P. 1
Python2x

Python2x

|Views: 59|Likes:
Yayınlayan: arslanabdullah600

More info:

Published by: arslanabdullah600 on Nov 05, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/17/2014

pdf

text

original

Python Kılavuzu

Sürüm 2.x

Fırat Özgül (istihza)

14/05/2011

˙Ç˙NDEK˙LER I I I

1 Temel Bilgiler 1.1 Python Hakkında . . . . . 1.2 Python Nasıl Okunur? . . 1.3 Python Nereden İndirilir? 1.4 Python Nasıl Çalıştırılır? . 1.5 Python’dan Nasıl Çıkılır? 1.6 Bölüm Soruları . . . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2 2 3 3 5 7 8 9 9 11 16 19 20 25 27 27 31 38 41 42 43 44 46 49 50

2 Python’a Giriş 2.1 print Komutu . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2 Karakter Dizileri . . . . . . . . . . . . . . . 2.3 Python’da Sayılar ve Matematik İşlemleri 2.4 Değişkenler . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5 Kaçış Dizileri . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Python Programlarını Kaydetmek 3.1 GNU/Linux Sistemi . . . . . . . . . . . . 3.2 Windows Sistemi . . . . . . . . . . . . . 3.3 Türkçe Karakter Kullanımı . . . . . . . 3.4 MS-DOS’ta Türkçe Karakter Problemi 3.5 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4 Kullanıcıyla İletişim: Veri Alış-Verişi 4.1 raw_input() fonksiyonu . . . . . . . . . . . . 4.2 input() fonksiyonu . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3 Güvenlik Açısından input() ve raw_input() . 4.4 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . .

i

5 Python’da Koşula Bağlı Durumlar 5.1 if Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . 5.2 elif Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 5.3 else Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 5.4 Python’da Girintileme Sistemi . . . 5.5 Python Kodlarına Yorum Eklemek 5.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . 6 Bazı 6.1 6.2 6.3 6.4 Önemli Ayrıntılar İşleçler (Operators) . Bool Değerler . . . . . Dönüştürme İşlemleri Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

51 51 53 56 57 59 61 62 62 66 71 74 76 76 80 82 82 83 84 85

7 Python’da Döngüler 7.1 while Döngüsü . . 7.2 for Döngüsü . . . 7.3 range() fonksiyonu 7.4 len() fonksiyonu . 7.5 break deyimi . . . 7.6 continue deyimi . 7.7 Bölüm Soruları . . 8 Hata 8.1 8.2 8.3

Yakalama 86 try... except... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 pass Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 . 92 . 93 . 96 . 104 . 105 . 107 . 108 . 108

9 Listeler 9.1 Liste Oluşturmak . . . . . . . 9.2 Liste Öğelerine Erişmek . . . 9.3 Liste Metotları . . . . . . . . . 9.4 sum() Fonksiyonu . . . . . . . 9.5 enumerate() Fonksiyonu . . . 9.6 in Deyimi . . . . . . . . . . . . 9.7 min() ve max() Fonksiyonları 9.8 Bölüm Soruları . . . . . . . . .

10 Demetler 110 10.1 Demetlerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 10.2 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 11 Sözlükler 11.1 Sözlük 11.2 Sözlük 11.3 Sözlük 11.4 Sözlük
ii

Oluşturmak . . . . . . Öğelerine Erişmek . . Öğelerini Değiştirmek Öğelerini Silmek . . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

. . . .

114 . 114 . 115 . 119 . 119

11.5 Sözlüklerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 11.6 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 12 Kümeler 12.1 Küme Oluşturmak . . . . . . . . . . 12.2 Kümelerin Metotları . . . . . . . . 12.3 Dondurulmuş Kümeler (Frozenset) 12.4 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 . 126 . 128 . 138 . 139 140 . 141 . 144 . 148 . 152 . 155 . 159 . 162 . 163 . 166 . 168 . 169 . 171 173 . 173 . 174 . 175 . 178 . 180 . 192 . 199 . 200 201 . 201 . 205 . 207 . 209 . 210 . 212 . 213 . 215 . 217 . 218

13 Fonksiyonlar 13.1 Fonksiyonları Tanımlamak . . . . . . . . . . 13.2 Fonksiyonlarda Parametre Kullanımı . . . . 13.3 İsimli ve Sıralı Argümanlar . . . . . . . . . 13.4 Varsayılan Değerli Argümanlar . . . . . . . 13.5 İstenen Sayıda Sıralı Argüman Kullanımı . 13.6 İstenen Sayıda İsimli Argüman Kullanımı . 13.7 Gömülü Fonksiyonlar (Built-in Functions) 13.8 global Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . 13.9 return Deyimi . . . . . . . . . . . . . . . . . 13.10 Fonksiyonlarda pass Deyimi . . . . . . . . . 13.11 Fonksiyonların Belgelendirilmesi . . . . . . 13.12 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Modüller 14.1 Modüllerin Çeşitleri . . . . . . . . . . 14.2 Kendi Yazdığınız Modüller . . . . . . 14.3 Modülleri İçe Aktarmak . . . . . . . 14.4 Modülleri İçe Aktarma Yöntemleri . 14.5 Geliştiricilerin Yazdığı Modüller . . . 14.6 Üçüncü Şahısların Yazdığı Modüller 14.7 Modüllerin Yolu . . . . . . . . . . . . 14.8 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . 15 Dosya İşlemleri 15.1 Dosya Oluşturmak . . . . . . . . . . . 15.2 Dosyaya Yazmak . . . . . . . . . . . . 15.3 Dosyayı Okumak . . . . . . . . . . . . 15.4 Dosya Silmek . . . . . . . . . . . . . . 15.5 Dosyaya Rastgele Satır Eklemek . . 15.6 Dosyadan Rastgele Satır Silmek . . . 15.7 os Modülünde Dosya-Dizin İşlemleri 15.8 Kümeler ve Dosyalar . . . . . . . . . 15.9 with Deyimi . . . . . . . . . . . . . . 15.10 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

16 Karakter Dizileri 219 16.1 Karakter Dizisi Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
iii

16.2 16.3 16.4 16.5 16.6

Tırnak Tipleri . . . . . . . . . . Karakter Dizilerini Birleştirmek Karakter Dizilerini Dilimlemek Karakter Dizilerinin Metotları . Bölüm Soruları . . . . . . . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. . . . .

. 221 . 223 . 226 . 229 . 256

17 Biçim Düzenleyiciler 259 17.1 Biçim Düzenlemede Kullanılan Karakterler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 17.2 İleri Düzeyde Karakter Dizisi Biçimlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 17.3 Bölüm Soruları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 18 ascii, 18.1 18.2 18.3 18.4 unicode ve Python Giriş . . . . . . . . . . . . . . ascii . . . . . . . . . . . . . . unicode . . . . . . . . . . . . Python’da unicode Desteği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 . 270 . 271 . 275 . 279 289 . 290 . 296 . 312 . 316 . 317 . 319 . 323 325 . 325 . 326 . 328 . 329 . 330 . 332 . 334 . 340 . 346 . 348 349 . 349 . 350 . 350 . 351 . 352 . 354 . 355 . 357

19 Düzenli İfadeler (Regular Expressions) 19.1 Düzenli İfadelerin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.2 Metakarakterler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.3 Eşleşme Nesnelerinin Metotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.4 Düzenli İfadelerin Derlenmesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.5 compile() ile Derleme Seçenekleri . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.6 Düzenli İfadelerle Metin/Karakter Dizisi Değiştirme İşlemleri 19.7 Sonuç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Nesne Tabanlı Programlama – OOP (NTP) 20.1 Neden Nesne Tabanlı Programlama? . . . . 20.2 Sınıflar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20.3 Örnekleme (Instantiation) . . . . . . . . . . 20.4 Çöp Toplama (Garbage Collection) . . . . . 20.5 Niteliklere Değinme (Attribute References) 20.6 __init__ Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . 20.7 self Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20.8 Miras Alma (Inheritance) . . . . . . . . . . 20.9 Eski ve Yeni Sınıflar . . . . . . . . . . . . . . 20.10 Sonuç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Sqlite ile Veritabanı Programlama 21.1 Giriş . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21.2 Neden Sqlite? . . . . . . . . . . . . . . . 21.3 Sqlite’ın Yapısı . . . . . . . . . . . . . . 21.4 Veritabanıyla Bağlantı Kurmak . . . . 21.5 Veri Girişi . . . . . . . . . . . . . . . . . 21.6 Veri İşleme - commit() Metodu . . . . 21.7 Veritabanından Veri Almak . . . . . . 21.8 Veritabanı Güvenliği - SQL Injection .
iv

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

. . . . . . . .

22 sys Modülü 22.1 sys Modülünün İçeriği . . . . . . 22.2 argv Niteliği . . . . . . . . . . . . 22.3 exit() Fonksiyonu . . . . . . . . . 22.4 getdefaultencoding() Fonksiyonu 22.5 path Niteliği . . . . . . . . . . . . 22.6 platform Niteliği . . . . . . . . . . 22.7 stdout Niteliği . . . . . . . . . . . 22.8 version_info Niteliği . . . . . . . 23 math 23.1 23.2 23.3 23.4 23.5 23.6 23.7 23.8 23.9 23.10 23.11 23.12 23.13 23.14 23.15 23.16 23.17 23.18 23.19 23.20 23.21 23.22 23.23 Modülü Üslü İfadeler Fonksiyonu (pow) Pi Niteliği (pi) . . . . . . . . . . Karekök Fonksiyonu (sqrt) . . . Euler Sabiti (e) . . . . . . . . . exp Fonksiyonu . . . . . . . . . . Logaritma (log) Fonksiyonu . . Logaritma (log10) Fonksiyonu . Degrees Fonksiyonu . . . . . . . Radians Fonksiyonu . . . . . . . Kosinüs Fonksiyonu (cos) . . . . Sinüs Fonksiyonu (sin) . . . . . Tanjant (tan) Fonksiyonu . . . Faktoriyel (factorial) . . . . . . fmod Fonksiyonu . . . . . . . . . ceil Fonksiyonu . . . . . . . . . . floor Fonksiyonu . . . . . . . . . fabs Fonksiyonu . . . . . . . . . frexp Fonksiyonu . . . . . . . . . ldexp Fonksiyonu . . . . . . . . modf Fonksiyonu . . . . . . . . . trunc Fonksiyonu . . . . . . . . hypot Fonksiyonu . . . . . . . . Hiperbolik Fonksiyonlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

362 . 362 . 363 . 366 . 367 . 367 . 368 . 369 . 373 374 . 374 . 375 . 375 . 375 . 376 . 376 . 376 . 376 . 377 . 377 . 378 . 378 . 379 . 380 . 380 . 381 . 381 . 381 . 381 . 382 . 382 . 382 . 383 385 . 385 . 386 . 388 . 390 391 . 391 . 393 . 395 . 396

24 datetime Modülü 24.1 Bugünün Tarihini Bulmak . . . . . . . . . . 24.2 Bir Tarihin Hangi Güne Geldiğini Bulmak 24.3 Tarihleri Biçimlendirmek . . . . . . . . . . . 24.4 Tarihlerle Aritmetik İşlem Yapmak . . . . . 25 time 25.1 25.2 25.3 25.4 Modülü sleep() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . . . . strftime() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . . localtime() Fonksiyonu . . . . . . . . . . . gmtime(), time() ve ctime() Fonksiyonları . . . .

v

26 len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti 27 Python’da id() Fonksiyonu, is İşleci ve Önbellekleme Mekanizması 28 Windows’ta Python’ı YOL’a (PATH) Eklemek 29 PEP 29.1 29.2 29.3 29.4 29.5 29.6 29.7 29.8 29.9 3000 Özet . . . . . . . . . . . . . . . . . . Adlandırma . . . . . . . . . . . . . . PEP’lerin Numaralandırılması . . . Takvim . . . . . . . . . . . . . . . . Uyumluluk ve Geçiş . . . . . . . . . Gerçekleme Dili (Implementation) Üst-Katkılar . . . . . . . . . . . . . Kaynaklar . . . . . . . . . . . . . . . Telif Hakkı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

398 404 409 416 . 416 . 416 . 417 . 417 . 417 . 418 . 418 . 418 . 419 420 . 421 . 422 . 424 . 427 . 430 . 432 433 . . . . Betiği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 . 436 . 438 . 439 . 441 . 444 . 445 . 446 . 447 . 447 . 448 . 448 . 448 450 . 450 . 451 . 453 . 456 . 458

30 Python ve OpenOffice 30.1 PyUno’nun Kurulumu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.2 OpenOffice’yi Dinleme Kipinde Açmak (listening mode) . . . . . 30.3 OpenOffice’ye Bağlanmak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.4 Karakter Biçimlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.5 Karakterleri Renklendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30.6 PyUno, Python ve OpenOffice Hakkında Bilgi Veren Kaynaklar 31 Python’da Paket Kurulumu - Kullanımı 32 reStructuredText 32.1 Giriş . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.2 RestructuredText Dosyaları ve rst2html 32.3 Paragraf Stilleri . . . . . . . . . . . . . . 32.4 Listeler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.5 Köprüler/Bağlantılar . . . . . . . . . . . 32.6 Değişkenler . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.7 Kod Alanları . . . . . . . . . . . . . . . . 32.8 Dipnotları . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.9 Resimler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.10 Yorumlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.11 Alıntılar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32.12 Tablolar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Sphinx 33.1 Sphinx Hakkında . . . . 33.2 Sphinx Nasıl Kurulur? . 33.3 Sphinx Nasıl Kullanılır? 33.4 conf.py Dosyası . . . . . 33.5 index Dosyası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

vi

33.6 Özel Yönergeler (Directives) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 Dizin 465

vii

viii .

Uyarı: A¸a˘ ıdaki bilgiler Python’un 2.x sürümlerinden biriyse suradaki belgeleri inceleyebilirsiniz.x sürümleri içindir. E˘ er kullandı˘ ınız sürüm s g g g Python’un 3. ¸ TEMEL KONULAR .

ama bu programlama dillerine göre hem daha kolaydır hem de program s g geli¸tirme sürecini bir hayli kısaltır. Her ne kadar ülkemizde henüz yeterli ilgiyi görmese de.html g adresindeki foto˘ raflarını inceleyebilirsiniz. s s g üzerinde hiç bir de˘ i¸iklik yapmaya gerek olmadan veya küçük de˘ i¸ikliklerle ba¸ka platformgs gs s larda da çalı¸abilecektir. g Her ne kadar Python programlama dili ile ilgili ço˘ u görsel malzemenin üzerinde bir piton g resmi görsek de. Python programlama diline merak duyan okurlara bu dilin temellerini sa˘ lam ve hızlı g bir sekilde ö˘ retmeyi amaçlıyoruz. Google’ın da Python’a özel bir önem ve de˘ er verdi˘ ini. bugün Google’dan NASA’ya. g g s 1. Üstelik bu dil ayrı bir derleyiciye de ihtiyaç duymaz. Bu belgelerden yararlanabilmek için önceden bir program¸ g lama dili biliyor olmanız gerekmez. s g g Mesela Python’ın geli¸tiricisi Guido s 2 . Monty Python g adlı altı ki¸ilik bir ˙ s Ingiliz komedi grubunun Monty Python’s Flying Circus adlı gösterisinden alıyor ismini.python. Guido Van Rossum’un çok sevdi˘ i. Buradaki bilgiler. kolay ö˘ renilmesi ve program geli¸tirme sürecini hızlandırg s ması ile tanınan bu dil Windows. g Burada. onun http://www. E˘ er Guido Van s s g Rossum’un neye benzedi˘ ini merak ediyorsanız.. Python programlama dili. okurun programlama konusunda hiç bir bilgisi olmadı˘ ı varsayılarak ve herkesin anlayabilece˘ i bir üslupla hazırlanmı¸tır.1 Python Hakkında Python’ın ba¸ geli¸tiricisi Guido Van Rossum adlı Hollandalı bir programcıdır. Söz diziminin sade olması. Python programlama dili. çok iyi derecede Python s g g bilenlere i¸ olana˘ ı sundu˘ unu hemen söyleyelim. YouTube’dan Hewlett Packard’a kadar pek çok kurum ve sirkette Python program¸ lama dilinden yararlanıldı˘ ını görüyoruz. bu ve buna benzer üstünlükleri sayesinde pek çok kimsenin gözdesi haline I¸ gelmi¸tir.. Python kelimesi aslında ço˘ u ki¸inin zannetti˘ inin aksine piton yılanı ang s g lamına gelmiyor. s ˙ste Python. Ayrıca s bu dilde yazılan kodlar ba¸ka dillere göre hem daha okunaklı hem de daha temizdir. GNU/Linux ve MacOs X gibi pek çok farklı i¸letim sistemi üzs erinde çalı¸abilmektedir. Dolayısıyla tek bir platformda geli¸tirdi˘ iniz bir Python uygulaması. s Son yıllarda Türkiye’de de ilgi uyandırmaya ba¸layan bu dil yava¸ yava¸ üniversite müfredatıns s s daki yerini alıyor.org/~guido/pics. C ve C++ gibi daha yerle¸ik ve köklü dillere kıyasla çok uzun bir s geçmi¸e sahip de˘ ildir.BÖLÜM 1 Temel Bilgiler Python 1990 yılından bu yana büyük bir topluluk tarafından geli¸tirilen kıvrak ve dinamik bir s dildir.

Guido Van Rossum’un bu kelimeyi nasıl telaffuz etti˘ ini merak ediyg orsanız da http://video.python. ¸ Asıl söyleni¸inin dı¸ında bu kelimeyi tamamen Türkçele¸tirerek piton seklinde telaffuz edenler s s s ¸ de var. Türkçe’de yer almayan ve okunu¸u g s peltek s’yi andıran th sesi var. Ancak bu kelimeyi hakkıyla telaffuz etmek. Windows bölümünde ise GNU/Linux kullanıcılarının ilgisini çekebilecek kısımlar olabilir. ben size her iki bölümü de okumanızı tavsiye ederim. g Ancak GNU/Linux sistemlerinde kurulu olarak gelen Python ço˘ unlukla en yeni sürüm de˘ ildir..) s s 1. sistemin belkemi˘ ini Python’ın olu¸turdu˘ u bir da˘ ıtımda Python’ı kaynaktan derlemeye g s g g çalı¸mak.3. ana dili Türkçe olanlar için pek kolay de˘ il. Çünkü GNU/Linux bölümünde Windows kullanıcılarının.howjsay. 1. E˘ er Python’ı kurmanız gerekirse http://www. ˙ Ingilizce bilenler bu sesi think [dü¸ünmek] kelimesinden hatırs layacaklardır.html adresinden eri¸ebilirsiniz. Ama e˘ er.python. GNU/Linux siss g s g temlerinde en kestirme yol da˘ ıtımın kendi Python paketlerini kullanmaktır. faydasını göreceksiniz. g E˘ er “python” kelimesinin ˙ g Ingilizce telaffuzunu dinlemek istiyorsanız http://www. Mesela Pardus ve g Ubuntu’da Python’ın kurulu oldu˘ unu biliyoruz. ˙ste I¸ biz de bu bölümde Python’ı nereden indirip sistemimize nasıl kuraca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. O yüzden hem Windows hem de s g GNU/Linux hakkında bilgi sahibi olmanın zararını de˘ il..com/ adresini ziyaret edebilir. g g g Python Windows ve GNU/Linux i¸letim sistemlerine kurulma açısından farklılıklar gösterir.org/download adresinden Python’ın kayg nak dosyalarını indirebilirsiniz. hangi i¸leg s s tim sistemini kullanıyor olursanız olun. g Öncelikle GNU/Linux’tan ba¸layalım: s 1. ¸ Dolayısıyla Python kelimesini de paytın seklinde telaffuz edebilirsiniz. Ancak her ne kadar GNU/Linux ve Windows bölümlerini ayırmı¸ da olsak. e˘ er dikkatsiz davranırsanız epeyce ba¸ınızı a˘ rıtabilir. Dolayısıyla bu kelimenin telaffuzunda ˙ Ingilizce’nin kuralları geçerli. (Guido Van Rossum’un s özgeçmi¸ine http://www. Çünkü bu kelime içinde. Hele ki Pardus s g gibi.org/~guido/Resume. g g E˘ er mutlaka ama mutlaka Python’ın daha yeni bir sürümüne ihtiyacınız yoksa eski de olsa g da˘ ıtımınızla birlikte gelen Python sürümünü kullanmanızı öneririm. o yüzden Pardus veya Ubuntu kullanıyorsanız g Python’ı kurmanıza gerek yok.com/videoplay?docid=-6459339159268485356# adresindeki tanıtım videosunu izleyebilirsiniz. Biz s burada Python’ın hem GNU/Linux’a hem de Windows’a nasıl kurulaca˘ ını ayrı ayrı inceleyeg ce˘ iz.Van Rossum 2005 yılının Aralık ayından beri Google’da çalı¸ıyor.2 Python Nasıl Okunur? Geli¸tiricisi Hollandalı olsa da Python ˙ s Ingilizce bir kelimedir. “Ben illa ki en g g . bu programlama dilinin sistemimizde kurulu olması gerekiyor.1 GNU/Linux’ta Python’ı Kurmak Python hemen hemen bütün GNU/Linux da˘ ıtımlarında kurulu geliyor. Elbette siz de dilinizin döndü˘ ü bir telaffuzu tercih etmekte özgürsünüz.google. Ana dili Türkçe olanlar think kelimesini genellikle tink seklinde telaffuz eder. Sözün özü. Ancak Python GNU/Linux da˘ ıtımlarında çok önemli bazı g parçalarla etkile¸im halinde oldu˘ u için kaynaktan derleme pek tavsiye edilmez. Ayrıca yazdı˘ ınız bir programın sadece tek bir g i¸letim sistemine ba˘ ımlı olmaması önemli bir özelliktir.3 Python Nereden ˙ndirilir? I Python’ı kullanabilmek için.

python.com adresinden. yerel Türkiye sitesine ise http://www. Bu noktada bir uyarı yapmadan geçmeyelim: Daha önce de dedi˘ imiz gibi. Bu önemli ayrıntıyı kesinlikle gözden s kaçırmamalısınız. g g kullandı˘ ınız da˘ ıtımın belkemi˘ i durumunda olabilir. Bu yüzden Python’ı kaynaktan derg g g lemek bazı riskler ta¸ıyabilir.org/download] programın Microsoft Windows i¸letim sistemiyle uyumlu s sürümlerini bulabilirsiniz. Yani Python.yeni sürümü kullanaca˘ ım!” derseniz. Yalnız g ¸ s burada make install yerine make altinstall komutunu kullandı˘ ımıza dikkat edin. Ubuntu’nun resmi sitesine http://www. kesinlikle da˘ ıtımınızla birlikte gelen Python sürümünü kullans g malısınız.x. ben size 2. sadece Next tu¸larına basarak kurulumu gerçekgs s le¸tirebilirsiniz. Resmi sitedeki indirme adresinde [http://www. Python sürümlerini ba¸a ba¸ takip etti˘ i için.tr adresinden ula¸abilirsiniz.5 ve üstü bütün sürüms . kullandı˘ ınız GNU/Linux da˘ ıtımına. Windows i¸letim sisteminde Python programlama dili g s kurulu olarak gelmez.x./configure make make altinstall Ancak bir noktaya dikkatinizi çekmek isterim: Python’ın düzgün kurulabilmesi için make altinstall komutunu yetkili kullanıcı veya root olarak çalı¸tırmalısınız. • Öncelikle su adresi ziyaret ediyoruz: http://www.python.ubuntu.org. üzerinde Python 2. Python’ı kurmak çok kolaydır. g Windows kullanıcıları resmi sitedeki indirme adresinde yer alan Python kurulum beti˘ ini bilg gisayarlarına indirdikten sonra kurulum dosyasına çift tıklayarak ve ekrandaki yönergeleri takip ederek Python’ı kurabilirler. orada sırasıyla s s a¸a˘ ıdaki komutları veriyoruz: s g . Unix or OS X) yazan ba˘ lantıya tıklayarak ilgili . s 1.x Windows installer (Windows binary – does not include source) yazan ba˘ lantıya tıklamak olacaktır. s E˘ er Python programlama dilinin hangi sürümünü kullanmanız gerekti˘ i konusunda kararsıg g zlık ya¸ıyorsanız.2 Windows’ta Python’ı Kurmak GNU/Linux da˘ ıtımlarının aksine. Bu adresten Python’ı indirmek isteyen ço˘ u Windows kullanıcısı g için en uygunu. Ubuntu’nun depolarında Python’ın en yeni sürümlerini rahatlıkla bulabilirsiniz.tgz dosyasını bilgisayarımıza indiriyoruz. Böylece yeni kurdu˘ unuz Python. kar¸ı kar¸ıya oldu˘ unuz risklerin farkında olmalısınız. g • Daha sonra bu sıkı¸tırılmı¸ dosyayı açıyoruz ve açılan dosyanın içine girip. Python otomatik olarak C:\Python2x dizini içine kurulacaktır.x compressed source tarball (for Linux.3.python. ben size Ubuntu GNU/Linux’u dens s g emenizi önerebilirim. Python özellikle g bazı GNU/Linux da˘ ıtımlarında pek çok sistem aracıyla sıkı sıkıya ba˘ lantılıdır.org/download ¸ • Bu adreste.6 sürümünü tavsiye ederim. sisteminizdekinden g g g daha yeni (veya daha eski) bir Python sürümü kurmanız da elbette mümkündür. Dolayısıyla Python’ı Windows’ta kullanabilmek için bu programı sitesinden [http://www. öntanımlı ayarlarda herhangi bir de˘ i¸iklik yapmadan. Aslında 2. Python kurulurken klasör ve dosyalara sürüm numarasının da eklenmesini sa˘ lar. sistemdeki eski Python sürümünü silip üzerine g g yazmamı¸ olur ve iki farklı sürüm yan yana varolabilir. Bunun için. make g altinstall komutu. E˘ er yukarıda anlatıldı˘ ı sekilde. üzerinde Python 2. s E˘ er her sey yolunda gittiyse Python’ın farklı bir sürümü sistemimize kurulmu¸ oldu. Ayrıca GNU/Linux üzerinde s s g kaynaktan program derlemek konusunda tecrübeli de˘ ilseniz ve e˘ er yukarıdaki açıklamalar g g size kafa karı¸tırıcı geliyorsa. kaynaktan Python derleyes g g ¸ cekseniz.ubuntu.org] indirmemiz gerekiyor. Python’ı kurarken.

Bu g s i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını daha sonra konu¸aca˘ ız.4 Python Nasıl Çalı¸ tırılır? s Bu bölümde hem GNU/Linux. çok dü¸ük bir ihtimal g g s olmakla birlikte.ler kullanıma uygundur. ˙ Ikincisi. E˘ er Python’ın 3. istersek Python kodlarını bir metin s g s dosyasına da kaydedebilir.html adresindeki belgelerle çalı¸abilirsiniz. s 1. Mesela yanlı¸lıkla “pyhton”. Bunun dı¸ında. Do˘ ru kelimenin tamamen küçük harflerden olu¸s g s tu˘ una özellikle dikkat etmemiz gerekiyor.6 sürümü su anda mevcut sürümler arasında en ¸ olgunudur. hem de Windows kullanıcılarının Python’ı nasıl çalı¸tırması gereks ti˘ ini tartı¸aca˘ ız.x numaralı sürümleri ile 3. Buradaki >>> i¸areti g g s Python’ın bizden komut almaya hazır oldu˘ unu gösteriyor.4. 01:57:29) [GCC 4.com/py3/icindekiler_python. Yalnız GNU/Linux sistemlerinde g Python’ın kurulu olmama ihtimalinin sıfıra yakın oldu˘ unu söyleyeyim. s Yeri gelmi¸ken önemli bir uyarıda bulunalım: Python’ın 2. e˘ er ilk maddede söylenenlerin geçerli olmadı˘ ından eminseniz.6. Python sisteminizde kurulu de˘ il demektir. O yüzden sisteminizde g . "credits" or "license" for more information. Öncelikle GNU/Linux kullanıcılarından ba¸layalım. Kar¸ımıza suna benzer s s s ¸ bir ekran gelmeli: Python 2. bu kaydetti˘ imiz metin dosyasını konsoldan çalı¸tırabiliriz. g s g s 1. Windows açısından “python” kelimesini büyük veya g küçük harflerle yazmanızın bir önemi olmayabilir.5 (r265:79063.3] on linux2 Type "help".x sürümlerinden birini kullanmak istiyorsanız g http://www. s s s “phyton” veya “Python” yazmı¸ olabilirsiniz. Biz burada konuları anlatırken Python’ın 2. Ancak Python’ın 2. bo¸ luk bırakmadan yazaca˘ ız.5 oldu˘ unu görüyoruz.1 GNU/Linux’ta Python’ı Çalı¸ tırmak s E˘ er GNU/Linux i¸letim sistemi üzerinde KDE kullanıyorsak Python programını çalı¸tırmak için g s s önce ALT+F2 tu¸larına basıp. ama GNU/Linux açısından büyük-küçük harf ayrımı son derece önemlidir.6 sürümünü temel alacak olsak da Python’ın ba¸ka sürümlerini kullananlar da buradaki belgelerden faydalanabilir.4. Apr 3 2010. Komutlarımızı bu i¸aretten hemen g s sonra. "copyright".istihza. “pyton”.x numaralı s sürümleri birbirinden farklıdır. s g s g E˘ er python komutunu verdi˘ inizde yukarıdaki ekran yerine bir hata mesajıyla kar¸ıla¸ıyorg g s s sanız iki ihtimal var: Birincisi. ¸ s g python yazıp ENTER tu¸una basarak Python programlama dilini ba¸latıyoruz. çıkan ekranda su komutu vererek bir konsol ekranı açıyoruz: s ¸ konsole E˘ er kullandı˘ ımız masaüstü GNOME ise ALT+F2 tu¸larına bastıktan sonra vermemiz gereken g g s komut sudur: ¸ gnome-terminal Bu sekilde komut satırına ula¸tı˘ ımızda.6. “python” kelimesini yanlı¸ yazmı¸ olabilirsiniz. >>> Bu ekranda kullandı˘ ımız Python sürümünün 2.

durumunuzun birinci madde kapg samına girmedi˘ inden emin olmalısınız. resimli ve daha ayrıntılı bir anlatım için Windows’ta g s s Python’ı YOL’a Eklemek adlı makalemizi inceleyebilirsiniz. Peki Python’ı nasıl YOL’a ekleyece˘ iz? Söyle: g ¸ • Denetim Masası içinde “Sistem” simgesine çift tıklayın. Not: E˘ er bu i¸lemler size karı¸ık geldiyse. s s gs g • “Sistem De˘ i¸kenleri” bölümünde “Path” ö˘ esini bulup buna çift tıklayın.org/download adresinden g “Python 2. make ve make install komutlarını verin. siz Python’ı kaynakg g tan derlemek istiyor olabilirsiniz. 1. O yüzden öncelikle da˘ ıtımınızın paket depolarında “python” kelimesini kullag narak bir arama yapın ve kullandı˘ ınız da˘ ıtıma uygun bir sekilde Python paketini kurun. g E˘ er kullandı˘ ınız GNU/Linux da˘ ıtımında Python’ın kurulu olmadı˘ ına eminseniz. • TAMAM’a basıp çıkın. • Bu de˘ i¸ikliklerin geçerlilik kazanabilmesi için açık olan bütün MS-DOS pencerelerini kapgs atıp yeniden açın. s Ayrıca alternatif olarak. O g g s yüzden make altinstall yerine do˘ rudan make install komutunu kullanabilirsiniz. ¸ Gelelim Microsoft Windows kullanıcılarına. cmd komutuyla ula¸tı˘ ınız MS-DOS s s s g ekranında su komutu verdi˘ inizde de kar¸ınıza Python’ın komut satırı gelecektir: ¸ g s c:/python26/python E˘ er yukarıda yaptı˘ ımız gibi uzun uzun konum belirtmek yerine sadece python komutunu g g kullanmak isterseniz Python’ı YOL’a (PATH) eklemeniz gerekir.. Ancak g daha önce de dedi˘ imiz gibi. Python o anda sisteminizde kurulu olmasa bile.tgz dosyasını bilgisayarınıza indirin ve klasörü açıp orada sırasıyla .x compressed source tarball (for Linux. Ba¸lat/Programlar/Python 2. elle kuraca˘ ınız yeni sürümün eski bir sürümle çakı¸ma riski de yok.4. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip ederek..C:\Python26.) g g s • “Geli¸mi¸” sekmesine girin ve “Ortam De˘ i¸kenleri” dü˘ mesine basın. Çünkü sizin sisteminizde Python’ın hiç bir sürümü kug rulu olmadı˘ ı için./configure. önünüzde g g g g iki seçenek var: Birincisi. g g ¸ ˙ Ikincisi. . Unix or OS X)” ba˘ lantısına tıklayarak. E˘ er öyleyse http://www. Burada farklı olarak make altinstall yerine make install komutunu kullandı˘ ımıza dikkat edin. g . kullandı˘ ınız da˘ ıtımın paket depog g larında olabilir. biz size da˘ ıtımınızın depolarında bulunan Python sürümünü kulg g lanmanızı siddetle tavsiye ediyoruz.x.Python’ın kurulu olmadı˘ ına kesinkes karar vermeden önce.python. (E˘ er klasik görünümde de˘ ilsg g eniz Sistem simgesini bulmak için “Performans ve Bakım” kategorisinin içine bakın veya Denetim Masası açıkken adres çubu˘ una do˘ rudan “sistem” yazıp ENTER tu¸una basın.x/Python (Command Line) yolunu takip ederek s Python’ın komut satırına ula¸abilirler.2 Windows’ta Python’ı Çalı¸ tırmak s Python’ı yukarıda verdi˘ imiz indirme adresinden indirip bilgisayarlarına kurmu¸ olan Wing s dows kullanıcıları. gs g • “De˘ i¸ken De˘ eri” ifadesinin hemen kar¸ısındaki kutucu˘ un en sonuna su girdiyi ekleyin: gs g s g ¸ . Python kullandı˘ ınız da˘ ıtımın paket depolarında bulunsa bile.

Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip cmd g s s s s s komutunu vererek ula¸tı˘ ınız MS-DOS ekranında. bu kaydetti˘ imiz metin dosyasını komut satırından çalı¸tırabiliriz. Mar 19 2010. istersek Python kodlarını bir metin s g s dosyasına da kaydedebilir. ardından da ENTER tu¸una basmak (Windows) s s 3. Python’ı YOL’a ekleyememi¸ olabilirsiniz.6. Ben size elimden geldi˘ ince yardımcı olmaya çalı¸ırım.5 Python’dan Nasıl Çıkılır? Farklı i¸letim sistemlerinde python komutunu vererek Python’ın komut satırına nasıl eri¸ebiles s ce˘ imizi ö˘ rendik. Orada Python26 adlı bir klasör g görüyor olmalısınız. “python” kelimesini yanlı¸ yazmı¸ olabilirsiniz. Buradaki >>> i¸areti g g s Python’ın bizden komut almaya hazır oldu˘ unu gösteriyor. Ben sizin yukarıdaki komutu düzgün bir sekilde çalı¸tırabilmi¸ oldu˘ unuzu varsayıyorum. quit() yazıp ENTER tu¸una basmak (Bütün i¸letim sistemleri) s s 5. >>> Bu ekranda kullandı˘ ımız Python sürümünün 2. Bunun dı¸ında. Mesela yanlı¸lıkla “pyhton”. s g s 3. Önce CTRL+Z tu¸larına. ¸ s s g 1. s g s g E˘ er python komutunu verdi˘ inizde yukarıdaki ekran yerine bir hata mesajıyla kar¸ıla¸ıyorg g s s sanız üç ihtimal var: 1. 21:48:26) [MSC v. Önce import sys. Komutlarımızı bu i¸aretten hemen g s sonra. CTRL+Z tu¸larına basmak (GNU/Linux) s 4. bo¸ luk bırakmadan yazaca˘ ız.5 (r265:79096. Bu durumda Python’ı yeniden kurmayı ¸ s deneyebilirsiniz. Ancak bu i¸lemi s s kaba kuvvete ba¸vurmadan yapmanın bir yolu olmalı.E˘ er yukarıdaki i¸lemleri ba¸arıyla gerçekle¸tirdiyseniz. s g python yazıp ENTER tu¸una bastı˘ ınızda kar¸ınıza söyle bir ekran geliyor olmalı: s g s ¸ Python 2. Bu yüzden “python” kelimesini do˘ ru yazdı˘ ınıza emin olun. “pyton” veya s s s “phyton” yazmı¸ olabilirsiniz. Ba¸lat/Programlar yolu içinde bir “Python26” girdisi olup s s olmadı˘ ına bakın.exit() komutlarını vermek (Bütün i¸letim sistemleri) s Siz bu farklı yöntemler arasından. ardından da sys. Komut ekranı üzerindeki çarpı dü˘ mesine basmak (kaba kuvvet) g 2.6. Peki bu komut satırından çıkmak istersek ne yapaca˘ ız? Elbette do˘ rudan g g g g komut penceresi üzerindeki çarpı tu¸una basarak bu ortamı terk edebilirsiniz. Python’ı kuramamı¸ olabilirsiniz. s g g 2. g s Bu i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını daha sonra konu¸aca˘ ız.5 oldu˘ unu görüyoruz. E˘ er yukarıda anlattı˘ ımız YOL’a ekleme adıms g g larını uygulamak konusunda sıkıntı ya¸ıyorsanız. kistihza [at] yahoo [nokta] com adresins den bana ula¸abilirsiniz. kolayınıza hangisi geliyorsa onu seçebilirsiniz. "copyright". "credits" or "license" for more information. Ayrıca C:\ dizininin içini de kontrol edin. de˘ il mi? s g Komut satırından çıkmanın birkaç farklı yolu vardır: 1.1500 32 bit (Intel)] on win32 Type "help". E˘ er programlar listesinde veya C:\ dizini içinde “Python26” diye g bir sey yoksa Python’ı kuramamı¸sınız demektir. .

Sistemde kurulu olarak gelen Python sürümüyle. g s 5. Tercihen VirtualBox gibi bir sanalla¸tırma aracı ile kurdu˘ unuz bir GNU/Linux da˘ ıtımı üzs g g erinde Python kurulumuna ili¸kin bazı denemeler yapın. nasıl kuraca˘ ımızı ve Python’ın komut satırını nasıl g g ba¸latıp kapatabilece˘ imizi ö˘ renmi¸ olduk. kurulu gelen. g s s g 7.org/download adresini ziyaret ederek. s s g s 8. s s s g g . sizin kaynaktan derledi˘ iniz Python sürümünün birbiriyle çakı¸maması için g s gerekli önlemleri alın. Localhost’tan hizmet veren “pydoc” (Module Docs) sunucusunu çalı¸tırın ve bunun ne i¸e yaradı˘ ını anlamaya çalı¸ın. Python’ın hangi sürümü? Da˘ ıtımınızın depolarındaki en g yeni Python sürümü hangisi? 3. g http://www. Ama önce s g bölüm sorularına bakalım. Kullandı˘ ınız da˘ ıtımda Python kurulumla birlikte mi g g g geliyor. E˘ er siz bir Java programcısı iseniz Jython’ın ne oldu˘ unu ara¸tırın. gs g Bu i¸lem sırasında ne gibi sorunlarla kar¸ıla¸tı˘ ınızı de˘ erlendirin. Windows dizinleri YOL’a nasıl ekleniyor? YOL’a eklenen dizinler birbirinden hangi i¸aret ile ayrılıyor? Bir dizinin YOL üstünde olup olmaması s neyi de˘ i¸tiriyor? Sitesinden indirip kurdu˘ unuz Python sürümünü YOL’a eklemeyi deneyin. E˘ er GNU/Linux da˘ ıtımlarından birini kullanıyorsanız.python. Örne˘ in Python’ın resmi sitesinden s g dilin kaynak kodlarını indirip programı kaynaktan derleyin. Sizce Python’ın bu kadar farklı i¸letim sistemi ve platform g s üzerinde çalı¸abiliyor olması bu dilin hangi özelli˘ ini gösteriyor? s g 2. 1. Windows’ta Python’ın hangi araçlarla birlikte kuruldu˘ unu kontrol edin.Böylece Python’ı nereden indirece˘ imizi. Kullandı˘ ınız i¸letim sisteminde Python’ı kaç farklı biçimde çalı¸tırabildi˘ inizi kontrol edin. Python’ın ba¸ka hangi platformlara s ait sürümlerinin oldu˘ unu inceleyin.Net çatısı ile a¸inalı˘ ınız varsa IronPython’ın ne g s g oldu˘ unu ara¸tırın. E˘ er siz bir Windows kullanıcısıysanız ve . Python’a ili¸kin en temel bilgileri edinmi¸ oldu˘ us g g s s s g muza göre artık Python’la daha ciddi i¸ler yapmaya do˘ ru ilk adımlarımızı atabiliriz. yoksa ba¸ka bir paketin ba˘ ımlılı˘ ı olarak mı sisteme kuruluyor? E˘ er Python kurus g g g lumla birlikte geliyorsa.6 sürümü var. Kurulumla birlikte g gelen çevrimdı¸ı ˙ s Ingilizce kılavuzları inceleyin. g g s 6. Diyelim ki sisteminizde Python’ın 2. Python’ın GNU/Linux.6 Bölüm Soruları 1. Windows ve Mac OS X sürümleri oldu˘ unu biliyoruz. s g s 4. sisteminizde Python programlama g g dilinin kurulu olup olmadı˘ ını denetleyin. Siz Python’ın sitesinden farklı bir Python sürümü indirdi˘ inizde Python’ın öntanımlı sürümüne ve kaynaktan derg lenen sürümüne ayrı ayrı nasıl ula¸abilece˘ inizi dü¸ünün. Windows’ta YOL (PATH) yapısını inceleyin.

Bu komut satırına s g s teknik dilde etkile¸ imli kabuk (interactive shell) veya yorumlayıcı (interpreter) adı verilir.. ekrana bir seyler yazdırmamızı sa˘ lamaktır. "credits" or "license" for more information. de˘ il mi? Bunu ona yapmasını biz s g söyledik.5 (r265:79063.BÖLÜM 2 Python’a Giri¸ s Bir önceki bölümde Python’ın komut satırına nasıl ula¸aca˘ ımızı görmü¸tük. Apr 3 2010. 01:57:29) [GCC 4. Simdi isterseniz birkaç parmak alı¸tırması yapıp kendimizi g s ¸ s Python’a ısındıralım. Bu bölümde inceleyece˘ imiz ilk komutumuzun adı print.1 print Komutu print komutunun görevi. s Simdi önceki bölümde anlattı˘ ımız yöntemlerden herhangi birini kullanarak Python’ın etk¸ g ile¸imli kabu˘ unu açalım ve suna benzer bir ekranla kar¸ıla¸alım: s g ¸ s s istihza@istihza:~$ python Python 2. hiç bo¸luk bırakmadan yazmaya ba¸layas s s ca˘ ımızı daha önce söylemi¸tik. g 2. s g Ne oldu? Python bir satır bo¸luk bırakarak alt satıra geçti. etkg s g s ile¸imli kabu˘ un görüntüsünü temsil ediyor. >>> Komutlarımızı bu >>> i¸aretinden hemen sonra.6.. O i¸aret. o da yaptı.3] on linux2 Type "help". Mesela bu komutu tek ¸ g ba¸ına kullanmayı deneyelim: s >>> print yazıp hemen ENTER tu¸una basalım. Bizim sadece print yazmamız yeterli. Simdi de bo¸ bir satır bırakmak yerine ekrana bir seyler yazmasını söyleyelim Python’a: ¸ s ¸ 9 . s Not: Yukarıdaki komutta gördü˘ ümüz >>> i¸aretini kendimiz yazmayaca˘ ız. "copyright".4.

Biz istersek yukarıdaki örnekte çift tırnak yerine tek tırnak (‘) da kullanabiliriz. line 1 print "Python’daki önemli komutlardan biri de "print" komutudur." . E˘ er öyleyse.html adresindeki Python 3.istihza. E˘ er burada çift tırnak i¸aretini koymazsak veya koyg s mayı unutursak Python bize bir hata çıktısı gösterecektir. Lütfen giri¸ yapın!" s s Bu satırı yazıp ENTER tu¸una bastıktan sonra ekranda Programa ho¸geldiniz.x de˘ il. çok büyük bir ihtimalle tırnakları düzgün yerle¸tirmemi¸sinizdir. Dedi˘ imiz gibi. Lütfen giri¸ yapın!’ s s Bu komut da bize istedi˘ imiz çıktıyı ba¸arıyla verecektir. Ancak tırnak seçiminde bazı noktalara da dikkat etmemiz gerekiyor." Bu komut bize söyle bir hata mesajı verecektir: ¸ File "<stdin>". Ancak aynı ¸ I i¸lemi tek tırnakla yapmaya çalı¸ırsak söyle bir hata mesajı alırız: s s ¸ File "<stdin>".x’tir. Gördü˘ ünüz gibi print komutunun ardından gelen “Programa ho¸geldiniz. s g g kodu su hale getirmemiz gerekir: ¸ ˙ >>> print ’Istanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ Aynı sekilde. kullanaca˘ ınız tırg s g g nak tipi konusunda özgürsünüz. g http://www.>>> print "Programa ho¸geldiniz. Zaten yukarıdaki komutu verdikten sonra bir hata alıyorsanız. Lütfen giri¸ yapın!” g s s ifadesini çift tırnak içinde belirtiyoruz. Lütfen giri¸ yapın! s s s çıktısını görmemiz gerekiyor. E˘ er mutlaka tek tırnak kullanmak istiyorsak. Diyelim ki “˙ Istanbul’un 5 günlük hava tahmini” ifadesini ekrana yazdırmak istiyoruz." ^ SyntaxError: invalid syntax Bu cümleyi düzgün olarak gösterebilmek için yukarıdaki komutu söyle yazmamız gerekir: ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de \"print\" komutudur. line 1 print ’˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini’ I ^ SyntaxError: invalid syntax Bunun sebebi. “˙ Istanbul’un” kelimesindeki kesme i¸aretinden ötürü Python’ın tırnakların s nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ini anlamamasıdır.com/py3/icindekiler_python. Bunu çift tırnak kullanarak su sekilde gösterebiliriz: ¸ ¸ >>> print "˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini" I Bu komut bize hatasız bir sekilde ˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini çıktısını verir. Tırnak seçiminde özgürüz: >>> print ’Programa ho¸geldiniz. söyle bir örnekte de çift tırnak bize zorluk çıkarır: ¸ ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de "print" komutudur.x belgelerinden yararlanabilirsiniz. s s Not: E˘ er yukarıdaki komutu do˘ ru yazdı˘ ınız halde hata alıyorsanız. g g 3. g g g muhtemelen kullandı˘ ınız Python sürümü 2.

Buna bens s s s zer hatalardan kaçmamızı sa˘ layan bu tür i¸aretlere Python dilinde Kaçı¸ Dizileri (Escape Seg s s quences) adı verilir. cümle içinde g s geçen tırnak i¸aretleri. Yani Linux’un s g kelimesindeki kesme i¸aretiyle kar¸ıla¸an Python’a söyle demi¸ oluyoruz: “Bu tırnak senin s s s ¸ s aradı˘ ın tırnak de˘ il. cümleyi ba¸latan ve bitiren tırnak i¸aretleriyle karı¸maz. Tanımından da anla¸ılaca˘ ı gibi. cümle içinde geçen tırnak i¸aretlerine dikkat etmemiz gerekti˘ ini bilelim ¸ s g yeter. karakter dizileri. s g Biz su anda sadece.. print komutu Python’daki en önemli ve en temel komutlardan biridir. Sen yoluna devam et. Python’ın kafasını karı¸tırmas g s mak için burada kaçı¸ dizilerinden yararlanarak düzgün çıktı almayı sa˘ lıyoruz. bundan sonraki konug g ları daha rahat anlayabilmemiz için bazı kavramlardan söz etmemiz faydalı olabilir. Bu bölümde “karakter dizisi” diye bir seyden söz edece˘ iz. “Linux’un güçlü yanları” s g cümlesini tek tırnak içine aldı˘ ımız için. kendilerinden sonra gelen karakterlerin g s Python tarafından normalden farklı algılanmasını sa˘ lar.2 Karakter Dizileri Python’daki en önemli komutlardan biri olan print‘i ö˘ rendi˘ imize göre. Oradaki örneklerden de görece˘ iniz gibi. Python’la g yazdı˘ ınız programlarda kullanıcılarınıza herhangi bir mesaj göstermek istedi˘ inizde bu print g g komutundan yararlanacaksınız. Dedi˘ imiz gibi. Zaten birkaç bölüm sonra bu kaçı¸ dizilerinden ayrıntılı olarak söz edece˘ iz. Linux’un kelimesindeki kesme i¸aretinden (‘) ötürü g s Python tırnakların nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ini anlayamaz. Biraz ilerde aradı˘ ın tırna˘ ı bulacaksın!“ g g g g 2. Yukarıda print komutunu i¸lerken bu karakg s ter dizilerini zaten kullandık. Mesela su örnekler birer karakter dizisidir: g ¸ ¸ "Python" "Perl" "Ruby" "23" . Yabancılar buna string adı veriyor. tırnak içinde gösteres s g bildi˘ imiz her sey bir karakter dizisi olabilir. Simdilik bu kaçı¸ dizisi kavramını çok fazla kafamıza takmadan yolumuza ¸ s devam edelim. Dilerseniz bu önemli komutla birkaç örnek daha yapalım elimizi alı¸tırmak için: s >>> print "GAME OVER" GAME OVER >>> print "FINISH HIM!" FINISH HIM! >>> print "Linux’un güçlü yanları" Linux’un güçlü yanları >>> print ’Linux\’un güçlü yanları’ Linux’un güçlü yanları Yukarıdaki son örnekte “\” i¸aretini neden kullandı˘ ımızı biliyorsunuz.. ¸ g Aslında biz karakter dizisinin ne oldu˘ unu biliyoruz.Yukarıdaki iki örnekte gördü˘ ümüz “\” i¸aretleri. Yani bu i¸aret sayesinde. tırnak g içinde gösterilen herhangi bir “¸ey”dir.

“@falanca” da. herhangi bir seyi ekrana yazdırag g ¸ bilmek için mutlaka print komutundan yararlanmamız gerekti˘ ini görece˘ iz. Önce s s g s s . bir karakter dizisinin ne kadar uzun veya ne kadar kısa g oldu˘ unun hiçbir önemi yok. artık bu ö˘ eler birer karakter dizisi olmayacaktır. Bir karakter dizisi tek bir karakterden olu¸abilece˘ i gibi. Mesela: >>> print "k" k >>> print "456" 456 >>> print "Ruby" Ruby >>> print "˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini" I ˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini I Etkile¸imli kabukta çalı¸ırken. yukarıdaki kodların çıktı vermedi˘ ini. g g Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> print "Python programlama dili" Python yukarıdaki gibi bir komutla kar¸ıla¸tı˘ ında iki basamaklı bir i¸lem gerçekle¸tirir. istersek yukarıdaki örnekleri print komutunu kullanmadan da s s ekrana yazdırabiliriz: >>> "Python" ’Python’ >>> "Perl" ’Perl’ >>> "Ruby" ’Ruby’ >>> "4243" ’4243’ Ancak bu durum sadece etkile¸imli kabuk için geçerlidir. tırnak i¸areti ta¸ımalarıdır. s Python’da karakter dizilerini ekrana yazdırabilmek için print komutundan yararlanabilece˘ imizi g biliyorsunuz. Yani ilerde kodlarımızı bir dosyaya s kaydetti˘ imiz zaman."35" "@falanca" "c" Karakter dizilerinin ayırt edici özelli˘ i.. birden g s g fazla karakterden de olu¸abilir.. E˘ er yukarıdaki örnekleri g s s g tırnak i¸aretsiz olarak kullanırsak. Yukarıs g daki örneklerden de gördü˘ ümüz gibi. Bu nedenle “c” de bir karakter dizisidir...

Yani Python bize söyle bir sey g ¸ g ¸ ¸ söylemi¸ olur: s “Sen simdi etkile¸imli kabu˘ a bir seyler yazdın. Yani söyle bir çıktı verir: ¸ Python programlama dili Etkile¸imli kabukta bir karakter dizisini print komutu olmadan kullandı˘ ımızda Python yalnızca s g birinci basama˘ ı gerçekle¸tirmi¸ olur. Okumaya devam edes s bilirsiniz. “dünya” kelimesi içindeki Türkçe karakter (“ü”) çıktıda düzgün görünmüyor. Bu tırnak tipleri içinde en yaygın kullanılan çift tırnaktır. Örne˘ in çift tırnak kulg lanabilirsiniz: >>> print "Python güçlü bir programlama dilidir.) s g s Biz bu karakter dizisini kullanıcıya gösterebilmek için söyle yazaca˘ ız: ¸ g >>> print "dünya" dünya Yazdı˘ ımız Python programlarını dosyaya kaydedip çalı¸tırdı˘ ımızda yukarıda anlattıklarımızın g s g ne demek oldu˘ unu çok daha net bir sekilde anlayaca˘ ız. Python’da s s karakter dizilerini göstermek için farklı tırnak tiplerini kullanabilirsiniz.. g Demek ki Python bizim girdi˘ imiz “dünya” adlı karakter dizisini “d\xc3\xbcnya” seklinde görüyg ¸ ormu¸. Böyle bir durumda yaptı˘ ı tek sey bu karakter dizisini g s s g ¸ okumaktır. Dolayısıyla elde etti˘ imiz çıktı. (Buradaki “\xc3\xbc” kısmı kullandı˘ ınız i¸letim sistemine göre farklılık gösterebilir. O yüzden.’ Bu tırnak tiplerini önceki örneklerimizde görmü¸tük. Karakter dizilerini göstermek için tırnak i¸aretlerinden yararlanıyoruz demi¸tik. Ama Python bize bunların dı¸ında bir s s tırnak alternatifi daha sunar. Ancak print g s gibi bir komut yardımıyla ekrana herhangi bir sey basmamı¸ olman da dikkatimden kaçmadı ¸ s de˘ il!“ g Basit bir örnek verelim: >>> "dünya" ’d\xc3\xbcnya’ Gördü˘ ünüz gibi. karakter dizileriyle birlikte üç farklı tırnak çe¸idi kullanabiliyoruz. Yazdı˘ ın seyi al¸ s g ¸ g ¸ gıladı˘ ımı göstermek için de. e˘ er yukarıdaki açıkg ¸ g g lamalar size kafa karı¸tırıcı geldiyse hiç endi¸e etmenize gerek yok." veya tek tırnak: >>> print ’Python güçlü bir programlama dilidir.“Python programlama dili” adlı karakter dizisini okur. print komutunu kullanarak bu karakter dizisini kullanıcıya göstermedi˘ imiz için g ikinci basamak gerçekle¸mez. Tabii siz istedi˘ iniz tırnak biçimini g kullanmakta özgürsünüz.. karakter dizisini hangi tırnakla s g açtıysanız o tırnakla kapatmanızdır. Üç tırnak: >>> print """Python güçlü bir programlama dilidir. duruma göre kullanılan tırnak tipinin önem kazandı˘ ını gösteren söyle bir örnek verdi˘ imizi biliyorsunuz: g ¸ g . Hangi tırnak g s çe¸idini kullandı˘ ınızın çok fazla bir önemi yok.""" Gördü˘ ünüz gibi. Önemli olan. Python’ın ne sekilde gördü˘ ünü gösterir. söz konusu karakter dizisini s g kullanıcının de˘ il. ardından da print komutunun etkisiyle bu karakter dizisini ekrana basıp kullanıcıya gösterir. Yalnız önceki bölümde. Ben de bunu algıladım. çıktıyı sana tek tırnak i¸aretleri içinde gösterdim.

. 3 TL Tatlı. 3 TL Tatlı.... kodumuzu düzgün bir s sekilde ekrana yazdırabilmek için üç tırnak i¸aretlerini kullanmayı tercih ettik.. 6 TL Çorba. line 1 print ’˙stanbul’un 5 günlük hava tahmini’ I ^ SyntaxError: invalid syntax Dikkat ederseniz hata çıktısındaki ˙stanbul’un kelimesinin sonunda minik bir ok i¸areti var.. print """ Günün mönüsü -----------Makarna . s g söyle bir kullanım Python’ın kafasının karı¸masına yol açacaktır: ¸ s ˙ >>> print ’Istanbul’un 5 günlük hava tahmini’ Bu kullanımda... Bu engellere takılmadan.... . .. O yüzden yukarıdaki kullanımın s g kafanızı karı¸tırmasına izin vermeyin.. ˙ Istersek elbette bu karakter dizisini tek tırnak ile de gösterebiliriz.. ....˙ >>> print "Istanbul’un 5 günlük hava tahmini" Burada “˙ Istanbul’un 5 günlük hava tahmini” bir karakter dizisidir. üç tırnak i¸areti sayesinde karakter dizisi içinde hem tek tırnak. Zira yukarıdaki karakter dizisine tek tırnakla ba¸lasak Ahmet’in kelimesi s içindeki kesme i¸areti. Yani..... kullanılan I s tırnakların birbirine karı¸ması gibi bir tehlike söz konusu. 2 TL Böyle bir çıktı vermenin en kolay yolu üç tırnak i¸aretlerinden yararlanmaktır: s >>> . Python karakter dizisini kapatan tırna˘ ın hangisi oldu˘ unu anlayamayacak. Bu tırnak tipi. ¸ s Üç tırnak i¸aretinin marifetleri yukarıdakilerle sınırlı de˘ ildir.... hata üreten sorunlu bölgeyi gösteriyor. hem de çift g s tırnak kullanabildik. daha önce de gördü˘ ümüz gibi. . I¸ Böyle bir hata mesajı almamak için kaçı¸ dizilerinden yararlanmamız gerekti˘ ini söylemi¸tik: s g s >>> print ’˙stanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ I Biraz sonra kaçı¸ dizilerinden ayrıntılı olarak söz edece˘ iz......... s E˘ er bunların hiçbiriyle u˘ ra¸mak istemezseniz üç tırnaktan da yararlanabilirsiniz: g g s >>> print """Ahmet’in ö˘retmeni Cem Bey.. çift tırnakla ba¸lasak “ödevini yapmadan gelme!” ifadesi içindeki s s çift tırnak i¸aretleri bize sorun yaratacak... I s ˙ste bu ok.... . Bu karakter dizisini göstermek için çift tırnaklardan yararlandık.. 6 TL Çorba. Ancak ˙stanbul’un kelimesi içinde geçen kesme i¸aretinden ötürü. o g g yüzden de söyle bir hata mesajı verecektir: ¸ File "<stdin>".. kimi durumlarda s g i¸imizi bir hayli kolayla¸tırır. Mesela kullanıcılarımıza söyle bir çıktı göstermemiz gerekti˘ ini s s ¸ g varsayalım: Günün mönüsü -----------Makarna ...""" g Gördü˘ ünüz gibi. "ödevini yapmadan gelme!" dedi... 2 TL """ .

Ama yukarıda da gördü˘ ünüz gibi üç tırnak farklıdır: g >>> print """Günün Mönüsü . ˙ Ilerde bu özellikten sık sık faydalandı˘ ımızı göreceksiniz... Aynı seyi tek ¸ veya çift tırnakla yapamıyoruz. g s Python karakter dizilerini birle¸tirebilmemiz için bize ba¸ka imkanlar da tanır. g Karakter dizilerine ili¸kin önemli bir konu da bu karakter dizilerinin birbirleriyle nasıl birle¸tirs s ilece˘ idir.. Aynı sey tek tırnak için de geçers g ¸ lidir. Biz de bu beklentiye uyarak.. Çıktıda isim ve soyisim birbirine biti¸ik olarak görünüyor... karakter dizileri içinde geçen farklı tipte tırnakları atlatmamızı sa˘ lamanın s g yanısıra. 6 TL Çorba... 2 TL Normalde. bize karakter dizilerimizi birden fazla satıra bölme imkanı da tanıyor.. i¸aretine döndü˘ üne dikkat edin. tek tırnak veya çift tırnak ile ba¸ladı˘ ımız bir karakter dizisinde kapanı¸ tırna˘ ını s g s g koymadan ENTER tu¸una basarsak hata alırız: s >>> print "Günün Mönüsü File "<stdin>".. Mesela su örne˘ e s s ¸ g bir bakın: ˙ >>> print "Istanbul" "Çeliktepe" ˙stanbulÇeliktepe I . Bu problemi çözmek s için söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ >>> print "Fırat" + " " + "Özgül" Fırat Özgül Burada “Fırat” ile “Özgül” karakter dizileri arasına bo¸ bir karakter dizisi yerle¸tirdik..Burada ilk üç tırnak i¸aretini koyduktan sonra ENTER tu¸una bastık. Böylece s s çıktımız tam istedi˘ imiz gibi olmu¸ oldu. “+” i¸aretini kullanarak iki karakter dizisini birle¸tirebiliyoruz.. ama tırna˘ ı kapatmadan ENTER s g tu¸una bastı˘ ımız için Python bize bir hata mesajı gösterdi.. “Günün mönüsü” satırını g yazıyoruz. Mesela bir kimsenin adı ile soyadını birle¸tirmek istersek ne yapmalıyız? g s >>> print "Fırat" + "Özgül" FıratÖzgül Gördü˘ ünüz gibi. line 1 print "Günün Mönüsü ^ SyntaxError: EOL while scanning string literal Burada “Günün Mönüsü” karakter dizisine çift tırnakla ba¸ladık.. i¸aretini görüyoruz ve hemen “———-” s g s satırını yazıyoruz... Alt satıra geçildi˘ inde s s g >>> i¸aretinin . Yazaca˘ ımız kodlar bitene kadar böyle devam ediyoruz.. ˙simiz bitti˘ inde de g I¸ g kapanı¸ tırnaklarını koyup ENTER tu¸una basarak çıktıyı alıyoruz: s s Günün mönüsü -----------Makarna . 3 TL Tatlı... Ancak burada g s s bir sorun var.. Bu i¸aret Python’ın bizden komut girmeye s s g s devam etmemizi bekledi˘ ini gösteriyor.. Üç tırnak i¸areti. Tekrar ENTER tu¸una bastı˘ ımızda yine .

... Python’ı simdilik basit bir hesap makinesi niyetine ¸ kullanabilmemize engel de˘ il. Karakter dizilerimiz yine s s birbirine biti¸ik görünüyor..2 3 .. s Karakter dizilerinden ve bunların inceliklerinden ileride de söz etmeye devam edece˘ iz. ¸ s 2. g Örne˘ in: g >>> 2 + 5 7 . ya da: >>> 2 * 5 10 .Gördü˘ ünüz gibi. Dilerseniz yukarıdaki bütün her seyi unutup söyle bir sey ¸ ¸ ¸ yazmayı da tercih edebilirsiniz: >>> print "Fırat". veya: >>> 5 . g s s Ancak burada da biraz öncekine benzer bir sorunla kar¸ı kar¸ıyayız. araya herhangi bir i¸aret koymadan da birle¸tirebiliyoruz.. “˙ s Istanbul” adlı karakter dizisinin kapanı¸ s tırna˘ ını koymadan önce bir bo¸luk bırakıyoruz. Ama bu durum. "Özgül" Fırat Özgül Burada da karakter dizilerini birbirlerinden virgülle ayırmayı tercih ettik. g s Elbette Python’da çareler tükenmez. hatta: . Ancak ö˘ rendiklerimiz henüz dört dörtlük bir ¸ ¸ g g program yazmaya yetmiyor.. Bu son kullanım sıklıkla kar¸ımıza çıkacak. Ama g isterseniz bu konuya simdilik bir ara verelim ve Python’da farklı bir konuya giri¸ yapalım. iki karakter dizisini. Biraz önceki yöntemi kullanarak bu karakter dizilerini ayırmamız s mümkün: ˙ >>> print "Istanbul" " " "Çeliktepe" Hatta yukarıdaki gibi bir çıktı alabilmek için söyle bir seyler de yapabilirsiniz: ¸ ¸ ˙ >>> print "Istanbul " + "Çeliktepe" veya: ˙ >>> print "Istanbul " "Çeliktepe" Burada ayrı bir bo¸ karakter dizisi eklemek yerine. O yüzden bu kullanımı aklımızda tutmamız gerekiyor.3 Python’da Sayılar ve Matematik ˙slemleri I¸ Simdiye kadar Python’da bazı seyler ö˘ rendik..

Bir örnek s verelim: >>> print 234 + 546 780 Aritmetik i¸lemler yapabilmek için kullandı˘ ımız i¸aretlerin size mantıklı gelmi¸ oldu˘ unu s g s s g zannediyorum. Peki. ekrana 25 + 50 seklinde bir çıktı verecektir. bölme s s s i¸lemi için ise “/” i¸aretlerini kullanmak gayet makul duruyor. Bunların ikisi de karakter dizisi sınıfına girer. Çünkü bunlardan biri sayı öteki ise karakter s dizisidir (string). çıkarma i¸lemi için “-”. “25” ifadesi ile “Çeliktepe” ifadesi arasında Python açısından hiç bir fark yoktur. de˘ il mi? s s g Gördü˘ ünüz gibi sayıları yazarken tırnak i¸aretlerini kullanmıyoruz. 25 ve 50’yi toplayıp sonucu çıktı olarak verir. Simdi aritmetik i¸lemlere geri dönelim.>>> 6 / 2 3 ˙ Isterseniz bunların ba¸ına print komutu ekleyerek de kullanabilirsiniz bu kodları. çarpma i¸lemi için “*”. söyle ¸ ¸ bir komut verirsek ne olur? >>> print "25" + "50" Böyle bir komutla kar¸ıla¸an Python derhal “25” ve “50” karakter dizilerini (bu sayılar tırnak s s içinde oldu˘ u için Python bunları sayı olarak algılamaz) yan yana getirip birle¸tirecektir.5 . Simdi a¸a˘ ıdaki örne˘ e bakalım: ¸ s g g >>> print "25 + 50" 25 + 50 Bu komut 25 ile 50’yi toplamak yerine.0 / 2 2. Bu durumu g birkaç örnekle görelim: >>> print 25 + 50 75 Bu komut. Öncelikle su komutun çıktısını inceleyelim: ¸ s ¸ >>> print 5 / 2 2 Ama biz biliyoruz ki 5’i 2’ye bölerseniz 2 de˘ il 2.5 çıkar. Aynı komutu bir de söyle deneyelim: g ¸ >>> print 5. E˘ er tırnak i¸areti kullanırg s g s sak Python yazdıklarımızı sayı olarak de˘ il karakter dizisi olarak algılayacaktır. Toplama i¸lemi için “+”. Yani g s söyle bir sey yapacaktır: ¸ ¸ >>> print "25" + "50" 2550 Uzun lafın kısası. Ancak tırnak i¸areti olmayan 25 ile “Çeliks tepe” ifadeleri Python dilinde ayrı anlamlar ta¸ır.

Karma¸ ık Sayılar (complex numbers) Karma¸ık sayılar bir gerçel. Mesela su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> 12 . Bu arada yapaca˘ ımız aritmetik i¸lemlerde sayıları g gs g s kayan noktalı sayı cinsinden yazmamız i¸lem sonucunun kesinli˘ i açısından büyük önem ta¸ır. 5. Bu ”.. Böylece kar¸ıla¸tı˘ ımız örnekleri daha kolay anlayabiliriz. vb. s Bu sayılar içinde en sık kar¸ıla¸acaklarımız tamsayılar ve kayan noktalı sayılardır.Gördü˘ ünüz gibi bölme i¸lemini olu¸turan bile¸enlerden birinin yanına ”. Uzun Sayılar (long integers) -2. 2j+4. 12 . Python’da sayılar çe¸it çe¸ittir: s s Tamsayılar (integers) Tamsayılar.3...3j. Bu arada dilerseniz konuyla ilgili bazı ufak tefek teknik bilgiler verelim. vb. Kayan Noktalı Sayılar (floating point numbers) Ondalık bir kısım da barındıran sayılardır. Mesela 34. “Bana her zaman kesin g ¸ sonuçlar göster. E˘ er bu i¸lemi insanların anlayabilece˘ i bir biçime getirmek istersek söyle yazg s g ¸ mamız gerekir: . Mesela yukarıda sayılardan s s g bahsettik.648 ile 2.0 2.0” ifadesini istedi˘ imiz sayının önüne koyabiliriz. Tabii biz istersek parantezler yardımıyla Python’ın kendili˘ inden s g kullandı˘ ı öncelik sırasını de˘ i¸tirebiliriz. s s Artık bir sonraki Python oturumuna kadar bütün i¸lemlerinizin sonucu kayan noktalı sayı s olarak gösterilecektir.5 >>> print 5.3 i¸lemini Python’ın nasıl gördü˘ ünü g g s g gösteriyor.3.483.. karakter dizilerinden bahsederken. toplama. 6.5. çarpma i¸lemleri yapılacaksa i¸lem öncelik sırası. bir de sanal kısımdan s s olu¸an sayılardır. 100. E˘ er özel s s g olarak matematikle ilgili i¸ler yapmıyorsanız uzun sayılar ve karma¸ık sayılar pek kar¸ınıza s s s çıkmaz. Birkaç örnek görelim: g >>> print 5 / 2. s Orada sözünü etti˘ imiz durum sayılar için de geçerlidir. Hatırlarsanız.147.3 8.647 arasında kalan sayılardır. 1450. önce s s bölme ve çarpma sonra toplama ve çıkarma seklinde olacaktır..0” koymaktan sıkılıyorsanız. Böylelikle Python bizim sonucu kayan noktalı sayı olarak görmek istedi˘ imizi ang lıyor.” mesajı gönderebilirsiniz: >>> from __future__ import division Not: Burada “__” i¸aretini klavyedeki alt çizgi tu¸una iki kez art arda basarak yapabilirsiniz.4. herhangi bir ondalık kısım barındırmayan sayılardır.0” koyulursa sorun g s s s çözülüyor.5 Python’da aritmetik i¸lemler yapılırken alı¸tı˘ ımız matematik kuralları geçerlidir.483. Yani mesela s s g aynı anda bölme çıkarma.0 2.147. s g s E˘ er her defasında ”. print‘li ve print‘siz kullanımdan söz etmi¸tik. su komutla Python’a. 5. Bu arada ondalık kısmı virgülle de˘ il noktayla gösterdi˘ imize g g dikkat edin. -56.. 6.4 i¸leminin sonucu 8 olacaktır. Mesela 3. Mesela 3. Bu çıktı.0 / 2. Örne˘ in: ¸ g >>> print 2 + 6 / 3 * 5 .6999999999999993 Herhalde bekledi˘ iniz çıktı bu de˘ ildi.4. -3 vb.

¸ s g ˘ s 2. bir veriyi kendi içinde depolayan birimlere de˘ i¸ken adı veriyorlar. Bu n de˘ i¸keni 5 verisini sonradan tekrar kullanılmak üzere depogs gs lar. g Aynı de˘ i¸kenlerle yaptı˘ ımız su örne˘ e bakalım bir de: gs g ¸ g . Mesela. s >>> n = 5 ifadesinde n bir de˘ i¸kendir. Ama su anda gs ¸ aslında bizi de˘ i¸kenin ne oldu˘ undan ziyade neye yaradı˘ ı ilgilendiriyor.5 Hatta bu n de˘ i¸keni.7 ˙ Ilerde yeri geldi˘ inde sayılardan daha ayrıntılı bir sekilde bahsedece˘ iz. Yani: >>> n = 5 >>> print n 5 Bu n de˘ i¸kenini alıp bununla aritmetik i¸lemler de yapabiliriz: gs s >>> n * 2 10 >>> n / 2.3.4 Degi¸ kenler Kabaca. a * b. içinde bir aritmetik i¸lem de barındırabilir: gs s >>> n = 34 * 45 >>> print n 1530 Su örneklere bir göz atalım: ¸ >>> a = 5 >>> b = 3 >>> print a * b 15 >>> print "a ile b’yi çarparsak". Python komut satırında n = 5 seklinde de˘ i¸keni tanımladıktan sonra print n komutunu ¸ gs verirsek ekrana yazdırılacak veri 5 olacaktır.0 2. O yüzden hemen gs g g bir örnekle durumu açıklamaya çalı¸alım. virgülleri nerede kulgs s g landı˘ ımıza dikkat edin. O yüzden sayılar g ¸ g konusunu simdi bir kenara bırakıp çok önemli ba¸ka bir konuya de˘ inelim.3 8. "elde ederiz" a ile b’yi çarparsak 15 elde ederiz Burada de˘ i¸kenleri karakter dizileri arasına nasıl yerle¸tirdi˘ imize.>>> print 12 .

. Ardından karakter dizisi içindeki kesme g i¸aretine rastlıyor ve bu i¸aretin karakter dizisinin biti¸ini gösteren kesme i¸areti oldu˘ unu. 5. s s s s g yani karakter dizisinin sona erdi˘ ini zannediyor. ˙ Isterseniz o örne˘ i hatırlayalım: g ˙ >>> print ’Istanbul\’un 5 günlük hava tahmini’ ˙ste bu karakter dizisi içinde kullandı˘ ımız “\” i¸areti bir kaçı¸ dizisidir. bu sayıları tutan de˘ i¸kenleri yazdık. Dikkatlice bakın: I¸ g ¸ >>> print a. Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> print "%s ile %s çarpılırsa %s elde edilir" %(3. 3. ikincisi 5. "sayısı"." %("Python". b. bu kesme i¸aretini görmezden gelme emri veriyor. Burada. ˙stanbul’un kelimesi içinde geçen kesme i¸aretinin. "sayısından büyüktür" Yukarıdaki kod sununla e¸de˘ erdir: ¸ s g >>> print 5. "Django") Görülece˘ i gibi. Karakter dizisini yazdıktan sonra da “%” i¸aretinin s s ardından parantez içinde bu de˘ i¸kenleri teker teker tanımlıyoruz. Python bir karakter dizisiyle kar¸ıla¸tı˘ ında. Hatırlarsanız bir önceki bölümde iki karakter dizisini su sekilde birle¸tirebilece˘ imizi ¸ ¸ s g ö˘ renmi¸tik: g s >>> print "Fırat". karakter dizilerini birbiriyle birle¸tirmekten g g ¸ s ibarettir. parantez içinde gösterece˘ imiz her bir ö˘ e için s g g karakter dizisi içine “%s” i¸aretini ekliyoruz... "sayısından büyüktür" Biz burada do˘ rudan sayıları yazmak yerine. Ancak okumaya devam etti˘ inde... ¸ Dilerseniz bununla ilgili birkaç örnek daha yapalım: .. Bu kaçı¸ dizisinin buI¸ g s s s radaki görevi. "Özgül" ˙ste yukarıda yaptı˘ ımız seyin de bundan hiçbir farkı yoktur. Mesela yukarıdaki örnekte önce tek tırnak i¸aretini g g s görüyor ve bir karakter dizisi tanımlayaca˘ ımızı anlıyor. gs s 2. bu kez de˘ i¸kenlerimiz tamsayı yerine karakter dizisi oldu˘ u için parantez g gs g içinde de˘ i¸kenleri belirtirken tırnak i¸aretlerini kullanmayı unutmuyoruz. "sayısı". Bir de su örne˘ i inceleyelim: ¸ g >>> print "%s ve %s iyi bir ikilidir. g gs De˘ i¸kenleri kullanmanın ba¸ka bir yolu da özel i¸aretler yardımıyla bunları karakter dizileri gs s s içine gömmektir.>>> print a. b. aslında burada yaptı˘ ımız sey. Bizim ˙stanbul’un kelimesindeki kesme i¸aretinin sol tarafına I s yerle¸tirdi˘ imiz “\” kaçı¸ dizisi Python’a. s s s s g bu karakter dizisini soldan sa˘ a do˘ ru okur. s g s s Böylece karakter dizimiz hatasız bir sekilde ekrana basılıyor. 3*5) Bu da oldukça kullanı¸lı bir tekniktir. "sayısı". "sayısından büyüktür" Gördü˘ ünüz gibi. üçüncüsü ise bunların çarpımı.5 Kaçı¸ Dizileri s Önceki bölümlerde “kaçı¸ dizisi” diye bir seyden söz ettik. karakter g g dizisine birle¸ik bir halde “un 5 günlük hava tahmini” diye bir seyle kar¸ıla¸ıyor ve i¸te bu noks ¸ s s s tada kafası allak bullak oluyor. Hatta bununla ilgili bir örnek de s ¸ yaptık. Buna göre birinci de˘ i¸kengs gs imiz 3. karakter dizisini açan ve I s kapatan tırnak i¸aretleriyle karı¸masını önlemek.

print komutunu kullanmadan herhangi bir karakter dizisi yazdı˘ ımızda elde etti˘ imiz çıktının Python’ın bakı¸ açısını yansıttı˘ ını söylemi¸tik. Günün mönüsü ." Bu komutun hata verece˘ ini biliyoruz. Daha belirgin bir örnek verelim: s s g >>> print "Yolun sonu\n" Bu komut. ------------ .. sorunlu tırna˘ ın soluna koydu˘ umuza da dikkat edin.... “\” i¸areti yalnızca tırnak i¸aretleriyle birlikte kullanılmaz. kaçı¸ dizilerinden yararlanabilirsiniz: s >>> print "1 numaralı oyuncudan gelen cevap: \"Sola dön!\"" Burada iki adet kaçı¸ dizisi kullandı˘ ımıza dikkat edin. Hatırlarsanız önceki bölümde. karakter dizisini iki satıra böldük. Her bir s g çift tırna˘ ın soluna bir adet “\” i¸areti yerle¸tirdik.>>> print "1 numaralı oyuncudan gelen cevap: "Sola dön!"" Bu karakter dizisi içinde “Sola dön!” ifadesi var. Yukarıdaki kod söyle bir çıktı verir: ¸ birinci satır ikinci satır Gördü˘ ünüz gibi. Böylece hatadan kıvrak hareketlerle kaçmı¸ g s s s olduk. ˙ Istersek yukarıdaki karakter dizisini su sekilde yazabiliriz: ¸ ¸ >>> print ’1 numaralı oyuncudan gelen cevap: "Sola dön!"’ Bu komut sorunsuz bir sekilde yazdırılır. Bu sorunu s a¸mak için karakter dizisini söyle yazıyoruz: s ¸ >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de \"print\" komutudur. g g Hatırlarsanız kaçı¸ dizilerinden ilk bahsetti˘ imiz yerde söyle bir örnek de vermi¸tik: s g ¸ s >>> print "Python’da önemli komutlardan biri de "print" komutudur. g Dolayısıyla karakter dizisi içinde geçen çift tırnaklı “print” ifadesi çakı¸maya yol açtı. Bunun nedeni. Bu i¸aret ba¸ka karakterlerle birlikte s s s s de kullanılarak farklı amaçlara hizmet edebilir. Bu kaçı¸ dizisi yeni bir satıra geçmemizi sa˘ lar.. Ayrıca kaçı¸ s s s s s dizisini. Biz yukarıdaki karakter dizisini tanımlarken çift tırnaktan yararlandı˘ ımız için. “\” i¸areti “n” harfiyle birlikte kullanıldı˘ ında s s g özel bir anlam ifade eder. karakter dizisi içinde s g ba¸langıç ve biti¸ tırnaklarıyla karı¸abilecek iki adet tırnak i¸areti olmasıdır.. Çünkü karakter dizisini çift tırnak içinde tanımladık." Burada kaçı¸ dizilerini çift tırnaklı “print” kelimesine nasıl uyguladı˘ ımıza dikkat edin. Bu durumu g g s g s çok daha net anlayabilmemizi sa˘ layacak bir örnek verelim: g >>> """ . karakter dizisi içindeki bu “Sola dön!” ifadesi çakı¸maya g s sebep oluyor. “Yolun sonu” karakter dizisini çıktı olarak verdikten sonra bir satır bo¸luk bırakacaks tır. Ama e˘ er karakter dizisini çift tırnakla tanımlamanız ¸ g gerekirse. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey “\n” adlı g g ¸ kaçı¸ dizisidir... Su örne˘ e bir bakın: ¸ g >>> print "birinci satır\nikinci satır" Burada “\” i¸aretini “n” harfiyle birlikte kullandık.

