˘ ız. Yani Python’da bir liste olu¸turmak için söyle bir g s g s ¸ yol izleyece˘ iz: g >>> liste = [] Böylece ilk listemizi ba¸arıyla olu¸turmu¸ olduk. ˙ g Ikincisi. Küme (set) Bu veri tipleri arasında özellikle listeler. 12.BÖLÜM 9 Listeler Bu bölümden itibaren Python’daki önemli veri tiplerini incelemeye ba¸layaca˘ ız. Böylece soyut kavramlarla kafa karı¸tırmadan ilerlememiz mümkün olabilir. Python’un en güçlü oldu˘ u alanlardan biri olması g bakımından ayrı bir yere ve öneme sahiptir. Yani listemiz su anda bo¸. "Lale". O yüzden ilk önce listeleri inceleyece˘ iz. Demet (tuple) 3. Gördü˘ ünüz gibi.1 Liste Olu¸ turmak s Listeleri kullanabilmek için öncelikle bir liste olu¸turmamız gerekiyor. bir liste olu¸turmak son s s s g s derece kolay. Yani liste olu¸tururken dikkat etmemiz gereken iki temel nokta g s var: Birincisi tıpkı de˘ i¸kenlere isim veriyormu¸uz gibi listelerimize de isim verece˘ iz. ardından da kö¸eli parantezler içinde bu s s listenin ö˘ elerini belirlemeliyiz. Liste (list) 2. Tabii gs s g listelerimizi isimlendirirken Türkçe karakterler kullanmayaca˘ ız. Gelin g ¸ s isterseniz ö˘ eleri de olan bir liste olu¸turmayı deneyelim: g s >>> liste = ["Hale". Burada listemizin henüz herhangi bir ö˘ esi yok. s Zaten ilk liste örne˘ ini görür görmez bu veri tipinin nasıl bir sey oldu˘ unu hemen anlayacakg ¸ g sınız. g Dilerseniz listenin ne demek oldu˘ unu anlatmaya çalı¸makla vakit kaybetmek yerine do˘ rudan g s g konuya girelim. Yapaca˘ ımız tek sey liste için bir ad belirlemek ve liste ö˘ elerini kö¸eli parantez g ¸ g s içine almak.

Liste içindeki karakter dizilerini her zag g g manki gibi tırnak içinde belirtmeyi unutmuyoruz.2 Liste Ögelerine Eri¸ mek s Yukarıdaki örneklerden de gördü˘ ümüz gibi Python’daki listeler tıpkı birer de˘ i¸ken gibi tanımg gs lanıyor: . Böylece Python bu g ö˘ eleri tek bir ö˘ eymi¸ gibi algılayacak ve size istedi˘ iniz çıktıyı verecektir. c)) list() fonksiyonunda parantez içine sadece tek bir ö˘ e yazabiliriz. ’a’] Gördü˘ ünüz gibi.. liste ö˘ elerini olu¸tug g s rurken kö¸eli parantezler kullanıyor olmamız. ’l’. E˘ er birden fazla ö˘ e kulg g g lanmak istiyorsanız bu ö˘ eleri ayrı bir parantez içinde belirtmeniz gerekir. Demek ki gerçekten de bir liste g olu¸turmu¸uz. Tabii ki sayıları yazarken bu tırnak i¸aretlerini s kullanmayaca˘ ız.. ˙ g s s Isterseniz olu¸turdu˘ us g muz seyin bir liste oldu˘ unu teyit edelim: ¸ g >>> type(liste) <type ’list’> Tahmin edece˘ iniz gibi. eksiksiz bir liste olu¸turmu¸ olduk. Simdi isterseniz Python s g g s ¸ listelerini biraz daha ayrıntılı bir sekilde inceleyelim. listeleri parantez i¸aretlerinden s s ayırt eder. g g s g Böylece Python’da bir listenin nasıl olu¸turulaca˘ ını ö˘ renmi¸ olduk. Su s s ¸ örne˘ e bir bakalım: g >>> meyve = "elma" >>> list(meyve) [’e’.coding: utf-8 -*a = "elma" b = "armut" c = "kiraz" print list((a. liste içine ö˘ e eklemek de zor de˘ il. g Olması gerekti˘ i sekilde listemizi olu¸turduk. b. Simdi komut satırında: g ¸ s ¸ >>> print liste komutunu verdi˘ imizde. ¸ ˘ 9. Böyle bir durumda bu fonksiyon i¸inize yarayabilir: s #!/usr/bin/env python # -*. olu¸turdu˘ umuz bu liste adlı listenin ö˘ eleri ekrana yazdırılacaktır. s s Daha önce de söyledi˘ imiz gibi.Böylece içinde ö˘ e de barındıran. list kelimesi liste anlamına geliyor. Diyelim ki elinizde birkaç tane karakter dizisi var ve siz bunları bir liste s haline getirmek istiyorsunuz. Gördü˘ ünüz gibi. g s g g Python’da liste olu¸turmanın bir ba¸ka yolu da list() adlı bir fonksiyondan yararlanmaktır. Çünkü Python. bu list() fonksiyonunu kullanarak karakter dizisi içindeki karakterlerden bir g liste olu¸turabiliyoruz. burada dikkat etmemiz gereken nokta. ’m’.

’PCLinuxOs’. ’Gentoo’. "Vector"] Tanımladı˘ ımız bir listenin ö˘ e sayısını. "Gentoo". ’Mandriva’. "Mint". ’Sidux’. bir önceki bölümde ö˘ rendi˘ imiz len() fonksiyonu g g g g yardımıyla elde edebiliriz: >>> len(dagitimlar) 26 Demek ki listemiz 26 ö˘ eden olu¸uyormu¸. ’Fedora’.. Yani bir listenin ilk ö˘ esinin sırası her zaman 0’dır. g Bu listeyi ekrana yazdırmak için söyle bir sey yapmamız gerekti˘ ini de biliyoruz: ¸ ¸ g >>> print dagitimlar [’Ubuntu’. "Fedora". "Pardus". ’Gelecek’. "Puppy".>>> liste = [] Bir liste içine ö˘ e eklemek istedi˘ imiz zaman. "Slackware". "Nexenta"... "Elive". "RedHat". "CentOS". ’Vector’] Bu sekilde listenin bütün ö˘ elerini ekrana döktük. ’Pardus’. Bu arada uzun bir listeyi nasıl böldü˘ ümüze ve alt g s s g satıra geçti˘ imize dikkat edin. "Mepis". . ’Truva’. ’Debian’. ’Nexenta’. Dolayısıyla yukarıdaki g s g listede Ubuntu ö˘ esini elde etmek istiyorsak su komutu yazmalıyız: g ¸ >>> print dagitimlar[0] Ubuntu Bu yöntem bize çok daha ilginç seyler yapma imkanı da verir. "Zenwalk". ’Slackware’. Mesela bu yöntemi kullanarak ¸ bir listenin belli bir aralıktaki ö˘ elerini alabiliriz: g >>> liste = ["Hale". "Arch". "SuSe".. "Knoppix". "golf"] Peki bir listedeki ö˘ e sayısını nasıl ö˘ renebiliriz? Elbette elle sayarak de˘ il. "tenis".. "Sabayon". "PCLinuxOs". Bu durum Python listelerinin çok önemli bir özelli˘ idir. "Mehmet". "Lale". Peki ya biz bu 26 ö˘ eli listenin bütün ¸ g g ö˘ elerini de˘ il de. "Truva". . "Mandriva". "GNewSense". "Jale". ’Elive’. ’Knoppix’. "Kezban"] . Python’da liste g g ö˘ eleri 0’dan ba¸lar. "Debian". Halbuki listenin ilk ö˘ esi Ubuntu. ’Zenwalk’. ’Ututo’. mesela sadece birinci ö˘ esini almak istersek ne yapaca˘ ız? g g g g Bunun için söyle bir yöntemimiz var: ¸ >>> print dagitimlar[1] Debian Gördü˘ ünüz gibi. dagitimlar = ["Ubuntu". "Ututo". ’Sabayon’. ’Puppy’. ’Mepis’. ’Mint’. ö˘ eleri birbirinden virgül ile ayırıyoruz: g g g >>> spor = ["futbol".. ’RedHat’. formülümüz söyle: g ¸ >>> liste_adı[ö˘e_sırası] g Yalnız burada dikkat ettiyseniz print dagitimlar[1] komutu Debian çıktısı verdi.. "Gelecek". ’CentOS’. "basketbol". ’Arch’. ’GNewSense’. ’SuSe’. Mesela su listg g g ¸ edeki ö˘ e sayısını elle sayarak bulmak bir Python programcısına hiç yakı¸maz: g s >>> . "Sidux". "Ahmet"..

’Ahmet’. ’Kezban’] E˘ er iki nokta üst üste i¸aretinin sa˘ ındaki sayıyı yazmazsak Python oraya listenin son ö˘ esinin g s g g sırasını yazmı¸ız gibi davranacaktır. s E˘ er 0’dan ba¸layarak bir listenin bütün ö˘ elerini almak istersek de söyle bir sey yazabiliriz: g s g ¸ ¸ >>> print liste[:] [’Hale’. Listelere yukarıdaki gibi eri¸irken üçüncü bir sayı daha verebiliriz: s >>> liste[0:6:2] [’Hale’. ’Ahmet’. ’Ahmet’. ’Jale’. sıraya kadar olan ö˘ eleri iki¸er iki¸er atlayarak ekrana s g s s bastık. üçüncü sayı liste ö˘ elerinin kaçar kaçar atlanarak ekrana basılaca˘ ını gösg g g teriyor. ’Lale’. Burada 0’dan ba¸layarak 6. ’Mehmet’] >>> print liste[2:6] [’Lale’. ’Kezban’] >>> print liste [’Hale’. g ¸ g E˘ er alaca˘ ınız ilk ö˘ enin sırası 0 ise yukarıdaki komutu söyle de yazabilirsiniz: g g g ¸ >>> print liste[:2] E˘ er iki nokta üst üste i¸aretinin sol tarafındaki sayıyı yazmazsanız Python oraya 0 yazmı¸sınız g s s gibi davranacaktır. ’Kezban’] Bu yöntem. bu sekilde listenin birinci ve ikinci ö˘ elerini ayrı bir liste olarak alabiliyoruz. ’Ahmet’. ’Ahmet’. ’Mehmet’. ’Jale’] Gördü˘ ünüz gibi. ’Ahmet’.>>> print liste[0:2] [’Hale’. . ’Mehmet’. ’Mehmet’. Yalnız bu iki listenin birbirinden g g s farklı oldu˘ unu unutmayın. ’Kezban’] Son örnekte alaca˘ ımız son ö˘ e listenin de son ö˘ esi. bir listeyi tamamen kopyalamanın iyi bir yoludur: >>> liste2 = liste[:] >>> print liste2 [’Hale’. aynı ö˘ elere sahip iki farklı liste olu¸turduk. ’Lale’. ’Mehmet’. ’Mehmet’] Gördü˘ ünüz gibi. Elimiz alı¸sın diye birkaç örnek yapalım bununla ilgili: s >>> print liste[2:5] [’Lale’. ’Mehmet’. ’Jale’. ’Lale’. ’Kezban’] Gördü˘ ünüz gibi. ’Jale’. Yani bir liste üzerinde yaptı˘ ınız de˘ i¸iklik öteki listeyi etkilemeyeg g gs cektir. ’Lale’. O yüzden o komutu söyle de yazabiliriz: g g g ¸ >>> print liste[2:] [’Lale’.

. Python’da bir veri tipinin özelliklerini de˘ i¸tirmemizi veya sorgulamamızı sa˘ layan gs g oldukça yetenekli parçacıklardır. O zaman liste ö˘ eleri geriye do˘ ru sıralanacaktır: g g g >>> liste[::-2] [’Kezban’. ’__le__’. ’__reversed__’. listeden ö˘ e çıkarma gibi i¸lemleri nasıl yapaca˘ ımızı g g s g ö˘ renebiliriz. ’__iter__’. ’__contains__’. Listelerle birlikte hangi metotları kullanabilece˘ imizi ö˘ reng g mek için dir() adlı bir fonksiyondan yararlanabiliriz. ’append’... ’Ahmet’. ’__reduce__’. ’__lt__’. ’__delitem__’. ’__setslice__’. ’__reduce_ex__’. ’__new__’. ’Jale’. ’Mehmet’. ˙ Isterseniz gelin simdi bu metotların neler oldu˘ una ve ¸ g nasıl kullanıldıklarına bakalım.Yukarıdaki komutu söyle de yazabilirdik: ¸ >>> liste[::2] [’Hale’. ’Lale’. ’count’. Bu fonksiyonu listeler üzerine su sekilde ¸ ¸ uyguluyoruz: >>> liste = [] >>> dir(liste) Dilerseniz bo¸ bir liste tanımlamakla hiç u˘ ra¸madan. ’extend’. listelerin ayırt edici özelli˘ i olan kö¸eli s g s g s parantezleri de kullanabilirsiniz: >>> dir([]) Hatta listelerin Python’daki adı olan list kelimesini dahi kullanabilirsiniz: >>> dir(list) Tercih tamamen size kalmı¸. Bu i¸i Python’da bazı parçacıklar (ya da daha teknik bir dille söylemek gerekirse g s “metotlar”. ’__setitem__’. ’__ne__’. ’__delslice__’. ’__getattribute__’. ’__mul__’. ’__delattr__’. ’__doc__’. ’__format__’. ’__imul__’. ’__init__’.) yardımıyla yapıyoruz. ’Mehmet’] Üçüncü sayı eksi de˘ erli de olabilir.. Python’daki listeleri yönetebilmek için “metot” denen bazı araçlardan yararg lanmamız gerekiyor. ’__ge__’. ’Jale’] Bütün ö˘ eleri tersten sıralamak istersek söyle bir sey yazabiliriz: g ¸ ¸ >>> liste[::-1] [’Kezban’. ’__repr__’. ’__setattr__’.3 Liste Metotları Dedi˘ imiz gibi. ’Lale’. ’__getitem__’. ’Hale’] Python’da liste olu¸turmayı ve bu listenin ö˘ elerine eri¸meyi ö˘ rendi˘ imize göre simdi listeleri s g s g g ¸ yönetmeyi. ’__getslice__’. ’__subclasshook__’. ’__gt__’. ’__len__’. Peki nedir bu metot denen sey? ¸ Metotlar. ’__class__’. ’__rmul__’. ’__eq__’. yani listeye ö˘ e ekleme. ’__sizeof__’. 9. ’__str__’. s Bu komutlardan herhangi birini verdi˘ imizde söyle bir cevap alırız: g ¸ [’__add__’. ’Ahmet’. ’__iadd__’. . ’__hash__’.

’pop’.append("C++") Simdi listeyi ekrana yazdırdı˘ ımızda ö˘ eler arasında C++‘ı da görece˘ iz: ¸ g g g >>> print programlama_dilleri [’Python’. Listeyi ekrana yazdırdı˘ ımızda Türkçe karaks ¸ g ter içeren so˘ an ö˘ esi düzgün görünmüyor. Burada bizi ilgilendiren metotlar I¸ g g ba¸ında ve sonunda “__” i¸aretini ta¸ımayanlar. ’insert’. ’Ruby’. Simdi bu listeye C++ ö˘ esini s ¸ g ekleyelim: >>> programlama_dilleri. "Perl"] Böylece elimizde programlama_dilleri adlı bir liste olmu¸ oldu. g s g Burada dikkatimizi çeken ba¸ka bir sey daha var. ’C++’] Burada append() metodunu nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. append g kelimesi Türkçe’de “eklemek” anlamına gelir. ’reverse’. ’sort’ ] ˙ste bu gördü˘ ümüz çıktıdaki ö˘ eler listelerin metotları oluyor. Python liste çıktılarında Türkçe g g . ’remove’. Yani sunlar: s s s ¸ append count extend index insert pop remove reverse sort Biz bu bölümde bu metotları i¸levlerine göre gruplayarak inceleyece˘ iz. ˙ s g Isterseniz hemen yola koyulalım.1 Listeye Öge Eklemek Python’da herhangi bir listeye ö˘ e eklemek için append() metodundan yararlanabiliriz. Bu metodun yaptı˘ ı sey de tam olarak budur g ¸ zaten.metot() Alı¸tırma olması için bir örnek daha yapalım: s >>> alisveris_listesi = [] >>> alisveris_listesi.append("so˘an") g >>> print alisveris_listesi [’so\xa7an’] Gördü˘ ünüz gibi. Bu durum normal.3.’index’. append() metoduyla bo¸ bir listeye de ö˘ e ekleyebiliyoruz. "Ruby". ˘ 9. Öncelikle bir liste olu¸turalım: s >>> programlama_dilleri = ["Python". Formülümüz söyle: g ¸ liste_adı. ’Perl’.

çünkü append() metodu yalnızca tek bir ö˘ e kabul g eder.. "Mersin") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". g append() metodunu kullanarak bir listeye tek tek ö˘ e ekleyebiliyoruz. ’sar\x8dmsak’.. ’Mersin’]] Burada iç içe geçmi¸ iki tane liste görüyoruz. “Mersin”]) ve do˘ rudan bu s g listeyi iller adlı listeye ekledik..append("Adana". g metodu ile söyle bir sey yapabilirsiniz. ’\x87ilek’. Biz burada iki ö˘ e vermi¸iz. so˘an g sarımsak çilek üzüm Gördü˘ ünüz gibi Python’da çareler tükenmiyor. ancak istedi˘ iniz tam olarak bu olmayabilir: ¸ ¸ g >>> iller. "üzüm"] g >>> print alisveris_listesi [’so\xa7an’...append(["Adana"... Demek ki yukarıdaki sekilde ö˘ e ekledi˘ imizde s ¸ g g Python bunu yine tek bir ö˘ e olarak ekliyor. Bir örnek daha yapalım: g >>> alisveris_listesi = ["so˘an". "Mersin"]) append() Burada append() metodu içinde bir liste olu¸turduk ([”Adana”. "çilek". in <module> TypeError: append() takes exactly one argument (2 given) Burada Python bize bir hata mesajı verir.. g s Demek ki bu metodu kullanarak bir listeye sadece tek bir ö˘ e ekleyebiliyoruz. Ama liste içindeki Türkçe karakterli ö˘ eleri düzgün göstermenin bir g yolu var: >>> for oge in alisveris_listesi: .karakterleri gösteremez. so˘an g for döngüsünden yararlanarak liste ö˘ elerini tek tek ekrana dökebiliriz. Bu sırada da Türkçe g karakterler. olması gerekti˘ i gibi görünecektir. g g ¸ Peki bir listeye birden fazla ö˘ e eklemek istersek elimizde hiç bir imkan yok mu? Elbette var. O yüzden her zaman istedi˘ iniz sey bu olmayabilir.. Simdi suna bakalım: ¸ ¸ >>> print iller [[’Adana’. line 1. Peki aynı metodu kullag narak listeye birden fazla ö˘ e ekleyebilir miyiz? Deneyelim: g >>> iller = [] >>> iller. g Mesela for döngülerinden yararlanabilirsiniz: .. print i . print oge . "sarımsak". ’\x81z\x81m’] >>> for i in alisveris_listesi: .

I¸ g s Kelime olarak insert. Ama Python bize aynı seyi çok daha temiz bir sekilde g s ¸ ¸ yapma imkanı da sa˘ lar. ’G’. Bu metodu kullas narak bir ö˘ eyi bir listenin belli bir sırasına yerle¸tirece˘ iz. g s g Yukarıdaki örne˘ i extend metodunu kullanarak yazalım: g >>> iller = [] >>> iller. g Aynı etkiyi append() metodu ile elde etmek istersek yine for döngüsünden yararlanabiliriz: >>> os = ["Windows". os. ’/’. "Mersin"] >>> iller = [] >>> for i in lst: .. ’x’] Gördü˘ ünüz gibi. uzatmak” gibi anlamlara gelir. ’u’. hem de extend() metotları ö˘ eyi hep listenin en sonuna ekg liyor. "Mersin"]) >>> print iller [’Adana’.. ’/’.. ’x’] Dikkat ederseniz hem append(). ’L’. extend metodunu kullanarak bir listeye tek bir ö˘ e ekleyemezsiniz. "Mac"] >>> for harf in "GNU/Linux": . g g s ˙ste bunun için kullanabilece˘ imiz ba¸ka bir metot daha var Python’da: insert() metodu. Mesela: g >>> os = ["Windows". Örne˘ in: g s g g . sokmak” gibi anlamlara gelir. Türkçe’de “yerle¸tirmek. ’i’. Bunun için ba¸ka bir metottan yararlanaca˘ ız. ’i’. ’U’. ’N’. ’G’. ’Mersin’] Böylece istedi˘ imizi elde etmi¸ olduk. ’Mac’. ’u’..append(i) >>> print iller [’Adana’. anlamına s uygun olarak bir listeyi ba¸ka bir liste ile geni¸letir. Yani bir listenin ö˘ elerini ba¸ka bir listeye s s g s tek tek ekler. "Mac"] >>> os.. ’Mac’. O metodun adı extend. Ama biz yazdı˘ ımız programlarda bazen ö˘ eyi belli bir sıraya yerle¸tirmek isteyebiliriz. ’n’. extend metodu “GNU/Linux” içindeki her bir karakteri tek tek listeye ekledi.>>> lst = ["Adana". ’Mersin’] extend kelimesi Türkçe’de “geni¸letmek.extend(["Adana". ’L’..extend("GNU/Linux") >>> print os [’Windows’. ’n’. ’U’. Daha do˘ rusu aldı˘ ınız g g g sonuç bekledi˘ iniz gibi olmayabilir. Bu metot. ’N’. iller.append(harf) >>> print os [’Windows’.

yani ilk sırasına Ali adlı bir ö˘ e yerle¸tirdik. ’Mehmet’. mevsimler adlı listenin ilk ö˘ esini siler. "Salı". line 1. "Pazar"] >>> gunler. s s . s >>> mevsimler = ["˙lkbahar". "Cumartesi". Mesela remove() metodu. Burada biz g g listenin sıfırıncı. g s ˘ 9.pop() ’Pazar’ . "Çar¸amba".>>> lst = ["Ahmet". listelerden ö˘ e silmenin bir ba¸ka yolu daha vardır: s g s pop() metodu. g del adlı özel bir deyimi kullanarak bu amacımızı gerçekle¸tirebiliriz: s >>> del mevsimler[0] Bu komut.. "Cuma". "Ali") >>> print lst [’Ali’. Metodun parantezi içindeki ilk sayı. ’Sonbahar’. Peki ya listeg g den ö˘ e silmek istersek ne yapaca˘ ız? g g Bu i¸lem için de bazı metotlarımız var. g silebilirsiniz: >>> del mevsimler Aynı deyimle listenin tamamını da Böylece mevsimler adlı listeyi tamamen silmi¸ olduk: s >>> print mevsimler Traceback (most recent call last): File "<stdin>". ö˘ eyi çıkarmak istiyoruz diyelim.2 Listeden Öge Silmek Bir önceki bölümde gördü˘ ümüz metotlar yardımıyla listeye ö˘ e ekleyebiliyoruz.. "Yaz"..insert(0. "Sonbahar". ’Salih’] Burada insert() metodunu nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin.3. "Kı¸"] I s >>> mevsimler.. ˙ g s g Ikinci ö˘ enin ne oldu˘ u ise belli. Burada ö˘ eyi listeden çıkarabilmek için ö˘ enin adını yazmamız gerekti. "Per¸embe". remove() metodunu kullanarak liste içindeki istedi˘ imiz bir ö˘ eyi listeden g g g çıkarabiliyoruz. in <module> NameError: name ’mevsimler’ is not defined remove() metodu ve del deyimi dı¸ında. >>> gunler = ["Pazartesi".remove("˙lkbahar") I >>> print mevsimler [’Yaz’. Peki g g ya biz ö˘ eyi adına göre de˘ il de listedeki sırasına göre çıkarmak istersek ne yapaca˘ ız? Yani g g g mesela listedeki 1. "Salih"] >>> lst. ’K\x8d\x9f’] Gördü˘ ünüz gibi. "Mehmet". g yeni ö˘ enin yerle¸tirilece˘ i konumu gösteriyor. ’Ahmet’.

0] Liste ö˘ elerini alfabe sırasına dizmek için ise sort() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: g g >>> isimler = ["Ahmet". "Ege"] >>> isimler. 3. "Ökke¸". "Çetin". 4. 6. 7. 5. ’Doruk’. g Liste ö˘ elerini ters çevirmek için reverse() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: g g >>> sayilar = range(10) >>> print sayilar [0. ’Ege’. "Doruk".3 Liste Ögelerini Sıralamak Python’da liste ö˘ elerini iki sekilde sıralayabiliriz: Birincisi. ’Mehmet’. Bu metot g g bir listedeki en son ö˘ eyi siler ve ekrana basar. Yalnız bu metot Türkçe karakter g içeren kelimelerde sorun yaratabilir: >>> isimler = ["Kür¸at". 2. ’K\x81r\x9fat’. liste ö˘ elerini ters çevirebiliriz. ˙ g Isterseniz bu metodun kaçıncı sıradaki ö˘ eyi g silece˘ ini belirleyebilirsiniz: g >>> gunler.sort() >>> print isimler [’Ahmet’. "Selami".pop() metodunun öteki metotlardan farkı.reverse() >>> print sayilar [9.coding: utf-8 -*import locale . "Mehmet". ö˘ eyi silip ekrana basacaktır. 7. g s s Bu sorunun üstesinden gelmek için söyle bir kod yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. liste ö˘ elerini alfabe sırasına dizebiliriz.sort() >>> print isimler [’F\x8drat’. 9] >>> sayilar. g ˘ 9. "Fırat"] s s >>> isimler. 6. 3. ’\x99kke\x9f’] ˙ Isimlerde Türkçe karakter oldu˘ u için alfabe sırasına dizme i¸lemi ba¸arısız oldu.3. 2. ’\x80etin’.pop(0) ’Pazartesi’ Bu komut listedeki 0. 5. 8. g ¸ g ˙ Ikincisi. ’Selami’] Gördü˘ ünüz gibi liste içindeki isimler alfabe sırasına dizildi. 1. 4. 1. 8. sildi˘ i ö˘ eyi bir de ekrana basmasıdır.

"elma".. konumdaki ö˘ eyi buldu.index("elma") 0 >>> meyveler. . "çilek". "Ökke¸". 3) . Su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> meyveler = ["elma". "kavun"] >>> lst.index("elma".locale.index("çilek") 1 E˘ er bir liste içinde aynı ö˘ eden birden fazla sayıda varsa.setlocale(locale. "Çetin". "su".index("elma".. Ancak bu metodun liste içinde geçen aynı ö˘ elerin g g tamamını bulmasını sa˘ lamak da mümkün.index("elma". "kavun". "çilek".. parantez içinde ikinci bir de˘ er daha alır. g ¸ g s g ˘ 9.LC_ALL. 1) 2 >>> meyveler. bu metot yalnızca ilk rastladı˘ ı g g g ö˘ eyi bulacaktır. Bu metot bir ö˘ enin liste içinde hangi sırada yer aldı˘ ını bildirir: g g >>> lst = ["erik". "karpuz". "elma"] >>> meyveler. Benim amacım sadece sort() metoduyla Türkçe ¸ g karakter içeren kelimelerin de alfabe sırasına dizilebilece˘ ini göstermek. "su". .4 Liste Ögelerinin Sırasını Bulmak Python’da bir liste içindeki ö˘ elerin sırasını bulmak için index() adlı bir metottan yararlanıyg oruz. elma ö˘ esi liste içinde birkaç farklı konumda geçti˘ i halde index() metodu g g g yalnızca 0. "çilek". "kavun".3. "Fırat"] s s isimler. Yukarıdaki kodlarda g gördü˘ ümüz her seyi birkaç bölüm sonra ö˘ renmi¸ olaca˘ ız.strxfrm) for i in isimler: print i Bu kodlardaki pek çok seyi henüz ö˘ renmedik. "elma". Peki ama nasıl? g index() metodu. 2) 2 >>> meyveler..sort(key = locale. "") isimler = ["Kür¸at". "elma"] >>> meyveler. "karpuz". "erik". Mesela: g >>> meyveler = ["elma". "karpuz". "erik".index("elma") 0 Gördü˘ ünüz gibi.

try: oge = meyveler.. blo˘unun görevini anlamak g #için "elma" yerine ba¸ka bir ö˘e koyun ve try. g g g Bu bilgiyi kullanarak. "elma". liste = [] #while döngümüzü yazıyoruz. "karpuz". Bunu tam olarak ne i¸e yaradı˘ını s g #anlamak için de "if not oge in liste:" satırını #kaldırmayı deneyebilirsiniz.7 Burada parantez içine yazdı˘ ımız ikinci de˘ er. index() metodunun. ve 2. Böylece index() metodu listenin #her noktasını tarayabiliyor. if not oge in liste: liste. sira) except ValueError: pass #sıra de˘i¸keninin de˘erini birer birer g s g #arttırıyoruz. sırada yer alan elma ö˘ esini bulabileg s g g cektir... Bunun öntanımlı de˘ eri 0’dır.. sıradaki elma ö˘ esini bulabilecektir. while sira < len(meyveler): #Bu try.append(oge) #listedeki de˘erleri bir karakter dizisi içine g #alıp ekrana basıyoruz.. s g g ö˘ eden ba¸layacak ve böylece. g sira = 0 #Bu liste. sıradan ba¸layacak ve g g s böylece. for nmr in liste: print "aranan ö˘e %s konumunda bulundu!"%nmr g . except.. s g #except.coding: utf-8 -*#meyve listesini tanımlayalım.index("elma". "elma"] #Bu sayı index() metodunun parantezi içindeki #ikinci de˘er olacak... Yani e˘ er s g g g parantez içindeki ikinci de˘ eri belirtmezseniz. Python bu kez listeyi taramaya 3. sıradaki ö˘ eleri atladı˘ ı için 7. aranan ö˘enin listede bulundu˘u g g #konumları tutuyor. bloklarını kaldırın. E˘ er bu de˘ eri 3 yaparsak. Python siz oraya 0 yazmı¸sınız gibi davranacak g s ve aramaya 0. "su". "çilek". Bu de˘eri bir while g g #döngüsü içinde birer birer arttıraca˘ız.. "erik". bir ö˘ eyi liste içinde hangi g g g konumdan itibaren aramaya ba¸layaca˘ ını gösteriyor. sırada ba¸layacaktır. bir liste içindeki ö˘ elerin hangi konumlarda yer aldı˘ ını gösteren bir prog g gram yazabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. E˘ er bu de˘ er 1 yaparsanız Python listeyi taramaya 1. "kavun". sırayı atladı˘ ı için 2. meyveler = ["elma".. 0. sira += 1 #Burada amacımız aynı sayının listeye eklenmesini #engellemek. 0.

bir dizi içindeki sayıların birbiriyle kolayca toplanmasını sa˘ lar. "çilek".˘ 9. kullanıcıdan aldı˘ ımız s g g sayıyı int’e.count("erik") 2 9. 4] >>> print sum(sayilar) 9 . s g Bununla ilgili bir örnek söyle olabilir: ¸ >>> sayilar = [2. s g Yukarıdakine benzer bir i¸lemi Python’da özel bir fonksiyon olan sum() yardımıyla da gerçeks le¸tirebiliriz.5 Liste Ögelerinin Sayısını Bulmak Python’da bir liste içindeki ö˘ elerin sayısını bulmak için count() adlı bir metottan yararlanıyg oruz.3. Ayrıca else blo˘ u içinde. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri g ¸ gs s gs g bir sayıdır. "karpuz". gs Kullanıcının programı sona erdirebilmesi için “q” tu¸unu belirliyoruz. "erik". 3.4 sum() Fonksiyonu Diyelim ki kullanıcıdan aldı˘ ı sayıları birbiriyle toplayan bir program yazmak istiyorsunuz. Kullanıcının girdi˘ i her sayı bu de˘ i¸kenin mevcut de˘ eriyle toplandıktan sonra g gs g yine bu de˘ i¸kene atanacak. a g Bu programın mantı˘ ı sudur: Öncelikle a adlı bir de˘ i¸ken olu¸turuyoruz. "kavun". "karpuz". yani tamsayıya dönü¸türdü˘ ümüze dikkat edin. Böylece kullanıcının girdi˘ i bütün sayıların toplam de˘ eri bu a gs g g de˘ i¸keninin de de˘ eri olacak.coding: utf-8 -*a = 0 print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: a += int(sayi) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ". Bu metot bir ö˘ enin liste içinde kaç kez geçti˘ ini bildirir: g g >>> lst = ["erik". Bu fonksiyon. E˘ er kullanıcı sayı girmek s g yerine bu tu¸a basarsa program sona erecektir. "çilek"] >>> lst. Dolayısıyla kullanıcının girdi˘ i sayıların toplamını bulmak için gs g g programın sonunda a de˘ i¸kenini ekrana yazdırmamız yeterli olacaktır. g Bunun için söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.

veya: >>> print sum([2. sum(sayilar) g Bu defa öncelikle sayilar adlı bir liste olu¸turduk. sum() fonksiyonu.coding: utf-8 -*sayilar = [] print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: sayilar.5 enumerate() Fonksiyonu Hatırlarsanız. 4]) 9 Gördü˘ ünüz gibi. dir() adlı bir fonksiyon yardımıyla liste metotlarını topluca ekrana yazdırabilece˘ imizi ö˘ renmi¸tik: g g s >>> dir(list) E˘ er burada toplam kaç metot oldu˘ unu ö˘ renmek istersek len() fonksiyonu i¸imizi görüyor: g g g s >>> len(dir(list)) 45 Peki ya dir(list) çıktısında görünen metotları numaralandırmak istersek ne yapaca˘ ız? g ˙ste bunun için enumerate() adlı bir fonksiyonumuz var. kendisine verilen bir dizi sayıyı alıp bu sayıları birbiriyle g topluyor.append(int(sayi)) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ". Kullanıcıdan gelen sayıları bu listeye eklemek için append() metodundan yararg landı˘ ımıza dikkat edin. 3. 9. sayilar adlı liste içinde biriken sayıları toplamak için de sum() g fonksiyonundan yararlandık. Bakalım bu fonksiyonu nasıl kullanıyI¸ oruz: >>> liste = dir(list) >>> for i in enumerate(liste): . Dilerseniz bu bölümün ba¸ında verdi˘ imiz örne˘ i sum() fonksiyonunu kullanarak s g g tekrar yazalım: #!/usr/bin/env python # -*. Kullanıcıdan gelen sayıları bu listede s tutaca˘ ız.

. __add__ 1. __add__ __class__ __contains__ __delattr__ . (3.. Yukarıdaki kodu söyle yazacak olursanız gs ¸ durum daha da netle¸ecektir: s >>> for sira_no... çıktıdaki sıra numaralarını sira_no adlı de˘ i¸kene. (2.. __ge__ Bu kodlarla çıktıyı nasıl istedi˘ imiz kıvama getirdi˘ imizi görüyorsunuz. metot_adi in enumerate(liste): . (1. gs metot adlarını ise metot_adi adlı de˘ i¸kene atıyoruz. print "%s. dir(list) komutunun g verdi˘ i bütün çıktılar (sıra_no. __contains__ 3. metot_adi in enumerate(liste): . print sira_no . ancak gördü˘ ünüz gibi. print i ’__add__’) ’__class__’) ’__contains__’) ’__delattr__’) ’__delitem__’) ’__delslice__’) ’__doc__’) ’__eq__’) ’__format__’) ’__ge__’) Biz burada çıktının tamamını göstermiyoruz. 0. Burada for sira_no. (6. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 >>> for sira_no. g g metot_adi in enumerate(liste): satırına özellikle dikkat edin. (4. metot_adi in enumerate(liste): ... %s" %(sira_no. __doc__ 7.... ’metot_adi’) seklinde oldu˘ unu görmü¸tük... print metot_adi . __class__ 2. (0.. ‘metot_adı’) seklinde ekrana dökülüyor. Simdi suna bakın: g ¸ ¸ ¸ >>> for sira_no.. __eq__ 8. (7. (8. (5... ˙ste g ¸ g s I¸ biz for sira_no. Bir önceki örnekte enumerate(liste) içeri˘ inin (sira_no. . metot_adi) . __delslice__ 6. __format__ 9.. (9. __delitem__ 5. metot_adi satırı ile. __delattr__ 4.

in deyimi bir ifadeye temel olarak “-de/-da. g 9. Mesela: >>> for i in range(10): . %s" %(sira_no. "çilek".__delitem__ __delslice__ __doc__ __eq__ __format__ __ge__ Gördü˘ ünüz gibi. print i Biz bu deyimi for döngüsüyle birlikte kullanıyorduk. g g Gelin isterseniz bununla ilgili söyle bir örnek verelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. "armut".. metot_adi de˘ i¸keni ise metot adg gs gs larını tutuyor.coding: utf-8 -*turkce_harfler = "ı¸˘çüö˙¸˘ÇÜÖ" sg ISG kontrol_listesi = [] dosya = raw_input("Dosya için bir ad seçin: ") . Bu deyimi kullanarak bir seyin ¸ ba¸ka bir seyin içinde olup olmadı˘ ını sorgulayabiliriz: s ¸ g >>> liste = ["elma". metot_adi) satırıyla yaptı˘ ımız sey g ¸ ise enumerate() fonksiyonundan gelen bu sıra numaralarını ve metot adlarını “%s” i¸aretlerini s kullanarak düzgün bir sekilde biçimlendirmekten ibarettir. ¸ Bu arada dikkat ederseniz enumerate() ile verdi˘ imiz numaralar sıfırdan ba¸lıyor.. E˘ er ilk g s g sayının 0 yerine 1 olmasını isterseniz yukarıdaki kodu söyle yazabilirsiniz: ¸ >>> for sira_no. metot_adi in enumerate(liste.. Yukarıda print "%s. print "%s. %s" %(sira_no. 1): . metot_adi) Burada 1 yerine istedi˘ iniz sayıyı yerle¸tirerek. "erik". Bir de suna bakalım: g g ¸ >>> "karpuz" in liste False Liste içinde “karpuz” diye bir ö˘ e olmadı˘ ı için Python bize False cevabı verdi. içinde” anlamı katar. sira_no de˘ i¸keni sıra numaralarını....6 in Deyimi Aslında biz bu in deyimini biliyoruz. "muz"] >>> "elma" in liste True Burada tam olarak söyle dedik: “liste içinde ‘elma’ var mı?“ ¸ elma ö˘ esi liste içinde bulundu˘ u için Python bize True cevabını verdi. sıralamaya istedi˘ iniz sayıdan ba¸lanmasını g s g s sa˘ layabilirsiniz.

7 min() ve max() Fonksiyonları Bir sayı dizisi içinde yer alan sayıların en büyü˘ ünü veya en küçü˘ ünü ö˘ renmeniz gerekirse g g g ne yaparsınız? Elbette min() ve max() fonksiyonlarından yararlanırsınız. 37. 33. 74. 24.for hrf in dosya: if hrf in turkce_harfler: kontrol_listesi. 52. 28.. 39. 73. 90. 50. 99. 66. 62. 94. = [45. 39. 96. 90. 30. 73. E˘ er kontrol listesinde en az bir tane ö˘ e varsa dosya adı Türkçe karakter içeriyor g g demektir. 96. 53. 42. 25. 77. 9. 99. 58. 33. 99. 58. 61. 39. 77. 42. 76. 32. 54.. 82. 94. 66. 71.. 97.. 100.append(hrf) if kontrol_listesi: print "Dosya adında Türkçe harf olmamalı!" elif len(dosya) > 8: print "Dosya adı en fazla 8 karakter içerebilir!" else: print "Dosya ’%s’ adıyla kaydedildi!" %dosya Burada yaptı˘ ımız sey aslında çok basit. 62. 78. 100.. 64. ¸ s g g s g #!/usr/bin/env python # -*. 63. 48. 46. 97. 97. 56. . 98. Daha sonra kullanıcıdan gelen dosya adına bakıp bunun içinde Türkçe karakter olup olmadı˘ ını denetliyoruz. 54. 30] >>> min(lst) #listedeki en küçük sayı 24 >>> max(lst) #listedeki en büyük sayı 100 9. 52. 35. 83.8 Bölüm Soruları 1. 31. 73.. . 41. 50. 75. 75. 92. Su örnekte. >>> . kullanıcıdan aldı˘ ımız karakter dizisini neden int(raw_input("sayı: ")) ¸ g seklinde en ba¸ta de˘ il de else blo˘ u içinde sayıya dönü¸türmeyi tercih etti˘ imizi açıklayın. 27. 92. 77. Önce Türkçe harflerin tanımlandı˘ ı bir liste olu¸tug ¸ g s ruyoruz. 64. 65. 27. 27. E˘ er dosya adında Türkçe karakter varsa bunları kontrol listesine ekg g liyoruz. 62. 73.. 63. 73. 34. 40. 49. 33. 26. 75. 80. 59. 93. 25. 78. 42. 61. 43.. 35.. 64. 40. lst 80. 34. . . 88.. 41. 72. 57.coding: utf-8 -*a = 0 print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ .

"erik". "çilek". "su".php/Ubuntu’da_S%C3%BCr%C3%BCm_%C4%B0simleri_ve_Anlamlar%C4%B adresinde bulunan Ubuntu sürüm isimlerini bir liste haline getirin ve ekrana suna benzer bir ¸ çıktı verin: 1) Warty Warthog 2) Hoary Hedgehog . "elma"] sira = 0 liste = [] while sira < len(meyveler): try: oge = meyveler. a g 2..ubuntu-tr. Liste metotları içinde sadece bizi ilgilendiren su metotları ekrana döken bir program yazın: ¸ append count extend index insert pop remove reverse sort . http://wiki. "elma". kullanıcının girdi˘ i sayıları tek ve g çift sayılar olarak ikiye ayırın ve her bir sayı grubunu ayrı ayrı ekrana basın. sira) except ValueError: pass sira += 1 if not oge in liste: liste. A¸a˘ ıdaki programı.coding: utf-8 -*meyveler = ["elma". 4. Kullanıcının aynı sayıyı birden fazla girmesine izin vermeyin. Programın sonunda.while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: a += int(sayi) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ".append(oge) for nmr in liste: print "aranan ö˘e %s konumunda bulundu!"%nmr g 5. Bir program yazarak kullanıcıdan 10 adet sayı girmesini isteyin. E˘ er kullanıcının s g g ¸ g aradı˘ ı ö˘ e listede yoksa kendisine bir uyarı mesajı gösterin ve ba¸ka bir ö˘ e arayabilme sansı g g s g ¸ verin: #!/usr/bin/env python # -*. 3. "karpuz".net/index. "kavun".index("elma". liste ö˘ esini kullanıcıdan alacak sekilde yeniden yazın..

) Gördü˘ ünüz gibi. bir önceki bölümde inceledi˘ imiz listelere çok benzer. Peki bo¸ bir demet nasıl olu¸turulur? Çok basit: s s >>> demet = () Peki tek ö˘ eli bir demet nasıl olu¸turulur? O kadar basit de˘ il. Listeler üzerinde oynamalar yapabiliriz. "Veli"..BÖLÜM 10 Demetler Demetler. Aslında basit ama biraz tuhaf: g s g >>> demet = ("su". 50 Gördü˘ ünüz gibi. 50) Parantezli de olsa parantezsiz de olsa yukarıda tanımladıklarımızın ikisi de “demet” sınıfına giriyor. ö˘ e g g çıkarabiliriz. "Veli".. Ama listeler ile aralarında g çok temel bir fark vardır. 49. ¸ Demeti su sekilde tanımlıyoruz: ¸ ¸ >>> demet = "Ali". ˙ g g s gs Istersek demetin ö˘ elerini parantez içinde de gösterebiliriz: g >>> demet2 = ("Ali". tek ö˘ eli bir demet olu¸turabilmek için ö˘ enin yanına bir virgül koyuyoruz! g g s g Hemen teyit edelim: >>> type(demet) <type ’tuple’> 110 . ˙ Isterseniz bu durumu teyit edelim: >>> type(demet) <type ’tuple’> >>> type(demet2) <type ’tuple’> tuple kelimesi Türkçe’de demet anlamına gelir. Yani ö˘ e ekleyebilir. 49. Demetlerde ise böyle bir sey yoktur. yaptı˘ ımız bu i¸ de˘ i¸ken tanımlamaya çok benziyor.

Bunu hemen teyit edelim: >>> liste = dir(list) >>> for i in enumerate(liste): . print type(i) . "Kardesler" Simdi demeti çözelim: ¸ >>> a... b Bu da aslında bir demet çözme i¸lemidir. Ayrıca demetler listelere göre daha hızlı çalı¸ır. Yani yanlı¸lıkla de˘ i¸tirmek istemedi˘ iniz veriler içeren bir liste hazırlas gs g mak istiyorsanız demetleri kullanabilirsiniz. virgülü koymazsak demet de˘ il.. b in enumerate(liste): . Bu fonksiyonu söyle g ¸ bir örnek içinde kullanabilece˘ imizi de biliyorsunuz: g >>> liste = dir(list) >>> for a. Anne ö˘ esi. Önce demetleyelim: >>> aile = "Anne". g g g s En ba¸ta da dedi˘ imiz gibi. listeler varken bu demetler s g ne i¸e yarar?” diye sordu˘ unuzu duyar gibiyim.O virgülü koymazsak ne olur? >>> demet2 = ("su") demet2’nin tipini kontrol edelim: >>> type(demet2) <type ’str’> Demek ki. “Peki. . "Baba".. Buna da demet çözme deniyor (unpacking).. print b dedi˘ imiz zaman da ikinci ö˘ esini ekrana yazdırmı¸ oluyoruz. print ¸ g g c yazarsak Kardesler ö˘ esi ekrana yazdırılacaktır. <type ’tuple’> Gördü˘ ünüz gibi elde etti˘ imiz sey bir demet. c = aile Bu sekilde komut satırına print a yazarsak. demetler listelerin aksine de˘ i¸iklik yapmaya müsait olmadıklarından listelere göre gs daha güvenlidirler. print b yazarsak Baba ö˘ esi. b. print a. g ¸ s s Bunun tersini de yapabiliriz. s Dolayısıyla bir program içinde sonradan de˘ i¸tirmeniz gerekmeyecek verileri gruplamak için gs liste yerine demet kullanmak daha mantıklıdır. Demet çözme i¸leminde dikkat etmemiz g s gereken nokta. demetler listelere çok benzer. g Önceki bölümde gördü˘ ümüz enumerate() fonksiyonunu hatırlıyorsunuz. s g Bir defa. g s s Yukarıda anlattı˘ ımız sekilde bir demet olu¸turma i¸ine demetleme (packing) adı veriliyor. Bildi˘ iniz gibi enumerate() fonksiyonu bir demet s g üretir. alelade bir karakter dizisi olu¸turmu¸ oluyoruz. e¸ittir i¸aretinin sol tarafında demetteki ö˘ e sayısı kadar de˘ i¸ken adı belirs s g gs lememiz gerekti˘ idir.. Dolayısıyla print a dedi˘ imiz zaman bu g g ¸ g demetin ilk ö˘ esini.

’__hash__’.1. ’__reduce__’. ’__lt__’. ’__reduce_ex__’. "erik". ’__format__’. ’__repr__’.index("gül") 0 Demek ki gül adlı ö˘ e demetin 0. ’__setattr__’. "karpuz".count("erik") 2 .2 Demet Ögelerinin Sayısını Bulmak Python’da bir demet içindeki ö˘ elerin sayısını bulmak için. ’__len__’. ’__ge__’. ’__sizeof__’. ’__delattr__’.. ’__getslice__’.1 Demet Ögelerinin Sırasını Bulmak Tıpkı listelerde oldu˘ u gibi. ’__getnewargs__’. ’__contains__’.index("gül". ’__getattribute__’.10. ’__init__’. "erguvan") >>> demet. Burada da parantez içinde ikinci bir de˘ er kullang g g abilirsiniz: >>> demet. tıpkı listelerde oldu˘ u gibi. Örne˘ in: g >>> demet = ("gül". "kavun". ’index’] Burada bizi ilgilendirenler ba¸ında ve sonunda “_” i¸areti barındırmayanlar. sırasında imi¸. "karpuz". ’__eq__’. Yine tıpkı listelerde oldu˘ u gibi bu metot g s g sadece ilk buldu˘ u ö˘ eyi dikkate alır. Yani sunlar: s s ¸ count index ˘ 10.1 Demetlerin Metotları Demetler üzerinde de˘ i¸iklik yapmak mümkün olmadı˘ ı için bu veri tipi metot bakımından gs g da bir hayli fakirdir. 2) ˘ 10. ’__subclasshook__’. ’__getitem__’. ’__rmul__’. Su komutlardan herhangi biri yardımıyla demetlerin metotlarını görebile¸ ce˘ imizi biliyoruz: g >>> demet = () >>> dir(demet) >>> dir(tuple) >>> dir(()) Bu komutlar bize su çıktıyı verir: ¸ [’__add__’. demetlerde de sıra bulma i¸lemleri için index() metodunu kullanıyg s oruz. ’__doc__’. ’__ne__’.1. ’__le__’. "kasımpatı". ’__mul__’. Bu metot bir ö˘ enin demet içinde kaç kez geçti˘ ini bildirir: g g >>> demet = ("erik". ’__new__’. "çilek") >>> demet. ’count’. "çilek". ’__str__’. ’__class__’. ’__iter__’. "papatya". count() g g adlı bir metottan yararlanıyoruz. ’__gt__’..

"kiraz". "elma". "kiraz". Programınız söyle bir çıktı vermeli: ¸ No 0 1 2 3 4 5 Metot Adı __add__ __class__ __contains__ __delattr__ __doc__ __eq__ Metot Uzunlu˘u g 7 9 12 11 7 6 3.10. "çilek". Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ liste = ["elma". Bir önceki soruda. Listelerin aksine demetler üzerinde de˘ i¸iklik yapılamamamasının ne gibi avantajları olags bilece˘ i üzerinde dü¸ünün.2 Bölüm Soruları 1. listede kaç kez geçti˘ ini söyleyen bir program yazın. g s 2. numaralandırmayı 0 yerine 1’den ba¸latmak için ne yapmanız gerekir? s 4. "armut". "kebap"] Bu listedeki her bir ö˘ enin. Demetlerin bütün metotlarını numaralandıran ve her metottaki karakter sayısını gösteren bir program yazın. "elma". Programınız g g tam olarak söyle bir çıktı vermeli: ¸ elma ö˘esi listede 3 kez geçiyor! g armut ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kiraz ö˘esi listede 2 kez geçiyor! g çilek ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kebap ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g .

Liste ve demet gibi veri tips lerinde her bir ö˘ eyi birbirinden virgül ile ayırıyorduk. s g O halde lafı daha fazla uzatmadan yola koyulalım. Aslında sözlüklerde de durum böyledir. Burada mesela. Dilerseniz simdi de ö˘ eleri olan bir sözlük olu¸turalım: s s ¸ g s >>> sozluk = {"elma": "meyve". meyve ise bu anahtarın “de˘ eri”dir. Dolayısıyla Python’da sözlük. ˘ Sözlükler.1 Sözlük Olu¸ turmak s Sözlükleri kullanabilmek için yapmamız gereken ilk i¸ sözlü˘ ü olu¸turmak olacaktır.BÖLÜM 11 Sözlükler Su ana kadar Python’da iki önemli veri tipinden bahsettik.. g g Yukarıda bo¸ bir sözlük olu¸turduk. sayi de˘ erinin anahtarı ise 1‘dir. “anahtar” ve “de˘ er” g g arasında ba˘ kuran bir veri tipidir diyoruz. Ama gördü˘ ünüz gibi. 11. g ¸ g ufkunuzun geni¸ledi˘ ini hissedeceksiniz. "domates": "sebze".. Gördü˘ ünüz gibi sözlükleri tanımlayan sözcü˘ ümüz de “dict”. g Yani sözlüklerde de ö˘ eleri birbirlerinden virgül ile ayırıyoruz. Sözlükler Python’un en önemli veri tiplerinden ¸ g bir tanesidir. 1: "sayi"} Sözlükler görünü¸ açısından öteki veri tiplerinden biraz farklıdır. ö˘ elerin g g g biçiminde bazı farklılıklar var. listeleri tanımlayan sözcük “list”. Aynı sekilde sebze de˘ erinin anahtarı dog ¸ g mates. Python’da s g s sözlükleri söyle olu¸turuyoruz: ¸ s >>> sozluk = {} Gördü˘ ünüz gibi. g 114 . Yukarıda bo¸ bir sözlük g s s olu¸turduk. ¸ Simdi de sözlük adlı veri tipinden söz edece˘ iz. Bu veri tipini ö˘ rendikten sonra pek çok seyi rahatlıkla yapabildi˘ inizi görecek. demetleri tanımlayan sözcük ise “tuple” idi. sözlüklerin ayırt edici i¸areti küme parantezleridir. elma bir s “anahtar”. Gelin isterseniz bunu test edelim: s >>> type(sozluk) <type ’dict’> Hatırlarsanız. anahtar-deger çiftlerinden olu¸an bir veri tipidir. Bunlar listeler ve demetler idi.

hem de görü¸ alanını da˘ ıttı˘ ı için okumayı s s g s g g zorla¸tırır... Bunlardan birincisi ö˘ eleri belirg lerken küme parantezlerini kullanıyor olmamız. "elma": "meyve"} I >>> print sozluk . ˙ Isterseniz sayıları tırnaksız kullanırsanız ne olaca˘ ını deneyg erek görebilirsiniz. Simdi gelelim bu sözlükleri nasıl kullanaca˘ ımıza. Sa˘ a do˘ ru çok fazla uzas g g g g mı¸ olan kodlar hem görüntü açısından ho¸ de˘ ildir.. biz konumuza dönelim. "Selin": "0533 333 33 33"} Burada kodlarımızın sa˘ a do˘ ru biçimsiz bir biçimde uzamaması için virgülden sonra ENTER g g tu¸una basarak ö˘ eleri tanımlamaya devam etti˘ imize dikkat edin. "Salih": "0532 321 54 76". "Salih": "0532 321 54 76".2 Sözlük Ögelerine Eri¸ mek s Bir sözlük olu¸turduktan sonra.. Sözlükleri nasıl olu¸turaca˘ ımızı ö˘ rendik. Bir sös g g s zlü˘ ün tamamını ekrana dökmek için yapmamız gereken sey belli: g ¸ >>> sozluk = {"Python": "programlama dili"..Bu durumu daha net anlayabilmek için bir örnek daha verelim: ˙ >>> sozluk = {"Adana": "01". . s g g ¸ g ˘ 11. Neyse. "Istanbul": "34". Ancak e˘ er girece˘ iniz sayı bo¸luklu de˘ ilse ve 0 ile ba¸lamıyorsa bu sayıyı g g s g s tırnaksız da yazabilirsiniz. "Selin": "0533 333 33 33"} print telefon_defteri Kodlarımızı daha okunaklı bir hale getirmek için sözlü˘ ü uygun yerlerinden bölerek alt satıra g geçiyoruz. Bunu su sekilde teyit edebilirsiniz: g s ¸ ¸ >>> len(sozluk) 3 Bu sözlü˘ ün her ö˘ esi bir “anahtar-de˘ er” çiftidir. s ˙ Isterseniz bir de yukarıdaki kodların metin düzenleyici içinde nasıl görünece˘ ine bakalım: g #!/usr/bin/env python # -*.. Mesela sözlükleri kullanarak bir telefon defteri yazalım: >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". 01 ise bu anahtarın g g g de˘ eridir. g Bir örnek daha verelim. Okunaklı ve anla¸ılır kodlar yazmak s herkesin hayrınadır. Sözlük tanımlarken dikkat etmemiz gereken birkaç nokta var. nasıl kullanıldı˘ ına g da dikkat etmeliyiz. tabii ki bu sözlü˘ ün ö˘ elerine eri¸mek isteyeceksiniz. kod bir kez yazılır bin kez okunur. Mesela Adana anahtar. "˙zmir": "35"} I Bu sözlük üç ö˘ eden olu¸uyor. ... Unutmayın. ˙ Ikincisi karakter dizilerinin yanısıra sayıları da tırnak içinde gösteriyor olmamız.coding: utf-8 -*telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". Üçüncüsü iki nokta üst üste ve virgüllerin nerede. . "˙ngilizce": "dil".

g Suna bir bakalım: ¸ >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67"... isimlerine göre g g g ça˘ ırıyoruz. "Ahmet".. Ancak sözlükler öyle g de˘ ildir.print komutunu kullanarak bir sözlü˘ ün tamamını ekrana dökebiliyoruz. in <module> KeyError: 0 Sözlükler sırasız bir veri tipi oldu˘ u için. "Salih": "0532 321 54 76". Sözlüklerde herhangi bir sıra kavramı bulunmaz. . Çünkü liste ve demetler sıralı veri g g tipleridir. ö˘ eler tanımladı˘ ımız sırada görünmüyor. Peki ya biz bu sög zlü˘ ün ö˘ elerine tek tek eri¸mek istersek ne yapaca˘ ız? g g s g Hatırlarsanız liste ve demetlerin ö˘ elerine tek tek su sekilde eri¸iyorduk: g ¸ ¸ s >>> liste = ["Ali". . Bu arada aklınızda bulunsun. g g g g . Mesela su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> a = {"a": 1. "Ahmet". sözlük içindeki ö˘ eleri anahtara göre g ça˘ ırıyoruz. "c": 3} >>> print a {’a’: 1. Dikkat edin. kö¸eli g g g s parantezleri kullanıyoruz. Yani liste ve demetlerdeki ö˘ elerin her birinin bir sırası vardır... sözlükten ö˘ e ça˘ ırırken küme parantezlerini de˘ il. ’c’: 3. sa˘ ındakileri de˘ il. "Mehmet") >>> demet[1] ’Ahmet’ Liste ve demetlerde ö˘ eleri sıralarına göre ça˘ ırabiliyoruz. line 1. sözlük ö˘ elerini sıralarına göre de˘ il. "Mehmet"] >>> liste[0] ’Ali’ >>> demet = ("Ali". "b": 2. de˘ ere göre de˘ il. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri["Ahmet"] ’0533 123 45 67’ >>> telefon_defteri["Salih"] ’0532 321 54 76’ Gördü˘ ünüz gibi. Yani iki nokta üst üste i¸aretinin solundaki ifadeleri kullanıyoruz g g g s ö˘ eleri ça˘ ırırken.. Sözlüklerde herhangi bir sıra g g g kavramı olmadı˘ ı için söyle bir giri¸im ba¸arısızlı˘ a u˘ rayacaktır: g ¸ s s g g >>> a[0] Traceback (most recent call last): File "<stdin>". bu komutlar Ahmet ve Salih adlı anahtarların kar¸ısında hangi de˘ er varsa g s g onu ekrana yazdırıyor. ’b’: 2} Gördü˘ ünüz gibi.

14: ’__hash__’.1 Sözlüklere Öge Eklemek Sözlüklere ö˘ e eklemek son derece kolay bir i¸lemdir. ’Soyad’: ’Su’} Gördü˘ ünüz gibi ö˘ elerimiz sözlü˘ e eklenmi¸. 23: ’__ne__’. 13: ’__gt__’. 41: ’pop’. 29: ’__rmul__’. Bu yapıyı ve for döngüsünü kullanarak sözlükg g g s lere birden fazla ö˘ eyi bir çırpıda ekleyebilirsiniz: g >>> liste = dir(list) >>> sozluk = {} >>> for anahtar. 19: ’__le__’. deger in enumerate(liste): .. 10: ’__getattribute__’. 27: ’__repr__’..˘ 11. 12: ’__getslice__’. 11: ’__getitem__’. 42: ’remove’. Diyelim ki elimizde söyle bo¸ bir sözlük g s ¸ s var: >>> sozluk = {} Bu sözlü˘ e ö˘ e eklemek için su yapıyı kullanıyoruz: g g ¸ >>> sozluk[anahtar] = deger Dilerseniz bu yapıyı somutla¸tıracak bir örnek verelim: s >>> sozluk["Ad"] = "Ahmet" Burada “Ad” bir anahtar. 4: ’__delitem__’. 31: ’__setitem__’. 21: ’__lt__’. 32: ’__setslice__’. 39: ’index’. 40: ’insert’. 44: ’sort’} Gördü˘ ünüz gibi dir(list) çıktısındaki ö˘ eleri tek tek numaralandırıp bunları sözlü˘ e ekledik. “Ahmet” ise bir de˘ erdir. sozluk[anahtar] = deger >>> print sozluk {0: ’__add__’. 28: ’__reversed__’. 20: ’__len__’.2. Yani sözlüklere ö˘ e eklemek için hem bir g g anahtar. 33: ’__sizeof__’. 18: ’__iter__’. 1: ’__class__’. 15: ’__iadd__’. 36: ’append’. 35: ’__subclasshook__’. 37: ’count’. 3: ’__delattr__’. 6: ’__doc__’. 16: ’__imul__’. 24: ’__new__’. 8: ’__format__’. 2: ’__contains__’. 17: ’__init__’. Mesela bu sözlü˘ e bir ö˘ e daha ekleyelim: g g g >>> sozluk["Soyad"] = "Su" Simdi sözlü˘ ümüzü yazdıralım: ¸ g >>> print sozluk {’Ad’: ’Ahmet’. g g g Böylece artık liste metotlarını numara vererek ça˘ ırabiliriz: g >>> sozluk[1] ’__class__’ >>> sozluk[10] . hem de bir de˘ er belirtmemiz gerekiyor. 9: ’__ge__’. 5: ’__delslice__’. 43: ’reverse’. 22: ’__mul__’. 25: ’__reduce__’. 30: ’__setattr__’. 34: ’__str__’. 26: ’__reduce_ex__’. 7: ’__eq__’. 38: ’extend’.

. Python’daki sözlüklerin iç tasarımından kaynaklanan tesadüfi bir durumdur. Bu sözlü˘ e tek tek ö˘ e ekleyece˘ iz: s s g g g >>> kayitlar["Ad"] = "Ahmet" >>> kayitlar["Soyad"] = "Okan" >>> kayitlar["Meslek"] = "Mimar" Böylece sözlü˘ ümüze üç farklı ö˘ e eklemi¸ olduk. ’Ad’: ’Ahmet’. Hatırlarsanız buna g benzer durumlarla listelerde de kar¸ıla¸mı¸tık. Örne˘ in: g s g >>> . Mesela su örne˘ e s ¸ g bakın: >>> kayitlar = {} Burada öncelikle bo¸ bir sözlük olu¸turduk.. "Ka¸ık": "100 adet"} s >>> print stok {’\x80ay’: ’10 kilo’. S "Çay": "10 kilo". ö˘ e sıralaması bozulmu¸. Ne olursa olsun... ’\x9eeker’: ’5 kilo’. Orada bu sorunu çözmek için for döngüsünden s s s yaralanmı¸tık. ’Meslek’: ’Mimar’} Gördü˘ ünüz gibi. stok = {"Çilek": "100 kilo".. Bu. "¸eker": "5 kilo". . Türkçe karakterlerin hiçbiri düzgün görüntülenemiyor. sözlüklerin Türkçe karakterleri düzgün g s gösteremedi˘ ini farketmi¸sinizdir. Sözlükler için de aynı yöntemi kullanabiliriz: s >>> for i in stok: .. ’\x80ilek’: ’100 kilo’} Gördü˘ ünüz gibi. sözlük anahtarları birer sayı oldu˘ u için çıktıda ö˘ eler sıralı olarak g g görünüyor. g g s Bu arada. sözlüklerde sıra kavramına güvenerek i¸ yapmamak gerekir.. Simdi bu sözlü˘ ü ekrana dökelim: g g s ¸ g >>> kayitlar {’Soyad’: ’Okan’..’__getattribute__’ >>> sozluk[20] ’__len__’ >>> sozluk[36] ’append’ >>> sozluk[40] ’insert’ Yukarıdaki örnekte. print i Çay S ¸eker Ka¸ık s Çilek .. . e˘ er kendi kendinize denemeler yapmı¸sanız.. ’Ka\x9f\x8dk’: ’100 adet’.

silip g gs g gs yerine yenisini koyuyoruz. herhangi bir Türkçe karakter sorunu ya¸amadan. ˘ 11.clear() Böylece bo¸ bir sözlük elde etmi¸ olduk. Bu arada. ’Zekiye’: ’0555 555 55 55’} “Zekiye” ve “zekiye” aynı görünse de aslında Python açısından bunların ikisi tamamen birbirinden farklıdır. E˘ er sözlü˘ ü tamamen ortadan kaldırmak isterseniz s s g g yine del komutundan yararlanabilirsiniz: . g gs s Buradan anladı˘ ımız su: Bir sözlü˘ e yeni bir ö˘ e eklerken de.3 Sözlük Ögelerini Degi¸ tirmek Bir önceki bölümde sözlüklere nasıl ö˘ e ekleyece˘ imizi gördük.. varolan bir ö˘ eyi de˘ i¸tirirken g ¸ g g g gs de aynı komutu kullanıyoruz.. normal bir sekilde g s ¸ eri¸ebiliyoruz: s >>> print stok["Çay"] >>> print stok["¸eker"] S ˘ ˘ s 11.4 Sözlük Ögelerini Silmek E˘ er bir ö˘ eyi sözlükten silmek istersek su komutu kullanıyoruz: g g ¸ >>> del telefon_defteri["Salih"] E˘ er biz sözlükteki bütün ö˘ eleri silmek istersek su komut kullanılıyor: g g ¸ >>> telefon_defteri. Demek ki bir ö˘ eyi de˘ i¸tirirken aslında ö˘ eyi de˘ i¸tirmiyor.Bu sözlükteki ö˘ elere. sözlük ö˘ elerinde büyük-küçük harfin önemli oldu˘ una dikkat edin: g g >>> telefon_defteri["zekiye"] = "0555 555 55 55" >>> telefon_defteri {’zekiye’: ’0555 555 55 55’. Buna göre söyle bir örnek g g ¸ verebiliyoruz: >>> telefon_defteri = {} >>> telefon_defteri["Zekiye"] = "0544 444 01 00" >>> print telefon_defteri {’Zekiye’: ’0544 444 01 00’} Peki sözlü˘ ümüzdeki bir ö˘ enin de˘ erini de˘ i¸tirmek istersek ne yapaca˘ ız? Onu da söyle g g g gs g ¸ yapıyoruz >>> telefon_defteri["Zekiye"] = "0555 555 55 55" Böylece sözlükteki Zekiye anahtarının de˘ erini de˘ i¸tirmi¸ olduk.

’clear’. ’__eq__’. ’__len__’. ’__subclasshook__’. ’get’. her zamanki gibi sunlar olacaktır: ¸ >>> for i in dir(dict): . ’fromkeys’. ¸ g .5 Sözlüklerin Metotları Demetlerin aksine. Dolayısıyla sözlükler de. Sözlüklerin bunun dı¸ında ba¸ka metotları da vardır. ’itervalues’. tıpkı lisgs teler gibi. print i clear copy fromkeys get has_key items iteritems iterkeys itervalues keys pop popitem setdefault update values Simdi bu metotların en önemlilerini inceleyece˘ iz. ’__str__’. ’__contains__’. ’popitem’. ’__doc__’. ’__hash__’. ’__setitem__’.. ’__reduce_ex__’. metot bakımından zengin bir veri tipidir. ’__iter__’. Python sözlüklerinin metotlarıng dan biridir. ’__gt__’. ’__init__’. Dilerseniz simdi bu metotları s s ¸ inceleyelim. ’__lt__’. ’values’] Burada bizi ilgilendirenler.. ’__sizeof__’. ’items’. ’__cmp__’. ’__le__’. ’__delitem__’. ’iteritems’. ’__repr__’. ’pop’.. ’update’. ’__reduce__’.>>> del telefon_defteri Yukarıdaki örneklerden birinde gördü˘ ümüz clear() ifadesi. ’__setattr__’. ’__getitem__’. 11. ’__ne__’. ’__format__’. ’has_key’.. Sözlüklerin metotlarını listelemek için su ¸ yöntemlerden herhangi birini izleyebilirsiniz: >>> dir(dict) >>> dir({}) >>> d = {} >>> dir(d) Bu yöntemlerin herhangi birini takip etti˘ inizde söyle bir çıktı elde edeceksiniz: g ¸ [’__class__’. ’copy’. ’keys’. ’__ge__’. ’__new__’. ’iterkeys’. ’__getattribute__’. sözlükler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliriz. ’__delattr__’. if "_" not in i[0]: . ’setdefault’.

"Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri.11. ’0532 321 54 76’.5.clear() >>> telefon_defteri {} Gördü˘ ünüz gibi.popitem() (’Selin’.values() [’0533 123 45 67’. .. ’0533 333 33 33’) Bu silme sekli tamamen tesadüfidir. ’0533 333 33 33’] 11. Kabaca söylemek gerekirse keys() metodu bir sözlükteki anahtarları. Mesela: >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". Hangi ö˘ enin silinece˘ ini kontrol edemezsiniz. sözlükteki Ahmet anahtarını sildik. "Salih": "0532 321 54 76". ’Salih’.. pop() ve popitem() clear() metodu bir sözlü˘ ün bütün ö˘ elerini siler: g g >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". "Selin": "0533 333 33 33"} >>> print telefon_defteri.. ¸ g g . popitem() metodu ise bir sözlükteki rastgele bir anahtarı siler ve silinen anahtarın de˘ erini g ekrana basar: >>> telefon_defteri. ’Selin’] >>> print telefon_defteri. . sözlük tamamen bo¸aldı..5. "Salih": "0532 321 54 76". g s pop() metodu bir sözlükteki ö˘ eleri adlarına göre siler ve ekrana basar: g >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". bunun de˘ eri de g g ekrana basıldı.pop("Ahmet") ’0533 123 45 67’ Gördü˘ ünüz gibi.2 clear().keys() [’Ahmet’. "Salih": "0532 321 54 76". . Bu anahtar silinirken...1 keys() ve values() Sözlük metotları arasında en önemlileri bu keys() ve values() adlı metotlardır. values() metodu ise sözlükteki de˘ erg leri verir.

. v Selin 0533 333 33 33 Ahmet 0533 123 45 67 Salih 0532 321 54 76 iteritems() metodu da bir sözlük içindeki anahtar ve de˘ erleri listeler.items() [(’Selin’. 11. ’0533 123 45 67’). bu demetleri su sekilde çözebiliriz (Bu i¸leme g ¸ ¸ s ˙ Ingilizce’de “unpacking” adı veriliyor): >>> for k. biraz önce gördü˘ ümüz keys() ve values() metotlarıyla aynı i¸i yapar.4 iterkeys() ve itervalues() Bu iki metot. print k. v in telefon_defteri..iteritems() <dictionary-itemiterator object at 0x00EC2AB0> Gördü˘ ünüz gibi. iteritems() metodu listeyi çıktı olarak vermedi. Örne˘ in: g >>> telefon_defteri. (’Salih’.items(): . anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸an listeyi derg g s hal meydana getirip ekrana basar. (’Ahmet’.5. bu özelli˘ i sayesinde çok büyük listeler üzerinde daha performanslı çalı¸ag s caktır.. Selin 0533 333 33 33 Ahmet 0533 123 45 67 Salih 0532 321 54 76 iteritems() metodu. ’0532 321 54 76’)] Gördü˘ ünüz gibi..11. deger in telefon_defteri.5. print anahtar... items() metodu.3 items() ve iteritems() items() metodu bir sözlük içindeki anahtar ve de˘ erleri listeler: g >>> telefon_defteri.copy() . items() ve iteritems() metotları arasındaki fark gibidir.items(): . g Yukarıda bir demet dizisi elde etti˘ imize göre. iteritems() metodu ile olu¸turdu˘ unuz g s g listeyi siz istedi˘ iniz zaman ekrana dökebilirsiniz: g >>> for anahtar. burada sözlük içindeki bütün anahtar ve de˘ erleri bir liste içinde yer alıyor.5.5 copy() Bu metot bir sözlü˘ ü kopyalamamızı sa˘ lar: g g >>> yeni_rehber = telefon_defteri. iteritems() metodu ise anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸an g s listeyi meydana getirdi˘ ini bildiren bir “nesne” üretir. Bu durum iteritems() metog dunun çok önemli bir özelli˘ idir. g g Her anahtar ve de˘ er çifti de birer demet biçiminde. deger . Bu metot g s çifti arasındaki fark. 11. ’0533 333 33 33’). Ancak items() metodu g ile iteritems() metodu arasında bazı kullanım farkları vardır.

Bunu ¸ yapabilmek için.11. Ama g g g e˘ er aranan anahtar sözlükte yoksa bir hata mesajı alıyoruz.. telefon_defteri["Veli"] .. except KeyError: .5.6 get() ve has_key() E˘ er amacınız bir anahtarın sözlük içinde varolup olmadı˘ ını denetlemekse has_key() metog g dundan yararlanabilirsiniz: >>> telefon_defteri.has_key("Selin") True Buna benzer bir seyi söyle de yapabilece˘ imizi görmü¸tük: ¸ ¸ g s >>> telefon_defteri["Selin"] ’0533 333 33 33’ >>> telefon_defteri["Veli"] Traceback (most recent call last): File "<stdin>".... in <module> KeyError: ’Veli’ Gördü˘ ünüz gibi.. print "Aranan ö˘e sözlükte yok!" g . Program da girilen sehre özgü hava durumu bilgilerini ekrana yazdıracak. e˘ er aranan anahtar sözlükte varsa o anahtarın de˘ eri ekrana basılıyor.. Tasarımıza göre kullanıcı bir sehir ¸ adı girecek. Simdi su senaryoyu inceleyin: ¸ ¸ Diyelim ki bir hava durumu programı yazmak istiyoruz. line 1.has_key("Veli") False >>> telefon_defteri.coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s if soru == "istanbul": print "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı" g g s elif soru == "ankara": print "açık ve güne¸li" s elif soru == "izmir": print "bulutlu" else: . Aranan ö˘e sözlükte yok! g Ancak Python’da bunu yapmanın çok daha kolay bir yolu var... except: bloklarından yararlanabiliriz: >>> try: .. Normalde bu hata mesajını alg mamak için try. daha önceki bilgilerimizi de kullanarak söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.

if deyimleri yerine sözlüklerden yararlanmanın. Sözlük programcının elle olu¸turaca˘ ı “if-elif-else” bloklarından daha performanslıdır ve s g bize çok hızlı bir sekilde veri sorgulama imkânı sa˘ lar. "Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. Yukarıdaki kodların yerine getirdi˘ i i¸levi.") Gördü˘ ünüz gibi. Yazdı˘ ınız programda kullanıcı Türkçe bir g kelime sorup. g s 11. Sadece üç sehir için hava durumu s g ¸ bilgilerini sorgulayacak olsak mesele de˘ il. g s Burada print cevap. kullanıcıya sorumuzu soruyoruz.") satırı yardımıyla soru adlı de˘ i¸kenin de˘ erinin sözlük içinde varolup gs g varolmadı˘ ını sorguluyoruz. s 4. s g g 2. ¸ g 3. su kodlarla s g s ¸ da gerçekle¸tirebiliriz: s #!/usr/bin/env python # -*. Daha sonra. adı geçen de˘ erin sözlük içinde varolmaması durumunda kullanıcıya gösterilecek bir g mesaj seçme olana˘ ı da sunar.print ("Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. yukarıda bahsedilen faydalarının dı¸ında bir s de su yararları vardır: ¸ 1. biçiminde bir mesaj gösterilecektir. bu kelimenin ˙ Ingilizce kar¸ılı˘ ını alabilmeli. g g s "ankara": "açık ve güne¸li". Python sözlüklerinde bulunan bu get() metodu bizi else veya g try-except blokları kullanarak hata yakalamaya u˘ ra¸ma zahmetinden de kurtarır. Ardından da g “anahtar-de˘ er” çiftleri seklinde sehir adlarını ve bunlara kar¸ılık gelen hava durumu bilgilerini g ¸ ¸ s bir sözlük içinde depoluyoruz. "izmir": "bulutlu"} s print cevap. E˘ er kullanıcının girdi˘ i s g g g sehir adı sözlü˘ ümüz içinde bulunmuyorsa. E˘ er kullanıcının girdi˘ i sehir adı sözlü˘ ümüz içinde bir anahtar g g g ¸ g olarak tanımlanmı¸sa.") Ama yukarıdaki yöntemin. Öncelikle sözü geçen senaryo için sözlükleri kullanmak programcıya daha az kodla daha çok i¸ yapma olana˘ ı sa˘ lar. bu defa kullanıcıya Bu sehre ili¸kin hava durumu ¸ g ¸ s bilgisi bulunmamaktadır. bu anahtarın de˘ eri ekrana yazdırılacaktır. ancak onlarca sehri kapsayacak bir program üretg ¸ mekse amacımız. biraz me¸akkatli olaca˘ ı açık. Bu metot bize sözlük içinde bir de˘ erin varolup olmadı˘ ını denetleme imkânının g g yanısıra.get(soru. yukarıdaki yöntem yerine daha pratik bir yöntem uygulamak gayet yerinde bir tercih olacaktır. sözlük metotlarından biri olan get() metodunu seçiyoruz.get(soru. ilk önce normal biçimde.coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s cevap = {"istanbul": "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı". s g . Basit bir Türkçe-˙ Ingilizce sözlük programı yazın. Kodların daha az yer kaplaması sayesinde programın bakımı da kolayla¸acaktır. "Bu ¸ehre ili¸kin hava durumu bilgisi s s bulunmamaktadır.6 Bölüm Soruları 1. Tek tek “if-elif-else” blokları içinde sehir adı ve buna ili¸kin hava durumu bilgileri tanımla¸ s maya kıyasla sözlük içinde yeni anahtar-de˘ er çiftleri olu¸turmak daha pratiktir. ˙ste bu noktada programcının imdadına Python’daki sözlük veri tipi ve bu I¸ veri tipinin get() adlı metodu yeti¸ecektir.

Ancak bir sözlükte anahtarlar sayı oldu˘ unda Python bu sayıları sıraya g dizmektedir..coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s cevap = {"istanbul": "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı"... Su örnekte neden i yerine i[0] yazdı˘ ımızı açıklayın: ¸ g >>> for i in dir(dict): . 5: "be¸". . s 100 kilo ’Çilek’ mevcuttur. . Anahtarg g s ların birer sayı oldu˘ u sözlüklerle bazı denemeler yaparak.. 9: "dokuz". S "Çay": "10 kilo". "¸eker": "5 kilo". tekrar tekrar çalı¸acak sekilde yeniden yazın: ¸ s ¸ #!/usr/bin/env python # -*. if "_" not in i[0]: . çıktıda görünen ö˘ e sırasının hangi g g durumlarda bozuldu˘ unu bulmaya çalı¸ın.. 8:"sekiz".") Kullanıcı “q” tu¸una basarak programdan çıkabilmeli.. 2: "iki". "Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. 7: "yedi".get(soru. 4: "dört". print i 5. 5 kilo ’¸eker’ mevcuttur.. A¸a˘ ıdaki sözlü˘ ün hem anahtarlarını hem de de˘ erlerini ekrana basın: s g g g >>> . Mesela kullanıcı “5” sayısını girdi˘ inde programımız “be¸” cevabını vermeli. . 10: "on"} b = {3: "üç". s 7: "yedi". 2: "iki". "izmir": "bulutlu"} s print cevap. Su programı. stok = {"Çilek": "100 kilo". 10: "on"} 4. g g s "ankara": "açık ve güne¸li". s 6.. Mesela su iki sözlü˘ ün çıktılarını ö˘ e sıralaması g s ¸ g g açısından kar¸ıla¸tırın: s s a = {3: "üç". Python’un sayı de˘ erli anahtarlara neden böyle davrandı˘ ını ara¸tırın.2. Yani bir sözlü˘ e girdi˘ iniz de˘ erler çıktıda sıralı g g g olarak görünmeyebilir. Rakamla girilen sayıları yazıyla gösteren bir program yazın. "Ka¸ık": "100 adet"} s Burada her anahtar ve de˘ er su biçimde görünmeli: g ¸ Depoda Depoda Depoda Depoda 10 kilo ’Çay’ mevcuttur. 1: "bir".. g s 3. Python sözlüklerinde sıra kavramı yoktur.. S 100 adet ’Ka¸ık’ mevcuttur. 6:"altı".

s s 12. bunların kimi zaman hiç tahmin bile edemeyece˘ imiz yerlerde g g g i¸imize yaradı˘ ını görece˘ iz. ˙ s s Içinde ö˘ e de barındıran kümeleri ise su sekilde olu¸turuyg ¸ ¸ s oruz: >>> kume = set(["elma". "kebap"] >>> kume = set(liste) 126 . s Kümeleri ö˘ rendi˘ imizde. Normalde uzun uzun kod yazmayı gerektiren durumlarda s g g kümeleri kullanmak. hem de epey i¸e yarar. Küme olu¸turmak çok kolay bir i¸lemdir. Örne˘ in bo¸ bir kümeyi söyle olu¸turuyoruz: s s g s ¸ s >>> bos_kume = set() Listeler. küme g s s olu¸tururken listelerden faydalandık. içinde ö˘ e barındıran ilk kümemizi ba¸arıyla olu¸turduk. demetler ve sözlüklerin aksine kümelerin ayırt edici bir i¸areti yoktur. Küme olu¸turs s mak için set() fonksiyonundan yararlanıyoruz. "kebap"]) Böylelikle. Yukarıda bo¸ bir küme olu¸turduk. Gördü˘ ünüz gibi set() fonksiyonu içindeki ö˘ eler bir liste s g g içinde yer alıyor. "armut". birle¸im ve fark gibi özellikler Python’daki setler için de geçerlidir. Dikkat ederseniz. Bu bölümün sonunda küme denen seyin ne oldu˘ unu ve ne i¸e yaradı˘ ını ö˘ reneceksg ¸ g s g g eniz. bir-iki satırla i¸lerimizi halletmemizi sa˘ layabilir. matematikten bildi˘ imiz “küme” kavramının sahip oldu˘ u bütün özellikleri ta¸ır.BÖLÜM 12 Kümeler Bu bölümde. Yani g g s kesi¸im. ˙ Ingilizce’de kümeye “set” diyorlar. Dolayısıyla yukarıdaki tanımlamayı söyle de yapabiliriz: ¸ >>> liste = ["elma". "armut". bir dizi halinde inceledi˘ imiz veri tiplerinin sonuncusu olan kümeleri inceleyeg ce˘ iz. Python’da nispeten yeni sayılabilecek bir araç olan kümeler hem çok hızlıdır. s g Kümeler.1 Küme Olu¸ turmak s Kümelerin bize sunduklarından faydalanabilmek için elbette öncelikle bir küme olu¸turmamız s gerekiyor.

o karakter dizisi içindeki her bir karakteri tek bir kez g g içeriyor. "sistem çekirde˘i": "Linux". E˘ er olu¸turdu˘ unuz kümeyi ekrana yazdırs g g g s g mak isterseniz. ’ ’. "armut". Elbette küme tanımlamak için mutlaka liste kullanmak zorunda de˘ iliz. ’P’. "da˘ıtım": "Ubuntu GNU/Linux"} g >>> kume = set(bilgi) Böylece kümeleri nasıl olu¸turaca˘ ımızı ö˘ rendik. ’sistem çekirde˘i’. ’r’. Aynı dus rum karakter dizisi dı¸ında kalan öteki veri tipleri için de geçerlidir. Buradan anlıyoruz ki. s g . ’y’]) Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. "kebap") >>> kume = set(demet) Hatta ve hatta karakter dizilerinden dahi küme yapabiliriz: >>> kardiz = "Python Programlama Dili için Türkçe Kaynak" >>> kume = set(kardiz) Kullandı˘ ımız karakter dizisinin böyle uzun olmasına da gerek yok. Tek karakterlik dizilerden g bile küme olu¸turabiliriz: s >>> kardiz = "a" >>> kume = set(kardiz) Ama sayılardan küme olu¸turamayız: s >>> n = 10 >>> kume = set(n) TypeError: ’int’ object is not iterable Peki sözlükleri kullanarak küme olu¸turabilir miyiz? Evet. ’D’. kümeler aynı ö˘ eyi g birden fazla tekrar etmez. ’g’. Yani mesela “Python Programlama Dili” içinde iki adet “P” karakteri var. ’l’.. Bir karakter dizisini küme olarak tanımlayıp ekrana ¸ s yazdırdı˘ ımızda elde etti˘ imiz çıktı. ama çıktıda bu iki “P” karakterinin yalnızca biri görünüyor. ’m’. Bu çok önemli bir özelliktir ve pek çok yerde i¸imize yarar. ne yapaca˘ ınızı biliyorsunuz.. neden olmasın? s >>> bilgi = {"i¸letim sistemi": "GNU". ’n’. ’h’. ’i’. ˙ g Istersek demetleri de küme haline getirebiliriz: >>> demet = ("elma". Burada tanımladı˘ ınız küme de˘ i¸kenini kullang g gs manız yeterli olacaktır: >>> kume {’i¸letim sistemi’.Bu daha temiz bir görüntü oldu. ’t’. ’da˘ıtım’} s g g Bir de suna bakalım: ¸ >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kume = set(kardiz) >>> print kume set([’a’. ’o’. Yani mesela e˘ er bir listeyi s g .

’__len__’. ’__reduce__’. "elma". birle¸imini veya farkını bulabilmek için s s öncelikle elimizde birden fazla küme olması gerekiyor. "kiraz". ’__class__’. a˘aç g elma s ¸eker kebap çilek armut Gördü˘ ünüz gibi. print i . ’__iand__’. ˙ste biz de simdi bu tür i¸lemleri nasıl I¸ ¸ s yapaca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. ’__format__’. ’__isub__’. ’__lt__’. "kebap". "elma". "armut". "çilek". "¸eker". g g >>> liste = ["elma".. g g g söyle bir kod yazabiliriz: ¸ >>> liste = ["elma". "kebap"] >>> for i in set(liste): .2 Kümelerin Metotları Daha önceki veri tiplerinde oldu˘ u gibi. Listede g aynı ö˘ eden iki-üç tane bulunsa bile. Çünkü kümelerin en önemli özelli˘ i. kümeler için de set() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız: g >>> dir(set) [’__and__’. Nasıl liste için list(). g g g 12. ’__reduce_ex__’.. ’__hash__’. ’__or__’. "armut". g s¸ Esasında tek bir küme pek bir i¸e yaramaz. ’__eq__’. ’__le__’. kümelerin de metotları vardır.count(i)) elma listede 3 kez geçiyor! kiraz listede 2 kez geçiyor! armut listede 1 kez geçiyor! kebap listede 1 kez geçiyor! çilek listede 1 kez geçiyor! Burada set(liste) ifadesini kullanarak. "çilek". ba¸ka kümelerle kar¸ıla¸tırılas g s s s bilme kabiliyetidir.. kümemiz bu ö˘ eleri teke indirecektir. ’__ior__’. ’__ge__’. ’__delattr__’. ’__iter__’. ’__getattribute__’. ’__contains__’. "a˘aç". Python’daki kümeler yardımıyla teke g g indirilebiliyor. . ’__ixor__’. ’__init__’. Ö˘ rendi˘ imiz bu bilgi sayesinde. liste içinde birden fazla bulunan ö˘ eler. g sözlük için de dict() fonksiyonlarını kullanıyorsak. ’__gt__’. ’__new__’. s ... . ’__ne__’. o listedeki ö˘ eler küme içinde yalnızca bir kez geçecektir. ’__rand__’.. Artık biz bir veri tipinin g metotlarını nasıl listeleyece˘ imizi çok iyi biliyoruz. "¸eker"] g s s >>> for i in set(liste): . "¸eker". "kebap". print "%s listede %s kez geçiyor!"%(i. Kümeler ancak birden fazla oldu˘ unda bunlarla s g yararlı i¸ler yapabiliriz.küme haline getiriyorsak. demet için tuple().. Yani mesela kümelerin kesi¸imini. ’__doc__’. "elma".. "kiraz". liste ö˘ elerini e¸siz ve benzersiz bir hale getirdik. daha önce gördü˘ ümüz count() metodunu da kullanarak. O halde hiç vakit kaybetmeden yolumuza devam edelim. "armut". liste.. ’__repr__’..

’__xor__’. Sözlüklerde bu metodun görevi sözlü˘ ün içini bo¸altmak idi. ’__rxor__’. ’update’] Hemen i¸imize yarayacak metotları alalım: s >>> for i in dir(set): . ’pop’. print i . ’difference’. ’__setattr__’. ’issuperset’.2. if "__" not in i: . ’issubset’.. ’__subclasshook__’. Unutmadan söyleyelim: Kümeler de... Neden? Çünkü e˘ er sadece “_” kullanırsak symmetg g ric_difference ve symmetric_difference_update metotları çıktımızda yer almayacaktır. gs 12.clear() >>> km set([]) . ’remove’. a d n >>> km. ’isdisjoint’. Burada s s g s da aynı vazifeyi görür: >>> km = set("adana") >>> for i in km: . Bu metodu daha önce sözlükleri g çalı¸ırken de görmü¸tük.. tıpkı listeler ve sözlükler gibi.1 clear metodu Kümelerle ilgili olarak inceleyece˘ imiz ilk metot clear(). ’__sub__’. ’difference_update’.. ’union’. add clear copy difference difference_update discard intersection intersection_update isdisjoint issubset issuperset pop remove symmetric_difference symmetric_difference_update union update Gördü˘ ünüz gibi kümelerin epey metodu var.. ’symmetric_difference_update’. ’clear’. ’__sizeof__’.. ’intersection_update’. ’__str__’... ’add’. ’symmetric_difference’. ’discard’. Bu arada if "__" not in i satırında “_” yerg ine “__” kullandı˘ ımıza dikkat edin.’__ror__’. ’intersection’. ’__rsub__’. de˘ i¸tirilebilir bir veri tipidir..’copy’. print i .

g g E˘ er bir kümeye birden fazla ö˘ eyi aynı anda eklemek isterseniz for döngüsünden yararlang g abilirsiniz: >>> yeni = [1.2.. Elde etti˘ imiz çıktıda ö˘ eler rastgele diziliyor. "kebap"]) >>> kume. ’h’.copy() >>> yedek set([’a’. g s g 12. Bu metot aynı zamanda g s kümelerle birlikte de kullanılabilir.3 add metodu Kümelerden bahsederken. ’m’.add("çilek") >>> print kume set([’elma’. Demek ki. Daha sonra da clear() metodunu kullanarak bu s kümenin bütün ö˘ elerini sildik. Çünkü. tıpkı sözlüklerde oldu˘ u gibi. ’k’. ’kebap’. ’m’. bunların de˘ i¸tirilebilir bir veri tipi oldu˘ unu söylemi¸tik. Üstelik i¸levi de aynıdır: s >>> km = set("kahramanmara¸") s >>> yedek = km. kümeler her bir ö˘ eyi tek bir sayıda barındırır. "armut". Bu da bize kümelerle ilgili çok önemli bir bilgi daha veriyor. g s g g Dolayısıyla ö˘ elere sıralarına göre eri¸emiyoruz. g s 12. ’\x9f’. ama bu ¸ s iki kümenin çıktılarına baktı˘ ımız zaman ö˘ e sıralamasının birbirinden farklı oldu˘ unu görüyg g g oruz. Add kelimesi Türkçe’de “eklemek” anlamına gelir. ’n’. “km” adlı kümeyi “yedek” adıyla kopyaladık. ’armut’. kume.. ’\x87ilek’]) Gördü˘ ünüz gibi.. Aynen sözlüklerde oldu˘ u gibi. üzerlerinde de˘ i¸iklik yapmamıza müsaade eden metotlar da içerir. ’r’.2.Burada önce “km” adlı bir küme olu¸turduk.add(i) . daha önce de söyledi˘ imiz gibi.2..2 copy metodu Listeler ve sözlükleri incelerken copy() adlı bir metot ö˘ renmi¸tik. bu metot yardımıyla kümelerimize yeni ö˘ eler ilave edebilece˘ iz. ’h’.. ’r’. ’\x9f’]) Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. Hemen s g g g bunun nasıl kullanıldı˘ ına bakalım: g >>> kume = set(["elma". kümeler de sırasız veri tipleriymi¸. Örne˘ in add() gs g bu tür metotlardan biridir. E˘ er g g g kümede zaten varolan bir ö˘ e eklemeye çalı¸ırsak kümede herhangi bir de˘ i¸iklik olmayacakg s gs tır. Dolayısıyla gs g s kümeler.. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. ’k’. add() metodunu kullanarak. . Artık elimizde bo¸ bir sözlük var.3] >>> for i in yeni: . kümemize çilek adlı yeni bir ö˘ e ekledik. ’n’]) >>> km set([’a’.

k1’de bulunup k2’de bulunmayan ö˘ eleri elde ediyoruz. 5]) >>> k2 = set([3. Peki k2’nin k1’den farkını bulmak istersek ne yapaca˘ ız? s g >>> k2.2. o halde artı i¸aretini de kullanabiliriz!” gibi bir s s fikir do˘ ru de˘ ildir. 2. 3. 5]) Demek ki k1’in k2’den farkı buymu¸.4 difference metodu Bu metot iki kümenin farkını almamızı sa˘ lar.2. 3]) >>> k2 = set([1. 2. Bu metodun adı update() s metodudur. >>> k2 .difference_update(k2) set([2]) >>> print k1 .difference(k1) set([10. Yani ikinci kullanımda k2’de bulunup k1’de bulunmayan ö˘ eleri alıyoruz. ’armut’]) Burada yeni adlı listeyi kümeye for döngüsü ile ekledik.k2 . 10]) >>> k1.. Ama bu i¸lemi yapmanın ba¸ka bir s s yolu daha vardır. ’kebap’.>>> kume set([1. 4]) Gördü˘ ünüz gibi. Bu i¸lem için Python’da ayrı bir metot bulunur. 4. g g ˙ Ikinci kullanımda ise bunun tam tersi. 3.difference(k2) set([1. Sırası gelince bu metodu da görece˘ iz. 2.k1 Hayır. ’elma’. ’\x87ilek’. g ˙ Isterseniz uzun uzun difference() metodunu kullanmak yerine sadece eksi (-) i¸aretini kullas narak da aynı sonucu elde edebilirsiniz: >>> k1 . g 12. 5]) >>> k1.. “madem eksi i¸aretini kullanabiliyoruz. difference() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lar.5 difference_update metodu Bu metot. Örne˘ in: g g >>> k1 = set([1.veya.. 2. birinci kullanımda.. g g 12. 3. Yani? g Hemen bir örnek verelim: >>> k1 = set([1.

5]) Gördü˘ ünüz gibi. 3. ’k\x94pek’. Yani olmayan bir ö˘ eyi silmeye çalı¸tı˘ ımızda hata vermemesi. Bu iki metot aynı i¸levi yerine getirse de aralarında önemli bir fark vardır. hata mesajı alırız: s >>> hayvanlar. Dolayısıyla difference_update() metodunu g uyguladı˘ ımızda k1’in ö˘ elerinin silinip yerlerine 2 adlı ö˘ enin geldi˘ ini görüyoruz. "inek". g s E˘ er bir kümeden ö˘ e silmek istersek remove() metodunu da kullanabiliriz: g g >>> hayvanlar.remove("fare") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". bu metot k1’in k2’den farkını aldı ve bu farkı kullanarak k1’i yeniden olu¸g s turdu.2. line 1. Bazen yazdı˘ ımız programlarda.remove("köpek") Peki discard() varken remove() metoduna ne gerek var? Ya da tersi. duruma g göre her iki özelli˘ e de ihtiyacımız olabilir. Bu metodun en önemli özelli˘ i s g budur.2. ’at’]) E˘ er küme içinde bulunmayan bir ö˘ e silmeye çalı¸ırsak hiç bir sey olmaz. Yani hata mesajı g g s ¸ almayız: >>> hayvanlar. g s g 12. g g g g 12. ’inek’.discard("kedi") >>> print hayvanlar set([’ku\x9f’. in <module> KeyError: ’fare’ Bu iki metot arasındaki bu fark önemli bir farktır. önceden olu¸turdu˘ umuz bir kümg g s g eye yeni ö˘ eler ekleyebiliyorduk. "at". E˘ er remove() metodunu kullanarak. k1 ile k2 arasındaki tek fark 2 adlı ö˘ e idi. kümede olmayan bir ö˘ eyi silmeye çalı¸ırsak herhangi bir hata mesajı alg s mayaca˘ ımızı söylemi¸tik.set([2]) >>> print k2 set([1. g . "deve"]) s >>> hayvanlar.7 remove metodu Bu metot da bir önceki bölümde gördü˘ ümüz discard() metoduyla aynı i¸levi yerine getirir. kümede olmayan bir ö˘ eyi g s g g silmeye çalı¸ırsak. discard() metodunun aksine. "ku¸".discard("yılan") Burada etkile¸imli kabuk sessizce bir alt satıra geçecektir. "köpek".6 discard metodu Bir önceki bölümde ö˘ rendi˘ imiz add() metodu yardımıyla. ’deve’. Bu bölümde ö˘ renece˘ imiz discard() metodu ise kümeden g g g ö˘ e silmemizi sa˘ layacak: g g >>> hayvanlar = set(["kedi". Hatırlarsanız diss card() metoduyla.

s Hatırlarsanız. ˙ s s Isterseniz küçük bir deneme yapalım: . difference() metodunu anlatırken. difference() kelimesi yerine “-” i¸aretini de s kullanabilece˘ imiz. 3. Burada gs g basitçe. Böylece gerçek hayatta bu metodu nasıl kullanabilece˘ imizi görmü¸ oluruz: g s # -*. 3]) Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er kullanıcı gs gs g g herhangi bir Türkçe harf içermeyen bir kelime girerse set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi bo¸ olacaktır. söylemi¸tik. Dolayısıyla bu iki küme g s arasındaki ortak elemanları bulmu¸ oluyoruz. 3]) Python programcıları genellikle uzun uzun intersection yazmak yerine “&” i¸aretini kullanırlar.intersection(k2) set([1. 2.12. inters g section() metodu bize iki kümenin kesi¸im kümesini verecektir: s >>> k1 = set([1. parola belirlerken içinde Türkçe bir harf geçen bir kelime yazarsa prog gramımız kendisini Türkçe harf kullanmaması konusunda uyaracaktır. Bu kodlarda kümeleri nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. tr de˘ i¸keni ile parola de˘ i¸keni arasındaki ortak ö˘ eleri sorguluyoruz.coding: utf-8 -*tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I parola = raw_input("Sisteme giri¸ için bir parola belirleyin: ") s if set(tr) & set(parola): print "Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!" else: print "Parolanız kabul edildi!" Burada e˘ er kullanıcı. ˙ g s Iki kümenin kesi¸imini bulmak için “&” i¸aretinden yararlanabiliriz: s s >>> k1 & k2 set([1.. 5. Adından da anladı˘ ımız gibi. kullanıcıya g s s g “Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!” uyarısını göster! set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesinin bo¸ olmaması. 4]) >>> k2 = set([1. kullanıcının girdi˘ i s s g kelime içindeki harflerden en az birinin tr adlı de˘ i¸ken içinde geçti˘ i anlamına gelir. Programda asıl i¸i yapan kısım su satırdır: g s ¸ if set(tr) & set(parola): print "Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!" Burada aslında söyle bir sey demi¸ oluyoruz: ¸ ¸ s E˘ er set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi bo¸ de˘ ilse. s ˙ Isterseniz bu metot için örnek bir program verelim. 7]) >>> k1. Benzer bir durum intersection() metodu için de geçerlidir.8 intersection metodu intersection kelimesi Türkçe’de “kesi¸im” anlamına gelir.2. 3. bu metot bize k1 ve k2’nin kesi¸im kümesini veriyor..

Dolayısıyla böyle bir durumda programımız kulg g s lanıcıya herhangi bir uyarı mesajı göstermeyecektir. 3. 3]) >>> print k1 set([1. Bu metodun I¸ s görevi. 3]) >>> k2 = set([1. difference() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lar. 2. Böyle bir durumda set(tr) g ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi “ç” harfini içerecek. E˘ er kullanıcımız “kalem” gibi Türkçe harf içermeyen bir g kelime girerse: >>> tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I >>> parola = "kalem" >>> set(tr) & set(parola) set([]) Gördü˘ ünüz gibi.>>> tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I >>> parola = "çilek" >>> set(tr) & set(parola) set([’ç’]) Burada kullanıcının “çilek” adlı kelimeyi girdi˘ ini varsayıyoruz. 5]) Gördü˘ ünüz gibi.intersection_update(k2) set([1. intersection() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lag maktır: >>> k1 = set([1. dolayısıyla da programımız s kullanıcıya uyarı mesajı gösterecektir. elde etti˘ imiz küme bo¸. 3]) >>> print k2 set([1.2. intersection() metodunu pek çok yerde kullanabilirsiniz. Hatta iki dosya arasındaki benzerlikleri bulmak için dahi bu metottan yararlanabilirsiniz. intersection_update() metodu k1’in bütün ö˘ elerini sildi ve yerlerine k1 ve g g k2’nin kesi¸im kümesinin elemanlarını koydu. g ˙ste intersection_update metodu da buna çok benzer bir i¸levi yerine getirir. 5]) >>> k1.9 intersection_update metodu Hatırlarsanız difference_update() metodunu i¸lerken söyle bir sey demi¸tik: s ¸ ¸ s Bu metot. g g 12. ˙ Ilerde dosya i¸lemleri konusunu i¸lerken bu s s metottan nasıl yararlanabilece˘ imizi de anlataca˘ ız. s . 3.

bir önceki bölümde gördü˘ ümüz issubset() metoduna benzer. 5]) >>> b = set([2. Ama e˘ er hayattan tek g g beklentiniz iki kümenin kesi¸im kümesinin bo¸ olup olmadı˘ ını. a ve b kümesinin kesi¸imi bo¸ olmadı˘ ı için. Bir de suna bakalım: ¸ >>> a = set([1. 1. 6]) >>> a.isdisjoint(b) False Gördü˘ ünüz gibi.2. 5]) >>> a. “Hayır de˘ il. Burada temel olarak su soruyu g g ¸ sormu¸ oluyoruz: s a ve b ayrık kümeler mi? Python da bize cevap olarak. 4.12 issuperset metodu Bu metot. çünkü a kümesinin bütün ö˘ eleri b kümesi içinde yer alıyor. b‘nin alt kümesidir. Çünkü a g ve b kümelerinin ortak bir elemanı var (2).. 6]) >>> a.isdisjoint(b) True Burada a ve b kümeleri ortak hiç bir elemana sahip olmadı˘ ı için “Do˘ ru” anlamına gelen True g g çıktısını elde ediyoruz. 3]) >>> b = set([0.” anlamına gelen False çıktısını veriyor. Hatırlarsanız aynı i¸i bir önceki bölümde s g s gördü˘ ümüz intersection() metodunu kullanarak da yapabiliyorduk. 12. yani bu iki küme ortak en az bir g s s g ö˘ e barındırdı˘ ı için.11 issubset metodu Bu metot yardımıyla.2. ba¸ka bir kümenin alt kümesi olup olmadı˘ ını bu g s g metot yardımıyla ö˘ renebiliriz. Matematik derg slerinde gördü˘ ümüz “kümeler” konusunda hatırladı˘ ınız “b kümesi a kümesini kapsar” g g . bir kümenin bütün elemanlarının ba¸ka bir küme içinde yer alıp yer als madı˘ ını sorgulayabiliriz. isdisjoint() metodunu kullanarak iki kümenin kesi¸im s kümesinin bo¸ olup olmadı˘ ı sorgulayabilirsiniz. 3]) >>> b = set([2. 2. 3.issubset(b) True Bu örnekte True çıktısını aldık. isdisjoint() metodu False çıktısı veriyor. yani bu iki kümenin ortak eles s g man içerip içermedi˘ ini ö˘ renmekse. 2. Yani bir kümenin..2. E˘ er bir küme ba¸ka bir kümenin alt kümesi ise bu metot bize g g s True de˘ erini verecek.10 isdisjoint metodu Bu metodun çok basit bir görevi vardır. e˘ er de˘ ilse False çıktısını verecektir: g g g >>> a = set([1. basitçe isdisjoint() metodundan yararlanabilirsiniz: g g >>> a = set([1. 12.12. 4. g Yani a. 4. 3. 2.

union() metodu yerine “|” i¸aretini de kullanabiliriz: s >>> a | b union() metodu yerine. 3. ’armut’]) Bu örne˘ i verdikten sonra da söyle bir sey demi¸tik: g ¸ ¸ s . Önce bir önceki derste gördü˘ ümüz örne˘ e bakalım: g g >>> a = set([1.” sonucuna ula¸ıyoruz. 3] >>> for i in yeni: . set([1. 3. 5. kume. 5]) >>> a. 2. 5]) >>> b. 3]) >>> b = set([0.issubset(b) True Buradan. "armut". 4. 12. 2. 4. 3. Hemen bir örnek verelim: s g >>> a = set([2.. 8} Önceki bölümlerde gördü˘ ümüz bazı metotlarda oldu˘ u gibi. 7]) >>> a. "kebap"]) >>> yeni = [1. ’elma’. 8]) >>> b = set([1. “a kümesi b kümesinin alt kümesidir.ifadesini bu metotla gösteriyoruz. 3]) >>> b = set([0. 12.union(b) {1. 4. 2. 2. 7. 3. 1. 2.” sonucunu elde ediyoruz. ’kebap’. union() metodu da bir kısayola g g sahiptir.add(i) . 2. Yani b kümesi a kümesinin bütün elemanlarını içinde barındırıyor. 2.13 union metodu union() metodu iki kümenin birle¸imini almamızı sa˘ lar.. 1.14 update metodu Hatırlarsanız add() metodunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s >>> kume = set(["elma".. bu metodun kısayolu olan “|” i¸areti Python programcıları tarafından s daha sık kullanılır. 4.issuperset(a) True Burada ise. 3. 6. 5.. “b kümesi a kümesini kapsar. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> a = set([1. ’\x87ilek’.2. 6.2.

Ama bu i¸lemi yapmanın ba¸ka bir s s yolu daha vardır. "armut". bir kümeyi I¸ g güncellememizi sa˘ lar. Demek ki bu ö˘ e b kümesinde bulunuyor. ’armut’} Gördü˘ ünüz gibi. 3.16 symmetric_difference_update metodu Daha önce difference_update ve intersection_update gibi metotları ö˘ renmi¸tik. g 12. 4. ’elma’. for döngüsünü kullanmaya gerek kalmadan aynı sonucu elde edebildik.15 symmetric_difference metodu Daha önceki bölümlerde difference() metodunu kullanarak iki küme arasındaki farklı ö˘ eleri g bulmayı ö˘ renmi¸tik.update(yeni) >>> print kume {1. ama a kümesinde g bulunmuyormu¸. g s 12. 4]) Böylece iki kümede de bulunmayan ö˘ eleri aynı anda almı¸ olduk. 2. g s Bir de b kümesinde bulunup a kümesinde bulunmayan ö˘ elere bakalım: g >>> b. ’kebap’. ˙ g Isterseniz yukarıdaki örne˘ i.difference(b) set([2]) Demek ki a kümesinde bulunup b kümesinde bulunmayan ö˘ e 2 imi¸.symmetric_difference(b) set([2.difference(a) set([4]) Bu da bize “4” çıktısını verdi. "kebap"]) >>> yeni = [1.2. Bu i¸lem için Python’da ayrı bir metot bulunur.2.” s ˙ste bu metodu ö˘ renmenin vakti geldi. Metodumuzun adı update().“Burada yeni adlı listeyi kümeye for döngüsü ile ekledik. Peki ya kümelerin ikisinde de bulunmayan ö˘ eleri aynı anda nasıl alaca˘ ız? s g g i¸te bu noktada yardımımıza symmetric_difference() adlı metot yeti¸ecek: s s >>> a. Bu metot. g s ric_difference_update() metodu da bunlara benzer bir i¸levi yerine getirir: s symmet- . Örne˘ in elimizde söyle iki küme var diyelim: g s g ¸ >>> a = set([1. 2. 2. bu metodu kullanarak tekrar yazalım: g >>> kume = set(["elma". 5]) E˘ er a kümesinin b kümesinden farkını bulmak istersek söyle yapıyoruz: g ¸ >>> a. 3] >>> kume. 5]) >>> b = set([1.

Simdi bu dondurulmu¸ kümenin metotlarına s ¸ s ¸ s bakalım: >>> dir(dondurulmus) [’__and__’. üzerinde s g de˘ i¸iklik yapılamayan bir liste gibi davranır. s 12. ’__init__’. ’__or__’. ’__class__’. symmetric_difference() metodunun sonucuna göre güncellenmi¸ oldu. ’__hash__’. hiç olmazsa arada sırada göz gezdirmek bazı seylerin zihnimizde ¸ yer etmesi açısından oldukça önemlidir. ’__le__’.. g g Bu metodu listeler konusundan hatırlıyoruz. ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapılamayan kümelere de ihtiyaç duyabilirsiniz. küme g ö˘ elerini tamamen rastgele siliyor. Aslında buradaki fonksiyonu da farklı de˘ il. ’__gt__’.4. Zaten kümelerin g gs add() ve remove() gibi metotlarının olması bu durumu teyit ediyor. ’__ge__’. ’__contains__’.>>> a = set([1.pop() ’elma’ Peki bu metot hangi ölçüte göre kümeden ö˘ e siliyor? Herhangi bir ölçüt yok.2. ˙ste Python aynı imkanı bize kümelerde de gs I¸ sa˘ lar. ’__format__’. "armut". ’__doc__’. . ’__new__’..symmetric_difference_update(b) >>> print a set([2. 5]) >>> b = set([1. Demetler. ’__lt__’. Orada ö˘ rendi˘ imize göre. 5]) >>> a. Yani a kümesi. 4]) Gördü˘ ünüz gibi. "ayva"]) Dondurulmu¸ kümeleri bu sekilde olu¸turuyoruz. Dilerseniz hemen bununla ilgili bir örnek verelim: >>> dondurulmus = frozenset(["elma". kümeler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliyoruz. ’__eq__’. g Böylelikle Python’da Listeler. bu metot listenin g g bir ö˘ esini silip ekrana basıyordu. "kebap"]) >>> a. Hatırlarsanız lisg gs teler ve demetler arasında da buna benzer bir ili¸ki var. ’__len__’. Burada da g g kümelerin ö˘ elerini silip ekrana basıyor: g >>> a = set(["elma".17 pop metodu ˙ Inceleyece˘ imiz son metot pop() metodu olacak. 12. ’__delattr__’. ’__getattribute__’. Bu s konuları sık sık tekrar etmek. Sözlükler ve Kümeler konusunu bitirmi¸ olduk. "armut". Demetler ço˘ u zaman. Ancak kimi durumlarda. E˘ er ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapılamayan bir küme olu¸turmak isterseniz set() yerg g g gs s ine frozenset() fonksiyonunu kullanabilirsiniz. ’__iter__’.2.3 Dondurulmu¸ Kümeler (Frozenset) s Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. ’__ne__’. yerlerine symmetric_difference() metoduyla g g elde edilen çıktı geldi. Bu metot. Gerçi bu metot bize hiç yabancı de˘ il. a kümesinin eski ö˘ eleri gitti.