. 3 TL\nTatlı....... Bu durumu belirgin bir sekilde gösteren bir örnek verelim: g ¸ >>> print ’mer\ . Not: Python’da do˘ ru kod yazmak kadar.. haba’ merhaba Gördü˘ ünüz gibi... E˘ er amacınız “merhaba” kelimesini “mer” ve g g “haba” olarak bölmekse söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ .... Ancak görüntü açısından kodların bu sekilde sa˘ a do˘ ru uzaması ho¸ de˘ il....... 3 TL Tatlı... Bu arada. E˘ er orada o kaçı¸ dizisini kullanmazsak.. ancak okunaklılı˘ ı artırdı˘ ı için uyulması tavsiye edilir.. 3 TL\nTatlı.. bu kaçı¸ dizisini kullanarak kodlarımızı iki satıra s bölmeyi tercih ettik.. Demek ki Python üç tırnak g s yardımıyla girdi˘ imiz kodları böyle görüyormu¸. çıktıda “\n” adlı kaçı¸ dizileri de görünüyor. Bu durum teknik bir zorunluluk de˘ ildir...... E˘ er yazdı˘ ımız bir satır 79 g g g karakterden uzun olacaksa satırı uygun bir yerinden bölüp yeni bir satıra geçmemiz gerekir. “\” i¸areti. Elbette istersek bu iki satırı tek bir satırda s da yazabiliriz. 2 TL Buradan.... 2 TL """ Bu örne˘ i hatırlıyorsunuz. ENTER tu¸una bastı˘ ımız anda g g s s g Python hata verecektir.. üç tırnak i¸aretlerinin kimi durumlarda hayatımızı ne kadar da kolayla¸tırabilece˘ ini s s g anlayabilirsiniz. alt satıra geçilmi¸ de olsa kodların ilk satırdan devam etmesi s s gerekti˘ ini gösteriyor.... 2 TL\n’ Gördü˘ ünüz gibi. 6 TL\nÇorba.... 6 TL\nÇorba.. Bu çıktıdan sunu da anlıyoruz: Demek ki biz g s ¸ üç tırnak yerine tek tırnak kullanmak istesek aynı çıktıyı elde etmek için söyle gibi bir komut ¸ vermemiz gerekecek: >>> print ’\nGünün mönüsü\n------------\nMakarna.. Bu kaçı¸ dizisini kullanmamızın amacı.. \ ... ... >>> print ’\nGünün ¸ s mönüsü\n--. 6 TL Çorba... Bu yüzden yazdı˘ ımız programlarda satır uzunlu˘ unun mümkün g g oldu˘ unca 79 karakterden fazla olmamasına dikkat ediyoruz.... Daha önce aynı örne˘ i print komutu ile birlikte kullanmı¸tık. ......... Makarna..ile ba¸layan komutun ilk satırının sonunda. yukarıdaki komutlarda bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. 3 TL Tatlı...... g g s Bu kodlar söyle bir çıktı verir: ¸ ’\nGünün mönüsü\n------------\nMakarna. 2 TL\n’ Günün mönüsü -----------Makarna.. . çıktımız “merhaba” oldu... g g g Örne˘ in biz de yukarıdaki örnekte kodlarımızın sa˘ a do˘ ru çirkin bir sekilde uzamaması için g g g ¸ satırı uygun bir yerinden bölüp alt satıra geçtik. ¸ g g s g Kötü bir kod görünümü ortaya çıkmaması için.. 6 TL Çorba.... “merhaba” kelimesini “mer” hecesinden bölüp “\” i¸areti ile alt satıra g s geçti˘ imiz halde.. Python’ın herhangi bir hata vermeden alt satıra s geçmesini sa˘ lamak. ENTER tu¸una basıp yeni satıra s s geçmeden önce “\” adlı kaçı¸ dizisini kullandık..... yazdı˘ ınız kodların düzgün görünmesi ve okug g naklı olması da önemlidir..

karakter dizisini ba¸latıp s g s bitiren tırnaklarla çakı¸ılmasını önlüyor.>>> print """mer .. E˘ er bu kaçı¸ dizisini “n” harfiyle birlikte kullanırsak. \t Çok uzak" Uzak. haba""" mer haba E˘ er üç tırnak kullandı˘ ınız halde.. s s Bütün bu örneklerden sunu anlıyoruz: Python’da temel olarak tek bir kaçı¸ dizisi var. E˘ er bu kaçı¸ dizisini tek ba¸ına kullanırsak. Dilerseniz bu kaçı¸ dizisini anlatmadan önce size söyle bir soru s ¸ sorayım: Acaba a¸a˘ ıdaki karakter dizisini nasıl yazdırırız? s g “C:\Documents and Settings\nergis\test” . s Yukarıdakilerin dı¸ında. “\” i¸aretinden sonra bo¸luk bile olmamalı.. Ancak en önemlilerini zaten yukarıda verdik. s s gs Mesela bu karakter dizisi tırnak i¸aretiyle birlikte kullanıldı˘ ında. “merhaba” kelimesinin bölünmesini istemiyorsanız yine “\” g g kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> print """mer\ . Bu kaçı¸ dizisinin hem görünü¸ü hem de kullanımı yukarıdaki kaçı¸ s s s s dizilerinden biraz farklıdır. Bu i¸aret farklı karakterlerle bir araya gelerek.. Python’da sablona uymayan önemli bir kaçı¸ dizisi daha bulunur. s g s karakter dizilerini bölüp alt satıra geçebiliyoruz. bu i¸aretin s s satırdaki son karakter olmasına özen gösterin.. Programlama maceramızda en çok i¸imize yarayacak olanlar bunlardır. o karakter dizisi g çıktıda tek satır olarak görünüyor. Çok uzak Bu kaçı¸ dizisinin görevi karakter dizisi içindeki karakterler arasına mesafe koymak. “\” kaçı¸ dizisi ba¸ka karakterlerle de bir s s s araya gelebilir. g s s bir karakter dizisini herhangi bir yerinden bölüp alt satıra geçti˘ imiz halde... Bu s ¸ s kaçı¸ dizisinin adı “r“‘dir. Bu kaçı¸ s s dizisi de kimi yerlerde hayatınızı kolayla¸tırabilir... Yani “\” i¸aretini koyar koymaz ENTER tu¸una s s basmalısınız. de˘ i¸ik anlamlar ortaya çıkarabiliyor. haba""" merhaba E˘ er üç tırnak yerine çift veya tek tırnak kullanarak “merhaba” kelimesini ortadan bölmek g isterseniz elbette “\n” adlı kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> print "mer\nhaba" mer haba >>> print ’mer\nhaba’ mer haba Not: Çok uzun bir karakter dizisini iki satıra bölmek için “\” i¸aretini kullanırken. Bütün bunların dı¸ında bu kaçı¸ dizisi “t” harfiyle de yan s s yana gelebilir. O da “\” ¸ s i¸areti. O zaman da söyle bir anlam kazanır: ¸ >>> print "Uzak..

\n. \\t" s ¸ Ama burada “r” kaçı¸ dizisini kullanırsak çok daha temiz bir kod görünümü elde etmi¸ oluruz: s s print r"Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. \t" s s Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. \n. “r” adlı kaçı¸ dizisi. \n. Çünkü Python karakter dizisi içinde geçen g g g kaçı¸ dizilerini i¸leme sokuyor ve buradaki her bir kaçı¸ dizisinin görevini yerine getirmesine s s s izin veriyor. ˙ste böyle bir duruma kar¸ı Python’da “r” I¸ s adlı bir kaçı¸ dizisi daha bulunur. Bunu söyle kullanıyoruz: s ¸ >>> print r"C:\Documents and Settings\nergis\test" Gördü˘ ünüz gibi. Karakter dizisinde kalın harflerle gösterdi˘ imiz kısımlara dikkat edin: g C:\Documents and Settings\nergis\test Burada “nergis” ve “test” kelimelerinin ba¸ındaki harfler.˙ Isterseniz bu karakter dizisini önce söyle yazdırmayı deneyelim: ¸ >>> print "C:\Documents and Settings\nergis\test" C:\Documents and Settings ergis est Gördü˘ ünüz gibi Python bize tuhaf bir çıktı verdi. \t" s s “r” adlı kaçı¸ dizisi. karakter dizisi içinde geçen tek tırnakların s karı¸masını engeller. Bu kaçı¸ dizisi özellikle dizin adlarını yazdırırken çok i¸inize yarayacaktır. Dilerseniz simdiye kadar gördü˘ ümüz kaçı¸ dizilerini söyle bir özetleyelim: ¸ g s ¸ \ ENTER tu¸una basılarak alt satıra kaydırılan karakter dizilerinin çıktıda tek satır olarak görüns mesini sa˘ lar. \\n. Bu durumdan kurtulmak için g s birkaç seçene˘ imiz var. s . Ama e˘ er istersek yukarıs g daki soruna çok daha temiz bir çözüm de bulabiliriz. Diyelim ki su cümleyi ekrana yazdırmak ¸ ¸ istiyoruz: Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. Sizce neden böyle oldu? g Cevap aslında çok basit. karakter dizisi içindeki kaçı¸ dizilerinin görevlerini yerine getirmesine engel s s olacaktır. s s . g \’ Karakter dizilerini ba¸latıp bitiren tek tırnaklarla. ˙ s s Isterseniz bununla ilgili söyle bir örnek daha verelim. karakter dizisi içinde geçen bütün kaçı¸ dizilerini etkisiz g s s hale getiriyor. Gördü˘ ünüz gibi çıktı hiç de bekledi˘ imiz gibi de˘ il. s \” Karakter dizilerini ba¸latıp bitiren çift tırnaklarla. dizin ayracı olan “\” i¸areti ile yan s s yana geldi˘ i için Python bunları birer kaçı¸ dizisi olarak algılıyor. karakter dizisi içinde geçen çift tırnakların s karı¸masını engeller. ˙ g Istersek yukarıdaki karakter dizisini söyle yazabiliriz: ¸ >>> print "C:\\Documents and Settings\\nergis\\test" Burada “\” i¸aretlerini çiftleyerek sorunun üstesinden gelebiliyoruz. \t s s Bu cümleyi söyle yazdıramayız: ¸ >>> print "Python’daki kaçı¸ dizileri ¸unlardır: \. Bu kaçı¸ dizilerinin etkisizle¸tirilebilmesi için su kodu yazabilirsiniz: s s ¸ print "Python’daki kaçı¸ dizileri sunlardır: \\.

50 TL 4.. 488.. g g g s 2 + 3 x 7 E˘ er g 6.... g \t Karakter dizileri içinde sekme (TAB) tu¸una basılmı¸ gibi bo¸luklar olu¸turulmasını sa˘ lar.html/ adresindeki makalemizi inceleyin. ¸ 2. 666....... s Nasıl korku verir sessizlik insana. A¸a˘ ıdakilerden hangisi bir karakter dizisi de˘ ildir? s g g "python" www. E˘ er hangi sürümü kullanmanız gerekti˘ i konusunda tereddütleriniz varsa g g http://www...google. 760.00 TL 2010..6 Bölüm Soruları 1..com/blog/hangisinden-baslamali-python-2x-mi-yoksa-3x-mi..70 YTL 2009..00 YTL 2007. 585..x sürümünü mü kullandı˘ ınızı tespit g edin.x sürümünü mü yoksa 3. s s s s g r Karakter dizileri içinde geçen kaçı¸ dizilerini etkisiz hale getirir... A¸a˘ ıdaki tabloyu ekrana çıktı olarak verin: s g Yıllara Göre Asgari Ücret ------------------------2005..... 2.. A¸a˘ ıdaki karakter dizilerini farklı yöntemler kullanarak birle¸tirin ve tek bir cümle elde s g s edin: "Ahmet" "yarın Ankara’ya" "gidecek" Sizce en kolay ve kullanı¸lı yöntem hangisi? s 5.Veli ..\n Yeni bir satıra geçilmesini sa˘ lar.... s g s Python’dan aldı˘ ınız sonuç bekledi˘ iniz gibi de˘ ilse nedenini bulmaya çalı¸ın......00 YTL 2008. 531.com ’23’ """@%&""" ’’’istihza’’’ 3... s Simdi dilerseniz bölüm sorularına geçelim ve bu konuyu kapatalım. 638. O.. A¸a˘ ıdaki ifadeyi üç tırnak i¸ areti kullanmadan ekrana çıktı olarak verin: s g s Bilmezler yalnız ya¸amayanlar. Python’ın 2.. A¸a˘ ıdaki i¸lemin sonucunu önce kafanızdan sonra da Python’la hesaplayın..70 YTL 2006.istihza....

20 kilo da armut kaldı” cümlesini s g gs elde edin: elma = 10 armut = 20 8. s s . A¸a˘ ıdaki cümleleri. "Endi¸e edecek hiçbir ¸ey yok!" g s s Python’daki en kullanı¸lı tırnak tiplerinden biri de "üç tırnak" (""") i¸aretidir. A¸a˘ ıdaki de˘ i¸kenleri kullanarak “Depoda 10 kilo elma. farklı tırnak tiplerini kullanarak yazdırın: s g Doktor Kemal’in yaptı˘ı açıklamaya göre.7.

hem Windows hem de GNU/Linux ba¸lı˘ ı altında yazılanları s g okumanızı tavsiye ederim. g g E˘ er kullandı˘ ınız sistem GNU/Linux’ta GNOME masaüstü ortamı ise Gedit’i kullanabilirsiniz. Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. Su a¸amada kullanım ¸ s kolaylı˘ ı ve sadeli˘ i nedeniyle Kwrite önerilebilir. Yeni bir Gedit belgesi olu¸turmak için ise ALT+F2 tu¸larına basıp: s s gedit komutunu veriyoruz. Yeni bir Kwrite belgesi açmanın en kolay yolu I¸ s ALT+F2 tu¸larına basıp. Hatta g Notepad bile olur. Ancak Python kodlarını ayırt edip renklendirebilen bir metin düzenleyici ile yola çıkmak her bakımdan hayatınızı kolayla¸tıracaktır. Python kodlarını yazmak için istedi˘ iniz herhangi bir metin düzenleyiciyi kullanabilirsiniz. ˙ste burada g I¸ metin düzenleyiciler devreye girecek. çıkan ekranda: s kwrite yazmaktır. ilk satıra: s s 27 . Ancak kodlar ço˘ alıp büyümeye ba¸layınca komut satırı yetersiz gelmeye ba¸layag s s caktır. Bo¸ Kwrite veya Gedit belgesi kar¸ımıza geldikten sonra ilk yapmamız gereken. Üstelik tabii ki yazdı˘ ınız kodları bir yere kaydedip saklamak isteyeceksiniz. g g ˙se yeni bir Kwrite belgesi açarak ba¸layalım. metin düzenleyici kullanılarak Python programs larının nasıl yazılaca˘ ını tek tek inceleyece˘ iz. Dilerseniz önce GNU/Linux ile ba¸layalım: s 3.1 GNU/Linux Sistemi E˘ er kullandı˘ ınız sistem GNU/Linux’ta KDE masaüstü ortamı ise ba¸langıç düzeyi için Kwrite g g s veya Kate adlı metin düzenleyicilerden herhangi biri yeterli olacaktır.BÖLÜM 3 Python Programlarını Kaydetmek Özellikle küçük kod parçaları yazıp bunları denemek için Python komut satırı mükemmel bir ortamdır. hangi i¸letim g g g s sistemini kullanıyor olursanız olun. s Biz bu bölümde farklı i¸letim sistemlerinde.

Böylece sistemimiz Python’ı nerede bulması g gerekti˘ ini anlıyor. Böylece yazdı˘ ımız bir programın. biraz sonra yazaca˘ ımız kodların birer Python kodu oldu˘ unu ve Python’ın da sisg g temde hangi konumda yer aldı˘ ını gösteriyor.py adında bir dosya görüyor olmamız lazım. Bu tür sistem farklılıklarına kar¸ı önlem olarak GNU/Linux sistemlerindeki env adlı bir betikten s yararlanabiliriz. Bu durumda. suna benzer bir komut vermeniz gerekir: ¸ . "bir". Simdi g ¸ a¸a˘ ıda verilen satırları Kwrite veya Gedit belgesinin içine ekleyelim: s g #!/usr/bin/env python a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Öyle bir durumda. Tabii e˘ er siz g g g komut satırını farklı bir dizin içinde açmı¸sanız tek ba¸ına yukarıdaki komutu vermeniz sizi s s masaüstüne götürmez.) Su komutu vererek. çalı¸tırılas s bilir dosya /usr/bin altında bulunamayaca˘ ı için. Simdi dosyamızı deneme. s Uzun lafın kısası. Gelin biz masaüstüne kaydedelim dosyamızı. Ancak bazı GNU/Linux sistemlerinde Python’ın çalı¸tırılas g s bilir dosyası ba¸ka bir dizinin içinde de olabilir (Mesela /usr/local/bin). Python’ın çalı¸tırılabilir dosyasının her sistemde aynı dizin altında buluns s mama ihtimalinden ötürü yukarıdaki gibi sabit bir dizin adı vermek iyi bir fikir olmayabilir. b. /usr/bin dizini altında bulundu˘ unu varsayabilece˘ imiz bu env beti˘ i Python’ın g g g sistemde hangi dizin içinde oldu˘ unu bulmamızı sa˘ lar. s Dolayısıyla yukarıdaki satırı aslında söyle de yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/python Böylece sisteminiz Python’ı /usr/bin dizini altında arayacak ve yazdı˘ ınız programı Python’la g çalı¸tırması gerekti˘ ini anlayacaktır.. a. bazı ko¸ullarda sistem yazdı˘ ınız programı g s g çalı¸tıramayacaktır.py ¸ adıyla herhangi bir yere kaydediyoruz. #!/usr/bin/python yazdı˘ ımızda sisteme su emri vermi¸ oluyoruz: g ¸ s “Python’ı /usr/bin dizini içinde ara!“ #!/usr/bin/env python yazdı˘ ımızda ise su emri: “Python’ı nereye saklandıysa bul!“ g ¸ Neyse. g GNU/Linux sistemlerinde Python’ın çalı¸tırılabilir dosyası genellikle /usr/bin dizini altındadır. masaüstüne. Programımızın en ba¸ına ekledi˘ imiz #/usr/bin/env python s s g satırı sayesinde Python sistemde nereye kurulmu¸ olursa olsun kolaylıkla tespit edilebilecektir. Biz daha fazla teknik ayrıntıya dalmadan yolumuza devam edelim. Komut satırını ilk ba¸lattı˘ ınızda g s g içinde bulundu˘ unuz dizin ev dizininiz olacaktır (/home/kullanici_adi).#!/usr/bin/env python yazmak olacaktır. "almak istiyorum" Bunları yazıp bitirdikten sonra sıra geldi dosyamızı kaydetmeye. Python komut satırına kod yazmaktan çok farklı de˘ ildir.. s ¸ yani dosyayı kaydetti˘ imiz yere geliyoruz: g cd Desktop Tabii burada ben sizin ev dizininde oldu˘ unuzu varsaydım. Aslında metin içine kod yazmak. (Ama Python komut satırını çalı¸tırmıyoruz. "bir de". Simdi hemen bir konsol ¸ ekranı açıyoruz. c. Peki bu komut ne i¸e yarıyor? s Bu komut. g g g Python’ın /usr/bin dizini haricinde bir konuma kuruldu˘ u sistemlerde çalı¸tırılması konusunda g s endi¸e etmemize gerek kalmaz. Su anda ¸ masaüstünde deneme. Dolayısıyla yukarıda g gösterdi˘ imiz cd Desktop komutu sizi masaüstünün oldu˘ u dizine götürür.

beti˘ i Python programının çalı¸tıraca˘ ı anla¸ılıyor. g E˘ er bu satırı #!/usr/bin/python seklinde yazarsanız ve e˘ er programınızın çalı¸tırıldı˘ ı sisg ¸ g s g temde Python’ın çalı¸tırılabilir dosyası /usr/bin/ dizini altında de˘ ilse suna benzer bir hata çıks g ¸ tısı alırsınız: bash: . Normal g s sartlar altında tercih edece˘ imiz program çalı¸tırma biçimi de bu olacaktır. gs E˘ er ba¸arıyla masaüstüne gelmi¸seniz. e˘ er beti˘ in ilk satırında #!/usr/bin/env python da yoksa.py komutuyla programlarımızı çalı¸tırabiliyoruz. bir de muz almak istiyorum GNOME kullanıcıları da yukarıda anlatılan i¸lemleri takip ederek ve Kwrite yerine Gedit adlı s metin düzenleyiciyi kullanarak dosyayı kaydedip çalı¸tırabilir. Böylece Python nereye kurulmu¸ olursa olsun sistemimiz Python’ı tespit edebiliyor. s . s Gördü˘ ünüz gibi.cd /home/kullanici_adi/Desktop Not: Bazı Türkçe GNU/Linux sistemlerinde masaüstünü gösteren dizin “Desktop” yerine “Masaüstü” adını da ta¸ıyabilmektedir.py komutuyla da deneme.py E˘ er her sey yolunda gitmi¸se su çıktıyı almamız lazım: g ¸ s ¸ bir elma./deneme. Bunu su komut yardımıyla yapıyoruz: s ¸ Öncelikle: cd Desktop komutuyla dosyayı kaydetti˘ imiz yer olan masaüstüne geliyoruz.py komutu çalı¸mayacaktır. yazdı˘ ınız programı çalı¸tırmak için su komutu verip g s s g s ¸ ENTER tu¸una basın: s python deneme. Peki. sistem g g g bu betikle ne yapması gerekti˘ ine karar veremez.py: /usr/bin/python: bad interpreter: No such file or directory Böyle bir hata almamak için o satırı #!/usr/bin/env python seklinde yazmaya özen gösteriy¸ oruz.py adlı dosyaya çalı¸tırma yetkisi veriyoruz.py Peki./deneme. ama acaba ¸ g s Python programlarını ba¸a python komutu eklemeden çalı¸tırmanın bir yolu var mı? ˙ste bus s I¸ rada biraz önce bahsetti˘ imiz #!/usr/bin/env python satırının önemi ortaya çıkıyor. python deneme. sistem bu beti˘ i hangi programla çalı¸tırması gerekg s g s ti˘ ini anlayamayaca˘ ı için . bir armut.py komug g s tunu verdi˘ imizde. tüm bu i¸lemlerin #!/usr/bin/env python satırıyla ne ilgisi var? s E˘ er bu satırı metne yerle¸tirmezsek. yani dosyayı çalı¸tırılabilir s s (executable) bir dosya haline getiriyoruz. g Ba¸a python komutu getirmeden programımızı çalı¸tırabilmek için öncelikle programımıza s s çalı¸tırma yetkisi vermemiz gerekiyor. Artık komut satırında su komutu vererek programımızı çalı¸tırabiliriz: ¸ s . Öyle ise tabii ki verece˘ iniz komutta “Desktop” kes g limesini “Masaüstü” kelimesiyle de˘ i¸tirmeniz gerekir. Bunun ardından: g chmod a+x deneme. Ancak ba¸taki “python” g g s g s s ifadesini kaldırdı˘ ımızda./deneme. python deneme.

g which gedit komutunun çıktısına bir bakalım: /usr/bin/gedit Gördü˘ ünüz gibi Gedit programının YOL’u /usr/bin/gedit. gs Dolayısıyla. Çalı¸tırılabilir dosyalar e˘ er bu özel dizinler içinde iseler. Bu “yol” kelimesinin bir de daha özel bir anlamı bulunur. konsolda sadece gedit komutunu vererek Gedit programını çalı¸tırabiliyoruz.conf dosyasının yolu /etc/X11/xorg.bin ve . s Ya biz programımızı sadece ismini yazarak çalı¸tırmak istersek ne yapmamız gerekiyor? s Bunu yapabilmek için programımızın PATH de˘ i¸keni içinde yer alması. Tabii ki bu dizin içine bir dosya kopyalayabilmek için root yetkilerine sahip olmalısınız. söz konusu programı çalı¸tırabilmek için bazı I¸ g g s özel dizinlerin içine bakar. Hemen yukarıda echo $PATH komug tunun çıktısını kontrol ediyoruz ve görüyoruz ki /usr/bin/ dizini YOL de˘ i¸kenleri arasında var. kabaca o programın veya dosyanın içinde yer g aldı˘ ı dizindir. çalı¸tırılabilir dosyaların (. Simdi bu konuyu daha iyi anlayabilmek için birkaç deneme yapalım.py dosyasının isminin sonundaki . Zaten Gedit programının YOL üstünde olması sayesinde.conf ‘tur. g ˙sletim sistemleri. E˘ er ça˘ ırdı˘ ımız programın çalı¸tırılabilir dosyası bu dizinlerden herhangi g g g s birinin içinde ise o programı ismiyle ça˘ ırabiliyoruz. diyoruz. s Simdi e˘ er biz de yazdı˘ ımız programı do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabilmek istiyorsak programımızı ¸ g g g g echo $PATH çıktısında verilen dizinlerden birinin içine kopyalamamız gerekiyor. Örne˘ in fstab dosyasının yolu /etc/fstab‘dır. programın YOL üstünde olması gerekir. yani Türkçe ifade etmek gs gerekirse. bir programın YOL üstünde olması ne demek? Bilindi˘ i gibi. Bilgisayar dilinde. ˙sletim sisg ¸ I¸ temimiz. bir programın veya dosyanın yolu. Su komut i¸inizi görecektir: ¸ s sudo cp Desktop/deneme /usr/bin Simdi konsol ekranında: ¸ . i¸letim s g s sistemi bu dosyaları bulur ve çalı¸tırılmalarını sa˘ lar. Mesela programımızı /usr/bin içine kopyalayalım.sh dosyaları çalı¸tırılas s bilir dosyalardır) içinde yer aldı˘ ı dizinlere de özel olarak YOL adı verilir ve bu anlamda kulg lanıldı˘ ında “yol” kelimesi genellikle büyük harfle yazılır. g Örne˘ in. Böylece biz de bu programları do˘ rudan s g g isimleriyle ça˘ ırabiliriz./deneme komutuyla da programımızı çalı¸tırabiliriz. g g s xorg. Peki.py uzantısını s kaldırıp. Gedit programı YOL üstündedir. Ba¸ka bir örnek vermek gerekirse. g ¸ Hemen bir konsol ekranı açıp su komutu veriyoruz: ¸ echo $PATH Bu komutun çıktısı suna benzer bir sey olacaktır: ¸ ¸ /usr/local/sbin:/usr/local/bin:/usr/sbin: /usr/bin:/sbin:/bin:/usr/games Bu çıktı bize YOL de˘ i¸keni (˙ gs Ingilizce’de PATH variable) dedi˘ imiz seyi gösteriyor. bir programı ça˘ ırmak istedi˘ imizde öncelikle yukarıda adı verilen dizinlerin içini g g kontrol edecektir. . bir programı ça˘ ırdı˘ ımızda.Yukarıdaki i¸lemlerden sonra bu deneme.

IDLE ilk ba¸latıldı˘ ında s s g söyle bir görünüme sahip olacaktır: ¸ . s IDLE’a ula¸mak için s Ba¸lat/Programlar/Python/IDLE (Python GUI) yolunu takip ediyoruz. 3. ˙ ¸ s Isterseniz. ne de sıkılın.. kullandı˘ ınız da˘ ıtımın KDE veya g g g GNOME menüsüne eklemek istedi˘ inizde i¸inize çok yarayacaktır. Python’la bir program yazıp bu programı. E˘ er GNU/Linux altında herg s g hangi bir programlama faaliyetinde bulunmak istiyorsanız yukarıda verdi˘ imiz bilgileri özümseg meniz gerekir... masaüstünüz hep YOL üstünde kalmayacak. Mesela gs masaüstünü YOL’a eklemek için /home/kullanici_adi/. Söyle ki: g ¸ PATH=$PATH:$HOME/Desktop Bu sekilde masaüstü dizinini YOL’a eklemi¸ olduk. E˘ er herhangi bir dizini ¸ g kalıcı olarak YOL’a eklemek isterseniz. Çünkü bu bölümde verdi˘ imiz bilgiler. mevg cut konsol oturumu kapatılınca her sey yine eski haline dönecektir. Bu g sayede artık masaüstünde bulunan çalı¸tırılabilir dosyalar da kendi adlarıyla ça˘ rılabileceks g ler. Gelelim Windows kullanıcılarına. dosyamızın içinde bulundu˘ u dizini YOL’a eklemek de mümkün. . s g Program dosyamızı YOL üstünde bulunan dizinlerden birine eklemek yerine.profile dosyanızda de˘ i¸iklik yapmanız gerekir..profile dosyanızın en sonuna su satırı ek¸ lemelisiniz: export PATH=$PATH:$HOME/Desktop Yoruldunuz mu? Yoksa sıkıldınız mı? Bence ne yorulun. Ancak masaüstünü YOL’a ekledi˘ inizde.deneme yazınca programımızın çalı¸tı˘ ını görmemiz lazım.2 Windows Sistemi Windows kullanıcıları IDLE adlı metin düzenleyici ile çalı¸abilirler. echo $PATH komutuyla masaüstünüzün YOL üstünde görünüp görünmedi˘ ini kontrol edebilirsiniz.

. Biz ¸ s g Python programlarımızı yazabilece˘ imiz bir metin düzenleyici arıyoruz. Dilerseniz. g Burada File menüsü içindeki New Window dü˘ mesine tıklayarak a¸a˘ ıdaki ekrana ula¸ıyoruz: g s g s . bu ekran aslında Python’ın g s g etkile¸imli kabu˘ unun ta kendisidir.. Ama su anda bizim amacımız etkile¸imli kabukla oynamak de˘ il.Burada gördü˘ ümüz >>> i¸aretinden de anlayabilece˘ imiz gibi. etkile¸imli kabukta yapaca˘ ınız i¸lemleri bu s g s g s ekranda da yapabilirsiniz.

"bir de". Simdi bu bo¸ sayfaya su kodları ekliyoruz: I¸ g ¸ s ¸ a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir".˙ste Python kodlarını yazaca˘ ımız yer burası. c. b. "bir". ¸ Bunun için File/Save as yolunu takip ederek dosyayı deneme. a. "almak istiyorum" Kodlarımızı yazdıktan sonra yapmamız gereken sey dosyayı bir yere kaydetmek olacaktır. Dosyayı kaydettikten sonra Run/Run Module yolunu takip ederek veya do˘ rudan F5 g tu¸una basarak yazdı˘ ımız programı çalı¸tırabiliriz. Bu durumda söyle bir görüntü elde ederiz: s g s ¸ .py adıyla masaüstüne kaydediyoruz.

masaüstüne. Peki ama nedir bu YOL denen sey? Dilerseniz biraz g g ¸ bu konuyu inceleyelim.py E˘ er her sey yolunda gitmi¸se su çıktıyı almamız lazım: g ¸ s ¸ bir elma bir armut bir de muz almak istiyorum Gördü˘ ünüz gibi gayet basit. Tabii e˘ er siz komut satırını farklı bir dizin içinde açmı¸sanız tek g g s ba¸ına yukarıdaki komutu vermeniz sizi masaüstüne götürmez.E˘ er programınızı do˘ rudan komut satırını kullanarak çalı¸tırmak isterseniz su i¸lemleri yapın: g g s ¸ s 1. açılan pencereye “cmd” yazın ve ENTER tu¸una basın. Su komutu vererek. Öyle bir durumda suna benzer s ¸ bir komut vermeniz gerekir: cd C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop Masaüstüne geldikten sonra su komutu vererek programınızı çalı¸tırabilirsiniz: ¸ s python deneme. E˘ er Python’ı YOL’a eklemediyseniz programınızı çalı¸tırmak için su yöntemi de kullang s ¸ abilirsiniz: c:/python26/python deneme. s s s 2. Zira ileride bir Python programı yazıp bu programı kullanıcılarınıza sunmak istedi˘ inizde bu bilgiler çok i¸inize yarayacak: g s . Hatta geçen bölümde Python’ı ¸ nasıl YOL’a ekleyece˘ imizi de ö˘ rendik. yani dosyayı kaydetti˘ iniz yere gelin: ¸ g cd Desktop Windows’ta komut satırı ilk açıldı˘ ında C:\Documents and Settings\kullanici_adi gibi bir dizinin g içinde olacaksınız.py Tabii ben burada sizin daha önce anlattı˘ ımız sekilde Python’ı YOL’a ekledi˘ inizi varsayg ¸ g dım. g Bu arada birkaç defadır “YOL” diye bir seyden söz ediyoruz. Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip. Dolayısıyla yukarıda gösterdi˘ imiz cd Desktop komutu sizi masaüstünün g oldu˘ u dizine götürecektir.

exe de ¸ C:\Windows\System32 klasörü altında bulunan bir programdır. g g g Simdi e˘ er biz de yazdı˘ ımız programı do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabilmek istiyorsak programımızı ¸ g g g g echo %PATH% çıktısında verilen dizinlerden birinin içine kopyalamamız gerekiyor. g ˙sletim sistemleri. bir programı ça˘ ırmak istedi˘ imizde öncelikle yukarıda adı verilen dizinlerin içini g g kontrol edecektir. Aynı sekilde calc. Notepad programını do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabiliriz. Örne˘ in notepad. hosts dosyasının yolu C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts‘tur. i¸letim s g s sistemi bu dosyaları bulur ve çalı¸tırılmalarını sa˘ lar.Bir programın veya dosyanın yolu. Bu dizin. E˘ er ça˘ ırdı˘ ımız programın çalı¸tırılabilir dosyası bu dizinlerden herhangi g g g s birinin içinde ise o programı ismiyle ça˘ ırabiliyoruz.exe C:\Windows dizini altında bulunan bir programdır. bir programı ça˘ ırdı˘ ımızda. s g . Simdi komut satırında: ¸ deneme. Bu çıktı bize YOL de˘ i¸keni (˙ gs Ingilizce’de PATH variable) dedi˘ imiz seyi gösteriyor. kabaca o programın veya dosyanın içinde yer aldı˘ ı dizindir. g Not: YOL dizinlerinin birbirlerinden noktalı virgül ile ayrıldı˘ ına dikkat edin! Dolayısıyla. Simdi bu konuyu daha iyi anlayabilmek için birkaç deneme yapalım.exe‘dir. g ¸ Ba¸lat/Çalı¸tır yolunu takip edip. Komut satırında g g g notepad komutunu vererek bunu kendiniz de test edebilirsiniz. Dolayısıyla bu dosyanın içeri˘ ini görüntüleg mek için su komutu verebilirsiniz: ¸ notepad "C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts" Python’ın yolu ise C:\Python26\python. Mesela programımızı C:\Windows dizini içine kopyalayalım. Calc programını do˘ rudan ismiyle ça˘ ırabiliyoruz. sizin de bu dizini önceki dizinden noktalı virgül ile ayırmanız gerekir. g Dolayısıyla su komutu vererek IE’yi komut satırından ba¸latabilirsiniz: ¸ s "C:\Program Files\Internet Explorer\iexplore. Bu klasör de YOL üstünde oldu˘ u için.. ˙sletim sisg ¸ I¸ temimiz. çalı¸tırılabilir s dosyaların (. g Örne˘ in Internet Explorer programının yolu C:\Program Files\Internet Explorer\iexplore. Bilgisayar dilinde.exe Bu “yol” kelimesinin bir de daha özel bir anlamı bulunur. söz konusu programı çalı¸tırabilmek için bazı I¸ g g s özel dizinlerin içine bakar. YOL’a g yeni bir dizin eklemek isterseniz.exe‘dir.C:\WINDOWS\System32\Wbem.C:\WINDOWS.exe dosyaları çalı¸tırılabilir dosyalardır) içinde yer aldı˘ ı dizinlere de özel olarak s g YOL adı verilir ve bu anlamda kullanıldı˘ ında “yol” kelimesi genellikle büyük harfle yazılır. Dolayısıyla Python’ı çalı¸tırmak için su komutu s ¸ verebiliyoruz: C:\Python26\python.py yazınca programımızın çalı¸tı˘ ını görmemiz lazım. Çalı¸tırılabilir dosyalar e˘ er bu özel dizinler içinde iseler. açılan pencerede cmd komutunu vererek MS-DOS’u ba¸latalım s s s ve orada söyle bir komut yazalım: ¸ echo %PATH% Bu komutun çıktısı suna benzer bir sey olacaktır: ¸ ¸ C:\WINDOWS\system32. Böylece biz de bu programları do˘ rudan s g g isimleriyle ça˘ ırabiliriz.exe" Ba¸ka s bir örnek vermek gerekirse. YOL g üstünde yer aldı˘ ı için..

Program dosyamızı YOL üstünde bulunan dizinlerden birine eklemek yerine.. daha önce gösterdi˘ imiz sekilde. TAMAM’a basıp çıkın. hiç . echo %PATH% komutuyla masaüstünüzün YOL üstünde görünüp görünmedi˘ ini kontrol edebilirsiniz. Su komutu verelim: g ¸ echo %PATHEXT% Buradan su çıktıyı alıyoruz: ¸ .JS. s g Ancak masaüstünü YOL’a ekledi˘ inizde. Böylece artık .EXE. Hatta bu sayede Windows üzerinde yazdı˘ ımız s g g ˘ Python programlarını. mevcut g MS-DOS oturumu kapatılınca her sey yine eski haline dönecektir. Bu de˘ i¸ken. En son girdi olan . sistemin çalı¸tırılabilir kabul gs gs s etti˘ i uzantıları tutar... 5. s s gs g 3. Bunun için su i¸lemleri yapabilirsiniz: ¸ s 1. uzantısını belirtmeden de ça˘ ırabiliyoruz. gs g 4.. Peki bu durumun nedeni nedir? s Windows’ta PATHEXT adlı özel bir de˘ i¸ken vardır..py uzantısını g g da ekleyebilirsiniz.%USERPROFILE%\Desktop Bu sekilde masaüstü dizinini YOL’a eklemi¸ olduk.py uzantılı dosyaları da.VBE. programın bulundugu dizin içinde sadece ismini kullanarak çalı¸tırs mamız da mümkündür.exe uzan¸ tısını belirtmeden do˘ rudan isimleriyle ça˘ ırabildik. Dolayısıyla bu uzantıya sahip g bir dosyayı.. Peki yazdı˘ ımız bir programı çift tıklayarak çalı¸tıras g g g s maz mıyız? Elbette çalı¸tırabiliriz.py uzantısını da belirtmemiz gerekti.COM.PY” girdisini ekleyin. uzantı belirtmeden çalı¸tırabilirsiniz.py adlı programımızı g g çalı¸tırabilmek için ...BAT. bu dizini Sistem De˘ i¸keng ¸ gs leri içindeki PATH listesine yazmanız gerekir.WSH Windows’ta e˘ er bir program yukarıda görülen uzantılardan birine sahipse çalı¸tırılabilir olarak g s kabul edilecektir. s Python Windows’a kurulurken kendini kütü˘ e (Registry) kaydeder. 2. ˙ ¸ s Isterseniz. Gördü˘ ünüz gibi.. E˘ er masaüstü dizinini kalıcı ¸ g olarak YOL’a eklemek isterseniz. s Simdiye kadar bir Python programını nasıl yazaca˘ ımızı ve IDLE’ı ya da MS-DOS’u kullanarak bu ¸ g programı nasıl çalı¸tıraca˘ ımızı ö˘ rendik.JSE. E˘ er isterseniz bu listeye .. “Sistem De˘ i¸kenleri” bölümünde “PATHEXT” ö˘ esini bulup buna çift tıklayın.. Yani yazdı˘ ımız programı masaüstüne kaydetti˘ imizi varsayarsak ve g g su komutla da masaüstüne geldi˘ imizi dü¸ünürsek: ¸ g s cd C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop Masaüstüne geldikten sonra su komutu vererek programınızı çalı¸tırma imkanına sahibiz: ¸ s .WSF. Ama mesela deneme.exe de bu uzantılardan biri. . Bu g sayede artık masaüstünde bulunan çalı¸tırılabilir dosyalar da kendi adlarıyla ça˘ rılabilecekler. dosyamızın içinde bulundu˘ u dizini YOL’a eklemek de mümkün.. Bunun için MS-DOS’ta söyle bir komut vermemiz g ¸ gerekiyor: PATH=%PATH%. “Geli¸mi¸” sekmesine girin ve “Ortam De˘ i¸kenleri” dü˘ mesine basın. masaüstünüz hep YOL üstünde kalmayacak.WSH‘den sonra ”. Dolayısıyla Windows Python g programlarını nasıl çalı¸tırması gerekti˘ ini bilir. Burada hemen söyle bir soru akla geliyor: Notepad ve Calc gibi programları.VBS.CMD. Denetim Masasında “Sistem” simgesine çift tıklayın.

e˘ er programınızda bir hata varsa.py uzang g g tılı dosyaya çift tıkladı˘ ımızda programımız çalı¸acaktır.deneme. Simdilik siz sadece bu satırın. Buna bir örnek verelim. Ama e˘ er programınızı çift tıklayarak g g çalı¸tırırsanız hatayı görme sansınız olmaz. yazdı˘ ımız . Bunu da. Bu komut sayesinde MS-DOS siz ENTER tu¸una basana kadar açık kalacaktır. programımızın en son satırına su ¸ ilaveyi yaparak hallediyoruz: raw_input() Yani kodlarımız söyle görünmeli: ¸ a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Yani e˘ er programınız Belgelerim dizini içinde ise ve siz de MS-DOS’ta g C:/Documents and Settings/Kullanici_adi/Desktop dizini altındaysanız bu komut bir i¸e yaras mayacaktır. Pros s gramlarınızı her zaman komut satırından çalı¸tırın. "bir". yazdı˘ ımız programları çift tıklayarak çalı¸tıramaz mıyız? Tabii ki çalı¸tırag s s biliriz. programlarınızı çalı¸tırmak için asla bu çift tıklama yöntemini kullanmayın. Biz simdi tekrar g ¸ ¸ konumuza dönelim. biz sadece arkada son hızla siyah bir komut satırının açılıp kapandı˘ ını g görürüz.. Python’la bir program geli¸tirirken. Öncelikle yukseklik adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. s ¸ Diyelim ki bir üçgenin alanını hesaplayan bir program yazacaksınız. "almak istiyorum" raw_input() Son satıra ekledi˘ imiz bu raw_input() ifadesinin ne oldu˘ unu ve tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını g g s g birkaç bölüm sonra inceleyece˘ iz.. Programımızın çalı¸tı˘ ını görebilmemiz için o siyah kos g s g mut satırının kapanmasına engel olmamız gerekir. Böylece. MS-DOS’ta o anda programın bulundu˘ u dizin s g içinde olmamız gerek. Python Windows’a kurulurken kendini kütü˘ e kaydetti˘ i için.. ama çok hızlı bir sekilde çalı¸ıp sona erdi˘ i için biz s ¸ s g programımızın çalı¸tı˘ ını göremiyoruz. a.. Neyse. g g programınızı biraz önce anlattı˘ ımız sekilde YOL’a eklemelisiniz.. ama bu i¸lem o kadar g s s s hızlı olup biter ki. Dosyamıza çift tıkladı˘ ımızda programımız çalı¸ır çalı¸masına. Bir üçgenin alan formülü sudur: ¸ alan = taban x (yukseklik / 2) Kodlarımız söyle olmalı: ¸ yukseklik = 4 taban = 6 alan = taban * (yukseklik / 2) print alan Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ 1. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 4 gs gs g . c. s g bu hatanın nereden kaynaklandı˘ ını anlayabilirsiniz. Yazdı˘ ınız programı konum farketmeksizin her yerden ça˘ ırabilmek istiyorsanız. MS-DOS’un kapanmasını eng ¸ gelledi˘ ini bilin. "bir de". Aslında programımız çalı¸ıyor.. g s Ancak bu noktada çok önemli bir uyarı yapmamız gerekiyor.. b. Ancak burada söyle bir problem g s ¸ var.py Ancak bu komutun i¸e yarayabilmesi için. Ne diyorduk? Evet..

hakikaten “alan” diye bir de˘ i¸ken tanımlamamı¸ız. programdaki hatanın nereden kaynaklandı˘ ını g s g anlayamazsınız. Dilerseniz elimizi alı¸tırmak için santigratı ¸ s fahrenhayta çeviren bir betik yazalım ve neler oldu˘ una bakalım: g santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.. s g s 3. in <module> print alan NameError: name ’alan’ is not defined Bu hata bize. raw_input() s s g satırından önce bir hata varsa. Üstelik son satıra raw_input() eklemeniz de hiç bir i¸e yaramaz. Yukarıda verdi˘ imiz bilgiler son derece önemlidir. ˙ bir g ¸ s Iyi programcı. üzerinde program geli¸tirece˘ i i¸letim sistemini yakından tanımalıdır. Bir hatayla s g s g g kar¸ıla¸tı˘ ında da kodların geri kalanını okumadan programdan çıkar.. Çünkü formülde “alan” yazags s ca˘ ımıza yanlı¸lıkla “ala” yazmı¸ız! g s s Böylece bir bölümü daha bitirmi¸ olduk. bu sebeple s MS-DOS satırının kapanmasını önleyen kod hiçbir zaman çalı¸mamı¸ olacaktır. Ardından taban adlı ba¸ka bir de˘ i¸ken daha tanımladık.0/5. Python bu satıra ula¸amadan programı kapatacak. Bu satır sadece hatasız programların çift tıks lanarak çalı¸masını sa˘ lar." %(santigrat. s g g Simdi söyle bir dü¸ünün. Kodlarımıza dikkatli bakınca ¸ g görüyoruz ki. “alan” diye bir seyin tanımlanmadı˘ ını söylüyor. Diyelim ki biz bu programı yazarken ufak bir hata yaptık ve söyle bir ¸ ¸ s ¸ sey çıkardık ortaya: ¸ yukseklik = 4 taban = 6 ala = taban * (yukseklik / 2) print alan E˘ er bu programı çift tıklayarak çalı¸tırırsanız. line 6. Üçgenin alanını hesaplamamızı sa˘ layan formülümüzü yazıyoruz: g (yukseklik / 2) alan = taban * 4. s s Ama e˘ er aynı programı komut satırından çalı¸tırmayı denerseniz hatanın nereden kayg s naklandı˘ ı konusunda bir fikir edinebilirsiniz. Son olarak da alan adlı de˘ i¸kenin de˘ erini print komutu yardımıyla ekrana çıktı olarak gs g veriyoruz. fahrenhayt) s . yukarıda anlattı˘ ımız seyleri özümsemi¸ olmalısınız. Bu program söyle bir hata verecektir: g ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. 5. Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda alaca˘ ımız sonuç 12 olacaktır. Sadece Python’la de˘ il. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri ise 6 s gs gs g 3. Yalnız bu noktada su hatırlatmayı yapmadan geçmeyes ¸ lim. hangi dille prog g gramlama yapıyor olursanız olun. Çünkü Python kodları yukarıdan a¸a˘ ıya do˘ ru okur.0) + 32 print "%s santigrat derece %s fahrenhayta \ kar¸ılık gelir. Çünkü MS-DOS ekranı son hızla açılıp kapanacaktır. Dolayısıyla.2..py".3 Türkçe Karakter Kullanımı Simdiye dek Python hakkında epey bilgi edindik..

" %(santigrat. line 6 SyntaxError: Non-ASCII character ’\xc5’ in file deneme.coding: utf-8 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.0/5.py". programımız içinde kullandı˘ ımız “ı. Böyle bir hata mesajı almamak için kodlarımızın arasına su satırı eklememiz ¸ gerekir: # -*.coding: cp1254 -*.0/5.html for details Bu hata mesajını almamızın nedeni. see http://www. but no encoding declared. s” gibi Türkçe karakg ¸ terler. Aksi halde formülümüz sonucu hatalı hesaplayacaktır.coding: utf-8 -*. Ardından santigrat adlı bir de˘ i¸ken tanımladık ve bu de˘ i¸kenin de˘ erini 22 olarak belirledik. gs gs g Daha sonra da fahrenhaytı santigrata çevirebilmek için gereken formülümüzü yazdık.coding: cp1254 -*- Böylelikle kullandı˘ ımız karakter tipini Python’a tanıtmı¸ oluyoruz.0 yazdı˘ ımıza dikkat edin.satırını s yazmadan kaydetmeye çalı¸tıklarında söyle bir uyarı penceresiyle kar¸ıla¸acaklar: s ¸ s s . Böylece 9 sayısını 5 sayısına hassas bir g sekilde bölebilmi¸ olduk. Çünkü yukarıdaki s g g g s kodlar suna benzer bir hata mesajı almanıza sebep olacaktır: ¸ File "deneme.coding: utf-8 -*- Windows kullanıcıları ise utf-8 yerine cp1254 adlı karakter kodlamasını kullanmayı tercih edebilir: # -*. Burada karakter dizisini nasıl biçimlendirdi˘ imize dikkat edin. ˙ g s Ilerde ascii. unicode ve Python konusunu i¸lerken Python’ın Türkçe karakterlere neden böyle davrandı˘ ını inceleyes g ce˘ iz.org/peps/pep-0263.0) + 32 print "%s santigrat derece %s fahrenhayta \ kar¸ılık gelir.py on line 6. g IDLE üzerinde çalı¸an Windows kullanıcıları bu programı # -*.python. Böylece kodlarımız içinde Türkçe karakg s ter kullanabilece˘ iz. Formülde 9/5 yerine 9. fahrenhayt) s Gördü˘ ünüz gibi bu defa programımız Türkçe karakterleri düzgün bir sekilde gösterebildi.biçimini alaca˘ ını biliyg g orsunuz. ¸ s Son olarak da 22 santigrat derecenin kaç fahrenhayta kar¸ılık geldi˘ ini düzgün bir cümle s g halinde kullanıcıya gösterdik. g ¸ Programımızın en son hali söyle olacak: ¸ # -*. Python yazdı˘ ımız kodlar içindeki bu Türkçe karakterler nedeniyle bize bu hata mesajını g gösterecektir.satırını yazdık. Ama siz simdilik bu konuyu çok fazla dert edinmeyin.Bu programı çalı¸tırdı˘ ınızda biraz hayal kırıklı˘ ına u˘ ramı¸ olabilirsiniz. Bu g ¸ arada isterseniz yukarıdaki kodları biraz inceleyelim: Burada öncelikle # -*. Bu satırın Windows’ta -*.coding: cp1254 -*. Bu satır sayesinde kullanaca˘ ımız kodlama biçimini Python’a tanıtmı¸ olduk.

fahrenhayt)) s Python satır bölme konusunda pek çok alternatif sunar.." s %(santigrat. Yani su kullanımlar yanlı¸tır: s ¸ s print ("Ben çok uzun bir karakter dizisiyim. Yukarıdaki kodlarda dikkat etmemiz gereken ba¸ka bir nokta da kodları nasıl böldü˘ ümüzdür. O yüzden" " iki satıra bölünmem gerekir."%(santigrat. fahrenhayt)) s . fahrenhayt)) Yalnız bu yöntemi. bir karakter dizisini ortadan bölmek için kullanamazsınız. yukarıdaki kodları su sekilde de g ¸ ¸ bölebilirsiniz: # -*. g s Kodların çirkin bir sekilde sa˘ a do˘ ru uzamasını engellemek amacıyla “\” kaçı¸ dizisini kulla¸ g g s narak kodlarımızı alt satıra kaydırdık. Burada karakter dizisinin tamamını g parantez içine aldık: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. O yüzden iki satıra bölünmem gerekir. Dikkatlice inceleyin: print ("Ben çok uzun bir karakter dizisiyim.komutunu ekleyecektir. E˘ er arzu ederseniz.. s g Daha önceki derslerimizde de bahsetti˘ imiz gibi Python’da kodların görünümü de önem ta¸ır. E˘ er burada “Edit My File” g dü˘ mesine basacak olursanız. karakter kodlamasını belirtmeniz konusunda sizi uyarıyor. Bu yöntemi kullanabilmeniz için “%s” i¸aretlerinin kullanıldı˘ ı bir kodla kar¸ı kar¸ıya olmanız ve satırı “%” s g s s i¸aretinden bölmeniz gerekir.") veya: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. Hatta söyle bir sey dahi yapmanıza ¸ ¸ izin verir.0/5.coding: cp1254 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9." s %(santigrat.") ya da: print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta" " kar¸ılık gelir. fahrenhayt)) Burada kullandı˘ ımız bölme biçimine çok dikkat edin."%(santigrat.IDLE.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir.coding: g cp1254 -*. IDLE programınızın ilk satırına sizin yerinize # -*.

fahrenhayt)) Bu dosyayı MS-DOS’ta python deneme.6 fahrenhayta kar?²l²k gelir. Türkçe g karakterlerin problem çıkardı˘ ı bir ba¸ka ortam da MS-DOS’tur.. gs • Tamam’a basıyoruz.4 MS-DOS’ta Türkçe Karakter Problemi Yukarıda kodlama biçimi belirterek Türkçe karakterleri nasıl gösterece˘ imizi inceledik. aynı ba¸lıkla ileride olu¸turulacak pencereler için s s s kaydet” seçene˘ ini i¸aretliyoruz. Windows’un komut satırı g s Türkçe karakterleri düzgün göstermekte zorlanabiliyor. “özellikleri. g s Simdi en ba¸ta verdi˘ imiz kodları çalı¸tırdı˘ ımızda su çıktıyı alıyoruz: ¸ s g s g ¸ .0/5. Gördü˘ ünüz gibi bütün Türkçe karakterler birbirine girmi¸ durumda. Ama etrafta görece˘ iniz programlarda g hepsiyle kar¸ıla¸ma ihtimaliniz var. s s 3. Bu durumu düzeltmek için su adımları takip ediyoruz: ¸ • Önce MS-DOS ekranını açıyoruz.coding: cp1254 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9. Bunun temel sebebi Wing s dows’ta komut satırının öntanımlı yazı tipinin Türkçe karakterleri düzgün gösterememesi... Yani önceki derste gördü˘ ümüz g örne˘ i iki satıra bölmek isteseydik söyle bir kod yazacaktık: g ¸ ˙ >>> print ("Istanbul " . "Çeliktepe") Bu yöntemlerden herhangi birini tercih edebilirsiniz. Bu bölümde bu sorunu nasıl a¸abiles ce˘ imizi inceleyece˘ iz.." s %(santigrat.py komutunu vererek çalı¸tırmak istedi˘ imizde söyle s g ¸ bir çıktı alıyoruz: 22 santigrat derece 71. • Ardından su komutu veriyoruz: ¸ chcp 1254 • Daha sonra pencere ba¸lı˘ ına sa˘ tıklayıp “özellikler”e giriyoruz. s g g • Yazı Tipi sekmesi içinde yazı tipini “Lucida console” olarak de˘ i¸tiriyoruz.. o kadar.py adlı bir dosyaya kaydetti˘ imizi varsayalım: ¸ g # -*... Hatırlarsanız ilk derslerimizde karakter ¸ dizilerini birle¸tirmeyi ö˘ renirken söyle bir örnek vermi¸tik: s g ¸ s ˙ >>> print "Istanbul " "Çeliktepe" Yukarıdaki örne˘ in de bundan hiçbir farkı yoktur. g g Mesela su kodları deneme. • Kar¸ımıza çıkan pencerede. Biz simdiki örne˘ imizde alt satıra geçti˘ imiz g ¸ g g için bütün karakter dizilerini parantez içine aldık..Aslında su son iki yöntemi biliyor olmanız lazım.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir.

E˘ er GNU/Linux kullanıyorsanız.5 Bölüm Soruları 1. farklı yöntemler kullanarak karakter dizisini uygun yerinden bölmeye dikkat edin: maa¸: 3500 TL. 4.. s 4. Bu s defa nasıl bir hata mesajı alıyorsunuz? Sizce bu hata mesajlarını almanızın sebebi nedir? . E˘ er Windows kullanıyorsanız C:\Program Files dizini altında. s g 6. s s Kendisi . E˘ er Windows kullanıyorsanız.22 santigrat derece 71. A¸a˘ ıdaki bilgileri kullanarak bir Python programı yazın." 7. önce http://www. Buradaki uzun karakter dizisini s g yazdırırken. s Böylece çok önemli bir konuyu daha geride bırakmı¸ olduk.6 fahrenhayta kar¸ılık gelir. soruda yazdı˘ ınız Python programının çift tıklamayla g g çalı¸masını sa˘ layın. komut g g g satırından sadece hesaplayici komutu girilerek programınız çalı¸tırılabilmeli: s yukseklik = 4 taban = 6 alan = taban * (yukseklik / 2) print alan 5. Mesela sunu: ¸ ¸ #!/usr/python Simdi bu programı chmod komutuyla çalı¸tırılabilir hale getirin ve programı adıyla ça˘ ırmayı ¸ s g deneyin. Yani beti˘ e hesaplayici. yazdı˘ ınız bir Python programının ilk satırına g g #!/usr/bin/env python yerine farklı bir sey yazın. ¸ g ¸ Ardından.org/vlc/ adresini ziyaret edin ve g oradan VLC adlı programı indirin. bu klasör içindeki vlc. 3. Dilerseniz simdi bölüm sorularımıza bir göz atalım ve ondan sonra ¸ yeni ve yine çok önemli bir konuya geçelim. yıldır bu görevde bulunmaktadır. 3. ünvan: ˙¸ Geli¸tirme Uzmanı.exe‘yi YOL’a (PATH) ekleyin... bilgisayarınızda VLC klasörünü bulup..’dır.videolan. Hem Windows’ta hem de GNU/Linux’ta su beti˘ i herhangi bir konumdan sadece ismi ile ¸ g ça˘ rılabilecek hale getirin.. E˘ er Windows kullanıyorsanız.py adını verdi˘ inizi varsayarsak. Simdi indirdi˘ iniz bu programı normal bir sekilde kurun. Ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz? Aynı programı bir de #!/usr/bin/env python gibi bir satır yazmadan çalı¸tırmayı deneyin. Son olarak. TL maa¸la çalı¸an bir . s Is s çalı¸tı˘ı süre: 5 s g "Ahmet Bey .. Komut satırında masaüstünün bulundu˘ u konuma gelebilmek için hangi komutu kullang manız gerekiyor? 2. Üstelik bu noktaya kadar Python’la s ilgili epey bilgi de edindik. GNU/Linux kullanıyorsanız g /usr/bin dizini altında bir komut ekranı açın. vlc komutu ile programı MS-DOS’tan çalı¸tırın.

de˘ il mi? Böylece her defasında farklı bir de˘ er alıp g g bunu hesaplayabilen esnek bir programımız olurdu.. yani kullanıcıyla ileti¸ime geçebilmek için iki s tane fonksiyondan faydalanılır: raw_input() ve input() (Bu “fonksiyon” kelimesine takılmayın. kullanıcıya sorabilsek ve kullanıcının girdi˘ i miktara göre g hesaplama yapabilsek ne güzel olurdu. kullanıcıyla nasıl ileti¸im kurabilece˘ imizi de ö˘ ren¸ g g s g g memizin vakti geldi. Dolayısıyla gs formüle giren bütün sayılar zaten belli oldu˘ u için bu kodların nasıl bir çıktı verece˘ ini de g g biliyoruz. Bunlardan öncelikle ilkine bakalım. ˙ste bu bölümde böyle bir programı nasıl I¸ yazabilece˘ imizi ö˘ renece˘ iz. ¸ Yani yazdı˘ ımız kodlar kullanıcıyla herhangi bir etkile¸im içermiyordu. Birkaç bölüm sonra fonksiyonun ne demek oldu˘ unu inceleyece˘ iz.." s %(santigrat.BÖLÜM 4 Kullanıcıyla ˙leti¸ im: Veri I s Alı¸ -Veri¸ i s s Bu bölümde de Python’daki önemli konulara de˘ inmeye devam ediyoruz. fahrenhayt)) Dikkat ederseniz burada santigrat de˘ i¸kenini kendimiz kod içinde elle belirledik. Bu santigrat de˘ i¸kenini g gs kendimiz elle yazmak yerine. Böyle bir kod yazımının ne kadar sıkıcı oldu˘ u ortada. Bu bölümde kullanıcılarımızla nasıl veri alı¸-veri¸inde bulunaca˘ ımızı s s g görece˘ iz. Python’da g s bazı temel seyleri ö˘ rendi˘ imize göre. 43 .) Bu iki fonksiyon birbirg g lerinden bazı farklılıklar gösterir. s Dikkat ettiyseniz.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. Bu defaki konumuz g “kullanıcıyla ileti¸im”. Ama artık. g Hatırlarsanız geçen bölümde söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. simdiye dek sadece tek yönlü bir programlama faaliyeti içinde bulunduk. g g g Python’da kullanıcıdan birtakım veriler alabilmek.coding: utf-8 -*santigrat = 22 fahrenhayt = santigrat * (9.0/5.

b. Bu satırın Windows’ta hiçbir etkisi yoktur. s Program çalı¸tı˘ ında. Windows kullanıcıları esasında bu fonksiyonu önceki derslerimizden hatırlayacaktır. kullanıcıdan ne bekledi˘ imizi göstermemizi sa˘ lıyor.. Ancak ço˘ u zaman.py ismiyle kaydediyoruz.1 raw_input() fonksiyonu raw_input() fonksiyonu kullanıcılarımızın klavye aracılı˘ ıyla girdi˘ i verileri almamızı sa˘ lar. ˙ g g g Isterseniz bu fonksiyonu tarif etmeye çalı¸mak yerine hemen bununla ilgili bir örnek verelim.") s . a. Elbette raw_input() fonksiyonundaki parantezi bo¸ da g s bırakabilirsiniz. "almak istiyorum" raw_input("Programdan çıkmak için ENTER tu¸una basın. Bu fonksiyonu Windows’ta çift tıklayarak çalı¸tırmak istedi˘ imiz programlarda MS-DOS ekranının program s g sonunda kapanmasını önlemek için kullanmı¸tık. parantez içine açıklayıcı bir seyler yazmak isteyeceksiniz.coding: cp1254 -*a = "elma" b = "armut" c = "muz" print "bir". Buna göre biz bu kodlarla g g kullanıcıdan parolasını girmesini isteyece˘ iz. pro¸ gramımızın kayıtlı oldu˘ u dizine geçerek su komutla programımızı çalı¸tırıyoruz: g ¸ s python deneme. c. g ¸ Çünkü aksi halde programınız çalı¸tı˘ ında kullanıcınız ne yapması gerekti˘ ini anlayamayacaks g g tır.py Elbette siz isterseniz daha önce anlattı˘ ımız sekilde dosyaya çalı¸tırma yetkisi vererek ve g ¸ s gerekli düzenlemeleri yaparak programınızı do˘ rudan ismiyle de ça˘ ırabilirsiniz. Bu sizin terg g cihinize kalmı¸. g Simdi bu belgeyi deneme. Daha sonra bir konsol ekranı açıp. kullanıcı “Lütfen parolanızı girin: ” cümlesini görecek ve böylece kens g disinden ne beklendi˘ ini anlayacak. ilk s g satırımızı ekleyelim belgeye: #!/usr/bin/env python Not: Bu satır sadece GNU/Linux kullanıcılarını ilgilendirir. s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*raw_input("Lütfen parolanızı girin:") print "Te¸ekkürler!" s Mesela kullanıcıya bir raw_input() fonksiyonunu nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. "bir de". Parantez içinde yazdı˘ ımız g g karakter dizisi. Simdi raw_input() fonksiyonuyla kullanıcıdan bazı bilgiler alaca˘ ız.4. s Öncelikle bo¸ bir Kwrite (veya Gedit ya da IDLE) belgesi açalım. ¸ g parola sorup kendisine te¸ekkür edelim. O örnekte gösterdi˘ imiz programı su sekilde s g ¸ ¸ yazarsak herhalde raw_input() fonksiyonunun oradaki görevi daha belirgin bir sekilde ortaya ¸ çıkacaktır: # -*. Her zaman yaptı˘ ımız gibi. Windows kullanıcıları bu satırı yazmasalar da olur. "bir"..

yani kullanıcının yazdı˘ ı parolayı cümlemizin içine (ya da gs g Pythonca ifade etmek gerekirse: “karakter dizisi içine”) eklemi¸ olduk. 4. Kullanıcı parolasını girdikten sonra programımız kullanıcıya te¸ekkür etsin. Bu gs g sayede do˘ rudan parola de˘ i¸kenini ça˘ ırarak kullanıcının yazdı˘ ı parolayı ekrana dökebiliyg gs g g oruz. Ama isterseniz bu raw_input() ¸ g fonksiyonunu bir de˘ i¸kene atayalım: gs parola = raw_input("Parolanızı girin:") Simdi kullanıcıya te¸ekkür ediyoruz: ¸ s print "Te¸ekkürler!" s Kullanıcı tarafından girilen parolayı ekrana yazdırmak için su satırı ekliyoruz: ¸ print parola Biraz önce raw_input() fonksiyonunu neden bir de˘ i¸kene atadı˘ ımızı anladınız sanırım.. parola. Simdi de kullanıcıya parolasının yanlı¸ oldu˘ unu bildirece˘ iz: ¸ s g g print "Ne yazık ki do˘ru parola bu de˘il" g g Programımızın son hali söyle olacak: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Bir sonraki satırda kullanıcı tarafından girilen bu parola ekrana yazdırılsın." g g Böylelikle.coding: utf-8 -*- Simdi raw_input() fonksiyonuyla kullanıcıya parolasını soraca˘ ız. Program ilk çalı¸tırıldı˘ ında kullanıcıya parola sorsun. Öncelikle yazaca˘ ımız kodlardan ba˘ ımsız olarak ¸ s g g girmemiz gereken bilgileri ekleyelim: #!/usr/bin/env python # -*. s g 2. s Bu parola de˘ i¸kenini karakter dizisi içine eklemenin ba¸ka bir yolu da kodu su sekilde yazgs s ¸ ¸ maktır: . parola de˘ i¸kenini.Biz o dersteki örnekte parantez içini bo¸ bırakmı¸tık. Mesela programımız g s su i¸lemleri yapsın: ¸ s 1. Kullanıcı daha sonraki satırda parolanın yanlı¸ oldu˘ u konusunda uyarılsın. s g Simdi kodlarımızı yazmaya ba¸layabiliriz. s 3. "de˘il.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Parolanızı girin:") print "Te¸ekkürler!" s print parola print "Ne yazık ki do˘ru parola bu de˘il.." g g ˙ Isterseniz son satırda su de˘ i¸ikli˘ i yapabiliriz: ¸ gs g print "Ne yazık ki do˘ru parola". s s Dilerseniz biraz önce yazdı˘ ımız parola soran programı biraz geli¸tirelim.

Yani elde edece˘ imiz sey 2540 olag ¸ caktır. raw_input() ve input() fonksiyonları birbirlerine çok beng zer. Su basit örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Diyelim ki ilk girilen sayı 25. girilen sayılar birbirg leriyle toplanmayacak.2 input() fonksiyonu Tıpkı raw_input() fonksiyonunda oldu˘ u gibi. Hatırlarsanız buna benzer bir seyle “sayılar” konusunu i¸lerken de kar¸ıla¸mı¸tık. görüldü˘ ü gibi. g 4. kullanıcıdan bilgi almak için kullanabilece˘ imiz ¸ g ikinci fonksiyondan biraz bahsedelim. Python’ın sayılara ve karakter dizilerine nasıl davrandı˘ ını görüyoruz. yukarıdaki iki örnek arasındaki farka benzer. sadece yan yana yazılacaklardır. Hemen yukarıda verilen kodları bir de raw_input() fonksiyonuyla yazmayı denersek bu fark çok açık bir sekilde ortaya çıkacaktır: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. g Ancak bu kodları yazarken e˘ er raw_input() fonksiyonunu kullanırsak. Programın sonunda elde edece˘ imiz sayı 65 olacaktır. YukarıI¸ daki örneklerde. kullanıcı tarafından girilen sayılar birbirleriyle toplanacaktır. Mesela kullanıcıdan g g gelen parolayı tırnak içine alarak cümle içinde daha belirgin durmasını sa˘ layabilirsiniz: g print "Ne yazık ki do˘ru parola ’%s’ de˘il" %(parola) g g Simdi raw_input() fonksiyonuna bir ara verip.coding: utf-8 -*a = raw_input("Lütfen bir sayı girin:") b = raw_input("Lütfen ba¸ka bir sayı daha girin:") s print a + b Bu kodları yazarken input() fonksiyonunu kullanırsak.coding: utf-8 -*a = input("Lütfen bir sayı girin:") b = input("Lütfen ba¸ka bir sayı daha girin:") s print a + b Kullanım açısından. O zaman su ¸ s s s s ¸ örnekleri vermi¸tik: s >>> print 25 + 50 75 >>> print "25" + "50" 2550 ˙ste raw_input() ile input() arasındaki fark. input() fonksiyonuyla da kullanıcılardan bazı bilg gileri alabiliyoruz.print "Ne yazık ki do˘ru parola %s de˘il" %(parola) g g Bu sayede kullanıcının girdi˘ i parolayı istedi˘ iniz gibi biçimlendirebilirsiniz. E˘ er g g . Az sonra raw_input() fonksiyonuna geri dönece˘ iz. Ama bunların arasında çok önemli bir fark vardır. ikinci sayı ise 40 olsun.

Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g raw_input() fonksiyonundan farklı olarak input() fonksiyonu kullanıcıdan gelen verileri oldu˘ u g gibi alır. raw_input() fonksiyonunun kullanıcı verilerini karakter dizisi olarak almasından kaynaklanıyor. Karakter dizileri ile aritmetik i¸lem yapılamayaca˘ ı için de hata vermekten s g ba¸ka çaresi kalmıyor. ˙ karakter dizisini birbiriyle çarpamaz.. Çünkü aritmetik i¸lemler ancak s sayılar arasında olur. Ama e˘ er iki adet karakter s s g dizisiyle kar¸ıla¸ırsa. Bu yüzden. line 8. e˘ er kullanıcı bir sayı s g . Bu durumu daha net görebilmek için dilerseniz söyle bir örnek veres ¸ lim: #!/usr/bin/env python # -*. Yani bu verileri karakter dizisine dönü¸türmez..coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin. Karakter dizileri ile aritmetik i¸lem yapılmaz.. yukarıda hata veren kodlarımızın da düzgün çalı¸abilmesi için o kodları söyle yazs ¸ mamız gerek: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*sayi = input("Bir sayı girin. in <module> print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g TypeError: can’t multiply sequence by non-int of type ’str’ Bu durum.. bu karakter dizilerini yanyana yazmakla yetiniyor.py".Python iki adet sayıyla kar¸ıla¸ırsa bu sayıları birbiriyle topluyor. s s Bütün bu açıklamalardan anlıyoruz ki raw_input() fonksiyonu kullanıcının girdi˘ i verileri karakg ter dizisine dönü¸türüyor. Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda sayıyı girip ENTER tu¸una bastıktan sonra söyle bir hata mesajı s g s ¸ alacaksınız: File "deneme. Burada tam olarak ne döndü˘ ünü anlayabilmek için etkile¸imli kabukta s g s verdi˘ imiz su örneklere bakalabilirsiniz: g ¸ >>> a = "12" >>> b = "12" >>> print a * b TypeError: can’t multiply sequence by non-int of type ’str’ Gördü˘ ünüz gibi biraz öncekiyle aynı hatayı aldık. Yukarıdaki örneklerin s düzgün çıktı verebilmesi için o örnekleri söyle yazmamız gerekir: ¸ >>> a = 12 >>> b = 12 >>> print a * b 144 Dolayısıyla. g Iki bölemez ve bu karakter dizilerini birbirinden çıkaramazsınız.

. Ama tabii ki normal sartlarda kimseden ¸ ismini ve soyismini tırnak içinde yazmasını bekleyemezsiniz. Bu durumu daha iyi anlayabilmek için mesela a¸a˘ ıda raw_input() s g fonksiyonuyla yazdı˘ ımız kodları siz bir de input() fonksiyonuyla yazmayı deneyin: g #!/usr/bin/env python # -*. kullanıcının geçerli bir Python komutu girmesini bekler.coding: utf-8 -*santigrat = input("Santigrat cinsinden bir de˘er girin: ") g fahrenhayt = santigrat * (9. Günün birinde santi¸ s s grat dereceleri fayhrenhayta dönü¸türmeniz gerekirse yukarıdaki programı kullanabilirsiniz.. input()‘lu kog ¸ s g dunuz da hata verecektir.girmi¸se.coding: utf-8 -*a = raw_input("isminiz: ") b = raw_input("soyisminiz: ") print a. g Simdi dilerseniz bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz fahrenhayta dönü¸türme programını..0/5. bizim bu sayıyla aritmetik i¸lem s g g s yapmamıza müsaade eder. Dolayısıyla e˘ er biz programımız aracılı˘ ıyla kullanıcılardan bazı sayılar isteyeceksek ve e˘ er g g g biz bu sayıları i¸leme sokacaksak (çıkarma. Python’ın ilk veri giri¸inden sonra g s söyle bir hata verdi˘ ini görmü¸sünüzdür: ¸ g s SyntaxError: invalid syntax Etkile¸imli kabukta su komutu verdi˘ inizde de aynı hatayı aldı˘ ınızı göreceksiniz: s ¸ g g >>> Ahmet SyntaxError: invalid syntax Burada hata almamak için söyle yapmak gerek: ¸ >>> "Ahmet" ’Ahmet’ Dolayısıyla Python’ın input() fonksiyonuyla bu hatayı vermemesi için de tek yol. toplama.0) + 32 print ("%s santigrat derece %s fahrenhayta kar¸ılık gelir. fahrenhayt)) Böylece elimizde gayet sık bir derece dönü¸türme programı olmu¸ oldu. s . b E˘ er bu kodları input() fonksiyonuyla yazmayı denediyseniz.) input() fonksiyonunu ters cih edebiliriz. yeni ¸ s g s ö˘ rendi˘ imiz bilgiler yardımıyla biraz geli¸tirelim: g g s #!/usr/bin/env python # -*. Ama e˘ er biz kullanıcılardan sayı de˘ il de karakter dizisi girmesini istiyorsak g g raw_input() fonksiyonunu kullanaca˘ ız." s %(santigrat. Bütün bunlardan sunu anlıyoruz: ¸ input() fonksiyonu. Yani e˘ er kulg lanıcının girdi˘ i sey Python’ın etkile¸imli kabu˘ unda hata verecek bir ifade ise... bölme gibi. input() fonksiyonu bu sayıyı oldu˘ u gibi alaca˘ ı için. kullanıcının ismini ve soyismini tırnak içinde yazması olacaktır.

. Çünkü input() fonksiyonu kullanıcıdan gelen bilgiyi bir komut olarak algılar. Bunun yerine her zaman raw_input() fonksiyonu kullanılır. Simdi bu soruya s g s s g ¸ cevap olarak sunları yazalım: ¸ 2 + 2 Bunu yazıp ENTER tu¸una bastı˘ ımızda 4 çıktısını elde ediyoruz. Çünkü dü¸manımızı tanımalıyız ki dü¸manımızdan korunabilelim.4. Burada gördü˘ ümüz s g g dir bir sistem komutudur. Yukarıdaki satırda geçen komutları henüz ö˘ renmedik. Ne güzel. simdi burada göstermek istemedi˘ imiz.. çok daha yıkıcı sonuçlar do˘ urabile¸ g g cek sistem komutlarının çalı¸tırılabilmesini sa˘ lar (bütün sabit diski silmek gibi. Simdi s ¸ yukarıdaki programı tekrar çalı¸tırın ve soruya su cevabı yazın: s ¸ eval("__import__(’os’). Mesela GNU/Linux’ta dosya silmemizi sa˘ layan komut rm. Zaten raw_input() fonksiyonu kullanıcıyla veri alı¸-veri¸ine ili¸kin bütün ihtiyaçlarımızı kar¸ılayas s s s cak özelliktedir. Dolayısıyla yukarıg daki komutu su sekilde yazdı˘ ımızda neler olabilece˘ ini bir dü¸ünün: ¸ ¸ g g s eval("__import__(’os’).3 Güvenlik Açısından input() ve raw_input() Yukarıda da bahsetti˘ imiz gibi. Dolayısıyla s g e˘ er özellikle sunucu üzerinden çalı¸acak kodlar yazıyorsanız input() fonksiyonunu kullanırken g s dikkatli olmalısınız. Birkaç bölüm sonra eksik bilgilerimizi de tamamladıktan sonra input() fonksiyg onuna hiç ihtiyacınız olmadı˘ ını göreceksiniz.. Bu iki fonksiyonun kendilerine has görevleri ve kullanım alanları vardır. Python’da kullanıcıdan veri alabilmek için input() ve raw_input() g adlı iki farklı fonksiyondan faydalanıyoruz. bu fonksiyon yardımıyla g kullanıcılarımız Python kodlarını çalı¸tırabiliyor.. Windows’ta ise del‘dir. aslında beraberinde bazı güvenlik risklerini de getirir. input() fonksiyonunun yukarıdaki risklerinden ötürü Python programcıları genellikle bu fonksiyonu kullanmamayı tercih eder. Peki bu ne anlama geliyor? Simdi söyle bir kod yazdı˘ ımızı dü¸ünün: ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. Ancak e˘ er yazdı˘ ınız kodlarda güvenli˘ i de ön planda tutmak isterseniz g g g input() fonksiyonundan kaçınmayı tercih edebilirsiniz. Bu demek oluyor ki. g s s . Ama biz simdilik input() fonksiyonundan yararg ¸ lanmaya devam edece˘ iz.system(’dir’)") ENTER tu¸una bastı˘ ınızda.coding: utf-8 -*sayi = input("bir sayı girin: ") print sayi Bu kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda “bir sayı girin: ” sorusuyla kar¸ıla¸aca˘ ız.system(’del bir_dosya’)") Hatta bu satır. input() s g fonksiyonu kullanıcıdan gelen bilgiyi bir komut olarak yorumladı˘ ı için. Ancak biz henüz raw_input() fonksiyonunu tam kapasite kullanacak kadar bilgi sahibi de˘ iliz. Bu komutun görevi bir dizin altındaki dosyaları listelemek.system(’rm bir_dosya’)") veya: eval("__import__(’os’). Ama yukarıg g daki satır yardımıyla sistem komutlarını çalı¸tırabildi˘ imizi görüyorsunuz. de˘ il mi? Hiç de de˘ il! Ba¸ta çok s g g s ho¸ bir özellik gibi görünse de bu. o anda içinde bulundu˘ unuz dizin altındaki dosyaların ekranda s g g listelendi˘ ini göreceksiniz.).

Euro ve Sterlin’e çeviren bir program yazın. 2009 yılı Nisan ayının ilk gününe ait Dolar kuru ile 2010 yılı Nisan ayının ilk gününe ait Dolar kurunu kar¸ıla¸tırın ve bir yıllık de˘ i¸imin yüzdesini hesaplayın. g s 6. ona ya¸ını söyleyebilmeli. g g 5. input() fonksiyonunu kullanarak s s bir sisteme ne tür zararlar verebilece˘ inizi ve bu zararları önlemek için teorik olarak neler g yapabilece˘ inizi dü¸ünün. Bir önceki soruda yazdı˘ ınız programı. raw_input() ile input() fonksiyonlarını birbiriyle kar¸ıla¸tırın. >>> print "Hayır! " * 5 >>> print "Hayır! " * "Hayır! " .4 Bölüm Soruları 1. ikinci kodun hata vermesinin s g s s s sebebini açıklayın. Euro ve Sterlin olarak geri bildirebilmeli. Ana görevi do˘ um yılı sorup ya¸ hesaplamak olan bir program yazın. s 2. 3. A¸a˘ ıdaki iki kodu kar¸ıla¸tırın ve birinci kod hatasız çalı¸ırken. Türk Lirası’nı günlük kura göre Dolar.4. gerekli de˘ erleri kullanıcıdan alarak tekrar yazın. s s gs 4. Program kullanıcıdan TL miktar alıp bu miktarı kullanıcıya Dolar. Yazdı˘ ınız program g s g kullanıcıya ismiyle hitap edip.

. Aksi halde yazdı˘ ımız s s g program hata verecektir. g s g Ya da su örne˘ i dü¸ünelim: Diyelim ki Pardus’ta konsol ekranından güncelleme i¸lemi ya¸ g s s pacaksınız.BÖLÜM 5 ˘ Python’da Ko¸ ula Baglı Durumlar s Python’da en önemli konulardan biri de ku¸kusuz ko¸ula ba˘ lı durumlardır. Yok. sudo pisi up komutunu verdi˘ iniz zaman güncellemelerin listesi size bildirilecek. Yani e. Siz de kendinize ait kullanıcı adını ve parolayı sayfadaki kutucuklara yazarsınız. s s s Yani bu “çift e¸ittir” i¸aretini ayrı yazmamaya özen göstermeliyiz. e˘ er hayır cevabı verirseniz güncelleme i¸lemi ba¸las s g s s mayacaktır. Cümle yapısını ans g layabilmek için bir örnek verelim: >>> if a == b: Bunun anlamı sudur: “e˘ er a ile b birbirine e¸it ise. ˙ s s g Isterseniz ne demek istedi˘ imizi bir örnekle açıklayalım. g bu güncellemeleri yapmak isteyip istemedi˘ iniz size sorulacaktır. Biz de simdi Python’da bu tip ko¸ullu durumların nasıl olu¸turulaca˘ ını ö˘ renece˘ iz. Yok.posta hesabınıza eri¸meniz. g s g bu deyim yardımıyla Python’da ko¸ula ba˘ lı bir durumu belirtebiliyoruz.. e˘ er kullanıcı adınız ve parolanız do˘ ru g s g g de˘ ilse.“ ¸ g s Biraz daha açarak söylemek gerekirse: “e˘ er a de˘ i¸keninin de˘ eri b de˘ i¸keninin de˘ eriyle g gs g gs g aynı ise. Dolayısıyla. elif ve else s g Bu konu içinde ayrıca Python’da girintilerin önemine ve yazdı˘ ımız kodların içine nasıl açıklama g yerle¸tirebilece˘ imize de de˘ inece˘ iz. E˘ er evet cevabı verirseniz g g güncelleme i¸lemi ba¸layacaktır. adından da anla¸ılabilece˘ i gibi. kullanıcı adı ve parolayı g s s do˘ ru girme ko¸uluna ba˘ lıdır.1 if Deyimi If kelimesi ˙ Ingilizce’de “e˘ er” anlamına geliyor. Gmail’in ilk sayfasında size bir kullanıcı adı ve parola sorulur. hesabınıza eri¸emezsiniz... 51 . s g g g 5. g ¸ s s g g g Bu i¸ için kullanaca˘ ımız üç tane deyim var: if. E˘ er yazdı˘ ınız kullanıcı adı g g ve parola do˘ ruysa hesabınıza eri¸ebilirsiniz. Diyelim ki Gmail’den aldı˘ ınız e-posta hesabınıza g g gireceksiniz.“ Uyarı: kod içindeki “==” (çift e¸ittir) i¸aretini birbirine biti¸ik olarak yazmamız gerekir. Yani güncelleme i¸leminin ba¸laması kullanıcının evet cevabı vermesi ko¸uluna s s s ba˘ lıdır.

.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 Yukarıda alinin_yasi ve aysenin_yasi adında iki tane de˘ i¸ken tanımladık.Gördü˘ ünüz gibi cümlemiz su anda yarım. g Programımızı yazmaya devam edelim: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi == aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır!" s s Bu sekilde programımızı tamamlamı¸ olduk. Devam ediyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. e˘ er g ¸ gs g g . s Simdi yukarıda verdi˘ imiz yarım programı tamamlamaya çalı¸alım. henüz elimizde s tanımlanmı¸ birer a ve b de˘ i¸keni yok. ekrana ‘a ile b birbirine e¸ittir. tabii ki programımız hâlâ eksik. Yani belli ki bunun bir de devamı olması gerekiyor. if ile ba¸layan g s s ifadeye göre daha içeride. Hemen bo¸ bir Kwrite ¸ g s s belgesi açıp içine sunları yazıyoruz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.“ g s Cümlemiz artık tamamlanmı¸ da olsa. Yani bu iki satır beraberce bir “if blo˘ u” olu¸turuyor. gs g Biraz sonra bu yarım yamalak kodu eksiksiz bir hale nasıl getirece˘ imizi görece˘ iz. imleci print "a ile b s g birbirine e¸ittir" komutunu yazmanız gereken yere getirecektir. Bu iki de˘ i¸kenin gs gs de de˘ eri 23.coding: utf-8 -*- Bunlar zaten ilk etapta yazmamız gereken kodlardı. Yaptı˘ ı tek sey. s s Dikkat ettiyseniz yukarıda yazdı˘ ımız yarım kod içinde print ile ba¸layan ifade. s Ancak bu kuralı uygularken TAB veya SPACE tu¸larına basma seçeneklerinden yalnızca birini s uygulayın. Bir defa. Ama e˘ er bu girintileme s g i¸lemini elle yapmanız gerekirse genel kural olarak klavyedeki TAB tu¸una bir kez veya SPACE s s tu¸una dört kez basmalısınız. Bu programın pek önemli bir i¸ yaptı˘ ı söylen¸ s s g emez. g ¸ Mesela cümlemizi söyle tamamlayabiliriz: ¸ >>> if a == b: . if ile ba¸layan ifadeye ait s s bir alt-ifade oldu˘ unu gösteriyor. E˘ er g g s g metin düzenleyici olarak Kwrite kullanıyorsanız.’ diye bir cümle yazdır.. if a == b: yazıp ENTER tu¸una bastıktan s sonra Kwrite sizin için bu girintileme i¸lemini kendili˘ inden yapacak. print "a ile b birbirine e¸ittir" s Yukarıda yazdı˘ ımız kod su anlama geliyor: “E˘ er a de˘ i¸keninin de˘ eri b de˘ i¸keninin g ¸ g gs g gs de˘ eriyle aynı ise. a ve b de˘ i¸kenlerinin tanımlanmadı˘ ını söyleyen bir hata mesajı gösterecektir. print ile ba¸layan ifadenin. Yani bir yerde TAB tu¸una ba¸ka yerde SPACE tu¸una basıp Python’ın kafasının s s s karı¸masına yol açmayın. alinin_yasi ile aysenin_yasi de˘ i¸kenlerinin de˘ erine bakıp. Zaten bu kodları bu haliyle çalı¸tırmaya kalkı¸ırsanız s gs s s Python size. Çünkü s bundan sonra girintilerle bol bol ha¸ır ne¸ir olacaksınız. Ama simdi g g ¸ burada bir parantez açalım ve Python’da girintileme i¸leminden bahsedelim kısaca. Bu durum.

en azından bize if deyiminin nasıl kullanılaca˘ ı ¸ ¸ g hakkında önemli bir fikir verdi. kullanıcının verebilece˘ i farklı cevaplara göre programımızın g farklı tepkiler vermesini isteyebiliriz. Ama s s bu program ahım sahım bir sey olmasa da.) Bu parola adlı de˘ i¸kenin de˘ eri. Ardından cevap adlı ba¸ka bir de˘ i¸ken daha tanıms gs layıp raw_input() fonksiyonunu bu de˘ i¸kene atadık. Her zamanki gibi bo¸ bir Kwrite (veya Gedit ya da IDLE) belgesi s s açıyoruz ve içine sunları yazıyoruz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.bunlar birbirleriyle aynıysa ekrana Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır! diye bir çıktı vermektir.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if parola == "python": print "Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!" s Burada raw_input() fonksiyonunun de˘ erini do˘ rudan parola adlı de˘ i¸kene atıyoruz.coding: utf-8 -*parola = "python" cevap = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if cevap == parola: print "Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!" s Gördü˘ ünüz gibi. prog s gram derhal kapanacaktır.coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" elif meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" elif meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" . Mesela su örne˘ e bakın: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Aynı programı su sekilde kısaltarak da yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. (Bu arada de˘ i¸kenlere g gs s gs ad verirken Türkçe karakter kullanmamalısınız. e˘ er kullanıcı ba¸ka bir kelime yazarsa. kullanıcının gs g girmesi gereken parolanın kendisi oluyor. e˘ er kullanıcının girdi˘ i s s g g g kelime “python” ise parola onaylanacaktır.” dedik. Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda. Artık bilgilerimizi bu programın bize sa˘ ladı˘ ı temel üzerine g g in¸a etmeye devam edebiliriz.“ s 5. Hemen g g gs alttaki satırda ise girilmesi gereken parolanın ne oldu˘ unu su sekilde ifade ediyoruz: “E˘ er g ¸ ¸ g parola python ise ekrana ‘Parola onaylandı! Programa ho¸ geldiniz!’ yazdır. “E˘ er gs g cevap de˘ i¸keninin de˘ eri parola de˘ i¸keninin de˘ eriyle aynı ise ekrana ‘Parola onaylandı! gs g gs g Programa ho¸ geldiniz!’ yazdır. Daha sonra da if deyimi yardımıyla. Yok. burada öncelikle parola adlı bir de˘ i¸ken olu¸turduk.2 elif Deyimi Bazen kullanıcıdan bir veri alırken.

e˘ er g g g kullanıcının yazdı˘ ı isim elma de˘ il. ama kiraz ise ekrana ‘kiraz bir g g g meyvedir’ çıktısı verilsin. Yok.coding: utf-8 -*sayi = 100 if sayi == 100: print "sayi 100’dür" if sayi <= 150: print "sayi 150’den küçüktür" if sayi > 50: print "sayi 50’den büyüktür" if sayi <= 100: print "sayi 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir" s Bu program çalı¸tırıldı˘ ında bütün olası sonuçlar listelenecektir. armut veya kiraz de˘ il.coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" if meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" if meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" if meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g Bu örneklerde pek belli olmuyor. e˘ er birden fazla ko¸ullu durumla kar¸ı kar¸ıyaysak elif deyimini kullanıyg g s s s oruz. ama armut ise ekrana ‘armut bir meyvedir’ çıktısı verg g ilsin. g Elbette bu tür durumlar için birden fazla if deyimini art arda da kullanabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. Yok. bundan sonra da üç tane elif deyimi s g kullandı˘ ımıza dikkat edin.“ g Gördü˘ ünüz gibi. ekrana ‘elma bir meyvedir’ çıktısı verilsin. ama g g g kabak ise ekrana ‘kabak bir meyve de˘ ildir’ çıktısı verilsin. e˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma. bir meyve ismi yazmasını söyle. Yok. ¸ E˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma ise. Mesela su örne˘ e bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.elif meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g Burada su Türkçe ifadeyi Python’caya çevirdik: “Kullanıcıya. Burada en ba¸a bir adet if deyimi koydu˘ umuza. ama aslında if ile elif arasında çok önemli bir fark vardır. Yani çıktımız söyle olacaktır: s g ¸ sayi sayi sayi sayi 100’dür 150’den küçüktür 50’den büyüktür 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir s . e˘ er kullanıcının yazdı˘ ı isim elma veya armut de˘ il.

coding:utf-8 -*from __future__ import division secenek1 secenek2 secenek3 secenek4 print print print print = = = = "(1) "(2) "(3) "(4) toplama" çıkarma" çarpma" bölme" secenek1 secenek2 secenek3 secenek4 soru = raw_input("Yapılacak i¸lemin numarasını girin: ") s if soru == "1": sayi1 = input("Toplama için ilk sayıyı girin: ") print sayi1 sayi2 = input("Toplama için ikinci sayıyı girin: ") print sayi1. Buraya kadar Python’da pek çok sey ö˘ renmi¸ olduk. sayi1 + sayi2 if soru == "2": sayi3 = input("Çıkarma için ilk sayıyı girin: ") print sayi3 . if deyimi ise olası bütün sonuçları s ekrana basacaktır. ":". sayi2.coding: utf-8 -*sayi = 100 if sayi == 100: print "sayi 100’dür" elif sayi <= 150: print "sayi 150’den küçüktür" elif sayi > 50: print "sayi 50’den büyüktür" elif sayi <= 100: print "sayi 100’den küçüktür veya 100’e e¸ittir" s Bu kodların çıktısı ise söyle olacaktır: ¸ sayı 100’dür Gördü˘ ünüz gibi programımızı elif deyimini kullanarak yazarsak Python belirtilen ko¸ulu g s kar¸ılayan ilk sonucu ekrana yazdıracak ve orada duracaktır.E˘ er bu programı elif deyimlerinden de yararlanarak yazarsak sonuç su olacaktır: g ¸ Öncelikle kodumuzu görelim: #!/usr/bin/env python # -*. "+". Simdiye dek ö˘ rendiklerimizi kullanarak ¸ g s ¸ g artık çok basit bir hesap makinesi yazabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*.

. verdi˘ imiz bu basit örnek g amacına ula¸mı¸ demektir. ":"..3 else Deyimi else deyimi kısaca. eksik yanlarını s g g s tespit eder ve bu eksikleri giderme yolları üzerinde kafa yorarsanız. “Senin ismin ne?” diye soruyoruz. s s 5. Fena isim de˘il.’ g gs g g g cümlesini yazdır.sayi4 if soru == "3": sayi5 = input("Çarpma için ilk sayıyı girin: ") print sayi5 sayi6 = input("Çarpma için ikinci sayıyı girin: ") print sayi5. ":".. Fena isim de˘ il. sayi6. gs g e˘ er isim de˘ i¸keninin de˘ eri Ferhat de˘ il. "/". Küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*. sayi8.. ama Serhat ise ekrana ‘Hmm. sayi5 * sayi6 if soru == "4": sayi7 = input("Bölme için ilk sayıyı girin: ") print sayi7 sayi8 = input("Bölme için ikinci sayıyı girin: ") print sayi7. Bu soruyu. g ¸ ¸ isim adı verdi˘ imiz bir de˘ i¸kene atadık.“ ¸ gs g Bu ö˘ rendi˘ imiz else deyimi sayesinde artık kullanıcı yanlı¸ parola girdi˘ inde uyarı mesajı g g s g gösterebilece˘ iz: g #!/usr/bin/env python # -*.. if ve elif deyimleriyle tanımlanan ko¸ullu durumlar dı¸ında kalan bütün s s durumları göstermek için kullanılır. "-".. Yok. ekrana ‘Ne güzel bir isim bu!’ cümlesini yazdır.coding: utf-8 -*isim = raw_input("Senin ismin ne?") if isim == "Ferhat": print "Ne güzel bir isim bu!" elif isim == "Serhat": print "Hmm. ":"." g else: print isim.coding: utf-8 -*parola = raw_input("Lütfen parolanızı giriniz: ") if parola == "python": print "Parola onaylandı! Programa ho¸geldiniz!" s .sayi4 = input("Çıkarma için ikinci sayıyı girin: ") print sayi3. programın nasıl çalı¸tı˘ ını anlamaya u˘ ra¸ır. "x". ama ba¸ka herhangi bir g gs g g s seyse. ekrana isim de˘ i¸keninin de˘ erini ve ‘adını pek sevmem!’ cümlesini yazdır. E˘ er isim de˘ i¸keninin de˘ eri bunların hiçbiri de˘ il. "adını pek sevmem!" Burada yaptı˘ ımız sey su: Öncelikle kullanıcıya. sayi7 / sayi8 Bu örnek programı inceleyip. sayi4. Daha sonra su cümleyi Pythoncaya çevirdik: “E˘ er g gs ¸ g isim de˘ i¸keninin de˘ eri Ferhat ise. sayi3 .

kodları bu sekilde yazs s ¸ mamız herhangi bir soruna neden olmaz.h> int main() { int a = 1. } } E˘ er istersek yukarıdaki kodları söyle de yazabiliriz: g ¸ #include <stdio. Mesela a¸a˘ ıdaki s s ¸ s s g C koduna bakalım: #include <stdio.else: print "Ne yazık ki.h> int main(){int a = 1.. if (a == 1) { printf("Elveda Zalim Dünya!\n").}} Bu kodları daha sonra okuyacak ki¸ilerin nefretini kazanmak dı¸ında. return 0.coding: utf-8 -*meyve = raw_input("Bir meyve adı yazınız: ") if meyve == "elma": print "elma bir meyvedir" elif meyve == "armut": print "armut bir meyvedir" elif meyve == "kiraz": print "kiraz bir meyvedir" elif meyve == "kabak": print "kabak bir meyve de˘ildir" g else: print "%s dedi˘iniz ¸eyin ne oldu˘unu bilmiyorum!" %meyve g s g Böylece özel olarak tanımladı˘ ımız durumlar dı¸ında kalan her sey için kullanıcıya gösterecek g s ¸ bir cümlemiz var artık. Ama dedi˘ im gibi. ikinci kodlama biçimini kullanmanız da programınızın çalı¸masını etkilemez.4 Python’da Girintileme Sistemi Pek çok programlama dilinde girintileme bir tercih meselesidir.. g s . ba¸arıyla derlenecektir. E˘ er yazdı˘ ınız kodların ¸ s g g okunaklı olmasını istiyorsanız. Bu dillerde yazdı˘ ınız kodlar g girintilenmi¸ de olsa girintilenmemi¸ de olsa düzgün bir sekilde çalı¸acaktır. yanlı¸ parola girdiniz!" s ˙ Isterseniz daha önce gördü˘ ümüz bir örne˘ e de uygulayalım bu else deyimini: g g #!/usr/bin/env python # -*. Yani yukarıda gösterilen her iki kod da derleyiciler (compiler) tarafından aynı sekilde okunup.return 0.if (a == 1){printf("Elveda Zalim Dünya!\n"). yukarıda gösterilen ilk kodlama biçimini tercih etmeniz gerekir. 5.

Windows’taki Notepad++ ve Notepad2 adlı metin düzenleyiciler size böyle bir ayar yapma sansı tanır. Bu yüzden. Örne˘ in Gnome’deki Gedit. Yani mesela herhangi bir metin düzenleyici kullanarak yazdı˘ ınız bir programı ba¸ka bir metin g s düzenleyici ile açtı˘ ınızda girintilerin birbirine girdi˘ ini görebilirsiniz. g g Mesela Gedit programı üzerinden bir örnek verelim. farklı metin düzenleyicilerde farklı kod görünümlerinin ortaya çıkmasına sebep olabilir. Python programlama dilinde girintileme g basit bir üslup meselesi de˘ ildir. kullandı˘ ınız metin düzenleyicide de birtakım g ayarlamalar yapmanız gerekir. bu i¸in bir de sizin pek elinizde olmayan bir boyutu vardır. g düzenle/tercihler/düzenleyici/girinti yolunu takip ederek su ayarlamaları yapabilirsiniz: ¸ geni¸lik => 4 s Tür => Bo¸luklar s sekme geni¸li˘ i => 4 s g Not: E˘ er IDLE üzerinde çalı¸ıyorsanız herhangi bir ayar yapmanıza gerek yok. g g Girintilemelerin düzgün görünmesini sa˘ lamak ve hatalı çalı¸an veya hiç çalı¸mayan prog s s gramlar ortaya çıkmasına sebep olmamak için. mutlaka sekmelerin g kaç bo¸luktan olu¸aca˘ ını belirleyen bir ayarının olması gerekir. Dolayısıyla yazdı˘ ınız pros g gramlarda girintileme açısından mutlaka tutarlı olmanız gerekir.. Yukarıdaki örneklerde s görüldü˘ ü gibi girinti verilmesi gereken yerde girinti verilmemesinin hataya yol açması dı¸ında. bazı yerlerde ise TAB s (Sekme) tu¸una basılarak girinti verilmesi de hatalara yol açabilir. Örne˘ in yukarıg s g daki kodları su sekilde yazamayız: ¸ ¸ a = 1 if a == 1: print "Elveda Zalim Dünya" Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. s s g g KDE’deki Kate ve Kwrite. g s Öte yandan. Örne˘ in Geany adlı metin düzenleyiciyi kullanıyorsanız. ors tak proje geli¸tiren ki¸ilerin de sekme ayarları konusunda belli bir kuralı benimsemesi ve s s . s Aslında Python’daki girintileme mevzuu bundan biraz daha karı¸ıktır.. Bir defa kullandı˘ ınız metin düzenleyicinin. Herhangi bir program yazmaya ba¸lamadan önce mutlaka ¸ s sekme ayarlarını yapmanız veya bu ayarların do˘ ru olup olmadı˘ ını kontrol etmeniz gerekir. kimi zaman yazdı˘ ınız kodların düzgün çalı¸masını engellemese s ¸ g s bile. sekme ayarları düzgün yapılmamı¸ bir metin s s düzenleyici kullanan ki¸iler kodunuzun girinti yapısını allak bullak edebilir. Python programlarımızın girinti yapısının düzgün olabilmesi için orada “sekme geni¸li˘ i”ni “4” olarak ayarlamanız. E˘ er yazdı˘ ınız kods g g lar birden fazla ki¸i tarafından düzenleniyorsa. g s programın yazılması esnasında bazı yerlerde SPACE tu¸una basılarak.Ancak Python’la ilgilenen herkesin çok iyi bildi˘ i gibi. IDLE’da bu g s söyledi˘ imiz ayarlar zaten yapılmı¸tır. Gedit’i ilk açtı˘ ınızda düzen/ye˘ lenenler/düzenleyici yolunu takip ederek sekmeler ba¸lı˘ ı alg g s g tındaki ayarları kontrol etmelisiniz. g Yani yukarıdaki C kodlarının yaptı˘ ı i¸i Python’la yerine getirmek istersek söyle bir kod yazg s ¸ mamız gerekir: a = 1 if a == 1: print "Elveda Zalim Dünya" Bu kodların sahip oldu˘ u girintileme yapısı Python açısından büyük önem ta¸ır. Bo¸luk ve sekme tu¸larını s s karı¸ık bir sekilde kullanmanız. Buna benzer ayarlar bütün g g s iyi metin düzenleyicilerde bulunur. “Sekme yerine bo¸luk ekle” s g s seçene˘ inin yanındaki kutucu˘ u da i¸aretli hale getirmeniz gerekir.

Python’daki s #%s i¸aretlerini kullanarak bir ba¸lık ve gövde s s #metni gömüyoruz. Ba¸kalarını bir kenara g g s bırakalım. kullanmadan önce kodları incelemek istiyor olabilirler. Windows #HTML belgesinin <title> imine gelecek karakter dizisi baslik = "Örnek bir HTML Dosyası" #HTML belgesinin gövde metni metin = "Merhaba HTML!" #Burada standart bir HTML ¸ablonu içine.. Yorumlarımızı Python kodları içinde hemen hemen her yere yerle¸tirebiliriz.w3.. bu açıklayıcı notlar sizin de i¸inize yarayabilir. “Acaba ben burada ne yapmaya çalı¸mı¸ım?” g s s demenizi de engelleyebilir bu açıklayıcı notlar. Bu makaleyi okumanızı tavsiye ederim. bu girintileme konusuyla ilgili http://wiki. ˙ Ingilizce bilenler için. kods I¸ larımızı incelemek isteyen ki¸ilere yardımcı olmak maksadıyla. ancak aslında son derece önemle bir konudan söz g edece˘ iz: Yazdı˘ ınız programlara yorum/açıklama eklemek. programımızın içine neyin ne i¸e s s yaradı˘ ını açıklayan bazı notlar eklememiz en azından nezaket gere˘ idir.5 Python Kodlarına Yorum Eklemek Program yazanların genellikle ihmal etti˘ i. Aylar önce yazmaya ba¸ladı˘ ınız bir s s g programa aylar sonra geri dönmek istedi˘ inizde.org/1999/xhtml"> <head> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html. charset=utf-8" /> <title>%s</title> </head> <body> <p><b>%s</b></p> </body> . 3" #deneme yapıyoruz. g g Diyelim ki. Bizim yazdı˘ ımız programı s g g g kullanacak ki¸iler.python.coding: utf-8 -*#Program adı: #Yazarı : #Tarih : #Amacı : #Platform : HTMLYap Orçun Kunek 19 Nisan 2010 HTML belgesi üretmek GNU/Linux. Peki.bu konuda da tutarlı olması gerekir. 5.org/moin/HowToEditPythonCode adresinde güzel bir makale var. print """ <html> <html xmlns="http://www. 2. ˙ste bizim de. Mesela: s #!/usr/bin/env python # -*. ¸ s Hemen bir örnek verelim: print "deneme 1. içerisinde satırlar dolusu kod barındıran bir program yazdık ve bu programımızı ba¸kalarının da kullanabilmesi için internet üzerinden da˘ ıtaca˘ ız. programımıza bu açıklayıcı notları nasıl ekleyece˘ iz? g Kuralımız su: Python’da kod içine açıklayıcı notlar eklemek için “#” i¸aretini kullanıyoruz.

1 # # Yazan: Keramet Su # # Lisans: GPL v2 # #~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~# ####################################################### Python’daki yorumların ba¸ka kullanım alanları da vardır. metin) #ba¸lık ve metin de˘i¸kenleri. “Hayır. Buradan da anlayabilece˘ iniz gibi. Python yorum içinde bir s kod bile yer alsa o kodları çalı¸tırmayacaktır. Ama programın daha sonraki bir sürümüne ilave edece˘ imiz bir özelli˘ i yorum içine almak g g yerine silecek olursak. yorumlar bir program içinde çok farklı g amaçlara hizmet edebilir. Hatta yorumlardan süsleme amacıyla da yararlanabilirsiniz: ####################################################### #~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~# # FALANCA v. program içine ekledi˘ imiz yorumların birbirg g g lerinden farklı amaçlara hizmet etti˘ ini görürsünüz. g g s ben hafızama güveniyorum!” diyorsanız karar sizin! . Mesela su kısmın görevi geri kalan yorumg ¸ larınkinden farklıdır: #Program adı: #Yazarı : #Tarih : #Amacı : #Platform : HTMLYap Orçun Kunek 19 Nisan 2010 HTML belgesi üretmek GNU/Linux. Özellikle gere˘ inden fazla yorumlanmı¸ prog s gramları okumak çok zor olabilir. Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ i dikkatli incelerseniz. yazdı˘ ımız programa bir s g g özellik eklemeyi dü¸ünüyoruz. s g s Kodlarımız içine yorum eklerken göz önünde bulundurmamız gereken önemli bir nokta da ne çok az ne de haddinden fazla yorum girmektir. Windows Burada kodlarımız hakkında açıklayıcı bir yorum yapmak yerine.." g s Burada elif sistem == "MacOsX": kısmını yorum içine alarak simdilik bu kısmı iptal ediyoruz ¸ (˙ Ingilizce’de bu “yorum içine alma” i¸lemine “comment out” deniyor). ama henüz bu özelli˘ i yeni sürüme eklemek istemiyoruz. Çünkü Python “#” i¸areti ile ba¸layan satırların s s s içeri˘ ini görmez (#!/usr/bin/env python satırı hariç). g Peki eklemek istemedi˘ imiz özelli˘ i yorum içine almaktansa do˘ rudan silsek olmaz mı? Elbette g g g olur...</html> """ %(baslik.coding: utf-8 -*sistem = raw_input("Hangi i¸letim sistemini kullanıyorsunuz? ") s if sistem == "Windows": print "Merhaba Windows kullanıcısı!" elif sistem == "GNU/Linux": print "Merhaba GNU/Linux kullanıcısı!" #elif sistem == "MacOsX": # print "Merhaba MacOsX kullanıcısı!" else: print "Kullandı˘ınız i¸letim sistemi tanıdık gelmedi. vakti geldi˘ inde o özelli˘ i nasıl yaptı˘ ımızı hatırlamakta zorlanabiliriz! g g g Hatta bir süre sonra programımıza hangi özelli˘ i ekleyece˘ imizi dahi unutmu¸ olabiliriz.. O s g zaman söyle bir sey yapabiliriz: ¸ ¸ # -*. programımız hakkında genel bir bilgi veriyoruz. Örne˘ in.

Çocuklara hayvanların çıkardı˘ ı sesleri ö˘ reten basit bir program yazın. yorum içine almak istedi˘ iniz kodları fare ile seçtikten sonra ALT+3 tu¸larına basarak ilg s gili kodları yorum içine alabilirsiniz. 4. Hatta bazı metin düzenleyiciler bu ¸ s s i¸lemi tek bir tu¸a basarak da gerçekle¸tirme yetene˘ ine sahiptir. Bu kodları yorumdan kurtarmak için ise ilgili alanı seçtikten sonra ALT+4 tu¸larına basmanız yeterli olacaktır (“yorumdan kurtarma” i¸lemine ˙ s s Ingilizce’de “uncomment” diyorlar). 3.Yorum içine alarak iptal etti˘ iniz bu kodları programa ekleme vakti geldi˘ inde yapaca˘ ınız tek g g g sey. Kullanıcının girdi˘ i sehir veya semt bilgisine göre kira fiyat aralıklarını gösteren bir program g ¸ yazın. Örne˘ in IDLE ile çalı¸ıyors s s g g s sanız. g g 2. Bir önceki soruda mü¸terinin yedi˘ i yemekler için ayrıntılı hesap dökümü çıkarın ve mü¸s g s teriyi bilgilendirin. 5.6 Bölüm Soruları 1. kodların ba¸ındaki “#” i¸aretlerini kaldırmak olacaktır. Örnek bir menü biçimi söyle olmalı: s ¸ Gün : Mü¸teri Adı : s Çorba çe¸idi: s Ana yemek : Tatlı : Daha sonra mü¸terinize hangi güne ait menüyü görmek istedi˘ ini sorun ve cevaba göre s g menüyü gösterin. Haftanın 5 günü için farklı bir yemek menüsü olu¸turun. .

Üstelik bu ¸ g s s bölümde. Bu bölümün sonunda. ama mutlaka bilmemiz gereken bu önemli ayrıns g g g tılardan söz edece˘ iz. simdiden sonra da bol bol kullanmaya devam edece˘ iz.654 -198 >>> print 45 / 56 #iki tamsayı birbirine bölünürse . 62 .. Bu i¸leçler bizim yabancısı oldu˘ umuz bir kavram de˘ ildir. kafa karı¸ıklı˘ ına yol açs g mamak için bazı önemli ayrıntıları es geçmek zorunda kaldık... önümüzdeki konuları çok daha rahat kavradı˘ ınızı farkedeg g cek. e˘ er varsa. “/” ve s “*” gibi i¸aretlerden yararlanmı¸tık. s s s g g Bunları daha önce de bol bol kullandık.. Bu da size ilerki konuları daha rahat anlayabilmeniz ¸ g s açısından sa˘ lam bir temel kazandırmı¸ olacak. hem de yeni seyler ö˘ renece˘ imiz bu bölüme g g ¸ g g haketti˘ i ilgiyi göstermeniz halinde. Bu bölüme gelene kadar. Bu bölümü tamamladıktan sonra Python’la ilgili en temel konuları epey g ayrıntılı bir sekilde ö˘ renmi¸ olacaksınız. ˙ste bu bölümde simdiye kadar I¸ ¸ i¸ledi˘ imiz konular içinde de˘ inmedi˘ imiz. #sonuç da tamsayı olur. Python’da aritmetik i¸lemler için kullandı˘ ımız bu yardımcı s s s g i¸aretlere i¸leç (operator) adı verilir. “-”. Hem eski bilgilerimizi tazeleyece˘ imiz. önceki bölümlerde ö˘ rendi˘ imiz konularla ilgili de bolca örnek yapma fırsatı bulag g ca˘ ız. aklınızg s g daki süphelerin ve belirsizliklerin büyük bir kısmı da aydınlı˘ a kavu¸mu¸ olacaktır. kendinizden emin bir sekilde ilerleyebileceksiniz. Artık Python’la az çok yönümüzü tayin ¸ etmeye yetecek kadar malzemeye sahibiz. ¸ 6.1 ˙sleçler (Operators) I¸ Hatırlarsanız sayılar konusunu incelerken aritmetik i¸lemleri yapabilmek için “+”. ¸ g Dilerseniz bilgilerimizi tazelemek için birkaç örnek yapalım: >>> print 456 + 654 1110 >>> print 456 .0 / 56 #sayılardan biri kayan noktalıysa . #sonuç da kayan noktalıdır. 0 >>> print 45.BÖLÜM 6 Bazı Önemli Ayrıntılar Su noktaya kadar Python’la ilgili epey bilgi edindik.

Ben size o \ sayının karesini söyleyeyim:\n") sayi = int(sayi) print "girdi˘iniz sayı\t\t: %s" %(sayi) g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" % (sayi * sayi) g Burada bir sayının karesini almak için o sayıyı kendisiyle çarptık. E˘ er bir sayının üçüncü kuvvetini almak isterseniz yukarıdaki komutu s g g söyle yazmalısınız: ¸ >>> print 12 ** 3 1728 Bu da 123 ifadesine e¸de˘ erdir. line 1. in <module> ZeroDivisionError: integer division or modulo by zero >>> print 45 * 76 3420 Bu i¸leçler aritmetik i¸lemleri yapmamızı sa˘ ladı˘ ı için bunlara özel olarak “aritmetik i¸leçler” s s g g s (arithmetic operators) adı verilir.0.803571428571 >>> print 5 / 0 #bir sayının 0’a bölünmesi hataya yol açar. Peki biz bu bölme i¸leminden kalan sayıyı g s s bulmak istersek ne yapaca˘ ız? ˙ste bunun için Python’da “%” adlı bir i¸leç var: g I¸ s . Bunların dı¸ında. ˙ Isterseniz onlara bir göz atalım: “**” i¸ leci s Önceki derslerimizin birinde suna benzer bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. Yukarıdaki komut 122 s g ifadesiyle e¸de˘ erdir. Traceback (most recent call last): File "<stdin>". s g % i¸ leci s Diyelim ki söyle bir bölme i¸lemi yaptınız: ¸ s >>> print 13 / 3 4 Gördü˘ ünüz gibi bu bölme i¸leminin sonucu 4‘tür. Ama Python’da bir sayının karesini almanın çok daha temiz bir yolu var: >>> print 12 ** 2 144 “**” i¸leci Python’da bir sayının herhangi bir kuvvetini almamızı sa˘ lar.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin. ö˘ renmemiz gereken birkaç aritmetik i¸leç s g s daha var.

Tıpkı yukarıdakiler gibi." elif yas >= 60: print "Ya¸ kemale ermi¸!" s s elif yas > 30: print "Ya¸lanıyorsun dostum!" s Bunlara ek olarak bu bölümde birkaç yeni i¸leç daha görece˘ iz. Bu yeni i¸leçlere geçmeden s g s önce isterseniz Python’a yeni ba¸layanların sıkça yaptı˘ ı bir hataya de˘ inelim.coding: utf-8 -*yas = int(raw_input("Ya¸ınız kaç? ")) s if yas < 0: print "Yok canım. E˘ er bir sayının 2’ye bölümünden kalan sayı 0 ise o sayı çifttir. ve else deyimleri ile birlikte s kullanmı¸tık. bir sayının tek mi yoksa çift mi oldu˘ unu tespit etmeniz gerekti˘ i durumlarda çok s g g i¸inize yarayacaktır. Epey gençsin. bilmesem ne olur. özellikle ilk zamanlarda. O yüzden “Bölme s s g i¸leminden kalan sayıyı bilsem ne olur. daha neler!?" elif yas <= 30: print "Hmm. s s Python’da i¸leçler yukarıdakilerle sınırlı de˘ ildir. g s Bu i¸leç.." g Bu i¸lecin. Biz bu i¸leçleri önceki derslerimizde if. elif.>>> print 13 % 3 1 Demek ki 13 sayısı 3‘e bölündü˘ ünde kalan 1 imi¸. “=” ve “==” i¸aretlerini birg s s birine karı¸tırır.. Aksi halde s g o sayı tektir: #!/usr/bin/env python # -*.” diye dü¸ünmeyin sakın. Bu i¸aretler her ne kadar aynı anlama geliyormu¸ gibi görünse de aslında s s s .coding: utf-8 -*sayi = input("Bir sayı girin: ") if sayi % 2 == 0: print "Girdi˘iniz sayı çifttir. Mesela: s #!/usr/bin/env python # -*.. önceki derslerimizden s g bildi˘ imiz ve matematikten de a¸ina oldu˘ umuz birkaç i¸leç daha var: g s g s == > < >= <= “e¸ittir” anlamına geliyor s “büyüktür” anlamına geliyor “küçüktür” anlamına geliyor “büyük e¸ittir” anlamına geliyor s “küçük e¸ittir” anlamına geliyor s Sayıları kar¸ıla¸tırmamızı sa˘ ladıkları için bu i¸leçlere “kar¸ıla¸tırma i¸leçleri” (comparison ops s g s s s s erators) adı verilir." g else: print "Girdi˘iniz sayı tektir. s g g Python ö˘ renmeye yeni ba¸layanlar. arayüz tasarımı sırasında dahi i¸inize yaradı˘ ını göreceksiniz...

. de˘ er sorgulamaktır. Dolayısıyla söyle bir i¸lem hata verecektir: ¸ g ¸ s >>> meyve == "elma" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". s g . Olmayan g g ¸ g g g bir seyin de˘ eri sorgulanamaz.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 23 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi == aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸tadır!" s s Burada da “==” i¸lecini kullanarak Ali’nin ya¸ı ile Ay¸e’nin ya¸ını birbiriyle kar¸ıla¸tırıyoruz. Burada sayi adlı de˘ i¸kene 3456 de˘ erini atıyor. Çünkü daha önce de dedi˘ imiz gibi “=” i¸areti de˘ er atamaya g s g yarar.birbirlerinden çok farklıdır. Bu i¸aretin tek görevi bir de˘ i¸kene de˘ er g s s gs g atamaktır. in <module> NameError: name ’meyve’ is not defined Ama siz önce bir meyve de˘ i¸keni olu¸turursanız. s g Dedi˘ imiz gibi. s s s s s s Yukarıdaki örnekte e˘ er if alinin_yasi = aysenin_yasi gibi bir sey yazarsak Python bize g ¸ bir hata mesajı gösterecektir. Az sonra bunun ne demek oldu˘ unu inceleyece˘ iz. “=” ve “==” i¸aretleri birbirlerinden çok farklı anlamlara geliyorlar. gs g Bir de suna bakalım: ¸ >>> sayi == 3456 True Burada yaptı˘ ımız sey sayi adlı de˘ i¸kene de˘ er atamak de˘ ildir. yani de˘ i¸kengs gs gs lere de˘ er atarken “=” i¸aretinden yararlanıyoruz. O yüzden g s bunları karı¸tırmamaya özen gösteriyoruz. s Hatırlarsanız “==” i¸lecini önceki derslerimizde söyle bir örnek içinde kullanmı¸tık: s ¸ s #!/usr/bin/env python #-*. g g g Gördü˘ ünüz gibi. daha sonra bu de˘ i¸kenin de˘ erini sorgulayags s gs g bilirsiniz: >>> meyve = "elma" >>> meyve == "elma" True Burada aldı˘ ımız True çıktısına takılmayın. Durumu birkaç örnekle açıklamaya çalı¸alım: s >>> sayi = 3456 Burada sayi adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. yukarıda yaptı˘ ımız sey bir de˘ er atamak de˘ il. Bu soruyu duyan Python bize bir cevap veriyor. g ¸ gs g g Burada biz sayi de˘ i¸keninin de˘ erini sorguluyoruz. Yani burada söyle bir soru soruyoruz Python’a: “sayi adlı gs g ¸ de˘ i¸kenin de˘ eri 3456 mı?”.. Bu örnekte bizim yapmamız gereken sey de˘ er atamaktan ziyade iki de˘ eri kar¸ıla¸tır¸ g g s s mak olmalıdır. Python’un cevgs g abını biraz sonra tartı¸aca˘ ız. line 1. Python’da de˘ i¸kenleri tanımlarken. E˘ er siz burada “==” yerine “=” i¸lecini kullanacak olursanız Python ne yapg s maya çalı¸tı˘ ınızı anlayamayacaktır.

coding: utf-8 -*parola_ilk = raw_input("Parolanızı giriniz: ") parola_tekrar = raw_input("Aynı parolayı tekrar giriniz: ") if parola_ilk != parola_tekrar: print "Parolalar e¸le¸miyor!" s s else: print "Programa ho¸geldiniz!" s Burada. Python’da iki de˘ erin e¸itsizli˘ ini sorgulamak için.. Bunu söylerken de söyle bir örnek vermi¸tik: g s ¸ s >>> sayi == 3456 True Bu örnek bize True çıktısı veriyor. E˘ er parola_ilk‘in de˘ eri gs g s s g g parola_tekrar‘ın de˘ erine e¸it de˘ ilse Parolalar e¸le¸miyor! çıktısı veriyoruz. bu i¸lecin iki de˘ er arasında kar¸ıla¸tırma yaps s g s s tı˘ ını söylemi¸tik. “True” kelimesinin anlamı “do˘ ru”. Dedi˘ imiz gibi. Dolayısıyla herhangi bir sey bilgisag ¸ g s ¸ yar açısından ya True ya da False de˘ ere sahiptir. “False” kelimesinin anlamı ise “yanlı¸”tır.2 Bool Degerler ˙ Ingilizce’de. Gördü˘ ünüz gibi ”!=” i¸leci oldukça g s g s kullanı¸lı bir araç. anlamını bütün programcıların çok iyi bilmesi gereken “true” ve “false” diye iki kelime vardır. Peki e¸itsizlik kar¸ıla¸tırması için herhangi bir i¸leç var mı?“ s s s s Elbette var. Aksi halde. g Dolayısıyla yukarıdaki çıktıya göre sayi adlı de˘ i¸kenin de˘ eri gerçekten de 3456. “e¸it de˘ ildir. Mesela bu i¸leci kullanarak yukarıdaki örne˘ i söyle yazabiliriz: s s g ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*alinin_yasi = 30 aysenin_yasi = 23 if alinin_yasi != aysenin_yasi: print "Ali ile Ay¸e aynı ya¸ta de˘ildir!" s s g Burada su Türkçe cümleyi Pythonca’ya çevirmi¸ olduk: ¸ s “E˘ er alinin_yasi adlı de˘ i¸kenin de˘ eri aysenin_yasi adlı de˘ i¸kenin de˘ erine e¸it de˘ ilse.Burada söyle bir soru akla geliyor: “Biz e¸itlik kar¸ıla¸tırması yapmak için “==” i¸lecini kul¸ s s s s lanıyoruz. g s Bilgisayar mantı˘ ında her sey ya do˘ rudur. s ˘ 6. g Hatırlarsanız yukarıda “==” i¸lecini incelerken. g gs g gs g s g ekrana ‘Ali ile Ay¸e aynı ya¸ta de˘ ildir!’ cümlesini yazdır!“ s s g Gelin bununla ilgili bir örnek daha verelim konuyu daha net kavramak için: #!/usr/bin/env python # -*. kar¸ıla¸tırma i¸leçlerinden biri olan ”!=” i¸lecini kullanarak parola_ilk ve s s s s parola_tekrar adlı de˘ i¸kenlerin de˘ erini kar¸ıla¸tırıyoruz. g s g s s yani bu iki de˘ er birbirine e¸itse kullanıcıyı içeri alıyoruz.” anlamına gelen g s g s g ”!=” i¸lecinden yararlanıyoruz.. ˙ g Ingilizce’de “true” do˘ ru demektir. gs g Bir de su örneklere bakalım: ¸ . ya da yanlı¸.

>>> a = 3 >>> a == 3 True >>> a == 4 False Burada öncelikle a adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. Bunun yanısıra. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 3. Yani. I¸ g g s Simdi biraz daha ayrıntıya girelim. bir adet bo¸luk karakteri barındıran bir karakter dizisidir. yani do˘ rudur. Ama g ¸ g ¸ g e˘ er o sey hiç bir de˘ ere sahip de˘ ilse. O da bo¸luk karakteri! Yani g g gs g s burada a. ˙ gs Ikinci örnekte ise a de˘ i¸kenin “elma” diye bir de˘ eri var. a de˘ i¸keninin de˘ eri 3 oldu˘ u için burada True yani “do˘ ru” çıktısını aldık. g ¸ g s ˙ste bu iki de˘ ere Bool De˘ erler adı verilir ve bu sistem bilgisayarın temelini olu¸turur. a de˘ i¸keninin de˘ eri 4 olmadı˘ ı için bu kez False. Bu da su anlama geliyor: “a de˘ i¸keninin de˘ eri 4 ¸ gs g mü?”. yani yanlı¸tır. Yani burada a de˘ i¸keni hiç bir de˘ ere sahip de˘ il. “a 3 mü?”. False. Ama hiç sa¸ırtmasın. bilgisayar dilinde istisnasız her sey ya True [do˘ ru] ya da False [yanlı¸]’tur. Burada sordu˘ umuz soru su: “a de˘ i¸keninin de˘ eri 3 gs g g ¸ gs g mü?”. Örnekler durumu daha net anlatacaktır: >>> a = "" >>> bool(a) False >>> a = "elma" >>> bool(a) True >>> a = " " >>> bool(a) True ˙ örnekte a bo¸ bir karakter dizisidir. bo¸ bir karakter s s . Bu gs g yüzden bu de˘ i¸ken True‘dur. Bir sonraki gs g g g satırda ise a == 4 gibi bir ifade görüyoruz. Unutmayın. Yukarıda a de˘ i¸keninin de˘ erinin ba¸ka bir de˘ ere e¸it ¸ gs g s g s olup olmadı˘ ını sorguladık. herhangi bir de˘ ere sahipse o sey True. Python’da ¸ g s böyle bir soru sorabilmek için bool() adlı bir fonksiyondan yararlanaca˘ ız: g >>> a = 3 >>> bool(a) True Python’da e˘ er herhangi bir sey. ba¸lıba¸ına a‘nın kendisini de do˘ ruluk ve yanlı¸lık açısından s s g s sorgulayabiliriz. gs g g s Dedi˘ imiz gibi. Mesela söyle sorular sorabiliriz: “a do˘ ru mu?” veya “a yanlı¸ mı?”. Bu de˘ i¸kenin bir de˘ eri var. Ilk s gs g g Dolayısıyla bu de˘ i¸ken False‘tur. Biraz kafa karı¸tırıcı gelmi¸ olabilir g ¸ g g s s s bu tanım. “a 4 mü?” gibi sorular sorduk ve buna uygun g cevaplar aldık. gs ¸ s s ¸ s Çünkü burada a de˘ ersiz de˘ il. Bir sonraki satırda gs gs g a de˘ i¸keninin de˘ erini sorguluyoruz. Üçüncü örnek sizi biraz sa¸ırtmı¸ olabilir. yani “yanlı¸” çıktısı alıyoruz.

.. Buradaki if bool(soru) == True: g ifadesi su anlama gelir: “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True ise.dizisi ile bo¸luk karakteri içeren bir karakter dizisi birbiriyle aynı sey de˘ ildir. s s Dilerseniz bununla ilgili küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if soru: print "Te¸ekkürler" s else: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s Gördü˘ ünüz gibi. Görelim: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. b bir adet g s g s bo¸luk karakterinden olu¸an bir karakter dizisidir.. a ile b birbirine e¸it de˘ il.. Dilerseniz bu s ¸ g durumu kendi gözlerimizle görelim: >>> a = "" >>> b = " " >>> a == b False Gördü˘ ünüz gibi. g s Ama e˘ er kullanıcı soruyu cevaplamadan ENTER tu¸una basarsa o zaman Bu soruyu bo¸ geçeg s s mezsiniz çıktısı alır. Zaten Python programcıları yukarıdaki gibi bir sey yazacakları zaman ba¸ka bir yol tutmayı tercih ederler. sadece if soru: diyerek g amacımıza ula¸ıyoruz. E˘ er yukarıdakinin tersini yapmak isterseniz not i¸lecinden yararlanabilirsiniz (Bu i¸leci biraz g s s sonra ayrıntılı olarak inceleyece˘ iz): g #!/usr/bin/env python # -*.“ ¸ g gs g Yukarıdaki kodları Python’da çok daha kolay yazabiliriz aslında. Çünkü a bo¸ bir karakter dizisi iken. hiç bool() fonksiyonunu araya sokmadan.. Gördü˘ ünüz gibi burada bool() fonksiyonunu kullandık. Bu ayrımı asla gözden kaçırmayın.. Bu ifade de “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True ise.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if not soru: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s .” anlamına s g gs g gelir.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if bool(soru) == True: print "Te¸ekkürler" s else: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s Bu örnekte e˘ er kullanıcı soruya herhangi bir cevap verirse ekrana Te¸ekkürler çıktısı verilir.

coding: utf-8 -*kullanici_adi = raw_input("Kullanıcı adınız: ") parola = raw_input("Parola: ") if kullanici_adi == "ahmet" and parola == "ah12345678": print "Programa ho¸geldiniz!" s else: print "Kullanıcı adınız ya da parolanız yanlı¸" s Burada “and” i¸lecinin ne i¸e yaradı˘ ı apaçık anla¸ılıyor. Ama artık bu g s g s s kavramı bildi˘ imize göre rahatlıkla mantık i¸leçlerini i¸leyebiliriz.else: print "Te¸ekkürler" s Burada söyle demi¸ oluyoruz: “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ il ise. E˘ er kullanıcı adı ve paroladan herhangi biri yanlı¸sa kullanıcı programa giri¸ izni elde g s s edemez. kullanıcının pros s g s grama kabul edilmesini. lisede mantık dersi almı¸ olanlara hiç yabancı gelmeyecektir.coding: utf-8 -*kullanici_adi = raw_input("Kullanıcı adınız: ") . hem kullanıcı adının hem de parolanın do˘ ru girilmesi sartına ba˘ lıyg ¸ g oruz. Bir önceki bölümde henüz Bool ¸ s g kavramını ö˘ renmemi¸ oldu˘ umuz için mantık i¸leçlerinden bahsedememi¸tik. Yukarıdaki kodlarda. s s Peki ne i¸e yarar bu mantık i¸leçleri? s s ˙ Isterseniz uzun uzun açıklama yapmak yerine bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*.. g s s Mantık ˙sleçleri I¸ and or not “VE” anlamına geliyor “VEYA” anlamına geliyor ˘ IL” “DEG˙ anlamına geliyor Bu i¸leçler. Yukarıdaki kodları bir de söyle yazalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*..“ ¸ s g gs g g Bir önceki bölümde su i¸leçleri görmü¸tük: ¸ s s Aritmetik ˙sleçler I¸ + / * Toplama i¸lemi yapar s Çıkarma i¸lemi yapar s Bölme i¸lemi yapar s Çarpma i¸lemi yapar s Kar¸ ıla¸ tırma ˙sleçleri s s I¸ == != > < >= <= “e¸ittir” anlamına geliyor s “e¸it de˘ ildir” anlamına geliyor s g “büyüktür” anlamına geliyor “küçüktür” anlamına geliyor “büyük e¸ittir” anlamına geliyor s “küçük e¸ittir” anlamına geliyor s Simdi de mantık i¸leçlerini (logical operators) inceleyece˘ iz.

Bu sekilde kullanıcının programa giri¸ g ¸ s yapabilmesi için kullanıcı adı veya paroladan birini do˘ ru girmesi yeterli olacaktır. g g >>> True or False True E˘ er iki de˘ er birbirine “or” ile ba˘ lanırsa ve e˘ er bu de˘ erlerden sadece biri bile True ise g g g g g sonuç da True olacaktır.parola = raw_input("Parola: ") if kullanici_adi == "ahmet" or parola == "ah12345678": print "Programa ho¸geldiniz!" s else: print "Kullanıcı adınız ya da parolanız yanlı¸" s Burada “and” yerine “or” kullandı˘ ımıza dikkat edin. >>> False or False False “or” ile birbirine ba˘ lanmı¸ iki de˘ erin ikisi de False ise sonuç da False‘tur. Yani bu i¸leç cümleye olumsuz bir s s g s anlam katar. g g >>> False and False False Elbette her iki de˘ erin de False oldu˘ u durumda sonuç da False‘tur.. g Dilerseniz etkile¸imli kabukta birkaç ufak örnekle durumu daha net anlamaya çalı¸alım: s s >>> True and True True Dedi˘ imiz gibi.. iki True de˘ er birbirine “and” ile ba˘ lanırsa sonuç True olacaktır. Birkaç örnek verelim: >>> kullanici_adi = "ahmet" >>> not kullanici_adi False Burada Python’a söyle bir sey söylemi¸ olduk: ¸ ¸ s “kullanici_adi de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ ildir“ gs g g . g g g >>> True and False False E˘ er de˘ erlerden biri bile False ise sonuç da False olacaktır. g Gelelim “not” i¸lecine. g s g >>> True or True True Elbette her iki de˘ er de True ise sonuç da True olacaktır. Bu i¸leç “de˘ il” anlamına gelir.

Dolayısıyla e˘ er kullanıcı soruyu s g g bo¸ geçerse if not soru: satırı i¸letilecektir. True’dur.“ g gs g g Yukarıdaki örnekte e˘ er kullanıcı “Adınız” sorusunu bo¸ geçerse soru de˘ i¸keninin de˘ eri söyle g s gs g ¸ olacaktır: soru = "" Python’da bo¸ karakter dizilerinin False oldu˘ unu biliyoruz.O da bize su cevabı verdi: ¸ “Hayır. s s 6. Bunu önlemek için. dostum. i¸leme giren sayılardan birini kayan noktalı sayı olarak s tanımlamamız yeterlidir: >>> print 23.. verileri birbirine dönü¸türmemiz gereken durumlarla sıkça s kar¸ıla¸aca˘ ız.. Yani ong dalık kısmı atar. Simdi dilerseniz bu duruma çok s ¸ basit bir örnek verelim: Bildi˘ iniz gibi. Python’da iki tamsayıyı birbirine bölersek elde edece˘ imiz çıktı da tamsayı olag g caktır... Yani: >>> print 23 / 3 7 Burada iki adet tamsayı oldu˘ u için Python bize sonucu da tamsayı olarak gösterir.0 / 3 7. Burada Python’a sunu diyoruz: ¸ “E˘ er soru de˘ i¸keninin bool de˘ eri True de˘ il ise.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Adınız: ") if not soru: print "Bu soruyu bo¸ geçemezsiniz!" s else: print "Te¸ekkürler" s Burada if not soru ifadesine dikkat edin.“ Yanılıyorsun! Çünkü kullanıcı_adi de˘ i¸keni bir de˘ ere sahip oldu˘ u için gs g g Hatırlarsanız yukarıda söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*bolen = input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ") s bolunen = input("Bölme i¸lemi için ikinci sayıyı girin: ") s .66666666667 Peki buna benzer bir seyi a¸a˘ ıdaki programda nasıl yaparız? ¸ s g #!/usr/bin/env python # -*. Mesela pek çok durumda bir sayıyı karakter dizisine ve e˘ er mümkünse bir s s g g karakter dizisini de sayıya dönü¸türmek zorunda kalacaksınız.3 Dönü¸ türme ˙slemleri s I¸ Programcılık maceramız sırasında.

. input() ve raw_input() fonksiyonlarını incelerken. bölme i¸lemine giren sayılardan birini bu float() fonksiyonu ile kayan nokg s talı sayıya döndürerek hassas bir çıktı alabildik. Ama simdi sayıları kullanıcıdan alıyoruz. Bu dönü¸türme s s s i¸lemi için float() adlı bir fonksiyondan yararlanaca˘ ız: s g >>> a = 23 >>> float(a) 23. bolen / bolunen s Biraz önce. ˙ste bu g ¸ g s I¸ int() fonksiyonu bize bu konuda yardımcı olacak. Mesela int() fonksiyonu bunlardan s biridir. s ¸ g Elbette Python’da float() gibi ba¸ka fonksiyonlar da vardır.666666666666667 Gördü˘ ünüz gibi. float(bolen) / bolunen s Artık bölme i¸leminin sonucunu hassas bir sekilde alabilece˘ iz. Hatırlarsanız. sayıları kendimiz girdi˘ imiz için.0 seklinde bir kayan noktalı sayıya g ¸ dönü¸türdü.print "Bölme i¸leminin sonucu:". float() fonksiyonu 23 sayısını 23.. Dilerseniz önce bu fonksiyonu etkile¸imli s kabukta biraz inceleyelim: >>> a = "23" Bildi˘ iniz gibi yukarıdaki a de˘ i¸keni bir karakter dizisidir... bunların sa˘ ına birer ”. input() fonksiyonuyla yapabilece˘ imiz her seyi aslında raw_input() fonksiyonuyla da yapabilece˘ imizi söylemi¸tik. Gelin simdi bu i¸lemi yukarıdaki programa ¸ s uygulayalım: #!/usr/bin/env python # -*. Simdi suna bakın: s ¸ ¸ >>> a = 23 >>> b = 3 >>> a / b 7 >>> float(a) / b 7.coding: utf-8 -*bolen = input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ") s bolunen = input("Bölme i¸lemi için ikinci sayıyı girin: ") s print "Bölme i¸leminin sonucu:". Simdi bunu sayıya çevirelim: g gs ¸ >>> int(a) 23 .0 Gördü˘ ünüz gibi. Dolayısıyla yukarıdaki programın hassas ¸ bir sonuç verebilmesi için burada bir dönü¸türme i¸lemi yapmamız gerekiyor.0” i¸areti koyarak sorunu g g s çözüyorduk.

Gelin isterseniz bu s g bilgiyi su örne˘ e uygulayalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*.. yazdı˘ ımız kodların nasıl i¸ledi˘ ine dikkat etmenin yanısıra. kuvvet.. line 1.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Bir sayı girin. burada yaptı˘ ımız sey çok basit. “elma” karakter dizisi sayı olarak temsil edilemeyece˘ i için Python bize bir g g hata mesajı gösteriyor. s g s Böylece input() fonksiyonunun prangasından kurtulmu¸ olduk! Artık raw_input() fonksiyonuyla s da aritmetik i¸lemler yapabiliyoruz. Daha önce de dedi˘ im g g g gibi. kuvveti %s olur. Python görünü¸e de önem veren zarif bir dildir. Bu i¸lem için de str() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız: s g .Böylece “23” karakter dizisini sayıya çevirmi¸ olduk.coding: utf-8 -*ilk_sayi = int(raw_input("˙lk sayıyı girin: ")) I ikinci_sayi = int(raw_input("˙kinci sayıyı girin: ")) I toplam = ilk_sayi + ikinci_sayi print "Bu iki sayının toplamı: ". int() fonksiyonu yalnızca sayı de˘ erli karakter dizilerini g sayıya dönü¸türebilir: s >>> kardiz = "elma" >>> int(kardiz) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". sayi ** kuvvet) Burada. Ancak tahmin edebilece˘ iniz gibi her s g karakter dizisi sayıya çevrilemez. Python’a yeni s ba¸layanların en sık yaptı˘ ı hatalardan biri de açılmı¸ tırnakları kapatmayı unutmaktır. raw_input() fonksiyonunu tümden int() g g ¸ fonksiyonu içine aldık: int(raw_input("˙lk sayıyı girin: ")) I Burada özellikle kapanı¸ tırnaklarını eksik yazmamaya özen gösteriyoruz." %(sayi. Ama “23” gibi bir karakter disini sayı olmaktan çıkaran tek sey tırnak ¸ i¸aretleri oldu˘ u için. kodları görünü¸ açısından g s g s nasıl düzenledi˘ imize ve satırları nasıl böldü˘ ümüze de dikkat edin. toplam Gördü˘ ünüz gibi. Nihayet input() gibi tehlikeli bir fonksiyondan yakayı s sıyırdı˘ ımıza göre bu durumu bir örnekle kutlayabiliriz: g #!/usr/bin/env python # -*. in <module> ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’elma’ Gördü˘ ünüz gibi. s Peki yukarıda yaptı˘ ımız seyin tersi mümkün mü? Yani acaba bir sayıyı karakter dizisine çevireg ¸ bilir miyiz? Bu sorunun yanıtı evettir. Ben size bu sayının " "istedi˘iniz kuvvetini hesaplayayım: ")) g kuvvet = int(raw_input("¸imdi de %s sayısının kaçıncı kuvvetini " S "hesaplamak istedi˘inizi söyleyin: " g %sayi)) print "%s sayısının %s. bu karakter dizisi sayı olarak temsil edilebiliyor.

Yani f de˘ i¸keni gs bir kayan noktalı sayıdır. >>> f = 14. Örne˘ in: g g g g >>> i = 23 >>> type(i) <type ’int’> “int”. Söyle bir kod yazımı ne tür sorunların ortaya çıkmasına yol açar? Mesela g s ¸ a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tıran bir kullanıcı cevap olarak 60 üzeri bir sayı girerse nasıl bir çıktı alır? s g s Çıktının bekledi˘ imiz gibi olmamasının nedeni nedir? g .>>> a = 23 >>> str(a) ’23’ Gelin isterseniz simdiye kadar gördü˘ ümüz dönü¸türme fonksiyonlarını topluca görelim: ¸ g s float() int() str() Herhangi bir sayıyı veya sayı de˘ erli karakter dizisini kayan noktalı sayıya dönü¸türür. g 6. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> s = "elma" >>> type(s) <type ’str’> “str” de string (karakter dizisi) kelimesinin kısaltmasıdır. çünkü Python maceranızda bunlar bol bol kar¸ınıza çıkag s cak.4 Bölüm Soruları 1. type() fonksiyonu. A¸a˘ ıdaki örnekte if ve elif deyimlerini farklı sıralarda yerle¸tirdi˘ inizde nasıl bir sonuç elde s g s g edece˘ inizi dü¸ünün. yani tamgs sayı imi¸. integer (tamsayı) kelimesinin kısaltmasıdır. floating point number (kayan noktalı sayı) kelimesinin kısaltmasıdır.3 >>> type(f) <type ’float’> “float”.. herhangi bir de˘ erin hangi tipte oldu˘ unu sorgulamamızı sa˘ lar. s Bu fonksiyonları iyi ö˘ renmelisiniz. Demek ki i de˘ i¸keni bir integer. g s Herhangi bir sayıyı karakter dizisine dönü¸türür. Dolayısıyla s de˘ i¸keni bir karakter gs dizisidir. g s Herhangi bir sayıyı veya sayı de˘ erli karakter dizisini tamsayıya dönü¸türür. Bu bölümü kapatmadan önce dilerseniz Python’daki küçük ama önemli bir fonksiyondan daha söz edelim: type() fonksiyonu.... Bu konuyu da bitirdi˘ imize göre artık bölüm sorularına geçebiliriz.

. .coding: utf-8 -*yas = int(raw_input("Ya¸ınız kaç? ")) s if yas < 0: print "Yok canım. Siz g s o hesap makinesini raw_input() fonksiyonunu kullanarak yeniden yazın. A¸a˘ ıdaki i¸lemlerin sonucu nedir? s g s >>> True or False >>> True and False >>> True and (True or False) >>> True or (False and True) >>> True or (False and False) >>> (False or False) and (False or True) 3. daha neler!?" elif yas <= 30: print "Hmm." elif yas > 30: print "Ya¸lanıyorsun dostum!" s elif yas >= 60: print "Ya¸ kemale ermi¸!" s s 2. Geçen bölümde yaptı˘ ımız basit hesap makinesinde input() fonksiyonunu kullanmı¸tık.#!/usr/bin/env python # -*. Epey gençsin.

Ne demek istedi˘ imizi anlatmanın en iyi yolu bununla s g g ilgili bir örnek vermek olacaktır. birinci satırda a de˘ i¸keninin de˘ erine bakıp ikinci satırda bu g s gs g de˘ ere 1 eklemek. su anki bilgilerimizle her defasında programı yeniden ¸ ba¸latmak zorunda kalırız. s s 7. çarpma veya bölme i¸lemlerinden s birini seçip. yukarıda verilen tanıma tam olarak uyar. Aynı sekilde kullanıcı g s ¸ adı ve parola soran bir program yazsak.BÖLÜM 7 Python’da Döngüler Hatırlarsanız geçen bölümlerden birinde basit bir hesap makinesi yapmı¸tık. Ayrıca bu bölümde döngüler dı¸ında break ve continue deyimleri ile range() s ve len() fonksiyonlarına da de˘ inece˘ iz. Yani kullanıcı adı ve parola yanlı¸ girildi˘ inde bu kullanıcı adı ve s s g parolayı tekrar tekrar soramayız. programı yeniden ba¸latmamız gerekir. Bu bölümde iki tane döngüden bahsedece˘ iz: while g ve for döngüleri. Bu çıktıyı verdikten sonra ise program sona erecektir. ba¸ka bir i¸lem g s g s s yapmak istedi˘ imizde ise programı yeniden ba¸latmamız gerekiyordu. Ancak dikkat s ettiyseniz. while döngüsü. g g g Kodlarımızı sürekli döndürmemizi sa˘ lamada bize yardımcı olacak parçacıklara Python’da g döngü (˙ Ingilizce: Loop) adı veriliyor. çıkarma.. Yani g yazdı˘ ımız bir programdaki kodların tamamı i¸letilince programın kapanmasına engel olur ve g s kod dizisinin en ba¸a dönmesini sa˘ lar. daha sonra o seçti˘ imiz i¸lemi bitirdi˘ imizde program kapanıyor.coding: utf-8 -*a = 0 a = a + 1 print a Bu minicik kodun yaptı˘ ı i¸.1 while Döngüsü Yazdı˘ ımız kodları tekrar tekrar döndürmemizi sa˘ layan. O halde su küçücük örne˘ i bir inceleyelim bakalım: ¸ g #!/usr/bin/ env python #-*. Dolayısıyla bu kod g g parçasının verece˘ i çıktı da 1 olacaktır. g 76 . tekrar tekrar döndürmeyi ö˘ renece˘ iz. ˙ste bu bölümde s I¸ Python’da yazdı˘ ımız kodları sürekli hale getirmeyi. üçüncü satırda da bu yeni de˘ eri ekrana yazdırmaktır. programımıza bir süreklilik katan g g ö˘ elere döngü adı verilir. Böylece ilerleyen bölümlerde i¸leyece˘ imiz daha karg g s g ma¸ık konuları biraz daha kolay anlamamızı sa˘ layacak temeli edinece˘ iz. o hesap makinesi programında toplama. ˙ s g g Isterseniz lafı daha fazla uzatmadan yola koyulalım ve ilk olarak while döngüsüyle i¸e ba¸layalım..

coding: utf-8 -*a = 0 while a < 100: a += 1 print a Bu kodu çalı¸tırdı˘ ımızda. g g • a de˘ erine 1 ekliyor (1 + 1 = 2).” cümlesini Pythonca’ya çevirdik.Bu arada ufak bir ipucu verelim size. 0 de˘ erine sahip bir a de˘ i¸keni tanımladık. g g • a de˘ erinin 100’den küçük oldu˘ unu idrak ediyor. Ilk g gs ˙ Ikinci ve üçüncü satırlarda. Python yukarıda gördü˘ ünüz a = a + 1 satırını su sekilde g ¸ ¸ yazmanıza da izin verir: a += 1 E˘ er a = a . O yüzden kodlarınızda mümkün oldu˘ unca bu kısaltmaları kullanmaya g çalı¸ın. s gs g • a de˘ erinin su anda 1 oldu˘ unu görüyor. g ¸ g • a de˘ erinin hâlâ 100’den küçük oldu˘ unu anlıyor. gs g • a de˘ erinin 0 oldu˘ unu görüyor.1 gibi bir sey yazmı¸ olsaydık. g . g • Bu de˘ eri ekrana yazdırıyor (1). Yani: s s • a de˘ i¸keninin de˘ erini kontrol ediyor. Bu döngü sayesinde programımız I¸ son satıra her geli¸inde ba¸a dönüyor. s Simdi yukarıdaki koda bazı eklemeler yapalım: ¸ #!/usr/bin/env python #-*. s g g Konuyu anlayabilmek için simdi de satırları teker teker inceleyelim: ¸ ˙ satırda. çünkü yazdı˘ ınız Python programlarının performansını g artırıcı etkileri vardır. bu yeni a de˘ erini ekrana yazdırdık. g g • a de˘ erine 1 ekliyor (0 + 1 = 1). 1’den 100’e kadar olan sayıların ekrana yazdırıldı˘ ını görürüz. g • Ba¸a dönüp tekrar a de˘ i¸keninin de˘ erini kontrol ediyor. bunu da su sekilde kısaltabilirdik: g ¸ s ¸ ¸ a -= 1 a = a * 2 veya a = a / 2 gibi ifadeler de söyle kısaltılabilir: ¸ a *= 2 ve: a /= 2 Bu kısaltmalar son derece önemlidir. “a de˘ i¸keninin de˘ eri 100 sayısından küçük oldu˘ u müddetçe a gs g g de˘ i¸keninin de˘ erine 1 ekle. gs g Son satırda ise. g • Bu de˘ eri ekrana yazdırıyor (2). g ˙ste bu noktada while döngüsünün faziletlerini görüyoruz.

E˘ er burada a de˘ i¸keninin de˘ erini 1 dı¸ında bir de˘ ere g g gs g s g ayarlamazsak. E˘ er kullanıcımız. Burada söyle bir sey demi¸ olduk: g ¸ ¸ s “E˘ er kull_ad de˘ i¸keninin de˘ eri kullanici_adi de˘ i¸keninin de˘ eriyle VE par de˘ i¸keninin g gs g gs g gs de˘ eri parola de˘ i¸keninin de˘ eriyle aynıysa. s s . s Bir sonraki satırda kullanici_adi ve parola adlı iki de˘ i¸ken daha tanımlıyoruz.. while döngüsünü anlamak ve kullanmak hiç de zor de˘ il. buradaki if blo˘ unun içinde görünen a = 2 ifadesi de çok önemli. Bu sayede kullanıcının hem kullanıcı adı hem s de parola bilgisini do˘ ru girmesini isteyebiliyoruz. E˘ er kulgs g lanıcı. while a g ¸ == 1 ifadesi ile Python’a sunu söylemi¸ oluyoruz: ¸ s “a de˘ i¸keninin de˘ eri 1 oldu˘ u müddetçe a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tırmaya devam et!“ gs g g s g s Bu satırın ardından normal bir sekilde raw_input() fonksiyonlarımız yardımıyla kullanıcıdan kul¸ lanıcı adı ve parola bilgilerini istiyoruz.• Bu i¸lemi 99 sayısına ula¸ana dek tekrarlıyor ve en sonunda bu sayıya da 1 ekleyerek s s vuslata eriyor. bu de˘ i¸kenlerin de˘ erini do˘ ru girerse sisteme giri¸ yapabilecek." Burada öncelikle de˘ eri 1 olan a adlı bir de˘ i¸ken tanımladık. Gördü˘ ünüz gibi. Ardından gelen if deyimini nasıl yazdı˘ ımıza dikkat edin. g Bu arada.coding: utf-8 -*a = 1 kullanici_adi = "ahmet_hamdi" parola = "Saatleri_Ayarlama_Enstitüsü" while a == 1: kull_ad = raw_input("Kullanıcı adı: ") par = raw_input("Parola: ") if kull_ad == kullanici_adi and par == parola: print "Programa ho¸geldiniz!" s a = 2 elif not kull_ad or not par: print "Bu alanları bo¸ bırakamazsınız!" s else: print "Kullanıcı adı veya parolanız hatalı. gs g g s Daha sonra da while döngümüzü tanımlıyoruz. Böylece a de˘ i¸keninin s g gs g gs de˘ eri artık 1 olmamı¸ oluyor. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 1 oldu˘ u g gs gs g g müddetçe programımız çalı¸maya devam edecek. Böylece kullanıcımız kullanıcı adı ve parola bilgilerini do˘ ru g s g girdi˘ inde while döngüsü sona eriyor. kullanıcı adı VEYA (or) parola bilgilerinden herg g hangi birini bo¸ bırakırsa kendisine Bu alanları bo¸ bırakamazsınız! uyarısı gösteriyoruz. ˙ g g Isterseniz alı¸tırma s olması bakımından bir örnek daha verelim: #!/usr/bin/env python # -*..“ g gs g Buradaki and (VE) i¸lecinin görevini biliyorsunuz. Sonraki satırda gördü˘ ümüz elif blo˘ unda ise kullanıcı adı ve parola alanlarının bo¸ bırakılıp g g s bırakılmadı˘ ını denetliyoruz. Bu ifade ile. kullanıcı adı ve parola do˘ ru girildi˘ i halde programımız kullanıcı adı ve parola g g sormaya devam edecektir. en g ba¸ta belirledi˘ imiz a de˘ i¸keninin 1 olan de˘ erini 2‘ye getiriyoruz. Burada yaptı˘ ımız seye dikkat edin.

Yani bir nevi. Programın en ba¸ıns g s daki a de˘ i¸kenini kaldırdı˘ ımız için artık bu satıra da ihtiyacımız yok. Ancak e˘ er istersek yukarıdaki kodg g ları biraz sadele¸tirme ve profesyonel bir görünüm kazandırma imkanına da sahibiz. g Yukarıdaki kodlar istedi˘ imiz i¸lemi rahatlıkla yerine getirmemizi sa˘ lar. Bu fonksiyon Python’un etkile¸imli kabu˘ undan çıkmamızı sa˘ lıyordu.. “aksi belirtilmedi˘ i sürece a¸a˘ ıdaki komutları ¸ g g s g çalı¸tırmaya devam et!” emrini yerine getiriyor. s g g while döngüsünü yeni ö˘ renenlerin en sık yaptı˘ ı hatalardan biri. döngüyü sona erdirecek bir g g ko¸ul belirtmeyi unutmaktır. s Su kodlara bir bakın: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*kullanici_adi = "ahmet_hamdi" parola = "Saatleri_Ayarlama_Enstitüsü" while True: kull_ad = raw_input("Kullanıcı adı: ") par = raw_input("Parola: ") if kull_ad == kullanici_adi and par == parola: print "Programa ho¸geldiniz!" s quit() elif not kull_ad or not par: print "Bu alanları bo¸ bırakamazsınız!" s else: print "Kullanıcı adı veya parolanız hatalı. quit() gs g adlı bir fonksiyon kullanıyoruz. Mesela önceki kodlarda yer alan a de˘ i¸kenini burada artık kullanmıyoruz. Siz bu fonksiyonu ilk derslerimizden hatırlıyor olmalısınız. s Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*." Burada önceki kodlara göre bazı farklılıklar dikkatimizi çekiyor. Onun yerine.coding: utf-8 -*soru = raw_input("Python mu Ruby mi?") while soru != "Python": print "Yanlı¸ cevap!" s . Bunun gs gs yerine while döngümüzü su sekilde yazdık: ¸ ¸ while True: Hatırlarsanız geçen bölümde Bool de˘ erleri incelerken True kelimesinin “do˘ ru” anlamına g g geldi˘ ini söylemi¸tik. Çünkü bu de˘ i¸kene ihtiyacımız kalmadı.. Bu açıdan yukarıdaki g s g kodlar tamamen do˘ ru ve geçerli bir Python programıdır. Dolayısıyla burada gördü˘ ümüz while True ifadesi su anlama geliyor: g s g ¸ “Do˘ ru oldu˘ u müddetçe a¸a˘ ıdaki kodları çalı¸tırmaya devam et!“ g g s g s Peki ne do˘ ru oldu˘ u müddetçe? Neyin do˘ ru oldu˘ unu açıkça belirtmedi˘ imiz için Python bug g g g g rada her seyi do˘ ru kabul ediyor.else blo˘ unda ise kullanıcı adı ve parolanın yanlı¸ girilmesi halinde kullanıcıya nasıl bir uyarı g s gösterece˘ imizi belirliyoruz. s Bunun dı¸ında farklı olarak ilk if blo˘ u içindeki a = 2 satırını da kaldırdık.