’union’] Gördü˘ ünüz gibi. ’isdisjoint’. ’__subclasshook__’. ’copy’. listede kaç kez geçti˘ ini söyleyen bir program yazın. Bu hatayı ba¸ka hangi durumg s s larda alırsınız? 4. g yani renk adları tekrar etmemeli. update() gibi. remove(). Sayılardan küme olu¸turmak istedi˘ imizde söyle bir hata ¸ s g ¸ mesajı veriyor bize Python: >>> a = 10 >>> set(a) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Kullanıcıdan gelen renk adlarını programın sonunda kullanıcıya bildirin. bu veri tiplerini olu¸turma bakımından s s g s kümelerle öteki veri tipleri arasında nasıl bir fark görüyorsunuz? 2. "elma". ’__rxor__’. ’__setattr__’. ’intersection’.4 Bölüm Soruları 1. ’difference’. in <module> TypeError: ’int’ object is not iterable Burada Python bize kabaca söyle bir sey söylemi¸ oluyor: “Sayılar üzerinde döngü kurula¸ ¸ s maz!”. "kebap"] Bu listedeki her bir ö˘ enin. Bu ikisi s s arasındaki fark. ’__sizeof__’. 3. "kiraz". 5. ’__sub__’. Dondurulmu¸ kümeler ile normal kümeler arasında i¸lev olarak hiçbir fark yoktur. ’issubset’. listeler ile demetler arasındaki fark gibidir. Bir küme içinde herhangi bir ö˘ enin bulunup bulunmadı˘ ını nasıl sorgulayabilece˘ imizi g g g gösteren bir örnek kod yazın. ’__str__’. ’__rsub__’. demet. ’__repr__’. 12. Ancak kullanıcının girdi˘ i her renk adı kendisine bir kez bildirilmeli. ’symmetric_difference’. g g . Liste. "armut". ’__ror__’. demetleri ve listeleri kullanarak küme olu¸turabiliyoruz. Karakter dizilerini.’__rand__’. "kiraz". ’__reduce__’. "çilek". Demetler bölümünde söyle bir soru sormu¸tuk: ¸ s Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ liste = ["elma". Programınız g g tam olarak söyle bir çıktı vermeli: ¸ elma ö˘esi listede 3 kez geçiyor! g armut ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kiraz ö˘esi listede 2 kez geçiyor! g çilek ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kebap ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g Kümeler bölümünde ö˘ rendi˘ iniz bilgileri de dikkate alarak bu programı yeniden yazın. ’__reduce_ex__’. Kullanıcıya renk adları soran bir program yazın. sözlük ve kümeleri kar¸ıla¸tırdı˘ ınızda. line 1. Aldı˘ ınız bu hata mesajının anlamı üzerinde dü¸ünün. Ancak aynı s seyi sayıları kullanarak yapamıyoruz. "elma". ’issuperset’. add(). de˘ i¸iklik yapmaya yönelik metotlar listede g gs yok. ’__xor__’.

Ahg met Bey’e gönderece˘ iniz zaman ise Ahmet Bey’in adını yazıyorsunuz.. Dilerseniz gs s anlattı˘ ımız bu durumu Python programlama dili ile temsil etmeye çalı¸alım: g s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*print """Sayın Ahmet Bey.BÖLÜM 13 Fonksiyonlar Simdi söyle bir dü¸ünün: Diyelim ki çalı¸tı˘ ınız i¸yerinde her gün bir yerlere dilekçe gönderiy¸ ¸ s s g s orsunuz. Aslında farklı yerlere gönderdi˘ iniz bu dilekçeler temel olarak aynı içeri˘ e sahip.12. Saygılarımızla. Orçun Kunek""" Bu dilekçe Mehmet Bey’e gidiyor. g gs Bu kodları bu sekilde yazmak oldukça verimsiz bir yoldur. hem fazlasıyla kopyala-yapı¸tır i¸lemi gerektirir. Saygılarımızla. Mantıklı bir insan.2010 tariginde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz.coding: utf-8 -*print """Sayın Mehmet Bey. g g Yani mesela dilekçeyi Mehmet Bey’e gönderece˘ iniz zaman yazıya Mehmet Bey’in adını.01. ˙ Isterseniz bir tane de Ahmet Bey’e yazalım. Her defasında aynı bilgileri en ba¸tan yazmaz. hem de bu kodların s s bakımını yapmak çok zordur. E˘ er dilekçe metni üzerinde bir de˘ i¸iklik yapmak isterseniz g gs program içindeki ilgili kodları tek tek bulup düzeltmeniz gerekir. dilekçe metnindeki bir hatayı düzeltmek g 140 .2009 tariginde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. Sadece bir-iki yer de˘ i¸iyor. 19.. #!/usr/bin/env python # -*. yukarıdaki gibi bir durumda elinde bir dilekçe tasla˘ ı bulundurur ve sadece de˘ i¸tirmesi gereken kısımları g gs de˘ i¸tirip dilekçeyi hazır hale getirir. 15. Çünkü bu sistem hem program¸ cıya çok vakit kaybettirir. Orçun Kunek""" Burada dikkat ederseniz iki dilekçenin metin içeri˘ i aslında aynı. Yani mesela yukarıdaki iki dilekçenin aynı program içinde oldu˘ unu varsayarsak. Ayrıca tabii dilekçe g üzerindeki tarih bilgilerini de güne göre düzenliyorsunuz.

Fonksiyon tanımlamak için def adlı bir parçacıktan yararlanaca˘ ız. Bu fonksiyonun s s bir i¸e yarayabilmesi için bunun altını doldurmamız gerekiyor.. g g Fonksiyon adı olarak istedi˘ iniz her seyi yazabilirsiniz. Python’da fonksiyonları g söyle tanımlıyoruz: ¸ def fonksiyon_adi(): . Ama i¸ler her zaman bu kadar kolay olmayabilir. ˙ satırda “tarihinde” yazaca˘ ımıza “tariginde” yazmı¸ız. fonksiyg ¸ onun ne i¸e yaradı˘ ını anlatan kısa bir isim belirlemeniz hem sizin hem de kodlarınızı okuyan s g ki¸ilerin i¸ini bir hayli kolayla¸tıracaktır. önce def parçacı˘ ını. Gördü˘ ünüz gibi. Burada dikkat etmemiz gereken en önemli s sey. Fonksiyon tanımının iki nokta s üst üste i¸areti ile bitmesinden. s g s Gelin isterseniz biz bu fonksiyonun altını çok basit bir sekilde dolduralım: ¸ def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" Böylece eksiksiz bir fonksiyon tanımlamı¸ olduk. Ayrıca fonksiyonları tanımlarken en sona parantez ve iki nokta üst üste i¸arets lerini de koymayı unutmuyoruz. sonraki satırın girintili olması gerekti˘ ini tahmin etmi¸sinizdir. Simdi bu fonksiyonun hayat kazanmasını sa˘ layacak kodları gireg ¸ g biliriz: #!/usr/bin/env python # -*.. de˘ il mi? ˙ste Python buna benzer durumlar için bize “fonksiyon” denen g I¸ bir araç sunar. Hele bir de dilekçe sayısı çok fazlaysa bu i¸lemin ne kadar zor olas ca˘ ını bir dü¸ünün. Tabii bu basit durum için.coding: utf-8 -*def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" Bu kodları bir metin düzenleyiciye kaydedip çalı¸tırdı˘ ımızda hiç bir çıktı elde edemeyiz. Çünkü s g biz burada fonksiyonumuzu sadece tanımlamakla yetindik.1 Fonksiyonları Tanımlamak Python’da fonksiyonları kullanabilmek için öncelikle fonksiyonları tanımlamamız gerekiyor. Örne˘ in yukarıdaki dilekçe g g metninde bir yazım hatası var. Ancak fonksiyon adı belirlerken. g ¸ s g 13. ¸ Simdi isterseniz bu fonksiyonu nasıl kullanabilece˘ imizi görelim: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*- . Böylece ilk fonksiyonumuzu tanımlamı¸ olduk.istedi˘ imizde aynı düzeltmeyi birkaç farklı yerde yapmamız gerekir. Yalnız fonksiyon adlarında Türkçe karakter kullanmas s s manız gerekiyor. def fonksiyon_adi(): satırından sonra gelen kısmın girintili yazılmasıdır.. ardından da fonksiyonumuzun adını yazıyoruz. bütün dilekçe metinlerini tek tek gözden ¸ g geçirmemiz gerekecektir. s g Simdi biz bu yazım hatasını düzeltmek istedi˘ imizde. Ilk g s Tabii biz Mehmet Bey’e yazdı˘ ımız dilekçenin metnini Ahmet Bey’e yazaca˘ ımız dilekçeyi g g hazırlarken kopyala-yapı¸tır yaptı˘ ımız için aynı hata Mehmet Bey’e gidecek dilekçede de var. Bu bakım ve taslakg s lama i¸ini kolayla¸tıracak bir çözüm olsa ve bizi aynı seyleri tekrar tekrar yazmaktan kurtarsa s s ¸ ne kadar güzel olurdu. Biz de bu bölümde bu faydalı aracı nasıl kullanaca˘ ımızı ö˘ renecek ve bu aracı g g olabildi˘ ince ayrıntılı bir sekilde incelemeye çalı¸aca˘ ız. her metin düzenleyicide bulunan “bul-de˘ i¸tir” g s gs özelli˘ ini kullanabiliriz.. Henüz bu fonksiyonun i¸letilmesini s sa˘ layacak kodu yazmadık. Ama henüz i¸imiz bitmedi.

en son satırdaki fonksiyon_adi() kodudur.. Fonksiyonlar bir bakıma bir taslaklama sistemi gibidir. Fonksiyonlarımıza verece˘ imiz adların olabildi˘ ince betimleyici olması herkesin hayrınadır.def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" fonksiyon_adi() Burada fonksiyonun çalı¸masını sa˘ layan sey. Biraz sonra verece˘ imiz örneklerde g bu durumu daha net olarak görece˘ iz. en ba¸ta bahsetti˘ imiz sorunları da çözemiyor henüz. g Tebrikler! Böylece ilk eksiksiz fonksiyonunuzu hem tanımlamı¸. Biraz sonra ¸ g ö˘ reneceklerimiz sayesinde fonksiyonlarla çok daha faydalı ve manalı i¸ler yapabilece˘ iz. Ba¸lık ve gövde dı¸ında kalan her sey fonksiyonun da dı¸ındadır. Bir fonksiyon. Örne˘ in su bir fonksiyondur: g g ¸ ... s g Su ana kadar ö˘ rendiklerimiz ancak bu kadarını yapmamıza müsaade ediyor.2009 tarihinde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. ikinci kısım ise fonksiyonun içeri˘ ini olu¸turan g s g s gövde kısmıdır. gövdedeki girintili kısmın bitti˘ i yerde biter. Elbette bir fonksiyonun i¸levli olabilmesi için sadece tanımlanması yetmez. Bu satıra teknik g g s olarak fonksiyon ça˘ rısı (function call) adı verilir. hem de ça˘ ırmı¸ oldunuz. g 3. Üstelik bu fonksiyon. Fonksiyon adlarını belirlerken Türkçe karakter kullanmıyoruz. 19. Python’da bir fonksiyon tanımı söyle bir yapıya sahiptir: ¸ def fonksiyon_adi(): . g Yukarıdaki kodları çalı¸tırdı˘ ımızda ekrana merhaba fonksiyon! satırının yazdırıldı˘ ını göres g g ce˘ iz. Ama ne yapalım. s s ¸ s 7. g s g Yeni bir bölüme geçmeden önce isterseniz fonksiyonlarla ilgili olarak buraya kadar ö˘ rendi˘ imiz kısmı biraz irdeleyelim: g g 1. daha önce tanımladı˘ ımız fonksiyonu ça˘ ırmı¸ oluyoruz. Python’da fonksiyonları kullanabilmek için öncelikle fonksiyonu tanımlamamız gerekir.12. ¸ 2.. ˙ kısım s Ilk fonksiyonun tanımlandı˘ ı ba¸lık kısmı. Dolayısıyla Python’da bir fonksiyon temel olarak iki kısımdan olu¸ur. Bu s g ¸ satırı ekleyerek. 4.coding: utf-8 -*def dilekce_gonder(): print """\ Sayın Mehmet Bey. 5. Python’da fonksiyonlar bizi aynı seyleri tekrar tekrar yazma zahmetinden kurtarır. bu konunun en ba¸ında verdi˘ imiz dilekçe örne˘ ini de bir fonksiyon haline getirelim: s g g #!/usr/bin/env python # -*. Saygılarımızla. Orçun Kunek""" dilekce_gonder() Elbette bu örnek Python’daki fonksiyonların bütün yeteneklerini ortaya koymaktan aciz. Ayrıca tanıms ladı˘ ımız fonksiyonun bir de gövdesinin olması gerekir. s g s Dilerseniz. g g 6. Bir fonksiyonu tanımlamak için def adlı parçacıktan yararlanıyoruz. Fonksiyon gövdesini girintili olarak g yazıyoruz.

gövdesindeki girintili alanın sonuna g g s kadar devam eder. Fonksiyon ça˘ rısı dedi˘ imiz selamla() satırı bu fonksiyonun dı¸ındadır. Aksi halde bu sayı tektir. Yok. Fonksiyonların i¸levli olabilmesi için bu fonksiyonlar tanımlandıktan sonra ça˘ rılmalıdır. print "nasılsın?" satırıyla g s biter.def selamla(): print "merhaba!" print "nasılsın?" Bu fonksiyon def selamla(): satırıyla ba¸lar. bir fonksiyon def parçacı˘ ıyla ba¸lar. cift() adlı fonksiyonun görevi ise Girdi˘ iniz sayı bir çift g g sayıdır! çıktısı vermek. bu fonksiyon def selamla(): satırıyla ba¸lar. E˘ er sayı 2’ye tam olarak bölünüyorsa çifttir. yani bu sayı çiftse. E˘ er kullanıcının girdi˘ i g g g g sayı 2’ye tam olarak bölünüyorsa. g Burada cift() ve tek() adlı fonksiyonları nasıl ça˘ ırdı˘ ımıza dikkat edin. print "nasılsın?" satırıyla biter. Daha önce s g de dedi˘ imiz gibi. Daha sonra Python’un raw_input() fonksiyonunu kullanarak kullanıcıdan bir sayı girmesini istiyoruz. Mesela s s . Girintili alanın dı¸ında kalan bütün kodlar o fonksiyonun dı¸ındadır. s 8. Bu kodlarda özellikle fonksiyonların nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ine dikkat edin. Tam g s s s olarak ne demek istedi˘ imizi biraz sonra gayet net bir sekilde anlamanızı sa˘ layacak örnekler g ¸ g verece˘ iz. s g Örne˘ in yukarıdaki fonksiyonu söyle ça˘ ırıyoruz: g ¸ g def selamla(): print "merhaba!" print "nasılsın?" selamla() Dedi˘ imiz gibi. tek() adlı fonksiyonun görevi ekrana Girdi˘ iniz sayı bir tek sayıdır! çıktısı. e˘ er kullanıcının verdi˘ i sayı 2’ye tam olarak bölünmüyorsa g g o zaman da tek() adlı fonksiyon devreye girer. daha önce tanımladı˘ ımız cift() adlı g fonksiyon devreye girecektir. s s E˘ er bu söylediklerimiz size biraz kafa karı¸tırıcı gelmi¸se. Çünkü bu satır g g s selamla() fonksiyonunun gövdesini olu¸turan girintili kısmın dı¸ında yer alıyor. hiç endi¸e etmenize gerek yok. g Dilerseniz bu bölümü kapatmadan önce fonksiyonlarla ilgili birkaç basit örnek daha yaparak bu konuya ısınmanızı sa˘ layalım: g #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek() Burada tek() ve cift() adlı iki fonksiyon tanımladık. Ardından da kullanıcı tarafından girilen bu sayının tek mi yoksa çift mi oldu˘ unu denetliyg oruz.

Yani tanımladı˘ ımız fonksiyona hayat öpücü˘ ü verdik.coding: utf-8 -*def selamla(isim): print "merhaba. Bu fonksiyonlardan g sonra gelen sayı de˘ i¸keni de fonksiyon alanının dı¸ında yer alır. Bu g fonksiyon ekrana yalnızca merhaba.yukarıdaki örnekte tek() ve cift() birbirinden ba˘ ımsız iki fonksiyondur. belki de fark etmediniz. benim adım %s!" %isim Belki fark ettiniz. gs s 13. g g g Ancak yukarıda tanımladı˘ ımız fonksiyon oldukça kısıtlı bir kullanım alanına sahiptir. emin olun fonksiyonlar hiçbir i¸imize yaramazdı. Fonksiyonumuza bir parametre verdik! Simdiye kadar tanımladı˘ ımız fonksiyonlarda. Fonksiyonumuzu tanımlarken bir parametre gs belirttikten sonra bu parametreyi fonksiyonun gövdesinde de kullandık. bir fonksiyon tanımlarken. benim adım %s!" %isim selamla("istihza") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ merhaba.2 Fonksiyonlarda Parametre Kullanımı Yukarıdaki örneklerde gördü˘ ünüz gibi. benim adım istihza! çıktısını verebilir. Gelin isterseniz çok basit bir örnekle ba¸layalım: g s def selamla(isim): print "merhaba. ama burada aslında çok önemli bir sey yap¸ tık.coding: utf-8 -*def selamla(): print "merhaba. örneklerde de gördü˘ ümüz gibi s s g hiçbir bilgi içermeyebilir. Ama g ¸ s simdi ö˘ renece˘ imiz parametre kavramı sayesinde fonksiyonlarımıza takla atmayı ö˘ rete¸ g g g ce˘ iz. Simdi ¸ söyle bir örnek verdi˘ imizi dü¸ünelim: ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. Ancak yapaca˘ ımız i¸in niteli˘ ine s g s g göre bu parantezlerin içine birtakım bilgiler yerle¸tirmemiz gerekebilir. Yani bu parantezler bo¸ olabilir. fonksiyon adını belirledikten g sonra bir parantez i¸areti kullanıyoruz. Zaten Python fonksiyonları da asıl gücünü bu parametrelerden alır. Ancak bu defa parantezimizin içinde bir s s de˘ i¸ken adı görüyoruz. parangs gs g tez içindeki bu de˘ i¸kenlere parametre adı verilir. Bu de˘ i¸kenin adı isim. E˘ er fonksiyonların g yapabildi˘ i sey bundan ibaret olsaydı. benim adım istihza! . benim adım istihza!" selamla() Burada fonksiyonumuzu tanımladıktan sonra en sondaki selamla() satırı yardımıyla fonksiyonumuzu ça˘ ırdık. ¸ g fonksiyon tanımı hep bo¸ bir parantezden olu¸uyordu. ˙ Isterseniz simdi tanım¸ ladı˘ ımız bu fonksiyonun bir i¸e yarayabilmesi için fonksiyonumuzu ça˘ ıralım: g s g selamla("istihza") Kodları bir arada görelim: #!/usr/bin/env python # -*. ˙ste bu bilgilere s I¸ parametre adı verilir. Fonksiyonlar söz konusu oldu˘ unda. Bu parantez i¸aretleri.

böyle bir durumda kendi yöntemimizi s g kendimiz icat etmek zorundayız. Böylece çıktıda istihza g de˘ erini aldık.. E˘ er bu temeli iyi kavrarsanız ba¸ka yerlerde görece˘ iniz daha karma¸ık g g s g s örnekleri anlamakta zorlanmazsınız. Yani g fonksiyonu su sekillerde ça˘ ırmak hata almamıza yol açacaktır: ¸ ¸ g selamla("Ahmet"... Dolayısıyla bu fonksiyonu argümansız olarak veya birden fazla argümanla ça˘ ıramayız. ¸ listedeki bütün sayıları 1’le çarpıp. O halde hemen ba¸layalım. Ama her iki durum için de “parametre” g adının kullanıldı˘ ını da görebilirsiniz bazı yerlerde. Neyse. bu de˘ eri yine a de˘ i¸kegs g g gs nine atayaca˘ ız: g . 43] >>> sum(sayilar) 178 sum() fonksiyonu. benim adım Ahmet Efendi! Burada önemli olan nokta. g ˙ Ilerde görece˘ imiz örnekler ne kadar karma¸ık olursa olsun. bütün de˘ erleri tek bir de˘ i¸ken içinde toplamaktır. Biz bu terminoloji i¸ini bir kenara g s bırakıp yolumuza devam edelim. 43] Soru su: Acaba bu listedeki sayıları birbiriyle nasıl çarparız? Bunu yapmanın en kolay yolu. Daha sonraki bölümlerde bu parametre kavramından bolca yararlanaca˘ ız. Bu fonksiyonu söyle kullanıyorduk: g s ¸ >>> sayilar = [45. Diyelim ki elimizde söyle bir sayı s ¸ listesi var: >>> sayilar = [45..Burada selamla() adlı fonksiyonu istihza argümanı ile birlikte ça˘ ırdık. Python bize bu g i¸lem için herhangi bir hazır fonksiyon sunmadı˘ ından. E˘ er selamla() adlı fonksiyonu farklı bir argüman ile ça˘ ırırsak elbette alaca˘ ımız çıktı da farklı g g g olacaktır: selamla("Ahmet Efendi") Bu defa çıktımız söyle: ¸ merhaba. Ancak Python’da bu sum() fonksiyonuna benzer bir sekilde ¸ bir sayı listesini alıp. kendisine argüman olarak verilen bir sayı listesinin ö˘ elerini birbiriyle g toplayıp sonucu bize bildiriyor. i¸in temeli aynen yukarıda ang s s lattı˘ ımız gibidir. verilen sayıları toplayan sum() adlı bir fonksiyon oldu˘ unu önceki derslerimizde g ö˘ renmi¸tik. Yani g gs öncelikle de˘ eri 1 olan bir de˘ i¸ken belirlememiz gerekiyor: g gs >>> a = 1 Daha sonra listedeki bütün sayıları a de˘ i¸keninin de˘ eriyle çarpıp.. Aynı fonksiyon çagrılırken parang tez içinde belirtilen de˘ erlere ise “argüman” adı verilir. "Mehmet") veya: selamla() Sanırım bu örnekler fonksiyonlardaki parametre kavramının ne oldu˘ unu net bir biçimde org taya koyuyor. ö˘ elerini birbiriyle çarpan hazır bir fonksiyon bulunmuyor. 90. 90. selamla() fonksiyonunun bir adet parametreye sahip olmasıdır. s Python’da. Dilerseniz bu anlattıklarımızla ilgili ufak bir örnek daha yapıp ba¸ka bir konuya geçelim. Burada terminolojiyle ilgili ufak bir not dü¸elim: Fonksiyonlar tanımlanırken g s ˘ parantez içinde belirtilen de˘ erlere “parametre” adı verilir..

de˘ eri 1 olan bir de˘ i¸ken tanımlarsınız. Daha sonra. g gs 3. Bunun için yapmamız gereken tek sey carp() adlı ¸ fonksiyonu ça˘ ırmak: g ..coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Böylece tasla˘ ımızı olu¸turmu¸ olduk. bir liste içindeki sayıları birbiriyle çarpmanız gerekiyor. 90... Simdi gelin yukarıdaki i¸lemleri içeren fonksiyonumuzu tanımlayalım: g g ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. gs 4. sonra gereken yerlerde icat etti˘ i bu tekerle˘ i kullanır.. Program içinde. listedeki bütün sayıların çarpımı a de˘ i¸keninde tutuluyor. ˙ste Python’daki fonksiyonlar böyle bir durumda hemen devreye girer.>>> for i in sayilar: . Mantıklı bir proI¸ gramcı. s Bu yöntem... Artık bu fonksiyonu kullanarak istedi˘ imiz bir sayı g s s g grubunu birbiriyle rahatlıkla çarpabiliriz. 2. tekerle˘ i bir kez icat g g eder. gereken her yerde bu i¸lemleri tekrar edersiniz. Bunun için söyle bir yol takip ¸ edebilirsiniz: 1. 43] a = 1 for i in sayilar: a *= i print a 174150 Simdi söyle bir dü¸ünün: Diyelim ki bir program yazıyorsunuz ve bu programın de˘ i¸ik yer¸ ¸ s gs lerinde. a *= i Böylece listedeki bütün sayıların çarpımını gösteren de˘ er a de˘ i¸kenine atanmı¸ oldu. Son olarak da listedeki bütün sayıları bu de˘ i¸kenin de˘ eriyle çarpıp. a = a * i Yukarıdaki kodları söyle de yazabilece˘ imizi biliyorsunuz: ¸ g >>> for i in sayilar: . ˙ g gs s Isterseniz bu a de˘ i¸keninin de˘ erini yazdırıp sonucu kendi gözlerinizle görebilirsiniz: gs g >>> print a 174150 Gördü˘ ünüz gibi. Önce bir sayı listesi tanımlarsınız.... sizi aynı seyleri sürekli tekrar etmek zorunda bıraktı˘ ı için oldukça verimsiz bir ¸ g yoldur. yukarıdaki gibi her defasında tekerle˘ i yeniden icat etmek yerine.. >>> sayilar = [45. Biz de yukarıdaki i¸lemleri içeren g g s bir fonksiyonu tek bir kez tanımlayaca˘ ız ve program içinde gereken yerlerde bu fonksiyonu g ça˘ ıraca˘ ız. elde etti˘ iniz de˘ eri gs g g g tekrar bu de˘ i¸kene atarsınız. g gs Kodları topluca görelim: >>> >>> >>> . .

Yani yukarıdaki fonksiyonu g g söyle de yazabilirdik: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. 5. E˘ er bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırırg ¸ ¸ g sanız hata alırsınız: carp(3. 7] carp(sayilar) Elbette fonksiyon içinde belirtti˘ iniz parametrelerin anlamlı bir ada sahip olması herkes için en g do˘ rusudur. fonksiyon içinde tek bir kez tanımg ladı˘ ımız i¸lemi programın farklı yerlerinde defalarca tekrar etmemiz gerekecekti. Halbuki fonksiyonumuz sadece tek bir argüman alıyor. E˘ er fonksiyonlar olmasaydı. 5. Elbette dilerseniz önce bir sayı listesi tanımlayabilir. tanımladı˘ ımız fonksiyonu yeniden düzeng s gs g lememiz yeterli olacaktır. Mesela bizim g g s g örne˘ imizde carp() fonksiyonunu “sayilar” adlı bir liste ile ça˘ ırdık.. g Fonksiyonların i¸imizi ne kadar kolayla¸tırdı˘ ını görüyorsunuz. Üstelik g s . Yapmak istedi˘ imiz i¸lemleri bir s s g g s fonksiyon olarak tanımlıyoruz ve gerekti˘ i yerde bu fonksiyonu ça˘ ırarak i¸imizi hallediyoruz. Program içinde daha sonra fonksiyonu ça˘ ırırken g g argüman olarak kullanaca˘ ınız de˘ erin “liste” adını ta¸ıma zorunlulu˘ u yoktur. 7] carp(sayilar) Simdi kodları topluca görelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. yukarıdaki kodlarda carp() fonksiyonuna ait liste adlı parametrenin yalnızca temsili bir isimlendirme oldu˘ una dikkat edin. 5. Çünkü carp() fonksiyonu tek bir parametre alıyor. 7) Çünkü burada carp() fonksiyonuna birden fazla argüman verdik.carp([3. 7] carp(sayilar) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda 105 sonucunu alırsınız. 5. s g Bu arada. carp() fonksiyonuna argüman olarak verdi˘ imiz sayıları bir liste içine g aldık. 5. g g s E˘ er i¸lemlerde bir de˘ i¸iklik yapmak gerekirse. 7]) Burada dikkat ederseniz..coding: utf-8 -*def carp(osman): a = 1 for i in osman: a = a * i print a Daha sonra da yine bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g sayılar = [3. ardından da bu listeyi fonksiyona argüman olarak verebilirsiniz: sayilar = [3.coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i print a sayilar = [3.

12. %s""" %(kime. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. Ardından dilekçeyi kime göndereceksek. %s tarihinde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. "¸arkıcı". v in kayit. "Adana".coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. "Kunek". Mesela söyle bir fonksiyon tanımg ¸ layabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. meslek.2009". "Erdener Topçu") Ayrıca dilekçe metninde bir de˘ i¸iklik yapmak istedi˘ imizde sadece fonksiyon gövdesini düzengs g lememiz yeterli olacaktır. tarih. "21. meslek.coding: utf-8 -*def dilekce_gonder(kime.2010". adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k.3 ˙simli ve Sıralı Argümanlar I Bir önceki bölümde fonksiyon parametrelerini nasıl kullanaca˘ ımızı ö˘ rendik. soyisim. Mesela dilekçeyi Ahmet Bey’e göndereceksek g söyle bir satır yazmamız yeterli olacaktır: ¸ dilekce_gonder("Ahmet Bey".items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i kayit_ekle("Orçun". 13. uygun bilgileri kuls lanarak yeni bir fonksiyon ça˘ rısı yapabiliriz. tarih. bütün programı ba¸tan sona tarayıp de˘ i¸iks gs g s gs likleri tek tek elle uygulamak zorunda kalacaktık. Saygılarımızla. "19. soyisim)] = [sehir.i¸lemlerde bir de˘ i¸iklik yapmak istedi˘ imizde de. S "0322 123 45 67".01. sehir. Dilerseniz en ba¸ta verdi˘ imiz dilekçe örne˘ ine tekrar dönelim ve o durumu fonksiyonlara s g g uyarlayalım: #!/usr/bin/env python # -*. kimden) dilekce_gonder("Mehmet Bey". tel. tel. Burada fonksiyonumuzu g s s sadece bir kez olu¸turuyoruz. "Baraj Yolu") . "Orçun Kunek") Gördü˘ ünüz gibi. kimden): print """\ Sayın %s. yukarıdaki fonksiyon i¸imizi bir hayli kolayla¸tırıyor. Python’da g g fonksiyonlara istedi˘ iniz sayıda parametre verebilirsiniz.

’Kwrite’)] Gördü˘ ünüz gibi. ’Python’). sehir. Bu i¸lemi nasıl yaptı˘ ımıza dikkat edin. print k. g Sözlü˘ ü olu¸turduktan sonra ekrana Ba˘ lantı bilgileri kayıtlara eklendi! biçiminde bir mesaj g s g yazdırıyoruz.. Bu metot yardımıyla bir sözlük içinde bulunan bütün s g s anahtar ve de˘ er çiftlerini elde edebiliyorduk. sozluk adlı sözlü˘ e ait bütün anahtar ve de˘ erler bir liste içinde demetler g g g halinde toplandı. Diyelim ki elimizde söyle bir sözlük var: ¸ >>> sozluk = {"programlama dili": "Python". Python sözlüklerinde items() adlı bir metot oldu˘ unu s g g sözlükler konusunu i¸lerken ö˘ renmi¸tik. isim..items(): satırında k de˘ i¸keni kayit adlı sözlükteki anahtarları. kodlarımızın çirkin bir görüntü olu¸turmaması için ö˘ eleri nasıl alt satıra s g geçirdi˘ imize dikkat edin.. öncelikle k de˘ i¸kenini ekrana yazdırıyoruz. sehir. . Simdi söyle bir sey yazalım: ¸ ¸ ¸ >>> for k.. Biraz önce anlattı˘ ımız gibi. ekleyece˘ imiz ba˘ lantıya dair bilgileri tutacak. Bu fonksiyon toplam altı adet parametre alıyor. E˘ er Python kodlarına duyarlı bir metin düzenleyici kullanıyorg g sanız (mesela IDLE) virgül i¸aretlerinden sonra ENTER tu¸una bastı˘ ınızda düzgün girinti yapısı s s g otomatik olarak olu¸turulacaktır. Tanımladı˘ ımız bu fonksiyonun gövdesinde ilk olarak kayit adlı bir sözlük olu¸turduk. Bu sög s zlük. meslek. Bu kısım. Dilerseniz buna bir örnek vererek bu metodu g tekrar hatırlayalım. print "-"*len(k) satırı ise. Bunlar. s Bu kodlarda öncelikle kayit_ekle() adlı bir fonksiyon tanımladık. Daha sonra. bir önceki satırda ekrana yazdırdı˘ ımız g g . fonksiyondaki isim ve soyisim parametrelerinin s de˘ erini gösteriyor. kayit adlı sög zlükteki “anahtar” kısmını olu¸turacak. v Buradan söyle bir çıktı alırız: ¸ programlama dili Python metin düzenleyici Kwrite Bu sekilde bir çıktı elde ettikten sonra artık bu çıktıyı istedi˘ imiz sekilde biçimlendirebile¸ g ¸ ce˘ imizi biliyoruz. s Bu i¸lemi yaptıktan sonra. Böylece sözlükteki anahtar ve de˘ er çiftlerini birbirinden g g ayırmı¸ olduk. v de˘ i¸keni ise aynı gs gs sözlükteki de˘ erleri temsil ediyor. soyisim.. v in g kayit. Buna göre.Yine burada. meslek. g items() metodunu hatırlattı˘ ımıza göre biz tekrar kayit_ekle() fonksiyonumuzu incelemeye g devam edebiliriz.items(): . (’metin duzenleyici’. kayit_ekle() fonksiyonu içindeki for k. tel ve adres. tel ve adres de˘ erleri ise kayit adlı s g sözlükteki “de˘ er” kısmını meydana getirecek. Daha sonra da kayıt adlı sözlü˘ ün ö˘ elerini belli bir düzen çerçevesinde ekrana g g yazdırıyoruz. fonksiyon parametrelerinden olan isim ve soyisim.. Yani kayit adlı sözlüks gs teki anahtar kısmını almı¸ oluyoruz. olu¸turdu˘ umuz bu sözlü˘ e g g s g g ö˘ e ekliyoruz. v in sozluk.items() [(’programlama dili’. "metin duzenleyici": "Kwrite"} Simdi items() metodunu bu sözlük üzerine uygulayalım: ¸ >>> print sozluk.

fonksiyondan alaca˘ ımız çıktı hiç g g de bekledi˘ imiz gibi olmayabilir. bizim yukarıda verdi˘ imiz örnekte çok belli olmasa da. tel. kayit_ekle() adlı fonksiyonu kullanırken argüman olarak verece˘ imiz de˘ erlerin sırası büyük g g önem ta¸ıyor. 0322 123 45 67 ve Baraj Yolu argü¸ manlarıyla birlikte ça˘ ırıyoruz. Sarkıcı. g g g Fonksiyonumuzu ba¸arıyla tanımladıktan sonra sıra geldi bu fonksiyonu ça˘ ırmaya. Yani bu de˘ erleri.isim ve soyismin altına. v in kayit. Mesela söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. üçüncüsünün g sehir. Orçun. fonksiyon tanımındaki sıraya göre yazmamız gerek. s En son olarak da kayit adlı sözlü˘ ün “de˘ er” kısmındaki ö˘ eleri tek tek ekrana yazdırıyoruz. Adana.. ikincisinin soyisim. soyisim)] = [sehir. altıncısının ise adres olması gerekiyor. soy. isim ve soyisim de˘ erlerinin uzunlu˘ u kadar çizgi çekmemizi sa˘ lıyor. mes. fonksiyondaki öteki bilgilerden görsel olarak ayırmı¸ oluyoruz. Buna göre s g kayit_ekle() fonksiyonunu ça˘ ırırken.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isi soy seh mes tel adr = = = = = = raw_input("isim: ") raw_input("soyisim: ") raw_input("¸ehir: ") s raw_input("meslek: ") raw_input("telefon: ") raw_input("adres: ") kayit_ekle(isi. g g g Böylece isim ve soyismi. adr) Yukarıdaki fonksiyonları kullanırken dikkat etmemiz gereken çok önemli bir nokta var. ilk argümanımızın isim. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. dördüncüsünün meslek. s g Fonksiyonumuzu sırasıyla. Ancak takdir edersiniz ki. ˙ste bu noktada Python’daki isimli argümanlar s g I¸ (keyword arguments) devreye girer ve bizi büyük bir dertten kurtarır. Böylece bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: g s g ¸ Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi! g Orçun Kunek ----------Adana S ¸arkıcı 0322 123 45 67 Baraj Yolu ˙ Isterseniz. Kunek.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. tel. Aksi ¸ s halde. tel. be¸incisinin telefon. bu kadar fazla sayıda parametrenin g sırasını akılda tutmak hiç de kolay bir i¸ de˘ il. meslek. seh. meslek.. Nasıl mı? ˙ Isterseniz yukarıda verdi˘ imiz örnekten yararlanalım: g . kayit_ekle() fonksiyonundaki parametreleri kendiniz yazmak yerine kullanıcıdan almayı da tercih edebilirsiniz. sehir. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. soyisim.

isimli argümanları kullanarak yazarsak sıralama meselesini dert etmemize g gerek kalmaz: . Çünkü bu fonksiyonda biz 3500 sayısını kullanarak aritmetik bir i¸lem yapıyoruz. g tel = "0212 123 45 67". e_maas. Is s 3500. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k.. parametre/argüman sıralamasının önemi ortaya çıkar. kayit_ekle() adlı fonksiyonumuzun argümanlarını isimleriyle birlikte ça˘ ırıyg g oruz. e_poz. meslek. meslek. y_poz)) s print ("Bu ki¸inin %s TL olan maa¸ı %s TL’ye " s s "yükseltilmi¸tir!" %(e_maas. %s pozisyonundan %s pozisyonuna " "terfi etmi¸tir!" %(kisi. E˘ er burada mesela I¸ g Ahmet Öncel argümanıyla 3500 argümanının yerini de˘ i¸tirirseniz programınız hata verecekgs tir. g Yukarıdaki örne˘ i.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i kayit_ekle(isim = "Abdurrahman". isimli parametre kullanmanın faydası s g ilk bakı¸ta pek belli olmuyor. 25) ˙ste bu örnekte. Is s "˙¸ Geli¸tirme Müdürü".coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. e_poz. sehir = "˙stanbul"..coding: utf-8 -*def terfi_ettir(kisi. tel. E˘ er s g 3500’ün olması gereken yerde bir sayı yerine karakter dizisi olursa aritmetik i¸lem yapılamaz. Mesela su örne˘ e bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. soyisim)] = [sehir. I adres = "Çeliktepe") Gördü˘ ünüz gibi.#!/usr/bin/env python # -*. e_maas + s (e_maas * z_orani / 100))) terfi_ettir("Ahmet Öncel". Ama özellikle sayılar ve karakter dizilerini karı¸ık olarak içeren s s fonksiyonlarda yukarıdaki yöntemin faydası daha belirgindir. Böylece argümanları sıra gözetmeden kullanma imkânımız oluyor. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. s Bu arada yukarıdaki fonksiyonun sa˘ a do˘ ru çok fazla yayılarak çirkin bir kod görüntüsü verg g memesi için satırları nasıl alta kaydırdı˘ ımıza dikkat edin. y_poz. v in kayit. meslek = "Ö˘retmen". soyisim. soyisim = "Çelebi". z_orani): print ("%s. "˙¸ Geli¸tirme Uzmanı". Bizim örne˘ imizde g bütün parametreler karakter dizilerinden olu¸tu˘ u için. tel. sehir.

3. 6. 4. Gelin isterseniz bu fonksiyona simdi ¸ biraz daha yakından bakalım. 2. 7. biti¸_de˘eri. y_poz)) s print ("Bu ki¸inin %s TL olan maa¸ı %s TL’ye " s s "yükseltilmi¸tir!" %(e_maas. Ancak argüman sayısının çok fazla oldu˘ u durumlarda isimli g argümanları kullanmak da i¸inizi bir hayli kolayla¸tırabilir. e_poz. Ancak biz dilersek yukarıdaki fonksiyonu g ikinci bir argümanla daha ça˘ ırabiliriz: g >>> range(4. g Gördü˘ ünüz gibi range() fonksiyonu su parametrelerden olu¸uyor: g ¸ s range(ba¸langıç_de˘eri. %s pozisyonundan %s pozisyonuna " "terfi etmi¸tir!" %(kisi. Python fonksiyonlarında sıralı argümanlardan bolca yararlanılır. 8] Bu üçüncü argüman. 9] Bu kullanım bize 0’dan 10’a kadar olan sayıların listesini veriyor. 2) [4. 7. z_orani): print ("%s. 9] Bu sekilde de 4’ten 10’a kadar olan sayıların listesini elde ediyoruz. range() fonksiyonu bun¸ ların dı¸ında üçüncü bir argüman daha alır: s >>> range(4. 8. s s ˘ 13. 6. y_poz. Hatırlarsanız range() fonksiyonunu söyle kullanıyorduk: ¸ >>> range(10) [0. e_maas. e_poz = "˙¸ Geli¸tirme Uzmanı". 10) [4.4 Varsayılan Degerli Argümanlar Önceki derslerimizden range() fonksiyonunu biliyorsunuz. atlama_de˘eri) s g s g g range() fonksiyonunu kullanabilmek için bu parametreler içinde sadece “biti¸_de˘ eri” adlı s g parametreye bir argüman vermemiz yeterli olacaktır: . 6. biz yukarıda range() fonksiyonunu tek bir argüman ile ça˘ ırdık. Is s kisi = "Ahmet Öncel". 5. Is s z_orani = 25) Teknik olarak söylemek gerekirse Python fonksiyonlarında ö˘ e sıralamasının önem ta¸ıdı˘ ı g s g argümanlara sıralı argüman (positional argument) adı verilir. e_maas + s (e_maas * z_orani / 100))) terfi_ettir(e_maas = 3500. 5. 8.#!/usr/bin/env python # -*. 1. 10. y_poz = "˙¸ Geli¸tirme Müdürü". e_poz. Dikkat ederseniz. range() fonksiyonunun sayıları atlayarak göstermesini sa˘ lıyor.coding: utf-8 -*def terfi_ettir(kisi.

Örne˘ in kullanıcı programı kurarken herhangi bir kurulum dizini belirtg g mezse program otomatik olarak varsayılan bir dizine kurulabilir. 3) Böylece 12 sayısının 3. s Gördü˘ ünüz gibi. kullanıcının i¸ine yarayacak bir özellik varsayılan olarak açık gelebilir. kendisine verilen bir sayının kuvvetini hesaplayan bir fonksiyon yazdık. ˙ste biz de yazdı˘ ımız pros I¸ g gramlarda kullanaca˘ ımız fonksiyonlara bu sekilde varsayılan de˘ erler atarsak programımızı g ¸ g kullanacak ki¸ilere kullanım kolaylı˘ ı sa˘ lamı¸ oluruz. Dolayısıyla e˘ er program size kurulumun her a¸amasında bir soru sorarsa her g s soruya ne cevap verece˘ inizi kestiremeyebilirsiniz. O parametrelerin varsayılan de˘ erlerinin g söyle oldu˘ unu biliyorsunuz: ¸ g ba¸langıç_de˘eri = 0 s g atlama_de˘eri = 1 g Dolayısıyla. Gelin isterseniz bununla ilgili bir ba¸ka örnek daha verelim: s . Veya programla ilgili. 10. s Peki varsayılan de˘ erli argümanların bize ne gibi bir faydası var? Varsayılan de˘ erli argüg g manları suna benzetebiliriz: Diyelim ki bilgisayarınıza bir program kuruyorsunuz. Bu fonksiyonun varsayılan de˘ erli bir parametresi var (kvt). Örne˘ in range() fonksiyonunu yazan s g g s g Python geli¸tiricileri bu fonksiyona bazı varsayılan de˘ erler atayarak bizim için bu fonksiyonun s g kullanımını kolayla¸tırmı¸lardır. kvt parametresini belirtmesek de olur.range(10) Öteki iki parametreyi ise bo¸ geçebiliyoruz. kuvvetini hesaplamı¸ olduk. Bu sayede range() fonksiyonunu her defasında üç argüman s s vermek yerine tek argüman ile çalı¸tırabiliyoruz. E˘ er bu ¸ g programı ilk defa kuruyorsanız. Yani bir programın kurulumu esnasında bazı seçeneklere programı yazan ki¸i tarafından bazı mantıklı varsayılan s de˘ erler atanabilir. kurulumla ilgili bütün seçeneklerin ne i¸e yaradı˘ ını bilmiyor s g olabilirsiniz. Dolayısıyla biz fonksiyonu tek g argümanla ça˘ ırdı˘ ımızda Python kvt parametresinin de˘ erini 2 kabul edecektir. E˘ er bizim g g g g istedi˘ imiz sey herhangi bir sayının farklı bir kuvvetini hesaplamaksa bizim bunu açık açık g ¸ belirtmemiz gerekiyor. makul bir program. 1) seklinde algılayacak g ¸ ve ona göre i¸lem yapacaktır. kvt=2): print sayi ** kvt Burada.coding: utf-8 -*def kuvvet(sayi. g g Çünkü kvt parametresinin varsayılan de˘ eri 2’dir. kuvveti hesaplanacaktır. Mesela I¸ g g su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. biz range(10) yazdı˘ ımızda Python bunu range(0. kuvvet() adlı fonksiyon toplam 2 parametreden olu¸uyor. kullanıcının g en az seçimle programı kullanılabilir hale getirmesine müsaade etmelidir. çünkü o parametrelerin birer varsayılan de˘ eri var. Fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyoruz: g ¸ ¸ g kuvvet(12) Fonksiyonu böyle ça˘ ırdı˘ ımızda otomatik olarak 12 sayısının 2. Bu fonksiyonu g s kullanabilmek için sayi parametresini mutlaka belirtmemiz gerekiyor. s ˙ste biz de kendi yazdı˘ ımız fonksiyonlarda böyle varsayılan de˘ erler belirleyebiliriz. Çünkü bunun varsayılan bir de˘ eri var. O yüzden. Ama e˘ er biz 12 sayısının farklı bir kuvvetini g g hesaplamak istersek aynı fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g kuvvet(12. s g Bu yüzden o parametreleri belirtmesek de oluyor.

bolunen ve hassas. bu parametrenin de˘ eri True varsayılacaktır. g g Bu arada. fonksiyg g g onumuzu kullanırken sadece iki argüman vermemiz yeterli oluyor.def bol(bolen. bol() fonksiyonunun üç adet parametre g g aldı˘ ını görüyoruz. Varsayılan de˘ erli fonksiyonlar tanımlarken dikkat etmemiz gereken önemli bir kural var. E˘ er üçüncü parametreyi g belirtmezsek. E˘ er tamsayı seklinde bir sonuç g g ¸ elde etmek istersek fonksiyonumuzu söyle ça˘ ıraca˘ ız: ¸ g g bol(10. 3) Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda su sonucu alırız: s g ¸ 3. yukarıdaki fonksiyonu su sekilde tanımlayabilece˘ imizi de biliyoruz: ¸ ¸ g def bol(bolen.. sonuç içinde ondalık kısım da görünüyor. bolen. fonksiyonumuza baktı˘ ımız zaman. bolunen. 3. hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas == True: print float(sonuc) if hassas == False: print int(sonuc) Burada bol() adlı bir fonksiyon tanımladık. Parametrenin de˘ eri True kabul g g edildi˘ i için de fonksiyonumuz hesaplamada hassas bir sonuç verir. hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: print float(sonuc) if not hassas: print int(sonuc) Burada if hassas: ifadesi if hassas == True: ile e¸anlamlıdır. Bu üç parametreden sonuncusu varsayılan bir de˘ ere sahip. bolunen. E˘ er biz bu tür bir hasg g sasiyet istemezsek üçüncü parametre olan hassas‘ı False de˘ eri ile ça˘ ırıyoruz..33333333333 Gördü˘ ünüz gibi. Bu g tür fonksiyonlarda varsayılan de˘ erin. parametre sıralamasında en sonda gelmesi gerekiyor. Dolayısıyla g bizim bu fonksiyonu en az iki argüman ile ça˘ ırmamız gerekiyor: g bol(10. Ama sonuncu parametreye varsayılan bir de˘ er atadı˘ ımız için. False) Bu sekilde söyle bir sonuç alırız: ¸ ¸ 3 Dedi˘ imiz gibi. E˘ er varsayılan de˘ erli argümanı en sona de˘ il de ba¸a veya ortaya alırsak Python bize söyle g g g s ¸ bir hata verir: . bolunen): . if not hassas: ise if s hassas == False ile aynı anlama gelir. Bu fonksiyon toplam 3 parametre alıyor: bolen. g Yani söyle bir sey yazamayız: ¸ ¸ def bol(hassas = True.

ben Fırat Özgül Yazdı˘ ımız bu fonksiyona istedi˘ imiz sayıda parametre ekleyebilece˘ imizi biliyoruz. kendisine argüman olarak verilen herhangi bir ismi. E˘ er biz hem ismin hem de soyismin ekrana ¸ g dökülmesini istersek söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ def selamla(isim.. dog_yeri.. g Dolayısıyla biz bu fonksiyonu 6’dan az veya fazla sayıda argüman ile ça˘ ıramayız. "Özgül") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ merhaba. varsayılan de˘erli argümandan sonra geliyor g g Dolayısıyla kural olarak. Peki ya biz kendimizi herhangi bir sayıyla sınırlamak istemezsek ne olacak? Yani mesela biz bir fonksiyon tanımlarken parametre sayısını önceden belirtmesek de istedi˘ imiz kadar argümanla fonksiyonumuzu ça˘ ırabilsek olmaz mı? Örne˘ in g g g söyle bir sey yapamaz mıyız? ¸ ¸ fonksiyon_adi(arg1. Bu parametreler böyle uzayıp gider. arg4.5 ˙stenen Sayıda Sıralı Argüman Kullanımı I Fonksiyonları anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s def selamla(isim): print "merhaba. Örne˘ in yukarıdaki fonksiyon 6 adet parametre alıyor.) Elbette yapabiliriz.coding: utf-8 -*def birlestir(*argumanlar): a = "" for i in argumanlar: a += i + " " print a . adres): ... varsayılan de˘ ere sahip argümanları parametre listesinin en sonuna g yerle¸tirmeye özen göstermemiz gerekiyor.SyntaxError: non-default argument follows default argument Yani: SözdizimiHatası: varsayılan de˘ersiz argüman. s 13. tc_kimlik. arg3. Simdi su kodları dikkatlice inceleyin: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. isim. Aksi halde g Python bize hata mesajı gösterir. Mesela: g g g def sicile_ekle(isim.. . soyisim): print "merhaba. soyisim Bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyoruz: ¸ ¸ g selamla("Fırat". merhaba. arg5. dog_tarihi. arg2. soyisim. ben ". mesela Ahmet’i.. benim adım Ahmet! seklinde ekrana döküyordu. benim adım %s!" %isim Bu fonksiyon.

birlestir("Ahmet". "0533 123 45 67") Gördü˘ ünüz gibi. 7. “*arg” g g gibi özel bir yapıdan faydalanarak bu fonksiyonun sınırsız sayıda argüman ile ça˘ rılmasına g olanak tanıdık. 5. Gelin isterseniz bir örnek daha yaparak durumu biraz daha netle¸tirelim. Hatırlarsanız yukarıda s söyle bir fonksiyon yazmı¸tık: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def carp(*liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Burada parametre sayısını kısıtlamadı˘ ımız için artık fonksiyonumuzu rahatlıkla söyle ça˘ ırag ¸ g biliriz: carp(2. "Mühendis".. g Dilerseniz bu “*arg” yapısına biraz daha yakından bakalım. "Mehmet". 3. "Ozan") g Bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ınızda söyle bir çıktı alırsınız: s g ¸ . bu fonksiyonun tam olarak kaç adet parametre aldı˘ ını belirtmedik. "Veli". "O˘uz". s Biraz önce ö˘ rendi˘ imiz “*arg” yapısını kullanarak aynı fonksiyonu söyle de yazabiliriz: g g ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyorduk: ¸ ¸ g liste = [2. 8) Fonksiyonumuz. 6. Simdi söyle bir sey yazdı˘ ımızı ¸ ¸ ¸ g dü¸ünün: s def fonk(*arg): print arg Bu fonksiyonu istedi˘ iniz sayıda argümanla ça˘ ırabilirsiniz: g g fonk("Ahmet". kendisine argüman olarak verilen bütün de˘ erleri birbiriyle çarpacaktır. Dolayısıyla bu fonksiyonu ça˘ ırırken 1’den az veya çok sayıda g argüman kullanamıyoruz. Biz bu sınırlamayı a¸mak için Python’daki listelerden yararlandık. 4] carp(liste) Böylece liste içindeki bütün sayıları birbiriyle çarpabiliyorduk.. "Mersin". 3. Bu fonksiyonun özelli˘ i yalnızca g tek bir parametre almasıdır. 4. "Öz".

arg3): print arg1. vb. ’O˘uz’. tel. "O˘uz". sehir. soyisim. "Mehmet". "Ali"] fonk(*ls) E˘ er aynı fonksiyonu su sekilde ça˘ ırırsanız hata alırsınız: g ¸ ¸ g ls = ["Ahmet". arg3 Bu basit fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g fonk("Ahmet". çıktımız bir demet. v in kayit. arg2. "Ali") E˘ er istersek bu fonksiyonu. meslek. meslek. arg2. “*” i¸aretini de kullanarak su sekilde de ça˘ ırabiliriz: g s ¸ ¸ g ls = ["Ahmet". liste olabilir. tel. "Ozan") g Bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ 0 1 2 3 4 --> --> --> --> --> Ahmet Mehmet Veli O˘uz g Ozan Python’daki bu “*” i¸areti özel görevi olan bir araçtır. s g g Yukarıda söyle bir örnek verdi˘ imizi hatırlıyorsunuz: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Fonksiyon çıktısını bu sekilde elde edece˘ inizi bildikten g ¸ g sonra bu çıktıyı istedi˘ iniz sekilde biçimlendirebilirsiniz. "Mehmet". ’Veli’. isim) fonk("Ahmet". ’Mehmet’. ’Ozan’) g Gördü˘ ünüz gibi. "Veli". Mesela: g ¸ def fonk(*arg): for sira. listenin her bir ö˘ esinin tek tek fonksiyona uygulanmasını sa˘ lıyor. isim in enumerate(arg): print "%s --> %s" %(sira. "Mehmet". "Mehmet".(’Ahmet’.) bütün ö˘ eleri tek tek fonksiyona uygular.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. "Ali"] fonk(ls) Burada “*” i¸areti. bir dizi içindeki (bu demet s s olabilir. Bu dedi˘ imiz seyi daha iyi g g ¸ anlayabilmek için söyle bir örnek verelim: ¸ def fonk(arg1. soyisim)] = [sehir. adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. Bu i¸aret.items(): print k print "-"*len(k) .

adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. s g g s Yukarıdaki örnekte. "Baraj Yolu") Biraz önce ö˘ rendi˘ imiz bilgiyi kullanarak aynı fonksiyonu su sekilde de yazabiliriz: g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. "Adana". meslek. "¸arkıcı".coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. meslek. v in kayit. meslek. sehir. S "0322 123 45 67". v in kayit. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey de g g ¸ i¸te biraz önce ö˘ rendi˘ imiz “*” i¸aretidir. isimler listesini olu¸turan ö˘ eleri kullanıcıdan da alabilece˘ imizi biliyoruz. soyisim.for i in v: print i kayit_ekle("Orçun". meslek. tel. S "0322 123 45 67". adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. sehir. "Kunek".. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isimler = ["Orçun". "Kunek". tel.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. Biz burada bütün bu argümanları içeren bir listenin bütün ö˘ elerini tek tek fonksiyona uyguluyoruz.. "Adana". soyisim)] = [sehir. s g g Hatta bunun için daha önce söyle bir kod da yazmı¸tık: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. "¸arkıcı".items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isi soy seh mes = = = = raw_input("isim: ") raw_input("soyisim: ") raw_input("¸ehir: ") s raw_input("meslek: ") . tel. "Baraj Yolu"] kayit_ekle(*isimler) Normalde kayit_ekle() fonksiyonu 6 argüman alıyor. soyisim)] = [sehir. soyisim. tel.

sehir. bir isimle birlikte kullanılan argüg s g manlardır.coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. Son olarak da bu ls listesindeki bütün ö˘ eleri tek tek kayit_ekle() adlı fonksiyona g uyguluyoruz. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. soy. "soyisim: ". kullanıcıdan raw_input() fonksiyonu s s yardımıyla alınan cevapları tutacak.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. tel. biraz önce ö˘ rendi˘ imiz bilgileri kullanarak bu kodları su sekilde de kısaltabiliriz: g g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. soyisim)] = [sehir. soyisim.tel = raw_input("telefon: ") adr = raw_input("adres: ") kayit_ekle(isi. tel. soyisim. "¸ehir: ". kullanıcıya sordu˘ umuz bütün soruların cevabını tek tek ls adlı listeye g ekliyoruz. Bu bölümde ise istedi˘ imiz sayıda isimli argüman verme konusunu g g s g inceleyece˘ iz. s "meslek: ". "adr: "] for i in sorular: ls.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i ls = [] sorular = ["isim: ". g Bildi˘ iniz gibi isimli argümanlar. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. Ardından da sorular adlı ba¸ka bir liste olu¸turduk. v in kayit. seh. telefon): defter = {} defter["isim"] = isim . meslek. mes. "tel: ".6 ˙stenen Sayıda ˙simli Argüman Kullanımı I I Bir önceki bölümde fonksiyonları kullanarak. Örne˘ in su fonksiyonda isimli argümanlar kullanılmı¸tır: g ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. Bu s s da kullanıcıya soraca˘ ımız soruları tutuyor. Bu liste.append(raw_input(i)) kayit_ekle(*ls) Burada önce ls adlı bo¸ bir liste olu¸turduk. adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. adr) E˘ er istersek. Daha sonra ise raw_input() fonksiyonunu bir for g döngüsü içine sokarak. tel. meslek. 13. istedi˘ imiz sayıda isimsiz argümanı nasıl vereg bilece˘ imizi ö˘ renmi¸tik.

“k” ve g ¸ “v” ile temsil edilen ö˘ eleri biraz biçimlendirerek ekrana basmaktan ibaret. Adres bilgilerini bu sözlük içine kaydece˘ iz. demetlerin ilk ö˘ elerini. s Bu fonksiyona göre. yukarıdaki kod bize defter adlı sözlü˘ ün “anahtar” ve “de˘ er” çiflerini içeren g g g birer demet veriyor.items() satırı ile bu demetlerdeki ö˘ elere tek tek g eri¸ebiliyoruz. Burada “k” harfi. v)) Burada defter sözlü˘ ünün items() metodunu kullanarak. E˘ er yukarıdaki kodu söyle yazacak olursanız neler olup g ¸ bitti˘ i biraz daha netle¸ecektir: g s for ogeler in defter. telefon="02122121212") Burada öncelikle defter adlı bir sözlük tanımladık.items(): print("%s\t:\t%s" %(k.keys(): defter[i] = arglar[i] . v)) adres_defteri(isim="Fırat". g s Daha sonra gelen satırda söyle bir kod görüyoruz: ¸ for k. ’Fırat’) Gördü˘ ünüz gibi. Simdi yukarıdaki fonksiyona söyle bir ekleme yapalım: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. soyisim ve telefon olmak üzere üç farklı alan bulunacak. v in defter.coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. “isim”. v)) kodu yardımıyla yaptı˘ ımız sey. telefon.defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for k. Bu satır içinde g gördü˘ ümüz “\t” harflerinin ne i¸e yaradı˘ ını biliyoruz. Yazdı˘ ımız kodlara g göre defter adlı sözlük içinde isim. soyisim. “soyisim” ve “telefon” alanlarını doldurarak fonksiyonu çalı¸ır hale s getirebiliyoruz. g Daha sonra bu defter adlı sözlük içinde yer alacak alanları belirliyoruz.. ’Özgül’) (’adres’. Bunlar karakter dizileri içine sekme g s g (TAB) eklemek için kullanılan kaçı¸ dizileridir. soyisim="Özgül".items(): print ogeler (’soyisim’. defter adlı sözlükteki ilgili alanlara yerle¸tirilecek. **arglar): defter = {} defter["isim"] = isim defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for i in arglar.com’) (’cep’. Alt satırdaki print("%s\t:\t%s" %(k. Fonksiyon parametresi olarak belirledi˘ imiz isim. v in defter.. ’02122121212’) (’eposta’. ’05994443322’) (’isim’.items(): print("%s\t:\t%s" %(k. sözlük içindeki “anahtar” ve “de˘ er” g g çiftlerini birer demet halinde alıyoruz. ’firatozgul@frtzgl. soyisim ve telefon ö˘ elerine kar¸ılık gelen g g s de˘ erler. v in defter. for k. “v” harfi ise ikinci ö˘ elerini temsil s g g ediyor. ’˙stanbul’) I (’telefon’.

Bu parametre bir sözlük oldu˘ u için. Burada **arglar parametresinin bir sözlük (dictionary) oldu˘ una özellikle dikkat g edin. soyisim.com".com’. soyisim print "telefon:\n\t". ’cep’: ’05994443322’} Gördü˘ ünüz gibi. I ’eposta’: ’firatozgul@frtzgl.for k. isim print "soyisim:\n\t".items(): print "%s\t:\t%s" %(k. Dolayısıyla söyle bir kod yazmamız g ¸ mümkün olabiliyor: for i in arglar. telefon print "öteki argümanlar:\n\t". telefon. adres="˙stanbul". **arglar): print "isim:\n\t".keys(): defter[i] = arglar[i] Bu kodlar yardımıyla arglar adlı sözlü˘ ün ö˘ elerini defter adlı sözlü˘ e ekliyoruz. Bu yapının g g g kafanızı karı¸tırmasına izin vermeyin. sözlüklerin bütün özelliklerine de do˘ al olarak sahipg g tir.coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. telefon="02122121212". soyisim ve g telefon parametrelerini yerle¸tirdikten sonra istedi˘ imiz sayıda ba¸ka isimli argümanlar da bes g s lirtebiliyoruz. v) adres_defteri(isim="Fırat". I cep="05994443322") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda suna benzer bir çıktı alaca˘ ız: s g ¸ g isim: Fırat soyisim: Özgül telefon: 02122121212 öteki argümanlar: {’adres’: ’˙stanbul’. Sözlükler konusunu s g ¸ anlatırken sözlüklere nasıl ö˘ e ekleyebilece˘ imizi anlattı˘ ımızı hatırlıyorsunuz: g g g . eposta="firatozgul@frtzgl. Aslında yaptı˘ ımız sey çok basit. arka planda neler olup bitti˘ ini daha açık bir sekilde ¸ ¸ g ¸ görebiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. soyisim="Özgül". Yukarıdaki kodları su sekilde yazarak. I cep="05994443322") Burada yaptı˘ ımız eklemeler sayesinde adres_defteri() adlı fonksiyona isim. v in defter. adres="˙stanbul". telefon="02122121212". soyisim="Özgül".com". arglar parametresi bize bir sözlük veriyor. eposta="firatozgul@frtzgl. arglar adres_defteri(isim="Fırat".

Bu ö˘ elerin g g g de˘ erini sırasıyla 2. g s Gördü˘ ünüz gibi. yukarıdaki örnek for i in g g arglar.. Ayrıca sozluk argümanını fonksiyona yazarken yine çift yıldızlı g yapıyı kullanmayı da unutmuyoruz. adres.. "adres": "˙stanbul".com". v in defter.keys(). telefon="02122121212". soyisim="Özgül". 1 ve 4 olarak ayarlıyoruz. 13.com ve 05994443322 ö˘ elerine kar¸ılık geliyor. arglar[i] dedi˘ imiz sey ise ˙stang ¸ g g ¸ I bul.com" defter["cep"] = "05994443322" defter[i] dedi˘ imiz sey. Söyle dü¸ünün: g ¸ g ¸ s defter = {} defter["adres"] = "˙stanbul" I defter["eposta"] = "firatozgul@frtzgl.items(): print "%s\t:\t%s" %(k. firatozgul@frtzgl.keys(): defter[i] = arglar[i] for k. Dedi˘ im gibi. **arglar): defter = {} defter["isim"] = isim defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for i in arglar. telefon. çift yıldızlı parametreler fonksiyonlara istedi˘ imiz sayıda isimli argüman ekg g leme imkanı tanıyor bize. . soyisim... bir fonksiyonun gömülü olması ne anlama gelir? “gömülü” demek. satırıyla yaptı˘ ımız seyden farklı de˘ ildir.7 Gömülü Fonksiyonlar (Built-in Functions) Python’da en büyük nimetlerden biri de bu dilin yapısında bulunan gömülü fonksiyonlardır (built-in functions). eposta ve cep ö˘ elerine. v) sozluk = {"eposta": "firatozgul@frtzgl. Dedi˘ im gibi. **sozluk) Burada sözlü˘ ü önceden tanımladı˘ ımıza ve bunu fonksiyonu ça˘ ırırken do˘ rudan argüman g g g g olarak ekledi˘ imize dikkat edin. bu parametreler bir sözlük oldu˘ u için yukarıdaki g g örne˘ i su sekilde de yazabilirsiniz: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Peki.coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim.sozluk = {} sozluk["ayakkabı"] = 2 sozluk["elbise"] = 1 sozluk["gömlek"] = 4 Bu örnekte sozluk adlı sözlü˘ e ayakkabı. elbise ve gömlek adlı ö˘ eler ekliyoruz. I "cep": "05994443322"} adres_defteri(isim="Fırat".

“Python’un içinde yer alan” demektir. Yukarıdaki s adreste bunun gibi onlarca gömülü fonksiyon göreceksiniz. fonksiyon içinde a adlı bir de˘ i¸kenimiz var. bizim kendi yazdı˘ ımız fonksiyonlar arasında tam olarak ne fark g vardır? Bir defa.python. Bakın bakalım sizden önce birisi tekerle˘ i zaten icat g etmi¸ mi? Örne˘ in tamsayıları (integer) ikili sayılara (binary) çevirmeniz gerekiyorsa. Bu fonksiyon Python’un içinde.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() Burada her zamanki gibi fonk() adlı bir fonksiyon tanımladık ve daha sonra bu fonksiyonu ça˘ ırdık.html adresinden eri¸ebilirsiniz. enumerate() ve sum() fonksiyonları da birer gömülü fonksiyondur. Yani bu fonksiyonları kullanabilmek için özel bir sey yapmanıza gerek yoktur. g s g Gördü˘ ünüz gibi.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". hazır fonksiyonlardır. Python programlama dilinin içinde yer alan. Yani gömülü fonksiyonlar. s s ˙ Ikincisi (ve belki de en önemlisi). oturup s g bu i¸lemi yapan bir fonksiyon tanımlamaya çalı¸manız bo¸ bir çaba olur. g 13. Diyelim ki söyle bir sey yazdık: s g s s ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Ama bizim tanımladı˘ ımız g g g fonksiyonlar böyle de˘ ildir. Bunun yerine halis s s hazırda tanımlanıp dilin içine gömülmü¸ olan bin() fonksiyonunu kullanabilirsiniz. Bu fonksiyonun i¸levini yerine getirebilmesi için tanımlanmasına gerek ¸ s yoktur. gömülü fonksiyonlar oldukça hızlı ve verimlidir. Kendi yazdı˘ ımız fonksiyonları kullanabilmek için. özel bir i¸levi yerine getirmeniz gerekti˘ inde s s g yukarıdaki adresi mutlaka kontrol edin. Mesela s s s len(). Mesela daha önce ö˘ rendi˘ imiz ve sık sık kullandı˘ ımız g g g range() fonksiyonu gömülü bir fonksiyondur. ˙ ¸ Istedi˘ inizde veya bu fonksiyg onlar lazım oldu˘ unda do˘ rudan kullanabilirsiniz bu fonksiyonları. Yeri ve zamanı geldi˘ inde “modül” ve “içe aktarmak” kavrams g larından söz edece˘ iz. Peki.org/library/functions.8 global Deyimi Bu bölümde global adlı bir deyimden söz edece˘ iz. Python’daki gömülü fonksiyonların listesine http://docs. Su son söyledi˘ im seyin kafanızı ¸ g ¸ karı¸tırmasına izin vermeyin. Python geli¸tiricileri bu fonksiyonu tanımlamı¸ ve dilin içine “gömmü¸lerdir”. Sonuç olarak bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ımızda 5 çıktısını aldık. ˙ g Isterseniz global‘in ne oldu˘ unu anlatmaya g çalı¸mak yerine do˘ rudan bir örnekle i¸e ba¸layalım. bu fonksiyonu g g içeren modülü öncelikle içe aktarmamız (import) gerekir. kullanılmaya hazır bir sekilde bekler. Çünkü bu fonksiyonlar Python geli¸tiricileri tarafından özel olarak optimize edilmi¸tir. Bir program yazarken. bu fonksiyonlar her an hazır ve nazırdır. a g . Simdi söyle bir sey yazarak bu a g gs ¸ ¸ ¸ de˘ i¸kenine ula¸maya çalı¸alım: gs s s #!/usr/bin/env python # -*. gömülü fonksiyonlarla.

Bu alanın dı¸ına çıkıldı˘ ında a de˘ i¸keninin s g gs herhangi bir geçerlili˘ i yoktur. Gördü˘ ünüz gibi. ˙ gs Isterseniz bu durumu daha iyi anlayabilmek için yukarıdaki örne˘ i g söyle de˘ i¸tirelim: ¸ gs #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". Peki.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() a = 10 print "a’nın de˘eri: ". de˘ il mi? O halde neden Python a de˘ i¸kenini bulags s g gs madı˘ ından yakınıyor? Hatırlarsanız bu bölümün en ba¸ında.coding: utf-8 -*- . a g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda ise söyle bir çıktı alırız: s g ¸ 5 a’nın de˘eri: 10 g Buradaki ilk 5 sayısı fonksiyon içindeki a‘nın de˘ erini gösteriyor.py". print a ifadesiyle bitiyor. Alt satırdaki 10 de˘ eri ise g g a‘nın fonksiyon sınırları dı¸ındaki de˘ erini. Halbuki biz fonk() adlı fonksiyon gs g içinde bu a de˘ i¸kenini tanımlamı¸tık.. Yani mesela yukarıdaki fonksiyon içinde tanımladı˘ ımız a de˘ i¸keni g gs yalnızca bu fonksiyon sınırları dâhilinde geçerlidir. Python’da buna s isim alanı (namespace) adı verilir. bir fonksiyonun sınırlarının ne g s oldu˘ undan söz etmi¸tik. Bu fonksiyonun etkisi bu alanla sınırlıdır. O yüzden Python yukarıdaki gibi bir kod yazdı˘ ımızda a g g de˘ i¸kenini bulamayacaktır. Buna göre yukarıdaki fonk() adlı fonksiyon def fonk(): ifadesiyle g s ba¸lıyor. Ama bunun gs s s s için global adlı bir deyimden yararlanmamız gerekir. in <module> print a NameError: name ’a’ is not defined Bu hata mesajı bize a diye bir de˘ i¸ken olmadı˘ ını söylüyor. biz fonksiyon gs s içindeki a de˘ i¸kenine fonksiyon dı¸ından da eri¸emez miyiz? Elbette eri¸ebiliriz. a g Kodları bu sekilde yazdı˘ ımızda Python’un bize bir hata mesajı gösterece˘ ini biliyoruz.Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir hata alırız: s g ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. Dilerseniz yukarıda ilk verdi˘ imiz örnek g üzerinden giderek bu global deyimini anlamaya çalı¸alım: s #!/usr/bin/env python # -*. line 7. Herhangi bir fonksiyon içinde tanımlanan her sey o fonksiy¸ onun isim alanıyla sınırlıdır.. Simdi ¸ g g ¸ bu kodlara söyle bir ekleme yapalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. a de˘ i¸kenini fonksiyon dı¸ında s g g gs s da kullanabilmek için bu de˘ i¸keni dı¸arıda tekrar tanımlamamız gerekiyor.

a s g Buradaki return deyimine takılmayın biraz sonra bunun tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını görece˘ iz. a g Burada yaptı˘ ımız sey. Bunlardan ilki fonksiyon içindeki a de˘ i¸keninin s gs de˘ erini gösteriyor. fonk() g print "a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: ".. s g g Biz yalnızca yukarıdaki kodların çıktısına odaklanalım... Bu ifade fonksiyon içindeki a adlı de˘ i¸kenin “global” ¸ gs oldu˘ unu. Yani bu kodları s gs g çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ a’nın fonksiyon içindeki de˘eri 5 g a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: s g 10 Burada fonksiyon içinde ve dı¸ında aynı adda iki de˘ i¸ken tanımlamamıza ra˘ men. global deyimi bir fonksiyon içindeki de˘ erlere fonksiyon dı¸ından da erg g s i¸memize yardımcı oluyor.coding: utf-8 -*a = 10 def fonk(): a = 5 return a print "a’nın fonksiyon içindeki de˘eri". Python’daki s gs g “isim alanı” kavramı sayesinde bu iki de˘ i¸kenin de˘ eri birbirine karı¸mıyor.def fonk(): global a a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". Burada öncelikle bir a de˘ i¸keni tanımladık. Ama bir de su gs g s ¸ kodlara bakın: #!/usr/bin/env python # -*.. s Simdi söyle bir sey yazdı˘ ımızı dü¸ünün: ¸ ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*a = 10 def fonk(): global a a = 5 return a . yani fonksiyonun kendi sınırları dı¸ında da geçerli bir de˘ er oldu˘ unu söylüyor. Bu fonksiyon içinde de˘ eri 5 olan bir a de˘ i¸keni daha tanımladık. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 10. fonksiyonu tanımladıktan sonra fonksiyon gövdesinin ilk satırına g ¸ global a diye bir sey eklemekten ibaret. Bu g s g g kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alıyoruz: s g ¸ 5 a’nın de˘eri: g 5 Gördü˘ ünüz gibi. iki adet çıktı veriyoruz. ˙ g Ikincisi ise fonksiyon dı¸ındaki a de˘ i¸keninin de˘ erini. s g gs Fonksiyon dı¸ında ise. Ardından fonk() adlı gs gs g bir fonksiyon olu¸turduk.

Yaptı˘ ımız sey bir a de˘ i¸keni belirleyip.9 return Deyimi Hatırlarsanız bir önceki bölümde söyle bir fonksiyon tanımlamı¸tık: ¸ s def fonk(): a = 5 return a Dikkat ederseniz burada return diye bir sey kullandık. her ne kadar gs g s I¸ faydalı bir araçmı¸ gibi görünse de. fonk() g print "a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: ".print "a’nın fonksiyon içindeki de˘eri". Yani Python’daki bütün fonksiyonlar bir s g de˘ er döndürür. global deyiminin sakıncaları faydalarından çoktur. Burada “döndürmek”ten kastımız bir i¸lemin sonucu olarak ortaya çıkan g s de˘ eri vermektir.. Peki bu ne demek? Açıklayalım: Python’da her fonksiyonun bir “dönü¸ de˘ eri” vardır. Siz programın bir yerine bir de˘ i¸ken tanımlamaya çalı¸ırken.” dedi˘ imiz zaman kastetti˘ imiz sey.. Mesela. Simdi bu noktada g s gs ¸ kendimize su soruyu sormamız lazım: Acaba bizim istedi˘ imiz sey bu mu? Özellikle üzerinde ¸ g ¸ birkaç farklı ki¸inin çalı¸tı˘ ı büyük projelerde böyle bir özellik ne tür sorunlara yol açabilir? s s g Üzerinde pek çok farklı ki¸inin çalı¸tı˘ ı büyük projelerde global deyiminin büyük sıkıntılar s s g do˘ urabilece˘ i apaçık ortada. Peki. Bunu su sekilde test edebiliriz: g ¸ ¸ print fonk() . print g g ¸ gs deyimini kullanarak bunu ekrana bastırmaktan ibaret. g g gs s ba¸ka bir geli¸tirici bir fonksiyon içinde global deyimini kullanarak fonksiyon dı¸ındaki aynı adlı s s s de˘ i¸kenlerin de˘ erini birbirine katmı¸ olabilir. “Bu fonksiyonun dönü¸ de˘ eri bir karakter dizisidir. ¸ döndürmek. a s g Burada bir önceki kodlara ilave olarak global a satırını yazdık. Bu defa çıktımız söyle oldu: ¸ a’nın fonksiyon içindeki de˘eri 5 g a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: s g 5 Gördü˘ ünüz gibi. Buna göre yukarıdaki fonksiyon a de˘ i¸kenini gs “döndürüyor”. iade etmek” gibi anlamlara gelir. Bu kelime Türkçe’de “vermek. fonksiyonlar bir de˘ er döndürüyor da ne oluyor? s g g Yani bir fonksiyonun herhangi bir de˘ er döndürmesinin kime ne faydası var? ˙ g Isterseniz bunu daha iyi anlayabilmek için yukarıdaki örne˘ i bir de söyle yazalım: g ¸ def fonk(): a = 5 print a Burada herhangi bir de˘ er döndürmüyoruz. Bu arada sunu da belirtelim: Her ne ¸ kadar biz bir fonksiyonda açık açık bir de˘ er döndürmesek de o fonksiyon otomatik olarak bir g de˘ er döndürecektir. 13. bu fonksiyonun g g ¸ i¸letilmesi sonucu ortaya çıkan de˘ erin bir karakter dizisi oldu˘ udur. fonksiyongs gs g umuzun dönü¸ de˘ eri bir tamsayıdır. ˙ste bu tür sıkıntılardan ötürü. global deyimi fonksiyon dı¸ındaki a de˘ i¸kenini sildi. Herhangi bir de˘ er döndürmedi˘ imiz fonksiyonlar otomatik olarak None g g g diye bir de˘ er döndürür. Örne˘ in yukarıdaki s g g g fonksiyon a adlı de˘ i¸keni döndürüyor ve bu a de˘ i¸keni bir tamsayı oldu˘ u için.” veya “Bu g s g fonksiyon bir karakter dizisi döndürür. O yüzs den yazdı˘ ınız programlarda global deyiminden mümkün oldu˘ unca uzak durmanızda fayda g g var.

Biz burada sadece a de˘ i¸kenini döndürmekle yetiniyoruz. print deyimi bir mesajın ¸ ¸ g ekrana basılmasını sa˘ lar. fonksiyonu hem g g ekranda bir mesaj göstermek için hem de ba¸ka i¸ler için kullanabilirsiniz.. Yukarıdaki fonksiyonu print olmadan da ça˘ ırabilece˘ imizi biliyorsunuz: g g g g fonk() Bu defa a de˘ i¸keninin de˘ eri ekrana dökülecek. Bu fonksiyondan çıktı alabilmek için fonksiyonu söyle ¸ ça˘ ırmamız gerekir: g print fonk() “Peki. Halbuki biz a de˘ i¸keninin de˘ eri: 5 gibi s g gs g bir çıktı alaca˘ ımızı zannediyorduk. i¸ler hiç de istedi˘ imiz gibi gitmedi. Bunun nedeni. fonk() adlı fonksiyonumuzun otomatik olarak I¸ g g döndürdü˘ ü de˘ erdir. return deyimi ise herhangi bir de˘ erin döndürülmesinden sorumg g ludur. Ama e˘ er yukarıg g g g daki fonksiyonu su sekilde tanımlasaydık i¸imiz daha kolay olurdu: ¸ ¸ s .. Ama e˘ er o de˘ eri ekrana basmak yerine döndürmeyi tercih ederseniz. Çünkü tanımladı˘ ınız bu fonksiyonun tek görevi bir de˘ eri ekrana basmak olacakg g tır. ancak None de˘ erini göremeyece˘ iz. bir fonksiyondan herhangi bir de˘ er döndürmedi˘ imizde g g g otomatik olarak None de˘ eri döndürüldü˘ ü için çıktıda bu de˘ eri görüyoruz.Fonksiyonu bu sekilde ça˘ ırdı˘ ımızda söyle bir çıktı aldı˘ ımızı göreceksiniz: ¸ g g ¸ g 5 None ˙ste burada gördü˘ ümüz None de˘ eri. Simdi gs g g g ¸ su fonksiyona bakalım: ¸ def fonk(): a = 5 return a fonk() Burada ise ekranda herhangi bir çıktı göremeyiz. Siz bir fonksiyondan bir de˘ er döndürdükten sonra o de˘ erle ne yapaca˘ ınız tamag g g men size kalmı¸. bu fonksiyonda herhangi bir “print” i¸lemi yapmıyor olmamızdır. bütün bu anlattıkların ne i¸e yarar?” diye sordu˘ unuzu duyar gibiyim. E˘ er tanımladı˘ ınız bir fonksiyonda bir de˘ er döndürmek yerine o de˘ eri s g g g g ekrana basarsanız (yani print deyimini kullanırsanız) fonksiyonun i¸levini bir bakıma kısıtlamı¸ s s olursunuz. s gs Yani ekrana herhangi bir çıktı vermiyoruz. g Daha önce de dedi˘ imiz gibi.coding: utf-8 -*def ekrana_bas(): a = 5 print a print "a de˘i¸keninin de˘eri: %s" %ekrana_bas() g s g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ 5 a de˘i¸keninin de˘eri: None g s g Görüyorsunuz. Bunu anlayabilmek s s için söyle bir örnek verelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. s g Bir defa sunu anlamamız lazım: print ve return aynı seyler de˘ ildir.

10 Fonksiyonlarda pass Deyimi Hatırlarsanız hata yakalama konusunu i¸lerken pass adlı bir deyimden söz etmi¸tik.coding: utf-8 -*def ekrana_bas(): a = 5 return a print "a de˘i¸keninin de˘eri: %s" %ekrana_bas() g s g Gördü˘ ünüz gibi. ˙ g g g s Isterseniz bu fonksiyonu bir de return yerine print ile tanımlamayı deneyin. O zaman ne demek istedi˘ imi gayet net bir biçimde anlayacaksınız.append(a) . bu döndürdümüz de˘ erle istedi˘ imiz i¸lemi yapabiliyoruz. bu ne demek? s g Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.#!/usr/bin/env python # -*. Daha sonra fonksiyonu ça˘ ırırken.coding: utf-8 -*def deneme(): liste = [] while True: a = raw_input("Giriniz: ") if a == "0": pass else: liste. g 13. a¸mak” gibi anlamlara gelir. Bir de su örne˘ e bakın: g g ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. “Pass” kelimesi Türkçe’de “geçmek. ˙ s s Isterseniz o deyimi tekrar hatırlayalım.coding: utf-8 -*def sayi_isle(): sor = input("bir sayı girin: ") return sor sayi = sayi_isle() print "girdi˘iniz sayı: %s" %sayi g if sayi % 2 == 0: print "girdi˘iniz sayı çifttir" g else: print "girdi˘iniz sayı tektir" g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" %sayi ** 2 g print "girdi˘iniz sayının küpü: %s" %sayi ** 3 g Burada sayi_isle() adlı fonksiyonda kullanıcıya bir sayı sorup bu sayıyı döndürüyoruz. Python’da ise bu deyim hers hangi bir i¸lem yapmadan geçece˘ imiz durumlarda kullanılır. bu defa istedi˘ imiz çıktıyı aldık. Peki.

˙ste böyle s I¸ bir durumda pass deyimi imdadınıza yeti¸ir.coding: utf-8 -*def fonk(): """bo¸ bir fonksiyondur. Fonksiyonun isminin ne olaca˘ ına karar g verdiniz. Böyle bir durumda.__doc__ sum(sequence[. ¸ Dedi˘ imiz gibi. start]) -> value Returns the sum of a sequence of numbers (NOT strings) plus the value of parameter ’start’ (which defaults to 0). Bir fonksiyona ait belgelendirme dizisine eri¸mek için su yöntemi kullanıyoruz: s ¸ Mesela sum() fonksiyonunun belgelendirme dizisine ula¸alım: s >>> print sum. Hiçbir s i¸e yaramaz. okunaklılı˘ ı artırmak için kullanabilece˘ i bir ba¸ka yardımcı araç da g g s belgelendirme dizileridir (docstring). Program yazarları. “hiçbir ¸ I¸ sey yapmadan yola devam et!” anlamı katar kodlarımıza. Çünkü dedi˘ imiz gibi. returns start. g g g g Python hiçbir sey yapmadan bu satırı atlayacaktır.. When the sequence is empty. Program yazarken. Bu programda bir fonksiyon tanımlayacaksınız. belgelendirme dizisini fonksiyon tanımının hemen ardından getiriyoruz. Belg gelendirme dizilerinde üç tırnak kullanmak adettendir. yazdı˘ ınız kodların i¸levinin yanısıra s ¸ g s anla¸ılır olmasına da dikkat etmeniz gerekir. ˙ste pass buna benzer durumlarda.""" s pass Gördü˘ ünüz gibi. Bu deyimi kullanarak söyle bir sey yazabilirsiniz: s ¸ ¸ def bir_fonksiyon(): pass Fonksiyon tanımlarken fonksiyon gövdesini bo¸ bırakamazsınız. g g 13.print liste deneme() Burada gördü˘ ümüz gibi. E˘ er program içinde sadece g g s g fonksiyonun ismini yazıp bırakırsanız programınız çalı¸ma sırasında hata verecektir. bin kez okunur. Dilerseniz hemen bununla ilgili küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*. yazdıkları kodların daha kolay s anla¸ılmasını sa˘ lamak için bazı yardımcı araçlardan da faydalanır. . g Python programcılarının. Bu yüzden yazdı˘ ınız kodların g g anla¸ılır olması her seyden önemlidir. bu de˘ er listeye eklenmeyecek. pass deyiminin bu görevlerini daha önce ö˘ renmi¸tik.11 Fonksiyonların Belgelendirilmesi Her zaman söyledi˘ imiz gibi. ama fonksiyon içeri˘ ini nasıl yazaca˘ ınızı dü¸ünmediniz. e˘ er s g g gövdeyi bo¸ bırakırsanız programınız çalı¸maz. pass deyimini yukarıdaki g g s durumlar dı¸ında bir de söyle bir durumda kullanabilirsiniz: Diyelim ki bir program yazıyors ¸ sunuz. Mesela önceki derslerims g izde gördü˘ ümüz yorum (comment) kavramı bu yardımcı araçlardan biridir.. Daha sonra gövde s kısmına ne yazaca˘ ınıza karar verdi˘ inizde bu pass deyimini silebilirsiniz. e˘ er kullanıcı 0 de˘ erini girerse. kod bir kez yazılır. yukarıda gösterdi˘ imiz gibi s s g fonksiyonu tanımlayıp gövde kısmına da bir pass deyimi yerle¸tirebilirsiniz.

i¸e yaramaz. Hiçbir s i¸e yaramaz.. Ama tabii ki önce bölüm sorularımız. yazdı˘ ımız seyin g g ¸ ne i¸e yaradı˘ ı hakkında fikir sahibi olacaktır..""" s .. Artık yeni ve çok önemli bir konu olan s “Modüllere” ba¸layabiliriz. s g Yukarıdaki kodlarda yer alan belgelendirme dizisini ekrana basmak için kodlarınıza söyle bir ¸ satır eklemelisiniz: print not_ortalamasi_hesapla. belgelendirme dizileri bize yazdı˘ ımız bir fonksiyonun ne i¸e yaradı˘ ını ang g s g latma imkanı sa˘ lıyor.__doc__ bo¸ bir fonksiyondur. Hiçbir s .append(int(raw_input("%s. """bo¸ bir fonksiyondur. s Gelin isterseniz biraz daha anlamlı bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*. Önce g ¸ s fonksiyonumuzu tanımlayalım: >>> def fonk(): .coding: utf-8 -*def not_ortalamasi_hesapla(ogrenci_sayisi=5): """Not ortalaması hesaplayan bir fonksiyon. ö˘rencinin notu: " g % deneme))) print "Toplam %s ö˘renci var. yazdı˘ ımız kodları okuyanlar..""" deneme = 0 toplam = [] while deneme < ogrenci_sayisi: deneme += 1 toplam.. pass Simdi de fonksiyonumuzun belgelendirme dizisine ula¸alım: ¸ s >>> print fonk." % deneme g print ("Bu ö˘rencilerin not ortalaması: %s" g %(sum(toplam)/deneme)) not_ortalamasi_hesapla() Gördü˘ ünüz gibi. Belgelendirme dizileri özellikle yazdı˘ ımız kodları okuyan ba¸kaları için g g s kıymetlidir.. Bu fonksiyonun aldı˘ı tek argüman g kullanıcıya kaç kez not bilgisi sorulaca˘ını g gösterir. s . Belgelendirme dizileri sayesinde.Kendi yazdı˘ ımız fonksiyonların belgelendirme dizilerine de aynı sekilde ula¸abiliriz. g Böylece fonksiyonlar konusunu tamamlamı¸ olduk...__doc__ Bu arada... yazdı˘ ınız belgelendirme dizilerinin de Python’un girintileme kurallarına uygun olg ması gerekti˘ ine dikkat edin...

13.12 Bölüm Soruları
1. Esasında siz, bu bölümde inceledi˘ imiz fonksiyon konusuna hiç de yabancı sayılmazsınız. g Bu bölüme gelinceye kadar pek çok fonksiyon ö˘ renmi¸tik. Mesela daha önceki derslerimizden g s hangi fonksiyonları hatırlıyorsunuz? 2. Python’daki sum() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸i yapan bir fonksiyon yazın. Yazdı˘ ınız fonksiyon g s g bir liste içindeki sayıların toplamını verebilmeli. 3. Kullanıcıya isim soran bir program yazın. Bu program kullanıcının ismini ekrana dökebilmeli. Ancak e˘ er kullanıcının girdi˘ i isim 5 karakterden uzunsa, 5 karakterden uzun olan g g kısım ekrana basılmamalı, onun yerine ”...” i¸areti gösterilmelidir. Örne˘ in kullanıcıdan alınan s g isim Abdullah ise programınız “Abdul...” çıktısını vermeli. 4. Bir önceki soruda yazdı˘ ınız programda kullanıcı, içinde Türkçe karakterler bulunan bir isim g girdi˘ inde programınızda nasıl bir durum ortaya çıkıyor? Örne˘ in programınız “I¸ıl” ismine g g s nasıl bir tepki veriyor? Sizce bunun sebebi nedir? 5. Yukarıdaki fonksiyonlarla ilgili söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek()

Bu kodlara söyle bir baktı˘ ınızda, aslında bu kodları su sekilde de yazabilece˘ imizi farket¸ g ¸ ¸ g mi¸sinizdir: s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g else: print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g

Bu kodları böyle de˘ il de fonksiyon içinde yazmamızın sizce ne gibi avantajları vardır? g 6. Argüman ile parametre arasındaki farkı açıklayın. 7. Standart bir kurulum beti˘ ini taklit eden bir program yazın. Örne˘ in programınız su a¸ag g ¸ s maları gerçekle¸tirebilmeli: s • Kullanıcıya, “Kuruluma ho¸geldiniz!” mesajı göstermeli, s

• Kullanıcıya bir lisans anla¸ması sunmalı ve bu anla¸manın sartlarını kabul edip etmedi˘ ini s s ¸ g sormalı, • E˘ er kullanıcı lisans anla¸masının sartlarını kabul ederse kuruluma devam etmeli, aksi g s ¸ halde kurulumdan çıkmalı, • Kullanıcıya, “standart paket”, “minimum kurulum” ve “özel kurulum” olmak üzere üç farklı kurulum seçene˘ i sunmalı, g • Kullanıcının seçimine göre, programda kurulu gelecek özelliklerin bazılarını etkinle¸tirmeli s veya devre dı¸ı bırakmalı, s • Programın sistem üzerinde hangi dizine kurulaca˘ ını kullanıcıya sorabilmeli, g • Kurulumdan hemen önce, programın hangi özelliklerle kurulmak üzere oldu˘ unu kulg lanıcıya son kez bildirmeli ve bu a¸amada kullanıcıya kurulumdan vazgeçme veya kus rulum özelliklerini de˘ i¸tirme imkanı vermeli, gs • E˘ er kullanıcı kurulum özelliklerini de˘ i¸tirmek isterse önceki a¸amaya geri dönebilmeli, g gs s • E˘ er kullanıcı, seçti˘ i özelliklerle kurulumu gerçekle¸tirmek isterse program kullanıcının g g s belirledi˘ i sekilde sisteme kurulabilmeli, g ¸ • Son olarak kullanıcıya kurulumun ba¸arıyla gerçekle¸tirildi˘ ini bildiren bir mesaj gösters s g meli. Not: Bu adımları kendi hayal gücünüze göre de˘ i¸tirebilir, bunlara yeni basamaklar ekleyegs bilirsiniz. 8. Fonksiyonlar konusunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek()

Bu programın zayıf yönlerini bulmaya çalı¸ın. Sizce bu program hangi durumlarda çöker? Bu s programın çökmesini engellemek için ne yapmak gerekir?

BÖLÜM

14

Modüller

Bu bölümde Python’daki en önemli konulardan biri olan modüllerden söz edece˘ iz. Ancak g modülleri kullanabilmek için tabii ki öncelikle “modül” denen seyin ne oldu˘ unu anlamamız ¸ g gerekiyor. Söyle dü¸ünün: Diyelim ki bir program yazıyorsunuz. Yazdı˘ ınız bu programın içinde karakter ¸ s g dizileri, sayılar, de˘ i¸kenler, listeler, demetler, sözlükler, kümeler ve fonksiyonlar var. Progs gramınız da .py uzantılı bir metin dosyası içinde yer alıyor. ˙ste bütün bu ö˘ eleri ve veri tipI¸ g lerini içeren .py uzantılı dosyaya modül adı verilir. Bu bilgiye göre, simdiye kadar yazdı˘ ınız ve ¸ g bundan sonra yazaca˘ ınız bütün Python programları aynı zamanda birer modüldür. g Peki, bu bilginin bize ne faydası var? Ya da söyle soralım: Yazdı˘ ımız bir Python programının ¸ g modül olması neden bu kadar önemli? Hatırlarsanız bir önceki bölümde Python’daki fonksiyonlardan bahsetmi¸tik. Yine hatırlarsanız s o bölümde carp() adlı bir fonksiyon da tanımlamı¸tık. Bu fonksiyonu kullanabilmek için ne s yapmamız gerekti˘ ini biliyorsunuz. carp() fonksiyonuna ihtiyacımız oldu˘ unda bu fonksiyonu g g ça˘ ırmamız yeterli oluyor. Simdi söyle bir dü¸ünelim: Biz bu carp() fonksiyonuna ihtiyacımız g ¸ ¸ s oldu˘ unda fonksiyonu ça˘ ırmak yoluyla aynı program içinde kullanabiliyoruz. Peki ya aynı g g fonksiyona ba¸ka bir Python programında da ihtiyacımız olursa ne yapaca˘ ız? O fonksiyonu s g kopyalayıp öbür Python programına yapı¸tıracak mıyız? Tabii ki hayır! Kodları alıp oradan s oraya kopyalamak programcılık tecrübeniz açısından hiç de verimli bir yöntem de˘ ildir. Üsteg lik do˘ ası gere˘ i “kopyala-yapı¸tır” tekni˘ i hatalara oldukça açık bir yoldur. Biz herhangi bir g g s g Python programında bulunan herhangi bir fonksiyona (veya niteli˘ e) ihtiyaç duydu˘ umuzda o g g fonksiyonu (veya niteli˘ i) programımıza “aktaraca˘ ız”. Peki, bunu nasıl yapaca˘ ız? g g g Dedi˘ imiz gibi bütün Python programları aynı zamanda birer modüldür. Bu özellik sayesinde g Python programlarında bulunan fonksiyon ve nitelikler ba¸ka Python programları içine aktarılas bilirler. Böylece bir Python programındaki i¸levsellikten, ba¸ka bir Python programında da s s yararlanabilirsiniz. ˙ste bu bölümde, bütün bu i¸lemleri nasıl yapaca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Dilerseniz lafı daha fazla I¸ s g g g dolandırmadan modüller konusuna hızlı bir giri¸ yapalım. s

14.1 Modüllerin Çe¸ itleri s
Python’da modüller çe¸it çe¸ittir. Temel olarak Python’da üç çe¸it modülden söz edilebilir: s s s 1. Kendi Yazdı˘ ınız Modüller g 173

2. Geli¸tiricilerin Yazdı˘ ı Modüller s g 3. Üçüncü Sahısların Yazdı˘ ı Modüller ¸ g ˘ Kendi yazdıgınız modüller, adından da anla¸ılaca˘ ı gibi, bir Python programcısı olarak otus g rup sizin yazdı˘ ınız modüllerdir. g ˘ Geli¸ tiricilerin yazdıgı modüller, sizin modüllerinizin aksine Python geli¸tiricileri tarafından s s yazılıp Python programlama diline entegre edilmi¸ olan ve bu bakımdan dilin bir parçası olan s modüllerdir. ˘ Üçüncü sahısların yazdıgı modüller, genellikle internet üzerindeki kaynaklardan edinebile¸ ce˘ iniz, Python programcıları tarafından hazırlanıp herkesin kullanımına sunulmu¸ olan modg s üllerdir. Biz bu bölümde, yukarıda saydı˘ ımız üç modül türünü de olabildi˘ ince ayrıntılı bir sekilde g g ¸ incelemeye çalı¸aca˘ ız. Dilerseniz öncelikle kendi yazdı˘ ımız modüllerden ba¸layalım... s g g s

˘ 14.2 Kendi Yazdıgınız Modüller
Yukarıda da tanımladı˘ ımız gibi, kendi yazdı˘ ınız modüller, birer Python programcısı olarak otug g rup sizin yazdı˘ ınız Python programlarıdır. Mesela bir program yazdınız ve adını da deneme.py g koydunuz. Bu programın içeri˘ i söyle olsun: g ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i print a

˙ste deneme.py adlı bu Python programı bir modüldür ve bu modül, carp() adlı tek bir I¸ fonksiyondan olu¸ur. Elbette modüller tek bir fonksiyondan ibaret olmak zorunda de˘ ildir. s g Bir modül pek çok farklı fonksiyondan olu¸abilir. Örne˘ in: s g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i return a def bol(bolen, bolunen, hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: return float(sonuc) if not hassas: return int(sonuc) def topla(*args): toplam = 0 for i in args:

toplam += i return toplam def cikar(bir, iki): return iki - bir

Burada dört farklı fonksiyona sahip bir modül tanımladık. Dilerseniz bu modülü masaüstüne aritmetik.py adıyla kaydedelim. Bu noktada Modül nedir? sorusunu tekrar sormakta fayda var. Bu bölümün en ba¸ında s yaptı˘ ımız tanıma göre, carp(), bol(), topla() ve cikar() fonksiyonlarını içeren yukarıdaki arg itmetik.py adlı program bir modüldür. Bu modülün adı da aritmetik‘tir. Python’da modüller (genellikle) .py uzantısına sahiptir. Ancak bir modülün adı söylenirken bu .py uzantısı es geçilir ve sadece isim kısmı dikkate alınır. Bu yüzden elinizdeki aritmetik.py adlı program aritmetik modülü olarak adlandırılacaktır. Dedi˘ imiz gibi, bu modül içinde toplam dört adet fonksiyon var. Biz bu fonksiyonları aynı modül g içinde rahatlıkla kullanabiliriz. Mesela cikar() fonksiyonuna ihtiyacımız oldu˘ unda yapmamız g gereken tek sey bu fonksiyonu ça˘ ırmaktır: ¸ g
print cikar(1545, 1432)

Veya topla() fonksiyonuna gereksinim duyarsak, yine bu fonksiyonu ça˘ ırmak çok kolaydır: g
print topla(3, 15, 43, 23, 88)

Peki ya bu fonksiyonlara ba¸ka bir programda da ihtiyaç duyarsak ne olacak? Böyle bir dus rumda yapaca˘ ımız sey bu fonksiyonu o program içinden ça˘ ırmak olacak. Ancak bunu yapg ¸ g manın belli kuralları var. Peki, nedir bu kurallar? ˙ste simdi bu kuralların ne oldu˘ unu inceleyeI¸ ¸ g ce˘ iz... g

14.3 Modülleri ˙çe Aktarmak I
Bu bölümün ba¸ında söyle bir cümle sarfetmi¸tik: s ¸ s “Herhangi bir Python programında bulunan herhangi bir fonksiyona (veya niteli˘ e) g ihtiyaç duydu˘ umuzda o fonksiyonu (veya niteli˘ i) programımıza aktarabiliriz.“ g g Python’da bir modülü ba¸ka bir programa ta¸ıma i¸lemine içe aktarma adı verilir. ˙ s s s Ingilizce’de ise bu i¸leme import deniyor. s Simdi yukarıda aritmetik.py adıyla kaydetti˘ imiz dosyanın bulundu˘ u dizin içinde bir ko¸ g g mut satırı açıp Python’un etkile¸imli kabu˘ unu çalı¸tırın. Mesela e˘ er aritmetik.py dosyasını s g s g masaüstüne kaydettiyseniz bir komut satırı açın, cd Desktop komutuyla masaüstüne gelin ve orada python komutunu vererek etkile¸imli kabu˘ u ba¸latın. Simdi su komutu verin: s g s ¸ ¸
>>> import aritmetik

E˘ er hiçbir sey olmadan bir alt satıra geçildiyse modülünüzü ba¸arıyla içe aktardınız demektir. g ¸ s E˘ er söyle bir hata çıktısıyla kar¸ıla¸ıyorsanız, muhtemelen Python’u masaüstünün oldu˘ u g ¸ s s g dizinde ba¸latamamı¸sınızdır: s s
>>> import aritmetik Traceback (most recent call last): File "<stdin>", line 1, in <module> ImportError: No module named aritmetik

import aritmetik komutunun ba¸arılı oldu˘ unu varsayarak yolumuza devam edelim... s g Modülü içe aktardıktan sonra dir() adlı özel bir fonksiyondan yararlanarak, içe aktardı˘ ımız bu g modül içindeki kullanılabilir fonksiyon ve nitelikleri görebilece˘ imizi biliyorsunuz: g
>>> dir(aritmetik)

Bu komut bize söyle bir çıktı verir: ¸
[’__builtins__’, ’__doc__’, ’__file__’, ’__name__’, ’__package__’, ’bol’, ’carp’, ’cikar’, ’topla’]

Burada bizi ilgilendiren kısım bol, carp, cikar ve topla adlı ö˘ eler. Bu çıktıdan anlıyoruz ki, aritg metik adlı modülün içinde bol, carp, cikar ve topla adlı fonksiyonlar var ve biz bu fonksiyonları kullanma imkânına sahibiz. O halde gelin mesela bu modül içindeki carp() adlı fonksiyonu kullanabilmek için sırasıyla söyle bir seyler yazalım: ¸ ¸
>>> liste = [45, 66, 76, 12] >>> aritmetik.carp(liste)

Bu komutlar söyle bir çıktı verir: ¸
2708640

Gördü˘ ünüz gibi, aritmetik modülü içindeki carp() adlı fonksiyonu kullanarak “liste” içindeki g sayıları birbiriyle çarptık. aritmetik modülünü nasıl içe aktardı˘ ımıza ve bu modülün içindeki bir g fonksiyon olan carp() fonksiyonunu nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. Önce modülümüzün g adı olan “aritmetik”i yazıyoruz. Ardından bir nokta i¸areti koyup, ihtiyacımız olan fonksiyonun s adını belirtiyoruz. Yani söyle bir formül takip ediyoruz: ¸
modül_adı.fonksiyon

Böylece modül içindeki fonksiyona eri¸mi¸ olduk. Yalnız burada asla unutmamamız gereken s s sey öncelikle kullanaca˘ ımız modülü import modül_adı komutuyla içe aktarmak olacaktır. ¸ g Modülü içe aktarmazsak tabii ki o modüldeki fonksiyon veya niteliklere eri¸emeyiz. s Simdi aritmetik.py adlı dosyanızı açıp dosyanın en ba¸ına su kodu ekleyin: ¸ s ¸
pi_sayisi = 22/7.0

Yani aritmetik.py dosyasının son hali söyle olsun: ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*pi_sayisi = 22/7.0 def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i return a def bol(bolen, bolunen, hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: return float(sonuc) if not hassas:

return int(sonuc) def topla(*args): toplam = 0 for i in args: toplam += i return toplam def cikar(bir, iki): return iki - bir

Simdi tekrar komut satırına dönüp su komutu verin: ¸ ¸
dir(aritmetik)

Bu komut biraz öncekiyle aynı çıktıyı verecektir. Halbuki biz modülümüze pi_sayisi adlı bir de˘ i¸ken daha ekledik. O halde neden bu de˘ i¸ken listede görünmüyor? gs gs Python’da bir modülü komut satırında içe aktardıktan sonra e˘ er o modülde bir de˘ i¸iklik yag gs parsanız, o de˘ i¸ikli˘ in etkili olabilmesi için modülü yeniden yüklemeniz gerekir. Bu i¸lemi gs g s reload() adlı özel bir fonksiyon yardımıyla yapıyoruz:
>>> reload(aritmetik)

Bu komut söyle bir çıktı verir: ¸
<module ’aritmetik’ from ’aritmetik.py’>

Bu çıktı modülün ba¸arıyla yeniden yüklendi˘ ini gösteriyor. Simdi dir(aritmetik) komutunu s g ¸ tekrar verelim:
>>> dir(aritmetik)

Bu defa listede bol, carp, cikar ve topla ö˘ eleriyle birlikte pi_sayisi ö˘ esini de göreceksiniz. g g Dolayısıyla artık bu ö˘ eye de eri¸ebilirsiniz: g s
>>> aritmetik.pi_sayisi 3.1428571428571428

Eh, yarım yamalak da olsa pi sayısını elde etmi¸ olduk!.. s Buraya kadar modülleri hep etkile¸imli kabukta içe aktardık. Ama tabii ki önemli olan bir s modülü ba¸ka bir python programı içinden ça˘ ırabilmektir. ˙ s g Isterseniz simdi bir modülü ba¸ka ¸ s bir Python programı içinden nasıl ça˘ ırabilece˘ imizi ö˘ renelim. g g g Simdi masaüstünde test.py adlı bir dosya olu¸turun ve Kwrite, Kate, Gedit veya IDLE adlı metin ¸ s düzenleyicilerden birini kullanarak bu dosyayı açın. Dosyaya su satırları yazın: ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik

˙ iki satır zaten demirba¸. Burada önemli olan satır import aritmetik. Bu satırla, yine Ilk s masaüstünde kayıtlı bulunan aritmetik.py adlı programı, yani aritmetik modülünü içe aktardık. Bu modülü içe aktardı˘ ımıza göre, artık bu modülün içindeki bütün fonksiyon ve nitelikleri g kullanabiliriz. O halde yazmaya devam edelim:

#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik.cikar(1455, 32)

Yazdı˘ ımız son satırda, aritmetik modülünün içinde yer alan cikar() adlı fonksiyonu kullanmı¸ g s olduk. Böylece daha önce bir kez tanımladı˘ ımız cikar() adlı fonksiyona ba¸ka bir Python prog s gramında da ihtiyaç duydu˘ umuzda, bu fonksiyonu tekrar yazmak zorunda kalmadan, gerekli g fonksiyonu barındıran modülü programımız içine aktararak (import) i¸imizi hallettik. Aynı seks ¸ ilde aritmetik modülü içindeki öbür fonksiyonları ve nitelikleri de kullanabilirsiniz. Mesela modül içinde yer alan pi_sayisi niteli˘ ini de kullanabiliriz: g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik.cikar(1455, 32) print "pi sayısının de˘eri: %s" %aritmetik.pi_sayisi g

Simdi bu test.py adlı programı çalı¸tırın ve nasıl bir sonuç aldı˘ ınızı inceleyin. ¸ s g

14.4 Modülleri ˙çe Aktarma Yöntemleri I
Python’da programımız içinde kullanaca˘ ımız modülleri birkaç farklı yöntemle içe aktarabiliriz. g Biz simdiye kadar sadece import modül_adı yöntemini ö˘ rendik. Hemen kısaca bu yöntem¸ g leri inceleyelim: import modül_adı Bu yöntemle bir modülü, bütün içeri˘ iyle birlikte içe aktarabiliriz. Ba¸ka bir deyi¸le bir modülün g s s içinde ne var ne yoksa programımız içine davet edebiliriz. Yukarıda kullandı˘ ımız da zaten bu g yöntemdir. from modül_adı import * Bu yöntemle bir modül içinde adı “__” ile ba¸layanlar hariç bütün fonksiyonları programımız s içine aktarabiliriz. Yani bu yöntem de tıpkı yukarıda anlatılan yöntemde oldu˘ u gibi, bütün g fonksiyonları alacaktır. Yalnız “__” ile ba¸layan fonksiyonlar hariç... s E˘ er bir modülü bu yöntemi kullanarak içe aktarmı¸sanız, içe aktardı˘ ımız modülün nitelik g s g ve fonksiyonlarına do˘ rudan nitelik veya fonksiyon adını kullanarak eri¸ebilirsiniz. Örne˘ in g s g import modül_adı yöntemiyle içe aktardı˘ ımız modüllerin nitelik ve fonksiyonlarını söyle kulg ¸ lanıyorduk:
>>> modül_adı.fonksiyon

from modül_adı import * yöntemiyle içe aktardı˘ ımız modüllerin nitelik ve fonksiyonlarını g ise söyle kullanıyoruz: ¸
>>> fonksiyon

Mesela yukarıda bahsetti˘ imiz aritmetik modülünü örnek alalım: g

>>> from aritmetik import * >>> liste = [2, 3, 4] >>> print carp(liste) 24

Gördü˘ ünüz gibi, bu defa aritmetik.carp(liste) gibi bir komut vermedik. carp() fonksiyg onunu do˘ rudan kullanabildik. Bu yöntem oldukça pratiktir. Programcıya aynı i¸i daha az g s kodla yapma imkânı sa˘ lar. Ancak bu yöntemin bazı sakıncaları vardır. Bunlara biraz sonra g de˘ inece˘ iz. g g from modül_adı import falanca, filanca Bu yöntem ise bir modülden falanca ve filanca adlı fonksiyonları ça˘ ırmamızı sa˘ layacaktır. g g Yani bütün içeri˘ i de˘ il, bizim istedi˘ imiz fonksiyonları içe aktarmakla yetinecektir. Örne˘ in: g g g g
>>> from aritmetik import carp

Bu sekilde aritmetik modülünün yalnızca carp() fonksiyonunu içe aktarmı¸ olduk. Bu sekilde ¸ s ¸ carp() fonksiyonuna eri¸ebiliriz: s
>>> liste = [2, 3, 4] >>> print carp(liste) 24

Ama pi_sayisi niteli˘ ine eri¸emeyiz. Çünkü biz burada sadece carp() fonksiyonunu içe akg s tardık. E˘ er pi_sayisi niteli˘ ine de eri¸ebilmek istersek modülümüzü su sekilde içe aktarg g s ¸ ¸ mamız gerekir:
>>> from deneme import carp, pi_sayisi

Bu sekilde hem carp() fonksiyonunu, hem de pi_sayisi niteli˘ ini içe aktarmı¸ olduk. ¸ g s import modül_adı as yeni_isim Diyelim ki herhangi bir sebepten, modülün adını programınız içinde do˘ rudan kullanmak isg temiyorsunuz. O zaman bu yöntemi kullanarak modüle farklı bir ad verebilirsiniz:
>>> import aritmetik as arit >>> liste = [2, 3, 4] >>> arit.carp(liste)

Mesela içe aktaraca˘ ınız modül adı çok uzunsa ve her defasında bu uzun ismi yazmak size g zor geliyorsa bu yöntemi kullanarak modül adını kısaltabilirsiniz. Ayrıca programınızda zaten aritmetik adlı ba¸ka bir nitelik veya fonksiyon varsa bu ikisinin birbirine karı¸masını engelles s mek için de bu yöntemi kullanmayı tercih edebilirsiniz. Peki bu yöntemlerden hangisini kullanmak daha iyidir? E˘ er ne yaptı˘ ınızdan tam olarak g g emin de˘ ilseniz veya o modülle ilgili bir belgede farklı bir yöntem kullanmanız önerilmiyg orsa, anlatılan birinci yöntemi kullanmak her zaman daha güvenlidir (import modül_adı). Çünkü bu sekilde bir fonksiyonun nereden geldi˘ ini karı¸tırma ihtimaliniz ortadan kalkar. ¸ g s Mesela aritmetik.carp(liste) gibi bir komuta baktı˘ ınızda carp() fonksiyonunun aritmetik g adlı bir modül içinde oldu˘ unu anlayabilirsiniz. Ama sadece carp(liste) gibi bir komutla g

s Biz bu bölümde. tıpkı kendi yazdı˘ ımız modülleri içe aktarıyormu¸uz gibi aktaraca˘ ız: g s g . modülü g içe aktarmak suretiyle nasıl kullanıyorsanız.py adlı bir Python programıdır. Kendi yazdı˘ ınız modüller içindeki fonksiyonları.5 Geli¸ tiricilerin Yazdıgı Modüller s Buraya kadar kendi kendimize nasıl Python modülü yazaca˘ ımızı ve yazdı˘ ımız bu modülg g leri nasıl kullanaca˘ ımızı gördük. Bir de hazır yazılmı¸ modüller s vardır. yoksa ba¸ka bir modülden s s g g s mi içe aktarıldı˘ ını anlayamazsınız. i¸letim sistemleriyle ilgili i¸lemler yapma olana˘ ı sunar.1 os Modülü os adlı modül Python’daki en önemli modüllerden biridir.html adresinden eri¸ebilirsiniz.org/modindex.python. os modülünü de aynen öyle içe aktarıp bunun içindeki fonksiyon ve nitelikleri kullanacaksınız.py programını nereden bulabiliriz. Bu dosyanın sizin yazdı˘ ınız Python s g g programlarından hiç bir farkı yoktur. Bu bölümün en ba¸ında yaptı˘ ımız s g modül tanımını dikkate alacak olursak. s g 14.org/library/os. Peki biz bu os.5. Bu modüle ili¸kin s s g s resmi (˙ Ingilizce) belgelere http://docs. g s g Python sadece kendi modüllerimizi yazmamıza izin vermez. aritmetik modülündeki pi_sayisi niteli˘ i sizin kendi programınızdaki g g pi_sayisi de˘ i¸kenini silip attı.html adresinden eri¸ebilirsiniz.kar¸ıla¸tı˘ ınızda bu fonksiyonun program içinde mi yer aldı˘ ını. aslında os modülü. s g ˘ 14. O gs ¸ s yüzden içeri˘ ini bilmedi˘ iniz modülleri içe aktarırken import modül_adı yöntemini kullanmak g g sizi büyük ba¸ a˘ rılarından kurtarabilir. aslında bu dosyanın birtakım fonksiyon ve niteliklerden g olu¸an alelade bir Python programı oldu˘ unu göreceksiniz. Herhalde böyle bir seyin ba¸ınıza gelmesini istemezsiniz. Windows sistemlerinde g ise bu modülü bulmak için C:/Python26/Lib adlı dizinin içine bakabilirsiniz. os adlı bir modül üzerinden. Komut satırında g s s söyle bir kod yazın: ¸ >>> pi_sayisi = 46 Simdi aritmetik adlı modülü su yöntemle içe aktarın: ¸ ¸ >>> from aritmetik import * Bakın bakalım pi_sayisi de˘ i¸keninin de˘ eri ne olmu¸? gs g s >>> print pi_sayisi 3. Ayrıca mesela programınız içinde zaten carp() adlı bir g fonksiyon varsa. GNU/Linux sistemlerinde bu modül ço˘ unlukla /usr/lib/python2. aritmetik adlı modülden carp() fonksiyonunu aldı˘ ınızda isim çakı¸ması neg s deniyle hiç istemedi˘ iniz sonuçlarla kar¸ıla¸abilirsiniz. Bu modülü. os modülü bize. bu modülü kullanan programların farklı i¸leg s tim sistemleri üzerinde çalı¸ma sansı daha fazladır. Bunun neden böyle oldu˘ unu biraz sonra s ¸ g daha iyi anlayacaksınız. size geli¸tiricilerin yazdı˘ ı modülleri tanıtmaya s g çalı¸aca˘ ız.1428571428571428 Gördü˘ ünüz gibi. ¸ Python modüllerinin listesine http://docs. os. Python programlama dili içinde çok sayıda modül kullanıma hazır bir sekilde bizi bekler. Buna bir örnek verelim.python.py dosyasını açıp içine baktı˘ ınızda.6/ dizini içinde bulunur. s Modülün kendi belgelerinde belirtildi˘ ine göre. bilgisayarımızda bulunan os. Ama modül çe¸itlerinden bahsederken de söyledi˘ imiz gibi.

içeri˘ i dı¸ında. print icerik Gördü˘ ünüz gibi.. ¸ Burada en önemli konu.. O g g g yüzden bunu simdilik dert etmeyin.name Bu komutu hangi i¸letim sisteminde verdi˘ inize ba˘ lı olarak aldı˘ ınız çıktı da farklı olacaktır. “dos”. bu modül içinde bir yı˘ ın fonksiyon ve nitelik var. Bu modülü programımız içine nasıl davet edece˘ imizi ö˘ rendi˘ imize göre. biz konumuza dönelim. Bu modülün içindeki herhangi bir fonksiyonu ya da niteli˘ i kullanabilmek için öncelikle modülü içe aktarmalıyız. Simdi biz bu fonksiyonlar g g ¸ ve niteliklerden önemli olanlarını incelemeye çalı¸alım. bu modülün sizin yazdı˘ ınız herhangi bir Python programından g s g (ba¸ka bir söyleyi¸le “Python modülünden”) hiç bir farkı yoktur. kullanım olarak kendi yazdı˘ ımız bir modülü nasıl içe aktarıyorsak os g g modülünü de aynen öyle içe aktarıyoruz. Bu nitelik.>>> import os Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er bu sekilde modülü g g ¸ “import” etmezsek. ¸ Python komut satırında “>>>” i¸aretinden hemen sonra: s >>> import os komutuyla os modülünü içe aktarıyoruz.. s Dolayısıyla. “ce” Macintosh için “mac” OS/2 için “os2” Risc Os için “riscos” . s g g g Mesela ben bu komutu GNU/Linux i¸letim sistemi üzerinde verdi˘ im için ‘posix’ çıktısı aldım.. bu modülü içe aktarmaktır. kullandı˘ ınız i¸letim sisteminin ne oldu˘ u hakkında bilgi verir. komut satırını hangi dizin altında açmı¸ olursanız olun g s os modülünü içe aktarabilmenizdir. g s g Basit bir örnekle ba¸layalım: s >>> print os. s g os modülünde i¸letim sistemi isimleri için öntanımlı olarak su ifadeler bulunur: s ¸ GNU/Linux için “posix”. Neyse. os modülü içindeki g g g fonksiyonlardan ve niteliklerden söz edebiliriz. Neticede bu modülü siz de yazmı¸ olabilirdiniz. Tabii bu modülün sizin s s yazdı˘ ınız modülden önemli bir farkı. Öncelikle. Yani bu modülü kullanabilmek için os.py dosyasının bulundu˘ u dizine gitmenize gerek yok. Bunun neden böyle oldu˘ unu biraz sonra açıklayaca˘ ız. Daha sonra su komutu veriyoruz: ¸ >>> dir(os) ˙ Isterseniz daha anla¸ılır bir çıktı elde edebilmek için bu komutu su sekilde de verebilirsiniz: s ¸ ¸ >>> for icerik in dir(os): . isterseniz bu modül içinde neler var neler yok söyle bir listeleyelim. bu modülle ilgili kodlarımızı çalı¸tırmak istedi˘ imizde Python bize bir hata s g mesajı gösterecektir. Windows için “nt”. s ˘ name Niteligi dir(os) komutuyla os modülünün içeri˘ ini inceledi˘ inizde orada name adlı bir nitelik oldu˘ unu g g g göreceksiniz.

name yapısını kullanırsak Python bize “os” isminin g tanımlanmadı˘ ını söyleyecektir.name ifadesini de name sekline g ¸ dönü¸türdük. Çünkü bu sayede programınızın. os. kullanıcıs g g s dan “Linus Torvalds’a mesajını yazması” istenecektir. Bu komutun Windows’taki kar¸ılı˘ ı ise dir komus g tudur. “Bill Gates’e mesaj yazılması istenecektir.name == "posix": a = raw_input("Linus Torvalds’a mesajınızı yazın:") if os. Peki g s s g “sistem komutu” ne demek? Sistem komutu.name == "nt": a = raw_input("Bill Gates’e mesajınızı yazın:") Bu basit örnekte öncelikle os adlı modülü bütün içeri˘ iyle birlikte programımıza aktardık. kullanılan i¸letim sistemini sorguladık. Aynı komutları su sekilde de yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python #-*. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi Windows g s ise. E˘ er yazdı˘ ınız bir prog ¸ g g g gramda name niteli˘ ini kullanarak i¸letim sistemi sorgulaması yaparsanız.. kullandı˘ ımız i¸letim sistemine ait sistem komutlarını çalı¸tırmamızı sa˘ lar.system("ls") veya: . Daha g sonra bu modül içindeki name niteli˘ inden yararlanarak. Örne˘ in s s s g g GNU/Linux’ta ls bir sistem komutudur ve bu komutun görevi o anda içinde bulundu˘ unuz g dizindeki dosya ve klasörleri listelemektir. Çünkü from os import name komutuyla yalnızca name niteli˘ ini çekti˘ imiz. s s g system() Fonksiyonu Bu fonksiyon. yazdı˘ ınız programın g s g birden fazla i¸letim sistemi üzerinde çalı¸ma imkânı olacaktır. g s Ö˘ rendi˘ imiz bu bilgiyi kullanarak söyle basit bir sey yazabiliriz: g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.. üzerinde çalı¸tı˘ ımız i¸letim sisteminin bir parçası s g s olan ve bu i¸letim sistemine ili¸kin i¸lemleri yerine getirmemizi sa˘ layan komutlardır. e˘ er kullanılan i¸letim sistemi GNU/Linux ise. s s kullanılan i¸letim sistemine göre i¸lem yapmasını sa˘ layabilirsiniz. g Bu name niteli˘ inin ne kadar faydalı bir sey oldu˘ unu tahmin edersiniz. ˙ste buna benzer sistem komutlarını Python yardımıyla çalı¸tırabilmek için os modülünün bize I¸ s sundu˘ u system() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız. g s Buna göre bu program çalı¸tırıldı˘ ında. os modülü içindeki name niteli˘ ini g aldık yalnızca. s g g aslında os modülünü çekmedi˘ imiz için. Ayrıca program içinde kullandı˘ ımız os.coding: utf-8 -*import os if os.E˘ er mesela siz bu komutu Windows XP üzerinde verdiyseniz ‘nt’ çıktısı almı¸ olmalısınız. Örne˘ in: g g g >>> os.coding:utf-8 -*from os import name if name == "posix": a = raw_input("Linus Torvalds’a mesajınızı yazın:") if name == "nt": a = raw_input("Bill Gates’e mesajınızı yazın:") Dikkat ederseniz burada from os import name komutuyla.