. g Siz de kendi for döngüsünün görevi bir dizi içindeki ö˘ elerin üzerinden tek tek geçmektir. program biz müdahale s g edene kadar ekrana Yanlı¸ cevap! çıktısını vermeye devam edecek.. s Simdilik while döngüsüne ara verip bu konuda incelememiz gereken ikinci döngümüze geçiy¸ oruz. i s t i h z a “istihza” bir karakter dizisidir..Dikkat ederseniz burada da i¸leçlerimizden birini kullandık. E˘ er bu satırı yazmazsak. Ancak burada döngüyü sona erdirecek bir ko¸ul belirlemedik.. bu dizi içindeki ö˘ elerin üzerinden tek tek geçmemg izi sa˘ lıyor. s s Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda sorulan soruya Python cevabı vermezsek. Bu kodlar içindeki en önemli satır olcut += 1‘dir. Çünkü biz Python’a su komutu vermi¸ olduk bu kodla: ¸ s “soru de˘ i¸keninin cevabı Python olmadı˘ ı müddetçe ekrana ‘Yanlı¸ cevap!’ çıktısını vermeye gs g s devam et!“ E˘ er bu programı durdurmak istiyorsak CTRL+C tu¸larına basmamız gerekir. for döngüsü. print harf .coding: utf-8 -*olcut = 0 soru = raw_input("Python mu Ruby mi?") while olcut <= 10: olcut += 1 if soru != "Python": print "Yanlı¸ cevap!" s Bu kodlar sayesinde.. bu nedenle de döngümüz sürekli çalı¸maya devam edecektir. Çünkü bu s kod. Bu tanım big raz kafa karı¸tırıcı gelmi¸ olabilir. e˘ er kullanıcının verdi˘ i cevap “Python” de˘ ilse. g s Yukarıdaki kodların i¸letili¸ini sınırlamak için söyle bir sey yazabiliriz: s s ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. 7. yani sonsuz bir döngüye s girecektir.. while döngüsünün her ba¸a dönü¸ünde olcut de˘ i¸keninin de˘ erini 1 artırarak 10’a yaks s gs g la¸tırıyor. olcut de˘ i¸keninin de˘ eri her zaman 0 olmaya devam s g gs g edecek. O yüzden isterseniz ne demek istedi˘ imizi basit bir örnek s s g üzerinde anlatalım: >>> for harf in "istihza": . Burada yaptı˘ ımız sey su: g g ¸ ¸ . s yazdı˘ ınız programlarda bu döngüyü bolca kullanacaksınız.2 for Döngüsü Python’da en sık kullanılan döngü for döngüsüdür desek abartmı¸ olmayız. ekrana on kez “Yang g g lı¸ cevap!” çıktısı verilecektir. Kullandı˘ ımız i¸leç “e¸it de˘ ildir” s g s s g anlamına gelen ”!=” i¸leci.

1.coding: utf-8 -*for i in range(1. 100): print i Ben burada de˘ i¸ken adı olarak “i” harfini kullandım. siz isterseniz ba¸ka bir harf veya kelime gs s de kullanabilirsiniz.100 aralı˘ ındaki sayıların s g ¸ g her birine i adını verdikten sonra ekrana i’nin de˘ erini yazdır!“ g Dedi˘ imiz gibi. g for döngüsünün bu özelli˘ inden yararlanarak bazı ilginç seyler yapabilirsiniz. bir dizi içinde bulunan bütün ö˘ elerin üzerinden tek tek g g geçilmesini sa˘ lar. Mesela yukarıda s while döngüsünü anlatırken yazdı˘ ımız su kodu hatırlıyorsunuz: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. (print harf) gs for döngüsü bazı durumlarda while döngüsü ile benzer bir i¸levi yerine getirir. Daha sonra da bu harf de˘ i¸kenlerini tek tek ekrana yazdırıyoruz. Aynı i¸lemi daha s basit bir sekilde for döngüsü (ve range() fonksiyonu) yardımıyla da yapabiliriz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*for i in range(1. (for harf in g "istihza") 2. 100): .coding: utf-8 -*1-100 aralı˘ındaki sayılara i dersek: g bu i’ler içinde 2’ye tam bölünenleri: ekrana bas! Aynı sekilde tek sayıları listelemek de mümkün: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Yukarıdaki kodları Türkçe’ye söyle çevirebiliriz: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. 100): if i % 2 == 0: print i Burada yaptı˘ ımız sey aslında çok basit. Mesela 1-100 g ¸ arasındaki çift sayıları listelemek istiyor olabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. for döngüsü.coding: utf-8 -*for i in range(1.coding: utf-8 -*a = 0 while a < 100: a += 1 print a Bu kod yardımıyla ekrana 1’den 100’e kadar olan sayıları yazdırabiliyorduk. Yukarıdaki Pythonca kod Türkçe’de a¸a˘ ı yukarı su anlama gelir: “1. Yukarıdaki örnekte de bu döngü 1-100 aralı˘ ındaki sayıların her biri üzg g erinden tek tek geçiyor ve bu ö˘ elerin her birini sırayla “i” olarak adlandırıyor. Öncelikle “istihza” karakter dizisinin her bir ö˘ esine “harf” adı veriyoruz.

Dedi˘ imiz gibi. 15): print sarki. Mesela: aralıklarını belirtmemizi sa˘ lar. karakter dizilerinin uzunlu˘ unu gösterir.coding: utf-8 -*for sarki in range (1. Bu arada dikkat ettiyseniz. s s g Su ise 100’den 1’e kadar olan sayıları tersten sıralar: ¸ print range(100. s Ba¸ka bir örnek daha verelim: s print range(100. Bu fonksiyon Python’da sayı s g Ingilizce’de de bu kelime “aralık” anlamına gelir. Bir örnek daha: print range(1. Mesela: g #!/usr/bin/env python #-*.if i % 2 == 1: print i “E˘ er bir sayı ikiye bölündü˘ ünde kalan 1 ise o sayı tektir. "mumdur" 7. ˙ g Isterseniz bu vesileyle biraz da hem döngülerde hem ko¸ullu ifadelerde hem de ba¸ka yerlerde kar¸ımıza s s s çıkabilecek faydalı fonksiyonlara ve ifadelere de˘ inelim: g 7. Bu fonksiyonun ne i¸e yaradı˘ ını gayet iyi biliyoruz. bu range() fonksiyg g onunu bir önceki bölümde birkaç örnekte kullanmı¸tık. Zaten ˙ g print range(100) komutu 0 ile 100 arasındaki sayıları yazdırmamızı sa˘ lar.3 range() fonksiyonu Önceki bölümde bu fonksiyonla ilgili epey örnek yaptı˘ ımız için. 2) Bu komut ise 1 ile 100 arasındaki sayıları 2’¸er 2’¸er atlayarak yazdırmamızı sa˘ lar. artık bu fonksiyonun yabancısı g sayılmayız. 200) komutu 100 ile 200 arasındaki sayıları döker.4 len() fonksiyonu Bu fonksiyon.coding: utf-8 -*- . 1.” kuralından yararlanarak 1-100 g g arası sayıları süzgeçten geçiriyoruz. 100. -1) Hemen for döngüsüyle range() fonksiyonunun birlikte kullanıldı˘ ı bir örnek verip ba¸ka bir g s fonksiyonu anlatmaya ba¸layalım: s #!/usr/bin/env python #-*. Böylelikle Python’da while ve for döngülerini de ö˘ renmi¸ olduk. g s for döngüsü için verdi˘ imiz ilk örnekte döngü içinde yeni bir fonksiyon kullandık.

Yani söyle bir örnek bizi hüsrana g ¸ u˘ ratır: g >>> sayi = 123456 >>> len(sayi) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Ancak henüz o veri tiplerini s g g görmedik.a = "Afyonkarahisar" print len(a) Bu kod. line 1." s s len() fonksiyonunu yalnızca karakter dizileri ile birlikte kullandı˘ ımıza dikkat edin.5 break deyimi break deyimi program içinde bir noktada programı sona erdirmek gerekti˘ i zaman kullanılır. Afyonkarahisar karakter dizisi içindeki harflerin sayısını ekrana dökecektir. tamsayı veri tipinin len() fonksiyonu ile birlikte kulg lanılamayaca˘ ını söylüyor.coding:utf-8 -*kullanici_adi = "kullanici" parola = "parola" while True: .coding: utf-8 -*a = raw_input("Lütfen bir parola belirleyin: ") if len(a) >= 6: print "Parola 5 karakteri geçmemeli!" else: print "Parolanız etkinle¸tirilmi¸tir. Hemen örnek bir kod yazalım: #!/usr/bin/env python #-*. Bu fonksiyonu nerelerde kullanabiliriz? Mesela yazdı˘ ınız bir programa kullanıcıların giri¸ yag s pabilmesi için parola belirlemelerini istiyorsunuz. 7. Seçilecek parolaların uzunlu˘ unu sınırlamak g istiyorsanız bu fonksiyondan yararlanabilirsiniz. Dolayısıyla simdilik bu fonksiyonun karakter dizileriyle birlikte kullanılabildi˘ ini. ˙ g Ilerde bu fonksiyonu ba¸ka veri tipleri ile birlikte kullanmayı da ö˘ renece˘ iz. g A¸a˘ ıdaki örnek break deyiminin ne i¸e yaradı˘ ını açıkça gösteriyor: s g s g #!/usr/bin/env python #-*. Ama söyle yaparsak olur: g ¸ >>> kardiz = "123456" >>> len(kardiz) 6 123456 sayısını tırnak içine alarak bunu bir karakter dizisi haline getirdi˘ imiz için len() fonksiyg onu görevini yerine getirecektir. in <module> TypeError: object of type ’int’ has no len() Burada gördü˘ ümüz hata mesajı bize. ama ¸ g sayılarla birlikte kullanılamadı˘ ını bilmemiz yeterli olacaktır.

6 continue deyimi Bu deyim ise döngü içinde kendisinden sonra gelen her seyin es geçilip döngünün en ba¸ına ¸ s dönülmesini sa˘ lar. Bu i¸lecin geçti˘ i satıra tekrar bakalım: s s g if soru1 == kullanici_adi and soru2 == parola: print "Kullanıcı adı ve parolanız onaylandı. Çok bilindik bir örnek verelim: g #!/usr/bin/env python #-*. soru2 de˘ i¸keninin de˘ eri de parola de˘ i¸keniyle aynı ise ekrana ‘Kulgs gs g gs lanıcı adı ve parolanız onaylandı. daha önce s g bahsetti˘ imiz i¸leçlerden birini daha kullandık. Okulda mantık dersi almı¸ olanlar bu and i¸lecini yakından tanıyor olmalılar." s print "Lütfen tekrar deneyiniz!" Bu programda break deyimi yardımıyla. Buna göre." break else: print "Kullanıcı adınız veya parolanız yanlı¸. “a veya b do˘ ru ise” s s s g dedi˘ iniz zaman. kullanıcı adı ve parola do˘ ru girildi˘ inde parola sorma g g i¸leminin durdurulması sa˘ lanıyor.’ cümlesini yazdır!“ Burada dikkat edilmesi gereken nokta su: and i¸lecinin birbirine ba˘ ladı˘ ı soru1 ve soru2 ¸ s g g de˘ i¸kenlerinin ancak ikisi birden do˘ ruysa o bahsedilen cümle ekrana yazdırılacaktır. “ve” anlamına gelen g s g s and i¸leci. g s .coding:utf-8 -*while True: s = raw_input("Bir sayı girin: ") if s == "iptal": break if len(s) <= 3: continue print "En fazla üç haneli bir sayı girin." Burada e˘ er kullanıcı klavyede iptal yazarsa programdan çıkılacaktır. burada hem a hem de b do˘ ru olmalıdır." Burada su Türkçe ifadeyi Python’caya çevirmi¸ olduk: “E˘ er soru1 de˘ i¸keninin de˘ eri kul¸ s g gs g lanici_adi de˘ i¸keniyle. Yani gs g kullanıcı adı ve paroladan biri yanlı¸sa if deyiminin gerektirdi˘ i ko¸ul yerine gelmemi¸ olacaks g s s tır. dikkat ederseniz.soru1 = raw_input("Kullanıcı adı: ") soru2 = raw_input("Parola: ") if soru1 == kullanici_adi and soru2 == parola: print "Kullanıcı adı ve parolanız onaylandı. g 7. bu a veya b ifadelerinden birinin do˘ ru olması yetecektir. Yukarıdaki kodlar arasında. Bu i¸leç Türkçe’de “veya” anlamına gelir. Bunu. and i¸lecinin s s s kar¸ıtı or i¸lecidir. g if s == "iptal": break satırıyla sa˘ lamayı ba¸ardık. Sayet “a ve b do˘ ru g g ¸ g ise” derseniz. Kullandı˘ ımız bu i¸leç.

Peki sizce i¸leçler neden böyle sıralanmı¸." satırı es geçilecek ve döngünün en ba¸ına dönülecektir. s E˘ er kullanıcının girdi˘ i sayıdaki hane üçten fazlaysa ekrana En fazla üç haneli bir sayı girin. Alternatif olarak. kullanıcıdan g aldı˘ ı cevaplara göre. gs g s g verece˘ i cevaba göre sohbeti ilerletebilirsiniz. 1-10 arası bütün çift sayıların karesini hesaplayan bir program yazın. yenilik gibi konug larla ilgili sorular sorun. Birle¸ik i¸leçlerde aritmetik i¸leç atama i¸lecinden önce s s s s s s geliyor. Kullanıcıyla sohbet eden bir program yazın. Daha önce yazdı˘ ımız basit hesap makinesini. g kullanıcıdan aldı˘ ı cevaplara göre. Alternatif olarak. Aldı˘ ınız cevaplara göre kullanıcıyı yönlendirin. “Depolardaki program sayısı sizin için önem ta¸ır mı?” s gibi. Yazdı˘ ınız programda kullanıcıya hız. g 6. Kullanıcıyla sayı tahmin oyunu oynayan bir Python programı yazın. Yani neden a =+ 1 denmemi¸? s s s 3.7 Bölüm Soruları 1. 4.E˘ er kullanıcı tarafından girilen sayı üç haneli veya daha az haneli bir sayı ise. E˘ er siz bir GNU/Linux kullanıcısıysanız. Mesela a += 1 ifadesinde bu birle¸ik i¸leçlerden s s g s s biri olan +=‘i kullandık. bir adet aritmetik i¸leç (+) ve bir g s s s adet de atama i¸lecinden (=) olu¸uyor. Örne˘ in ba¸langıç olarak kullanıcıya nereli oldu˘ unu sorabilir. E˘ er siz bir Windows kullanıcısıysanız. herhangi ba¸ka bir konuda öneride bulunan bir program da g s yazabilirsiniz. Programda sabit bir sayı belirleyin ve kullanıcıdan bu sayıyı tahmin etmesini isteyin. s g g 5. Gördü˘ ünüz gibi. g g cümlesi yazdırılacaktır. Mesela “Bilgisayarınızın RAM miktarı nedir?”. continue g deyiminin etkisiyle: print "En fazla üç haneli bir sayı girin. 7. kullanıcıya önerilerde bulunun. g “yukarı” ve “a¸a˘ ı” gibi ifadelerle kullanıcıyı do˘ ru sayıya yöneltin.. while döngüsü yardımıyla sürekli çalı¸abileg s cek hale getirin. uyumluluk. birle¸ik i¸leçler. 2. Yazdı˘ ınız bu program kullanıcının verdi˘ i cevapg g lara göre tavır de˘ i¸tirebilmeli. Aldı˘ ınız cevaplara göre. “Hangi da˘ ıtım benim ihtiyaçlarıma uygun?” g g sorusuna cevap veren bir program yazın. .. g s 7. Bunun için kullanıcıya bazı sorular sorun. Bu bölümde birle¸ik i¸leçlere de de˘ indik. herhangi ba¸ka bir konuda öneride bulunan bir program da yazabilirsiniz. “Windows 7’ye mi geçmeliyim?” sorusuna cevap g veren bir program yazın. Kullanıcının girdi˘ i sayılara göre.

in <module> sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Gördü˘ ünüz gibi. programınızı çalı¸tıran kullanıcıların sebep oldu˘ u g g g ¸ s g ve programınızın çökmesine yol açan kusurlar. programı yazarken sizin yag paca˘ ınız hatalar de˘ il. Yani g programımız hata yüzünden çöktü˘ ü için i¸lem yarıda kaldı. Peki ya su? g s ¸ 86 . Programcılık hayatınız boyunca hatalarla sürekli muhatab olacaksınız. Dilerseniz bunu etkile¸imli kabukta test edelim: s s >>> int("23") 23 Gördü˘ ünüz gibi “23” adlı karakter dizisi rahatlıkla sayıya dönü¸türülebiliyor. Ancak bizim burada kastetti˘ imiz. E˘ er g s s g kullanıcımız burada bizim istedi˘ imiz gibi bir sayı girerse bu programda hiçbir sorun çıkmaz. sayi g print "Te¸ekkürler.BÖLÜM 8 Hata Yakalama Hatalar programcılık deneyiminizin bir parçasıdır. Mesela kullanıcı “23” de˘ erini girerse bu karaks s g ter dizisi rahatlıkla sayıya dönü¸türülebilir.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". ortaya çıkan hata nedeniyle programın son satırı ekrana basılamadı. de˘ il mi? Bu program görünü¸te herhangi bir kusur ta¸ımıyor. g s Burada böyle bir hata almamızın nedeni. kullanıcıdan sayı bekledi˘ imiz halde kullanıcının harf g girmesi. Ho¸çakalın!" s s Gayet basit bir program bu. line 4. Dilerseniz ne demek istedi˘ imizi anlatmak için söyle bir örnek verelim: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Kastetti˘ imiz sey. Biz yukarıdaki programda int() fonksiyonunu kullanarak kullanıcıdan aldı˘ ımız karakg ter dizilerini sayıya dönü¸türmeye çalı¸ıyoruz. Peki ama ya kullanıcı sayı yerine harf girerse ne s olacak? Mesela kullanıcı yukarıdaki programı çalı¸tırıp “a” harfine basarsa ne olur? s Böyle bir durumda programımız söyle bir hata mesajı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. g Programımız görevini ba¸arıyla yerine getirir.py".

py".. Önce ne tür bir hata ortaya çıkabilece˘ i s s g tespit edilir. “Lütfen harf de˘ il.coding: utf-8 -*sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". Kodlarımızın ilk hali söyleydi: s ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Dedi˘ imiz gibi. Hatayı yakalarken bu ifade i¸imize yarayacak. ˙ste biz de bu bölümde bu tür ifadelerin ne I¸ zaman ve nasıl kullanılaca˘ ını anlamaya çalı¸aca˘ ız. in <module> ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ ˙ste bizim programımızın yapmaya çalı¸tı˘ ı sey de tam olarak budur. except ifadeleri kullanılır. s Python’da hata yakalama i¸lemleri iki adımdan olu¸ur. g Dilerseniz bu dediklerimizi somutla¸tıralım. g s s s Bir kod yazarken. s g Siz programın yazarı olarak. Program çalı¸tırılırken kullanıcıların ne gibi hatalar yapabilecekg s lerini kestirmeye çalı¸ın. Yani programımız kulI¸ s g ¸ lanıcıdan aldı˘ ı “a” harfini sayıya dönü¸türmeye çalı¸ıyor ve tabii ki ba¸arısız oluyor. line 1.1 try. line 4. g g Yukarıdaki kodun. yazılan kodları i¸letecek kullanıcıları her zaman göz önünde bulundurmanız s gerekti˘ ini asla unutmayın. g s g 8.. Simdi hata mesajına tekrar bakalım: ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. except. sayı girin!” gibi bir uyarı mesajı gösterebiliriz.>>> int("a") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". kullanıcının sayı yerine harf s g g girmesi durumunda hata veriyordu. kodlarınızı tanıdı˘ ınız için programınızı nasıl kullanmanız gerekg ti˘ ini biliyorsunuzdur.. Mesela ¸ g öyle bir durumda kullanıcıya.. çok uzun bir programın parçası oldu˘ unu dü¸ünürsek.. O örnek. Daha sonra bu hata meydana geldi˘ inde ne yapılaca˘ ına karar verilir. kullanıcının yanlı¸ g s s veri giri¸i koskoca bir programın çökmesine veya durmasına yol açabilir. in <module> sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Burada önemli kısım ValueError‘dur.. Ho¸çakalın!" s s Bu tarz bir kodlamanın hata verece˘ ini biliyoruz. Bu tür durumlarda s Python gerekli hata mesajını ekrana yazdırarak kullanıcıyı uyaracaktır. Simdi suna bakın: g ¸ ¸ . kullanıcı sayı yerine harf girerse ValueError denen bir hata meydana geliyormu¸. g Buna göre. Çünkü kullanıcılar her zaman sizin istedi˘ iniz gibi davranmayabilir. Yani ne tür bir hata ortaya çıkabilece˘ ini tespit ettik. Gelin g isterseniz bunun nasıl kullanılaca˘ ına bakalım... ama tabii ki Python’un sundu˘ u karma¸ık hata mesajlarını kullanıcının anlamasını bekleyemeyiz.. g Giri¸ bölümünde verdi˘ imiz örne˘ i hatırlıyorsunuz.. s Simdi de böyle bir hata ortaya çıkarsa ne yapaca˘ ımıza karar vermemiz gerekiyor. except bloklarından yararlanılır. Yukarıdaki g g örnekte biz birinci adımı uyguladık. Python’da hata yakalamak için try. ama son kullanıcı böyle de˘ ildir. sayi g print "Te¸ekkürler. Böylesi durumlar g s için Python’da try.

Simdi söyle bir program yazdı˘ ımızı dü¸ünün: g s ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. in <module> sonuc = float(ilk) / ikinci ZeroDivisionError: float division Böyle bir durumda hata alaca˘ ımızı bildi˘ imize göre ilk adım olarak ne tür bir hata mesajı g g alabilece˘ imizi tespit ediyoruz. Ho¸çakalın!" s s Burada. Buna göre alaca˘ ımız hatanın türü ZeroDivisionError. yanlı¸lıkla sayı yerine harf de girse programımımız yapması g s gereken i¸lemleri tamamlayıp yoluna devam edebiliyor. Kodlarımızı yazıyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. Artık kullanıcılarımız g sayı yerine harfe basarsa programımız çökmeyecek. Dikkat s ederseniz print "Te¸ekkürler. bekledi˘ imiz hata türü ValueError. aksine çalı¸maya devam edecektir. sayi g except ValueError: print "Lütfen harf de˘il. blo˘ u içine aldık. Buna göre. g g Son olarak da hata durumunda kullanıcıya gösterece˘ imiz mesajı yazdık.coding: utf-8 -*try: sayi = int(raw_input("Lütfen bir sayı girin: ")) print "Girdi˘iniz sayı". Hatırlarsanız bir sayıyı 0’a bölmenin hata oldu˘ unu söylemi¸tik. Yani kuls s s lanıcı do˘ ru olarak sayı da girse.py". line 7.. ˙ g Isterseniz yine kullanıcıya bir uyarı mesajı gösterelim. Ardından bir except blo˘ u g g g g açarak.#!/usr/bin/env python # -*. Simdi g g ¸ de böyle bir hata durumunda ne yapaca˘ ımıza karar vermemiz gerekiyor.coding: utf-8 -*s ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S try: sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc .coding: utf-8 -*ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc E˘ er burada kullanıcı ikinci sayıya 0 cevabı verirse programımız söyle bir hata mesajı verip g ¸ çökecektir: Traceback (most recent call last): File "deneme.. s Konuyu daha iyi anlayabilmek için bir örnek daha verelim. hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodları bir try. ne tür bir hata bekledi˘ imizi belirttik. Ho¸çakalın!" satırı her ko¸ulda ekrana basılıyor. sayı girin!" g print "Te¸ekkürler.

. blo˘ u g g g g içine aldık... Böyle bir durumda alınacak hatanın ZeroDivisionError oldu˘ unu da bildi˘ imiz g g için except blo˘ unu da buna göre yazdık. Ama ya kullanıcı s sayı yerine harf girerse ne olacak? ZeroDivisionError ile birlikte ValueError‘u da yakalamamız gerekiyor. E˘ er her iki hata için de g g aynı mesajı göstermek isterseniz söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. line 4. Böylece programımız hata kar¸ısında çökmeden yoluna devam edebildi. E˘ er yukarıdaki kodları çalı¸tıran bir kullanıcı sayı yerine harf girerse söyle g s ¸ bir hatayla kar¸ıla¸ır: s s Traceback (most recent call last): File "deneme. blo˘ u içine almamız gerekiyor... Biz yukarıdaki kodlarda.. sayı girin!" g Gördü˘ ünüz gibi hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodların hepsini bir try. g Su kodları dikkatlice inceleyin: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except (ZeroDivisionError. blo˘ u içine aldık.coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except ZeroDivisionError: print "Lütfen sayıyı 0’a bölmeye çalı¸mayın!" s except ValueError: print "Lütfen harf de˘il.py". in <module> ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ValueError: invalid literal for int() with base 10: ’a’ Buradan anladı˘ ımıza göre hata veren satır su: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için g ¸ s ilk sayıyı girin: ")) Dolayısıyla bu satırı da try.. kullanıcının bir s sayıyı 0’a bölmesi ihtimaline kar¸ı ZeroDivisionError hatasını yakaladık. Ardından g g g g da verilecek hataları birer except blo˘ u içinde teker teker yakaladık. Son olarak da kullanıcıya gösterilecek uyarıyı beg lirledik. s Burada önemli bir problem dikkatinizi çekmi¸ olmalı..except ZeroDivisionError: print "Lütfen sayıyı 0’a bölmeye çalı¸mayın!" s Bir önceki örnekte de yaptı˘ ımız gibi burada da hata verece˘ ini bildi˘ imiz kodları try. ValueError): print "Girdi˘iniz veri hatalı!" g Hata türlerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin. Hataları birbirinden virgülle ayırıp parantez g .

Mesela birtakım if deyimleri yazmayı dü¸ünüyor olun: s if . bu hatayı g s pass ile geçi¸tirmek yerine. s Yukarıda anlatılan durumların dı¸ında. oraya bir pass g g s g koyarak durumu simdilik geçi¸tiriyorsunuz. Böylece programımız her iki hata türü için de aynı uyarıyı gösterecek kullanıcıya. Bu deyimin Python programlama dilindeki anlamı da buna çok yakındır..... Bu deyimi Pyhon’da “görmezden gel. Yazdı˘ ınız programlarda bunun iyi bir sey mi yoksa kötü bir sey mi oldu˘ una g ¸ ¸ g programcı olarak sizin karar vermeniz gerekiyor. pass deyimini kodlarınız henüz taslak a¸amasında s s oldu˘ u zaman da kullanabilirsiniz. ValueError): pass Böylece programınız ZeroDivisionError veya ValueError ile kar¸ıla¸tı˘ ında sessizce yols s g una devam edecek. Bu bölüm. ama henüz ne yapaca˘ ınıza s s g karar vermediniz. Programın g g gidi¸atına göre.. ama e˘ er verilen hata önemli bir g s g hataysa ve kullanıcının bu durumdan haberdar olması gerekti˘ ini dü¸ünüyorsanız. pass deyimlerini. bir noktada yapmanız gereken bir i¸lem var. diyelim ki bir kod yazıyorsunuz.. Mesela bir hata ile kar¸ıla¸an programınızın hiçbir sey yapmadan g s s ¸ yoluna devam etmesini isterseniz bu deyimi kullanabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*..coding: utf-8 -*try: ilk = int(raw_input("Bölme i¸lemi için ilk sayıyı girin: ")) s ikinci = int(raw_input("¸imdi de ikinci sayıyı girin: ")) S sonuc = float(ilk) / ikinci print sonuc except (ZeroDivisionError. önemli bir deyim olan pass‘i ¸ g g s g inceleyelim.. böylece kullanıcımız programda ters giden bir seyler oldu˘ unu dahi an¸ g lamayacaktır. kullanıcıya hatayla ilgili makul ve anla¸ılır bir mesaj göstermeyi s s dü¸ünebilirsiniz..: s ¸öyle yap else: pass Burada henüz else blo˘ unda ne yapılaca˘ ına karar vermemi¸ oldu˘ unuz için. 8.: böyle yap elif . hiçbir sey yapma” ¸ anlamında kullanaca˘ ız. s g Sözün özü. Böyle bir durumda pass deyiminden yararlanabilirsiniz.. Program son haline gelene kadar oraya bir seyler ¸ s ¸ yazmı¸ olaca˘ ız. ˙ s g Ilerde çok daha farklı hata türleriyle kar¸ıla¸tı˘ ınızda bu konuyu çok daha net bir sekilde içinize sindirmi¸ olacaksınız. hata yakalama konusuna iyi bir giri¸ yapmamızı sa˘ ladı.2 pass Deyimi pass kelimesi ˙ Ingilizce’de “geçmek” anlamına gelir. herhangi bir i¸lem yapılmasının gerekli olmadı˘ ı durumlar için s g . E˘ er bir hatanın kullanıcıya gösterilmesinin g gerekmedi˘ ini dü¸ünüyorsanız yukarıdaki kodları kullanın.içine alıyoruz. Örne˘ in. s s g ¸ s ˙ Isterseniz simdi bu konuyla ba˘ lantılı oldu˘ unu dü¸ündü˘ ümüz.

kullanıcının yapabilece˘ i olası hataları önceden kestirip g g g bunları yakalamazsanız ne gibi sonuçlarla kar¸ıla¸ırsınız? s s 2. Bu tür bir kod yazımında. Daha önce yazdı˘ ımız basit hesap makinesini. g 8. ortaya çıkan bütün hatalar yakalanacak. Python’da söyle bir sey yazmak mümkündür: ¸ ¸ try: bir takım i¸ler s except: print "bir hata olu¸tu!" s Burada dikkat ederseniz herhangi bir hata türü belirtmedik. ˙ bakı¸ta gayet güzel bir özellik gibi görünen bu durumun sizce ne gibi Ilk s sakıncaları olabilir? . E˘ er yazdı˘ ınız bir programda. ˙ Ilerde i¸e yarar programlar yazdı˘ ınızda. s 3.kullanıyoruz. programı kullanan ki¸ilerin yapabilece˘ i g s g hatalara kar¸ı önlem alarak yeniden yazın. böylece kullanıcıya bütün hatalar için tek bir mesaj gösterilebilecektir. bu pass deyiminin göründü˘ ünden daha s g g faydalı bir araç oldu˘ unu anlayacaksınız.3 Bölüm Soruları 1.

9. "Jale". s Zaten ilk liste örne˘ ini görür görmez bu veri tipinin nasıl bir sey oldu˘ unu hemen anlayacakg ¸ g sınız. Python’un en güçlü oldu˘ u alanlardan biri olması g bakımından ayrı bir yere ve öneme sahiptir. Gelin g ¸ s isterseniz ö˘ eleri de olan bir liste olu¸turmayı deneyelim: g s >>> liste = ["Hale". ˙ g Ikincisi. Küme (set) Bu veri tipleri arasında özellikle listeler. Yani listemiz su anda bo¸. g Dilerseniz listenin ne demek oldu˘ unu anlatmaya çalı¸makla vakit kaybetmek yerine do˘ rudan g s g konuya girelim. Gördü˘ ünüz gibi.1 Liste Olu¸ turmak s Listeleri kullanabilmek için öncelikle bir liste olu¸turmamız gerekiyor. "Lale". ardından da kö¸eli parantezler içinde bu s s listenin ö˘ elerini belirlemeliyiz. Demet (tuple) 3. bir liste olu¸turmak son s s s g s derece kolay. O yüzden ilk önce listeleri inceleyece˘ iz. Yani liste olu¸tururken dikkat etmemiz gereken iki temel nokta g s var: Birincisi tıpkı de˘ i¸kenlere isim veriyormu¸uz gibi listelerimize de isim verece˘ iz. Burada listemizin henüz herhangi bir ö˘ esi yok. Tabii gs s g listelerimizi isimlendirirken Türkçe karakterler kullanmayaca˘ ız. Sözlük (dictionary) 4. Yani Python’da bir liste olu¸turmak için söyle bir g s g s ¸ yol izleyece˘ iz: g >>> liste = [] Böylece ilk listemizi ba¸arıyla olu¸turmu¸ olduk. listemizi olu¸turan s ö˘ eleri kö¸eli parantezler içinde yazaca˘ ız. Burada ins g celeyece˘ imiz veri tipleri sırasıyla sunlardır: g ¸ 1.BÖLÜM 9 Listeler Bu bölümden itibaren Python’daki önemli veri tiplerini incelemeye ba¸layaca˘ ız. 12. 23] 92 . Böylece soyut kavramlarla kafa karı¸tırmadan ilerlememiz mümkün olabilir. Yapaca˘ ımız tek sey liste için bir ad belirlemek ve liste ö˘ elerini kö¸eli parantez g ¸ g s içine almak. Liste (list) 2. Python’da herhangi bir s liste olu¸turmak için önce listemize bir ad vermeli.

burada dikkat etmemiz gereken nokta. g s g g Python’da liste olu¸turmanın bir ba¸ka yolu da list() adlı bir fonksiyondan yararlanmaktır. Su s s ¸ örne˘ e bir bakalım: g >>> meyve = "elma" >>> list(meyve) [’e’. Çünkü Python.coding: utf-8 -*a = "elma" b = "armut" c = "kiraz" print list((a. Demek ki gerçekten de bir liste g olu¸turmu¸uz. g Olması gerekti˘ i sekilde listemizi olu¸turduk.2 Liste Ögelerine Eri¸ mek s Yukarıdaki örneklerden de gördü˘ ümüz gibi Python’daki listeler tıpkı birer de˘ i¸ken gibi tanımg gs lanıyor: . Diyelim ki elinizde birkaç tane karakter dizisi var ve siz bunları bir liste s haline getirmek istiyorsunuz. s s Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. Tabii ki sayıları yazarken bu tırnak i¸aretlerini s kullanmayaca˘ ız. Gördü˘ ünüz gibi. Simdi isterseniz Python s g g s ¸ listelerini biraz daha ayrıntılı bir sekilde inceleyelim. ’l’. eksiksiz bir liste olu¸turmu¸ olduk. liste içine ö˘ e eklemek de zor de˘ il. Liste içindeki karakter dizilerini her zag g g manki gibi tırnak içinde belirtmeyi unutmuyoruz. bu list() fonksiyonunu kullanarak karakter dizisi içindeki karakterlerden bir g liste olu¸turabiliyoruz. ˙ g s s Isterseniz olu¸turdu˘ us g muz seyin bir liste oldu˘ unu teyit edelim: ¸ g >>> type(liste) <type ’list’> Tahmin edece˘ iniz gibi. E˘ er birden fazla ö˘ e kulg g g lanmak istiyorsanız bu ö˘ eleri ayrı bir parantez içinde belirtmeniz gerekir. Böyle bir durumda bu fonksiyon i¸inize yarayabilir: s #!/usr/bin/env python # -*. liste ö˘ elerini olu¸tug g s rurken kö¸eli parantezler kullanıyor olmamız. Böylece Python bu g ö˘ eleri tek bir ö˘ eymi¸ gibi algılayacak ve size istedi˘ iniz çıktıyı verecektir. ’a’] Gördü˘ ünüz gibi.. ¸ ˘ 9. list kelimesi liste anlamına geliyor. c)) list() fonksiyonunda parantez içine sadece tek bir ö˘ e yazabiliriz. b. g g s g Böylece Python’da bir listenin nasıl olu¸turulaca˘ ını ö˘ renmi¸ olduk. olu¸turdu˘ umuz bu liste adlı listenin ö˘ eleri ekrana yazdırılacaktır. Simdi komut satırında: g ¸ s ¸ >>> print liste komutunu verdi˘ imizde. listeleri parantez i¸aretlerinden s s ayırt eder. ’m’..Böylece içinde ö˘ e de barındıran.

"Jale".. "basketbol".. "Slackware". ö˘ eleri birbirinden virgül ile ayırıyoruz: g g g >>> spor = ["futbol". ’Sidux’. "Fedora". "tenis". ’GNewSense’. ’Puppy’. ’Arch’. . "Gelecek". Mesela bu yöntemi kullanarak ¸ bir listenin belli bir aralıktaki ö˘ elerini alabiliriz: g >>> liste = ["Hale". "Sabayon". Python’da liste g g ö˘ eleri 0’dan ba¸lar. . Dolayısıyla yukarıdaki g s g listede Ubuntu ö˘ esini elde etmek istiyorsak su komutu yazmalıyız: g ¸ >>> print dagitimlar[0] Ubuntu Bu yöntem bize çok daha ilginç seyler yapma imkanı da verir. ’Gelecek’. "Puppy". ’Sabayon’. Mesela su listg g g ¸ edeki ö˘ e sayısını elle sayarak bulmak bir Python programcısına hiç yakı¸maz: g s >>> . "PCLinuxOs". Bu arada uzun bir listeyi nasıl böldü˘ ümüze ve alt g s s g satıra geçti˘ imize dikkat edin. ’Debian’. "Sidux". ’RedHat’. g Bu listeyi ekrana yazdırmak için söyle bir sey yapmamız gerekti˘ ini de biliyoruz: ¸ ¸ g >>> print dagitimlar [’Ubuntu’. "SuSe". "Arch". "Ahmet". "CentOS". "Knoppix". "Nexenta". "Gentoo". Halbuki listenin ilk ö˘ esi Ubuntu. ’Zenwalk’. "golf"] Peki bir listedeki ö˘ e sayısını nasıl ö˘ renebiliriz? Elbette elle sayarak de˘ il. mesela sadece birinci ö˘ esini almak istersek ne yapaca˘ ız? g g g g Bunun için söyle bir yöntemimiz var: ¸ >>> print dagitimlar[1] Debian Gördü˘ ünüz gibi. ’Elive’. "Vector"] Tanımladı˘ ımız bir listenin ö˘ e sayısını. Peki ya biz bu 26 ö˘ eli listenin bütün ¸ g g ö˘ elerini de˘ il de.>>> liste = [] Bir liste içine ö˘ e eklemek istedi˘ imiz zaman. ’Slackware’. ’Knoppix’.. ’Gentoo’. ’PCLinuxOs’. "Mepis". ’Vector’] Bu sekilde listenin bütün ö˘ elerini ekrana döktük. "Mint". "Debian". ’Nexenta’. "Kezban"] . ’CentOS’. ’Fedora’.. ’SuSe’. "Mehmet". bir önceki bölümde ö˘ rendi˘ imiz len() fonksiyonu g g g g yardımıyla elde edebiliriz: >>> len(dagitimlar) 26 Demek ki listemiz 26 ö˘ eden olu¸uyormu¸. ’Mepis’. "Lale". "GNewSense". ’Pardus’. "Zenwalk"... Yani bir listenin ilk ö˘ esinin sırası her zaman 0’dır. Bu durum Python listelerinin çok önemli bir özelli˘ idir. ’Mandriva’. formülümüz söyle: g ¸ >>> liste_adı[ö˘e_sırası] g Yalnız burada dikkat ettiyseniz print dagitimlar[1] komutu Debian çıktısı verdi. "Elive". "Mandriva". ’Ututo’. "RedHat". "Pardus"... ’Truva’. "Truva". dagitimlar = ["Ubuntu". "Ututo". ’Mint’.

’Kezban’] Bu yöntem. ’Jale’. ’Kezban’] >>> print liste [’Hale’. ’Mehmet’. ’Kezban’] Son örnekte alaca˘ ımız son ö˘ e listenin de son ö˘ esi. ’Jale’. Yani bir liste üzerinde yaptı˘ ınız de˘ i¸iklik öteki listeyi etkilemeyeg g gs cektir. Burada 0’dan ba¸layarak 6. ’Lale’. .>>> print liste[0:2] [’Hale’. ’Lale’. ’Lale’. ’Mehmet’. O yüzden o komutu söyle de yazabiliriz: g g g ¸ >>> print liste[2:] [’Lale’. ’Ahmet’. ’Kezban’] E˘ er iki nokta üst üste i¸aretinin sa˘ ındaki sayıyı yazmazsak Python oraya listenin son ö˘ esinin g s g g sırasını yazmı¸ız gibi davranacaktır. ’Mehmet’. ’Mehmet’. s E˘ er 0’dan ba¸layarak bir listenin bütün ö˘ elerini almak istersek de söyle bir sey yazabiliriz: g s g ¸ ¸ >>> print liste[:] [’Hale’. ’Jale’. ’Kezban’] Gördü˘ ünüz gibi. bu sekilde listenin birinci ve ikinci ö˘ elerini ayrı bir liste olarak alabiliyoruz. ’Ahmet’. üçüncü sayı liste ö˘ elerinin kaçar kaçar atlanarak ekrana basılaca˘ ını gösg g g teriyor. ’Mehmet’] Gördü˘ ünüz gibi. ’Lale’. aynı ö˘ elere sahip iki farklı liste olu¸turduk. ’Ahmet’. sıraya kadar olan ö˘ eleri iki¸er iki¸er atlayarak ekrana s g s s bastık. Elimiz alı¸sın diye birkaç örnek yapalım bununla ilgili: s >>> print liste[2:5] [’Lale’. ’Mehmet’] >>> print liste[2:6] [’Lale’. ’Mehmet’. Listelere yukarıdaki gibi eri¸irken üçüncü bir sayı daha verebiliriz: s >>> liste[0:6:2] [’Hale’. ’Ahmet’. ’Ahmet’. bir listeyi tamamen kopyalamanın iyi bir yoludur: >>> liste2 = liste[:] >>> print liste2 [’Hale’. ’Ahmet’. g ¸ g E˘ er alaca˘ ınız ilk ö˘ enin sırası 0 ise yukarıdaki komutu söyle de yazabilirsiniz: g g g ¸ >>> print liste[:2] E˘ er iki nokta üst üste i¸aretinin sol tarafındaki sayıyı yazmazsanız Python oraya 0 yazmı¸sınız g s s gibi davranacaktır. Yalnız bu iki listenin birbirinden g g s farklı oldu˘ unu unutmayın. ’Jale’] Gördü˘ ünüz gibi.

Peki nedir bu metot denen sey? ¸ Metotlar. ’Ahmet’. ’Hale’] Python’da liste olu¸turmayı ve bu listenin ö˘ elerine eri¸meyi ö˘ rendi˘ imize göre simdi listeleri s g s g g ¸ yönetmeyi. yani listeye ö˘ e ekleme. ’__class__’. ’__ne__’. Bu fonksiyonu listeler üzerine su sekilde ¸ ¸ uyguluyoruz: >>> liste = [] >>> dir(liste) Dilerseniz bo¸ bir liste tanımlamakla hiç u˘ ra¸madan. ’__format__’. ’__sizeof__’. ’append’. Listelerle birlikte hangi metotları kullanabilece˘ imizi ö˘ reng g mek için dir() adlı bir fonksiyondan yararlanabiliriz. ’count’. ’__rmul__’. ’__getslice__’. ’__setattr__’. ’__delattr__’. ’Mehmet’..3 Liste Metotları Dedi˘ imiz gibi. ’__new__’. ’__iter__’. ’Ahmet’.Yukarıdaki komutu söyle de yazabilirdik: ¸ >>> liste[::2] [’Hale’. ’__reduce__’. ’__iadd__’. ’__len__’. ’Jale’. ’__eq__’. ’__getattribute__’. ’__init__’. ’extend’. listelerin ayırt edici özelli˘ i olan kö¸eli s g s g s parantezleri de kullanabilirsiniz: >>> dir([]) Hatta listelerin Python’daki adı olan list kelimesini dahi kullanabilirsiniz: >>> dir(list) Tercih tamamen size kalmı¸. ’__getitem__’. Python’da bir veri tipinin özelliklerini de˘ i¸tirmemizi veya sorgulamamızı sa˘ layan gs g oldukça yetenekli parçacıklardır. ’__str__’. ’__setslice__’. ’__setitem__’. Bu i¸i Python’da bazı parçacıklar (ya da daha teknik bir dille söylemek gerekirse g s “metotlar”. ’__reversed__’.. s Bu komutlardan herhangi birini verdi˘ imizde söyle bir cevap alırız: g ¸ [’__add__’. ’__hash__’. O zaman liste ö˘ eleri geriye do˘ ru sıralanacaktır: g g g >>> liste[::-2] [’Kezban’. ’Jale’] Bütün ö˘ eleri tersten sıralamak istersek söyle bir sey yazabiliriz: g ¸ ¸ >>> liste[::-1] [’Kezban’. ’Lale’. ’__le__’. ˙ Isterseniz gelin simdi bu metotların neler oldu˘ una ve ¸ g nasıl kullanıldıklarına bakalım.. ’__imul__’. ’__doc__’. 9. ’__delslice__’. ’__delitem__’. listeden ö˘ e çıkarma gibi i¸lemleri nasıl yapaca˘ ımızı g g s g ö˘ renebiliriz. Python’daki listeleri yönetebilmek için “metot” denen bazı araçlardan yararg lanmamız gerekiyor. ’__ge__’. ’__repr__’. ’__reduce_ex__’. ’__gt__’. ’Lale’.. . ’Mehmet’] Üçüncü sayı eksi de˘ erli de olabilir. ’__mul__’. ’__subclasshook__’. ’__contains__’. ’__lt__’.) yardımıyla yapıyoruz.

Öncelikle bir liste olu¸turalım: s >>> programlama_dilleri = ["Python". ’Ruby’. Listeyi ekrana yazdırdı˘ ımızda Türkçe karaks ¸ g ter içeren so˘ an ö˘ esi düzgün görünmüyor. Python liste çıktılarında Türkçe g g .append("so˘an") g >>> print alisveris_listesi [’so\xa7an’] Gördü˘ ünüz gibi. ’insert’. Bu durum normal. ’reverse’. ’remove’. Formülümüz söyle: g ¸ liste_adı. ˘ 9. ’sort’ ] ˙ste bu gördü˘ ümüz çıktıdaki ö˘ eler listelerin metotları oluyor. append() metoduyla bo¸ bir listeye de ö˘ e ekleyebiliyoruz. Simdi bu listeye C++ ö˘ esini s ¸ g ekleyelim: >>> programlama_dilleri. ’Perl’.append("C++") Simdi listeyi ekrana yazdırdı˘ ımızda ö˘ eler arasında C++‘ı da görece˘ iz: ¸ g g g >>> print programlama_dilleri [’Python’. ˙ s g Isterseniz hemen yola koyulalım. ’C++’] Burada append() metodunu nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. "Ruby".’index’. ’pop’.metot() Alı¸tırma olması için bir örnek daha yapalım: s >>> alisveris_listesi = [] >>> alisveris_listesi. "Perl"] Böylece elimizde programlama_dilleri adlı bir liste olmu¸ oldu. Yani sunlar: s s s ¸ append count extend index insert pop remove reverse sort Biz bu bölümde bu metotları i¸levlerine göre gruplayarak inceleyece˘ iz. Burada bizi ilgilendiren metotlar I¸ g g ba¸ında ve sonunda “__” i¸aretini ta¸ımayanlar.1 Listeye Öge Eklemek Python’da herhangi bir listeye ö˘ e eklemek için append() metodundan yararlanabiliriz. Bu metodun yaptı˘ ı sey de tam olarak budur g ¸ zaten. append g kelimesi Türkçe’de “eklemek” anlamına gelir.3. g s g Burada dikkatimizi çeken ba¸ka bir sey daha var.

çünkü append() metodu yalnızca tek bir ö˘ e kabul g eder. "çilek". "Mersin") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". line 1. Biz burada iki ö˘ e vermi¸iz.. Peki aynı metodu kullag narak listeye birden fazla ö˘ e ekleyebilir miyiz? Deneyelim: g >>> iller = [] >>> iller.. “Mersin”]) ve do˘ rudan bu s g listeyi iller adlı listeye ekledik. "üzüm"] g >>> print alisveris_listesi [’so\xa7an’. "sarımsak".. g append() metodunu kullanarak bir listeye tek tek ö˘ e ekleyebiliyoruz. so˘an g for döngüsünden yararlanarak liste ö˘ elerini tek tek ekrana dökebiliriz. O yüzden her zaman istedi˘ iniz sey bu olmayabilir. Demek ki yukarıdaki sekilde ö˘ e ekledi˘ imizde s ¸ g g Python bunu yine tek bir ö˘ e olarak ekliyor. olması gerekti˘ i gibi görünecektir. print oge .. g s Demek ki bu metodu kullanarak bir listeye sadece tek bir ö˘ e ekleyebiliyoruz. Ama liste içindeki Türkçe karakterli ö˘ eleri düzgün göstermenin bir g yolu var: >>> for oge in alisveris_listesi: .. g Mesela for döngülerinden yararlanabilirsiniz: . Simdi suna bakalım: ¸ ¸ >>> print iller [[’Adana’. Bu sırada da Türkçe g karakterler. ’\x87ilek’. g g ¸ Peki bir listeye birden fazla ö˘ e eklemek istersek elimizde hiç bir imkan yok mu? Elbette var. ’sar\x8dmsak’..karakterleri gösteremez.... ’\x81z\x81m’] >>> for i in alisveris_listesi: .. print i .append("Adana".append(["Adana". ’Mersin’]] Burada iç içe geçmi¸ iki tane liste görüyoruz. ancak istedi˘ iniz tam olarak bu olmayabilir: ¸ ¸ g >>> iller. Bir örnek daha yapalım: g >>> alisveris_listesi = ["so˘an". g metodu ile söyle bir sey yapabilirsiniz. in <module> TypeError: append() takes exactly one argument (2 given) Burada Python bize bir hata mesajı verir. "Mersin"]) append() Burada append() metodu içinde bir liste olu¸turduk ([”Adana”. so˘an g sarımsak çilek üzüm Gördü˘ ünüz gibi Python’da çareler tükenmiyor.

"Mersin"] >>> iller = [] >>> for i in lst: . Bu metodu kullas narak bir ö˘ eyi bir listenin belli bir sırasına yerle¸tirece˘ iz. I¸ g s Kelime olarak insert. ’Mersin’] Böylece istedi˘ imizi elde etmi¸ olduk. anlamına s uygun olarak bir listeyi ba¸ka bir liste ile geni¸letir.append(i) >>> print iller [’Adana’. Ama biz yazdı˘ ımız programlarda bazen ö˘ eyi belli bir sıraya yerle¸tirmek isteyebiliriz.extend("GNU/Linux") >>> print os [’Windows’. ’Mac’. Türkçe’de “yerle¸tirmek. Ama Python bize aynı seyi çok daha temiz bir sekilde g s ¸ ¸ yapma imkanı da sa˘ lar. O metodun adı extend. Mesela: g >>> os = ["Windows".. g s g Yukarıdaki örne˘ i extend metodunu kullanarak yazalım: g >>> iller = [] >>> iller. Daha do˘ rusu aldı˘ ınız g g g sonuç bekledi˘ iniz gibi olmayabilir. hem de extend() metotları ö˘ eyi hep listenin en sonuna ekg liyor. Örne˘ in: g s g g . extend metodunu kullanarak bir listeye tek bir ö˘ e ekleyemezsiniz. ’/’. uzatmak” gibi anlamlara gelir. Bunun için ba¸ka bir metottan yararlanaca˘ ız. "Mac"] >>> for harf in "GNU/Linux": . ’G’. "Mac"] >>> os. sokmak” gibi anlamlara gelir. Yani bir listenin ö˘ elerini ba¸ka bir listeye s s g s tek tek ekler.append(harf) >>> print os [’Windows’. os. ’x’] Dikkat ederseniz hem append()... "Mersin"]) >>> print iller [’Adana’. Bu metot. ’N’. extend metodu “GNU/Linux” içindeki her bir karakteri tek tek listeye ekledi. ’L’. ’i’. g Aynı etkiyi append() metodu ile elde etmek istersek yine for döngüsünden yararlanabiliriz: >>> os = ["Windows". ’x’] Gördü˘ ünüz gibi.. ’u’.>>> lst = ["Adana". ’n’.. g g s ˙ste bunun için kullanabilece˘ imiz ba¸ka bir metot daha var Python’da: insert() metodu. ’Mac’. ’N’. ’n’. ’i’. ’U’. ’/’. ’G’. ’Mersin’] extend kelimesi Türkçe’de “geni¸letmek.extend(["Adana".. ’U’. ’u’. ’L’. iller.

. "Per¸embe".. line 1. "Salih"] >>> lst.>>> lst = ["Ahmet". Burada biz g g listenin sıfırıncı. "Mehmet". Mesela remove() metodu. "Sonbahar". yani ilk sırasına Ali adlı bir ö˘ e yerle¸tirdik. in <module> NameError: name ’mevsimler’ is not defined remove() metodu ve del deyimi dı¸ında. "Salı".remove("˙lkbahar") I >>> print mevsimler [’Yaz’.insert(0. "Pazar"] >>> gunler.. Burada ö˘ eyi listeden çıkarabilmek için ö˘ enin adını yazmamız gerekti. mevsimler adlı listenin ilk ö˘ esini siler.3. "Kı¸"] I s >>> mevsimler. ˙ g s g Ikinci ö˘ enin ne oldu˘ u ise belli. Peki g g ya biz ö˘ eyi adına göre de˘ il de listedeki sırasına göre çıkarmak istersek ne yapaca˘ ız? Yani g g g mesela listedeki 1. "Çar¸amba". ö˘ eyi çıkarmak istiyoruz diyelim. g s ˘ 9. "Cumartesi". g silebilirsiniz: >>> del mevsimler Aynı deyimle listenin tamamını da Böylece mevsimler adlı listeyi tamamen silmi¸ olduk: s >>> print mevsimler Traceback (most recent call last): File "<stdin>". s s . ’Sonbahar’. ’Mehmet’. ’Ahmet’.2 Listeden Öge Silmek Bir önceki bölümde gördü˘ ümüz metotlar yardımıyla listeye ö˘ e ekleyebiliyoruz.. ’K\x8d\x9f’] Gördü˘ ünüz gibi. Metodun parantezi içindeki ilk sayı. "Ali") >>> print lst [’Ali’. g yeni ö˘ enin yerle¸tirilece˘ i konumu gösteriyor. listelerden ö˘ e silmenin bir ba¸ka yolu daha vardır: s g s pop() metodu. remove() metodunu kullanarak liste içindeki istedi˘ imiz bir ö˘ eyi listeden g g g çıkarabiliyoruz. ’Salih’] Burada insert() metodunu nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin.pop() ’Pazar’ . g del adlı özel bir deyimi kullanarak bu amacımızı gerçekle¸tirebiliriz: s >>> del mevsimler[0] Bu komut. "Yaz". "Cuma". >>> gunler = ["Pazartesi". s >>> mevsimler = ["˙lkbahar". Peki ya listeg g den ö˘ e silmek istersek ne yapaca˘ ız? g g Bu i¸lem için de bazı metotlarımız var.

’Doruk’. 2.reverse() >>> print sayilar [9. ’Selami’] Gördü˘ ünüz gibi liste içindeki isimler alfabe sırasına dizildi. 5. sildi˘ i ö˘ eyi bir de ekrana basmasıdır. 6. Yalnız bu metot Türkçe karakter g içeren kelimelerde sorun yaratabilir: >>> isimler = ["Kür¸at". liste ö˘ elerini alfabe sırasına dizebiliriz. g ¸ g ˙ Ikincisi.sort() >>> print isimler [’Ahmet’. 8. Bu metot g g bir listedeki en son ö˘ eyi siler ve ekrana basar. 3. ö˘ eyi silip ekrana basacaktır. 3. 1. ’\x99kke\x9f’] ˙ Isimlerde Türkçe karakter oldu˘ u için alfabe sırasına dizme i¸lemi ba¸arısız oldu. 7. 5. g Liste ö˘ elerini ters çevirmek için reverse() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: g g >>> sayilar = range(10) >>> print sayilar [0. "Ege"] >>> isimler. ’K\x81r\x9fat’.coding: utf-8 -*import locale . 6. "Selami". g ˘ 9. 8.3 Liste Ögelerini Sıralamak Python’da liste ö˘ elerini iki sekilde sıralayabiliriz: Birincisi. ˙ g Isterseniz bu metodun kaçıncı sıradaki ö˘ eyi g silece˘ ini belirleyebilirsiniz: g >>> gunler. "Fırat"] s s >>> isimler. 7. ’\x80etin’. "Çetin". ’Ege’.sort() >>> print isimler [’F\x8drat’.pop() metodunun öteki metotlardan farkı. g s s Bu sorunun üstesinden gelmek için söyle bir kod yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. liste ö˘ elerini ters çevirebiliriz. 9] >>> sayilar. 2. "Doruk".pop(0) ’Pazartesi’ Bu komut listedeki 0. 4. 4. 1. 0] Liste ö˘ elerini alfabe sırasına dizmek için ise sort() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: g g >>> isimler = ["Ahmet". "Ökke¸".3. ’Mehmet’. "Mehmet".

2) 2 >>> meyveler. "su".LC_ALL.setlocale(locale. 1) 2 >>> meyveler. "kavun". "Ökke¸".locale.index("çilek") 1 E˘ er bir liste içinde aynı ö˘ eden birden fazla sayıda varsa. konumdaki ö˘ eyi buldu. Mesela: g >>> meyveler = ["elma".4 Liste Ögelerinin Sırasını Bulmak Python’da bir liste içindeki ö˘ elerin sırasını bulmak için index() adlı bir metottan yararlanıyg oruz.index("elma") 0 Gördü˘ ünüz gibi. .sort(key = locale. "kavun"] >>> lst.. "su". g ¸ g s g ˘ 9. "elma"] >>> meyveler. "Çetin". 3) . .3. bu metot yalnızca ilk rastladı˘ ı g g g ö˘ eyi bulacaktır.index("elma"... Su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> meyveler = ["elma". "elma". Benim amacım sadece sort() metoduyla Türkçe ¸ g karakter içeren kelimelerin de alfabe sırasına dizilebilece˘ ini göstermek.index("elma") 0 >>> meyveler. Bu metot bir ö˘ enin liste içinde hangi sırada yer aldı˘ ını bildirir: g g >>> lst = ["erik".index("elma". "elma"] >>> meyveler.. "çilek". "erik". "") isimler = ["Kür¸at".index("elma". "çilek". "kavun". "çilek". parantez içinde ikinci bir de˘ er daha alır. "Fırat"] s s isimler. Peki ama nasıl? g index() metodu. "karpuz". "karpuz". Ancak bu metodun liste içinde geçen aynı ö˘ elerin g g tamamını bulmasını sa˘ lamak da mümkün. elma ö˘ esi liste içinde birkaç farklı konumda geçti˘ i halde index() metodu g g g yalnızca 0. "elma". "erik".strxfrm) for i in isimler: print i Bu kodlardaki pek çok seyi henüz ö˘ renmedik. "karpuz". Yukarıdaki kodlarda g gördü˘ ümüz her seyi birkaç bölüm sonra ö˘ renmi¸ olaca˘ ız.

sira) except ValueError: pass #sıra de˘i¸keninin de˘erini birer birer g s g #arttırıyoruz.7 Burada parantez içine yazdı˘ ımız ikinci de˘ er.. "kavun". Python siz oraya 0 yazmı¸sınız gibi davranacak g s ve aramaya 0. E˘ er bu de˘ eri 3 yaparsak. bir ö˘ eyi liste içinde hangi g g g konumdan itibaren aramaya ba¸layaca˘ ını gösteriyor.. ve 2.append(oge) #listedeki de˘erleri bir karakter dizisi içine g #alıp ekrana basıyoruz. Bunu tam olarak ne i¸e yaradı˘ını s g #anlamak için de "if not oge in liste:" satırını #kaldırmayı deneyebilirsiniz.index("elma". aranan ö˘enin listede bulundu˘u g g #konumları tutuyor. s g #except. while sira < len(meyveler): #Bu try. if not oge in liste: liste. "erik".. Bu de˘eri bir while g g #döngüsü içinde birer birer arttıraca˘ız. try: oge = meyveler.. bir liste içindeki ö˘ elerin hangi konumlarda yer aldı˘ ını gösteren bir prog g gram yazabiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. sıradaki elma ö˘ esini bulabilecektir. for nmr in liste: print "aranan ö˘e %s konumunda bulundu!"%nmr g . g g g Bu bilgiyi kullanarak. Bunun öntanımlı de˘ eri 0’dır. "elma"] #Bu sayı index() metodunun parantezi içindeki #ikinci de˘er olacak.coding: utf-8 -*#meyve listesini tanımlayalım. meyveler = ["elma". 0. except. Böylece index() metodu listenin #her noktasını tarayabiliyor. liste = [] #while döngümüzü yazıyoruz.. sırayı atladı˘ ı için 2. index() metodunun. blo˘unun görevini anlamak g #için "elma" yerine ba¸ka bir ö˘e koyun ve try. s g g ö˘ eden ba¸layacak ve böylece. "elma". sıradan ba¸layacak ve g g s böylece. "su". bloklarını kaldırın.. Yani e˘ er s g g g parantez içindeki ikinci de˘ eri belirtmezseniz.. Python bu kez listeyi taramaya 3. E˘ er bu de˘ er 1 yaparsanız Python listeyi taramaya 1. sıradaki ö˘ eleri atladı˘ ı için 7... g sira = 0 #Bu liste. "çilek". sira += 1 #Burada amacımız aynı sayının listeye eklenmesini #engellemek.. "karpuz". 0. sırada yer alan elma ö˘ esini bulabileg s g g cektir. sırada ba¸layacaktır.

"çilek"] >>> lst. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri g ¸ gs s gs g bir sayıdır.4 sum() Fonksiyonu Diyelim ki kullanıcıdan aldı˘ ı sayıları birbiriyle toplayan bir program yazmak istiyorsunuz. "karpuz". gs Kullanıcının programı sona erdirebilmesi için “q” tu¸unu belirliyoruz. "kavun". "çilek".3. yani tamsayıya dönü¸türdü˘ ümüze dikkat edin. bir dizi içindeki sayıların birbiriyle kolayca toplanmasını sa˘ lar. Ayrıca else blo˘ u içinde. "erik". kullanıcıdan aldı˘ ımız s g g sayıyı int’e. E˘ er kullanıcı sayı girmek s g yerine bu tu¸a basarsa program sona erecektir. s g Bununla ilgili bir örnek söyle olabilir: ¸ >>> sayilar = [2. Dolayısıyla kullanıcının girdi˘ i sayıların toplamını bulmak için gs g g programın sonunda a de˘ i¸kenini ekrana yazdırmamız yeterli olacaktır.5 Liste Ögelerinin Sayısını Bulmak Python’da bir liste içindeki ö˘ elerin sayısını bulmak için count() adlı bir metottan yararlanıyg oruz. Kullanıcının girdi˘ i her sayı bu de˘ i¸kenin mevcut de˘ eriyle toplandıktan sonra g gs g yine bu de˘ i¸kene atanacak. Bu fonksiyon. 3. "karpuz".˘ 9.coding: utf-8 -*a = 0 print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: a += int(sayi) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ".count("erik") 2 9. Böylece kullanıcının girdi˘ i bütün sayıların toplam de˘ eri bu a gs g g de˘ i¸keninin de de˘ eri olacak. g Bunun için söyle bir sey yapabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. a g Bu programın mantı˘ ı sudur: Öncelikle a adlı bir de˘ i¸ken olu¸turuyoruz. 4] >>> print sum(sayilar) 9 . s g Yukarıdakine benzer bir i¸lemi Python’da özel bir fonksiyon olan sum() yardımıyla da gerçeks le¸tirebiliriz. Bu metot bir ö˘ enin liste içinde kaç kez geçti˘ ini bildirir: g g >>> lst = ["erik".

5 enumerate() Fonksiyonu Hatırlarsanız. kendisine verilen bir dizi sayıyı alıp bu sayıları birbiriyle g topluyor.coding: utf-8 -*sayilar = [] print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: sayilar. sum() fonksiyonu. sayilar adlı liste içinde biriken sayıları toplamak için de sum() g fonksiyonundan yararlandık. 4]) 9 Gördü˘ ünüz gibi. Kullanıcıdan gelen sayıları bu listeye eklemek için append() metodundan yararg landı˘ ımıza dikkat edin. sum(sayilar) g Bu defa öncelikle sayilar adlı bir liste olu¸turduk. 3. Dilerseniz bu bölümün ba¸ında verdi˘ imiz örne˘ i sum() fonksiyonunu kullanarak s g g tekrar yazalım: #!/usr/bin/env python # -*. Bakalım bu fonksiyonu nasıl kullanıyI¸ oruz: >>> liste = dir(list) >>> for i in enumerate(liste): . Kullanıcıdan gelen sayıları bu listede s tutaca˘ ız. dir() adlı bir fonksiyon yardımıyla liste metotlarını topluca ekrana yazdırabilece˘ imizi ö˘ renmi¸tik: g g s >>> dir(list) E˘ er burada toplam kaç metot oldu˘ unu ö˘ renmek istersek len() fonksiyonu i¸imizi görüyor: g g g s >>> len(dir(list)) 45 Peki ya dir(list) çıktısında görünen metotları numaralandırmak istersek ne yapaca˘ ız? g ˙ste bunun için enumerate() adlı bir fonksiyonumuz var.append(int(sayi)) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ".veya: >>> print sum([2. 9.

. Yukarıdaki kodu söyle yazacak olursanız gs ¸ durum daha da netle¸ecektir: s >>> for sira_no... __contains__ 3. (9.. metot_adi) . metot_adi in enumerate(liste): .. __format__ 9. (0. print metot_adi ... gs metot adlarını ise metot_adi adlı de˘ i¸kene atıyoruz. (3. ’metot_adi’) seklinde oldu˘ unu görmü¸tük. ‘metot_adı’) seklinde ekrana dökülüyor.. %s" %(sira_no. __delattr__ 4.. metot_adi satırı ile. g g metot_adi in enumerate(liste): satırına özellikle dikkat edin. print sira_no . ˙ste g ¸ g s I¸ biz for sira_no. __delitem__ 5. __add__ 1. metot_adi in enumerate(liste): ... ancak gördü˘ ünüz gibi.. (7. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 >>> for sira_no.. print i ’__add__’) ’__class__’) ’__contains__’) ’__delattr__’) ’__delitem__’) ’__delslice__’) ’__doc__’) ’__eq__’) ’__format__’) ’__ge__’) Biz burada çıktının tamamını göstermiyoruz. (5. __delslice__ 6. (6. 0. metot_adi in enumerate(liste): . .. Simdi suna bakın: g ¸ ¸ ¸ >>> for sira_no. __add__ __class__ __contains__ __delattr__ .... çıktıdaki sıra numaralarını sira_no adlı de˘ i¸kene. __class__ 2. __doc__ 7. (8. __eq__ 8. (2. Bir önceki örnekte enumerate(liste) içeri˘ inin (sira_no. Burada for sira_no. (1. __ge__ Bu kodlarla çıktıyı nasıl istedi˘ imiz kıvama getirdi˘ imizi görüyorsunuz. dir(list) komutunun g verdi˘ i bütün çıktılar (sıra_no. print "%s. (4.

metot_adi) Burada 1 yerine istedi˘ iniz sayıyı yerle¸tirerek. g 9. Bu deyimi kullanarak bir seyin ¸ ba¸ka bir seyin içinde olup olmadı˘ ını sorgulayabiliriz: s ¸ g >>> liste = ["elma".. Yukarıda print "%s..coding: utf-8 -*turkce_harfler = "ı¸˘çüö˙¸˘ÇÜÖ" sg ISG kontrol_listesi = [] dosya = raw_input("Dosya için bir ad seçin: ") . E˘ er ilk g s g sayının 0 yerine 1 olmasını isterseniz yukarıdaki kodu söyle yazabilirsiniz: ¸ >>> for sira_no. "çilek". ¸ Bu arada dikkat ederseniz enumerate() ile verdi˘ imiz numaralar sıfırdan ba¸lıyor. %s" %(sira_no. in deyimi bir ifadeye temel olarak “-de/-da.__delitem__ __delslice__ __doc__ __eq__ __format__ __ge__ Gördü˘ ünüz gibi. sira_no de˘ i¸keni sıra numaralarını.. metot_adi) satırıyla yaptı˘ ımız sey g ¸ ise enumerate() fonksiyonundan gelen bu sıra numaralarını ve metot adlarını “%s” i¸aretlerini s kullanarak düzgün bir sekilde biçimlendirmekten ibarettir. Bir de suna bakalım: g g ¸ >>> "karpuz" in liste False Liste içinde “karpuz” diye bir ö˘ e olmadı˘ ı için Python bize False cevabı verdi. print "%s. metot_adi in enumerate(liste. print i Biz bu deyimi for döngüsüyle birlikte kullanıyorduk. 1): .. sıralamaya istedi˘ iniz sayıdan ba¸lanmasını g s g s sa˘ layabilirsiniz... metot_adi de˘ i¸keni ise metot adg gs gs larını tutuyor. "muz"] >>> "elma" in liste True Burada tam olarak söyle dedik: “liste içinde ‘elma’ var mı?“ ¸ elma ö˘ esi liste içinde bulundu˘ u için Python bize True cevabını verdi.6 in Deyimi Aslında biz bu in deyimini biliyoruz. %s" %(sira_no. "armut". g g Gelin isterseniz bununla ilgili söyle bir örnek verelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. "erik". içinde” anlamı katar. Mesela: >>> for i in range(10): .

99. 42. 93. Daha sonra kullanıcıdan gelen dosya adına bakıp bunun içinde Türkçe karakter olup olmadı˘ ını denetliyoruz. 61.. ¸ s g g s g #!/usr/bin/env python # -*. 27. 65. 35. 62.. kullanıcıdan aldı˘ ımız karakter dizisini neden int(raw_input("sayı: ")) ¸ g seklinde en ba¸ta de˘ il de else blo˘ u içinde sayıya dönü¸türmeyi tercih etti˘ imizi açıklayın. 31. 49. 48. 97. 78. 80.. 96. 77. 58. 78.. 77. 54. 75.. 100. 75. 33. 94. 52. 26. 50. 41.. 75. 73. 28. 97. 57. 90. 77. E˘ er kontrol listesinde en az bir tane ö˘ e varsa dosya adı Türkçe karakter içeriyor g g demektir. 50. 76. 52. . 63. 33. 30] >>> min(lst) #listedeki en küçük sayı 24 >>> max(lst) #listedeki en büyük sayı 100 9. 88. 59. 100. 27. 34. 43. 56. 37. Önce Türkçe harflerin tanımlandı˘ ı bir liste olu¸tug ¸ g s ruyoruz.7 min() ve max() Fonksiyonları Bir sayı dizisi içinde yer alan sayıların en büyü˘ ünü veya en küçü˘ ünü ö˘ renmeniz gerekirse g g g ne yaparsınız? Elbette min() ve max() fonksiyonlarından yararlanırsınız. 54. 30. E˘ er dosya adında Türkçe karakter varsa bunları kontrol listesine ekg g liyoruz. 72. 92. 39. 41. 25. 25. 96. 24. 90. 33. 64.coding: utf-8 -*a = 0 print """ Toplama i¸lemi için sayı girin: s (Programdan çıkmak için ’q’ tu¸una basın) s """ .for hrf in dosya: if hrf in turkce_harfler: kontrol_listesi. 40. lst 80. 66. 40. 64. 58. 46. 73. 99. 98. 42. 61.. . 62. . 42. 73. 9. 99. 39. 63. 71.8 Bölüm Soruları 1.. 73. 62. 32. Su örnekte. 82.. 74. 27. >>> . 34. 83. = [45. 53. 97. 39. 66. 94. 92.append(hrf) if kontrol_listesi: print "Dosya adında Türkçe harf olmamalı!" elif len(dosya) > 8: print "Dosya adı en fazla 8 karakter içerebilir!" else: print "Dosya ’%s’ adıyla kaydedildi!" %dosya Burada yaptı˘ ımız sey aslında çok basit. 73. 35.. 64. .

a g 2. "kavun". Liste metotları içinde sadece bizi ilgilendiren su metotları ekrana döken bir program yazın: ¸ append count extend index insert pop remove reverse sort . http://wiki. kullanıcının girdi˘ i sayıları tek ve g çift sayılar olarak ikiye ayırın ve her bir sayı grubunu ayrı ayrı ekrana basın. A¸a˘ ıdaki programı.. "elma"] sira = 0 liste = [] while sira < len(meyveler): try: oge = meyveler.ubuntu-tr.index("elma".. "su". liste ö˘ esini kullanıcıdan alacak sekilde yeniden yazın. 4.coding: utf-8 -*meyveler = ["elma".php/Ubuntu’da_S%C3%BCr%C3%BCm_%C4%B0simleri_ve_Anlamlar%C4%B adresinde bulunan Ubuntu sürüm isimlerini bir liste haline getirin ve ekrana suna benzer bir ¸ çıktı verin: 1) Warty Warthog 2) Hoary Hedgehog . sira) except ValueError: pass sira += 1 if not oge in liste: liste.append(oge) for nmr in liste: print "aranan ö˘e %s konumunda bulundu!"%nmr g 5. Kullanıcının aynı sayıyı birden fazla girmesine izin vermeyin.while True: sayi = raw_input("sayı: ") if sayi == "q": print "ho¸çakalın!" s break else: a += int(sayi) print "girdi˘iniz sayıların toplamı: ". "erik". E˘ er kullanıcının s g g ¸ g aradı˘ ı ö˘ e listede yoksa kendisine bir uyarı mesajı gösterin ve ba¸ka bir ö˘ e arayabilme sansı g g s g ¸ verin: #!/usr/bin/env python # -*.net/index. "karpuz". Bir program yazarak kullanıcıdan 10 adet sayı girmesini isteyin. "elma". "çilek". Programın sonunda. 3.

50) Parantezli de olsa parantezsiz de olsa yukarıda tanımladıklarımızın ikisi de “demet” sınıfına giriyor.) Gördü˘ ünüz gibi.BÖLÜM 10 Demetler Demetler. yaptı˘ ımız bu i¸ de˘ i¸ken tanımlamaya çok benziyor. Aslında basit ama biraz tuhaf: g s g >>> demet = ("su". "Veli". 50 Gördü˘ ünüz gibi. ˙ Isterseniz bu durumu teyit edelim: >>> type(demet) <type ’tuple’> >>> type(demet2) <type ’tuple’> tuple kelimesi Türkçe’de demet anlamına gelir. ¸ Demeti su sekilde tanımlıyoruz: ¸ ¸ >>> demet = "Ali". ö˘ e g g çıkarabiliriz. Listeler üzerinde oynamalar yapabiliriz. Ama listeler ile aralarında g çok temel bir fark vardır.. Peki bo¸ bir demet nasıl olu¸turulur? Çok basit: s s >>> demet = () Peki tek ö˘ eli bir demet nasıl olu¸turulur? O kadar basit de˘ il. Yani ö˘ e ekleyebilir. "Veli". bir önceki bölümde inceledi˘ imiz listelere çok benzer. tek ö˘ eli bir demet olu¸turabilmek için ö˘ enin yanına bir virgül koyuyoruz! g g s g Hemen teyit edelim: >>> type(demet) <type ’tuple’> 110 . 49. ˙ g g s gs Istersek demetin ö˘ elerini parantez içinde de gösterebiliriz: g >>> demet2 = ("Ali".. 49. Demetlerde ise böyle bir sey yoktur.

. s g Bir defa. virgülü koymazsak demet de˘ il. Anne ö˘ esi.. Bu fonksiyonu söyle g ¸ bir örnek içinde kullanabilece˘ imizi de biliyorsunuz: g >>> liste = dir(list) >>> for a. print ¸ g g c yazarsak Kardesler ö˘ esi ekrana yazdırılacaktır. print a. "Baba". b in enumerate(liste): . . b. Demet çözme i¸leminde dikkat etmemiz g s gereken nokta.. demetler listelerin aksine de˘ i¸iklik yapmaya müsait olmadıklarından listelere göre gs daha güvenlidirler. print type(i) . s Dolayısıyla bir program içinde sonradan de˘ i¸tirmeniz gerekmeyecek verileri gruplamak için gs liste yerine demet kullanmak daha mantıklıdır. Bunu hemen teyit edelim: >>> liste = dir(list) >>> for i in enumerate(liste): . “Peki. listeler varken bu demetler s g ne i¸e yarar?” diye sordu˘ unuzu duyar gibiyim. "Kardesler" Simdi demeti çözelim: ¸ >>> a. Yani yanlı¸lıkla de˘ i¸tirmek istemedi˘ iniz veriler içeren bir liste hazırlas gs g mak istiyorsanız demetleri kullanabilirsiniz. g ¸ s s Bunun tersini de yapabiliriz.O virgülü koymazsak ne olur? >>> demet2 = ("su") demet2’nin tipini kontrol edelim: >>> type(demet2) <type ’str’> Demek ki. g g g s En ba¸ta da dedi˘ imiz gibi. e¸ittir i¸aretinin sol tarafında demetteki ö˘ e sayısı kadar de˘ i¸ken adı belirs s g gs lememiz gerekti˘ idir.. b Bu da aslında bir demet çözme i¸lemidir. c = aile Bu sekilde komut satırına print a yazarsak. g Önceki bölümde gördü˘ ümüz enumerate() fonksiyonunu hatırlıyorsunuz.. alelade bir karakter dizisi olu¸turmu¸ oluyoruz. Bildi˘ iniz gibi enumerate() fonksiyonu bir demet s g üretir. Buna da demet çözme deniyor (unpacking). print b dedi˘ imiz zaman da ikinci ö˘ esini ekrana yazdırmı¸ oluyoruz. <type ’tuple’> Gördü˘ ünüz gibi elde etti˘ imiz sey bir demet. print b yazarsak Baba ö˘ esi. Dolayısıyla print a dedi˘ imiz zaman bu g g ¸ g demetin ilk ö˘ esini. demetler listelere çok benzer.. Ayrıca demetler listelere göre daha hızlı çalı¸ır. Önce demetleyelim: >>> aile = "Anne". g s s Yukarıda anlattı˘ ımız sekilde bir demet olu¸turma i¸ine demetleme (packing) adı veriliyor.