Yani mesela bir sistemde metin dosyalarını açan öntanımlı program Kwrite ise dosya Kwrite ile açılacaktır. Örne˘ in: g # -*..coding: cp1254 -*import os dosya = "falancadosya" os..txt") Tıpkı GNU/Linux’ta oldu˘ u gibi.system("xdg-open dosyaadı. Çünkü GNU/Linux sistemlerinde dizin görüntüleyici uygulas s manın hangisi oldu˘ unu kestirmek çok güçtür. GNU/Linux’taki xdg-open yerine os modülünün startfile() adlı fonksiyg onundan yararlanabilirsiniz. Bu fonksiyon yalnızca Windows’ta geçerlidir ve GNU/Linux’taki xdg-open komutunun yaptı˘ ı seye benzer bir i¸levi vardır. xdg-open komutu. Yapmamız gereken tek sey parang ¸ tez içinde. o dosyayı açacak programı do˘ rudan belirtmek pek do˘ ru bir yol g g de˘ ildir.system("dir") Gördü˘ ünüz gibi. Bu komutun görevi herhangi bir dosya veya klasörü sistemdeki varsayılan uygulamayla açmaktır.>>> os. Yukarıda Kwrite ile yaptı˘ ımız i¸lemi bir de Windows’ta Notepad programıyla yapalım: g s >>> os. acaba kullanıcının bilgisayarında hangi dizin görüntüleyici uygulama kurulu. system() komutunu kullanmak çok basit. dosya o programla açılacaktır. Thunar ve benzg eri dizin görüntüleyicilerden hangisinin bulundu˘ una emin olamazsınız. xdg-open komutu özellikle bir dizini ¸ açtırmaya çalı¸ırken çok i¸e yarar. sistemde hangi görüntüleyici varsa s /usr/share dizinini onunla açacaktır. Dolphin. Sistemde Konqueror. g ¸ s Yukarıdaki bilgileri kullanarak örne˘ in su basit programı yazabiliriz: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*.. Çünkü mesela Kwrite her GNU/Linux kullanıcısının bilgisayarında kurulu olmayabilir.startfile(dosya) startfile() fonksiyonu GNU/Linux’ta bulunmaz.. xdg-open komutu bu g noktada size yardımcı olacaktır.coding: utf-8 -*- .system("xdg-open /usr/share") Böylece. E˘ er metin dosyalarını açan öntanımlı program ba¸ka bir g s seyse (mesela Gedit). Bu yüzden Python’da herhangi bir dosya veya klasörü açtırmak için en güvenilir yol xdg-open adlı sistem komutundan yararlanmak olacaktır.system("notepad dosyaadı. çalı¸tırılmasını istedi˘ imiz sistem komutunu belirtmek.txt") Ancak bir dosyayı açtırırken. s g Bir örnek daha verelim. Diyelim ki GNU/Linux’taki Kwrite programını kullanarak bir dosya açmak istiyoruz: >>> os.txt") Burada kullandı˘ ımız xdg-open komutu bütün GNU/Linux sistemlerinde çalı¸an bir sistem kog s mutudur. Örne˘ in /usr/share dizinini görüntülemek için söyle bir kod g ¸ yazabilirsiniz: >>> os. Windows’ta da bir i¸lemi yapacak uygulamayı do˘ rudan belirtg s g mek iyi bir fikir de˘ ildir. Bunu söyle kullanabiliriz: ¸ >>> os. diye endi¸e etmenize gerek kalmaz. g Kwrite yerine mesela Gedit olabilir.system("kwrite dosyaadı.

com") Burada da Windows’un start adlı sistem komutunu kullanarak IE ile istihza. system() fonksiyonundan yardım alabilece˘ imizi biliyoruz. E˘ er kullanıcının i¸letim sistemi Windows XP ise (if os.import os dosya = "falanca.name == "posix":) os modg s ülünün system() adlı fonksiyonunu kullanarak dosyayı açıyoruz (os. bilgisags yarınızda bulunan herhangi bir dosyanın adını yazabilirsiniz. Bu de˘ i¸kenin yerine. g s g Aynı sekilde. Sonraki satırda “falanca. bize os modülüyle g ilgili çok önemli bilgiler veriyor. Üçüncü satır da artık bizim için oldukça tanıdık bir koddan olu¸uyor.system("explorer C:\\Program Files") Burada kullandı˘ ımız bölü i¸aretinin iki adet ters bölü (\\) oldu˘ una dikkat ediyoruz.startfile(dosya) elif os.txt 5.startfile(dosya)) 6. E˘ er kullanıcının i¸letim sistemi GNU/Linux ise (if os. 2.system("ls") Windows kullanıcıları ise sunu: ¸ . system() fonksiyonu her türlü sistem komutunu çalı¸tırmanıza izin verir. Internet Explorer programı ile bir web sitesini açmak için de system() fonksiy¸ onundan yararlanabilirsiniz: >>> os. ˙ iki satırın ne i¸ yaptı˘ ını söylememize gerek yok. 4. Bunun için GNU/Linux kullanıcıları sunu yazabilir: g ¸ >>> os. Gelin isterseniz yukarıdaki kod parçasının ne i¸ler çevirdi˘ ini s g adım adım inceleyelim: 1. Artık siz bu satırların ne oldu˘ unu Ilk s g g adınız gibi biliyorsunuz.istihza. g 3. listdir() Fonksiyonu Python yardımıyla bir dizin içindeki dosyaları görüntülemek istersek.system("start iexplore.system("xdg-open %s" %dosya)) Dedi˘ imiz gibi. print "%s adlı dosya açılıyor.name == "nt": os." %dosya satırıyla dosyasının açılmak üzere oldu˘ una dair bilgi veriyoruz..exe http://www.name == "nt":) os modülünün g s startfile() adlı fonksiyonunu kullanarak dosyayı açıyoruz (os. Bu komutla os mods ülünü bütün içeri˘ iyle birlikte programımızın içine aktarıyoruz.system("xdg-open %s" %dosya) Bu program oldukça küçük bir kod parçasından ibaret olmasına ra˘ men..name == "posix": os." %dosya if os.com sitesini görüntüledik.. Mesela g s Windows’ta Python yardımıyla Program Files dizinini görüntüleyelim: >>> os.txt" print "%s adlı dosya açılıyor..txt” adlı bir dosya tanımladık. g kullanıcıya falanca.

dosyalar Hatta daha önce ö˘ rendi˘ imiz enumerate() fonksiyonunu kullanarak bu i¸lemi çok daha kısa g g s bir yoldan halledebilirsiniz: import os a = os. kodlarımızı su biçime sokabiliriz: g ¸ g s ¸ import os a = os. Burada parantez içinde tırnak i¸aretlerini ve s yatık çizgileri nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin.listdir("/usr/bin") for dosyalar in a: print dosyalar E˘ er dosyalarımıza numara da vermek istersek söyle bir sey yazabiliriz: g ¸ ¸ import os a = os.") Buradaki ”. Ardından kullanım kolaylı˘ ı açısından listdir() fonksiyonunu a adlı bir de˘ i¸kene g gs atadık. modülümüzü import os komutuyla programımıza aktardık ilk önce. Çıktının tipinden anladı˘ ımız gibi. dosya E˘ er amacınız. g g ¸ ö˘ eleri yan yana dizilmi¸ bir liste. Mesela /usr/bin dizini içindeki bütün dosyaları listelemek için söyle ¸ bir sey yazabiliriz: ¸ >>> import os >>> a = os. dosya in enumerate(a.>>> os. 1): print numara. s os modülü içinde yer alan listdir() adlı fonksiyon bize bir dizin içindeki dosyaları veya klasörleri listeleme imkânı veriyor. E˘ er bir üst dizinin içeri˘ ini g g listelemek isterseniz tek nokta yerine iki nokta i¸aretini kullanabilirsiniz: s . o anda içinde bulunulan dizini temsil eder.listdir("/usr/bin") c = 0 for dosyalar in a: if c < len(a): c = c+1 print c. Örne˘ imizde /usr/bin g g dizini altındaki dosya ve klasörleri listeliyoruz. Örnekte listdir() fonksiyonunun nasıl kullanıldı˘ ını görüyorsunuz. En son da print a komutuyla /usr/bin dizininin g içeri˘ ini liste olarak ekrana yazdırıyoruz.listdir(".listdir("/usr/bin") >>> print a Yukarıdaki örnekte her zamanki gibi. E˘ er biz dizin içeri˘ inin böyle yan yana de˘ il de alt alta g s g g g dizildi˘ inde daha sık görünece˘ ini dü¸ünüyorsak. elimizde olan sey.” argümanı. o anda içinde bulundu˘ unuz dizindeki dosyaları listelemekse listdir() fonksiyg g onunu su sekilde kullanabilirsiniz: ¸ ¸ >>> os.system("dir") Ancak bu i¸lemi Python’da çok daha kolay ve esnek bir biçimde yapmanın bir yolu daha var.listdir("/usr/bin") for numara.

gs gs g Ardından.getcwd() Gördü˘ ünüz gibi bu komut bize o anda hangi dizin içinde bulundu˘ umuzu söylüyor.listdir(".system("xdg-open %s%s" %("/usr/bin/". i)) Sırada yine önemli bir fonksiyon var.listdir("C:\\Program Files"): os. Bu arada g g ˙ Ingilizce bilenler için söyleyelim.name == "posix": for i in os..name == "nt": for i in os. ekran çıktısı daha s düzgün olsun diye yaptık.getcwd() if mevcut_dizin == "/home/istihza/Desktop": for i in os..startfile("%s%s" %("C:\\Program Files\\". ˙ Isterseniz bu fonksiyonun tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını bir örnek üzerinde görelim: s g >>> os. getcwd() Fonksiyonu os modülü içinde yer alan bu fonksiyon bize o anda hangi dizin içinde bulundu˘ umuza dair g bilgi verir.") Bu komut o anda içinde bulundu˘ unuz dizine göre bir üst dizinin içeri˘ ini ekrana liste olarak g g verecektir.listdir(mevcut_dizin): print i else: print ("Bu program yalnızca /home/istihza/Desktop " "dizininin içeri˘ini gösterebilir!") g Yukarıdaki örnekte öncelikle os modülünü içe aktardık. i)) elif os. “e˘ er mevcut_dizin /home/istihza/Desktop ise bu dizin içindeki dosyaları bize listele g ve sonucu ekrana yazdır. bir dizin içing g deki bütün dosyaları açan ve bu sebeple bilgisayarınızın bir süre yanıt vermemesine bile yol açabilecek korkunç bir program yazabilirsiniz! (Denemeyin!) #!/usr/bin/env python # -*. Söyle bir örnek vererek konuyu biraz açalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.>>> os. buradaki “cwd”nin açılımı “current working directory”. g Bu fonksiyonu ve daha önce ö˘ rendi˘ imiz system() fonksiyonunu kullanarak.coding: utf-8 -*import os mevcut_dizin = os. Burada g dikkat ederseniz if deyiminden sonra for döngüsünü kullandık. yok e˘ er mevcut_dizin /home/istihza/Desktop de˘ il ise. E˘ er böyle bir kaygımız olmasaydı. ‘bu program g g yalnızca /home/istihza/Desktop dizininin içeri˘ ini gösterebilir.. Yani mesela o anda /usr/local/bin dizini içindeyseniz yukarıdaki komut /usr/local dizininin içeri˘ ini listeleyecektir.listdir("/usr/bin"): os.’ cümlesini göster” dedik. Daha sonra mevcut_dizin adında bir de˘ i¸ken tanımlayıp getcwd() fonksiyonunun kendisini bu de˘ i¸kenin de˘ eri olarak atadık.coding: utf-8 -*if os.. g . Daha açık ifade etmek gerekirse: “O anda içinde bulundu˘ us g muz dizin”. Bu i¸lemi. Yani kabaca “mevcut çalı¸ma dizini”..

.” i¸aretinde oldu˘ u gibi. Diyelim ki o anda g gs /usr/share/apps dizini içindeyiz. ¸ s g chdir() Fonksiyonu Bu fonksiyon yardımıyla içinde bulundu˘ umuz dizini de˘ i¸tirebiliriz. E˘ er bir üst dizine.. Buradaki pardir niteli˘ i.chdir(os. Yukarıdaki komutun ardından su komutu g s s ¸ verirseniz bu durumu teyit edebilirsiniz: >>> os.if mevcut_dizin == "/home/istihza/Desktop": satırının hemen altına: print mevcut_dizin yazıp i¸i bitirirdik. içe aktarmaya çalı¸tı˘ ınız modülün bulundu˘ u dizinden farklıysa o g s g g modülü bo¸una içe aktarmaya çalı¸ıyorsunuz demektir! s s Simdi de os modülü içindeki ba¸ka bir fonksiyona de˘ inelim. Bu sabiti g s g kullanarak “mevcut dizin” üzerinde i¸lemler yapabiliriz. Tıpkı ”. s Biz burada getcwd() fonksiyonu için basit örnekler verdik. ˙ s g s g Ingilizce “parent directory” (bir üst dizin) ifadesinin kısaltması oluyor.curdir) Gördü˘ ünüz gibi bu curdir niteli˘ i getcwd() fonksiyonuna benziyor. ama eminim siz yaratıcılı˘ ınızla çok g daha farklı ve kullanı¸lı kodlar yazabilirsiniz.: s s g >>> import os >>> os. bir de curdir niteli˘ i vardır. E˘ er bu g g g fonksiyonun verdi˘ i çıktı. Bunun dı¸ında.listdir(os.” i¸aretinden yararlanıyorduk.. yani /usr/share/ dizinine geçmek istiyg orsak.pardir) >>> print os. Mesela: s g . pardir niteli˘ i dı¸ında. ˙ste pardir de s I¸ bu i¸aretin yaptı˘ ı i¸i yapar. su komutu verebiliriz: ¸ >>> import os >>> os. istersek g g s gitmek istedi˘ imiz dizini kendimiz elle de belirtebiliriz: g >>> import os >>> os.getwd() ’/var/tmp’ mkdir() ve makedirs() Fonksiyonları Bu iki fonksiyon yardımıyla dizin veya dizinler olu¸turaca˘ ız. Mesela kendi yazdı˘ ınız bir modülü içe aktarmak s g istedi˘ inizde neden hata verdi˘ ini anlamak için bu fonksiyondan yararlanabilirsiniz.chdir("/var/tmp") Böylece do˘ rudan /var/tmp dizinine ula¸mı¸ olduk.getcwd() Hatırlarsanız bir üst dizini temsil etmek için ”.

e˘ er isterseniz mevcut bir dizin yapısı içinde ba¸ka bir dizin de olu¸turas g s s bilirsiniz. s Yani mesela /home/kullanıcı_adınız dizini altında yeni bir “Programlar” dizini.mkdir("/home/istihza/deneme") Peki diyelim ki iç içe birkaç tane yeni klasör olu¸turmak istiyoruz. Buradan çıkan sonuç.mkdir("/home/istihza/Programlar/Python") Ne oldu? Söyle bir hata çıktısı elde ettik.getcwd() >>> os.mkdir("test") Yani. ˙ste bu amaç için elimizde makedirs() fonksiy¸ s I¸ onu var. Hemen deneyelim yine: >>> import os >>> os. Yani mesela /home/kullanıcı_adınız/ dizini içinde “deneme” adlı bo¸ bir dizin olu¸s s turabilirsiniz: >>> import os >>> os.>>> import os >>> os. mesela mevcut çalı¸ma dizini masaüstü ise bu “test” adlı dizin masaüstünde olu¸acaks s tır. ˙ Isterseniz bu kodları su sekle getirerek yeni olu¸turulan dizinin nerede oldu˘ unu da göre¸ ¸ s g bilirsiniz: >>> import os >>> print os. in <module> OSError: [Errno 2] No such file or directory: ’/home/istihza/Programlar/Python’ Demek ki bu sekilde çoklu dizin olu¸turamıyoruz.makedirs("/home/istihza/Programlar/Python") Gördü˘ ünüz gibi. /home/kullanıcı_adımız/ dizini altında yeni bir “Programlar” dizini ve onun g altında da yeni bir “Python” dizini olu¸tu. s s g ¸ ¸ mevcut çalı¸ma dizini içinde yeni bir dizin olu¸acaktır: s s >>> import os >>> os. line 1. E˘ er bu kodu su sekilde yazarsak.mkdir("test") Bundan ba¸ka.mkdir("/home/istihza/Programlar/Python") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". demek ki mkdir() fonksiyonu s bize yalnızca bir adet dizin olu¸turma izni veriyor. s . s s Hemen deneyelim: >>> import os >>> os. onun altında da “Python” adlı yeni ba¸ka bir dizin daha olu¸turmak istiyoruz.mkdir("/test") Bu kod / dizini altında “test” adlı bo¸ bir klasör olu¸turacaktır. E˘ er biz birden fazla. yani çoklu yeni dizin s g olu¸turmak istiyorsak makedirs() fonksiyonunu kullanmamız gerekiyor. de˘ il mi? ¸ g >>> os.

makedirs("test1/test3") . g Python’da dizinleri nasıl yönetece˘ imizi. g s g Simdi de bu “dizinleri yönetme” i¸ini biraz irdeleyelim. Hemen bir örnek verelim. nasıl dizin olu¸turup silece˘ imizi basitçe gördük. Diyelim ki mevcut çalı¸ma dizinimiz olan masaüstünde “TEST” adlı s bo¸ bir dizin var ve biz bu dizini silmek istiyoruz: s >>> import os >>> os. Simdiye kadar hep bir dizin. ama yine de uyaralım. Ne yaptı˘ ınızdan. bu komutlar yalnızca içi bo¸ dizinleri g s silecektir. s Tıpkı mkdir() ve makedirs() fonksiyonlarında oldu˘ u gibi.Küçük bir örnek daha verip bu bahsi kapatalım: >>> import os >>> print os. onun altında da ba¸ka bir dizini nasıl olu¸turaca˘ ımızı çalı¸tık.rmdir("/home/istihza/TEST") Bu kod ise /home/kullanıcı_adı dizini altındaki bo¸ “TEST” dizinini silecektir.getcwd() >>> os. Yalnız.. s rmdir() ve removedirs() fonksiyonları Bu fonksiyonlar bize mevcut dizinleri silme olana˘ ı tanıyor. E˘ er “test” ifadesinin soluna “/” i¸aretini eklerseniz. “test1”.. burada hemen bir uyarı g yapalım: Bu fonksiyonları çok dikkatli kullanmamız gerekiyor.removedirs("test1/test2") Yine hatırlatmakta fayda var: Neyi sildi˘ inize mutlaka dikkat edin. Peki.. “test2” ve g s “test3” adlı dizinler olu¸turdu. s s s g s aynı dizin altında birden fazla dizin olu¸turmak istersek ne yapaca˘ ız? Bu i¸lemi çok kolay bir s g s sekilde söyle yapabiliriz: ¸ ¸ >>> import os >>> os.makedirs("test/test1/test2/test3") Tahmin etti˘ iniz gibi bu kod mevcut çalı¸ma dizini altında iç içe “test”. iç içe birden fazla bo¸ dizini silmek g s istedi˘ imizde ise removedirs() fonksiyonundan yararlanıyoruz: g >>> import os >>> os. Gerçi. bu bo¸ s g s s dizinler kök dizini altında olu¸acaktır. onun ¸ s ¸ altında ba¸ka bir dizin..rmdir("TEST") Böylece “TEST” dizini silindi.makedirs("test1/test2") >>> os. Bir de su örne˘ e bakın: ¸ g >>> import os >>> os. neyi sildi˘ inizg g den emin de˘ ilseniz bu fonksiyonları kullanmayın! Çünkü Python bu komutu verdi˘ inizde tek g g bir soru bile sormadan silecektir belirtti˘ iniz dizini.

makedirs(test1/test3) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda Python bize söyle bir sey söyler: s g ¸ ¸ >>> os. neden böyle oldu ve bu hata ne anlama geliyor? Kod yazarken bazı durumlarda “/” i¸areti programcıları sıkıntıya sokabilir.sep ’\\’ Peki bu sep niteli˘ i ne i¸e yarar? Yazdı˘ ımız kodlarda do˘ rudan dizin ayracı vermek yerine g s g g bu niteli˘ i kullanırsak. bu “test1”. Söyle bir sey deneyelim: g gs g ¸ ¸ >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os.. E˘ er aynı komutu g ¸ g Windows’ta verirsek sonuç söyle olacaktır: ¸ >>> import os >>> os. line 1. Biraz önce yazdı˘ ımız s g kodda Python bu i¸areti “dizin ayracı” olarak de˘ il “bölme i¸leci” olarak algıladı ve sanki s g s “test1” ifadesini “test2” ifadesine bölmek istiyormu¸uz gibi davrandı bize.makedirs(test1/test2) >>> os. Çünkü her i¸letim sisteminin dizin ayracı birbiriyle aynı de˘ il.makedirs() fonksiyonunu da gördü˘ ü için ne yapmaya çalı¸tı˘ ımızı anlayamadı ve kafası g s g karı¸tı. in <module> TypeError: unsupported operand type(s) for /: ’str’ and ’str’ Peki. Ayrıca kullandı˘ ımız s g os.Bu kodlar mevcut çalı¸ma dizini altında “test1” adlı bir dizin ile bunun altında “test2” ve “test3” s adlı ba¸ka iki adet dizin daha olu¸turacaktır.makedirs(test1/test3) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Peki. i¸letim sistemlerinin dizin ayraçları hakkında bize bilgi veriyor. s ˘ sep niteligi Bu nitelik. bu meseleyi nasıl halledece˘ iz? s g Bu meseleyi halletmek için kullanmamız gereken ba¸ka bir nitelik var Python’da. Yani mesela: g s . “test2” ve “test3” ifadelerinin s s sabit de˘ il de de˘ i¸ken olmasını istersek ne yapaca˘ ız. sistemin kendine g s s özgü dizin ayracının kullanılmasını sa˘ lamı¸ oluruz. Çünkü bu i¸aret s s Python’da hem “bölme” i¸leci hem de “dizin ayracı” olarak kullanılıyor. E˘ er yazdı˘ ımız bir s g g programın farklı i¸letim sistemleri üzerinde çalı¸masını istiyorsak bu fonksiyon epey i¸imize s s s yarayacaktır. Peki. programımızı farklı i¸letim sistemlerinde çalı¸tırırken.. Bunu su örnekle s g ¸ gösterebiliriz: Hemen bir Python komut satırı açıp su komutları verelim: ¸ >>> import os >>> os.sep ’/’ Bu komutu GNU/Linux’ta verdi˘ imiz için komutun çıktısı “/” seklinde oldu.

Yukarıdaki kod ¸ g sayesinde do˘ rudan “/” i¸aretine bula¸madan.makedirs(os. (join() g fonksiyonunu birkaç ders sonra daha ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz). söyle g g ¸ bir sey de yapabiliriz: ¸ .join([test1. >>> import os >>> os. Çünkü Python burada “/” s g s i¸aretini bölme i¸leci olarak algılamı¸tı. “test2” ve “test3” de˘ i¸kenlerinin adlarını do˘ rudan kod içinde verdik.sep. test3])) Dikkat ederseniz. ba¸ımızı derde sokmadan i¸imizi halledebiliyg s s s s oruz.sep + "test2") komutunu kullanırsak programımızı farklı i¸letim sistemlerinde çalı¸tırırken herhangi bir aksaks s lık olmasını önlemi¸ oluruz.makedirs("test/test2") komutu yerine. Söyle ki: ¸ >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os. Tabii gs g e˘ er istersek raw_input() fonksiyonuyla dizin adlarını kullanıcıya seçtirebilece˘ imiz gibi. g gs g Hatırlarsanız yukarıda söyle bir kod yazmı¸tık: ¸ s >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os. ilgili i¸letim sistemi hangisiyse ona ait s g s olan dizin ayracının otomatik olarak yerle¸tirilmesini sa˘ layacaktır.join([test1.>>> import os >>> os. Çünkü burada sep niteli˘ i. Ayrıca burada parantez ve kö¸eli parantezlerin nasıl kullanıldı˘ ına da dikkat etmemiz s g gerekiyor. s g Bu sep niteli˘ i ayrıca dizin adlarını “de˘ i¸ken” yapmak istedi˘ imizde de bize yardımcı olacaktır. ˙ste bu hatayı almamak için sep niteli˘ inden faydalans s s I¸ g abiliriz.makedirs(os.sep.makedirs(test1) >>> os. burada sep niteli˘ ini join() adlı bir fonksiyon ile birlikte kullandık.makedirs(test1/test2) >>> os. Yukarıda “test1”. test2])) >>> os.makedirs("test" + os.makedirs(test1/test3) Yine hatırlarsanız bu kodu çalı¸tırdı˘ ımızda Python hata vermi¸ti.

join() komutları yardımıyla. Piyasada pek çok üçüncü sahıs modülü bulunur.6 Üçüncü Sahısların Yazdıgı Modüller ¸ Buraya kadar kendi yazdı˘ ımız modülleri ve geli¸tiriciler tarafından yazılıp dilin içine enteg s gre edilen modülleri ayrı ayrı gördük. bu komutların çıktısı söyle olur: s g ¸ ’Dizin1/Dizin2’ Aynı kodları Windows üzerinde verirsek de su çıktıyı alırız: ¸ ’Dizin1\\Dizin2’ Gördü˘ ünüz gibi farklı platformlar üzerinde.makedirs(os. Böylelikle g masaüstünde “Belgelerim” adlı bir klasörün içinde “Videolar” ve “Resimler” adlı iki klasör olu¸s turmu¸ olduk.join([test1. "Videolar". Bu modüller. Hemen alttaki s g s s g satırda da benzer bir i¸lem yapıp kodlarımızı bitiriyoruz. Bu modüller sayesinde.sep. çok zor bazı i¸leri çok kolay bir sekilde ¸ s ¸ . “test2” ve “test3” adlı de˘ i¸kenler belirliys gs oruz.makedirs(test1) os. Burada os. Simdi Python komut satırını açalım ve su komutları verelim: s ¸ ¸ >>> import deneme >>> deneme. Böylelikle kendimize bir ¸ modül yapmı¸ olduk.sep.py adıyla masaüstüne kaydedelim.join() ifadesi ile ilgili son bir sey daha söyleyip bu konuya bir nokta s ¸ koyalım.makedirs(test1) komutuyla “test1” adlı bir dizin olu¸turuyoruz. burada öncelikle os modülünü ça˘ ırıyoruz.dizinler satırıyla bu modül içindeki dizinler() adlı fonksiyonu ça˘ ırdık. test2. Bu os. yazarlarının internet sitelerinden indirip bilgisayarınıza s kurabilir.makedirs(os.join() s fonksiyonu “/” i¸aretiyle u˘ ra¸madan dizinleri birle¸tirme imkânı sa˘ lıyor bize.makedirs() ve os. bu modülleri de herhangi bir Python modülü gibi kullanabilirsiniz. Alttaki satırda ise gs g g os. yazdı˘ ımız programların “ta¸ınabilirli˘ i” (portability).join(["Dizin1". "Resimler") Burada öncelikle import deneme satırıyla deneme adlı modülümüzü ça˘ ırdık.dizinler("Belgelerim". Simdi Python komut satırını açarak su kodları yazalım: ¸ ¸ >>> import os >>> os.import os def dizinler(test1. yazarları tarafından genellikle internet üzerinden eri¸ime s sunulmu¸tur. test3])) Dikkat ederseniz. Bu örnek. Tabii s bu “test1” bir de˘ i¸ken oldu˘ u için adını daha sonradan biz belirleyece˘ iz. test2])) os. Bunların dı¸ında bir de üçüncü sahıslar tarafından s ¸ yazılan modüller vardır. test3): os. "Dizin2"]) ENTER tu¸una bastı˘ ımızda. yani “farklı i¸letim sistemg g s g s leri üzerinde çalı¸abilme kabiliyeti” açısından ne kadar önemli olabilece˘ ini gösteriyor. os. Daha sonra dizinler() adlı bir g fonksiyon olu¸turup parametre olarak “test1”. Böylece bir fonksiyon tanımlamı¸ s s olduk. Ardından os.join([test1. g sep niteli˘ inin. Dolayısıyla bu modülleri.sep çıktısı birbirinden farklı oluyor. Simdi bu dosyayı deneme. s g ˘ 14. bir önceki satırda olu¸turdu˘ umuz s g “test1” adlı dizinin içinde “test2” adlı bir dizin daha olu¸turuyoruz.sep.sep.sep.sep. Daha sonra g deneme.

Zira bütün o ayrıntıları sonraki derslerimizde inceleyece˘ iz. henüz ö˘ renmedi˘ imiz bazı seylerle de kar¸ıla¸acaksınız. Gelin bir deneme yapalım: >>> import pyPdf Traceback (most recent call last): File "<stdin>".net/pyPdf/ adresinden ula¸abilirsiniz. Bizim burada amacımız. bunu kullanabilmek için öncelikle bu ¸ g modülü bilgisayarımıza kurmamız gerekiyor. Biz bu bölümde pyPdf adlı bir örnek modül üzerinden. A¸a˘ ıda inceleyece˘ imiz PyPdf modülünü ans g g latırken.net/pyPdf/ Bu sıkı¸tırılmı¸ dosyayı bilgisayarımıza indirdikten sonra dosyayı açıp. g g pyPdf modülünü su komut yardımıyla sisteminize kurabilirsiniz: ¸ sudo apt-get install python-pypdf E˘ er Ubuntu dı¸ında bir GNU/Linux da˘ ıtımı kullanıyorsanız. paket yöneticiniz yardımıyla g s g “pypdf” seklinde bir arama yapmanızı öneririm. E˘ er bu modülü kurmazsak elbette kullanmamız g mümkün olmaz. in <module> ImportError: No module named pyPdf Gördü˘ ünüz gibi. g Bu modül GNU/Linux da˘ ıtımlarının paket depolarında bulunur.net/pyPdf/ Gelin isterseniz biraz önce içe aktarırken hata aldı˘ ımız komutu tekrar vererek pyPdf modülünü g do˘ ru bir sekilde kurup kuramadı˘ ımızı denetleyelim: g ¸ g >>> import pyPdf Bu komutu verdi˘ inizde söyle bir uyarı mesajı almı¸ olabilirsiniz: g ¸ s . üçüncü sahıs modüllerini ¸ tanımaya çalı¸aca˘ ız. ¸ s pyPdf modülü bir üçüncü sahıs modülü oldu˘ undan. E˘ er Ubuntu kullanıyorsanız. Bu modül. line 1. s g Ancak bu noktada küçük bir uyarı yapalım. Anlayamadı˘ ınız noktalar g g ¸ s s g olursa bunlara çok fazla takılmayın.gz dosyasını indirerek kaynaktan kurulum yapmayı tercih edebilirler: http://pybrary. Python’da pdf dosyaları ile g ilgili temel i¸lemleri yapmamızı sa˘ lıyor.6. orada su komutu veriys s ¸ oruz: sudo python setup. Mathieu Fenniak tarafından yazılmı¸ olan bu üçüncü s g s sahıs modülünün anasayfasına http://pybrary. g 14. Windows kullanıcıları ise su adresten . ¸ Kullandıkları da˘ ıtımın paket depolarında pyPdf modülünü bulamayan arkada¸larım su g s ¸ adresten ilgili tar.1 pyPdf Modülü Bu bölümde inceleyece˘ imiz örnek modülün adı pyPdf.py install E˘ er herhangi bir aksilik olmadıysa pyPdf modülü bu komutun ardından sistemimize kurulag caktır.halledebiliriz. O yüzden öncelikle bu modülü bilgisayarımıza kuraca˘ ız.exe dosyasını indirip çift tıklayarak modülü bilgisa¸ yarlarına kurabilir: http://pybrary. Python’da üçüncü sahıs modüllerinin neye benzedi˘ i ve bung ¸ g ların nasıl kullanılaca˘ ı hakkında yalnızca bir fikir vermekten ibarettir. bilgisayarımızda pyPdf modülü olmadı˘ ı için import pyPdf komutu hata g g veriyor.

g ˙ Isterseniz yazdı˘ ımız kodları topluca görelim: g . belgenin hangi s g yazılım ile olu¸turuldu˘ u. Birkaç örnek verelim. ancak program çıktısında bazı uyarılar alıyoruz. Yukarıdaki uyarı mesajı modülümüzün çalı¸s masını engellemez. Neyse. s s “u” harfini kullanarak karakter dizimizi “unicode” haline getiriyoruz. Daha önce de dedi˘ imiz gibi. bu konuyu anlatırken henüz yabancısı oldu˘ umuz kavramlarla g g kar¸ıla¸ıyoruz. Biz incelememize devam edelim..6 g sürümünde de çalı¸ıyor. s Bu arada pyPdf modülünü içe aktarırken büyük-küçük harfe dikkat etmelisiniz. "rb")) Burada belge adlı pdf dosyasını “rb” kipinde açtı˘ ımıza dikkat edin. s g Öncelikle pyPdf modülünden bazı fonksiyonları içe aktarıyoruz: from pyPdf import PdfFileWriter. Ancak bu uyarılara ra˘ men bu s g modül Python 2.>>> import pyPdf DeprecationWarning: the sets module is deprecated from sets import ImmutableSet pyPdf modülünün uyumlu oldu˘ u son Python sürümü 2. belge adlı pdf dosyamızın ba¸lı˘ ını alalım: s g print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge.. g g s s Simdi de pyPdf modülü içinde bulunan getDocumentInfo() fonksiyonunun title adlı niteli˘ ini ¸ g kullanarak.pdf" Ben örnek olarak kendime diveintopython. PdfFileReader import komutunu nasıl verdi˘ imize dikkat edin.pdf adlı bir pdf dosyası seçtim. Python’un s 3..getDocumentInfo(). g s pdf Bilgilerine Ula¸ mak s Ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi pyPdf modülünü kullanarak pdf belgelerine ait bazı bilgileri toplayas g bilirsiniz.6 sürümünde de kullanılabilir. vb. bunun içindeki sadece iki fonksiyona ihtiyaç duydu˘ umuz için yalnızca o iki fonksiyg g onu içe aktarıyoruz. Ama bunları çok fazla dert edinmeyin. Siz simdilik sadece üçüncü sahıs modüls s ¸ ¸ lerin neye benzedi˘ i üzerine yo˘ unla¸maya çalı¸ın. Daha önce modüllerin içe aktarılma yöntemg lerini incelerken bu biçimi ö˘ rendi˘ imizi hatırlıyor olmalısınız.x sürümünde kullanımdan kaldırılacak özelliklere ili¸kindir.x sürümlerine uyumlu hale getirilmesi için çalı¸malar da sürdürülmektedir. bunları okurken “rb” kipini kullanmamız gerekir. kaynak.. “unicode” kavramından birkaç ders sonra daha ayrıntılı olarak bahsedece˘ iz.. Siz elbette ba¸ka bir s dosya ile çalı¸abilirsiniz. Bu modül Python’un 2. pyPdf modülünün tamamına g g de˘ il de. pyPdf modülünü kurdu˘ umuza göre artık bu modülü incelemeye ba¸layabiliriz. Bu uyarılar. pyPdf modülünün Python3.5’tir.title)) Burada. s Yukarıda tanımladı˘ ımız belge adlı pdf dosyasını okumak üzere açıyoruz: g kaynak = PdfFileReader(open(belge. Türkçe karakterlerin düzgün görüntülenememesi gibi bir sorunla kar¸ıla¸mamak için.. pdf dosyaları ikili (binary) g düzende oldukları için. Bu bilgiler neler olabilir? Mesela belgenin ba¸lı˘ ı. Simdi de okuyaca˘ ımız pdf dosyasını tanımlıyoruz: ¸ g belge = "diveintopython. belgenin yazarı.

yazarının kim oldu˘ unu da ö˘ renebiliriz.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge.title)) Burada warnings adlı bir ba¸ka modülü içe aktardı˘ ımıza dikkat edin. Dolayısıyla e˘ er sizin çalı¸tı˘ ınız belgenin bir ba¸lı˘ ı s g g s g s g yoksa. kaynak.6 ise.coding: utf-8 -*from pyPdf import PdfFileWriter. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge. pyPdf kütüphanesi içinde kullanılmı¸ olan bazı modüller. Çünkü bunlar birer hata de˘ il. E˘ er siz bu s g uyarıları almak istemiyorsanız.#!/usr/bin/env python # -*. programımızı söyle yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.getDocumentInfo(). sadece s g uyarıdır. PdfFileReader belge = "diveintopython. bir üst sürümde artık kullanılmayacak. s g s g g Bunun için title yerine author niteli˘ ini kullanıyoruz: g #!/usr/bin/env python #-*.getDocumentInfo().simplefilter("ignore".pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge.pdf adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: Dive Into Python s g s Her pdf belgesinin ba¸lı˘ ı olmayabilir. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter. Bu uyarıya göre. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge. s g pyPdf modülü yardımıyla bir belgenin ba¸lı˘ ı dı¸ında. PdfFileReader belge = "diveintopython.coding: utf-8 -*- . “tedavülden kalkacak özellikler” hakkındaki uyarıları etkisizle¸tiriyoruz. e˘ er sisteminizdeki Python sürümü 2. Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımız zaman söyle bir çıktı elde s s g ¸ edece˘ iz: g diveintopython. ba¸lık yerine None de˘ erini alacaksınız.title)) Daha önce de dedi˘ imiz gibi. yukarıdaki kodları g g çalı¸tırdı˘ ınızda suna benzer uyarılar alabilirsiniz: s g ¸ istihza@istihza:~/Desktop$ python deneme. kaynak. Python’un s mevcut sürümünde çalı¸ıyor olsa bile. Dolayısıyla bilgisayarımıza herhangi bir program kurmaya gerek g kalmadan do˘ rudan programlarımız içinde kullanılabilir. Bu modül geli¸tiricilerin s g s yazdı˘ ı modüllerden biridir.py DeprecationWarning: the sets module is deprecated from sets import ImmutableSet Bu uyarılar programımızın çalı¸masını engellemez.coding: utf-8 -*import warnings warnings. Bu modülün simplefilter() adlı fonksiyg onunu kullanarak “DeprecationWarning” olarak ifade edilen.

getDocumentInfo().pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge.. (OpenOffice çıktıda “Writer” olarak görünür.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge. vb. elimizdeki pdf belgesinin hangi yazılımın hangi sürümü kullanılarak olu¸turuls du˘ unu gösterir.3.creator)) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda suna benzer çıktılar alabiliriz: s g ¸ Scribus 1. producer niteli˘ i bize su g g s g ¸ çıktıyı verebilir: Scribus PDF Library 1.getDocumentInfo().3.author)) Tıpkı title niteli˘ inde oldu˘ u gibi.simplefilter("ignore".0. Writer.0. pdf belgesini olu¸turan yazılımı görüntüleyen bir ba¸ka g ¸ s s metot da producer adlı niteliktir. e˘ er pdf belgesinde yazar bilgisi geçmiyorsa. PdfFileReader belge = "falanca. "rb")) print (u"%s adlı dosya ¸u yazılımla olu¸turulmu¸tur: %s" s s s %(belge.12.0 .) creator niteli˘ ine benzer bir sekilde.coding: utf-8 -*import warnings warnings. kaynak.getDocumentInfo().producer Örne˘ in. creator niteli˘ i ile “Scribus 1. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter. Mesela bir belge önce OpenOffice ile s yazılıp daha sonra OpenOffice kullanılarak pdf formatına dönü¸türülmü¸se çıktıda OpenOffice s s görünecektir. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter.3. E˘ er belge ba¸ka bir formattan pdf formatına dönü¸türülmü¸se. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın yazarı ¸udur: %s" s %(belge.3.import warnings warnings. Adobe InDesign CS3 (5. PdfFileReader belge = "falanca.3. Bu çıktılar. None de˘ erini g g g g alırız.4).12 Veya creator niteli˘ i bize Adobe InDesign CS3 (5.4) çıktısını verdiyse. producer niteli˘ i suna g g ¸ benzer bir çıktı verebilir: Adobe PDF Library 8.. Bir pdf belgesinin hangi yazılım ile olu¸turuldu˘ unu ö˘ renmek için ise creator niteli˘ ini kuls g g g lanıyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. Bu niteli˘ i su sekilde kullanıyoruz (Sadece ilgili kod parçasını g ¸ ¸ gösteriyoruz) kaynak.simplefilter("ignore". özgün forg g s s s matı olu¸turmak için kullanılan yazılım görünecektir.12” çıktısını almı¸sak.3. kaynak.

g g getDocumentInfo() fonksiyonunun en önemli metotlarını gördü˘ ümüze göre. yazaca˘ ımız verileri bir g “pyPdf. pyPdf modülünün g ba¸ka bir özelli˘ ini incelemeye ba¸layabiliriz.write(hedef) hedef.addPage(kaynak.pdf".coding: utf-8 -*import warnings warnings..pdf dosyasından okudu˘ umuz verileri hedef g g g dosyaya yazmadan önce.3 Daha önce de belirtti˘ imiz gibi.getPage(0)) nesne. E˘ er yukarıdaki kodları su sekilde yazacak g ¸ ¸ olursanız: #!/usr/bin/env python # -*.pdf".simplefilter("ignore". DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileReader. Yukarıdaki programı bir g ¸ dosyaya kaydedip çalı¸tırdı˘ ınızda. producer niteli˘ iyle sunu elde edebilig s g ¸ riz: OpenOffice.pdf adlı belgenin ilk sayfası s g g oldu˘ unu göreceksiniz. kaynak = PdfFileReader(open("falanca. pdf dosyasını okumamıza yarayan PdfFileReader() fonksiyonunu ve pdf dosyasından okudu˘ umuz parçaları yazmamızı sa˘ layan PdfFileWriter() g g fonksiyonunu içe aktarıyoruz.org 2. yukarıdaki kodlar yardımıyla bir pdf dosyasının ilk g sayfasını alıp ba¸ka bir pdf dosyası olu¸turabiliyoruz.pdf". Yani mesela her pdf belgesinin bir ba¸lı˘ ı (title) olmayabilir.pdf. bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda bazı zararsız uyarılar alacaksınız. Böyle bir pdf belgesine s g title niteli˘ ini uyguladı˘ ımızda None çıktısı alırız. "wb") nesne.pdf adında bir pdf belgesi s g s olu¸acak. PdfFileWriter kaynak = PdfFileReader(open("falanca. PdfFileWriter() fonksiyonunu kullanarak. falanca. "rb")) nesne = PdfFileWriter() hedef = open("hedef. "rb")) satırıyla kaynak dosyamızı tanımlıyoruz. (Bu kiplerin ne demek oldu˘ unu bir song raki bölümde ö˘ renece˘ iz) Ardından. s s Gelin isterseniz bu kodları biraz açıklayalım: Burada öncelikle pyPdf modülünden. Burada okuyaca˘ ımız kaynak pdf dosyamızın g adı falanca. her pdf dosyası yukarıdaki özelliklerin hepsini barındırmayag bilir.. s g s pyPdf ile pdf Belgelerinden Sayfa Almak pyPdf modülünü kullanarak bir pdf belgesinden istedi˘ imiz sayfaları alabiliriz. e˘ er g g g bir pdf belgesinin ilk sayfasını almak istiyorsak söyle bir i¸lem yapmamız gerekir: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.pdf. g s g ˙ Isterseniz yukarıda gösterdi˘ imiz sekilde bu uyarıları kapatabilirsiniz. Daha sonra. Bu yeni pdf belgesini açıp baktı˘ ınızda. Bu dosyayı “rb” kipiyle açıyoruz..PdfFileWriter nesnesi” haline getiriyoruz. çalı¸ma dizininiz içinde hedef.. Bu demek oluyor ki.close() Daha önce bahsetti˘ imiz gibi.Ya da creator niteli˘ i ile “Writer” çıktısı elde etmi¸sek. Örne˘ in.coding: utf-8 -*from pyPdf import PdfFileReader. PdfFileWriter . içeri˘ inin falanca.

içini doldurdu˘ umuz bu nesneyi hedef adlı dosyaya yazdırıyoruz. Bunu da yukarıdaki kodlardaki su satırla hallettik: ¸ hedef = open("hedef.simplefilter("ignore".PdfFileWriter nesnesini” hedef dosyamıza s g yazdırabiliriz. getNumPages() fonksiyonunu kullanarak bir pdf belgesinin sayfa sayısını g ö˘ renmek son derece kolay. "rb")) nesne = PdfFileWriter() print nesne Söyle bir çıktı alırsınız: ¸ <pyPdf. aldı˘ ımız bu sıfırıncı g sayfayı bir önceki satırda olu¸turdu˘ umuz nesnenin içine ekliyoruz.getNumPages() Gördü˘ ünüz gibi. g Böylelikle Python’la temel pdf i¸lemlerini yapmamızı sa˘ layan pyPdf modülünü kısaca tanımı¸ s g s olduk. Tabii ki önce hedef dosyamızı tanımlamamız g g gerekiyor. pyPdf modülünün addPage() fonksiyonunu kullanarak. Son satırımız g ise hedef dosyayı kapatmamızı sa˘ lıyor. elimizdeki pdf belgelerinin sayfa sayısını da rahatlıkla sorgulayabiliriz.PdfFileWriter object at 0xb7cdea0c> Demek ki.close() Burada öncelikle. kaynak.com/harman/icindekiler_harman. Bu modül aynı zamanda HARMAN programında da kullanılmı¸tır.kaynak = PdfFileReader(open("falanca.addPage(kaynak. Bu i¸lemi yapan satırlarımız sunlar: s ¸ nesne. Sondan bir önceki satır s g yardımıyla da. Biz bu nesgs g s neyi alıp do˘ ruca hedef dosyamıza yazaca˘ ız. s g . g Artık bir önceki adımda olu¸turdu˘ umuz “pyPdf. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileReader kaynak = PdfFileReader(open("python. aslında kaynak de˘ i¸keni içinde depoladı˘ ımız “¸ey” bir nesnedir.pdf. g ˘ Pdf Belgelerinin Sayfa Sayısını Ögrenmek pyPdf modülü yardımıyla.pdf". "wb") Burada hedef.html adresini ziyaret edebilirsiniz.pdf".coding: utf-8 -*import warnings warnings.pdf. Ö˘ rendiklerimizin bir kısmı henüz bize çok fazla sey ¸ g g ¸ ifade etmemi¸ olabilir. Bu programı ve s kaynak kodlarını incelemek için http://istihza. Bu i¸lemi yapmak için pyPdf modülünün getNumPages() fonksiyonundan yararlanaca˘ ız: s g #!/usr/bin/env python # -*.write(hedef) hedef. "rb")) print kaynak.pdf adlı dosyamızı yine “ikili” düzende (binary) açtı˘ ımıza dikkat edin.getPage(0) satırı yardımıyla kaynak dosyasının sıfırıncı (yani ilk) sayfasını alıyoruz. Bu bölümde pek çok yeni sey ö˘ rendik.pdf". Ama birkaç ders sonra burada anlatılan her seyin zihninizde berraks ¸ la¸tı˘ ını göreceksiniz.getPage(0)) nesne.

7 Modüllerin Yolu Kendi yazdı˘ ımız modülleri anlatırken söyle bir problemden söz etmi¸tik: Kendimiz bir modül g ¸ s yazdı˘ ımızda. Dolayısıyla listeler üzg erinde yapabilece˘ iniz her seyi bu sys. ’/usr/lib/python2.path listesine sonradan ekledi˘ iniz dizinler kalıcı de˘ ildir. Yazdı˘ ınız g g g program sona erdi˘ inde sys. s g Python bir modülü içe aktarmaya çalı¸ırken belli dizinlerin içine bakar. E˘ er aranan modül o s g dizinlerin içinde yoksa Python yukarıda bahsetti˘ imiz ImportError hatasını verecektir.6/dist-packages/setuptools-0.append("/herhangi/bir/dizin") Ancak unutmayın ki. g s g ˙ste Python bir modülü içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız zaman bu çıktıda görünen dizinlerin içini I¸ s g tek tek kontrol edecek ve aradı˘ ımız modülün bu dizinlerden herhangi birinin içinde olup g olmadı˘ ına bakacaktır.0’. Peki ya s g g s aranan modül mevcut çalı¸ma dizini içinde yoksa? s Böyle bir durumda Python tabii ki hemen pes etmez. ’/usr/lib/python2. ’/usr/lib/pymodules/python2.6.6/gtk-2. (Bu modüle ili¸kin bilgiyi “Modül Dizini” ba¸lıklı s s bölümümüzde bulabilirsiniz.6/dist-packages’.6c11-py2. Ancak böyle bir probg g lem.6/lib-tk’. ’/usr/local/lib/python2. komut satırının açıldı˘ ı dizin içinde bulmaya çalı¸ır.egg’. ’/usr/lib/python2.6. sys.6/lib-dynload’. bu modülü düzgün bir sekilde içe aktarabilmemiz için o modülün mevcut çalı¸ma g ¸ s dizini içinde yer alıyor olması gerekiyor.6/dist-packages/PIL’.egg’. ’/usr/lib/python2.) Bu modülün path adlı bir niteli˘ i vardır. her halükarda os modülünü rahatlıkla içe aktarabiliyoruz. E˘ er aradı˘ ımız modül bu dizinlerden herhangi birinin içindeyse ne g g g ala! Ama e˘ er modül bu dizinlerin hiç birinde yoksa i¸te o zaman biraz önce bahsetti˘ imiz o g s g ImportError hatasını alırız. g . ˙ste bu bölümde biz bu durumun I¸ nedenini anlatmaya çalı¸aca˘ ız.path [’’. Python’da sys adlı bir modül bulunur. ’/usr/lib/python2.0b2-py2.. ’/usr/local/lib/python2.1-py2. Çünkü bakması gereken ba¸ka dizinler s de vardır.path çıktısı aslında basit bir listeden ibarettir. ’/usr/local/lib/python2. Gördü˘ ünüz gibi.path.4.egg’. Yani: g g >>> import sys >>> sys.6/dist-packages/gtk-2. ˙ste Python bir modg I¸ ülü ararken bu niteli˘ in gösterdi˘ i dizinlerin içine bakar.6/lib-old’.0’.6/dist-packages’] Elbette kullandı˘ ınız i¸letim sistemine ba˘ lı olarak sizde bu komutun çıktısı farklı olacaktır.path çıktısı üzerinde de yapabilirsiniz. ’/usr/local/lib/python2. ’/usr/lib/python2.6/dist-packages/Jinja2-2. ’/usr/lib/python2.path listesi de eski haline dönecektir.egg’.6/dist-packages/Sphinx-1. ’/usr/lib/python2.6/dist-packages/docutils-0. ’/usr/lib/pymodules/python2. Mesela bu listg ¸ eye yeni dizinler ekleyebilirsiniz: >>> sys. o anda g s g bulundu˘ umuz dizin içinde de˘ ilse ImportError adlı bir hata alıyoruz.3.6’.6. sys. ’/usr/local/lib/python2.6..10’. ’/usr/local/lib/python2. Peki g Python bir modülü ararken hangi dizinlerin içine bakar? Python bir modülü ararken ilk olarak mevcut çalı¸ma dizinine bakar.6/plat-linux2’. mesela os modülünde bulunmuyor. ’/usr/lib/python2. Yani e˘ er içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız modül.6/dist-packages/Pygments-1.14.6. Biz o anda hangi dizin altında bulunursak bulunalım.egg’.6-py2. Yani içe aktarmaya s çalı¸tı˘ ımız modülü ilk olarak.1-py2.6/dist-packages/gst-0.6’.

aritmetik modülünün içe aktarılması sırasında bir hata ortaya çıkabilece˘ ini g göz önüne alarak bu programı yeniden yazın. Ancak modül ve alelade g bir Python programı arasında bazı farklar da vardır.14.pi_sayisi g Bu programda. 32) print "pi sayısının de˘eri: %s" %aritmetik. g s 9. Bu güçlü aracın. 5 ve 7. Daha sonra birbirinden ayırdı˘ ınız bu modülleri içe aktars g mak suretiyle kullanabilirsiniz. asıl i¸i yapan kodları ise ba¸ka bir s s modül olarak düzenleyebilirsiniz.py dosyası yazmaktansa. su ana kadar Python programs sg ¸ lama dilini ö˘ renirken alı¸tırma olsun diye yazdı˘ ınız programları modüllere ayırmaya çalı¸ın. modülleri alelade Python programlarından ayıran özelliklerin neler olabilece˘ ini tartı¸ın. g g s . os modülündeki system() fonksiyonu son derece güçlü bir araçtır. yazdı˘ ınız Python programlarını organize etmenizi sa˘ lar.coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik. Bir dizin içinde yer alan bütün dosyalar içinde. pyPdf modülünden yararlanarak bir pdf belgesinin 2. yalnızca uzantısı . g s g s Programlarınızı modüllere ayırmanın getirileri üzerinde dü¸ünün. Modüller konusunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.8 Bölüm Soruları 1. os modülünü kullanarak.cikar(1455. Bu bilgiler ı¸ı˘ ında. Böylece kalabalık kod yı˘ ınlarını yönetmek ve bunların bakımını g yapmak çok daha kolay bir i¸ haline gelir. Örne˘ in binlerce satırg g g dan olu¸an tek bir . bütün Python programları temelde birer modüldür. s Mesela programınızda arayüzle ilgili olan kodları bir modül. programınızı ayrı ayrı modüllere bölebilirsiniz. sayfalarını ayrı bir pdf belgesi olarak kaydetmeyi deneyin. Python modüllerini kaç farklı sekilde içe aktarabiliyoruz? Bu içe aktarma biçimleri arasındaki ¸ farklar nelerdir? Bunlar içinde sizce en mantıklısı ve en kullanı¸lısı hangisidir? s 4. Bir Python programının gerçek anlamda bir modül olabilmesi ve ciddi g s olarak bir i¸e yarayabilmesi için modülü yazarken sizce hangi noktalara dikkat etmek gerekir? s 3. Python’da sys. yanlı¸ s kullanıldı˘ ında nelere mal olabilece˘ i üzerinde dü¸ünün. 7. 8. Modüller konusunu anlatırken söylediklerimizi de dikkate alarak. yazaca˘ ınız programlar açısından ne gibi g g faydaları olabilece˘ ini tartı¸ın.path gibi bir niteli˘ in olmasının. 6. 2. Modüller. Ya da mesela programınızla ilgili ayarları kontrol eden kodları farklı bir modüle yerle¸tirebilirsiniz. s 5.txt olanları listeleyin. yalnızca GNU/Linux veya yalnızca Windows üzerinde çalı¸an bir s program yazın. Dedi˘ imiz gibi.

. GNU/Linux için ise xdg-open adlı bir sistem komutundan söz etmi¸tik. s herhangi bir aracı program kullanmadan do˘ rudan Python ile açaca˘ ız. Ancak bu bölümde daha farklı bir seyden söz edece˘ iz. Burada yapaca˘ ımız sey. Python’la ilk dosyamızı mevcut çalı¸ma dizini altında olu¸turaca˘ ız. O yüzden bu bölümü s s s dikkatle takip etmenizi öneririm. ¸ g g ¸ sistemimizde bulunan herhangi bir dosyayı varsayılan uygulamayla açmak de˘ il. Anlaması daha kolay olsun s diye. ˙ste bu bölüm.BÖLÜM 15 Dosya ˙slemleri I¸ Bu bölümde Python programlama dilini kullanarak dosyaları nasıl yönetece˘ imizi. Sayın ki bu dizin Masaüstü (Desktop) olsun. ˙ Isterseniz lafı hiç uzatmadan konumuza geçelim.1 Dosya Olu¸ turmak s Bu bölümde amacımız bilgisayarımızda yeni bir dosya olu¸turmak. daha önce görüp de tam olarak anlayamadı˘ ımız bazı kod g s I¸ g parçalarını çok daha iyi anlayabilmemizi sa˘ layacak bilgileri edinece˘ imiz bir bölüm olacak. g g Hatırlarsanız os modülünü anlatırken Windows için startfile() adlı bir fonksiyondan. yani nasıl g yeni bir dosya olu¸turaca˘ ımızı. Bu arada bir yanlı¸ anla¸ılma olmaması için hemen belirtelim. Bu i¸ için open() adlı bir fonksiyondan faydalanaca˘ ız. Bu araçlar yardımıyla.getcwd() Biraz sonra olu¸turaca˘ ımız dosya bu komutun çıktısı olarak görünen dizin içinde olu¸acaks g s tır. Bu fonksiyonu kullanmak için s s os modülünün içe aktarılmasına gerek yok. Biraz önce os modülünü içe aktarmamızın nedeni 201 . bir dosyaya nasıl bir seyler yazabilece˘ imizi ve buna benzer s g ¸ g i¸lemleri ö˘ renece˘ iz. 15. sistemdeki varsayılan uygulama ile açabiliyorduk. ¸ Programcılık ya¸amınız boyunca dosyalarla bol bol ha¸ır ne¸ir olacaksınız. Hemen Python komut satırını açıyoruz ve su komuts g ¸ ları veriyoruz: >>> import os >>> os. Bu ikisi arasındaki farkı g g biraz sonra daha net bir sekilde göreceksiniz. Öncelikle mevcut s s g çalı¸ma dizinimizin ne oldu˘ unu görelim. bilgisas yarımızda bulunan dosyaları (ve programları). s s g Bu fonksiyonu Modüller ba¸lı˘ ı altında pyPdf modülünü anlatırken de gördü˘ ümüzü hatırlıyors g g sunuz. varolan dosyaları da. Biz burada g Python’u kullanarak sistemimizde yeni dosyalar olu¸turmanın yanısıra. Mevcut çalı¸ma dizinimizi de ö˘ rendi˘ imize s g g göre artık yeni dosyamızı olu¸turabiliriz.. Esasında biz bundan önceki bazı derslerimizde bu konuya üstünkörü de s g g olsa de˘ inmi¸tik.

"r") komutunu verdi˘ imizde e˘ er bilgisayarda deneme. Çünkü “w” kipi. Biz de simdi bu i¸lemi yapalım: ¸ s >>> ilkdosyam = open("deneme_metni. "w") Böylelikle masaüstünde deneme_metni.txt adlı bir metin dosyası olu¸turmu¸ olduk.yalnızca getcwd() fonksiyonunu kullanmaktı. Yani mesela bir dosyaya yazabilmek için “w” kipini (mode) kullanıyoruz. yazma yetkisi verilmi¸ bir dosya olu¸turduk s s masaüstünde. Bu kiplerin hepsini sırası geldi˘ inde görece˘ iz.txt". Simdi ba¸ka bir örnek verelim: ¸ s >>> ilkdosyam = open("eski_dosya. aynı adda yepyeni bir dosya olu¸turacak. Parantez içindeki deneme_metni. g g ¸ Biraz önce. Yani mesela: s >>> ikincidosyam = open("deneme. s ˙ Ingilizce’de “okuma” anlamına gelen “read” kelimesinin kısaltması. dosya izinlerini de belirtmemiz gerekir. Bu noktayı da belirttikten sonra komutumuzu veriyoruz: >>> open("deneme_metni.txt adlı bir g g dosya varsa. kullanım kolaylı˘ ı açısından epey faydalı gs g olacaktır. yukarıdaki komut size hiç bir uyarı vermeden eski dosyayı silip üzerine yazacaktır. Yani bu dosya üzerinde herhangi g bir de˘ i¸iklik yapılamaz. line 1.txt adlı bir dosya yoksa bu adla yeni bir g g dosya olu¸turulmayacak. Biraz önce de açıkladı˘ ımız gibi g bu kip dosyaya okuma yetkisi verildi˘ ini gösteriyor. Yani e˘ er biz bir dosyayı bu kipte açarsak g g dosya içine herhangi bir veri giri¸i yapma imkânımız olmaz.txt". dedi˘ imiz gibi. g s bunu yaparken de eski dosyayı silecektir. Simdi s s ¸ verdi˘ imiz bu komutu biraz inceleyelim. “a” kipi önceden olu¸turdu˘ umuz bir dosyaya yeni veri ekles g mek için kullanılır. Simdi tekrar konumuza dönelim. Peki. >>> open("deneme_metni.txt".txt".txt") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". e˘ er bilgisayarınızda önceden deneme_metni. bu “w” ne oluyor? g Python’da dosyaları yönetirken. “a” da ˙ Ingilizce’de “eklemek” anlamına gelen “append” kelimesinden geliyor. "w") komutuyla deneme_metni. “r” kipi.txt’ . in <module> IOError: [Errno 2] No such file or directory: ’deneme. Bu kip bize varolan bir dosyayı açma imkânı verir. De˘ i¸iklik yapabilmek için biraz önce gösterdi˘ imiz “w” kipini kulgs gs g lanmak gerekir. Bu komutu bir de˘ i¸kene atamak. Bir dosyayı g g açmaya yarıyor. Örne˘ in deneme_metni. Dolayısıyla dosya içindeki eski verileri koruyup bu dosyaya yeni veriler eklemek istiyorsak “a” kipini kullanmamız gerekecek. Ayrıca bu kip yardımıyla yeni bir s dosya da olu¸turamayız. Bunun dı¸ında bir de “r” kipi ve “a” kipi bulunur. Bu harf ˙ Ingilizce’de “yazma” anlamına gelen “write” kelimesinin kısaltmasıdır. olu¸turulan veya s açılan bir dosyaya yalnızca “okuma” izni verildi˘ ini gösterir. Tabii ortada henüz bir dosya olmadı˘ ı için burada açmak yerine yeni bir dosya g olu¸turmaya yaradı. Olu¸turas g s ca˘ ımız dosyanın adını tırnak içine almayı unutmuyoruz. dedik. "w") Bu arada dikkatli olun.txt adlı dosyayı “w” kipinde ¸ g olu¸turup içine bir seyler yazdıktan sonra tekrar bu kiple açıp içine bir seyler eklemek istersek s ¸ ¸ dosya içindeki eski verilerin kayboldu˘ unu görürüz.txt". Bu su anlama geliyor.txt adında. open() fonksiyonunun ne oldu˘ u belli. aynı dosyadan bilgisag yarınızda zaten var olup olmadı˘ ına bakmaksızın. Bir de “a” kipi vardır. “r”. "r") Dikkat ederseniz burada “w” kipi yerine “r” kipini kullandık.txt‘nin de ne oldu˘ u açık. bunun yerine Python bize bir hata mesajı gösterecektir: s >>> f = open("deneme.

E˘ er kuls g lanıcının verdi˘ i dosya adı geçerliyse.. Elbette isterseniz. açılacak dosyanın adını alıyoruz. Ama e˘ er belirtilen dosya bulunamazsa kullanıcı dosyanın bulunamadı˘ ı konusunda g g uyarılıyor ve kendisinden yeni bir dosya adı girmesi isteniyor. "r") print "dosya bulundu" except IOError: ... except bloklarından yararlanıyoruz.exit() while True: dosya_adi = raw_input("Açılacak dosyanın adını girin: ") if dosya_adi: try: f = open(dosya_adi. Mesela su basit programa g ¸ bir bakalım: #!/usr/bin/env python # -*.Burada gördü˘ ümüz hata mesajı önemlidir.." s sys.. sistemde var olmayan bir dosya adı belirtmesi ihtimaline kar¸ı da try. Kullanıcının." s sys. "r") print "dosya bulundu" except IOError: print "Dosya bulunamadı!" programdan_cik() else: print "dosya adı belirtmediniz!" Burada kullanıcıdan.exit() while True: dosya_adi = raw_input("Açılacak dosyanın adını girin: ") if dosya_adi: try: f = open(dosya_adi. dosyanın bulunamaması durumunda o adla yeni bir dosya olu¸turulmasını da sa˘ layabilirsiniz: s g #!/usr/bin/env python # -*. IOError adlı bu hata mesajı yardımıyla. herg hangi bir dosyanın sistemde var olup olmadı˘ ını denetleyebiliriz. programımız dosya bulundu çıktısı vererek programı song landırıyor.coding: cp1254 -*import sys def programdan_cik(): print "Programdan çıkılıyor!" print "Ho¸çakalın..coding: cp1254 -*import sys def programdan_cik(): print "Programdan çıkılıyor!" print "Ho¸çakalın.

in <module> IOError: [Errno 22] invalid mode (’a’) or filename: ’C:\\Documents and Settings\ x0cozgul\\Desktop\x0cilanca.txt adlı bir dosya s olu¸turacaktır. Python belirtti˘ imiz addaki dosyayı sıfırdan g g olu¸turacak. o dosyanın içine yeni veriler ekleyebiliriz.. Mesela: s >>> dosya = open("/home/kullanıcı_adı/deneme.html uzantılı bir dosya olu¸turarak internet tarayıcınızla açılabilecek g s bir dosya olu¸turabilirsiniz. Tabii “r” kipinin yukarıda bahsetti˘ imiz özelli˘ inden dolayı. “r” kipinin aksine bize yeni dosya olu¸turma imkânı da verdi˘ iniz aklımızın s g bir kö¸esine not edelim. pek çok farklı dosya tipi de olu¸s g s turabilirsiniz. e˘ er aynı adla ba¸ka bir dosya varsa o dosyanın üzerine yazacaktır.txt". s Yalnız burada küçük bir uyarı yapalım. Bu kipi söyle kulI¸ g ¸ lanıyoruz: >>> dosya = open("deneme_metni.print "Dosya bulunamadı!" open(dosya_adi.txt". Python. Python’da bir dosyayı “r” kipinde açtı˘ ımız zaman. E˘ er sa˘ a yatık bölü kullanmak isterseniz “\” s g g i¸aretini çiftlemeniz gerekir: s . dosyanızı istedi˘ iniz s s g yerde olu¸turabilirsiniz. E˘ er bir dosyayı “w” kipinde açarsak. deneme.txt". yoktan bir dosya olu¸turmayı ve halihazırda sistemimizde bulunan bir s dosyayı açmayı ö˘ rendik.odt uzantılı bir dosya olu¸turarak dosyanın OpenOffice ile açılmasını s sa˘ layabilirsiniz. yazma yetkisi verilmi¸."w") komutu /home/kullanıcı_adı/ dizini altında. Tabii ki siz isterseniz tam yolu belirterek. "a") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". kip belirtmemiz.txt’ Burada sorun. En emin yol. Ama sola yatık bölü problem g s s yaratabilir: >>> f = open("C:\Documents and Settings\fozgul\Desktop\filanca. g Ayrıca “a” kipinin. içeri˘ i dolu bir dosyayı açıp bu dosyaya eklemeler yapmamız da s g gerekebilir. Halbuki biz burada s s bu i¸areti yol ayracı olarak kullanmak istedik. line 1.. Python’un “\” i¸aretini bir kaçı¸ dizisi olarak algılaması. yani “w” veya “a” kips lerinden birini kullanmamız gerekir. Ayrıca sadece . bilg g gisayarımızda yeni bir dosya olu¸turmak istiyorsak. Ya da .txt". yukarıdaki örneklerde biz dosyamızı mevcut çalı¸ma dizini içinde olu¸turduk. öntanımlı g g olarak “r” kipini kullanacaktır. Bu arada."w") Sa˘ a yatık bölü bütün i¸letim sistemlerinde sorunsuz çalı¸ır. s E˘ er yazdı˘ ımız kod içinde yukarıdaki üç kipten hiçbirini kullanmazsak." %dosya_adi s programdan_cik() else: print "dosya adı belirtmediniz!" Yukarıdaki örneklerde.txt uzantılı dosyalar de˘ il. Bu kiple açtı˘ ımız bir dosya üzerinde herhangi bir de˘ i¸iklik g gs yapamayız. Python’da s g s dosya i¸lemleri yaparken. ˙ste böyle durumlar için “a” adlı özel bir kipten yararlanaca˘ ız. "a") Python’da bir dosyayı “a” kipinde açtı˘ ımız zaman. o dosyayı yalg g nızca okuma hakkı elde ediyoruz. yukarıda yaptı˘ ımız gibi dosya g yolunu sa˘ a yatık bölü i¸aretiyle ayırmaktır: g s >>> dosya = open("/home/kullanıcı_adı/deneme. Mesela . Yazdı˘ ımız kodlarda yol adı belirtirken kullandı˘ ımız g g yatık çizgilerin yönüne dikkat etmemiz gerekir. "w") print "%s adlı yeni bir dosya olu¸turuldu.

Dosyamızı “a” kipiyle açtıktan sonra write() fonksiyonu yardımıyla “Monty Python” satırını eski dosyaya ekledik.txt adlı bir g s g g dosya olu¸turarak içine “Guido Van Rossum” yazalım. Python’da dosya açmak ve olu¸turmaktan ibarettir.>>> f = open("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\Desktop\\filanca. Ama özellikle Windows üzerinde çalı¸ırken. "a") dosya.close() ˙ iki satırın ne oldu˘ unu zaten bildi˘ imiz için geçiyoruz. Simdi de söyle bir sey yapalım: ¸ ¸ ¸ Biraz önce olu¸turdu˘ umuz ve içine “Guido Van Rossum” yazdı˘ ımız dosyamıza ikinci bir satır s g g ekleyelim: #!/usr/bin/env python #-*.txt". bilgisayarımızda halihazırda var olan veya bizim sonradan olu¸turI¸ s du˘ umuz bir dosyaya nasıl veri giri¸i yapabilece˘ imizi görece˘ iz. Ayrıca muhtemelen s Python’un ileriki sürümlerinde. En son da close() adlı ba¸ka s bir fonksiyondan yararlanarak dosyayı kapattık. Mesela deneme.txt".write("Guido Van Rossum") dosya. O yüzden Python’la programlama yaparken bu tür seylere çok dikkat etmek s ¸ gerekir. Daha sonra write() adlı bir fonksiyon yardımıyla s s deneme. "w") satırını belirledik. g .2 Dosyaya Yazmak Su ana kadar ö˘ rendi˘ imiz sey. Böylelikle deneme. 15. Hemen bo¸ bir sayfa açıp içine sunları yazıyoruz: s s ¸ #/usr/bin/env python # -*. Zaten “w” kipiyle açarsak eski dosyayı g silmi¸ oluruz.txt".coding: utf-8 dosya = open("deneme. bütün platformlarda bu satırı yazmak zorunlu olacak. E˘ er s g g bunu kullanmazsak eklemek istedi˘ imiz satır bir önceki satırın hemen arkasına getirilecektir. Burada “\n” adlı kaçı¸ dizisinden yararlandı˘ ımıza da dikkat edin. yazma yetkisi verilmi¸ bir dosya olu¸turduk.write("\nMonty Python") dosya. ˙ste birazdan.txt".txt dosyasının içine “Guido Van Rossum” yazdık. eks lemelerin dosyaya i¸lenebilmesi için dosyanın kapatılması gerekiyor. Aslında GNU/Linux kullanıcıları bu son dosya. Ancak ¸ g g ¸ s henüz açtı˘ ımız bir dosyaya nasıl müdahale edece˘ imizi veya nasıl veri giri¸i yapabilece˘ imizi g g s g bilmiyoruz. "a") Veya “r” adlı kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> f = open(r"C:\Documents and Settings\fozgul\Desktop\filanca.txt". "w") dosya. Ilk g g Aynen biraz önce gördü˘ ümüz sekilde dosya adlı bir de˘ i¸ken olu¸turup bu de˘ i¸kenin de˘ eri g ¸ gs s gs g olarak open("deneme. "a") Böylece dosya yolunu olu¸turan karakter dizisi içindeki kaçı¸ dizilerini i¸levsiz hale getirerek s s s Python’ın hata vermesini engelleyebilirsiniz. O yüzden bu satırı da yazmak en iyisi. Ama bu kez komut satırında de˘ il de s g metin üzerinde yapalım bu i¸lemi.txt adında.close() satırını yazmasa da olur.coding: utf-8 dosya = open("deneme.close() Gördü˘ ünüz gibi bu kez dosyamızı “a” kipiyle açtık.

Bütün bunlardan sonra da close() fonksiyonu yardımıyla dosyamızı kapattık. Bir de su örne˘ e ¸ g bakalım:
#!/usr/bin/env python #-*- coding: utf-8 dosya = open(u"¸iir.txt", "w") s dosya.write("Bütün güne¸ler batmadan,\nBi türkü daha \ s söyleyeyim bu yerde\n\t\t\t\t --Orhan Veli--") dosya.close()

Gördü˘ ünüz gibi, “¸iir” adlı bir metin dosyası olu¸turup bu dosyaya yazma yetkisi verdik. Bug s s rada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. Dosya adını belirlerken (¸iir.txt) karakter dizisinin ba¸ına ¸ s s s bir adet “u” harfi getirdik. Siz bu harfi pyPdf modülünü i¸lerken de görmü¸tünüz. Bu “u” harfini s s kullanmamızın amacı, dosya adında geçen Türkçe karakterin düzgün görüntülenmesini sa˘ lag mak. Buradaki “u” harfi, “¸iir.txt” adlı karakter dizisini Unicode olarak tanımlamamızı sa˘ lıyor. s g Bu konuyu birkaç bölüm sonra çok daha ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz. Simdilik sadece ¸ g ¸ böyle bir seyin varoldu˘ unu bilmemiz yeterli olacaktır... ¸ g Bu dosyanın içine yazılan verilere ve burada kaçı¸ dizilerini nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. s g ˙ Ikinci mısrayı bir alt satıra almak için “\n” kaçı¸ dizisini kullandık. Daha sonra “Orhan Veli” s satırını sayfanın sa˘ ına do˘ ru kaydırmak için “\t” kaçı¸ dizisinden yararlandık. Bu örnekte “\n” g g s ve “\t” kaçı¸ dizilerini yan yana kullandık. Böylece aynı cümleyi hem alt satıra almı¸, hem de s s sa˘ a do˘ ru kaydırmı¸ olduk. Ayrıca birkaç tane “\t” kaçı¸ dizisini yan yana kullanarak cümleyi g g s s sayfanın istedi˘ imiz noktasına getirdik. g Yukarıdaki write() fonksiyonu dı¸ında çok yaygın kullanılmayan bir de writelines() fonksiys onu vardır. Bu fonksiyon birden fazla satırı bir kerede dosyaya i¸lemek için kullanılır. Söyle s ¸ ki:
#!/usr/bin/env python #-*- coding: utf-8 dosya = open(u"¸iir2.txt", "w") s dosya.writelines(["Bilmezler yalnız ya¸amayanlar\n", s "Nasıl korku verir sessizlik insana\n", "˙nsan nasıl konu¸ur kendisiyle\n", I s "Nasıl ko¸ar aynalara bir cana hasret\n", s "Bilmezler...\n"]) dosya.close()

Burada parantez içindeki kö¸eli parantezlere dikkat edin. Aslında olu¸turdu˘ umuz sey bir liste. s s g ¸ Dolayısıyla bu fonksiyon bir listenin içeri˘ ini do˘ rudan bir dosyaya yazdırmak için faydalı olag g bilir. Aynı kodu write() fonksiyonuyla yazmaya kalkı¸ırsanız alaca˘ ınız sey bir hata mesajı s g ¸ olacaktır. E˘ er bir liste içinde yer alan ö˘ eleri write() fonksiyonunu kullanarak dosyaya yazdırg g mak isterseniz for döngüsünden yararlanabilirsiniz:
>>> >>> >>> ... ... >>> liste = ["elma", "armut", "kalem"] f = open("falanca.txt", "w") for i in liste: f.write(i+"\n") f.close()

15.3 Dosyayı Okumak
Simdiye kadar nasıl yeni bir dosya olu¸turaca˘ ımızı, bu dosyaya nasıl veri girece˘ imizi ve bu ¸ s g g dosyayı nasıl kapataca˘ ımızı ö˘ rendik. Simdi de olu¸turdu˘ umuz bir dosyadan nasıl veri okuyg g ¸ s g aca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Bu i¸ için de read(), readlines() ve readline() fonksiyonlarından g g g s faydalanaca˘ ız. Su örne˘ e bir bakalım: g ¸ g
>>> >>> ... ... ... >>> >>> >>> yeni = open(u"¸iir.txt","w") s yeni.write("Sular çekilmeye ba¸ladı \ s köklerden...\nIsınmaz mı acaba ellerimde kan? \ \nAh,ne olur! Bütün güne¸ler batmadan\nBi türkü \ s daha söyleyeyim bu yerde...") yeni.close() yeni=open(u"¸iir.txt") s yeni.read()

’Sular \xc3\xa7ekilmeye ba\xc5\x9flad\xc4\xb1 k\xc3\xb6klerden... \nIs\xc4\xb1nmaz m\xc4\xb1 acaba ellerimde kan? \nAh,ne olur! B\xc3\xbct\xc3\xbcn g\xc3\xbcne\xc5\x9fler batmadan \nBi t\xc3\xbcrk\xc3\xbc daha s\xc3\xb6yleyeyim bu yerde...’

yeni.read() satırına kadar olan kısmı zaten biliyoruz. Burada kullandı˘ ımız read() fonksiyonu g yeni adlı de˘ i¸kenin içeri˘ ini okumamızı sa˘ lıyor. yeni adlı de˘ i¸kenin de˘ eri siir.txt adlı bir gs g g gs g ¸ dosya oldu˘ u için, bu fonksiyon siir.txt adlı dosyanın içeri˘ ini bize gösterecektir. Gördü˘ ünüz g ¸ g g gibi bu komutun çıktısında Türkçe karakterler bozuk görünüyor. Ayrıca kullandı˘ ımız “\n” g ifadesi de çıktıda yer alıyor. Esasında bu komut bize Python’un yazdı˘ ımız kodları nasıl g gördü˘ ünü gösteriyor. E˘ er biz daha düzgün bir çıktı elde etmek istersek en son satırdaki g g komutu su sekilde vermemiz gerekir: ¸ ¸
>>> print yeni.read()

Ayrıca read() dı¸ında bir de readlines() adlı bir fonksiyon bulunur. E˘ er yukarıdaki komutu: s g
>>> yeni.readlines()

seklinde verecek olursak, çıktının bir liste oldu˘ unu görürüz. ¸ g Bir de, e˘ er bu readlines() fonksiyonunun sonundaki “s” harfini atıp; g
>>> yeni.readline()

seklinde bir kod yazarsak, dosya içeri˘ inin yalnızca ilk satırı okunacaktır. Python’un read¸ g line() fonksiyonunu de˘ erlendirirken kullandı˘ ı ölçüt sudur: “Dosyanın ba¸ından itibaren ilk g g ¸ s ‘\n’ ifadesini gördü˘ ün yere kadar oku”. Bunların dı¸ında, e˘ er istersek bir for döngüsü kug s g rarak da dosyamızı okuyabiliriz:
>>> yeni = open(u"¸iir.txt") s >>> for satir in yeni: ... print satir

Dikkat ettiyseniz:
>>> print yeni.readlines()

veya alternatif komutlarla dosya içeri˘ ini okurken söyle bir sey oluyor. Mesela içinde; g ¸ ¸

Birinci satır ˙kinci satır I Üçüncü satır

yazan bir dosyamız olsun:
>>> dosya.readline()

komutuyla bu dosyanın ilk satırını okuyalım. Daha sonra tekrar bu komutu verdi˘ imizde birinci g satırın de˘ il, ikinci satırın okundu˘ unu görürüz. Çünkü Python ilk okumadan sonra imleci (Evet, g g biz görmesek de aslında Python’un dosya içinde gezdirdi˘ i bir imleç var.) dosyada ikinci satırın g ba¸ına kaydırıyor. E˘ er bir daha verirsek bu komutu, üçüncü satır okunacaktır. Son bir kez daha s g bu komutu verirsek, artık dosyanın sonuna ula¸ıldı˘ ı için, ekrana hiç bir sey yazılmayacaktır. s g ¸ Böyle bir durumda dosyayı ba¸a sarmak için su fonksiyonu kullanıyoruz. (Dosyamızın adının s ¸ “dosya” oldu˘ unu varsayıyoruz): g
>>> dosya.seek(0)

Böylece imleci tekrar dosyanın en ba¸ına almı¸ olduk. Tabii siz isterseniz, bu imleci farklı s s noktalara da ta¸ıyabilirsiniz. Mesela: s
>>> dosya.seek(10)

komutu imleci 10. karakterin ba¸ına getirecektir (Saymaya her zamanki gibi 0’dan ba¸lıyoruz.) s s Bu seek() fonksiyonu aslında iki adet parametre alabiliyor. Söyle ki: ¸
>>> dosya.seek(5, 0)

komutu imleci dosyanın ba¸ından itibaren 5. karakterin bulundu˘ u noktaya getirir. Burada “5” s g sayısı imlecin kaydırılaca˘ ı noktayı, “0” sayısı ise bu i¸lemin dosyanın ba¸ından sonuna do˘ ru g s s g olaca˘ ını, yani saymaya dosyanın ba¸ından ba¸lanaca˘ ını gösteriyor: g s s g
>>> dosya.seek(5, 1)

komutu imlecin o anda bulundu˘ u konumdan itibaren 5. karakterin oldu˘ u yere ilerlemesini g g sa˘ lar. Burada “5” sayısı yine imlecin kaydırılaca˘ ı noktayı, “1” sayısı ise imlecin o anda g g bulundu˘ u konumun ölçüt alınaca˘ ını gösteriyor. g g Son olarak:
>>> dosya.seek(-5,2)

komutu ise saymaya tersten ba¸lanaca˘ ını, yani dosyanın ba¸ından sonuna do˘ ru de˘ il de s g s g g sonundan ba¸ına do˘ ru ilerlenerek, imlecin sondan 5. karakterin oldu˘ u yere getirilece˘ ini s g g g gösterir. Bu ifadeler biraz karı¸ık gelmi¸ olabilir. Bu konuyu anlamanın en iyi yolu bol bol uygulama yaps s mak ve deneyerek görmektir. ˙ Isterseniz, yukarıdaki okuma fonksiyonlarına da belirli parametreler vererek dosya içinde okunacak satırları veya karakterleri belirleyebilirsiniz. Mesela:
>>> yeni.readlines(3)

komutu dosya içinde, imlecin o anda bulundu˘ u noktadan itibaren 3. karakterden sonrasını g okuyacaktır. Peki, o anda imlecin hangi noktada oldu˘ unu nereden bilece˘ iz? Python’da bu g g i¸lem için de bir fonksiyon bulunur: s
>>> dosya.tell()

komutu yardımıyla imlecin o anda hangi noktada bulundu˘ unu görebilirsiniz. Hatta dosyayı bir g kez:
>>> dosya.read()

komutuyla tamamen okuttuktan sonra:
>>> dosya.tell()

komutunu verirseniz imleç mevcut dosyanın en sonuna gelece˘ i için, ekranda gördü˘ ünüz sayı g g aynı zamanda mevcut dosyadaki karakter sayısına e¸it olacaktır. s Python’da dosya i¸lemleri yaparken bilmemiz gereken en önemli noktalardan biri de sudur: s ¸ Python ancak karakter dizilerini (strings) dosyaya yazdırabilir. Sayıları yazdıramaz. E˘ er biz g sayıları da yazdırmak istiyorsak önce bu sayıları karakter dizisine çevirmemiz gerekir. Bir örnek verelim:
>>> x = 50 >>> dosya = open("deneme.txt", "w") >>> dosya.write(x)

Bu kodlar bize su çıktıyı verir: ¸
Traceback (most recent call last): File "<stdin>", line 1, in ? TypeError: argument 1 must be string or read-only character buffer, not int

Gördü˘ ünüz gibi Python bize bir hata mesajı gösterdi. Çünkü x de˘ i¸keninin de˘ eri bir “sayı”. g gs g Halbuki karakter dizisi olması gerekiyor. Bu meseleyi çözmek için komutumuzu su sekilde ¸ ¸ veriyoruz. En ba¸tan alırsak: s
>>> x = 50 >>> dosya = open("deneme.txt", "w") >>> dosya.write(str(x))

Burada:
>>> str(x)

komutuyla, bir sayı olan x de˘ i¸kenini karakter dizisine çevirdik. Tabii ki bu i¸lemin tersi de gs s mümkün. E˘ er x bir karakter dizisi olsaydı, su komutla onu sayıya çevirebilirdik: g ¸
>>> int(x)

15.4 Dosya Silmek
Peki, olu¸turdu˘ umuz bu dosyaları nasıl silece˘ iz? Python’da herhangi bir sekilde olu¸turdu˘ us g g ¸ s g muz bir dosyayı silmenin en kestirme yolu sudur: ¸
>>> os.remove("dosya/yolu")

Mesela, masaüstündeki deneme.txt dosyasını söyle siliyoruz: ¸
>>> import os >>> os.remove("/home/kullanıcı_adı/Desktop/deneme.txt")

E˘ er masaüstü zaten sizin mevcut çalı¸ma dizininiz ise bu i¸lem çok daha basittir: g s s
>>> import os >>> os.remove("deneme.txt")

15.5 Dosyaya Rastgele Satır Eklemek
Simdiye kadar hep dosya sonuna satır ekledik. Peki ya bir dosyanın ortasına bir yere satır ¸ eklemek istersek ne yapaca˘ ız? Simdi: Diyelim ki elimizde deneme.txt adlı bir dosya var ve g ¸ içinde sunlar yazılı: ¸
Birinci Satır ˙kinci Satır I Üçüncü Satır Dördüncü Satır Be¸inci Satır s

Biz burada ˙kinci Satır ile Üçüncü Satır arasına Merhaba Python! yazmak istiyoruz. Önce bu I deneme.txt adlı dosyayı açalım:
>>> kaynak = open("deneme.txt")

Bu dosyayı “okuma” kipinde açtık, çünkü bu dosyaya herhangi bir yazma i¸lemi yapmayaca˘ ız. s g Yapaca˘ ımız sey, bu dosyadan veri okuyup ba¸ka bir hedef dosyaya yazmak olacak. O yüzden g ¸ s hemen bu hedef dosyamızı olu¸turalım: s
>>> hedef = open("test.txt", "w")

Bu dosyayı ise “yazma” modunda açtık. Çünkü kaynak dosyadan okudu˘ umuz verileri buraya g yazdıraca˘ ız. Simdi de, yapaca˘ ımız okuma i¸lemini tanımlayalım: g ¸ g s
>>> oku = kaynak.readlines()

Böylece “kaynak” dosya üzerinde yapaca˘ ımız satır okuma i¸lemini de tanımlamı¸ olduk... g s s Simdi kaynak dosyadaki birinci satır ve ikinci satır verilerini alıp hedef dosyaya yazdırıyoruz. ¸ Bu i¸ için bir for döngüsü olu¸turaca˘ ız: s s g
>>> for satirlar in oku[:2]: ... hedef.write(satirlar)

Burada biraz önce olu¸turdu˘ umuz “okuma i¸lemi” de˘ i¸keni yardımıyla “0” ve “1” no’lu satırs g s gs ları alıp hedef adlı dosyaya yazdırdık. Simdi eklemek istedi˘ imiz satır olan Merhaba Python! ¸ g satırını ekleyece˘ iz: g
>>> hedef.write("Merhaba Python!\n")

Sıra geldi kaynak dosyada kalan satırları hedef dosyasına eklemeye:
>>> for satirlar in oku[2:]: ... hedef.write(satirlar)

Artık i¸imiz bitti˘ ine göre hedef ve kaynak dosyaları kapatalım: s g
>>> kaynak.close() >>> hedef.close()

Bu noktadan sonra e˘ er istersek kaynak dosyayı silip adını da hedef dosyanın adıyla de˘ i¸tireg gs biliriz:
>>> os.remove("deneme.txt") >>> os.rename("test.txt","deneme.txt")

Tabii bu son i¸lemleri yapmadan önce os modülünü içe aktarmayı unutmuyoruz... s Yukarıdaki i¸lemleri yapmanın daha pratik bir yolu da var. Diyelim ki elimizde, içeri˘ i su olan s g ¸ falanca.xml adlı bir dosya var:
<EnclosingTag> <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce name="Item1" name="Item2" name="Item3" name="Item4" name="Item5" separator="," separator="," separator="," separator="," separator="," src="myfile1.csv" src="myfile2.csv" src="myfile3.csv" src="myfile4.csv" src="myfile5.csv" /> /> /> /> />

<NotFierce Name="Item22"> </NotFierce> </EnclosingTag>

Not: Bu dosya içeri˘ i http://www.python-forum.org/pythonforum/viewtopic.php?f=1&t=19641 g adresinden alınmı¸tır. s Biz bu dosyada, “Item2” ile “Item3” arasına yeni bir satır eklemek istiyoruz. Dilerseniz bu i¸lemi nasıl yapaca˘ ımızı gösteren kodları verelim önce: s g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*oku = open("falanca.xml") eklenecek_satir = ’<Fierce name="Item2.5" separator="," src="myfile25.csv" />’ icerik = oku.readlines() icerik.insert(4, eklenecek_satir+"\n") oku.close() yaz = open("falanca.xml", "w") yaz.writelines(icerik) yaz.close()

Simdi de bu kodları tek tek inceleyelim: ¸ 1. oku = open("falanca.xml") satırı yardımıyla falanca.xml adlı dosyayı okumak üzere açıyoruz. 2. Daha sonra, dosyaya eklemek istedi˘ imiz satırı bir de˘ i¸kene atıyoruz. g gs 3. Hemen ardından readlines() adlı metodu kullanarak falanca.xml adlı dosyanın tüm içeri˘ ini bir liste içinde topluyoruz. Böylece dosya içeri˘ ini yönetmek çok daha kolay olacak. g g Bildi˘ iniz gibi, readlines() metodu bize çıktı olarak bir liste veriyor... g 4. Bir sonraki satırda, dosyaya eklemek istedi˘ imiz metni, readlines() metodu ile olu¸turg s du˘ umuz listenin 4. sırasına yerle¸tiriyoruz. Burada listelerin insert() metodunu kulg s

landı˘ ımıza dikkat edin. g 5. Artık dosyayı okuma i¸lemi sona erdi˘ i için dosyamızı close() metodunu kullanarak kaps g atıyoruz. 6. Simdi yapmamız gereken sey, gerekli bilgileri dosyaya yazmak olacak. O yüzden bu defa ¸ ¸ falanca.xml adlı dosyayı yazma kipinde açıyoruz. (yaz = open("falanca.xml", "w")) 7. Sonra, yukarıda olu¸turdu˘ umuz içeri˘ i, yazmak üzere açtı˘ ımız dosyaya gönderiyoruz. s g g g Bunun için writelines() metodunu kullandık. Bildi˘ iniz gibi bu metot listeleri dosyaya g yazdırmak için kullanılıyor. 8. Son olarak, dosyayla i¸imizi bitirdi˘ imize göre dosyamızı kapatmayı unutmuyoruz. s g

15.6 Dosyadan Rastgele Satır Silmek
Bazen, üzerinde çalı¸tı˘ ımız bir dosyanın herhangi bir satırını silmemiz de gerekebilir. Bunun s g için yine bir önceki bölümde anlattı˘ ımız yöntemi kullanabiliriz. Dilerseniz gene yukarıda bahg setti˘ imiz .xml dosyasını örnek alalım: g
<EnclosingTag> <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce name="Item1" name="Item2" name="Item3" name="Item4" name="Item5" separator="," separator="," separator="," separator="," separator="," src="myfile1.csv" src="myfile2.csv" src="myfile3.csv" src="myfile4.csv" src="myfile5.csv" /> /> /> /> />

<NotFierce Name="Item22"> </NotFierce> </EnclosingTag>

Simdi diyelim ki biz bu dosyanın “Item2” satırını silmek istiyoruz. Bu i¸lemi su kodlarla hallede¸ s ¸ biliriz:
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*oku = open("write_it.xml") icerik = oku.readlines() del icerik[3] oku.close() yaz = open("write_it.xml", "w") yaz.writelines(icerik) yaz.close()

Burada da, tıpkı bir önceki bölümde oldu˘ u gibi, öncelikle readlines() metodunu kullanarak g dosya içeri˘ ini bir listeye gönderdik. Daha sonra bu listede silmek istedi˘ imiz satıra kar¸ılık g g s gelen ö˘ enin sıra numarasını kullanarak del deyimi yardımıyla ilgili ö˘ eyi listeden kaldırdık. g g Son olarak da elimizdeki de˘ i¸tirilmi¸ listeyi bir dosyaya yazdırdık. gs s Gördü˘ ünüz gibi bir dosyaya veri girmek veya dosyadan veri çıkarmak son derecek kolay bir g i¸lem. Yapmamız gereken tek sey dosya içeri˘ ini bir listeye alıp, bu liste üzerinde gerekli s ¸ g

de˘ i¸iklikleri yapmak. Daha sonra da bu de˘ i¸tirilmi¸ listeyi dosyaya yazdırararak amacımıza gs gs s ula¸abiliyoruz. s

15.7 os Modülünde Dosya-Dizin ˙slemleri I¸
Hatırlarsanız geçen bölümde Modüller konusunu i¸lerken os modülünden de ayrıntılı olarak s bahsetmi¸tik. Ancak orada bu modülün bütün özelliklerini anlatmadım. os modülünün bazı s özelliklerini anlatabilmek için önce “Dosya ˙slemleri” konusunu ö˘ renmemizin daha do˘ ru I¸ g g olaca˘ ını dü¸ündüm. Dosya i¸lemleri konusunu ö˘ rendi˘ imize göre, geçen derste bahg s s g g setmedi˘ imiz bazı metot ve fonksiyonları incelemeye ba¸layabiliriz. g s

15.7.1 os.path.abspath()
Bu metot bir dosyanın, içinde yer aldı˘ ı dizin yolunu verir. Bunu bir örnek üzerinde görelim: g
>>> os.path.abspath("falanca.pdf") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf’

Gördü˘ ünüz gibi, os.path.abspath() fonksiyonuna argüman olarak bir dosya adı verdik. g O da bize bu dosyanın tam yolunu gösterdi. Ancak bu fonksiyonun önemli bir özelli˘ i g vardır. os.path.abspath(), bir dosyanın sistemde var olup olmadı˘ ını kontrol etmez. Yani g os.path.abspath("falanca.pdf") komutunu verebilmek için sisteminizde falanca.pdf adlı bir dosyanın olmasına gerek yok. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı tek sey, os.getcwd() fonksiyonunun g ¸ çıktısıyla, verdi˘ iniz dosya adını birle¸tirmektir... Bu fonksiyonu bo¸ bir karakter dizisi ile g s s ça˘ ırdı˘ ınızda zaten bu fonksiyonun mevcut çalı¸ma dizinini döndürdü˘ ünü görürsünüz: g g s g
>>> os.path.abspath("") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’

15.7.2 os.path.basename()
Bu metot size bir yol içinde yer alan dosyanın adını verir. Örne˘ in: g
>>> os.path.basename("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") ’falanca.pdf’

Gördü˘ ünüz gibi, bu metot yol ve dosya adını ayıklayarak, bize dosya adını veriyor. g

15.7.3 os.path.dirname()
Bu metot ise bir önceki metodun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapar: Dosya adını de˘ il, yol adını g s g döndürür:
>>> os.path.dirname("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’

15.7.4 os.path.exists()
Bu metot bir dosyanın veya dizinin var olup olmadı˘ ını gösterir: g
>>> os.path.exists("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") False >>> os.path.exists("C:\\Documents and Settings\\fozgul") True

15.7.5 os.path.isdir()
Bu metot, verilen bir yolun dizin olup olmadı˘ ını kontrol eder: g
>>> os.path.isdir("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") False

falanca.pdf bir dizin olmadı˘ ı için False çıktısı aldık: g
>>> os.path.isdir("C:\\Documents and Settings\\fozgul") True

C:\Documents and Settings\fozgul ise bir dizin oldu˘ u için True çıktısı aldık. g os.path.isdir() metodu, aynı zamanda bir dizinin var olup olmadı˘ ını da kontrol eder: g
>>> os.path.isdir("C:\\falanca\\dizin") False

Bilgisayarımızda C:\falanca\dizin adlı bir dizin var olmadı˘ ı için False çıktısı alıyoruz... g

15.7.6 os.path.isfile()
Bu metot, verilen bir yolun dosya olup olmadı˘ ını kontrol eder: g
>>> os.path.file("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\deneme.txt") True

Benim bilgisayarımda deneme.txt adlı bir dosya oldu˘ u için True çıktısı aldım. g Bir de suna bakalım: ¸
>>> os.path.file("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.txt") False

Bilgisayarımda falanca.txt adlı bir dosya yer almadı˘ ı için bu kez False çıktısı aldım. g Bu metot dosya ve dizinler arasında da ayrım yapar:
>>> os.path.isfile("C:\\Documents and Settings\\fozgul") False

pdf’ Bu metot da bir dosya ya da dizinin sistemde var olup olmadı˘ ına bakmaz.splitext() Bu metot. Bildi˘ iniz gibi kümeler su s s g ¸ metotlara sahipti: add clear copy difference difference_update discard intersection intersection_update isdisjoint issubset .path.pdf") >>> yol[0] ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’ Su ise size dosya adını verecektir: ¸ >>> yol = os.path.pdf’) Dolayısıyla su komut size bir dosyanın.8 Kümeler ve Dosyalar Önceki bölümlerden birinde kümelerden bahsetmi¸tik.. ama dizin adı oldu˘ u için isfile() metodu g g False çıktısı veriyor.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca. ’.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") >>> yol[1] ’falanca.path.split() Bu metot.7 os.pdf’) 15.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.splitext("falanca. Biz kümeleri dosya i¸lemleri yaparken dahi kullanabiliriz.path. dosya ve dizin adını birbirinden ayırır: >>> os.7. 15.path. s s Hatırlarsanız. g 15. ’falanca.pdf") (’C:\\Documents and Settings\\fozgul’.path..7. içinde yer aldı˘ ı dizini gösterecektir: ¸ g >>> yol = os. bir dosya adıyla uzantısını birbirinden ayırır: >>> os.pdf") (’falanca’.8 os. Kümeleri ilk gördü˘ ünüzde bunların s g tam olarak ne i¸e yarayaca˘ ını anlamamı¸ olabilirsiniz.C:\Documents and Settings\fozgul bir dosya de˘ il. kümeleri i¸lerken birtakım metotlardan söz etmi¸tik. Ama aslında kümeler Python’un epey s g s kullanı¸lı araçlarından bir tanesidir.

dosyalarla çalı¸ırken bizim çok i¸imize yarayacak. 4]) >>> b_kumesi. 3]) >>> b_kumesi = set([1. yani mesela ikinci dosyada bulunup birinci dosyada bulunmayan satırları göstermek için söyle bir kod yazabiliriz: ¸ >>> f1 = open("dosya1. 3..difference(a_kumesi) set([4]) Demek ki b kümesinin a kümesinden farkı 4 adlı ö˘ e imi¸. print i birinci satır ikinci satır .intersection(s2): . Bir de dosya2...txt adlı bir dosya olu¸turalım: s birinci satır ikinci satır üçüncü satır dördüncü satır Bu iki dosyanın farkını almak. Bahs s setti˘ imiz bu metotlar difference() ve intersection() adlı metotlardır.. 2..issuperset pop remove symmetric_difference symmetric_difference_update union update Bu metotlar içinde özellikle iki tanesi. g Bildi˘ iniz gibi. difference() metodu iki kümenin farkını alıyor. Bu metodu dosyalara da uygulayag s biliriz.txt olsun. Bu metodu söyle kullanıyoruz: g ¸ >>> a_kumesi = set([1. Diyelim ki elimizde söyle iki adet dosya var: ¸ birinci satır ikinci satır üçüncü satır Yukarıdaki dosya1.. intersection() metodunu kullanarak da iki dosyada ortak olan satırları bula¸ bilirsiniz: >>> for i in s1. 2.txt") >>> f2 = open("dosya2. print i dördüncü satır Aynı sekilde.txt") >>> s1 = set(f1) >>> s2 = set(f2) >>> for i in s2.difference(s1): .

. açılan dosyayı mutlaka kapatmasıdır.") s Traceback (most recent call last): File "<stdin>". i¸imizi bitirdikten sonra dosyayı kapats ¸ s maktır..write("bir takım ¸eyler.. dosya. "w") as dosya: . with deyimidir. Bu ¸ g deyim.’ . açık bir dosya üzerinde s yanlı¸lıkla de˘ i¸iklik yapma riskini de ortadan kaldırır.read() ’varolan içerik. Dosyayı açıyoruz. dosyayı henüz kapatmadı˘ ımız için dosyamız hala açık.close() Burada söyle bir yol izliyoruz: ¸ 1.üçüncü satır 15. "w") >>> dosya.xml’.9 with Deyimi Dosyalarla çalı¸ırken asla unutmamamız gereken sey. Yani dosya üzerinde g i¸lem yapılırken bir hata da olu¸sa o dosya ba¸arıyla kapatılacaktır. dosyayı yazma kipinde açmadı˘ ımız için dosyaya veri yazdırmamız mümkün g g olmuyor. hem üzerinde gerekli de˘ i¸iklikleri yapmı¸. Böyle bir durumda Python bize bir hata mesajı gösteriyor. Dosya açık oldu˘ u için üzerinde i¸lem yapmaya devam edebiliriz: g s >>> dosya. line 2. with deyimini yukarıdaki söyle uygulayabiliriz: ¸ >>> with open("dosya_adı".. s with deyiminin en önemli özelli˘ i. s gs Normal sartlar altında bir dosya üzerinde çalı¸ma döngüsü söyle i¸ler: ¸ s ¸ s >>> dosya = open("dosya_adı".. in <module> IOError: File not open for writing >>> dosya <open file ’write_it. ˙simiz bitince dosyayı kapatıyoruz. yaptı˘ ımız g s g de˘ i¸ikliklerin hepsi dosyaya i¸lenmeyebilir. Dosya üzerinde gerekli de˘ i¸iklikleri yapıyoruz... s gs s hem de dosyayı kapatmı¸ olduk. 2.. Ancak bu hata mesajından sonra. Bu durumu daha net s s s anlamak için söyle bir örnek verelim: ¸ >>> dosya = open("falanca") >>> dosya.") s >>> dosya.write("bir takım ¸eyler.. gs 3. Çünkü e˘ er bir dosya üzerinde çalı¸tıktan sonra o dosyayı kapatmazsak. Bu durumu dosya de˘ i¸kenini g gs ekrana yazdırarak teyit ettik. mode ’r’ at 0x00F5B650> Gördü˘ ünüz gibi.") s Bu iki satırlık kod sayesinde dosyamızı hem açmı¸. O yüzden bu tür durumları önlemek için açılan gs s dosyayı i¸lem sonunda kapatmamız gerekir.. Ayrıca dosyayı kapatmak. I¸ Python’da bu döngüyü daha pratik bir sekilde yapmamızı sa˘ layan bir deyim bulunur.write("bir takım ¸eyler.

in <module> IOError: File not open for writing >>> dosya <closed file ’write_it. Python ile olu¸turdu˘ unuz veya açtı˘ ınız herhangi bir dosyayla i¸iniz bittikten sonra e˘ er s g g s g bu dosyayı close() fonksiyonu ile kapatmazsanız ne gibi sonuçlarla kar¸ıla¸ırsınız? Açtı˘ ınız s s g dosyayı kapatmadan..write("bir takım ¸eyler. içeri˘ i ve görünü¸ü a¸a˘ ıdaki gibi olan. s g sistemdeki öntanımlı internet tarayıcısı yardımıyla kullanıcıya gösterin. Bir PDF belgesinin herhangi bir sayfasını kesip ayrı bir PDF belgesi olu¸turan bir program s yazın..read() Traceback (most recent call last): File "<stdin>". dosya. Bir dosyada belli bir satırın olup olmamasına göre i¸lem yapan bir program yazın. Python programlama dili ve Tkinter için bir Türkçe kaynak olu¸turma s çalı¸masıdır. kapalı bir dosya üzerinde i¸lem yapmaya çalı¸tı˘ ımız konusunda nazikçe uyarıyor. Günlük ise konu çe¸itlili˘ i açısından daha esnek bir bölüm olarak s g tasarlandı.10 Bölüm Soruları 1. varolan dosyayı sa˘ tık > sil yolunu takip ederek silmeye çalı¸tı˘ ınızda g s g i¸letim sisteminiz nasıl bir tepki veriyor? s 4. os.com Hakkında istihza. Olu¸turdu˘ unuz bu paragrafı daha sonra .. E˘ er g g g ilgili satır dosyada yoksa o satırı dosyaya eklemeli. in <module> ValueError: I/O operation on closed file Python bizi. 3. 6. dosyaya yazma i¸lemi sırasında hata aldı˘ ımız halde. Burada aynı zamanda PyGTK adlı arayüz takımına ili¸kin Türkçe bilgi s s de verilmektedir. Günlük bölümünden.abspath() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸i taklit eden bir fonksiyon yazın.xml’.") s Traceback (most recent call last): File "<stdin>". s 2. istihza. . bu siteye ili¸kin son geli¸meler ve duyurular s s hakkında ayrıntılı bilgiye de eri¸ebilirsiniz. mode ’r’ at 0x00F5B5A0> Gördü˘ ünüz gibi.. E˘ er kullanıcı PDF dı¸ı s g s bir dosya adı belirtirse.html adlı bir belge olu¸g s s g s turun: istihza.. dosya her seye ra˘ men g s g ¸ g kapanıyor. line 2.. Mesela s yazdı˘ ınız program bir dosyaya bakıp içinde o satırın geçip geçmedi˘ ini tespit edebilmeli. Python yardımıyla..html uzantılı bir dosya halinde kaydedip. s s g 15. g s 5.com. aksi halde herhangi bir i¸lem yapmadan s programı sonlandırmalı.. Artık dosya üzerinde herhangi bir i¸lem yapmamız mümkün de˘ il: s g >>> dosya. Bu program sadece PDF belgeleri üzerinde i¸lem yapmalı.path. line 1. programınız dosyanın PDF biçiminde olmadı˘ ı konusunda kullanıcıyı g uyarmalı. Kullanıcıdan aldı˘ ı birtakım bilgiler do˘ rultusunda anlamlı bir paragraf olu¸turabilen bir prog g s gram yazın.Bir de suna bakalım: ¸ >>> with open("falanca") as dosya: .

line 1. Bir de suna bakın: ¸ >>> type("elma") <type ’str’> 219 . in <module> NameError: name ’elma’ is not defined Gördü˘ ünüz gibi. “elma” kelimesini tırnak i¸aretleri içine almadı˘ ımızda (ve e˘ er daha önce g s g g elma adlı bir de˘ i¸ken de tanımlamamı¸sak) Python bize yukarıdaki gibi bir hata mesajı gs s gösterecektir. karakter dizilerini ve bunların metotlarını/fonksiyonlarını g derinlemesine inceleme fırsatı bulaca˘ ız. Python’da bir karakter dizisi tanımlamak için çok özel bir i¸lem yapmanıza g s gerek yok. g ¸ Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> "elma" Gördü˘ ünüz gibi. Bu bölümde. Ancak karakter dizileri konusunda henüz görmedi˘ imiz. Gerçi biz su ana kadar karakter dizilerine ili¸kin ¸ s epey sey ö˘ rendik. Karakter dizisi olmasını istedi˘ iniz bir seyi tırnak içine aldı˘ ınız anda o artık bir g ¸ g karakter dizisidir. karakter dizileri hakkında daha ¸ I¸ önce ö˘ rendiklerimizi bir yandan peki¸tirirken. s s Karakter dizileriyle bu kadar içli dı¸lı olmamız kesinlikle bo¸una de˘ il. ˙ Isterseniz bu durumu teyit edelim: >>> type(elma) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". tırnak içinde gösterebilece˘ imiz her sey bir karakter dizisidir. bir yandan da bu konu hakkında ö˘ renmemiz g s g gerekenleri ö˘ renmek.BÖLÜM 16 Karakter Dizileri Dikkat ettiyseniz ilk dersten bu yana sürekli olarak karakter dizileri ile ha¸ır ne¸ir oluyoruz. g 16.1 Karakter Dizisi Nedir? ˙ Isterseniz i¸e en ba¸ından ba¸layalım ve su soruyu soralım kendimize: “Karakter dizisi nedir?” s s s ¸ Kabaca tarif etmek gerekirse. Zira karakter dizileri s s g Python’ın en önemli konularından biridir. ama görmemiz ¸ g g gereken pek çok sey de var. ˙ste bizim bu bölümde amacımız.

g ¸ Yukarıdaki komutun çıktısından da anladı˘ ımız gibi. "w") as f: for i in range(5): f.write(str(i)) Burada str() fonksiyonundan yararlanarak. Bu i¸lemi yaptı˘ ımız g ¸ gs s g anda artık “elma” kelimesi Python açısından bir karakter dizisidir. range() fonksiyonunun üretti˘ i sayıları birer karakg ter dizisine çevirdik ve ondan sonra bunları do˘ ruca dosyaya yazdırdık.write(i) Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. int(sayi) ** 2 g Burada int() fonksiyonunu kullanarak. yazdı˘ ımız kodların düzgün çalı¸abilmesi açısından büyük önem ta¸ır. Python’da herhangi bir dönü¸türme i¸lemi yas g s s parken. Çünkü dedi˘ imiz gibi.txt". E˘ er biz bu fonksiyonla sayı almak istiyorsak. “Eee. g Aynı sekilde.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") print "Girdi˘iniz sayının karesi: ". ne olmu¸ yani?” s dedi˘ inizi duyar gibiyim. Ancak ileride nesne tabanlı programlama konusunu incelerken bunun ne kadar önemli bir özellik oldu˘ unu anlayacaksınız.txt". Simdilik biz yolumuza devam edelim. Burada elbette raw_input() fonksiyonundan gelen karakter dizisini dümdüz bir sekilde sayıya ¸ çevirmeye çalı¸mak iyi bir yöntem de˘ ildir. s g .coding: utf-8 -*with open("sayilar.coding: utf-8 -*with open("sayilar.. buradan gelen karakter g dizisini sayıya çevirmemiz gerekir: # -*. Mesela su g s s ¸ örne˘ e bakalım: g # -*. sayi ** 2 g Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir.. Yani o anda elimizde olan seyin mesela bir sayı mı yoksa karakter dizisi mi oldu˘ unu ¸ g bilmek. Bu ifade ˙ Ingilizce string (karakter dizisi) kelimesinin kısaltmasıdır. Dolayısıyla bu veri tipini do˘ rudan bu sekilde dosyaya g ¸ yazdıramazsınız. Çünkü range() fonksiyonu sayı üretir. mesela raw_input() fonksiyonu ile kullanıcıdan aldı˘ ınız verilerin tipinin de birer ¸ g karakter dizisi oldu˘ unu bilmek çok önemlidir. raw_input() fonksiyonu bize s g bir karakter dizisi verir. Bu fonksiyondan gelen veri tipinin dosyaya yazdırılabilmesi için öncelikle karakter dizisine çevrilmesi gerekir: # -*. Python’da karakter dizileri str kısaltmasıyla g gösteriliyor. "w") as f: for i in range(5): f. Yani range() s fonksiyonundan gelen veri tipi sayıdır.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") print "Girdi˘iniz sayının karesi: ". Peki bir veri tipinin karakter dizisi olup olmamasının ne önemi var? Python’da program yazarken elimizdeki herhangi bir verinin tipini bilmek son derece önemlidir. bu i¸lem sırasında bazı hataların da ortaya çıkabilece˘ ini hesaba katmamız gerekir. E˘ er bunu bilmezseniz söyle bir kod yazma g g ¸ hatasına dü¸ebilirsiniz: s # -*. raw_input()‘tan gelen karakter dizisini sayıya çevirdik. Belki bu bilgi su anda size pek fazla bir sey ifade etmemi¸ olag ¸ ¸ s bilir.Ama e˘ er “elma” kelimesini tırnak içine alırsak her sey bir anda de˘ i¸ir.

Bu yüzden yukarıdaki gibi bir kod yazmamız gerekti˘ inde bu tür hatalara kar¸ı önlem almamız g s gerekir: # -*. g s tırnak içinde gösterilmeleridir. Örne˘ in: s g >>> kardiz = "elma" Biz yukarıda tanımladı˘ ımız elma karakter dizisini çift tırnak ile gösterdik.2 Tırnak Tipleri Dedi˘ imiz gibi. kuvvetini hesapladık. E˘ er 12’nin 3.coding: utf-8 -*def deger_hatasi(): return "Harf yerine sayı girmeyi deneyin!" def sifir_uyarisi(): return "0 dı¸ında bir sayı girin!" s sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") if sayi == "0": print sifir_uyarisi() quit() try: n = int(sayi) print "Girdi˘iniz sayının karesi: ".Mesela yukarıdaki örnekte kullanıcı sayı yerine bir harf girerse kodlarımız hata verecektir. Ama siz isterseniz bu g karakter dizisini tek veya üç tırnak i¸aretlerini kullanarak da tanımlayabilece˘ inizi biliyorsunuz. Python’da karakter dizilerini ba¸ka veri tiplerinden ayıran en önemli özellik. s g Hemen bir kaç örnek verelim: >>> "C Programlama Dili" >>> ’Guido Van Rossum’ >>> """Monty Python""" . karakter dizisi tanımlarken kullanabilece˘ imiz tırnak g tipleri konusunda bize birkaç farklı seçenek sunar. 2) 144 pow() fonksiyonu bir sayının istedi˘ imiz bir kuvvetini hesaplamamızı sa˘ lar. kuvvetini hesaplamak g isteseydik söyle bir sey yazardık: ¸ ¸ >>> print pow(12. 3) 1728 Yukarıdaki iki örnek sırasıyla sununla e¸de˘ erdir: 122 ve 123 ¸ s g 16. Mesela yukarıg g daki örnekte biz 12 sayısının 2. Karakter dizilerini tanımlarken tek tırnak. çift tırnak veya üç tırnak i¸aretlerinden yararlanabiliriz. n ** 2 g except ValueError: print deger_hatasi() Bu arada. bir sayının karesini almak için Python’daki pow() adlı bir fonksiyondan da yararlanabiliriz: >>> print pow(12. Python.

Yazdı˘ ınız g g karakter dizisini tanımlamada hata vermedi˘ i sürece herhangi bir tırnak tipini kullanabilirsiniz.x sürümleri’ Yukarıdaki gibi bir kullanımın hataya yol açaca˘ ını biliyorsunuz.. Ancak daha önceki derslerimizden edindi˘ imiz tecrübg eye göre.coding: utf-8 -*print """\ Falanca v0. karakter g s dizisini tek tırnak i¸aretleri içinde göstermemiz bazı sorunlara yol açabilir. Programı ¸u s s parametreleri kullanarak çalı¸tırabilirsiniz: s . tek tırnak yerine çift tırnak i¸aretlerini kullanmak daha g s s pratik olabilir. Mesela “Python’ın s 3. Ama e˘ er mutlaka tek tırnak kullanmak istersek kaçı¸ g s dizilerinden faydalanmamız gerekti˘ ini önceki derslerimizde de söylemi¸tik: g s >>> print ’Python\’ın 3.x sürümleri""" Bu kullanım da geçerli bir yoldur. Örne˘ in karakter dizisi içinde bir kesme i¸areti varsa. e˘ er kaçı¸ s s s g g s dizileriyle de u˘ ra¸mak istemiyorsanız. g Python camiasında özellikle tek ve çift tırnaklar oldukça yaygın bir sekilde kullanılır.1’e ho¸geldiniz. Çünkü üç tırnak. Üç tırnak i¸areti ise genellikle karakter dizisi tanımlamada pek kullanılmaz. kullanaca˘ ımız tırg g nak tipini belirlerken ifade içinde geçen kesme i¸aretini de dikkate almamız gerekir.x sürümleri’ Peki bu tırnak tiplerinden hangisini kullanmak daha iyidir? Cevap: Hangisi i¸inize geliyorsa! s Teknik olarak bu tırnak tiplerinden hangisini kullandı˘ ınızın hiç bir önemi yok. Bu tür hataları önlemek için g izleyebilece˘ imiz birkaç farklı yol var: g >>> print "Python’ın 3. burada üç tırnak i¸aretlerini belgelendirme dizisi olu¸turmak maksadıyla kulg s s landık.""" s pass Gördü˘ ünüz gibi.Bunların hepsi birer karakter dizisidir. Çift tırnak yerine üç tırnak da kullanabiliriz: >>> print """Python’ın 3. bir karakter dizisini tanımlarken kullanaca˘ ımız tırnak tipi konusunda bazı noktalara g da dikkat etmemiz gerekiyor. Dilerseniz bununla ilgili söyle bir örnek daha ¸ verelim: #!/usr/bin/env python # -*. Örnek olsun diye verilmi¸tir. s Python programcıları. Mesela: #!/usr/bin/env python # -*..coding: utf-8 -*def bir_fonksiyon(parametre): """Bu fonksiyonun herhangi bir i¸levi s yoktur. öteki tırnak tiplerinden farklı olarak bize birden fazla satıra bölünmü¸ s karakter dizilerini kolayca gösterme imkanı verir.x sürümleri” ifadesini bir karakter dizisi olarak tanımlamak istedi˘ imizde. “Python’ın” kelimesi s içinde geçen kesme i¸areti karı¸ıklı˘ a sebep olacaktır: s s g >>> print ’Python’ın 3. E˘ er bu s g ifadeyi karakter dizisi olarak tanımlarken tek tırnak i¸aretlerini kullanırsak.x sürümleri" Burada kesme i¸aretinin karakter dizisini ba¸latan ve bitiren tırnak i¸aretleriyle karı¸masını s s s s önlemek için karakter dizisini tek tırnak yerine çift tırnak içinde gösterdik. Ancak ¸ tek tırnak i¸areti karakter dizisi içinde geçen kesme i¸aretleriyle karı¸abilece˘ i için. birden fazla satıra bölünecek karakter dizilerini daha rahat bir sekilde ¸ olu¸turmamızı sa˘ ladı˘ ı için üç tırnak i¸aretlerini ço˘ unlukla belgelendirme dizilerini tanıms g g s g larken kullanır.

append("kiraz") >>> print lst ["elma". >>> print a 0123456789 Python’da karakter dizileri “de˘ i¸tirilemeyen” (immutable) veri tipleridir..3 Karakter Dizilerini Birle¸ tirmek s Python’la programlama maceranızda karakter dizileri ile en sık yapaca˘ ınız i¸lemlerden biri de g s karakter dizilerini birbiriyle birle¸tirmek olacaktır. "kiraz"] Gördü˘ ünüz gibi. Python’da karakter dizilerini birle¸tirmenin s s birden fazla yöntemi var: >>> >>> >>> >>> ad = "Fırat" soyad = "Özgül" ad_soyad = ad + soyad print ad_soyad FıratÖzgül Burada basitçe “+” i¸lecinden yararlanarak iki karakter dizisini birle¸tirdik. "muz". a += str(i) ... Listeler de˘ i¸tirilebilir (mugs g gs table) veri tipleri oldukları için listeler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliyoruz. Ancak gördü˘ ünüz s s g gibi.. Ama mesela listeler böyle de˘ ildir.. üç tırnak sayesinde. burada iki karakter dizisi arasında bo¸luk yok.-v -h -c """ sürüm numarasını görüntüler yardım belgesini görüntüler program yazarları hakkında bilgi verir def bir_fonksiyon(parametre): pass Gördü˘ ünüz gibi. Bir örnek verelim: gs >>> lst = ["elma". Aynı çıktıyı tek veya çift tırnakla elde etmek oldukça güçtür. karakter dizisini nasıl yazdıysak çıktı da aynı sekilde g ¸ görünüyor. "armut". Örne˘ in: g g . Ama karakter dizileri böyle de˘ ildir.. "muz"] >>> lst. Yani karakter dizileri gs üzerinde de˘ i¸iklik yapılamaz. 16. "armut". olu¸turdu˘ umuz bir listeye append() metodunu kullanarak yeni bir ö˘ e g s g g ekleyebildik. Ama tabii siz bu bo¸lu˘ u kendiniz de s s g ekleyebilirsiniz: >>> bosluk = " " >>> print ad + bosluk + soyad Fırat Özgül Bu yöntemi kullanarak söyle bir sey yazabilirsiniz mesela: ¸ ¸ >>> a = "" >>> for i in range(10): .

mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. yine “kardiz” adını ta¸ıyan ba¸ka bir karakter dizisi s s olu¸turmu¸ olduk. özgün karakter dizisinde herhangi bir de˘ i¸iklik olmadı. Yukarıdaki örne˘ i su sekilde kısaltabilece˘ imizi biliyorsunuz: s s g ¸ ¸ g >>> kardiz += "armut" >>> print kardiz elmaarmut Gösterdi˘ imiz bu özelli˘ i daha karma¸ık bir örnek içinde kullanalım. Özgün karakter dizisi g gs hala “elma”. ama aslında dugs s rum öyle de˘ il: g >>> print kardiz elma Gördü˘ ünüz gibi.. Örne˘ in de˘ i¸iklikleri farklı bir karakter dizisinde depolamak için söyle bir sey yazg gs ¸ ¸ abiliriz: >>> kardiz2 = kardiz + "armut" >>> print kardiz2 elmaarmut Bu sekilde “elma” de˘ erini ta¸ıyan kardiz adlı karakter dizisi ile “armut” karakter dizisini ¸ g s kardiz2 adlı ba¸ka bir de˘ i¸kene atamı¸ olduk. s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. de˘ i¸iklikleri özgün karakter dizisinin üzerine de yazabiliriz: g gs >>> kardiz = kardiz + "armut" >>> print kardiz elmaarmut Burada kardiz adlı karakter dizisini silip. fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj. E˘ er bir karakter dizisi üzerinde de˘ i¸iklik yapmak istersek. Diyelim ki elinizde söyle g g s ¸ bir metin var: saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸.>>> kardiz = "elma" >>> kardiz + "armut" ’elmaarmut’ Burada sanki karakter dizisi üzerinde de˘ i¸iklik yapabilmi¸iz gibi görünüyor. höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸.. s g s s s . Ancak tabii ki özgün karakter dizisi yerli s gs s yerinde duruyor: >>> print kardiz elma Dedi˘ imiz gibi. özgün karakter g gs dizisinin üzerine yazmamız veya de˘ i¸iklikleri farklı bir karakter dizisi içinde depolamamız gs gerekir.

"ç". Önce sifreli metnimizi bir karakter dizisi olarak tanımladık. satır sonlarında bir sonraki satıra geçerken problem ya¸amamak için g s karakter dizisini tanımlarken üç tırnak i¸aretlerinden yararlandık. "e". "o". mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. "p". birden s g fazla satıra yayılmı¸ uzun karakter dizilerini tanımlamanın en kolay yolu üç tırnak kullans maktır. "l". 3. sifrelenmi¸ metin içinde gördü˘ ümüz her harfin alfabedeki kar¸ılı˘ ını gösteriyor. "g". Bunun için söyle bir kod ¸ ¸ yazmamız yeterli olacaktır: #!/usr/bin/env python # -*. Türkçe bir metnin sifrelenmi¸ halidir.""" s g s s s sozluk = {"a": "ç": "f": "h": "j": "m": "ö": "s": "u": "y": "y". Ardından. fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj.Anlamsız harflerden olu¸mu¸ gibi görünen bu metin. 2. "ö". "k". "t". ¸ s g gs g Bu bilgileri kullanarak. "b". "b": "d": "g": "ı": "k": "n": "p": "¸": s "ü": "z": "z". Aslında bu kodlarda söyle bir sey s g ¸ ¸ yapmı¸ olduk: s 1. "j". Bus s ¸ s rada hangi harfin hangi harfe kar¸ılık geldi˘ ini gösteren söyle bir tablo da olsun elimizde: s g ¸ ˘ g a ç j p ö = = = = = = f y b ı o n ı c f m s y = = = = = = ˘ g a d k p ü v b i l r z = = = = = = u z h j ö v g e h o u ü = = = = = = e ç g m s ¸ t s ¸ d k n t = = = = = r c i l s Bu tablo. "m". sifreli metnin çözülmü¸ halini tutacak olan sifresiz_metin adlı karakter diz¸ s . "v"} "c": "e": "˘": g "i": "l": "o": "r": "t": "v": "a". "˘". ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸.get(harf. "u". "s". Uzun bir metinle kar¸ı kar¸ıya ¸ s s oldu˘ umuzdan. Bildi˘ iniz gibi. "f". "h". s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. "r". höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. "d". Daha sonra hangi harfin hangi harfe kar¸ılık geldi˘ ini gösteren tablomuzu bir sözlük haline s g getiriyoruz. "n". yukarıdaki sifreli metni rahatlıkla çözebiliriz. s "ü".coding: utf-8 -*sifreli_metin = """saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. Yani ¸ s g s g mesela sifrelenmi¸ metin içindeki “˘ ” harfini “f” harfiyle de˘ i¸tirece˘ iz. "ı". "c". g "i". harf) print sifresiz_metin Burada karakter dizilerini nasıl birle¸tirdi˘ imize dikkat edin. sifresiz_metin = "" for harf in sifreli_metin: sifresiz_metin += sozluk. "¸".

elimizdeki bir karakter dizisinin tamamına ihtiyacımız olmayabilir. b birinci karakter dizisi ikinci karakter dizisi Gördü˘ ünüz gibi. elimizdeki karakter dizisinin sadece bir bölümünü kullanmak isteyebiliriz. Python’da karakter dizilerini birle¸tirmek için elimizde çe¸itli alternatifler var. Simdi de sifreli_metin adlı karakter dizisi içindeki her bir karakteri.html/ Dedi˘ imiz gibi. karakter dizilerini ”. Dolayısıyla bu beti˘ in çıktısı s g GNU/Linux i¸letim sistemlerinde farklı olacaktır. "˙¸lemci: Is ".environ aslında bir g g sözlüktür. g 4.environ["COMPUTERNAME"] os. v in os.items(): . Gelin isterseniz bununla ilgili olarak az çok s s i¸e yarar bir örnek verelim: s # -*.” i¸aretiyle birle¸tirdi˘ imizde Python karakter dizileri g s s g arasına otomatik olarak bir bo¸luk yerle¸tiriyor.4 Karakter Dizilerini Dilimlemek Bazı durumlarda.environ["OS"] Bu betik yardımıyla kullanıcının i¸letim sistemine ili¸kin bazı bilgileri ekrana döktük. Burada sözlüklerin get() adlı metodunu kullandı˘ ımıza dikkat edin..imizi tanımlıyoruz. kullandı˘ ınız i¸letim sistemine göre bazı farklılıklar gösterebilir. Burada s s os modülünün environ adlı niteli˘ inden yararlandı˘ ımıza dikkat edin.” i¸aretlerinden yararlandı˘ ımıza s s g dikkat edin. Is "˙¸letim sistemi:".environ.: Benzer bir örnek: http://www. 16.istihza. Bu sözlükteki bütün g s anahtar-de˘ er çiftlerini ekrana dökmek için söyle bir sey yazabilirsiniz: g ¸ ¸ >>> for k. Is os. g s s Biz yukarıda “+” i¸lecini kullanarak karakter dizilerini nasıl birle¸tirebilece˘ imizi gördük.environ["PROCESSOR_IDENTIFIER"] os. Ayrıca bkz.environ["HOMEPATH"] os. "Ev dizini: ". Yazdı˘ ımız g program açısından.com/blog/this-modulu-icindeki-sifreli-metin.” i¸aretleriyle de birle¸tirebiliriz: s s >>> a = "birinci karakter dizisi" >>> b = "ikinci karakter dizisi" >>> print a.environ["USERNAME"] os. Örne˘ in g s g yukarıdaki betik Windows kurulu bir bilgisayar üzerinde yazılmı¸tır. Son olarak da sifresiz_metin adlı karakter dizisini ekrana yazdırıyoruz. E˘ er bu metodun nasıl kullanıldı˘ ına g g g ili¸kin süpheleriniz varsa Sözlükler bölümündeki get() metoduna bakabilirsiniz. print k. os. "Bilgisayar adı: ". "˙¸lemci sayısı: ". . sözlükteki kar¸ılık¸ s larına göre tek tek sifresiz_metin adlı karakter dizisine gönderiyoruz. Bir sonraki adımda her bir karakteri birbiriyle birle¸tirip bu bo¸ karakter s s dizisi içine gönderece˘ iz. Karaks s g ter dizilerini ”.. v Bu komutların çıktısı.coding: cp1254 -*import os print print print print print print "Kullanıcı adı: ". s ¸ 5. Dolayısıyla bu sözlük birtakım anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸ur. s Yukarıdaki iki örnekte de karakter dizilerini birle¸tirmek için ”.environ["NUMBER_OF_PROCESSORS"] os.

"Ruby". ”:” i¸aretinden g s g g s önce herhangi bir de˘ er belirtmezsek Python saymaya en ba¸tan ba¸layacak. Mesela: >>> kardiz = "Python" >>> print kardiz[0:4] Pyth >>> print kardiz[2:5] tho Gördü˘ ünüz gibi. "PHP"] >>> print lst[0] Python >>> print lst[-1] PHP Bu yöntemi kullanarak. ˙ste bunun s I¸ için karakter dizilerinin “dilimleme” (slicing) özelli˘ inden faydalanabiliriz..com" Diyelim ki biz bu karakter dizisinin ba¸ındaki http:// kısmını atmak istiyoruz. karakter dizilerini dilim dilim bölebiliriz. bu de˘ eri yazmasak da olur. sanki oraya 0 g s s .istihza. g s g Böyle bir kullanımı listelerde ve demetlerde de görmü¸tük: s >>> lst = ["Python"..Elimizde söyle bir karakter dizisi oldu˘ unu varsayalım: ¸ g >>> url = "http://www. bu yöntemle karakter dizilerinin istedi˘ imiz bir parçasını alabiliyoruz. Yukarıdaki örne˘ i g g dilimlemeden önce dilerseniz bir iki temel örnek üzerinden dilimlemenin ne demek oldu˘ unu g anlamaya çalı¸alım: s >>> kardiz = "elma" >>> print kardiz[0] e >>> print kardiz[1] l >>> print kardiz[-1] a Burada kardiz adlı karakter dizisinin ö˘ elerine tek tek nasıl ula¸abildi˘ imizi görüyorsunuz. Gelin g g bununla ilgili bazı denemeler yapalım: >>> kardiz = "Kahramanmara¸lı Abdullah" s >>> print kardiz[0:5] Kahra >>> print kardiz[:5] Kahra E˘ er ”:” i¸aretinden önceki de˘ erimiz 0 ise. "Perl".

.istihza. "http://www.com Gördü˘ ünüz gibi. Aynı karakter dizisinin ba¸ından sonuna kadar üçer üçer atlayarak s ilerlemek isteseydik söyle bir sey yazabilirdik: ¸ ¸ >>> print kardiz[::3] Ph oaa l Burada dilimleme özelli˘ inin varsayılan de˘ erlerinden yararlandı˘ ımıza dikkat ediyoruz.coding: utf-8 -*url_list = ["http://www. "http://www.com". Yani ”:” i¸aretinden önceki ö˘ enin varsayılan de˘ eri 0’dır. Mesela: g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> print kardiz[2:15:2] to rgal Burada. "http://www. karakterinden 15.com"] for i in url_list: print i[7:] Karakter dizilerinin dilimlenme özelli˘ inden yararlanarak yapabilecekleriniz bunlarla sınırlı g de˘ ildir elbette... Bunu söyle bir örnek g s ¸ ¸ ¸ içinde kullanabiliriz: # -*.yahoo. karakter dizisinin 2.org".istihza.python.. Bir s s g g de suna bakalım: ¸ >>> print kardiz[3:] ramanmara¸lı Abdullah s ”:” i¸aretinden sonraki de˘ eri yazmadı˘ ımızda ise karakter dizisinin sonuna kadar gidiliyor. s g g Yukarıdaki komut sununla e¸de˘ erdir: ¸ s g >>> print kardiz[3:len(kardiz)] Simdi isterseniz bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz örne˘ e dönelim: ¸ s g g >>> url = "http://www. Yani g g g yukarıdaki kodu aslında söyle de yazabilirdik: ¸ >>> print kardiz[0:len(kardiz):3] Ph oaa l . ba¸taki http:// kısmını gayet sık bir sekilde attık. karakterine kadar olan kısmı iki¸er iki¸er ats s layarak ekrana yazdırdık.istihza.google.yazmı¸sınız gibi davranacaktır.com" Biraz önce gösterdi˘ imiz dilimleme yöntemini kullanarak bu karakter dizisinin en ba¸ındaki g s http:// kısmını ataca˘ ız: g >>> print url[7:] www.com".

’count’. ’upper’. ’__ge__’. ’__doc__’. ’ljust’. ’__rmod__’. ’rsplit’. ’split’.com". url_list içinde bulunan adreslerin ba¸ındaki http://www kısmını atarak yerlerine s ftp ifadesini getirdik.5 Karakter Dizilerinin Metotları Bu bölümde Python’daki karakter dizilerinin metotlarından söz edece˘ iz. ’splitlines’. ’__setattr__’. ’__repr__’. ’rpartition’.google. ’islower’. ’rindex’.. ’__reduce_ex__’. Python’da karakter dizilerinin bir hayli metodu varmı¸.istihza. ’rjust’. ’partition’.E˘ er bir karakter dizisini ters çevirmek isterseniz yine bu dilimleme özelli˘ inden faydalang g abilirsiniz: >>> kardiz = "Python programlama dili ö˘renmesi kolay bir dildir!" g >>> print kardiz[::-1] !ridlid rib yalok isemner˘ö ilid amalmargorp nohtyP g Karakter dizilerini dilimleyerek yapabilecekleriniz hakkında bir örnek daha vererek bu konuyu kapatalım: # -*. ’startswith’. ’capitalize’. E˘ er bu listeleme g s g biçimi gözünüze biraz karı¸ık göründüyse. ’expandtabs’. ’__new__’. ’encode’. ’isdigit’. ’strip’. ’lstrip’.. ’__ne__’. ’endswith’.org". ’__getattribute__’. ’__le__’. ’isalpha’. ’__mod__’. ’rstrip’. ’__rmul__’.. ’__lt__’.yahoo. ’__getitem__’. ’zfill’] Gördü˘ ünüz gibi. ’isupper’. ’join’.. ’__init__’.. ’__delattr__’. Mesela önceki bilgilerinizi de kullanıp söyle bir sey yaparak çıktıyı biraz daha okunaklı hale ¸ ¸ getirebilirsiniz: >>> for i in dir(""): . Su halde isterseniz g ¸ gelin Python’un bize hangi metotları sundu˘ unu topluca görelim: g >>> for i in dir(str): . ’__class__’.. ’__eq__’. 16. ’__len__’. ’rfind’. ’center’. ’index’. ’__getslice__’. ’title’.) . ’find’. print i [’__add__’.. ’__contains__’. elbette çıktıyı istedi˘ iniz gibi biçimlendirmek sizin s g elinizde. (“Elle tek g ¸ tek sayarım. ’istitle’. ’__mul__’. ’swapcase’. ’__reduce__’. ’isalnum’.” diyenlere teessüflerimi iletiyorum.. "http://www... ’decode’.com"] for i in url_list: print "ftp" + i[10:] Bu örnekte. ’__getnewargs__’. print i Hatta kaç adet metot oldu˘ unu da merak ediyorsanız söyle bir yol izleyebilirsiniz... ’isspace’.com". "http://www. ’__str__’. ’replace’.python. ’__hash__’. ’__gt__’. ’lower’. "http://www. ’translate’. if "_" not in i: .coding: utf-8 -*url_list = ["http://www.

capitalize() . upper() metodu Küçük harflerden olu¸an bir karakter dizisi içindeki bütün harfleri büyütür. Elma Armut Kebap Salata ... capitalize() metodu bir karakter dizisinin ilk harfini büyütür.capitalize() Lütfen parolanızı giriniz Bu metodu kullanarak bir liste içindeki bütün karakter dizilerinin ilk harfini büyütebilirsiniz: >>> a = ["elma"..1 Büyük-Küçük Harf Degi¸ tirme Python’da karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını de˘ i¸tirmek için kullanabilegs ce˘ imiz be¸ farklı metot var. s swapcase() metodu Karakter dizisi içindeki büyük harfleri küçük. artık bunlarla ilgili örnekler yaparak bu metotların g tam olarak ne i¸e yaradıklarını anlamaya çalı¸abiliriz. "salata"] >>> for i in a: . s s ˙ olarak capitalize() metoduyla ba¸layalım. ¸ ˘ s 16. s lower() metodu Büyük harflerden olu¸an bir karakter dizisi içindeki bütün harfleri küçültür. "armut".capitalize() ’Adana’ >>> kent = "adana" >>> kent. print i. küçük harfleri büyük hale getirir.. Örne˘ in: g g >>> "adana".capitalize() ’Adana’ Yalnız burada dikkat etmemiz gereken bir nokta var: Bu metot yardımıyla birden fazla kelime içeren karakter dizilerinin sadece ilk kelimesinin ilk harfini büyütebiliyoruz: >>> a = "lütfen parolanızı giriniz" >>> print a.. Bu metotların tanımlarını verdi˘ imize göre..5. title() metodu Karakter dizisi içinde geçen her bir kelimenin ilk harfini büyütür... Bu metotlar söyle sıralanabilir: g s ¸ capitalize() metodu Karakter dizilerinin ilk harfini büyütür.>>> print len(dir("")) Simdi sıra geldi bu metotları incelemeye. "kebap". Ilk s capitalize() Dedi˘ imiz gibi.

Dilg g erseniz karakter dizisini “u” harfi olmadan tanımlamayı deneyip sonucun ne oldu˘ unu kendi g gözlerinizle görebilirsiniz. title() metodu ise bir karakter dizisi içindeki bütün kelimelerin ilk harflerini büyütüyor: >>> a = u"cumhurba¸kanlı˘ı senfoni orkestrası" s g >>> print a. bu metodu kullandı˘ ımızda o harf g g g küçülüyor.swapcase() KEBAP >>> b = "KEBAP" >>> b.upper() ENFLASYON Gördü˘ ünüz gibi.swapcase() . “enflasyon” kelimesinin bütün harflerini büyük harfe çevirdik.. Sıra geldi upper() adlı metodu incelemeye.title() Cumhurba¸kanlı˘ı Senfoni Orkestrası s g Burada dikkat ederseniz karakter dizisini tanımlarken karakter dizisinin en ba¸ına bir “u” harfi s getirdik. bu metodun ne yaptı˘ ını. Gördü˘ ünüz g g gibi. g upper() metodunun bir de tersi vardır: lower() metodu.title() capitalize() metoduna çok benzeyen bir ba¸ka metot ise title() adlı metottur. bir karaks g ter dizisinin o anda sahip oldu˘ u harflerin büyüklük ve küçüklük özellikleri arasında geçi¸ g s yapma imkanı sa˘ lıyor.lower() armut swapcase() Bu ba¸lıkta inceleyece˘ imiz son metodumuzun adı swapcase().. Yani. O yüzden hemen birkaç örnek g yapalım: >>> a = "kebap" >>> a. Bu metot bize. bu metot yardımıyla tamamı küçük harflerg s g den olu¸an bir karakter dizisinin bütün harflerini büyütebiliyoruz. capitalize() s metodu bir karakter dizisi içinde geçen yalnızca ilk kelimenin ilk harfini büyütüyordu. Hemen bir örnek verelim: s >>> "enflasyon". Esasında biz bu harfi önceki derslerimizde de görmü¸tük. e˘ er o anda bir harf büyükse. bu metot o harfi büyük harfe çeviriyor. Simdilik biz sadece bunun s g ¸ g g ¸ karakter dizisi içindeki Türkçe harflerin düzgün çıktı vermesini sa˘ ladı˘ ını bilelim yeter. e˘ er bu harf o anda küçükse. upper() Yukarıda yaptı˘ ımız tanımdan da anla¸ılaca˘ ı gibi. Bir-iki ders sonra bu harfin s tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını gayet net bir sekilde ö˘ renece˘ iz. lower() metodu büyük harflerden olu¸an karakter dizilerini küçük harfli karakter dizilerine dönü¸türüyor: s s >>> a = "ARMUT" >>> a. anlatarak açıklamak zor oluyor.

islower() True Demek ki kent de˘ i¸keninin de˘ eri olan karakter dizisi tamamen küçük harflerden olu¸uyorgs g s mu¸.swapcase() kEbAp 16. Bu s metotları söyle sıralayabiliriz: ¸ islower() Karakter dizisinin tamamen küçük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s g isupper() Karakter dizisinin tamamen büyük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s g istitle() Karakter dizisi içindeki kelimelerin ilk harflerinin büyük olup olmadı˘ ını sorgular g isspace() Karakter dizisinin tamamen bo¸luk karakterlerinden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s s g ˙ metodumuz olan islower() ile ba¸layalım..islower() False isupper() Bir karakter dizisinin tamamen büyük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını denetlemek için ise isups s g per() adlı ba¸ka bir metottan faydalanıyoruz: s . Mesela: g >>> kent = "istanbul" >>> kent. Python bize aynı zamanda karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını sorgulama imkanı da veriyor..kebap >>> c = "KeBaP" >>> c. Ilk s islower() Bir karakter dizisinin tamamen küçük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgulamak için islower() s s g metodundan yararlanaca˘ ız.2 Büyük-Küçük Harf ve Bo¸ luk Sorgulama s Yukarıda gösterdi˘ imiz sekilde karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını de˘ i¸tirebiliyg ¸ gs oruz. s A¸a˘ ıdaki örnekler ise False (yanlı¸) çıktısı verecektir: s g s ˙ >>> a = "Istanbul" >>> a.islower() False >>> b = "ADANA" >>> b.5. Bu sorgulama i¸lemleri için yine birtakım metotlardan yararlanıyoruz.

isspace() False " Son örnekten de gördü˘ ümüz gibi. aksi halde g g False çıktısı veriyor. Aksi halde.isspace() False >>> a = "" >>> a. E˘ er bir karakter dizisi s s s g g tamamen bo¸luk karakterinden olu¸uyorsa. bu metot True çıktısı verecektir. bu metodun True çıktısı verebilmesi için karakter dizisi g içinde en az bir adet bo¸luk karakteri olması gerekiyor. alas s ca˘ ımız çıktı False olacaktır: g >>> a = " >>> a.istitle() False Gördü˘ ünüz gibi. Bu metot g g yardımıyla tamamı küçük harflerden olu¸an bir karakter dizisinin ilk harflerini büyütebiliyorduk. e˘ er karakter dizisinin ilk harfleri büyükse bu metot True çıktısı.isspace() True >>> a = "selam!" >>> a.isupper() False istitle() Hatırlarsanız daha önce ö˘ rendi˘ imiz metotlar arasında title() adlı bir metot vardı. isspace() Son olarak isspace() adlı bir metottan söz edece˘ iz.>>> a = "ADANA" >>> a. s .isupper() True >>> "istanbul". s ˙ste simdi ö˘ renece˘ imiz istitle() metodu da bir karakter dizisinin ilk harflerinin büyük olup I¸ ¸ g g olmadı˘ ını sorgulamamızı sa˘ layacak: g g >>> a = "Karakter Dizisi" >>> a.istitle() True >>> b = "karakter dizisi" >>> b. bir karakter dizisinin tamag men bo¸luk karakterlerinden olu¸up olu¸madı˘ ını kontrol ediyoruz. Bu metot ile.

g ¸ Aynı sorun öteki metotlar için de geçerlidir: >>> a = "¸ekerli çay" s ˙ >>> print a. S s ¸Ekerli çAy >>> a = "¸EkErLi çAy" s ˙ >>> print a.upper() #"¸EKERLI ÇAY" vermeli. S s ¸eKeRlI çaY >>> a = "¸EKERL˙ ÇAY" S I >>> print a. title().capitalize() s ¸ekerli çay Gördü˘ ünüz gibi. Böylece capitalize() metodu s bu karakter dizisinin ilk harfini do˘ ru bir sekilde büyütebildi. Bu problemi su sekilde ¸ ¸ a¸abiliriz: s >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a.capitalize() S ¸ekerli çay Burada “¸ekerli çay” karakter dizisini “unicode” olarak tanımladık. ilgili karakter dizisini unicode olarak tanımlayarak giderebiliriz: g >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a.title() #"¸ekerli Çay" vermeli. lower(). Halbuki capitalize() metodunun bu harfi büyütmesi gerekiyordu. “¸ekerli çay” karakter dizisinin ilk harfi olan “¸”de herhangi bir de˘ i¸iklik olg s s gs madı.lower() #"¸ekerli çay" vermeli. içinde Türkçe karakterler geçen karakter dizilerini dönü¸türmede sorun çıkarabiliyor.swapcase() #"¸eKeRlI ÇaY" vermeli.3 Metotlarda Türkçe Karakter Sorunu Yukarıda anlattı˘ ımız be¸ metodu kullanırken bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı.5.title() S ¸ekerli Çay .16. Karakter g s ¸ s dizilerinin upper(). S s ¸EKERLI çAY >>> print a. Mesela su örneklere s ¸ bir bakalım: >>> a = "¸ekerli çay" s >>> print a. s S ¸ekerl˙ Çay I Yukarıdaki sorunların ço˘ unu. capitalize() ve swapcase() adlı metotları.

tahmin g etti˘ iniz gibi.coding: utf-8 -*˙ lst = {u"i": u"I". Türkçe’deki “i” harfi hiçbir dönü¸ümde “˙ sonucunu vermez. Normalde title() metodunun ne yapması gerekti˘ ini biliyoruz: g ..Ancak karakter dizisini unicode olarak tanımlamanın dahi i¸e yaramayaca˘ ı bir durum da s g vardır. Örne˘ in: s I” g >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a. Örne˘ in Türkçe g karakterleri düzgün bir sekilde büyütebilen bir tr_upper() fonksiyonu tanımlayabilirsiniz: ¸ # -*. “i” harfini verecektir: g g >>> a = u"ISLIK" >>> print a.replace(i. u"ı": u"I"} def tr_upper(kardiz): for i in lst: if i in kardiz: return kardiz.title() GüN BugüNdüR Gördü˘ ünüz gibi Türkçe karakterler.. karakter dizisinin içinde Türkçe’ye özgü harfler oldu˘ u için metodumuz yanlı¸ g g s sonuç verdi. s g Gelin isterseniz bu Türkçe sorunu ile ilgili bir örnek daha gösterelim: >>> c = "Gün Bugündür" >>> c.upper() S ¸EKERLI ÇAY >>> a = "¸EkErLi çAy" s >>> print a. Simdi bunu düzeltmeyi ö˘ renece˘ iz.upper() Buradaki replace() metodunu biraz sonra i¸leyece˘ iz.lower() islik Bu sorunları çözebilmek için. lst[i]). Aynı biçimde “I” harfi de g s ¸ küçültüldü˘ ünde “ı” harfini de˘ il. kendi metotlarınızı icat etmeyi deneyebilirsiniz. Ama önce isterseniz Türkçe karakterlerin ¸ g g bazen nasıl sonuçlar do˘ urabilece˘ ine bir örnek verelim: g g >>> d = "gün bugündür" >>> print d..upper() return kardiz. kısa deg vre yapmasına yol açtı!... title metodunun tamamen kontrolden çıkmasına.. “i” harfinin büyük hali yanlı¸ bir sekilde “I” oluyor. de˘ il mi? Peki sizce neden böyle oldu? Evet.swapcase() S ¸eKeRlI ÇaY Gördü˘ ünüz gibi.istitle() False Halbuki sonucun True olması gerekiyordu.

Peki bu ne anlama geliyor? Durumu hemen bir örnekle açıklamaya çalı¸alım: s >>> kardiz = "istanbul" >>> kardiz. center() metodu bir karakter dizisini iki yana yaslamak için g kullanılır..center(5) ’istanbul’ Gördü˘ ünüz gibi. programcının belirledi˘ i sayıda g g bo¸luk bırakarak karakter dizisini iki yana yaslar. Bunları söyle sıralayabiliriz: ¸ center() metodu Karakter dizilerinin sa˘ ında ve solunda. Yani “istanbul” karakter dizisi bu 5 karakterlik bo¸lu˘ un tamamını s g . bu metodun parantezi içine yazdı˘ ımız sayı karakter dizisinin sa˘ ında ve solg g g unda toplam ne kadar bo¸luk bırakılaca˘ ını gösteriyor.center(15) ’ a ’ Gördü˘ ünüz gibi.istitle() True Burada karakter dizisini unicode olarak tanımladı˘ ımıza dikkat edin. Parantez içinde gösterilen 15 karakterlik bo¸lu˘ a karakter dizisinin kens g disi de dahildir. Gelin isterseniz buna küçük bir örnek verelim: >>> "a".4 Saga-Sola Yaslama ˙slemleri I¸ Python’da karakter dizilerini sa˘ a-sola yaslama i¸lemleri için kullanabilece˘ imiz üç farklı metot g s g bulunur.. Türkçe karakterler barındıran örnekte ise title() metodu karakter dizisi g içindeki kimi harfleri büyüttü. Öncelikle center() metoduns g g dan ba¸layalım. karakter dizisinin sola yaslang s masını sa˘ lar. g rjust() metodu Karakter dizilerinin solunda bo¸luk bırakarak. s g ˘ 16.>>> e = "armut bir meyvedir" >>> e. s center() Tanımında da söyledi˘ imiz gibi.title() ’Armut Bir Meyvedir’ Yukarıda gördü˘ ümüz. kimi harfleri ise küçük bıraktı! Bu durumu nasıl düzeltece˘ imizi biliyorsunuz: g >>> c = u"Gün Bugündür" >>> c. Yalnız burada önemli bir ayrıntıya dikkas g tinizi çekmek isterim. s ljust() metodu Karakter dizilerinin sa˘ ında bo¸luk bırakarak. Bunun g g s s nedeni. g Gelelim bu metotların tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını ö˘ renmeye. parantez içinde belirtti˘ imiz 5 sayısının “istanbul” karakter dizisi içindeki karakter g sayısından az olmasıdır. Bu defa metotların sorung suz i¸ledi˘ ini göreceksiniz. karakter dizisinin sa˘ a yaslans g masını sa˘ lar.5. karakter dizisinin sa˘ ında ve solunda herhangi bir bo¸luk olu¸madı.

"#") ’istanbul#######’ Son olarak rjust() metodunu inceleyelim. asıl karakter dizisi (“istanbul”) + 7 adet “#” i¸areti = 15 adet karakter dizisinin yers le¸tirildi˘ ini görüyoruz. bir karakg g s ter dizisinin ne kadar yer kaplayaca˘ ını gösteriyor. bo¸luk yerine kendi belirledi˘ imiz bir karakteri yerle¸tirme imkanı da s g s verir: >>> "istanbul". Dolayısıyla karakter dizisinin sa˘ ında ve solunda bo¸luk olabilmesi g s için en az. Yani: g >>> kardiz. g Gördü˘ ünüz gibi. E˘ er karakter dizimiz. 8 tanesi “istanbul” karakter dizisini olu¸turan karakterler..center(len("istanbul") + 1) ’ istanbul’ Buna göre.. “#” i¸aretini çıktıda gösterebilmek için s s parantez içinde en az 16 sayısını kullanmamız gerekirdi. “istanbul” karakter dizisi içinde 8 karakter bulundu˘ u için bizim en az 9 sayısını g kullanmamız gerekiyor: >>> kardiz. rjust() Bu metot ljust()‘ın tersidir.ljust(15) ’istanbul ’ Tıpkı center() metodunda oldu˘ u gibi.center(9) ’ istanbul’ center() metodu bize. "#") ’####istanbul###’ Bu çıktı aslında center() metodunun nasıl çalı¸tı˘ ını çok daha net bir sekilde ortaya koyuyor. ljust() Tanımında da belirtti˘ imiz gibi bu metot. s g ¸ Dikkat ederseniz çıktıda toplam 15 karakter var. karakter dizilerinin sa˘ ında bo¸luk bırakarak. karakter g g s dizisinin sola yaslanmasını sa˘ lar: g >>> "istanbul". Bunlardan dört tanesi bizim belirledi˘ imiz g “#” karakteri..zaten kendisi dolduruyor. parantez içinde verdi˘ imiz s g g s g 15 sayısı hiç bir i¸e yaramayacaktı. 3 tanesi ise yine bizim s belirledi˘ imiz “#” karakteri. bunun parametrelerini de istedi˘ imiz gibi düzenleyeg g biliriz: >>> "istanbul". Böyle bir durumda..center(15. 15 harften olu¸saydı. parantez içinde belirtti˘ imiz sayı bırakılacak bo¸luktan ziyade. Gelelim ljust() metoduna. Yani karakter dizilerini sa˘ a yaslar: g . Yani mesela yukarıdaki örne˘ i göz önüne g g alırsak. karakter dizisinin uzunlu˘ unun bir fazlasını vermemiz gerekiyor.ljust(15.

"~")).rjust(15. "Slackware". Mesela son satırı söyle yazalım: g ¸ print "%s"%(v.coding: utf-8 -*distro = ["Ubuntu". "Knoppix". "Debian". "Karoshi". "CentOS". "Ututo".center(15. "Hadron". "Slax"] for k. "Yoper". "Pardus". "PCLinuxOS". Bu sekilde söyle bir çıktı elde ederiz: ¸ ¸ ~~~~~Ubuntu~~~~ ~~~~~Fedora~~~~ ~~~~~Hadron~~~~ ~~~~Sabayon~~~~ ~~~~~CentOS~~~~ ~~~~Red Hat~~~~ ~~~~Kongoni~~~~ ~~~~~Debian~~~~ ~~~PCLinuxOS~~~ ~~~~~Truva~~~~~ ~~~~~~Mint~~~~~ ~~~~~Puppy~~~~~ ~~~~Knoppix~~~~ ~~~DreamLinux~~ ~~~~~~SuSe~~~~~ ~~~~~~Arch~~~~~ ~~~~Gelecek~~~~ ~~~Slackware~~~ ~~~GnewSense~~~ ~~~BackTrack~~~ ~~~~~Yoper~~~~~ ~~~~~Pardus~~~~ ~~~~~Gentoo~~~~ ~~~~Mandriva~~~ ~~~~~Mepis~~~~~ ~~~~~Ututo~~~~~ ~~~~Karoshi~~~~ ~~~~~~Slax~~~~~ . bu defa tablo ö˘ eleri sa˘ a yaslandı. "Red Hat". "GnewSense". "BackTrack". "Truva". Mesela bu metotları kullanarak “tablovari” görünümler elde edebilirsiniz: s #!/usr/bin/env python # -*. Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ederiz: s g ¸ Ubuntu Fedora Hadron Sabayon CentOS Red Hat Kongoni Debian PCLinuxOS Truva Mint Puppy Knoppix DreamLinux SuSe Arch Gelecek Slackware GnewSense BackTrack Yoper Pardus Gentoo Mandriva Mepis Ututo Karoshi Slax Son satırdaki ljust() metodu yerine rjust() metodunu kullanırsak aynı kodlar söyle bir çıktı verir: ¸ Ubuntu Fedora Hadron Sabayon CentOS Red Hat Kongoni Debian PCLinuxOS Truva Mint Puppy Knoppix DreamLinux SuSe Arch Gelecek Slackware GnewSense BackTrack Yoper Pardus Gentoo Mandriva Mepis Ututo Karoshi Slax Gördü˘ ünüz gibi. "#") ’#######istanbul’ Sa˘ a-sola yaslama i¸lemleri için kullanılan bu metotlar içinde özellikle ljust() ve rjust() epey g s i¸inize yarayacak.>>> "istanbul". "DreamLinux". Bu ö˘ eleri ekrana ortalamak için ise g g g g center() metodunu kullanabilece˘ imizi biliyorsunuz. "Kongoni". "Gelecek". "Mandriva".ljust(15)). "SuSe". "Arch". "Sabayon". "Gentoo". "Puppy". "Mepis". "Fedora". "Mint". v in enumerate(distro): if k % 4 == 0: print print "%s"%(v.

5 Sıfırla Doldurma zfill() Yukarıda bahsetti˘ imiz ljust().replace("eski_karakter". yerine koymak” gibi gs anlamlara gelir. rjust() gibi metotlar yardımıyla karakter dizilerinin sa˘ ını-solunu g g istedi˘ imiz karakterlerle doldurabiliyorduk. O zaman söyle bir sey ¸ ¸ yapmamız gerekir: >>> karakter = "Adanalı istihza" >>> karakter_dgs = karakter. Metot su formül üzerine i¸ler: s gs ¸ s karakter_dizisi. Dolayısıyla anlamından da anla¸ılaca˘ ı gibi bu metot yardımıyla bir karakter s g dizisi içindeki karakterleri ba¸ka karakterlerle de˘ i¸tiriyoruz.zfill(2) while i > 20: continue ˘ s 16.6 Karakter Degi¸ tirme replace() Python’daki karakter dizisi metotları içinde belki de en çok i¸imize yarayacak metotlardan birisi s de bu replace() metodudur. "o") Kohromonmoro¸lı Abdulloh s Gördü˘ ünüz gibi.replace("a". Burada normalde print deyimini kullanmasak da olur. replace() metodu yardımıyla karakter dizisi içindeki bütün “a” harflerini g kaldırıp yerlerine “o” harfini koyduk. e˘ er :keyword‘print‘ deyimini g g kullanmazsak çıktıda bu harfler bozuk görünecektir. ama karakter dizisi içinde Türkçe’ye özgü harfler oldu˘ u için. Bu metodu.replace("a".zfill(4) 0008 zfill() metodunun kullanımıyla ilgili söyle bir örnek verebiliriz: ¸ import time while True: for i in range(21): time. "yeni_karakter") Hemen bir örnek vererek durumu somutla¸tıralım: s >>> karakter = "Kahramanmara¸lı Abdullah" s >>> print karakter. “replace” kelimesi ˙ Ingilizce’de “de˘ i¸tirmek.5.sleep(1) print str(i). Karakter dizilerinin metotları arasında yer alan g zfill() adlı bir metot yardımıyla da bir karakter dizisinin soluna istedi˘ imiz sayıda “0” yerle¸tireg s biliriz: >>> a = "8" >>> a.16.5. isterseniz bir karakteri silmek için de kullanabilirsiniz. "") >>> print karakter_dgs Adnlı istihz .

"i") . aksi halde ise “yanlı¸” anlamına gelen False çıktısını g s elde ediyoruz.replace("a". 2) >>> print karakter_dgs Adnlı istihza Burada. "erik".startswith("e") True >>> b = "armut" >>> a.. "ev". "". Bahsetti˘ imiz üçüncü parametre yardımıyla.startswith("e"): .startswith("c") False Görüldü˘ ü gibi e˘ er bir karakter dizisi parantez içinde belirtilen harf veya karakterle ba¸lıyorsa.. dizi içinde geçti˘ i her yerde de˘ i¸tiriyordu. karakter dizisi içinde s g geçen harflerin kaç tanesinin de˘ i¸tirilece˘ ini belirleyebiliyoruz: gs g >>> karakter = "Adanalı istihza" >>> karakter_dgs = karakter..replace("b". Bu metot sayesinde karakter dizilerini ilk harflerine göre sorgulayıp sonuca göre istedi˘ imiz g i¸lemleri yaptırabiliyoruz: s >>> liste = ["elma".5. ’ilma’ ’irik’ ’iv’ ’ilbisi’ . "kebap"] >>> for i in liste: . "karpuz".. "elbise".replace("e". i. Bunlardan birincisi startswith() metodudur. g g s yani bir karakter dizisinin ilk harfi veya karakteri parantez içinde belirtilen harf veya karakterse “do˘ ru” anlamına gelen True çıktısını. yukarıdaki kod örneklerinde replace metodu karakter dizisi içindeki bir karakteri.. ˘ 16. g Dikkat ettiyseniz. if i. g startswith() Bu metot yardımıyla bir karakter dizisinin belirli bir harf veya karakterle ba¸layıp ba¸lamadı˘ ını s s g denetleyebiliyoruz..7 Karakter Dizilerinin Ba¸ langıç ve Biti¸ Degerlerini Sorgulama s s Python’da karakter dizilerinin en ba¸ındaki ve en sonundaki karakterler üzerinde i¸lem yapas s bilmemizi sa˘ layan iki farklı metot bulunur. Örne˘ in: g >>> a = "elma" >>> a. Yani örne˘ in a. a de˘ i¸keninin sakladı˘ ı karakter dizisi içinde ne kadar “b” harfi varsa bunların g gs g hepsi “c”ye dönü¸üyor.Burada bir karakteri silmek için içi bo¸ bir karakter dizisi olu¸turdu˘ umuza dikkat edin. “a” harfi ile “A” harfinin Python’un gözünde birbirlerinden farklı iki karakterler oldu˘ unu unutg mayın. yukarıdaki formülde belirtmedi˘ imiz üçüncü bir parametresi daha vardır. s s g replace() metodunun... “Adanalı istihza” karakter dizisi içinde geçen “a” harflerinden 2 tanesini siliyoruz. "armut". "c") g gs g dedi˘ imizde.

endswith("a") False Bu metot yardımıyla.endswith("a") True >>> b = "armut" >>> a...replace(" ". print i.endswith("!"): . ekmek elden su gölden sakla samanı gelir zamanı 16. kd2. yukarıda anlattı˘ ımız startswith() metodunun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapıyor. bir karakter dizisinin hangi harfle ba¸ladı˘ ını denetliyors g duk. g endswith() endswith(). kd3. g g s Hatırlarsanız startswith() metodu ile. s soru = raw_input("Bir karakter dizisi giriniz: ")..5.." >>> for i in kd1.... "") .. "") ..Sizin bu metodu kullanarak daha faydalı kodlar yazaca˘ ınıza inanıyorum. kd4: .. cümle sonlarında bulunan istemedi˘ iniz karakterleri ayıklayabilirsiniz: g >>> >>> >>> >>> kd1 kd2 kd3 kd4 = = = = "ekmek elden su gölden!" "sakla samanı gelir zamanı!" "karga karga gak dedi. s s Simdi bu metodun nerelerde kullanılabilece˘ ine ili¸kin bir örnek verelim: ¸ g s # -*-coding: utf-8 -*while True: #replace metodu ile karakter dizisi içindeki #bo¸lukları siliyoruz.8 Karakter Dizilerini Sayma count() count() metodu bize bir karakter dizisi içinde bir karakterden kaç adet bulundu˘ unu g denetleme imkanı verecek. Lafı uzatmadan bir örnek verelim: >>> besiktas = "Sinan Pa¸a Pasajı" s >>> besiktas.. ˙ste bu endswith() metodu ile ise karakter dizisinin hangi harfle bitti˘ ini denetleyece˘ iz.replace("!". if i. I¸ g g Kullanımı startswith() metoduna çok benzer: >>> a = "elma" >>> a.count("a") 5 Demek ki “Sinan Pa¸a Pasajı” karakter dizisi içinde 5 adet “a” harfi varmı¸." "Vay vicdansızlar....

karakter dizisi içindeki #çift ö˘eleri teke indiriyoruz g ortak = set(soru) #ortak kümesi içindeki ö˘eleri karakter dizisi g #içinde kaçar adet geçti˘ini buluyoruz.9 Karakter Dizilerinin Niteligini Sorgulama Karakterleri üçe ayırarak inceleyebiliriz: 1. “j”..#Kümeleri kullanarak. alfabetik bir karakter dizisi imi¸.. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> "1". g for i in ortak: print "%s harfinden = => %s tane" %(i.. nümerik karakterler 3. “b”. print "%s alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir"%i g . adından da az çok anla¸ılaca˘ ı gibi.. 2 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir. kullanıcının girdi˘ i karakter dizisi içinde her bir harften kaç tane oldu˘ unu söylüyor. alfabetik karakterler 2.. else: . print "%s alfabetik bir karakter dizisidir"%i .isalpha(): . vb. alfabedeki harflerin ta kendisidir. g . soru. b alfabetik bir karakter dizisidir. g 4 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir..isalpha() False Demek ki 1 alfabetik bir karakter de˘ ilmi¸.isalpha() True Demek ki “a”. alfanümerik karakterler Alfabetik karakterler. s g Mesela “a”. if i. a alfabetik bir karakter dizisidir.. g isalpha() Bir karakterin alfabetik olup olmadı˘ ını anlamak için Python’da isalpha() adlı bir metottan g yararlanabiliriz: >>> "a". “e”.count(i)) Yukarıdaki çalı¸mada kullanıcıdan herhangi bir karakter dizisi girmesini istiyoruz.. g g ˘ 16. c alfabetik bir karakter dizisidir. g 3 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir..5. g s Söyle bir örnek vererek durumu biraz daha netle¸tirelim: ¸ s >>> for i in "abc234_?=*jkl": ... Sayılar ve “_?=*” gibi simgeler alfabetik de˘ ildir.. Kodlarımız s bize.

g dizisi de˘ildir.isalpha() False “istihza. Tek bir alfabetik s olmayan karakter dizisi dahi i¸i bozar. Bir de suna bakalım: ¸ >>> "istihza. “istihza kes g limesi alfabetiktir. bu karakter dizisi alfabetik de˘ ildir.com” karakter dizisi içinde alfabetik olmayan bir karakter bulundu˘ u için (”.isalpha() g False Gördü˘ ünüz gibi.. birden fazla karakterden olu¸an dizilerin alfabetik olup olg s madı˘ ını da denetleyebiliriz. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var.isalpha() s False Do˘ rusu söyle olacak: g ¸ >>> u"ı¸ık". o karakter dizisini olu¸turan bütün karakterlerin alfabetik olması gerekir.isalpha() s True Gelelim “nümerik” karakterlere. dizisidir. Bu sorunun g g g üstesinden gelmek için Türkçe karakter dizilerini unicode olarak tanımlamanız gerekir: >>> u"˘". .com". Mesela su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> "˘". Örne˘ in: g g >>> "istihza".” diyoruz. . g dizisidir. g dizisi de˘ildir. içinde Türkçe karakterler geçen bir karakter dizisinin alfabetik olup olmadı˘ ını g denetlerken bu karakter dizisini unicode olarak tanımlamayı unutmuyoruz: >>> "ı¸ık". isalpha() metodu Türkçe karakterleri do˘ ru de˘ erlendiremiyor. dizisidir. .isalpha() g True Sadece tek bir karakterin de˘ il. g dizisi de˘ildir.isalpha() True Burada “istihza” karakter dizisi tamamen alfabetik karakterlerden olu¸tu˘ u için.” karakg teri). Dolayısıyla bir karakter dizisinin alfabetik olabilmesi g için.._ ? = * j k l alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik bir bir bir bir bir bir bir karakter karakter karakter karakter karakter karakter karakter dizisi de˘ildir. s Bu arada.

s >>> "1". .isalnum() True Demek ki 1 de alfanümerik bir karaktermi¸. Örne˘ in 1. Dilerseniz bu açıklamaları birkaç örnekle taçlandıralım: >>> "a". 20 sayıları nümerik karakterlerdir... • Bütün alfanümerik karakterler aynı zamanda birer nümerik karakter de OLMAYAB˙ ˙ ILIR. alfanümerik bir karaktermi¸. Sıra geldi “alfanümerik” karakterlere. Tek bir karakter için konu¸mak gerekirse. g s Yani içinde hem alfabetik hem de nümerik karakterler barındıran dizilere alfanümerik karakter dizileri adı verilir. . Yani bir karakter dizisinin nümerik olabilmesi için. • Bütün nümerik karakterler de aynı zamanda birer alfanümerik karakterdir. 10. Birden fazla karakterden olu¸an dizilerin durumuna da bakalım isterseniz: s . . Tek bir nümerik olmayan karakter dahi.isdigit() Nümerik karakterler alfabetik karakterlerin tersidir. o karakter dizisinin nümerik olmamasına yol açacaktır. 2. o karakter dizisini olu¸turan bütün karaks terlerin nümerik olması gerekir.isdigit True Ama: >>> "a". Bir karakterin alfanümerik olup olmadı˘ ını Python’daki isalnum() adlı metot yardımıyla g denetleyebiliriz. • Bütün alfanümerik karakterler aynı zamanda birer alfabetik karakter OLMAYAB˙ ˙ ILIR. . Tabii sadece alfabetik ve sadece nümerik karakterler barındıran diziler de aynı zamanda birer alfanümerik karakter dizisidir. 5. g Bir karakterin nümerik olup olmadı˘ ını isdigit() metodunu kullanarak denetleyebiliriz: g >>> "1". alfabetik veya nümerik olan karakterlere alfanümerik s adı verilir.isdigit() False Alfabetik karakter dizilerindeki “ya hep ya hiç” kuralı nümerik karakter dizileri için de geçerlidir. Buna göre. . . yukarıda anlattı˘ ımız alfabetik ve nümerik karakterlerinin birle¸imidir.isalnum() True Demek ki “a”. s Buradan su sonuçları çıkarabiliriz: ¸ • Bütün alfabetik karakterler aynı zamanda birer alfanümerik karakterdir. isalnum() Alfanümerik karakterler. sayıları temsil eden karakterlere nümerik adı verilir.

find("a") 0 Gördü˘ ünüz gibi. çıktıda yalnızca en soldaki karakter görünecektir: >>> b = "adana" >>> a. çıktıda “-1” sonucu g g görünecektir: .expandtabs(10) elma bir meyvedir 16.find("a") 0 find() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur. g s barındırdı˘ ı bütün karakterlerin alfanümerik olması gerekir.isalnum() False Gördü˘ ünüz gibi. “istihza. s find() Bu metot.isalnum() True >>> "istihza. Bir karakter dizisinin alfanümerik olabilmesi için. Öncelikle find() metodundan ba¸layalım. o karakter dizisi içinde bulunmuyorsa. . Bunlar find().>>> "abc124". karakter dizisi içinde hangi konumda yer aldı˘ ını söylüyor bize: g >>> a = "armut" >>> a. bir karakterin.5. . g 16.5. g E˘ er aradı˘ ımız karakter.11 Karakter Konumu Bulma Python’da bir karakterin karakter dizisi içinde hangi konumda yer aldı˘ ını bulabilmek için dört g farklı metottan yararlanıyoruz. rfind().com” karakter dizisi içindeki ”.com".10 Sekme Bo¸ luklarını Geni¸ letme s s expandtabs() expandtabs() adlı bir metot yardımıyla karakter dizileri içindeki sekme bo¸luklarını geni¸letes s biliyoruz: Örne˘ in: g >>> a = "elma\tbir\tmeyvedir" >>> print a. find() metodu yalnızca ilk “a” harfini gösterdi.” karakterinden ötürü karakter dizg imiz alfanümerik olma özelli˘ i ta¸ıyamıyor. Dolayısıyla e˘ er aradı˘ ımız karakter g g g g birden fazla sayıda bulunuyorsa. index() ve rindex() metotlarıdır.

Bu fonksiyonu söyle kullanıyoruz: ¸ nerede(u"kahramanmara¸". harf): lst = [] for i in range(len(kardiz)): lst.find("a".find("a") 0 Do˘ al olarak find() metodu karakter dizisi içinde ilk buldu˘ u “a” harfinin konumunu söyleyeg g cektir.find(harf.biti¸_noktası) s s Bir örnek verelim: >>> a = "adana" Burada normal bir sekilde “a” harfini arayalım: ¸ >>> a. Bu biçimin i¸leyi¸i. karakter dizisinin 1 ve 3. “a” harfini. Bizim örne˘ imizde “a” harfi kelimenin ba¸ında geçti˘ i için çıktıda “0” ifadesini görüyg s g oruz.ba¸langıç_noktası. 3) Bu arama yöntemi su sonucu verecektir: ¸ 2 Bu yöntemle. Bunun için söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ # -*. o karakter dizisi içinde geçti˘ i g bütün konumları bulmanın bir yolu var mı? Elbette var. konumlarında arıyoruz. s s daha önceki derslerimizde gördü˘ ümüz dilimleme i¸lemine benzer: g s >>> a[1:3] "da" Peki bir karakter dizisi içinde geçen herhangi bir karakterin.find("aranacak_karakter".find("t") -1 find() metodu bize aynı zamanda bir karakter dizisinin belli noktalarında arama yapma imkanı da sunar.coding: utf-8 -*def nerede(kardiz. s ˙ Istersek söyle bir arama yöntemi de kullanabiliriz: ¸ >>> a.>>> c = "mersin" >>> c. i)) final = set(lst) for o in final: if int(o) > -1: print o. Demek ki bu karakter dizisi içinedeki ilk “a” harfi “0’ıncı” konumdaymı¸.append(kardiz. 1. Bunun için söyle bir sözdizimini kullanabiliriz: ¸ >>> "karakter_dizisi". "a") s .

find("a") 0 rfind() metodu ise karakter dizilerini sa˘ dan sola do˘ ru okur. g g index() metodu ise aranan karakteri bulamadı˘ ı zaman bir hata mesajı gösterir bize.index("m") ..Böylece “kahramanmara¸” karakter dizisi içindeki “a” harflerinin hangi konumlarda yer aldı˘ ını s g bulmu¸ olduk. Tek farklı karakter dizilerini sa˘ dan sola do˘ ru okumasıdır. sırada yer alıyormu¸. s Peki bu index() metodunun find() metodundan farkı nedir? Hatırlarsanız find() metodu aradı˘ ımız karakteri bulamadı˘ ı zaman “-1” sonucunu veriyordu. "i") Bununla ilgili kendi kendinize bazı denemeler yaparak..index("a". 10) 9 Demek ki. Bu metot yukarıda anlattı˘ ımız find() metodu ile aynı i¸i g s yapar.rfind("a") 4 Gördü˘ ünüz gibi.... g g find() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur. s s rfind() Python’da karakter dizisi içindeki karakterlerin konumunu bulmak için kullanabilece˘ imiz ikinci g fonksiyonumuz rfind() fonksiyonudur. Mesela: g g >>> a = "adana" >>> a. tıpkı find() metodunda oldu˘ u gibi.index("t") 2 Bu metot da bize. konuma göre arama olana˘ ı sunar: g g >>> b = "kahramanmara¸" s >>> b. 8. index() Konum bulma i¸lemleri için kullanabilece˘ imiz üçüncü metodumuz olan index() metodu da s g yukarıda anlattı˘ ımız find() metoduna çok benzer. Örne˘ in: g g >>> c = "istanbul" >>> c. rfind() metodu karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okudu˘ u için öncelikle en g g g g sondaki “a” harfini döndürdü. b de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisinin 8 ve 10 numaralı konumları arasında “a” gs g harfi 9. ˙ metot da aynı i¸i yapar: g Iki s >>> a = "istanbul" >>> a. Mesela: g g >>> a. i¸leyi¸i tam anlamıyla kavrayabilirsiniz. Aynı sekilde “izmir” karakter dizisi içindeki “i” harflerinin konumunu sorgulays ¸ alım: nerede(u"izmir".

g gs ¸ Bu metot yardımıyla ayrıca listeleri de karakter dizisine çevirebiliriz. Tabii ki. Bu metot. "C++". karakter dizisi metotları arasında bulunan en önemli ve en yaygın kullanılan metotlardan biridir.index("a") 0 >>> c.5. “Linux” karakter dizisi içindeki bütün s g s karakterlerin arasına birer tane ”. s g index() metodu ile aynıdır.join(a) L*i*n*u*x Dikkat ederseniz join() metodunun sözdizimi öteki metotlarınkinden biraz farklı. O yüzden bu metodu hakkıyla ö˘ renmenizde büyük yarar var.x Sanırım burada join() metodunun ne i¸ yaptı˘ ı anla¸ılıyor..u. "php". rindex() metodunun karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru. Farkları.".12 join() metodu join() metodu.i. O yüzden açıklama yerine do˘ rudan s g bir örnekle.Bu kodlar su çıktıyı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Mesela elimizde söyle bir ¸ liste olsun: >>> a = ["python". g Bu metodu açıklamak biraz zor ve kafa karı¸tırıcı olabilir. Yani a. in <module> ValueError: substring not found rindex() Konum bulma i¸lemlerinde kullanaca˘ ımız son metodumuz ise rindex() metodudur. "Java"] Bu listenin ö˘ elerini tek bir karakter dizisine dönü¸türmek için su kodu kullanıyoruz: g s ¸ . g g index() metodunun ise soldan sa˘ a do˘ ru okumasıdır: g g >>> c = "adana" >>> c.. nokta yerine ba¸ka karakterler de s kullanabiliriz: >>> "*".rindex("a") 4 16. s g s Söyle bir karakter dizimiz olsun: ¸ >>> a = "Linux" Simdi söyle bir i¸lem yapalım: ¸ ¸ s >>> ". "perl".join("*") gibi bir sey yazmıyoruz. bu metodun ne i¸e yaradı˘ ını göstermeye çalı¸alım.join(a) Elde edece˘ imiz çıktı söyle olur: g ¸ L. line 1.n. Bu metotta parantez içine do˘ rudan de˘ i¸kenin kendisi yazdık.” (nokta) koydu.

join(yol) ’C:\\Program Files\\Python26’ Bu kodları sırasıyla söyle de yazabilirdik: ¸ >>> yol = ["home". Mesela “Mods üller” konusunu anlatırken de görmü¸tük bu join() adlı metodu.. ’php’. Orada bunu os. "istihza". "Program Files". ".join(a) ’python.. "istihza". ’C++’.>>> "..sep. >>> print a . perl. ". Java En ba¸taki a adlı liste de böylece bozulmadan kalmı¸ olur: s s >>> print a [’python’. "Program Files".sep. "Desktop"] >>> os. C++. C++. perl.join(yol) ’home/istihza/Desktop’ Veya: >>> yol = ["C:". "Python26"] >>> "\\". php. "Desktop"] >>> "/". "Python26"] >>> os. ’perl’.join(a) >>> print b python. ’Java’] Hatırlarsanız biz bu metodu aslında daha önce de farklı yerlerde kullanmı¸tık.join(yol) ’C:\\Program Files\\Python26’ Hatırlarsanız bu bölümün ba¸ında söyle bir örnek vermi¸tik: s ¸ s >>> a = "" >>> for i in range(10): .sep. php. Java’ ˙ Istersek bu kodu bir de˘ i¸ken içinde depolayıp kalıcı hale de getirebiliriz: gs >>> b = ". ¸ s >>> import os >>> yol = ["home"..join() s seklinde kullanmı¸tık.join(yol) ’/home/istihza/Desktop/ >>> yol = ["C:".. a += str(i) ..

r. k. s. r. Liste Üreteçleri konusunu i¸lerken bu söz dizimini çok daha s s ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz. Ama hiç endi¸e etmeyin. zor s i¸leri halletmekte kullanılabilecek olması açısından da bir hayli faydalı bir metottur. Simdi hemen bir metin düzenleyici s s ¸ açıp kodlarımızı yazmaya ba¸layabiliriz: s # -*. s) “j” harfi “m” harfine göre 4 harf geride kalıyor (j. l. s translate() metodu yardımıyla mesela sifreli mesajları çözebiliriz. s) “j” harfi “m” harfine göre 4 harf geride kalıyor (j. p.join([str(i) for i in range(10)]) ’0123456789’ Aynı seyi join() metodu ¸ Gördü˘ ünüz gibi. Bu örnekteki söz dizimi size biraz tuhaf görünmü¸ g s s olabilir. “p” harfine göre. karakter dizisi metotları içindeki en karma¸ık metotlardan birisi olmakla birlikte. Ne oldu˘ unu biliyoruz: g import string Python modülleri arasından string modülünü içe aktarıyoruz (import): metin = "tbyksr çsn jücho elu gloglu" Sifreli metnimizi bir de˘ i¸kene atayarak sabitliyoruz: ¸ gs kaynak= "defghijklmnoprstuvyzabc" hedef = "abcdefghijklmnoprstuvyz" . Bir örnek verelim. 5 harf geride kalıyor (p. l. s. k. t) “s” harfi “o” harfine göre 4 harf geride kalıyor (o. Alfabetik olarak ¸ s g dü¸ünürsek: s “t” harfi.13 translate metodu Bu metot. ö.coding: utf8 -*- Bu satırı açıklamaya gerek yok. p. m) Bu çıkarımın bizi bir yere götürmeyece˘ i açık. ¸ g 16. s g yardımıyla çok daha verimli bir biçimde de yapabiliriz: >>> "". Çünkü harfler arasında ortak bir ili¸ki bulamadık. “p” harfine göre. g s Peki ya alfabedeki Türkçe karakterleri yok sayarsak? Bir de öyle deneyelim: “t” harfi. r. 4 harf geride kalıyor (p.Bu örnek. g Elimizde söyle bir karakter dizisi olsun: ¸ "tbyksr çsn jücho elu gloglu" Bu sifreli mesajı çözmek için de söyle bir ipucumuz var diyelim: ¸ ¸ t = => p s = => o m = => j Elimizdeki ipucuna göre sifreli mesajdaki “t” harfinin kar¸ılı˘ ı “p” olacak. Yalnız bu metodu string mod¸ ülündeki maketrans() adlı fonksiyonla birlikte kullanaca˘ ız. m) Böylece karakterler arasındaki ili¸kiyi tespit etmi¸ olduk.5. s. r. karakter dizilerinin nasıl birle¸tirilece˘ ini gösteriyordu. i¸imizi tek satırda hallettik. t) ¸ “s” harfi “o” harfine göre 5 harf geride kalıyor (o.

(d -> a. ¸ “kaynak” adlı de˘ i¸kende “d” harfinden ba¸lamamızın nedeni yukarıda ke¸fetti˘ imiz harflergs s s g arası ili¸kidir. her bir harf s dört sıra geride kalacak sekilde yazdık. “metin” adlı karakter dizig sine uyguluyoruz: print soncevir Bu komutla da son darbeyi vuruyoruz. e ->b. Bu komut. ’an’.Burada “kaynak”..hedef) Burada ise. Önce partition() metoduna bakalım. Örne˘ in: g >>> a = "istanbul" >>> a.. aslında bu iki harf kümesi g gs gs arasında bir ili¸ki kuruyor.) Dikkat edece˘ imiz bir ba¸ka ¸ g s nokta ise bunları yazarken Türkçe karakter kullanmamamız gerekti˘ idir: g cevir = string.14 Karakter Dizilerini Parçalarına Ayırma Python’da karakter dizilerini parçalarına ayırmak için iki metottan yararlanaca˘ ız.partition("an") (’ist’.maketrans(kaynak.maketrans(kaynak. yukarıda “cevir” olarak belirledi˘ imiz formülü. parantez içinde gösterdi˘ imiz kaynak de˘ i¸kenini hedef de˘ i¸kenine çeviriyor. yukarıda tanımladı˘ ımız harf kümeleri arasında bir çevrim i¸lemi ba¸latabilmek g s s için string modülünün maketrans() adlı fonksiyonundan yararlanıyoruz. Dikkat ederseniz. ’bul’) E˘ er partition() metoduna parantez içinde verdi˘ imiz ölçüt karakter dizisi içinde bulunmuyorsa g g su sonuçla kar¸ıla¸ırız: ¸ s s . “hedef” ise alfabenin normal yapısını temsil ediyor.translate(cevir) Bu komut yardımıyla. “hedef”teki harfleri. sifreli metnin yapısını.translate(cevir) print soncevir Bu programı komut satırından çalı¸tırdı˘ ınızda ne elde ettiniz? s g 16. Bu i¸lem sonucunda kaynak ve hedef de˘ i¸kenleri arasındaki ili¸kiyi s s gs s gösteren bir formül elde etmi¸ olaca˘ ız: s g soncevir = metin.coding: utf8 -*import string metin = "tbyksr çsn jücho elu gloglu" kaynak= "defghijklmnoprstuvyzabc" hedef = "abcdefghijklmnoprstuvyz" cevir = string. partition() Bu metot yardımıyla bir karakter dizisini belli bir ölçüte göre üçe bölüyoruz.hedef) soncevir = metin. Bunlar parg tition() ve rpartition() adlı metotlar.5. Simdi bu komutlara topluca bir bakalım: ¸ # -*. gibi. “kaynak”taki harflere göre.

g g g g son “i” harfinden böldü karakter dizisini. partis tion() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur. ama yöntemi biraz farklıdır. ’’.rpartition("i") (’ist’. Bunlar strip(). Simdi aynı i¸lemi g ¸ s rpartition() metodu ile yapalım: >>> b. karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okudu˘ u için ilk “i” harfinden de˘ il. partition() ve rpartition() metotları. rpartition() g s g g metodu sola do˘ ru yasladı. Peki bu durumun ne gibi bir sonucu vardır? Hemen görelim: g >>> b = "istihza" >>> b. ’i’.>>> a = "istanbul" >>> a.strip() .. ’stihza’) Gördü˘ ünüz gibi. ˙ Inceleyece˘ imiz ilk metot strip(). ’’) >>> b.. ’’) rpartition() rpartition() metodu da partition() metodu ile aynı i¸i yapar. g 16. g strip() Bu metot bir karakter dizisinin ba¸ında (solunda) ve sonunda (sa˘ ında) yer alan bo¸luk ve yeni s g s satır (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = " bo¸luk " s >>> a.5. ölçütün karakter dizisi içinde bulunmadı˘ ı durumlarda da g farklı tepkiler verir: >>> b. rpartition() metodu ise sa˘ dan sola g g g do˘ ru..partition("g") (’istihza’. ’hza’) rpartition() metodu ise. partition() metodu bo¸ karakter dizilerini sa˘ a do˘ ru yaslarken.partition("i") (’’. partition() metodu karakter dizisini ilk “i” harfinden böldü. ’’.partition("h") (’istanbul’. ’’. g rstrip() ve lstrip().15 Karakter Dizilerini Kırpma Python’da karakter dizilerini kırpmak için üç farklı metottan yararlanaca˘ ız. ’istihza’) Gördü˘ ünüz gibi.rpartition("g") (’’. ’i’.

g g rsplit() Karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okuyarak liste haline getirir. s split() Bu metot biraz join() metodunun yaptı˘ ı i¸i tersine çevirmeye benzer. Anlatmaya önce split() metodundan ba¸layalım. rsplit() ve splitlines().rstrip() ’bo¸luk’ s >>> b = "bo¸luk\n" s >>> b. Hatırlarsanız join() g s metodu yardımıyla bir listenin ö˘ elerini karakter dizisi halinde sıralayabiliyorduk: g . karakter dizilerini bölmeye yarayan üç farklı metottan söz edece˘ iz.16 Karakter Dizilerini Bölme Bu bölümde.strip() ’bo¸luk’ s rstrip() rstrip() metodu bir karakter dizisinin sadece sonunda (sa˘ ında) yer alan bo¸luk ve yeni satır g s (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = "bo¸luk " s >>> a. g g splitlines() Karakter dizisini satır sonlarından bölerek liste haline getirir. split() Karakter dizisini soldan sa˘ a do˘ ru okuyarak liste haline getirir.rstrip() ’bo¸luk’ s lstrip() lstrip() metodu ise bir karakter dizisinin sadece ba¸ında (solunda) yer alan bo¸luk ve yeni satır s s (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = " bo¸luk" s >>> a.’bo¸luk’ s >>> b = "bo¸luk\n" s >>> b. Bunlar g split().5.lstrip() ’bo¸luk’ s 16.lstrip() ’bo¸luk’ s >>> b = "\nbo¸luk" s >>> b.

1) .split(" ") [’Python’.") [’Python Programlama Dili’] Yukarıdaki gibi bir karakter dizisi ile kar¸ı kar¸ıya oldu˘ unuzda.split(". Böylece her karakter dizisi g farklı bir liste ö˘ esi haline geldi: g >>> yeni[0] ’Debian’ >>> yeni[1] ’Pardus’ >>> yeni[2] ’Ubuntu’ >>> yeni[3] ’SuSe’ E˘ er karakter dizisi içinde virgül yoksa. ". "Pardus". bo¸lukların oldu˘ u kısımlardan bölmeniz gerekir: g g s g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz. virgüllerin oldu˘ u kısımlardan böldük. Ubuntu.". ’ython ’.split(".join(a) >>> print b Debian. bu karakter dizisini virgüllerin s s g oldu˘ u kısımlardan de˘ il. ’ Pardus’. SuSe ˙ste split() metoduyla bu i¸lemi tersine çevirebiliriz: I¸ s >>> yeni = b.>>> a = ["Debian".split("P") [’’. Pardus. ’ SuSe’] Burada karakter dizisini. Pardus. "SuSe"] >>> b = ". elbette split() metodunu yukarıdaki sekilde kullanmak g ¸ istedi˘ iniz seyi yerine getirmeyecektir: g ¸ >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz. ’ Ubuntu’.split(".") >>> print yeni [’Debian’. ’rogramlama Dili’] Bu metotta ayrıca isterseniz ölçütün yanısıra ikinci bir parametre daha kullanabilirsiniz: >>> b = "Debian. "Ubuntu". ’Dili’] Hatta e˘ er isterseniz karakter dizilerini belli harflerin oldu˘ u kısımlardan da bölebilirsiniz: g g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz. Ubuntu. ’Programlama’. SuSe" >>> c = b.

SuSe’] Gördü˘ ünüz gibi. parantez içinde ”. g g g Yani bu üçlü tek bir karakter dizisi seklinde tanımlanmı¸. Daha açık bir örnek verelim: g g >>> orneksplit = a.com” adlı karakter dizisini noktaların oldu˘ u kısımlardan g böldük. Ubuntu. rsplit() Bu bölümde inceleyece˘ imiz ikinci metodumuzun adı rsplit().>>> print c [’Debian’.python. ’quotaless’.rsplit(". ö˘ esi Debian iken. g g rsplit() metodu sa˘ dan sola do˘ ru okuyor. rsplit() metodu sa˘ dan sola do˘ ru okur. öteki ö˘ esi de Pars g s g g dus. SuSe oldu. SuSe’ Gördü˘ ünüz gibi listenin 0. Tek bir farkla: split() metodu s karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okurken.quotaless. ¸ s Yukarıda tanımladı˘ ımız yeni adlı listeyle c adlı listenin uzunluklarını kar¸ıla¸tırarak durumu g s s daha net görebiliriz: >>> len(yeni) 4 >>> len(c) 2 Parantez içindeki “1” parametresini de˘ i¸tirerek kendi kendinize denemeler yapmanız metodu gs daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır. Suse üçlüsü. Hatta tamamen aynı i¸i yapar. Çıktıyı dikkag tle inceledi˘ imizde split() metodunun bu parametre yardımıyla karakter dizisi içinde sadece bir g adet bölme i¸lemi yaptı˘ ını görüyoruz.com" >>> a. listenin 1.split(". ’python’. Ubuntu. 1) >>> print orneksplit . ’ Pardus.". Bu örnekte ikisi arasındaki fark pek belli olmasa da. Ubuntu. ö˘ esi Pardus. split() metodu soldan sa˘ a do˘ ru okurken. Bu metot yukarıda anlattı˘ ımız g g split() metoduna çok benzer. ’quotaless’. Ubuntu. ’com’] Burada “www.” ölçütünün yanına bir adet “1” sayısı koyduk.") [’www’.quotaless.python.split(". Bunu su sekilde daha açık görebiliriz: ¸ ¸ >>> c[0] ’Debian’ >>> c[1] ’ Pardus. Önce g g g g söyle bir örnek verip bu iki metodun birbirine ne kadar benzedi˘ ini görelim: ¸ g >>> a = "www. ’com’] >>> a. ’python’. Yani olu¸an listenin bir ö˘ esi Debian.") [’www’.

com’] >>> ornekrsplit = a. ’https://istihza. bir karakter dizisini satır kesme noktalarından bölerek.rsplit(". ’http://www. ’http://www.splitlines() ["Tahir olmak da ayıp de˘il".com’] Bu listedeki ö˘ elerin ba¸ında bulunan http://www kısmını https:// ile de˘ i¸tirerek söyle bir g s gs ¸ liste elde edin: url_list = [’https://python. Bunları unicode konusunu i¸lerken s anlatmak üzere simdilik bir kenara bırakıyoruz.". Bu metot yardımıyla. Öyle de˘ il diyorsanız bir de suna ¸ g ¸ bakın: >>> orneksplit[0] ’www’ >>> ornekrsplit[0] ’www.yahoo.google.quotaless’.quotaless’ splitlines() Bu bölümün son metodunun adı splitlines(). 16..quotaless.... bu konuyu arada sırada tekrar etmenizi öneririm. Elinizde söyle bir liste var: ¸ url_list = [’http://www.6 Bölüm Soruları 1.istihza.python. splitlines() metodu karakter dizisini “\n” kaçı¸ dizisinin oldu˘ u yerden ikiye g s g böldü.org’.com’] .com’.com’.python.[’www’. Bunlar encode ve decode metotları. ’com’] Sanırım bu sekilde ikisi arasındaki fark daha belirgin oldu.python. Böylece karakter dizisi metotlarını bitirmi¸ olduk. Dikkat ederseniz metot listesi içindeki iki s metodu anlatmadık. 1) >>> print ornekrsplit [’www.com’. ’https://yahoo. bölünen ö˘ eleri liste haline getirebiliyoruz: g >>> satir = "Tahir olmak da ayıp de˘il\nZühre olmak da" g >>> print satir. ¸ Bu konuyu iyice sindirebilmek için kendi kendinize bolca örnek ve denemeler yapmanızı.com’. ’Zühre olmak da’] g Gördü˘ ünüz gibi. ’http://www.org’. ’python. ’https://google.

"Ututo". g "i". "C++"] >>> lst[3] = "C" >>> print lst ["Python". s Hatırlatma: Bir listenin ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapmak için su yolu izliyorduk: g gs ¸ >>> lst = ["Python". Siz bu örne˘ i print yerine. "SuSe". "k".Ancak beti˘ in yazımı sırasında hiç bir a¸amada ikinci bir liste olu¸turmayın.coding: utf-8 -*distro = ["Ubuntu". "Red Hat". "Pardus". "Fedora".stdout. "b": "d": "g": "ı": "k": "n": "z". "j". fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj. "C"] 2. “Metotlarda Türkçe Karakter Sorunu” ba¸lı˘ ı altında. "Mint". Kullanıcı. Siz de aynı sekilde Türkçe karakterleri s ¸ düzgün bir sekilde küçülten tr_lower() adlı bir fonksiyon tanımlayın. "Karoshi". mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. "Mepis". "c": "e": "˘": g "i": "l": "o": "a". "˘". s 5.""" s g s s s sozluk = {"a": "ç": "f": "h": "j": "m": "y". "Knoppix". sys modülünde anlattı˘ ımız sys. "Yoper". "g". "Arch". "c". ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. "Kongoni". Kullanıcıdan parola belirlemesini isteyen bir betik yazın. "Perl". belirledi˘ i parolada karakg terler arasında bo¸luk bırakamamalı. "Sabayon". "l". "Gelecek". "PCLinuxOS". "Ruby". "d".coding: utf-8 -*sifreli_metin = """saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. Türkçe karakterleri düzgün bir sekilde s g ¸ büyüten tr_upper() adlı bir fonksiyon tanımlamı¸tık. "GnewSense". ˙slemlerinizi do˘ rug s s I¸ g dan url_list adlı liste üzerinde gerçekle¸tirin. s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. v in enumerate(distro): if k % 4 == 0: print print "%s"%(v. "Debian". "Hadron". "m". "e". Bu bölümde söyle bir örnek verdi˘ imizi hatırlıyorsunuz: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.write() fonksiyonunu g g kullanarak yazın.ljust(15)). "BackTrack". "h". "f". höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. g 4. "DreamLinux". "Perl". "Puppy". "Slax"] for k. "Gentoo". . "CentOS". "Slackware". "Ruby". "ç". Bu ikisi arasındaki farkların ne oldu˘ unu açıklayın. "Mandriva". Konu anlatımı sırasında söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. "ı". "b". ¸ 3. "Truva".

"r". "r": "ö".get(harf. bu örne˘ i join() metodunu kullanarak s g g rahatlıkla yazmanızı sa˘ layacak bilgiyi birkaç bölüm sonra daha ayrıntılı bir sekilde edinece˘ iz. "v"} sifresiz_metin = "" for harf in sifreli_metin: sifresiz_metin += sozluk. "¸". "v": "u". "p": "¸": s "ü": "z": "o". "p". harf) print sifresiz_metin Siz simdi bu örne˘ i bir de join() metodunu kullanarak yazmayı deneyin. "t"."ö": "s": "u": "y": "n". daha önce de söyledi˘ imiz gibi. g ¸ g . E˘ er yazamazsanız ¸ g g endi¸e etmeyin. s "ü". "t": "s". çünkü.

yukarıdaki örnek biçim düzenleyiciler hakkında bize önemli bir bilgi daha veriyor. Bu ne demek oluyor? Hemen su örne˘ e s g ¸ g bakalım: >>> print "Benim adım %s.. Çünkü bu kodlarda. biz daha önceki konularımızda biçim düzenleyicilerden yararlanmı¸tık. Bu kodlardaki “s” karakteri ˙ Ingilizce “string”. daha önce sık sık kullandı˘ ımız. olması gerekti˘ i gibi. Yabancılar buna g “format modifiers” adı veriyor. isim) s Bu defa herhangi bir hata mesajı almadık... Bu simge “%”dir.BÖLÜM 17 Biçim Düzenleyiciler Bu bölümde. ancak ayrıntılı bir sekilde hiç incelemedi˘ imiz bir g ¸ g konudan söz edece˘ iz. Dikkat ettiyseniz. dı¸arıda iki adet de˘ er var. karakter g dizisi içindeki iki adet “%s” ifadesine kar¸ılık. Konumuz “karakter dizilerinde biçim düzenleyiciler”. Ama e˘ er de˘ er sayısı birden fazlaysa bu de˘ erleri bir “demet” (tuple) g g g 259 .com adresidir. g g Python’da her türlü biçim düzenleme i¸lemi için tek bir simge bulunur. yani “karakter dizisi” ifadesinin kısaltmasıdır. s s g Bu arada. karakter dizisi içinde kullandı˘ ımız biçimlendirici sayısıyla. karakter dizisinin dı¸ında tek bir de˘ er var (“istihza”). Çünkü karakter dizisi içindeki iki adet “%s” ifadesine g kar¸ılık. line 1. Biz s bunu daha önceki derslerimizde su sekilde kullanabilece˘ imizi görmü¸tük: ¸ ¸ g s >>> print "Benim adım %s" %"istihza" Burada “%” adlı biçim düzenleyiciyi “s” karakteriyle birlikte kullandık. g s Dolayısıyla yabancısı oldu˘ umuz bir konu de˘ il bu. karakter dizisinin dı¸ında bu biçimlendirig s cilere kar¸ılık gelen de˘ erlerin sayısının aynı olmasıdır. soyadım %s" %"istihza" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Dedi˘ imiz gibi. Python’da biçim düzenleyicileri kullanırken dikkat etmemiz gereken en önemli nokta. karakter dizisi dı¸ında tek bir de˘ er varsa bunu parantez içinde belirts g memize gerek yok.%s. in <module> TypeError: not enough arguments for format string Gördü˘ ünüz gibi bu kodlar hata verdi." %(isim.. Halbuki bizim söyle bir kod s s g ¸ yazmamız gerekiyordu: >>> isim = "istihza" >>> print "%s adlı ki¸inin mekanı www.

. Ancak Python’da “%” adlı biçim düzenleyici ile birlikte kullanılabilecek tek harf “s” de˘ ildir... 17. ˙ste bu g s I¸ kısımda bu harflerin neler oldu˘ unu ve bunların ne i¸e yaradı˘ ını inceleyece˘ iz... biçim düzenleyici karakterler içinde en yaygın kullanılanı “s” g harfidir ve bu harf.. Do˘ ru cevap su olmalıydı: g ¸ >>> for i in range(100): . Önce söyle bir sey deneyelim: ¸ ¸ >>> for i in range(100): . print "%s" %i . Python’da biçim düzenleyici olarak kullanılan simge aynı zamanda “yüzde” g (%) anlamına da geliyor.1 Biçim Düzenlemede Kullanılan Karakterler Daha önce de dedi˘ imiz gibi.. yani “karakter dizisi” kelimesinin g g kısaltmasıdır. “s” karakteri “string”.. Gördü˘ ünüz gibi..olarak tanımlamamız gerekiyor.. g ¸ g “Biraz sabır. g s g g . dı¸arıda buna g s kar¸ılık gelen de˘ erin bir karakter dizisi veya karakter dizisine çevrilebilecek bir de˘ er olması s g g gerek. karakter dizilerini ya da karakter dizisine dönü¸türülebilen de˘ erleri tems g sil eder. Python’da farklı amaçlara hizmet eden.. Yani bu de˘ erleri parantez içinde göstermeliyiz. Aksi halde g yazdı˘ ımız kodlar hata verecektir. print "%%s" %i . g Yukarıdaki örneklerde “%” adlı biçim düzenleyiciyi “s” karakteriyle birlikte kullandık. Bu kodlar tabii ki sadece 0’dan 100’e kadar olan sayıları ekrana dökmekle yetinecektir.. s s %15.. Burada “%” i¸aretini arka arkaya iki kez kullanarak bir adet “%” i¸areti elde ettik... line 2.... Sayıların ba¸ında “%” i¸aretini göremeyece˘ iz. Traceback (most recent call last): File "<stdin>".. bunun gibi ba¸ka harfler de bulunur.. print "%%%s" %i . Bunun tam olarak ne demek oldu˘ unu biraz sonra daha net bir sekilde anlayaca˘ ız. Esasında en yaygın çift de budur. %10. Yani etraftaki Python programlarında yaygın olarak “%s” yapısını görürüz. Peki bu ne demek oluyor? Bir karakter dizisi içinde “%s” yapısını kullandı˘ ımızda. O halde size söyle bir soru sorayım: Acaba 0’dan 100’e kadar olan ¸ sayıların ba¸ına birer “yüzde” i¸areti koyarak bu sayıları nasıl gösterirsiniz? %0.. gibi.” diyerek yolumuza devam edelim... in <module> TypeError: not all arguments converted during string formatting Bu defa da hata mesajı aldık. %1. Daha önce de dedi˘ imiz gibi. s s g Bir de söyle bir sey deneyelim: ¸ ¸ >>> for i in range(100): .. Yani aslında “%s” yapısı Python’da özel olarak karakter dizilerini temsil eder. Yani üç adet “%” i¸aretini yan yana getirmi¸ ¸ s s olduk. Daha sonra s s da normal bir sekilde “%s” biçimini kullandık.. Ancak Python’da “%” biçim düzenleyicisiyle birlikte kullanılabilecek tek karakter “s” de˘ ildir..

line 1." %(10. E˘ er g g g bu harfin kullanıldı˘ ı bir karakter dizisinde de˘ er olarak mesela bir kayan noktalı sayı (float) g g verirsek. Kullanım ve i¸lev olarak. Buna g ¸ uygun olarak da dı¸ tarafta “28” sayısını kullandık. “d” s harfinden hiç bir farkı yoktur. s 17. “d” harfi aslında tamsayı (integer) de˘ erleri temsil eder. “%d” ifadesi. bu de˘ er tamsayıya çevrilecektir. karakter dizisi içinde “%s” yerine bu defa “%d” gibi bir sey kullandık.2 “i” Harfi Bu harf de “integer”. 10) s g 10 sayısının sekizlik düzendeki kar¸ılı˘ı 12 sayısıdır. in <module> TypeError: %d format: a number is required. Bu g g harfle birlikte karakter dizilerini kullanamayız. not str Gördü˘ ünüz gibi bu defa hata aldık. Python’da sayılar karakter dizisine çevrilebildi˘ i için “%s” gibi bir yapıyı hata almadan kullang abiliyoruz.3 “o” Harfi Bu harf “octal” (sekizlik) kelimesinin kısaltmasıdır. Do˘ rusunu söylemek gerekirse. Gördü˘ ünüz gibi.. Çünkü “d” harfi yalnızca sayı de˘ erleri temsil edebilir. Ama mesela söyle bir sey yapamayız: ¸ ¸ >>> print "¸ubat ayı bu yıl %d gün çekiyor" %"yirmi sekiz" S Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Peki yukarıdaki ifadeyi söyle de yazamaz s ¸ mıyız? >>> print "¸ubat ayı bu yıl %s gün çekiyor" %28 S Elbette yazabiliriz. Çünkü “d” g harfi sadece tamsayıları temsil etme i¸levi görüyor.1. 17. “d” harfi de sayıları g temsil eder.5 13 Gördü˘ ünüz gibi. Örne˘ in: g >>> print "%i sayısının sekizlik düzendeki kar¸ılı˘ı %o sayısıdır.17. Çünkü daha önce de dedi˘ imiz g g ˘ gibi.5” sayısının ondalık kısmını çıktıda göstermiyor.1 “d” Harfi Yukarıda gördü˘ ümüz “s” harfi nasıl karakter dizilerini temsil ediyorsa. “13. “s” harfi karakter dizilerini ve karakter dizisine çevrilebilen degerleri temsil eder. sekizlik düzens g deki sayıları temsil eder.1. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. yani “tamsayı” kelimesinin kısaltmasıdır.. Bu kod da bize do˘ ru çıktı verecektir. s g . ˙ Isterseniz küçük bir örnekle açıklamaya çalı¸alım durumu: s >>> print "¸ubat ayı bu yıl %d gün çekiyor" %28 S S ¸ubat ayı bu yıl 28 gün çekiyor. Bunun ne demek oldu˘ unu hemen bir örnekle g g görelim: >>> print "%d" %13.1.

1. line 1. g harfle gösterilen onaltılık sayıları büyük harfle temsil etmesidir: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %X sayısıdır..4710 s Dolar 1.. 10) s g 10 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı a sayısıdır. Biraz sonra bu çıktıyı g ¸ s istedi˘ imiz kıvama nasıl getirebilece˘ imizi inceleyece˘ iz..471000 TL olmu¸.7 “c” Harfi Bu harf de Python’daki önemli karakter dizisi biçimlendiricilerinden biridir. s g 17. onaltılık düzende harfle gösterilen sayılar da g küçük harfle temsil edilecektir: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %x sayısıdır. in <module> TypeError: %c requires int or char . 10) s g 10 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı A sayısıdır." %(10. Ancak bunun farkı.1. >>> print "Dolar %f TL olmu¸.1.17. karakter dizileri içindeki kayan noktalı sayıları temsil etmek için kuls g lanılır. Bu harf ˙ Ingilizce’deki “float”. 20) s g 20 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı 14 sayısıdır. g g g 17. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi." %(10.. Bu harf tek bir karakteri temsil eder: >>> print "%c" %"a" a Ama: >>> print "%c" %"istihza" Traceback (most recent call last): File "<stdin>".1.6 “f” Harfi Python’da karakter dizilerini biçimlendirirken “s” harfinden sonra en çok kullanılan harf “f” harfidir.. s g Buradaki “x” küçük harf olarak kullanıldı˘ ında. s E˘ er yukarıdaki komutun çıktısı sizi sa¸ırttıysa okumaya devam edin.4 “x” Harfi Bu harf “hexadecimal”.5 “X” Harfi Bu da tıpkı “x” harfinde oldu˘ u gibi.. yani onaltılık düzendeki sayıları temsil eder: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %x sayısıdır.." %1. s g 17. yani “kayan noktalı sayı” kelimesinin kısaltmasıdır." %(20. onaltılık düzendeki sayıları temsil eder..