’__class__’.1. ’index’] Burada bizi ilgilendirenler ba¸ında ve sonunda “_” i¸areti barındırmayanlar. Burada da parantez içinde ikinci bir de˘ er kullang g g abilirsiniz: >>> demet. ’__reduce__’. ’__le__’.1 Demet Ögelerinin Sırasını Bulmak Tıpkı listelerde oldu˘ u gibi. ’__subclasshook__’.. Yine tıpkı listelerde oldu˘ u gibi bu metot g s g sadece ilk buldu˘ u ö˘ eyi dikkate alır. ’__mul__’.1. ’__doc__’. ’__getitem__’.10. ’__contains__’. "karpuz". ’__new__’. Bu metot bir ö˘ enin demet içinde kaç kez geçti˘ ini bildirir: g g >>> demet = ("erik". 2) ˘ 10. ’__delattr__’. "papatya". ’__iter__’. ’__lt__’. ’__len__’.. sırasında imi¸. ’__reduce_ex__’. ’__eq__’. tıpkı listelerde oldu˘ u gibi.2 Demet Ögelerinin Sayısını Bulmak Python’da bir demet içindeki ö˘ elerin sayısını bulmak için. ’__repr__’. ’__init__’. ’__getslice__’. count() g g adlı bir metottan yararlanıyoruz. Örne˘ in: g >>> demet = ("gül". Yani sunlar: s s ¸ count index ˘ 10. ’__str__’. "karpuz". "kasımpatı". "çilek". "kavun". ’__getattribute__’. ’__format__’. ’__ge__’.count("erik") 2 . ’__setattr__’.index("gül". ’__ne__’. "erik". "çilek") >>> demet. "erguvan") >>> demet. ’count’. ’__gt__’.1 Demetlerin Metotları Demetler üzerinde de˘ i¸iklik yapmak mümkün olmadı˘ ı için bu veri tipi metot bakımından gs g da bir hayli fakirdir. ’__hash__’. demetlerde de sıra bulma i¸lemleri için index() metodunu kullanıyg s oruz. ’__rmul__’.index("gül") 0 Demek ki gül adlı ö˘ e demetin 0. ’__getnewargs__’. ’__sizeof__’. Su komutlardan herhangi biri yardımıyla demetlerin metotlarını görebile¸ ce˘ imizi biliyoruz: g >>> demet = () >>> dir(demet) >>> dir(tuple) >>> dir(()) Bu komutlar bize su çıktıyı verir: ¸ [’__add__’.

g s 2. Demetlerin bütün metotlarını numaralandıran ve her metottaki karakter sayısını gösteren bir program yazın. Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ liste = ["elma". listede kaç kez geçti˘ ini söyleyen bir program yazın.2 Bölüm Soruları 1. "kiraz".10. "kebap"] Bu listedeki her bir ö˘ enin. "çilek". "armut". "kiraz". Bir önceki soruda. Programınız söyle bir çıktı vermeli: ¸ No 0 1 2 3 4 5 Metot Adı __add__ __class__ __contains__ __delattr__ __doc__ __eq__ Metot Uzunlu˘u g 7 9 12 11 7 6 3. Programınız g g tam olarak söyle bir çıktı vermeli: ¸ elma ö˘esi listede 3 kez geçiyor! g armut ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kiraz ö˘esi listede 2 kez geçiyor! g çilek ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kebap ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g . Listelerin aksine demetler üzerinde de˘ i¸iklik yapılamamamasının ne gibi avantajları olags bilece˘ i üzerinde dü¸ünün. numaralandırmayı 0 yerine 1’den ba¸latmak için ne yapmanız gerekir? s 4. "elma". "elma".

Aynı sekilde sebze de˘ erinin anahtarı dog ¸ g mates. Sözlükler Python’un en önemli veri tiplerinden ¸ g bir tanesidir. g g Yukarıda bo¸ bir sözlük olu¸turduk.. g Yani sözlüklerde de ö˘ eleri birbirlerinden virgül ile ayırıyoruz. sayi de˘ erinin anahtarı ise 1‘dir. Dilerseniz simdi de ö˘ eleri olan bir sözlük olu¸turalım: s s ¸ g s >>> sozluk = {"elma": "meyve". Burada mesela. Dolayısıyla Python’da sözlük. elma bir s “anahtar”. Ama gördü˘ ünüz gibi. g ¸ g ufkunuzun geni¸ledi˘ ini hissedeceksiniz. 11. s g O halde lafı daha fazla uzatmadan yola koyulalım. 1: "sayi"} Sözlükler görünü¸ açısından öteki veri tiplerinden biraz farklıdır. ˘ Sözlükler. anahtar-deger çiftlerinden olu¸an bir veri tipidir. listeleri tanımlayan sözcük “list”. Bu veri tipini ö˘ rendikten sonra pek çok seyi rahatlıkla yapabildi˘ inizi görecek. sözlüklerin ayırt edici i¸areti küme parantezleridir. Aslında sözlüklerde de durum böyledir. "domates": "sebze".BÖLÜM 11 Sözlükler Su ana kadar Python’da iki önemli veri tipinden bahsettik. Liste ve demet gibi veri tips lerinde her bir ö˘ eyi birbirinden virgül ile ayırıyorduk. Yukarıda bo¸ bir sözlük g s s olu¸turduk. ö˘ elerin g g g biçiminde bazı farklılıklar var.1 Sözlük Olu¸ turmak s Sözlükleri kullanabilmek için yapmamız gereken ilk i¸ sözlü˘ ü olu¸turmak olacaktır. g 114 . demetleri tanımlayan sözcük ise “tuple” idi. Python’da s g s sözlükleri söyle olu¸turuyoruz: ¸ s >>> sozluk = {} Gördü˘ ünüz gibi. Gelin isterseniz bunu test edelim: s >>> type(sozluk) <type ’dict’> Hatırlarsanız.. Gördü˘ ünüz gibi sözlükleri tanımlayan sözcü˘ ümüz de “dict”. Bunlar listeler ve demetler idi. “anahtar” ve “de˘ er” g g arasında ba˘ kuran bir veri tipidir diyoruz. meyve ise bu anahtarın “de˘ eri”dir. ¸ Simdi de sözlük adlı veri tipinden söz edece˘ iz.

nasıl kullanıldı˘ ına g da dikkat etmeliyiz. 01 ise bu anahtarın g g g de˘ eridir.. Mesela Adana anahtar. Simdi gelelim bu sözlükleri nasıl kullanaca˘ ımıza.2 Sözlük Ögelerine Eri¸ mek s Bir sözlük olu¸turduktan sonra.. Okunaklı ve anla¸ılır kodlar yazmak s herkesin hayrınadır. ˙ Isterseniz sayıları tırnaksız kullanırsanız ne olaca˘ ını deneyg erek görebilirsiniz. kod bir kez yazılır bin kez okunur. ˙ Ikincisi karakter dizilerinin yanısıra sayıları da tırnak içinde gösteriyor olmamız. "˙ngilizce": "dil". s ˙ Isterseniz bir de yukarıdaki kodların metin düzenleyici içinde nasıl görünece˘ ine bakalım: g #!/usr/bin/env python # -*. "Selin": "0533 333 33 33"} print telefon_defteri Kodlarımızı daha okunaklı bir hale getirmek için sözlü˘ ü uygun yerlerinden bölerek alt satıra g geçiyoruz. s g g ¸ g ˘ 11.. hem de görü¸ alanını da˘ ıttı˘ ı için okumayı s s g s g g zorla¸tırır. g Bir örnek daha verelim. Bunlardan birincisi ö˘ eleri belirg lerken küme parantezlerini kullanıyor olmamız. Bir sös g g s zlü˘ ün tamamını ekrana dökmek için yapmamız gereken sey belli: g ¸ >>> sozluk = {"Python": "programlama dili".. tabii ki bu sözlü˘ ün ö˘ elerine eri¸mek isteyeceksiniz.. Üçüncüsü iki nokta üst üste ve virgüllerin nerede. Sözlük tanımlarken dikkat etmemiz gereken birkaç nokta var. Sözlükleri nasıl olu¸turaca˘ ımızı ö˘ rendik.coding: utf-8 -*telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". Neyse. Ancak e˘ er girece˘ iniz sayı bo¸luklu de˘ ilse ve 0 ile ba¸lamıyorsa bu sayıyı g g s g s tırnaksız da yazabilirsiniz. Mesela sözlükleri kullanarak bir telefon defteri yazalım: >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". Bunu su sekilde teyit edebilirsiniz: g s ¸ ¸ >>> len(sozluk) 3 Bu sözlü˘ ün her ö˘ esi bir “anahtar-de˘ er” çiftidir.. "˙zmir": "35"} I Bu sözlük üç ö˘ eden olu¸uyor..Bu durumu daha net anlayabilmek için bir örnek daha verelim: ˙ >>> sozluk = {"Adana": "01".. "elma": "meyve"} I >>> print sozluk . biz konumuza dönelim. "Salih": "0532 321 54 76". "Selin": "0533 333 33 33"} Burada kodlarımızın sa˘ a do˘ ru biçimsiz bir biçimde uzamaması için virgülden sonra ENTER g g tu¸una basarak ö˘ eleri tanımlamaya devam etti˘ imize dikkat edin. "Istanbul": "34". . Unutmayın. Sa˘ a do˘ ru çok fazla uzas g g g g mı¸ olan kodlar hem görüntü açısından ho¸ de˘ ildir. "Salih": "0532 321 54 76". . .

"Mehmet"] >>> liste[0] ’Ali’ >>> demet = ("Ali". sözlük ö˘ elerini sıralarına göre de˘ il.... line 1. ’c’: 3. Yani iki nokta üst üste i¸aretinin solundaki ifadeleri kullanıyoruz g g g s ö˘ eleri ça˘ ırırken. . g g g g . kö¸eli g g g s parantezleri kullanıyoruz. de˘ ere göre de˘ il. Dikkat edin.. "c": 3} >>> print a {’a’: 1. Mesela su örne˘ e bakalım: g ¸ g >>> a = {"a": 1. Ancak sözlükler öyle g de˘ ildir. sa˘ ındakileri de˘ il. in <module> KeyError: 0 Sözlükler sırasız bir veri tipi oldu˘ u için. "Ahmet". Peki ya biz bu sög zlü˘ ün ö˘ elerine tek tek eri¸mek istersek ne yapaca˘ ız? g g s g Hatırlarsanız liste ve demetlerin ö˘ elerine tek tek su sekilde eri¸iyorduk: g ¸ ¸ s >>> liste = ["Ali".. Sözlüklerde herhangi bir sıra kavramı bulunmaz. Yani liste ve demetlerdeki ö˘ elerin her birinin bir sırası vardır.print komutunu kullanarak bir sözlü˘ ün tamamını ekrana dökebiliyoruz. . sözlükten ö˘ e ça˘ ırırken küme parantezlerini de˘ il. Bu arada aklınızda bulunsun.. sözlük içindeki ö˘ eleri anahtara göre g ça˘ ırıyoruz. "Ahmet". Çünkü liste ve demetler sıralı veri g g tipleridir. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri["Ahmet"] ’0533 123 45 67’ >>> telefon_defteri["Salih"] ’0532 321 54 76’ Gördü˘ ünüz gibi. ö˘ eler tanımladı˘ ımız sırada görünmüyor. "Salih": "0532 321 54 76". bu komutlar Ahmet ve Salih adlı anahtarların kar¸ısında hangi de˘ er varsa g s g onu ekrana yazdırıyor. "b": 2. "Mehmet") >>> demet[1] ’Ahmet’ Liste ve demetlerde ö˘ eleri sıralarına göre ça˘ ırabiliyoruz. Sözlüklerde herhangi bir sıra g g g kavramı olmadı˘ ı için söyle bir giri¸im ba¸arısızlı˘ a u˘ rayacaktır: g ¸ s s g g >>> a[0] Traceback (most recent call last): File "<stdin>". isimlerine göre g g g ça˘ ırıyoruz. ’b’: 2} Gördü˘ ünüz gibi. g Suna bir bakalım: ¸ >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67".

21: ’__lt__’. 4: ’__delitem__’. 31: ’__setitem__’. 9: ’__ge__’.˘ 11.. 5: ’__delslice__’. Bu yapıyı ve for döngüsünü kullanarak sözlükg g g s lere birden fazla ö˘ eyi bir çırpıda ekleyebilirsiniz: g >>> liste = dir(list) >>> sozluk = {} >>> for anahtar. 20: ’__len__’. 37: ’count’. hem de bir de˘ er belirtmemiz gerekiyor. 18: ’__iter__’. Diyelim ki elimizde söyle bo¸ bir sözlük g s ¸ s var: >>> sozluk = {} Bu sözlü˘ e ö˘ e eklemek için su yapıyı kullanıyoruz: g g ¸ >>> sozluk[anahtar] = deger Dilerseniz bu yapıyı somutla¸tıracak bir örnek verelim: s >>> sozluk["Ad"] = "Ahmet" Burada “Ad” bir anahtar.. 16: ’__imul__’. 7: ’__eq__’. 8: ’__format__’. 35: ’__subclasshook__’. 41: ’pop’. 14: ’__hash__’. 39: ’index’. 27: ’__repr__’. 33: ’__sizeof__’. 42: ’remove’. 2: ’__contains__’. 43: ’reverse’. 17: ’__init__’. 23: ’__ne__’. 38: ’extend’. 15: ’__iadd__’. 28: ’__reversed__’. g g g Böylece artık liste metotlarını numara vererek ça˘ ırabiliriz: g >>> sozluk[1] ’__class__’ >>> sozluk[10] . 25: ’__reduce__’.2. ’Soyad’: ’Su’} Gördü˘ ünüz gibi ö˘ elerimiz sözlü˘ e eklenmi¸. 29: ’__rmul__’. 34: ’__str__’. Mesela bu sözlü˘ e bir ö˘ e daha ekleyelim: g g g >>> sozluk["Soyad"] = "Su" Simdi sözlü˘ ümüzü yazdıralım: ¸ g >>> print sozluk {’Ad’: ’Ahmet’. 1: ’__class__’.1 Sözlüklere Öge Eklemek Sözlüklere ö˘ e eklemek son derece kolay bir i¸lemdir. “Ahmet” ise bir de˘ erdir. Yani sözlüklere ö˘ e eklemek için hem bir g g anahtar. 24: ’__new__’. sozluk[anahtar] = deger >>> print sozluk {0: ’__add__’. deger in enumerate(liste): . 3: ’__delattr__’. 10: ’__getattribute__’. 32: ’__setslice__’. 36: ’append’. 26: ’__reduce_ex__’. 30: ’__setattr__’. 19: ’__le__’. 40: ’insert’. 6: ’__doc__’. 13: ’__gt__’. 44: ’sort’} Gördü˘ ünüz gibi dir(list) çıktısındaki ö˘ eleri tek tek numaralandırıp bunları sözlü˘ e ekledik. 22: ’__mul__’. 12: ’__getslice__’. 11: ’__getitem__’.

Orada bu sorunu çözmek için for döngüsünden s s s yaralanmı¸tık. Mesela su örne˘ e s ¸ g bakın: >>> kayitlar = {} Burada öncelikle bo¸ bir sözlük olu¸turduk. Hatırlarsanız buna g benzer durumlarla listelerde de kar¸ıla¸mı¸tık. Bu. "¸eker": "5 kilo". Python’daki sözlüklerin iç tasarımından kaynaklanan tesadüfi bir durumdur. Bu sözlü˘ e tek tek ö˘ e ekleyece˘ iz: s s g g g >>> kayitlar["Ad"] = "Ahmet" >>> kayitlar["Soyad"] = "Okan" >>> kayitlar["Meslek"] = "Mimar" Böylece sözlü˘ ümüze üç farklı ö˘ e eklemi¸ olduk. . ö˘ e sıralaması bozulmu¸. Ne olursa olsun.. ’\x9eeker’: ’5 kilo’... e˘ er kendi kendinize denemeler yapmı¸sanız. Türkçe karakterlerin hiçbiri düzgün görüntülenemiyor. ’Ka\x9f\x8dk’: ’100 adet’. "Ka¸ık": "100 adet"} s >>> print stok {’\x80ay’: ’10 kilo’... S "Çay": "10 kilo". Örne˘ in: g s g >>> . ’Meslek’: ’Mimar’} Gördü˘ ünüz gibi. stok = {"Çilek": "100 kilo". sözlük anahtarları birer sayı oldu˘ u için çıktıda ö˘ eler sıralı olarak g g görünüyor. ’\x80ilek’: ’100 kilo’} Gördü˘ ünüz gibi. sözlüklerde sıra kavramına güvenerek i¸ yapmamak gerekir.. .. g g s Bu arada...’__getattribute__’ >>> sozluk[20] ’__len__’ >>> sozluk[36] ’append’ >>> sozluk[40] ’insert’ Yukarıdaki örnekte. ’Ad’: ’Ahmet’. print i Çay S ¸eker Ka¸ık s Çilek . Simdi bu sözlü˘ ü ekrana dökelim: g g s ¸ g >>> kayitlar {’Soyad’: ’Okan’. Sözlükler için de aynı yöntemi kullanabiliriz: s >>> for i in stok: . sözlüklerin Türkçe karakterleri düzgün g s gösteremedi˘ ini farketmi¸sinizdir..

Demek ki bir ö˘ eyi de˘ i¸tirirken aslında ö˘ eyi de˘ i¸tirmiyor.clear() Böylece bo¸ bir sözlük elde etmi¸ olduk. Buna göre söyle bir örnek g g ¸ verebiliyoruz: >>> telefon_defteri = {} >>> telefon_defteri["Zekiye"] = "0544 444 01 00" >>> print telefon_defteri {’Zekiye’: ’0544 444 01 00’} Peki sözlü˘ ümüzdeki bir ö˘ enin de˘ erini de˘ i¸tirmek istersek ne yapaca˘ ız? Onu da söyle g g g gs g ¸ yapıyoruz >>> telefon_defteri["Zekiye"] = "0555 555 55 55" Böylece sözlükteki Zekiye anahtarının de˘ erini de˘ i¸tirmi¸ olduk. g gs s Buradan anladı˘ ımız su: Bir sözlü˘ e yeni bir ö˘ e eklerken de.4 Sözlük Ögelerini Silmek E˘ er bir ö˘ eyi sözlükten silmek istersek su komutu kullanıyoruz: g g ¸ >>> del telefon_defteri["Salih"] E˘ er biz sözlükteki bütün ö˘ eleri silmek istersek su komut kullanılıyor: g g ¸ >>> telefon_defteri. ˘ 11. sözlük ö˘ elerinde büyük-küçük harfin önemli oldu˘ una dikkat edin: g g >>> telefon_defteri["zekiye"] = "0555 555 55 55" >>> telefon_defteri {’zekiye’: ’0555 555 55 55’... herhangi bir Türkçe karakter sorunu ya¸amadan. Bu arada. varolan bir ö˘ eyi de˘ i¸tirirken g ¸ g g g gs de aynı komutu kullanıyoruz.Bu sözlükteki ö˘ elere. silip g gs g gs yerine yenisini koyuyoruz. E˘ er sözlü˘ ü tamamen ortadan kaldırmak isterseniz s s g g yine del komutundan yararlanabilirsiniz: .3 Sözlük Ögelerini Degi¸ tirmek Bir önceki bölümde sözlüklere nasıl ö˘ e ekleyece˘ imizi gördük. ’Zekiye’: ’0555 555 55 55’} “Zekiye” ve “zekiye” aynı görünse de aslında Python açısından bunların ikisi tamamen birbirinden farklıdır. normal bir sekilde g s ¸ eri¸ebiliyoruz: s >>> print stok["Çay"] >>> print stok["¸eker"] S ˘ ˘ s 11.

’__delitem__’. Python sözlüklerinin metotlarıng dan biridir. ’__iter__’.>>> del telefon_defteri Yukarıdaki örneklerden birinde gördü˘ ümüz clear() ifadesi.. ’fromkeys’. Sözlüklerin metotlarını listelemek için su ¸ yöntemlerden herhangi birini izleyebilirsiniz: >>> dir(dict) >>> dir({}) >>> d = {} >>> dir(d) Bu yöntemlerin herhangi birini takip etti˘ inizde söyle bir çıktı elde edeceksiniz: g ¸ [’__class__’. ’items’. ’__reduce_ex__’. ’get’. ’__ne__’. Dolayısıyla sözlükler de. ’__eq__’. ’clear’. ’iteritems’. ’__doc__’. ’__len__’.. her zamanki gibi sunlar olacaktır: ¸ >>> for i in dir(dict): . ’__new__’. ’__sizeof__’. ’itervalues’.5 Sözlüklerin Metotları Demetlerin aksine. Dilerseniz simdi bu metotları s s ¸ inceleyelim. ’popitem’. tıpkı lisgs teler gibi. ’pop’. ’update’. ’__getattribute__’. ’__lt__’. ’__str__’. ’__delattr__’. if "_" not in i[0]: . ’copy’. ’__repr__’. ’has_key’. ’__setitem__’. ’__getitem__’. ’__format__’. ’__reduce__’.. ’__contains__’. ’__ge__’. ’values’] Burada bizi ilgilendirenler. sözlükler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliriz. ’iterkeys’. ’__setattr__’. ’__le__’. metot bakımından zengin bir veri tipidir. ’__subclasshook__’. ’__gt__’. print i clear copy fromkeys get has_key items iteritems iterkeys itervalues keys pop popitem setdefault update values Simdi bu metotların en önemlilerini inceleyece˘ iz. ’__init__’. 11. ’__hash__’. ’__cmp__’. ’keys’. ¸ g .. ’setdefault’. Sözlüklerin bunun dı¸ında ba¸ka metotları da vardır.

"Salih": "0532 321 54 76".clear() >>> telefon_defteri {} Gördü˘ ünüz gibi. ’Selin’] >>> print telefon_defteri. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> print telefon_defteri. . .1 keys() ve values() Sözlük metotları arasında en önemlileri bu keys() ve values() adlı metotlardır. values() metodu ise sözlükteki de˘ erg leri verir.11. sözlük tamamen bo¸aldı..keys() [’Ahmet’.2 clear(). Mesela: >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". sözlükteki Ahmet anahtarını sildik. ’Salih’.pop("Ahmet") ’0533 123 45 67’ Gördü˘ ünüz gibi. ’0533 333 33 33’] 11.5. popitem() metodu ise bir sözlükteki rastgele bir anahtarı siler ve silinen anahtarın de˘ erini g ekrana basar: >>> telefon_defteri. g s pop() metodu bir sözlükteki ö˘ eleri adlarına göre siler ve ekrana basar: g >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67".. Hangi ö˘ enin silinece˘ ini kontrol edemezsiniz. Kabaca söylemek gerekirse keys() metodu bir sözlükteki anahtarları. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri.popitem() (’Selin’.. "Salih": "0532 321 54 76".. "Selin": "0533 333 33 33"} >>> telefon_defteri.5. pop() ve popitem() clear() metodu bir sözlü˘ ün bütün ö˘ elerini siler: g g >>> telefon_defteri = {"Ahmet": "0533 123 45 67". ¸ g g . "Salih": "0532 321 54 76". ’0533 333 33 33’) Bu silme sekli tamamen tesadüfidir. bunun de˘ eri de g g ekrana basıldı.. Bu anahtar silinirken. ’0532 321 54 76’. .values() [’0533 123 45 67’..

items() metodu.iteritems() <dictionary-itemiterator object at 0x00EC2AB0> Gördü˘ ünüz gibi.items(): . v Selin 0533 333 33 33 Ahmet 0533 123 45 67 Salih 0532 321 54 76 iteritems() metodu da bir sözlük içindeki anahtar ve de˘ erleri listeler. ’0532 321 54 76’)] Gördü˘ ünüz gibi. Örne˘ in: g >>> telefon_defteri.. g Yukarıda bir demet dizisi elde etti˘ imize göre. ’0533 123 45 67’). bu özelli˘ i sayesinde çok büyük listeler üzerinde daha performanslı çalı¸ag s caktır. iteritems() metodu ise anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸an g s listeyi meydana getirdi˘ ini bildiren bir “nesne” üretir.5 copy() Bu metot bir sözlü˘ ü kopyalamamızı sa˘ lar: g g >>> yeni_rehber = telefon_defteri. Bu durum iteritems() metog dunun çok önemli bir özelli˘ idir. Bu metot g s çifti arasındaki fark.. anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸an listeyi derg g s hal meydana getirip ekrana basar. (’Ahmet’. g g Her anahtar ve de˘ er çifti de birer demet biçiminde. burada sözlük içindeki bütün anahtar ve de˘ erleri bir liste içinde yer alıyor. Selin 0533 333 33 33 Ahmet 0533 123 45 67 Salih 0532 321 54 76 iteritems() metodu.5.5...5..11.4 iterkeys() ve itervalues() Bu iki metot. 11. bu demetleri su sekilde çözebiliriz (Bu i¸leme g ¸ ¸ s ˙ Ingilizce’de “unpacking” adı veriliyor): >>> for k. (’Salih’. ’0533 333 33 33’). deger . iteritems() metodu ile olu¸turdu˘ unuz g s g listeyi siz istedi˘ iniz zaman ekrana dökebilirsiniz: g >>> for anahtar.. print anahtar. biraz önce gördü˘ ümüz keys() ve values() metotlarıyla aynı i¸i yapar.copy() . v in telefon_defteri. Ancak items() metodu g ile iteritems() metodu arasında bazı kullanım farkları vardır.items() [(’Selin’. iteritems() metodu listeyi çıktı olarak vermedi. items() ve iteritems() metotları arasındaki fark gibidir. 11. print k.items(): . deger in telefon_defteri.3 items() ve iteritems() items() metodu bir sözlük içindeki anahtar ve de˘ erleri listeler: g >>> telefon_defteri.

e˘ er aranan anahtar sözlükte varsa o anahtarın de˘ eri ekrana basılıyor.5. in <module> KeyError: ’Veli’ Gördü˘ ünüz gibi. telefon_defteri["Veli"] ..6 get() ve has_key() E˘ er amacınız bir anahtarın sözlük içinde varolup olmadı˘ ını denetlemekse has_key() metog g dundan yararlanabilirsiniz: >>> telefon_defteri. Bunu ¸ yapabilmek için. except KeyError: . Program da girilen sehre özgü hava durumu bilgilerini ekrana yazdıracak. Simdi su senaryoyu inceleyin: ¸ ¸ Diyelim ki bir hava durumu programı yazmak istiyoruz.... Tasarımıza göre kullanıcı bir sehir ¸ adı girecek.has_key("Veli") False >>> telefon_defteri..11. print "Aranan ö˘e sözlükte yok!" g ..has_key("Selin") True Buna benzer bir seyi söyle de yapabilece˘ imizi görmü¸tük: ¸ ¸ g s >>> telefon_defteri["Selin"] ’0533 333 33 33’ >>> telefon_defteri["Veli"] Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Ama g g g e˘ er aranan anahtar sözlükte yoksa bir hata mesajı alıyoruz. daha önceki bilgilerimizi de kullanarak söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. line 1.coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s if soru == "istanbul": print "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı" g g s elif soru == "ankara": print "açık ve güne¸li" s elif soru == "izmir": print "bulutlu" else: . Normalde bu hata mesajını alg mamak için try... except: bloklarından yararlanabiliriz: >>> try: .. Aranan ö˘e sözlükte yok! g Ancak Python’da bunu yapmanın çok daha kolay bir yolu var..

Ardından da g “anahtar-de˘ er” çiftleri seklinde sehir adlarını ve bunlara kar¸ılık gelen hava durumu bilgilerini g ¸ ¸ s bir sözlük içinde depoluyoruz.") Ama yukarıdaki yöntemin. "Bu ¸ehre ili¸kin hava durumu bilgisi s s bulunmamaktadır.coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s cevap = {"istanbul": "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı". su kodlarla s g s ¸ da gerçekle¸tirebiliriz: s #!/usr/bin/env python # -*. Sadece üç sehir için hava durumu s g ¸ bilgilerini sorgulayacak olsak mesele de˘ il. Sözlük programcının elle olu¸turaca˘ ı “if-elif-else” bloklarından daha performanslıdır ve s g bize çok hızlı bir sekilde veri sorgulama imkânı sa˘ lar.") satırı yardımıyla soru adlı de˘ i¸kenin de˘ erinin sözlük içinde varolup gs g varolmadı˘ ını sorguluyoruz.get(soru. bu defa kullanıcıya Bu sehre ili¸kin hava durumu ¸ g ¸ s bilgisi bulunmamaktadır. Python sözlüklerinde bulunan bu get() metodu bizi else veya g try-except blokları kullanarak hata yakalamaya u˘ ra¸ma zahmetinden de kurtarır.6 Bölüm Soruları 1. Tek tek “if-elif-else” blokları içinde sehir adı ve buna ili¸kin hava durumu bilgileri tanımla¸ s maya kıyasla sözlük içinde yeni anahtar-de˘ er çiftleri olu¸turmak daha pratiktir. ˙ste bu noktada programcının imdadına Python’daki sözlük veri tipi ve bu I¸ veri tipinin get() adlı metodu yeti¸ecektir. s g . Kodların daha az yer kaplaması sayesinde programın bakımı da kolayla¸acaktır. s 4. bu anahtarın de˘ eri ekrana yazdırılacaktır. "izmir": "bulutlu"} s print cevap. g s 11. Basit bir Türkçe-˙ Ingilizce sözlük programı yazın. Daha sonra. bu kelimenin ˙ Ingilizce kar¸ılı˘ ını alabilmeli. biraz me¸akkatli olaca˘ ı açık. g g s "ankara": "açık ve güne¸li". Yazdı˘ ınız programda kullanıcı Türkçe bir g kelime sorup. g s Burada print cevap. yukarıdaki yöntem yerine daha pratik bir yöntem uygulamak gayet yerinde bir tercih olacaktır. s g g 2. ¸ g 3. biçiminde bir mesaj gösterilecektir. Yukarıdaki kodların yerine getirdi˘ i i¸levi. E˘ er kullanıcının girdi˘ i sehir adı sözlü˘ ümüz içinde bir anahtar g g g ¸ g olarak tanımlanmı¸sa. sözlük metotlarından biri olan get() metodunu seçiyoruz.") Gördü˘ ünüz gibi. ancak onlarca sehri kapsayacak bir program üretg ¸ mekse amacımız. ilk önce normal biçimde. E˘ er kullanıcının girdi˘ i s g g g sehir adı sözlü˘ ümüz içinde bulunmuyorsa. Öncelikle sözü geçen senaryo için sözlükleri kullanmak programcıya daha az kodla daha çok i¸ yapma olana˘ ı sa˘ lar.get(soru. yukarıda bahsedilen faydalarının dı¸ında bir s de su yararları vardır: ¸ 1. if deyimleri yerine sözlüklerden yararlanmanın. "Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. adı geçen de˘ erin sözlük içinde varolmaması durumunda kullanıcıya gösterilecek bir g mesaj seçme olana˘ ı da sunar.print ("Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. kullanıcıya sorumuzu soruyoruz. Bu metot bize sözlük içinde bir de˘ erin varolup olmadı˘ ını denetleme imkânının g g yanısıra.

. print i 5. S 100 adet ’Ka¸ık’ mevcuttur.. 6:"altı". 1: "bir". Su programı.. g s 3.. 10: "on"} 4. s 7: "yedi".... "Bu ¸ehre ili¸kin havadurumu " s s "bilgisi bulunmamaktadır. 5 kilo ’¸eker’ mevcuttur. Rakamla girilen sayıları yazıyla gösteren bir program yazın. s 100 kilo ’Çilek’ mevcuttur. A¸a˘ ıdaki sözlü˘ ün hem anahtarlarını hem de de˘ erlerini ekrana basın: s g g g >>> . Su örnekte neden i yerine i[0] yazdı˘ ımızı açıklayın: ¸ g >>> for i in dir(dict): . Mesela kullanıcı “5” sayısını girdi˘ inde programımız “be¸” cevabını vermeli. g g s "ankara": "açık ve güne¸li". "¸eker": "5 kilo".. çıktıda görünen ö˘ e sırasının hangi g g durumlarda bozuldu˘ unu bulmaya çalı¸ın. Python’un sayı de˘ erli anahtarlara neden böyle davrandı˘ ını ara¸tırın. 9: "dokuz". Ancak bir sözlükte anahtarlar sayı oldu˘ unda Python bu sayıları sıraya g dizmektedir. Python sözlüklerinde sıra kavramı yoktur. 2: "iki". "Ka¸ık": "100 adet"} s Burada her anahtar ve de˘ er su biçimde görünmeli: g ¸ Depoda Depoda Depoda Depoda 10 kilo ’Çay’ mevcuttur. 7: "yedi". 10: "on"} b = {3: "üç".get(soru. if "_" not in i[0]: .2. 5: "be¸". Yani bir sözlü˘ e girdi˘ iniz de˘ erler çıktıda sıralı g g g olarak görünmeyebilir.coding: utf-8 -*soru = raw_input("¸ehrinizin adını tamamı küçük " S "harf olacak ¸ekilde yazınız: ") s cevap = {"istanbul": "gök gürültülü ve sa˘anak ya˘ı¸lı". .. stok = {"Çilek": "100 kilo".") Kullanıcı “q” tu¸una basarak programdan çıkabilmeli. Anahtarg g s ların birer sayı oldu˘ u sözlüklerle bazı denemeler yaparak. S "Çay": "10 kilo". 8:"sekiz". Mesela su iki sözlü˘ ün çıktılarını ö˘ e sıralaması g s ¸ g g açısından kar¸ıla¸tırın: s s a = {3: "üç". . s 6.. "izmir": "bulutlu"} s print cevap. 2: "iki".. 4: "dört". tekrar tekrar çalı¸acak sekilde yeniden yazın: ¸ s ¸ #!/usr/bin/env python # -*.

Yukarıda bo¸ bir küme olu¸turduk.BÖLÜM 12 Kümeler Bu bölümde. ˙ s s Içinde ö˘ e de barındıran kümeleri ise su sekilde olu¸turuyg ¸ ¸ s oruz: >>> kume = set(["elma". bir dizi halinde inceledi˘ imiz veri tiplerinin sonuncusu olan kümeleri inceleyeg ce˘ iz. Python’da nispeten yeni sayılabilecek bir araç olan kümeler hem çok hızlıdır.1 Küme Olu¸ turmak s Kümelerin bize sunduklarından faydalanabilmek için elbette öncelikle bir küme olu¸turmamız s gerekiyor. ˙ Ingilizce’de kümeye “set” diyorlar. Dolayısıyla yukarıdaki tanımlamayı söyle de yapabiliriz: ¸ >>> liste = ["elma". hem de epey i¸e yarar. s g Kümeler. bir-iki satırla i¸lerimizi halletmemizi sa˘ layabilir. küme g s s olu¸tururken listelerden faydalandık. "armut". "kebap"]) Böylelikle. demetler ve sözlüklerin aksine kümelerin ayırt edici bir i¸areti yoktur. Bu bölümün sonunda küme denen seyin ne oldu˘ unu ve ne i¸e yaradı˘ ını ö˘ reneceksg ¸ g s g g eniz. "armut". s Kümeleri ö˘ rendi˘ imizde. içinde ö˘ e barındıran ilk kümemizi ba¸arıyla olu¸turduk. Gördü˘ ünüz gibi set() fonksiyonu içindeki ö˘ eler bir liste s g g içinde yer alıyor. matematikten bildi˘ imiz “küme” kavramının sahip oldu˘ u bütün özellikleri ta¸ır. Örne˘ in bo¸ bir kümeyi söyle olu¸turuyoruz: s s g s ¸ s >>> bos_kume = set() Listeler. Yani g g s kesi¸im. Küme olu¸turmak çok kolay bir i¸lemdir. bunların kimi zaman hiç tahmin bile edemeyece˘ imiz yerlerde g g g i¸imize yaradı˘ ını görece˘ iz. Dikkat ederseniz. birle¸im ve fark gibi özellikler Python’daki setler için de geçerlidir. "kebap"] >>> kume = set(liste) 126 . Küme olu¸turs s mak için set() fonksiyonundan yararlanıyoruz. Normalde uzun uzun kod yazmayı gerektiren durumlarda s g g kümeleri kullanmak. s s 12.

’sistem çekirde˘i’. ’t’. ’da˘ıtım’} s g g Bir de suna bakalım: ¸ >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kume = set(kardiz) >>> print kume set([’a’. Tek karakterlik dizilerden g bile küme olu¸turabiliriz: s >>> kardiz = "a" >>> kume = set(kardiz) Ama sayılardan küme olu¸turamayız: s >>> n = 10 >>> kume = set(n) TypeError: ’int’ object is not iterable Peki sözlükleri kullanarak küme olu¸turabilir miyiz? Evet. kümeler aynı ö˘ eyi g birden fazla tekrar etmez. ’h’. "kebap") >>> kume = set(demet) Hatta ve hatta karakter dizilerinden dahi küme yapabiliriz: >>> kardiz = "Python Programlama Dili için Türkçe Kaynak" >>> kume = set(kardiz) Kullandı˘ ımız karakter dizisinin böyle uzun olmasına da gerek yok.Bu daha temiz bir görüntü oldu. o karakter dizisi içindeki her bir karakteri tek bir kez g g içeriyor. ’D’. ’y’]) Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. ’P’. ne yapaca˘ ınızı biliyorsunuz. Yani mesela e˘ er bir listeyi s g .. Yani mesela “Python Programlama Dili” içinde iki adet “P” karakteri var. ’o’. Buradan anlıyoruz ki. "armut". ’r’. "da˘ıtım": "Ubuntu GNU/Linux"} g >>> kume = set(bilgi) Böylece kümeleri nasıl olu¸turaca˘ ımızı ö˘ rendik. neden olmasın? s >>> bilgi = {"i¸letim sistemi": "GNU". ’ ’. s g . Bir karakter dizisini küme olarak tanımlayıp ekrana ¸ s yazdırdı˘ ımızda elde etti˘ imiz çıktı. ’l’. ’i’. E˘ er olu¸turdu˘ unuz kümeyi ekrana yazdırs g g g s g mak isterseniz. "sistem çekirde˘i": "Linux". Bu çok önemli bir özelliktir ve pek çok yerde i¸imize yarar. Elbette küme tanımlamak için mutlaka liste kullanmak zorunda de˘ iliz. ˙ g Istersek demetleri de küme haline getirebiliriz: >>> demet = ("elma". ’n’. Aynı dus rum karakter dizisi dı¸ında kalan öteki veri tipleri için de geçerlidir. ’m’. ama çıktıda bu iki “P” karakterinin yalnızca biri görünüyor. Burada tanımladı˘ ınız küme de˘ i¸kenini kullang g gs manız yeterli olacaktır: >>> kume {’i¸letim sistemi’.. ’g’.

"çilek". "armut". "a˘aç". ’__doc__’. Ö˘ rendi˘ imiz bu bilgi sayesinde. a˘aç g elma s ¸eker kebap çilek armut Gördü˘ ünüz gibi.. kümeler için de set() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız: g >>> dir(set) [’__and__’. liste içinde birden fazla bulunan ö˘ eler. ’__iter__’. "¸eker". "çilek". O halde hiç vakit kaybetmeden yolumuza devam edelim. liste ö˘ elerini e¸siz ve benzersiz bir hale getirdik.. Nasıl liste için list(). ’__iand__’.count(i)) elma listede 3 kez geçiyor! kiraz listede 2 kez geçiyor! armut listede 1 kez geçiyor! kebap listede 1 kez geçiyor! çilek listede 1 kez geçiyor! Burada set(liste) ifadesini kullanarak.. "armut". Artık biz bir veri tipinin g metotlarını nasıl listeleyece˘ imizi çok iyi biliyoruz. Python’daki kümeler yardımıyla teke g g indirilebiliyor. ’__delattr__’. g sözlük için de dict() fonksiyonlarını kullanıyorsak. ’__init__’. ’__class__’. g g g 12. ’__or__’. "kebap". ’__ge__’.2 Kümelerin Metotları Daha önceki veri tiplerinde oldu˘ u gibi.. o listedeki ö˘ eler küme içinde yalnızca bir kez geçecektir. . Kümeler ancak birden fazla oldu˘ unda bunlarla s g yararlı i¸ler yapabiliriz. ’__reduce_ex__’. kümelerin de metotları vardır. ’__ne__’. ’__getattribute__’. print "%s listede %s kez geçiyor!"%(i. "kiraz". ’__format__’. ’__ixor__’. kümemiz bu ö˘ eleri teke indirecektir. daha önce gördü˘ ümüz count() metodunu da kullanarak. "¸eker". g s¸ Esasında tek bir küme pek bir i¸e yaramaz. ’__eq__’. liste. birle¸imini veya farkını bulabilmek için s s öncelikle elimizde birden fazla küme olması gerekiyor. "elma". ba¸ka kümelerle kar¸ıla¸tırılas g s s s bilme kabiliyetidir. Çünkü kümelerin en önemli özelli˘ i. ’__gt__’. "elma". "¸eker"] g s s >>> for i in set(liste): . Yani mesela kümelerin kesi¸imini. "elma". "kebap".küme haline getiriyorsak. ’__isub__’.. "kiraz".. ’__len__’. demet için tuple(). print i .. . s . "armut". Listede g aynı ö˘ eden iki-üç tane bulunsa bile. ’__le__’. ’__lt__’.. ’__repr__’. ’__contains__’.. g g >>> liste = ["elma". ˙ste biz de simdi bu tür i¸lemleri nasıl I¸ ¸ s yapaca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. ’__rand__’. ’__hash__’. ’__new__’. ’__ior__’. ’__reduce__’. g g g söyle bir kod yazabiliriz: ¸ >>> liste = ["elma".. "kebap"] >>> for i in set(liste): .

.. de˘ i¸tirilebilir bir veri tipidir.1 clear metodu Kümelerle ilgili olarak inceleyece˘ imiz ilk metot clear(). gs 12. ’difference’. ’__xor__’. ’discard’. ’intersection_update’. ’isdisjoint’. ’__sizeof__’.. ’__sub__’. ’update’] Hemen i¸imize yarayacak metotları alalım: s >>> for i in dir(set): . ’intersection’. Bu arada if "__" not in i satırında “_” yerg ine “__” kullandı˘ ımıza dikkat edin. ’remove’. ’__str__’.’copy’. a d n >>> km. ’pop’. Burada s s g s da aynı vazifeyi görür: >>> km = set("adana") >>> for i in km: . print i . ’__rsub__’. ’symmetric_difference_update’.. ’union’.. Neden? Çünkü e˘ er sadece “_” kullanırsak symmetg g ric_difference ve symmetric_difference_update metotları çıktımızda yer almayacaktır. print i .2. ’issuperset’. ’__rxor__’. Sözlüklerde bu metodun görevi sözlü˘ ün içini bo¸altmak idi. add clear copy difference difference_update discard intersection intersection_update isdisjoint issubset issuperset pop remove symmetric_difference symmetric_difference_update union update Gördü˘ ünüz gibi kümelerin epey metodu var. ’symmetric_difference’. ’__setattr__’.’__ror__’. ’add’.clear() >>> km set([]) . ’__subclasshook__’. ’clear’.. if "__" not in i: . ’issubset’. Bu metodu daha önce sözlükleri g çalı¸ırken de görmü¸tük. ’difference_update’.... Unutmadan söyleyelim: Kümeler de. tıpkı listeler ve sözlükler gibi..

’h’.. Örne˘ in add() gs g bu tür metotlardan biridir. ama bu ¸ s iki kümenin çıktılarına baktı˘ ımız zaman ö˘ e sıralamasının birbirinden farklı oldu˘ unu görüyg g g oruz. g s 12.2 copy metodu Listeler ve sözlükleri incelerken copy() adlı bir metot ö˘ renmi¸tik. Çünkü. ’n’. ’k’. "kebap"]) >>> kume. Add kelimesi Türkçe’de “eklemek” anlamına gelir. Elde etti˘ imiz çıktıda ö˘ eler rastgele diziliyor. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. .2.2. "armut".. g s g g Dolayısıyla ö˘ elere sıralarına göre eri¸emiyoruz. kümeler de sırasız veri tipleriymi¸. ’n’]) >>> km set([’a’. üzerlerinde de˘ i¸iklik yapmamıza müsaade eden metotlar da içerir. E˘ er g g g kümede zaten varolan bir ö˘ e eklemeye çalı¸ırsak kümede herhangi bir de˘ i¸iklik olmayacakg s gs tır. Bu metot aynı zamanda g s kümelerle birlikte de kullanılabilir.. daha önce de söyledi˘ imiz gibi.Burada önce “km” adlı bir küme olu¸turduk. ’kebap’. Üstelik i¸levi de aynıdır: s >>> km = set("kahramanmara¸") s >>> yedek = km.add(i) . ’m’. ’\x9f’]) Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. ’m’. “km” adlı kümeyi “yedek” adıyla kopyaladık. bunların de˘ i¸tirilebilir bir veri tipi oldu˘ unu söylemi¸tik.. Demek ki. bu metot yardımıyla kümelerimize yeni ö˘ eler ilave edebilece˘ iz.. ’k’. g g E˘ er bir kümeye birden fazla ö˘ eyi aynı anda eklemek isterseniz for döngüsünden yararlang g abilirsiniz: >>> yeni = [1.add("çilek") >>> print kume set([’elma’. kümemize çilek adlı yeni bir ö˘ e ekledik. tıpkı sözlüklerde oldu˘ u gibi. kume. ’h’.. Daha sonra da clear() metodunu kullanarak bu s kümenin bütün ö˘ elerini sildik.copy() >>> yedek set([’a’. add() metodunu kullanarak. Aynen sözlüklerde oldu˘ u gibi.2. g s g 12. ’r’.3 add metodu Kümelerden bahsederken. Hemen s g g g bunun nasıl kullanıldı˘ ına bakalım: g >>> kume = set(["elma".3] >>> for i in yeni: . Artık elimizde bo¸ bir sözlük var. ’\x87ilek’]) Gördü˘ ünüz gibi. ’\x9f’. Dolayısıyla gs g s kümeler. ’r’. Bu da bize kümelerle ilgili çok önemli bir bilgi daha veriyor. kümeler her bir ö˘ eyi tek bir sayıda barındırır. ’armut’.

2. 5]) >>> k1. k1’de bulunup k2’de bulunmayan ö˘ eleri elde ediyoruz. 2..4 difference metodu Bu metot iki kümenin farkını almamızı sa˘ lar. g 12. “madem eksi i¸aretini kullanabiliyoruz. Yani ikinci kullanımda k2’de bulunup k1’de bulunmayan ö˘ eleri alıyoruz. Sırası gelince bu metodu da görece˘ iz. 10]) >>> k1. birinci kullanımda. ’elma’. 3. >>> k2 . Örne˘ in: g g >>> k1 = set([1. Yani? g Hemen bir örnek verelim: >>> k1 = set([1.. ’\x87ilek’. Ama bu i¸lemi yapmanın ba¸ka bir s s yolu daha vardır. o halde artı i¸aretini de kullanabiliriz!” gibi bir s s fikir do˘ ru de˘ ildir. 2.. 5]) >>> k2 = set([3. 5]) Demek ki k1’in k2’den farkı buymu¸.5 difference_update metodu Bu metot. 4]) Gördü˘ ünüz gibi.difference_update(k2) set([2]) >>> print k1 . 2. 4. Bu i¸lem için Python’da ayrı bir metot bulunur. ’armut’]) Burada yeni adlı listeyi kümeye for döngüsü ile ekledik. g g ˙ Ikinci kullanımda ise bunun tam tersi. Peki k2’nin k1’den farkını bulmak istersek ne yapaca˘ ız? s g >>> k2. g g 12.difference(k2) set([1. 3.. ’kebap’.veya. Bu metodun adı update() s metodudur. g ˙ Isterseniz uzun uzun difference() metodunu kullanmak yerine sadece eksi (-) i¸aretini kullas narak da aynı sonucu elde edebilirsiniz: >>> k1 . 3. 3]) >>> k2 = set([1. difference() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lar. 2.k1 Hayır.difference(k1) set([10.k2 .2.>>> kume set([1.

set([2]) >>> print k2 set([1. "at". "köpek". in <module> KeyError: ’fare’ Bu iki metot arasındaki bu fark önemli bir farktır.6 discard metodu Bir önceki bölümde ö˘ rendi˘ imiz add() metodu yardımıyla. bu metot k1’in k2’den farkını aldı ve bu farkı kullanarak k1’i yeniden olu¸g s turdu.7 remove metodu Bu metot da bir önceki bölümde gördü˘ ümüz discard() metoduyla aynı i¸levi yerine getirir. Yani olmayan bir ö˘ eyi silmeye çalı¸tı˘ ımızda hata vermemesi. Dolayısıyla difference_update() metodunu g uyguladı˘ ımızda k1’in ö˘ elerinin silinip yerlerine 2 adlı ö˘ enin geldi˘ ini görüyoruz. ’deve’.remove("köpek") Peki discard() varken remove() metoduna ne gerek var? Ya da tersi. Yani hata mesajı g g s ¸ almayız: >>> hayvanlar.2. ’at’]) E˘ er küme içinde bulunmayan bir ö˘ e silmeye çalı¸ırsak hiç bir sey olmaz. Bazen yazdı˘ ımız programlarda.discard("kedi") >>> print hayvanlar set([’ku\x9f’. 5]) Gördü˘ ünüz gibi. g s g 12. Bu iki metot aynı i¸levi yerine getirse de aralarında önemli bir fark vardır. Hatırlarsanız diss card() metoduyla. g . Bu bölümde ö˘ renece˘ imiz discard() metodu ise kümeden g g g ö˘ e silmemizi sa˘ layacak: g g >>> hayvanlar = set(["kedi". kümede olmayan bir ö˘ eyi g s g g silmeye çalı¸ırsak. "ku¸".remove("fare") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". duruma g göre her iki özelli˘ e de ihtiyacımız olabilir.2.discard("yılan") Burada etkile¸imli kabuk sessizce bir alt satıra geçecektir. "deve"]) s >>> hayvanlar. önceden olu¸turdu˘ umuz bir kümg g s g eye yeni ö˘ eler ekleyebiliyorduk. kümede olmayan bir ö˘ eyi silmeye çalı¸ırsak herhangi bir hata mesajı alg s mayaca˘ ımızı söylemi¸tik. k1 ile k2 arasındaki tek fark 2 adlı ö˘ e idi. "inek". 3. E˘ er remove() metodunu kullanarak. line 1. g s E˘ er bir kümeden ö˘ e silmek istersek remove() metodunu da kullanabiliriz: g g >>> hayvanlar. Bu metodun en önemli özelli˘ i s g budur. ’inek’. g g g g 12. hata mesajı alırız: s >>> hayvanlar. ’k\x94pek’. discard() metodunun aksine.

4]) >>> k2 = set([1. E˘ er kullanıcı gs gs g g herhangi bir Türkçe harf içermeyen bir kelime girerse set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi bo¸ olacaktır. 3.. Programda asıl i¸i yapan kısım su satırdır: g s ¸ if set(tr) & set(parola): print "Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!" Burada aslında söyle bir sey demi¸ oluyoruz: ¸ ¸ s E˘ er set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi bo¸ de˘ ilse. Burada gs g basitçe. s ˙ Isterseniz bu metot için örnek bir program verelim.intersection(k2) set([1. Adından da anladı˘ ımız gibi. 3.8 intersection metodu intersection kelimesi Türkçe’de “kesi¸im” anlamına gelir. tr de˘ i¸keni ile parola de˘ i¸keni arasındaki ortak ö˘ eleri sorguluyoruz. Dolayısıyla bu iki küme g s arasındaki ortak elemanları bulmu¸ oluyoruz. difference() kelimesi yerine “-” i¸aretini de s kullanabilece˘ imiz. 5.2. söylemi¸tik. Bu kodlarda kümeleri nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin.. difference() metodunu anlatırken. inters g section() metodu bize iki kümenin kesi¸im kümesini verecektir: s >>> k1 = set([1. Benzer bir durum intersection() metodu için de geçerlidir. 3]) Python programcıları genellikle uzun uzun intersection yazmak yerine “&” i¸aretini kullanırlar. bu metot bize k1 ve k2’nin kesi¸im kümesini veriyor.coding: utf-8 -*tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I parola = raw_input("Sisteme giri¸ için bir parola belirleyin: ") s if set(tr) & set(parola): print "Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!" else: print "Parolanız kabul edildi!" Burada e˘ er kullanıcı. parola belirlerken içinde Türkçe bir harf geçen bir kelime yazarsa prog gramımız kendisini Türkçe harf kullanmaması konusunda uyaracaktır. Böylece gerçek hayatta bu metodu nasıl kullanabilece˘ imizi görmü¸ oluruz: g s # -*. 3]) Gördü˘ ünüz gibi.12. 7]) >>> k1. 2. kullanıcının girdi˘ i s s g kelime içindeki harflerden en az birinin tr adlı de˘ i¸ken içinde geçti˘ i anlamına gelir. ˙ s s Isterseniz küçük bir deneme yapalım: . ˙ g s Iki kümenin kesi¸imini bulmak için “&” i¸aretinden yararlanabiliriz: s s >>> k1 & k2 set([1. kullanıcıya g s s g “Parolanızda Türkçe harfler kullanmayın!” uyarısını göster! set(tr) ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesinin bo¸ olmaması. s Hatırlarsanız.

E˘ er kullanıcımız “kalem” gibi Türkçe harf içermeyen bir g kelime girerse: >>> tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I >>> parola = "kalem" >>> set(tr) & set(parola) set([]) Gördü˘ ünüz gibi. 3. 3]) >>> k2 = set([1. g ˙ste intersection_update metodu da buna çok benzer bir i¸levi yerine getirir. ˙ Ilerde dosya i¸lemleri konusunu i¸lerken bu s s metottan nasıl yararlanabilece˘ imizi de anlataca˘ ız. 5]) >>> k1. intersection() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lag maktır: >>> k1 = set([1. 3]) >>> print k1 set([1. intersection_update() metodu k1’in bütün ö˘ elerini sildi ve yerlerine k1 ve g g k2’nin kesi¸im kümesinin elemanlarını koydu. s .9 intersection_update metodu Hatırlarsanız difference_update() metodunu i¸lerken söyle bir sey demi¸tik: s ¸ ¸ s Bu metot. 3]) >>> print k2 set([1.2.>>> tr = "¸çö˘üı¸ÇÖ˘Ü˙" s g S G I >>> parola = "çilek" >>> set(tr) & set(parola) set([’ç’]) Burada kullanıcının “çilek” adlı kelimeyi girdi˘ ini varsayıyoruz. 3. Bu metodun I¸ s görevi. 2. difference() metodundan elde edilen sonuca göre bir kümenin güncellenmesini sa˘ lar. elde etti˘ imiz küme bo¸. g g 12. dolayısıyla da programımız s kullanıcıya uyarı mesajı gösterecektir. Dolayısıyla böyle bir durumda programımız kulg g s lanıcıya herhangi bir uyarı mesajı göstermeyecektir. 5]) Gördü˘ ünüz gibi. intersection() metodunu pek çok yerde kullanabilirsiniz. Hatta iki dosya arasındaki benzerlikleri bulmak için dahi bu metottan yararlanabilirsiniz. Böyle bir durumda set(tr) g ve set(parola) kümelerinin kesi¸im kümesi “ç” harfini içerecek.intersection_update(k2) set([1.

isdisjoint() metodu False çıktısı veriyor.12.2.. bir önceki bölümde gördü˘ ümüz issubset() metoduna benzer. e˘ er de˘ ilse False çıktısını verecektir: g g g >>> a = set([1. Yani bir kümenin. 3]) >>> b = set([2. E˘ er bir küme ba¸ka bir kümenin alt kümesi ise bu metot bize g g s True de˘ erini verecek.isdisjoint(b) True Burada a ve b kümeleri ortak hiç bir elemana sahip olmadı˘ ı için “Do˘ ru” anlamına gelen True g g çıktısını elde ediyoruz. Bir de suna bakalım: ¸ >>> a = set([1. 3. 3]) >>> b = set([0. 1. a ve b kümesinin kesi¸imi bo¸ olmadı˘ ı için. 12. 2. Matematik derg slerinde gördü˘ ümüz “kümeler” konusunda hatırladı˘ ınız “b kümesi a kümesini kapsar” g g .. “Hayır de˘ il. 3. 5]) >>> b = set([2. 2. basitçe isdisjoint() metodundan yararlanabilirsiniz: g g >>> a = set([1. 4. Burada temel olarak su soruyu g g ¸ sormu¸ oluyoruz: s a ve b ayrık kümeler mi? Python da bize cevap olarak. yani bu iki küme ortak en az bir g s s g ö˘ e barındırdı˘ ı için.” anlamına gelen False çıktısını veriyor. 6]) >>> a. 4. bir kümenin bütün elemanlarının ba¸ka bir küme içinde yer alıp yer als madı˘ ını sorgulayabiliriz. isdisjoint() metodunu kullanarak iki kümenin kesi¸im s kümesinin bo¸ olup olmadı˘ ı sorgulayabilirsiniz. Hatırlarsanız aynı i¸i bir önceki bölümde s g s gördü˘ ümüz intersection() metodunu kullanarak da yapabiliyorduk. 12. 4.isdisjoint(b) False Gördü˘ ünüz gibi. Ama e˘ er hayattan tek g g beklentiniz iki kümenin kesi¸im kümesinin bo¸ olup olmadı˘ ını. 2.11 issubset metodu Bu metot yardımıyla. 6]) >>> a. yani bu iki kümenin ortak eles s g man içerip içermedi˘ ini ö˘ renmekse. çünkü a kümesinin bütün ö˘ eleri b kümesi içinde yer alıyor.2.issubset(b) True Bu örnekte True çıktısını aldık. g Yani a.12 issuperset metodu Bu metot. ba¸ka bir kümenin alt kümesi olup olmadı˘ ını bu g s g metot yardımıyla ö˘ renebiliriz. Çünkü a g ve b kümelerinin ortak bir elemanı var (2).2. 5]) >>> a.10 isdisjoint metodu Bu metodun çok basit bir görevi vardır. b‘nin alt kümesidir.

4.2. 6. 4. 2. 2. 3. kume.13 union metodu union() metodu iki kümenin birle¸imini almamızı sa˘ lar. Hemen bir örnek verelim: s g >>> a = set([2.. 3.. 4. ’kebap’. 2. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> a = set([1. 8]) >>> b = set([1.. 5]) >>> a. 1. ’elma’.14 update metodu Hatırlarsanız add() metodunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s >>> kume = set(["elma". 2.issuperset(a) True Burada ise. 4.ifadesini bu metotla gösteriyoruz. 6. set([1. 12. Önce bir önceki derste gördü˘ ümüz örne˘ e bakalım: g g >>> a = set([1. “b kümesi a kümesini kapsar.2.” sonucuna ula¸ıyoruz. 3. "armut". 5. ’\x87ilek’.add(i) . 7]) >>> a. 5]) >>> b.union(b) {1. 8} Önceki bölümlerde gördü˘ ümüz bazı metotlarda oldu˘ u gibi.” sonucunu elde ediyoruz. 12. “a kümesi b kümesinin alt kümesidir. union() metodu yerine “|” i¸aretini de kullanabiliriz: s >>> a | b union() metodu yerine. 3. ’armut’]) Bu örne˘ i verdikten sonra da söyle bir sey demi¸tik: g ¸ ¸ s . 2. 5. 3]) >>> b = set([0. 3. 1. bu metodun kısayolu olan “|” i¸areti Python programcıları tarafından s daha sık kullanılır. 2. 2. union() metodu da bir kısayola g g sahiptir.issubset(b) True Buradan. 3] >>> for i in yeni: . "kebap"]) >>> yeni = [1. Yani b kümesi a kümesinin bütün elemanlarını içinde barındırıyor. 3]) >>> b = set([0.. 7.

2.2. Demek ki bu ö˘ e b kümesinde bulunuyor. Bu metot. Peki ya kümelerin ikisinde de bulunmayan ö˘ eleri aynı anda nasıl alaca˘ ız? s g g i¸te bu noktada yardımımıza symmetric_difference() adlı metot yeti¸ecek: s s >>> a.difference(b) set([2]) Demek ki a kümesinde bulunup b kümesinde bulunmayan ö˘ e 2 imi¸.“Burada yeni adlı listeyi kümeye for döngüsü ile ekledik. g 12. Ama bu i¸lemi yapmanın ba¸ka bir s s yolu daha vardır. "kebap"]) >>> yeni = [1.update(yeni) >>> print kume {1. 2. 4. Bu i¸lem için Python’da ayrı bir metot bulunur. 3] >>> kume. ˙ g Isterseniz yukarıdaki örne˘ i. ’elma’.difference(a) set([4]) Bu da bize “4” çıktısını verdi. 5]) E˘ er a kümesinin b kümesinden farkını bulmak istersek söyle yapıyoruz: g ¸ >>> a. "armut". bu metodu kullanarak tekrar yazalım: g >>> kume = set(["elma". 5]) >>> b = set([1.15 symmetric_difference metodu Daha önceki bölümlerde difference() metodunu kullanarak iki küme arasındaki farklı ö˘ eleri g bulmayı ö˘ renmi¸tik. g s 12. ’armut’} Gördü˘ ünüz gibi. g s ric_difference_update() metodu da bunlara benzer bir i¸levi yerine getirir: s symmet- . for döngüsünü kullanmaya gerek kalmadan aynı sonucu elde edebildik.16 symmetric_difference_update metodu Daha önce difference_update ve intersection_update gibi metotları ö˘ renmi¸tik. ’kebap’. 4]) Böylece iki kümede de bulunmayan ö˘ eleri aynı anda almı¸ olduk. Metodumuzun adı update(). bir kümeyi I¸ g güncellememizi sa˘ lar. 3.2. ama a kümesinde g bulunmuyormu¸. 2.symmetric_difference(b) set([2.” s ˙ste bu metodu ö˘ renmenin vakti geldi. g s Bir de b kümesinde bulunup a kümesinde bulunmayan ö˘ elere bakalım: g >>> b. Örne˘ in elimizde söyle iki küme var diyelim: g s g ¸ >>> a = set([1.

’__lt__’. "ayva"]) Dondurulmu¸ kümeleri bu sekilde olu¸turuyoruz. Bu s konuları sık sık tekrar etmek. Simdi bu dondurulmu¸ kümenin metotlarına s ¸ s ¸ s bakalım: >>> dir(dondurulmus) [’__and__’. ’__class__’.3 Dondurulmu¸ Kümeler (Frozenset) s Daha önce de söyledi˘ imiz gibi. Gerçi bu metot bize hiç yabancı de˘ il. Ancak kimi durumlarda. küme g ö˘ elerini tamamen rastgele siliyor. g Böylelikle Python’da Listeler. bu metot listenin g g bir ö˘ esini silip ekrana basıyordu. ’__hash__’. 12. g g Bu metodu listeler konusundan hatırlıyoruz. ’__doc__’.4. symmetric_difference() metodunun sonucuna göre güncellenmi¸ oldu.2. Orada ö˘ rendi˘ imize göre. ’__le__’. ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapılamayan kümelere de ihtiyaç duyabilirsiniz. Demetler ço˘ u zaman. Hatırlarsanız lisg gs teler ve demetler arasında da buna benzer bir ili¸ki var. Zaten kümelerin g gs add() ve remove() gibi metotlarının olması bu durumu teyit ediyor. "armut". Dilerseniz hemen bununla ilgili bir örnek verelim: >>> dondurulmus = frozenset(["elma". 4]) Gördü˘ ünüz gibi. ’__format__’.. ’__ge__’. ’__len__’. yerlerine symmetric_difference() metoduyla g g elde edilen çıktı geldi.symmetric_difference_update(b) >>> print a set([2.2. ’__gt__’. Burada da g g kümelerin ö˘ elerini silip ekrana basıyor: g >>> a = set(["elma". kümeler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliyoruz. 5]) >>> b = set([1. ’__or__’. ˙ste Python aynı imkanı bize kümelerde de gs I¸ sa˘ lar. 5]) >>> a. ’__getattribute__’. ’__delattr__’. Demetler. hiç olmazsa arada sırada göz gezdirmek bazı seylerin zihnimizde ¸ yer etmesi açısından oldukça önemlidir. E˘ er ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapılamayan bir küme olu¸turmak isterseniz set() yerg g g gs s ine frozenset() fonksiyonunu kullanabilirsiniz. Aslında buradaki fonksiyonu da farklı de˘ il. ’__new__’. s 12. a kümesinin eski ö˘ eleri gitti. ’__iter__’. ’__init__’. "armut".>>> a = set([1. Bu metot.pop() ’elma’ Peki bu metot hangi ölçüte göre kümeden ö˘ e siliyor? Herhangi bir ölçüt yok.17 pop metodu ˙ Inceleyece˘ imiz son metot pop() metodu olacak.. ’__ne__’. ’__eq__’. Sözlükler ve Kümeler konusunu bitirmi¸ olduk. üzerinde s g de˘ i¸iklik yapılamayan bir liste gibi davranır. ’__contains__’. Yani a kümesi. "kebap"]) >>> a. .

Demetler bölümünde söyle bir soru sormu¸tuk: ¸ s Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ liste = ["elma". ’issubset’. Bu hatayı ba¸ka hangi durumg s s larda alırsınız? 4. Programınız g g tam olarak söyle bir çıktı vermeli: ¸ elma ö˘esi listede 3 kez geçiyor! g armut ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kiraz ö˘esi listede 2 kez geçiyor! g çilek ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g kebap ö˘esi listede 1 kez geçiyor! g Kümeler bölümünde ö˘ rendi˘ iniz bilgileri de dikkate alarak bu programı yeniden yazın. bu veri tiplerini olu¸turma bakımından s s g s kümelerle öteki veri tipleri arasında nasıl bir fark görüyorsunuz? 2. g g . ’copy’. ’__reduce_ex__’. ’__subclasshook__’. "elma". ’intersection’. Karakter dizilerini. ’__str__’. 3. ’__rsub__’. ’isdisjoint’. ’issuperset’. Ancak aynı s seyi sayıları kullanarak yapamıyoruz. sözlük ve kümeleri kar¸ıla¸tırdı˘ ınızda. ’__reduce__’. ’__sizeof__’. "kiraz". "kiraz". demet. "elma".4 Bölüm Soruları 1. update() gibi. ’symmetric_difference’. ’__sub__’. listeler ile demetler arasındaki fark gibidir.’__rand__’. demetleri ve listeleri kullanarak küme olu¸turabiliyoruz. ’__repr__’. 12. ’__ror__’. ’__xor__’. "çilek". Kullanıcıdan gelen renk adlarını programın sonunda kullanıcıya bildirin. Bir küme içinde herhangi bir ö˘ enin bulunup bulunmadı˘ ını nasıl sorgulayabilece˘ imizi g g g gösteren bir örnek kod yazın. "armut". Dondurulmu¸ kümeler ile normal kümeler arasında i¸lev olarak hiçbir fark yoktur. Sayılardan küme olu¸turmak istedi˘ imizde söyle bir hata ¸ s g ¸ mesajı veriyor bize Python: >>> a = 10 >>> set(a) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". remove(). ’difference’. Liste. "kebap"] Bu listedeki her bir ö˘ enin. Bu ikisi s s arasındaki fark. in <module> TypeError: ’int’ object is not iterable Burada Python bize kabaca söyle bir sey söylemi¸ oluyor: “Sayılar üzerinde döngü kurula¸ ¸ s maz!”. g yani renk adları tekrar etmemeli. Kullanıcıya renk adları soran bir program yazın. Ancak kullanıcının girdi˘ i her renk adı kendisine bir kez bildirilmeli. de˘ i¸iklik yapmaya yönelik metotlar listede g gs yok. add(). listede kaç kez geçti˘ ini söyleyen bir program yazın. ’__rxor__’. 5. ’__setattr__’. ’union’] Gördü˘ ünüz gibi. Aldı˘ ınız bu hata mesajının anlamı üzerinde dü¸ünün. line 1.

dilekçe metnindeki bir hatayı düzeltmek g 140 . yukarıdaki gibi bir durumda elinde bir dilekçe tasla˘ ı bulundurur ve sadece de˘ i¸tirmesi gereken kısımları g gs de˘ i¸tirip dilekçeyi hazır hale getirir. hem de bu kodların s s bakımını yapmak çok zordur. Saygılarımızla. g g Yani mesela dilekçeyi Mehmet Bey’e gönderece˘ iniz zaman yazıya Mehmet Bey’in adını.. #!/usr/bin/env python # -*. 15.01. Her defasında aynı bilgileri en ba¸tan yazmaz. g gs Bu kodları bu sekilde yazmak oldukça verimsiz bir yoldur. Orçun Kunek""" Bu dilekçe Mehmet Bey’e gidiyor.12. Saygılarımızla.BÖLÜM 13 Fonksiyonlar Simdi söyle bir dü¸ünün: Diyelim ki çalı¸tı˘ ınız i¸yerinde her gün bir yerlere dilekçe gönderiy¸ ¸ s s g s orsunuz.. Dilerseniz gs s anlattı˘ ımız bu durumu Python programlama dili ile temsil etmeye çalı¸alım: g s #!/usr/bin/env python # -*. Çünkü bu sistem hem program¸ cıya çok vakit kaybettirir. hem fazlasıyla kopyala-yapı¸tır i¸lemi gerektirir.2010 tariginde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. 19. Yani mesela yukarıdaki iki dilekçenin aynı program içinde oldu˘ unu varsayarsak.coding: utf-8 -*print """Sayın Mehmet Bey. Ayrıca tabii dilekçe g üzerindeki tarih bilgilerini de güne göre düzenliyorsunuz. Mantıklı bir insan. Ahg met Bey’e gönderece˘ iniz zaman ise Ahmet Bey’in adını yazıyorsunuz. Sadece bir-iki yer de˘ i¸iyor.2009 tariginde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. Aslında farklı yerlere gönderdi˘ iniz bu dilekçeler temel olarak aynı içeri˘ e sahip.coding: utf-8 -*print """Sayın Ahmet Bey. Orçun Kunek""" Burada dikkat ederseniz iki dilekçenin metin içeri˘ i aslında aynı. E˘ er dilekçe metni üzerinde bir de˘ i¸iklik yapmak isterseniz g gs program içindeki ilgili kodları tek tek bulup düzeltmeniz gerekir. ˙ Isterseniz bir tane de Ahmet Bey’e yazalım.

istedi˘ imizde aynı düzeltmeyi birkaç farklı yerde yapmamız gerekir. Biz de bu bölümde bu faydalı aracı nasıl kullanaca˘ ımızı ö˘ renecek ve bu aracı g g olabildi˘ ince ayrıntılı bir sekilde incelemeye çalı¸aca˘ ız. def fonksiyon_adi(): satırından sonra gelen kısmın girintili yazılmasıdır. s g Simdi biz bu yazım hatasını düzeltmek istedi˘ imizde. Ama henüz i¸imiz bitmedi. de˘ il mi? ˙ste Python buna benzer durumlar için bize “fonksiyon” denen g I¸ bir araç sunar. Bu fonksiyonun s s bir i¸e yarayabilmesi için bunun altını doldurmamız gerekiyor. Böylece ilk fonksiyonumuzu tanımlamı¸ olduk. ardından da fonksiyonumuzun adını yazıyoruz. g ¸ s g 13. Bu bakım ve taslakg s lama i¸ini kolayla¸tıracak bir çözüm olsa ve bizi aynı seyleri tekrar tekrar yazmaktan kurtarsa s s ¸ ne kadar güzel olurdu.. Fonksiyon tanımının iki nokta s üst üste i¸areti ile bitmesinden. bütün dilekçe metinlerini tek tek gözden ¸ g geçirmemiz gerekecektir.coding: utf-8 -*- . Gördü˘ ünüz gibi. Python’da fonksiyonları g söyle tanımlıyoruz: ¸ def fonksiyon_adi(): . Simdi bu fonksiyonun hayat kazanmasını sa˘ layacak kodları gireg ¸ g biliriz: #!/usr/bin/env python # -*. ˙ satırda “tarihinde” yazaca˘ ımıza “tariginde” yazmı¸ız. ¸ Simdi isterseniz bu fonksiyonu nasıl kullanabilece˘ imizi görelim: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Burada dikkat etmemiz gereken en önemli s sey.. s g s Gelin isterseniz biz bu fonksiyonun altını çok basit bir sekilde dolduralım: ¸ def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" Böylece eksiksiz bir fonksiyon tanımlamı¸ olduk. önce def parçacı˘ ını. Örne˘ in yukarıdaki dilekçe g g metninde bir yazım hatası var. her metin düzenleyicide bulunan “bul-de˘ i¸tir” g s gs özelli˘ ini kullanabiliriz. Yalnız fonksiyon adlarında Türkçe karakter kullanmas s s manız gerekiyor.. Henüz bu fonksiyonun i¸letilmesini s sa˘ layacak kodu yazmadık. g g Fonksiyon adı olarak istedi˘ iniz her seyi yazabilirsiniz. Hele bir de dilekçe sayısı çok fazlaysa bu i¸lemin ne kadar zor olas ca˘ ını bir dü¸ünün. fonksiyg ¸ onun ne i¸e yaradı˘ ını anlatan kısa bir isim belirlemeniz hem sizin hem de kodlarınızı okuyan s g ki¸ilerin i¸ini bir hayli kolayla¸tıracaktır. Ama i¸ler her zaman bu kadar kolay olmayabilir. Tabii bu basit durum için. Ilk g s Tabii biz Mehmet Bey’e yazdı˘ ımız dilekçenin metnini Ahmet Bey’e yazaca˘ ımız dilekçeyi g g hazırlarken kopyala-yapı¸tır yaptı˘ ımız için aynı hata Mehmet Bey’e gidecek dilekçede de var.1 Fonksiyonları Tanımlamak Python’da fonksiyonları kullanabilmek için öncelikle fonksiyonları tanımlamamız gerekiyor.. Ayrıca fonksiyonları tanımlarken en sona parantez ve iki nokta üst üste i¸arets lerini de koymayı unutmuyoruz. Fonksiyon tanımlamak için def adlı bir parçacıktan yararlanaca˘ ız. sonraki satırın girintili olması gerekti˘ ini tahmin etmi¸sinizdir. Çünkü s g biz burada fonksiyonumuzu sadece tanımlamakla yetindik.coding: utf-8 -*def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" Bu kodları bir metin düzenleyiciye kaydedip çalı¸tırdı˘ ımızda hiç bir çıktı elde edemeyiz. Ancak fonksiyon adı belirlerken.

Bu s g ¸ satırı ekleyerek. g g 6. Python’da fonksiyonlar bizi aynı seyleri tekrar tekrar yazma zahmetinden kurtarır.. Python’da bir fonksiyon tanımı söyle bir yapıya sahiptir: ¸ def fonksiyon_adi(): . Bu satıra teknik g g s olarak fonksiyon ça˘ rısı (function call) adı verilir. en son satırdaki fonksiyon_adi() kodudur. g 3. s g Su ana kadar ö˘ rendiklerimiz ancak bu kadarını yapmamıza müsaade ediyor. daha önce tanımladı˘ ımız fonksiyonu ça˘ ırmı¸ oluyoruz. s s ¸ s 7. ˙ kısım s Ilk fonksiyonun tanımlandı˘ ı ba¸lık kısmı. g Yukarıdaki kodları çalı¸tırdı˘ ımızda ekrana merhaba fonksiyon! satırının yazdırıldı˘ ını göres g g ce˘ iz. Fonksiyon adlarını belirlerken Türkçe karakter kullanmıyoruz. Orçun Kunek""" dilekce_gonder() Elbette bu örnek Python’daki fonksiyonların bütün yeteneklerini ortaya koymaktan aciz. Python’da fonksiyonları kullanabilmek için öncelikle fonksiyonu tanımlamamız gerekir. Ama ne yapalım. Bir fonksiyon.. Ayrıca tanıms ladı˘ ımız fonksiyonun bir de gövdesinin olması gerekir. g Tebrikler! Böylece ilk eksiksiz fonksiyonunuzu hem tanımlamı¸. Fonksiyonlar bir bakıma bir taslaklama sistemi gibidir.def fonksiyon_adi(): print "merhaba fonksiyon!" fonksiyon_adi() Burada fonksiyonun çalı¸masını sa˘ layan sey. Bir fonksiyonu tanımlamak için def adlı parçacıktan yararlanıyoruz. Biraz sonra ¸ g ö˘ reneceklerimiz sayesinde fonksiyonlarla çok daha faydalı ve manalı i¸ler yapabilece˘ iz. Fonksiyonlarımıza verece˘ imiz adların olabildi˘ ince betimleyici olması herkesin hayrınadır.. 5. bu konunun en ba¸ında verdi˘ imiz dilekçe örne˘ ini de bir fonksiyon haline getirelim: s g g #!/usr/bin/env python # -*. 19. Örne˘ in su bir fonksiyondur: g g ¸ . Fonksiyon gövdesini girintili olarak g yazıyoruz. gövdedeki girintili kısmın bitti˘ i yerde biter. s g s Dilerseniz. Ba¸lık ve gövde dı¸ında kalan her sey fonksiyonun da dı¸ındadır. Biraz sonra verece˘ imiz örneklerde g bu durumu daha net olarak görece˘ iz. hem de ça˘ ırmı¸ oldunuz. Üstelik bu fonksiyon. 4. en ba¸ta bahsetti˘ imiz sorunları da çözemiyor henüz.12. g s g Yeni bir bölüme geçmeden önce isterseniz fonksiyonlarla ilgili olarak buraya kadar ö˘ rendi˘ imiz kısmı biraz irdeleyelim: g g 1. Dolayısıyla Python’da bir fonksiyon temel olarak iki kısımdan olu¸ur. ¸ 2.. Saygılarımızla. Elbette bir fonksiyonun i¸levli olabilmesi için sadece tanımlanması yetmez.coding: utf-8 -*def dilekce_gonder(): print """\ Sayın Mehmet Bey.2009 tarihinde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. ikinci kısım ise fonksiyonun içeri˘ ini olu¸turan g s g s gövde kısmıdır.

cift() adlı fonksiyonun görevi ise Girdi˘ iniz sayı bir çift g g sayıdır! çıktısı vermek. Mesela s s . s 8. Bu kodlarda özellikle fonksiyonların nerede ba¸layıp nerede bitti˘ ine dikkat edin. gövdesindeki girintili alanın sonuna g g s kadar devam eder. Girintili alanın dı¸ında kalan bütün kodlar o fonksiyonun dı¸ındadır. s g Örne˘ in yukarıdaki fonksiyonu söyle ça˘ ırıyoruz: g ¸ g def selamla(): print "merhaba!" print "nasılsın?" selamla() Dedi˘ imiz gibi.coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek() Burada tek() ve cift() adlı iki fonksiyon tanımladık. Ardından da kullanıcı tarafından girilen bu sayının tek mi yoksa çift mi oldu˘ unu denetliyg oruz. Aksi halde bu sayı tektir. bu fonksiyon def selamla(): satırıyla ba¸lar. tek() adlı fonksiyonun görevi ekrana Girdi˘ iniz sayı bir tek sayıdır! çıktısı. Tam g s s s olarak ne demek istedi˘ imizi biraz sonra gayet net bir sekilde anlamanızı sa˘ layacak örnekler g ¸ g verece˘ iz. Çünkü bu satır g g s selamla() fonksiyonunun gövdesini olu¸turan girintili kısmın dı¸ında yer alıyor. s s E˘ er bu söylediklerimiz size biraz kafa karı¸tırıcı gelmi¸se. yani bu sayı çiftse. E˘ er kullanıcının girdi˘ i g g g g sayı 2’ye tam olarak bölünüyorsa.def selamla(): print "merhaba!" print "nasılsın?" Bu fonksiyon def selamla(): satırıyla ba¸lar. Daha önce s g de dedi˘ imiz gibi. hiç endi¸e etmenize gerek yok. g Dilerseniz bu bölümü kapatmadan önce fonksiyonlarla ilgili birkaç basit örnek daha yaparak bu konuya ısınmanızı sa˘ layalım: g #!/usr/bin/env python # -*. print "nasılsın?" satırıyla biter. print "nasılsın?" satırıyla g s biter. Fonksiyonların i¸levli olabilmesi için bu fonksiyonlar tanımlandıktan sonra ça˘ rılmalıdır. e˘ er kullanıcının verdi˘ i sayı 2’ye tam olarak bölünmüyorsa g g o zaman da tek() adlı fonksiyon devreye girer. E˘ er sayı 2’ye tam olarak bölünüyorsa çifttir. daha önce tanımladı˘ ımız cift() adlı g fonksiyon devreye girecektir. Daha sonra Python’un raw_input() fonksiyonunu kullanarak kullanıcıdan bir sayı girmesini istiyoruz. bir fonksiyon def parçacı˘ ıyla ba¸lar. g Burada cift() ve tek() adlı fonksiyonları nasıl ça˘ ırdı˘ ımıza dikkat edin. Fonksiyon ça˘ rısı dedi˘ imiz selamla() satırı bu fonksiyonun dı¸ındadır. Yok.

gs s 13. Ama g ¸ s simdi ö˘ renece˘ imiz parametre kavramı sayesinde fonksiyonlarımıza takla atmayı ö˘ rete¸ g g g ce˘ iz. parangs gs g tez içindeki bu de˘ i¸kenlere parametre adı verilir. Yani bu parantezler bo¸ olabilir. benim adım istihza! . fonksiyon adını belirledikten g sonra bir parantez i¸areti kullanıyoruz.coding: utf-8 -*def selamla(): print "merhaba. Gelin isterseniz çok basit bir örnekle ba¸layalım: g s def selamla(isim): print "merhaba. bir fonksiyon tanımlarken. Simdi ¸ söyle bir örnek verdi˘ imizi dü¸ünelim: ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*. Bu parantez i¸aretleri. Fonksiyonlar söz konusu oldu˘ unda. benim adım istihza!" selamla() Burada fonksiyonumuzu tanımladıktan sonra en sondaki selamla() satırı yardımıyla fonksiyonumuzu ça˘ ırdık.yukarıdaki örnekte tek() ve cift() birbirinden ba˘ ımsız iki fonksiyondur. Zaten Python fonksiyonları da asıl gücünü bu parametrelerden alır. benim adım %s!" %isim Belki fark ettiniz. Bu de˘ i¸kenin adı isim. g g g Ancak yukarıda tanımladı˘ ımız fonksiyon oldukça kısıtlı bir kullanım alanına sahiptir.coding: utf-8 -*def selamla(isim): print "merhaba. örneklerde de gördü˘ ümüz gibi s s g hiçbir bilgi içermeyebilir. E˘ er fonksiyonların g yapabildi˘ i sey bundan ibaret olsaydı. benim adım istihza! çıktısını verebilir. emin olun fonksiyonlar hiçbir i¸imize yaramazdı. ˙ Isterseniz simdi tanım¸ ladı˘ ımız bu fonksiyonun bir i¸e yarayabilmesi için fonksiyonumuzu ça˘ ıralım: g s g selamla("istihza") Kodları bir arada görelim: #!/usr/bin/env python # -*. benim adım %s!" %isim selamla("istihza") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ merhaba. Ancak bu defa parantezimizin içinde bir s s de˘ i¸ken adı görüyoruz. belki de fark etmediniz. Fonksiyonumuzu tanımlarken bir parametre gs belirttikten sonra bu parametreyi fonksiyonun gövdesinde de kullandık. Bu g fonksiyon ekrana yalnızca merhaba.2 Fonksiyonlarda Parametre Kullanımı Yukarıdaki örneklerde gördü˘ ünüz gibi. Bu fonksiyonlardan g sonra gelen sayı de˘ i¸keni de fonksiyon alanının dı¸ında yer alır. ama burada aslında çok önemli bir sey yap¸ tık. Ancak yapaca˘ ımız i¸in niteli˘ ine s g s g göre bu parantezlerin içine birtakım bilgiler yerle¸tirmemiz gerekebilir. ˙ste bu bilgilere s I¸ parametre adı verilir. ¸ g fonksiyon tanımı hep bo¸ bir parantezden olu¸uyordu. Fonksiyonumuza bir parametre verdik! Simdiye kadar tanımladı˘ ımız fonksiyonlarda. Yani tanımladı˘ ımız fonksiyona hayat öpücü˘ ü verdik.

O halde hemen ba¸layalım. 90. Ama her iki durum için de “parametre” g adının kullanıldı˘ ını da görebilirsiniz bazı yerlerde. 90. bu de˘ eri yine a de˘ i¸kegs g g gs nine atayaca˘ ız: g . Bu fonksiyonu söyle kullanıyorduk: g s ¸ >>> sayilar = [45. Python bize bu g i¸lem için herhangi bir hazır fonksiyon sunmadı˘ ından. selamla() fonksiyonunun bir adet parametreye sahip olmasıdır. i¸in temeli aynen yukarıda ang s s lattı˘ ımız gibidir. 43] Soru su: Acaba bu listedeki sayıları birbiriyle nasıl çarparız? Bunu yapmanın en kolay yolu.Burada selamla() adlı fonksiyonu istihza argümanı ile birlikte ça˘ ırdık. ¸ listedeki bütün sayıları 1’le çarpıp. Dilerseniz bu anlattıklarımızla ilgili ufak bir örnek daha yapıp ba¸ka bir konuya geçelim. Neyse. Ancak Python’da bu sum() fonksiyonuna benzer bir sekilde ¸ bir sayı listesini alıp.. Biz bu terminoloji i¸ini bir kenara g s bırakıp yolumuza devam edelim. Diyelim ki elimizde söyle bir sayı s ¸ listesi var: >>> sayilar = [45. kendisine argüman olarak verilen bir sayı listesinin ö˘ elerini birbiriyle g toplayıp sonucu bize bildiriyor.. bütün de˘ erleri tek bir de˘ i¸ken içinde toplamaktır. "Mehmet") veya: selamla() Sanırım bu örnekler fonksiyonlardaki parametre kavramının ne oldu˘ unu net bir biçimde org taya koyuyor. verilen sayıları toplayan sum() adlı bir fonksiyon oldu˘ unu önceki derslerimizde g ö˘ renmi¸tik.. Burada terminolojiyle ilgili ufak bir not dü¸elim: Fonksiyonlar tanımlanırken g s ˘ parantez içinde belirtilen de˘ erlere “parametre” adı verilir.. Daha sonraki bölümlerde bu parametre kavramından bolca yararlanaca˘ ız. benim adım Ahmet Efendi! Burada önemli olan nokta. böyle bir durumda kendi yöntemimizi s g kendimiz icat etmek zorundayız. Aynı fonksiyon çagrılırken parang tez içinde belirtilen de˘ erlere ise “argüman” adı verilir. 43] >>> sum(sayilar) 178 sum() fonksiyonu. Dolayısıyla bu fonksiyonu argümansız olarak veya birden fazla argümanla ça˘ ıramayız. Böylece çıktıda istihza g de˘ erini aldık.. E˘ er bu temeli iyi kavrarsanız ba¸ka yerlerde görece˘ iniz daha karma¸ık g g s g s örnekleri anlamakta zorlanmazsınız.. s Python’da. ö˘ elerini birbiriyle çarpan hazır bir fonksiyon bulunmuyor. E˘ er selamla() adlı fonksiyonu farklı bir argüman ile ça˘ ırırsak elbette alaca˘ ımız çıktı da farklı g g g olacaktır: selamla("Ahmet Efendi") Bu defa çıktımız söyle: ¸ merhaba. g ˙ Ilerde görece˘ imiz örnekler ne kadar karma¸ık olursa olsun. Yani g gs öncelikle de˘ eri 1 olan bir de˘ i¸ken belirlememiz gerekiyor: g gs >>> a = 1 Daha sonra listedeki bütün sayıları a de˘ i¸keninin de˘ eriyle çarpıp. Yani g fonksiyonu su sekillerde ça˘ ırmak hata almamıza yol açacaktır: ¸ ¸ g selamla("Ahmet".

coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Böylece tasla˘ ımızı olu¸turmu¸ olduk.. Daha sonra. >>> sayilar = [45.. Mantıklı bir proI¸ gramcı.. Son olarak da listedeki bütün sayıları bu de˘ i¸kenin de˘ eriyle çarpıp. Önce bir sayı listesi tanımlarsınız. g gs 3. Biz de yukarıdaki i¸lemleri içeren g g s bir fonksiyonu tek bir kez tanımlayaca˘ ız ve program içinde gereken yerlerde bu fonksiyonu g ça˘ ıraca˘ ız. tekerle˘ i bir kez icat g g eder. Simdi gelin yukarıdaki i¸lemleri içeren fonksiyonumuzu tanımlayalım: g g ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. s Bu yöntem. de˘ eri 1 olan bir de˘ i¸ken tanımlarsınız. g gs Kodları topluca görelim: >>> >>> >>> . elde etti˘ iniz de˘ eri gs g g g tekrar bu de˘ i¸kene atarsınız. 2. ˙ste Python’daki fonksiyonlar böyle bir durumda hemen devreye girer. 43] a = 1 for i in sayilar: a *= i print a 174150 Simdi söyle bir dü¸ünün: Diyelim ki bir program yazıyorsunuz ve bu programın de˘ i¸ik yer¸ ¸ s gs lerinde. bir liste içindeki sayıları birbiriyle çarpmanız gerekiyor... Bunun için söyle bir yol takip ¸ edebilirsiniz: 1. yukarıdaki gibi her defasında tekerle˘ i yeniden icat etmek yerine. 90. a *= i Böylece listedeki bütün sayıların çarpımını gösteren de˘ er a de˘ i¸kenine atanmı¸ oldu. sonra gereken yerlerde icat etti˘ i bu tekerle˘ i kullanır. . Program içinde. listedeki bütün sayıların çarpımı a de˘ i¸keninde tutuluyor. gereken her yerde bu i¸lemleri tekrar edersiniz. a = a * i Yukarıdaki kodları söyle de yazabilece˘ imizi biliyorsunuz: ¸ g >>> for i in sayilar: . sizi aynı seyleri sürekli tekrar etmek zorunda bıraktı˘ ı için oldukça verimsiz bir ¸ g yoldur...>>> for i in sayilar: . Bunun için yapmamız gereken tek sey carp() adlı ¸ fonksiyonu ça˘ ırmak: g .. Artık bu fonksiyonu kullanarak istedi˘ imiz bir sayı g s s g grubunu birbiriyle rahatlıkla çarpabiliriz. ˙ g gs s Isterseniz bu a de˘ i¸keninin de˘ erini yazdırıp sonucu kendi gözlerinizle görebilirsiniz: gs g >>> print a 174150 Gördü˘ ünüz gibi... gs 4.

Yani yukarıdaki fonksiyonu g g söyle de yazabilirdik: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Elbette dilerseniz önce bir sayı listesi tanımlayabilir. 7] carp(sayilar) Simdi kodları topluca görelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. yukarıdaki kodlarda carp() fonksiyonuna ait liste adlı parametrenin yalnızca temsili bir isimlendirme oldu˘ una dikkat edin. 7] carp(sayilar) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda 105 sonucunu alırsınız. Üstelik g s . Program içinde daha sonra fonksiyonu ça˘ ırırken g g argüman olarak kullanaca˘ ınız de˘ erin “liste” adını ta¸ıma zorunlulu˘ u yoktur. E˘ er fonksiyonlar olmasaydı. tanımladı˘ ımız fonksiyonu yeniden düzeng s gs g lememiz yeterli olacaktır. s g Bu arada.coding: utf-8 -*def carp(osman): a = 1 for i in osman: a = a * i print a Daha sonra da yine bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g sayılar = [3.. g Fonksiyonların i¸imizi ne kadar kolayla¸tırdı˘ ını görüyorsunuz. 5. fonksiyon içinde tek bir kez tanımg ladı˘ ımız i¸lemi programın farklı yerlerinde defalarca tekrar etmemiz gerekecekti.. carp() fonksiyonuna argüman olarak verdi˘ imiz sayıları bir liste içine g aldık. E˘ er bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırırg ¸ ¸ g sanız hata alırsınız: carp(3. Mesela bizim g g s g örne˘ imizde carp() fonksiyonunu “sayilar” adlı bir liste ile ça˘ ırdık. 5. ardından da bu listeyi fonksiyona argüman olarak verebilirsiniz: sayilar = [3. Yapmak istedi˘ imiz i¸lemleri bir s s g g s fonksiyon olarak tanımlıyoruz ve gerekti˘ i yerde bu fonksiyonu ça˘ ırarak i¸imizi hallediyoruz. 5. 7) Çünkü burada carp() fonksiyonuna birden fazla argüman verdik. Çünkü carp() fonksiyonu tek bir parametre alıyor. 5. Halbuki fonksiyonumuz sadece tek bir argüman alıyor.coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i print a sayilar = [3. g g s E˘ er i¸lemlerde bir de˘ i¸iklik yapmak gerekirse. 7] carp(sayilar) Elbette fonksiyon içinde belirtti˘ iniz parametrelerin anlamlı bir ada sahip olması herkes için en g do˘ rusudur.carp([3. 5. 7]) Burada dikkat ederseniz.

01. tarih. "Kunek". soyisim. soyisim)] = [sehir. "Orçun Kunek") Gördü˘ ünüz gibi.i¸lemlerde bir de˘ i¸iklik yapmak istedi˘ imizde de. uygun bilgileri kuls lanarak yeni bir fonksiyon ça˘ rısı yapabiliriz. Saygılarımızla. tarih. bütün programı ba¸tan sona tarayıp de˘ i¸iks gs g s gs likleri tek tek elle uygulamak zorunda kalacaktık. "Baraj Yolu") . S "0322 123 45 67". "¸arkıcı".3 ˙simli ve Sıralı Argümanlar I Bir önceki bölümde fonksiyon parametrelerini nasıl kullanaca˘ ımızı ö˘ rendik.2009". yukarıdaki fonksiyon i¸imizi bir hayli kolayla¸tırıyor.coding: utf-8 -*def dilekce_gonder(kime.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i kayit_ekle("Orçun". kimden): print """\ Sayın %s.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. sehir. Python’da g g fonksiyonlara istedi˘ iniz sayıda parametre verebilirsiniz. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. 13. tel.12.2010". kimden) dilekce_gonder("Mehmet Bey". "Erdener Topçu") Ayrıca dilekçe metninde bir de˘ i¸iklik yapmak istedi˘ imizde sadece fonksiyon gövdesini düzengs g lememiz yeterli olacaktır. Mesela dilekçeyi Ahmet Bey’e göndereceksek g söyle bir satır yazmamız yeterli olacaktır: ¸ dilekce_gonder("Ahmet Bey". v in kayit. Mesela söyle bir fonksiyon tanımg ¸ layabilirsiniz: #!/usr/bin/env python # -*. Burada fonksiyonumuzu g s s sadece bir kez olu¸turuyoruz. "Adana". "21. Ardından dilekçeyi kime göndereceksek. %s""" %(kime. meslek. %s tarihinde yaptı˘ımız ba¸vurunun sonuçlandırılması g s hususunda yardımlarınızı rica ederiz. meslek. "19. Dilerseniz en ba¸ta verdi˘ imiz dilekçe örne˘ ine tekrar dönelim ve o durumu fonksiyonlara s g g uyarlayalım: #!/usr/bin/env python # -*. tel. adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k.

kayit_ekle() fonksiyonu içindeki for k. Dilerseniz buna bir örnek vererek bu metodu g tekrar hatırlayalım. Bu fonksiyon toplam altı adet parametre alıyor. v in sozluk. "metin duzenleyici": "Kwrite"} Simdi items() metodunu bu sözlük üzerine uygulayalım: ¸ >>> print sozluk.items() [(’programlama dili’. sehir. fonksiyondaki isim ve soyisim parametrelerinin s de˘ erini gösteriyor. fonksiyon parametrelerinden olan isim ve soyisim. Simdi söyle bir sey yazalım: ¸ ¸ ¸ >>> for k. Buna göre. ’Kwrite’)] Gördü˘ ünüz gibi. soyisim. Bu metot yardımıyla bir sözlük içinde bulunan bütün s g s anahtar ve de˘ er çiftlerini elde edebiliyorduk. Bu kısım. meslek. Python sözlüklerinde items() adlı bir metot oldu˘ unu s g g sözlükler konusunu i¸lerken ö˘ renmi¸tik. kodlarımızın çirkin bir görüntü olu¸turmaması için ö˘ eleri nasıl alt satıra s g geçirdi˘ imize dikkat edin. ekleyece˘ imiz ba˘ lantıya dair bilgileri tutacak. E˘ er Python kodlarına duyarlı bir metin düzenleyici kullanıyorg g sanız (mesela IDLE) virgül i¸aretlerinden sonra ENTER tu¸una bastı˘ ınızda düzgün girinti yapısı s s g otomatik olarak olu¸turulacaktır. olu¸turdu˘ umuz bu sözlü˘ e g g s g g ö˘ e ekliyoruz. g Sözlü˘ ü olu¸turduktan sonra ekrana Ba˘ lantı bilgileri kayıtlara eklendi! biçiminde bir mesaj g s g yazdırıyoruz.. tel ve adres. kayit adlı sög zlükteki “anahtar” kısmını olu¸turacak. tel ve adres de˘ erleri ise kayit adlı s g sözlükteki “de˘ er” kısmını meydana getirecek.. (’metin duzenleyici’.. v de˘ i¸keni ise aynı gs gs sözlükteki de˘ erleri temsil ediyor. Böylece sözlükteki anahtar ve de˘ er çiftlerini birbirinden g g ayırmı¸ olduk. sehir.items(): . s Bu i¸lemi yaptıktan sonra. meslek.Yine burada. s Bu kodlarda öncelikle kayit_ekle() adlı bir fonksiyon tanımladık..items(): satırında k de˘ i¸keni kayit adlı sözlükteki anahtarları. Bunlar. sozluk adlı sözlü˘ e ait bütün anahtar ve de˘ erler bir liste içinde demetler g g g halinde toplandı. Tanımladı˘ ımız bu fonksiyonun gövdesinde ilk olarak kayit adlı bir sözlük olu¸turduk. bir önceki satırda ekrana yazdırdı˘ ımız g g . print "-"*len(k) satırı ise. v Buradan söyle bir çıktı alırız: ¸ programlama dili Python metin düzenleyici Kwrite Bu sekilde bir çıktı elde ettikten sonra artık bu çıktıyı istedi˘ imiz sekilde biçimlendirebile¸ g ¸ ce˘ imizi biliyoruz.. Daha sonra da kayıt adlı sözlü˘ ün ö˘ elerini belli bir düzen çerçevesinde ekrana g g yazdırıyoruz. Bu sög s zlük. isim. ’Python’). print k. g items() metodunu hatırlattı˘ ımıza göre biz tekrar kayit_ekle() fonksiyonumuzu incelemeye g devam edebiliriz. Yani kayit adlı sözlüks gs teki anahtar kısmını almı¸ oluyoruz. .. Daha sonra. Biraz önce anlattı˘ ımız gibi. Diyelim ki elimizde söyle bir sözlük var: ¸ >>> sozluk = {"programlama dili": "Python". Bu i¸lemi nasıl yaptı˘ ımıza dikkat edin. öncelikle k de˘ i¸kenini ekrana yazdırıyoruz. v in g kayit.

tel. Aksi ¸ s halde. be¸incisinin telefon. Adana. fonksiyondaki öteki bilgilerden görsel olarak ayırmı¸ oluyoruz. dördüncüsünün meslek. mes. fonksiyondan alaca˘ ımız çıktı hiç g g de bekledi˘ imiz gibi olmayabilir. ˙ste bu noktada Python’daki isimli argümanlar s g I¸ (keyword arguments) devreye girer ve bizi büyük bir dertten kurtarır. soyisim)] = [sehir.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim.. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. Nasıl mı? ˙ Isterseniz yukarıda verdi˘ imiz örnekten yararlanalım: g . adr) Yukarıdaki fonksiyonları kullanırken dikkat etmemiz gereken çok önemli bir nokta var. üçüncüsünün g sehir. s g Fonksiyonumuzu sırasıyla. Kunek. tel. 0322 123 45 67 ve Baraj Yolu argü¸ manlarıyla birlikte ça˘ ırıyoruz. fonksiyon tanımındaki sıraya göre yazmamız gerek. g g g Fonksiyonumuzu ba¸arıyla tanımladıktan sonra sıra geldi bu fonksiyonu ça˘ ırmaya. seh.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isi soy seh mes tel adr = = = = = = raw_input("isim: ") raw_input("soyisim: ") raw_input("¸ehir: ") s raw_input("meslek: ") raw_input("telefon: ") raw_input("adres: ") kayit_ekle(isi.isim ve soyismin altına. sehir. meslek. kayit_ekle() fonksiyonundaki parametreleri kendiniz yazmak yerine kullanıcıdan almayı da tercih edebilirsiniz. bizim yukarıda verdi˘ imiz örnekte çok belli olmasa da. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. g g g Böylece isim ve soyismi. Böylece bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: g s g ¸ Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi! g Orçun Kunek ----------Adana S ¸arkıcı 0322 123 45 67 Baraj Yolu ˙ Isterseniz. soy. bu kadar fazla sayıda parametrenin g sırasını akılda tutmak hiç de kolay bir i¸ de˘ il.. ikincisinin soyisim. meslek. Orçun. Sarkıcı. s En son olarak da kayit adlı sözlü˘ ün “de˘ er” kısmındaki ö˘ eleri tek tek ekrana yazdırıyoruz. isim ve soyisim de˘ erlerinin uzunlu˘ u kadar çizgi çekmemizi sa˘ lıyor. v in kayit. Yani bu de˘ erleri. Mesela söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. kayit_ekle() adlı fonksiyonu kullanırken argüman olarak verece˘ imiz de˘ erlerin sırası büyük g g önem ta¸ıyor. Ancak takdir edersiniz ki. soyisim. tel. Buna göre s g kayit_ekle() fonksiyonunu ça˘ ırırken. ilk argümanımızın isim. altıncısının ise adres olması gerekiyor.

. soyisim = "Çelebi". y_poz)) s print ("Bu ki¸inin %s TL olan maa¸ı %s TL’ye " s s "yükseltilmi¸tir!" %(e_maas. %s pozisyonundan %s pozisyonuna " "terfi etmi¸tir!" %(kisi. meslek. soyisim. g tel = "0212 123 45 67". adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. isimli argümanları kullanarak yazarsak sıralama meselesini dert etmemize g gerek kalmaz: . Çünkü bu fonksiyonda biz 3500 sayısını kullanarak aritmetik bir i¸lem yapıyoruz. sehir. v in kayit. E˘ er burada mesela I¸ g Ahmet Öncel argümanıyla 3500 argümanının yerini de˘ i¸tirirseniz programınız hata verecekgs tir.. Bizim örne˘ imizde g bütün parametreler karakter dizilerinden olu¸tu˘ u için. Böylece argümanları sıra gözetmeden kullanma imkânımız oluyor. meslek = "Ö˘retmen". e_poz.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim.#!/usr/bin/env python # -*. I adres = "Çeliktepe") Gördü˘ ünüz gibi. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. y_poz. e_maas. Is s "˙¸ Geli¸tirme Müdürü". g Yukarıdaki örne˘ i. 25) ˙ste bu örnekte. Ama özellikle sayılar ve karakter dizilerini karı¸ık olarak içeren s s fonksiyonlarda yukarıdaki yöntemin faydası daha belirgindir. E˘ er s g 3500’ün olması gereken yerde bir sayı yerine karakter dizisi olursa aritmetik i¸lem yapılamaz. meslek. tel. tel. z_orani): print ("%s. isimli parametre kullanmanın faydası s g ilk bakı¸ta pek belli olmuyor. kayit_ekle() adlı fonksiyonumuzun argümanlarını isimleriyle birlikte ça˘ ırıyg g oruz. e_maas + s (e_maas * z_orani / 100))) terfi_ettir("Ahmet Öncel". Is s 3500. Mesela su örne˘ e bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. "˙¸ Geli¸tirme Uzmanı".items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i kayit_ekle(isim = "Abdurrahman". s Bu arada yukarıdaki fonksiyonun sa˘ a do˘ ru çok fazla yayılarak çirkin bir kod görüntüsü verg g memesi için satırları nasıl alta kaydırdı˘ ımıza dikkat edin. parametre/argüman sıralamasının önemi ortaya çıkar. soyisim)] = [sehir. e_poz. sehir = "˙stanbul".coding: utf-8 -*def terfi_ettir(kisi.

range() fonksiyonunun sayıları atlayarak göstermesini sa˘ lıyor. 6. g Gördü˘ ünüz gibi range() fonksiyonu su parametrelerden olu¸uyor: g ¸ s range(ba¸langıç_de˘eri. 1. s s ˘ 13. biz yukarıda range() fonksiyonunu tek bir argüman ile ça˘ ırdık. Hatırlarsanız range() fonksiyonunu söyle kullanıyorduk: ¸ >>> range(10) [0. %s pozisyonundan %s pozisyonuna " "terfi etmi¸tir!" %(kisi. Is s kisi = "Ahmet Öncel". e_maas + s (e_maas * z_orani / 100))) terfi_ettir(e_maas = 3500. 3.4 Varsayılan Degerli Argümanlar Önceki derslerimizden range() fonksiyonunu biliyorsunuz. z_orani): print ("%s.coding: utf-8 -*def terfi_ettir(kisi. 8. e_poz = "˙¸ Geli¸tirme Uzmanı". range() fonksiyonu bun¸ ların dı¸ında üçüncü bir argüman daha alır: s >>> range(4. 9] Bu sekilde de 4’ten 10’a kadar olan sayıların listesini elde ediyoruz. 6. e_poz. 6. 10. y_poz = "˙¸ Geli¸tirme Müdürü". Ancak argüman sayısının çok fazla oldu˘ u durumlarda isimli g argümanları kullanmak da i¸inizi bir hayli kolayla¸tırabilir. biti¸_de˘eri. 4. 2.#!/usr/bin/env python # -*. 7. 9] Bu kullanım bize 0’dan 10’a kadar olan sayıların listesini veriyor. Is s z_orani = 25) Teknik olarak söylemek gerekirse Python fonksiyonlarında ö˘ e sıralamasının önem ta¸ıdı˘ ı g s g argümanlara sıralı argüman (positional argument) adı verilir. e_poz. Dikkat ederseniz. 2) [4. 10) [4. y_poz)) s print ("Bu ki¸inin %s TL olan maa¸ı %s TL’ye " s s "yükseltilmi¸tir!" %(e_maas. 7. 5. e_maas. Python fonksiyonlarında sıralı argümanlardan bolca yararlanılır. 8. y_poz. 5. atlama_de˘eri) s g s g g range() fonksiyonunu kullanabilmek için bu parametreler içinde sadece “biti¸_de˘ eri” adlı s g parametreye bir argüman vermemiz yeterli olacaktır: . Ancak biz dilersek yukarıdaki fonksiyonu g ikinci bir argümanla daha ça˘ ırabiliriz: g >>> range(4. Gelin isterseniz bu fonksiyona simdi ¸ biraz daha yakından bakalım. 8] Bu üçüncü argüman.

Mesela I¸ g g su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. s ˙ste biz de kendi yazdı˘ ımız fonksiyonlarda böyle varsayılan de˘ erler belirleyebiliriz. kuvveti hesaplanacaktır.range(10) Öteki iki parametreyi ise bo¸ geçebiliyoruz. s Gördü˘ ünüz gibi. Dolayısıyla e˘ er program size kurulumun her a¸amasında bir soru sorarsa her g s soruya ne cevap verece˘ inizi kestiremeyebilirsiniz. s Peki varsayılan de˘ erli argümanların bize ne gibi bir faydası var? Varsayılan de˘ erli argüg g manları suna benzetebiliriz: Diyelim ki bilgisayarınıza bir program kuruyorsunuz. E˘ er bizim g g g g istedi˘ imiz sey herhangi bir sayının farklı bir kuvvetini hesaplamaksa bizim bunu açık açık g ¸ belirtmemiz gerekiyor. Bu fonksiyonun varsayılan de˘ erli bir parametresi var (kvt). çünkü o parametrelerin birer varsayılan de˘ eri var. O parametrelerin varsayılan de˘ erlerinin g söyle oldu˘ unu biliyorsunuz: ¸ g ba¸langıç_de˘eri = 0 s g atlama_de˘eri = 1 g Dolayısıyla. Fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyoruz: g ¸ ¸ g kuvvet(12) Fonksiyonu böyle ça˘ ırdı˘ ımızda otomatik olarak 12 sayısının 2. kuvvet() adlı fonksiyon toplam 2 parametreden olu¸uyor. kuvvetini hesaplamı¸ olduk.coding: utf-8 -*def kuvvet(sayi. kendisine verilen bir sayının kuvvetini hesaplayan bir fonksiyon yazdık. 1) seklinde algılayacak g ¸ ve ona göre i¸lem yapacaktır. makul bir program. ˙ste biz de yazdı˘ ımız pros I¸ g gramlarda kullanaca˘ ımız fonksiyonlara bu sekilde varsayılan de˘ erler atarsak programımızı g ¸ g kullanacak ki¸ilere kullanım kolaylı˘ ı sa˘ lamı¸ oluruz. E˘ er bu ¸ g programı ilk defa kuruyorsanız. kullanıcının i¸ine yarayacak bir özellik varsayılan olarak açık gelebilir. g g Çünkü kvt parametresinin varsayılan de˘ eri 2’dir. 3) Böylece 12 sayısının 3. kvt=2): print sayi ** kvt Burada. Ama e˘ er biz 12 sayısının farklı bir kuvvetini g g hesaplamak istersek aynı fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g kuvvet(12. Gelin isterseniz bununla ilgili bir ba¸ka örnek daha verelim: s . Bu fonksiyonu g s kullanabilmek için sayi parametresini mutlaka belirtmemiz gerekiyor. kurulumla ilgili bütün seçeneklerin ne i¸e yaradı˘ ını bilmiyor s g olabilirsiniz. Örne˘ in kullanıcı programı kurarken herhangi bir kurulum dizini belirtg g mezse program otomatik olarak varsayılan bir dizine kurulabilir. s g Bu yüzden o parametreleri belirtmesek de oluyor. Veya programla ilgili. biz range(10) yazdı˘ ımızda Python bunu range(0. Yani bir programın kurulumu esnasında bazı seçeneklere programı yazan ki¸i tarafından bazı mantıklı varsayılan s de˘ erler atanabilir. Örne˘ in range() fonksiyonunu yazan s g g s g Python geli¸tiricileri bu fonksiyona bazı varsayılan de˘ erler atayarak bizim için bu fonksiyonun s g kullanımını kolayla¸tırmı¸lardır. 10. kullanıcının g en az seçimle programı kullanılabilir hale getirmesine müsaade etmelidir. O yüzden. Bu sayede range() fonksiyonunu her defasında üç argüman s s vermek yerine tek argüman ile çalı¸tırabiliyoruz. kvt parametresini belirtmesek de olur. Dolayısıyla biz fonksiyonu tek g argümanla ça˘ ırdı˘ ımızda Python kvt parametresinin de˘ erini 2 kabul edecektir. Çünkü bunun varsayılan bir de˘ eri var.

hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: print float(sonuc) if not hassas: print int(sonuc) Burada if hassas: ifadesi if hassas == True: ile e¸anlamlıdır. bolunen. False) Bu sekilde söyle bir sonuç alırız: ¸ ¸ 3 Dedi˘ imiz gibi. fonksiyonumuza baktı˘ ımız zaman. bol() fonksiyonunun üç adet parametre g g aldı˘ ını görüyoruz. E˘ er üçüncü parametreyi g belirtmezsek..33333333333 Gördü˘ ünüz gibi.def bol(bolen. fonksiyg g g onumuzu kullanırken sadece iki argüman vermemiz yeterli oluyor. E˘ er varsayılan de˘ erli argümanı en sona de˘ il de ba¸a veya ortaya alırsak Python bize söyle g g g s ¸ bir hata verir: . bolunen. Bu üç parametreden sonuncusu varsayılan bir de˘ ere sahip. Varsayılan de˘ erli fonksiyonlar tanımlarken dikkat etmemiz gereken önemli bir kural var. yukarıdaki fonksiyonu su sekilde tanımlayabilece˘ imizi de biliyoruz: ¸ ¸ g def bol(bolen. Parametrenin de˘ eri True kabul g g edildi˘ i için de fonksiyonumuz hesaplamada hassas bir sonuç verir. E˘ er biz bu tür bir hasg g sasiyet istemezsek üçüncü parametre olan hassas‘ı False de˘ eri ile ça˘ ırıyoruz. parametre sıralamasında en sonda gelmesi gerekiyor. if not hassas: ise if s hassas == False ile aynı anlama gelir. bolunen): . bolen. 3) Bu programı çalı¸tırdı˘ ımızda su sonucu alırız: s g ¸ 3.. Bu fonksiyon toplam 3 parametre alıyor: bolen. Bu g tür fonksiyonlarda varsayılan de˘ erin. g Yani söyle bir sey yazamayız: ¸ ¸ def bol(hassas = True. hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas == True: print float(sonuc) if hassas == False: print int(sonuc) Burada bol() adlı bir fonksiyon tanımladık. bu parametrenin de˘ eri True varsayılacaktır. sonuç içinde ondalık kısım da görünüyor. 3. Ama sonuncu parametreye varsayılan bir de˘ er atadı˘ ımız için. Dolayısıyla g bizim bu fonksiyonu en az iki argüman ile ça˘ ırmamız gerekiyor: g bol(10. g g Bu arada. E˘ er tamsayı seklinde bir sonuç g g ¸ elde etmek istersek fonksiyonumuzu söyle ça˘ ıraca˘ ız: ¸ g g bol(10. bolunen ve hassas.

E˘ er biz hem ismin hem de soyismin ekrana ¸ g dökülmesini istersek söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ def selamla(isim. benim adım Ahmet! seklinde ekrana döküyordu. soyisim Bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyoruz: ¸ ¸ g selamla("Fırat".. ben Fırat Özgül Yazdı˘ ımız bu fonksiyona istedi˘ imiz sayıda parametre ekleyebilece˘ imizi biliyoruz.5 ˙stenen Sayıda Sıralı Argüman Kullanımı I Fonksiyonları anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s def selamla(isim): print "merhaba. soyisim.coding: utf-8 -*def birlestir(*argumanlar): a = "" for i in argumanlar: a += i + " " print a . arg5.) Elbette yapabiliriz. Simdi su kodları dikkatlice inceleyin: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Aksi halde g Python bize hata mesajı gösterir. Mesela: g g g def sicile_ekle(isim.SyntaxError: non-default argument follows default argument Yani: SözdizimiHatası: varsayılan de˘ersiz argüman. adres): . Örne˘ in yukarıdaki fonksiyon 6 adet parametre alıyor.. . s 13. benim adım %s!" %isim Bu fonksiyon. arg4. g Dolayısıyla biz bu fonksiyonu 6’dan az veya fazla sayıda argüman ile ça˘ ıramayız. tc_kimlik. "Özgül") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ merhaba. ben ". arg2. arg3. isim. Peki ya biz kendimizi herhangi bir sayıyla sınırlamak istemezsek ne olacak? Yani mesela biz bir fonksiyon tanımlarken parametre sayısını önceden belirtmesek de istedi˘ imiz kadar argümanla fonksiyonumuzu ça˘ ırabilsek olmaz mı? Örne˘ in g g g söyle bir sey yapamaz mıyız? ¸ ¸ fonksiyon_adi(arg1. merhaba. varsayılan de˘ ere sahip argümanları parametre listesinin en sonuna g yerle¸tirmeye özen göstermemiz gerekiyor. kendisine argüman olarak verilen herhangi bir ismi... soyisim): print "merhaba.. mesela Ahmet’i. Bu parametreler böyle uzayıp gider.. dog_yeri. dog_tarihi. varsayılan de˘erli argümandan sonra geliyor g g Dolayısıyla kural olarak.

s Biraz önce ö˘ rendi˘ imiz “*arg” yapısını kullanarak aynı fonksiyonu söyle de yazabiliriz: g g ¸ #!/usr/bin/env python # -*. g Dilerseniz bu “*arg” yapısına biraz daha yakından bakalım. "Mühendis". "Mersin". Gelin isterseniz bir örnek daha yaparak durumu biraz daha netle¸tirelim. Dolayısıyla bu fonksiyonu ça˘ ırırken 1’den az veya çok sayıda g argüman kullanamıyoruz. 4. "Veli".coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Bu fonksiyonu su sekilde ça˘ ırıyorduk: ¸ ¸ g liste = [2.. 3. “*arg” g g gibi özel bir yapıdan faydalanarak bu fonksiyonun sınırsız sayıda argüman ile ça˘ rılmasına g olanak tanıdık. Bu fonksiyonun özelli˘ i yalnızca g tek bir parametre almasıdır.coding: utf-8 -*def carp(*liste): a = 1 for i in liste: a *= i print a Burada parametre sayısını kısıtlamadı˘ ımız için artık fonksiyonumuzu rahatlıkla söyle ça˘ ırag ¸ g biliriz: carp(2. bu fonksiyonun tam olarak kaç adet parametre aldı˘ ını belirtmedik. 8) Fonksiyonumuz. Hatırlarsanız yukarıda s söyle bir fonksiyon yazmı¸tık: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. "Ozan") g Bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ınızda söyle bir çıktı alırsınız: s g ¸ . 3.. "Öz". "0533 123 45 67") Gördü˘ ünüz gibi. 7. Simdi söyle bir sey yazdı˘ ımızı ¸ ¸ ¸ g dü¸ünün: s def fonk(*arg): print arg Bu fonksiyonu istedi˘ iniz sayıda argümanla ça˘ ırabilirsiniz: g g fonk("Ahmet". 4] carp(liste) Böylece liste içindeki bütün sayıları birbiriyle çarpabiliyorduk. "O˘uz". kendisine argüman olarak verilen bütün de˘ erleri birbiriyle çarpacaktır. 5. Biz bu sınırlamayı a¸mak için Python’daki listelerden yararlandık.birlestir("Ahmet". 6. "Mehmet".

bir dizi içindeki (bu demet s s olabilir. isim) fonk("Ahmet". tel. ’Veli’. sehir. "Ali"] fonk(ls) Burada “*” i¸areti. "Mehmet". meslek. ’Ozan’) g Gördü˘ ünüz gibi. arg2. Fonksiyon çıktısını bu sekilde elde edece˘ inizi bildikten g ¸ g sonra bu çıktıyı istedi˘ iniz sekilde biçimlendirebilirsiniz.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. Bu dedi˘ imiz seyi daha iyi g g ¸ anlayabilmek için söyle bir örnek verelim: ¸ def fonk(arg1. "O˘uz". "Ali") E˘ er istersek bu fonksiyonu. "Veli". "Ozan") g Bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ 0 1 2 3 4 --> --> --> --> --> Ahmet Mehmet Veli O˘uz g Ozan Python’daki bu “*” i¸areti özel görevi olan bir araçtır. "Mehmet". vb. adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. “*” i¸aretini de kullanarak su sekilde de ça˘ ırabiliriz: g s ¸ ¸ g ls = ["Ahmet". arg3): print arg1. arg2. soyisim)] = [sehir. v in kayit. "Mehmet".(’Ahmet’.) bütün ö˘ eleri tek tek fonksiyona uygular.items(): print k print "-"*len(k) . listenin her bir ö˘ esinin tek tek fonksiyona uygulanmasını sa˘ lıyor. isim in enumerate(arg): print "%s --> %s" %(sira. liste olabilir. "Mehmet". s g g Yukarıda söyle bir örnek verdi˘ imizi hatırlıyorsunuz: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. ’Mehmet’. ’O˘uz’. Bu i¸aret. soyisim. meslek. çıktımız bir demet. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. arg3 Bu basit fonksiyonu su sekilde ça˘ ırabiliriz: ¸ ¸ g fonk("Ahmet". tel. "Ali"] fonk(*ls) E˘ er aynı fonksiyonu su sekilde ça˘ ırırsanız hata alırsınız: g ¸ ¸ g ls = ["Ahmet". Mesela: g ¸ def fonk(*arg): for sira.

s g g s Yukarıdaki örnekte. "Kunek". Bunu yapmamızı sa˘ layan sey de g g ¸ i¸te biraz önce ö˘ rendi˘ imiz “*” i¸aretidir. v in kayit.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. soyisim)] = [sehir. sehir. meslek. tel. "Adana". "Adana". sehir. S "0322 123 45 67". "¸arkıcı".. meslek. adres] print "Ba˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim. tel. "Baraj Yolu"] kayit_ekle(*isimler) Normalde kayit_ekle() fonksiyonu 6 argüman alıyor. "Kunek". Biz burada bütün bu argümanları içeren bir listenin bütün ö˘ elerini tek tek fonksiyona uyguluyoruz. soyisim. tel.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isimler = ["Orçun". meslek. s g g Hatta bunun için daha önce söyle bir kod da yazmı¸tık: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. soyisim. "¸arkıcı". "Baraj Yolu") Biraz önce ö˘ rendi˘ imiz bilgiyi kullanarak aynı fonksiyonu su sekilde de yazabiliriz: g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. isimler listesini olu¸turan ö˘ eleri kullanıcıdan da alabilece˘ imizi biliyoruz. meslek. tel.for i in v: print i kayit_ekle("Orçun".. soyisim)] = [sehir.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i isi soy seh mes = = = = raw_input("isim: ") raw_input("soyisim: ") raw_input("¸ehir: ") s raw_input("meslek: ") . v in kayit. S "0322 123 45 67".

soyisim)] = [sehir. Bu bölümde ise istedi˘ imiz sayıda isimli argüman verme konusunu g g s g inceleyece˘ iz. Ardından da sorular adlı ba¸ka bir liste olu¸turduk.append(raw_input(i)) kayit_ekle(*ls) Burada önce ls adlı bo¸ bir liste olu¸turduk. "¸ehir: ". adres): kayit = {} kayit["%s %s" %(isim.tel = raw_input("telefon: ") adr = raw_input("adres: ") kayit_ekle(isi. "adr: "] for i in sorular: ls. tel. biraz önce ö˘ rendi˘ imiz bilgileri kullanarak bu kodları su sekilde de kısaltabiliriz: g g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Bu s s da kullanıcıya soraca˘ ımız soruları tutuyor. adr) E˘ er istersek. istedi˘ imiz sayıda isimsiz argümanı nasıl vereg bilece˘ imizi ö˘ renmi¸tik. Daha sonra ise raw_input() fonksiyonunu bir for g döngüsü içine sokarak.coding: utf-8 -*def kayit_ekle(isim. kullanıcıya sordu˘ umuz bütün soruların cevabını tek tek ls adlı listeye g ekliyoruz. meslek. meslek. 13. s "meslek: ".6 ˙stenen Sayıda ˙simli Argüman Kullanımı I I Bir önceki bölümde fonksiyonları kullanarak. adres] print "\nBa˘lantı bilgileri kayıtlara eklendi!\n" g for k. tel. Bu liste. Örne˘ in su fonksiyonda isimli argümanlar kullanılmı¸tır: g ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. "soyisim: ". soyisim. bir isimle birlikte kullanılan argüg s g manlardır. mes. soyisim. soy. v in kayit. Son olarak da bu ls listesindeki bütün ö˘ eleri tek tek kayit_ekle() adlı fonksiyona g uyguluyoruz. g Bildi˘ iniz gibi isimli argümanlar. telefon): defter = {} defter["isim"] = isim . seh. adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. "tel: ". kullanıcıdan raw_input() fonksiyonu s s yardımıyla alınan cevapları tutacak.items(): print k print "-"*len(k) for i in v: print i ls = [] sorular = ["isim: ". sehir. tel.coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim.

s Bu fonksiyona göre. ’firatozgul@frtzgl.items() satırı ile bu demetlerdeki ö˘ elere tek tek g eri¸ebiliyoruz. v in defter. Adres bilgilerini bu sözlük içine kaydece˘ iz. “v” harfi ise ikinci ö˘ elerini temsil s g g ediyor. Yazdı˘ ımız kodlara g göre defter adlı sözlük içinde isim. for k.keys(): defter[i] = arglar[i] .items(): print ogeler (’soyisim’. soyisim ve telefon olmak üzere üç farklı alan bulunacak. Burada “k” harfi. E˘ er yukarıdaki kodu söyle yazacak olursanız neler olup g ¸ bitti˘ i biraz daha netle¸ecektir: g s for ogeler in defter. Alt satırdaki print("%s\t:\t%s" %(k. soyisim="Özgül". telefon.. v in defter. telefon="02122121212") Burada öncelikle defter adlı bir sözlük tanımladık.coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. demetlerin ilk ö˘ elerini. yukarıdaki kod bize defter adlı sözlü˘ ün “anahtar” ve “de˘ er” çiflerini içeren g g g birer demet veriyor. “soyisim” ve “telefon” alanlarını doldurarak fonksiyonu çalı¸ır hale s getirebiliyoruz.. ’05994443322’) (’isim’. ’Özgül’) (’adres’. “isim”.com’) (’cep’. sözlük içindeki “anahtar” ve “de˘ er” g g çiftlerini birer demet halinde alıyoruz.defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for k.items(): print("%s\t:\t%s" %(k.items(): print("%s\t:\t%s" %(k. Fonksiyon parametresi olarak belirledi˘ imiz isim. g s Daha sonra gelen satırda söyle bir kod görüyoruz: ¸ for k. soyisim ve telefon ö˘ elerine kar¸ılık gelen g g s de˘ erler. ’˙stanbul’) I (’telefon’. g Daha sonra bu defter adlı sözlük içinde yer alacak alanları belirliyoruz. **arglar): defter = {} defter["isim"] = isim defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for i in arglar. ’02122121212’) (’eposta’. v in defter. Bunlar karakter dizileri içine sekme g s g (TAB) eklemek için kullanılan kaçı¸ dizileridir. defter adlı sözlükteki ilgili alanlara yerle¸tirilecek. v)) Burada defter sözlü˘ ünün items() metodunu kullanarak. “k” ve g ¸ “v” ile temsil edilen ö˘ eleri biraz biçimlendirerek ekrana basmaktan ibaret. ’Fırat’) Gördü˘ ünüz gibi. Bu satır içinde g gördü˘ ümüz “\t” harflerinin ne i¸e yaradı˘ ını biliyoruz. Simdi yukarıdaki fonksiyona söyle bir ekleme yapalım: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. v)) adres_defteri(isim="Fırat". v)) kodu yardımıyla yaptı˘ ımız sey. soyisim.

com". telefon. soyisim print "telefon:\n\t". Yukarıdaki kodları su sekilde yazarak. ’cep’: ’05994443322’} Gördü˘ ünüz gibi. telefon="02122121212".coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. v) adres_defteri(isim="Fırat". arglar parametresi bize bir sözlük veriyor.com". adres="˙stanbul". isim print "soyisim:\n\t". arglar adres_defteri(isim="Fırat". sözlüklerin bütün özelliklerine de do˘ al olarak sahipg g tir.for k. I cep="05994443322") Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda suna benzer bir çıktı alaca˘ ız: s g ¸ g isim: Fırat soyisim: Özgül telefon: 02122121212 öteki argümanlar: {’adres’: ’˙stanbul’. I cep="05994443322") Burada yaptı˘ ımız eklemeler sayesinde adres_defteri() adlı fonksiyona isim. Dolayısıyla söyle bir kod yazmamız g ¸ mümkün olabiliyor: for i in arglar.items(): print "%s\t:\t%s" %(k. I ’eposta’: ’firatozgul@frtzgl. v in defter. soyisim. eposta="firatozgul@frtzgl.keys(): defter[i] = arglar[i] Bu kodlar yardımıyla arglar adlı sözlü˘ ün ö˘ elerini defter adlı sözlü˘ e ekliyoruz. eposta="firatozgul@frtzgl. soyisim="Özgül".com’. arka planda neler olup bitti˘ ini daha açık bir sekilde ¸ ¸ g ¸ görebiliriz: #!/usr/bin/env python # -*. adres="˙stanbul". **arglar): print "isim:\n\t". soyisim ve g telefon parametrelerini yerle¸tirdikten sonra istedi˘ imiz sayıda ba¸ka isimli argümanlar da bes g s lirtebiliyoruz. telefon="02122121212". Burada **arglar parametresinin bir sözlük (dictionary) oldu˘ una özellikle dikkat g edin. Aslında yaptı˘ ımız sey çok basit. Bu yapının g g g kafanızı karı¸tırmasına izin vermeyin. soyisim="Özgül". telefon print "öteki argümanlar:\n\t". Bu parametre bir sözlük oldu˘ u için. Sözlükler konusunu s g ¸ anlatırken sözlüklere nasıl ö˘ e ekleyebilece˘ imizi anlattı˘ ımızı hatırlıyorsunuz: g g g .

arglar[i] dedi˘ imiz sey ise ˙stang ¸ g g ¸ I bul. Dedi˘ im gibi.com" defter["cep"] = "05994443322" defter[i] dedi˘ imiz sey..items(): print "%s\t:\t%s" %(k. 1 ve 4 olarak ayarlıyoruz. . v in defter. satırıyla yaptı˘ ımız seyden farklı de˘ ildir. eposta ve cep ö˘ elerine. firatozgul@frtzgl. Söyle dü¸ünün: g ¸ g ¸ s defter = {} defter["adres"] = "˙stanbul" I defter["eposta"] = "firatozgul@frtzgl. 13. Peki. g s Gördü˘ ünüz gibi. telefon="02122121212". "adres": "˙stanbul". soyisim. Dedi˘ im gibi. adres.com ve 05994443322 ö˘ elerine kar¸ılık geliyor.com". Ayrıca sozluk argümanını fonksiyona yazarken yine çift yıldızlı g yapıyı kullanmayı da unutmuyoruz. v) sozluk = {"eposta": "firatozgul@frtzgl.coding: utf-8 -*def adres_defteri(isim. elbise ve gömlek adlı ö˘ eler ekliyoruz. bu parametreler bir sözlük oldu˘ u için yukarıdaki g g örne˘ i su sekilde de yazabilirsiniz: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. I "cep": "05994443322"} adres_defteri(isim="Fırat".keys(): defter[i] = arglar[i] for k. Bu ö˘ elerin g g g de˘ erini sırasıyla 2.sozluk = {} sozluk["ayakkabı"] = 2 sozluk["elbise"] = 1 sozluk["gömlek"] = 4 Bu örnekte sozluk adlı sözlü˘ e ayakkabı.keys()... yukarıdaki örnek for i in g g arglar. telefon. **sozluk) Burada sözlü˘ ü önceden tanımladı˘ ımıza ve bunu fonksiyonu ça˘ ırırken do˘ rudan argüman g g g g olarak ekledi˘ imize dikkat edin. **arglar): defter = {} defter["isim"] = isim defter["soyisim"] = soyisim defter["telefon"] = telefon for i in arglar.. çift yıldızlı parametreler fonksiyonlara istedi˘ imiz sayıda isimli argüman ekg g leme imkanı tanıyor bize. soyisim="Özgül".7 Gömülü Fonksiyonlar (Built-in Functions) Python’da en büyük nimetlerden biri de bu dilin yapısında bulunan gömülü fonksiyonlardır (built-in functions). bir fonksiyonun gömülü olması ne anlama gelir? “gömülü” demek.

html adresinden eri¸ebilirsiniz. Ama bizim tanımladı˘ ımız g g g fonksiyonlar böyle de˘ ildir. gömülü fonksiyonlarla. g s g Gördü˘ ünüz gibi. Çünkü bu fonksiyonlar Python geli¸tiricileri tarafından özel olarak optimize edilmi¸tir.8 global Deyimi Bu bölümde global adlı bir deyimden söz edece˘ iz.org/library/functions. bizim kendi yazdı˘ ımız fonksiyonlar arasında tam olarak ne fark g vardır? Bir defa.“Python’un içinde yer alan” demektir. Su son söyledi˘ im seyin kafanızı ¸ g ¸ karı¸tırmasına izin vermeyin. gömülü fonksiyonlar oldukça hızlı ve verimlidir. Bakın bakalım sizden önce birisi tekerle˘ i zaten icat g etmi¸ mi? Örne˘ in tamsayıları (integer) ikili sayılara (binary) çevirmeniz gerekiyorsa. Sonuç olarak bu fonksiyonu çalı¸tırdı˘ ımızda 5 çıktısını aldık. Peki. Yani bu fonksiyonları kullanabilmek için özel bir sey yapmanıza gerek yoktur. bu fonksiyonu g g içeren modülü öncelikle içe aktarmamız (import) gerekir. a g . Python’daki gömülü fonksiyonların listesine http://docs. enumerate() ve sum() fonksiyonları da birer gömülü fonksiyondur. Mesela s s s len(). bu fonksiyonlar her an hazır ve nazırdır. Bu fonksiyonun i¸levini yerine getirebilmesi için tanımlanmasına gerek ¸ s yoktur. Diyelim ki söyle bir sey yazdık: s g s s ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() Burada her zamanki gibi fonk() adlı bir fonksiyon tanımladık ve daha sonra bu fonksiyonu ça˘ ırdık. Bu fonksiyon Python’un içinde. Yeri ve zamanı geldi˘ inde “modül” ve “içe aktarmak” kavrams g larından söz edece˘ iz. Python programlama dilinin içinde yer alan. kullanılmaya hazır bir sekilde bekler. oturup s g bu i¸lemi yapan bir fonksiyon tanımlamaya çalı¸manız bo¸ bir çaba olur.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". g 13. Bunun yerine halis s s hazırda tanımlanıp dilin içine gömülmü¸ olan bin() fonksiyonunu kullanabilirsiniz. hazır fonksiyonlardır. Python geli¸tiricileri bu fonksiyonu tanımlamı¸ ve dilin içine “gömmü¸lerdir”. ˙ ¸ Istedi˘ inizde veya bu fonksiyg onlar lazım oldu˘ unda do˘ rudan kullanabilirsiniz bu fonksiyonları. ˙ g Isterseniz global‘in ne oldu˘ unu anlatmaya g çalı¸mak yerine do˘ rudan bir örnekle i¸e ba¸layalım. Mesela daha önce ö˘ rendi˘ imiz ve sık sık kullandı˘ ımız g g g range() fonksiyonu gömülü bir fonksiyondur. özel bir i¸levi yerine getirmeniz gerekti˘ inde s s g yukarıdaki adresi mutlaka kontrol edin. Simdi söyle bir sey yazarak bu a g gs ¸ ¸ ¸ de˘ i¸kenine ula¸maya çalı¸alım: gs s s #!/usr/bin/env python # -*. Bir program yazarken.python. s s ˙ Ikincisi (ve belki de en önemlisi). fonksiyon içinde a adlı bir de˘ i¸kenimiz var. Yani gömülü fonksiyonlar. Yukarıdaki s adreste bunun gibi onlarca gömülü fonksiyon göreceksiniz. Kendi yazdı˘ ımız fonksiyonları kullanabilmek için.

biz fonksiyon gs s içindeki a de˘ i¸kenine fonksiyon dı¸ından da eri¸emez miyiz? Elbette eri¸ebiliriz.Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir hata alırız: s g ¸ Traceback (most recent call last): File "deneme. Simdi ¸ g g ¸ bu kodlara söyle bir ekleme yapalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Python’da buna s isim alanı (namespace) adı verilir.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() a = 10 print "a’nın de˘eri: ".coding: utf-8 -*- . Alt satırdaki 10 de˘ eri ise g g a‘nın fonksiyon sınırları dı¸ındaki de˘ erini. Herhangi bir fonksiyon içinde tanımlanan her sey o fonksiy¸ onun isim alanıyla sınırlıdır. Gördü˘ ünüz gibi.. a g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda ise söyle bir çıktı alırız: s g ¸ 5 a’nın de˘eri: 10 g Buradaki ilk 5 sayısı fonksiyon içindeki a‘nın de˘ erini gösteriyor. Bu alanın dı¸ına çıkıldı˘ ında a de˘ i¸keninin s g gs herhangi bir geçerlili˘ i yoktur. a g Kodları bu sekilde yazdı˘ ımızda Python’un bize bir hata mesajı gösterece˘ ini biliyoruz. Bu fonksiyonun etkisi bu alanla sınırlıdır. Halbuki biz fonk() adlı fonksiyon gs g içinde bu a de˘ i¸kenini tanımlamı¸tık.. a de˘ i¸kenini fonksiyon dı¸ında s g g gs s da kullanabilmek için bu de˘ i¸keni dı¸arıda tekrar tanımlamamız gerekiyor. Yani mesela yukarıdaki fonksiyon içinde tanımladı˘ ımız a de˘ i¸keni g gs yalnızca bu fonksiyon sınırları dâhilinde geçerlidir. bir fonksiyonun sınırlarının ne g s oldu˘ undan söz etmi¸tik.py". in <module> print a NameError: name ’a’ is not defined Bu hata mesajı bize a diye bir de˘ i¸ken olmadı˘ ını söylüyor. print a ifadesiyle bitiyor. Dilerseniz yukarıda ilk verdi˘ imiz örnek g üzerinden giderek bu global deyimini anlamaya çalı¸alım: s #!/usr/bin/env python # -*. Ama bunun gs s s s için global adlı bir deyimden yararlanmamız gerekir. ˙ gs Isterseniz bu durumu daha iyi anlayabilmek için yukarıdaki örne˘ i g söyle de˘ i¸tirelim: ¸ gs #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*def fonk(): a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ". line 7. O yüzden Python yukarıdaki gibi bir kod yazdı˘ ımızda a g g de˘ i¸kenini bulamayacaktır. Buna göre yukarıdaki fonk() adlı fonksiyon def fonk(): ifadesiyle g s ba¸lıyor. de˘ il mi? O halde neden Python a de˘ i¸kenini bulags s g gs madı˘ ından yakınıyor? Hatırlarsanız bu bölümün en ba¸ında. Peki.

iki adet çıktı veriyoruz. Bunlardan ilki fonksiyon içindeki a de˘ i¸keninin s gs de˘ erini gösteriyor.def fonk(): global a a = 5 print a fonk() print "a’nın de˘eri: ".. Bu de˘ i¸kenin de˘ eri 10. s Simdi söyle bir sey yazdı˘ ımızı dü¸ünün: ¸ ¸ ¸ g s #!/usr/bin/env python # -*.. fonk() g print "a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: ".. fonksiyonu tanımladıktan sonra fonksiyon gövdesinin ilk satırına g ¸ global a diye bir sey eklemekten ibaret. Burada öncelikle bir a de˘ i¸keni tanımladık. Bu ifade fonksiyon içindeki a adlı de˘ i¸kenin “global” ¸ gs oldu˘ unu.. Ama bir de su gs g s ¸ kodlara bakın: #!/usr/bin/env python # -*. s g g Biz yalnızca yukarıdaki kodların çıktısına odaklanalım. yani fonksiyonun kendi sınırları dı¸ında da geçerli bir de˘ er oldu˘ unu söylüyor.coding: utf-8 -*a = 10 def fonk(): global a a = 5 return a . Bu fonksiyon içinde de˘ eri 5 olan bir a de˘ i¸keni daha tanımladık. a s g Buradaki return deyimine takılmayın biraz sonra bunun tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını görece˘ iz. ˙ g Ikincisi ise fonksiyon dı¸ındaki a de˘ i¸keninin de˘ erini. a g Burada yaptı˘ ımız sey. Yani bu kodları s gs g çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ a’nın fonksiyon içindeki de˘eri 5 g a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: s g 10 Burada fonksiyon içinde ve dı¸ında aynı adda iki de˘ i¸ken tanımlamamıza ra˘ men. Bu g s g g kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alıyoruz: s g ¸ 5 a’nın de˘eri: g 5 Gördü˘ ünüz gibi. s g gs Fonksiyon dı¸ında ise. global deyimi bir fonksiyon içindeki de˘ erlere fonksiyon dı¸ından da erg g s i¸memize yardımcı oluyor.coding: utf-8 -*a = 10 def fonk(): a = 5 return a print "a’nın fonksiyon içindeki de˘eri". Python’daki s gs g “isim alanı” kavramı sayesinde bu iki de˘ i¸kenin de˘ eri birbirine karı¸mıyor. Ardından fonk() adlı gs gs g bir fonksiyon olu¸turduk.

Bu kelime Türkçe’de “vermek. iade etmek” gibi anlamlara gelir. fonksiyonlar bir de˘ er döndürüyor da ne oluyor? s g g Yani bir fonksiyonun herhangi bir de˘ er döndürmesinin kime ne faydası var? ˙ g Isterseniz bunu daha iyi anlayabilmek için yukarıdaki örne˘ i bir de söyle yazalım: g ¸ def fonk(): a = 5 print a Burada herhangi bir de˘ er döndürmüyoruz. Siz programın bir yerine bir de˘ i¸ken tanımlamaya çalı¸ırken. ˙ste bu tür sıkıntılardan ötürü. g g gs s ba¸ka bir geli¸tirici bir fonksiyon içinde global deyimini kullanarak fonksiyon dı¸ındaki aynı adlı s s s de˘ i¸kenlerin de˘ erini birbirine katmı¸ olabilir.9 return Deyimi Hatırlarsanız bir önceki bölümde söyle bir fonksiyon tanımlamı¸tık: ¸ s def fonk(): a = 5 return a Dikkat ederseniz burada return diye bir sey kullandık. Peki bu ne demek? Açıklayalım: Python’da her fonksiyonun bir “dönü¸ de˘ eri” vardır.” veya “Bu g s g fonksiyon bir karakter dizisi döndürür. Örne˘ in yukarıdaki s g g g fonksiyon a adlı de˘ i¸keni döndürüyor ve bu a de˘ i¸keni bir tamsayı oldu˘ u için. Bunu su sekilde test edebiliriz: g ¸ ¸ print fonk() . Peki. “Bu fonksiyonun dönü¸ de˘ eri bir karakter dizisidir. Mesela. Simdi bu noktada g s gs ¸ kendimize su soruyu sormamız lazım: Acaba bizim istedi˘ imiz sey bu mu? Özellikle üzerinde ¸ g ¸ birkaç farklı ki¸inin çalı¸tı˘ ı büyük projelerde böyle bir özellik ne tür sorunlara yol açabilir? s s g Üzerinde pek çok farklı ki¸inin çalı¸tı˘ ı büyük projelerde global deyiminin büyük sıkıntılar s s g do˘ urabilece˘ i apaçık ortada. Buna göre yukarıdaki fonksiyon a de˘ i¸kenini gs “döndürüyor”. a s g Burada bir önceki kodlara ilave olarak global a satırını yazdık. 13.. Yaptı˘ ımız sey bir a de˘ i¸keni belirleyip. O yüzs den yazdı˘ ınız programlarda global deyiminden mümkün oldu˘ unca uzak durmanızda fayda g g var. her ne kadar gs g s I¸ faydalı bir araçmı¸ gibi görünse de. bu fonksiyonun g g ¸ i¸letilmesi sonucu ortaya çıkan de˘ erin bir karakter dizisi oldu˘ udur. print g g ¸ gs deyimini kullanarak bunu ekrana bastırmaktan ibaret. fonk() g print "a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: ". global deyiminin sakıncaları faydalarından çoktur. global deyimi fonksiyon dı¸ındaki a de˘ i¸kenini sildi. Burada “döndürmek”ten kastımız bir i¸lemin sonucu olarak ortaya çıkan g s de˘ eri vermektir. ¸ döndürmek. fonksiyongs gs g umuzun dönü¸ de˘ eri bir tamsayıdır. Herhangi bir de˘ er döndürmedi˘ imiz fonksiyonlar otomatik olarak None g g g diye bir de˘ er döndürür.print "a’nın fonksiyon içindeki de˘eri". Bu defa çıktımız söyle oldu: ¸ a’nın fonksiyon içindeki de˘eri 5 g a’nın fonksiyon dı¸ındaki de˘eri: s g 5 Gördü˘ ünüz gibi.. Yani Python’daki bütün fonksiyonlar bir s g de˘ er döndürür.” dedi˘ imiz zaman kastetti˘ imiz sey. Bu arada sunu da belirtelim: Her ne ¸ kadar biz bir fonksiyonda açık açık bir de˘ er döndürmesek de o fonksiyon otomatik olarak bir g de˘ er döndürecektir.

Bu fonksiyondan çıktı alabilmek için fonksiyonu söyle ¸ ça˘ ırmamız gerekir: g print fonk() “Peki. g Daha önce de dedi˘ imiz gibi. s gs Yani ekrana herhangi bir çıktı vermiyoruz. Yukarıdaki fonksiyonu print olmadan da ça˘ ırabilece˘ imizi biliyorsunuz: g g g g fonk() Bu defa a de˘ i¸keninin de˘ eri ekrana dökülecek. return deyimi ise herhangi bir de˘ erin döndürülmesinden sorumg g ludur. Halbuki biz a de˘ i¸keninin de˘ eri: 5 gibi s g gs g bir çıktı alaca˘ ımızı zannediyorduk. Siz bir fonksiyondan bir de˘ er döndürdükten sonra o de˘ erle ne yapaca˘ ınız tamag g g men size kalmı¸. Biz burada sadece a de˘ i¸kenini döndürmekle yetiniyoruz. i¸ler hiç de istedi˘ imiz gibi gitmedi. Bunun nedeni. bütün bu anlattıkların ne i¸e yarar?” diye sordu˘ unuzu duyar gibiyim. ancak None de˘ erini göremeyece˘ iz. fonksiyonu hem g g ekranda bir mesaj göstermek için hem de ba¸ka i¸ler için kullanabilirsiniz. s g Bir defa sunu anlamamız lazım: print ve return aynı seyler de˘ ildir.. fonk() adlı fonksiyonumuzun otomatik olarak I¸ g g döndürdü˘ ü de˘ erdir.coding: utf-8 -*def ekrana_bas(): a = 5 print a print "a de˘i¸keninin de˘eri: %s" %ekrana_bas() g s g Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: s g ¸ 5 a de˘i¸keninin de˘eri: None g s g Görüyorsunuz.Fonksiyonu bu sekilde ça˘ ırdı˘ ımızda söyle bir çıktı aldı˘ ımızı göreceksiniz: ¸ g g ¸ g 5 None ˙ste burada gördü˘ ümüz None de˘ eri. bir fonksiyondan herhangi bir de˘ er döndürmedi˘ imizde g g g otomatik olarak None de˘ eri döndürüldü˘ ü için çıktıda bu de˘ eri görüyoruz. Ama e˘ er o de˘ eri ekrana basmak yerine döndürmeyi tercih ederseniz. bu fonksiyonda herhangi bir “print” i¸lemi yapmıyor olmamızdır. Çünkü tanımladı˘ ınız bu fonksiyonun tek görevi bir de˘ eri ekrana basmak olacakg g tır. Simdi gs g g g ¸ su fonksiyona bakalım: ¸ def fonk(): a = 5 return a fonk() Burada ise ekranda herhangi bir çıktı göremeyiz. E˘ er tanımladı˘ ınız bir fonksiyonda bir de˘ er döndürmek yerine o de˘ eri s g g g g ekrana basarsanız (yani print deyimini kullanırsanız) fonksiyonun i¸levini bir bakıma kısıtlamı¸ s s olursunuz.. Ama e˘ er yukarıg g g g daki fonksiyonu su sekilde tanımlasaydık i¸imiz daha kolay olurdu: ¸ ¸ s . print deyimi bir mesajın ¸ ¸ g ekrana basılmasını sa˘ lar. Bunu anlayabilmek s s için söyle bir örnek verelim: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.

#!/usr/bin/env python # -*. ˙ g g g s Isterseniz bu fonksiyonu bir de return yerine print ile tanımlamayı deneyin.append(a) . bu ne demek? s g Su örne˘ e bir bakalım: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. Daha sonra fonksiyonu ça˘ ırırken. g 13. a¸mak” gibi anlamlara gelir.coding: utf-8 -*def sayi_isle(): sor = input("bir sayı girin: ") return sor sayi = sayi_isle() print "girdi˘iniz sayı: %s" %sayi g if sayi % 2 == 0: print "girdi˘iniz sayı çifttir" g else: print "girdi˘iniz sayı tektir" g print "girdi˘iniz sayının karesi: %s" %sayi ** 2 g print "girdi˘iniz sayının küpü: %s" %sayi ** 3 g Burada sayi_isle() adlı fonksiyonda kullanıcıya bir sayı sorup bu sayıyı döndürüyoruz. bu defa istedi˘ imiz çıktıyı aldık. “Pass” kelimesi Türkçe’de “geçmek. Bir de su örne˘ e bakın: g g ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. bu döndürdümüz de˘ erle istedi˘ imiz i¸lemi yapabiliyoruz.coding: utf-8 -*def ekrana_bas(): a = 5 return a print "a de˘i¸keninin de˘eri: %s" %ekrana_bas() g s g Gördü˘ ünüz gibi. Peki.10 Fonksiyonlarda pass Deyimi Hatırlarsanız hata yakalama konusunu i¸lerken pass adlı bir deyimden söz etmi¸tik.coding: utf-8 -*def deneme(): liste = [] while True: a = raw_input("Giriniz: ") if a == "0": pass else: liste. Python’da ise bu deyim hers hangi bir i¸lem yapmadan geçece˘ imiz durumlarda kullanılır. ˙ s s Isterseniz o deyimi tekrar hatırlayalım. O zaman ne demek istedi˘ imi gayet net bir biçimde anlayacaksınız.

˙ste pass buna benzer durumlarda. ˙ste böyle s I¸ bir durumda pass deyimi imdadınıza yeti¸ir. Bu yüzden yazdı˘ ınız kodların g g anla¸ılır olması her seyden önemlidir. Daha sonra gövde s kısmına ne yazaca˘ ınıza karar verdi˘ inizde bu pass deyimini silebilirsiniz.__doc__ sum(sequence[. Böyle bir durumda. belgelendirme dizisini fonksiyon tanımının hemen ardından getiriyoruz. Mesela önceki derslerims g izde gördü˘ ümüz yorum (comment) kavramı bu yardımcı araçlardan biridir. Belg gelendirme dizilerinde üç tırnak kullanmak adettendir. pass deyiminin bu görevlerini daha önce ö˘ renmi¸tik. g g 13. start]) -> value Returns the sum of a sequence of numbers (NOT strings) plus the value of parameter ’start’ (which defaults to 0). returns start. When the sequence is empty.. ¸ Dedi˘ imiz gibi. e˘ er kullanıcı 0 de˘ erini girerse. E˘ er program içinde sadece g g s g fonksiyonun ismini yazıp bırakırsanız programınız çalı¸ma sırasında hata verecektir. Çünkü dedi˘ imiz gibi. Fonksiyonun isminin ne olaca˘ ına karar g verdiniz. Program yazarken. ama fonksiyon içeri˘ ini nasıl yazaca˘ ınızı dü¸ünmediniz. “hiçbir ¸ I¸ sey yapmadan yola devam et!” anlamı katar kodlarımıza.coding: utf-8 -*def fonk(): """bo¸ bir fonksiyondur. kod bir kez yazılır. bin kez okunur. g Python programcılarının. Bu programda bir fonksiyon tanımlayacaksınız.""" s pass Gördü˘ ünüz gibi. yazdı˘ ınız kodların i¸levinin yanısıra s ¸ g s anla¸ılır olmasına da dikkat etmeniz gerekir. yazdıkları kodların daha kolay s anla¸ılmasını sa˘ lamak için bazı yardımcı araçlardan da faydalanır. e˘ er s g g gövdeyi bo¸ bırakırsanız programınız çalı¸maz. . bu de˘ er listeye eklenmeyecek. g g g g Python hiçbir sey yapmadan bu satırı atlayacaktır. Program yazarları. Bu deyimi kullanarak söyle bir sey yazabilirsiniz: s ¸ ¸ def bir_fonksiyon(): pass Fonksiyon tanımlarken fonksiyon gövdesini bo¸ bırakamazsınız. okunaklılı˘ ı artırmak için kullanabilece˘ i bir ba¸ka yardımcı araç da g g s belgelendirme dizileridir (docstring). Hiçbir s i¸e yaramaz. Bir fonksiyona ait belgelendirme dizisine eri¸mek için su yöntemi kullanıyoruz: s ¸ Mesela sum() fonksiyonunun belgelendirme dizisine ula¸alım: s >>> print sum.. Dilerseniz hemen bununla ilgili küçük bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*. yukarıda gösterdi˘ imiz gibi s s g fonksiyonu tanımlayıp gövde kısmına da bir pass deyimi yerle¸tirebilirsiniz.print liste deneme() Burada gördü˘ ümüz gibi.11 Fonksiyonların Belgelendirilmesi Her zaman söyledi˘ imiz gibi. pass deyimini yukarıdaki g g s durumlar dı¸ında bir de söyle bir durumda kullanabilirsiniz: Diyelim ki bir program yazıyors ¸ sunuz.

belgelendirme dizileri bize yazdı˘ ımız bir fonksiyonun ne i¸e yaradı˘ ını ang g s g latma imkanı sa˘ lıyor.append(int(raw_input("%s. ö˘rencinin notu: " g % deneme))) print "Toplam %s ö˘renci var.""" s .__doc__ Bu arada.. g Böylece fonksiyonlar konusunu tamamlamı¸ olduk. pass Simdi de fonksiyonumuzun belgelendirme dizisine ula¸alım: ¸ s >>> print fonk. Bu fonksiyonun aldı˘ı tek argüman g kullanıcıya kaç kez not bilgisi sorulaca˘ını g gösterir.." % deneme g print ("Bu ö˘rencilerin not ortalaması: %s" g %(sum(toplam)/deneme)) not_ortalamasi_hesapla() Gördü˘ ünüz gibi.. s g Yukarıdaki kodlarda yer alan belgelendirme dizisini ekrana basmak için kodlarınıza söyle bir ¸ satır eklemelisiniz: print not_ortalamasi_hesapla. Belgelendirme dizileri sayesinde. Hiçbir s .coding: utf-8 -*def not_ortalamasi_hesapla(ogrenci_sayisi=5): """Not ortalaması hesaplayan bir fonksiyon.""" deneme = 0 toplam = [] while deneme < ogrenci_sayisi: deneme += 1 toplam. Önce g ¸ s fonksiyonumuzu tanımlayalım: >>> def fonk(): ... s .. yazdı˘ ımız seyin g g ¸ ne i¸e yaradı˘ ı hakkında fikir sahibi olacaktır. Belgelendirme dizileri özellikle yazdı˘ ımız kodları okuyan ba¸kaları için g g s kıymetlidir. yazdı˘ ımız kodları okuyanlar.... yazdı˘ ınız belgelendirme dizilerinin de Python’un girintileme kurallarına uygun olg ması gerekti˘ ine dikkat edin.. i¸e yaramaz..Kendi yazdı˘ ımız fonksiyonların belgelendirme dizilerine de aynı sekilde ula¸abiliriz. Hiçbir s i¸e yaramaz. """bo¸ bir fonksiyondur. s Gelin isterseniz biraz daha anlamlı bir örnek verelim: #!/usr/bin/env python # -*..__doc__ bo¸ bir fonksiyondur. Artık yeni ve çok önemli bir konu olan s “Modüllere” ba¸layabiliriz. Ama tabii ki önce bölüm sorularımız.