128)] for i in range(0. Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ Öncelikle bir liste üreteci (list comprehension) kullanarak 32 ile 128 arasındaki sayılara kar¸ılık s gelen harfleri bir liste haline getiriyoruz.insert(i. i) for i in range(32. g “c” harfinin bir ba¸ka özelli˘ i de ASCII tablosunda sayılara kar¸ılık gelen karakterleri de s g s gösterebilmesidir: >>> print "%c" %65 A ASCII tablosunda 65 sayısı “A” harfine kar¸ılık geldi˘ i için yukarıdaki komutun çıktısı “A” harfini s g gösteriyor. E˘ er isterseniz “c” harfini kullanarak bütün ASCII tablosunu ekrana dökebilirsiniz: g >>> for i in range(128): . ’38 = &’. E˘ er olu¸an bu “a” adlı listeyi ekrana yazdırırsanız. ’34 = "’. ’35 = #’. "\n") print a Ayrıca 120 yerine farklı sayılar koyarak hangi sayının yetersiz kaldı˘ ını. g s ki tablo ekrana basıldıktan sonra bir satır fazladan bo¸luk olsun. ö˘ esinden sonra (yani 7. ’37 = %’. sıraya) bir adet “\n” karakteri yerle¸tiriyg s oruz.. 128)] for i in range(0. Ben burada bu sayıyı biraz yüksek tuttum. for i g ¸ s in range(0. ’33 = !’. g .Gördü˘ ünüz gibi. s g tabloya girecek karakterleri 8 karakterlik bir alan içinde sa˘ a yaslayarak ekrana döktük.. "\n") satırının listenin hangi noktalarına “\n” karak¸ ¸ teri yerle¸tirdi˘ ini inceleyebilirsiniz: s g a = ["%s = %c" %(i. E˘ er isterseniz yukarıdaki s g kodları su sekilde yazarak a... g Son olarak da. i) for i in range(32. 120. Bu sayede listeyi her 7. 7): a. hangi sayının fazla g geldi˘ ini de inceleyebilirsiniz. Ardından bu listenin her 6. 7): a..rjust(8). 7) satırı içindeki 120 sayısını deneme yanılma yoluyla bulabilirsiniz veya bu sayıyı tespit edebilmek için kendinizce bir formül de üretebilirsiniz. i) E˘ er bu ASCII tablosuna tam anlamıyla “tablovari” bir görünüm vermek isterseniz söyle bir sey g ¸ ¸ yazabilirsiniz: a = ["%s = %c" %(i. Karakter sayısı birden fazla g oldu˘ unda bu komut hata veriyor. ’36 = $’... karakter dizisi metotlarını i¸lerken gördü˘ ümüz “rjust()” adlı metot yardımıyla.] Bu 127’ye kadar devam eder. 120.insert(i.. "%s ==> %c" %(i. 120.. "\n") for v in a: print v.insert(i... ö˘ eyi bulurken liste sonuna kadar ula¸abilmek.. Ancak formül üretmeye ü¸enenler için deneme yanılma yöntemi daha cazip gelecektir! Burada amacımız listedeki her s 7. g s liste ö˘ elerinin söyle bir biçime sahip oldu˘ unu görürsünüz: g ¸ g [’32 = ’.. ö˘ ede bir alt satıra geçecek sekilde ayarlamı¸ oluyoruz. “c” harfi sadece tek bir karakteri kabul ediyor.

karakter dizisi biçimlendirme kavramının en temel kullanımını göstermektedir. Mesela su örne˘ e bir bakalım: s ¸ g >>> print "Ben %(isim)s %(soyisim)s" %{"isim": "Fırat". "armut": 20. Karakter biçimlendirme genel g g olarak karma¸ık verilerin son kullanıcı tarafından en kolay sekilde anla¸ılabilmesini sa˘ lamak s ¸ s g için kullanılır. Burada meyve g ¸ adlarıyla meyve miktarları arasındaki mesafeyi biraz açmak için “\t” adlı kaçı¸ dizisinden yarars landı˘ ımıza dikkat edin. "soyisim": "Özgül"} Buradaki yapı ilk anda gözünüze karma¸ık gelmi¸ olabilir. Üstes s lik bu yapı epey kullanı¸lıdır ve bazı durumlarda i¸lerinizi bir hayli kolayla¸tırabilir.1 Karakter Dizisi Biçimlendirmede Sözlükleri Kullanmak Aslında Python’daki karakter dizisi biçimlendiricilerinin. "armut": 20. v in stok.items() g satırı ile.2 ˙leri Düzeyde Karakter Dizisi Biçimlendirme I Python’da karakter biçimlendirmenin amacı birtakım kodlar yardımıyla elde edilen verilerin istedi˘ imiz bir biçimde kullanıcıya sunulabilmesini sa˘ lamaktır. s 17. g Yukarıdaki örnekler.17. "patates": 40} print "stok durumu:" for k. yukarıda verdi˘ imiz örneklerde görüg nenden daha karma¸ık bir sözdizimi vardır.items(): print "%s\t=\t%s KG"%(k. mal) Stokta 10 KG elma kaldı! Ya da mevcut stokların genel durumu hakkında bilgi vermek için söyle bir yol tercih ede¸ bilirsiniz: stok = {"elma": 10.2. Ancak aslında oldukça basittir. Burada s s s yaptı˘ ımız sey. Daha sonra for k. Son olarak da print "%s\t=\t%s KG"%(k... v) Burada öncelikle stok sözlü˘ ümüzü tanımladık. çıktıyı biraz biçimlendirerek kullanıcıya daha “temiz” bir bilgi sunmaktır: >>> mal = "elma" >>> print "Stokta %d KG %s kaldı!" %(stok["elma"]. de˘ erler ise “v” de˘ i¸kenine atanmı¸ gs g gs s oldu. g g gs Böylece sözlük içindeki anahtarlar “k” de˘ i¸kenine. Örne˘ in söyle bir sözlük olsun elimizde: g ¸ >>> stok = {"elma": 10. "patates": 40} Stokta kaç kilo elma kaldı˘ ını ö˘ renmek isteyen kullanıcıya bu bilgiyi su sekilde verebiliriz: g g ¸ ¸ >>> mal = "elma" >>> print stok[mal] 10 Ancak bundan daha iyisi.. v in stok. stok sözlü˘ ünün bütün ö˘ elerini teker teker “k” ve “v” adlı iki de˘ i¸kene atadık.. “%s” adlı karakter dizisi biçimlendiricisindeki “%” ve “%s” karakterleri arasına g ¸ . v) satırıyla bu “k” ve “v” de˘ i¸kenlerini gs örne˘ in “elma = 10 KG” çıktısını verecek sekilde biçimlendirip ekrana yazdırdık. Ancak isterseniz Python’daki karakter dizisi biçimlendiricilerini kullanarak daha karma¸ık s i¸lemler de yapabilirsiniz.

. Diyelim ki g g biz noktadan sonra sadece 2 basamak olsun istiyoruz: >>> "%.de˘ i¸ken adları yerle¸tirmekten ibarettir. Ama e˘ er g g g g g arzu edersek bu çıktıyı ihtiyaçlarımıza göre biçimlendirme imkanına sahibiz.4710 oldu˘ u halde çıktıda elde etti˘ imiz s g g g sayı 1.471000. s "saat": "17:00"} Kodları bu sekilde yazdı˘ ımızda karakter dizisi dı¸ında “%” i¸aretinden sonra demet yerine ¸ g s s sözlük kullandı˘ ımıza dikkat edin.400000’ Gördü˘ ünüz gibi. noktadan sonra istedi˘ imizden daha fazla sayıda basamak var. s Bir de su örne˘ e bakalım: ¸ g #-*.4710 s Dolar 1.. "gun": u"Çar¸amba".40’ Burada yaptı˘ ımız sey.. Gördü˘ ünüz gibi." %1. Küçük bir örnekle ba¸layg g s alım: >>> "%f" %1. s "saat": "17:00"} print u"%(gun_sayi)s %(ay)s %(gun)s %(saat)s’da bulu¸alım!" %randevu s Tabii e˘ er isterseniz sözlü˘ ünüzü do˘ rudan karakter dizisini yazarken de tanımlayabilirsiniz: g g g #-*.4 ’1. s "ay": "Ocak". g Python’un bize sundu˘ u bu yapı karakter dizisi içindeki de˘ i¸kenlerin neler oldu˘ unu takip g gs g edebilmek açısından epey kullanı¸lı bir araçtır.) ve istedi˘ imiz g ¸ s g basamak sayısını yerle¸tirmekten ibaret..2f" %1.4 ’1. Bu bölümde. Python’daki sayıları nasıl hassas biçimlendirece˘ imizi inceleyece˘ iz. “%” i¸areti ile “f” karakteri arasına bir adet nokta (. "gun": u"Çar¸amba". Bir de su örne˘ e bakalım: s ¸ g . Burada belirtti˘ imiz de˘ i¸ken adlarını daha sonra gs s g gs karakter dizisi dı¸ında bir sözlük olarak tanımlıyoruz.. "ay": "Ocak".471000 TL olmu¸.2... s 17. elde etti˘ imiz sayı tam istedi˘ imiz gibi de˘ il.coding: utf-8 -*print u"%(gun_sayi)s %(ay)s %(gun)s %(saat)s’da bulu¸alım!" %{"gun_sayi": 13.2 Sayılarda Hassas Biçimlendirme Yukarıda “f” adlı biçimlendiriciden bahsederken hatırlarsanız söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s >>> print "Dolar %f TL olmu¸..coding: utf-8 -*randevu = {"gun_sayi": 13. s Burada karakter dizisinin dı¸ında belirtti˘ imiz sayı 1.

daha önce karakter dizisi metotlarını i¸lerken ö˘ rendi˘ imiz zfill() metog s g g duna benzedi˘ ini farketmi¸sinizdir.>>> "%.00’ Gördü˘ ünüz gibi. sayıların sol g g tarafını sıfırlarla dolduruyor. Bu yapının tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını anlamak için farklı sayılarla denemeler s g yapmanızı tavsiye ederim.3 Sayıların Soluna Sıfır Eklemek Bir önceki bölümde “%s” i¸areti ile “f” harfi arasına özel ö˘ eler yerle¸tirerek yaptı˘ ımız sey s g s g ¸ “f” harfi dı¸ındaki karakterler üzerinde farklı bir etki do˘ urur.. E˘ er tamsayı normalde tek basamaklı g ¸ s g ise.. 17.499 Burada yazdı˘ ımız ”. Aynı seyi zfill() metodunu kullanarak söyle yapıyorduk: g s ¸ ¸ >>> for i in range(11): .2..3” gibi bir ifade. “f” yerine “d” karakterini kullandı˘ ımızda ”. Hatırlarsanız “f” harfi ile söyle bir sey yazabiliyorduk: ¸ ¸ >>> print "Bugünkü dolar kuru: %.2f" %5 ’5. Burada dikkat ederseniz.3d" %i . bu ifade o tek basamaklı sayının soluna iki sıfır koyarak basamak sayısını 3’e tamamlar.3f" %1. toplam üç basamaklı bir tamsayı olu¸turmaktır.3” ifadesinin yaptı˘ ı sey.. çıktıda üç adet 0 yok. noktadan sonra sadece 3 basamaklık bir hassasiyet istedi˘ imizi g g gösteriyor. Ama bir de su örne˘ e bakın: ¸ g >>> print "Bugünkü dolar kuru: %..zfill(3) . 000 001 . 000 001 002 003 004 005 006 007 008 009 010 Yukarıdaki özelli˘ in..3d" %1.3” ifadesinin herhangi bir etkg s isi olmaz.49876 Bugünkü dolar kuru: 1... E˘ er sayı 3 veya daha fazla sayıda basamaktan olu¸uyorsa. Lafı dolandırıp kafa karı¸tırmak s g s yerine isterseniz basit bir örnek verelim. ”.49876 Bugünkü dolar kuru: 001 Gördü˘ ünüz gibi.. Bu özelli˘ i söyle bir i¸ için kullanabilirsiniz: g ¸ s >>> for i in range(11): . ”.. print "%.3” ifadesi. print str(i). bu özelli˘ i kayan noktalı sayıların yanısıra tamsayılara (integer) da uygulayag g biliyoruz.

.insert(i. i) for i in range(32.002 003 004 005 006 007 008 009 010 17. 128)] for i in range(0. print "%2d" %i .rjust(8). ˙ Isterseniz konuyu daha iyi anlayabilmek için daha basit bir örnek verelim: >>> for i in range(20): . s Bu metot karakter dizilerini sa˘ a yaslamamızı sa˘ lıyordu. 128)] for i in range(0.2..4 Karakter Dizilerini Hizalamak Hatırlarsanız karakter dizilerinin metotlarını incelerken rjust() adlı bir metottan bahsetmi¸tik. 120. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 .. 120.. 7): a. "\n") for v in a: print "%8s" %v. Burada print v. Daha önce bu metodu kullandı˘ ımız g g g söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s a = ["%s = %c" %(i. i) for i in range(32..rjust(8).. Aslında aynı etkiyi. "\n") for v in a: print v. satırı. 7): a.insert(i. biçim düzenleyiciler yardımıyla da sa˘ layabiliriz: g s g a = ["%s = %c" %(i. olu¸turdu˘ umuz tablodaki ö˘ elerin sa˘ a yaslanmasını s g g g sa˘ lamı¸tı.

¸ ¸ >>> for i in range(20): .. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Farkı görüyorsunuz.3d" %i Karakter dizilerini hizalamak için ise söyle bir sey. 17...17 18 19 Dikkat ederseniz burada 10’dan önceki sayılar sa˘ a yaslanmı¸ durumda.5 Karakter Dizilerini Hem Hizalamak Hem de Sola Sıfır Eklemek Yukarıda karakter dizilerini nasıl hizalayaca˘ ımızı ve sol taraflarına nasıl sıfır ekleyebilece˘ imizi g g ayrı ayrı gördük.. ¸ s Yine bu biçimlendiricileri kullanarak karakter dizileri arasında belli sayıda bo¸luklar da bırakas bilirsiniz... Ancak “\t”yi kul¸ s landı˘ ımızda bo¸luk miktarının tam olarak ne kadar olaca˘ ını kestiremeyiz. Mesela: >>> print "merhaba %10s dünya" %"" merhaba dünya Buna benzer bir seyi kaçı¸ dizilerinden biri olan “\t” ile de yapabiliyoruz. print "%... Esasında Python’daki biçim düzenleyiciler bize bu i¸lemlerin her ikisini birlikte s yapma imkanı da tanır.2d"%i ... print i ... Karakter dizisi g s g biçimlendiricileri ise bize bu konuda çok daha fazla kontrol imkanı verir. Bu defa sayılar normal bir sekilde sola yaslanmı¸ durumda. print "%3.2. Yukarıdaki kodları g s herhangi bir biçimlendirici içermeyecek sekilde yazarsanız farkı daha net görebilirsiniz: ¸ >>> for i in range(11): .. print "%2d" %i Karakter dizilerini hem hizalamak hem de sol taraflarına sıfır eklemek için de söyle bir sey ¸ ¸ yapıyoruz: >>> for i in range(11): . Hatırlarsanız bir karakter dizisinin sol tarafına sıfır eklemek için söyle ¸ bir sey yapıyorduk: ¸ >>> for i in range(11): .

Aslında burada söylenecek s birkaç sey daha olsa da yukarıdakilerin Python programları yazarken en çok ihtiyacınız olacak ¸ bilgiler oldu˘ unu gönül rahatlı˘ ıyla söyleyebiliriz. banka hesabında kaç TL’si oldu˘ unu soran bir program yazın.3f" %1.. noktadan sonra getirdi˘ imiz sayı karakter dizisinin sol tarafına eklenecek sıfırların g sayısını gösteriyor. Bu program.. g Örne˘ in kullanıcının banka hesabında 1000 TL varsa. Böylece Python’daki önemli bir konuyu daha geride bırakmı¸ olduk. Kullanıcıya. g kullanıcıdan aldı˘ ı TL bilgisini dolara çevirerek 6 haneli bir sayı biçiminde ekrana basabilmeli.3 Bölüm Soruları 1. sonuç biraz farklı g olacaktır: >>> print "kur: %8. programınız ekrana su bilgiyi basmalı: g ¸ bankada 001000 TL’niz var! (000657 $) .Gördü˘ ünüz gibi nokta i¸aretinden önce getirdi˘ imiz sayı karakter dizisinin hizalanma miktarını g s g gösterirken.200 Bu i¸aret ve karakterlerin tam olarak nasıl bir etki olu¸turdu˘ unu daha iyi anlayabilmek için s s g kendi kendinize örnekler yapmanızı tavsiye ederim. armut.2 kur: 1.. g g 17. "kiraz"] Bu listede bulunan ö˘ eleri kullanarak su cümleyi kurun: g ¸ Stokta bulunan ürünler: elma. "armut". E˘ er yukarıdaki örneklerde “f” adlı biçimlendirme karakterini kullanırsanız. kiraz 2. Elimizde söyle bir liste var: ¸ stok = ["elma"..

. “ö”. 18. “unicode” ise Türkçe’ye özgü harflerle birlikte dünya üzerindeki pek çok dile ait harfleri de tanıyabilen karakter kodlama biçimlerini içeren. unicode yüz binlerce karakteri temsil edebilir. ¸ g s Ben simdi size burada i¸in teknik kısmına bula¸madan hem “ascii”. “ü” ve “ı” gibi harfleri tanımayan bir karaks g ter kodlama biçimidir. geli¸mi¸ bir sistemdir. burada ise konunun ayrıntılarına inilmektedir. simgeler. s ˙ste biz bu makalede. Bu liste içinde dünyadaki (hemen hemen) bütün dillere ait karakterler. unicode ve Python Not: Burada verilen bilgiler.1 Giri¸ s Orada burada mutlaka Python’un varsayılan kod çözücüsünün ascii oldu˘ una dair bir cümle g duymu¸sunuzdur. g g s O halde bu “ascii” ve “unicode” denen seylerin ne oldu˘ unu da merak etmi¸sinizdir. Türkçe’ye özgü “¸”. len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti adlı makalede anlatılanlarla birlikte de˘ erlendirilmelidir. “˘ ”. yer alır. hem de “unicode” ile ilgili ¸ s s çok kaba bir tarif verece˘ im: g “ascii”. s s Esasında “unicode”. bu kavramların Python’daki yerini ve Python’da ne sekilde kullanıldı˘ ını ö˘ renmeye ¸ g g çalı¸aca˘ ız. “ç”. Söz konusu makalede temel düzeyde bilgiler verilmekte. Ancak ascii listesi sadece 128 karakterden ¸ olu¸urken. s g Önce ascii’den ba¸layalım. harfler. Aynı sekilde ascii de karakter kodlarını içeren bir listedir. s 270 . s Yine sa˘ da solda Python’un unicode’yi destekledi˘ ine dair bir cümle de duymu¸ olmalısınız..BÖLÜM 18 ascii. Bu belge ve oradaki makale birbirini tamamlayıcı bilgiler g içermektedir. karakter kodlarını gösteren büyük bir listeden ibarettir. her yerde kar¸ımıza çıkan bu “ascii” ve “unicode” kavramlarını anlaI¸ s maya. vb.

“harf” ve “kelime” gibi kavramlar bir bilgisayar için hiçbir sey ifade etmez. ˙ste “ascii” bu “American Standard Code for Information I¸ Interchange” ifadesinin kısaltmasıdır. Bu yüzden bu tablodaki karakterleri modern sistemler de kabul edecektir. gerçekten de “10” sayısı yeni bir satıra geçmemizi sa˘ ladı. farklı karakterlerin farklı sayılarla temsil edildi˘ i karakter kümeleri kullanıyordu. “yeni satır” ve benzeri s s karakterleri temsil eder. chr() fonksiyonundan da yararlanarak söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ >>> print "Merhaba" + chr(10) + "dünya" Merhaba dünya Gördü˘ ünüz gibi... Örne˘ in ascii.. s s Mesela ascii tablosunda “10” sayısının “yeni satır” karakterini temsil etti˘ ini görüyoruz (O g tabloda “dec” sütununa bakın).. vb. Dolayısıyla. Buradaki tablodan da görece˘ iniz gibi. birer karakter kümesidir. ISO-8859. bir metnin “akı¸ını” belirleyen “sekme”. Ayrıca gördü˘ ünüz gibi. Dolayısıyla bu küme Ilk içinde toplam 27 = 128 adet karakter yer alabilir. bir sayı olarak görür. Mesela Python’da.) g Bu bahsetti˘ imiz 128 karakteri içeren ascii tablosuna (yani “ascii karakter kümesine”) g http://www. Biraz sonra bu g kavramı açıklayaca˘ ız. Çünkü bunlar her biri bir sayıya kar¸ılık gelen s karakterleri bir arada sunan sistematik yapılardır. Bu karma¸ıklı˘ ın bir g s g sonucu olarak. (E˘ er “7-bit” kavramı size yabancı ise okumaya devam edin. Burada chr() g g fonksiyonu ascii tablosundaki sayıların karakter kar¸ılıklarını görmemizi ve kullanabilmemizi s sa˘ lıyor. Çünkü örne˘ in “a” harfi bir makinede falanca sayı ile temsil edilirken. g Aynı tabloda “9” sayısının ise “sekme” karakterini temsil etti˘ ini görüyoruz. Hatta aynı üreticinin farklı model s makinelerinde dahi bir bütünlük sa˘ lanmı¸ de˘ ildi. “yazı yazmaya yarayan makineler” üreten her firma.18. Yani mesela “karakter”. temelde belli g ¸ karakterlerle belli sayıları e¸le¸tiren bir tablodan ibarettir. ¸ ˙ sürümü 1963 yılında yayımlanan ascii 7-bitlik bir karakter kümesidir.. Bu da˘ ınıklı˘ ı önlemek ve “yazı makinelerinde” bir birlik sa˘ lamak için American Standards g g g Association (Amerikan Standartları Birli˘ i) tarafından American Standard Code for Information g Interchange (Bilgi Alı¸veri¸i için Amerikan Standart Kodu) adı altında bir standartla¸ma çalı¸s s s s ması yürütülmesine karar verildi. g unicode.. “karakter kümesi” denen sey.. g Python’da söyle bir sey yazma olana˘ ı sa˘ lıyor: ¸ ¸ g g Bu da bize . Bu kelime “askii” seklinde telaffuz edilir.asciitable. ¸ g g 1960’lı yıllara gelininceye kadar. Örne˘ in ekranda gördü˘ ümüz “a” harfi özünde sadece bir sayıdan ibarettir. Her bir karaks ter bir sayıya kar¸ılık gelecek sekilde. ¸ g g Bilgisayar bunu “a” harfi seklinde de˘ il. ekranda gördü˘ ümüz ¸ g g bütün harfler ve simgeler makine dilinde bir sayı ile temsil edilir...2 ascii Ne kadar geli¸mi¸ olurlarsa olsunlar. bugün kullandı˘ ımız bilgisayarların anladı˘ ı tek sey s s g g ¸ sayılardır. Dolayısıyla her üretici kendi ihtiyaçlarına g s g uygun olarak farklı bir karakter kümesi kullanıyordu. herhangi bir makinede olu¸turulan bir metin ba¸ka bir makinede aynı sekilde s s ¸ görüntülenemiyordu. bu karakterleri ve bunların kar¸ılı˘ ı olan sayıları bir araya s ¸ s g toplayan sistematik yapıya ise “karakter kümesi” (charset – character set) denir. ˙ste bu her karakteri bir I¸ sayıyla temsil etme i¸lemine “karakter kodlama” (character encoding) adı verilir. Biraz sonra bu sistemleri daha detaylı bir sekilde inceledi˘ imizde tam olarak ne demek istedi˘ imizi gayet net anlayacaksınız.. yani bu sistemle sadece 128 adet karakter kodlanabilir. Bu ilk 33 sayı. s g toplam 128 sayının (0’dan ba¸layarak) ilk 33 tanesi ekranda görünmeyen karakterlere s ayrılmı¸tır.com/ adresinden eri¸ebilirsiniz. ascii tablosu bugün için de geçerlidir. g ba¸ka bir makinede filanca sayı ile temsil ediliyordu.

Python’a “o 141 bildi˘ in 141 g s g de˘ il. g Mesela “a” harfi “97” sayısı ile gösteriliyor. Tablodaki “oct” sütununu kontrol etti˘ imizde “a” harfinin “141” sayısına kar¸ılık geldi˘ ini görüyoruz. ben illa dec sütunundaki ondalık sayıları kullanmak istiyorum. Dolayısıyla Python’da söyle bir sey yazabiliyoruz: ¸ ¸ >>> print "Merhab" + chr(97) + dünya" Merhabadünya Burada iki kelime arasında tabii ki bo¸luk yer almıyor. Elbette bunu Python’da “\t” kaçı¸ g s s dizisini kullanarak da yapabilece˘ inizi biliyorsunuz. Bo¸luk karakterini kendiniz yerle¸tires s s bilirsiniz. g g ascii tablosunda “dec” sütunu yerine “oct” sütunundaki sayıları da kullanabilirsiniz. Elbette ascii tablosu sadece yukarıdaki görünmez karakterlerden ibaret de˘ ildir.. Tablodan g gördü˘ ümüz gibi. g E˘ er ascii sisteminden yararlanıp bilgisayarınızın bir “bip” sesi çıkarmasını isterseniz sadece g söyle bir sey yazmanız yeterli olacaktır: ¸ ¸ >>> print chr(7) !bip! Ancak bu biplemeyi (e˘ er kernel modüllerinden biri olan “pcspkr” yüklü de˘ ilse) GNU/Linux g g sistemlerinde duyamayabilirsiniz. g s “Yok. Bunu elbette su sekilde yapabilece˘ inizi biliyorsunuz: g ¸ ¸ g >>> print "Merhab%s dünya" %chr(97) Dikkat ederseniz. 33’ten 128’e kadar olan kısımda ekrana basılabilen karakterler yer alıyor. Python’un ekrana “141” yazdırg g mak istedi˘ imizi zannetmemesi için “\” kaçı¸ dizisini kullanarak.. “Merhaba” ve “dünya” kelimeleri arasında bir sekg s melik bo¸luk bıraktı. O g s g halde söyle bir kod yazmamız mümkün: ¸ >>> print "Merhab\141 dünya" Merhaba dünya Burada “141” sayısını do˘ rudan kullanmadı˘ ımıza dikkat edin.. Ama e˘ er ascii kodlarını do˘ rudan karakter dizilerinin içinde kullanmak isterseniz. E˘ er buradaki sekme bo¸lu˘ unun az oldu˘ unu dü¸ünüyorsanız kos g s g g s dunuzu söyle de yazabilirsiniz: ¸ >>> print "Merhaba" + chr(9) * 2 + "dünya" Merhaba dünya chr(9)‘a kar¸ılık gelen sekme karakterini istedi˘ iniz kadar tekrar ederek...>>> print "Merhaba" + chr(9) + "dünya" Merhaba dünya Yukarıda yazdı˘ ımız kodları i¸leten Python. ascii tablosunda “Hx” (Hexadecimal) adlı bir sütun daha var.” gibi bir mesaj vermi¸ oluyoruz..... E˘ er bu sütung daki sayılar size daha sevimli geliyorsa söyle bir yazım tarzı benimseyebilirsiniz: ¸ >>> print "Merhab\x61 dünya" .” diyorsanız sizi kıracak de˘ iliz.. karakter dizileri s g arasında istedi˘ iniz boyutta sekmeler olu¸turabilirsiniz.

.python. ˙ g Ingilizce dı¸ındaki hiç bir dilin özel karakterlerini tanımaz.getdefaultencoding() ’ascii’ Demek ki Python’daki varsayılan kodlama biçimi hakikaten “ascii” imi¸.. Peki “7-bitlik” ne demek? Hemen g s kısaca onu da açıklayalım: Bildi˘ iniz gibi bilgisayarların temelinde 1’ler ve 0’lar yatar. Ba¸ka bir örnek verelim: ascii tablosunda g s “r” harfi “114” sayısına kar¸ılık geliyor. g ¸ g s Mesela bu tabloda “ç¸ö˘ üı” gibi harfleri göremiyoruz. g g Aslında bu çok do˘ al. ama her s s zaman güvenilir bir araç oldu˘ u söylenemez.org/peps/pep-0263. ama bize bir sey ifade etmez. Python “ascii” tablosunda yer almayan bir karakterle kar¸ıla¸tı˘ ı zaman do˘ al olarak s s g g hata mesajında gördü˘ ümüz çıktıyı veriyor.ascii tablosunu inceledi˘ inizde.html for details Burada gördü˘ ünüz gibi. O ¸ ¸ yüzden bu sayıda bizi ilgilendiren kısım “1000110”. Aslında ascii sadece Türkçe’yi de˘ il. Yani 7 I¸ g adet 1 ve 0 bütün ascii karakterleri temsil etmeye yetiyor. “¸çö˘ üı˙ harfleri ascii tablosunda g g g s g I” yer almıyor. see http://www. Bu ondalık sayının ikili düzendeki kar¸ılı˘ ı 1110010 s s g sayısıdır: . Mesela “F” harfinin ascii kar¸ılı˘ ı s g olan “70” sayısı ondalık bir sayıdır. Yukarıdaki durum nes deniyle... Hemen bunu teyit edelim: >>> import sys >>> sys. Bu ondalık sayı ikili düzende 1000110 sayısına kar¸ılık gelir. s Python varsayılan olarak ascii kodlamasını kullanır. s Python’da herhangi bir ondalık sayının ikili düzende hangi sayıya kar¸ılık geldi˘ ini bulmak için s g bin() adlı fonksiyondan yararlanabilirsiniz: >>> bin(70) ’0b1000110’ Bu sayının ba¸ındaki “0b” karakterleri Python’un ikili sayıları göstermek için kullandı˘ ı bir s g araçtır.. O yüzden asıl programlarınızda do˘ rudan yukarıdaki g g gibi bir kod yazamazsınız. Ancak bu sizi yanıltmasın. de˘ il mi? s g ˙ste ascii sisteminde tanımlanan bütün karakterler 7-bitlik bir sayı içine sı˘ dırılabiliyor.. Bu yazının “Giri¸” bölümündeki kaba tarifte de ifade etti˘ imiz gibi. Bu 1 ve 0’ların 7 s tanesi yan yana gelince 7-bitlik bir sayı olu¸turur! Gayet mantıklı.py on line 1. ascii’nin 7-bitlik bir sistem oldu˘ unu söylemi¸tik.. Bilgisayarlar yalnızca bu sayıları g anlayıp bu sayılarla i¸lem yapabilir.. Bu kodu bir metin dosyasına yazıp kaydettikten sonra programı çalı¸tırmak istedi˘ imizde söyle s g ¸ bir çıktı alırız: SyntaxError: Non-ascii character ’\xfc’ in file deneme. Çünkü dedi˘ imiz ve gördü˘ ümüz gibi. “ascii” Türkçe karakters g leri tanımayan bir karakter kodlama biçimidir.. Gördü˘ ünüz gibi burada toplam 7 adet 1 ve 0 var. Bu araç Python’a bir seyler ifade ediyor olabilir. g Bu arada. bu tabloda bazı seylerin eksik oldu˘ u gözünüze çarpmı¸ olmalı. s g Simdi Python’da söyle bir kod yazdı˘ ımızı dü¸ünelim: ¸ ¸ g s print "Türkçe karakterler: ¸çö˘üı˙" s g I E˘ er bu kodları do˘ rudan etkile¸imli kabuk üzerinde çalı¸tırmı¸sanız Python size düzgün bir g g s s s çıktı vermi¸ olabilir. Burada aldı˘ ınız çıktıların her ortamda aynı g g çıktıyı verece˘ inden emin olamazsınız.. Python “ascii olmayan” karakterler kullandı˘ ımızdan yakınıyor... Bu 1 ve 0’ların her birine “bit” adı verilir. but no encoding declared. Etkile¸imli kabuk pratik bir araçtır.

. Örne˘ in buradaki 857 numaralı kod sayfasında ikinci 128’lik s g kısım özel karakterlere ayrılmı¸tır. Bu tabloda 128’e kadar olan kısım zaten standart ascii’dir ve bütün kod says falarında ilk 128’lik kısım aynıdır.. ascii tablosunun ilk 32 g s sayısı ekranda görünmeyen karakterleri temsil etti˘ i için Microsoft bunları gösterme gere˘ i g g duymamı¸. s Hatırlarsanız yukarıda chr() adlı bir fonksiyondan bahsetmi¸tik. ord() fonksiyonunu söyle kullanıyoruz: ¸ >>> ord("g") 103 Demek ki “g” karakterinin ascii tablosundaki kar¸ılı˘ ı 103’mü¸. g s s Bu fonksiyonun adı ord()‘dur. 129.com/en-us/library/cc195065. “ç”. 1990’lı yılların ortalarına kadar bilgisayar sistemleri sadece bu 7-bitlik veriler ile i¸lem yapıys ordu. Gördü˘ ünüz gibi 128’in ikili g düzendeki kar¸ılı˘ ı olan sayı 7-bit de˘ il. Özellikle IBM ve Microsoft gibi büyük sirketlerin. ISO-8859-9 karakter kümesine http://czyborra.aspx adresinden ula¸abilirsiniz. Bunun da ikili düzendeki kar¸ılı˘ ı 1111111 s g sayısıdır. Sonraki 128’lik kısım ise farklı kod sayfalarında farklı karakterlere kar¸ılık gelir. s g s Bu chr() ve ord() fonksiyonları farklı platformlarda farklı davranabilir. “ö”..microsoft. Örne˘ in Microsoft firmasının Türkiye’ye s g gönderdi˘ i bilgisayarlarda kullandı˘ ı. Dolayısıyla bu da 7-bitlik bir g s sayıdır.>>> bin(114) ’0b1110010’ Yine gördü˘ ünüz gibi. 7-bitle gösterilebilecek son sayı 127’dir. Çünkü 8-bitlik sistemler 28 = g g 256 adet karakterin kodlanmasına imkan tanır. ISO-8859 karakter kümeleri bunların en bilinenlerindendir. kendi ihtiyaçlarına ve farklı ülkelere göre ¸ düzenlenmi¸ farklı farklı kod sayfaları bulunur. “ı” ve “˙ gibi harfleri görebiliyoruz. Bu s adresteki kod sayfasında görece˘ iniz gibi. bu listede ikinci 128’lik kısmın 857 numaralı kod sayfasındakilerden farklı karakterlere ayrıldı˘ ını görürsünüz. Ancak 90’lu yılların ortalarından itibaren bütün bilgisayar sistemleri 8 bitlik verileri de depolayabilmeye ba¸ladı.. Çünkü 851 numaralı kod sayfası Yunan g alfabesindeki harfleri gösterebilmek için tasarlanmı¸tır.aspx adresindeki 851 numaralı g kod sayfasına bakacak olursanız. bitin sa˘ ladı˘ ı olanaklar göz önünde bulundurularak ortaya “Geni¸letilmi¸ ascii” diye bir sey g g s s ¸ çıktı. s s s Bilgisayar üreticileri bu 8. bu ikili sayı da 7 adet 1 ve 0’dan olu¸uyor. 8. Bu kod sayg g fasına http://msdn. biti olabildi˘ ince standartla¸tırmaya g s çalı¸an giri¸imlerdi. s Kod sayfaları dı¸ında. sayı ancak 8 bit kullanılarak gösterilebiliyor. Örne˘ in: g .. bitin geli¸iyle birlikte. yani “Geni¸letilmi¸ ascii” denen sistem standart bir yapıya hiç bir zaman kavu¸amadı. Python’da bir s g de bu chr() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapan ba¸ka bir fonksiyon daha bulunur. 857 numaralı bir kod sayfası vardır.microsoft.com/en-us/library/cc195068.html#ISO-8859-9 adresinden ula¸abilirsiniz. az çok standartla¸mı¸ karakter kümeleri de bu dönemde ˙ s s s Ingilizce dı¸ındaki dillerin karakter ihtiyaçlarını kar¸ılamak için kullanılıyordu. Çünkü burada 7 adet 1 ve 0 yerine 8 adet 1 ve 0 var. s g g Dolayısıyla 7 bit kullanarak 0 sayısı ile birlikte 128 adet ondalık sayıyı gösterebiliyoruz. biti kendi ihtiyaçlarına göre doldurma yolunu seçtiler. Ancak ilk 128 karakterden sonra gelen 128 karakterin hangi karakterleri temsil edece˘ i g konusu... 128 karakteri destekleyen standart ascii’nin ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri gösterememesi ve s 8. Böylece ortaya “kod sayfası” (codepage) denen bir kavram çıktı. Bu fonksiyon kendisine argüs man olarak verilen ondalık bir sayının ascii tablosundaki kar¸ılı˘ ını gösteriyordu. sayılar 32’den ba¸lıyor.com/charsets/iso8859. 128 sayısı ikili düzende 10000000 olarak gösterilir. 7-bitlik sistemin sundu˘ u 128 karaktere ek s s g olarak bir 128 karakteri daha temsil edebilme olana˘ ı do˘ du... Bu kod sayfası Türkçe’deki karakterleri düzgün gösteres bilmek için üretildi˘ inden bu listede “¸”. Örne˘ in “ISO” karaks s g ter kümeleri de kod sayfalarına benzer bir biçimde 8. g s g I” Ama e˘ er http://msdn. “˘ ”.. Bunlar içinde s s Türkçe’ye ayrılan küme ISO-8859-9 adlı karakter kümesidir.

yukarıdaki çıktı güvenilir de˘ ildir. 135 sayısına kar¸ılık gelen karakter g s standart ascii’nin dı¸ında kalır.. Ayrıca mesela tek bir metin içinde hem Türkçe hem de Yunanca s ..3 unicode Her ne kadar ascii kodlama sistemi ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri temsil etmek konusunda s yetersiz kalsa da insanlar uzun süre ascii’yi temel alarak çalı¸tılar. Microsoft firması ikinci 128’lik kısım için kendine özgü bir kod sayfası kullanıyor ve 135 sayısı bu özel kod sayfasında “ç” karakterine kar¸ılık s geliyor. yukarıs g daki sonuç epey yanıltıcıdır.. Her üretici bu ikinci g 128’lik kısmı kendi “kod sayfası”ndaki karakterlerle doldurur.. s g g Bu komutu ben Windows kurulu bir bilgisayarda verdim. Aynı komutu GNU/Linux i¸letim siss teminde verdi˘ inizde hiç beklemedi˘ iniz sonuçlar elde edersiniz... Ama Microsoft’un kullandı˘ ı 857 numaralı kod sayfası sayesinde bu karakg terler ikinci 128’lik kısma girebilmi¸. Ancak ilk 128 karaks s s terden sonra gelen ikinci 128’lik kısım standart bir yapıya sahip de˘ ildir. Yerel ihtiyaçları gidermek s için ise 8. Dolayısıyla “ç” karakteri ikinci 128’lik kısımda yer alır.. Bunun ne oldu˘ unu biraz sonra görece˘ iz. Bu yüzden geni¸letilmi¸ ascii’ye s s güvenip herhangi bir i¸ yapamazsınız.. Çünkü dedi˘ imiz gibi standart ascii sadece 128 karakterden s g olu¸ur. s ˙ste tam da bu noktada “unicode” denen sey devreye girer. Geni¸letilmi¸ ascii ise toplam 256 karakterden olu¸ur. Aynı komut GNU/Linux üzerinde hata verecektir. s ¸ 159 ç 135 ö 148 ˘ 167 g ü 129 ı 141 ˙ 152 I Gördü˘ ünüz gibi bütün Türkçe karakterler 128’den büyük.>>> print ord("ç") 135 >>> print chr(135) ç Gördü˘ ünüz gibi. Ancak dedi˘ im gibi.. 8 bit dahi s g dünya üzerindeki bütün dillerin karakter ve simgelerini göstermeye yetmez. print i. ord("ç") çıktısı 135 sonucunu veriyor. Simdilik biz konumuza g g ¸ devam edelim.. Buraya kadar anlattıklarımızdan anla¸ılaca˘ ı gibi.. O yüzden bunlar standart ascii g tablosuna girmiyor.. bitin sa˘ ladı˘ ı 128 karakterlik alandan ve üreticilerin kendi kod sayfalarından yararg g lanıldı. ˙ Isterseniz bir de öteki Türkçe karakterlerin durumunu kontrol edelim: >>> for i in "¸çö˘üı˙": s g I . O halde gelelim bu “unicode” I¸ ¸ mevzuuna. Standart ascii 128 karakterden ibarettir.. standart ascii tablosu ˙ s g Ingilizce dı¸ındaki s dillere özgü karakter ve simgeleri göstermek konusunda yetersizdir. 18. Bir defa 7 bit bir kenara. Ancak dedi˘ imiz gibi. Ancak bu yakla¸ımın yetersizli˘ i gün gibi ortadadır. Çünkü bu çıktıyı yalnızca Windows’ta elde edebilirsiniz. ord(i) . GNU/Linux farklı bir s kodlama sistemini kullanır.. Çünkü elbette GNU/Linux g g i¸letim sistemleri Microsoft’un 857 numaralı kod sayfasını kullanmıyor. Örne˘ in Asya dilg lerinin alfabelerindeki harf sayısını temsil etmek için 256 karakterlik alan kesinlikle yetmeyecektir ve yetmemi¸tir de.

˙ unicode standardı 16-bit temel alınarak hazırlanmı¸tır. ama artık böyle bir sınırlama g g g yok. Buna s göre her sayı bir karaktere kar¸ılık gelir.org/ adresinden edinebilirsiniz. Becker bu makalede neden unis code gibi bir sisteme ihtiyaç duyuldu˘ unu. “unicode” kelimesini ortaya atan ki¸i Joe Becker’dir. Unicode. Unicode sisteminde karakterler yerine “kod konumları” (code points) bulunur.. ascii’ye göre farklı bir bakı¸ açısına sahiptir.org/history/unicode88.pdf adresinden g ula¸abilirsiniz. dünya üzerinde konu¸ulan dillere ilaveten arkaik s dillerdeki karakterler de temsil edilebilme olana˘ ına kavu¸tu. Bu tablo Türkçe ve Azerice’nin de dahil oldu˘ u bazı dillere özgü g karakterleri barındırır. Türkçe için 857 numaralı kod sayfasını (veya iso-8859-9 karakter kümesini) kullanabilirsiniz.unicode. 1987 yılında Xerox firmasından Joseph D. s chr() fonksiyonu bir sayının ascii tablosunda hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ini gösteriyordu.” yargısı do˘ ru de˘ ildir. Bunun üzerine unicode g s 2. Unicode ilk çıktı˘ ında 16-bitlikti. 27 = 128 28 = 256 216 = 65536 Ancak zamanla 16 bit’in dahi tüm dilleri kapsayamayaca˘ ı anla¸ıldı.. ¸ g Esasında bu “011F” bir onaltılık sayıdır.. Ne de olsa. birle¸ik (unified) ve evrensel (universal) bir kodlama biçimi” anlamında kullanmı¸tır.. s s Joseph Becker’in 29 A˘ ustos 1988 tarihinde yazdı˘ ı Unicode 88 ba¸lıklı makale. ascii’de sistem oldukça basittir.karakterler kullanmak isterseniz ascii sizi yarı yolda bırakacaktır.0’dan itibaren 16-bit sınırlaması kaldırılarak. Ancak unicode için aynı seyi söylemek mümkün s ¸ de˘ il. g ˙ste bütün bu yetersizlikler “evrensel bir karakter kümesi” olu¸turmanın gereklili˘ ini ortaya I¸ s g çıkardı. Unicode dilinde kod konumları g g geleneksel olarak “U+xxxx” seklinde gösterilir.. Unicode ve s s bunun tarihi konusunda en ayrıntılı bilgiyi http://www.unicode. s g unichr() fonksiyonu ise bir sayının unicode tablosunda hangi kod konumuna kar¸ılık geldi˘ ini s g ... Bunun ondalık sayı olarak kar¸ılı˘ ını bulmak için int() s g fonksiyonundan yararlanabilirsiniz: >>> int("011F". Bu sayfada yer alan tabloda her karakterin bir kod konumu bulundu˘ unu görüyoruz. s Örne˘ in http://www. Unicode kavramı ilk ortaya çıktı˘ ında Ilk s g Joe Becker 16 bit’in dünyadaki bütün dillere ait karakterleri temsil etmeye yetece˘ ini dü¸ünüyg s ordu. ascii’nin ˙ g Ingilizce dı¸ındaki dillere ait karakterleri s göstermekteki yetersizli˘ ini ve herkesin ihtiyacına cevap verebilecek bir sistemin nasıl ortaya g çıkarılabilece˘ ini anlatır..org/charts/PDF/U0100. Ama bu kod sayfasında Yunanca harfler yer almaz. Bu makaleye http://unicode.pdf adresindeki “Latin Extended A” adlı g unicode tablosuna bakalım. Ancak bu iki kod sayfasını aynı metin içinde kullanmanız mümkün de˘ il. Becker ve Lee Collins ile Apple firmasından Mark Davis böyle bir “evrensel karakter kümesi” olu¸turabilmenin altyapısı üzerinde çalı¸maya s s ba¸ladı. 16) 287 Python’da chr() fonksiyonuna çok benzeyen unichr() adlı ba¸ka bir fonksiyon daha bulunur. Onun için 851 numaralı kod sayfasını veya iso-8859-7 karakter kümesini kullanmanız gerekir. s 1987 yılından itibaren unicode üzerine yapılan yo˘ un çalı¸maların ardından 1991 yılında hem g s “Unicode Konsorsiyum” kurulmu¸ hem de ilk unicode standardı yayımlanmı¸tır. Dolayısıyla “unicode 16-bitlik bir g s sistemdir. unicode g g s hakkındaki ilk taslak metin olması bakımından önem ta¸ır. O yüzden g unicode sisteminde “baytlar” üzerinden dü¸ünmek yanıltıcı olacaktır.. Becker bu kelimeyi “benzersiz s s (unique). Mesela “˘ ” harfinin kod konumu 011F’dir.. Mesela “˘ ” harfinin kod konumu “U+011F”dir.

Biraz sonra bu “u” s harfinin tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını görece˘ iz. Çünkü özünde ord() fonksiyonu sadece 0256 aralı˘ ındaki ascii karakterlerle çalı¸ır. Mesela yukarıda gördü˘ ümüz “287” sayısının hangi kod konumuna kar¸ılık geldi˘ ine g s g bakalım: >>> unichr(287) u’\u011f’ Gördü˘ ünüz gibi “˘ ” harfinin kod konumu olan “011F”yi elde ettik.gösterir. Bu da yalnızca Türk alfabesinde bulunan bir harftir. >>> ord(u"ı") 305 Demek ki “ı” harfinin unicode kod konumu 305 imi¸.... E˘ er yukarıdaki kodu ord("˘") seklinde yazarsanız... karakter vererek o karakterin unicode kod konumunu g g bulmak mümkün mü? Elbette. ˙ Isterseniz elimiz alı¸sın diye “˘ ” dı¸ındaki bir Türkçe karakteri de inceleyelim. g s g g ¸ söyle bir hata alırsınız: ¸ >>> ord("˘") g ValueError: chr() arg not in range(256) “˘ ”nin de˘ eri “287” oldu˘ u ve bu sayı da 256’dan büyük oldu˘ u için ord() fonksiyonu normal g g g g olarak bu karakteri gösteremeyecektir. Elde etti˘ iniz g bu ondalık sayıyı unichr() fonksiyonuna vererek onaltılık halini ve dolayısıyla unicode kod konumunu elde edebilirsiniz: >>> unichr(287) u’\u011f’ Bu arada ord() fonksiyonunu burada nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. Bunun için yine ord() fonksiyonundan yararlanabiliriz: >>> ord(u"˘") g 287 ord() fonksiyonu bir karakterin kod konumunu ondalık sayı olarak verecektir. Yukarıdaki kodu söyle yazarak do˘ rus ¸ ¸ g dan “˘ ” harfini elde edebilirsiniz: g >>> print unichr(287) ’˘’ g Peki do˘ rudan bir sayı vererek de˘ il de. O halde kodumuzu yazag lım: >>> unichr(305) u’\u0131’ . Simdilik biz yine yolumuza kaldı˘ ımız yerden s g g ¸ g devam edelim. Unicode kod konumları ise onaltılık sisteme göre gösterilir. Burada Python kendi iç i¸g g s leyi¸i açısından “011F”yi “u’\u011F” seklinde gösteriyor.. Sadece ord("˘") yazg g mak Python’un hata vermesine sebep olacaktır. Ancak bildi˘ iniz gibi bu ondalık bir s g de˘ erdir. Ama e˘ er siz bu kodu ord(u"˘") seklinde ba¸ına bir g g ¸ s “u” harfi getirerek yaparsanız mutlu mesut ya¸amaya devam edebilirsiniz. Mesela “ı” harfini s g s alalım.

x sürümünde söyle bir komut verelim: ¸ >>> import sys >>> sys. Bilgisayarların bu kod konumlarını i¸leyeg g s bilmesi için bunların bayt olarak temsil edilebilmesi gerekir.x sürümlerinde bu komutun çıktısı ‘ascii’ idi. Çünkü unicode sistemindeki kod konumlarının bilgisas yarlarda do˘ rudan depolanması mümkün de˘ ildir. Bunlar arasında en yaygın kullanılanı UTF-8’dir ve bu kodlama sistemi GNU/Linux sistemlerinde de standart olarak kabul edilir. Python’un 2. Dedi˘ im gibi. Kod g çözücüler her kod konumunu alıp farklı bir biçimde kodlarlar.Burada Python’un kendi ekledi˘ i “u’\u” kısmını atarsak “0131” sayısını elde ederiz. Biraz sonra bunları iyice inceleyece˘ iz. Python programlama dili de 3. . Ancak unicode sadece bu kod kons umlarından ibaret bir sistem de˘ ildir. 16) 305 Simdi e˘ er http://www.encode(u"˘".org/charts/PDF/U0100. ˙ste unicode denen sistem bir de I¸ bu kod konumlarını bilgisayarların i¸leyebilmesi için bayta çeviren “kod çözücülere” sahiptir.. Burada benim amacım sadece farklı kod çözücülerin karakterleri nasıl kodladı˘ ını g g göstermek.. Unicode tablosuna s http://www. Test etmek g amacıyla bu “0131” sayısının ondalık kar¸ılı˘ ını kontrol edebilece˘ inizi biliyorsunuz: s g g >>> int("0131". "utf-32") g ’\xff\xfe\x00\x00\x1f\x01\x00\x00’ Buradaki unicode.pdf adresindeki unicode tablosuna baka¸ g cak olursanız “ı” harfinin kod konumunun gerçekten de “0131” oldu˘ unu göreceksiniz.encode(u"˘". bu kod çözücüler içinde en gözde olanı utf-8’dir ve bu çözücü g GNU/Linux’ta da standarttır.unicode. s Unicode sistemi içinde UTF-8. Python 3. "utf-8") g ’\xc4\x9f’ >>> unicode.encode() yapısına kafanızı takmayın..x sürümlerinden itibaren varsayılan kodlama biçimi olarak UTF-8’i kullanır. "utf-16") g ’\xff\xfe\x1f\x01’ >>> unicode.getdefaultencoding() ’utf-8’ Yukarıda da gösterdi˘ imiz gibi.org/charts adresinden ula¸abilirsiniz. Ufak bir örnek yapalım: >>> unicode. Do˘ rudan “ı” harfini elde etmek isterseniz söyle bir sey de yazabilirsiniz: g ¸ ¸ >>> print u’\u0131’ ı Unicode sistemi bu kod konumlarından olu¸an devasa bir tablodur. ˙ g Isterseniz bakın. UTF-16 ve UTF-32 gibi kod çözücüler vardır.. Hemen bunu teyit edelim. Zaten unicode sistemi sadece bu kod konumlarından g ibaret olsaydı pek bir i¸e yaramazdı.unicode...encode(u"˘".

˘ 18.. Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> "elma" Hemen kontrol edelim: >>> type("elma") <type ’str’> Su ise bir unicode dizisidir: ¸ >>> u"elma" Bunu da kontrol edelim: >>> type(u"elma") <type ’unicode’> Gördü˘ ünüz gibi. Bu bölümün en ba¸ında bahsetti˘ imiz makalede de söyledi˘ imiz gibi s g g len() fonksiyonu aslında bir karakter dizisinde kaç karakter oldu˘ una bakmaz. Bu bölümde ise “gerçek g ¸ hayatta” unicode ve Python’u nasıl ba˘ da¸tıraca˘ ımızı anlamaya çalı¸aca˘ ız.. O yüzden isterseniz derdimizi bir örnekle anlatmaya çalı¸alım. “ı¸ık” kelimesinde sadece dört karakter bulundu˘ u halde len() fonksiyonu g s g “7” sonucunu veriyor. Suna bir bakın: s ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> len(kardiz) 7 Gördü˘ ünüz gibi.. s Simdi sıra geldi Python’daki unicode deste˘ i ¸ g Esasında unicode konusundan bahsederken bunun Python’a yansımasının bir kısmını da görmedik de˘ il. Örne˘ in unichr() fonksiyonunu kullanarak bir kod konumunun hangi karakg g tere kar¸ılık geldi˘ ini bulabilece˘ imizi ö˘ rendik: s g g g >>> print unichr(351) s ¸ Ancak daha önce söyledi˘ imiz seyler parça parça bilgiler içeriyordu. karakter dizilerinin ba¸ına bir “u” harfi getirilerek kolayca g s elde edilebiliyor. Bu fonksiyonun g ilgilendi˘ i sey o karakter dizisinin içerdi˘ i bayt sayısıdır. “ı¸ık” kelimesini etkile¸imli kabukta g ¸ g s s yazacak olursanız sorunun nerede oldu˘ unu görebilirsiniz: g >>> "ı¸ık" s ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ . unicode dizileri..4 Python’da unicode Destegi ascii ve unicode’nin ne oldu˘ unu ö˘ rendik.. g g konusunu i¸lemeye. g s g s g Python’da karakterlere ili¸kin iki farklı tip bulunur: “karakter dizileri” (strings) ve “unicode s dizileri” (unicode strings). Peki bir karakter dizisini “unicode” olarak tanımlamanın bize ne faydası var? Bir örnek bin söze bedeldir!.

Burada “xc4”. Dolayısıyla burada len() fonksiyonunun “4” çıktısı vermesini bo¸una beklememek s lazım. bu kod konumlarının s g hangi harflere kar¸ılık geldi˘ ini görebilirsiniz. Bir de suna bakın: ¸ >>> unidiz = u"ı¸ık" s >>> len(unidiz) 4 Gördü˘ ünüz gibi. “x9f”.upper() I¸IK S . “xb1”. “xc4”. su yolu da s g g ¸ kullanabilirsiniz: >>> ord(u"\u0131") 305 >>> unichr(305) u’\u0131’ >>> print unichr(305) ı Ya da bu üç a¸amayı tek adımda halletmek de isteyebilirsiniz: s >>> print unichr(ord(u"\u0131")) ı Demek ki karakter dizilerini “unicode” olarak tanımlamak programlarımızın çalı¸ması açısından s hayati önem ta¸ıyabiliyormu¸. ˙ Isterseniz biraz önce yaptı˘ ımız gibi u”ı¸ık” adlı unicode g s dizisini etkile¸imli kabukta yazarak durumu daha net görmeyi tercih edebilirsiniz: s >>> u"ı¸ık" s u’\u0131\u015f\u0131k’ Bu çıktıda görünen “unicode kod konumları”na özellikle dikkat edin. “xb1” ve “k” seklinde gösterilen toplam 7 baytlık bir ¸ veri var. Geri kalan harfleri ise oldu˘ u gibi bıraktı. E˘ er unicode tablosunu açıp bakarsanız. “ı¸ık” karakter dizisini unicode olarak tanımladı˘ ımızda Python bu dizideki g s g gerçek karakter sayısını verecektir.. Bir de suna bakın: s s s ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> print kardiz.. Python bu kod konumlarını birer baytmı¸ gibi görecektir. Ama artık siz bu sorunun g üstesinden nasıl gelebilece˘ imizi az çok tahmin ediyorsunuzdur: g >>> unidiz = u"ı¸ık" s >>> print unidiz. Veya daha önce söyledi˘ imiz gibi. “xc5”.. Ama tabii bu daha i¸in ufak bir boyutu.upper() ı¸ıK s Gayet ba¸arısız bir sonuç! Karakter dizilerinin metotlarından biri olan upper() metodu sadece s “k” harfini büyütebildi..

˙ g s g s Isterseniz biraz da bunun ne demek oldu˘ unu anlamamıza yardımcı olacak birkaç örnek yapalım. Yazdı˘ ınız o satır sayesinde Python kendi varsayılan kod çözücüsü g s g olan “ascii”yi kullanarak programınızın çökmesine sebep olmak yerine.4. unicode sistemleri içindeki kod konumlarının bilgisayarlar açısından pek bir sey ¸ ifade etmedi˘ ini. e˘ er bu satırı bir metin dosyasına yazıp kaydeder ve ardından bu programı çalı¸tırırg s sanız söyle bir hata mesajı alırsınız: ¸ SyntaxError: Non-ascii character ’\xfc’ in file deneme. "w") >>> f. ˙ Isterseniz deneyelim: >>> f = open("deneme.1 Python Betiklerinde unicode Destegi Bu bölümün ba¸ında ascii konusundan bahsederken.txt". söyle bir örnek vermi¸tik: s ¸ s print "Türkçe karakterler: ¸çö˘üıI" s g Dedik ki.. unicode konusundan söz ederken unicode sistemi içinde bazı kod çözücülerin yer aldı˘ ını söylemi¸tik. g Biliyoruz ki. Ancak Windows’ta utfs 8 yerine “cp1254” adlı özel bir kod çözücü kullanmanız gerekebilir. Python derslerinin ta en ba¸ından beri g s yazdı˘ ımız bir satır. karakter dizilerinin ba¸ına s s bir adet “u” harfi eklemektir: >>> uni_diz = u"ı¸ık" s Bu unicode dizisini etkile¸imli kabukta yazdırdı˘ ımız zaman söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ >>> uni_diz u’\u0131\u015f\u0131k’ Burada gördü˘ ünüz sey bir bayt dizisi de˘ ildir.html for details Esasında biz bu hatanın üstesinden nasıl gelebilece˘ imizi daha önceki derslerimizde g edindi˘ imiz bilgiler sayesinde çok iyi biliyoruz. Orada da dedi˘ imiz gibi.py on line 1. sizin belirledi˘ iniz g kod çözücü olan utf-8’i (veya cp-1254’ü) kullanarak programlarınızın içinde rahatlıkla ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri de kullanmanıza müsaade edecektir. yazdı˘ ımız programın “utf-8” ile kodlanmasını sa˘ lıyoruz.. s Hatırlarsanız.write(uni_diz) Bu kodlar söyle bir hata verecektir: ¸ . bunların bilgisayarlarda depolanabilmesi için öncelikle uygun bir kod çözücü g yardımı ile bilgisayarın anlayabilece˘ i baytlara dönü¸türülmesi gerekti˘ ini söylemi¸tik.˘ 18. bizim yukarıdaki gibi bir hata almamızı engelleyecektir: g #-*-coding: utf-8-*- Hatırlarsanız. Dolayısıyla e˘ er Windows g kullanıyorsanız yukarıdaki satırı söyle yazmanız gerekebilir: ¸ #-*-coding: cp1254-*- Yazaca˘ ınız betiklerin en ba¸ına yukarıdaki gibi bir satır koyarak. “utf-8” de bu kod çözücülerden biri ve en gözde g s g olanıdır. see http://www.python.org/peps/pep-0263. programlarınıza unicode g s deste˘ i vermi¸ oluyorsunuz. Python’da unicode dizileri olu¸turmanın en kolay yolu. g g Böylelikle programımız içinde geçen ascii dı¸ı karakterler çıktıda düzgün gösterilebilecektir. Yukarıdaki satır yardımıyla. but no encoding declared. Burada gördü˘ ümüz sey bir dizi unicode kod g ¸ g g ¸ konumudur. Dolayısıyla bu unicode dizisi bu haliyle bilgisayarda depolanamaz. s GNU/Linux sistemlerinde “utf-8” kodlaması her zaman i¸e yarayacaktır.

Biraz sonra bunu nasıl yapaca˘ ımızı görece˘ iz. Bunu yaparken de tabii ki varsayılan kod çözücüsü olan “ascii”yi kullanmayı dener. ascii. unicode ve bunların Python’la ili¸kisi konusunda temel bilgileri edindi˘ imize göre s g Python’daki unicode deste˘ inin biraz daha derinlerine inmeye ba¸layabiliriz.upper() s ¸ıRıNGA . line 1.. in <module> UnicodeEncodeError: ’ascii’ codec can’t encode characters in position 0-2: ordinal not in range(128) Python. Bunun için isg s terseniz öncelikle unicode ile ilgili metotlara bir göz atalım. “ascii” tablosunda bulunan karakterler unicode sisteminde de aynı sekilde yer aldı˘ ı için. “unicode()” adlı fonksiyon ikinci (ve hatta üçüncü) bir parametre daha alır.2 unicode() Fonksiyonu Hatırlarsanız Python’da bir unicode dizisi olu¸turmak için karakter dizisinin ba¸ına bir adet s s “u” harfi getirmemizin yeterli olaca˘ ını söylemi¸tik. burada kullandı˘ ımız ¸ g g “unicode()” fonksiyonu bir karakter dizisini “ascii” ile kodlamamıza da müsaade eder: >>> unicode("elma". "utf-8") Burada “elma” adlı karakter dizisini “utf-8” adlı kod çözücüyü kullanarak bir unicode dizisi haline getirdik. unicode dizilerini ¸ depolayabilmek için öncelikle bunları uygun bir kod çözücü yardımıyla bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime getirmektir. “ascii”nin kendisi unicode sistemi içinde yer almasa da. Önce ikinci parametrenin ne oldu˘ una bakalım: g >>> unicode("elma". E˘ er s g “uni_diz” adlı de˘ i¸kende sadece ˙ gs Ingilizce karakterler olsaydı. Bu yüzden bizim yapmamız gereken sey. Aynı seyi “unicode()” adlı bir fonksiyonu g s ¸ kullanarak da yapabiliriz: >>> unicode("elma") >>> type(unicode("elma")) <type ’unicode’> Burada dikkat etmemiz gereken önemli bir nokta var.Traceback (most recent call last): File "<stdin>".. Ama biz simdilik g g g ¸ yine yolumuza devam edelim. "ascii") Esasında e˘ er unicode() fonksiyonunun ikinci parametresini belirtmezseniz Python otomatik g olarak sizin “ascii”yi kullanmak istedi˘ inizi varsayacaktır: g >>> unicode("elma") Peki karakter dizilerini bu sekilde kodlamak ne i¸imize yarar? Bunu anlamak için söyle bir ¸ s ¸ örnek verelim: >>> a = "¸ırınga" s >>> print a. Python bunları ascii yardımıyla bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime çevirir ve rahatlıkla dosyaya yazdırabilirdi. unicode kod konumlarından olu¸mu¸ bir diziyi bilgisayara kaydetmek istedi˘ imizde s s g olanca iyi niyetiyle bu kod konumlarını bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime dönü¸türmeye g s çalı¸ır. Ancak bug rada bulunan Türkçe karakterler nedeniyle ascii kod çözücüsü bu karakterleri çözemez ve programın çökmesine yol açar.4. 18.

Çünkü g g “errors” adlı parametrenin varsayılan de˘ eri “strict”tir. Önce basit olanını görelim: >>> a = u"¸ırınga" s >>> print a. Bu i¸lemi. Hemen bir g g örnek verelim: >>> b = unicode(a. Bu parametre.. karakter dizilerinin metotlarından biri olan upper(). Bu sebeple Python çözülemeyen karakterleri tamamen ortadan kaldırıyor.Gördü˘ ünüz gibi.. g Peki “replace” de˘ eri ne i¸e yarıyor? Hemen bakalım: g s .upper() S ¸IRINGA unicode() fonksiyonu karakterleri daha esnek bir biçimde kodlamamızı sa˘ lar. Python’un herhangi bir ters durumda. "ascii".. Peki ya ba¸taki karakter dizisini s s de˘ i¸tirme imkanımız yoksa ne olacak? ˙ste bu durumda ikinci yolu tercih edebiliriz: gs I¸ >>> a = "¸ırınga" s >>> b = unicode(a. ters durumlarda Python size bir hata mesajı gösterir. "ascii". bazı karakterleri düzgün kodlayamaması durumunda Python’un ne yapması gerekti˘ ini belirler. errors = "strict") UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Gördü˘ ünüz gibi. “ignore” ve “replace”.upper() RNGA Burada “ignore” de˘ eri. Peki “strict” ne anlama geliyor? E˘ er g g “errors” adlı parametreye de˘ er olarak “strict” verirsek. çözülemeyen karakteri es g geçmesini sa˘ lıyor. Bu parametre “strict” dı¸ında s “ignore” ve “replace” adlı iki de˘ er daha alabilir. biraz önce aldı˘ ımız hatanın aynısını almamıza sebep oldu bu kod. Dedi˘ imiz g s s g g gibi. içindeki Türkçe karakg terlerden ötürü “¸ırınga” kelimesini büyütemedi. O yüzden. kullanılan kod çözücünün. kullanılan kod çözücünün düzgün kodg layamadı˘ ı karakterlerle kar¸ıla¸ıldı˘ ında Python bize bir hata mesajı gösterecektir.upper() S ¸IRINGA Burada daha en ba¸tan “¸ırınga” karakter dizisini unicode olarak tanımladık. Dolayısıyla e˘ er “errors” parametresini hiç kullang g mazsanız.. E˘ er burada g g unicode() fonksiyonunu ikinci parametre olmadan ça˘ ırırsanız hata mesajı alırsınız: g >>> b = unicode(a) UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Daha önce de dedi˘ imiz gibi. karaks s s ter dizisinin ba¸ına sadece bir “u” harfi getirerek yaptık. "utf-8") >>> print b. “¸” ve “ı” harflerini düzgün görüntüleyebilmek için bizim s “utf-8” adlı kod çözücüsünü kullanmamız gerekiyor. errors = "ignore") >>> print b. ikinci parametrenin belirtilmemesi durumunda Python “ascii” kod g çözücüsünü kullanacaktır. “errors”un varsayılan de˘ eri “strict”tir. Bu kelimeyi düzgün bir sekilde büyütebilmek s ¸ için iki yöntem kullanabilirsiniz. Bu parametre üç farklı de˘ er alır: “strict”... Önce “ignore”nin ne yaptı˘ ına bakalım: g g >>> b = unicode(a. unicode() adlı fonksiyon üçüncü bir parametre daha alır.

) s g Bu anlattı˘ ımız konu ile ilgili olarak söyle basit bir örnek verebiliriz: g ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("herhangi bir karakter yazınız: ") print a. Bu kısımda ¸ ö˘ rendi˘ imiz unicode() fonksiyonu da kod konumlarını dosyaya kaydetmemizi sa˘ lamaya g g g yetmeyecektir: >>> >>> >>> >>> kardiz = "ı¸ık" s unikod = unicode(kardiz. Kullanıcının. "utf-8".upper() ????R??NGA Burada da Python çözülemeyen karakterlerin yerine soru i¸aretleri yerle¸tirdi. line 1. "ascii". errors = "replace") >>> print b. g Simdi tekrar unicode kod konumlarını dosyaya kaydetme meselesine dönelim.txt". "w") f. Yukarıdaki kodların çalı¸g ¸ s ması için söyle bir sey yazmalıyız: ¸ ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("herhangi bir karakter yazınız: ") print unicode(a.. "utf-8") f = open("deneme. ya da söyle bir kod yazacaksınız: ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("Bir parola belirleyiniz: ") print "Parolanız %s karakter içeriyor!"%len(unicode(a.. tanıns s mayan bir karakter girmesi ihtimaline kar¸ılık da “errors” parametresine “replace” de˘ erini s g verdik.. in <module> UnicodeEncodeError: ’ascii’ codec can’t encode characters in position 0-2: ordinal not in range(128) ...upper() Böylece unicode’ye duyarlı bir program yazmı¸ olduk. bu bölümün en s g ba¸ında ba˘ lantısını verdi˘ imiz makaleyi inceleyebilirsiniz (ipucu: len() fonksiyonunu kullas g g narak “¸ırınga” kelimesindeki Türkçe karakterlerin uzunlu˘ una bakın.. e˘ er kullanıcılarınızın girdi˘ i karakterlerin sayısına göre g ¸ g g i¸lem yapan bir uygulama yazıyorsanız ya kullanıcılarınızı “ascii” dı¸ında karakter girmemeye s s zorlayacaksınız. Yukarıdaki örne˘ e benzer sekilde. Python ekranda g ¸ g girdi˘ imiz Türkçe karakterleri bu sekilde düzgün büyütemeyecektir. E˘ er Python’un s s g her karakter yerine neden iki soru i¸areti koydu˘ unu merak ediyorsanız.upper() E˘ er kodlarımızı bu sekilde yazarsak istedi˘ imiz sonucu elde edemeyiz.>>> b = unicode(a. Artık kullanıcılarımız ˙ s Ingiliz alfabesindeki harflerin dı¸ında bir harf girdiklerinde de programımız düzgün çalı¸acaktır. errors = "replace").write(unikod) Bu kodlar su hatayı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "<stdin>". "utf-8". errors="replace")) E˘ er burada bir unicode dizisi olu¸turmazsanız ölçmeye çalı¸tı˘ ınız karakter uzunlu˘ u bekg s s g g ledi˘ iniz gibi çıkmayacaktır.

Çünkü unicode() fonksiyonu da aslında bir dönü¸türme i¸lemi yapmaz. unicode() fonksiyonu içinde g ¸ g kullandı˘ ımız utf-8 çözücüsünün görevi ise “ı¸ık” kelimesini Python’un do˘ ru okumasını sa˘ lag s g g maktır.4. unicode sisteminde her bir karakterin bir kod konumuna sahip oldu˘ unu g söylemi¸tik. g Böylece unicode kod konumunu “utf-8” kod çözücüsü ile kodlamı¸ oldunuz. E˘ er “utf-8” g g veya ba¸ka bir kod çözücü kullanarak ikinci parametreyi de girersek Python burada bize bir s hata mesajı gösterecektir. Bunların bir sey ifade edebilmesi için bir kod çözücü vasıtasıyla kodlanması gerekir. Mesela: g >>> unichr(ord(u"¸")) s u’\u015f’ Benzer bir seyi unicode() metodunu kullanarak daha da kolay bir sekilde yapabilirsiniz: ¸ ¸ >>> unicode(u"¸") s u’\u015f’ Burada unicode() fonksiyonunu tek parametreyle kullandı˘ ımıza dikkat edin. Karakterlerin kod konumlarını ya unicode tablolarına bakarak. ya da Python’daki s ord() ve unichr() fonksiyonlarını kullanarak bulabilece˘ inizi biliyorsunuz. bu kod konumu esasında bilgisayarlar için çok fazla sey ifade g ¸ etmez.txt". I¸ s s Dolayısıyla artık söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ >>> >>> >>> >>> kardiz = "ı¸ık" s unikod = unicode(kardiz. E˘ er özgün kod s g konumunu tekrar elde etmek isterseniz bu kez decode() adlı ba¸ka bir metottan yararlans abilirsiniz: >>> utfsekiz.decode("utf-8") u’\u015f’ ˙ste Python’da asıl dönü¸türme i¸lemlerini yapanlar bu encode() ve decode() adlı metotlardır.3 encode() ve decode() Metotları Hatırlarsanız. ¸ Mesela bu kod konumunu “utf-8” ile kodlamayı tercih edebilirsiniz: >>> kod_konumu = unicode(u"¸") s >>> utfsekiz = kod_konumu. "utf-8") unibayt = unicode.. Bunu su sekilde ¸ ¸ ¸ ¸ teyit edebilirsiniz: >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> unikod = unicode(kardiz..encode("utf-8") Burada encode() adlı bir metottan yararlandı˘ ımıza dikkat edin.encode(unikod.. "utf-8") >>> unikod u’\u0131\u015f\u0131k’ Burada gördü˘ ümüz sey bayt de˘ il unicode kod konumlarıdır.. "utf-8") f = open("deneme. 18. "w") ... Tekrar tekrar söyledi˘ imiz gibi. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı s s g sey bir karakter dizisini kod konumları seklinde temsil etmekten ibarettir.

close() Bu kısmı kısaca özetleyecek olursak söyle söyleyebiliriz: ¸ Python’da karakterlere ili¸kin iki farklı tip bulunur: karakter dizileri ve unicode dizileri s Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> kardiz = "elma" Bu karakter dizisi 4 baytlık bir veri içerir: >>> len(kardiz) 4 Su da bir karakter dizisidir: ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s Bu karakter dizisi ise 7 baytlık bir veri içerir: >>> len(kardiz) 7 Buradan çıkan sonuca bakarak karakter dizisi ile bayt sayısının aynı sey olmadı˘ ını anlamı¸ ¸ g s oluyoruz.>>> f. Yapmamız gereken tek g s sey karakter dizisinin ba¸ına bir “u” harfi getirmek. ¸ s Su da bir unicode dizisidir: ¸ >>> unidiz = u"ı¸ık" s Bu unicode dizisi. karakter dizilerinin aksine baytlardan de˘ il unicode kod konumlarından g olu¸ur. Ayrıca len() fonksiyonu da bir karakter dizisindeki karakter sayısını de˘ il bayt g sayısını veriyor.write(unibayt) >>> f. Python’da unicode dizisi olu¸turmak oldukça kolay. “kardiz” adlı de˘ i¸keni etkile¸imli kabukta yazdırırsak baytları temsil eden karakterleri tek tek gs s görebiliriz: >>> kardiz ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ Su ise bir unicode dizisidir: ¸ >>> unidiz = u"elma" Gördü˘ ünüz gibi. len() fonksiyonu g her bir kod konumunu bir baytmı¸ gibi de˘ erlendirecektir: s g . E˘ er yukarıdaki unicode dizisini etkile¸imli kabukta yazdıracak olursanız bu unicode s g s kod konumlarını görebilirsiniz: >>> unidiz u’\u0131\u015f\u0131k’ E˘ er len() fonksiyonunu bu unicode dizisi üzerine uygulayacak olursanız.

bu veritabanındaki bilgileri kullanmamızı sa˘ lar. Bu kod çözücüleri içinde en esnek ve yaygın olanı utf-8 adlı kod çözücüdür. Python’da kod konumlarını bayta çevirmek için encode() adlı bir metottan yararlanabiliriz: >>> unidiz.decode("utf-8") u’\u0131\u015f\u0131k’ Yukarıdaki i¸lem sununla aynıdır: s ¸ >>> unicode(kardiz. Bu kod çözücülerin her biri. karakter dizisi g olur: >>> type(unidiz.encode("utf-8") <type ’str’> E˘ er bir karakter dizisini unicode kod konumları ile temsil etmek isterseniz decode() metog dundan yararlanabilirsiniz: >>> kardiz.name(u"˘") g ’LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE’ “˘ ” harfinin unicode sistemindeki uzun adı “LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE”dir.encode("utf-8") ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ Unicode kod konumları bayta çevrildikten sonra artık bir unicode dizisi de˘ il.lookup("LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE") u’\u011f’ Bir de suna bakalım: ¸ .. UTF-16 ve UTF-32 gibi kod çözücüler vardır.4 unicodedata Modülü Bu modül unicode veritabanına eri¸erek.. "utf-8") u’\u0131\u015f\u0131k’ Böylece Python’daki “unicode” deste˘ ine ili¸kin en önemli metotları görmü¸ olduk.>>> len(unidiz) 4 Kod konumlarının bir i¸e yarayabilmesi için bunların uygun bir kod çözücü yardımıyla bayta s çevrilmeleri gerekir. E˘ er g g isterseniz bu ismi ve lookup() metodunu kullanarak söz konusu karakterin unicode kod konumuna da ula¸abilirsiniz: s >>> unicodedata. Unicode sistemi içinde UTF-8. g s s Python’da “unicode”ye ili¸kin bazı önemli modülleri de incelemeye geçebiliriz. kod konumlarını farklı bir biçimde ve boyutta bayta çevirir. s Artık 18.4. s g Küçük bir örnek verelim: >>> import unicodedata >>> unicodedata.

encoding="utf-8") f. “r”.. "w".txt". “a” gibi kiplerde açabilirsiniz.open() metodunda da dosyaları “w”. yukarıdaki encode() metodunu kullanarak yaptı˘ ımız dosyaya yazma i¸lemini g s biraz daha kolayla¸tırabilir: s >>> >>> >>> >>> import codecs f = codecs.open("deneme. dosya i¸lemleri konusunu i¸lerken s s s gördü˘ ümüz open() metoduyla birbirine çok benzer.open("unicode. Bu metot.close() Elbette codecs modülünün open() metodunu sadece yeni dosya olu¸turmak için de˘ il. Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ e göre “˘ ” harfinin kategorisi “L1” yani “Latin-1”.write(u"ı¸ık") s f. encoding="utf-8") for i in f: print i Böylece dosya içindeki ascii dı¸ı karakterleri do˘ ru görüntüleyebiliriz. kod çözücüyü de belirterek açmamızı sa˘ lar: g import codecs f = codecs.4. . g Tıpkı o metotta oldu˘ u gibi g codecs.5 codecs Modülü Bu modül Python’da bir dosyayı.>>> unicodedata.txt".. g g g 18. s g her türlü dosya i¸leminde kullanabilirsiniz.category(u"˘") g ’L1’ category() metodu ise bir unicode dizisinin unicode sistemindeki kategorisini gösteriyor. "r". s g Ayrıca bu metot.

toplu halde görmek g istedi˘ imiz web adreslerinin bir listesi olabilir. s s s Ama bu durumda Jamie Zawinski’nin su sözünü de aklınızdan çıkarmayın: “Bazıları. Hem zaten biz de bu sayfalarda bu “sevimsiz” konuyu g olabildi˘ ince sevimli hale getirmek için elimizden gelen çabayı gösterece˘ iz... mesela. düzenli ifadelere kıyasla hem daha basit.. Tabii her güzel sey gibi. s Peki. düzenli ifadeler ne kadar u˘ ra¸tırıcı olsa da programcının g s en önemli silahlarından biridir. Unutmayın. o anda yapmak istedi˘ imiz sey için yeterli geliyorsa mutg ¸ laka o metotları kullanmalıyız. düzenli ifadeler bize zorlukları unutturacak kadar büyük kolaylıklar s g sunar. kodların her tarafı if deyimleriyle dolg s s s s mu¸sa. bir sorunla ¸ kar¸ı kar¸ıya kaldıklarında söyle der: ‘Evet. Hatta düzenli ifadeleri ö˘ rendikten sonra onsuz geçen yıllarınıza g acıyacaksınız. hatta basit bir i¸lemi gerçekle¸tirmek için yazdı˘ ınız kod sayfa sınırlarını zorlamaya s s s g ba¸lamı¸sa. i¸te o noktada artık düzenli ifadelerin dünyasına adım atmanız gerekiyor olabilir. g g elle yapılması saatler sürecek bir i¸lemi saliseler içinde yapabildi˘ inizi gördü˘ ünüzde eminim s g g düzenli ifadelerin ne büyük bir nimet oldu˘ unu anlayacaksınız.“ Ba¸ta da söyledi˘ im gibi. Ama bir noktadan sonra karakter dizilerini kullanarak yazdı˘ ınız kodlar iyice karma¸ıkla¸maya ba¸lamı¸sa. Sizin de çaba g g göstermeniz.’ ˙ste onların s s ¸ I¸ bir sorunu daha vardır artık. Emin olun yüzlerce dosya üzerinde tek tek elle de˘ i¸iklik yapmaktan daha zor de˘ ildir gs g düzenli ifadeleri ö˘ renip kullanmak. çok sayıda belge üzg s g erinde tek hareketle istedi˘ imiz de˘ i¸iklikleri yapabiliriz. düzenli ifadeleri kullanmam gerekiyor. Hatta düzenli ifadelerin Python içinde ayrı bir dil olarak dü¸ünülmesi gerekti˘ ini söyleyenler dahi vardır. düzenli ifadeleri kullanarak neler yapabiliriz? Çok genel bir ifadeyle. ¸ s 289 .. hem de çok daha hızlıdır. düzenli g ¸ ifadelerin nimetlerinden yararlanabilecek düzeye gelmek de biraz kan ve gözya¸ı istiyor. Simdi lafı daha fazla uzatmadan i¸imize koyulalım. Düzenli ifadeleri ö˘ rendikten sonra. bu yapıyı kullanarak metinleri veya karakter dizilerini parma˘ ımızda oynatabiliriz. örne˘ in. Bu veriler. Çünkü karakter dizisi metotları.BÖLÜM 19 Düzenli ˙fadeler (Regular I Expressions) Düzenli ifadeler Python programlama dilindeki en çetrefilli konulardan biridir. bol bol alı¸tırma yapmanız durumunda düzenli ifadeleri kavramak o kadar da s zorlayıcı olmayacaktır. s g Bütün zorluklarına ra˘ men programlama deneyimimizin bir noktasında mutlaka kar¸ımıza g s çıkacak olan bu yapıyı ö˘ renmemizde büyük fayda var. Örne˘ in bir web sitesinde g g da˘ ınık halde duran verileri bir çırpıda ayıklayabiliriz. E˘ er g g Python’daki karakter dizisi metotları. düzenli ifadelerden kaçabildi˘ imiz müddetçe kaçmamız gerekir. g gs Genel bir kural olarak. Bunun dı¸ında.

Bu i¸lemi nasıl yapaca˘ ımızı çok iyi biliyorsunuz: s g >>> import re Bir önceki bölümde söyledi˘ imiz gibi. Tkinter modülünde ve öteki bütün modüllerde oldu˘ u g gibi. Bu modülün adı re. daha ¸ s sonra bu kalıbı yukarıdaki karakter dizisi ile kar¸ıla¸tırmak. Ne yazık ki. Biz bütün bu i¸lemleri match() s s s metodunu kullanarak yapabiliriz: . sys modülünde. re modülü içinde epey metot/fonksiyon var. o halde match() metodu ile devam edelim. or None if no match was found. bu yardım dosyaları pek i¸inize yaramayacaktır. Python’un yardım dosyaları hep ˙ Ingilizce.19. yukarıdaki metotların/fonksiyonların en sık kullanılanlarını size olabildi˘ ince yalın g bir sekilde anlatmaya çalı¸aca˘ ız. flags=0) Try to apply the pattern at the start of the string. su komutu kullanarak yukarıdaki metot¸ s g g ¸ lar/fonksiyonlar hakkında yardım da alabilirsiniz: >>> help(metot_veya_fonksiyon_adı) Bir örnek vermek gerekirse: >>> help(re. E˘ er isterseniz. Su halde silahımızın özelliklerine bakalım. düzenli ifadeleri kullanabilmemiz için de öncelikle bu re modülünü içe aktarmamız gerekecek. s ¸ Tıpkı os modülünde. Dolayısıyla e˘ er ˙ g Ingilizce bilmiyorsanız. düzenli ifadeler bir programcının en önemli silahlarından g biridir. Diyelim ki elimizde söyle bir karakter dizisi var: g s ¸ >>> a = "python güçlü bir programlama dilidir. string. Etkile¸imli kabukta su kodu yazıyoruz: s ¸ >>> dir(re) Tabii yukarıdaki dir(re) fonksiyonunu yazmadan önce import re seklinde modülümüzü içe ¸ aktarmı¸ olmamız gerekiyor. returning a match object. 19. Biz bu sayfada ve ilerleyen g sayfalarda.match) Help on function match in module re: match(pattern. öncelikle bir düzenli ifade kalıbı olu¸turup.1. isterseniz bir örnek yardımıyla bu metodun ne i¸e s yaradı˘ ını anlamaya çalı¸alım.1 match() Metodu Bir önceki bölümde metotlar hakkında yardım almaktan bahsederken ilk örne˘ imizi match() g metoduyla vermi¸tik." Varsayalım ki biz bu karakter dizisi içinde “python” kelimesi geçip geçmedi˘ ini ö˘ renmek isg g tiyoruz. Yani bu yapının bize sundu˘ u araçları söyle ¸ g ¸ bir listeleyelim. Düzenli ifadeleri bu örne˘ e g uygulayabilmek için yapmamız gereken sey. s Bu arada yukarıdaki yardım bölümünden çıkmak için klavyedeki q dü˘ mesine basmanız g gerekir. Ve bunu da düzenli ifadeleri kullanarak yapmak istiyoruz. s Gördü˘ ünüz gibi.1 Düzenli ˙fadelerin Metotları I Python’daki düzenli ifadelere ili¸kin her sey bir modül içinde tutuluyor. s match() metodunu tarif etmek yerine.

. Bunu söyleme tarzı da yukarıdaki gibi. Demek ki Java ifadesi. aradı˘ ımız seyi buldu˘ u. Yani re.a) Burada. karakter dizilerinin split() metodu yardımıyla da g s yapabiliriz: >>> a. g s a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisi ile e¸le¸miyormu¸.match("Java". match() metodu a de˘ i¸keninin g gs yalnızca en ba¸ına bakaca˘ ı için ve a de˘ i¸keninin en ba¸ında “güçlü” yerine “python” oldu˘ u s g gs s g için.SRE_Match object at 0xb7d111e0> Bu çıktı. Çünkü match() metodu bir karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakar.a) None Gördü˘ ünüz gibi. Yukarıdaki çık¸ g ¸ g tıda gördü˘ ümüz ifadeye Python’cada e¸le¸me nesnesi (match object) adı veriliyor.match("python". Python bize burada ne buldu˘ unu söylemiyor.split()[0] == "python" True Demek ki a de˘ i¸keninin en ba¸ında “python” ifadesi varmı¸. match() metodu bize olumsuz yanıt veriyor. python seklinde bir düzenli ifade kalıbı olu¸turduk. Aslında biz görmesek de Python s g burada None çıktısı veriyor.. Aslında bu normal. düzenli ifade kalıbının karakter dizisi ile e¸le¸ti˘ i anlamına geliyor.match("Java". Aslında match() metodunun yaptı˘ ı bu i¸i. s s g g ¸ karakter dizisi içinde bulunmu¸.match("güçlü". g s s g Biraz kafa karı¸tırmak için söyle bir örnek verelim: s ¸ >>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re. a) Burada a de˘ i¸keninde “güçlü” ifadesi geçti˘ i halde match() metodu bize bir e¸le¸me gs g s s nesnesi döndürmedi. E˘ er yukarıdaki komutu söyle yazarsak None çıktısını biz de göreg ¸ biliriz: >>> print re.>>> re. ENTER tu¸una bastıktan sonra None çıktısı geldi. Düzenli ifade kalıpları match() ¸ s metodunun ilk argümanıdır (yani parantez içindeki ilk de˘ er). gs g s s s g Python match() metodu yardımıyla aradı˘ ımız seyi e¸le¸tirdi˘ i zaman bir e¸le¸me nesnesi g ¸ s s g s s (match object) döndürüyor.a) ifadesi aracılı˘ ıyla python s s s s g g ifadesi ile a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisinin e¸le¸ip e¸le¸medi˘ ini sorguluyoruz.a) Burada ENTER tu¸una bastı˘ ımızda hiç bir çıktı almıyoruz.match("güçlü". Bir de su örne˘ e bakalım: ¸ g >>> re. Buradan çıkardı˘ ımız sonuca göre. ˙ g Ikinci argümanımız ise (yani parantez içindeki ikinci de˘ er). Klavyede ENTER tu¸una bastıktan sonra kar¸ımıza söyle bir çıktı gelecek: s s ¸ <_sre. Bize söyledi˘ i s g g tek sey. Bizim gs g s s s s g örne˘ imizde python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisi ile e¸le¸ti˘ i için bize bir e¸le¸me g gs g s s g s s nesnesi döndürülüyor. Yani aradı˘ ımız sey. hazırladı˘ ımız kalıbı kendisiyle e¸le¸tirece˘ imiz karakter dizisi g g s s g olacaktır. Çünkü g s s match() metodu yardımıyla yaptı˘ ımız sey aslında bir e¸le¸tirme i¸lemidir (match kelimesi ˙ g ¸ s s s Ingilizce’de e¸le¸mek anlamına geliyor).a) gibi bir fonksiyon uyguladı˘ ımızda. E˘ er e¸le¸me yoksa. o zaman da None de˘ erini döndürüyor. Bir de suna bakalım: gs s s ¸ . Biz burada python düzenli ifadesinin a de˘ i¸keniyle s s gs e¸le¸ip e¸le¸medi˘ ine bakıyoruz. Yani Python güçlü bir dildir ifadesini tutan a de˘ i¸kenine s gs re.match("python".

Python’daki düzenli ifadelere ili¸kin bütün fonksiyonlar re adlı bir modül içinde yer alır. s match() metodunu kullanarak bir kaç örnek daha yapalım: >>> sorgu = "1234567890" >>> re. match() metodu re modülü içindeki fonksiyonlardan biridir. bu fonksiygs onu komut satırına yazdı˘ ımızda bir e¸le¸me nesnesi elde ediyorduk. Hatırlarsanız. s s 8. python ve ruby yüksek seviyeli dillerdir. E˘ er aradı˘ ımız sey karakter dizisinin en ba¸ında yer alıyorsa. match() metodu None g g ¸ s de˘ eri döndürür. Düzenli ifadeler Python’un çok güçlü araçlarından biridir. match() metodu ile bir e¸le¸tirme i¸lemi yaptı˘ ımızda.match("1".SRE_Match object at 0xb7d111e0> >>> re. Bunun için group() metodunu kullanaca˘ ız: g >>> a = "perl.group() perl Burada.a) fonksiyonunu bir de˘ i¸kene atadık. E˘ er aradı˘ ımız sey karakter dizisinin en ba¸ında yer almıyorsa. match() metodu bir karakter dizisinin yalnızca en ba¸ına bakar.a) >>> print b. g Daha önce söyledi˘ imiz gibi. 6.split()[0] == "güçlü" False Veya aynı i¸i sadece startswith() metodunu kullanarak dahi yapabiliriz: s >>> a.match("1234".match("124". 4.match("perl". match() metodu bir g g ¸ s e¸le¸tirme nesnesi döndürür. Dolayısıyla düzenli ifadeleri kullanabilmek için öncelikle bu re modülünü import re diyerek içe aktarmamız gerekir.sorgu) <_sre. ˙ste burada de˘ i¸kene g s s I¸ gs .sorgu) None ˙ Isterseniz simdiye kadar ö˘ rendi˘ imiz seyleri söyle bir gözden geçirelim: ¸ g g ¸ ¸ 1.SRE_Match object at 0xb7d111e0> >>> re. e˘ er g s s s g g e¸le¸me varsa Python bize bir e¸le¸me nesnesi döndürecektir.startswith("python") E˘ er düzenli ifadelerden tek beklentiniz bir karakter dizisinin en ba¸ındaki veriyle e¸le¸tirme g s s s i¸lemi yapmaksa. Çünkü s split() ve startswith() metotları match() metodundan çok daha hızlı çalı¸acaktır. s 3.sorgu) <_sre. re. match() s s s s metodu ile bulunan seyin ne oldu˘ unu göremiyoruz. g 5. s 7." >>> b = re. split() veya startswith() metotlarını kullanmak daha mantıklıdır. re modülünün içeri˘ ini dir(re) komutu yardımıyla listeleyebiliriz.>>> a. Ama biz bu çıktıdan. 2. Ama istersek tabii ki bulunan seyi de ¸ g ¸ görme imkânımız var.match("perl".

match() metodunun. g ¸ karakter dizilerinin sadece ba¸ına bakmasını engellemenin yolları olmakla birlikte.group() s s . Hemen bakalım: >>> nesne = re. b de˘ i¸keninin tipi bir e¸le¸me nesnesi (match object). Simdi isterseniz bir örnek daha yapıp bu konuyu g g ¸ kapatalım: >>> iddia = "Adana memleketlerin en güzelidir!" >>> nesne = re.. do˘ rug g dan do˘ ruya düzenli ifadelerin de˘ il.group() Peki. line 1. else: .iddia) I >>> if nesne: .. O yüzden kodlarımızı suna g ¸ benzer bir sekilde yazmamız daha mantıklı olacaktır: ¸ >>> nesne = re.match("Adana"..match("˙stanbul".. match() metodu bir karakter dizisinin en ba¸ına bakıp bir e¸le¸tirme i¸lemi yaparken. print "e¸le¸me ba¸arısız!" s s s Simdi isterseniz bu match() metoduna bir ara verip ba¸ka bir metodu inceleyelim.group() Hata mesajımız: Traceback (most recent call last): File "<stdin>". print "e¸le¸en ifade: %s" %nesne. ¸ s 19. search() metodu ile match() metodu arasında çok önemli bir fark vardır. yazdı˘ ınız bir programın çökmesine neden olabilir. in <module> AttributeError: ’NoneType’ object has no attribute ’group’ Böyle bir hata. Önceki bölümde dir(re) seks ¸ linde gösterdi˘ imiz listeye tekrar bakarsanız. search() metodu karakter s s s s .SRE_Match’> Gördü˘ ünüz gibi. ˙ste bu yazımızda inceleyece˘ imiz metot bu search() metodu olacakg I¸ g tır.. bizim i¸imizi s s görecek çok daha kullanı¸lı bir metodu vardır düzenli ifadelerin. e¸le¸me nesnelerinin bir metodudur. ˙ g gs s s Isterseniz bu nesnenin metotlarına bir göz gezdirebiliriz: >>> dir(b) Dikkat ederseniz yukarıda kullandı˘ ımız group() metodu listede görünüyor.2 search() Metodu Bir önceki bölümde inceledi˘ imiz match() metodu. karakter dizilerinin sadece en ba¸ına bakıyg s ordu.atadı˘ ımız sey aslında bu e¸le¸me nesnesinin kendisi oluyor. iddia) I >>> print nesne. Bu durumu su sekilde teyit edeg ¸ s s ¸ ¸ bilirsiniz: >>> type(b) <type ’_sre. e¸le¸tirmek istedi˘ imiz düzenli ifade kalıbı bulunamazsa ne olur? Öyle bir durumda s s g yukarıdaki kodlar hata verecektir.1..match("˙stanbul". Listedeki öbür g g s s metotları da sırası geldi˘ inde inceleyece˘ iz. Bu metot. orada re modülünün search() adlı bir metodu g oldu˘ unu göreceksiniz. Ama her zaman istedi˘ imiz sey bununla sınırlı olmayacaktır. iddia) >>> print nesne.

dizisinin genelinde bir arama i¸lemi yapar. Yani biri e¸le¸tirir, öbürü arar. Zaten search kelimesi s s s de ˙ Ingilizce’de aramak anlamına gelir... Hatırlarsanız, match() metodunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re.match("güçlü", a)

Yukarıdaki kod, karakter dizisinin ba¸ında bir e¸le¸me bulamadı˘ ı için bize None de˘ eri s s s g g döndürüyordu. Ama e˘ er aynı i¸lemi söyle yaparsak, daha farklı bir sonuç elde ederiz: g s ¸
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re.search("güçlü", a) <_sre.SRE_Match object at 0xb7704c98>

Gördü˘ ünüz gibi, search() metodu “güçlü” kelimesini buldu. Çünkü search() metodu, g match() metodunun aksine, bir karakter dizisinin sadece ba¸ tarafına bakmakla yetinmiyor, s karakter dizisinin geneli üzerinde bir arama i¸lemi gerçekle¸tiriyor. Tıpkı match() metodunda s s oldu˘ u gibi, search() metodunda da group() metodundan faydalanarak bulunan seyi görüng ¸ tüleyebiliriz:
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> b = re.search("güçlü",a) >>> print b.group()

Simdiye kadar hep karakter dizileri üzerinde çalı¸tık. ˙ ¸ s Isterseniz biraz da listeler üzerinde örnekler verelim. Söyle bir listemiz olsun: ¸
>>> liste = ["elma", "armut", "kebap"] >>> re.search("kebap", liste)

Ne oldu? Hata aldınız, de˘ il mi? Bu normal. Çünkü düzenli ifadeler karakter dizileri üzg erinde i¸ler. Bunlar do˘ rudan listeler üzerinde i¸lem yapamaz. O yüzden bizim Python’a biraz s g s yardımcı olmamız gerekiyor:
>>> for i in liste: ... b = re.search("kebap", i) ... if b: ... print b.group() ... kebap

Hatta simdiye kadar ö˘ rendiklerimizle daha karma¸ık bir seyler de yapabiliriz: ¸ g s ¸
>>> import re >>> import urllib >>> f = urllib.urlopen("http://www.istihza.com") >>> for i in f.readlines(): ... b = re.search("programlama", i) ... if b: ... print b.group() ... programlama programlama

Gördü˘ ünüz gibi, http://www.istihza.com sayfasında kaç adet “programlama” kelimesi geçiyg orsa hepsi ekrana dökülüyor. Siz isterseniz bu kodları biraz daha geli¸tirebilirsiniz: s
#-*-coding:utf-8-*import re import urllib kelime = raw_input("istihza.com’da aramak \ istedi˘iniz kelime: ") g adres = urllib.urlopen("http://www.istihza.com") kar_dizisi = "".join(adres) nesne = re.search(kelime,kar_dizisi) if nesne: print "kelime bulundu: %s"%nesne.group() else: print "kelime bulunamadı!: %s"%kelime

˙ Ilerde bilgimiz artınca daha yetkin kodlar yazabilecek duruma gelece˘ iz. Ama simdilik elimg ¸ izde olanlar ancak yukarıdaki kodu yazmamıza müsaade ediyor. Unutmayın, düzenli ifadeler sahasında ısınma turları atıyoruz daha...

19.1.3 findall() Metodu
Python komut satırında, yani etkile¸imli kabukta, dir(re) yazdı˘ ımız zaman aldı˘ ımız listeye s g g tekrar bakarsak orada bir de findall() adlı bir metodun oldu˘ unu görürüz. ˙ste bu bölümde g I¸ findall() adlı bu önemli metodu incelemeye çalı¸aca˘ ız. s g Önce söyle bir metin alalım elimize: ¸
metin = """Guido Van Rossum Python’u geli¸tirmeye 1990 yılında ba¸lamı¸... s s s Yani aslında Python için nispeten yeni bir dil denebilir. Ancak Python’un çok uzun bir geçmi¸i olmasa da, bu dil öteki dillere kıyasla kolay olması, s hızlı olması, ayrı bir derleyici programa ihtiyaç duymaması ve bunun gibi pek çok nedenden ötürü ço˘u kimsenin gözdesi haline gelmi¸tir. Ayrıca g s Google’nin de Python’a özel bir önem ve de˘er verdi˘ini, çok iyi derecede g g Python bilenlere i¸ olana˘ı sundu˘unu da hemen söyleyelim. Mesela bundan s g g kısa bir süre önce Python’un yaratıcısı Guido Van Rossum Google’de i¸e ba¸ladı...""" s s

Bu metin içinde geçen bütün “Python” kelimelerini bulmak istiyoruz:
>>> print re.findall("Python",metin) [’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’]

Gördü˘ ünüz gibi, metinde geçen bütün “Python” kelimelerini bir çırpıda liste olarak aldık. Aynı g i¸lemi search() metodunu kullanarak yapmak istersek yolu biraz uzatmamız gerekir: s
>>> liste = metin.split() >>> for i in liste: ... nesne = re.search("Python",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ...

Python Python Python Python Python Python

Gördü˘ ünüz gibi, metinde geçen bütün “Python” kelimelerini search() metodunu kullanarak g bulmak için öncelikle “metin” adlı karakter dizisini, daha önce karakter dizilerini i¸lerken s gördü˘ ümüz split() metodu yardımıyla bir liste haline getiriyoruz. Ardından bu liste üzerinde g bir for döngüsü kurduktan sonra search() ve group() metotlarını kullanarak bütün “Python” kelimelerini ayıklıyoruz. E˘ er karakter dizisini yukarıdaki sekilde listeye dönü¸türmezsek söyle g ¸ s ¸ bir netice alırız:
>>> nesne = re.search("Python",metin) >>> print nesne.group() Python

Bu sekilde metinde geçen sadece ilk “Python” kelimesini alabiliyoruz. E˘ er, do˘ rudan karakter ¸ g g dizisine, listeye dönü¸türmeksizin, for döngüsü uygulamaya kalkarsak söyle bir sey olur: s ¸ ¸
>>> for i in a: ... nesne = re.search("Python",metin) ... if nesne: ... print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, yukarıdaki kod ekranımızı “Python” çıktısıyla dolduruyor. E˘ er en sonda g g print nesne.group() yazmak yerine print i yazarsanız, Python’un ne yapmaya çalı¸tı˘ ını s g ve neden böyle bir çıktı verdi˘ ini anlayabilirsiniz. g

19.2 Metakarakterler
Simdiye kadar düzenli ifadelerle ilgili olarak verdi˘ imiz örnekler sizi biraz sa¸ırtmı¸ olabilir. ¸ g ¸ s s “Zor dedi˘ in bunlar mıydı?” diye dü¸ünmü¸ olabilirsiniz. Haklısınız, zira “zor” dedi˘ im, bug s s g raya kadar olan kısımda verdi˘ im örneklerden ibaret de˘ ildir. Buraya kadar olan bölümde g g verdi˘ im örnekler i¸in en temel kısmını gözler önüne sermek içindi. Simdiye kadar olan g s ¸ bölümde, mesela, python karakter dizisiyle e¸le¸tirme yapmak için “python” kelimesini kuls s landık. Esasında bu, düzenli ifadelerin en temel özelli˘ idir. Yani python karakter dizisini bir g düzenli ifade sayacak olursak (ki zaten öyledir), bu düzenli ifade en ba¸ta kendisiyle e¸le¸es s s cektir. Bu ne demek? Söyle ki: E˘ er aradı˘ ınız sey python karakter dizisi ise, kullanmanız ¸ g g ¸ gereken düzenli ifade de “python” olacaktır. Diyoruz ki: “Düzenli ifadeler en ba¸ta kendileriyle s e¸le¸irler”. Buradan su anlam çıkıyor: Demek ki bir de kendileriyle e¸le¸meyen düzenli ifadeler s s ¸ s s var. ˙ste bu durum, Python’daki düzenli ifadelere ki¸ili˘ ini kazandıran seydir. Biraz sonra ne I¸ s g ¸ demek istedi˘ imizi daha açık anlayacaksınız. Artık gerçek anlamıyla düzenli ifadelere giri¸ g s yapıyoruz! Öncelikle, elimizde a¸a˘ ıdaki gibi bir liste oldu˘ unu varsayalım: s g g
>>> liste = ["özcan", "mehmet", "süleyman", "selim", ... "kemal", "özkan", "esra", "dündar", "esin", ... "esma", "özhan", "özlem"]

Diyelim ki, biz bu liste içinden özcan, özkan ve özhan ö˘ elerini ayıklamak/almak istiyoruz. g Bunu yapabilmek için yeni bir bilgiye ihtiyacımız var: Metakarakterler.

Metakarakterler; kabaca, programlama dilleri için özel anlam ifade eden sembollerdir. Örne˘ in g daha önce gördü˘ ümüz “\n” bir bakıma bir metakarakterdir. Çünkü “\n” sembolü Python g için özel bir anlam ta¸ır. Python bu sembolü gördü˘ ü yerde yeni bir satıra geçer. Yukarıda s g “kendisiyle e¸le¸meyen karakterler” ifadesiyle kastetti˘ imiz sey de i¸te bu metakarakterlerdir. s s g ¸ s Örne˘ in, “a” harfi yalnızca kendisiyle e¸le¸ir. Tıpkı “istihza” kelimesinin yalnızca kendisiyle g s s e¸le¸ece˘ i gibi... Ama mesela “\t” ifadesi kendisiyle e¸le¸mez. Python bu i¸areti gördü˘ ü s s g s s s g yerde sekme (tab) dü˘ mesine basılmı¸ gibi tepki verecektir. ˙ste düzenli ifadelerde de buna g s I¸ benzer metakarakterlerden yararlanaca˘ ız. Düzenli ifadeler içinde de, özel anlam ifade eden g pek çok sembol, yani metakarakter vardır. Bu metakarakterlerden biri de “[ ]” sembolüdür. Simdi yukarıda verdi˘ imiz listeden özcan, özhan ve özkan ö˘ elerini bu sembolden yararla¸ g g narak nasıl ayıklayaca˘ ımızı görelim: g
>>> re.search("öz[chk]an",liste)

Bu kodu böyle yazmamamız gerekti˘ ini artık biliyoruz. Aksi halde hata alırız. Çünkü daha önce g de dedi˘ imiz gibi, düzenli ifadeler karakter dizileri üzerinde i¸lem yapabilir. Listeler üzerinde g s de˘ il. Dolayısıyla komutumuzu su sekilde vermemiz gerekiyor: g ¸ ¸
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("öz[chk]an",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Aynı i¸lemi su sekilde de yapabiliriz: s ¸ ¸
>>> for i in liste: ... if re.search("öz[chk]an",i): ... print i

Ancak, bu örnekte pek belli olmasa da, son yazdı˘ ımız kod her zaman istedi˘ imiz sonucu g g vermez. Mesela listemiz söyle olsaydı: ¸
>>> liste = ["özcan demir", "mehmet", "süleyman", ... "selim", "kemal", "özkan nuri", "esra", "dündar", ... "esin", "esma", "özhan kamil", "özlem"]

Yukarıdaki kod bu liste üzerine uygulandı˘ ında, sadece almak istedi˘ imiz kısım de˘ il, ilgisiz g g g kısımlar da gelecektir. Gördü˘ ünüz gibi, uygun kodları kullanarak, özcan, özkan ve özhan g ö˘ elerini listeden kolayca ayıkladık. Bize bu imkânı veren sey ise “[ ]” adlı metakarakter oldu. g ¸ Aslında “[ ]” metakarakterinin ne i¸e yaradı˘ ını az çok anlamı¸ olmalısınız. Ama biz yine de s g s söyle bir bakalım bu metakaraktere. ¸ “[ ]” adlı metakarakter, yukarıda verdi˘ imiz listedeki “öz” ile ba¸layıp, “c”, “h” veya “k” g s harflerinden herhangi biri ile devam eden ve “an” ile biten bütün ö˘ eleri ayıklıyor. Gelin g bununla ilgili bir örnek daha yapalım:
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("es[mr]a",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, “es” ile ba¸layıp, “m” veya “r” harflerinden herhangi biriyle devam eden g s ve sonunda da “a” harfi bulunan bütün ö˘ eleri ayıkladık. Bu da bize esma ve esra çıktılarını g verdi... Dedi˘ imiz gibi, metakarakterler programlama dilleri için özel anlam ifade eden sembollerdir. g “Normal” karakterlerden farklı olarak, metakarakterlerle kar¸ıla¸an bir bilgisayar normalden s s farklı bir tepki verecektir. Yukarıda metakarakterlere örnek olarak “\n” ve “\t” kaçı¸ dizilerini s

vermi¸tik. Örne˘ in Python’da print "\n" gibi bir komut verdi˘ imizde, Python ekrana “\n” s g g yazdırmak yerine bir alt satıra geçecektir. Çünkü “\n” Python için özel bir anlam ta¸ımaktadır. s Düzenli ifadelerde de birtakım metakarakterlerin kullanıldı˘ ını ö˘ rendik. Bu metakarakterler, g g düzenli ifadeleri düzenli ifade yapan seydir. Bunlar olmadan düzenli ifadelerle yararlı bir i¸ ¸ s yapmak mümkün olmaz. Bu giri¸ bölümünde düzenli ifadelerde kullanılan metakarakterlere s örnek olarak “[ ]” sembolünü verdik. Herhangi bir düzenli ifade içinde “[ ]” sembolünü gören Python, do˘ rudan do˘ ruya bu sembolle e¸le¸en bir karakter dizisi aramak yerine, özel bir i¸lem g g s s s gerçekle¸tirecektir. Yani “[ ]” sembolü kendisiyle e¸le¸meyecektir... s s s Python’da bulunan temel metakarakterleri topluca görelim: [].*+?{}^$|() Do˘ rudur, yukarıdaki karakterler, çizgi romanlardaki küfürlere benziyor. Endi¸elenmeyin, g s biz bu metakarakterleri olabildi˘ ince sindirilebilir hale getirmek için elimizden gelen çabayı g gösterece˘ iz. g Bu bölümde düzenli ifadelerin zor kısmı olan metakarakterlere, okurlarımızı ürkütmeden, yumu¸ak bir giri¸ yapmayı amaçladık. Simdi artık metakarakterlerin temelini attı˘ ımıza göre üste s s ¸ g kat çıkmaya ba¸layabiliriz. s

19.2.1 [ ] (Kö¸ eli Parantez) s
[ ] adlı metakaraktere önceki bölümde de˘ inmi¸tik. Orada verdi˘ imiz örnek suydu: g s g ¸
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("öz[chk]an",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Yukarıdaki örnekte, bir liste içinde geçen özcan, özhan ve özkan ö˘ elerini ayıklıyoruz. Burada g bu üç ö˘ edeki farklı karakterleri (“c”, “h” ve “k”) kö¸eli parantez içinde nasıl belirtti˘ imize g s g dikkat edin. Python, kö¸eli parantez içinde gördü˘ ü bütün karakterleri tek tek liste ö˘ elerine s g g uyguluyor. Önce “öz” ile ba¸layan bütün ö˘ eleri alıyor, ardından “öz” hecesinden sonra “c” s g harfiyle devam eden ve “an” hecesi ile biten ö˘ eyi buluyor. Böylece özcan ö˘ esini bulmu¸ g g s oldu. Aynı i¸lemi, “öz” hecesinden sonra “h” harfini barındıran ve “an” hecesiyle biten ö˘ eye s g uyguluyor. Bu sekilde ise özhan ö˘ esini bulmu¸ oldu. En son hedef ise “öz” ile ba¸layıp “k” ¸ g s s harfi ile devam eden ve “an” ile biten ö˘ e. Yani listedeki özkan ö˘ esi... En nihayetinde de g g elimizde özcan, özhan ve özkan ö˘ eleri kalmı¸ oluyor. g s Bir önceki bölümde yine [ ] metakarakteriyle ilgili olarak su örne˘ i de vermi¸tik: ¸ g s
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("es[mr]a",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Bu örne˘ in de “özcan, özkan, özhan” örne˘ inden bir farkı yok. Burada da Python kö¸eli parang g s tez içinde gördü˘ ü bütün karakterleri tek tek liste ö˘ elerine uygulayıp, esma ve esra ö˘ elerini g g g bize veriyor. Simdi bununla ilgili yeni bir örnek verelim. ¸ Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸
>>> a = ["23BH56","TY76Z","4Y7UZ","TYUDZ","34534"]

Mesela biz bu listedeki ö˘ eler içinde, sayıyla ba¸layanları ayıklayalım. g s dikkatlice inceleyin:
>>> for i in a: ... if re.match("[0-9]",i): ... print i ... 23BH56 4Y7UZ 34534

Simdi su kodları ¸ ¸

Burada parantez içinde kullandı˘ ımız ifadeye dikkat edin. “0” ile “9” arasındaki bütün ö˘ eleri g g içeren bir karakter dizisi tanımladık. Yani kısaca, içinde herhangi bir sayı barındıran ö˘ eleri g kapsama alanımıza aldık. Burada ayrıca search() yerine match() metodunu kullandı˘ ımıza g da dikkat edin. match() metodunu kullanmamızın nedeni, bu metodun bir karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakması... Amacımız sayı ile ba¸layan bütün ö˘ eleri ayıklamak oldu˘ una s s g g göre, yukarıda yazdı˘ ımız kod, liste ö˘ eleri içinde yer alan ve sayı ile ba¸layan bütün ö˘ eleri g g s g ayıklayacaktır. Biz burada Python’a su emri vermi¸ oluyoruz: “Bana sayı ile ba¸layan bütün ¸ s s ö˘ eleri bul! Önemli olan bu ö˘ elerin sayıyla ba¸lamasıdır! Sayıyla ba¸layan bu ö˘ eler ister g g s s g harfle devam etsin, ister ba¸ka bir karakterle... Sen yeter ki bana sayı ile ba¸layan ö˘ eleri s s g bul!“ Bu emri alan Python, hemen liste ö˘ elerini gözden geçirecek ve bize 23BH56, 4Y7UZ ve 34534 g ö˘ elerini verecektir. Dikkat ederseniz, Python bize listedeki TY76Z ve TYUDZ ö˘ elerini verg g medi. Çünkü TY76Z içinde sayılar olsa da bunlar bizim ölçütümüze uyacak sekilde en ba¸ta ¸ s yer almıyor. TYUDZ ö˘ esinde ise tek bir sayı bile yok... g Simdi de isterseniz listedeki TY76Z ö˘ esini nasıl alabilece˘ imize bakalım: ¸ g g
>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z][A-Z][0-9]",i): ... print i

Burada dikkat ederseniz düzenli ifademizin ba¸ında A-Z diye bir sey yazdık. Bu ifade “A” ile s ¸ “Z” harfleri arasındaki bütün karakterleri temsil ediyor. Biz burada yalnızca büyük harfleri sorguladık. E˘ er küçük harfleri sorgulamak isteseydik “A-Z” yerine “a-z” diyecektik. Düzenli g ifademiz içinde geçen birinci “A-Z” ifadesi aradı˘ ımız karakter dizisi olan “TY76Z” içindeki “T” g harfini, ikinci “A-Z” ifadesi “Y” harfini, “0-9” ifadesi ise “7” sayısını temsil ediyor. Karakter dizisi içindeki geri kalan harfler ve sayılar otomatik olarak e¸le¸tirilecektir. O yüzden ons s lar için ayrı bir sey yazmaya gerek yok. Yalnız bu söyledi˘ imiz son sey sizi aldatmasın. Bu ¸ g ¸ “otomatik e¸le¸tirme” i¸lemi bizim su anda kar¸ı kar¸ıya oldu˘ umuz karakter dizisi için geçers s s ¸ s s g lidir. Farklı nitelikteki karakter dizilerinin söz konusu oldu˘ u ba¸ka durumlarda i¸ler böyle g s s yürümeyebilir. Düzenli ifadeleri ba¸arılı bir sekilde kullanabilmenin ilk sartı, üzerinde i¸lem s ¸ ¸ s yapılacak karakter dizisini tanımaktır. Bizim örne˘ imizde yukarıdaki gibi bir düzenli ifade kalıbı g olu¸turmak i¸imizi görüyor. Ama ba¸ka durumlarda, duruma uygun ba¸ka kalıplar yazmak s s s s gerekebilir/gerekecektir. Dolayısıyla, tek bir düzenli ifade kalıbıyla hayatın geçmeyece˘ ini ung utmamalıyız. Simdi yukarıdaki kodu search() ve group() metotlarını kullanarak yazmayı deneyin. Elde ¸ etti˘ iniz sonuçları dikkatlice inceleyin. match() ve search() metotlarının ne gibi farklılıklara g sahip oldu˘ unu kavramaya çalı¸ın... Sorunuz olursa bana nasıl ula¸aca˘ ınızı biliyorsunuz... g s s g Bu arada, düzenli ifadelerle ilgili daha fazla sey ö˘ rendi˘ imizde yukarıdaki kodu çok daha sade ¸ g g bir biçimde yazabilece˘ iz. g

19.2.2 . (Nokta)
Bir önceki bölümde [ ] adlı metakarakteri incelemi¸tik. Bu bölümde ise farklı bir metakarakteri s inceleyece˘ iz. ˙ g Inceleyece˘ imiz metakarakter: ”.” g Bu metakarakter, yeni satır karakteri hariç bütün karakterleri temsil etmek için kullanılır. Mesela:
>>> for i in liste: ... nesne = re.match("es.a",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... esma esra

Gördü˘ ünüz gibi, daha önce [ ] metakarakterini kullanarak yazdı˘ ımız bir düzenli ifadeyi bu kez g g farklı sekilde yazıyoruz. Unutmayın, bir düzenli ifade birkaç farklı sekilde yazılabilir. Biz bunlar ¸ ¸ içinde en basit ve en anla¸ılır olanını seçmeliyiz. Ayrıca yukarıdaki kodu birkaç farklı sekilde de s ¸ yazabilirsiniz. Mesela su yazım da bizim durumumuzda geçerli bir seçenek olacaktır: ¸
>>> for i in liste: ... if re.match("es.a",i): ... print i

Tabii ki biz, o anda çözmek durumunda oldu˘ umuz soruna en uygun olan seçene˘ i tercih g g etmeliyiz... Yalnız, unutmamamız gereken sey, bu ”.” adlı metakarakterin sadece tek bir ¸ karakterin yerini tutuyor olmasıdır. Yani söyle bir kullanım bize istedi˘ imiz sonucu vermez: ¸ g
>>> liste = ["ahmet","kemal", "kamil", "mehmet"] >>> for i in liste: ... if re.match(".met",i): ... print i

Burada ”.” sembolü “ah” ve “meh” hecelerinin yerini tutamaz. ”.” sembolünün görevi sadece tek bir karakterin yerini tutmaktır (yeni satır karakteri hariç). Ama biraz sonra ö˘ renece˘ imiz g g metakarakter yardımıyla “ah” ve “meh” hecelerinin yerini de tutabilece˘ iz. g ”.” sembolünü kullanarak bir örnek daha yapalım. Bir önceki bölümde verdi˘ imiz a listesini g hatırlıyorsunuz:
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ’34534’]

Önce bu listeye bir ö˘ e daha ekleyelim: g
>>> a.append("1agAY54")

Artık elimizde söyle bir liste var: ¸
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ... ’34534’, "1agAY54"]

Simdi bu listeye söyle bir düzenli ifade uygulayalım: ¸ ¸
>>> for i in a: ... if re.match(".[0-9a-z]",i): ... print i ...