13.12 Bölüm Soruları
1. Esasında siz, bu bölümde inceledi˘ imiz fonksiyon konusuna hiç de yabancı sayılmazsınız. g Bu bölüme gelinceye kadar pek çok fonksiyon ö˘ renmi¸tik. Mesela daha önceki derslerimizden g s hangi fonksiyonları hatırlıyorsunuz? 2. Python’daki sum() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸i yapan bir fonksiyon yazın. Yazdı˘ ınız fonksiyon g s g bir liste içindeki sayıların toplamını verebilmeli. 3. Kullanıcıya isim soran bir program yazın. Bu program kullanıcının ismini ekrana dökebilmeli. Ancak e˘ er kullanıcının girdi˘ i isim 5 karakterden uzunsa, 5 karakterden uzun olan g g kısım ekrana basılmamalı, onun yerine ”...” i¸areti gösterilmelidir. Örne˘ in kullanıcıdan alınan s g isim Abdullah ise programınız “Abdul...” çıktısını vermeli. 4. Bir önceki soruda yazdı˘ ınız programda kullanıcı, içinde Türkçe karakterler bulunan bir isim g girdi˘ inde programınızda nasıl bir durum ortaya çıkıyor? Örne˘ in programınız “I¸ıl” ismine g g s nasıl bir tepki veriyor? Sizce bunun sebebi nedir? 5. Yukarıdaki fonksiyonlarla ilgili söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek()

Bu kodlara söyle bir baktı˘ ınızda, aslında bu kodları su sekilde de yazabilece˘ imizi farket¸ g ¸ ¸ g mi¸sinizdir: s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g else: print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g

Bu kodları böyle de˘ il de fonksiyon içinde yazmamızın sizce ne gibi avantajları vardır? g 6. Argüman ile parametre arasındaki farkı açıklayın. 7. Standart bir kurulum beti˘ ini taklit eden bir program yazın. Örne˘ in programınız su a¸ag g ¸ s maları gerçekle¸tirebilmeli: s • Kullanıcıya, “Kuruluma ho¸geldiniz!” mesajı göstermeli, s

• Kullanıcıya bir lisans anla¸ması sunmalı ve bu anla¸manın sartlarını kabul edip etmedi˘ ini s s ¸ g sormalı, • E˘ er kullanıcı lisans anla¸masının sartlarını kabul ederse kuruluma devam etmeli, aksi g s ¸ halde kurulumdan çıkmalı, • Kullanıcıya, “standart paket”, “minimum kurulum” ve “özel kurulum” olmak üzere üç farklı kurulum seçene˘ i sunmalı, g • Kullanıcının seçimine göre, programda kurulu gelecek özelliklerin bazılarını etkinle¸tirmeli s veya devre dı¸ı bırakmalı, s • Programın sistem üzerinde hangi dizine kurulaca˘ ını kullanıcıya sorabilmeli, g • Kurulumdan hemen önce, programın hangi özelliklerle kurulmak üzere oldu˘ unu kulg lanıcıya son kez bildirmeli ve bu a¸amada kullanıcıya kurulumdan vazgeçme veya kus rulum özelliklerini de˘ i¸tirme imkanı vermeli, gs • E˘ er kullanıcı kurulum özelliklerini de˘ i¸tirmek isterse önceki a¸amaya geri dönebilmeli, g gs s • E˘ er kullanıcı, seçti˘ i özelliklerle kurulumu gerçekle¸tirmek isterse program kullanıcının g g s belirledi˘ i sekilde sisteme kurulabilmeli, g ¸ • Son olarak kullanıcıya kurulumun ba¸arıyla gerçekle¸tirildi˘ ini bildiren bir mesaj gösters s g meli. Not: Bu adımları kendi hayal gücünüze göre de˘ i¸tirebilir, bunlara yeni basamaklar ekleyegs bilirsiniz. 8. Fonksiyonlar konusunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def tek(): print "Girdi˘iniz sayı bir tek sayıdır!" g def cift(): print "Girdi˘iniz sayı bir çift sayıdır!" g sayi = raw_input("Lütfen bir sayı giriniz: ") if int(sayi) % 2 == 0: cift() else: tek()

Bu programın zayıf yönlerini bulmaya çalı¸ın. Sizce bu program hangi durumlarda çöker? Bu s programın çökmesini engellemek için ne yapmak gerekir?

BÖLÜM

14

Modüller

Bu bölümde Python’daki en önemli konulardan biri olan modüllerden söz edece˘ iz. Ancak g modülleri kullanabilmek için tabii ki öncelikle “modül” denen seyin ne oldu˘ unu anlamamız ¸ g gerekiyor. Söyle dü¸ünün: Diyelim ki bir program yazıyorsunuz. Yazdı˘ ınız bu programın içinde karakter ¸ s g dizileri, sayılar, de˘ i¸kenler, listeler, demetler, sözlükler, kümeler ve fonksiyonlar var. Progs gramınız da .py uzantılı bir metin dosyası içinde yer alıyor. ˙ste bütün bu ö˘ eleri ve veri tipI¸ g lerini içeren .py uzantılı dosyaya modül adı verilir. Bu bilgiye göre, simdiye kadar yazdı˘ ınız ve ¸ g bundan sonra yazaca˘ ınız bütün Python programları aynı zamanda birer modüldür. g Peki, bu bilginin bize ne faydası var? Ya da söyle soralım: Yazdı˘ ımız bir Python programının ¸ g modül olması neden bu kadar önemli? Hatırlarsanız bir önceki bölümde Python’daki fonksiyonlardan bahsetmi¸tik. Yine hatırlarsanız s o bölümde carp() adlı bir fonksiyon da tanımlamı¸tık. Bu fonksiyonu kullanabilmek için ne s yapmamız gerekti˘ ini biliyorsunuz. carp() fonksiyonuna ihtiyacımız oldu˘ unda bu fonksiyonu g g ça˘ ırmamız yeterli oluyor. Simdi söyle bir dü¸ünelim: Biz bu carp() fonksiyonuna ihtiyacımız g ¸ ¸ s oldu˘ unda fonksiyonu ça˘ ırmak yoluyla aynı program içinde kullanabiliyoruz. Peki ya aynı g g fonksiyona ba¸ka bir Python programında da ihtiyacımız olursa ne yapaca˘ ız? O fonksiyonu s g kopyalayıp öbür Python programına yapı¸tıracak mıyız? Tabii ki hayır! Kodları alıp oradan s oraya kopyalamak programcılık tecrübeniz açısından hiç de verimli bir yöntem de˘ ildir. Üsteg lik do˘ ası gere˘ i “kopyala-yapı¸tır” tekni˘ i hatalara oldukça açık bir yoldur. Biz herhangi bir g g s g Python programında bulunan herhangi bir fonksiyona (veya niteli˘ e) ihtiyaç duydu˘ umuzda o g g fonksiyonu (veya niteli˘ i) programımıza “aktaraca˘ ız”. Peki, bunu nasıl yapaca˘ ız? g g g Dedi˘ imiz gibi bütün Python programları aynı zamanda birer modüldür. Bu özellik sayesinde g Python programlarında bulunan fonksiyon ve nitelikler ba¸ka Python programları içine aktarılas bilirler. Böylece bir Python programındaki i¸levsellikten, ba¸ka bir Python programında da s s yararlanabilirsiniz. ˙ste bu bölümde, bütün bu i¸lemleri nasıl yapaca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Dilerseniz lafı daha fazla I¸ s g g g dolandırmadan modüller konusuna hızlı bir giri¸ yapalım. s

14.1 Modüllerin Çe¸ itleri s
Python’da modüller çe¸it çe¸ittir. Temel olarak Python’da üç çe¸it modülden söz edilebilir: s s s 1. Kendi Yazdı˘ ınız Modüller g 173

2. Geli¸tiricilerin Yazdı˘ ı Modüller s g 3. Üçüncü Sahısların Yazdı˘ ı Modüller ¸ g ˘ Kendi yazdıgınız modüller, adından da anla¸ılaca˘ ı gibi, bir Python programcısı olarak otus g rup sizin yazdı˘ ınız modüllerdir. g ˘ Geli¸ tiricilerin yazdıgı modüller, sizin modüllerinizin aksine Python geli¸tiricileri tarafından s s yazılıp Python programlama diline entegre edilmi¸ olan ve bu bakımdan dilin bir parçası olan s modüllerdir. ˘ Üçüncü sahısların yazdıgı modüller, genellikle internet üzerindeki kaynaklardan edinebile¸ ce˘ iniz, Python programcıları tarafından hazırlanıp herkesin kullanımına sunulmu¸ olan modg s üllerdir. Biz bu bölümde, yukarıda saydı˘ ımız üç modül türünü de olabildi˘ ince ayrıntılı bir sekilde g g ¸ incelemeye çalı¸aca˘ ız. Dilerseniz öncelikle kendi yazdı˘ ımız modüllerden ba¸layalım... s g g s

˘ 14.2 Kendi Yazdıgınız Modüller
Yukarıda da tanımladı˘ ımız gibi, kendi yazdı˘ ınız modüller, birer Python programcısı olarak otug g rup sizin yazdı˘ ınız Python programlarıdır. Mesela bir program yazdınız ve adını da deneme.py g koydunuz. Bu programın içeri˘ i söyle olsun: g ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i print a

˙ste deneme.py adlı bu Python programı bir modüldür ve bu modül, carp() adlı tek bir I¸ fonksiyondan olu¸ur. Elbette modüller tek bir fonksiyondan ibaret olmak zorunda de˘ ildir. s g Bir modül pek çok farklı fonksiyondan olu¸abilir. Örne˘ in: s g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i return a def bol(bolen, bolunen, hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: return float(sonuc) if not hassas: return int(sonuc) def topla(*args): toplam = 0 for i in args:

toplam += i return toplam def cikar(bir, iki): return iki - bir

Burada dört farklı fonksiyona sahip bir modül tanımladık. Dilerseniz bu modülü masaüstüne aritmetik.py adıyla kaydedelim. Bu noktada Modül nedir? sorusunu tekrar sormakta fayda var. Bu bölümün en ba¸ında s yaptı˘ ımız tanıma göre, carp(), bol(), topla() ve cikar() fonksiyonlarını içeren yukarıdaki arg itmetik.py adlı program bir modüldür. Bu modülün adı da aritmetik‘tir. Python’da modüller (genellikle) .py uzantısına sahiptir. Ancak bir modülün adı söylenirken bu .py uzantısı es geçilir ve sadece isim kısmı dikkate alınır. Bu yüzden elinizdeki aritmetik.py adlı program aritmetik modülü olarak adlandırılacaktır. Dedi˘ imiz gibi, bu modül içinde toplam dört adet fonksiyon var. Biz bu fonksiyonları aynı modül g içinde rahatlıkla kullanabiliriz. Mesela cikar() fonksiyonuna ihtiyacımız oldu˘ unda yapmamız g gereken tek sey bu fonksiyonu ça˘ ırmaktır: ¸ g
print cikar(1545, 1432)

Veya topla() fonksiyonuna gereksinim duyarsak, yine bu fonksiyonu ça˘ ırmak çok kolaydır: g
print topla(3, 15, 43, 23, 88)

Peki ya bu fonksiyonlara ba¸ka bir programda da ihtiyaç duyarsak ne olacak? Böyle bir dus rumda yapaca˘ ımız sey bu fonksiyonu o program içinden ça˘ ırmak olacak. Ancak bunu yapg ¸ g manın belli kuralları var. Peki, nedir bu kurallar? ˙ste simdi bu kuralların ne oldu˘ unu inceleyeI¸ ¸ g ce˘ iz... g

14.3 Modülleri ˙çe Aktarmak I
Bu bölümün ba¸ında söyle bir cümle sarfetmi¸tik: s ¸ s “Herhangi bir Python programında bulunan herhangi bir fonksiyona (veya niteli˘ e) g ihtiyaç duydu˘ umuzda o fonksiyonu (veya niteli˘ i) programımıza aktarabiliriz.“ g g Python’da bir modülü ba¸ka bir programa ta¸ıma i¸lemine içe aktarma adı verilir. ˙ s s s Ingilizce’de ise bu i¸leme import deniyor. s Simdi yukarıda aritmetik.py adıyla kaydetti˘ imiz dosyanın bulundu˘ u dizin içinde bir ko¸ g g mut satırı açıp Python’un etkile¸imli kabu˘ unu çalı¸tırın. Mesela e˘ er aritmetik.py dosyasını s g s g masaüstüne kaydettiyseniz bir komut satırı açın, cd Desktop komutuyla masaüstüne gelin ve orada python komutunu vererek etkile¸imli kabu˘ u ba¸latın. Simdi su komutu verin: s g s ¸ ¸
>>> import aritmetik

E˘ er hiçbir sey olmadan bir alt satıra geçildiyse modülünüzü ba¸arıyla içe aktardınız demektir. g ¸ s E˘ er söyle bir hata çıktısıyla kar¸ıla¸ıyorsanız, muhtemelen Python’u masaüstünün oldu˘ u g ¸ s s g dizinde ba¸latamamı¸sınızdır: s s
>>> import aritmetik Traceback (most recent call last): File "<stdin>", line 1, in <module> ImportError: No module named aritmetik

import aritmetik komutunun ba¸arılı oldu˘ unu varsayarak yolumuza devam edelim... s g Modülü içe aktardıktan sonra dir() adlı özel bir fonksiyondan yararlanarak, içe aktardı˘ ımız bu g modül içindeki kullanılabilir fonksiyon ve nitelikleri görebilece˘ imizi biliyorsunuz: g
>>> dir(aritmetik)

Bu komut bize söyle bir çıktı verir: ¸
[’__builtins__’, ’__doc__’, ’__file__’, ’__name__’, ’__package__’, ’bol’, ’carp’, ’cikar’, ’topla’]

Burada bizi ilgilendiren kısım bol, carp, cikar ve topla adlı ö˘ eler. Bu çıktıdan anlıyoruz ki, aritg metik adlı modülün içinde bol, carp, cikar ve topla adlı fonksiyonlar var ve biz bu fonksiyonları kullanma imkânına sahibiz. O halde gelin mesela bu modül içindeki carp() adlı fonksiyonu kullanabilmek için sırasıyla söyle bir seyler yazalım: ¸ ¸
>>> liste = [45, 66, 76, 12] >>> aritmetik.carp(liste)

Bu komutlar söyle bir çıktı verir: ¸
2708640

Gördü˘ ünüz gibi, aritmetik modülü içindeki carp() adlı fonksiyonu kullanarak “liste” içindeki g sayıları birbiriyle çarptık. aritmetik modülünü nasıl içe aktardı˘ ımıza ve bu modülün içindeki bir g fonksiyon olan carp() fonksiyonunu nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. Önce modülümüzün g adı olan “aritmetik”i yazıyoruz. Ardından bir nokta i¸areti koyup, ihtiyacımız olan fonksiyonun s adını belirtiyoruz. Yani söyle bir formül takip ediyoruz: ¸
modül_adı.fonksiyon

Böylece modül içindeki fonksiyona eri¸mi¸ olduk. Yalnız burada asla unutmamamız gereken s s sey öncelikle kullanaca˘ ımız modülü import modül_adı komutuyla içe aktarmak olacaktır. ¸ g Modülü içe aktarmazsak tabii ki o modüldeki fonksiyon veya niteliklere eri¸emeyiz. s Simdi aritmetik.py adlı dosyanızı açıp dosyanın en ba¸ına su kodu ekleyin: ¸ s ¸
pi_sayisi = 22/7.0

Yani aritmetik.py dosyasının son hali söyle olsun: ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*pi_sayisi = 22/7.0 def carp(liste): a = 1 for i in liste: a = a * i return a def bol(bolen, bolunen, hassas=True): sonuc = bolen / float(bolunen) if hassas: return float(sonuc) if not hassas:

return int(sonuc) def topla(*args): toplam = 0 for i in args: toplam += i return toplam def cikar(bir, iki): return iki - bir

Simdi tekrar komut satırına dönüp su komutu verin: ¸ ¸
dir(aritmetik)

Bu komut biraz öncekiyle aynı çıktıyı verecektir. Halbuki biz modülümüze pi_sayisi adlı bir de˘ i¸ken daha ekledik. O halde neden bu de˘ i¸ken listede görünmüyor? gs gs Python’da bir modülü komut satırında içe aktardıktan sonra e˘ er o modülde bir de˘ i¸iklik yag gs parsanız, o de˘ i¸ikli˘ in etkili olabilmesi için modülü yeniden yüklemeniz gerekir. Bu i¸lemi gs g s reload() adlı özel bir fonksiyon yardımıyla yapıyoruz:
>>> reload(aritmetik)

Bu komut söyle bir çıktı verir: ¸
<module ’aritmetik’ from ’aritmetik.py’>

Bu çıktı modülün ba¸arıyla yeniden yüklendi˘ ini gösteriyor. Simdi dir(aritmetik) komutunu s g ¸ tekrar verelim:
>>> dir(aritmetik)

Bu defa listede bol, carp, cikar ve topla ö˘ eleriyle birlikte pi_sayisi ö˘ esini de göreceksiniz. g g Dolayısıyla artık bu ö˘ eye de eri¸ebilirsiniz: g s
>>> aritmetik.pi_sayisi 3.1428571428571428

Eh, yarım yamalak da olsa pi sayısını elde etmi¸ olduk!.. s Buraya kadar modülleri hep etkile¸imli kabukta içe aktardık. Ama tabii ki önemli olan bir s modülü ba¸ka bir python programı içinden ça˘ ırabilmektir. ˙ s g Isterseniz simdi bir modülü ba¸ka ¸ s bir Python programı içinden nasıl ça˘ ırabilece˘ imizi ö˘ renelim. g g g Simdi masaüstünde test.py adlı bir dosya olu¸turun ve Kwrite, Kate, Gedit veya IDLE adlı metin ¸ s düzenleyicilerden birini kullanarak bu dosyayı açın. Dosyaya su satırları yazın: ¸
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik

˙ iki satır zaten demirba¸. Burada önemli olan satır import aritmetik. Bu satırla, yine Ilk s masaüstünde kayıtlı bulunan aritmetik.py adlı programı, yani aritmetik modülünü içe aktardık. Bu modülü içe aktardı˘ ımıza göre, artık bu modülün içindeki bütün fonksiyon ve nitelikleri g kullanabiliriz. O halde yazmaya devam edelim:

#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik.cikar(1455, 32)

Yazdı˘ ımız son satırda, aritmetik modülünün içinde yer alan cikar() adlı fonksiyonu kullanmı¸ g s olduk. Böylece daha önce bir kez tanımladı˘ ımız cikar() adlı fonksiyona ba¸ka bir Python prog s gramında da ihtiyaç duydu˘ umuzda, bu fonksiyonu tekrar yazmak zorunda kalmadan, gerekli g fonksiyonu barındıran modülü programımız içine aktararak (import) i¸imizi hallettik. Aynı seks ¸ ilde aritmetik modülü içindeki öbür fonksiyonları ve nitelikleri de kullanabilirsiniz. Mesela modül içinde yer alan pi_sayisi niteli˘ ini de kullanabiliriz: g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik.cikar(1455, 32) print "pi sayısının de˘eri: %s" %aritmetik.pi_sayisi g

Simdi bu test.py adlı programı çalı¸tırın ve nasıl bir sonuç aldı˘ ınızı inceleyin. ¸ s g

14.4 Modülleri ˙çe Aktarma Yöntemleri I
Python’da programımız içinde kullanaca˘ ımız modülleri birkaç farklı yöntemle içe aktarabiliriz. g Biz simdiye kadar sadece import modül_adı yöntemini ö˘ rendik. Hemen kısaca bu yöntem¸ g leri inceleyelim: import modül_adı Bu yöntemle bir modülü, bütün içeri˘ iyle birlikte içe aktarabiliriz. Ba¸ka bir deyi¸le bir modülün g s s içinde ne var ne yoksa programımız içine davet edebiliriz. Yukarıda kullandı˘ ımız da zaten bu g yöntemdir. from modül_adı import * Bu yöntemle bir modül içinde adı “__” ile ba¸layanlar hariç bütün fonksiyonları programımız s içine aktarabiliriz. Yani bu yöntem de tıpkı yukarıda anlatılan yöntemde oldu˘ u gibi, bütün g fonksiyonları alacaktır. Yalnız “__” ile ba¸layan fonksiyonlar hariç... s E˘ er bir modülü bu yöntemi kullanarak içe aktarmı¸sanız, içe aktardı˘ ımız modülün nitelik g s g ve fonksiyonlarına do˘ rudan nitelik veya fonksiyon adını kullanarak eri¸ebilirsiniz. Örne˘ in g s g import modül_adı yöntemiyle içe aktardı˘ ımız modüllerin nitelik ve fonksiyonlarını söyle kulg ¸ lanıyorduk:
>>> modül_adı.fonksiyon

from modül_adı import * yöntemiyle içe aktardı˘ ımız modüllerin nitelik ve fonksiyonlarını g ise söyle kullanıyoruz: ¸
>>> fonksiyon

Mesela yukarıda bahsetti˘ imiz aritmetik modülünü örnek alalım: g

>>> from aritmetik import * >>> liste = [2, 3, 4] >>> print carp(liste) 24

Gördü˘ ünüz gibi, bu defa aritmetik.carp(liste) gibi bir komut vermedik. carp() fonksiyg onunu do˘ rudan kullanabildik. Bu yöntem oldukça pratiktir. Programcıya aynı i¸i daha az g s kodla yapma imkânı sa˘ lar. Ancak bu yöntemin bazı sakıncaları vardır. Bunlara biraz sonra g de˘ inece˘ iz. g g from modül_adı import falanca, filanca Bu yöntem ise bir modülden falanca ve filanca adlı fonksiyonları ça˘ ırmamızı sa˘ layacaktır. g g Yani bütün içeri˘ i de˘ il, bizim istedi˘ imiz fonksiyonları içe aktarmakla yetinecektir. Örne˘ in: g g g g
>>> from aritmetik import carp

Bu sekilde aritmetik modülünün yalnızca carp() fonksiyonunu içe aktarmı¸ olduk. Bu sekilde ¸ s ¸ carp() fonksiyonuna eri¸ebiliriz: s
>>> liste = [2, 3, 4] >>> print carp(liste) 24

Ama pi_sayisi niteli˘ ine eri¸emeyiz. Çünkü biz burada sadece carp() fonksiyonunu içe akg s tardık. E˘ er pi_sayisi niteli˘ ine de eri¸ebilmek istersek modülümüzü su sekilde içe aktarg g s ¸ ¸ mamız gerekir:
>>> from deneme import carp, pi_sayisi

Bu sekilde hem carp() fonksiyonunu, hem de pi_sayisi niteli˘ ini içe aktarmı¸ olduk. ¸ g s import modül_adı as yeni_isim Diyelim ki herhangi bir sebepten, modülün adını programınız içinde do˘ rudan kullanmak isg temiyorsunuz. O zaman bu yöntemi kullanarak modüle farklı bir ad verebilirsiniz:
>>> import aritmetik as arit >>> liste = [2, 3, 4] >>> arit.carp(liste)

Mesela içe aktaraca˘ ınız modül adı çok uzunsa ve her defasında bu uzun ismi yazmak size g zor geliyorsa bu yöntemi kullanarak modül adını kısaltabilirsiniz. Ayrıca programınızda zaten aritmetik adlı ba¸ka bir nitelik veya fonksiyon varsa bu ikisinin birbirine karı¸masını engelles s mek için de bu yöntemi kullanmayı tercih edebilirsiniz. Peki bu yöntemlerden hangisini kullanmak daha iyidir? E˘ er ne yaptı˘ ınızdan tam olarak g g emin de˘ ilseniz veya o modülle ilgili bir belgede farklı bir yöntem kullanmanız önerilmiyg orsa, anlatılan birinci yöntemi kullanmak her zaman daha güvenlidir (import modül_adı). Çünkü bu sekilde bir fonksiyonun nereden geldi˘ ini karı¸tırma ihtimaliniz ortadan kalkar. ¸ g s Mesela aritmetik.carp(liste) gibi bir komuta baktı˘ ınızda carp() fonksiyonunun aritmetik g adlı bir modül içinde oldu˘ unu anlayabilirsiniz. Ama sadece carp(liste) gibi bir komutla g

tıpkı kendi yazdı˘ ımız modülleri içe aktarıyormu¸uz gibi aktaraca˘ ız: g s g . Python programlama dili içinde çok sayıda modül kullanıma hazır bir sekilde bizi bekler.html adresinden eri¸ebilirsiniz. s Biz bu bölümde. GNU/Linux sistemlerinde bu modül ço˘ unlukla /usr/lib/python2. s g 14.py programını nereden bulabiliriz.org/library/os.py dosyasını açıp içine baktı˘ ınızda.5. bu modülü kullanan programların farklı i¸leg s tim sistemleri üzerinde çalı¸ma sansı daha fazladır. Buna bir örnek verelim. os.1428571428571428 Gördü˘ ünüz gibi. O gs ¸ s yüzden içeri˘ ini bilmedi˘ iniz modülleri içe aktarırken import modül_adı yöntemini kullanmak g g sizi büyük ba¸ a˘ rılarından kurtarabilir. aritmetik adlı modülden carp() fonksiyonunu aldı˘ ınızda isim çakı¸ması neg s deniyle hiç istemedi˘ iniz sonuçlarla kar¸ıla¸abilirsiniz. os modülü bize. os adlı bir modül üzerinden.6/ dizini içinde bulunur. Kendi yazdı˘ ınız modüller içindeki fonksiyonları. yoksa ba¸ka bir modülden s s g g s mi içe aktarıldı˘ ını anlayamazsınız. Bu bölümün en ba¸ında yaptı˘ ımız s g modül tanımını dikkate alacak olursak.python.python. os modülünü de aynen öyle içe aktarıp bunun içindeki fonksiyon ve nitelikleri kullanacaksınız. ¸ Python modüllerinin listesine http://docs.1 os Modülü os adlı modül Python’daki en önemli modüllerden biridir. Windows sistemlerinde g ise bu modülü bulmak için C:/Python26/Lib adlı dizinin içine bakabilirsiniz. s g ˘ 14.html adresinden eri¸ebilirsiniz. Herhalde böyle bir seyin ba¸ınıza gelmesini istemezsiniz. aritmetik modülündeki pi_sayisi niteli˘ i sizin kendi programınızdaki g g pi_sayisi de˘ i¸kenini silip attı. Komut satırında g s s söyle bir kod yazın: ¸ >>> pi_sayisi = 46 Simdi aritmetik adlı modülü su yöntemle içe aktarın: ¸ ¸ >>> from aritmetik import * Bakın bakalım pi_sayisi de˘ i¸keninin de˘ eri ne olmu¸? gs g s >>> print pi_sayisi 3. Bu dosyanın sizin yazdı˘ ınız Python s g g programlarından hiç bir farkı yoktur. Ama modül çe¸itlerinden bahsederken de söyledi˘ imiz gibi. bilgisayarımızda bulunan os. Peki biz bu os.org/modindex. aslında os modülü. modülü g içe aktarmak suretiyle nasıl kullanıyorsanız. Bir de hazır yazılmı¸ modüller s vardır. s Modülün kendi belgelerinde belirtildi˘ ine göre. i¸letim sistemleriyle ilgili i¸lemler yapma olana˘ ı sunar.kar¸ıla¸tı˘ ınızda bu fonksiyonun program içinde mi yer aldı˘ ını. Ayrıca mesela programınız içinde zaten carp() adlı bir g fonksiyon varsa.5 Geli¸ tiricilerin Yazdıgı Modüller s Buraya kadar kendi kendimize nasıl Python modülü yazaca˘ ımızı ve yazdı˘ ımız bu modülg g leri nasıl kullanaca˘ ımızı gördük. Bu modülü. g s g Python sadece kendi modüllerimizi yazmamıza izin vermez. aslında bu dosyanın birtakım fonksiyon ve niteliklerden g olu¸an alelade bir Python programı oldu˘ unu göreceksiniz. Bu modüle ili¸kin s s g s resmi (˙ Ingilizce) belgelere http://docs.py adlı bir Python programıdır. Bunun neden böyle oldu˘ unu biraz sonra s ¸ g daha iyi anlayacaksınız. size geli¸tiricilerin yazdı˘ ı modülleri tanıtmaya s g çalı¸aca˘ ız.

py dosyasının bulundu˘ u dizine gitmenize gerek yok.. Windows için “nt”. s g os modülünde i¸letim sistemi isimleri için öntanımlı olarak su ifadeler bulunur: s ¸ GNU/Linux için “posix”. Bu modülü programımız içine nasıl davet edece˘ imizi ö˘ rendi˘ imize göre. E˘ er bu sekilde modülü g g ¸ “import” etmezsek. Tabii bu modülün sizin s s yazdı˘ ınız modülden önemli bir farkı. Simdi biz bu fonksiyonlar g g ¸ ve niteliklerden önemli olanlarını incelemeye çalı¸alım.name Bu komutu hangi i¸letim sisteminde verdi˘ inize ba˘ lı olarak aldı˘ ınız çıktı da farklı olacaktır. Yani bu modülü kullanabilmek için os. bu modülle ilgili kodlarımızı çalı¸tırmak istedi˘ imizde Python bize bir hata s g mesajı gösterecektir.. ¸ Python komut satırında “>>>” i¸aretinden hemen sonra: s >>> import os komutuyla os modülünü içe aktarıyoruz. bu modül içinde bir yı˘ ın fonksiyon ve nitelik var. Bu modülün içindeki herhangi bir fonksiyonu ya da niteli˘ i kullanabilmek için öncelikle modülü içe aktarmalıyız. biz konumuza dönelim.>>> import os Gördü˘ ünüz gibi. print icerik Gördü˘ ünüz gibi. Bu nitelik. Neticede bu modülü siz de yazmı¸ olabilirdiniz. O g g g yüzden bunu simdilik dert etmeyin. os modülü içindeki g g g fonksiyonlardan ve niteliklerden söz edebiliriz. s g g g Mesela ben bu komutu GNU/Linux i¸letim sistemi üzerinde verdi˘ im için ‘posix’ çıktısı aldım.. Bunun neden böyle oldu˘ unu biraz sonra açıklayaca˘ ız. içeri˘ i dı¸ında. bu modülü içe aktarmaktır. komut satırını hangi dizin altında açmı¸ olursanız olun g s os modülünü içe aktarabilmenizdir. kullandı˘ ınız i¸letim sisteminin ne oldu˘ u hakkında bilgi verir. Daha sonra su komutu veriyoruz: ¸ >>> dir(os) ˙ Isterseniz daha anla¸ılır bir çıktı elde edebilmek için bu komutu su sekilde de verebilirsiniz: s ¸ ¸ >>> for icerik in dir(os): . bu modülün sizin yazdı˘ ınız herhangi bir Python programından g s g (ba¸ka bir söyleyi¸le “Python modülünden”) hiç bir farkı yoktur. Öncelikle. s Dolayısıyla. ¸ Burada en önemli konu. “ce” Macintosh için “mac” OS/2 için “os2” Risc Os için “riscos” .. Neyse. g s g Basit bir örnekle ba¸layalım: s >>> print os. kullanım olarak kendi yazdı˘ ımız bir modülü nasıl içe aktarıyorsak os g g modülünü de aynen öyle içe aktarıyoruz. “dos”. isterseniz bu modül içinde neler var neler yok söyle bir listeleyelim. s ˘ name Niteligi dir(os) komutuyla os modülünün içeri˘ ini inceledi˘ inizde orada name adlı bir nitelik oldu˘ unu g g g göreceksiniz.

.name yapısını kullanırsak Python bize “os” isminin g tanımlanmadı˘ ını söyleyecektir. üzerinde çalı¸tı˘ ımız i¸letim sisteminin bir parçası s g s olan ve bu i¸letim sistemine ili¸kin i¸lemleri yerine getirmemizi sa˘ layan komutlardır. kullanıcıs g g s dan “Linus Torvalds’a mesajını yazması” istenecektir.. Çünkü bu sayede programınızın. g Bu name niteli˘ inin ne kadar faydalı bir sey oldu˘ unu tahmin edersiniz. kullanılan i¸letim sistemini sorguladık. os modülü içindeki name niteli˘ ini g aldık yalnızca.name == "posix": a = raw_input("Linus Torvalds’a mesajınızı yazın:") if os. g s Buna göre bu program çalı¸tırıldı˘ ında. os. Örne˘ in: g g g >>> os. e˘ er kullanılan i¸letim sistemi GNU/Linux ise. s s kullanılan i¸letim sistemine göre i¸lem yapmasını sa˘ layabilirsiniz. yazdı˘ ınız programın g s g birden fazla i¸letim sistemi üzerinde çalı¸ma imkânı olacaktır.coding: utf-8 -*import os if os.name ifadesini de name sekline g ¸ dönü¸türdük. g s Ö˘ rendi˘ imiz bu bilgiyi kullanarak söyle basit bir sey yazabiliriz: g g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. s g g aslında os modülünü çekmedi˘ imiz için. “Bill Gates’e mesaj yazılması istenecektir. Bu komutun Windows’taki kar¸ılı˘ ı ise dir komus g tudur. s s g system() Fonksiyonu Bu fonksiyon. E˘ er yazdı˘ ınız bir prog ¸ g g g gramda name niteli˘ ini kullanarak i¸letim sistemi sorgulaması yaparsanız.coding:utf-8 -*from os import name if name == "posix": a = raw_input("Linus Torvalds’a mesajınızı yazın:") if name == "nt": a = raw_input("Bill Gates’e mesajınızı yazın:") Dikkat ederseniz burada from os import name komutuyla. Örne˘ in s s s g g GNU/Linux’ta ls bir sistem komutudur ve bu komutun görevi o anda içinde bulundu˘ unuz g dizindeki dosya ve klasörleri listelemektir. ˙ste buna benzer sistem komutlarını Python yardımıyla çalı¸tırabilmek için os modülünün bize I¸ s sundu˘ u system() adlı fonksiyondan yararlanaca˘ ız. Ayrıca program içinde kullandı˘ ımız os. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi Windows g s ise. Çünkü from os import name komutuyla yalnızca name niteli˘ ini çekti˘ imiz. Peki g s s g “sistem komutu” ne demek? Sistem komutu. Aynı komutları su sekilde de yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python #-*.name == "nt": a = raw_input("Bill Gates’e mesajınızı yazın:") Bu basit örnekte öncelikle os adlı modülü bütün içeri˘ iyle birlikte programımıza aktardık. kullandı˘ ımız i¸letim sistemine ait sistem komutlarını çalı¸tırmamızı sa˘ lar.E˘ er mesela siz bu komutu Windows XP üzerinde verdiyseniz ‘nt’ çıktısı almı¸ olmalısınız.system("ls") veya: . Daha g sonra bu modül içindeki name niteli˘ inden yararlanarak.

coding: utf-8 -*- . Yani mesela bir sistemde metin dosyalarını açan öntanımlı program Kwrite ise dosya Kwrite ile açılacaktır. Dolphin.. diye endi¸e etmenize gerek kalmaz. dosya o programla açılacaktır. Sistemde Konqueror. Yapmamız gereken tek sey parang ¸ tez içinde. xdg-open komutu bu g noktada size yardımcı olacaktır. çalı¸tırılmasını istedi˘ imiz sistem komutunu belirtmek. o dosyayı açacak programı do˘ rudan belirtmek pek do˘ ru bir yol g g de˘ ildir. acaba kullanıcının bilgisayarında hangi dizin görüntüleyici uygulama kurulu. xdg-open komutu. Çünkü mesela Kwrite her GNU/Linux kullanıcısının bilgisayarında kurulu olmayabilir.. xdg-open komutu özellikle bir dizini ¸ açtırmaya çalı¸ırken çok i¸e yarar. Thunar ve benzg eri dizin görüntüleyicilerden hangisinin bulundu˘ una emin olamazsınız. Örne˘ in: g # -*. sistemde hangi görüntüleyici varsa s /usr/share dizinini onunla açacaktır. GNU/Linux’taki xdg-open yerine os modülünün startfile() adlı fonksiyg onundan yararlanabilirsiniz. Çünkü GNU/Linux sistemlerinde dizin görüntüleyici uygulas s manın hangisi oldu˘ unu kestirmek çok güçtür. Diyelim ki GNU/Linux’taki Kwrite programını kullanarak bir dosya açmak istiyoruz: >>> os. system() komutunu kullanmak çok basit.coding: cp1254 -*import os dosya = "falancadosya" os.system("xdg-open dosyaadı.startfile(dosya) startfile() fonksiyonu GNU/Linux’ta bulunmaz... Bunu söyle kullanabiliriz: ¸ >>> os.system("xdg-open /usr/share") Böylece. Yukarıda Kwrite ile yaptı˘ ımız i¸lemi bir de Windows’ta Notepad programıyla yapalım: g s >>> os.txt") Tıpkı GNU/Linux’ta oldu˘ u gibi.system("notepad dosyaadı. Bu komutun görevi herhangi bir dosya veya klasörü sistemdeki varsayılan uygulamayla açmaktır.>>> os. Windows’ta da bir i¸lemi yapacak uygulamayı do˘ rudan belirtg s g mek iyi bir fikir de˘ ildir. s g Bir örnek daha verelim. Örne˘ in /usr/share dizinini görüntülemek için söyle bir kod g ¸ yazabilirsiniz: >>> os. g Kwrite yerine mesela Gedit olabilir.system("kwrite dosyaadı.txt") Burada kullandı˘ ımız xdg-open komutu bütün GNU/Linux sistemlerinde çalı¸an bir sistem kog s mutudur. Bu fonksiyon yalnızca Windows’ta geçerlidir ve GNU/Linux’taki xdg-open komutunun yaptı˘ ı seye benzer bir i¸levi vardır. g ¸ s Yukarıdaki bilgileri kullanarak örne˘ in su basit programı yazabiliriz: g ¸ #!/usr/bin/env python # -*.txt") Ancak bir dosyayı açtırırken.system("dir") Gördü˘ ünüz gibi. Bu yüzden Python’da herhangi bir dosya veya klasörü açtırmak için en güvenilir yol xdg-open adlı sistem komutundan yararlanmak olacaktır. E˘ er metin dosyalarını açan öntanımlı program ba¸ka bir g s seyse (mesela Gedit).

E˘ er kullanıcının i¸letim sistemi GNU/Linux ise (if os.com") Burada da Windows’un start adlı sistem komutunu kullanarak IE ile istihza. listdir() Fonksiyonu Python yardımıyla bir dizin içindeki dosyaları görüntülemek istersek. system() fonksiyonundan yardım alabilece˘ imizi biliyoruz.startfile(dosya)) 6. g s g Aynı sekilde.exe http://www.system("explorer C:\\Program Files") Burada kullandı˘ ımız bölü i¸aretinin iki adet ters bölü (\\) oldu˘ una dikkat ediyoruz.name == "nt": os. Mesela g s Windows’ta Python yardımıyla Program Files dizinini görüntüleyelim: >>> os. Gelin isterseniz yukarıdaki kod parçasının ne i¸ler çevirdi˘ ini s g adım adım inceleyelim: 1..txt” adlı bir dosya tanımladık. Artık siz bu satırların ne oldu˘ unu Ilk s g g adınız gibi biliyorsunuz." %dosya if os. Üçüncü satır da artık bizim için oldukça tanıdık bir koddan olu¸uyor. 2.system("ls") Windows kullanıcıları ise sunu: ¸ .. Bu de˘ i¸kenin yerine.system("xdg-open %s" %dosya) Bu program oldukça küçük bir kod parçasından ibaret olmasına ra˘ men.com sitesini görüntüledik. ˙ iki satırın ne i¸ yaptı˘ ını söylememize gerek yok. Sonraki satırda “falanca." %dosya satırıyla dosyasının açılmak üzere oldu˘ una dair bilgi veriyoruz..istihza. E˘ er kullanıcının i¸letim sistemi Windows XP ise (if os.txt" print "%s adlı dosya açılıyor.system("xdg-open %s" %dosya)) Dedi˘ imiz gibi.name == "nt":) os modülünün g s startfile() adlı fonksiyonunu kullanarak dosyayı açıyoruz (os. g kullanıcıya falanca. print "%s adlı dosya açılıyor.name == "posix": os.name == "posix":) os modg s ülünün system() adlı fonksiyonunu kullanarak dosyayı açıyoruz (os. g 3.txt 5.import os dosya = "falanca. Bunun için GNU/Linux kullanıcıları sunu yazabilir: g ¸ >>> os. Internet Explorer programı ile bir web sitesini açmak için de system() fonksiy¸ onundan yararlanabilirsiniz: >>> os.. 4. bilgisags yarınızda bulunan herhangi bir dosyanın adını yazabilirsiniz.startfile(dosya) elif os. bize os modülüyle g ilgili çok önemli bilgiler veriyor.system("start iexplore. system() fonksiyonu her türlü sistem komutunu çalı¸tırmanıza izin verir. Bu komutla os mods ülünü bütün içeri˘ iyle birlikte programımızın içine aktarıyoruz.

1): print numara. E˘ er biz dizin içeri˘ inin böyle yan yana de˘ il de alt alta g s g g g dizildi˘ inde daha sık görünece˘ ini dü¸ünüyorsak. o anda içinde bulundu˘ unuz dizindeki dosyaları listelemekse listdir() fonksiyg g onunu su sekilde kullanabilirsiniz: ¸ ¸ >>> os. Çıktının tipinden anladı˘ ımız gibi.listdir("/usr/bin") for numara.") Buradaki ”. Örne˘ imizde /usr/bin g g dizini altındaki dosya ve klasörleri listeliyoruz.” argümanı. dosya E˘ er amacınız.listdir("/usr/bin") for dosyalar in a: print dosyalar E˘ er dosyalarımıza numara da vermek istersek söyle bir sey yazabiliriz: g ¸ ¸ import os a = os. Ardından kullanım kolaylı˘ ı açısından listdir() fonksiyonunu a adlı bir de˘ i¸kene g gs atadık. E˘ er bir üst dizinin içeri˘ ini g g listelemek isterseniz tek nokta yerine iki nokta i¸aretini kullanabilirsiniz: s . En son da print a komutuyla /usr/bin dizininin g içeri˘ ini liste olarak ekrana yazdırıyoruz. dosya in enumerate(a. g g ¸ ö˘ eleri yan yana dizilmi¸ bir liste.>>> os. Örnekte listdir() fonksiyonunun nasıl kullanıldı˘ ını görüyorsunuz. dosyalar Hatta daha önce ö˘ rendi˘ imiz enumerate() fonksiyonunu kullanarak bu i¸lemi çok daha kısa g g s bir yoldan halledebilirsiniz: import os a = os. Burada parantez içinde tırnak i¸aretlerini ve s yatık çizgileri nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin.system("dir") Ancak bu i¸lemi Python’da çok daha kolay ve esnek bir biçimde yapmanın bir yolu daha var.listdir("/usr/bin") >>> print a Yukarıdaki örnekte her zamanki gibi. o anda içinde bulunulan dizini temsil eder. s os modülü içinde yer alan listdir() adlı fonksiyon bize bir dizin içindeki dosyaları veya klasörleri listeleme imkânı veriyor. modülümüzü import os komutuyla programımıza aktardık ilk önce. elimizde olan sey. kodlarımızı su biçime sokabiliriz: g ¸ g s ¸ import os a = os. Mesela /usr/bin dizini içindeki bütün dosyaları listelemek için söyle ¸ bir sey yazabiliriz: ¸ >>> import os >>> a = os.listdir("/usr/bin") c = 0 for dosyalar in a: if c < len(a): c = c+1 print c.listdir(".

˙ Isterseniz bu fonksiyonun tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını bir örnek üzerinde görelim: s g >>> os. g . i)) elif os. Bu i¸lemi.listdir(mevcut_dizin): print i else: print ("Bu program yalnızca /home/istihza/Desktop " "dizininin içeri˘ini gösterebilir!") g Yukarıdaki örnekte öncelikle os modülünü içe aktardık. Bu arada g g ˙ Ingilizce bilenler için söyleyelim.listdir("C:\\Program Files"): os. Burada g dikkat ederseniz if deyiminden sonra for döngüsünü kullandık.. Yani kabaca “mevcut çalı¸ma dizini”.’ cümlesini göster” dedik. Daha açık ifade etmek gerekirse: “O anda içinde bulundu˘ us g muz dizin”. bir dizin içing g deki bütün dosyaları açan ve bu sebeple bilgisayarınızın bir süre yanıt vermemesine bile yol açabilecek korkunç bir program yazabilirsiniz! (Denemeyin!) #!/usr/bin/env python # -*.listdir("/usr/bin"): os..name == "nt": for i in os. gs gs g Ardından. Söyle bir örnek vererek konuyu biraz açalım: ¸ #!/usr/bin/env python # -*.coding: utf-8 -*import os mevcut_dizin = os. ‘bu program g g yalnızca /home/istihza/Desktop dizininin içeri˘ ini gösterebilir.startfile("%s%s" %("C:\\Program Files\\".") Bu komut o anda içinde bulundu˘ unuz dizine göre bir üst dizinin içeri˘ ini ekrana liste olarak g g verecektir. g Bu fonksiyonu ve daha önce ö˘ rendi˘ imiz system() fonksiyonunu kullanarak.getcwd() if mevcut_dizin == "/home/istihza/Desktop": for i in os..coding: utf-8 -*if os.system("xdg-open %s%s" %("/usr/bin/".listdir(". yok e˘ er mevcut_dizin /home/istihza/Desktop de˘ il ise.>>> os. Yani mesela o anda /usr/local/bin dizini içindeyseniz yukarıdaki komut /usr/local dizininin içeri˘ ini listeleyecektir.getcwd() Gördü˘ ünüz gibi bu komut bize o anda hangi dizin içinde bulundu˘ umuzu söylüyor. ekran çıktısı daha s düzgün olsun diye yaptık. buradaki “cwd”nin açılımı “current working directory”.name == "posix": for i in os.. “e˘ er mevcut_dizin /home/istihza/Desktop ise bu dizin içindeki dosyaları bize listele g ve sonucu ekrana yazdır. getcwd() Fonksiyonu os modülü içinde yer alan bu fonksiyon bize o anda hangi dizin içinde bulundu˘ umuza dair g bilgi verir.. Daha sonra mevcut_dizin adında bir de˘ i¸ken tanımlayıp getcwd() fonksiyonunun kendisini bu de˘ i¸kenin de˘ eri olarak atadık. E˘ er böyle bir kaygımız olmasaydı. i)) Sırada yine önemli bir fonksiyon var.

E˘ er bir üst dizine. Tıpkı ”.listdir(os.curdir) Gördü˘ ünüz gibi bu curdir niteli˘ i getcwd() fonksiyonuna benziyor. ¸ s g chdir() Fonksiyonu Bu fonksiyon yardımıyla içinde bulundu˘ umuz dizini de˘ i¸tirebiliriz. Mesela: s g . Bu sabiti g s g kullanarak “mevcut dizin” üzerinde i¸lemler yapabiliriz. s Biz burada getcwd() fonksiyonu için basit örnekler verdik.” i¸aretinde oldu˘ u gibi. içe aktarmaya çalı¸tı˘ ınız modülün bulundu˘ u dizinden farklıysa o g s g g modülü bo¸una içe aktarmaya çalı¸ıyorsunuz demektir! s s Simdi de os modülü içindeki ba¸ka bir fonksiyona de˘ inelim. ama eminim siz yaratıcılı˘ ınızla çok g daha farklı ve kullanı¸lı kodlar yazabilirsiniz. Diyelim ki o anda g gs /usr/share/apps dizini içindeyiz. bir de curdir niteli˘ i vardır. Buradaki pardir niteli˘ i.. istersek g g s gitmek istedi˘ imiz dizini kendimiz elle de belirtebiliriz: g >>> import os >>> os.if mevcut_dizin == "/home/istihza/Desktop": satırının hemen altına: print mevcut_dizin yazıp i¸i bitirirdik. Bunun dı¸ında. ˙ste pardir de s I¸ bu i¸aretin yaptı˘ ı i¸i yapar. su komutu verebiliriz: ¸ >>> import os >>> os.: s s g >>> import os >>> os.. Mesela kendi yazdı˘ ınız bir modülü içe aktarmak s g istedi˘ inizde neden hata verdi˘ ini anlamak için bu fonksiyondan yararlanabilirsiniz.chdir(os.getwd() ’/var/tmp’ mkdir() ve makedirs() Fonksiyonları Bu iki fonksiyon yardımıyla dizin veya dizinler olu¸turaca˘ ız.getcwd() Hatırlarsanız bir üst dizini temsil etmek için ”.” i¸aretinden yararlanıyorduk.chdir("/var/tmp") Böylece do˘ rudan /var/tmp dizinine ula¸mı¸ olduk. Yukarıdaki komutun ardından su komutu g s s ¸ verirseniz bu durumu teyit edebilirsiniz: >>> os..pardir) >>> print os. yani /usr/share/ dizinine geçmek istiyg orsak. pardir niteli˘ i dı¸ında. ˙ s g s g Ingilizce “parent directory” (bir üst dizin) ifadesinin kısaltması oluyor. E˘ er bu g g g fonksiyonun verdi˘ i çıktı.

mkdir("/home/istihza/deneme") Peki diyelim ki iç içe birkaç tane yeni klasör olu¸turmak istiyoruz. /home/kullanıcı_adımız/ dizini altında yeni bir “Programlar” dizini ve onun g altında da yeni bir “Python” dizini olu¸tu. ˙ Isterseniz bu kodları su sekle getirerek yeni olu¸turulan dizinin nerede oldu˘ unu da göre¸ ¸ s g bilirsiniz: >>> import os >>> print os. Buradan çıkan sonuç. yani çoklu yeni dizin s g olu¸turmak istiyorsak makedirs() fonksiyonunu kullanmamız gerekiyor.mkdir("/home/istihza/Programlar/Python") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". mesela mevcut çalı¸ma dizini masaüstü ise bu “test” adlı dizin masaüstünde olu¸acaks s tır. onun altında da “Python” adlı yeni ba¸ka bir dizin daha olu¸turmak istiyoruz. s s g ¸ ¸ mevcut çalı¸ma dizini içinde yeni bir dizin olu¸acaktır: s s >>> import os >>> os. s Yani mesela /home/kullanıcı_adınız dizini altında yeni bir “Programlar” dizini. Yani mesela /home/kullanıcı_adınız/ dizini içinde “deneme” adlı bo¸ bir dizin olu¸s s turabilirsiniz: >>> import os >>> os. E˘ er bu kodu su sekilde yazarsak. s s Hemen deneyelim: >>> import os >>> os.getcwd() >>> os. line 1. ˙ste bu amaç için elimizde makedirs() fonksiy¸ s I¸ onu var. in <module> OSError: [Errno 2] No such file or directory: ’/home/istihza/Programlar/Python’ Demek ki bu sekilde çoklu dizin olu¸turamıyoruz.mkdir("/home/istihza/Programlar/Python") Ne oldu? Söyle bir hata çıktısı elde ettik. E˘ er biz birden fazla.makedirs("/home/istihza/Programlar/Python") Gördü˘ ünüz gibi. demek ki mkdir() fonksiyonu s bize yalnızca bir adet dizin olu¸turma izni veriyor. de˘ il mi? ¸ g >>> os. s .mkdir("/test") Bu kod / dizini altında “test” adlı bo¸ bir klasör olu¸turacaktır.mkdir("test") Bundan ba¸ka.mkdir("test") Yani.>>> import os >>> os. Hemen deneyelim yine: >>> import os >>> os. e˘ er isterseniz mevcut bir dizin yapısı içinde ba¸ka bir dizin de olu¸turas g s s bilirsiniz.

bu bo¸ s g s s dizinler kök dizini altında olu¸acaktır. g Python’da dizinleri nasıl yönetece˘ imizi. Yalnız. Gerçi.makedirs("test/test1/test2/test3") Tahmin etti˘ iniz gibi bu kod mevcut çalı¸ma dizini altında iç içe “test”. ama yine de uyaralım.Küçük bir örnek daha verip bu bahsi kapatalım: >>> import os >>> print os.removedirs("test1/test2") Yine hatırlatmakta fayda var: Neyi sildi˘ inize mutlaka dikkat edin.makedirs("test1/test2") >>> os. “test2” ve g s “test3” adlı dizinler olu¸turdu. bu komutlar yalnızca içi bo¸ dizinleri g s silecektir.getcwd() >>> os. Diyelim ki mevcut çalı¸ma dizinimiz olan masaüstünde “TEST” adlı s bo¸ bir dizin var ve biz bu dizini silmek istiyoruz: s >>> import os >>> os. nasıl dizin olu¸turup silece˘ imizi basitçe gördük. Bir de su örne˘ e bakın: ¸ g >>> import os >>> os.rmdir("TEST") Böylece “TEST” dizini silindi. “test1”. iç içe birden fazla bo¸ dizini silmek g s istedi˘ imizde ise removedirs() fonksiyonundan yararlanıyoruz: g >>> import os >>> os. Hemen bir örnek verelim.. s rmdir() ve removedirs() fonksiyonları Bu fonksiyonlar bize mevcut dizinleri silme olana˘ ı tanıyor.. neyi sildi˘ inizg g den emin de˘ ilseniz bu fonksiyonları kullanmayın! Çünkü Python bu komutu verdi˘ inizde tek g g bir soru bile sormadan silecektir belirtti˘ iniz dizini.makedirs("test1/test3") . onun altında da ba¸ka bir dizini nasıl olu¸turaca˘ ımızı çalı¸tık. burada hemen bir uyarı g yapalım: Bu fonksiyonları çok dikkatli kullanmamız gerekiyor. Ne yaptı˘ ınızdan.rmdir("/home/istihza/TEST") Bu kod ise /home/kullanıcı_adı dizini altındaki bo¸ “TEST” dizinini silecektir. onun ¸ s ¸ altında ba¸ka bir dizin. Simdiye kadar hep bir dizin. g s g Simdi de bu “dizinleri yönetme” i¸ini biraz irdeleyelim. s s s g s aynı dizin altında birden fazla dizin olu¸turmak istersek ne yapaca˘ ız? Bu i¸lemi çok kolay bir s g s sekilde söyle yapabiliriz: ¸ ¸ >>> import os >>> os. E˘ er “test” ifadesinin soluna “/” i¸aretini eklerseniz. s Tıpkı mkdir() ve makedirs() fonksiyonlarında oldu˘ u gibi.. Peki..

. Ayrıca kullandı˘ ımız s g os.makedirs() fonksiyonunu da gördü˘ ü için ne yapmaya çalı¸tı˘ ımızı anlayamadı ve kafası g s g karı¸tı. Yani mesela: g s .. Peki. in <module> TypeError: unsupported operand type(s) for /: ’str’ and ’str’ Peki. Çünkü her i¸letim sisteminin dizin ayracı birbiriyle aynı de˘ il. line 1. s ˘ sep niteligi Bu nitelik.makedirs(test1/test3) Traceback (most recent call last): File "<stdin>".sep ’/’ Bu komutu GNU/Linux’ta verdi˘ imiz için komutun çıktısı “/” seklinde oldu. Söyle bir sey deneyelim: g gs g ¸ ¸ >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os. i¸letim sistemlerinin dizin ayraçları hakkında bize bilgi veriyor. bu meseleyi nasıl halledece˘ iz? s g Bu meseleyi halletmek için kullanmamız gereken ba¸ka bir nitelik var Python’da. E˘ er yazdı˘ ımız bir s g g programın farklı i¸letim sistemleri üzerinde çalı¸masını istiyorsak bu fonksiyon epey i¸imize s s s yarayacaktır. Peki. bu “test1”.makedirs(test1/test2) >>> os.makedirs(test1/test3) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda Python bize söyle bir sey söyler: s g ¸ ¸ >>> os. E˘ er aynı komutu g ¸ g Windows’ta verirsek sonuç söyle olacaktır: ¸ >>> import os >>> os. Biraz önce yazdı˘ ımız s g kodda Python bu i¸areti “dizin ayracı” olarak de˘ il “bölme i¸leci” olarak algıladı ve sanki s g s “test1” ifadesini “test2” ifadesine bölmek istiyormu¸uz gibi davrandı bize. sistemin kendine g s s özgü dizin ayracının kullanılmasını sa˘ lamı¸ oluruz. programımızı farklı i¸letim sistemlerinde çalı¸tırırken. Çünkü bu i¸aret s s Python’da hem “bölme” i¸leci hem de “dizin ayracı” olarak kullanılıyor.Bu kodlar mevcut çalı¸ma dizini altında “test1” adlı bir dizin ile bunun altında “test2” ve “test3” s adlı ba¸ka iki adet dizin daha olu¸turacaktır. Bunu su örnekle s g ¸ gösterebiliriz: Hemen bir Python komut satırı açıp su komutları verelim: ¸ >>> import os >>> os.sep ’\\’ Peki bu sep niteli˘ i ne i¸e yarar? Yazdı˘ ımız kodlarda do˘ rudan dizin ayracı vermek yerine g s g g bu niteli˘ i kullanırsak. neden böyle oldu ve bu hata ne anlama geliyor? Kod yazarken bazı durumlarda “/” i¸areti programcıları sıkıntıya sokabilir. “test2” ve “test3” ifadelerinin s s sabit de˘ il de de˘ i¸ken olmasını istersek ne yapaca˘ ız.

>>> import os >>> os.makedirs("test" + os. Tabii gs g e˘ er istersek raw_input() fonksiyonuyla dizin adlarını kullanıcıya seçtirebilece˘ imiz gibi. test2])) >>> os. test3])) Dikkat ederseniz.>>> import os >>> os. g gs g Hatırlarsanız yukarıda söyle bir kod yazmı¸tık: ¸ s >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os. ilgili i¸letim sistemi hangisiyse ona ait s g s olan dizin ayracının otomatik olarak yerle¸tirilmesini sa˘ layacaktır.join([test1. Yukarıdaki kod ¸ g sayesinde do˘ rudan “/” i¸aretine bula¸madan.sep. Söyle ki: ¸ >>> import os >>> test1 = "Belgelerim" >>> test2 = "Hesaplamalar" >>> test3 = "Resimler" >>> os. burada sep niteli˘ ini join() adlı bir fonksiyon ile birlikte kullandık. Yukarıda “test1”.makedirs("test/test2") komutu yerine. “test2” ve “test3” de˘ i¸kenlerinin adlarını do˘ rudan kod içinde verdik. Çünkü Python burada “/” s g s i¸aretini bölme i¸leci olarak algılamı¸tı. (join() g fonksiyonunu birkaç ders sonra daha ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz).sep. ba¸ımızı derde sokmadan i¸imizi halledebiliyg s s s s oruz. Çünkü burada sep niteli˘ i.makedirs(os.makedirs(test1) >>> os.makedirs(test1/test2) >>> os. söyle g g ¸ bir sey de yapabiliriz: ¸ .join([test1. Ayrıca burada parantez ve kö¸eli parantezlerin nasıl kullanıldı˘ ına da dikkat etmemiz s g gerekiyor.makedirs(test1/test3) Yine hatırlarsanız bu kodu çalı¸tırdı˘ ımızda Python hata vermi¸ti. s g Bu sep niteli˘ i ayrıca dizin adlarını “de˘ i¸ken” yapmak istedi˘ imizde de bize yardımcı olacaktır.makedirs(os.sep + "test2") komutunu kullanırsak programımızı farklı i¸letim sistemlerinde çalı¸tırırken herhangi bir aksaks s lık olmasını önlemi¸ oluruz. ˙ste bu hatayı almamak için sep niteli˘ inden faydalans s s I¸ g abiliriz.

Bu modüller sayesinde. Bu örnek. Simdi bu dosyayı deneme. Hemen alttaki s g s s g satırda da benzer bir i¸lem yapıp kodlarımızı bitiriyoruz.join() s fonksiyonu “/” i¸aretiyle u˘ ra¸madan dizinleri birle¸tirme imkânı sa˘ lıyor bize.sep.import os def dizinler(test1.sep.makedirs(os.sep.sep.join() komutları yardımıyla. test3])) Dikkat ederseniz. Simdi Python komut satırını açarak su kodları yazalım: ¸ ¸ >>> import os >>> os. bu komutların çıktısı söyle olur: s g ¸ ’Dizin1/Dizin2’ Aynı kodları Windows üzerinde verirsek de su çıktıyı alırız: ¸ ’Dizin1\\Dizin2’ Gördü˘ ünüz gibi farklı platformlar üzerinde. Tabii s bu “test1” bir de˘ i¸ken oldu˘ u için adını daha sonradan biz belirleyece˘ iz. s g ˘ 14. Böylece bir fonksiyon tanımlamı¸ s s olduk. test2])) os. test2.sep.join([test1.join() ifadesi ile ilgili son bir sey daha söyleyip bu konuya bir nokta s ¸ koyalım. yazdı˘ ımız programların “ta¸ınabilirli˘ i” (portability). çok zor bazı i¸leri çok kolay bir sekilde ¸ s ¸ . bir önceki satırda olu¸turdu˘ umuz s g “test1” adlı dizinin içinde “test2” adlı bir dizin daha olu¸turuyoruz.makedirs(test1) komutuyla “test1” adlı bir dizin olu¸turuyoruz. yazarları tarafından genellikle internet üzerinden eri¸ime s sunulmu¸tur.makedirs(os. test3): os.sep çıktısı birbirinden farklı oluyor.dizinler("Belgelerim". Bu modüller.py adıyla masaüstüne kaydedelim. Burada os. yani “farklı i¸letim sistemg g s g s leri üzerinde çalı¸abilme kabiliyeti” açısından ne kadar önemli olabilece˘ ini gösteriyor. os.join([test1. Dolayısıyla bu modülleri. "Resimler") Burada öncelikle import deneme satırıyla deneme adlı modülümüzü ça˘ ırdık. burada öncelikle os modülünü ça˘ ırıyoruz.6 Üçüncü Sahısların Yazdıgı Modüller ¸ Buraya kadar kendi yazdı˘ ımız modülleri ve geli¸tiriciler tarafından yazılıp dilin içine enteg s gre edilen modülleri ayrı ayrı gördük. Bunların dı¸ında bir de üçüncü sahıslar tarafından s ¸ yazılan modüller vardır. Böylelikle kendimize bir ¸ modül yapmı¸ olduk.join(["Dizin1". bu modülleri de herhangi bir Python modülü gibi kullanabilirsiniz. Daha sonra dizinler() adlı bir g fonksiyon olu¸turup parametre olarak “test1”. Ardından os. Simdi Python komut satırını açalım ve su komutları verelim: s ¸ ¸ >>> import deneme >>> deneme.sep. "Videolar".makedirs() ve os. yazarlarının internet sitelerinden indirip bilgisayarınıza s kurabilir. Böylelikle g masaüstünde “Belgelerim” adlı bir klasörün içinde “Videolar” ve “Resimler” adlı iki klasör olu¸s turmu¸ olduk. "Dizin2"]) ENTER tu¸una bastı˘ ımızda. Daha sonra g deneme. Piyasada pek çok üçüncü sahıs modülü bulunur. Alttaki satırda ise gs g g os. g sep niteli˘ inin.dizinler satırıyla bu modül içindeki dizinler() adlı fonksiyonu ça˘ ırdık. “test2” ve “test3” adlı de˘ i¸kenler belirliys gs oruz. Bu os.makedirs(test1) os.

O yüzden öncelikle bu modülü bilgisayarımıza kuraca˘ ız. Zira bütün o ayrıntıları sonraki derslerimizde inceleyece˘ iz. line 1.1 pyPdf Modülü Bu bölümde inceleyece˘ imiz örnek modülün adı pyPdf. Python’da üçüncü sahıs modüllerinin neye benzedi˘ i ve bung ¸ g ların nasıl kullanılaca˘ ı hakkında yalnızca bir fikir vermekten ibarettir. Gelin bir deneme yapalım: >>> import pyPdf Traceback (most recent call last): File "<stdin>".gz dosyasını indirerek kaynaktan kurulum yapmayı tercih edebilirler: http://pybrary.net/pyPdf/ Bu sıkı¸tırılmı¸ dosyayı bilgisayarımıza indirdikten sonra dosyayı açıp. Biz bu bölümde pyPdf adlı bir örnek modül üzerinden. g Bu modül GNU/Linux da˘ ıtımlarının paket depolarında bulunur. paket yöneticiniz yardımıyla g s g “pypdf” seklinde bir arama yapmanızı öneririm.6. Bu modül. Bizim burada amacımız. s g Ancak bu noktada küçük bir uyarı yapalım. bilgisayarımızda pyPdf modülü olmadı˘ ı için import pyPdf komutu hata g g veriyor. E˘ er bu modülü kurmazsak elbette kullanmamız g mümkün olmaz.exe dosyasını indirip çift tıklayarak modülü bilgisa¸ yarlarına kurabilir: http://pybrary. g 14. ¸ s pyPdf modülü bir üçüncü sahıs modülü oldu˘ undan. Mathieu Fenniak tarafından yazılmı¸ olan bu üçüncü s g s sahıs modülünün anasayfasına http://pybrary. A¸a˘ ıda inceleyece˘ imiz PyPdf modülünü ans g g latırken. Python’da pdf dosyaları ile g ilgili temel i¸lemleri yapmamızı sa˘ lıyor. g g pyPdf modülünü su komut yardımıyla sisteminize kurabilirsiniz: ¸ sudo apt-get install python-pypdf E˘ er Ubuntu dı¸ında bir GNU/Linux da˘ ıtımı kullanıyorsanız. Anlayamadı˘ ınız noktalar g g ¸ s s g olursa bunlara çok fazla takılmayın. üçüncü sahıs modüllerini ¸ tanımaya çalı¸aca˘ ız. Windows kullanıcıları ise su adresten . bunu kullanabilmek için öncelikle bu ¸ g modülü bilgisayarımıza kurmamız gerekiyor. henüz ö˘ renmedi˘ imiz bazı seylerle de kar¸ıla¸acaksınız. orada su komutu veriys s ¸ oruz: sudo python setup. ¸ Kullandıkları da˘ ıtımın paket depolarında pyPdf modülünü bulamayan arkada¸larım su g s ¸ adresten ilgili tar.net/pyPdf/ Gelin isterseniz biraz önce içe aktarırken hata aldı˘ ımız komutu tekrar vererek pyPdf modülünü g do˘ ru bir sekilde kurup kuramadı˘ ımızı denetleyelim: g ¸ g >>> import pyPdf Bu komutu verdi˘ inizde söyle bir uyarı mesajı almı¸ olabilirsiniz: g ¸ s .net/pyPdf/ adresinden ula¸abilirsiniz. in <module> ImportError: No module named pyPdf Gördü˘ ünüz gibi.halledebiliriz.py install E˘ er herhangi bir aksilik olmadıysa pyPdf modülü bu komutun ardından sistemimize kurulag caktır. E˘ er Ubuntu kullanıyorsanız.

pdf adlı bir pdf dosyası seçtim. belgenin yazarı. g s pdf Bilgilerine Ula¸ mak s Ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi pyPdf modülünü kullanarak pdf belgelerine ait bazı bilgileri toplayas g bilirsiniz.. Ancak bu uyarılara ra˘ men bu s g modül Python 2. Siz elbette ba¸ka bir s dosya ile çalı¸abilirsiniz. bunun içindeki sadece iki fonksiyona ihtiyaç duydu˘ umuz için yalnızca o iki fonksiyg g onu içe aktarıyoruz. s s “u” harfini kullanarak karakter dizimizi “unicode” haline getiriyoruz. Türkçe karakterlerin düzgün görüntülenememesi gibi bir sorunla kar¸ıla¸mamak için. pyPdf modülünün tamamına g g de˘ il de. bu konuyu anlatırken henüz yabancısı oldu˘ umuz kavramlarla g g kar¸ıla¸ıyoruz. kaynak. belge adlı pdf dosyamızın ba¸lı˘ ını alalım: s g print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge. Siz simdilik sadece üçüncü sahıs modüls s ¸ ¸ lerin neye benzedi˘ i üzerine yo˘ unla¸maya çalı¸ın. Yukarıdaki uyarı mesajı modülümüzün çalı¸s masını engellemez. pyPdf modülünü kurdu˘ umuza göre artık bu modülü incelemeye ba¸layabiliriz. Bu bilgiler neler olabilir? Mesela belgenin ba¸lı˘ ı..title)) Burada. belgenin hangi s g yazılım ile olu¸turuldu˘ u. Python’un s 3..getDocumentInfo().5’tir. Birkaç örnek verelim. g g s s Simdi de pyPdf modülü içinde bulunan getDocumentInfo() fonksiyonunun title adlı niteli˘ ini ¸ g kullanarak. Daha önce modüllerin içe aktarılma yöntemg lerini incelerken bu biçimi ö˘ rendi˘ imizi hatırlıyor olmalısınız.. bunları okurken “rb” kipini kullanmamız gerekir.x sürümlerine uyumlu hale getirilmesi için çalı¸malar da sürdürülmektedir. Biz incelememize devam edelim.6 sürümünde de kullanılabilir. Simdi de okuyaca˘ ımız pdf dosyasını tanımlıyoruz: ¸ g belge = "diveintopython.x sürümünde kullanımdan kaldırılacak özelliklere ili¸kindir.6 g sürümünde de çalı¸ıyor. Ama bunları çok fazla dert edinmeyin. PdfFileReader import komutunu nasıl verdi˘ imize dikkat edin. “unicode” kavramından birkaç ders sonra daha ayrıntılı olarak bahsedece˘ iz. Bu modül Python’un 2. s Yukarıda tanımladı˘ ımız belge adlı pdf dosyasını okumak üzere açıyoruz: g kaynak = PdfFileReader(open(belge. Bu uyarılar. pdf dosyaları ikili (binary) g düzende oldukları için. g ˙ Isterseniz yazdı˘ ımız kodları topluca görelim: g . ancak program çıktısında bazı uyarılar alıyoruz.pdf" Ben örnek olarak kendime diveintopython. pyPdf modülünün Python3. vb. Daha önce de dedi˘ imiz gibi. s g Öncelikle pyPdf modülünden bazı fonksiyonları içe aktarıyoruz: from pyPdf import PdfFileWriter.. s Bu arada pyPdf modülünü içe aktarırken büyük-küçük harfe dikkat etmelisiniz. "rb")) Burada belge adlı pdf dosyasını “rb” kipinde açtı˘ ımıza dikkat edin.>>> import pyPdf DeprecationWarning: the sets module is deprecated from sets import ImmutableSet pyPdf modülünün uyumlu oldu˘ u son Python sürümü 2.. Neyse.

title)) Burada warnings adlı bir ba¸ka modülü içe aktardı˘ ımıza dikkat edin.coding: utf-8 -*- . bir üst sürümde artık kullanılmayacak.py DeprecationWarning: the sets module is deprecated from sets import ImmutableSet Bu uyarılar programımızın çalı¸masını engellemez. PdfFileReader belge = "diveintopython. “tedavülden kalkacak özellikler” hakkındaki uyarıları etkisizle¸tiriyoruz.pdf adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: Dive Into Python s g s Her pdf belgesinin ba¸lı˘ ı olmayabilir. PdfFileReader belge = "diveintopython. E˘ er siz bu s g uyarıları almak istemiyorsanız. s g s g g Bunun için title yerine author niteli˘ ini kullanıyoruz: g #!/usr/bin/env python #-*. kaynak. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge. e˘ er sisteminizdeki Python sürümü 2. pyPdf kütüphanesi içinde kullanılmı¸ olan bazı modüller. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter. Bu modülün simplefilter() adlı fonksiyg onunu kullanarak “DeprecationWarning” olarak ifade edilen. kaynak.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge. Bu uyarıya göre. Dolayısıyla e˘ er sizin çalı¸tı˘ ınız belgenin bir ba¸lı˘ ı s g g s g s g yoksa.title)) Daha önce de dedi˘ imiz gibi. ba¸lık yerine None de˘ erini alacaksınız. Bu modül geli¸tiricilerin s g s yazdı˘ ı modüllerden biridir.simplefilter("ignore". Python’un s mevcut sürümünde çalı¸ıyor olsa bile.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge. yukarıdaki kodları g g çalı¸tırdı˘ ınızda suna benzer uyarılar alabilirsiniz: s g ¸ istihza@istihza:~/Desktop$ python deneme.coding: utf-8 -*import warnings warnings. Çünkü bunlar birer hata de˘ il. yazarının kim oldu˘ unu da ö˘ renebiliriz.6 ise.coding: utf-8 -*from pyPdf import PdfFileWriter. "rb")) print (u"%s adlı dosyanın ba¸lı˘ı ¸udur: %s" s g s %(belge.getDocumentInfo(). s g pyPdf modülü yardımıyla bir belgenin ba¸lı˘ ı dı¸ında.#!/usr/bin/env python # -*. sadece s g uyarıdır. programımızı söyle yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Dolayısıyla bilgisayarımıza herhangi bir program kurmaya gerek g kalmadan do˘ rudan programlarımız içinde kullanılabilir.getDocumentInfo(). Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımız zaman söyle bir çıktı elde s s g ¸ edece˘ iz: g diveintopython.

kaynak.12” çıktısını almı¸sak.getDocumentInfo().getDocumentInfo(). "rb")) print (u"%s adlı dosyanın yazarı ¸udur: %s" s %(belge. özgün forg g s s s matı olu¸turmak için kullanılan yazılım görünecektir.3. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter.simplefilter("ignore".4) çıktısını verdiyse. producer niteli˘ i bize su g g s g ¸ çıktıyı verebilir: Scribus PDF Library 1.3.import warnings warnings.3.coding: utf-8 -*import warnings warnings. Bir pdf belgesinin hangi yazılım ile olu¸turuldu˘ unu ö˘ renmek için ise creator niteli˘ ini kuls g g g lanıyoruz: #!/usr/bin/env python # -*. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileWriter. pdf belgesini olu¸turan yazılımı görüntüleyen bir ba¸ka g ¸ s s metot da producer adlı niteliktir. Bu niteli˘ i su sekilde kullanıyoruz (Sadece ilgili kod parçasını g ¸ ¸ gösteriyoruz) kaynak.3.creator)) Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda suna benzer çıktılar alabiliriz: s g ¸ Scribus 1. Mesela bir belge önce OpenOffice ile s yazılıp daha sonra OpenOffice kullanılarak pdf formatına dönü¸türülmü¸se çıktıda OpenOffice s s görünecektir. Writer. (OpenOffice çıktıda “Writer” olarak görünür.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge.pdf" kaynak = PdfFileReader(open(belge.author)) Tıpkı title niteli˘ inde oldu˘ u gibi.0.12. None de˘ erini g g g g alırız. elimizdeki pdf belgesinin hangi yazılımın hangi sürümü kullanılarak olu¸turuls du˘ unu gösterir. Adobe InDesign CS3 (5.simplefilter("ignore".. creator niteli˘ i ile “Scribus 1.) creator niteli˘ ine benzer bir sekilde.3. "rb")) print (u"%s adlı dosya ¸u yazılımla olu¸turulmu¸tur: %s" s s s %(belge.0.producer Örne˘ in. e˘ er pdf belgesinde yazar bilgisi geçmiyorsa. vb. producer niteli˘ i suna g g ¸ benzer bir çıktı verebilir: Adobe PDF Library 8.12 Veya creator niteli˘ i bize Adobe InDesign CS3 (5.3.0 .. PdfFileReader belge = "falanca. E˘ er belge ba¸ka bir formattan pdf formatına dönü¸türülmü¸se. kaynak.4).getDocumentInfo(). Bu çıktılar. PdfFileReader belge = "falanca.

e˘ er g g g bir pdf belgesinin ilk sayfasını almak istiyorsak söyle bir i¸lem yapmamız gerekir: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. PdfFileWriter() fonksiyonunu kullanarak.PdfFileWriter nesnesi” haline getiriyoruz.org 2.pdf". yukarıdaki kodlar yardımıyla bir pdf dosyasının ilk g sayfasını alıp ba¸ka bir pdf dosyası olu¸turabiliyoruz. Yani mesela her pdf belgesinin bir ba¸lı˘ ı (title) olmayabilir. Yukarıdaki programı bir g ¸ dosyaya kaydedip çalı¸tırdı˘ ınızda. producer niteli˘ iyle sunu elde edebilig s g ¸ riz: OpenOffice.3 Daha önce de belirtti˘ imiz gibi. E˘ er yukarıdaki kodları su sekilde yazacak g ¸ ¸ olursanız: #!/usr/bin/env python # -*. "rb")) satırıyla kaynak dosyamızı tanımlıyoruz.pdf". pdf dosyasını okumamıza yarayan PdfFileReader() fonksiyonunu ve pdf dosyasından okudu˘ umuz parçaları yazmamızı sa˘ layan PdfFileWriter() g g fonksiyonunu içe aktarıyoruz.. çalı¸ma dizininiz içinde hedef.write(hedef) hedef. g g getDocumentInfo() fonksiyonunun en önemli metotlarını gördü˘ ümüze göre.pdf adlı belgenin ilk sayfası s g g oldu˘ unu göreceksiniz. bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda bazı zararsız uyarılar alacaksınız. Böyle bir pdf belgesine s g title niteli˘ ini uyguladı˘ ımızda None çıktısı alırız.. her pdf dosyası yukarıdaki özelliklerin hepsini barındırmayag bilir.pdf. s g s pyPdf ile pdf Belgelerinden Sayfa Almak pyPdf modülünü kullanarak bir pdf belgesinden istedi˘ imiz sayfaları alabiliriz.close() Daha önce bahsetti˘ imiz gibi.coding: utf-8 -*from pyPdf import PdfFileReader. PdfFileWriter kaynak = PdfFileReader(open("falanca. "wb") nesne.simplefilter("ignore".coding: utf-8 -*import warnings warnings. Bu demek oluyor ki.pdf adında bir pdf belgesi s g s olu¸acak. yazaca˘ ımız verileri bir g “pyPdf.addPage(kaynak.. g s g ˙ Isterseniz yukarıda gösterdi˘ imiz sekilde bu uyarıları kapatabilirsiniz.Ya da creator niteli˘ i ile “Writer” çıktısı elde etmi¸sek. falanca.getPage(0)) nesne. kaynak = PdfFileReader(open("falanca. "rb")) nesne = PdfFileWriter() hedef = open("hedef. PdfFileWriter ..pdf dosyasından okudu˘ umuz verileri hedef g g g dosyaya yazmadan önce.pdf". Bu dosyayı “rb” kipiyle açıyoruz. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileReader. Burada okuyaca˘ ımız kaynak pdf dosyamızın g adı falanca.pdf. Bu yeni pdf belgesini açıp baktı˘ ınızda. içeri˘ inin falanca. s s Gelin isterseniz bu kodları biraz açıklayalım: Burada öncelikle pyPdf modülünden. Örne˘ in. (Bu kiplerin ne demek oldu˘ unu bir song raki bölümde ö˘ renece˘ iz) Ardından. Daha sonra. pyPdf modülünün g ba¸ka bir özelli˘ ini incelemeye ba¸layabiliriz.

getNumPages() Gördü˘ ünüz gibi. Biz bu nesgs g s neyi alıp do˘ ruca hedef dosyamıza yazaca˘ ız. pyPdf modülünün addPage() fonksiyonunu kullanarak.getPage(0)) nesne. elimizdeki pdf belgelerinin sayfa sayısını da rahatlıkla sorgulayabiliriz. s g .getPage(0) satırı yardımıyla kaynak dosyasının sıfırıncı (yani ilk) sayfasını alıyoruz.simplefilter("ignore". "rb")) nesne = PdfFileWriter() print nesne Söyle bir çıktı alırsınız: ¸ <pyPdf. Tabii ki önce hedef dosyamızı tanımlamamız g g gerekiyor. Sondan bir önceki satır s g yardımıyla da.pdf".pdf". aslında kaynak de˘ i¸keni içinde depoladı˘ ımız “¸ey” bir nesnedir. DeprecationWarning) from pyPdf import PdfFileReader kaynak = PdfFileReader(open("python. Bu i¸lemi yapmak için pyPdf modülünün getNumPages() fonksiyonundan yararlanaca˘ ız: s g #!/usr/bin/env python # -*.addPage(kaynak. g Böylelikle Python’la temel pdf i¸lemlerini yapmamızı sa˘ layan pyPdf modülünü kısaca tanımı¸ s g s olduk.close() Burada öncelikle. Bu programı ve s kaynak kodlarını incelemek için http://istihza. içini doldurdu˘ umuz bu nesneyi hedef adlı dosyaya yazdırıyoruz. kaynak. "rb")) print kaynak. Ama birkaç ders sonra burada anlatılan her seyin zihninizde berraks ¸ la¸tı˘ ını göreceksiniz.com/harman/icindekiler_harman.html adresini ziyaret edebilirsiniz.pdf.PdfFileWriter object at 0xb7cdea0c> Demek ki.pdf. Bu bölümde pek çok yeni sey ö˘ rendik.coding: utf-8 -*import warnings warnings. Son satırımız g ise hedef dosyayı kapatmamızı sa˘ lıyor.PdfFileWriter nesnesini” hedef dosyamıza s g yazdırabiliriz. aldı˘ ımız bu sıfırıncı g sayfayı bir önceki satırda olu¸turdu˘ umuz nesnenin içine ekliyoruz. getNumPages() fonksiyonunu kullanarak bir pdf belgesinin sayfa sayısını g ö˘ renmek son derece kolay. Bu modül aynı zamanda HARMAN programında da kullanılmı¸tır.kaynak = PdfFileReader(open("falanca. g Artık bir önceki adımda olu¸turdu˘ umuz “pyPdf. "wb") Burada hedef. Bu i¸lemi yapan satırlarımız sunlar: s ¸ nesne. Ö˘ rendiklerimizin bir kısmı henüz bize çok fazla sey ¸ g g ¸ ifade etmemi¸ olabilir.write(hedef) hedef.pdf adlı dosyamızı yine “ikili” düzende (binary) açtı˘ ımıza dikkat edin. Bunu da yukarıdaki kodlardaki su satırla hallettik: ¸ hedef = open("hedef. g ˘ Pdf Belgelerinin Sayfa Sayısını Ögrenmek pyPdf modülü yardımıyla.pdf".

o anda g s g bulundu˘ umuz dizin içinde de˘ ilse ImportError adlı bir hata alıyoruz.6/dist-packages/Pygments-1. E˘ er aradı˘ ımız modül bu dizinlerden herhangi birinin içindeyse ne g g g ala! Ama e˘ er modül bu dizinlerin hiç birinde yoksa i¸te o zaman biraz önce bahsetti˘ imiz o g s g ImportError hatasını alırız. Yani içe aktarmaya s çalı¸tı˘ ımız modülü ilk olarak.6/dist-packages/Sphinx-1. ’/usr/lib/pymodules/python2.7 Modüllerin Yolu Kendi yazdı˘ ımız modülleri anlatırken söyle bir problemden söz etmi¸tik: Kendimiz bir modül g ¸ s yazdı˘ ımızda.path çıktısı üzerinde de yapabilirsiniz.path. ’/usr/lib/python2. bu modülü düzgün bir sekilde içe aktarabilmemiz için o modülün mevcut çalı¸ma g ¸ s dizini içinde yer alıyor olması gerekiyor. ’/usr/lib/python2.6c11-py2.0’.6/dist-packages’.6/lib-tk’. mesela os modülünde bulunmuyor.6/dist-packages/Jinja2-2. sys. g .egg’. Ancak böyle bir probg g lem.6/dist-packages/gtk-2.6.6/dist-packages’] Elbette kullandı˘ ınız i¸letim sistemine ba˘ lı olarak sizde bu komutun çıktısı farklı olacaktır. ’/usr/lib/python2. Peki g Python bir modülü ararken hangi dizinlerin içine bakar? Python bir modülü ararken ilk olarak mevcut çalı¸ma dizinine bakar.6. ’/usr/local/lib/python2.) Bu modülün path adlı bir niteli˘ i vardır.6. (Bu modüle ili¸kin bilgiyi “Modül Dizini” ba¸lıklı s s bölümümüzde bulabilirsiniz. ˙ste bu bölümde biz bu durumun I¸ nedenini anlatmaya çalı¸aca˘ ız. ’/usr/lib/python2.6’.path listesi de eski haline dönecektir. ’/usr/local/lib/python2. sys. ’/usr/local/lib/python2.6/dist-packages/gst-0. Mesela bu listg ¸ eye yeni dizinler ekleyebilirsiniz: >>> sys.6/plat-linux2’. ’/usr/lib/python2. Dolayısıyla listeler üzg erinde yapabilece˘ iniz her seyi bu sys. Python’da sys adlı bir modül bulunur. Yani e˘ er içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız modül.4.6/lib-dynload’.egg’. Yani: g g >>> import sys >>> sys.6/dist-packages/PIL’.6/dist-packages/docutils-0. komut satırının açıldı˘ ı dizin içinde bulmaya çalı¸ır.path listesine sonradan ekledi˘ iniz dizinler kalıcı de˘ ildir.1-py2.path çıktısı aslında basit bir listeden ibarettir.0’. ’/usr/lib/python2.6/dist-packages/setuptools-0. her halükarda os modülünü rahatlıkla içe aktarabiliyoruz.6/lib-old’. ’/usr/local/lib/python2.egg’. ’/usr/lib/pymodules/python2. s g Python bir modülü içe aktarmaya çalı¸ırken belli dizinlerin içine bakar. ’/usr/lib/python2. ˙ste Python bir modg I¸ ülü ararken bu niteli˘ in gösterdi˘ i dizinlerin içine bakar. Biz o anda hangi dizin altında bulunursak bulunalım. Yazdı˘ ınız g g g program sona erdi˘ inde sys.egg’.egg’. Gördü˘ ünüz gibi. g s g ˙ste Python bir modülü içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız zaman bu çıktıda görünen dizinlerin içini I¸ s g tek tek kontrol edecek ve aradı˘ ımız modülün bu dizinlerden herhangi birinin içinde olup g olmadı˘ ına bakacaktır.3.6. Peki ya s g g s aranan modül mevcut çalı¸ma dizini içinde yoksa? s Böyle bir durumda Python tabii ki hemen pes etmez.6/gtk-2.6.append("/herhangi/bir/dizin") Ancak unutmayın ki.1-py2.6-py2. ’/usr/local/lib/python2. Çünkü bakması gereken ba¸ka dizinler s de vardır. ’/usr/lib/python2.6’.14. E˘ er aranan modül o s g dizinlerin içinde yoksa Python yukarıda bahsetti˘ imiz ImportError hatasını verecektir.0b2-py2..10’. ’/usr/lib/python2.path [’’. ’/usr/local/lib/python2..

su ana kadar Python programs sg ¸ lama dilini ö˘ renirken alı¸tırma olsun diye yazdı˘ ınız programları modüllere ayırmaya çalı¸ın. yazdı˘ ınız Python programlarını organize etmenizi sa˘ lar. asıl i¸i yapan kodları ise ba¸ka bir s s modül olarak düzenleyebilirsiniz. pyPdf modülünden yararlanarak bir pdf belgesinin 2. modülleri alelade Python programlarından ayıran özelliklerin neler olabilece˘ ini tartı¸ın. Ya da mesela programınızla ilgili ayarları kontrol eden kodları farklı bir modüle yerle¸tirebilirsiniz. Modüller konusunu anlatırken söylediklerimizi de dikkate alarak.coding: utf-8 -*import aritmetik print aritmetik. aritmetik modülünün içe aktarılması sırasında bir hata ortaya çıkabilece˘ ini g göz önüne alarak bu programı yeniden yazın. 8.txt olanları listeleyin. 7.path gibi bir niteli˘ in olmasının. yazaca˘ ınız programlar açısından ne gibi g g faydaları olabilece˘ ini tartı¸ın. Böylece kalabalık kod yı˘ ınlarını yönetmek ve bunların bakımını g yapmak çok daha kolay bir i¸ haline gelir.py dosyası yazmaktansa. Örne˘ in binlerce satırg g g dan olu¸an tek bir . g s g s Programlarınızı modüllere ayırmanın getirileri üzerinde dü¸ünün. Bu güçlü aracın. Modüller konusunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. Ancak modül ve alelade g bir Python programı arasında bazı farklar da vardır. Python’da sys. 6. Daha sonra birbirinden ayırdı˘ ınız bu modülleri içe aktars g mak suretiyle kullanabilirsiniz. Bu bilgiler ı¸ı˘ ında. Modüller. 32) print "pi sayısının de˘eri: %s" %aritmetik. Dedi˘ imiz gibi.cikar(1455. bütün Python programları temelde birer modüldür. os modülünü kullanarak. Bir dizin içinde yer alan bütün dosyalar içinde.14. 2. Python modüllerini kaç farklı sekilde içe aktarabiliyoruz? Bu içe aktarma biçimleri arasındaki ¸ farklar nelerdir? Bunlar içinde sizce en mantıklısı ve en kullanı¸lısı hangisidir? s 4. os modülündeki system() fonksiyonu son derece güçlü bir araçtır. yanlı¸ s kullanıldı˘ ında nelere mal olabilece˘ i üzerinde dü¸ünün.pi_sayisi g Bu programda. yalnızca uzantısı . 5 ve 7.8 Bölüm Soruları 1. g g s . s 5. Bir Python programının gerçek anlamda bir modül olabilmesi ve ciddi g s olarak bir i¸e yarayabilmesi için modülü yazarken sizce hangi noktalara dikkat etmek gerekir? s 3. s Mesela programınızda arayüzle ilgili olan kodları bir modül. g s 9. sayfalarını ayrı bir pdf belgesi olarak kaydetmeyi deneyin. yalnızca GNU/Linux veya yalnızca Windows üzerinde çalı¸an bir s program yazın. programınızı ayrı ayrı modüllere bölebilirsiniz.