23BH56 34534 1agAY54

Burada yaptı˘ ımız sey çok basit. Su özelliklere sahip bir karakter dizisi arıyoruz: g ¸ ¸ 1. Herhangi bir karakter ile ba¸layacak. Bu karakter sayı, harf veya ba¸ka bir karakter olas s bilir. 2. Ardından bir sayı veya alfabedeki küçük harflerden herhangi birisi gelecek. 3. Bu ölçütleri kar¸ıladıktan sonra, aradı˘ ımız karakter dizisi herhangi bir karakter ile devam s g edebilir. Yukarıdaki ölçütlere uyan karakter dizilerimiz: 23BH56, 34534, 1agAY54 Yine burada da kendinize göre birtakım de˘ i¸iklikler yaparak, farklı yazım sekilleri ve farklı gs ¸ metotlar kullanarak ne olup ne bitti˘ ini daha iyi kavrayabilirsiniz. Düzenli ifadeleri gere˘ i gibi g g anlayabilmek için bol bol uygulama yapmamız gerekti˘ ini unutmamalıyız. g

19.2.3 * (Yıldız)
Bu metakarakter, kendinden önce gelen bir düzenli ifade kalıbını sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸tirir. Tanımı biraz karı¸ık olsa da örnek yardımıyla bunu da anlayaca˘ ız: s s s g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i

Burada “*” sembolü kendinden önce gelen “a” karakterini sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸tiriyor. Yani mesela “st” içinde sıfır adet “a” karakteri var. Dolayısıyla bu karakter s s yazdı˘ ımız düzenli ifadeyle e¸le¸iyor. “sat” içinde bir adet “a” karakteri var. Dolayısıyla bu da g s s e¸le¸iyor. “saat” ve “saaat” karakter dizilerinde sırasıyla iki ve üç adet “a” karakteri var. Tabii s s ki bunlar da yazdı˘ ımız düzenli ifadeyle e¸le¸iyor. Listemizin en son ö˘ esi olan “falanca”da da g s s g ilk hecede bir adet “a” karakteri var. Ama bu ö˘ edeki sorun, bunun “s” harfiyle ba¸lamaması. g s Çünkü biz yazdı˘ ımız düzenli ifadede, aradı˘ ımız seyin “s” harfi ile ba¸lamasını, sıfır veya daha g g ¸ s fazla sayıda “a” karakteri ile devam etmesini ve ardından da “t” harfinin gelmesini istemi¸tik. s “falanca” ö˘ esi bu ko¸ulları kar¸ılamadı˘ ı için süzgecimizin dı¸ında kaldı. g s s g s Burada dikkat edece˘ imiz nokta, “*” metakarakterinin kendinden önce gelen yalnızca bir g karakterle ilgileniyor olması... Yani bizim örne˘ imizde “*” sembolü sadece “a” harfinin sıfır g veya daha fazla sayıda bulunup bulunmamasıyla ilgileniyor. Bu ilgi, en ba¸taki “s” harfini kaps samıyor. “s” harfinin de sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸mesini istersek düzenli ifademizi s s “s*a*t” veya “[sa]*t” biçiminde yazmamız gerekir... Bu iki seçenek içinde “[sa]*t” seklindeki ¸ yazımı tercih etmenizi tavsiye ederim. Burada, daha önce ö˘ rendi˘ imiz “[ ]” metakarakteri g g yardımıyla “sa” harflerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin... g Simdi ”.” metakarakterini anlatırken istedi˘ imiz sonucu alamadı˘ ımız listeye dönelim. Orada ¸ g g “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini listeden ba¸arıyla ayıklayamamı¸tık. O durumda bizim g s s ba¸arısız olmamıza neden olan kullanım söyleydi: s ¸
>>> liste = ["ahmet", "kemal", "kamil", "mehmet"] >>> for i in liste: ... if re.match(".met",i): ... print i

Ama artık elimizde “*” gibi bir araç oldu˘ una göre simdi istedi˘ imiz seyi yapabiliriz. Yapmamız g ¸ g ¸ gereken tek sey ”.” sembolünden sonra “*” sembolünü getirmek: ¸
>>> for i in liste: ... if re.match(".*met",i): ... print i

Gördü˘ ünüz gibi “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini bu kez ba¸arıyla ayıkladık. Bunu yapmamızı g g s sa˘ layan sey de “*” adlı metakarakter oldu... Burada Python’a su emri verdik: “Bana kelime g ¸ ¸ ba¸ında herhangi bir karakteri (”.” sembolü herhangi bir karakterin yerini tutuyor) sıfır veya s daha fazla sayıda içeren ve sonu da “met” ile biten bütün ö˘ eleri ver!” g Bir önceki örne˘ imizde “a” harfinin sıfır veya daha fazla sayıda bulunup bulunmamasıyla ilg gilenmi¸tik. Bu son örne˘ imizde ise herhangi bir harfin/karakterin sıfır veya daha fazla sayıda s g bulunup bulunmamasıyla ilgilendik. Dolayısıyla ”.*met” seklinde yazdı˘ ımız düzenli ifade, “ah¸ g met”, “mehmet”, “muhammet”, “ismet”, “kısmet” ve hatta tek ba¸ına “met” gibi bütün ö˘ eleri s g kapsayacaktır. Kısaca ifade etmek gerekirse, sonu “met” ile biten her sey (“met” ifadesinin ¸ kendisi de dâhil olmak üzere) kapsama alanımıza girecektir. Bunu günlük hayatta nerede kullanabilece˘ inizi hemen anlamı¸ olmalısınız. Mesela bir dizin içindeki bütün “mp3” dosyalarını g s bu düzenli ifade yardımıyla listeleyebiliriz:
>>> import os >>> import re >>> dizin = os.listdir(os.getcwd()) >>> for i in dizin: ... if re.match(".*mp3",i): ... print i

match() metodunu anlattı˘ ımız bölümde bu metodun bir karakter dizisinin yalnızca g ba¸langıcıyla ilgilendi˘ ini söylemi¸tik. Mesela o bölümde verdi˘ imiz su örne˘ i hatırlıyorsunuzs g s g ¸ g dur:
>>> a = "python güçlü bir dildir" >>> re.match("güçlü", a)

Bu örnekte Python bize çıktı olarak “None” de˘ erini vermi¸ti. Yani herhangi bir e¸le¸me bug s s s lamamı¸tı. Çünkü dedi˘ imiz gibi, match() metodu bir karakter dizisinin yalnızca en ba¸ına s g s bakar. Ama geldi˘ imiz su noktada artık bu kısıtlamayı nasıl kaldıraca˘ ınızı biliyorsunuz: g ¸ g
>>> re.match(".*güçlü",a)

Ama match() metodunu bu sekilde zorlamak yerine performans açısından en do˘ ru yol bu tür ¸ g i¸ler için search() metodunu kullanmak olacaktır. s Bunu da geçti˘ imize göre artık yeni bir metakarakteri incelemeye ba¸layabiliriz. g s

19.2.4 + (Artı)
Bu metakarakter, bir önceki metakarakterimiz olan “*” ile benzerdir. Hatırlarsanız, “*” metakarakteri kendisinden önceki sıfır veya daha fazla sayıda tekrar eden karakterleri ayıklıyordu. “+” metakarakteri ise kendisinden önceki bir veya daha fazla sayıda tekrar eden karakterleri ayıklar. Bildi˘ iniz gibi, önceki örneklerimizden birinde “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini g g su sekilde ayıklamı¸tık: ¸ ¸ s

>>> for i in liste: ... if re.match(".*met",i): ... print i

Burada “ahmet” ve “mehmet” dı¸ında “met” seklinde bir ö˘ e de bu düzenli ifadenin kapsamına s ¸ g girecektir. Mesela listemiz söyle olsa idi: ¸
>>> liste = ["ahmet","mehmet","met","kezban"]

Yukarıdaki düzenli ifade bu listedeki “met” ö˘ esini de içine alacaktı. Çünkü “*” adlı metakarakg ter sıfır sayıda tekrar eden karakterleri de ayıklıyor. Ama bizim istedi˘ imiz her zaman bu g olmayabilir. Bazen de, ilgili karakterin en az bir kez tekrar etmesini isteriz. Bu durumda yukarıdaki düzenli ifadeyi su sekilde yazmamız gerekir: ¸ ¸
>>> for i in liste: ... if re.match(".+met",i): ... print i

Burada su komutu vermi¸ olduk: ” Bana sonu ‘met’ ile biten bütün ö˘ eleri ver! Ama bana ‘met’ ¸ s g ö˘ esini yalnız ba¸ına verme!” Aynı i¸lemi search() metodunu kullanarak da yapabilece˘ imizi g s s g biliyorsunuz:
>>> for i in liste: ... nesne = re.search(".+met",i) ... if nesne: ... nesne.group() ... ahmet mehmet

Bir de daha önce verdi˘ imiz su örne˘ e bakalım: g ¸ g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i

Burada yazdı˘ ımız düzenli ifadenin özelli˘ i nedeniyle “st” de kapsama alanı içine giriyordu. g g Çünkü burada “*” sembolü “a” karakterinin hiç bulunmadı˘ ı durumları da içine alıyor. Ama g e˘ er biz “a” karakteri en az bir kez geçsin istiyorsak, düzenli ifademizi su sekilde yazmalıyız: g ¸ ¸
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa+t",i): ... print i

Hatırlarsanız önceki derslerimizden birinde kö¸eli parantezi anlatırken söyle bir örnek vers ¸ mi¸tik: s
>>> a = ["23BH56","TY76Z","4Y7UZ","TYUDZ","34534"] >>> for i in a: ... if re.match("[A-Z][A-Z][0-9]",i): ... print i

Burada amacımız sadece TY76Z ö˘ esini almaktı. Dikkat ederseniz, ö˘ enin ba¸ındaki “T” ve g g s “Y” harflerini bulmak için iki kez “[A-Z]” yazdık. Ama artık “+” metakarakterini ö˘ rendi˘ imize g g göre aynı i¸i daha basit bir sekilde yapabiliriz: s ¸

>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... TY76Z

Burada “[A-Z]” düzenli ifade kalıbını iki kez yazmak yerine bir kez yazıp yanına da “+” sembolünü koyarak, bu ifade kalıbının bir veya daha fazla sayıda tekrar etmesini istedi˘ imizi beg lirttik... “+” sembolünün ne i¸ yaptı˘ ını da anladı˘ ımıza göre, artık yeni bir metakarakteri incelemeye s g g ba¸layabiliriz. s

19.2.5 ? (Soru ˙sareti) I¸
Hatırlarsanız, “*” karakteri sıfır ya da daha fazla sayıda e¸le¸meleri; “+” ise bir ya da daha s s fazla sayıda e¸le¸meleri kapsıyordu. ˙ste simdi görece˘ imiz ”?” sembolü de e¸le¸me sayısının s s I¸ ¸ g s s sıfır veya bir oldu˘ u durumları kapsıyor. Bunu daha iyi anlayabilmek için önceden verdi˘ imiz g g su örne˘ e bakalım: ¸ g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i ... st sat saat saaat >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa+t",i): ... print i ... sat saat saaat

“*” ve “+” sembollerinin hangi karakter dizilerini ayıkladı˘ ını görüyoruz. Simdi de ”?” semg ¸ bolünün ne yaptı˘ ına bakalım: g
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa?t",i): ... print i ... st sat

Gördü˘ ünüz gibi, ”?” adlı metakarakterimiz, kendisinden önce gelen karakterin hiç bulung madı˘ ı (yani sıfır sayıda oldu˘ u) ve bir adet bulundu˘ u durumları içine alıyor. Bu yüzden de g g g çıktı olarak bize sadece “st” ve “sat” ö˘ elerini veriyor. g Simdi bu metakarakteri kullanarak gerçek hayatta kar¸ımıza çıkabilecek bir örnek verelim. ¸ s Bu metakarakterin tanımına tekrar bakarsak, “olsa da olur olmasa da olur” diyebilece˘ imiz g durumlar için bu metakarakterin rahatlıkla kullanılabilece˘ ini görürüz. g

Söyle bir örnek verelim: Diyelim ki bir metin üzerinde arama yapacaksınız. Aradı˘ ınız kelime ¸ g “uluslararası”:

metin = """Uluslararası hukuk, uluslar arası ili¸kiler altında bir disiplindir. Uluslararası ili¸kile s s

Not: Bu metin http://tr.wikipedia.org/wiki/Uluslararas%C4%B1_hukuk adresinden alınıp üzerinde ufak de˘ i¸iklikler yapılmı¸tır. gs s Simdi yapmak istedi˘ imiz sey “uluslararası” kelimesini bulmak. Ama dikkat ederseniz metin ¸ g ¸ içinde “uluslararası” kelimesi aynı zamanda “uluslar arası” seklinde de geçiyor. Bizim bu iki ¸ kullanımı da kapsayacak bir düzenli ifade yazmamız gerekecek.
>>> nesne = re.findall("[Uu]luslar ?arası",metin) >>> for i in nesne: ... print i

Verdi˘ imiz düzenli ifade kalıbını dikkatlice inceleyin. Bildi˘ iniz gibi, ”?” metakarakteri, g g kendinden önce gelen karakterin (düzenli ifade kalıbını) sıfır veya bir kez geçti˘ i durumları g arıyor. Burada ”?” sembolünü ” ” karakterinden, yani “bo¸luk” karakterinden sonra kullandık. s Dolayısıyla, “bo¸luk karakterinin sıfır veya bir kez geçti˘ i durumları” hedefledik. Bu sekilde s g ¸ hem “uluslar arası” hem de “uluslararası” kelimesini ayıklamı¸ olduk. Düzenli ifademizde s ayrıca söyle bir sey daha yazdık: “[Uu]”. Bu da gerekiyor. Çünkü metnimiz içinde “ulus¸ ¸ lararası” kelimesinin büyük harfle ba¸ladı˘ ı yerler de var... Bildi˘ iniz gibi, “uluslar” ve “Uluslar” s g g kelimeleri asla aynı de˘ ildir. Dolayısıyla hem “u” harfini hem de “U” harfini bulmak için, daha g önce ö˘ rendi˘ imiz “[]” metakarakterini kullanıyoruz. g g

19.2.6 { } (Küme Parantezi)
{ } adlı metakarakterimiz yardımıyla bir e¸le¸meden kaç adet istedi˘ imizi belirtebiliyoruz. Yine s s g aynı örnek üzerinden gidelim:
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa{3}t",i): ... print i ... saaat

Burada “a” karakterinin 3 kez tekrar etmesini istedi˘ imizi belirttik. Python da bu emrimizi g hemen yerine getirdi. Bu metakarakterin ilginç bir özelli˘ i daha vardır. Küme içinde iki farklı g sayı yazarak, bir karakterin en az ve en çok kaç kez tekrar etmesini istedi˘ imizi belirtebiliriz. g Örne˘ in: g
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa{0,3}t",i): ... print i ... st sat saat saaat

sa{0,3}t ifadesiyle, “a” harfinin en az sıfır kez, en çok da üç kez tekrar etmesini istedi˘ imiz g söyledik. Dolayısıyla, “a” harfinin sıfır, bir, iki ve üç kez tekrar etti˘ i durumlar ayıklanmı¸ oldu. g s Bu sayı çiftlerini de˘ i¸tirerek daha farklı sonuçlar elde edebilirsiniz. Ayrıca hangi sayı çiftinin gs daha önce ö˘ rendi˘ imiz ”?” metakarakteriyle aynı i¸i yaptı˘ ını bulmaya çalı¸ın... g g s g s

19.2.7 ^ (Sapka) ¸
^ sembolünün iki i¸levi var. Birinci i¸levi, bir karakter dizisinin en ba¸ındaki veriyi sorgulamaks s s tır. Yani aslında match() metodunun varsayılan olarak yerine getirdi˘ i i¸levi bu metakarakter g s yardımıyla açıkça belirterek yerine getirebiliyoruz. Su örne˘ e bakalım: ¸ g
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ... ’34534’, ’1agAY54’] >>> for i in a: ... if re.search("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... 23BH56 TY76Z 4Y7UZ 1agAY54

Bir de suna bakalım: ¸
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... BH5 TY7 Y7 AY5

Dikkat ederseniz, su son verdi˘ imiz kod oldukça hassas bir çıktı verdi bize. Çıktıdaki bütün ¸ g de˘ erler, aynen düzenli ifademizde belirtti˘ imiz gibi, yan yana bir veya daha fazla harf içeriyor g g ve sonra da bir sayı ile devam ediyor. Bu farklılı˘ ın nedeni, ilk kodlarda print i ifadesini kulg lanmamız. Bu durumun çıktılarımızı nasıl de˘ i¸tirdi˘ ine dikkat edin. Bir de su örne˘ e bakalım: gs g ¸ g
>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... TY76Z

Burada sadece TY76Z çıktısını almamızın nedeni, match() metodunun karakter dizilerinin en ba¸ına bakıyor olması. Aynı etkiyi search() metoduyla da elde etmek için, ba¸lıkta geçen “^” s s (¸apka) sembolünden yararlanaca˘ ız: s g
>>> for i in a: ... nesne = re.search("^[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... TY7

Gördü˘ ünüz gibi, “^” (¸apka) metakarakteri search() metodunun, karakter dizilerinin sadece g s en ba¸ına bakmasını sa˘ ladı. O yüzden de bize sadece, TY7 çıktısını verdi. Hatırlarsanız aynı s g kodu, sapkasız olarak, su sekilde kullanmı¸tık yukarıda: ¸ ¸ ¸ s
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne:

... ... BH5 TY7 Y7 AY5

print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, sapka sembolü olmadı˘ ında search() metodu karakter dizisinin ba¸ına bakg ¸ g s makla yetinmiyor, aynı zamanda karakter dizisinin tamamını tarıyor. Biz yukarıdaki koda bir “^” sembolü ekleyerek, metodumuzun sadece karakter dizisinin en ba¸ına bakmasını istes dik. O da emrimize sadakatle uydu. Burada dikkatimizi çekmesi gereken ba¸ka bir nokta s da search() metodundaki çıktının kırpılmı¸ olması. Dikkat ettiyseniz, search() metodu bize s ö˘ enin tamamını vermedi. Ö˘ elerin yalnızca “[A-Z]+[0-9]” kalıbına uyan kısımlarını kesip attı g g önümüze. Çünkü biz ona tersini söylemedik. E˘ er ö˘ elerin tamamını istiyorsak bunu açık açık g g belirtmemiz gerekir:
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9].*",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... BH56 TY76Z Y7UZ AY54

Veya metodumuzun karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakmasını istersek: s
>>> for i in a: ... nesne = re.search("^[A-Z]+[0-9].*",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... TY76Z

Bu kodlarda düzenli ifade kalıbının sonuna ”.*” sembolünü ekledi˘ imize dikkat edin. Böylelikle g metodumuzun sonu herhangi bir sekilde biten ö˘ eleri bize vermesini sa˘ ladık... ¸ g g Ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi, “^” metakarakterinin, karakter dizilerinin en ba¸ına demir atmak s g s dı¸ında ba¸ka bir görevi daha vardır: “Hariç” anlamına gelmek... Bu görevini sadece “[]” s s metakarakterinin içinde kullanıldı˘ ı zaman yerine getirir. Bunu bir örnekle görelim. Yukarıg daki listemiz üzerinde öyle bir süzgeç uygulayalım ki, 1agAY54 ö˘ esi çıktılarımız arasında g görünmesin... Bu ö˘ eyi avlayabilmek için kullanmamız gereken düzenli ifade söyle olacaktır: g ¸ [0-9A-Z][^a-z]+
>>> for i in a: ... nesne = re.match("[0-9A-Z][^a-z]+",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Burada su ölçütlere sahip bir ö˘ e arıyoruz: ¸ g 1. Aradı˘ ımız ö˘ e bir sayı veya büyük harf ile ba¸lamalı g g s 2. En ba¸taki sayı veya büyük harften sonra küçük harf GELMEMEL˙ (Bu ölçütü “^” i¸areti s I s sa˘ lıyor) g 3. Üstelik bu “küçük harf gelmeme durumu” bir veya daha fazla sayıda tekrar etmeli... Yani ba¸taki sayı veya büyük harften sonra kaç tane olursa olsun asla küçük harf gelmemeli s

karakter dizilerinin en ba¸ına demir attı˘ ını söylemi¸tik.. "sat". "atkı".. Bu soyut açıkg s g lamaları somut bir örnekle ba˘ layalım: g >>> liste = ["at". elimizde on ö˘ elik bir liste var.8 $ (Dolar) Bir önceki bölümde “^” i¸aretinin. at Sonuç tam da bekledi˘ imiz gibi oldu.. "satılık". Hatta istersek bu metakarakterleri birlikte de g kullanabiliriz: >>> for i in liste: .i): .. ¸ .(Bu ölçütü de “+” i¸areti sa˘ lıyor”) s g Bu ölçütlere uymayan tek ö˘ e “1agAY54” olacaktır.search("^at". “$” i¸areti g s s g s aynı karakter dizisinin nasıl bitece˘ ini belirliyor.. “^” i¸aretinin nasıl kullanıldı˘ ına ve küçük harfleri nasıl dı¸arıda bıraktı˘ ına dikkat s g s g edin.. ˙ste simdi s g I¸ ¸ görece˘ imiz “dolar i¸areti” de ($) karakter dizilerinin nasıl bitece˘ ini belirliyor. Diyelim ki biz bu listeden. "fakat". g g Burada.. if re. "mat".. at atkı Gördü˘ ünüz gibi. bu “^” i¸aretinin “hariç” anlamı sadece “[]” metakarakterinin içinde kuls lanıldı˘ ı zaman geçerlidir... “^” i¸areti bir karakter dizisinin nasıl ba¸layaca˘ ını belirlerken.. if re. if re. s s g s Yani bu sembol arama/e¸le¸tirme i¸leminin karakter dizisinin en ba¸ından ba¸lamasını sa˘ lıys s s s s g ordu. "katılım"] Gördü˘ ünüz gibi. “at” hecesiyle biten g g kelimeleri ayıklamak istiyoruz: >>> for i in liste: ...search("^at$". "yat". print i ...2.search("at$".. . E˘ er biz “at” ile ba¸layan bütün ö˘ eleri ayıklamak isteseydik ne yapmamız gerekg s g ti˘ ini biliyorsunuz: g >>> for i in liste: .i): .i): . Unutmayalım.. "katkı". Verdi˘ imiz düzenli ifade kalıbı ile “at” ile ba¸layan ve g g s aynı sekilde biten karakter dizilerini ayıkladık. "rahat". print i . at fakat rahat mat yat sat Burada “$” metakarakteri sayesinde aradı˘ ımız karakter dizisinin nasıl bitmesi gerekti˘ ini beg g lirleyebildik.. Bu sembol bir bakıma karakter dizilerinin nasıl ba¸layaca˘ ını belirliyordu. Dolayısıyla bu ö˘ e çıktıda görünmeyecek... g 19. Bu da bize “at” çıktısını verdi. print i ...

. "25€". "rahat".. "yat".match("[0-9]+\$". if re..... if re.10 | (Dik Çizgi) Bu metakarakter..2... at fakat atkı rahat mat yat sat .. Peki burada ne i¸i var? Simdiye kadar ö˘ rendi˘ imiz konus g s s ¸ g g lardan gördü˘ ünüz gibi. "katılım"] >>> for i in liste: . print i .. Yani mesela biz “$” sembolünü arıyor olsak.. Çünkü listemizde sayıyla biten bir karakter dizisi yok. "satılık". "fakat". "10TL".i): .. bunların ta¸ıdıkları özel anlam yüzünden bu sembolleri ayıklag s mak hemencecik mümkün olmayacaktır..9 \ (Ters Bölü) Bu i¸aret bildi˘ imiz “kaçı¸ dizisi”dir. Hemen bakalım: >>> for i in liste: ... 19.. "atkı". . Yani bir karakter dizisi içinde s s bu sembolleri arıyorsak e˘ er.. print i Python “$” i¸aretinin özel anlamından dolayı... Bunlar kendileriyle e¸le¸miyorlar. Peki biz ne yapaca˘ ız? ˙ste bu noktada “\” metakarakteri devreye g I¸ girecek. bunu Python’a nasıl anlataca˘ ız? Çünkü bu sembolü yazdı˘ ımız zaman Python bunu farklı algılıyor.2.. 10$ 20$ Gördü˘ ünüz gibi. "mat". Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ >>> liste = ["10$". "25£"] Amacımız bu listedeki dolarlı de˘ erleri ayıklamaksa ne yapaca˘ ız? Sunu deneyelim önce: g g ¸ >>> for i in liste: ...i): . "sat". "katkı".. “\” sembolünü kullanarak “$” i¸aretinin özel anlamından kaçtık. "20$". if re.... bizim sayıyla biten bir karakter dizisi aradı˘ ımızı s g zannedecek.search("^at|at$". Bu ne des s g mek? Hemen görelim: >>> liste = ["at". dolayısıyla da herhangi bir çıktı vermeyecektir..i): . Python’daki düzenli ifadeler açısından özel anlam ta¸ıyan bir takım g s semboller/metakarakterler var. g g Lafı dolandırmadan hemen bir örnek verelim.match("[0-9]+$".19. Bu g s metakarakteri de kısaca anlattı˘ ımıza göre yeni bir metakarakterle yolumuza devam edebilig riz. print i .. birden fazla düzenli ifade kalıbını birlikte e¸le¸tirmemizi sa˘ lar..

html” sayfasını urllib modülü yardımıyla açtık.html” adresinin kayna˘ ına g baktı˘ ımız zaman aradı˘ ımız bilgilerin hep su sekilde oldu˘ unu görüyoruz: g g ¸ ¸ g <a href=”tbilgi_giris. Aynı sekilde.+” ifadesi su demek oluyor: “Bana bir veya daha fazla sayıda tekrar eden bütün karak¸ terleri bul!” Dolayısıyla burada “(.html”>Temel Bilgiler</a> Dolayısıyla aslında düzenli ifade kalıbımızı yazarken yaptı˘ ımız sey. Bu durumu.com/py2/icindekiler_python.i) if nesne: print nesne.+html)” ifadesini birlikte dü¸ünürsek. . web tarayıcınızda http://www. Çünkü bahsi geçen ¸ web sayfasındaki html uzantılı dosyalar “a href=” tag’ı içinde yer alıyor.search(’<a href=".istihza. g ¸ ¸ .” sembolü. g g Diyelim ki biz http://www.i): print i Sırada son metakarakterimiz olan “()” var. “http://www. ..html" f = urllib.Gördü˘ ünüz gibi “|” metakarakterini kullanarak ba¸ta ve sonda “at” hecesini içeren kelimeleri g s ayıkladık.. düzenli ifademizi kaynakta görünen sablona uydurmak. renkleri içeren bir listeden belli renkleri de ayıklayabiliriz bu ¸ metakarakter yardımıyla. bütün sayfayı taramak için basit bir for döngüsü kurduk 3.. Yazdı˘ ımız düzenli ifade kalıbı içinde dikkatimizi çekmesi gereken bazı noktalar var: g Kalıbın “(.com/py2/icindekiler_python.com/py2/icindekiler_python. Dolayısıyla g ”.+</a>. Düzenli ifade kalıbımızı söyle yazdık: <a href="..istihza. Bu sembol bildi˘ iniz gibi.html adresindeki bütün ba¸lıkları s ve bu ba¸lıklara ait html dosyalarını bir liste halinde almak istiyoruz. yazdı˘ ımız sey s g ¸ su anlama geliyor: “Bana ‘html’ ile biten bütün karakter dizilerini bul!“ ¸ 5..+html)” kısmında geçen “+” metakarakteri kendisinden önce gelen düzenli ifadenin bir veya daha fazla sayıda tekrar eden e¸le¸melerini buluyor...2.istihza. mesela.urlopen(url) for i in f: nesne = re. Bu metakarakter bizim bir g karakter dizisinin istedi˘ imiz kısımlarını ayıklamamızda çok büyük kolaylıklar sa˘ layacak.com/py2/icindekiler_python.+html">.+html">. Ardından. (Firefox’ta CTRL+U’ya basarak g sayfa kayna˘ ını görebilirsiniz) g 4..group() Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ 1.istihza.istihza. Bunun için söyle bir sey s ¸ ¸ yazabiliriz: import re import urllib url = "http://www..+</a>’. if re.html sayfasını açıp sayfa kayna˘ ını görüntüleyerek teyit edebilirsiniz.search("kırmızı|mavi|sarı".. “herhangi bir karakter” anlamına geliyor.. Amacımız bu sayfadaki ba¸lıkları ve bu ba¸lıklara ait html dosyalarını s s listelemek 2.com/py2/icindekiler_python. Öncelikle “http://www.11 ( ) (Parantez) Bu metakarakter yardımıyla düzenli ifade kalıplarını gruplayaca˘ ız.. Burada “+” s s metakarakterinden önce gelen düzenli ifade. kendisi de bir metakarakter olan ”. 19.

+html)">(. .html" f = urllib.search(’<a href="(. Ba˘lantı: index.\nBa˘lantı: %s\n" \ s g %(nesne. g Bu arada.istihza.+)</a>’.. Ama gördü˘ ünüz gibi çıktımız biraz karma¸ık.istihza.com g g g sitesinin sayfa yapısıyla sıkı sıkıya ba˘ lantılıdır..com/py2/icindekiler_python. Burada en azından.nesne.group() Simdi bu kodlarda su de˘ i¸ikli˘ i yapıyoruz: ¸ ¸ gs g #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www.i) if nesne: print "Ba¸lık: %s.istihza. Çünkü yazdı˘ ımız düzenli ifade istihza.group(1)) Kodlarda yaptı˘ ımız de˘ i¸ikliklere dikkat edin ve anlamaya çalı¸ın.com sitesinde herhangi bir de˘ i¸iklik olursa yukarıdaki kodgs ların istedi˘ iniz çıktıyı vermeyece˘ ini bilmelisiniz.. Bunları s g s istedi˘ imiz gibi düzenleyebilsek iyi olurdu. ..urlopen(url) for i in f: nesne = re.urlopen(url) for i in f: nesne = re.html" f = urllib.search(’<a href=". çünkü bir sonraki bölümde bütün karanlık noktaları s tek tek açıklayaca˘ ız.group(2). Hemen hemen amacımıza ula¸tık sayılır. “( )” metakarakterini kullanarak düzenli ifadenin g bazı bölümlerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin.html s g ˙ste bu bölümde görece˘ imiz “( )” metakarakteri istedi˘ imiz seyi yapmada bize yardımcı olaI¸ g g ¸ cak... Bazı noktalar gözünüze g gs s karanlık göründüyse hiç endi¸e etmeyin.Yukarıda verdi˘ imiz kodları çalı¸tırdı˘ ımız zaman aldı˘ ımız çıktı su sekilde oluyor: g s g g ¸ ¸ <a href="index. elbette www.i) if nesne: print nesne.com/py2/icindekiler_python.html">ANA SAYFA</a> . g . Dilerseniz en ba¸ta verdi˘ imiz kodlara tekrar dönelim: s g import re import urllib url = "http://www.+</a>’. de˘ il mi? Mesela bu çıktıları su sekilde düzenleyeg g ¸ ¸ bilmek ho¸ olurdu: s Ba¸lık: ANA SAYFA.+html">.

search("(python) (bir) (programlama) (dilidir)".3. Simdi bu grupladı˘ ımız bölümlere g s s ¸ g tek tek eri¸elim: s >>> print nesne. Simdi bunun s g ¸ ne i¸ yaptı˘ ına bakalım.3 E¸ le¸ me Nesnelerinin Metotları s s 19. Esasında biz bu s s g metodu önceki bölümlerde de kullanmı¸tık. ˙ ¸ g Isterseniz ilk olarak söyle basit ¸ bir örnek verelim: >>> a = "python bir program:lama dilidir" >>> nesne = re.group(2) bir >>> print nesne.group() python bir programlama dilidir Burada düzenli ifade kalıbımızı nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin. ama düzenli ifadeler kullanılarak üretilen g g e¸le¸me nesnelerinin bir metodu olan group() metodundan bahsedece˘ iz. bu metot düzenli ifadeleri kullanarak g e¸le¸tirdi˘ imiz karakter dizilerini görme imkanı sa˘ lıyordu.1 group() metodu Bu bölümde do˘ rudan düzenli ifadelerin de˘ il. g Daha önceki bölümlerden hatırlayaca˘ ınız gibi.group(4) dilidir Bu metodun bize ilerde ne büyük kolaylıklar sa˘ layaca˘ ını az çok tahmin ediyorsunuzdur.a) >>> print nesne.group(0) python bir programlama dilidir Gördü˘ ünüz gibi. “0” indeksi e¸le¸en karakter dizisinin tamamını veriyor. Gerisinin nasıl olaca˘ ını tahmin edeg g bilirsiniz: >>> print nesne. Ama burada bu metoda biraz daha ayrıntılı olarak s bakaca˘ ız. Bir de suna bakalım: g s s ¸ >>> print nesne.19. print nesne.group(3) programlama >>> print nesne. Bu bölümde bu metodu “()” s s g g metakarakteri yardımıyla daha verimli bir sekilde kullanaca˘ ız. s g .group(1) python Burada 1 numaralı grubun ö˘ esi olan “python”u aldık.group() komug tunu verdi˘ imizde e¸le¸en karakter dizileri ekrana döküldü. ˙ g g Isterseniz kullanabilece˘ imiz metotları tekrar listeleyelim: g >>> dir(nesne) Bu listede group() dı¸ında bir de groups() adlı bir metodun oldu˘ unu görüyoruz.

. ’ANA SAYFA’) (’icindekiler_python.html" f = urllib.\nBa˘lantı: %s\n" \ s g %(nesne.+)</a>’.istihza. ’PYTHON’) (’icindekiler_tkinter.nesne. s Böylece e¸le¸tirme nesnelerinin en sık kullanılan iki metodunu görmü¸ olduk..html’. Biz de bu demetin ö˘ elerine daha sonradan rahatlıkla g g eri¸ebiliyoruz. ’dilidir’) Simdi isterseniz bir önceki bölümde yaptı˘ ımız örne˘ e geri dönelim: ¸ g g #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www..i) if nesne: print nesne.groups() Gördü˘ ünüz gibi suna benzer çıktılar elde ediyoruz: g ¸ (’index. ’bir’. g ¸ .group(1)) Bu kodlarda son satırı söyle de˘ i¸tirelim: ¸ gs #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www.2 groups() metodu Bu metot.search(’<a href="(.groups() komutu bize “()” metakarakteri ile daha önceden gruplamı¸ oldu˘ us g muz ö˘ eleri bir demet olarak veriyor. bize kullanabilece˘ imiz bütün grupları bir demet halinde sunar: g >>> print nesne.com/py2/icindekiler_python.+)</a>’.html’. ’MAKALELER’) . .istihza..groups() (’python’.html" f = urllib. O yüzden simdilik bu konuya ara verelim.+html)">(. Bunları daha s s s sonraki örneklerimizde de bol bol kullanaca˘ ız.search(’<a href="(.3. ...group(2).19. ’programlama’..urlopen(url) for i in f: nesne = re.html’.com/py2/icindekiler_python. ’TKINTER’) (’makaleler.+html)">(..html’. Demek ki nesne.urlopen(url) for i in f: nesne = re.i) if nesne: print "Ba¸lık: %s.

if nesne: . "Nisan 3"] >>> for i in a: . s Alfanümerik Karakterlerin Yerini Tutan Özel Dizi: \w Bu sembol..... Simdi s ¸ artık aynı i¸levi daha kısa yoldan...i) .search("[0-9]\s[A-Za-z]+"...3.. Örne˘ in: s g >>> a = ["5 Ocak". sonra da bir s s büyük veya küçük harfle devam eden karakter dizilerini ayıkladık. bir sayı ile ba¸layan. Ama bir de bunların büyük harfli versiyonları vardır ki. Su örne˘ e bakalım: ¸ g >>> a = "abc123_$%+" >>> print re. 5 Ocak 4 Ekim Yukarıdaki örnekte. önemli oldukları için onları da inceleyece˘ iz.search("\w*". "27Mart". bir karakter dizisi içinde geçen bo¸lukları yakalamak için kullanılır. “\d” dizisi ile yerine getirebiliriz.group() . g 1. Bu özel dizi su ifadeyle aynı ans g ¸ lama gelir: [A-Za-z0-9_] Düzenli ifadeler içindeki özel diziler genel olarak bunlardan ibarettir.3 Özel Diziler Düzenli ifadeler içinde metakarakterler dı¸ında.. Bu bölümde bu özel dizileri inceleyece˘ iz: Bo¸luk karakterinin yerini tutan özel dizi: \s g s Bu sembol. “\s” özel dizisi bo¸luk karakterlerini avlıyor s . "Nisan 3"] >>> for i in a: . “[0-9]” yerine “\d” yerle¸tirerek daha kısa yoldan sonuca vardık. Buraya s s kadar olan örneklerde bu i¸levi yerine getirmek için “[0-9]” ifadesinden yararlanıyorduk. nesne = re. bir karakter dizisi içinde geçen alfanümerik karakterleri ve buna ek olarak “_” karakterini bulmak için kullanılır.. 5 Ocak 4 Ekim Burada..19.. bir karakter dizisi içinde geçen ondalık sayıları e¸le¸tirmek için kullanılır. if nesne: .search("\d\s[A-Za-z]+".group() abc123_ “\w” özel dizisinin hangi karakterleri e¸ledi˘ ine dikkat edin. print nesne. "27Mart". print nesne.. "4 Ekim". g Gördü˘ ünüz gibi.. ardından bir adet bo¸luk karakteri içeren. özel anlamlar ta¸ıyan bazı ba¸ka ifadeler de s s s vardır.. ˙ s Isterseniz yine yukarıdaki örnekten gidelim: >>> a = ["5 Ocak".group() . g Ondalık Sayıların Yerini Tutan Özel Dizi: \d Bu sembol.i) . "4 Ekim". nesne = re.a). Burada bo¸luk karakterini s “s” simgesi ile gösterdi˘ imize dikkat edin.

¸ Bilgisayarımızda su bilgileri içeren “adres. Yani [^A-Z-a-z_] ile e¸de˘ erdir.%--%%--%%--%%--#####%%%--%%--% .i) if nesne: print "%s > %s"%(nesne.txt") for i in dosya..search("(\w+)\s+:\s(\w+)\s+(\d+)". if nesne: . Yani “[^0-9]” ile e¸de˘ erdir.%--%%--%%--%%--#####%%%--%%--%%--#####%+m+$$$$%$.search("\d+\S\w+". “\w” özel dizisi alfanümerik karakterleri ve “_” karakterini avlıyor Dedik ki.. Sorumuz su: ¸ Elimizde söyle bir yı˘ ın var: ¸ g +%01010101$-+$$$$%$.nesne. "Nisan 3"] >>> for i in a: . "27Mart". nesne = re.i) . “\d” özel dizisi ondalık sayıları avlıyor 3. bir de bunların büyük harfli versiyonları vardır..coding: utf-8 -*import re dosya = open("adres.txt” adlı bir dosya oldu˘ unu varsayıyoruz: ¸ g esra : istinye 05331233445 esma : levent 05322134344 sevgi : dudullu 05354445434 kemal : sanayi 05425455555 osman : tahtakale 02124334444 metin : taksim 02124344332 kezban : caddebostan 02163222122 Amacımız bu dosyada yer alan isim ve telefon numaralarını “isim > telefon numarası” seklinde ¸ almak: # -*. ˙ste bu büyük harfli versiyonlar da I¸ yukarıdaki dizilerin yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapar... “\D” ve “\W” dizilerinin yeterince anla¸ılır oldu˘ unu zannediyos g s g rum. Simdi bu özel diziler için genel bir örnek verip konuyu kapatalım..readlines(): nesne = re. s g 3.group(3)) Burada formülümüz su sekilde: “Bir veya daha fazla karakter” + “bir veya daha fazla bo¸luk” ¸ ¸ s + “’:’ i¸areti” + “bir adet bo¸luk” + “bir veya daha fazla sayı” s s ˙ Isterseniz bu bölümü çok basit bir soruyla kapatalım...group() . Burada sanırım sadece “\S” dizisi bir örnekle somutla¸tırılmayı hakediyor: s >>> a = ["5 Ocak". 27Mart Burada “\S” özel dizisinin listede belirtilen konumda bo¸luk içermeyen ö˘ eyi nasıl buldu˘ una s g g dikkat edin.. “\S” özel dizisi bo¸luk olmayan karakterleri avlar s 2.group(1). Yani: g s 1. “\D” özel dizisi ondalık sayı olmayan karakterleri avlar.2. "4 Ekim".. print nesne. “\W” özel dizisi alfanümerik olmayan karakterleri ve “_” olmayan karakterleri avlar.

compile("[A-Za-z]+[0-9]\.. bu kalıbı ikinci s g kez yazmamıza gerek kalmadı.1 compile() metodu En ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi. Gördü˘ ünüz gibi. Bu yollardan biri s s de compile() metodunu kullanmaktır. tek ba¸ına ”. düzenli ifadeler karakter dizilerine göre biraz daha yava¸ çalı¸ırs g s s lar. Basit bir örnekle ba¸layalım: s >>> liste = ["Python2. s Simdi isterseniz küçük bir örnek daha verelim. Diyelim ki amacımız günlük dolar kurunu almak ¸ olsun. "Python2. Çünkü s s s bildi˘ iniz gibi.[0-9]") >>> for i in liste: . Daha sonra search() metodunu kullanırken ise.[0-9]+") nesne = derli..html adresini kullanaca˘ ız: s g #-*-coding:utf8-*import re import urllib f = urllib.html") derli = re..compile("ABD\sDOLARI\s+[0-9]\. "Java"] >>>derli = re. Python2.” ifadesini kullandık.tr/kurlar/today. Ayrıca dikkat ederseniz derli. liste ö˘ elerinde ¸ g s g g bulunan ”...gov..urlopen("http://www. hem de düzenli ifade kalıbını yan yana kullanmamız gerekecektir. re. Küçük boyutlu projelerde compile() s g g metodu pek hissedilir bir fark yaratmasa da özellikle büyük çaplı programlarda bu metodu kullanmak oldukça faydalı olacaktır. Dolayısıyla bu g s s özel anlamdan kaçmak için “\” i¸aretini de kullanmamız gerekiyor.read()) .0 Burada öncelikle düzenli ifade kalıbımızı derledik.search(i) .group() .search() demek yerine.tcmb. Ayrıca burada kullandı˘ ımız düzenli ifade kalıbına da dikkat g edin. nesne = derli..” i¸aretini e¸le¸tirmek için düzenli ifade kalıbı içinde “\. bu yı˘ ın içindeki gizli mesajı düzenli ifadeleri kullanarak bulmak.5 Python2.4 Python2. Derlenecek düzenli ifade kalıbını compile() metodunda parantez içinde belirtiyoruz.. print nesne. Ancak düzenli ifadelerin i¸leyi¸ini hızlandırmanın da bazı yolları vardır.search(f. 19. Ama düzenli ifade kalıbımızı yukarıda derleme i¸lemi esnasında belirtti˘ imiz için.4". Cevapg larınızı kistihza[at]yahoo[nokta]com adresine gönderebilirsiniz. “compile” kelimesi ˙ Ingilizce’de “derlemek” anlamına gelir.gov. "Python2. s s g s s hem bu karakter dizisini. Bu i¸ için http://www. Nasıl bir sablon oturttu˘ umuzu anlamaya çalı¸ın. derli.5". if nesne: .4 Düzenli ˙fadelerin Derlenmesi I 19..4.6 Python3. ˙ste biz de bu compile() metodu yardımıyla düzenli ifade kalıplarımızı kullanmadan I¸ önce derleyerek daha hızlı çalı¸malarını sa˘ layaca˘ ız.tcmb..search() seklinde bir ifade kullanıyoruz.0".6"..tr/kurlar/today. "Python3. Derleme i¸lemini nasıl yaptı˘ ımıza dikkat s g edin.” i¸aretinin Python açısından özel bir anlamı var. .Yapmanız gereken..search() kullanımında parantez ¸ içinde sadece e¸le¸ecek karakter dizisini kullandık (i). E˘ er derleme i¸lemi yapmamı¸ olsaydık.

Biz onun birden fazla bo¸lu˘ un yerini tutması için yanına s g s g bir adet “+” metakarakteri yerle¸tirdik. metinde geçen hem “programlama” kelimesini hem de “Programlama” g kelimesini ayıklayabildik..compile("programlama".wikipedia.5 compile() ile Derleme Seçenekleri Bir önceki bölümde compile() metodunun ne oldu˘ unu.IGNORECASE) print derli.re. programcının bir bilgisayara ne yapmasını istedi˘ini anlatmasının standartla¸tırılmı¸ bir yoludur. çıktıda yalnızca “programlama” keg g limesini görürdük..I Bildi˘ iniz gibi. Delphi programlama dilleridir.findall(metin) [’Programlama’. Yalnız dikkat ederseniz “\s” ifadesi tek ba¸ına g s s sadece bir adet bo¸lu˘ un yerini tutar. 19. Java. ’programlama’] Not: Bu metin http://tr. s C++.” i¸aretinin yerini tutması için “\.IGNORECASE adlı derleme g ¸ seçene˘ i oldu. ’programlama’. Perl. ne i¸e yaradı˘ ını ve nasıl kullanıldı˘ ını g s g g görmü¸tük. Basic. Ayrıca yine “DOLARI” kelimesi ile 1 doların TL kar¸ılı˘ ı olan s g s g de˘ erin arasındaki bo¸lukların yerini de tutuyor.""" derli = re.1 re. programcının bilgisayara hangi veri üzerinde i¸lem yapaca˘ını. g 19.org/wiki/Programlama_dili adresinden alınmı¸tır. Çünkü aradı˘ ımız sey aslında “programlama” kelimesi idi. Bu bölümde ise “compile” (derleme) i¸lemi sırasında kullanılabilecek seçenekleri s s anlataca˘ ız. Biz istersek g ¸ re. Bu özel dizinin görevi karakter dizileri g içindeki bo¸lukların yerini tutmaktı. s g verinin nasıl depolanıp iletilece˘ini. C. alaca˘ ınız çıktılar arasında “Python” olmayacaktır. C#. Programlama g s s dilleri. ¸u ana kadar 2500’den fazla g g S programlama dili yapılmı¸tır. g E˘ er bu seçene˘ i kullanmasaydık.IGNORECASE veya kısaca re.print nesne. s Gördü˘ ünüz gibi. Fortran. Python’da büyük-küçük harfler önemlidir. Hemen bir g örnek verelim: #-*-coding:utf8-*import re metin = """Programlama dili.5. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey de re. ’Programlama’. hangi ko¸ullarda hangi i¸lemlerin g s s yapılaca˘ını tam olarak anlatmasını sa˘lar. Mesela bizim örne˘ imizde “ABD” ve “DOLARI” kelimeleri s g arasındaki bo¸lu˘ un yerini tutuyor.group() Burada kullandı˘ ımız “\s” adlı özel diziyi hatırlıyorsunuz.IGNORECASE yerine kısaca re. .” s s ifadesinden yararlandık. Ada. Bunlardan bazıları: Pascal. Python. Aynı anlama gelecektir. ˙ste re. Cobol. Çünkü “python” ve “Python” birg birlerinden farklı iki karakter dizisidir. Yani e˘ er “python” kelimesini arıyorg g sanız.I adlı derleme I¸ seçenekleri bize büyük-küçük harfe dikkat etmeden arama yapma imkanı sa˘ lar.IGNORECASE veya re. Ayrıca burada da ”.I ifadesini de kullanabiliriz.

compile("Python.. Ne demek istedi˘ imizi tam olarak anlatabilmek için su örne˘ e bir bakalım: g ¸ g >>> liste = ["çilek"..UNICODE veya re.” metakarakterinin “\n” (yeni satır) kaçı¸ dizisini dikkate almamasıdır.search("\w*".re.DOTALL veya re..” metakarakterini anlatırken..” sembolü herhangi bir karakterin yerini tug tuyordu...."fıstık".\nMonty Python" Bu karakter dizisi içinde “Python” kelimesini temel alarak bir arama yapmak istiyorsak e˘ er.5.search(a) >>> if nesne: . ”.search("Python.. if nesne: .19. nesne=re. g ¸ 19. Bu metakarakter bütün karakterlerin yerini tutmak üzere kullanılabilir. I¸ g s Önce GNU/Linux kullanıcılarının bu seçene˘ i nasıl kullanabilece˘ ine bir örnek verelim: g g # -*.*". "kebap"] >>> for i in liste: . Bu s yüzden bu kaçı¸ dizisinin ötesine geçip orada arama yapmıyor.U Bu derleme seçene˘ i. metakarakterler arasında yer alan ”. yeni satır karakterinin yerini tutmayaca˘ ını g söylemi¸tik.. g ˙ste burada imdadımıza re.2 re. Türkçe programlar yazmak isteyenlerin en çok ihtiyaç duyaca˘ ı seçenekg g lerden biridir.S seklinde de kısaltabilirsiniz. Hatırlarsanız. Bunu bir örnek yardımıyla görelim.S Bildi˘ iniz gibi.group() re. Ama simdi biz ona bu yetene˘ i s ¸ g de kazandıraca˘ ız: g >>> derle = re.i) . bu metakarakterin.group() Bu kod su çıktıyı verecektir: ¸ Python. print nesne. Ama “çilek”teki “ç” ve “fıstık”taki “ı” harfleri Türkçe’ye özgü ¸ harfler oldu˘ u için düzenli ifade motoru bu harfleri tanımadı. Diyelim ki elimizde söyle bir karakter dizisi s ¸ var: >>> a = "Ben Python. g kullanaca˘ ımız su kod istedi˘ imiz seyi yeterince yerine getiremeyecektir: g ¸ g ¸ >>> print re.3 re..5. ”.UNICODE seçene˘ i yeti¸ecek.coding: utf-8 -*import re import locale locale.group() ..DOTALL seçene˘ ini sadece re."") . Bunun sebebi. f kebap Burada alfanümerik karakterler içeren ö˘ eleri ayıklamaya çalı¸tık.*". Normalde çıktımız “çilek g s fıstık kebap” seklinde olmalıydı.a)..DOTALL) >>> nesne = derle.LC_ALL. print nesne.setlocale(locale.

Yukarıdaki kodlarda geçen import locale s g ve ardından gelen satır özellikle önemli."utf8") derle = re. Liste ö˘ elerini unicode haline getirmezsek alaca˘ ımız çıktı yine istedi˘ imiz g g g g gibi olmayacaktır.1 sub() metodu Simdiye kadar hep düzenli ifadeler yoluyla bir karakter dizisini nasıl e¸le¸tirece˘ imizi inceledik.search(i) if nesne: print nesne.group() Burada hangi i¸lemleri yaptı˘ ımıza çok dikkat edin. Simdi aynı seyi Windows kullanıcılarının nasıl yapaca˘ ına bakalım: ¸ ¸ g #-*-coding:cp1254-*import locale locale. ˘ s 19. En g basit sekliyle sub() metodunu su sekilde kullanabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> a = "Kırmızı ba¸lıklı kız. "kebap"] for i in liste: liste[liste.compile("\w*".re. kırmızı elma dolu sepetiyle \ s . GNU/Linux ve Windows’taki kodlar arasında bazı ufak tefek farklılıklar var. Bunlardan ilki sub() metodudur.re."") import re liste = ["çilek".setlocale(locale.search(i) if nesne: print nesne."kebap"] derle = re. çıktıyı düzgün alabilmek için re. g Bu farklılıkların nedeni iki sistemde Türkçe karakterleri göstermek için takip edilen yolun farklı olması.liste = ["çilek".compile("\w*". anneannesinin evine gidiyormu¸!" s . (Benzer bir konu için bkz: http://www.index(i)] = unicode(i. Bu bölümde sub() metodunu inceleyece˘ iz.UNICODE) for i in liste: nesne=derle. Bu i¸ için temel olarak iki metot gs s kullanılır."fıstık"..com/py2/lenascii.group() Gördü˘ ünüz gibi.html)..UNICODE) for i in liste: nesne = derle. ¸ s s g Ama tabii ki düzenli ifadeler yalnızca bir karakter dizisi “bulmak”la ilgili de˘ ildir. Ayrıca düzenli ifade kalıbımızı derlerken de...6.6 Düzenli ˙fadelerle Metin/Karakter Dizisi Degi¸ tirme I ˙slemleri I¸ 19. Bu araç g aynı zamanda bir karakter dizisini “de˘ i¸tirmeyi” de kapsar.."fıstık".istihza..UNICODE seçene˘ ini kulg landık. Daha sonra liste ö˘ elerini nasıl “unicode” haline geg tirdi˘ imize bakın.LC_ALL.

a) s Burada karakter dizimiz içinde geçen bütün “kırmızı” kelimelerini “ye¸il” kelimesiyle s de˘ i¸tirdik.. g Kokusu ve tadıyla dünyaya nam salmı¸ me¸hur Osmanlı çile˘i ise ismini verdi˘i s s g g festival günleri dı¸ında pek hatırlanmaz. Ama tabii ki sub() metodu hem kendi ba¸ına replace() metodundan çok daha güçlüdür. gs Birinci yolda.). A¸a˘ ıdaki ¸ s s g s g metne bakalım: metin = """Karadeniz Ere˘lisi denince akla ilk olarak kömür ve demir-çelik gelir. ilk de˘ i¸iklikleri içeren metnin. Bundan sonraki yeni bir de˘ i¸iklik de bu metin3 üz¸ gs erinden yapılacaktır. Ancak bu yolun dezavangs s tajı. farklı bir gs gs metin olarak kopyalanması gerekir (metin2 gibi. replace() metodunu kullanmaktır. Çünkü ilk düzenli ifade olu¸turulup s buna göre metinde bir de˘ i¸iklik yapıldıktan sonra. e˘ er yapmak istedi˘ iniz i¸ replace() metoduyla halledilebiliyorsa en g g s do˘ ru yol.. mesela.UNICODE) >>> print derle. Bu durum bu sekilde uzar gider. burada geçirdi˘i de˘i¸im sonucu g g g s tadına doyulmaz bir hal alır. yılda bir ton ürün alıyor. ¸ düzenli ifadeleri kullanarak söyle bir çözüm de üretebiliriz: ¸ #-*-coding:utf-8-*- .php?haberno=40130 adresinden alınmı¸tır. her de˘ i¸iklik için ayrı bir düzenli ifade olu¸turulabilir. Her sabah 04. Kasım ba¸ında ekti˘i çilek fideleri haziran ba¸ında meyve veriyor. Bu ikisini yan yana kullanırken “|” adlı metakarakterden faydalandı˘ ımıza dikkat g edin. Bunu yaparken de re..IGNORECASE|re. hem de bes raber kullanılabilecek derleme seçenekleri sayesinde replace() metodundan çok daha esnektir. g g g Koca ayaklarıyla ezerler çileklerimizi" Çile˘i toplamanın zor oldu˘unu söyleyen Ay¸e Özhan da çocuklu˘undan bu yana g g s g çilek bahçesinde çalı¸ıyor. Ardından ikinci de˘ i¸iklik yapılaca˘ ı zags g man. Bu noktada söyle bir hatırlatma s s ¸ yapalım.com. Ama bunu gs yaparken. g ¸ s g Bu metin içinde geçen “çilek” kelimelerini “erik”le de˘ i¸tirmek için birkaç yol kullanabilirsiniz. s Gelin bu metin içinde geçen “çilek” kelimelerini “erik” kelimesi ile de˘ i¸tirelim. metnin de birkaç kez kopyalanmasını gerektirmesidir. çileklerinin sırrını s yo˘un ilgiye ve içten duydu˘u sevgiye ba˘lıyor: "Erkekler bahçemize giremez. Elbette sub() metoduyla daha karma¸ık i¸lemler yapılabilir. Ama tabii ki. 60 ya¸ındaki Özdemir. Aynı sekilde bu metin de. Bu sub() metodu karakter dizilerinin replace() metoduna çok benzer. Oysa Çin’ den Arnavutköy’e oradan da s Ere˘li’ye getirilen kralların meyvesi çilek.00’te kalkan Özhan.""" s g s Not: Bu metin http://www.re. gs g ¸ metin3 seklinde tekrar kopyalanmalıdır. Metni tekrar tekrar kopyalamak yerine. Ayrıca ¸ g Türkçe kuralları gere˘ i bu “çilek” kelimesinin bazı yerlerde ünsüz yumu¸amasına u˘ rayarak g s g “çile˘ -” sekline dönü¸tü˘ ünü de unutmayalım.UNICODE adlı derleme seçeneklerinden gs yararlandık. Ere˘li’nin havasından mı suyundan mı bilinmez.... Bu nazik ve aromalı çilekten yapılan reçel de likör de bir ba¸ka olur.radikal.tr/haber..>>> derle = re. g Simdi bu sub() metodunu kullanarak biraz daha karma¸ık bir i¸lem yapaca˘ ız.sub("ye¸il". metin içinde “çilek” kelimesinin “Çilek” seklinde de geçti˘ ine dikkat edelim. s Bu yıl dokuzuncusu düzenlenen Uluslararası Osmanlı Çile˘i Kültür Festivali’nde g 36 üretici arasında yeti¸tirdi˘i çileklerle birinci olan Kocaali Köyü’nden Güner s g Özdemir. çileklerini özenle s suluyor. g kokusu.IGNORECASE ve re. bu de˘ i¸ikli˘ in metin2 üzerinden yapılması gerekir. tadı bamba¸ka bir hale dönü¸ür ve me¸hur Osmanlı çile˘i unvanını hak s s s g eder.compile("kırmızı"..

"çilek":"erik"} b = nesne. Windows kullanıcıları aynı kodu ufak de˘ i¸ikgs liklerle söyle yazabilir: ¸ #-*-coding:cp1254-*import locale locale."") import re metin_uni=unicode(metin.IGNORECASE) g Burada amacımız.LC_ALL.split() for i in b: return a[i] print derle. g g s Bu seçenekli yapıyı. Düzenli ifade kalıbımızın hem büyük harfleri hem de küçük harfleri aynı anda s bulması için re.IGNORECASE) g def degistir(nesne): a = {u"çile˘":u"eri˘". g g g g "Çilek":"Erik". Simdi de su satırlara bakalım: g g ¸ ¸ def degistir(nesne): a = {"çile˘":"eri˘".IGNORECASE) g def degistir(nesne): a = {"çile˘":"eri˘". Neden “çile˘ ”? g g Çünkü “çilek” kelimesi bir sesli harften önce geldi˘ inde sonundaki “k” harfi “˘ ”ye dönü¸üyor.group(). Ayrıca Türkçe harfler üzerinde i¸lem g s yapaca˘ ımız için de re.re.metin) Gördü˘ ünüz gibi.import locale locale.setlocale(locale.re.compile(u"çile[k˘]".UNICODE seçene˘ ini kullanmayı unutmadık.UNICODE|re.UNICODE|re. Yukarıdaki kodlar g biraz karı¸ık görünmü¸ olabilir.sub(degistir. u"Çile˘":u"Eri˘".split() for i in b: return a[i] print derle...setlocale(locale. "Çile˘":"Eri˘". argüman olarak bir fonksiyon da alabiliyor.compile("çile[k˘]". u"çilek":u"erik"} b = nesne.UNICODE|re. sub() metodu. s s Öncelikle su satıra bakalım: ¸ derle = re.sub(degistir. Bu iki seçene˘ i “|” adlı g g g metakarakterle birbirine ba˘ ladı˘ ımıza dikkat edin.group().. g g g g . g g g g u"Çilek":u"Erik". Tek tek açıklayalım.metin_uni) Yukarıdaki çözüm GNU/Linux kullanıcıları içindir.. "Çile˘":"Eri˘". daha önceki bölümlerde gördü˘ ümüz “[ ]” adlı metakarakter yardımıyla g olu¸turduk. metin içinde geçen “çilek” ve “çile˘ ” kelimelerini bulmak."utf8") derle = re.compile("çile[k˘]".re."") import re derle = re.LC_ALL.IGNORECASE seçene˘ inden yararlandık.

e¸le¸me nesnelerinin bir I¸ s s metodu olan group() metodunu fonksiyon içinde kullanabilmek. Simdi sonraki satıra geçiyoruz: s s ¸ . "Çile˘":"Eri˘".split() Burada...group().) Ama metni tekrar tekrar olu¸turmak pek performanslı g gs s bir yöntem olmayacaktır.split() for i in b: return a[i] Burada. fonksiyonumuzun argümanı olarak vazife gören e¸le¸me nesnesine ait metotlars s dan biri olan group() metodunu kullanıyoruz. “erik” kelimesinin alaca˘ ı sekilleri ise birer “de˘ er” olarak belirliyoruz.. metin içinde geçen bütün “çilek” kelimelerini tek bir “erik” g s kelimesiyle de˘ i¸tiremeyecek olmamız... ˙ste “nesne” adlı bir argüman kullanmamızın nedeni de. daha sonra sub() metodu içinde kullanaca˘ ımız fonksiyonu yazıyoruz. Bu fonksiyon.compile("çile[k˘]".UNICODE|re. Karakter dizilerinin split() metodunu kullanmamızın nedeni ise group() s metodunun verdi˘ i çıktıyı liste haline getirip daha kolay manipüle etmek. yukarıdaki yol yerine metni birkaç kez kopyalas g yarak ve her defasında bir de˘ i¸iklik yaparak da sorunu çözebilirsiniz.. fonksiyon içinde group() metodunu kullanacak olmamız. Fonksiyonu.IGNORECASE) satırı yardımıyla metin içinde buldu˘ umuz bütün “çilek” ve g çe¸nilerini alıyoruz. yaptı˘ ımız arama i¸lemi sonucunda ortaya çıkan “e¸le¸me nesnesi” g g g s s s fonksiyona atanacaktır (e¸le¸me nesnesinin ne demek oldu˘ unu ilk bölümlerden hatırlıyors s g sunuz). g g g g "Çilek":"Erik".. vb. g re. "çilek":"erik"} b = nesne. Çünkü “çilek” kelimesi metin içinde pek çok farklı gs biçimde geçiyor. Burada “nesne” adlı bir argüman kullanmamızın ¸ nedeni. (Mesela önce “çilek” gs kelimelerini bulup bunları “erik” ile de˘ i¸tirirsiniz. daha sonra yazaca˘ ımız sub() metodu g g g tarafından ça˘ rıldı˘ ında. Burada for i in g b:print i komutunu verirseniz group() metodu yardımıyla ne buldu˘ umuzu görebilirsiniz: g çile˘ g çilek çile˘ g çilek Çile˘ g çilek çilek çilek Çile˘ g çilek çilek çilek Bu çıktıyı gördükten sonra. g def degistir(nesne) seklinde tanımladık. Bizim simdi kullandı˘ ımız yöntem metin kopyalama zorunlulu˘ unu ¸ g g ortadan kaldırıyor. Daha sonra “çile˘ ” kelimelerini arayıp gs g bunları “eri˘ ” ile de˘ i¸tirirsiniz. Bir sonraki satırda bir adet sözlük görüyoruz: a = {"çile˘":"eri˘"... Bu g ¸ g arada GNU/Linux kullanıcıları Türkçe karakterleri düzgün görüntüleyebilmek için bu sözlükteki ö˘ eleri unicode olarak belirliyor (u”erik” gibi.group().) Sonraki satırda iki metot birden var: g b = nesne. Ba¸ta da dedi˘ imiz gibi."Çilek":"Erik". Böylece derle = re. Bu metodu fonksiyon içinde “nesne” adlı argümana ba˘ layaca˘ ız.. Bu sözlük içinde “çilek” kelimesinin alaca˘ ı sekilleri sözlük içinde birer g ¸ anahtar olarak. "çilek":"erik"} Bu sözlü˘ ü olu¸turmamızın nedeni. kodlarda yapmaya çalı¸tı˘ ımız sey daha anlamlı görünmeye s g ¸ ba¸lamı¸ olmalı.

size düzenli ifadeler s konusunda genel bir bakı¸ sunabilmekti.7 Sonuç Böylelikle düzenli ifadeler konusunu bitirmi¸ olduk. Tek farkı. eri˘ .metin_uni) print "Toplam %s de˘i¸iklik yapılmı¸tır. erik. Ardından da return a[i] komutunu vererek “a” adlı sözlük içinde yer alan ö˘ eleri g yazdırıyoruz.2 subn() metodu Bu metodu çok kısa bir sekilde anlatıp geçece˘ iz. Buradaki amacımız.sub(degistir. ama aslında çok basit bir mantı˘ ı var: s g g group() metodu ile metin içinde aradı˘ ımız kelimeleri ayıklıyor. Yani kullanıcıya de˘ i¸iklik g gs g gs gs sayısını göstermek için yapmanız gereken sey.6. Yani bu metodu kullanarak. Bu konunun üzerine e˘ ildi˘ inizde g g g . erik. Bu son satırımız sözlük ö˘ elerini tek tek metne uygulayacak ve mesela g a["çilek"] komutu sayesinde metin içinde “çilek” gördü˘ ü yerde “erik” kelimesini yapı¸tırag s cak ve böylece bize istedi˘ imiz sekilde de˘ i¸tirilmi¸ bir metin verecektir. Mesela ¸ g sub() metodunu anlatırken verdi˘ imiz kodların son satırını söyle de˘ i¸tirebilirsiniz: g ¸ gs ab = derle.. ikinci ö˘ e ise yapılan de˘ i¸iklik sayısıdır.subn(degistir. Bu yazıları okuduktan sonra kafanızda düzenli ifadels erle ilgili kabataslak da olsa bir resim olu¸tuysa bu yazılar amacına ula¸mı¸ demektir. erik.. s g 19. Elbette s s s düzenli ifadeler burada anlattıklarımızdan ibaret de˘ ildir.metin) ifadesinde I¸ etkinlik kazanacak. Bu metot çıktı olarak iki ö˘ eli bir demet verir. bu demetin ikinci ö˘ esini almaktır. a[i] gibi bir komut verdi˘ imizde aslında sırasıyla su komutları vermi¸ oluyoruz: g ¸ s a["çilek"] a["çile˘"] g a["çilek"] a["Çile˘"] g a["çilek"] a["çilek"] a["çilek"] a["Çile˘"] g a["çilek"] a["çilek"] Bu komutların çıktıları sırasıyla erik. subn() metodunun bir metin içinde yapılan de˘ i¸iklik sayısını da gs göstermesidir. g ¸ gs s Bu kodların biraz karı¸ık gibi göründü˘ ünü biliyorum. group() metodu yardımıyla buldu˘ umuz e¸le¸meler üzerinde bir for döngüsü olu¸g s s s turduk.. erik."%ab[1] g s s 19. ˙ste bu return satırı bir sonraki kod olan print derle. buradaki “i”nin yukarıda verdi˘ imiz group() çıktılarını temsil etti˘ ine g g dikkat edin.for i in b: return a[i] Burada. kullanıcılarınıza “toplam su kadar sayıda de˘ i¸iklik ¸ gs yapılmı¸tır” seklinde bir bilgi verebilirsiniz. Eri˘ . s s Yukarıda verdi˘ imiz düzenli ifadeyi böyle ufak bir metinde kullanmak çok anlamlı olmayabilir. Eri˘ . Çünkü bu metot sub() metoduyla neredeyse ¸ g tamamen aynıdır. Ardından da “a” sözlü˘ ü içinde g g bunları anahtar olarak kullanarak “çilek” ve çe¸itleri yerine “erik” ve çe¸itlerini koyuyor. erik olacakg g g tır. Bu arada. Birinci s ¸ g ö˘ e de˘ i¸tirilen metin. erik.. g Ama çok büyük metinler üzerinde çok çe¸itli ve karma¸ık de˘ i¸iklikler yapmak istedi˘ inizde bu s s gs g kodların i¸inize yarayabilece˘ ini göreceksiniz.

e˘ er yapmak istedi˘ iniz bir i¸lemi karakter dizilerinin metotg g g s ları yardımıyla yapabiliyorsanız düzenli ifadelere giri¸memek en iyisidir. Python’da düzenli ifadeleri bünyesine adapte etmi¸ dillerden biridir. s Bizim düzenli ifadeler konusundaki yakla¸ımımız. Hemen hemen bütün programlama dilleri öyle ya da böyle s g düzenli ifadeleri destekler.aslında düzenli ifadelerin dipsiz bir kuyu gibi oldu˘ unu göreceksiniz. Dedi˘ imiz gibi. her zaman bunları “gerekti˘ inde” kullans g mak olmalıdır. . Esasında en ba¸ta da g s dedi˘ imiz gibi. Çünkü karakter dizisi s metotları hem daha hızlıdır hem de anlaması daha kolaydır. düzenli ifadeler apayrı bir dil gibidir. düzenli ifadeler ba¸lı g g ¸ s ba¸ına ba˘ ımsız bir sistemdir. Do˘ rusu su ki.

sırf ba¸kalarının yazdı˘ ı kodları anlayabilmek için s g bile olsa. Bu bakımdan önünüzde bir engel yok. çünkü Python ba¸ka bazı dillerin aksine NTP’yi dayatmaz. . NTP’yi kullanmadan da gayet ba¸arılı s programlar yazabilirsiniz.. Simdilik bu “Nesne Tabanlı Programlama”nın ne oldu˘ u ve tanımı bizi ilgilendirmiyor. ˙ bir Python s Iyi programcısı olmak için NTP’yi kullanmasanız da olur. s g 20. Bu bakımdan NTP’yle ilgilenmeniz g gerekir.. gerekse basılı yayınlarda olsun. “Hayır”. Bu bakımdan NTP’yle ilgilenmek g istemeyebilirsiniz. . Gelin isterseniz biz de bunu Türkçe’de NTP olarak kısaltalım. Ama e˘ er yukarıdaki soruya “NTP’yi ö˘ renmek” penceresinden bakarsak. Dolayısıyla en ba¸ta sordu˘ umuz soruya kar¸ılık ben de size su soruyu sormak isterim: s g s ¸ “Daha nereye kadar kaçacaksınız bu NTP’den?” 325 . “Hayır.. NTP’yi ö˘ renmek zorundasınız!”.BÖLÜM 20 Nesne Tabanlı Programlama – OOP (NTP) Bu yazımızda çok önemli bir konuyu i¸lemeye ba¸layaca˘ ız: Python’da “Nesne Tabanlı Pros s g gramlama” (Object Oriented Programming). cevabımız. Dolayısıyla. Python’a ili¸kin pek çok kaynakta kodlar bir noks tadan sonra NTP yapısı içinde i¸lenmektedir. cevabımız. NTP’nin s bütün erdemlerini bir kenara bıraksak dahi. Bir de söyle dü¸ünün: Gerek internet üz¸ s erinde olsun. g g olacaktır. g E˘ er yukarıdaki soruya. s g s g g s g teorisini ara¸tırıp ö˘ renmek de daha kolay olacaktır. NTP’nin pratikte nasıl i¸ledi˘ ini anlarsak. Su soruyu soralım kendimize: ¸ Nesne Tabanlı Programlama’ya hiç girmesem olmaz mı? Bu soruyu cevaplandırmadan önce bakı¸ açımızı söyle belirleyelim. Bu yüzden özellikle ba¸langıç seviyesini geçtiks s ten sonra kar¸ınıza çıkacak olan kodları anlayabilmek için bile NTP’ye bir a¸inalı˘ ınızın olması s s g gerekir. “Evet. Yani. NTP’yi kullanmak zorunda de˘ ilsiniz”.1 Neden Nesne Tabanlı Programlama? ˙ Isterseniz önce kendimizi biraz yüreklendirip cesaretlendirelim.. Yani. Yabancılar bu ifadeyi “OOP” olarak kısaltıyor. elinizi NTP’yle kirletmeniz gerekecektir. Daha do˘ rusu bu soruyu s ¸ g iki farklı açıdan inceleyelim: NTP’yi ö˘ renmek ve NTP’yi kullanmak. “Evet.” olag caktır. Biz simdi¸ g ¸ lik i¸in teorisiyle pek u˘ ra¸mayıp prati˘ ine bakaca˘ ız. çünkü siz NTP’yi kullanmasanız da ba¸kaları bunu kullanıyor. “NTP’yi kullanmak” penceresinden bakarsak.

. Ama seçilen kelimelerin ilk harflerini büyük yazmak adettendir. bildik anlamda NTP’nin faydalarından. fonksiyonlar yardımıyla farklı de˘ i¸kenleri ve veri tiplerini. veri tiplerini. s .. bu programlama tekni˘ inin Python deneyiminize ne tür bir katkı sa˘ layaca˘ ını.Dikkat ederseniz. NTP’nin faydalarını size burada bir s s s çırpıda saymak yerine. . Dolayısıyla.” demenin pek faydası olmayacaktır. Zira su anda içinde bulundu˘ umuz noktada bunları bilmenin bize pek faydası ¸ g dokunmayacaktır. tekrar kullanılmak üzere bir yerde toplayags biliyorduk. NTP böyle ho¸tur. Çünkü böyle ¸ s bir çaba. Mesela “class Sinif” g veya “class HerhangiBirKelime”. . ö˘ renme sürecine bırakıyoruz bu “özümseme” i¸ini. Gördü˘ ünüz gibi sınıf adı birden fazla kelimeden olu¸uyorsa g s her kelimenin ilk harfi büyük yazılıyor.. Mesela yukarıg daki fonksiyonda “deneme” adını seçmi¸tik..2. ama her zaman adetlere uymak g yerinde bir davranı¸ olacaktır. ˙ste sınıflar yardımıyla da farklı fonksiyonları. Mesela: g def deneme(): Sınıfları tanımlarken ise class parçacı˘ ından faydalanıyoruz: g class IlkSinif: Tıpkı fonksiyonlarda oldu˘ u gibi. 20. 20. NTP’yi ö˘ renmeye çalı¸an birine birkaç sayfa g s boyunca “NTP söyle iyidir. g En azından biz bu noktada sunu rahatlıkla söyleyebiliriz: NTP’yi ö˘ rendi˘ inizde Python Pro¸ g g gramlama’da bir anlamda “boyut atlamı¸” olacaksınız.1 Sınıf Tanımlamak Öncelikle bir sınıfı nasıl tanımlayaca˘ ımıza bakmamız gerekiyor. bize getirdi˘ i kolaylıklardan hiç bahg setmiyoruz. Sınıflar yapı olarak “fonksiyonlara” benzetilebilir. Burada dikkat etmemiz gereken bazı s s noktalar var: Hatırlarsanız fonksiyonları tanımlarken def parçacı˘ ından yararlanıyorduk. Sınıf adlarını belirlerken kullanaca˘ ımız kelimenin büyük harf veya küçük harf olması önemli g de˘ ildir. Zaten NTP denince ilk akla gelen sey de genellikle ¸ “sınıflar” olmaktadır. NTP’yi ö˘ rendikg s g ten sonra. Çünkü daha NTP’nin ne oldu˘ unu dahi bilmiyoruz ki cicili bicili cümlelerle g bize anlatılacak “faydaları” özümseyebilelim. de˘ i¸kenleri. Sonunda özgüveniniz artacak. isim olarak herhangi bir kelimeyi seçebiliriz. bir sınıfı nasıl tanımg layaca˘ ımızı bir örnekle görmeye çalı¸alım: g s Python’da bir sınıf olu¸turmak için su yapıyı kullanıyoruz: s ¸ class IlkSinif: Böylece sınıfları olu¸turmak için ilk adımı atmı¸ olduk.. Hatırlarsanız. size g g g ne gibi bir fayda getirece˘ ini kendi gözlerinizle göreceksiniz. metotları I¸ gs gruplandırabiliyoruz. Bu da okurun zihninde birtakım fantastik cümlelerin ¸ s uçu¸masından ba¸ka bir i¸e yaramayacaktır. Tabii isim belirlerken Türkçe karakter kullanamıyoruz. Yine yukarıda gördü˘ ümüz sınıf örne˘ inde de s g g “IlkSinif” adını kullandık.. konuyu anlatan ki¸iyi ister istemez okurun henüz bilmedi˘ i kavramları kullanarak bazı s g seyleri açıklamaya çalı¸maya itecektir. Hemen. Bu bir kural de˘ ildir.2 Sınıflar NTP’de en önemli kavram “sınıflar”dır. orada s burada Python’a ili¸kin okudu˘ unuz seyler zihninizde daha anlamlı izler bırakmaya ba¸layas g ¸ s caktır.

Örne˘ in yazdı˘ ımız sey arayüzü olan bir Tkinter programıysa g g ¸ “python programadı. Ardından konsol ekranında “cd Desktop” komutunu vererek masaüstüne eri¸iyoruz. Python içe aktarılacak modülleri ararken ilk olarak o anda içinde bulunulan dizine bakaca˘ ı için modülümüzü rahatlıkla bulabilecektir. En azından simdilik. Bu parantez meselesine tekrar dönece˘ iz. gs s Böylece ilk sınıfımızı ba¸arıyla tanımlamı¸ olduk. s g Su halde herkes kendi platformuna uygun sekilde Python komut satırını ba¸latsın! Python’u ¸ ¸ s ba¸lattıktan sonra bütün platformlarda su komutu vererek bu kod parçasını çalı¸tırılabilir dus ¸ s ruma getirebiliriz: from sinif import * Burada sizin bu kodları “sinif. s . s s hem yapı olarak kurallara uygun bir sınıftır. Yani pek s s çok farklı yöntem kullanabiliriz. Komut ekranı kar¸ımıza gelecek. Hatta s g gerekli ayarlamaları yaptıktan sonra programın simgesine çift tıklayarak veya GNU/Linux sistemlerinde konsol ekranında programın sadece adını yazarak çalı¸tırabiliriz programımızı. Dolayısıyla bu g sekilde dosyamızı bir modül olarak içe aktarabiliyoruz (import).py” komutuyla s programımızı çalı¸tırıp konsol üzerinden yönetebiliriz. bu modülün bulundu˘ u dizin içinde açmak g gerekir.(Modülün masaüstünde oldu˘ unu varsayıyoruz): g ALT+F2 tu¸larına basıp açılan pencereye “konsole” (KDE) veya “gnome-terminal” (GNOME) s yazıyoruz. sınıfımızı tanımladıktan sonra parantez i¸areti kullanmak zorunda olmadı˘ ımıza s g dikkat edin..2.. E˘ er s g komut satırından çalı¸an bir uygulama yazdıysak. s Windows kullanıcılarının komut satırına daha az a¸ina oldu˘ unu varsayarak biraz daha detaylı s g anlatalım bu i¸lemi. Dolayısıyla sınıfımızı tecrübe etmek için biz simdilik do˘ rudan Python ko¸ g mut satırı içinden çalı¸aca˘ ız.Son olarak.py” adlı bir dosyaya kaydetti˘ inizi varsaydım.): Ba¸lat > Çalı¸tır yolunu takip g s s edip açılan kutuya “cmd” yazıyoruz (parantezler olmadan).. Üstelik bu sadece NTP’yi ö˘ renmek için yazdı˘ ımız.. Ilk g ¸ ˙ Ikinci satırda ise “mesele” adlı bir de˘ i¸ken olu¸turduk. yazdı˘ ımız arayüzü görebiliriz.py” komutuyla bunu çalı¸tırabilir. Bu arada Python’un bu modülü ¸ düzgün olarak içe aktarabilmesi için komut satırını. hem de bize sınıflara ili¸kin pek çok önemli ipucu s vermektedir. Aslında tabii ki normalde sınıflar bundan biraz daha s karma¸ıktır... s s 20. Ancak bizim simdilik yazdı˘ ımız kodun s ¸ g bir arayüzü yok.. gerçek hayatta bu haliyle kar¸ımıza çıkmayacak da olsa.. ¸ g ˙ adımı attı˘ ımıza göre ilerleyebiliriz: Ilk g class IlkSinif: mesele = "Olmak ya da olmamak" Böylece eksiksiz bir sınıf tanımlamı¸ olduk.. Sırasıyla bakalım: ˙ satırda do˘ ru bir sekilde sınıfımızı tanımladık.. g GNU/Linux kullanıcıları komut satırıyla daha içli dı¸lı oldukları için etkile¸imli kabu˘ u modülün s s g bulundu˘ u dizinde nasıl açacaklarını zaten biliyorlardır. Ancak yukarıdaki örnek. yine “python programadı. s Windows kullanıcıları ise Python komut satırını modülün oldu˘ u dizin içinde açmak için su yolu g ¸ izleyebilir (yine modülün masaüstünde oldu˘ unu varsayarsak. Ama biz yine de hızlıca üzerinden g geçelim.2 Sınıfları Çalı¸ tırmak s Simdi güzel güzel yazdı˘ ımız bu sınıfı nasıl çalı¸tıraca˘ ımıza bakalım: ¸ g s g Herhangi bir Python programını nasıl çalı¸tırıyorsak sınıfları da öyle çalı¸tırabiliriz. tam olmayan bir kod g g parçasından ibaret.

Bu noktada yapmamız s gereken tek bir i¸lem var: Örnekleme s 20.python.quotaless. Orada g I su komutu vererek masaüstüne geçiyoruz: ¸ cd Desktop Simdi de su komutu vererek Python komut satırını ba¸latıyoruz: ¸ ¸ s C:/python25/python Tabii kullandı˘ ınız Python sürümünün 2.” seklinde gösterilen adresi gibi.5 oldu˘ unu varsaydım. Daha soyut bir ifadeyle. "credits" or "license" for more information. Söyle de diyebiliriz: g ¸ g ¸ Biz bir sınıf tanımlıyoruz. bu i¸lem sonucu ortaya çıkan de˘ i¸kene s s gs de.3 Örnekleme (Instantiation) Simdi söyle bir sey yazıyoruz: ¸ ¸ ¸ deneme = IlkSinif() Böylece olu¸turdu˘ umuz sınıfı bir de˘ i¸kene atadık. olacakgs tır. fonksiyonlar. Nasıl daha önce ¸ gs s gördü˘ ümüz de˘ i¸kenler uzun ifadeleri kısaca adlandırmamızı sa˘ lıyorsa.. bu i¸leme “örnekleme” (instantiation) s s g s adı veriliyor. Hayli kaba bir benzetme olacak ama. ˙ste biz bu sınıfı “örnekledi˘ imiz” zaman. 08:51:08) [MSC v.. IlkSinif adlı sınıfa bir isim verme i¸lemine “örnekleme” denirken. Gördü˘ ünüz gibi. vb. örnekg leme i¸lemi “Class” (sınıf) nesnesini etkinle¸tirmeye yarar. s Peki bu “örnekleme” denen sey de ne oluyor? Hemen bakalım: ¸ ˙ Ingilizce’de “instantiation” olarak ifade edilen “örnekleme” kavramı sayesinde sınıfımızı kullanırken belli bir kolaylık sa˘ lamı¸ oluyoruz.. Buna göre. Tıpkı bir internet sayfasının.1 (r251:54863. Dedi˘ imiz gibi.5..python. sınıf içeri˘ ini bir bakıma eri¸ilebilir hale I¸ g g s getirmi¸ oluyoruz.com” ifadesi bu sınıfın bir örne˘ idir. NTP kavramlarıyla konu¸acak olursak.Muhtemelen içinde bulundu˘ unuz dizin “C:Documents and Settings˙sminiz” olacaktır. s ¸ Mesela www. “örnek” (instance) diyoruz. Yani sınıfın bütününü alır ve onu s s paketleyip. “IlkSinif” adlı sınıfın gs bir örne˘ idir (“deneme” is an instance of the class “IlkSinif”). Bu sınıfın içinde birtakım de˘ i¸kenler. istedi˘ imiz sekilde kullanabilece˘ imiz bir nesne haline getirir.. burada “deneme” adlı de˘ i¸ken. Durum tam olarak böyle olmasa g . “örnekleme” (instantiation) g s g aslında sekil olarak yalnızca bir de˘ i¸ken atama i¸leminden ibarettir. Bu örneklemelerin her birine ise “örnek” (instance) deniyor. Sizde sürüm farklıysa komutu g g ona göre de˘ i¸tirmelisiniz. Yani böylece ilk satırda tanımladı˘ ımız sınıfa s g daha kullanı¸lı bir isim vermi¸ oluyoruz. Yani.1310 32 bit (Intel)] on win32 Type "help".com adresi içindeki bütün bilgileri bir sınıf olarak dü¸ünürsek. Apr 18 2007. “www. >>> Simdi bu ekrandaki “>>>” satırından hemen sonra su komutu verebiliriz: ¸ ¸ >>> from sinif import * Artık sınıfımızı çalı¸tırmamızın önünde hiç bir engel kalmadı sayılır. biz bunları bir internet sayfasının içeri˘ ine beng zetebiliriz.. burada da “örnekg gs g leme” i¸lemi hemen hemen aynı vazifeyi görüyor. "copyright".quotaless. gs E˘ er herhangi bir hata yapmadıysanız kar¸ınıza suna benzer bir ekran gelmeli: g s ¸ C:\Documents and Settings\Isminiz>c:/python25/Python Python 2.. s g gs s “sınıfımızı örneklemi¸ olduk”. s “www.

˙ste Python.. Yani artık o veriyi bellekte tutmaktan vazgeçer. “örnekleme” i¸lemine ili¸kin en azından zihnimizde bir kıvılcım çakmasını s s sa˘ layabilir. özellikleri ta¸ıyan bir g s “nesne” oluyor. “5” verisine gönderme yapan. Çünkü “a = a + 6” ifadesi yüzünden. “Mehmet” örne˘ i (instance) ise bu tanımları... Yani söyle yaptık: ¸ >>> deneme = IlkSinif() E˘ er parantezleri kullanmazsak. yani o veri artık i¸e yaramaz hale s g s geldi˘ inde. Mehmet. bir s g s s I¸ veriye i¸aret eden hiç bir referans kalmadı˘ ı durumlarda. yaptı˘ ımız sey g ¸ g ¸ “örnekleme” olmaz. 20. Böylece etkili bir hafıza yönetimi uygulanmı¸ ve programların perfors mansı artırılmı¸ olur.. “a” de˘ i¸keni artık s s s s gs “5” verisini göstermiyor. Dolayısıyla artık bellekte tutulmayacaktır. o örneklenmeyen sınıf g program tarafından otomatik olarak “çöp toplama” (garbage collection) adı verilen bir sürece tabi tutulacaktır. ˙ste e˘ er biz de yukarıda I¸ g oldu˘ u gibi sınıflarımızı “örneklemezsek”. “parantezlere dikkat!” diyoruz. Bu arada dikkat ettiyseniz sınıfımızı örneklerken parantez kullandık. O yüzden. bu veriye bizim ula¸mamızı sa˘ layacak hiç bir i¸aret kalmamı¸ oluyor ortada. yani bu g s g sınıfı gösteren hiçbir “referans” olmadı˘ ı için. Ama kısaca söyle anlatabiliriz: g ¸ Python’da (ve bir çok programlama dilinde) yazdı˘ ımız programlar içindeki “i¸e yaramayan” g s veriler bellekten silinir. g veriler) içeriyor.. g Daha yerinde bir benzetme söyle olabilir: “˙ ¸ Insan”ı büyük bir sınıf olarak kabul edelim. ˙ste “siz” I¸ (yani Ahmet. g Artık su komut yardımıyla..mesele Olmak ya da olmamak . yani “deneme = IlkSinif ” gibi bir sey yazarsak. vb. otomatik olarak “çöp toplama” i¸lemini devreye sokar ve bu örnekte “5” verisini g s çöpe gönderir.. sınıf örne˘ imizin “niteliklerine” ula¸abiliriz: ¸ g s >>> deneme.. “Çöp Toplama” i¸lemini de kısaca anlattı˘ ımıza göre artık kaldı˘ ımız yerden yolumuza devam s g g edebiliriz... bu benzetme. onu gösteren.) bu büyük sınıfın bir örne˘ i. nitelikleri.bile. ıskartaya çıkmı¸ oluyor. Mesela: s >>> a = 5 >>> a = a + 6 >>> print a 11 Burada “a” de˘ i¸keninin gösterdi˘ i “5” verisi. Buna göre “insan” sınıfı insanın ne tür özellikleri oldu˘ una dair tanımlar (fonksiyonlar. Bizim yapmak istedi˘ imiz s g bu de˘ il. sınıfımız olu¸turuldu˘ u anda çöp toplama i¸lemg s g s ine tabi tutulacaktır. Yani “a = a + 6” ifadesi nedeniyle... daha sonra gelen “a = a + 6” ifadesi nedeniyle gs g bo¸a dü¸mü¸. Dolayısıyla “5” verisi o anda bellekte bo¸u bo¸una yer kaplamı¸ s s s oluyor.4 Çöp Toplama (Garbage Collection) Peki biz bir sınıfı örneklemezsek ne olur? E˘ er bir sınıfı örneklemezsek. Burada bu sürecin ayrıntılarına girmeyece˘ iz. bu sınıflara hiçbir yerde i¸aret edilmedi˘ i. Böyle yaparak sınıfı sadece kopyalamı¸ oluruz. yani ete kemi˘ e bürünmü¸ hali oluyorg g s sunuz.

a. Sırasıyla.org/tut/node11.a >>> sonuc. “Toplama” sınıfının bir örne˘ idir.5 Niteliklere Deginme (Attribute References) Biraz önce “nitelik” diye bir seyden söz ettik.c . “deneme” adlı sınıf örne˘ inin (instance) bir niteli˘ i (atg g g tribute) oluyor. “sonuc” örne˘ inin niteliklerine tek tek eri¸ebiliriz.mesele dedi˘ imiz zaman. Python’un yazarı Guido Van Rossum s bu kavram için söyle diyor: ¸ “I use the word attribute for any name following a dot” (Noktadan sonra gelen bütün isimler için ben “nitelik” kelimesini kullanıyorum) kaynak: http://docs.py” oldu˘ unu varsayarsak. b ve c de˘ i¸kenleri ise.html Bu tanıma göre. g g >>> from matematik import * komutunu verdikten sonra sunu yazıyoruz: ¸ >>> sonuc = Toplama() Böylece “Toplama” adlı sınıfımızı “örnekliyoruz”. b ve c adlı üç adet de˘ i¸ken olu¸turduk. g g Bu sınıfı yazıp kaydetti˘ imiz dosyamızın adının “matematik. >>> sonuc. . Bu i¸leme “örnekleme” (instantiation) adı s veriyoruz. örne˘ in: g >>> deneme. Biraz karı¸ık gibi mi? Hemen bir örnek yapalım o halde: s class a b c Toplama: = 15 = 20 = a + b ˙ satırda “Toplama” adlı bir sınıf tanımladık. ˙ ¸ Ingilizce’de “attribute” denen bu “nitelik” kavramı.b >>> sonuc.python.sonuc.˘ 20.. c de˘ i¸keni a ve b de˘ i¸kenlerinin gs s gs gs toplamıdır. sınıf örne˘ inin niteliklerine ula¸mak için su g ¸ g s ¸ yapıyı kullanmamız gerekir: >>> matematik. buradaki “mesele”. . “deneme” g g g gs adlı sınıf örne˘ inin bir niteli˘ i idi.b >>> matematik. diyoruz. g Artık. Python’daki nesnelerin özelliklerine i¸aret eder. “Toplama” sınıf örne˘ inin (örne˘ i biraz sonra tanımlayags g g ca˘ ız) birer niteli˘ i oluyor. Bunu yapmak için “class” parçacı˘ ından yararIlk g landık.a >>> matematik. Bu sınıftaki a. “sonuc” kelimesine ise Python’cada “örnek” (instance) adı veriliyor.sonuc. Bundan önceki örne˘ imizde ise “mesele” adlı de˘ i¸ken.c biçiminde.sonuc.. g s Peki kodları söyle çalı¸tırırsak ne olur? ¸ s >>> import matematik E˘ er modülü bu sekilde içe aktarırsak (import). Yani “sonuc”.

bu modülü kullanaca˘ ınız dosya içinde de bulunuyorsa isim çakı¸maları ortaya g s çıkabilir. Ama temel olarak sunu bilmekte fayda var: Genellikle tercih edilmesi ¸ gereken yöntem “from modül import *” yerine “import modül” biçimini kullanmaktır. veya “Run > Run Module” yolunu takip etmeniz yeterli s olacaktır. ¸ ¸ sınıfın kendisini bir de˘ i¸kene atamak.a >>> sonuc. Dolayısıyla isim çakı¸ması ¸ s s yaratacak ba¸ka bir modülümüz olmadı˘ ı için “ne yaptı˘ ımızı biliyoruz!”. Bu iki kullanım arasında. g Simdi yapmamız gereken sey. E˘ er g “from modül import *” yöntemini kullanarak içe aktardı˘ ınız modül içindeki isimler (de˘ i¸keng gs ler. “nitelik” adını veriyoruz. g g s Python’un sizden hareket bekledi˘ ini anlayabilirsiniz. “from modül import *” yapısını sadece ne yaptı˘ ımızı çok iyi biliyorsak g ve modülle ilgili belgelerde modülün bu sekilde içe aktarılması gerekti˘ i bildiriliyorsa kullan¸ g mamız yerinde olacaktır. Yukarıda bizim verdi˘ imiz örnekte de “from modül import *” yapısını rahatlıkla s g kullanıyoruz.Yani her defasında dosya adını (ya da ba¸ka bir ifadeyle “modülün adını”) da belirtmemiz s gerekir.c . Toplama adlı sınıfı “örneklemek” (instantiation). Bu gs gs kodları kullanabilmek için Python komut satırında su komutu veriyoruz: ¸ >>> from matematik import * Burada modül adının (yani dosya adının) matematik oldu˘ unu varsaydık. E˘ er siz bu kodları IDLE ile çalı¸tırmak isterseniz. Bu komut verildi˘ inde ekranda görece˘ iniz “>>>” i¸aretinden.. Bunu da yukarıdaki örnek ¸ ¸ üzerinden yapalım: class Toplama: a = 15 b = 20 c = a + b “Toplama” adlı bir sınıf tanımlıyoruz. Sınıfımızın içine istedi˘ imiz kod parçalarını ekliyoruz.. nitelikler). “sonuc” adlı de˘ i¸ken. Esasında. özellikle sa˘ ladıkları güvenlik avantajları/dezavantajları g açısından ba¸ka bazı temel farklılıklar da vardır. Yani. g Simdi isterseniz buraya kadar söylediklerimizi söyle bir toparlayalım. Bu de˘ i¸kene biz Python’cada “örnek” (instance) adını gs gs veriyoruz. s Veya GNU/Linux sistemlerinde sistem konsolunda: python -i sinif. ama simdilik konumuzu da˘ ıtmamak için s ¸ g bunlara girmiyoruz.py komutunu vererek de bu kod parçalarını çalı¸tırılabilir duruma getirebiliriz.. çünkü simdilik tek bir modül üzerinde çalı¸ıyoruz.. F5’e bastı˘ ınızda veya “Run > Run Module” yolunu takip etti˘ inizde IDLE sanki kog g mut ekranında “from matematik import *” komutunu vermi¸siniz gibi davranacaktır. Bu de˘ i¸kenlerin her birine.b >>> sonuc.. çünkü Tkinter bu kullanımda problem yaratmayacak sekilde ¸ tasarlanmı¸tır. bunları hazırs g g s ladıktan sonra F5 tu¸una basmanız.. “Toplama” adlı sınıfın bir örne˘ idir diyoruz (sonuc is an gs g instance of Toplama)” >>> sonuc = Toplama() Bu komutu verdikten sonra niteliklerimize eri¸ebiliriz: s >>> sonuc... bu kodları komut ekranından g s çalı¸tırdı˘ ınızı varsaymaktadır. Yani bir nevi. Biz g burada üç adet de˘ i¸ken ekledik. Mesela Tkinter ile programlama yaparken rahatlıkla “from Tkinter import *” yapısını kullanabiliriz. Bu komutu s verdi˘ imizde “from sinif import *” komutu otomatik olarak verilip hemen ardından Python g komut satırı açılacaktır. s g g Yukarıda anlattı˘ ımız kod çalı¸tırma biçimleri tabii ki.

coding:utf8 -*class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 print "enerji:". s Simdi bu kodları çalı¸tıraca˘ ız. “self”in ne oldu˘ unu simdilik bir kenara ¸ g g ¸ bırakıp.b >>> Toplama(). Artık önümüze bakabiliriz. Dolayısıyla bu sınıfı söyle kullanmamız ¸ g s ¸ gerekecek: >>> Toplama().6 __init__ Nedir? E˘ er daha önce etrafta sınıfları içeren kodlar görmü¸seniz. yani etkile¸imli kabu˘ u açıyoruz. onu oldu˘ u gibi kabul edelim. para print "fabrika:". siz “Toplama().c Ama daha önce de anlattı˘ ımız gibi. yani “sonuc” adlı de˘ i¸kenden s gs yararlanıyoruz.a” der demez sınıf çalı¸tırılacak ve g s çalı¸tırıldıktan hemen sonra ortada bu sınıfa i¸aret eden herhangi bir referans kalmadı˘ ı için s s g Python tarafından “i¸e yaramaz” olarak algılanan sınıfımız çöp toplama i¸lemine tabi tutularak s s derhal belle˘ i terketmesi sa˘ lanacaktır. Simdi bir an bu sınıfımızı örneklemedi˘ imizi dü¸ünelim. Genellikle su sekilde kullanıldı˘ ını görürüz bunun: s g ¸ ¸ g def __init__(self): Biz simdilik bu yapıdaki __init__ kısmıyla ilgilenece˘ iz. Dikkat ederseniz “örnekleme” (instantiation) i¸lemini do˘ rudan dosya içinde hals g lettik. Bu da bir hayli verimsiz bir çalı¸ma seklidir. bu __init__ fonksiyonuna en azından g s bir göz a¸inalı˘ ınız vardır.a >>> Toplama().Dikkat ederseniz. niteliklerimize eri¸irken “örnek”ten (instance). enerji print "para:". Komut satırına bırakmadık bu i¸i. s s ¸ Böylelikle zor kısmı geride bırakmı¸ olduk. Bir kaç seçene˘ imiz var: ¸ s g g Üzerinde çalı¸tı˘ ımız platforma göre Python komut satırını. ˙ g I¸ s Isterseniz kendimizce ufacık bir oyun tasarlayalım: #!/usr/bin/env python #-*. s g s g Orada su komutu veriyoruz: ¸ . Zira en temel bazı s kavramları gözden geçirdi˘ imiz ve temelimizi olu¸turdu˘ umuz için. isci s macera = Oyun() Gayet güzel. fabrika print "i¸çi:". daha karı¸ık seyleri anlag s g s ¸ mak kolayla¸acaktır. Bu yüzden bunu her çalı¸tırdı˘ ınızda yeniden belle˘ e g g s g g yüklemi¸ olacaksınız sınıfı. ˙se hemen bir örnekle ba¸layalım. s 20.

Buna göre bu g oyunda bir oyuncu oyuna ba¸ladı˘ ında: s g enerjisi 50. Ama simdi konumuz bu de˘ il. __init__ fonksiyonu gerçek ¸ anlamda bir “constructor” de˘ ildir. s Yalnız hemen uyaralım: Yukarıdaki örnek aslında pek de düzgün sayılmaz.py E˘ er Windows’ta IDLE üzerinde çalı¸ıyorsak... Gerçi __init__ fonksiyonuna “constructor” demek pek do˘ ru bir ifade sayılmaz. Buradaki __init__ fonksiyonu sayesinde “Arayuz” adlı sınıf her ça˘ rıldı˘ ında bir adet Tkinter g g penceresi ve bunun içinde bir adet dü˘ me otomatik olarak olu¸acaktır. F5 tu¸una basarak veya “Run>Run Module” yolg s s unu takip ederek kodlarımızı çalı¸tırıyoruz. Zira sınıflı yapıların en çok ve en verimli kullanıldı˘ ı yer g arayüz programlama çalı¸malarıdır: s from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam") dugme. parası 100 fabrika sayısı 4. Ancak simdilik amacımıza hizmet edebilmesi için kodlarımızı bu sekilde g ¸ ¸ yazmamız gerekiyordu. Dikkat ederseniz g s burada da örnekleme i¸lemini dosya içinden hallettik. meydana geg s s tiren) adı verilir. __init__ fonksiyonu s g içinde tanımlanmı¸ olan bütün de˘ i¸kenlerin.. in¸a eden. Olayın iç yüzünü kavrayabilmek için öyle bir ¸ g örnek vermemiz gerekiyordu. yani “niteliklerin”. i¸çi sayısı ise 10 olacaktır. g Söyle bir yanlı¸ anla¸ılma olmamasına dikkat edin: ¸ s s . E˘ er örnekleme satırını dosya içine s g yazmazsak. GNU/Linux sistemlerinde ba¸ka bir seçenek olarak. ama ona çok benzer..>>> from deneme import * Burada dosya adının “deneme. Çok önemli eksiklikleri var bu kodun. Dolayısıyla söyle bir sey diyebiliriz: ¸ ¸ Python’da bir programın ilk kez çalı¸tırıldı˘ ı anda i¸lemesini istedi˘ imiz seyleri bu __init__ s g s g ¸ fonksiyonu içine yazıyoruz. Tabii ki bu kod g s da eksiksiz de˘ ildir. g ama biz bunu simdi bir kenara bırakalım. Tkinter penceresinin açılması için komut satırında “uygulama = Arayuz()” gibi bir satır yazmamız gerekir. ˙ste bu niteliklerin ba¸langıç de˘ eri olarak belirlenebilmesi hep g I¸ s g __init__ fonksiyonu sayesinde olmaktadır.py” oldu˘ unu varsaydık. Bunu biraz sonra açıklayaca˘ ız. s Bu kodları yukarıdaki seçeneklerden herhangi biriyle çalı¸tırdı˘ ımızda. E˘ er örnekleme i¸lemini dosya içinden g g s halletmemi¸ olsaydık. oyuna ba¸landı˘ ı anda s s g bir oyuncunun sahip olaca˘ ı özellikleri __init__ fonksiyonu içinde tanımladık.. Ama görece˘ iniz gibi yine de çalı¸ıyor bu kodlar. ALT+F2 tu¸larına basıyoruz ve açılan s s pencerede “konsole” (KDE) veya “gnome-terminal” (GNOME) yazıp enter’e bastıktan sonra açtı˘ ımız komut satırında su komutu veriyoruz: g ¸ python -i deneme. Mesela yukarıdaki ufak oyun çalı¸masında.. Sadece aklımızda olsun. ilk çalı¸ma esnasında ekrana s gs s yazdırıldı˘ ını görüyoruz. Zaten bu __init__ g s fonksiyonuna da ˙ Ingilizce’de ço˘ u zaman “constructor” (olu¸turan. “from deneme import *” komutunu verdikten sonra “macera = Oyun()” s satırı yardımıyla ilk olarak sınıfımızı örneklendirmemiz gerekecekti. Biz okumaya devam edelim.pack() uygulama = Arayuz() Bu kodları da yukarıda saydı˘ ımız yöntemlerden herhangi biri ile çalı¸tırıyoruz.. g Bir de Tkinter ile bir örnek yapalım..

fabrika print "i¸çi:". fabrika. para. Bunu test etmek için. Yani bu __init__ fonksiyonu. ama do˘ rudan ekrana dökülmesin. Söyle bir sey g g ¸ ¸ yazmayı deneyelim. bu kodlar tanımlansın. isci s macera = Oyun() Diyelim ki biz burada “enerji. bu i¸levi kavrayamazsak neredeyse bütün bir sınıf konusunu kavramak imkansız s s hale gelecektir. i¸levini sırf ilk sırada yer aldı˘ ı için yers g ine getirmiyor. Esasında çok basit bir s i¸levi olsa da. . Çalı¸maz. . yani “in¸a etme” özelli˘ i konumung s g dan kaynaklanmıyor. Kodumuz söyleydi: s ¸ class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 print "enerji:". . para. .“__init__” fonksiyonunun. “varsayılan de˘ erleri belirleme”. i¸çi” de˘ i¸kenlerini ayrı bir fonksiyon içinde kullans gs mak istiyoruz. isterseniz yukarıdaki kodları “__init__” fonksiyonunun adını de˘ i¸tirerek çalı¸tırmayı deneyin. fabrika. Self’i anlamaya do˘ ru ilk adımı atmak için yukarıda kullandı˘ ımız kodlardan g g faydalanarak bir örnek yapmaya çalı¸alım. Aynı i¸levi elde edemezsiniz. isci s macera = Oyun() Öncelikle bu kodların sahip oldu˘ u “niteliklere” bir bakalım: g enerji. Mesela __init__ yerine gs s s __simit__ deyin.7 self Nedir? Bu küçücük kelime Python’da sınıfların en can alıcı noktasını olu¸turur. enerji print "para:". para print "fabrika:". Dolayısıyla bu niteliklere su sekilde g gs ¸ ¸ ula¸abiliriz: s . para print "fabrika:". enerji print "para:". s __init__ konusuna biraz olsun ı¸ık tuttu˘ umuza göre artık en önemli bile¸enlerden ikincisine s g s gelebiliriz: self 20. fabrika print "i¸çi:". Bakalım sonuç ne olacak? class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 def goster(): print "enerji:". Kodların su anki g ¸ halinde oldu˘ u gibi. i¸ci ve goster() s Burada “örne˘ imiz” (instance) “macera” adlı de˘ i¸ken. Yani mesela göster() adlı ayrı bir fonksiyonumuz olsun ve biz bu de˘ i¸kenleri gs ekrana yazdırmak istedi˘ imizde bu “göster” fonksiyonundan yararlanalım.

. fabrika print "i¸çi:". Artık kodlarımızı g g düzeltebiliriz: class Oyun: def __init__(self): self.goster() Olmadı.goster() TypeError: goster() takes no arguments (1 given) Belli ki bir hata var kodlarımızda.goster() dedi˘ imizde söyle bir hata alıyg ¸ oruz: Traceback (most recent call last): File "<pyshell0>". Belki düzelir: class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 def goster(self): print "enerji:". Yani bir bakıma.isci macera. line 1. Hatırlarsanız buna benzer hata mesajlarını g Fonksiyon tanımlarken “global” de˘ i¸keni yazmadı˘ ımız zamanlarda da alıyorduk.. in <module> macera. enerji NameError: global name ’enerji’ is not defined Hmm.enerji = 50 self. goster() fonksiyonuna bir “self” ekleyerek tekrar deneyelim. para print "fabrika:". fonksiyonlardaki global ifadesinin yerini tutuyor.>>> >>> >>> >>> >>> macera..para macera.goster() Hemen deneyelim. burada “macera” adlı sınıf örne˘ ini temsil ediyor. in <module> macera. ˙ste “self” gs g I¸ burada devreye giriyor.fabrika macera.. line 1.enerji macera. Ama o da ne? Mesela macera. Sorunun ne oldu˘ u az çok ortaya çıktı.goster() File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxx".. Daha do˘ ru bir ifadeyle.para = 100 self. Bu sefer de söyle bir hata aldık: ¸ enerji: Traceback (most recent call last): File "<pyshell0>". . in goster print "enerji:". isci s macera = Oyun() Tekrar deniyoruz: >>> macera.fabrika = 4 self. enerji print "para:". line 9.isci = 10 .

para print "fabrika:". Bu dü¸ünme tarzı i¸imizi biraz daha kolayla¸tırabilir. Yani kodları g çalı¸tırırken “macera. Yani mesela.enerji 50 >>> macera.isci s macera = Oyun() Gördü˘ ünüz gibi. s g “macera” örne˘ inin yerini tutan bir kelime olarak da kurabilirsiniz zihninizde. s s s Bir de Tkinter’li örne˘ imize bakalım: g . en ba¸ta bunu “self. s Simdi tekrar deneyelim: ¸ >>> macera. “self.def goster(self): print "enerji:". Bu arada. fonksiyon dı¸ından da ça˘ rılabilmesi g g gs s g için. yani bir bakıma “global” bir nitelik kazanması için “self” olarak tanımlanmaları gerekiyor. self.para macera. .isci 10 Sınıfın niteliklerine tek tek nasıl eri¸ebildi˘ imizi görüyorsunuz.isci macera. o fonksiyonun dı¸ında da kullanılabilmesini sa˘ lıyoruz. Ayrıca bunu “goster” adlı g fonksiyon içinde kullanırken de sadece “enerji” olarak de˘ il. “enerji” yerine “self.enerji macera. s g gs bu haliyle “goster” adlı fonksiyonun içinde kullanılamaz. self. “__init__” fonksiyonu içinde tanımladı˘ ımız “enerji” adlı de˘ i¸ken. self. bu “enerji” adlı de˘ i¸kenin yalnızca içinde gs bulundu˘ u fonksiyonda de˘ il.enerji print "para:".goster enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s >>> macera.enerji” diyerek.enerji” diyebilmek için. self. “self.fabrika E˘ er biz “enerji” adlı de˘ i¸keni goster() fonksiyonu içinde kullanmak istersek de˘ i¸keni g gs gs sadece “enerji” de˘ il.fabrika print "i¸çi:".fabrika 4 >>> macera. kodlar içinde yazdı˘ ımız de˘ i¸kenlerin.enerji” olarak tanımlamamız gerekir.. Mesela su temel komutları i¸letemeyiz: s ¸ s >>> >>> >>> >>> macera. ˙ g g s g Iyice somutla¸tırmak gerekirse. Daha da önemlisi bu kodları bu haliyle tam olarak çalı¸tıramayız da.para 100 >>> macera. Üstelik mesela “enerji” adlı de˘ i¸keni herhangi bir yerden ça˘ ırmak istedi˘ imiz zags g g man da bunu önceden “self” olarak tanımlamı¸ olmamız gerekir. . isterseniz “self”i.enerji” olarak tanımlamamız s s gerekiyor..enerji” olarak yazmamız g gerekir.

command=yaz) NameError: global name ’yaz’ is not defined Bunun sebebini bir önceki örnekte ö˘ renmi¸tik. g g g Bu iki örnek içinde.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Gördü˘ ünüz gibi.command=yaz) dugme. “self”lerle oynayarak olayın iç yüzünü kavramaya çalı¸ın. “def self. in __init__ dugme = Button(text="tamam". Kodlarımızı su sekilde yazmamız gerekiyor: g s ¸ ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam". Mesela s yaz() fonksiyonundaki self parametresini silince ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz.yaz) dugme. “com- . Daha çok bilgimiz oldu˘ unda bu kodları daha düzgün yazmayı da ö˘ renece˘ iz. Önce söyle deneyelim: ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam". Bu g s ¸ son örnek aslında yine de tam anlamıyla kusursuz bir örnek de˘ ildir. in <module> uygulama = Arayuz() File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx".from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam") dugme. line 13.yaz” seklinde bir fonksiyon ¸ tanımlama yöntemi olmadı˘ ına göre bu i¸lemi “def yaz(self)” seklinde yapmamız gerekiyor.pack() def yaz(): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Tabii ki bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir hata mesajı alırız: s g ¸ Traceback (most recent call last): File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx". Ama simdilik elimizden bu g ¸ kadarı geliyor. bunları “self” öneki ile birlikte tanımlıyoruz. line 7.command=self.pack() uygulama = Arayuz() Burada tanımladı˘ ımız dü˘ menin bir i¸ yapmasını sa˘ layalım. e˘ er programın farklı noktalarında kullanaca˘ ımız de˘ i¸kenler veya fonksiyg g g gs onlar varsa. Mesela dü˘ meye basılınca kog g s g g mut ekranında bir yazı çıksın.

“self” kullanın!.mand=self. artık yolumuza devam edebiliriz. “self”in nerede ne i¸e yaradı˘ ını kavramaya çalı¸ın.fabrika print "i¸çi:". “self” kelimesinin kullanımı o kadar yaygınla¸mı¸ ve yerle¸mi¸tir ki.yaz) dugme.isci = 10 def goster(self): print "enerji:".command=armut. O yüzden.para = 100 self. Self yerine ba¸ka kelimeler de kullanabilirsiniz.yaz” içindeki “self” ifadesini silince ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz? Bunları iyice inceleyip. s s s s sizin bunu kendi kodlarınızda dahi olsa de˘ i¸tirmeye kalkmanız pek ho¸ kar¸ılanmayacaktır. Kodlarımız arasındaki goster() fonksiyg s onu yardımıyla da her an bu bilgileri görüntüleyebiliyoruz.para = 100 self. Mesela kodlara yeni bir fonksiyon ekley¸ erek oyuncumuza yeni fabrikalar kurma olana˘ ı tanıyalım: g class Oyun: def __init__(self): self. Elimizde simdilik sunlar vardı: ¸ ¸ class Oyun: def __init__(self): self.. para. gs s s Ayrıca sizin kodlarınızı okuyan ba¸kaları.fabrika = 4 self. Simdi isterseniz oyunumuza biraz hareket getirelim.enerji print "para:". .isci = 10 .pack() def yaz(armut): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Ama siz böyle yapmayın.isci s macera = Oyun() Gelin isterseniz Buradaki kodlar yardımıyla bir oyuncu olu¸turduk.” diyebilirsiniz.para print "fabrika:". self. g Hatırlarsanız yukarıda ufacık bir oyun çalı¸ması yapmaya ba¸lamı¸tık. “self” iyidir. Bu oyuncunun oyuna ba¸ladı˘ ında sahip s s g olaca˘ ı enerji. fabrika ve i¸çi bilgilerini de girdik.fabrika = 4 self. s g s Bu noktada küçük bir sır verelim. Siz bu kelimeyi bütün sınıflı kodlamalarda bu sekilde görüyor ¸ olsanız da aslında illa ki “self” kelimesini kullanacaksınız diye bir kaide yoktur. s s Sizi “self” kullanmaya ikna etti˘ imizi kabul edersek. self.enerji = 50 self. s s s oyunumuzu biraz ayrıntılandıralım. self. Mesela yukarıdaki örne˘ i söyle de yazabilirsiniz: s g ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(armut): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam". ne yapmaya çalı¸tı˘ ınızı anlamakta bir an da olsa s s g tereddüt edecektir. Hatta birkaç yıl sonra dönüp siz dahi aynı kodlara baktı˘ ınızda. self. “Ben bug rada ne yapmaya çalı¸mı¸ım..enerji = 50 self. .

enerji = self. kodları çalı¸tırırken verece˘ imiz parametreyi temsil ediyor.fabrikakur(5) Bu komutu verdi˘ imizde. “5 adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!” seklinde bir kutlama mesajı g ¸ gösterecektir bize programımız. Kodlarımız içindeki “def fabrikakur(self. g Simdi de su komutu verelim: ¸ ¸ >>> macera.isci s def fabrikakur(self. parası da 10’un altına dü¸erse söyle bir mesaj verilecektir: s ¸ Yeni fabrika kuramazsınız. s Yazdı˘ ımız kodlara dikkatlice bakarsanız. kodlar içinde bir fonksiyon tanımg g larken ilk parametrenin her zaman “self” olması gerekti˘ idir. self.enerji . Hemen bunun s g nasıl kullanılaca˘ ını görelim: g >>> macera.fabrika print "i¸çi:".fabrika self.10 print miktar.miktar)” dememiz gerekiyor.para . Çünkü kodlarımızı tanımlarken fonksiyon içinde “miktar” adlı bir ifade kullanarak. Burada dikkat edece˘ imiz nokta.enerji > 3 and self. Dolayısıyla Python kullanıcıdan parantez içinde bir parametre girmesini g bekleyecektir. .fabrika = miktar + self.3 self. self. hata verecektir.miktar)” ifadesinde gördü˘ ümüz “miktar” kelimesi.def goster(self): print "enerji:". E˘ er “macera.enerji print "para:". kullanıcıdan fonksiyona bir parametre vermesini bekledi˘ imizi belirttik.fabrikakur()” fonksiyonunu kullanırken g herhangi bir sayı belirtmezseniz. Python’un beklentisi kar¸ılang s s madı˘ ı için. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" macera = Oyun() Burada fabrikakur() fonksiyonuyla ne yapmaya çalı¸tı˘ ımız aslında çok açık.para > 10: self.goster() enerji: 47 para: 90 fabrika: 9 i¸çi: 10 s Gördü˘ ünüz gibi oyuncumuz 5 adet fabrika kazanmı¸. g s g Yani burada “5” sayısını temsil ediyor. . hata alırsınız. self. miktar): if self. Yeterli enerjiniz/paranız yok! Art arda fabrikalar kurarak bunu kendiniz de test edebilirsiniz. oradaki if deyimi sayesinde oyuncunun enerjisi 3’ün g altına. . “def fabrikakur(self. ama bu i¸lem enerjisinde ve parasında g s s bir miktar kayba neden olmu¸ (fabrika kurmayı bedava mı sandınız!). self. E˘ er fonksiyon parametresiz çalı¸tırılırsa da.para print "fabrika:". Yani “def fabrikakur(miktar)” g de˘ il. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız.para = self.

i¸çi gibi. Ama su anda oraya yazacak s g g ¸ bir kodumuz yok. . . ) ˙ s Isterseniz dü¸manımızın da buna benzer özellikleri olsun. i¸çi sayısı ise 10 s olsun. ona s s ¸ g s bir ki¸ilik kazandırmaya. kendin oyna” tarzı bir durumun sıkıcı olaca˘ ı belli. Yukarıda “Dusman” adlı sınıfımızı olu¸turmu¸tuk: s s s class Dusman: Dusman sınıfı henüz bu haliyle hiçbir sey miras almı¸ de˘ il. Simdi sıra geldi onun kolunu baca˘ ını olu¸turmaya. O halde nasıl yapaca˘ ız bunu? ˙ste burada img I¸ dadımıza Python sınıflarının “miras alma” özelli˘ i yeti¸iyor. Yabancılar bu kavrama “inherig s tance” adını veriyorlar. Simdi hatırlarsanız oyuncu için bunu söyle yapmı¸tık: ¸ ¸ s class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 Simdi aynı seyi “Dusman” sınıfı için de yapaca˘ ız. Hemen bir örnek yapalım. çok i¸. Mesela dü¸s s manımız da oyuncunun sahip oldu˘ u özelliklerin aynısıyla oyuna ba¸lasın. para. Dusman sınıfının durumunu Python’cada söyle ifade edebiliriz: ¸ “Dusman sınıfı Oyun sınıfını miras aldı” (Dusman inherits from Oyun) Bu haliyle kodlarımız henüz eksik. (enerji. O yüzden gelin oyuna g biraz hareket katalım! Mesela oyunumuzda bir adet oyuncu dı¸ında bir adet de dü¸man olsun. oyunun ba¸ında olu¸turdu˘ umuz oyuncunun bazı özellikleri vardı. nasıl Mısır’daki dedenizden size miras kaldı˘ ında dedenizin size g bıraktı˘ ı mirasın nimetlerinden her yönüyle yararlanabiliyorsanız. s s g fabrika. Hemen miras aldıralım. s Hatırlarsanız. . Olu¸turdu˘ umuz oyuncu isterse oyun içinde fabrika da kurabiliyor. Peki bu özellikleri yeniden tek tek “dü¸¸ ¸ g s man” için de yazacak mıyız? Tabii ki hayır. Yani onun da: g s enerjisi 50. Simdilik söyle bir sey yazıp sınıfımızı kitabına uyduralım: ¸ ¸ ¸ class Dusman(Oyun): pass dsman = Dusman() Yukarıda pass ifadesini neden kullandı˘ ımızı biliyorsunuz. Yoksa sınıfımız kullanılamaz durumda olur.8 Miras Alma (Inheritance) Simdiye kadar bir oyuncu olu¸turduk ve bu oyuncuya oyuna ba¸ladı˘ ı anda sahip olaca˘ ı bazı ¸ s s g g özellikler verdik. “kendin çal. Ama s g böyle.20. parası 100 fabrika sayısı 4. g ¸ g Az laf. O yüzden idareten oraya bir pass ifadesi yerle¸tirerek gerekli kod blo˘ unu s g geçi¸tirmi¸ oluyoruz. Yani. bu yeni olu¸turdu˘ umuz “Dusman” s g s g adlı sınıfa miras verdik. s s O halde hemen bir adet dü¸man olu¸turalım: s s class Dusman: “Dü¸man”ımızın gövdesini olu¸turduk. . bir sınıf ba¸ka bir sınıftan g s miras aldı˘ ında da aynı sekilde miras alan sınıf miras aldı˘ ı sınıfın özelliklerini kullanabiliyor. s s s . Bunun için ¸ s g sınıfımızı söyle tanımlamamız gerekiyor: ¸ class Dusman(Oyun): Böylelikle daha en ba¸ta tanımladı˘ ımız “Oyun” adlı sınıfı. Sınıfı tanımladıktan sonra iki nokta g üst üstenin ardından a¸a˘ ıya bir kod blo˘ u yazmamız gerekiyor. O kısmı bo¸ bırakamayız.

enerji 50 >>> dsman. dü¸manımızın fabrika sayısı artmı¸.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s Dikkat ederseniz. Oyun ve Dusman sınıfları aynı de˘ i¸kenleri kullandıkları halde birindeki gs de˘ i¸iklik öbürünü etkilemiyor. Dolayısıyla “Dusman” adlı g sınıf “Oyun” adlı sınıfın bütün özelliklerine sahip. g s bakalım: >>> dsman.isci 10 Dusman sınıfı aynı zamanda Oyun sınıfının fabrikakur() adlı fonksiyonuna da eri¸ebiliyor: s dsman. Üstelik Dusman içinde bu de˘ i¸kenleri tekrar tanımlamak zorunda kalmadan.goster() enerji: 47 para: 90 fabrika: 8 i¸çi: 10 s Dü¸manımızın durumuna s Evet. Dedi˘ imiz gibi. Yani dü¸manımızın yeni bir fabrika kurması bizim de˘ erlerimizi gs s g de˘ i¸ikli˘ e u˘ ratmıyor. enerjisi ve parası azalmı¸. gs g g Simdi söyle bir sey yapalım: ¸ ¸ ¸ . “Dusman” adlı s g ¸ s g sınıfımız daha önce tanımladı˘ ımız “Oyun” adlı sınıfı miras alıyor. yazının ba¸ında anlattı˘ ımız sekilde çalı¸tıralım.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s Gördü˘ ünüz gibi. Bunu hemen test edelim: >>> dsman. Bir de kendi durumumuzu s s s kontrol edelim: >>> macera. g Simdi bakalım bu sınıfla neler yapabiliyoruz? ¸ Bu kodları. Oyun sınıfının bir fonksiyonu olan goster()‘i “Dusman” sınıfı içinden de g çalı¸tırabildik.fabrikakur(4) 4 adet fabrika kurdunuz! Tebrikler! Gördü˘ ünüz gibi dü¸manımız kendisine 4 adet fabrika kurdu!... s gs ˙ Istersek bu de˘ i¸kenlere teker teker de ula¸abiliriz: gs s >>> dsman..Daha sonra oraya yazaca˘ ımız kod bloklarını hazırladıktan sonra oradaki pass ifadesini sileg ce˘ iz.

ego = 0 def goster(self): Oyun. Ekranda bunu göremememizin g s nedeni tabii ki kodlarımızda henüz bu niteli˘ i ekrana yazdıracak bir “print” deyiminin yer alg maması. Mesela s g dü¸manımız bize her zarar verdi˘ inde egosu büyüsün!. Daha sonra yazaca˘ ımız s g g fonksiyonda dü¸manımız bize zarar verdikçe egosu büyüyecek.__init__(self)” ifadesiyle “Oyun” adlı sınıfın “__init__” fonksiyonu içinde yer alan bütün nitelikleri. .__init__(self) self. .” niteliklerin kaybolmasını engelliyoruz. Bunun ba¸langıç de˘ erini “0” olarak ayarladık. Çünkü burada yeni bir “__init__” fonksiyonu tanıms g ladı˘ ımız için. gs Aslında bu haliyle kodlarımız düzgün sekilde çalı¸ır.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s ego: 0 Hemen Gördü˘ ünüz gibi dü¸manımızın özellikleri arasında oyuncumuza ilave olarak bir de “ego” g s adlı bir nitelik var. Bunu önlemek için g söyle bir sey yapmamız gerekir: ¸ ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. burada da “Oyun. para. Kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda biz ekranda ¸ s s g göremesek de aslında “ego” adlı niteli˘ e sahiptir dü¸manımız.goster(self)” ifadesi yardımıyla g “Oyun” sınıfının goster() fonksiyonu içindeki de˘ i¸kenleri “Dusman” sınıfının goster() gs fonksiyonu içine kopyaladık. s g Önce söyle deneyelim: ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): self. ˙ Isterseniz bu özelli˘ i daha önce de yaptı˘ ımız gibi ayrı bir fonksiyon ile halledelim: g g class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. Böylece “self. ¸ s g ¸ s s deneyelim: >>> dsman. “Dusman” adlı sınıfın __init__ fonksiyonu içine kopyalıyoruz. Böylece “ego” de˘ i¸kenini yazdırırken..ego” de˘ i¸kenini tanımlarken. öteki de˘ i¸kenlerin de gs gs yazdırılmasını sa˘ ladık. oyuncunun özelliklerine ek olarak bir de “ego” adlı bir niteli˘ i olsun.. . g Dolayısıyla Oyun sınıfından miras aldı˘ ımız bütün nitelikleri kaybediyoruz.goster(self) print "ego:". bu yeni fonksiyon kendini Oyun sınıfının __init__ fonksiyonunun üzerine yazıyor. self.ego dsman = Dusman() Tıpkı “__init__” fonksiyonunda oldu˘ u gibi.__init__(self) self. .ego = 0 Burada “Oyun. Simdi gelin bu fonksiyonu s ¸ yazalım: .ego = 0 Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda hata alırız. “enerji. g Simdi artık dü¸manımızın bütün niteliklerini istedi˘ imiz sekilde olu¸turmu¸ olduk. vb.Dü¸manımızın. .

para > 10: self.ego + 2 print "Tebrikler.ego = 0 def goster(self): .fabrikayik(2) Biz burada “2” adet fabrika yıkmayı tercih ettik.para . miktar.miktar self.fabrika self.enerji . "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız. Yani bir önceki “Oyun” adlı sınıfın “örne˘ ini” (instance) kullandık.. Burada.fabrika = miktar + self.miktar): if self.ego = 0 def goster(self): Oyun.__init__(self) self.fabrika print "i¸çi:". Oyuncunun". Neden? Çok basit.enerji = self. self.enerji = 50 self. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dsman = Dusman() Dikkat ederseniz. fabrikayik() fonksiyonu içindeki de˘ i¸keni “macera.fabrika = 4 self. self. self.3 self. “Dusman” sınıfının g de˘ il.__init__(self) self. su kodu çalı¸tırarak oyuncumuzun kurdu˘ u fabrikaları yıkabiliriz: ¸ s g >>> dsman.para print "fabrika:".para = 100 self.para = self. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" macera = Oyun() class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun..ego = self.enerji > 3 and self. .fabrika” seklinde gs ¸ yazdık.fabrika = macera.class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.isci s def fabrikakur(self.10 print miktar.miktar): macera. . self.. Kodlarımızın en son halini topluca görelim isterseniz: class Oyun: def __init__(self): self.fabrika .ego def fabrikayik(self. Çünkü kendi fabrikalarımızı de˘ il oyuncunun fabrikalarını yıkmak g g istiyoruz!.enerji print "para:". self.goster(self) print "ego:".isci = 10 def goster(self): print "enerji:".

Oyun. “enerji.fabrika self. Neyi nasıl de˘ i¸tirdi˘ inizde ne gibi bir sonuç elde etti˘ inizi gs gs g g dikkatli bir sekilde takip ederek. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" . Örne˘ in.fabrika”).10 print miktar. fabrika” gibi nitelikleri ayrı bir sınıf halinde düzenleyip. öteki sınıfların do˘ rudan bu g sınıftan miras almasını sa˘ layabiliriz.__init__(self) def fabrikakur(self.para print "fabrika:".para = 100 self. gs g g Artık kodlarımız didiklenmek üzere sizi bekliyor.enerji print "para:". Oyuncunun". bu konunun zihninizde iyice yer etmesini sa˘ layın. self.. A¸a˘ ıdaki kodlar içinde.enerji .miktar): macera.miktar): if self.goster(self) print "ego:".enerji = self.isci = 10 def goster(self): print "enerji:".__init__(self)”).ego = self. fonksiyon ba¸lıklarını ça˘ ırırken do˘ rudan sınıfın kendi adını kullanıyoruz (mesela s g g “Oyun. ¸ g para. Ama siz böyle yapmayın.enerji = 50 self.ego def fabrikayik(self.3 self. Burada yapılan seyleri iyice anlayabilmek için ¸ kafanıza göre kodları de˘ i¸tirin. ifadeyi “Oyun().fabrika = macera.fabrika print "i¸çi:". miktar. Böylece sınıfımız daha derli toplu bir görünüm kazang mı¸ olur. self. Yani de˘ i¸kenleri ça˘ ırırken örne˘ i kullanın.enerji > 3 and self.isci s oyun = Oyun() class Oyuncu(Oyun): def __init__(self): Oyun.para > 10: self. “örne˘ i” (instance) kullanıyoruz. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dsman = Dusman() En son olu¸turdu˘ umuz fonksiyonda nerede “Oyun” sınıfını do˘ rudan adıyla kullandı˘ ımıza s g g g ve nerede bu sınıfın “örne˘ inden” (instance) yararlandı˘ ımıza dikkat edin.para . self.fabrika . self. Dikkat ederg g seniz.fabrika = miktar + self..fabrika = 4 self. g E˘ er bir fonksiyon içindeki de˘ i¸kenleri g gs ça˘ ırırken de sınıf isminin kendisini kullanmak isterseniz. ¸ g Aslında yukarıdaki kodları daha düzenli bir sekilde de yazmamız mümkün.miktar self.para = self. isimlendirmeleri de biraz de˘ i¸tirerek standartla¸tırdı˘ ımıza s s g gs s g dikkat edin: class Oyun: def __init__(self): self.__init__(self)” sekg ¸ linde yazmanız gerekir.ego + 2 print "Tebrikler. self. Bir fonksiyon içindeki de˘ i¸kenleri ça˘ ırırken ise (mesela “macgs g era.

Simdi bir örnek de Tkinter ile yapalım. Aynı sekilde. Bu silme i¸lemi sadece “Dusman” sınıfı için geçerli oluyor. ¸ “del komutu yardımıyla fabrika adlı de˘ i¸kene Dusman adlı bölgeden eri¸ilmesini engelliygs s oruz.__init__(self) self. yeni bir nitelik belirlemek yerine.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" . Öteki sınıflar ve daha sonra olu¸turulacak gs s yeni sınıflar bu i¸lemden etkilenmez.yaz) dugme.fabrika .fabrika = oyuncu. Oyuncunun". Oyuncu s tarafından de˘ il. miktar. Bunu söyle yapabiliriz: s ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. Mesela yukarıda “Dusman” sınıfı için “ego” adlı yeni gs bir nitelik tanımlamı¸tık.ego = 0 def goster(self): Oyun. Yani aslında “del” komutuyla herhangi bir seyi sildi˘ imiz s ¸ g yok! Sadece “eri¸imi engelliyoruz”. Hatırlarsanız oyuna ba¸larken olu¸turulan g s s niteliklerde de˘ i¸iklik yapabiliyorduk. Diyelim ki Oyuncu’nun oyuna ba¸larken “fabrika”ları olsun istiyoruz.oyuncu = Oyuncu() class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.__init__(self) del self.goster(self) print "ego:".” Dolayısıyla bu de˘ i¸iklik sadece o “bölgeyi” etkiliyor. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dusman = Dusman() Bu kodlar hakkında son bir noktaya daha de˘ inelim. self. ama s Dusman’ın oyun ba¸langıcında fabrikası olsun istemiyoruz.command=self.miktar): oyuncu. Bu i¸lem s s öteki sınıfları etkilemiyor.ego = self.ego + 2 print "Tebrikler. Bu nitelik sadece “Dusman” tarafından kullanılabiliyordu. Bunu söyle de ifade edebiliriz. istersek varolan bir niteli˘ i g ¸ g iptal de edebiliriz. Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ i hatırlıyorsunuz: ¸ g g from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam".fabrika self.ego def fabrikayik(self.miktar self. s Küçük bir not: Burada “bölge” olarak bahsetti˘ imiz sey aslında Python’cada “isim alanı” g ¸ (namespace) olarak adlandırılıyor.ego = 0 Gördü˘ ünüz gibi “Dusman” sınıfı için “__init__” fonksiyonunu tanımlarken “fabrika” niteli˘ ini g g “del” komutuyla siliyoruz.

mainloop() Burada dikkat ederseniz. Ama tabii ki kendimizi yeni tipe alı¸tırmakta fayda var. Tkinter’in “Frame” adlı sınıfını miras aldık.pack() self. Ayrıca hangi sınıf tipini kullanırsanız kullanın sorun ya¸as mazsınız.9 Eski ve Yeni Sınıflar Simdiye kadar verdi˘ imiz sınıf örneklerinde önemli bir konudan hiç bahsetmedik.command=self. Eski tip sınıflar ile yeni tip sınıflar arasındaki en büyük fark sudur: ¸ Eski tip sınıflar söyle tanımlanır: ¸ class Deneme: Yeni tip sınıflar ise söyle tanımlanır: ¸ class Deneme(object) Gördü˘ ünüz gibi. Buradan anlayaca˘ ımız g gibi.text="tamam".pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() uygulama.0’da) eski tip sınıflar kullanımdan kaldırılacaktır. g 20. Python’da ¸ g iki tip sınıf vardır: Eski tip sınıflar ve yeni tip sınıflar.uygulama = Arayuz() Bu örnek gayet düzgün çalı¸sa da bu sınıfı daha düzgün ve düzenli bir hale getirmemiz s mümkün: #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf-8-*from Tkinter import * class Arayuz(Frame): def __init__(self): Frame. O yüzden g s g sınıfları istersek parantezsiz olarak tanımlayabiliyoruz. Dolayısıyla s politikamız su olacak: ¸ .dugme. Ancak korkmanızı gerektirecek kadar fark yoktur bu iki sınıf tipi arasında.dugme = Button(self. E˘ er kodlarınız içinde gerçekten miras almanız gereken s g ba¸ka bir sınıf yoksa.pencerearaclari() def pencerearaclari(self): self. Yeni tip sınıflarda ise her sınıf mutlaka ba¸ka bir sınıfı miras almalıdır. “miras alma” (inheritance) özelli˘ ini kullanmak için miras alaca˘ ımız sınıfın o anda kulg g landı˘ ımız modül içinde olması sart de˘ il. Yukarıdaki kodları dikkatlice inceleyin. Ba¸ta biraz karı¸ık gibi s s görünse de aslında daha önce verdi˘ imiz basit örneklerden hiç bir farkı yoktur.__init__(self) self.yaz) self. ba¸ka modüllerin içindeki g ¸ g g s sınıfları da miras alabiliyoruz. Burada oldu˘ u gibi. öntanımlı olarak “object” adlı sınıfı miras almanız gerekiyor. eski tip sınıflarda ba¸ka bir sınıfı miras alma zorunlulu˘ u yoktur. çünkü muhtemelen Python’un s sonraki sürümlerinden birinde (büyük ihtimalle Python 3.

hem de örnek belirleme s i¸ini komut satırından halledece˘ iz.. ’sayi1’: 45. ’sonuc’] sinifimiz. parametresiz olarak örnekliyoruz sınıfımızı. Çünkü her ne kadar eski tip sınıflar sons g raki bir Python sürümünde tedavülden kaldırılacaksa da. Önce sınıfımızı örnekliyoruz: s g sinifimiz = BosSinif() Gördü˘ ünüz gibi BosSinif() seklinde. Python sınıflarının __dict__ metodu yardımıyla görebiliriz: sinifimiz. Yine bu pass ifadesini kullanarak ba¸ka bir sey daha s s ¸ yapabiliriz.. ’sonuc’: 2475} Gördü˘ ünüz gibi sınıfın içeri˘ i aslında bir sözlükten ibaret.sayi2 = 55 sinifimiz.sonuc = sinifimiz.__dict__. Ama bu pek do˘ ru bir yöntem olmazdı.sayi2 sinifimiz. sınıfların içeri˘ inin dinamik olarak de˘ i¸tirilebilece˘ idir. Simdi bo¸ olan sınıfımıza “nitelikler” ekliyoruz: ¸ s >>> >>> >>> >>> sinifimiz. Yine dikkat ederseniz sınıfımız için bir g g “örnek” (instance) de belirtmedik.keys() [’sayi2’. Dolayısıyla sözlüklere ait su i¸lemg g ¸ s ler sınıfımız için de geçerlidir: sinifimiz. Su örne˘ e bakalım: ¸ g class BosSinif(object): pass Böylece içi bo¸ da olsa kurallara uygun bir sınıf tanımlamı¸ olduk.. Özel olarak miras alaca˘ ımız bir sınıf g olmadı˘ ı için do˘ rudan “object” adlı sınıfı miras aldık..sayi1 = 45 sinifimiz..__dict__. eski ve yeni sınıflar arasındaki en temel fark budur.“Ya bir sınıfı miras al.. 2475] Buradan ö˘ rendi˘ imiz ba¸ka bir sey de. ’sayi1’. Ayrıca dikkat ederseniz.sonuc Zaten 2475 ˙ Istersek sınıfımızın son halini. s s sınıfımızı tanımlarken “yeni sınıf” yapısını kullandık. ya da miras alman gereken herhangi bir sınıf yoksa. istersek o sınıfın niteliklerini etkile¸imli olarak ¸ s de˘ i¸tirebiliyoruz.values() [55. etrafta eski sınıflarla yazılmı¸ bolca s kod göreceksiniz. g Aslında daha en ba¸ta hiç eski tip sınıfları anlatmadan do˘ rudan yeni tip sınıfları anlatmakla i¸e s g s ba¸layabilirdik. Dolayısıyla sadece yeni tip sınıfları ö˘ renmek mevcut tabloyu eksik algılag mak olacaktır. g g s ¸ g gs g Yani bir sınıfı her seyiyle tanımladıktan sonra.sayi1 * sinifimiz.” Dedi˘ imiz gibi.__dict__ {’sayi2’: 55. ama o anda yazacak bir seyimiz olmadı˘ ında sırf bir “yer tutucu” vazifesi g ¸ g görsün diye o pass ifadesini kullanmı¸tık. “object” adlı sınıfı miras al... 45. Yukarıda hatırlarsanız “pass” ifadesini kullanmı¸tık. Hem sınıfın içini doldurma i¸ini. gs . g ¸ parantez içinde bir parametre belirtirseniz hata mesajı alırsınız. Sınıfların yapısı gere˘ i bir kod blo˘ u belirts g g memiz gerekti˘ inde.

Bu yazıdaki amaç NTP gibi g s s g çetrefilli bir konuyu okuyucunun gözünde bir nebze de olsa sevimli kılabilmek. konuyu kolay hazmedilir bir hale getirmektir. Aslında daha do˘ ru s g bir ifadeyle. E˘ er okuyucu bu yazı sayesinde NTP hakkında hiç g de˘ ilse birazcık fikir sahibi olmu¸sa kendimizi ba¸arılı sayaca˘ ız. Çünkü NTP su birkaç s s ¸ sayfada anlatılanlardan ibaret de˘ ildir.20.10 Sonuç Böylece “Nesne Tabanlı Programlama” konusunun sonuna gelmi¸ oluyoruz. s g . Okuyucu bu yazıdan sonra NTP’ye ili¸kin ba¸ka kaynakları daha s s bir kendine güvenle inceleme imkanına kavu¸acak ve okudu˘ unu daha kolay anlayacaktır. Nesne Tabanlı Programlama’ya hızlı bir giri¸ yapmı¸ oluyoruz. okuyug s g ¸ cuya NTP hakkında bir fikir vermektir. Bu yazımızda bizim yapmaya çalı¸tı˘ ımız sey.

s g Yukarıdaki tanım. Bizi s esas ilgilendiren de zaten terimin teknik anlamıdır.1 Giri¸ s Bu bölümde. ta¸ınabilir. Biz bunlar içinde. teknik g g anlamının dı¸ında. sistematik eri¸im imkânı olan. Günlük kullanımda. programlarca s ¸ s i¸lenebilecek veri yı˘ ınıdır. Peki nedir bu “veritabanı” denen sey? g ¸ Esasında veritabanı.BÖLÜM 21 Sqlite ile Veritabanı Programlama 21. Biz bu kelimeyi. O halde yava¸ yava¸ i¸e koyulg g s s s maya ba¸layalım. Python’la hangi veritabanı sistemlerini kullanabilece˘ inizi görmek için g http://wiki. Python’daki ileri düzey konulardan biri olan veritabanı programlamayı (database programming) inceleyece˘ iz. Mesela Vikipedi’de veritabanı söyle tanım¸ lanıyor: Bilgisayar terminolojisinde. herkesin bildi˘ i ve kuls g landı˘ ı anlamıyla. veritabanının ne demek oldu˘ unu gayet iyi ifade ediyor. Veritabanı. s s Bir ba¸ka tanımı da. içinde veri barındıran bir “¸ey”dir. hiçbirimizin yabancısı oldu˘ u bir kavram de˘ il. bir bilgisayarda sistematik sekilde saklanmı¸. güncels lenebilir. taktik boyutuyla ilgilenmeyi tercih edece˘ iz. içinde veri g s barındıran her seye veritabanı dendi˘ ini duyarsınız. g 349 .python. Ama esasında bizim g veritabanı tanımı üzerinde fazlaca durmamıza gerek yok. sadeli˘ i. hakikaten. günlük hayatta da sıkça kullanıyoruz.org/moin/DatabaseInterfaces adresindeki listeyi inceleyebilirsiniz. birbirleri arasında tanımlı ili¸kiler bulunabilen bilgiler kümesidir. Biz her zaman oldu˘ u gibi i¸in teknik g s boyutuyla de˘ il. s Python’la veritabanı programlama i¸lemleri s için pek çok alternatifimiz var. yönetilebilir. ¸ g Veritabanı kelimesinin günlük kullanımdaki anlamı dı¸ında bir de teknik anlamı vardır. basitli˘ i ve kullanım kolaylı˘ ı nedeniyle Sqlite adlı veritabanı yönetim g g g sistemini kullanaca˘ ız.

Bazı veritabanlarını kullanabilmek için arka planda bir veritabanı sunucusu çalı¸tırıyor olmanız gerekir. Mozilla/Firefox. Bu yüzden Sqlite’ın yapısını anlamak büyük s g önem ta¸ır. O halde 21. s s g Dolayısıyla Sqlite kodlarının her zerresini istedi˘ iniz gibi kullanabilir.. Yukarıdaki sebeplerden ötürü.2 Neden Sqlite? Dedi˘ imiz gibi. bu modülü kullanabilmek için sunucu konfigürasyonu yapmaya da gerek yoktur. • Sqlite’ın “sade” ve “basit” olması sizi yanıltmasın. g g Sqlite ile çalı¸ırken veriler üzerinde yapaca˘ ımız i¸lemleri. s ¸ Google. veritabanları. Sqlite da bu verileri bir tablo yapısı içinde tutar. Daha do˘ rusu.21. Mesela yukarıdaki s tabloya “De˘ erler” adını verdi˘ imizi varsayabilirsiniz.5 sürümlerinden bu yana bu dilin bir parçasıdır. g . s g Sqlite ile bir tablo olu¸tururken. Python’da veritabanı i¸lemleri için kullanabilece˘ iniz pek çok alternatif bulunur. Peki neden Sqlite? g Sqlite’ın öteki sistemlere göre pek çok avantajı bulunur. yukarıdaki tablonun adını ve bu s g s tablodaki sütunları kullanarak gerçekle¸tirece˘ iz. s • Sqlite özgür bir yazılımdır. g s g Ama biz bütün bu alternatifler içinde Sqlite’ı tercih edece˘ iz.5 veya üstü ise Sqlite’ı Python’daki herg g hangi bir modül gibi içe aktarabilir ve kullanmaya ba¸layabilirsiniz. g hemen yola koyulalım. veritabanı konusunu Sqlite üzerinden anlataca˘ ız. bu veritabanı sisteminin yapısını anlamak da öyle zor bir i¸ s g s de˘ ildir. Hatta GNOME masaüstü ortamının ¸ sevilen müzik ve video çalarlarından Banshee’de de veritabanı olarak Sqlite kullanıldı˘ ını g söyleyelim. Symbian ve Sun bu sirketlerden bazılarıdır. öteki pek çok veritabanı alternatifine göre basittir. Mesela. Bütün ili¸kisel veritabanlarında s oldu˘ u gibi. bu tabloya bir de ad vermemiz gerekir. Bugün Sqlite’ı aktif olarak kulg s lanan pek çok büyük ve tanınmı¸ sirket bulunur.. ¸ Dolayısıyla e˘ er kullandı˘ ınız Python sürümü 2. s • Sqlite herhangi bir yazılım veya sunucu kurulumu gerektirmez. Sqlite’ın yeteneksiz bir veritabanı sistemi oldu˘ unu dü¸ünmeyin. Gelin isterseniz Sqlite’ın bazı avantajlarına söyle bir göz gezdirelim: ¸ • Her seyden önce Sqlite Python’un 2.3 Sqlite’ın Yapısı Bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz veritabanı tanımından da anla¸ılaca˘ ı gibi. Bu yazılımın ba¸tan a¸a˘ ı bütün kodları kamuya açıktır. de˘ i¸ikli˘ e u˘ ratag gs g g bilir. ¸ • Sqlite. Bu sayede. Bu özelliklerine bakarak. Gördü˘ ünüz gibi. satabilir ve ticari veya ticari olmayan uygulamalarınızda gönül rahatlı˘ ıyla kullang abilirsiniz. Sqlite’ta s ise böyle bir sey yapmazsınız. s g s g verileri sonradan kullanılmak üzere içinde tutan bir sistemdir. Adobe. Bu yüzden Sqlite’ı çok kısa bir sürede kavrayıp kullanmaya ba¸layabilirsiniz. Yani aslında bir Sqlite veritabanı g içindeki veriler söyle bir yapıya sahiptir: ¸ Sütun 1 De˘ er 1/1 g De˘ er 1/2 g De˘ er 1/3 g De˘ er 1/4 g Sütun 2 De˘ er 2/1 g De˘ er 2/2 g De˘ er 2/3 g De˘ er 2/4 g Sütun 3 De˘ er 3/1 g De˘ er 3/2 g De˘ er 3/3 g De˘ er 3/4 g Sütun 4 De˘ er 4/1 g De˘ er 4/2 g De˘ er 4/3 g De˘ er 4/4 g Sütun 5 De˘ er 5/1 g De˘ er 5/2 g De˘ er 5/3 g De˘ er 5/4 g Sqlite içinde olu¸turulan yukarıdakine benzer her tablonun bir de ismi vardır. Apple.

bu modülü kullanabilmek için öncelikle modülü içe aktarmamız gerekiyor.. Mesela: s >>> vt = sqlite3. Ancak isterseniz sqlite3 ile geçici bir veritabanı da olu¸turabilirsiniz: s s >>> vt = sqlite3.db") #GNU/Linux >>> v = sq. Dolayısıyla. E˘ er arzu ederseniz. sqlite3 bu veritas g banına ba˘ lanacaktır.5 sürümünden bu yana Python’un s g bir parçasıdır: >>> import sqlite3 Python’da Sqlite veritabanı sistemine ait modül “sqlite3” adını ta¸ır.db") #Windows Bu komut yardımıyla sabit disk üzerinde bir dosya olu¸turmu¸ veya varolan bir dosyaya ba˘ lans s g mı¸ oluyoruz. okur açısından kafa karı¸ıklı˘ ına sebep olmamak için. bu modülü içe s aktarmak için import sqlite3 ifadesini kullanmamız gerekiyor. E˘ er bu isim size çok uzun g geliyorsa veya modül adında sayıların ve harflerin birlikte bulunması nedeniyle hem sayı hem de harf girmeyi bir angarya olarak görüyorsanız elbette sqlite3 modülünü farklı bir adla da içe aktarabilece˘ inizi biliyorsunuz. g Elbette isterseniz connect() metoduna argüman olarak tam dosya yolu da verebilirsiniz: >>> import sqlite3 as sq >>> v = sq. Bunun için sqlite3 mods g ülünün connect() adlı fonksiyonundan yararlanaca˘ ız. E˘ er zaten bu adla bir veritabanı dosyanız varsa. Bu g bölümün ba¸ında da söyledi˘ imiz gibi. E˘ er belirtilen isimde bir veritabanı sistemde bulunmuyorsa o adla yeni bir veritabanı g olu¸turulacaktır.db") E˘ er bu komutu verdi˘ iniz dizin içinde deneme.˘ 21.connect("veritabanı_adı") connect() metoduna verdi˘ imiz “varitabanı_adı” adlı argüman kullanaca˘ ımız veritabanının g g adıdır. Ancak ben konuyu ans latırken.connect("deneme. Bu yüzden. s g g s Veritabanını kapattı˘ ınız anda da bu geçici veritabanı silinir. elimizde herg g hangi bir veritabanı yoksa veritabanını nasıl olu¸turaca˘ ımızı inceleyece˘ iz. Mesela: g >>> import sqlite3 as sql Veya: >>> import sqlite3 as lite Böylece sqlite3 modülünü “sql” veya “lite” adıyla içe aktarmı¸ olduk.db adlı bir veritabanı yoksa. Sqlite.connect("/home/istihza/test. s g g Dikkat ederseniz burada bir sqlite modülünden söz ettik. Bu fonksiyonu su sekilde kullanıyoruz: g ¸ ¸ >>> sqlite3. Python’un 2.4 Veritabanıyla Baglantı Kurmak Bu bölümde sqlite modülünü kullanarak bir veritabanına nasıl ba˘ lanaca˘ ımızı..connect(":memory:") Olu¸turdu˘ unuz bu geçici veritabanı sabit disk üzerinde de˘ il RAM (bellek) üzerinde çalı¸ır. bu ada sahip bir g g veritabanı olu¸turulur. modülü import sqlite3 seks g ¸ linde içe aktarmı¸ız gibi davranaca˘ ım. RAM üzerinde g g .connect("c:/documents and settings/fozgul/desktop/test. tahmin edebilece˘ iniz gibi. s g Gelelim bu modül yardımıyla nasıl veritabanı olu¸turulaca˘ ına.

bu tabloya “isim” ve “soyisim” adlı iki sütun eklemeks ten ibarettir. disk üzerinde geçici bir veritabanı olu¸turmak için bo¸ bir karakter dizisi g s s kullandık. bellek üzerinde yapılan i¸lemler sabit disk üzerinde yapılan i¸lemlere göre ¸ s s daha hızlıdır. Burada CREATE TABLE adres_defteri (isim.. Böylece Sqlite ile nasıl veritabanı ba˘ lantısı kuraca˘ ımızı ve nasıl yeni bir veritabanı olu¸tug g s raca˘ ımızı ö˘ renmi¸ olduk. Yani aslında söyle bir sey olu¸turmu¸ oluyoruz: ¸ ¸ s s isim soyisim Ayrıca olu¸turdu˘ umuz bu tablonun adının da “adres_defteri” oldu˘ unu unutmuyoruz. Örne˘ in GNU/Linux s g g sistemlerinde. yukarıda olu¸turdu˘ umuz s s g imlec nesnesinin execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını çalı¸tırabilece˘ iz. Veritabanı olu¸turduktan sonra. bir imleç nesnesi olu¸turduktan sonra bunun g s execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını i¸letebiliyoruz. veritabanı üzerinde i¸lem yapag g s s s bilmek için ilk adım olarak bir imleç olu¸turmamız gerekir. Sonradan nasıl olsa silece˘ iniz.. sırf test amaçlı tuttu˘ unuz bir veritabanını disk s g g üzerinde olu¸turmak yerine RAM üzerinde olu¸turmayı tercih edebilirsiniz. ˙ s Imleç olu¸turmak için cursor() s metodundan yararlanaca˘ ız: g >>> im = vt. s g soyisim) tek bir karakter dizisidir. Böylece.5 Veri Giri¸ i s Önceki bölümün sonunda söyledi˘ imiz gibi. s Dilerseniz simdi basit bir örnek yaparak neyin ne oldu˘ unu anlamaya çalı¸alım: ¸ g s >>> im. disk üzerinde de geçici veritabanları olu¸turabilirsiniz. olu¸turulan g s s veritabanlarının önceden tanımlanmı¸ bir dizin içine atıldı˘ ını görecektiniz. soyisim)") Hatırlarsanız. Mesela MySQL kullanıyor olsaydınız. yazdı˘ ınız koddan kaynaklandı˘ ından da emin olabilirsiniz. g s I¸ g ¸ “adres_defteri” adlı bir tablo olu¸turup. veritabanını o anda g ¸ g içinde bulundu˘ unuz dizin içinde olu¸turuyor. dedi˘ imiz gibi.execute("CREATE TABLE adres_defteri (isim. yazdı˘ ınız bir kodu test ederken bir hatayla kar¸ıla¸ırsanız sorunun veritag s s banı içinde varolan verilerden de˘ il... s g Burada CREATE TABLE ifadesini büyük harflerle yazdık.connect("") Gördü˘ ünüz gibi. programın her yeniden çalı¸ı¸ında veritabanı ba¸tan olu¸turulacaktır. . Sqlite veritabanı sisteminin tablo benzeri bir yapıya sahip oldu˘ unu ve bu sisg temdeki her tablonun da bir isminin bulundu˘ unu söylemi¸tik. Ayrıca.de˘ il. Bunun için de söyle bir komut g s ¸ kullanıyoruz: >>> vt = sqlite3. Benim burada büyük harf kullanmaktaki amacım SQL komutlarının. MySQL veritabanları /var/lib/mysql gibi bir dizinin içinde tutulur.. Bu karakter dizisindeki CREATE TABLE kısmı bir SQL komutu olup. ˙ste burada yaptı˘ ımız sey. bu komut bir tablo olu¸turulmasını sa˘ lar. Dikkatinizi çekmek istedi˘ im bir nokta da sudur: Gördü˘ ünüz gibi Sqlite. bo¸ karakter dizisiyle olu¸turulan geçici g s s veritabanları da veritabanı ba˘ lantısının kesilmesiyle birlikte ortadan kalkacaktır. Ancak bu ifadeyi siz isterseniz küçük harflerle de yazabilirsiniz. s g g Bu i¸lemleri nasıl yaptı˘ ımıza dikkat edin. s g 21. özellikle çe¸itli testler veya denemeler yaptı˘ ınız durumlarda s s g i¸inize yarar.cursor() ˙ Imleci olu¸turduktan sonra artık önümüz iyice açılıyor. g g g Çünkü.. g ss s s Her seyden öte. g Geçici veritabanı olu¸turmak. geçici veris s tabanları sayesinde. Tıpkı :memory: kullanımında oldu˘ u gibi.

... Daha sonra bu imlece ait metotlardan yarar¸ s lanarak önemli i¸ler yapabilece˘ iz. olu¸turdu˘ umuz tabloya içerik eklememizi sa˘ lıyor. Tabii ben burada img lece “im” adını verdi˘ inizi varsaydım. veritabanı içinde adres_defteri adlı bir tablo olu¸turs duk. Bu komutla RAM üzerinde olu¸¸ s turdu˘ umuz veritabanı. Bu modülün nimetlerinden yararlanabilmek için bunu yapmamız gerekiyordu.. Simdi yine buna benzer bir komut yardımıyla.. s g Yukarıda execute() metodunu kullanarak. ˙ s g Ikincisi ise INSERT INTO . E˘ er bu adda bir veritabanı yoksa. çalı¸ma g g s dizini altında bu ada sahip yeni bir veritabanı olu¸turulur. Yani CREATE TABLE ifadesinin mesela “adres_defteri” de˘ i¸keninden kolayca ayırt g gs edilebilmesini istedi˘ im için burada CREATE TABLE ifadesini büyük harflerle yazdım. ba˘ lantı kesildi˘ i anda ortadan kalkacaktır. “veritabanı_adı” adlı bir veri¸ g g tabanı varsa Sqlite bu veritabanına ba˘ lanır.“adres_defteri”. VALUES . ˙ Isterseniz simdi derin bir nefes alıp. Yani söyle bir tablo olu¸tur”: I I I I S I ¸ s isim Fırat soyisim Özgül Buraya kadar gayet güzel gidiyoruz. listede execute() adlı bir metot g g da var..execute("INSERT INTO adres_defteri VALUES (’Fırat’. Bunları su sekilde kuls g g ¸ ¸ landı˘ ımızı hatırlıyorsunuz: g ..cursor() s g s gibi bir komut kullanıyoruz. E˘ er içinde bulundu˘ umuz dizinde. ˙ ˙ IÇINE YERLE¸ T˙ S IR” anlamına gelir. sabit disk üzerinde bir veritabanı olu¸turmak yerine RAM g s üstünde geçici bir veritabanı ile çalı¸mayı da tercih edebiliriz. Simdi dir(im) gibi bir kos s ¸ mut kullanarak imlecin metotlarının ne oldu˘ unu inceleyebilirsiniz. s • Yukarıda iki adet SQL komutu ö˘ rendik. Özellikle deneme amaçlı i¸lems s ler yapmamız gerekti˘ inde. Bu fonksiyonu. INSERT INTO ise S ”. Tabii ben burada olu¸turdu˘ unuz veritabanına “db” adını s g verdi˘ inizi varsayıyorum. “sqlite3” kelimesini her defasında yazmak bize angarya gibi gelebilece˘ i için bu modülü farklı bir adla içe aktarmayı tercih edebiliriz. g Karakter dizisinin devamında (isim. “isim” ve “soyisim” gibi de˘ i¸kenlerden görsel olarak ayırt edilebilmesini gs sa˘ lamak. Artık imlecin bu execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını i¸letebiliriz. Buna göre. Bu komut veritag banı içinde bir tablo olu¸turmamızı sa˘ lıyor. sqlite3.connect(":memory:"). Bu komut da. yukarıda g ¸ olu¸turdu˘ umuz sütun ba¸lıklarının altını dolduraca˘ ız: s g s g >>> im. g •˙ Imlecimizi de olu¸turduktan sonra önümüz iyice açılmı¸ oldu... Bu i¸lemin ne s g s s kadar kolay oldu˘ unu görüyorsunuz. Tahmin edebilece˘ iniz g gibi. Ardından da bu tablo içine isim ve soyisim adlı iki sütun ba¸lı˘ ı yerle¸tirdik. • sqlite3 modülünü içe aktardıktan sonra bir veritabanına ba˘ lanmamız veya elimizde bir g veritabanı yoksa yeni bir veritabanı olu¸turmamız gerekiyor. bunlar tablodaki sütun ba¸lıklarının adını gösteriyor. Bunun için yukarıdaki kos mutu söyle yazıyoruz: sqlite3.. soyisim) ifadesini görüyoruz.connect("veritabanı_adı") seklinde kullanıyoruz. Gördü˘ ünüz gibi.. CREATE TABLE ifadesi Türkçe’de “TABLO OLU¸ TUR” anlamına geliyor... olu¸turdu˘ umuz tabloda s s g “isim” ve “soyisim” adlı iki farklı sütun ba¸lı˘ ı olacak. Mesela g import sqlite3 as sql veya import sqlite3 as lite gibi. Yani aslında yukarıdaki karakter dizisi su anlama gelir: “adres_defteri ¸ ˘ ˙Ç˙NE ‘Fırat’ ve ‘Özgül’ DEGERLER˙N˙ YERLE¸ T˙R. Bunlardan ilki CREATE TABLE. su ana kadar yap¸ ¸ tı˘ ımız seyleri bir gözden geçirelim: g ¸ • Öncelikle sqlite3 modülünü içe aktardık.. g g g • Veritabanımızı olu¸turduktan veya varolan bir veritabanına ba˘ landıktan sonra yapmamız s g gereken sey bir imleç olu¸turmak olacaktır. Yukarıdaki karakter dizisi içinde görünen VALUES ise ˘ “DEGERLER” demektir. ’Özgül’)") Burada CREATE TABLE komutundan sonra INSERT INTO adlı yeni bir SQL komutu daha ö˘ reniyg oruz. Bunun için connect() adlı s bir fonksiyondan yararlanıyoruz. Sqlite’ta bir imleç olu¸turabilmek için db..

sehir ve eposta adlı sütunlardan olu¸an. ba˘ lantı nesnesinin (yani burada vt de˘ i¸keninin) g g g gs bir metodudur. "Özgül")""") Ayrıca üç tırnak kullanmanız sayesinde.commit() Gördü˘ ünüz gibi.com” de˘ erlerini yerle¸tirdik. g s Ancak her ne kadar veritabanına veri i¸lemi¸ gibi görünsek de aslında henüz i¸lenmi¸ bir sey s s s s ¸ yoktur.connect(":memory:") im = vt. Verileri veritabanına “i¸leyebilmek” için bir adım daha atmamız s gerekiyor. Zaten gerçek bir uygulama s yazmadı˘ ımız. Daha sonra “personel” tablosunun içine “Orçun”. Önce isim. Ama aslında i¸ g g s sadece veri girmeyle bitmiyor. Ama verileri veritabanına i¸lemedik.execute("""INSERT INTO adres_defteri VALUES ("Fırat". SQL komutlarını yazmaya ba¸larken çift tırnakla ¸ s s ba¸ladık. soyisim. s Ardından. Yani: ¸ >>> im. Mesela su örne˘ e bir bakalım: ¸ g # -*.6 Veri ˙sleme . Dolayısıyla karakter dizisini yazarken iç taraftaki Fırat ve Özgül de˘ erlerini yazmak s g için tek tırnak kullanmamız gerekti. ¸ehir. g 21. "Kunek". soyisim)""") >>> im.com")""") Burada öncelikle RAM üzerinde geçici bir veritabanı olu¸turduk. Böylece karakter dizisi içindeki tek ve çift tırnakları daha rahat bir sekilde kullanabilirsiniz. vt. “Adana” ve s “okunek@gmail. SQL komutlarını üç tırnak içinde yazmayı da tercih edebilirsiniz.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3.execute("""INSERT INTO personel VALUES ("Orçun".>>> im.coding: utf-8 -*import sqlite3 . ’Özgül’)") Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. commit() imlecin de˘ il. henüz test a¸amasında oldu˘ umuz için en iyi yakla¸ım geçici bir veritabanı g s g s olu¸turmak olacaktır. “personel” adlı s ¸ s bir tablo olu¸turduk.execute("INSERT INTO adres_defteri VALUES (’Fırat’. soyisim)") >>> im.execute("""CREATE TABLE personel (isim. soyisim. Bu girdi˘ imiz s g verileri veritabanına i¸leyebilmek için commit() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: s g >>> vt. Simdi bu satırı da beti˘ imize ekleyelim: ¸ g # -*. SQL komutlarımızı s çalı¸tırıyoruz.cursor() im.commit() Metodu I¸ Bir önceki bölümde bir Sqlite veritabanına nasıl veri girece˘ imizi ö˘ rendik.cursor() komutuyla imlecimizi de olu¸turduktan sonra. “Kunek”. "Adana". Biz henüz sadece verileri girdik. uzun satırları gerekti˘ inde bölerek çok daha okunaklı g kodlar da yazabilece˘ inizi biliyorsunuz. "okunek@gmail. Karakter dizileri içindeki manevra alanınızı geni¸letmek s için.execute("""CREATE TABLE adres_defteri (isim. eposta)""") s im.execute("CREATE TABLE adres_defteri (isim.

execute("""SELECT * FROM faturalar""") .commit() Bu son satırı da ekledikten sonra Sqlite veritabanı içinde söyle bir tablo olu¸turmu¸ olduk: ¸ s s isim Orçun soyisim Kunek sehir ¸ Adana eposta okunek@gmail. Bilmedi˘ imiz ise bu veritabanından nasıl veri alag ca˘ ımız. ilk_odeme_tarihi. son_odeme_tarihi)""") Simdi bu tabloya bazı veriler ekleyelim: ¸ im.connect(":memory:") im = vt. 45. "30 Ocak 2010")""") Verileri veritabanına i¸leyelim: s vt.. "okunek@gmail. "23 Ocak 2010". bu verileri daha sonra veritabanından geri alabilmektir. ˙sin asıl önemli g s g I¸ kısmı. eposta)""") s im. adlı bir SQL komutundan yararlanmamız gerekiyor. bir veritabanına nasıl veri girece˘ imizi ve i¸leyece˘ imizi gördük. ¸ehir. Simdi bu i¸lemi nasıl ya¸ s paca˘ ımıza bakaca˘ ız..com 21.FROM.com")""") vt.7 Veritabanından Veri Almak Yukarıda.connect(":memory:") im = vt. "Kunek". g g Veritabanından herhangi bir veri alabilmek için SELECT.execute("""CREATE TABLE personel (isim.commit() Yukarıdaki kodlar bize söyle bir tablo verdi: ¸ fatura Elektrik miktar 45 ilk_odeme_tarihi 23 Ocak 2010 son_odeme_tarihi 30 Ocak 2010 Buraya kadar olan kısmı zaten biliyoruz. "Adana".execute("""INSERT INTO personel VALUES ("Orçun". Onu da söyle yapıyoruz: g ¸ im..execute("""INSERT INTO faturalar VALUES ("Elektrik".coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3. miktar.cursor() im.execute("""CREATE TABLE faturalar (fatura.. Dilerseniz önce bir tablo olu¸turalım: s # -*.vt = sqlite3. soyisim.cursor() im.

u’23 Ocak 2010’. Gördü˘ ünüz gibi.fetchall() Burada da ilk defa gördü˘ ümüz bir metot var: fetchall().FROM. veriler bir liste içinde demet halinde yer alıyor..cursor() im.commit() im. E˘ er keg g limeler arasında mutlaka bo¸luk bırakmak isterseniz bütün kelimeleri tırnak içine alın.execute("""SELECT * FROM faturalar""") veriler = im... g gs Artık bu verileri rahatlıkla yazdırabiliriz: print veriler Dilerseniz beti˘ imizi topluca görelim: g # -*. g Bu arada.. ¸ s Beti˘ imizi yazmaya devam edelim: g veriler = im. fetchall() g g imlecin bir metodudur.. Ama tabii siz bu verileri g istedi˘ iz gibi biçimlendirecek kadar Python bilgisine sahipsiniz. u’30 Ocak 2010’)] Gördü˘ ünüz gibi.. SELECT * FROM faturalar ifadesi su s g ¸ anlama gelir: “faturalar adlı tablodaki bütün ö˘ eleri seç!“ g Burada “SELECT” kelimesi “SEÇMEK” demektir.execute("""INSERT INTO faturalar VALUES ("Elektrik". “SELECT * FROM faturalar” ifadesi g s ¸ g “faturalardan her seyi seç” gibi bir anlama gelmi¸ oluyor... Yukarıda gördü˘ ümüz SELECT. fetchall() metodu ise seçilen bütün verileri alma i¸levi görür. ilk_odeme_tarihi. Yukarıda biz s fetchall() metoduyla aldı˘ ımız bütün verileri veriler adlı bir de˘ i¸kene atadık. Yani “SELECT FROM faturalar” dedi˘ imizde “faturalardan seç” demi¸ oluyoruz.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3.connect(":memory:") im = vt. “FROM” ise ”.Burada özel bir SQL komutu olan SELECT.FROM.DEN/. Mesela: s "ilk odeme tarihi" veya "ilk ödeme tarihi". tablo olu¸tururken sütun adlarında bo¸luk (ve Türkçe karakter) kullanmak iyi bir fikir s s de˘ ildir.. Mesela ilk ödeme tarihi yerine ilk_odeme_tarihi ifadesini tercih edin. Burada kulg s landı˘ ımız “*” i¸areti de “her sey” anlamına geldi˘ i için. .. "23 Ocak 2010".execute("""CREATE TABLE faturalar (fatura. 45.. komutu bir tablodaki verig leri seçiyordu.. miktar. son_odeme_tarihi)""") im.DAN” anlamı verir. Burada joker karakterlerden biri olan “*” i¸aretini kullandı˘ ımıza dikkat edin..fetchall() print veriler Bu beti˘ i çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: g s g ¸ [(u’Elektrik’. "30 Ocak 2010")""") vt.‘dan faydalandık. 45..

veritabanı içinde #"kullanicilar" adlı bir tablo olu¸turuyoruz. ("selin456". im.SQL Injection Python’da veritabanları ve Sqlite konusunda daha fazla ilerlemeden önce çok önemli bir konudan bahsetmemiz gerekiyor.execute("""INSERT INTO kullanicilar VALUES %s""" %(i. Böylece çeki g s alan ki¸inin. Bu tabloda s #kullanıcı_adi ve parola olmak üzere iki farklı sütun var. Ancak depoladı˘ ınız verilerin ne g ¸ g g kadar de˘ erli ve önemli oldu˘ undan ba˘ ımsız olarak veritabanı güvenli˘ ini sa˘ lamak. siz prog g g g g gramcıların asli görevidir.cursor() #imlecin execute() metodunu kullanarak. s s Yukarıdakine benzer bir sey veritabanı uygulamalarında da kar¸ımıza çıkabilir.connect(":memory:") #Veritabanı üzerinde istedi˘imiz i¸lemleri yapabilmek g s #için bir imleç olu¸turmamız gerekiyor.˘ 21. s db = sqlite3. Ancak çeki verdi˘ iniz ki¸i bu çek üzerindeki miktarı tahrif ederek artırdı ve banka da g s tahrif edilerek artırılan bu miktarı çeki getiren ki¸iye (hamiline) ödedi.000 TL’lik bir çek ¸ ¸ ¸ s s s s g verdiniz. parola)""") #Yukarıda olu¸turdu˘umuz tabloya yerle¸tirece˘imiz verileri s g s g #hazırlıyoruz.execute("""CREATE TABLE kullanicilar (kullanici_adi.) g for i in veriler: im. çek veren ki¸i çekin üzerindeki miktarı hem I¸ s s s rakamla hem de yazıyla belirtmeye özen gösterir.)) . içerdeki bilgilerin de˘ erine ve öneg mine de ba˘ lı olarak üçüncü sahısların a˘ zını sulandırabilir. g veriler = [ ("ahmet123". "12345678"). Tahmin edebilece˘ iniz gibi. Böyle bir durumda epey s ba¸ınız a˘ rıyacaktır. Simdi su örne˘ e ¸ s ¸ ¸ g bakalım: # -*. s im = db. Bilgiyi bir araya toplayan bu sistem.8 Veritabanı Güvenligi . veritabanı denen sey oldukça g ¸ hassas bir konudur. kendisine izin verilenden daha fazla bir miktarı elde etmesini engellemeye çalı¸ır. "87654321"). "123123123") ] #veriler adlı liste içindeki bütün verileri kullanicilar adlı #tabloya yerle¸tiriyoruz. Ayrıca rakam ve yazılara ekleme yapılmasını da engellemek için rakam ve yazıların sa˘ ına soluna “#” gibi i¸aretler de koyar. ("mehmet321". Verilerin liste içinde birer demet olarak #nasıl gösterildi˘ine özellikle dikkat ediyoruz.coding: utf-8 -*import sqlite3 #Deneme amaçlı bir çalı¸ma yaptı˘ımız için veritabanımızı s g #bellek üzerinde olu¸turuyoruz. s s s Simdi söyle bir sey dü¸ünün: Diyelim ki siz bir alı¸veri¸ kar¸ılı˘ ı birine 100. Burada tek ö˘eli bir demet s g #tanımladı˘ımıza dikkat edin (i. s g ˙ste böyle tatsız bir durumla kar¸ıla¸mamak için. Peki veritabanı yönetim sistemleri acaba hangi tehditlerle kar¸ı kar¸ıya? s s SQL komutlarını i¸leten bütün veritabanları için günümüzdeki en büyük tehditlerden birisi hiç s ku¸kusuz kötü niyetli ki¸ilerin SQL’e sızma (SQL injection) giri¸imleridir.

g ¸ Nasıl olsa bu kodlarda görünen her seyi biraz sonra tek tek ö˘ renece˘ iz. db. g if data: print u"Programa ho¸geldin %s!" % data[0] s #Aksi halde kullanıcıya olumsuz bir mesaj veriyoruz. Kullanıcı adı ve parola soruldu˘ unda da her ikisi ¸ s g için sunu yazın: ¸ x’ OR ’1’ = ’1 O da ne! Program sizi içeri aldı. im...#Yaptı˘ımız de˘i¸ikliklerin tabloya i¸lenebilmesi için g g s s #commit() metodunu kullanıyoruz.. tıpkı I¸ g s en ba¸ta verdi˘ imiz tahrif edilmi¸ çek örne˘ inde oldu˘ u gibi. fetchone() ise #verileri tek tek alır. kull = raw_input("Kullanıcı adınız: ") paro = raw_input("Parolanız: ") #Burada yine bir SQL komutu i¸letiyoruz. Kullanıcıyı içeri alıyoruz. sistemin zaaflarından yararlas g s g g narak. ¸ s Dedi˘ imiz gibi. Her sey iyi ho¸.: x’ OR ’1’ = ’1’ -- ˙ste yukarıda gösterdi˘ imiz bu i¸leme “SQL’e sızma” (SQL injection) adı verilir. veritabanında varolan bir kullanıcı adı ve g s g parola yazarsa sisteme kabul edilecektir. ama bu kodlarda çok ciddi bir problem var. s . s Yukarıdaki kodları çalı¸tırdı˘ ınızda.fetchone() #E˘er data adlı de˘i¸ken False de˘ilse.commit() #Kullanıcıdan kullanıcı adı ve parola bilgilerini alıyoruz.. Kullanıcı. Siz simdilik sadece ¸ g g ¸ i¸in özüne odaklanın.. Ama siz simdilik bunları kafanıza takmayın. elde etmeye hakkı olandan daha fazlasına eri¸im hakkı elde ediyor. bu kodlar çalı¸ırken e˘ er kullanıcı. yani bu g g s g #de˘i¸kenin içinde bir de˘er varsa kullanıcı adı g s g #ve parola do˘ru demektir. paro)) #Hatırlarsanız daha önce fetchall() adlı bir metottan ˙s #söz etmi¸tik. data = im. I¸te bu fetchone() metodu da ona benzer. E˘ er kullanıcı adınız veya parolanız yanlı¸sa bununla ilgili bir s g s uyarı alacaksınız. Hem de kullanıcı adı ve parola do˘ ru olmadı˘ ı halde. Ama acaba gerçekten öyle mi? s Simdi yukarıdaki programı tekrar çalı¸tırın. E˘ er do˘ ru kullanıcı adı ve parola girilmezse sistem g g kullanıcıya giri¸ izni vermeyecektir. Hatta g g su kodu sadece kullanıcı adı kısmına girip parola kısmını bo¸ bırakmanız da sisteme giri¸ hakkı ¸ s s elde etmenize yetecektir. Bu komut. else: print u"Parola veya kullanıcı adı yanlı¸!" s Bu örnekte henüz bilmedi˘ imiz bazı kısımlar var. e˘ er kullanıcı adı ve parolayı do˘ ru girerseniz Programa s g g g ho¸geldin çıktısını göreceksiniz. kullanicilar s #adlı tabloda yer alan kullanici_adi ve parola adlı sütunlardaki #bilgileri seçiyor. s #fetchall() bütün verileri alıyordu.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’%s’ AND parola = ’%s’"""%(kull..

. Dilerseniz neler olup bitti˘ ini daha iyi anlayabilmek için. Su örneklere bakın: ¸ >>> a = 21 >>> a == 22 False >>> b = 13 >>> b == 13 True >>> if a == 22 and b == 13: .. ˙ste biz de yukarıdaki SQL’e sızma giri¸iminde or‘un bu özelli˘ inI¸ s g den faydalanıyoruz.. Ancak or i¸lecinin True sonucu verebilmesi için iki önermeden sadece birinin do˘ ru s g olması yeterlidir. Durumu biraz daha netle¸tirmek için ¸ g s Python’u yardıma ça˘ ırabiliriz: g >>> kullanici_adi = ’ahmet123’ >>> parola = ’12345678’ >>> kullanici_adi == ’x’ False >>> ’1’ == ’1’ True >>> kullanici_adi == ’x’ or ’1’ == ’1’ True >>> parola == ’x’ . sızdırılan kodu do˘ rudan ilgili satıra g g uygulayalım: im. ama ben yine de birkaç örnekle or‘un ne oldu˘ unu ve ne yaptı˘ ını size g g hatırlatayım.. Merhaba! Örneklerden de gördü˘ ünüz gibi.Burada en basit sekliyle bool i¸leçlerinden biri olan or‘dan yararlanıyoruz.. O yüzden a == 22 and b == 13 gibi bir ifade False de˘ eri g g veriyor. or‘un nasıl i¸ledi˘ ini ¸ s s g gayet iyi biliyorsunuz.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’x’ OR ’1’ = ’1’ AND parola = ’x’ OR ’1’ = ’1’""") Sanırım bu sekilde neler olup bitti˘ i daha net görülüyor... and i¸lecinin True sonucunu verebilmesi için her iki önerg s menin de do˘ ru olması gerekir.. >>> if a == 22 or b == 13: . print "Merhaba!" .. print "Merhaba!" . Bu yüzden. sadece b == 13 kısmı True oldu˘ u halde a == 22 or b == 13 g ifadesi True sonucu veriyor..

s Yukarıda yaptı˘ ımız sey.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’x’ OR ’1’=’1’ --AND parola = ’%s’""") Burada yazdı˘ ımız “–” i¸areti AND parola = ’%s’ kısmının sistem tarafından yorum olarak g s algılanmasını sa˘ lıyor... O yüzden sızdırılan kod söyle görünüyor: s ¸ x’ OR ’1’ = ’1 Gördü˘ ünüz gibi. "12345678"). ("mehmet321". s Peki SQL’e sızma giri¸imlerini nasıl önleyece˘ iz? Bu giri¸ime kar¸ı alabilece˘ iniz ba¸lıca önlem s g s s g s “%s” i¸aretlerini kullanmaktan kaçınmak olacaktır. Yani her zaman True de˘ erini verece˘ i kesin olan g s g g ifadeler yardımıyla yukarıdaki gibi bir sızma giri¸iminde bulunabilirsiniz. E˘ er tablonun ba¸ında “admin” diye bir hesap olmu¸ olsaydı.cursor() im. Burada ayrıca kodlarımızın çalı¸ması için 1’in sonuna bir adet tırnak yerle¸tirerek kodu kapattı˘ ımıza dikkat edin.. Dolayısıyla kullanıcı adının ve parolanın g do˘ ru olup olmaması hiçbir önem ta¸ımaz.. "87654321"). Çünkü s s g normal biti¸ tırna˘ ı yorum tarafında kaldı. Bu yüzden kodların bu kısmı i¸letilmiyor. Dolayısıyla da sisteme giri¸ g s s yapabilmek için sadece kullanıcı adını girmemiz yeterli oluyor!.coding: utf-8 -*import sqlite3 db = sqlite3. ‘%s’ ile gösterilen yerlere kötü niyetli bir SQL komutu sızdırmaktan g ¸ ibarettir. ˙ste SQL kodlarına yorum eklemek için de “–” i¸aretlerinden yararlanılır. Burada zaten ba¸langıç ve biti¸ tırnakları oldu˘ u için sızdırılan kodda ba¸langıç ve s s g s biti¸ tırnaklarını yazmıyoruz.. g s Peki neden ötekiler de˘ il de “ahmet123”? Bunun sebebi. parola)""") veriler = [ ("ahmet123". x’in ba¸ındaki ve 1’in sonundaki tırnak i¸aretleri koymuyoruz. Bu i¸aret yerine ”?” i¸aretini kullanacaks s s sınız. Simdi dilerseniz I¸ s ¸ yukarıdaki kodu do˘ rudan ilgili satıra uygulayalım ve ne oldu˘ unu görelim: g g im. Yani yukarıdaki programı söyle yazaca˘ ız: ¸ g # -*. “ahmet123” hesabının tablonun en g ba¸ında yer alması.connect(":memory:") im = db. "123123123") ] . ("selin456". s g Dikkat ederseniz SQL’e sızdı˘ ımızda “ahmet123” adlı kullanıcının hesabını ele geçirmi¸ olduk.False >>> (kullanici_adi == ’x’ or ’1’ == ’1’) and (parola == ’x’ or ’1’ == ’1’) True ’1’ == ’1’ ifadesi her zaman True de˘ eri verecektir. veritabanına s g s s azami düzeyde zarar verme imkanına kavu¸acaktınız. g s s Peki yukarıda verdi˘ imiz su kod nasıl çalı¸ıyor: g ¸ s x’ OR ’1’ = ’1’ -- Python’da yazdı˘ ımız kodlara yorum eklemek için “#” i¸aretinden yararlandı˘ ımızı biliyorg s g sunuz.execute("""CREATE TABLE kullanicilar (kullanici_adi.

execute("""INSERT INTO kullanicilar VALUES (?.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ? AND parola = ?""".commit() kull = raw_input("Kullanıcı adınız: ") paro = raw_input("Parolanız: ") im. ¸ g g Birkaç önlemle pek çok güvenlik açı˘ ını engelleyebilirsiniz. Bunun dı¸ında. paro)) data = im. (kull. Örne˘ in kullanıcıdan alınacak s g verileri alfanümerik karakterlerle [http://www.for i in veriler: im.istihza. paro)) Böylece kullanıcının bazı “tehlikeli” karakterleri girmesini engelleyebilir. güvenli˘ in çok boyutlu bir kavram oldu˘ udur.isalnum() and paro. SQL’e sızma giri¸imlerine kar¸ı alabilece˘ iniz ba¸lıca önlem “%s” i¸aretleri yerg s s g s s ine ”?” i¸aretini kullanmak olmalıdır.fetchone() if data: print u"Programa ho¸geldin %s!" % data[0] s else: print u"Parola veya kullanıcı adı yanlı¸!" s Dedi˘ imiz gibi. Her halükarda unutmamamız gereken sey. Bir programcı olarak sizin göreviniz. onları sadece harf ve sayı girmeye zorlayabilirsiniz.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’%s’ AND parola = ’%s’"""%(kull. yazdı˘ ınız g g programları güvenlik açıklarına kar¸ı sürekli taramak ve herhangi bir açık ortaya çıktı˘ ında da s g bunu derhal kapatmaya çalı¸maktır. ?)""". SQL komutlarını i¸letmeden önce bazı s s s süzgeçler uygulamak da güvenlik açısından i¸inize yarayabilir.html/] sınırlayabilirsiniz: if kull. ancak bütün güvenlik açıklarını g bir çırpıda yamamak pek mümkün de˘ ildir. MODÜL D˙Z˙N˙ s I I I . i) db.com/blog/alfanumerik-ne-demek.isalnum(): im.

’byteorder’. ’__plen’. modüllerin aslında . ’_current_frames’. ’dont_write_bytecode’. Mesela daha önce inceledi˘ imiz os modülü. Yani hemen hemen bütün Python modülleri birer .org/projects/python/branches/release26-maint/Python/sysmodule. ’gettrace’.py adlı bir dosyaydı. ’getrecursionlimit’. ’maxsize’. ’executable’. ’builtin_module_names’. Ancak bu durumun bazı istisnaları da vardır. Python’daki hemen hemen bütün modüller böyledir.py dosyası olarak sistemimizde bulunur. ’path_hooks’. ’flags’. ’displayhook’. ’__egginsert’. ’getsizeof’. “Modüller” konusunu i¸lerken anlatmı¸tık. ’exec_prefix’. ’excepthook’. ’path_importer_cache’. ’__doc__’. Python sistemine ili¸kin fonksiyonlar ve nitelikler barındırır. ’getdefaultencoding’. ’exc_clear’. ’getfilesystemencoding’. Python’daki hiç bir modülü bilmeseniz de bu iki modülü bilmeniz gerekir. Simdi de sys modülünü inceleyece˘ iz. ’__excepthook__’. Dolayısıyla bu modülün Python kodları yoktur. Örne˘ in sys modülü bu istisnalardan biridir. ’call_tracing’. ’argv’.1 sys Modülünün ˙çerigi I Her zaman oldu˘ u gibi. Bu g modül. 362 . ’getcheckinterval’. ’getrefcount’. s elinizdeki Python sürümünü yönetebilirsiniz. Bu modülün C kodlarını görmek için s http://svn. ’modules’. ˘ 22. s s ¸ g sys modülü. ’path’. os modülünü.py uzantılı birer Python programı oldu˘ unu söylemi¸tik. ’__stdin__’. ’float_info’. ’exc_info’. ’copyright’.c adresini ziyaret edebilirsiniz. ’callstats’. ’maxint’. ’__stdout__’. ’__stderr__’. ’platform’. ’maxunicode’.BÖLÜM 22 sys Modülü Python’daki en önemli modüllerden biri os ise. sys modülünün içinde ne oldu˘ unu görmek için dir() fonksiyonundan g g yararlanabilirsiniz: >>> dir(sys) [’__displayhook__’. bilgisayarımızda bulug s g nan os. ¸ “Modüller” konusunu anlatırken. ’exit’. ’getdlopenflags’. öteki pek çok modülün aksine Python programlama dili ile de˘ il C programlama dili ile g yazılmı¸tır. ’_clear_type_cache’. ’meta_path’. ’exc_type’. ’__name__’. Bu modülü kullanarak. ’_getframe’. ’__package__’. ’api_version’. Bu modüller o kadar önemlidir ki. Bunun tam olarak ne demek oldu˘ unu biraz sonra g gayet net bir sekilde anlayacaksınız. öbürü de sys adlı modüldür. ’hexversion’.python. ’getprofile’.

argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys. version_info O halde ilk niteli˘ imizle ba¸layalım. g g Etrafta söyle programları sıkça görmü¸ olmalısınız: Komut satırında programın adı ile birlikte ¸ s birtakım seçenekler de belirtirsiniz ve ilgili program o belirtti˘ iniz seçeneklere göre programı g i¸letir. ’py3kwarning’. argv 2. getdefaultencoding 4. stdout 7. platform 6.. Böyle bir programı Python’da yazmak için ¸ argv niteli˘ inden yararlanabiliriz.argv[1]) if len(sys.2 argv Niteligi Bu nitelik sys modülünün en bilinen ve en sık kullanılan niteli˘ idir. ’stdin’.mp3” adlı sarkıyı çalabiliriz. ’version’.’prefix’.system("xdg-open %s" %sys. ’stdout’. ’ps1’. Biz bu fonksiyon ve nitelikg ler arasından en önemlilerini incelemeye çalı¸aca˘ ız. ’settrace’. Mesela elimizde “muzikcalar” adlı bir program oldu˘ unu varsayalım. ’subversion’. path 5. exit 3.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" .argv[1]) elif os. g s ˘ 22. ’setrecursionlimit’. Bu bölümde su fonksiyon ve nitelikleri s g ¸ inceleyece˘ iz: g 1. ’setprofile’. Simdi su kodlara bakın: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*import sys import os def sarkiyi_cal(): if os.. ’stderr’. Amacı müzik s g çalmak olan program mesela söyle kullanılıyor olabilir: ¸ muzikcalar sarki_adi.. ’pydebug’.name == "nt": os. ’warnoptions’] Gördü˘ ünüz gibi sys modülü içinde epey fonksiyon ve nitelik var. Dolayısıyla bu niteli˘ i g g ö˘ renirken bu niteli˘ e özel önem ve ilgi göstermenizi öneririm.. ’setdlopenflags’.name == "posix": os.mp3 Bu komutla “sarki_adi. ’setcheckinterval’. ’version_info’. ’ps2’.startfile(sys.

Bu listenin ilk g g ö˘ esi de yazdı˘ ımız programın adıdır (argv_testi.coding: utf-8 -*import sys print sys.else: sarkiyi_cal() Gelin isterseniz bu kodları açıklamaya ba¸lamadan önce.py komu¸ tuyla çalı¸tırın.py adıyla kaydedin ve programı python argv_testi. argv niteli˘ inin tam olarak nasıl bir s g i¸e yaradı˘ ını anlamak için söyle bir sey yazalım: s g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.py’.py [’argv_testi. Dolayısıyla e˘ er argv listesinin uzung g lu˘ u 2’den azsa.argv) < 2: print "Herhangi bir seçenek belirtmediniz!" elif len(sys. argv niteli˘ i bir liste oldu˘ u için listelerle g g g g yapabildi˘ iniz her seyi bu nitelikle de yapabilirsiniz.argv Simdi bu programı argv_testi.argv[1:]: print i Dedi˘ imiz gibi. sadece ismi belirtilerek g çalı¸tırılmı¸ demektir. s Ama e˘ er argv niteli˘ in gösterdi˘ i listenin uzunlu˘ u 2 veya daha fazla ise kullanıcımız prog g g g gramı çalı¸tırırken bazı seçenekler belirtmi¸ demektir (elif len(sys.py falanca filanca Bu defa söyle bir çıktı alaca˘ ız: ¸ g [’argv_testi. Bu programı çalı¸tırdı˘ ınızda söyle bir çıktı alacaksınız: s s g ¸ istihza@istihza:~/Desktop$ python argv_testi. ’falanca’.py).coding: utf-8 -*import sys if len(sys. g g g argv listesinin ilk ö˘ esi her zaman programınızın adıdır.py’] Gördü˘ ünüz gibi sys modülünün argv niteli˘ i aslında basit bir listeden ibarettir. e˘ er argv niteli˘ inin gösterdi˘ i listenin uzunlu˘ u 2’den azsa kullanıcı hiç bir g g g g g seçenek belirtmemi¸ demektir (if len(sys.argv) >= 2: print "Programı ¸u seçeneklerle birlikte çalı¸tırdınız: " s s for i in sys. programınız herhangi bir seçenek belirtilmeden. Bu s s seçenekleri argv listesinin ilk ö˘ esi dı¸ındaki bütün ö˘ elerini ekrana yazdırarak görebilirsiniz: g s g . ’filanca’] Gördü˘ ünüz gibi. Bu bilgiyi kullanarak söyle bir program yazabilirsiniz: s s ¸ #!/usr/bin/env python # -*. yazdı˘ ınız programa ekledi˘ iniz her seçenek argv listesine sırayla ekleniyor.argv) < 2:). g ¸ Simdi aynı programı su sekilde çalı¸tırın: ¸ ¸ ¸ s istihza@istihza:~/Desktop$ python argv_testi.argv) >= 2:).

os modülünün system() fonksiyonunu kullanarak yine argv listesinin ilk ö˘ esini g çalı¸tırıyoruz. sistemde o türdeki s dosyayı açan öntanımlı uygulamayla çalı¸tıracaktır. Mesela su programa g s s ¸ bir bakın: . E˘ er kullanılan i¸letim sistemi Windows ise g s argv listesinin birinci ö˘ esini.argv[1:]: print i ˙ ö˘ eyi ekrana yazdırmaya gerek yok.startfile(sys. Peki size bir soru: Bu haliyle programımız müzik dosyası veya ba¸ka bir tür dosya diye bir ayrımda bulunmaksızın bütün dosyaları.argv[1]) if len(sys.. Çünkü programımız içinde bu iki modüle ait nitelik ve fonksiyonlardan yararlanaca˘ ız. Programımızı tekrar görelim: s #!/usr/bin/env python # -*..argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys.name == "nt": os. ilk ba¸ta yazdı˘ ımız programı anlamak çok daha kolay bir hal s g almı¸ olmalı.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" E˘ er kullanıcımız program adının yanına sadece 1 adet seçenek eklerse. Bütün bu açıklamalardan sonra. ilk ö˘ e her zaman programımızın Ilk g g g adını gösteriyor.for i in sys.coding: utf-8 -*import sys import os def sarkiyi_cal(): if os.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" else: sarkiyi_cal() Burada öncelikle sys ve os modüllerini içe aktarıyoruz. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi s g s GNU/Linux ise. ˙ste bu ihtimallere kar¸ı su kodları yazıyoruz: I¸ s ¸ if len(sys.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys. g Ardından sarkiyi_cal() adlı bir fonksiyon yazdık. o zaman sarkiyi_cal() g adlı fonksiyonu devreye sokuyoruz. yani kullanıcının program adından sonra yazdı˘ ı ilk seçene˘ i. g g g os modülünün startfile() fonksiyonunu kullanarak çalı¸tırıyoruz. Çünkü bildi˘ iniz gibi.name == "posix": os. s Elbette kullanıcının program adından sonra hiç bir seçenek belirtmeme veya 2’den fazla seçenek belirtme ihtimali de var. Acaba biz bu programda kullanıcının girdi˘ i s g dosya adlarının müzik dosyası olup olmadı˘ ını nasıl denetler ve programımızı sadece müzik g dosyalarını çalı¸tıracak hale getirebiliriz? s argv niteli˘ i ba¸ka pek çok faydalı i¸ için kullanılabilecek harika bir araçtır.argv[1]) elif os.system("xdg-open %s" %sys.

Bu programı kullanabilmek için sisteminizde Python .coding: utf-8 -*import sys surum = "0. ˙yi e˘lenceler!""" % surum s I g if len(sys.coding: utf-8 -*import sys surum = "0. E˘ er kullanıcımız su komutu verirse kullandı˘ ı programın g ¸ g sürümünü ö˘ renebilir: g python falanca.py komutuyla çalı¸tırabilirsiniz. s Programı komut satırından python falanca.#!/usr/bin/env python # -*.argv) < 2: print ". Hatırlarsanız ilk derslerimizin birinde bu fonksiyonun Python’un s etkile¸imli kabu˘ undan çıkmak için kullanıldı˘ ını söylemi¸tik. Mesela yukarıda yazdı˘ ımız pros g g s g gramda bu fonksiyonu kullanmak istersek söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.3 exit() Fonksiyonu sys modülünün içindeki fonksiyonlardan biri de exit() fonksiyonudur..py -v Ya da e˘ er su komutu verirse programın yardım dosyasına ula¸abilir: g ¸ s python falanca.2" yardim = """ "FALANCA programının %s sürümünü kullanıyorsunuz.argv[1] == "-v": print surum elif sys. Bu programı kullanabilmek için sisteminizde Python dı¸ında filanca adlı modülün de kurulu olması gerekiyor.py -h E˘ er kullanıcı “-v” ve “-h” dı¸ında ba¸ka bir sey yazarsa programımız kendisini böyle bir g s s ¸ seçenek olmadı˘ ı konusunda uyaracaktır.argv[1] == "-h": print yardim else: print "Böyle bir seçenek yok!" Gördü˘ ünüz gibi bu programda kullanıcılarımıza programın sürümünü ve yardım dosyasını g görüntüleme imkanı veriyoruz..2" yardim = """ "FALANCA programının %s sürümünü kullanıyorsunuz." elif sys. Aslında siz bu fonksiyonu daha önce de görmü¸tünüz. g 22.

g g Bu fonksiyonun çok fazla bir özelli˘ i yoktur. Gördü˘ ünüz gibi exit() fonksiyonunu programdan g g çıkmak için kullanıyoruz. yazdı˘ ımız bir programda Türkçe karakterler kullanabilmemiz için programımızın g g en ba¸ına suna benzer bir satır eklememiz gerekiyor: s ¸ # -*.exit() elif sys.x sürümlerinde Türkçe karakter problemleri çok daha az olacaktır.argv) < 2: sys. Bu gs yüzden Python’un 3.py komutuyla çalı¸tırabilirsiniz.x sürümlerinde öntanımlı kodlama biçimi “utf-8” olarak de˘ i¸tirildi.5 path Niteligi Modüller konusu içinde os modülünü anlatırken sys modülünün path adlı niteli˘ inden söz etg mi¸tik. unicode ve Python” ba¸lıklı konuyu inceleyebilirsiniz. 22. Python’da g ya¸adı˘ ımız pek çok Türkçe karakter probleminin nedeni budur.4 getdefaultencoding() Fonksiyonu Bildi˘ iniz gibi. Not: “utf-8”.dı¸ında filanca adlı modülün de kurulu olması gerekiyor.argv[1] == "-v": print surum elif sys.getdefaultencoding() ’ascii’ Gördü˘ ünüz gibi Python öntanımlı olarak ‘ascii’ adlı kodlama biçimini kullanıyor. “ascii” ve unicode konularında ayrıntılı bilgi edinmek için “ascii. ˘ 22. ˙yi e˘lenceler!""" % surum s I g if len(sys. s Python’un öntanımlı kodlama biçiminin ne oldu˘ unu ö˘ renmek için getdefaultencoding() adlı g g fonksiyondan yararlanabilirsiniz: >>> sys. Python içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız bir modülü ararken path s g s g .coding: utf-8 -*- Böylece Python’a. E˘ er bu satırı yazmazsak Python otomatik olarak “ascii” adlı bir kodlama biçimini g kullanacaktır. program içinde kullanaca˘ ımız kodlama biçiminin “utf-8” olaca˘ ını bildirmi¸ g g s oluyoruz. s g Not: Python’un 3. s Programı komut satırından python falanca. Orada da söyledi˘ imiz gibi.argv[1] == "-h": print yardim else: print "Böyle bir seçenek yok!" Böylece e˘ er argv listesinin uzunlu˘ u 2’den azsa programımız kapanacaktır.

path niteli˘ i de bir listedir. Dolayısıyla listeler üzerinde yaptı˘ ınız her g g g seyi path niteli˘ i üzerinde de yapabilirsiniz.6 platform Niteligi Hatırlarsanız kullanılan i¸letim sistemini tespit etmek için os modülünün name adlı niteli˘ ini s g kullanıyorduk. ˘ 22. Python listede soldan sa˘ a do˘ ru buldu˘ u ilk modülü dikkate g g g alacaktır. E˘ er aynı komutu g g g Windows üzerinde verirseniz söyle bir çıktı alırsınız: ¸ >>> sys.path Bu komutun çıktısının.append("/herhangi/bir/dizin") Bu komut. Aynen buna benzer bir sekilde.platform ’win32’ Bu komut Mac Os X’te ise söyle bir çıktı verir: ¸ >>> sys. Dolayısıyla.niteli˘ inin gösterdi˘ i dizinlerin içine bakar. kullanılan i¸letim sistemini tespit etmek için sys ¸ s modülünün platform adlı niteli˘ inden de yararlanabiliriz: g >>> sys. g g Bu niteli˘ i söyle kullanıyoruz: g ¸ >>> import sys >>> sys.platform ’linux2’ Ben bu komutu GNU/Linux üzerinde verdi˘ im için aldı˘ ım çıktı linux2 oldu.path. Tıpkı argv niteli˘ i gibi.path. Kullanılan i¸letim sisteminin 32 bit mi yoksa 64 bit mi oldu˘ unu tespit edebilmek s g için platform adlı ba¸ka bir modülden yararlanabilirsiniz: s . Mesela listelerin insert() veya append() metotlarını ¸ g kullanarak path listesine yeni ö˘ eler ekleyebilirsiniz: g >>> sys. komutu verdi˘ iniz i¸letim sistemine göre farklılık gösterece˘ ini biliyorg s g sunuz. Dolayısıyla bu niteli˘ i kullanarak 32/64 bit ayrımı g yapamazsınız. O yüzden yazdı˘ ınız programlarda bazen bir dizini bu listenin en ba¸ına eklemeniz g s gerekebilir.platform ’darwin’ Bu nitelik ile ilgili söyle bir uyarı yapalım: Windows mimariniz 32 bit de olsa 64 bit de olsa bu ¸ nitelik her zaman win32 çıktısı verecektir.insert(0. mesela bir modül iki g s farklı dizin içinde yer alıyorsa. ekledi˘ iniz dizini listenin en sonuna ili¸tirecektir. "/herhangi/bir/dizin") Python içe aktaraca˘ ınız bir modülü path listesinde ararken listenin ba¸ından sonuna do˘ ru g s g ilerler ve modülü buldu˘ u anda arama i¸lemini durdurur. E˘ er dizininizi listenin en ba¸ına g s g s eklemek isterseniz su komutu kullanabilirsiniz: ¸ >>> sys.

satır" %(int(i)+1) . satır 6... satır Gördü˘ ünüz gibi.. satır 10. satır 8. her satırdan sonra bir alt satıra geçiliyor.>>> import platform >>> platform.7 stdout Niteligi Bildi˘ iniz gibi Python’da ekrana herhangi bir sey yazdırabilmek için print deyiminden yararg ¸ lanıyoruz: >>> print "merhaba!" merhaba! Python print deyimlerinden sonra otomatik olarak yeni satıra geçer.architecture() (’32bit’. print "%s. print deyiminin bir sonraki satıra g geçmesini engellemek için virgülden yararlanabiliriz: . 1.architecture() (’64bit’. satır 9.architecture() (’32bit’. E˘ er sistemim 64 bit olsaydı söyle bir çıktı alacaktım: g ¸ >>> platform. ’WindowsPE’) Gördü˘ ünüz gibi bu çıktılar birer demettir. satır 4. ’WindowsPE’) 64 bitlik Windows i¸letim sisteminde ise su çıktıyı alacaksınız: s ¸ >>> platform. satır 5. satır 2. Yani: >>> for i in range(10): . ’ELF’) Ben bu komutu 32 bitlik bir GNU/Linux i¸letim sisteminde verdi˘ im için çıktı yukarıdaki gibi s g oldu. Dolayısıyla demetlere nasıl davranıyorsanız bu g çıktılara da öyle davranabilirsiniz. ’ELF’) Bu komut 32 bitlik Windows i¸letim sistemlerin su çıktıyı verir: s ¸ >>> platform.. ˘ 22. satır 7. satır 3.architecture() (’64bit’.

stdout. sys.. Simdig g g ¸ lik biz bu time adlı modülün.stdout. sys. Peki bu kodlar nasıl çalı¸ıyor? Hemen açıklayalım: s 1. line 2.write() print niteli˘ iyle aynı i¸i görüyor.stdout...write(i) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". . Ama olmaya da bilir.. Daha do˘ rusu bu i¸ için sys modülünün stdout g g s niteli˘ inin write() adlı metodunu kullanaca˘ ız. print g g s niteli˘ inin i¸ini bitirdikten sonra yeni satıra geçerken sys. ˙ satırda sys ve time adlı iki modülü içe aktardık. sys. time >>> for i in range(20): .stdout.write() metoduna verdi˘ imiz argümanın bir karakter dizisi olması zorunlug lu˘ udur. ˙ s Istedi˘ iniz sey bu olabilir. not int Böyle bir hata almamak için. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Burada çıktıya dikkat edin.write("%s\r" %i) ... sys..write() metodu bütün sayıları yan yana dizdi ve satır sog nunda da yeni satıra geçmedi. Bunu sa˘ layan sey print g g ¸ i satırından sonra getirdi˘ imiz bir adet virgül i¸aretidir. Ama bu modülü de zamanı geldi˘ inde inceleyece˘ iz. Hemen bir örnek verelim: g g >>> sys.. 0123456789>>> Gördü˘ ünüz gibi. sys. for döngüsü içinde “i” de˘ i¸kenini str() fonksiyonunu kullanarak gs karakter dizisine dönü¸türüyoruz.flush() Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda 0’dan 20’ye kadar olan sayılar birer saniye aralıklarla tek bir satıra s g yazdırılacaktır.stdout. print i..write("Merhaba!") Merhaba!>>> Gördü˘ ünüz gibi. sys... sys. Ancak burada her sayının arasında g s birer adet de bo¸luk karakteri var.write(str(i)) .sleep(1) .. yan yana diziliyor.. Ayrıca bu sayılar yan yana de˘ il. time Ilk modülünü ise henüz ö˘ renmedik. E˘ er g ¸ g hem ö˘ eleri yan yana dizmek hem de ö˘ eler arasında bo¸luk bırakmamak istiyorsanız sys g g s modülünün stdout niteli˘ ini kullanabilirsiniz... Tek farkları. Bunlardan sys modülünü biliyoruz.stdout. birbirlerinin yerine geçerek ekrana basılacakg tır. Sayılar alt alta de˘ il. g .stdout..>>> for i in range(10): . in <module> TypeError: argument 1 must be string or read-only character buffer..write() metodunun bunu g s yapmaması. Bu durumu daha net bir sekilde görebilmek için söyle bir örnek verebiliriz: ¸ ¸ >>> for i in range(10): .. time.stdout.. Python’da tarih ve zamanla ilgili i¸lemler yapmamızı sa˘ layan bir s g modül oldu˘ unu bilelim yeter.stdout.write() komutunu kullanabilece˘ iniz faydalı bir örnek söyle olabilir: g ¸ >>> import sys. Bu kodlarda dikkat etmemiz gereken bir ba¸ka sey de s ¸ sys.stdout. s sys...stdout.write() metodu sayıları ekrana basamaz: g >>> for i in range(10): ..

Yukarıdaki sys. yan yana yazılmasını sa˘ lıyor.. for döngüsünün ilk satırında time.stdout.flush() ise sayıların ekranda hemen görünebilmesini sa˘ lıyor. “istihza” karakter dizisi ile “merhaba” karakter dizisi aynı sayıda karakterden olu¸tu˘ u için “merhaba” karakter dizisi siliniyor.. Sonraki satırda sys. Aslında bu bir kaçı¸ dizisidir.write("%s\r" %i) komutunda da “\r” kaçı¸ dizisi sayılar ekrana döküldükçe en ba¸a dönülmesini.stdout‘un ba¸ka meziyetleri de vardır..stdout. onun yerine sadece “istis g hza” karakter dizisi çıktıda görünüyor. Son satırdaki sys. konuma. 4. ¸ g ¸ g Yani: >>> print "bir ¸ey" s Bu komutu verdi˘ imizde bir sey çıktısı hemen ekranda görünecektir.sleep(1) gibi bir kod görüyoruz. Bu döngüde 0’dan 20’ye kadar olan sayıları ekrana basaca˘ ız. yapılan i¸lemlere belli sürelerde zaman s aralıkları koymamızı sa˘ lar.2. "w") >>> sys. Çünkü print komutu. Ama e˘ er istersek biz print çıktılarını ekran dı¸ında ba¸ka g g s s yerlere de yönlendirebiliriz.stdout niteli˘ i size aynı i¸i daha do˘ al bir sekilde yapma imkanı verir. Görevi ise bir karakter dizisinin 0. time >>> for i in range(20): . konumuna s dönülmesini sa˘ lamaktır.flush() Ancak sys. g 3. (Bazı i¸letim sistemlerinde bu satır gereksizdir.stdout = f .. g Dilerseniz bu satırı kaldırıp programı öyle çalı¸tırmayı deneyerek bu satırın tam olarak ne i¸e s s yaradı˘ ını görebilirsiniz..write("%s\r" %i) komutunu görüyoruz. g 5.stdout. g ¸ çıktıları do˘ rudan ekrana verir. böylece bir sonraki sayının s s bir önceki sayıyı silmesini sa˘ lıyor. Bu kod 0’dan 20’ye kadar olan sayıların alt alta de˘ il..stdout. Ayrıca g s g ¸ sys. Biz burada bu süre aralı˘ ını 1 saniye olarak belirledik. sys. yani karakter dizisinin en ba¸ına dönülüyor ve “istihza” karakter dizisi “merhaba” s karakter dizisinin üzerine yazılıyor.) Aslında yukarıda yazdı˘ ımız kodları söyle de yazabilirdik: g ¸ >>> import sys. s Normal sartlar altında print deyimi yardımıyla yazdırdı˘ ımız seyler do˘ rudan ekranda görünür. Bu fonksiyon. Burada time modülünün sleep() adlı fonksiyonunu kullandık.sleep(1) . Mesela su kodlara bir bakın: ¸ >>> import sys >>> f = open("log. print "%s\r" %i. Sonraki satırda bir for döngüsü kurduk. . Ancak yazdı˘ ınız g s g programın birden fazla i¸letim sisteminde düzgün çalı¸masını istiyorsanız bu satırı eklemeniz s s gerekir. Bizim g g kodlarımızda 0’dan 20’ye kadar olan sayılar 1’er saniye aralıklarla ekrana basılacak.txt". time. Burada bir de “\r” ifadesini g g görüyoruz. Bu kaçı¸ dizisinin nasıl çalı¸tı˘ ını anlamak için söyle bir örnek vereg s s g ¸ biliriz: >>> print "merhaba\ristihza" istihza Burada olan sey su: “merhaba” karakter dizisinin hemen ardından “\r” kaçı¸ dizisinin etkisiyle ¸ ¸ s 0.

2. Python geli¸tiricilerinin. dosyada yaptı˘ ımız de˘ i¸ikliklerin etkili olabilmesi için dosyamızı kapatıyoruz. Bu ifade “standart çıktı konumu” anlamına gelir.stdout niteli˘ ine atadık.stdout niteli˘ inin de˘ erini sys. Dolayısıyla sys. ˙ste I¸ biz bu sys. 3. Su komutu kullanabilirsiniz: ¸ >>> sys.. s Yalnız burada söyle bir soru akla geliyor: Biz yukarıdaki komutlar yardımıyla standart çıktı ¸ konumunu de˘ i¸tirdik.stdout = sys. g gs Simdi mevcut çalı¸ma dizini altındaki log. bildi˘ iniz gibi. Etkile¸imli kabu˘ u kapatıp yeniden açabilirsiniz. in <module> ValueError: I/O operation on closed file Python’da kapattı˘ ınız bir dosya üzerinde yeni i¸lem yapamazsınız. Yani Python’un öntanımlı “standart çıktı konumu” bilgisayar ekranıdır.__stdout__ yapacak olursanız print komutu eski haline g g dönecektir. 5.. s g açtı˘ ınızda her sey eski haline dönecektir..>>> print "Yeni bir mesajınız var!" >>> f. Dolayısıyla artık print komutu. print komutu do˘ rudan ekrana g ¸ g g çıktı verir. Sonraki satırda f adını verdi˘ imiz dosyamızı sys. bir önceki adımda yaptı˘ ımız i¸lemlerden ötürü artık print komutu g g s ekrana çıktı vermiyor. Son olarak. çıktılarını ekrana de˘ il dosyaya veriyor. Python’un öntanımlı standart çıktı konumunu tutar.__stdout__ Etkile¸imli kabu˘ u kapatıp yeniden s g sys. Ya dosyayı yeniden açg s manız. g ¸ 2. Dosyayı kapattıktan sonra print komutunu kullanmaya çalı¸ırsak Python bize söyle bir hata mesajı verecektir: s ¸ >>> print "deneme" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". mevcut çalı¸ma dizini içinde log. 3. gs g Peki biz print komutunu eski haline nasıl döndürece˘ iz? Bunun birkaç yolu vardır: g 1.txt adlı bir dosya olu¸turduk ve bu dosyayı s s yazma kipinde (“w”) açtık.stdout niteli˘ i Python’da print komutunun nereye çıktı vereg ce˘ ini belirler. Bu komutla yazdırdı˘ ımız seyler do˘ ruca log. g 4.. Biz yukarıdaki örnekte standart çıktı konumu olarak f adını gs verdi˘ imiz dosyayı gösterdik..stdout niteli˘ inin gösterdi˘ i de˘ eri ba¸ka bir konuma atayarak standart çıktı g g g s konumunu de˘ i¸tirebiliriz. Normal sartlar altında. Daha sonra.close() Burada su i¸lemleri yaptık: ¸ s 1.. Gördü˘ ünüz gibi. Dolayısıyla sys. “stdout” g g kelimesinin açılımı “standard output“tur. bu tür i¸lemler için tavsiye etti˘ i yol ise sudur: s s g ¸ >>> import sys >>> orijinal_konum = sys. line 1. Bunu neden yaptı˘ ımızı artık adınız gibi biliyorg sunuz. ya da gerekli bütün i¸lemleri dosyayı kapatmadan önce yapmanız gerekir. Öncelikle sys modülünü içe aktardık.txt dosyasına g ¸ g yazdırılıyor.__stdout__ ifadesi.txt adlı dosyayı açın ve içinde ne yazdı˘ ına bakın.stdout . ¸ s g Dosyayı kapattıktan sonra artık print komutunu kullanamayız.

Oldukça kolay bir g g niteliktir bu. 6.. 5.6 sürümü kurulu olmalı!") Böylelikle sys modülünü tamamlamı¸ olduk. s s s ˘ 22. Bunu söyle g ¸ kullanıyoruz: >>> sys.. 0) Gördü˘ ünüz gibi.stdout de˘ erini eski s I¸ g haline döndürebilmek için bu niteli˘ in de˘ erini orijinal_konum olarak de˘ i¸tiriyoruz. En ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi.8 version_info Niteligi sys modülü konusunda inceleyece˘ imiz son niteli˘ in adı version_info. "Python’un 2. "w") >>> sys. g g g yazdı˘ ınız programlarda sürüm kontrolü yapabilirsiniz. Daha sonra normal bir sekilde çıktı konumu yönlendirme i¸lemgs ¸ s lerini gerçekle¸tiriyoruz.close() >>> sys.stdout‘un de˘ erini de˘ i¸tirmeden önce. Dolayısıyla bu konu içinde anlatılanları sık sık tekrar etmenizi öneririm.version_info[:2] == (2. Bu niteli˘ in görevi kullanılan Python sürümü hakkında bilgi vermektir. version_info niteli˘ i çıktı olarak bir demet veriyor.txt".stdout = orijinal_konum >>> print "deneme" deneme Burada sys. Not: Bu yazı Sayın Kür¸at Örsel tarafından hazırlanmı¸tır.version_info (2. bu modül s s g Python’daki en önemli modüllerden biridir.. Mesela: g >>> if not sys. print ("Bu programı kullanabilmeniz için " . 6): . . ˙simiz bitip dosyayı kapattıktan sonra da sys.. Böylece g g gs print komutu eski i¸levine yeniden kavu¸mu¸ oluyor. Bu niteli˘ i kullanarak.>>> f = open("log.stdout = f >>> print "deneme mesajı" >>> f. ’final’. özgün çıktı konumunu orijinal_konum g gs adlı bir de˘ i¸kende saklıyoruz. Python’daki ileri düzey modüllerden s s biri olan “math” modülü matematikle u˘ ra¸anların i¸lerini bir hayli kolayla¸tıracak metotlar ve g s s s fonksiyonlar barındırır.

s 23. ’hypot’. ’fabs’. ’pi’. ’isnan’. ’tanh’. ’floor’. 3) seklindedir. ’asinh’. Yukarıdaki kodu yazdı˘ ımızda Python bize cevap olarak sunu gösterir: ¸ g ¸ 8. ’cos’.BÖLÜM 23 math Modülü Python’da matematiksel fonksiyonları math modülü ile kullanmaktayız. ’pow’. ’atanh’. ’tan’. Python’da bunun için pow fonksiyonu kuls s lanılmaktadır. ’fsum’. karekök. ’factorial’. üs anlamlarına denk gelmektedir. ’log1p’. Simdi math mod¸ ülümüzün içeri˘ ine bakalım. Unutmadan modülümüzü çalı¸mamıza ça˘ ıralım: g s g >>> import math Bu komut ile modülümüzü çalı¸mamıza dahil etmi¸ olduk.pow(2. ’e’. ’__name__’. ’log10’.1 Üslü ˙fadeler Fonksiyonu (pow) I Üslü ifadeler matematikte hep kar¸ımıza çıkmı¸tır. ’acos’. ’fmod’. ’radians’. ’isinf’. ’sqrt’. ’acosh’. tanjant. pow power kelimesinin kısaltması olup Türkçe’de kuvvet. ’sinh’. Örnek verecek olursak 23 ifadesinin Python’daki kar¸ılı˘ ı: s g >>> math. ’sin’. Simdi içerdi˘ i fonksiyonları a¸a˘ ıs s ¸ g s g daki komutu vererek görelim: >>> dir(math) [’__doc__’. pi. üslü g g ¸ ifadeler gibi fonksiyonlarla ilgili örneklerle kullanımını anlamaya çalı¸alım. ’trunc’] Modülümüzün içeri˘ ini de gördü˘ ümüze göre simdi kosinüs. ’cosh’. ’frexp’. ’__package__’. ’degrees’. sinüs. ’copysign’. ’modf’. ’ldexp’. ’ceil’. ’atan’. 374 . ’asin’. ikinci sayı ise üssü göstermektedir.0 pow ifadesinin kullanımında parentez içerisindeki ilk sayı tabanı. ’exp’. ’atan2’. ’log’.

Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibidir: s g >>> math. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibi: s g . Python bize cevap olarak sunu gösterdi: ¸ 33. Tabii ki esasen pi sayısı bu kadar kısa de˘ ildir.0 23.r3 ) formülü ile bulunuyordu.coding:utf-8 -*from __future__ import division import math r = input("Kürenin yarıçapını giriniz:") hacim = 4 / 3 * math.0 * math.4 Euler Sabiti (e) Bu nitelik. hacim hesaplamalarında bolca kullanılır g ve de˘ eri genellikle 3 ya da 3. A¸a˘ ıdaki komutu g g g s g yazıyoruz: >>> math. 3) Böylece kürenin hacmini veren küçük bir programımız oldu.510321638291124 Tabii ki bu i¸lemleri kwrite programında bir dosya açarak a¸a˘ ıdaki gibi de yazabiliriz: s s g #/usr/bin/env python #-*.2 Pi Niteligi (pi) pi sayısı hepimizin okul yıllarından bildi˘ i üzere alan.0 / 3. Simdi küçük bir hacim hesaplaması örne˘ i ile s ¸ g konuyu peki¸tirelim.sqrt(9) Kodunu yazıp enter’e bastı˘ ımızda Python bize a¸a˘ ıdaki sonucu gösterir: g s g 3. s Küre hacmi= 4/3(π. Kürenin hacmini bulalım. Küre hacmi.pi * math. 23. Hemen kodlarımızı yazmaya ba¸layalım: s >>> 4.14 olarak alınır.pi Dedi˘ imizde Python bize a¸a˘ ıdaki çıktıyı gösterir: g s g >>> 3.1415926535897931 Demek ki gerçek pi sayısı biraz daha uzunmu¸.pow(2.˘ 23. g g Hemen Python’a sorarak ö˘ renelim bu pi sayısının de˘ erinin kaç oldu˘ unu.pow(r. pi sayısı ile çarp.3 Karekök Fonksiyonu (sqrt) Karekök ile ilgili fonksiyonumuz sqrt.pi * math. sonra da sonucu 2’nin 3’üncü ¸ s kuvveti ile çarp. 3) Bu kod ile sunu demi¸ olduk: 4 ile 3’ü böl. matematikteki euler sabitini veriyor.

Burada x sayısı logaritması alı¸ ¸ nacak sayı. 2) Python bize a¸a˘ ıdaki cevabı verir: s g 1. y).e Yukarıdaki kodu yazıp enter’e bastı˘ ımızda kar¸ımıza euler sabiti 2. math. exp fonksiyonu yukarıda bahsetti˘ imiz euler sabitinin g kuvvetini alan bir fonksiyon.exp(x) Bu kodu küçük bir örnekle açıklamak daha kolay olacak. log(x.log(2.0 23.7182818284590451)² Yani g ¸ s euler sabitinin karesini almı¸ olduk. Kullanımı su sekilde.log10(10) Dönen cevap: 1. Bir örnek ile peki¸tirelim: s >>> math. exp(x) ifadesindeki x parametresi bizim kuvvetimizdir.7 Logaritma (log10) Fonksiyonu Bu fonksiyonun yukarıdakinden tek farkı taban sayısının önceden belirlenmi¸ ve 10 olması. log10(x) Burada x onluk tabana göre logaritması alınacak ¸ sayıdır: >>> math.>>> math.7182818284590451 cevap g s olarak Python tarafından gösteriliyor.exp(2) kodunu yazdı˘ ımızda Python a¸a˘ ıdaki cevabı verir: g s g 7. Yani exp(2) dedi˘ imizde esasen biz Python’a sunu demi¸ oluyoruz: (2.3890560989306504 Bu sayı da nereden çıktı diyorsanız.8 Degrees Fonksiyonu Degrees fonksiyonu girilen açıyı radyan’dan dereceye çevirmeye yarar. Kullanım ve benzerlik açısından aynı pi sayısı gibi: 2.6 Logaritma (log) Fonksiyonu Logaritma fonksiyonumuzun kullanımı su sekilde. y sayısı ise taban sayısını temsil etmektedir.0 23.7182818284590451 23. s 23. Bu s yüzden fonksiyonun kullanımı söyle.5 exp Fonksiyonu exp fonksiyonunun kullanımı su sekilde: ¸ ¸ >>> math. ¸ ¸ .

70710678118654757 Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.10 Kosinüs Fonksiyonu (cos) Hemen kosinüs fonksiyonu ile bir örnek yapalım: >>> math. Örnek olarak 45 radyanlık bir açı verelim ve derece kar¸ılı˘ ını bulalım: s g >>> math.cos(0) Python bunun sonucu olarak bize: 1.78539816339744828 Kosinüs.radians(x) x burada radyana çevrilecek açımızdır.degrees(x) x burada derece’ye çevrilecek radyandır.cos(math. Tanjant fonksiyonlarına girmeden önce belirtmem gereken önemli bir nokta bulunmaktadır.>>> math. Sinüs.degrees(45) 2578.7071 gibi bir de˘ er g g g g bekliyorduk. ¸ ¸ >>> math. Örnek olarak 45 derecelik bir açı verelim ve radyan kar¸ılı˘ ını bulalım: s g >>> math. Bu fonksiyonlarda açı olarak Python radyan kullanmaktadır.3100780887044 23.9 Radians Fonksiyonu Radians fonksiyonu girilen açıyı derece’den radyan’a çevirmeye yarar.cos(45) 0.0 cevabını verir.radians(45)) 0. g 23. Bu yüzden aldı˘ ımız g sonuçlar okulda ö˘ rendi˘ imiz de˘ erlerden farklı olacaktır. >>> math. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: s g ¸ >>> math.52532198881772973 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il. ¸ g . Bunuda radians fonksiyonu ile düzelg g g tece˘ iz. Kullanımı su sekilde.radians(45) 0. Biz 0.

radians(45)) 0. s s g .000 yapar.000(yakla¸ık) gibi g g g s bir de˘ er bekliyorduk.sin(0) Python bunun sonucu olarak bize: 0.tan(math. ¸ g Yukarıda verdi˘ imiz fonksiyonlardan bazılarını kullanarak basit bir fizik sorusu çözelim. >>> math. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: s g ¸ >>> math.0 cevabını verir.6197751905438615 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il.0 cevabını verir.12 Tanjant (tan) Fonksiyonu Tanjant fonksiyonu ile bir örnek yapalım: >>> math.11 Sinüs Fonksiyonu (sin) Hemen sinüs fonksiyonu ile bir örnek yapalım: math.23. Biz 0. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: g s g ¸ >>> math.85090352453411844 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il.99999999999999989 Buda yakla¸ık olarak 1.tan(45) 1. ¸ g 23. Biz ~1. >>> math.radians(45)) 0. s Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.tan(0) Python bunun sonucu olarak bize: 0. Formülümüz a¸a˘ ıdaki gibidir.7071 gibi bir de˘ er g g g g bekliyorduk.sin(45) 0.70710678118654746 Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.sin(math. g 3 newton ve 5 newton büyüklü˘ ünde olan ve aralarındaki açı 60 derece olan iki kuvvetin g bile¸kesini bulalım.

factorial(x) x sayısı burada bizim faktoriyelini alaca˘ ımız sayıyı temsil ediyor. g a = 60 # Açımızı a de˘i¸kenine atadık. Lise matematik derslerinde faktoriyel su sekilde hesaplanıyordu.factorial(5) dedi˘ imizde Python bize g 120 sonucunu veriyor.13 Faktoriyel (factorial) Faktoriyel i¸lemi için Python 2.x1 Modülümüzü içe aktaralım: >>> import math Simdi. Bu fonksiyon ile Python bizi uzun i¸lemlerden ve ekstra tanımlamalardan s s kurtarıyor.. g s f2 = 4 # ikinci kuvveti f2 de˘i¸kenine atadık.ve ekrana çıktı verelim: print "Bile¸ke kuvvet:". 2) + math. R s Kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda sonuç: s g 6. g s #¸imdi formülümüzü yazalım: S R = math. g s f1 = 3 # Birinci kuvveti f1 de˘i¸kenine atadık.. ... s s s Bundan önceki 2. Kendimiz hesaplayacak olursak: 5!=5x4x3x2x1=120 sonucuna ula¸ırız. Kullanımı ise su sekilde: ¸ ¸ math.Bo¸ bir kwrite belgesi açarak içine kodlarımızı yazmaya ba¸layalım: s s #/usr/bin/env python #coding:utf-8 -*import math #math modülünü ça˘ırdık..sqrt(math. ¸ ¸ n!=nx(n-1)x(n-2)x(n-3)x. 2) + 2 * f1 * f2 * math.5 sürümünde böyle bir fonksiyon yoktu.cos(math. 23..6 sürümü ile math modülü içerisinde bir fonksiyon olu¸turulmu¸.radians(a))) #.0827625303 Tabii ki daha farklı uygulamalar da yapılabilir.pow(f1.. g Bir örnek ile inceleyelim. ¸ >>> math.pow(f2.

fmod(639. Birkaç s s s s s örnek ile fmod fonksiyonun kullanımına bakalım: >>> fmod(x.y) Burada x. >>> math. Bunu g s g modüler aritmetik ile söyle buluruz: ¸ Burada 12 sayısı bizim modumuzdur.3 gibi.0 cevabını döndürür.23. Saat s s 12 bölmeli oldu˘ u için. g 4. saat 09 da. s s kısaca mod i¸lemleri nasıl yapılıyor ona de˘ inelim. s Python bu uzun i¸lemi bizim için fmod fonksiyonu ile tanımlamı¸. Ahmet bey ile Fatma hanım bulu¸tu˘ unda saat 4’ ü gösterir. en küçük tam sayıyı döndürür. Örne˘ in 7. Anla¸ılas g s s ca˘ ı üzere biz yukarıya yuvarlama i¸lemi anlamında kullanaca˘ ız. Yapılan toplama i¸lemi.15 ceil Fonksiyonu Ceil kelimesinin Türkçe kar¸ılı˘ ı tavan çekmek. 5) komutunu verdi˘ imizde. 7 saat sonra bulu¸mak üzere anla¸ıp ayrılıyorlar. i¸leri kolayla¸tırmı¸. Burada x modu alınacak sayıyı. tavan in¸a etmek anlamlarına gelir.0 23.0 cevabını döndürür. Ceil fonksiyonu verilen ondalıklı s sayıdan büyük. Fonksiyon matematikte g s g kullanılan yuvarlama i¸lemi ile ilgili fonksiyonlardan biridir. y ise modu temsil eder: ¸ >>> math.ceil(x. y) seklinde bir kullanımı var. Bu tip i¸lemler Modüler Aritmetik’in konusudur. Kullanımı söyle. s g ˙ önce Ilk Ahmet bey ile Fatma hanım. tam sayılardaki toplama i¸les s minden farklıdır.14 fmod Fonksiyonu Bu fonksiyon matematikteki modüler aritmetik hesaplamaları için olu¸turulmu¸. . ¸ >>> math.y ondalıklı sayıyı temsil etmektedir.3) 0.3) 20. g >>> math.ceil(19. Python bize.fmod(99.

23. g s g 3. Fonksiyonun kullanımı su g g ¸ sekilde: ¸ >>> math. Floor kelimesi zemin. yer.0 de˘ erini verdi.875. Yukarıda math.fabs(9) 9. k) gibi bir sonuç gönderiyor. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibidir: g s g >>> math. Bir örnek daha verelim: g >>> math. 23.0’ a yuvarladı. 3) 23.19 ldexp Fonksiyonu Bu fonksiyon kısaca anlatmak gerekirse frexp fonksiyonunun tersi ya da zıttı diyebiliriz.18 frexp Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen de˘ erin mantisini ve karakteristi˘ ini veriyor.frexp(7) komutunu kullanarak (0.5 sayısını en yakın taban olan 3. k ise karakteristik. m mantis.5) dedi˘ imizde Python bize a¸a˘ ıdaki sonucu verir.frexp(x) Bu durumda Python bize (m. 3) sonucunu elde ediyoruz. Tabi burada amaç matematik dersi anlatmak g de˘ il. Bu fonksiyon ile ondalıklı sayıları en yakın tabana yuvarlama i¸lemi gerçekle¸tiriliyor. g s Bizim için taban anlamı daha manalı.0 Python bize sonuç olarak 3. Simdi ¸ bu sonuçtan elde etti˘ imiz rakamları kullanarak 7 sayısına ldexp fonksiyonunu kullanarak g ula¸alım: s .0 Böyle Python 3.frexp(7) (0.fabs(-3) 3.16 floor Fonksiyonu Di˘ er yuvarlama i¸lemi fonksiyonu floor.floor(3.0 23. taban anlamına geliyor.875. Bir örnek ile inceleyelim: >>> math. Hemen bir örnekle inceleyelim. s s >>> math.17 fabs Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen sayının mutlak de˘ erini verir.

4) -15 Bu iki örnekten de anla¸ılaca˘ ı üzere birincisinde a¸a˘ ıya.) Gerçi i¸in Öklitg s s s Pisagor kısmına de˘ inmeyelim.875. Hatta ezberlerdik 3-4-5 üçgeni. y) seklindedir.ldexp(0. Ondalık kısmı kesiyor(kırpıyor).hypot(x. g s >>> math. Bu fonksiyon Python 2. Öklit ba˘ ıntısı a2 = b2 + c2 seklindedir. 3) 7. ikincisinde (– operatörden dolayı) s g s g yukarı yuvarladı olarak algılanabilir.5) (0. Kullanımı modf(x) seklinde.4) 15 >>> math.trunc(-15.5.20 modf Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen sayının ondalıklı kısmı ile tam kısmını parçalayarak size geri döndürüyor. Yukarı ya da a¸a˘ ı s g yuvarlıyor diyemiyoruz. Neyse bu kadar g g anı yeter. x burada tam sayı ve ondalıklı sayı olabilir. Hemen yukarıg daki üçgenlerde deneyerek örnekleyelim: . ¸ g s 23. vektörlerin birim uzunluklarını bulmak için çokça kulladı˘ ımız bir ba˘ ıntı. Fonksiyonun kullanımı. Peki neyi kesiyor? Verilen ondalıklı veya tam sayıların s sadece tam kısımlarını bize döndürüyor.0) 23. orası matematik uzmanlarının i¸i. Hani bir zamanlar lise matematik ve fizik ¸ g ¸ derslerinde üçgenlerin kenar uzunluklarını.0 Bu sekilde ldexp fonksiyonunu kullanarak de˘ erimize yeniden ula¸abiliyoruz. ˙ste hypot fonksiyonu i¸imizi kolayla¸tırarak bu ba˘ ıntının sonucunu bize döndürüyor.6 sürümü ile eklenmi¸. topla. Hemen bir örnek ile ¸ açıklayalım: >>> math. s s Simdi örneklerle bakalım: ¸ >>> math.trunc(15. Kırpıyor herhalde uygun kelime diye g dü¸ünüyorum ya da kesiyor diyebiliriz.modf(6. 5-12-13 üçgeni gibi. Fakat bu fonksiyonun yaptı˘ ı i¸lem sadece ondalıklı kısmı g s kesmek. (Pisagor teoremi diye geçer. karekökünü bul gibi sıkıntılardan kurtarıyor. 6. Bu da – ve + operatörü kullanılmı¸ örnek i¸lemlerde ortaya çıkıyor.>>> math.22 hypot Fonksiyonu Öklit ba˘ ıntısı için olu¸turulmu¸ bir fonksiyondur. I¸ s s g Verilen de˘ erlerin karesini al. s 23.21 trunc Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen de˘ erleri tam sayı olarak kırpıyor.

hypot(3.4 acosh Fonksiyonu Hiperbolik kosinüs fonksiyonunun tersini döndürür.tanh(90) 1. Burada x girilen de˘ erdir. Kullanımı: .3 tanh Fonksiyonu Hiperbolik tanjant fonksiyonunu döndürür.23.hypot(5.sinh(0) 0.0 ya da: >>> math.cosh(0) 1.cosh(x) seklindedir.23.0 23. Kullanımı: >>> math. Burada x girilen de˘ erdir.sinh(x) seklindedir. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math. 4) 5.>>> math. Kullanımı: >>> math.0 23. 12) 13.2 sinh Fonksiyonu Hiperbolik sinüs fonksiyonunu döndürür.23 Hiperbolik Fonksiyonlar 23.23. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.0 23. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.1 cosh Fonksiyonu Hiperbolik kosinüs fonksiyonunu döndürür.0 23. Burada x girilen de˘ erdir.23. Kullanımı: >>> math.tanh(x) seklindedir.

>>> math.6 sürümü ile eklenmi¸.5 asinh Fonksiyonu Hiperbolik sinüs fonksiyonunun tersini döndürür.acosh(1) 0. Burada x girilen de˘ erdir.0 Bu fonksiyon Python 2.atanh(x) seklindedir. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.asinh(0) 0. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math. s 23.6 atanh Fonksiyonu Hiperbolik tanjant fonksiyonunun tersini döndürür.atanh(0) 0.23.6 sürümü ile eklenmi¸.acosh(x) seklindedir. Burada x girilen de˘ erdir.0 Bu fonksiyon da Python 2.asinh(x) seklindedir. Kullanımı: >>> math. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.6 sürümü ile eklenmi¸. s .0 Bu fonksiyon Python 2. Kullanımı: >>> math. s 23. Burada x girilen de˘ erdir.23.

g modülü normal bir sekilde içe aktarmamız yeterli olacaktır: ¸ >>> import datetime Dilerseniz ilk i¸ olarak bu modülün içeri˘ inde neler olup olmadı˘ ına bir bakalım: s g g >>> dir(datetime) [’MAXYEAR’. g 24. ’__doc__’. i¸levlerine göre g s inceleyece˘ iz. ’time’. ’date’. yıl. ’__package__’. ’tzinfo’] Biz bu derste.BÖLÜM 24 datetime Modülü Python’da datetime adlı bir modül bulunur. ’MINYEAR’. Bu modül bize tarih ve zamanla ilgili i¸lemleri s gerçekle¸tirme imkanı sa˘ lar. ’datetime’. ’datetime_CAPI’. s g g yani Python geli¸tiricilerince yazıldı˘ ından. bu modülü kullanmak için herhangi bir harici pros g gram kurmamıza gerek yok.today() Burada. yukarıda görünen nitelik ve fonksiyonları isimlerine göre de˘ il. datetime modülünün date adlı sınıfı içinde yer alan today() adlı bir fonksiyonu ça˘ ırdık. Yani yukarıdaki karakter dizisi 8 Temmuz ¸ 2010 tarihini gösteriyor. Bunun için söyle bir kod yazıy¸ oruz: >>> bugun = datetime. ’__name__’. Bu modül Python’un standart kütüphanesine dahil oldu˘ undan.1 Bugünün Tarihini Bulmak datetime adlı modülü kullanarak bugünün tarihini bulabiliriz. ’timedelta’. Yazdı˘ ımız bir programda datetime modülüne ihtiyaç duyarsak. g Bu fonksiyon bize bugünün tarihini verir: >>> print bugun 2010-07-08 Bu çıktıda görünen tarih “yıl-ay-gün” seklindedir. ay ve gün bilgilerini tek tek ayıklayabilirsiniz: 385 . Yukarıdaki kodu kullanarak.date.

Simdi bu tarihin hangi güne denk geldi˘ ini bulaca˘ ız: ¸ g g >>> print bugun. s "Cuma".month) 2010 yılının 7.year yılı. ayındayız!" %(bugun. "Cumartesi".coding: utf-8 import datetime hafta = {0: 1: 2: 3: 4: 5: 6: "Pazartesi". Buna göre söyle bir tablo çizebiliriz: ¸ Sayı 0 1 2 3 4 5 6 Gün Pazartesi Salı Çar¸amba s Per¸embe s Cuma Cumartesi Pazar Buna göre yukarıdaki çıktıda gördü˘ ümüz 3 sayısı Per¸embe gününe i¸aret ediyor. Simdi su kodlara dikkatlice bakalım: g ¸ ¸ >>> bugun = datetime.today() Böylece bugünün tarihin aldık. s "Per¸embe". Python haftanın günlerini gös¸ terirken sayılardan yararlanır. "Çar¸amba". g ˘ 24. ayın %s.month.date. ayındayız! >>> print "%s.year 2010 yılındayız! >>> print "%s yılının %s. ayın 8. sözlüklerden yararlanarak söyle s ¸ bir sey yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python #-*.weekday() 3 Muhtemelen çıktının bu sekilde olmasını beklemiyordunuz.>>> print "%s yılındayız!" %bugun. E˘ er g s s g Python’ın günleri sayıyla göstermesi ho¸unuza gitmediyse. bugun. günündeyiz!" %(bugun. "Salı".2 Bir Tarihin Hangi Güne Geldigini Bulmak Bir önceki bölümde datetime modülünü kullanarak bugünün tarihiyle ilgili bazı bilgiler edinebildik. bugun. bugun.day) 7. "Pazar"} . bugun. günündeyiz! Gördü˘ ünüz gibi bugun. Bu bölümde ise bir tarihin haftanın hangi gününe denk geldi˘ ini bulmaya çalı¸ag s ca˘ ız.day ise günü gösteriyor.month ayı.year.

day ve year nitelikleri burada da geçerlidir: g g >>> print tarih. ilgili tarihi yıl-ay-gün seklinde parantez içinde yazıyoruz. 30) Burada.. s "Cuma". "Pazar"} tarih = datetime. Bunun için öncelikle üzerinde i¸lem yapaca˘ ımız tarihi belirts s g memiz gerekiyor. Tabii isterseniz yukarıda s yazdı˘ ımız sözlükten yararlanarak daha net bir çıktı alabilirsiniz: g #!/usr/bin/env python #-*.weekday()])) Daha önce ö˘ rendi˘ imiz month. 5. 30 Mayıs 2010 tarihini belirttik.coding: utf-8 import datetime hafta = {0: 1: 2: 3: 4: 5: 6: "Pazartesi".date.. Bunu su sekilde yapıyoruz: ¸ ¸ >>> tarih = datetime.weekday() 6 Demek ki 30 Mayıs 2010 tarihi Pazar gününe denk geliyormu¸. Ancak tabii istersek farklı tarihler g s üzerinde de i¸lem yapabiliriz. s "Per¸embe".year #yıl .date(2010. "Cumartesi".day #gün 30 >>> print tarih.date g adlı sınıfı kullanarak.date(2010.bugun = datetime.month #ay 5 >>> print tarih. Böylece su çıktıyı ¸ ¸ elde edebiliyoruz: >>> print tarih 2010-05-30 Mesela bu tarihin hangi güne denk geldi˘ ini bulmak istersek weekday() adlı fonksiyondan g yararlanabilece˘ imizi biliyorsunuz: g >>> print tarih. hafta[tarih.weekday()]) Yukarıda yaptı˘ ımız i¸lemler hep bugünün tarihi ile ilgiliydi. 5. "Çar¸amba". "Salı".today() print "Bugün %s" %(hafta[bugun. Bunu nasıl yaptı˘ ımıza çok dikkat edin. 30) print ("%s tarihi %s gününe denk gelir" %(tarih. datetime.

date.date” nesnesi.today() >>> print bugun. Bu aracı kullanarak tarih bilgilerini istedi˘ imiz sekilde biçimlendirebiliriz. line 1.date’ object is unsubscriptable Dedi˘ imiz gibi.2010 24.date. Yani mesela söyle bir sey yazamayız: g ¸ ¸ >>> print bugun[:4] Traceback (most recent call last): File "<stdin>". in <module> TypeError: ’datetime. Biz yukarıdaki örnekte “%c” adlı karakteri kullandık. E˘ er biz tarih çıktılarını karakter g ¸ g dizisi olarak almak istersek strftime() adlı özel bir fonksiyondan yararlanabiliriz. Bunu söyle ¸ kullanıyoruz: >>> bugun = datetime.date’> Gördü˘ ünüz gibi elimizdeki sey bir “datetime.3 Tarihleri Biçimlendirmek Yukarıda ö˘ rendi˘ imiz bilgilere göre bugünün tarihini elde edebilmek için söyle bir kod yazg g ¸ abiliyoruz: >>> bugun = datetime.07. yukarıdaki çıktı bir karakter dizisi de˘ ildir..2010 00:00:00 strftime() fonksiyonu son derece yararlı bir araçtır.today() Bu kod bize bugünün tarihinin ne oldu˘ unu gösterir: g >>> print bugun 2010-07-08 Ancak bu çıktı bir karakter dizisi olmadı˘ ı için.strftime("%c") 08. ˙ g g Isterseniz bu durumu hemen teyit edelim: >>> type(bugun) <type ’datetime. Bu i¸i yaparken bir takım i¸aretlerden/karakterlerden yararg ¸ s s lanmamız gerekiyor. bu çıktıyı istedi˘ imiz gibi biçimlendirmek g g mümkün de˘ ildir. Dilerseniz bu karakterlerin en önemlilerini listeleyelim: ..

date(2005. yılın kaçıncı gününe denk geldi˘ ini gösteren 1-366 g arası bir sayı tamsayı cinsinden ay belli bir tarihin yılın kaçıncı haftasına geldi˘ ini gösteren 0-53 arası bir g sayı yılın son iki rakamı tamsayı cinsinden yıl ˙ Isterseniz bu tabloya bakarak birkaç örnek de verelim: >>> print "Bugün günlerden %s" %bugun.Karakter %a %A %b %B %c %d %j %m %U %y %Y Anlamı hafta gününün kısaltılmı¸ adı s hafta gününün tam adı ayın kısaltılmı¸ adı s ayın tam adı tam tarih tamsayı cinsinden gün belli bir tarihin. Yani e˘ er sisteminizin dil yereli ˙ s g Ingilizce ise ay isimleri de tabii ki ˙ Ingilizce olacaktır. Dolayısıyla bu g s g karakter dizisini istedi˘ iniz gibi biçimlendirebilirsiniz: g >>> tarih = datetime.strftime("%A") Bugün günlerden Per¸embe s >>> print bugun.2005 00:00:00 >>> print type(krk) <type ’str’> >>> print krk[:2] 03 strftime() fonksiyonunun önemli bir özelli˘ i vardır.strftime("%a") Per Dilerseniz bütün karakter dizisini do˘ rudan strftime() fonksiyonu içine de yazabilirsiniz: g >>> print bugun. 4. strftime() fonksiyonunun genellikle söyle kullanıldı˘ ına tanık olursunuz: ¸ g . 3) >>> krk = tarih.strftime("%c") >>> print krk 03. strftime() fonksiyonunun dönü¸ de˘ eri bir karakter dizisidir. Bu fonksiyon sisteminizde tanımlı olan dil g yereline (locale) göre i¸lem yapar.04.strftime("Aylardan %B") Aylardan Temmuz Dedi˘ imiz gibi.

today() >>> print bugun.strftime("Son güncelleme: %d/%m/%y") 24.today() Böylece bugünün tarihini bulduk.date. Bu fonksiyona verdi˘ imiz sayı de˘ erli argüman..4 Tarihlerle Aritmetik ˙slem Yapmak I¸ E˘ er yazdı˘ ınız bir programda tarihlere dayalı bir i¸lem yapıyorsanız. Bizim amacımız 1 günlük fark üzerinden i¸lem yapmak oldu˘ u için timedelta() s g fonksiyonuna argüman olarak 1 sayısını verdik.fark >>> print dun 2010-07-08 Burada datetime modülü içinde bulunan timedelta() adlı özel bir fonksiyondan yararlandık. mevcut tarihin öncesini g g s ve sonrasını da bilmeniz gerekebilir.date. mesela doların bir gün öncesine göre yükselip yükselmedi˘ ini kullanıcıya gösterebilmek için.strftime(’%d/%m/%Y’) . s s Dilerseniz strftime() fonksiyonunu kullanarak do˘ rudan gün adını da alabilirsiniz: g >>> print dun. bugünün tarihini bilmenin yanısıra bir önceki günün g tarihini de bilmeniz gerekir. fark de˘ i¸keninin gs de˘ erini (yani 1’i) çıkarıyoruz. Siz bu tarihin 1 gün öncesini bulmak istiyorsunuz: >>> fark = datetime. En basitinden.com’daki s sayfaların en sonuna eklenen “Son güncelleme” tarihini olu¸turmak için ben de bu fonksiyon s kullanılıyor. Daha sonra 1 gün öncesinin tarihi bulabilmek için bugünün tarihinden.2010 Cuma olsun.. Bunun için kullanılan karakter dizisi söyle: ¸ bugun. Hatta örne˘ in e˘ er dolar kurundaki haftalık de˘ i¸imi grafiklerle g g gs gösteren bir uygulama yazacaksanız mevcut günün 7 gün öncesine kadar giden tarihleri de alabilmeniz gerekir. E˘ er bir önceki günün haftanın hangi gününe denk geldi˘ ini bulmak istiyorsak g g söyle bir sey yazabilece˘ imizi biliyorsunuz: ¸ ¸ g >>> print dun. Mesela TCMB’den döviz kuru bilgilerini alan bir program yazıyorsunuz diyelim.weekday() 3 Demek ki 8 Temmuz 2010 tarihi Per¸embeye denk geliyormu¸. Böylece bugünün 1 gün öncesi olan 8 Temmuz 2010 tarihini g elde ediyoruz.07. Diyelim ki bugünün tarihi 09. kaç günlük bir fark üzerinden i¸lem yapaca˘ ımızı g g s g gösteriyor.>>> bugun = datetime.strftime("%A") Per¸embe s Bu strftime() fonksiyonunun oldukça geni¸ bir kullanım alanı vardır.timedelta(1) >>> dun = bugun . Gelin isterseniz bu tür i¸lemleri nasıl yapabilece˘ imizi gösteren basit bir s g örnek verelim: >>> import datetime >>> bugun = datetime. Mesela istihza.

geometry("200x200") etk = Label(font = "Helvetica 60 bold".pack(pady=50) a = -1 391 . Python’da saat/zaman ile ilgili i¸lemler yapmamızı sa˘ lar.. s 25... fg = "steelblue") etk. tıpkı öteki modüller gibi içinde birtakım fonksiyonlar barındırır. Prog gramın kaç saniye duraca˘ ını. yazdı˘ ımız bir programın i¸leyi¸ini belli bir süre durdurmamızı sa˘ lar.sleep(1) . Bu modül i¸lev olarak s g s az çok datetime() modülüyle benzerlik gösterir.... s Gelin isterseniz yukarıdaki bilgiyi kullanarak grafik arayüze sahip bir sayaç yazalım: from Tkinter import * import time pencere = Tk() pencere. sleep() g fonksiyonu. sleep() fonksiyonuna verdi˘ imiz bir parametre ile belirliyoruz. Yani programımızın 1’er saniye aralıklarla çalı¸masını istedik. Python’daki bu time adlı modül. 0’dan 10’a kadar olan sayılar 1’er saniye aralıklarla ekrana dökülüyor.BÖLÜM 25 time Modülü time modülü.. bu fonksiyon.. time. Dilerseniz bu fonksiyonlar içinde en çok kullanılanı inceleyerek ba¸layalım konumuza. ˙ g s s g Isterseniz buna basit bir örnek verelim: >>> import time >>> for i in range(10): . time() modülü içinde en sık kullanılan fonksiyondur. g g Biz yukarıdaki örnekte bu parametreyi “1” olarak belirledik.1 sleep() Fonksiyonu Dedi˘ imiz gibi. print i Gördü˘ ünüz gibi.

relief = "raised". fg = "navy") self.coding: utf-8 -*from Tkinter import * import time import threading class GUI(object): def __init__(self): self.penar_olustur() def penar_olustur(self): """Pencere araçlarımızı burada olu¸turuyoruz.btn. .etk. Böylece sayacın durmasını sa˘lıyoruz ve programın g aniden kapanıp hata vermesine engel oluyoruz""" pencere.pack(pady=50) self.while True: a += 1 time.protocol("WM_DELETE_WINDOW". self. Pros gram penceresini fare ile sürüklerken bu takılmaları daha iyi görebiliyoruz. Bunu engellemek için programınızı çok katmanlı (multi-threaded) bir hale getirebilirsiniz: # -*. pencere.. fg = "steelblue") self.mainloop() Yalnız dikkat ettiyseniz bu sayaç programı çalı¸ma sırasında bloke oluyor..sleep(1) pencere.. s Programımız bir etiket ve dü˘meden ibaret. yani takılıyor.update() etk["text"] = a pencere.. E˘er bunu yapmazsak g #program yine de kapanacak.kapat self.""" g self.btn["command"] = self. ama kapanırken #hata verecektir.kapat) def kapat(self): """Programın kapanmasını sa˘layan fonksiyon.etk = Label(font = "Helvetica 60 bold". font = "Helvetica 15 bold".state("withdraw") #sayacın düzgün bir ¸ekilde durabilmesi için s #programımıza 1 saniyelik bir süre tanıyoruz. Üstelik programı çarpı dü˘ mesinden kapatmaya çalı¸tı˘ ımızda da programda belli bir kasılma göze çarpıyor.btn = Button(text = "KAPAT".pack() #Kullanıcı çarpı dü˘mesine bastı˘ında kapat g g #fonksiyonu devreye girsin. g Burada programı tamamen kapatmadan önce pencereyi "withdraw" durumuna alıyoruz. g s g Ayrıca program kapanırken hata da veriyor.

Artık programımızı sona erdirebiliriz. Bu örnekteki g “%Y” ifadesi yılı göstermemizi sa˘ lıyor.time. hafta. Örne˘ in: g >>> import time >>> time. ay.sleep(1) #Pencere "withdraw" durumuna alındı ve sayacımız #durdu.destroy() pencere = Tk() pencere.strftime("%m") ’08’ Günü görmek için: >>> time. pencere. yıl. strftime() fonksiyonunu bir parametre ile birlikte kullanıyoruz.2 strftime() Fonksiyonu strftime() fonksiyonu yardımıyla gün.strftime("%Y") ’2010’ Gördü˘ ünüz gibi. saniye gibi bilgileri gösterebiliriz.strftime("%d") ’16’ Ay.state() != "withdrawn": sayi += 1 time.strftime("%y") ’10’ Ayı görmek için: >>> time.mainloop() 25.sleep(1) app. saat.Thread): def run(self): sayi = -1 #pencere durumu "withdrawn" olmadı˘ı sürece g #sayacımız saymaya devam edecek.etk["text"] = sayi syc = Sayac() syc.start() pencere. dakika. while pencere. gün ve yılı birlikte görmek için: .geometry("350x300") app = GUI() class Sayac(threading. E˘ er yılın son iki hanesini görmek istersek söyle yazg g ¸ abiliriz: >>> time.

>>> time.08.LC_ALL.%m.strftime("%x") ’08/16/2010’ Tabii buradaki gösterim ay/gün/yıl seklinde.setlocale(locale.2010’ Burada gün. dakika ve saniye bilgilerini tek tek alabilirsiniz.strftime("%M") ’13’ .strftime("%x") ’16. e˘ er isterseniz saat. dakika ve saniye bilgilerini elde etmek isterseniz g söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ >>> time.1254") >>> time. g Saati almak için: >>> time. Amerikan sisteminde 12 saat üzerinden i¸lem yapılırken. tıpkı tarih gösteriminde oldu˘ u gibi. Türkiye’ye uygun bir tarih gösterimi elde etmek için iki yol takip edebilirsiniz. Türkiye’deki tarih gösterimi ise gün-ay-yıl sek¸ ¸ lindedir.setlocale(locale. "tr_TR.strftime("%H") ’14’ Dakikayı almak için: >>> time.UTF-8") >>> time. s Burada da.strftime("%X") ’2:08:02 PM’ Bu da.LC_ALL.strftime("%d. Windows kullanıcıları yukarıdaki kodları su sekilde yazabilir: ¸ ¸ >>> import locale >>> locale.UTF-8") >>> time.setlocale(locale. s ˙ Ikincisi: >>> import locale >>> locale.08. Amerikan sistemine uygun bir saat gösterimidir. Yukarıdaki kullanım GNU/Linux içindir.strftime("%x") ’16-08-2010’ Burada ise locale modülünden yararlanarak Türkçe yerelleri etkin hale getirdik. "Turkish_Turkey. "tr_TR.%Y") ’16. g Bunu Türkiye sistemine uygun bir hale getirmek için yine locale modülünden yararlanaca˘ ız: g >>> locale.2010’ E˘ er strftime() modülünü kullanarak saat. ay ve yıl bile¸enlerini uygun sırada ve tek tek belirttik.strftime("%X") ’14:08:02’ Gördü˘ ünüz gibi. Birincisi: >>> time.LC_ALL. Türkiye sisteminde g s 24 saat üzerinden i¸lem yapılıyor.

3 localtime() Fonksiyonu localtime() fonksiyonunu kullanarak tarih ve saate ili¸kin bütün bilgilerin yer aldı˘ ı bir demet s g elde edebilirsiniz: >>> time. tm_sec=42. tm_wday=0.strftime("%H:%M:%S") ’14:13:53’ Bunların dı¸ında. tm_isdst=1) Bu demette toplam 9 adet de˘ er bulunur ve bu de˘ erlerin anlamı sudur: g g ¸ . tm_hour=16. strftime() fonksiyonu ile birlikte kullanılan ba¸ka harfler de bulunur. tm_min=49. tm_yday=228.strftime("%S") ’53’ Elbette bunları birle¸tirebilirsiniz de: s >>> time. tm_mon=8.Saniyeyi almak için: >>> time. tm_mday=16.localtime() time.struct_time(tm_year=2010. s s harfleri söylece özetleyebiliriz: ¸ ˙fade I %a %A %b %B %c %d %H %I %j %m %M %S %U %x %X %y %Y Anlamı Kısaltılmı¸ gün adı s Tam gün adı Kısaltılmı¸ ay adı s Tam ay adı Tam tarih ve saat Ondalık sayı cinsinden gün (aya göre) Ondalık sayı cinsiden saat (24 saat hesabına göre) Ondalık sayı cinsinden saat (12 saat hesabına göre) Ondalık sayı cinsinden gün (yıla göre) Ondalık sayı cinsinden ay Ondalık sayı cinsinden dakika Ondalık sayı cinsinden saniye Yıla göre hafta numarası. Pazar haftanın ilk günü olarak alınır Tam tarih Tam saat Yılın son iki hanesi Tam yıl gösterimi Bu 25.

>>> zaman.tm_wday 0 #Pazartesi.gmtime(0).tm_year 1970 ... günü.tm_mon 8 #A˘ustos ayı.Sıra 0 1 2 3 4 5 6 7 8 ˘ Deger tm_year tm_mon tm_mday tm_hour tm_min tm_sec tm_wday tm_yday tm_isdst Anlamı yıl ay gün saat dakika saniye haftanın günü (Pazartesi 0) yıla göre gün gün ı¸ı˘ ından yararlanma uygulamasının olup olmadı˘ ını denetler sg g Bu de˘ erlere su sekilde ula¸abiliriz: g ¸ ¸ s >>> zaman = time.localtime() >>> zaman.tm_yday 228 #yılın 228. dakika >>> zaman. Epoch zamanın ba¸langıcıdır. >>> zaman. Zamanın ba¸langıcının ne oldu˘ unu bulmak için gmtime() fonksiyonunu s s g kullanabiliriz: >>> print time.tm_hour 16 #Saat ak¸am 4 s >>> zaman. g >>> zaman.tm_year 2010 >>> zaman.4 gmtime()...tm_min 49 #49.tm_isdst 1 #gün ı¸ı˘ından yararlanma uygulaması etkin s g 25..tm_mday 16 #Ayın 16’sı. time() ve ctime() Fonksiyonları Python’da zaman hesaplaması yapılırken “epoch” adlı bir kavramdan yararlanılır... >>> zaman..

yani zamanın ba¸langıcı 1970 imi¸.ctime(bir_saat_sonra) Tue Aug 17 10:18:59 2010 ÖZEL KONULAR .984 ctime() fonksiyonu ise bize tam tarih ve saat bilgisini gösterir: >>> time. time() adlı ba¸ka bir fonksiyonu kullas s s narak zamanın ba¸langıcından bu yana kaç saniye geçti˘ ini bulabiliriz: s g >>> time. Mesela su andan 60 saniye sonrasını hesaplamak için söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> sonraki_tarih = time.ctime() ’Tue Aug 17 09:13:47 2010’ time() ve ctime() fonksiyonlarını birlikte kullanarak sonraki bir zamanı hesaplayabiliriz.time() + (60 * 60) >>> print time.ctime(sonraki_tarih) Tue Aug 17 09:17:44 2010 E˘ er tam bir saat sonrasını hesaplamak isterseniz su kodu kullanabilirsiniz: g ¸ >>> bir_saat_sonra = time.time() + 60 >>> print time.time() 1282025564.Demek ki “epoch”...

py on line 3. but no encoding declared. line 3 SyntaxError: Non-ASCII character ’\xc3’ in file deneme.BÖLÜM 26 len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti Bildi˘ iniz gibi.html for details Burada Python bize ASCII olmayan bir karakter kullandı˘ ımızı. “#--coding:utf8--” satırını eklemezsek suna benzer bir hata alırız: g ¸ File "deneme. üstelik uygun bir kodlama düzeni g de belirtmedi˘ imizi söylüyor.. Bu hatayı almamak için beti˘ imizi su hale getirmemiz gerekir: g g ¸ #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*print "Türkçeye özgü karakterler: ¸çö˘üı" s g Burada ekledi˘ imiz “#--coding:utf8--” satırı yardımıyla beti˘ imizin kodlama düzenini “utf8” g g olarak belirledik.. Su komutun çıktısına baktı˘ ımızda gerçekten ¸ g de Python’un varsayılan kod çözücüsünün “ascii” oldu˘ unu görüyoruz: g >>> import sys >>> sys. E˘ er beti˘ imiz içinde kendimiz bir kodlama düzeni belirtmezsek.py". Diyelim ki söyle bir sey var elimizde: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python print "Türkçeye özgü karakterler: sçö˘üı" ¸ g Burada oldu˘ u gibi.org/peps/pep-0263. see http://www.getdefaultencoding() ’ascii’ 398 . Python g g otomatik olarak “ascii” kodlamasını kullanacaktır.python. içinde Türkçe karakterler geçen bir program yazdı˘ ımızda beti˘ imizin en ba¸ına g g g s su satırı eklememiz gerekir: ¸ #-*-coding:utf8-*- Not: Windows kullananlar “utf8” yerine “cp1254” kodlamasını kullanabilir.

.. yukarıda bahsetti˘ imiz 128 karaks g terlik tablonun dı¸ında kalıyormu¸. ascii kodlag masında hangi sayının hangi karaktere denk geldi˘ ini bulmak için http://www. “ascii” kelimesini “askii” seklinde telaffuz ediyoruz.com/ g adresindeki tablodan faydalanabilirsiniz.i) Burada “%s”. Su kod yardımıyla bunu do˘ rulayabiliriz: ¸ g >>> print chr(65) A Örne˘ in “100” sayısının hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ine bakalım: g s g >>> print chr(100) d Demek ki “100” sayısı “d” harfine kar¸ılık geliyormu¸. “ascii”nin aksine Türkçe karakterleri de çözümleyebiliyor. “ascii” kodlamasında. print "%s => %c"%(i. Python’un varsayılan kod çözücüsü olan “ascii”. Hemen Python komut ¸ g satırında sunu yazıyoruz: ¸ . “ascii” denen karakter kodlama düzeni ˙ Ingiliz alfabesi temel alınarak 1960’lı yıllarda hazırlanmı¸. tabloda bulunmayan bu karakterleri çözümleyemiyor. daha önce bir s yerlerde muhtemelen kar¸ınıza çıkmı¸ olan su hata mesajından da hatırlıyor olabilirsiniz: s s ¸ UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Buradan anladı˘ ımıza göre. Bunların ilk 33 tanesi ekranda görünmeyen karakterlerdir. Geri kalan 95 karakter ise ekranda bilfiil gördü˘ ümüz karakterlerdir. s s ascii tablosuna baktı˘ ımız zaman. yazılan bir metnin akı¸ını kontrol etme görevi gördükleri için.. “%c” ise bu sayıların “char” yani g g “karakter” kar¸ılıklarını gösteriyor.. Bu durumun bir yansımasını.. Standart “ascii” kodlamasında toplam s s 128 karakter bulunur..Peki bu “ascii” denen sey de ne oluyor? ¸ “ascii” kelimesi ˙ Ingilizce “American Standard Code for Information Interchange” (Bilgi Alı¸veri¸i s s için Amerikan Standart Kodu) ifadesinin kısaltması. ˙ste biz beti˘ imizde “utf8” gibi bir kodlama düzeni belirtmedi˘ imiz zaman. Beti˘ imizde “utf8” kodlaması kullanarak Python’un “ascii” yerine “utf8”i kullanmasını sa˘ lıyg g oruz.asciitable. Yani bu g tabloda sadece 128 adet karakter tanımlanmı¸tır.. “kontrol karakterleri” s adı veriliyor. Simdi yukarıda anlattı˘ ımız meseleye biraz daha yakından bakalım. “utf8” kodlaması. Bu karakterlere. print chr(i) Bu tabloda hangi sayının hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ini açık açık görebilmek için ise söyle s g ¸ bir sey yazabilirsiniz: ¸ >>> for i in range(128): .. Ayrıca isterseniz su komutu kullanarak kendiniz de ¸ benzer bir ascii tablosu üretebilirsiniz: >>> for i in range(128): .... g ¸ ˙ Ingiliz alfabesindeki her harf bir sayıya kar¸ılık geliyor.. Türkçe harflerin (¸çö˘ ı) bu tabloda bulunmadı˘ ını görüyg s g g oruz. Yani söz konusu karakter. konumu belirtilen g karakteri çözümleyemiyormu¸... 128 aralı˘ ındaki sayıların “bildi˘ imiz” halini. Mesela “65” sayısının kar¸ılı˘ ı “A” s s g harfidir. Amacı da o dönemde kullanımda s olan yazı makinelerinin standartla¸masını ve böylece bu makinelerin birbirleriyle uyumlu çalı¸s s masını sa˘ lamak. Python’un I¸ g g varsayılan kodlama düzeni olan “ascii”. Peki burada neden 128’e kadar olan sayıları kullandık? s Çünkü yukarıda da söyledi˘ imiz gibi ascii tablosunda toplam 128 karakter bulunur.

Bunun nedeni “a” harfinin “ascii” ¸ tablosunda bulunuyorken. 5 karakterden olu¸uyor!. Bakalım Python ne yapacak? s ’\xc5\x9f’ Python. Burada “a” ve “s” harflerinin ortak özelli˘ i.. bu harfi “a” harfinden farklı bir sekilde yorumladı. “s” gibi harfler normal olarak 1 karakter uzunlu˘ unda. Ama gördü˘ ünüz gibi aslında “çilek” karakter g dizisi 6 de˘ il.. Python’da bir nesnenin boyutunu ö˘ renmek için len() fonksiyonundan g g yararlanıyoruz. Simdi bir de suna bakalım: g g ¸ ¸ ¸ >>> "¸" s Burada Türkçe’ye özgü bir harf olan “¸”yi kullandık. s Simdi bu konuya ufak bir ara verelim. Türkçe’ye özgü öteki karakterlerde de görüyoruz: .. “¸” harfinin bu tabloda bulunmuyor olması. Aslında ara vermekten ziyade aynı konuya ba¸ka bir ¸ s pencereden bakmaya devam edece˘ iz. ama “ç” harfi g g öyle de˘ il. Dolayısıyla Python “çilek” karakter dizisi içinde geçen “ç” harfini tek ba¸ına 2 g s saydı˘ ı için toplam 6 karakter buluyor. Dolayısıyla bunlar “ascii” ile kodlandı˘ ında tek karakter seklinde temsil edilebiliyor. “a”... Aynı durumu.. g Hepimizin bildi˘ i gibi. “ç” harfinin suçu ise Türkçe’ye özgü g ¸ karakterlerden biri olması. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> b = "çilek" >>> len(b) 6 Burada len() fonksiyonu “6” sonucunu verdi. bunların g g “ascii” kod tablosunda yer alıyor olması. Simdi bu tuhaflı˘ ın nereden kaynaklandı˘ ını bulmaya g s ¸ g g çalı¸alım: s >>> len("s") 1 >>> len("a") 1 >>> len("ç") 2 Gördü˘ ünüz gibi.. Ya da kabaca söyle diyebiliriz: “a” ve “s” harflerinin ¸ ortak özelli˘ i her ikisinin de ˙ g Ingiliz alfabesinde bulunuyor olması......>>> "a" Buradan elde edece˘ imiz çıktı tabii ki söyle olacaktır: g ¸ ’a’ Gördü˘ ünüz gibi Python “a” harfini do˘ ru bir sekilde algıladı. En basit sekliyle bu fonksiyonu su sekilde kullanabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> a = "python" >>> len(a) 6 Demek ki “python” karakter dizisi içinde 6 karakter varmı¸..

¸ Python’un varsayılan kod çözücüsü olan ascii yalnızca 1 baytlık verileri do˘ ru olarak göstereg bilir. bir karakter dizisindeki bayt sayısını saymaktır. “x82” ve “xac”). ’\xc4\xb1’) Aslında sorunun temelinde su yatıyor: len() fonksiyonu.. karakter ¸ g s g sayısını saymaz. Mesela “avro” i¸areti g s de ascii’nin lanetinden payını alıyor: >>> "€" ’\xe2\x82\xac’ >>> len("€") 3 Demek ki. Karakterler veya harfler özünde bilgisayara hiç bir sey ifade etmez.>>> len("ı") 2 >>> len("¸") s 2 >>> len("ö") 2 >>> len("˘") g 2 Yukarıda Python’un “¸” harfini nasıl gösterdi˘ ini hatırlıyoruz: s g >>> "¸" s ’\xc5\x9f’ Aynı sekilde öteki Türkçe harfler de ˙ ¸ Ingilizce harflerden farklı görünecektir: >>> "ç". (“xe2”. ’\xc3\xb6’. özellikle Türkçe yazılmı¸ bir programda. Esasında yukarıdaki çıktıları inceledi˘ imiz zaman bu durumu net olarak g görüyoruz. Onun ilgilendi˘ i. yalnızca bayt sayısıdır. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı i¸."ö". ’\xc4\x9f’. Çünkü bilgisayarlar g sadece sayılardan anlar. s s s Bütün bu anlattıklarımızdan yola çıkarak. Mesela “¸” harfinin çıktısına bakalım tekrar: s >>> "¸" s ’\xc5\x9f’ Buradaki çıktıda “xcf” + “x9f” seklinde gösterilen toplam 2 bayt var. Türkçe harfler ascii kodlamasına göre 1 baytla gösterilemedi˘ i için de yukarıdaki gibi bir g durum ortaya çıkar."ı" g s (’\xc3\xa7’.. g . “€” i¸areti tek ba¸ına üç bayt içeriyormu¸. g Bu problem tabii ki yalnızca Türkçe’ye özgü karakterler için geçerli de˘ il. g s Yani aslında len() fonksiyonu bir karakter dizisinin bir veya birden fazla karakter (veya harf) içerip içermemesiyle ilgilenmez. e˘ er kuls g lanıcıdan birtakım veriler alıyorsak ve program içinde bu verilerin uzunlu˘ unu ölçüyorsak. ço˘ u ki¸inin zannetti˘ i gibi. Bayt sayısı 1’den fazla oldu˘ unda ise çuvallıyor!. ˙ste len() fonksiyonu da ¸ I¸ karakter içindeki bu bayt sayısına bakıyor."˘". ’\xc5\x9f’."¸"..

“¸” ve “ı” harflerinin her birini çift saydı˘ ı için toplam 7 karakter buldu. Bu duruma bir örnek verelim. e˘ er kullanıcı sadece g g ˙ Ingilizce’de bulunan harfleri (ya da daha do˘ ru bir ifadeyle ascii tablosunda bulunan karakterg leri) girerse sorun olmayacaktır. Çünkü len() fonksiyonunu kullanırken aslında bir karakterin boyunu posunu de˘ il. s g Yanlı¸! Ama biz simdi Python’a do˘ ru yolu gösterece˘ iz: s ¸ g g >>> a = "ı¸ık" s >>> a = unicode(a.yukarıdaki duruma dikkat etmemiz gerekir. karakter diziler¸ g imizi Python’un varsayılan kod çözücüsünün ellerine ve insafına bırakmamaktır. Yukarıda yazdı˘ ımız kodlara göre. Böyle bir seye.append(soru) print liste else: print "lütfen birden fazla karakter girmeyiniz" Burada. Ama kullanıcı “¸çö˘ üı” gibi harfler girmeye kalkı¸ırsa. Su ana kadar bahsetti˘ imiz.ac. Diyelim g ki elimizde söyle bir betik var: ¸ #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*liste = [ ] while True: soru = raw_input("lütfen bir karakter giriniz: ") if len(soru) == 1: liste. örne˘ in bir adamasmaca ¸ g oyunu yazıyorsanız ihtiyacınız olabilir. (unicode ve utf8 ile ilgili güzel bir belge için bkz: http://www.uk/~mgk25/unicode. programımız if blo˘ u yerine else blo˘ unu i¸letes g g g s cektir. bayt sayısını ölçüyoruz... Bunun yerine. Yani karakter dizimizi ascii’nin elinden kurtardık.cl.. bunlar s g s da görünü¸te tek karakter olmasına ra˘ men.”utf8”)” satırı yardımıyla a de˘ i¸kenini “utf8” olarak g gs kodladık. Amacımız kullanıcının yanlı¸lıkla veya s bilerek birden fazla karakter girmesini engellemek. “˘ ” gibi harflerin durumuna bakalım: s g >>> a = "¸" s >>> a = unicode(a..html#unicode) Hemen söyle bir örnek yapalım: ¸ >>> a = "ı¸ık" s >>> len(a) 7 Burada Python “ı”."utf8") >>> len(a) 1 . Böyle bir durumda kullanıcıdan küfür yemeye hazırlıklı olun!. “a = unicode(a. kullanıcıdan tek bir karakter girmesini istiyoruz. Bir de bize daha önce sorun çıkaran “¸”. “ascii’nin lanetinden” kurtulmanın tek yolu. s Türkçe için en uygun unicode kodlaması “utf8” olacaktır. karakter dizilerimizi mutlaka “unicode” olarak kodlamamız gerekir (Bu “unicode” konusu ba¸ka bir yazıda ayrıntılı olarak ele alınacak). “ç”."utf8") >>> len(a) 4 Gördü˘ ünüz gibi burada.cam.

avromuz artık mutlu!! g Bütün bu söylediklerimizden çıkan sonuca göre."utf8") >>> len(avro) 1 Gördü˘ ünüz gibi.. Daha s s sonra. Yani kodlarımızı söyle g ¸ yazmalıyız: #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*liste = [ ] while True: soru = raw_input("lütfen bir karakter giriniz: ") if len(unicode(soru. listeyi ekrana yazdırırken bir “for” döngüsü kurarak listedeki Türkçe karakter içeren ö˘ elerin ekrana g düzgün yazdırılmasını da sa˘ ladık. bu makalede bahsedilen ve bu konuyla yakından ili¸kili olan “unicode” konusuna da s de˘ inece˘ iz. mesela “utf8”i kullanmasını sa˘ lamamız gerekiyor.”utf8”)) == 1:” gibi bir satır eklemenin yanısıra.."utf8")) == 1: liste. “if len(unicode(soru.append(soru) for i in liste: print i else: print "Lütfen sadece tek bir karakter giriniz!" Dikkat ederseniz. g Böylece “ascii” ve kodlama meselesine ayrıntılı sayılabilecek bir bakı¸ sunmu¸ olduk. g g . bizim yukarıda verdi˘ imiz...>>> b = "˘" g >>> b = unicode(b."utf8") >>> len(b) 1 Yukarıda ascii’nin yanlı¸ olarak “2 karakter uzunlu˘ unda” gösterdi˘ i bu harflerin “utf8” kodlas g g masıyla do˘ ru olarak gösterildi˘ ini görüyoruz. beti˘ imizin Python’un varsayılan g gs g çözücüsü yerine. Bir de su zavallı “avro” i¸aretine bakalım: g g ¸ s >>> avro = "€" >>> len(avro) 3 >>> avro = unicode(avro. kullanıcıdan karakg ter girmesini isteyen beti˘ imizin içinde bir de˘ i¸iklik yaparak.

tek ve benzersizdir. Simdi id() fonksiyonunu bir de su sekilde deneyelim: ¸ ¸ ¸ >>> id(100) 137990748 Gördü˘ ünüz gibi. Peki bir nesnenin kimli˘ ine nasıl ula¸ırız? Python’da bu i¸i yapg s¸ g s s mamızı sa˘ layacak basit bir fonksiyon bulunur. Python’daki her nesnenin kim¸ li˘ i e¸siz. Simdi örnek bir nesne üzerinde bu id() fonksiyonunu ¸ nasıl kullanaca˘ ımıza bakalım: g Bildi˘ iniz gibi Python’da her sey bir nesnedir. olu¸turdu˘ umuz anda Python açısından bir nesneye dönü¸üvereg s s g s cektir zaten: >>> a = 100 >>> id(a) 137990748 Çıktıda gördü˘ ümüz “137990748” sayısı a de˘ i¸keninin tuttu˘ u “100” sayısının kimli˘ ini gösg gs g g teriyor. Ama bir de su örneklere bakalım: ¸ >>> a = 1000 >>> id(a) 138406552 >>> id(1000) 404 . Dolayısıyla örnek nesne bulmakta zorlanmayag ¸ ca˘ ız. is ˙sleci ve Önbellekleme I¸ Mekanizması Python’da her nesnenin bir “kimli˘ i” (identity) vardır. Bu fonksiyonun adı “id()”. Kabaca söylemek gerekirse.. Python iki adet “100” sayısı için bellekte iki farklı nesne yaratmıyor. bu “kimlik” g denen sey esasında o nesnenin bellekteki adresini temsil eder. ˙ kullanımda önbelle˘ ine aldı˘ ı sayıyı. Yani ˙ g Ingilizce’deki “identity” (kimlik) kelimesinin kısaltması. ikinci kez ihtiyaç oldu˘ unda Ilk g g g bellekten alıp kullanıyor. Python a de˘ i¸kenini ve 100 sayısını ayrı ayrı sorgulamamıza ra˘ men aynı g gs g kimlik numaralarını gösterdi. Herhangi bir “¸ey”. Bu demek oluyor ki..BÖLÜM 27 Python’da id() Fonksiyonu.

Yani “is” i¸lecinin yaptı˘ ı sey kabaca su oluyor: s g ¸ ¸ >>> id(a) == id(1000) False Simdiye kadar denedi˘ imiz örnekler hep sayıydı. >>> a == 1000 True Burada “is” i¸leci a de˘ i¸keninin tuttu˘ u veri ile 1000 sayısının aynı kimlik numarasına sahip s gs g olup olmadı˘ ını sorgularken. Bir de “==” i¸leci ile bir kar¸ıla¸tırma yapalım: s s s >>> a == "python" True Bu da normal olarak “True” çıktısı veriyor... Python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u 1000 sayısı için ve do˘ rudan gs g g girdi˘ imiz 1000 sayısı için bellekte iki farklı nesne olu¸turuyor. Bu durumu görebilece˘ imiz ba¸ka bir yöntem de Python’daki “is” g s i¸lecini kullanmaktır.. Python “False” (Yanlı¸) çıktısını suratımıza bir tokat gibi çarptı.137992088 Bu defa Python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u 1000 sayısı ile öteki 1000 sayısı için farklı kimlik numargs g aları gösterdi. “==” i¸leci nesnelerin içeri˘ ine bakarak o nesnelerin g s g aynı de˘ ere sahip olup olmadıklarını sorgular. . Bu demek oluyor ki... Ama su örne˘ e bakarsak: ¸ g >>> a = "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" >>> a is "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" False Ama. Peki bu g s ne anlama geliyor? Söyle ki: Python’da “is” i¸lecini kullanarak iki nesne arasında kar¸ıla¸tırma ¸ s s s yapmak güvenli de˘ ildir. Yani: g >>> a is 1000 False Ama... “==” i¸leci a de˘ i¸keninin tuttu˘ u verinin 1000 olup olmadı˘ ını g s gs g g denetliyor. Deneyelim: s >>> a is 1000 False Gördü˘ ünüz gibi.... Yani bu iki 1000 sayısı Python g s açısından birbirinden farklı. Simdi isterseniz bir de karakter dizilerinin ¸ g ¸ durumuna bakalım: >>> a = "python" >>> a is "python" True Burada “True” çıktısını aldık. Yani “is” ve “==” i¸leçleri birbirleriyle aynı i¸levi görmez. Bu iki i¸leç g s s s nesnelerin farklı yönlerini sorgular: “is” i¸leci nesnelerin kimliklerine bakıp o nesnelerin aynı s nesneler olup olmadı˘ ını kontrol ederken.

if k is v: ."kebap"] >>> id(liste) 3082284940L Bunu ba¸ka bir liste üzerinde daha deneyelim: s >>> liste2 = ["elma". Ama bu listelerin ait oldu˘ u veritipi (yani “list”). id() fonksiyonu ve dolayısıyla “is” i¸leci. Python bu iki g g g listeyi bellekte iki farklı adreste depoluyor.. “python güçlü ve kolay bir programlama dilidir” karakter g dizisinin ise önbelle˘ e alınmıyor olmasıdır. g bellekte tek bir adreste depolanacaktır.. Çünkü bunlardan biri s g nesnelerin kimli˘ ini sorgularken.>>> a == "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" True “is” ve “==” i¸leçlerinin nasıl da farklı sonuçlar verdi˘ ini görüyorsunuz. içerik aynı oldu˘ u halde iki listenin kimli˘ i birbirinden farklı. örne˘ in.."armut". print k Bu kod 1000 aralı˘ ındaki iki sayı grubunu kar¸ıla¸tırıp.. öbürü nesnelerin içeri˘ ini sorguluyor. bütün listelerin ait oldu˘ u büyük “list” veritipi nesnesi de tek bir kimlik numarasına g sahip olacaktır. nesnelerin kimliklerini denetler..... for v in range(1000): .. Aynı karakter dizisinin tekrar kullanılması gerekg ti˘ inde Python bunun için bellekte yeni bir nesne daha olu¸turuyor. Yani bir bakıma Python’un hangi sayıya kadar önbellekleme yaptı˘ ını gösteriyor. ˙ s Isterseniz Python açısından “ufak” kavramının sınırının ne olabilece˘ ini söyle bir kod yardımıyla sorgulayabiliriz: g ¸ >>> for k in range(1000): . . g s Peki neden Python.. Çünkü bir nesnenin veritipinin kendisi de ba¸lıba¸ına s s bir nesnedir.. Ayrıca burada dikkag g timizi çekmesi gereken ba¸ka bir nokta da “python” karakter dizisinin önbelle˘ e alınıp gereks g ti˘ inde tekrar tekrar kullanılıyorken. Nasıl “liste2” nesnesinin kimlik numarası. g Burada aldı˘ ımız sonuca göre söyle bir denetleme i¸lemi yapalım: g ¸ s >>> a = 256 >>> a is 256 True >>> a = 257 >>> a is 257 False Dedi˘ imiz gibi. 100 sayısını ve “python” karakter dizisini önbelleklerken 1000 g sayısını ve “python güçlü ve kolay bir programlama dilidir” karakter dizisini önbelle˘ e almıyor.. g s Örne˘ in bir listenin kimli˘ ini söyle denetleyebiliriz: g g ¸ >>> liste = ["elma"."kebap"] >>> id(liste2) 3082284172L Gördü˘ ünüz gibi.. bu nesne ortalıkta oldu˘ u sürece aynı g kalacaksa.."armut".. kimlikleri aynı olan sayıları ekrana g s s döküyor. g Sebebi su: Python kendi iç mekanizmasının i¸leyi¸i gere˘ ince “ufak” nesneleri önbelle˘ e ¸ s s g g alırken “büyük” nesneler için her defasında yeni bir depolama i¸lemi yapıyor..

Çünkü “is” i¸leci.. Aynı durum tabii ki öteki veritipleri için de geçerlidir. sonuca göre bir i¸lem. s s . tabii ki “if id(type(a)) == id(type(b)):” da yazılabilir..... “is” i¸lecini veritipi kar¸ıla¸tırması yapmak için isterseniz su sekilde de kullanabilirsiniz: s s s ¸ ¸ >>> if type(a) is dict: . s s s s Mesela söyle bir fonksiyon yazabiliriz: ¸ # -*. “dict” veritipinin nesne kimli˘ i de hep aynı olacaktır: g g >>> id(type(sozluk1) 3085549888L >>> id(type(sozluk2) 3085549888L Peki biz bu bilgiden nasıl yararlanabiliriz? Söyle: “is” i¸lecini do˘ rudan iki nesnenin kendisini ¸ s g kar¸ıla¸tırmak için kullanamasak da bu nesnelerin veritipini kar¸ıla¸tırmak için kullanabiliriz... çünkü Python “list” veritipi nesnesi için bellekte tek bir adres kullanıyor.>>> id(type(liste)) >>> 3085544992L >>> id(type(liste2)) 3085544992L Bu iki çıktı aynıdır.. dedi˘ imiz gibi.. s >>> if type(b) is list: .b): if type(a) is type(b): print "Bu iki nesne aynı veritipine sahiptir" print "Nesnelerin tipi: %s"%(type(a)) else: print "Bu iki nesne aynı veritipine sahip DE˘˙LD˙R!" GI I print "ilk argümanın tipi: %s"%(type(a)) print "ikinci argümanın tipi: %s"%(type(b)) Burada “if type(a) is type(b):” satırı yerine. iki nesnenin kimlikleri üzerinden bir sorgulama i¸lemi s g s yapıyor...coding: utf-8 -*def karsilastir(a. sonuca göre ba¸ka bir i¸lem. Ama ayrı listeler için ayrı adres kullanıyor.. Mesela “dict” veritipi (sözlük) >>> sozluk1 = {} >>> id(sozluk1) 3082285236L >>> sozluk2 = {} >>> id(sozluk2) 3082285916L Ama tıpkı “list” veritipinde oldu˘ u gibi.

.>>> if type(c) is file: .. g dolayısıyla bu de˘ ere gönderme yapan bütün nesneler için aynı bellek adresi kullanılacaktır: g >>> if b is None: . “is” i¸leci iki nesne arasında içerik kar¸ıla¸tırması yapmak için güvenli de˘ ildir.. gibi.... . s g s . s s s g Çünkü Python bazı nesneleri (özellikle “ufak” boyutlu nesneleri) önbelle˘ ine alırken. ˙ s Içerik kar¸ıla¸tırması için “==” s s veya ”!=” i¸leçlerini kullanmak daha do˘ ru bir yakla¸ım olacaktır. Çünkü “None” de˘ eri bellekte her zaman tek bir adreste depolanacak.. Sözün özü.... s s “is” i¸lecini aynı zamanda bir nesnenin “None” de˘ erine e¸ olup olmadı˘ ını kontrol etmek için s g s g de kullanabilirsiniz.. sonuca göre daha ba¸ka bir i¸lem. bazı nesg neler için her defasında farklı bir depolama i¸lemi yapmaktadır....

Çünkü Windows kullanan¸ lar http://www.python. g s Böylece Windows komut satırına ula¸mı¸ olduk. s s 3.exe ˙ Ikincisi. Bu durumu su sekilde teyit edebiliriz: ¸ ¸ 1. Ba¸lat > Programlar > Python 2. Yani Python’a ula¸mak s için. komut satırına her defasında Python’ın ve/veya kendi programınızın tam yolunu yazmak zorunda kalacaksınız. çalı¸tırılabilir Python dosyasını da /usr/bin klasörü içine s atar. Açılan kutucu˘ a cmd yazıp ENTER tu¸una basın. Söyle bir hata mesajı almı¸sanız. s 4. s Birinci yöntem oldukça me¸akkatli ve sıkıcıdır. Daha do˘ rusu. Her program çalı¸tırı¸ınızda bu kodu girmek s s s zamanla eziyete dönü¸ebilir.BÖLÜM 28 Windows’ta Python’ı YOL ’a (PATH) Eklemek GNU/Linux kullananların Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸mak için yapmaları gereken tek s g s sey komut satırında python yazıp ENTER tu¸una basmaktır. s ¸ python program_adı yazarak programınızı çalı¸tırma imkanınız da olmayacaktır. bu imkanı elde s g etmek için Windows komut satırına daha fazla kod yazmanız gerekecek. Windows komut satırında python yazıp ENTER tu¸una basın. Python YOL’a eklenmemi¸ demektir: ¸ s s ’python’ iç ya da dı¸ komut. Bu sayede GNU/Linux kullananlar zahmetsiz bir sekilde Python’ı kurcalamaya ba¸laya¸ s bilirler...org adresinden Python programını indirip bilgisayarlarına kurduklarında Python otomatik olarak YOL’a (PATH) eklenmiyor. çalı¸tırılabilir s s program ya da toplu i¸ dosyası olarak tanınmıyor. Bu sekilde. Ba¸lat > Çalı¸tır yolunu takip edin. 409 . Çünkü GNU/Linux da˘ ıtımları ¸ s g Python paketini sisteme eklerken.x > Python (Command Line) yolunu takip edeceksiniz. Ama Windows kullananlar için aynı seyi söyleyemiyoruz. s Bu durumda Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸mak için iki yolunuz var: s g s Birincisi. Windows komut satırında Python’ın tam yolunu belirteceksiniz: c:/python26/python. s s 2.

ancak etkile¸imli kabu˘ a bu sekilde ula¸manın bazı dezavantajları bus g ¸ s lunur. Bu a¸amada sadece python yazıp ENTER tu¸una basarak s s etkile¸imli kabukla oynamaya ba¸layabilecekler.˙ Ikinci yöntem kolaydır. Örne˘ in bu sekilde kabu˘ a ula¸tı˘ ınızda Python’ı istedi˘ iniz dizin içinde ba¸latamamı¸ g ¸ g s g g s s oluyorsunuz. s g s g g g Öncelikle Windows’un masaüstündeki Bilgisayarım simgesine sa˘ tıklıyoruz.getcwd() Etkile¸imli kabu˘ u istedi˘ iniz dizinde açamadı˘ ınız zaman. Bu sekmeyi açıyoruz. Bu sekilde Python’ın etkile¸imli kabu˘ u. o programın bulundu˘ u dizine girecek ve orada F4 tu¸una s g s basarak bir komut satırı açabilecektir. g Bilgisayarım simgesine sa˘ tıkladıktan sonra açılan menünün en altında yer alan “Özellikler”e g (Properties) giriyoruz. Etkile¸imli kabuk açıkken hangi dizinde oldu˘ unuzu sırasıyla su kos g ¸ mutları vererek ö˘ renebilirsiniz: g >>> import os >>> os. Bu girdi˘ imiz yerde “Geli¸mi¸” (Advanced) adlı bir sekme görece˘ iz. s g s GNU/Linux kullanıcıları ise. Yani bu yazımızda. özellikle KDE’yi kullananlar. g s s g . herhangi bir dizin içinde bulunan bir Python programını çalı¸tırmak için. ˙ste bu yazımızda buna benzer bir kolaylı˘ a s s I¸ g Windows’ta nasıl ula¸abilece˘ imizi anlataca˘ ız. örne˘ in masaüstüne kaydetti˘ iniz s g g g g g bir modüle ula¸mak için biraz daha fazla u˘ ra¸acaksınız demektir. Python’ın kurulu oldu˘ u C:/Python2x ¸ s g g dizini içinde açılacaktır. Windows’ta sadece python s g g komutunu vererek nasıl etkile¸imli kabu˘ a eri¸ebilece˘ imizi ö˘ renece˘ iz.

“Geli¸mi¸” sekmesine tıkladı˘ ımızda kar¸ımıza söyle bir ekran gelecek: s s g s ¸ .

Burada “Çevre De˘ i¸kenleri” (Environment Variables) dü˘ mesine tıklıyoruz. Bu dü˘ meye tıkgs g g ladı˘ ımızda söyle bir pencere açılacak: g ¸ .

Listedeki ö˘ eler alfabe sırasına göre dizildi˘ i için Path‘i bulmanız zor olg g g mayacaktır. Kar¸ımıza söyle bir sey geliyor: (A¸a˘ ıdaki ekran görüntüsünde “Sistem De˘ i¸kenleri” s ¸ ¸ s g gs bölümündeki Path ö˘ esini de listede görebilirsiniz.. Path ö˘ esi seçili iken. “Sistem de˘ i¸kenleri” bölümündeki “Düzenle” (Edit) dü˘ mesine tıklıyg gs g oruz.) g ..Bu ekranda “Sistem De˘ i¸kenleri” (System Variables) bölümünde yer alan liste içinde Path gs ö˘ esini buluyoruz.

Do˘ ru sürüm numarasını gerekli yere yazdıktan sonra “Tamam” dü˘ melerine basarak tekrar g g masaüstüne dönüyoruz. Siz de listenin g sonuna bu ö˘ eyi aynı sekilde ekleyeceksiniz. s g s . Sizdeki sürüm farklı olabilir. Sizdeki sürümün tam g adını ö˘ renmek için “C:/” dizinini kontrol edebilirsiniz. benim sistemimde Python2.C\Python26” yazdım. Benim sistemimde “C:/” dizini altındaki g Python klasörünün adı “Python26”. Simdi Ba¸lat > Çalı¸tır (Start > Run) yolunu takip ediyoruz.C:\Python26” ö˘ esini ben ekledim.Bu ekrandaki listenin en sonunda görünen ”. Yalnız tabii ki. Bu klasörün adı sizdeki sürüme göre farklılık gösterebilir. Burada artık python komus s tunu vererek Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸abiliriz.6 kug ¸ rulu oldu˘ u için oraya ”. Açılan kutucu˘ a cmd yazıp ENTER ¸ s s g tu¸una bastıktan sonra kar¸ımıza Windows komut satırı gelecek.

Bu dizini YOL’a eklemek için yukarıdaki adımları tekrar ediyoruz ve ”.C:\Python26\Scripts” satırını da kutucu˘ a ekliyoruz. Sadece g g çalı¸tırılabilir dosyayı YOL’a ekledi˘ inizde Python’ı komut satırından çalı¸tırabilirsiniz.. Ancak ço˘ u zaman sadece bu dosyayı YOL’a eklemek yeterli olmayacaktır.Etkile¸imli kabuktan çıkmak için önce CTRL+Z‘ye. ardından da ENTER‘e basıyoruz. ancak s g s ba¸ka bazı modüllerin de çalı¸abilmesi için Scripts adlı dizini de YOL’a eklemenizi tavsiye eds s erim. s g s s Yukarıda Python’ın çalı¸tırılabilir dosyasını (executable) sistem YOL’una nasıl ekleyece˘ imizi s g ö˘ rendik. Artık. Bu dizini YOL’a eklemek oldukça basittir. g “cmd” komutu ile ula¸tı˘ ınız ekranda kopyalama/yapı¸tırma i¸lemleri de yapabilirsiniz. . g Bu konuyla ilgili herhangi bir sorunuz olması halinde kistihza [et] yahoo [nokta] com adresine yazabilirsiniz. cmd ile s ula¸tı˘ ımız bu komut satırında su komutu vererek Python programlarını çalı¸tırabiliriz: s g ¸ s python program_adı Windows komut satırı Python’ın Windows’ta sundu˘ u komut satırından biraz daha yeteneklidir..

s g 29.0 olarak adlandırılacak.BÖLÜM 29 PEP 3000 Ba¸ lıgı PEP 3000 – Python 3000 s ˘ Adresi http://www. Python 2. yukarıda adresi verilen PEP 3000’in çevirisidir.x sürümlerinde tutulan yol benimsenecektir. g A¸a˘ ıdaki metin. “python3. Ama uygulamada özelliklerle sürecin bir arada ele alındı˘ ına sahit olas g ¸ ca˘ ız. özellikler konusu ancak süreç kararla¸tırılıp kesinle¸tirildikten sonra irdes s s lenmeye ba¸lanmalıdır. yani “Python’u Geli¸tirme Önerileri”dir. Tercihen. sürecin de sorgulanmasına g g s yol açacaktır. Ço˘ unlukla belirli bir özellik üzerinde yürütülen tartı¸malar.0 ve Py3K aynı seyin adıdır. Projenin ismi Python 3000 veya kısaca ¸ Py3k’dır.python. Çalı¸tırılabilir dosya için yeni bir ad önermek veya Python kaynak dosyalarının s uzantısını de˘ i¸tirmek istemiyorum.1 Özet Bu PEP Python 3000’in geli¸tirilmesine ili¸kin bir kılavuz niteli˘ indedir. gs 416 . Python 3. Python’a ili¸kin g s s bir özelli˘ i veya özellik önerisini de tarif eder. PEP’ler Python toplulu˘ una çe¸itli konularda bilgi vermenin yanısıra.2 Adlandırma Python 3000. 29. PEP’ler genellikle teknik bir dil kullanılarak yazılır.org/dev/peps/pep-3000/ Yazarı Guido Van Rossum Yazılma Tarihi 5 Nisan 2006 ˘ s Son Degi¸ iklik 18 Mart 2008 Türkçesi Fırat Özgül Not: Çevirmenin Notu: PEP’in açılımı “Python Enhancement Proposal”. Dosya adlandırmalarında ise. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi PEP’lerin i¸levi Python’un geli¸imine ı¸ık s s g s s s tutmaktır. Asıl Python sürümü Python 3. ilk olarak süreç s s g üzerinde uzla¸ılmalı.0 -V” komutunun çıktısı da bu olacaktır.

PEP s 3000 (¸u anda okudu˘ unuz PEP) ise özel bir duruma sahiptir: PEP 3000. args) fonksiyonunu f(*args) sekline g s s g ¸ dönü¸türebilecektir.6 ileriye dönük uyumlulu˘ u su iki sekilde sa˘ layacaktır: g ¸ ¸ g • Python 2. Ama 3. 3000-3099 arası PEP’ler üst-PEP’ler olup. Bu sürümlerin yayınlanma s tarihleri ba¸aba¸ gitmektedir.. Bunun ne kadar devam edece˘ i 2.x sürümlerine alı¸tıktan sonra 3. hata düzeltmelerini içeren geleneksel 2. PEP 3100 de özel bir PEP’tir: Bu PEP. s 2.x sürümlerinin bir süre birbirine paralel gitmesini bekliyorum. ama ana i¸levinden yoksun olarak.29. Topluluk 3.x’te hata verecek sözdizimleridir bunlar) Python 2.0 ile Python 2. bu özellikler ya __future__ modülü aracılı˘ ıyla ya da eski ve yeni s g sözdizimi yan yana kullanılarak etkinle¸tirilebilecektir.1 veya 3.0 sürümünün kabul görüp kararlı bir hale gelmesine ve gönüllülerin tahammül sınırlarına ba˘ lıdır.2’nin çıkı¸ının 2. (Ba¸ka bir deyi¸le bu PEP. Python 2.0 (son sürüm) çıktıktan sonra bile en az bir veya iki 2. s Python 2. 3100-3999 arası PEP’ler özellikler üzerinedir. Ancak tabii ki bu araç veri akı¸ı analizi veya tip çıkarsaması yapamaz.x ve 3.y sürümlerine kıyasla daha uzun bir süre boyunca yayınlanmaya devam edecektir. örne˘ in apply(f.0’dan sonra. Python 3000’e ili¸kin s g s bütün üst-PEP’lerin üst-PEP’idir.4 Takvim Python 2. de˘ i¸meyecek gs özellikleri sıralar. Python 2. süreçlerin nasıl tanımlanaca˘ ına s s g ili¸kin süreci tarif eder).0a1’den sonra süratlenmesi beklenmektedir. 29.0 altında hiçbir de˘ i¸ikli˘ e u˘ ramadan çalı¸aca˘ ının s gs g g s g teminatı yoktur.3 PEP’lerin Numaralandırılması Python 3000’e ili¸kin PEP’ler PEP 3000 ile ba¸lar. Normalde 2.0’da artık çalı¸mayacak özellikler hakkında (mesela s range() fonksiyonunun dönü¸ de˘ erinin liste oldu˘ unu varsayarak) dinamik sekilde (yani s g g ¸ çalı¸ma esnasında) uyarı verecek olan bir “Py3k uyarı kipi” yer alacaktır.(x+1) sürümü çıktı˘ ı anda 2. Son olarak. Hatta bu durum 3. Python 3. (Tabii ufak da olsa s g çalı¸acak kısımlar vardır.6 sürümündeki ileriye dönük uyumluluk özelliklerinin yerine veya bunlara ek olarak ayrı bir kaynak kod dönü¸türme aracı da olacaktır [1].. buns s lar sürece ili¸kin veya bilgi amaçlı PEP’lerdir. s s . ba˘ lamdan ba˘ ımsız olarak kaynaktan s g g kayna˘ a dönü¸türme i¸lemi yapabilecek. g Python 3. Python 3. Bu araç. 29. s • Py3k’ya ait pek çok özellik (normalde 2.x arasında geriye dönük bir uyumluluk olmayacaktır. s s Not: Standart kitaplık geli¸iminin 3.1 ve 3.x sürümleri.6 sürümünde.x sürümünün yayınlanaca˘ ını tahmin ediyorum.0’a ili¸kin sürüm takvimini içeren PEP 361’e bakınız.x sürüm yayınlama g s döngüsü rayına oturacaktır.6 ve 3.2 g sürümlerine kadar devam edebilir.x serisine kıyasla çok daha çabuk s olaca˘ ını tahmin ediyorum. 3. PEP 3099 ise.5 Uyumluluk ve Geçi¸ s Python 3. Hatta bir kodun bir bölümünün dahi çalı¸aca˘ ı söylenemez.) s s Python 2.x deste˘ inin sürdürülmeg g sine yönelik olarak topluluktan gelen taleplere.x.x için hata g düzeltme sürümü yayınlamayı bırakıyoruz. asıl Python 3000 sürecine girs ilmeden önce Python 3000 içinde yer alması kararla¸tırılmı¸ (ya da yer alması ümit edilen) s s özellikleri içeren bir “yapılacaklar listesi” gibidir.6 ile yazılmı¸ kodların Python 3.6’ya geri ta¸ınacak.

6 kodunu bakım dalına aktaraca˘ ınız g ana kadar). Sürümü yayınlama vakti geldi˘ inde 2. Neredeyse tam kapsamlı. s Yukarıda anılan ve anılmayan konulara ili¸kin taslak seklindeki üst-PEP’ler ise daha da makbule s ¸ geçecektir! 29. s Programınızın 2. Bölüm I ¸ [3] PEP 361 (Python 2. basama˘ a geri dönün. s s 29. kusursuz birim testleri hazırlayın. 4. 1.0 sürümünün sözdizimine dönü¸türmek için 2to3 aracını kullanın. Dönü¸türülmü¸ kaynak kodunu 3. s Çıktıyı elle düzenlemeyin! 5. bunun o bildi˘ imiz eski gömülü g g fonksiyon oldu˘ unu varsayacaktır.0 g g kaynak kodunun düzenlenmesi tavsiye edilmez (yani 2.8 Kaynaklar [1] subversion test alanında (sandbox) bulunan 2to3 aracı [2] Joel on Software: Katiyen Yapmamanız Gereken Seyler.6 ve 3.0 için ayrı tar dosyaları (veya sürümler için g hangi ar¸ivleme biçimini kullanıyorsanız onu) hazırlayın. E˘ er sorunla kar¸ıla¸ırsanız.Yani bu araç yukarıdaki gibi bir apply fonksiyonu gördü˘ ünde.6 sürümü için verece˘ iniz deste˘ i salt bakım seviyesine getirene kadar 3. Python 2 kod tabanından evrilecektir.0 sürümü altında test edin.6 ve 3. Not: Geçi¸ sürecine ili¸kin konuları ayrıntılı olarak tarif eden bir üst-PEP’e ihtiyacımız var. Bu kaynak kodunu 3.7 Üst-Katkılar Bu PEP için yapılacak ilave metin önerileri. yazarı tarafından memnuniyetle kar¸ılanacaktır. Ben bir yandan da sıfırdan gerçekleme çalı¸malarına giri¸ilmesine ¸ s s kar¸ı de˘ ilim. Py3k uyarı kipini açın. ba¸tan a¸a˘ ı yeniden yazmanın tehlikeleri hakkındaki (Joel Spolsky[2] ile pays s s g la¸tı˘ ım) görü¸lerimden kaynaklanmaktadır. 29.0 için Sürüm Takvimi) . düzeltmeleri kaynak kodunun 2. Python 3000 Python 2 üzerinde yapılmı¸ nispeten s g s s orta düzeyli bir iyile¸tirme çalı¸ması oldu˘ u için dili ba¸tan a¸a˘ ı yeniden yazmaya kalkı¸s s g s s g s mazsak çok sey kazanırız.6 ve 3. 3. g 7. Bu yakla¸ım.6’ya aktarın. ama benim kendi çabalarım en iyi bildi˘ im dile ve gerçeklemeye yönelik olacaks g g tır.6 Gerçekleme Dili (Implementation) Python 3000 C dilinde gerçeklenecek. 2.6 sürümü üzerinde yapın ve g s s 3. Projenizi Python 2. yeni sürüm. Uyarı kalmayıncaya kadar test edin ve kodu düzenleyin. g Python 2. s s 6.0 sürümlerini birlikte desteklemesi gereken bir proje için önerilen geli¸tirme s modeli a¸a˘ ıdaki gibidir: s g 0.

s .9 Telif Hakkı Bu belge kamuya açılmı¸tır.29.

StarBasic. Özellikle GNU/Linux kullanıcıları. OpenOffice’yi Windows kullanıcılarına nazaran çok daha yakından tanır. Yani farklı programlama dilg g lerini kullanan programcılar (örne˘ in C++.BÖLÜM 30 Python ve OpenOffice Not: Bu makale henüz taslak halindedir. Farklı programlama dilleri. Python’u g s g kullanarak OpenOffice belgelerini nasıl yönetebilece˘ imizi ö˘ renmeye çalı¸aca˘ ız. evirip çevirmek. g g s g OpenOffice. Python. düzenlemek s veya de˘ i¸tirmek için programcılara oldukça geli¸mi¸ bir API (uygulama programlama arayüzü) gs s s sunuyor. Sun Microsystems firmasının etkin deste˘ iyle geli¸tirilen OpenOfg g g s fice adlı bir özgür yazılımı. JavaScript. s s API’ye eri¸ebilmek için “UNO” (Universal Network Objects — Evrensel A˘ Nesneleri) adlı bile¸en s g s modelinden faydalanıyoruz. Calc ve öbür ofis bile¸enlerini yönetmek.. Su anda kullanılabilecek olan UNO köprüleri söyle listelenebilir: s ¸ ¸ • Uno/Binary • Uno/CLI • Uno/Cpp • Uno/Delphi • Uno/Java • Uno/OLE • Uno/PyUno • Uno/Remote • Perl Uno 420 . kendilerine özgü bir UNO köprüsü (UNO bridge) kullanarak OpenOffice’nin UNO bile¸enlerine ve dolayısıyla OpenOffice’nin API’sine ers i¸ebilirler.. OLE prog gramcıları). E˘ er bu makaleye katkıda bulunmak veya makalede bulg du˘ unuz hataları bildirmek isterseniz kistihza [at] yahoo [nokta] com adresinden bana ula¸ag s bilirsiniz. OpenOffice’nin GNU/Linux’taki birincil ve en geli¸mi¸ s s ofis paketi olmasından ötürü. Writer. Microsoft firmasının özgür olmayan ofis paketine alternatif olarak bilgisayarlarımızda kullanabiliyoruz. Biz bu bölümde OpenOffice ve Python’u nasıl ba˘ da¸tırabilece˘ imizi.. OpenOffice API’sinin özelli˘ i dilden ba˘ ımsız olmasıdır. CLI.. Zamanla bu makale içindeki bilgiler geli¸tirilecek ve s buraya yeni bilgiler de eklenecektir. OpenOffice API’sine eri¸erek ofis bile¸enlerini yönetebilirler. OpenOffice hem GNU/Linux’ta hem de Windows’ta çalı¸as biliyor. Java. Ço˘ u kimsenin bildi˘ i gibi.

g s GNU/Linux PyUno. s g g 30. O halde isterseniz bu yazılımın sistemimize nasıl kurulaca˘ ını g inceleyelim ilk i¸ olarak. listede “Uno/PyUno” da var. g ¸ E˘ er yukarıdaki komut bir hata mesajı veriyorsa okumaya devam edin. O halde hemen bu paketi sistemimize kuralım: sudo apt-get install python-uno Bu komut. Bu i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını GNU/Linux ve Windows için ayrı ayrı s s g inceleyece˘ iz. PyUno’nun Python 2. ˙ g Isminden de anla¸ılaca˘ ı gibi. E˘ er sisteminizde OpenOffice kurulu ise PyUno s g da kuruludur. g Benim kullandı˘ ım i¸letim sistemi Ubuntu Jaunty Jackalope.. bu köprü.. muhtemelen bu i¸lemi yapmak zorunda kalmayacaksınız. s Önce Ubuntu paketleri arasında küçük bir ara¸tırma yapalım... sistemdeki en yeni resmi Python sürümü hangisiyse bilgisayarınıza ona uygun olan PyUno paketini kuracaktır. Önce GNU/Linux’tan ba¸layalım..1 PyUno’nun Kurulumu Daha önce de dedi˘ imiz gibi.6-uno uno-libs3 uno-libs3-dbg unoconv Burada “python-uno” ve “python2.6 ile uyumlu olan sürümünü g kuracaktır.6-uno” bugün itibariyle aynı paketleri kurar. E˘ er “python2. bilgisayarımıza PyUno’nun Python 2. Python s g ile OpenOffice’nin bile¸en modeli arasında ba˘ lantı kurabilmemizi sa˘ lıyor. PyUno s g OpenOffice ile birlikte geldi˘ i için. kendi paket yöneticileri aracılı˘ ıyla a¸a˘ ıda anlattıklarıma benzer i¸lemleri gerçekg s g s le¸tirebilirler. Python ve OpenOffice’yi birlikte kullanabilmek için PyUno adlı g bir yazılıma ihtiyacımız olacak. Acaba PyUno paketinin tam adı s neymi¸? s aptitude search uno Bu komut bize suna benzer bir çıktı verir: ¸ plasma-widget-fortunoid python-uno python2.. PyUno’nun kurulu olup olmadı˘ ını denetlemek için Python’un etkile¸imli kabu˘ unda su komutu g s g ¸ verebilirsiniz: >>> import uno E˘ er hiçbir sey olmadan bir alt satıra geçiliyorsa.6-uno” g paketini kurarsanız. g s . Dolayısıyla “python-uno” ve “python2. “python-uno”. PyUno modülü sisteminizde kurulu demektir. “python-uno” paketi ise. Ba¸ka GNU/Linux da˘ ıtımlarını kulg g s g lananlar.. O yüzden PyUno’yu bilgisayarınıza kurmak için herhangi bir i¸lem yapmanıza gerek yok. OpenOffice ile birlikte gelen bir modüldür..6’ya uygun sürümü kurulacaktır. g s O yüzden ben bu yazıda PyUno’nun Ubuntu üzerine nasıl kurulaca˘ ını anlataca˘ ım. Tabii siz bu yazıyı okurken Ubuntu’da i¸ler de˘ i¸mi¸ olabilir.6 oldu˘ u için. Su an itibariyle Ubuntu Jaunty Jackalope‘deki en yeni resmi Python sürümü ¸ 2.6-uno” adlı iki farklı paket görüyoruz. Ancak ba¸ta da dedi˘ imiz gibi. Ancak ço˘ u durumda en iyi yol s gs s g “python-uno” adlı paketi kurmak olacaktır.• Tcl Uno Gördü˘ ünüz gibi. PyUno adlı paketi bilgisayarımıza kuracaktır.

Bu sayede Python’la yaptı˘ ımız i¸lemg s lerin OpenOffice tarafından algılanmasını sa˘ layaca˘ ız. OpenOffice API’sine ba˘ lanmada kullanaca˘ ımız g g kabul mekanizmasını olu¸turabilmek için bir “UNO ba˘ lantı dizisi”. Bunu konsola yazmadan önce su sorunu çözmemiz g ¸ gerek: Yukarıdaki parametre içinde gördü˘ ümüz ”.. OpenOffice’yi ise http://www. s Dolayısıyla e˘ er sisteminizde OpenOffice kurulu ise ba¸ka herhangi bir sey kurmanıza gerek g s ¸ yok. E˘ er kurulum a¸amasını ba¸arıyla geçtiysek emin adımlarla yolumuza devam edebiliriz. OpenOffice API’sine ili¸kin resmi kılavuzun söyledi˘ ine göre bu i¸lemi yapabilmek için OpenOfs g s fice’yi su sekilde ba¸latmamız gerekiyor: ¸ ¸ s soffice -accept=socket..port=2002.. Bu arada. yani UNO aracılı˘ ıyla s g g OpenOffice API’sine ba˘ lanmamızı sa˘ layacak bilgileri içeren bir karakter dizisi de belirg g lememiz gerekiyor. Yani komutumuzu söyle yazaca˘ ız (Bu arada. a¸a˘ ıda s g s g anlatacaklarımı “GNU/Linux” ve “Microsoft” diye ayırmı¸ olsam da.2 OpenOffice’yi mode) Dinleme Kipinde Açmak (listening Python’u kullanarak OpenOffice ile herhangi bir i¸lem yapabilmek için atmamız gereken ilk s adım OpenOffice’yi “dinleme kipinde” açmak olmalıdır.. Wins g dows bölümünde GNU/Linux kullanıcılarının i¸ine yarayacak bilgiler de yer alıyor. g s s 30. “-accept” parametresi. ba¸ka programların OpenOffice API’sine g s ba˘ lanmak için kullanabilece˘ i bir “ba˘ lantı kabul etme mekanizması” (ba¸ka deyi¸le bir “UNO g g g s s alıcısı”) olu¸turulmasını sa˘ lıyor. s g Yine yukarıdaki kısa bilgiden anlıyoruz ki. hangi i¸letim sistemini kuls s lanıyor olursanız olun hem GNU/Linux hem de Windows açıklamalarını okumalısınız. g g Bu i¸lemi sırasıyla GNU/Linux’ta ve Windows’ta nasıl yapaca˘ ımızı görelim. Unix kabu˘ ug g g nun bize sorun çıkarmaması için yukarıdaki parametreyi tırnak içine almamız yeterlidir..openoffice.urp. Bu komutu alıp oldu˘ u gibi kullanamıyoruz.. Çünkü GNU/Linux bölümünde Windows kullanıcılarının da i¸ine yarayacak bilgiler bulundu˘ u gibi.. bu komutu vermeden önce sistemde hiçbir OpenOf¸ g fice belgesinin açık olmamasına dikkat ediyoruz) .host=0.org/ adresinden indirebilirsiniz.” i¸aretini Unix kabu˘ unun farklı algılamasından g s g ötürü.. s GNU/Linux OpenOffice’yi dinleme kipinde açabilmek için “-accept” adlı bir parametreden faydalanaca˘ ız.Microsoft Windows Microsoft Windows i¸letim sisteminde de PyUno paketi OpenOffice kurulumu ile birlikte geliyor. yukarıdaki komut OpenOffice’yle ba˘ lantı kurmamızı sa˘ layamayacaktır. g Bu parametre hakkında kısa bir bilgi almak için konsolda su komutu verebilirsiniz: ¸ soffice -h Bu komutun çıktısı içinde su satırları göreceksiniz: ¸ -accept=<accept-string> Specify an UNO connect-string to create an UNO acceptor through which other programs can connect to access the API Buradan anladı˘ ımıza göre.

Ama önce Windows kullanıcılarının durumunu bir gözden geçirelim. “Uno Remote Protocol” teriminin kısaltmasıdır. Ancak bu komutu verdikten sonra e˘ er “Could not find a Java Runtime Environment” gibi bir hata mesajı alıyorsanız su komut g ¸ yardımıyla gerekli paketi sisteminize kurmalısınız: sudo apt-get install openoffice. resmi kılavuzun önerisine uyarak. Yukarıdaki komutta “host=0” yerine “host=localhost” da s g yazabiliriz.. OpenOffice’nin dinleyece˘ i konak sistemin adını veya IP nug marasını gösteriyor. g s socket: Bu ifade..host=0. Biz burada. OpenOffice’nin kendisine gelen ba˘ lantı giri¸imlerini kabul g s etmesini sa˘ lıyor. urp: Bu ifade. ˙ste “soffice. Bu arada.... OpenOffice’nin kurulu oldu˘ u dizin içinde verecek.org-java-common ‘soffice -accept=”socket. müsait olan bütün a˘ arayüzleri üzerinden dinleme i¸lemi gerçekg g s le¸tirilmesini sa˘ lar. varsayılan olarak hiç bir g ba˘ lantı giri¸imini kabul etmez. “OpenOffice’ye 2002 portu üzerinden bir soket ba˘ lang tısı gerçekle¸tirerek Uno Uzak Ba˘ lantı Protokolü (URP) aracılı˘ ıyla OpenOffice’nin bizi dinles g g meye almasını sa˘ ladık”. Bu parameg s tre temel olarak.port=2002.. Bu dizinin içinde “program” adlı bir ba¸ka dizin daha göreceksiniz. e˘ er bu komutu verdikten sonra “unable to get gail verg g sion number” gibi bir hata alırsanız.urp. g g host: Bu parametre. s g Kısacası yukarıdaki komut yardımıyla.org 3\program E˘ er sizdeki OpenOffice dizini farklıysa. Sistemimizdeki OpenOffice’yi s g çalı¸tırmamızı sa˘ layan dosyanın adı “soffice”dir. “soket”.”‘ komutu verildikten sonra bo¸ bir OpenOfs fice Writer belgesi açılacaktır.. sunucu g ve istemci arasında çift yönlü ba˘ lantı kurmamızı sa˘ layan bir mekanizmadır... g “0” de˘ eri.port=2002. Orada önce su komutu vererek “C:\Program Files\OpenOffice 3\program” dizinine s ¸ ula¸ıyoruz: s cd C:\Program Files\OpenOffice. s g -accept: Bu parametrenin ne oldu˘ unu da biraz önce görmü¸tük. yukarıdaki komutu ona göre düzenlemeniz gerekiyor. OpenOffice.exe” dosyasının bulundu˘ u dizin burasıdır.soffice -accept="socket. yukarıda GNU/Linux kullanıcılarının verdi˘ i “soffice -accept. Biz burada bir “soket ba˘ lantısı” kurmayı deniyoruz. Bu belgeyi kapatmadan yolumuza devam edelim. OpenOffice’ye ba˘ lanırken kullanaca˘ ımız ba˘ lantı tipini gösg g g teriyor. g g “2002” portunu kullandık. port: Bu parametre. Bu parametreye “0” veya “localhost” de˘ erlerini verebiliriz. g Bu noktada. Simdi s I¸ g ¸ Ba¸lat>Run” yolunu takip ederek “cmd” komutunu veriyoruz ve Windows’un komut satırına s ula¸ıyoruz. Ayrıca Windows’ta saat simgesinin yanına yerle¸en “OpenOffice QuickStarter” uygus .urp. Windows’ta OpenOffice programı g “C:\Program Files\OpenOffice 3” dizini altında bulunur..host=0. bunu önemsemeyin.. sistemimizde hiçbir OpenOffice belgesinin açık olmadı˘ ından emin olmamız g gerekiyor. OpenOffice ile ba˘ lantıyı hangi port üzerinden gerçekle¸tireg s ce˘ imizi belirtmemizi sa˘ lıyor.” komug tunu. güvenlik gerekçesiyle. Microsoft Windows Windows kullananlar." Dilerseniz bu komuttaki parametreleri teker teker incelemeye çalı¸alım: s soffice: Bu ifadenin ne i¸e yaradı˘ ını biliyoruz. Bu terim Türkçe’de “Uno Uzak Ba˘ lantı Protokolü” anlamına gelir ve kurulacak ba˘ lantının hangi g g protokol üzerinden gerçekle¸tirilece˘ ini ifade eder..

. Bu kog mutu Windows’ta verirken “host=0” yerine “host=localhost” yazıyoruz. g GNU/Linux Öncelikle Python’un etkile¸imli kabu˘ unu ba¸latıyoruz: s g s python Gayet güzel.host=localhost.urp. g E˘ er OpenOffice’nin.urp. E˘ er ne açılı¸ ekranı s g s ne de “ne tür belge?” ekranı görmek isterseniz yukarıdaki iki parametreyi birlikte de kullanabilirsiniz: soffice -accept=socket. yukarıdaki komutların GNU/Linux’takinden biraz farklı oldu˘ una dikkat edin.port=2002.. Bu.port=2002.port=2002.lamasının da kapalı olması lazım.” satırını tırnak içine almamıza gerek olmadı˘ ına da dikkatinizi çekmek isterim.port=2002. g ˘ 30.3 OpenOffice’ye Baglanmak Bir önceki adımda OpenOffice’yi dinleme kipinde açtık.. Yine sırasıyla GNU/Linux ve g g g Microsoft kullanıcılarının ne yapması gerekti˘ ini anlataca˘ ız. Verece˘ iniz bu parames g treler OpenOffice programının açılı¸ seklini ekleyecektir: s¸ soffice -accept=socket.host=localhost.port=2002. Madem i¸imiz Uno ile. Bu parametre sayesinde OpenOffice’nin “ne tür bir belge açmak istersiniz?” g sorusunu sormamasını sa˘ lıyoruz. Ayrıca Wing dows’tayken “socket... Tabii hangi i¸letim sistemini kulg g s lanırsanız kullanın.. Komutta “host=0” yazmak Windows’ta OpenOffice ile ba˘ lantı kuramamamıza sebep olabiliyor. her iki bölümü de dikkatle okumanın zararını de˘ il faydasını görürsünüz. s Yukarıdaki komuta ek olarak bazı ba¸ka parametreler de verebilirsiniz.urp.host=localhost. Bu komutu verdikten sonra OpenOffice açılacaktır. g ..urp.. -nofirstwizard Buradaki “-nofirstwizard” parametresi OpenOffice’nin do˘ rudan bo¸ bir metin belgesi açmasını g s sa˘ layacaktır. E˘ er ne tür bir belge açmak istedi˘ inizi g g soran bir ekranla kar¸ıla¸ırsanız “Text Document” (veya “Bo¸ Belge”) seçene˘ ini i¸aretleyerek s s s g s bo¸ bir metin belgesi açın.. -nofirstwizard.. ilk açılırken kar¸ımıza çıkan açılı¸ ekranını (splashscreen) da görmek isg s s temiyorsak yukarıdaki komutu su sekilde de verebiliriz: ¸ ¸ soffice -accept=socket... Simdi ¸ ise Python aracılı˘ ıyla OpenOffice’ye ba˘ lanmayı deneyece˘ iz. g Bu arada. atmamız gereken ilk adımdı. açılı¸ ekranını göstermeden açılacaktır. o halde hemen “uno” modülünü içe aktaralım: s >>> import uno Böylece “uno” modülünün bütün nimetlerinden faydalanabilece˘ iz. -nologo Böylece OpenOffice programı.urp.host=localhost. -nologo OpenOffice’yi bu parametrelerle birlikte çalı¸tırdı˘ ınızda OpenOffice’nin her zamankinden bis g raz daha hızlı açıldı˘ ını göreceksiniz.host=localhost. E˘ er kapalı de˘ ilse bu uygulamayı da kapatıp su komutu g g ¸ veriyoruz: soffice -accept=socket.

. ba˘ lantı i¸leminin hangi a¸amalardan olu¸tu˘ unu görelim.bridge” g OpenOffice API’sinin ö˘ elerinden biridir... OpenOffice’ye nasıl ba˘ lanaca˘ ımızı inceleyece˘ iz.sun. Bu konuya geçmeden önce g g g dilerseniz. “UnoUrlResolver”i nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. bu “bile¸en ba˘ lamını” içe aktarmak. s g • “Servis Yöneticisi” yardımıyla OpenOffice ba˘ lantı servisini çalı¸tırıyoruz. “ServiceManager”e s g g ve onun “createInstanceWithContext()” adlı metoduna do˘ rudan yerel ortamımızın bir ö˘ esi g g olarak eri¸ebiliyoruz.StarOffice.getComponentContext() Dilerseniz bu metodu bir de˘ i¸kene atayalım.bridge. yani bütün bile¸enlerin bir arada bulundu˘ u ortamı kendi çalı¸ma alanımıza s g s g s aktardı˘ ımıza göre.” komutuna g s verdi˘ imiz parametreyle hemen hemen aynı oldu˘ una dikkat edin.ServiceManager. g • Ba˘ lantıyı kurduktan sonra. g s • Daha sonra OpenOffice’ye ba˘ lantı kuruyoruz. • Ardından “Bile¸en Ba˘ lamını” içe aktarıyoruz.host=0.. Simdi yapmamız gereken sey..star. Bu arada.. s s g Bile¸en Ba˘ lamı kavramını.UnoUrlResolver".” seklinde yazabildik. "com.. s g s • Hemen ardından mevcut belgeye eri¸iyoruz. s • Ve istedi˘ imiz bir metni belgeye yazdırıyoruz.star.urp. ikinci parametre ise biraz önce hazırladı˘ ımız “yerel” adlı de˘ i¸kg gs endir.Biraz sonra.createInstanceWithContext( . en ba¸ta “soffice” komutuyla açtı˘ ımız OpenOffice belgesine g s g eri¸memizi sa˘ layacak servisi çalı¸tırıyoruz. bu noktadan sonra OpenOffice’ye ba˘ lanmamızı sa˘ layacak olan “UnoUrlg g g Resolver” adlı servise eri¸meye çalı¸abiliriz..ServiceManager.sun.. g Simdi gelelim yukarıda sıralanan a¸amaları gerçek hayata aktarmaya. “uno” modülünün “getg s ComponentContext()” adlı metodu yardımıyla gerçekle¸tirece˘ iz: s g >>> uno. Bu arada.port=2002. yerel) Bir önceki adımda Bile¸en Ba˘ lamını yerel ortamımıza aktardı˘ ımız için. s • Belge içinde bir imleç olu¸turuyoruz.. a¸a˘ ıda kulg s s s g s g lanaca˘ ımız kavramlara çok takılmayın. g g . “bütün bile¸enlerin bir arada bulundu˘ u bir ortam” olarak s g s g dü¸ünebiliriz. Bu yüzden komutumuzu “yerel. g Ba˘ lantı servisini çalı¸ır hale getirdikten sonra “resolve()” metodu yardımıyla OpenOffice’ye g s ba˘ lanma i¸lemini gerçekle¸tirece˘ iz: g s s g >>> baglanti = baglanti_servisi.. yani bu s ¸ ¸ s g ba˘ lamı yerel ortamımızda kullanılabilir hale getirmektir. “UnoUrlResolver”i kullanabilmek için Servis Yös s neticisinden (yani “ServiceManager”den) ve onun “createInstanceWithContext()” adlı metodundan yararlanarak “ba˘ lantı servisini” çalı¸ır hale getirece˘ iz: g s g >>> baglanti_servisi = yerel. ki kullanması kolay olsun: gs >>> yerel = uno. Bu i¸lemi.ComponentContext") Burada “resolve()” metoduna verdi˘ imiz parametrenin. Bunların ne oldu˘ unu biraz sonra açıklayaca˘ ız: g g g • Önce “uno” modülünü içe aktarıyoruz.resolve( . ˙ g Ilk parametre “UnoUrlResolver”. s ¸ Burada “createInstanceWithContext()” metodunun iki parametre aldı˘ ına dikkat edin.getComponentContext() Bile¸en ba˘ lamını.. "uno:socket. ¸ s Bu noktada kar¸ımıza “Bile¸en Ba˘ lamı” (Component Context) adı verilen bir kavram çıkıyor. “com. en ba¸ta “soffice -accept.

"Elveda Zalim Dünya!". Bu. bir önceki adımda OpenOffice programını ba¸latabilmek için. >>> belge_servisi = baglanti. ¸ Dilerseniz bu kodları topluca görelim: >>> import uno >>> yerel = uno. bu belge içinde bir imleç olu¸turmamız gerekiyor. Simdi bu imleci s ¸ olu¸turalım: s >>> imlec = belge.StarOffice..createTextCursor() Son olarak belgeye bir metin yazdırıyoruz: >>> belge..createInstanceWithContext( .exe” adlı çalı¸tırılabilir dosyayı ba¸latabilmek için “soffice” komutunu vermi¸tik. baglanti) >>> belge = belge_servisi.getComponentContext() >>> baglanti_servisi = yerel...Desktop".port=2002.org 3\program” dizini altına gitmi¸ ve orada “sofs fice. O halde simdi istedi˘ imiz bir yöntemi kullanarak Python’un etkile¸imli kabu˘ unu ¸ g s g ba¸latalım..frame.urp.insertString(imlec. "uno:socket..bridge.createInstanceWithContext( .. Bu belgeye s g müdahale edebilmek için.org 3\program” dizini altında “python. “C:\Program Files\OpenOffice.getCurrentComponent() Artık.. "com. E˘ er arzu ederseniz.resolve( . 0) Simdi bir kenarda açık halde bekleyen Writer belgesine bakın bakalım içinde ne yazıyor.frame..star.Text.createInstanceWithContext( . OpenOffice ile birlikte gelen Python sürümüdür ve sisteminizdeki asıl Python’dan farklıdır. en ba¸ta “soffice.Ba˘ lantıyı kurduktan sonra. Sistemdeki öbür Python programı Windows’ta OpenOffice ile ba˘ lantı kurmam