Hemen Python komut satırını açıyoruz ve su komuts g ¸ ları veriyoruz: >>> import os >>> os. 15. ˙ Isterseniz lafı hiç uzatmadan konumuza geçelim. Burada yapaca˘ ımız sey.1 Dosya Olu¸ turmak s Bu bölümde amacımız bilgisayarımızda yeni bir dosya olu¸turmak. GNU/Linux için ise xdg-open adlı bir sistem komutundan söz etmi¸tik. O yüzden bu bölümü s s s dikkatle takip etmenizi öneririm. g g Hatırlarsanız os modülünü anlatırken Windows için startfile() adlı bir fonksiyondan. Bu i¸ için open() adlı bir fonksiyondan faydalanaca˘ ız. ¸ g g ¸ sistemimizde bulunan herhangi bir dosyayı varsayılan uygulamayla açmak de˘ il. Bu arada bir yanlı¸ anla¸ılma olmaması için hemen belirtelim.BÖLÜM 15 Dosya ˙slemleri I¸ Bu bölümde Python programlama dilini kullanarak dosyaları nasıl yönetece˘ imizi. ˙ste bu bölüm. Ancak bu bölümde daha farklı bir seyden söz edece˘ iz. ¸ Programcılık ya¸amınız boyunca dosyalarla bol bol ha¸ır ne¸ir olacaksınız. Anlaması daha kolay olsun s diye. Bu ikisi arasındaki farkı g g biraz sonra daha net bir sekilde göreceksiniz. bilgisas yarımızda bulunan dosyaları (ve programları). s herhangi bir aracı program kullanmadan do˘ rudan Python ile açaca˘ ız. Bu fonksiyonu kullanmak için s s os modülünün içe aktarılmasına gerek yok.. sistemdeki varsayılan uygulama ile açabiliyorduk. Biraz önce os modülünü içe aktarmamızın nedeni 201 . Öncelikle mevcut s s g çalı¸ma dizinimizin ne oldu˘ unu görelim. daha önce görüp de tam olarak anlayamadı˘ ımız bazı kod g s I¸ g parçalarını çok daha iyi anlayabilmemizi sa˘ layacak bilgileri edinece˘ imiz bir bölüm olacak. Bu araçlar yardımıyla. yani nasıl g yeni bir dosya olu¸turaca˘ ımızı. Python’la ilk dosyamızı mevcut çalı¸ma dizini altında olu¸turaca˘ ız. Biz burada g Python’u kullanarak sistemimizde yeni dosyalar olu¸turmanın yanısıra. Sayın ki bu dizin Masaüstü (Desktop) olsun. s s g Bu fonksiyonu Modüller ba¸lı˘ ı altında pyPdf modülünü anlatırken de gördü˘ ümüzü hatırlıyors g g sunuz. Esasında biz bundan önceki bazı derslerimizde bu konuya üstünkörü de s g g olsa de˘ inmi¸tik.getcwd() Biraz sonra olu¸turaca˘ ımız dosya bu komutun çıktısı olarak görünen dizin içinde olu¸acaks g s tır. Mevcut çalı¸ma dizinimizi de ö˘ rendi˘ imize s g g göre artık yeni dosyamızı olu¸turabiliriz.. varolan dosyaları da. bir dosyaya nasıl bir seyler yazabilece˘ imizi ve buna benzer s g ¸ g i¸lemleri ö˘ renece˘ iz.

Bu kiplerin hepsini sırası geldi˘ inde görece˘ iz.txt adında. line 1. Yani bu dosya üzerinde herhangi g bir de˘ i¸iklik yapılamaz. De˘ i¸iklik yapabilmek için biraz önce gösterdi˘ imiz “w” kipini kulgs gs g lanmak gerekir. bunun yerine Python bize bir hata mesajı gösterecektir: s >>> f = open("deneme. aynı adda yepyeni bir dosya olu¸turacak. “a” da ˙ Ingilizce’de “eklemek” anlamına gelen “append” kelimesinden geliyor. Olu¸turas g s ca˘ ımız dosyanın adını tırnak içine almayı unutmuyoruz. Yani mesela: s >>> ikincidosyam = open("deneme. "w") Bu arada dikkatli olun.txt") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Biraz önce de açıkladı˘ ımız gibi g bu kip dosyaya okuma yetkisi verildi˘ ini gösteriyor. Bu noktayı da belirttikten sonra komutumuzu veriyoruz: >>> open("deneme_metni. s ˙ Ingilizce’de “okuma” anlamına gelen “read” kelimesinin kısaltması. Simdi s s ¸ verdi˘ imiz bu komutu biraz inceleyelim.txt adlı bir dosya yoksa bu adla yeni bir g g dosya olu¸turulmayacak. Ayrıca bu kip yardımıyla yeni bir s dosya da olu¸turamayız. g s bunu yaparken de eski dosyayı silecektir.txt adlı bir metin dosyası olu¸turmu¸ olduk.txt adlı dosyayı “w” kipinde ¸ g olu¸turup içine bir seyler yazdıktan sonra tekrar bu kiple açıp içine bir seyler eklemek istersek s ¸ ¸ dosya içindeki eski verilerin kayboldu˘ unu görürüz. Yani mesela bir dosyaya yazabilmek için “w” kipini (mode) kullanıyoruz. “r”.txt". >>> open("deneme_metni. "w") Böylelikle masaüstünde deneme_metni. Çünkü “w” kipi. Simdi tekrar konumuza dönelim. yukarıdaki komut size hiç bir uyarı vermeden eski dosyayı silip üzerine yazacaktır. “r” kipi. Bir de “a” kipi vardır.yalnızca getcwd() fonksiyonunu kullanmaktı. Biz de simdi bu i¸lemi yapalım: ¸ s >>> ilkdosyam = open("deneme_metni. Tabii ortada henüz bir dosya olmadı˘ ı için burada açmak yerine yeni bir dosya g olu¸turmaya yaradı. Bu su anlama geliyor. "r") komutunu verdi˘ imizde e˘ er bilgisayarda deneme.txt". "w") komutuyla deneme_metni. olu¸turulan veya s açılan bir dosyaya yalnızca “okuma” izni verildi˘ ini gösterir. bu “w” ne oluyor? g Python’da dosyaları yönetirken.txt". Peki. Örne˘ in deneme_metni. kullanım kolaylı˘ ı açısından epey faydalı gs g olacaktır. Bu kip bize varolan bir dosyayı açma imkânı verir. Dolayısıyla dosya içindeki eski verileri koruyup bu dosyaya yeni veriler eklemek istiyorsak “a” kipini kullanmamız gerekecek. Bunun dı¸ında bir de “r” kipi ve “a” kipi bulunur. dedik. Bu harf ˙ Ingilizce’de “yazma” anlamına gelen “write” kelimesinin kısaltmasıdır. dosya izinlerini de belirtmemiz gerekir. Simdi ba¸ka bir örnek verelim: ¸ s >>> ilkdosyam = open("eski_dosya. Parantez içindeki deneme_metni. in <module> IOError: [Errno 2] No such file or directory: ’deneme. aynı dosyadan bilgisag yarınızda zaten var olup olmadı˘ ına bakmaksızın.txt".txt‘nin de ne oldu˘ u açık. Yani e˘ er biz bir dosyayı bu kipte açarsak g g dosya içine herhangi bir veri giri¸i yapma imkânımız olmaz. yazma yetkisi verilmi¸ bir dosya olu¸turduk s s masaüstünde.txt adlı bir g g dosya varsa. Bir dosyayı g g açmaya yarıyor. “a” kipi önceden olu¸turdu˘ umuz bir dosyaya yeni veri ekles g mek için kullanılır. dedi˘ imiz gibi.txt’ .txt". "r") Dikkat ederseniz burada “w” kipi yerine “r” kipini kullandık. Bu komutu bir de˘ i¸kene atamak. e˘ er bilgisayarınızda önceden deneme_metni. open() fonksiyonunun ne oldu˘ u belli. g g ¸ Biraz önce.

Mesela su basit programa g ¸ bir bakalım: #!/usr/bin/env python # -*. açılacak dosyanın adını alıyoruz.exit() while True: dosya_adi = raw_input("Açılacak dosyanın adını girin: ") if dosya_adi: try: f = open(dosya_adi. Elbette isterseniz.coding: cp1254 -*import sys def programdan_cik(): print "Programdan çıkılıyor!" print "Ho¸çakalın.. "r") print "dosya bulundu" except IOError: print "Dosya bulunamadı!" programdan_cik() else: print "dosya adı belirtmediniz!" Burada kullanıcıdan. except bloklarından yararlanıyoruz.. herg hangi bir dosyanın sistemde var olup olmadı˘ ını denetleyebiliriz. Kullanıcının. Ama e˘ er belirtilen dosya bulunamazsa kullanıcı dosyanın bulunamadı˘ ı konusunda g g uyarılıyor ve kendisinden yeni bir dosya adı girmesi isteniyor.exit() while True: dosya_adi = raw_input("Açılacak dosyanın adını girin: ") if dosya_adi: try: f = open(dosya_adi." s sys. "r") print "dosya bulundu" except IOError: ." s sys..coding: cp1254 -*import sys def programdan_cik(): print "Programdan çıkılıyor!" print "Ho¸çakalın. IOError adlı bu hata mesajı yardımıyla. dosyanın bulunamaması durumunda o adla yeni bir dosya olu¸turulmasını da sa˘ layabilirsiniz: s g #!/usr/bin/env python # -*.. programımız dosya bulundu çıktısı vererek programı song landırıyor. sistemde var olmayan bir dosya adı belirtmesi ihtimaline kar¸ı da try. E˘ er kuls g lanıcının verdi˘ i dosya adı geçerliyse...Burada gördü˘ ümüz hata mesajı önemlidir.

e˘ er aynı adla ba¸ka bir dosya varsa o dosyanın üzerine yazacaktır. Tabii “r” kipinin yukarıda bahsetti˘ imiz özelli˘ inden dolayı. Ama sola yatık bölü problem g s s yaratabilir: >>> f = open("C:\Documents and Settings\fozgul\Desktop\filanca. yoktan bir dosya olu¸turmayı ve halihazırda sistemimizde bulunan bir s dosyayı açmayı ö˘ rendik.. içeri˘ i dolu bir dosyayı açıp bu dosyaya eklemeler yapmamız da s g gerekebilir.html uzantılı bir dosya olu¸turarak internet tarayıcınızla açılabilecek g s bir dosya olu¸turabilirsiniz. deneme. Mesela: s >>> dosya = open("/home/kullanıcı_adı/deneme. Bu kiple açtı˘ ımız bir dosya üzerinde herhangi bir de˘ i¸iklik g gs yapamayız."w") komutu /home/kullanıcı_adı/ dizini altında. s E˘ er yazdı˘ ımız kod içinde yukarıdaki üç kipten hiçbirini kullanmazsak. g Ayrıca “a” kipinin.odt uzantılı bir dosya olu¸turarak dosyanın OpenOffice ile açılmasını s sa˘ layabilirsiniz. yani “w” veya “a” kips lerinden birini kullanmamız gerekir. E˘ er bir dosyayı “w” kipinde açarsak. Yazdı˘ ımız kodlarda yol adı belirtirken kullandı˘ ımız g g yatık çizgilerin yönüne dikkat etmemiz gerekir. Bu arada. pek çok farklı dosya tipi de olu¸s g s turabilirsiniz. Python belirtti˘ imiz addaki dosyayı sıfırdan g g olu¸turacak.txt". En emin yol. yukarıdaki örneklerde biz dosyamızı mevcut çalı¸ma dizini içinde olu¸turduk.txt uzantılı dosyalar de˘ il. "w") print "%s adlı yeni bir dosya olu¸turuldu. ˙ste böyle durumlar için “a” adlı özel bir kipten yararlanaca˘ ız. line 1. in <module> IOError: [Errno 22] invalid mode (’a’) or filename: ’C:\\Documents and Settings\ x0cozgul\\Desktop\x0cilanca. bilg g gisayarımızda yeni bir dosya olu¸turmak istiyorsak. yazma yetkisi verilmi¸. "a") Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Python’da bir dosyayı “r” kipinde açtı˘ ımız zaman. kip belirtmemiz. o dosyanın içine yeni veriler ekleyebiliriz. Python. Python’da s g s dosya i¸lemleri yaparken.txt’ Burada sorun. Ayrıca sadece . Bu kipi söyle kulI¸ g ¸ lanıyoruz: >>> dosya = open("deneme_metni. Ya da . E˘ er sa˘ a yatık bölü kullanmak isterseniz “\” s g g i¸aretini çiftlemeniz gerekir: s .txt adlı bir dosya s olu¸turacaktır. öntanımlı g g olarak “r” kipini kullanacaktır.txt". Python’un “\” i¸aretini bir kaçı¸ dizisi olarak algılaması.print "Dosya bulunamadı!" open(dosya_adi. Mesela . “r” kipinin aksine bize yeni dosya olu¸turma imkânı da verdi˘ iniz aklımızın s g bir kö¸esine not edelim. "a") Python’da bir dosyayı “a” kipinde açtı˘ ımız zaman. o dosyayı yalg g nızca okuma hakkı elde ediyoruz." %dosya_adi s programdan_cik() else: print "dosya adı belirtmediniz!" Yukarıdaki örneklerde. Halbuki biz burada s s bu i¸areti yol ayracı olarak kullanmak istedik. s Yalnız burada küçük bir uyarı yapalım. Tabii ki siz isterseniz tam yolu belirterek. dosyanızı istedi˘ iniz s s g yerde olu¸turabilirsiniz.txt"..txt". yukarıda yaptı˘ ımız gibi dosya g yolunu sa˘ a yatık bölü i¸aretiyle ayırmaktır: g s >>> dosya = open("/home/kullanıcı_adı/deneme."w") Sa˘ a yatık bölü bütün i¸letim sistemlerinde sorunsuz çalı¸ır.

"w") dosya.close() Gördü˘ ünüz gibi bu kez dosyamızı “a” kipiyle açtık. g . Aslında GNU/Linux kullanıcıları bu son dosya. O yüzden bu satırı da yazmak en iyisi.>>> f = open("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\Desktop\\filanca. ˙ste birazdan.2 Dosyaya Yazmak Su ana kadar ö˘ rendi˘ imiz sey.txt". "a") Veya “r” adlı kaçı¸ dizisinden yararlanabilirsiniz: s >>> f = open(r"C:\Documents and Settings\fozgul\Desktop\filanca.txt dosyasının içine “Guido Van Rossum” yazdık. Dosyamızı “a” kipiyle açtıktan sonra write() fonksiyonu yardımıyla “Monty Python” satırını eski dosyaya ekledik. bilgisayarımızda halihazırda var olan veya bizim sonradan olu¸turI¸ s du˘ umuz bir dosyaya nasıl veri giri¸i yapabilece˘ imizi görece˘ iz.txt". "a") dosya. bütün platformlarda bu satırı yazmak zorunlu olacak. Ilk g g Aynen biraz önce gördü˘ ümüz sekilde dosya adlı bir de˘ i¸ken olu¸turup bu de˘ i¸kenin de˘ eri g ¸ gs s gs g olarak open("deneme. Ama özellikle Windows üzerinde çalı¸ırken. O yüzden Python’la programlama yaparken bu tür seylere çok dikkat etmek s ¸ gerekir. Mesela deneme. Ama bu kez komut satırında de˘ il de s g metin üzerinde yapalım bu i¸lemi. Python’da dosya açmak ve olu¸turmaktan ibarettir.txt". E˘ er s g g bunu kullanmazsak eklemek istedi˘ imiz satır bir önceki satırın hemen arkasına getirilecektir.close() ˙ iki satırın ne oldu˘ unu zaten bildi˘ imiz için geçiyoruz. Simdi de söyle bir sey yapalım: ¸ ¸ ¸ Biraz önce olu¸turdu˘ umuz ve içine “Guido Van Rossum” yazdı˘ ımız dosyamıza ikinci bir satır s g g ekleyelim: #!/usr/bin/env python #-*.coding: utf-8 dosya = open("deneme.coding: utf-8 dosya = open("deneme. eks lemelerin dosyaya i¸lenebilmesi için dosyanın kapatılması gerekiyor. Ayrıca muhtemelen s Python’un ileriki sürümlerinde. 15.txt adında. En son da close() adlı ba¸ka s bir fonksiyondan yararlanarak dosyayı kapattık.txt".close() satırını yazmasa da olur. Zaten “w” kipiyle açarsak eski dosyayı g silmi¸ oluruz. "w") satırını belirledik. Hemen bo¸ bir sayfa açıp içine sunları yazıyoruz: s s ¸ #/usr/bin/env python # -*. "a") Böylece dosya yolunu olu¸turan karakter dizisi içindeki kaçı¸ dizilerini i¸levsiz hale getirerek s s s Python’ın hata vermesini engelleyebilirsiniz. yazma yetkisi verilmi¸ bir dosya olu¸turduk.txt adlı bir g s g g dosya olu¸turarak içine “Guido Van Rossum” yazalım.write("Guido Van Rossum") dosya. Böylelikle deneme.write("\nMonty Python") dosya. Daha sonra write() adlı bir fonksiyon yardımıyla s s deneme. Burada “\n” adlı kaçı¸ dizisinden yararlandı˘ ımıza da dikkat edin.txt". Ancak ¸ g g ¸ s henüz açtı˘ ımız bir dosyaya nasıl müdahale edece˘ imizi veya nasıl veri giri¸i yapabilece˘ imizi g g s g bilmiyoruz.

Bütün bunlardan sonra da close() fonksiyonu yardımıyla dosyamızı kapattık. Bir de su örne˘ e ¸ g bakalım:
#!/usr/bin/env python #-*- coding: utf-8 dosya = open(u"¸iir.txt", "w") s dosya.write("Bütün güne¸ler batmadan,\nBi türkü daha \ s söyleyeyim bu yerde\n\t\t\t\t --Orhan Veli--") dosya.close()

Gördü˘ ünüz gibi, “¸iir” adlı bir metin dosyası olu¸turup bu dosyaya yazma yetkisi verdik. Bug s s rada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. Dosya adını belirlerken (¸iir.txt) karakter dizisinin ba¸ına ¸ s s s bir adet “u” harfi getirdik. Siz bu harfi pyPdf modülünü i¸lerken de görmü¸tünüz. Bu “u” harfini s s kullanmamızın amacı, dosya adında geçen Türkçe karakterin düzgün görüntülenmesini sa˘ lag mak. Buradaki “u” harfi, “¸iir.txt” adlı karakter dizisini Unicode olarak tanımlamamızı sa˘ lıyor. s g Bu konuyu birkaç bölüm sonra çok daha ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz. Simdilik sadece ¸ g ¸ böyle bir seyin varoldu˘ unu bilmemiz yeterli olacaktır... ¸ g Bu dosyanın içine yazılan verilere ve burada kaçı¸ dizilerini nasıl kullandı˘ ımıza çok dikkat edin. s g ˙ Ikinci mısrayı bir alt satıra almak için “\n” kaçı¸ dizisini kullandık. Daha sonra “Orhan Veli” s satırını sayfanın sa˘ ına do˘ ru kaydırmak için “\t” kaçı¸ dizisinden yararlandık. Bu örnekte “\n” g g s ve “\t” kaçı¸ dizilerini yan yana kullandık. Böylece aynı cümleyi hem alt satıra almı¸, hem de s s sa˘ a do˘ ru kaydırmı¸ olduk. Ayrıca birkaç tane “\t” kaçı¸ dizisini yan yana kullanarak cümleyi g g s s sayfanın istedi˘ imiz noktasına getirdik. g Yukarıdaki write() fonksiyonu dı¸ında çok yaygın kullanılmayan bir de writelines() fonksiys onu vardır. Bu fonksiyon birden fazla satırı bir kerede dosyaya i¸lemek için kullanılır. Söyle s ¸ ki:
#!/usr/bin/env python #-*- coding: utf-8 dosya = open(u"¸iir2.txt", "w") s dosya.writelines(["Bilmezler yalnız ya¸amayanlar\n", s "Nasıl korku verir sessizlik insana\n", "˙nsan nasıl konu¸ur kendisiyle\n", I s "Nasıl ko¸ar aynalara bir cana hasret\n", s "Bilmezler...\n"]) dosya.close()

Burada parantez içindeki kö¸eli parantezlere dikkat edin. Aslında olu¸turdu˘ umuz sey bir liste. s s g ¸ Dolayısıyla bu fonksiyon bir listenin içeri˘ ini do˘ rudan bir dosyaya yazdırmak için faydalı olag g bilir. Aynı kodu write() fonksiyonuyla yazmaya kalkı¸ırsanız alaca˘ ınız sey bir hata mesajı s g ¸ olacaktır. E˘ er bir liste içinde yer alan ö˘ eleri write() fonksiyonunu kullanarak dosyaya yazdırg g mak isterseniz for döngüsünden yararlanabilirsiniz:
>>> >>> >>> ... ... >>> liste = ["elma", "armut", "kalem"] f = open("falanca.txt", "w") for i in liste: f.write(i+"\n") f.close()

15.3 Dosyayı Okumak
Simdiye kadar nasıl yeni bir dosya olu¸turaca˘ ımızı, bu dosyaya nasıl veri girece˘ imizi ve bu ¸ s g g dosyayı nasıl kapataca˘ ımızı ö˘ rendik. Simdi de olu¸turdu˘ umuz bir dosyadan nasıl veri okuyg g ¸ s g aca˘ ımızı ö˘ renece˘ iz. Bu i¸ için de read(), readlines() ve readline() fonksiyonlarından g g g s faydalanaca˘ ız. Su örne˘ e bir bakalım: g ¸ g
>>> >>> ... ... ... >>> >>> >>> yeni = open(u"¸iir.txt","w") s yeni.write("Sular çekilmeye ba¸ladı \ s köklerden...\nIsınmaz mı acaba ellerimde kan? \ \nAh,ne olur! Bütün güne¸ler batmadan\nBi türkü \ s daha söyleyeyim bu yerde...") yeni.close() yeni=open(u"¸iir.txt") s yeni.read()

’Sular \xc3\xa7ekilmeye ba\xc5\x9flad\xc4\xb1 k\xc3\xb6klerden... \nIs\xc4\xb1nmaz m\xc4\xb1 acaba ellerimde kan? \nAh,ne olur! B\xc3\xbct\xc3\xbcn g\xc3\xbcne\xc5\x9fler batmadan \nBi t\xc3\xbcrk\xc3\xbc daha s\xc3\xb6yleyeyim bu yerde...’

yeni.read() satırına kadar olan kısmı zaten biliyoruz. Burada kullandı˘ ımız read() fonksiyonu g yeni adlı de˘ i¸kenin içeri˘ ini okumamızı sa˘ lıyor. yeni adlı de˘ i¸kenin de˘ eri siir.txt adlı bir gs g g gs g ¸ dosya oldu˘ u için, bu fonksiyon siir.txt adlı dosyanın içeri˘ ini bize gösterecektir. Gördü˘ ünüz g ¸ g g gibi bu komutun çıktısında Türkçe karakterler bozuk görünüyor. Ayrıca kullandı˘ ımız “\n” g ifadesi de çıktıda yer alıyor. Esasında bu komut bize Python’un yazdı˘ ımız kodları nasıl g gördü˘ ünü gösteriyor. E˘ er biz daha düzgün bir çıktı elde etmek istersek en son satırdaki g g komutu su sekilde vermemiz gerekir: ¸ ¸
>>> print yeni.read()

Ayrıca read() dı¸ında bir de readlines() adlı bir fonksiyon bulunur. E˘ er yukarıdaki komutu: s g
>>> yeni.readlines()

seklinde verecek olursak, çıktının bir liste oldu˘ unu görürüz. ¸ g Bir de, e˘ er bu readlines() fonksiyonunun sonundaki “s” harfini atıp; g
>>> yeni.readline()

seklinde bir kod yazarsak, dosya içeri˘ inin yalnızca ilk satırı okunacaktır. Python’un read¸ g line() fonksiyonunu de˘ erlendirirken kullandı˘ ı ölçüt sudur: “Dosyanın ba¸ından itibaren ilk g g ¸ s ‘\n’ ifadesini gördü˘ ün yere kadar oku”. Bunların dı¸ında, e˘ er istersek bir for döngüsü kug s g rarak da dosyamızı okuyabiliriz:
>>> yeni = open(u"¸iir.txt") s >>> for satir in yeni: ... print satir

Dikkat ettiyseniz:
>>> print yeni.readlines()

veya alternatif komutlarla dosya içeri˘ ini okurken söyle bir sey oluyor. Mesela içinde; g ¸ ¸

Birinci satır ˙kinci satır I Üçüncü satır

yazan bir dosyamız olsun:
>>> dosya.readline()

komutuyla bu dosyanın ilk satırını okuyalım. Daha sonra tekrar bu komutu verdi˘ imizde birinci g satırın de˘ il, ikinci satırın okundu˘ unu görürüz. Çünkü Python ilk okumadan sonra imleci (Evet, g g biz görmesek de aslında Python’un dosya içinde gezdirdi˘ i bir imleç var.) dosyada ikinci satırın g ba¸ına kaydırıyor. E˘ er bir daha verirsek bu komutu, üçüncü satır okunacaktır. Son bir kez daha s g bu komutu verirsek, artık dosyanın sonuna ula¸ıldı˘ ı için, ekrana hiç bir sey yazılmayacaktır. s g ¸ Böyle bir durumda dosyayı ba¸a sarmak için su fonksiyonu kullanıyoruz. (Dosyamızın adının s ¸ “dosya” oldu˘ unu varsayıyoruz): g
>>> dosya.seek(0)

Böylece imleci tekrar dosyanın en ba¸ına almı¸ olduk. Tabii siz isterseniz, bu imleci farklı s s noktalara da ta¸ıyabilirsiniz. Mesela: s
>>> dosya.seek(10)

komutu imleci 10. karakterin ba¸ına getirecektir (Saymaya her zamanki gibi 0’dan ba¸lıyoruz.) s s Bu seek() fonksiyonu aslında iki adet parametre alabiliyor. Söyle ki: ¸
>>> dosya.seek(5, 0)

komutu imleci dosyanın ba¸ından itibaren 5. karakterin bulundu˘ u noktaya getirir. Burada “5” s g sayısı imlecin kaydırılaca˘ ı noktayı, “0” sayısı ise bu i¸lemin dosyanın ba¸ından sonuna do˘ ru g s s g olaca˘ ını, yani saymaya dosyanın ba¸ından ba¸lanaca˘ ını gösteriyor: g s s g
>>> dosya.seek(5, 1)

komutu imlecin o anda bulundu˘ u konumdan itibaren 5. karakterin oldu˘ u yere ilerlemesini g g sa˘ lar. Burada “5” sayısı yine imlecin kaydırılaca˘ ı noktayı, “1” sayısı ise imlecin o anda g g bulundu˘ u konumun ölçüt alınaca˘ ını gösteriyor. g g Son olarak:
>>> dosya.seek(-5,2)

komutu ise saymaya tersten ba¸lanaca˘ ını, yani dosyanın ba¸ından sonuna do˘ ru de˘ il de s g s g g sonundan ba¸ına do˘ ru ilerlenerek, imlecin sondan 5. karakterin oldu˘ u yere getirilece˘ ini s g g g gösterir. Bu ifadeler biraz karı¸ık gelmi¸ olabilir. Bu konuyu anlamanın en iyi yolu bol bol uygulama yaps s mak ve deneyerek görmektir. ˙ Isterseniz, yukarıdaki okuma fonksiyonlarına da belirli parametreler vererek dosya içinde okunacak satırları veya karakterleri belirleyebilirsiniz. Mesela:
>>> yeni.readlines(3)

komutu dosya içinde, imlecin o anda bulundu˘ u noktadan itibaren 3. karakterden sonrasını g okuyacaktır. Peki, o anda imlecin hangi noktada oldu˘ unu nereden bilece˘ iz? Python’da bu g g i¸lem için de bir fonksiyon bulunur: s
>>> dosya.tell()

komutu yardımıyla imlecin o anda hangi noktada bulundu˘ unu görebilirsiniz. Hatta dosyayı bir g kez:
>>> dosya.read()

komutuyla tamamen okuttuktan sonra:
>>> dosya.tell()

komutunu verirseniz imleç mevcut dosyanın en sonuna gelece˘ i için, ekranda gördü˘ ünüz sayı g g aynı zamanda mevcut dosyadaki karakter sayısına e¸it olacaktır. s Python’da dosya i¸lemleri yaparken bilmemiz gereken en önemli noktalardan biri de sudur: s ¸ Python ancak karakter dizilerini (strings) dosyaya yazdırabilir. Sayıları yazdıramaz. E˘ er biz g sayıları da yazdırmak istiyorsak önce bu sayıları karakter dizisine çevirmemiz gerekir. Bir örnek verelim:
>>> x = 50 >>> dosya = open("deneme.txt", "w") >>> dosya.write(x)

Bu kodlar bize su çıktıyı verir: ¸
Traceback (most recent call last): File "<stdin>", line 1, in ? TypeError: argument 1 must be string or read-only character buffer, not int

Gördü˘ ünüz gibi Python bize bir hata mesajı gösterdi. Çünkü x de˘ i¸keninin de˘ eri bir “sayı”. g gs g Halbuki karakter dizisi olması gerekiyor. Bu meseleyi çözmek için komutumuzu su sekilde ¸ ¸ veriyoruz. En ba¸tan alırsak: s
>>> x = 50 >>> dosya = open("deneme.txt", "w") >>> dosya.write(str(x))

Burada:
>>> str(x)

komutuyla, bir sayı olan x de˘ i¸kenini karakter dizisine çevirdik. Tabii ki bu i¸lemin tersi de gs s mümkün. E˘ er x bir karakter dizisi olsaydı, su komutla onu sayıya çevirebilirdik: g ¸
>>> int(x)

15.4 Dosya Silmek
Peki, olu¸turdu˘ umuz bu dosyaları nasıl silece˘ iz? Python’da herhangi bir sekilde olu¸turdu˘ us g g ¸ s g muz bir dosyayı silmenin en kestirme yolu sudur: ¸
>>> os.remove("dosya/yolu")

Mesela, masaüstündeki deneme.txt dosyasını söyle siliyoruz: ¸
>>> import os >>> os.remove("/home/kullanıcı_adı/Desktop/deneme.txt")

E˘ er masaüstü zaten sizin mevcut çalı¸ma dizininiz ise bu i¸lem çok daha basittir: g s s
>>> import os >>> os.remove("deneme.txt")

15.5 Dosyaya Rastgele Satır Eklemek
Simdiye kadar hep dosya sonuna satır ekledik. Peki ya bir dosyanın ortasına bir yere satır ¸ eklemek istersek ne yapaca˘ ız? Simdi: Diyelim ki elimizde deneme.txt adlı bir dosya var ve g ¸ içinde sunlar yazılı: ¸
Birinci Satır ˙kinci Satır I Üçüncü Satır Dördüncü Satır Be¸inci Satır s

Biz burada ˙kinci Satır ile Üçüncü Satır arasına Merhaba Python! yazmak istiyoruz. Önce bu I deneme.txt adlı dosyayı açalım:
>>> kaynak = open("deneme.txt")

Bu dosyayı “okuma” kipinde açtık, çünkü bu dosyaya herhangi bir yazma i¸lemi yapmayaca˘ ız. s g Yapaca˘ ımız sey, bu dosyadan veri okuyup ba¸ka bir hedef dosyaya yazmak olacak. O yüzden g ¸ s hemen bu hedef dosyamızı olu¸turalım: s
>>> hedef = open("test.txt", "w")

Bu dosyayı ise “yazma” modunda açtık. Çünkü kaynak dosyadan okudu˘ umuz verileri buraya g yazdıraca˘ ız. Simdi de, yapaca˘ ımız okuma i¸lemini tanımlayalım: g ¸ g s
>>> oku = kaynak.readlines()

Böylece “kaynak” dosya üzerinde yapaca˘ ımız satır okuma i¸lemini de tanımlamı¸ olduk... g s s Simdi kaynak dosyadaki birinci satır ve ikinci satır verilerini alıp hedef dosyaya yazdırıyoruz. ¸ Bu i¸ için bir for döngüsü olu¸turaca˘ ız: s s g
>>> for satirlar in oku[:2]: ... hedef.write(satirlar)

Burada biraz önce olu¸turdu˘ umuz “okuma i¸lemi” de˘ i¸keni yardımıyla “0” ve “1” no’lu satırs g s gs ları alıp hedef adlı dosyaya yazdırdık. Simdi eklemek istedi˘ imiz satır olan Merhaba Python! ¸ g satırını ekleyece˘ iz: g
>>> hedef.write("Merhaba Python!\n")

Sıra geldi kaynak dosyada kalan satırları hedef dosyasına eklemeye:
>>> for satirlar in oku[2:]: ... hedef.write(satirlar)

Artık i¸imiz bitti˘ ine göre hedef ve kaynak dosyaları kapatalım: s g
>>> kaynak.close() >>> hedef.close()

Bu noktadan sonra e˘ er istersek kaynak dosyayı silip adını da hedef dosyanın adıyla de˘ i¸tireg gs biliriz:
>>> os.remove("deneme.txt") >>> os.rename("test.txt","deneme.txt")

Tabii bu son i¸lemleri yapmadan önce os modülünü içe aktarmayı unutmuyoruz... s Yukarıdaki i¸lemleri yapmanın daha pratik bir yolu da var. Diyelim ki elimizde, içeri˘ i su olan s g ¸ falanca.xml adlı bir dosya var:
<EnclosingTag> <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce name="Item1" name="Item2" name="Item3" name="Item4" name="Item5" separator="," separator="," separator="," separator="," separator="," src="myfile1.csv" src="myfile2.csv" src="myfile3.csv" src="myfile4.csv" src="myfile5.csv" /> /> /> /> />

<NotFierce Name="Item22"> </NotFierce> </EnclosingTag>

Not: Bu dosya içeri˘ i http://www.python-forum.org/pythonforum/viewtopic.php?f=1&t=19641 g adresinden alınmı¸tır. s Biz bu dosyada, “Item2” ile “Item3” arasına yeni bir satır eklemek istiyoruz. Dilerseniz bu i¸lemi nasıl yapaca˘ ımızı gösteren kodları verelim önce: s g
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*oku = open("falanca.xml") eklenecek_satir = ’<Fierce name="Item2.5" separator="," src="myfile25.csv" />’ icerik = oku.readlines() icerik.insert(4, eklenecek_satir+"\n") oku.close() yaz = open("falanca.xml", "w") yaz.writelines(icerik) yaz.close()

Simdi de bu kodları tek tek inceleyelim: ¸ 1. oku = open("falanca.xml") satırı yardımıyla falanca.xml adlı dosyayı okumak üzere açıyoruz. 2. Daha sonra, dosyaya eklemek istedi˘ imiz satırı bir de˘ i¸kene atıyoruz. g gs 3. Hemen ardından readlines() adlı metodu kullanarak falanca.xml adlı dosyanın tüm içeri˘ ini bir liste içinde topluyoruz. Böylece dosya içeri˘ ini yönetmek çok daha kolay olacak. g g Bildi˘ iniz gibi, readlines() metodu bize çıktı olarak bir liste veriyor... g 4. Bir sonraki satırda, dosyaya eklemek istedi˘ imiz metni, readlines() metodu ile olu¸turg s du˘ umuz listenin 4. sırasına yerle¸tiriyoruz. Burada listelerin insert() metodunu kulg s

landı˘ ımıza dikkat edin. g 5. Artık dosyayı okuma i¸lemi sona erdi˘ i için dosyamızı close() metodunu kullanarak kaps g atıyoruz. 6. Simdi yapmamız gereken sey, gerekli bilgileri dosyaya yazmak olacak. O yüzden bu defa ¸ ¸ falanca.xml adlı dosyayı yazma kipinde açıyoruz. (yaz = open("falanca.xml", "w")) 7. Sonra, yukarıda olu¸turdu˘ umuz içeri˘ i, yazmak üzere açtı˘ ımız dosyaya gönderiyoruz. s g g g Bunun için writelines() metodunu kullandık. Bildi˘ iniz gibi bu metot listeleri dosyaya g yazdırmak için kullanılıyor. 8. Son olarak, dosyayla i¸imizi bitirdi˘ imize göre dosyamızı kapatmayı unutmuyoruz. s g

15.6 Dosyadan Rastgele Satır Silmek
Bazen, üzerinde çalı¸tı˘ ımız bir dosyanın herhangi bir satırını silmemiz de gerekebilir. Bunun s g için yine bir önceki bölümde anlattı˘ ımız yöntemi kullanabiliriz. Dilerseniz gene yukarıda bahg setti˘ imiz .xml dosyasını örnek alalım: g
<EnclosingTag> <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce <Fierce name="Item1" name="Item2" name="Item3" name="Item4" name="Item5" separator="," separator="," separator="," separator="," separator="," src="myfile1.csv" src="myfile2.csv" src="myfile3.csv" src="myfile4.csv" src="myfile5.csv" /> /> /> /> />

<NotFierce Name="Item22"> </NotFierce> </EnclosingTag>

Simdi diyelim ki biz bu dosyanın “Item2” satırını silmek istiyoruz. Bu i¸lemi su kodlarla hallede¸ s ¸ biliriz:
#!/usr/bin/env python # -*- coding: utf-8 -*oku = open("write_it.xml") icerik = oku.readlines() del icerik[3] oku.close() yaz = open("write_it.xml", "w") yaz.writelines(icerik) yaz.close()

Burada da, tıpkı bir önceki bölümde oldu˘ u gibi, öncelikle readlines() metodunu kullanarak g dosya içeri˘ ini bir listeye gönderdik. Daha sonra bu listede silmek istedi˘ imiz satıra kar¸ılık g g s gelen ö˘ enin sıra numarasını kullanarak del deyimi yardımıyla ilgili ö˘ eyi listeden kaldırdık. g g Son olarak da elimizdeki de˘ i¸tirilmi¸ listeyi bir dosyaya yazdırdık. gs s Gördü˘ ünüz gibi bir dosyaya veri girmek veya dosyadan veri çıkarmak son derecek kolay bir g i¸lem. Yapmamız gereken tek sey dosya içeri˘ ini bir listeye alıp, bu liste üzerinde gerekli s ¸ g

de˘ i¸iklikleri yapmak. Daha sonra da bu de˘ i¸tirilmi¸ listeyi dosyaya yazdırararak amacımıza gs gs s ula¸abiliyoruz. s

15.7 os Modülünde Dosya-Dizin ˙slemleri I¸
Hatırlarsanız geçen bölümde Modüller konusunu i¸lerken os modülünden de ayrıntılı olarak s bahsetmi¸tik. Ancak orada bu modülün bütün özelliklerini anlatmadım. os modülünün bazı s özelliklerini anlatabilmek için önce “Dosya ˙slemleri” konusunu ö˘ renmemizin daha do˘ ru I¸ g g olaca˘ ını dü¸ündüm. Dosya i¸lemleri konusunu ö˘ rendi˘ imize göre, geçen derste bahg s s g g setmedi˘ imiz bazı metot ve fonksiyonları incelemeye ba¸layabiliriz. g s

15.7.1 os.path.abspath()
Bu metot bir dosyanın, içinde yer aldı˘ ı dizin yolunu verir. Bunu bir örnek üzerinde görelim: g
>>> os.path.abspath("falanca.pdf") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf’

Gördü˘ ünüz gibi, os.path.abspath() fonksiyonuna argüman olarak bir dosya adı verdik. g O da bize bu dosyanın tam yolunu gösterdi. Ancak bu fonksiyonun önemli bir özelli˘ i g vardır. os.path.abspath(), bir dosyanın sistemde var olup olmadı˘ ını kontrol etmez. Yani g os.path.abspath("falanca.pdf") komutunu verebilmek için sisteminizde falanca.pdf adlı bir dosyanın olmasına gerek yok. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı tek sey, os.getcwd() fonksiyonunun g ¸ çıktısıyla, verdi˘ iniz dosya adını birle¸tirmektir... Bu fonksiyonu bo¸ bir karakter dizisi ile g s s ça˘ ırdı˘ ınızda zaten bu fonksiyonun mevcut çalı¸ma dizinini döndürdü˘ ünü görürsünüz: g g s g
>>> os.path.abspath("") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’

15.7.2 os.path.basename()
Bu metot size bir yol içinde yer alan dosyanın adını verir. Örne˘ in: g
>>> os.path.basename("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") ’falanca.pdf’

Gördü˘ ünüz gibi, bu metot yol ve dosya adını ayıklayarak, bize dosya adını veriyor. g

15.7.3 os.path.dirname()
Bu metot ise bir önceki metodun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapar: Dosya adını de˘ il, yol adını g s g döndürür:
>>> os.path.dirname("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’

15.7.4 os.path.exists()
Bu metot bir dosyanın veya dizinin var olup olmadı˘ ını gösterir: g
>>> os.path.exists("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") False >>> os.path.exists("C:\\Documents and Settings\\fozgul") True

15.7.5 os.path.isdir()
Bu metot, verilen bir yolun dizin olup olmadı˘ ını kontrol eder: g
>>> os.path.isdir("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") False

falanca.pdf bir dizin olmadı˘ ı için False çıktısı aldık: g
>>> os.path.isdir("C:\\Documents and Settings\\fozgul") True

C:\Documents and Settings\fozgul ise bir dizin oldu˘ u için True çıktısı aldık. g os.path.isdir() metodu, aynı zamanda bir dizinin var olup olmadı˘ ını da kontrol eder: g
>>> os.path.isdir("C:\\falanca\\dizin") False

Bilgisayarımızda C:\falanca\dizin adlı bir dizin var olmadı˘ ı için False çıktısı alıyoruz... g

15.7.6 os.path.isfile()
Bu metot, verilen bir yolun dosya olup olmadı˘ ını kontrol eder: g
>>> os.path.file("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\deneme.txt") True

Benim bilgisayarımda deneme.txt adlı bir dosya oldu˘ u için True çıktısı aldım. g Bir de suna bakalım: ¸
>>> os.path.file("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.txt") False

Bilgisayarımda falanca.txt adlı bir dosya yer almadı˘ ı için bu kez False çıktısı aldım. g Bu metot dosya ve dizinler arasında da ayrım yapar:
>>> os.path.isfile("C:\\Documents and Settings\\fozgul") False

pdf") >>> yol[1] ’falanca. 15.8 Kümeler ve Dosyalar Önceki bölümlerden birinde kümelerden bahsetmi¸tik. bir dosya adıyla uzantısını birbirinden ayırır: >>> os.pdf") >>> yol[0] ’C:\\Documents and Settings\\fozgul’ Su ise size dosya adını verecektir: ¸ >>> yol = os.7.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca. Ama aslında kümeler Python’un epey s g s kullanı¸lı araçlarından bir tanesidir.C:\Documents and Settings\fozgul bir dosya de˘ il.path.path. Biz kümeleri dosya i¸lemleri yaparken dahi kullanabiliriz.path.7 os. ’.path. ama dizin adı oldu˘ u için isfile() metodu g g False çıktısı veriyor. dosya ve dizin adını birbirinden ayırır: >>> os. kümeleri i¸lerken birtakım metotlardan söz etmi¸tik.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca. Bildi˘ iniz gibi kümeler su s s g ¸ metotlara sahipti: add clear copy difference difference_update discard intersection intersection_update isdisjoint issubset ... Kümeleri ilk gördü˘ ünüzde bunların s g tam olarak ne i¸e yarayaca˘ ını anlamamı¸ olabilirsiniz.splitext() Bu metot. ’falanca.path.pdf") (’falanca’. g 15.pdf’) 15.split("C:\\Documents and Settings\\fozgul\\falanca.pdf") (’C:\\Documents and Settings\\fozgul’.path.pdf’ Bu metot da bir dosya ya da dizinin sistemde var olup olmadı˘ ına bakmaz. içinde yer aldı˘ ı dizini gösterecektir: ¸ g >>> yol = os.pdf’) Dolayısıyla su komut size bir dosyanın.8 os.split() Bu metot.7.splitext("falanca. s s Hatırlarsanız.

Bir de dosya2. print i dördüncü satır Aynı sekilde. difference() metodu iki kümenin farkını alıyor.txt olsun. 3.issuperset pop remove symmetric_difference symmetric_difference_update union update Bu metotlar içinde özellikle iki tanesi. yani mesela ikinci dosyada bulunup birinci dosyada bulunmayan satırları göstermek için söyle bir kod yazabiliriz: ¸ >>> f1 = open("dosya1.. dosyalarla çalı¸ırken bizim çok i¸imize yarayacak. Bahs s setti˘ imiz bu metotlar difference() ve intersection() adlı metotlardır. Bu metodu söyle kullanıyoruz: g ¸ >>> a_kumesi = set([1.txt") >>> s1 = set(f1) >>> s2 = set(f2) >>> for i in s2.intersection(s2): . 2.txt") >>> f2 = open("dosya2.difference(a_kumesi) set([4]) Demek ki b kümesinin a kümesinden farkı 4 adlı ö˘ e imi¸. intersection() metodunu kullanarak da iki dosyada ortak olan satırları bula¸ bilirsiniz: >>> for i in s1.. g Bildi˘ iniz gibi.. Bu metodu dosyalara da uygulayag s biliriz...txt adlı bir dosya olu¸turalım: s birinci satır ikinci satır üçüncü satır dördüncü satır Bu iki dosyanın farkını almak.difference(s1): . print i birinci satır ikinci satır . 3]) >>> b_kumesi = set([1.. 2. Diyelim ki elimizde söyle iki adet dosya var: ¸ birinci satır ikinci satır üçüncü satır Yukarıdaki dosya1. 4]) >>> b_kumesi.

Dosya üzerinde gerekli de˘ i¸iklikleri yapıyoruz.. 2.9 with Deyimi Dosyalarla çalı¸ırken asla unutmamamız gereken sey. in <module> IOError: File not open for writing >>> dosya <open file ’write_it. dosyayı henüz kapatmadı˘ ımız için dosyamız hala açık. dosyayı yazma kipinde açmadı˘ ımız için dosyaya veri yazdırmamız mümkün g g olmuyor. mode ’r’ at 0x00F5B650> Gördü˘ ünüz gibi... açılan dosyayı mutlaka kapatmasıdır. Yani dosya üzerinde g i¸lem yapılırken bir hata da olu¸sa o dosya ba¸arıyla kapatılacaktır. with deyimini yukarıdaki söyle uygulayabiliriz: ¸ >>> with open("dosya_adı". O yüzden bu tür durumları önlemek için açılan gs s dosyayı i¸lem sonunda kapatmamız gerekir. gs 3. Ancak bu hata mesajından sonra. hem üzerinde gerekli de˘ i¸iklikleri yapmı¸. açık bir dosya üzerinde s yanlı¸lıkla de˘ i¸iklik yapma riskini de ortadan kaldırır.. s gs Normal sartlar altında bir dosya üzerinde çalı¸ma döngüsü söyle i¸ler: ¸ s ¸ s >>> dosya = open("dosya_adı".. Bu ¸ g deyim. Böyle bir durumda Python bize bir hata mesajı gösteriyor. s with deyiminin en önemli özelli˘ i. yaptı˘ ımız g s g de˘ i¸ikliklerin hepsi dosyaya i¸lenmeyebilir..’ .") s >>> dosya.write("bir takım ¸eyler. Dosyayı açıyoruz.") s Traceback (most recent call last): File "<stdin>". ˙simiz bitince dosyayı kapatıyoruz... with deyimidir. s gs s hem de dosyayı kapatmı¸ olduk. Ayrıca dosyayı kapatmak.read() ’varolan içerik.üçüncü satır 15. dosya.write("bir takım ¸eyler. line 2.write("bir takım ¸eyler. "w") as dosya: . Bu durumu dosya de˘ i¸kenini g gs ekrana yazdırarak teyit ettik. I¸ Python’da bu döngüyü daha pratik bir sekilde yapmamızı sa˘ layan bir deyim bulunur.") s Bu iki satırlık kod sayesinde dosyamızı hem açmı¸. Dosya açık oldu˘ u için üzerinde i¸lem yapmaya devam edebiliriz: g s >>> dosya.xml’.. Çünkü e˘ er bir dosya üzerinde çalı¸tıktan sonra o dosyayı kapatmazsak. i¸imizi bitirdikten sonra dosyayı kapats ¸ s maktır.. "w") >>> dosya.close() Burada söyle bir yol izliyoruz: ¸ 1. Bu durumu daha net s s s anlamak için söyle bir örnek verelim: ¸ >>> dosya = open("falanca") >>> dosya.

. Python programlama dili ve Tkinter için bir Türkçe kaynak olu¸turma s çalı¸masıdır. Burada aynı zamanda PyGTK adlı arayüz takımına ili¸kin Türkçe bilgi s s de verilmektedir.com Hakkında istihza. 3. bu siteye ili¸kin son geli¸meler ve duyurular s s hakkında ayrıntılı bilgiye de eri¸ebilirsiniz. varolan dosyayı sa˘ tık > sil yolunu takip ederek silmeye çalı¸tı˘ ınızda g s g i¸letim sisteminiz nasıl bir tepki veriyor? s 4. Olu¸turdu˘ unuz bu paragrafı daha sonra .read() Traceback (most recent call last): File "<stdin>". Python yardımıyla..html uzantılı bir dosya halinde kaydedip.") s Traceback (most recent call last): File "<stdin>".. Kullanıcıdan aldı˘ ı birtakım bilgiler do˘ rultusunda anlamlı bir paragraf olu¸turabilen bir prog g s gram yazın. in <module> IOError: File not open for writing >>> dosya <closed file ’write_it. aksi halde herhangi bir i¸lem yapmadan s programı sonlandırmalı.abspath() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸i taklit eden bir fonksiyon yazın. Python ile olu¸turdu˘ unuz veya açtı˘ ınız herhangi bir dosyayla i¸iniz bittikten sonra e˘ er s g g s g bu dosyayı close() fonksiyonu ile kapatmazsanız ne gibi sonuçlarla kar¸ıla¸ırsınız? Açtı˘ ınız s s g dosyayı kapatmadan. Artık dosya üzerinde herhangi bir i¸lem yapmamız mümkün de˘ il: s g >>> dosya. os.10 Bölüm Soruları 1.. line 1. programınız dosyanın PDF biçiminde olmadı˘ ı konusunda kullanıcıyı g uyarmalı.. E˘ er kullanıcı PDF dı¸ı s g s bir dosya adı belirtirse. line 2. Bir PDF belgesinin herhangi bir sayfasını kesip ayrı bir PDF belgesi olu¸turan bir program s yazın. dosyaya yazma i¸lemi sırasında hata aldı˘ ımız halde.xml’. Günlük bölümünden. dosya her seye ra˘ men g s g ¸ g kapanıyor. mode ’r’ at 0x00F5B5A0> Gördü˘ ünüz gibi. içeri˘ i ve görünü¸ü a¸a˘ ıdaki gibi olan. g s 5.. Bu program sadece PDF belgeleri üzerinde i¸lem yapmalı.. in <module> ValueError: I/O operation on closed file Python bizi. s s g 15. dosya. kapalı bir dosya üzerinde i¸lem yapmaya çalı¸tı˘ ımız konusunda nazikçe uyarıyor. 6. . E˘ er g g g ilgili satır dosyada yoksa o satırı dosyaya eklemeli.Bir de suna bakalım: ¸ >>> with open("falanca") as dosya: . s 2..write("bir takım ¸eyler.path. Mesela s yazdı˘ ınız program bir dosyaya bakıp içinde o satırın geçip geçmedi˘ ini tespit edebilmeli. Bir dosyada belli bir satırın olup olmamasına göre i¸lem yapan bir program yazın. istihza.html adlı bir belge olu¸g s s g s turun: istihza. s g sistemdeki öntanımlı internet tarayıcısı yardımıyla kullanıcıya gösterin. Günlük ise konu çe¸itlili˘ i açısından daha esnek bir bölüm olarak s g tasarlandı.com.

in <module> NameError: name ’elma’ is not defined Gördü˘ ünüz gibi. s s Karakter dizileriyle bu kadar içli dı¸lı olmamız kesinlikle bo¸una de˘ il. Bir de suna bakın: ¸ >>> type("elma") <type ’str’> 219 . g ¸ Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> "elma" Gördü˘ ünüz gibi.BÖLÜM 16 Karakter Dizileri Dikkat ettiyseniz ilk dersten bu yana sürekli olarak karakter dizileri ile ha¸ır ne¸ir oluyoruz. ama görmemiz ¸ g g gereken pek çok sey de var. ˙ Isterseniz bu durumu teyit edelim: >>> type(elma) Traceback (most recent call last): File "<stdin>". ˙ste bizim bu bölümde amacımız.1 Karakter Dizisi Nedir? ˙ Isterseniz i¸e en ba¸ından ba¸layalım ve su soruyu soralım kendimize: “Karakter dizisi nedir?” s s s ¸ Kabaca tarif etmek gerekirse. karakter dizileri hakkında daha ¸ I¸ önce ö˘ rendiklerimizi bir yandan peki¸tirirken. tırnak içinde gösterebilece˘ imiz her sey bir karakter dizisidir. line 1. karakter dizilerini ve bunların metotlarını/fonksiyonlarını g derinlemesine inceleme fırsatı bulaca˘ ız. Zira karakter dizileri s s g Python’ın en önemli konularından biridir. “elma” kelimesini tırnak i¸aretleri içine almadı˘ ımızda (ve e˘ er daha önce g s g g elma adlı bir de˘ i¸ken de tanımlamamı¸sak) Python bize yukarıdaki gibi bir hata mesajı gs s gösterecektir. g 16. Karakter dizisi olmasını istedi˘ iniz bir seyi tırnak içine aldı˘ ınız anda o artık bir g ¸ g karakter dizisidir. Gerçi biz su ana kadar karakter dizilerine ili¸kin ¸ s epey sey ö˘ rendik. Bu bölümde. bir yandan da bu konu hakkında ö˘ renmemiz g s g gerekenleri ö˘ renmek. Python’da bir karakter dizisi tanımlamak için çok özel bir i¸lem yapmanıza g s gerek yok. Ancak karakter dizileri konusunda henüz görmedi˘ imiz.

coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") print "Girdi˘iniz sayının karesi: ". Çünkü dedi˘ imiz gibi. Python’da herhangi bir dönü¸türme i¸lemi yas g s s parken.coding: utf-8 -*with open("sayilar. "w") as f: for i in range(5): f. Yani range() s fonksiyonundan gelen veri tipi sayıdır. Ancak ileride nesne tabanlı programlama konusunu incelerken bunun ne kadar önemli bir özellik oldu˘ unu anlayacaksınız. raw_input()‘tan gelen karakter dizisini sayıya çevirdik. “Eee. Yani o anda elimizde olan seyin mesela bir sayı mı yoksa karakter dizisi mi oldu˘ unu ¸ g bilmek. Bu fonksiyondan gelen veri tipinin dosyaya yazdırılabilmesi için öncelikle karakter dizisine çevrilmesi gerekir: # -*. "w") as f: for i in range(5): f.txt".write(str(i)) Burada str() fonksiyonundan yararlanarak. int(sayi) ** 2 g Burada int() fonksiyonunu kullanarak. Dolayısıyla bu veri tipini do˘ rudan bu sekilde dosyaya g ¸ yazdıramazsınız. range() fonksiyonunun üretti˘ i sayıları birer karakg ter dizisine çevirdik ve ondan sonra bunları do˘ ruca dosyaya yazdırdık. ne olmu¸ yani?” s dedi˘ inizi duyar gibiyim. Burada elbette raw_input() fonksiyonundan gelen karakter dizisini dümdüz bir sekilde sayıya ¸ çevirmeye çalı¸mak iyi bir yöntem de˘ ildir.Ama e˘ er “elma” kelimesini tırnak içine alırsak her sey bir anda de˘ i¸ir. s g . Peki bir veri tipinin karakter dizisi olup olmamasının ne önemi var? Python’da program yazarken elimizdeki herhangi bir verinin tipini bilmek son derece önemlidir. Mesela su g s s ¸ örne˘ e bakalım: g # -*. E˘ er bunu bilmezseniz söyle bir kod yazma g g ¸ hatasına dü¸ebilirsiniz: s # -*.. mesela raw_input() fonksiyonu ile kullanıcıdan aldı˘ ınız verilerin tipinin de birer ¸ g karakter dizisi oldu˘ unu bilmek çok önemlidir.. buradan gelen karakter g dizisini sayıya çevirmemiz gerekir: # -*. g Aynı sekilde. bu i¸lem sırasında bazı hataların da ortaya çıkabilece˘ ini hesaba katmamız gerekir. sayi ** 2 g Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir.coding: utf-8 -*with open("sayilar. Bu i¸lemi yaptı˘ ımız g ¸ gs s g anda artık “elma” kelimesi Python açısından bir karakter dizisidir. E˘ er biz bu fonksiyonla sayı almak istiyorsak.coding: utf-8 -*sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") print "Girdi˘iniz sayının karesi: ". raw_input() fonksiyonu bize s g bir karakter dizisi verir. Python’da karakter dizileri str kısaltmasıyla g gösteriliyor. Belki bu bilgi su anda size pek fazla bir sey ifade etmemi¸ olag ¸ ¸ s bilir.write(i) Bu kodlar çalı¸ma sırasında hata verecektir. g ¸ Yukarıdaki komutun çıktısından da anladı˘ ımız gibi. Simdilik biz yolumuza devam edelim. Bu ifade ˙ Ingilizce string (karakter dizisi) kelimesinin kısaltmasıdır. Çünkü range() fonksiyonu sayı üretir. yazdı˘ ımız kodların düzgün çalı¸abilmesi açısından büyük önem ta¸ır.txt".

Python. 3) 1728 Yukarıdaki iki örnek sırasıyla sununla e¸de˘ erdir: 122 ve 123 ¸ s g 16. Örne˘ in: s g >>> kardiz = "elma" Biz yukarıda tanımladı˘ ımız elma karakter dizisini çift tırnak ile gösterdik. kuvvetini hesapladık.coding: utf-8 -*def deger_hatasi(): return "Harf yerine sayı girmeyi deneyin!" def sifir_uyarisi(): return "0 dı¸ında bir sayı girin!" s sayi = raw_input("Bir sayı girin: ") if sayi == "0": print sifir_uyarisi() quit() try: n = int(sayi) print "Girdi˘iniz sayının karesi: ". çift tırnak veya üç tırnak i¸aretlerinden yararlanabiliriz. 2) 144 pow() fonksiyonu bir sayının istedi˘ imiz bir kuvvetini hesaplamamızı sa˘ lar. Bu yüzden yukarıdaki gibi bir kod yazmamız gerekti˘ inde bu tür hatalara kar¸ı önlem almamız g s gerekir: # -*. Karakter dizilerini tanımlarken tek tırnak. bir sayının karesini almak için Python’daki pow() adlı bir fonksiyondan da yararlanabiliriz: >>> print pow(12. n ** 2 g except ValueError: print deger_hatasi() Bu arada. Ama siz isterseniz bu g karakter dizisini tek veya üç tırnak i¸aretlerini kullanarak da tanımlayabilece˘ inizi biliyorsunuz. Python’da karakter dizilerini ba¸ka veri tiplerinden ayıran en önemli özellik. kuvvetini hesaplamak g isteseydik söyle bir sey yazardık: ¸ ¸ >>> print pow(12. karakter dizisi tanımlarken kullanabilece˘ imiz tırnak g tipleri konusunda bize birkaç farklı seçenek sunar. g s tırnak içinde gösterilmeleridir. s g Hemen bir kaç örnek verelim: >>> "C Programlama Dili" >>> ’Guido Van Rossum’ >>> """Monty Python""" .2 Tırnak Tipleri Dedi˘ imiz gibi. E˘ er 12’nin 3. Mesela yukarıg g daki örnekte biz 12 sayısının 2.Mesela yukarıdaki örnekte kullanıcı sayı yerine bir harf girerse kodlarımız hata verecektir.

. öteki tırnak tiplerinden farklı olarak bize birden fazla satıra bölünmü¸ s karakter dizilerini kolayca gösterme imkanı verir. bir karakter dizisini tanımlarken kullanaca˘ ımız tırnak tipi konusunda bazı noktalara g da dikkat etmemiz gerekiyor. Mesela “Python’ın s 3.Bunların hepsi birer karakter dizisidir. burada üç tırnak i¸aretlerini belgelendirme dizisi olu¸turmak maksadıyla kulg s s landık. kullanaca˘ ımız tırg g nak tipini belirlerken ifade içinde geçen kesme i¸aretini de dikkate almamız gerekir. g Python camiasında özellikle tek ve çift tırnaklar oldukça yaygın bir sekilde kullanılır.x sürümleri""" Bu kullanım da geçerli bir yoldur. Ancak daha önceki derslerimizden edindi˘ imiz tecrübg eye göre. E˘ er bu s g ifadeyi karakter dizisi olarak tanımlarken tek tırnak i¸aretlerini kullanırsak.x sürümleri" Burada kesme i¸aretinin karakter dizisini ba¸latan ve bitiren tırnak i¸aretleriyle karı¸masını s s s s önlemek için karakter dizisini tek tırnak yerine çift tırnak içinde gösterdik.coding: utf-8 -*print """\ Falanca v0.x sürümleri’ Yukarıdaki gibi bir kullanımın hataya yol açaca˘ ını biliyorsunuz. karakter g s dizisini tek tırnak i¸aretleri içinde göstermemiz bazı sorunlara yol açabilir. e˘ er kaçı¸ s s s g g s dizileriyle de u˘ ra¸mak istemiyorsanız. Dilerseniz bununla ilgili söyle bir örnek daha ¸ verelim: #!/usr/bin/env python # -*.x sürümleri’ Peki bu tırnak tiplerinden hangisini kullanmak daha iyidir? Cevap: Hangisi i¸inize geliyorsa! s Teknik olarak bu tırnak tiplerinden hangisini kullandı˘ ınızın hiç bir önemi yok. Üç tırnak i¸areti ise genellikle karakter dizisi tanımlamada pek kullanılmaz. Ancak ¸ tek tırnak i¸areti karakter dizisi içinde geçen kesme i¸aretleriyle karı¸abilece˘ i için. Programı ¸u s s parametreleri kullanarak çalı¸tırabilirsiniz: s . tek tırnak yerine çift tırnak i¸aretlerini kullanmak daha g s s pratik olabilir. Örnek olsun diye verilmi¸tir. birden fazla satıra bölünecek karakter dizilerini daha rahat bir sekilde ¸ olu¸turmamızı sa˘ ladı˘ ı için üç tırnak i¸aretlerini ço˘ unlukla belgelendirme dizilerini tanıms g g s g larken kullanır. Ama e˘ er mutlaka tek tırnak kullanmak istersek kaçı¸ g s dizilerinden faydalanmamız gerekti˘ ini önceki derslerimizde de söylemi¸tik: g s >>> print ’Python\’ın 3. Çünkü üç tırnak. Bu tür hataları önlemek için g izleyebilece˘ imiz birkaç farklı yol var: g >>> print "Python’ın 3.x sürümleri” ifadesini bir karakter dizisi olarak tanımlamak istedi˘ imizde. Örne˘ in karakter dizisi içinde bir kesme i¸areti varsa. Çift tırnak yerine üç tırnak da kullanabiliriz: >>> print """Python’ın 3..1’e ho¸geldiniz.coding: utf-8 -*def bir_fonksiyon(parametre): """Bu fonksiyonun herhangi bir i¸levi s yoktur. Yazdı˘ ınız g g karakter dizisini tanımlamada hata vermedi˘ i sürece herhangi bir tırnak tipini kullanabilirsiniz.""" s pass Gördü˘ ünüz gibi. Mesela: #!/usr/bin/env python # -*. “Python’ın” kelimesi s içinde geçen kesme i¸areti karı¸ıklı˘ a sebep olacaktır: s s g >>> print ’Python’ın 3. s Python programcıları.

Örne˘ in: g g . Bir örnek verelim: gs >>> lst = ["elma". Aynı çıktıyı tek veya çift tırnakla elde etmek oldukça güçtür. 16.. karakter dizisini nasıl yazdıysak çıktı da aynı sekilde g ¸ görünüyor... üç tırnak sayesinde.3 Karakter Dizilerini Birle¸ tirmek s Python’la programlama maceranızda karakter dizileri ile en sık yapaca˘ ınız i¸lemlerden biri de g s karakter dizilerini birbiriyle birle¸tirmek olacaktır. olu¸turdu˘ umuz bir listeye append() metodunu kullanarak yeni bir ö˘ e g s g g ekleyebildik. Python’da karakter dizilerini birle¸tirmenin s s birden fazla yöntemi var: >>> >>> >>> >>> ad = "Fırat" soyad = "Özgül" ad_soyad = ad + soyad print ad_soyad FıratÖzgül Burada basitçe “+” i¸lecinden yararlanarak iki karakter dizisini birle¸tirdik. a += str(i) .-v -h -c """ sürüm numarasını görüntüler yardım belgesini görüntüler program yazarları hakkında bilgi verir def bir_fonksiyon(parametre): pass Gördü˘ ünüz gibi. Ama karakter dizileri böyle de˘ ildir.. Ancak gördü˘ ünüz s s g gibi. "armut". Ama tabii siz bu bo¸lu˘ u kendiniz de s s g ekleyebilirsiniz: >>> bosluk = " " >>> print ad + bosluk + soyad Fırat Özgül Bu yöntemi kullanarak söyle bir sey yazabilirsiniz mesela: ¸ ¸ >>> a = "" >>> for i in range(10): . "armut". Yani karakter dizileri gs üzerinde de˘ i¸iklik yapılamaz. "muz"..append("kiraz") >>> print lst ["elma". >>> print a 0123456789 Python’da karakter dizileri “de˘ i¸tirilemeyen” (immutable) veri tipleridir. Listeler de˘ i¸tirilebilir (mugs g gs table) veri tipleri oldukları için listeler üzerinde de˘ i¸iklik yapabiliyoruz. "muz"] >>> lst.. Ama mesela listeler böyle de˘ ildir. "kiraz"] Gördü˘ ünüz gibi. burada iki karakter dizisi arasında bo¸luk yok.

>>> kardiz = "elma" >>> kardiz + "armut" ’elmaarmut’ Burada sanki karakter dizisi üzerinde de˘ i¸iklik yapabilmi¸iz gibi görünüyor. ama aslında dugs s rum öyle de˘ il: g >>> print kardiz elma Gördü˘ ünüz gibi. s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. Diyelim ki elinizde söyle g g s ¸ bir metin var: saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. Özgün karakter dizisi g gs hala “elma”. Yukarıdaki örne˘ i su sekilde kısaltabilece˘ imizi biliyorsunuz: s s g ¸ ¸ g >>> kardiz += "armut" >>> print kardiz elmaarmut Gösterdi˘ imiz bu özelli˘ i daha karma¸ık bir örnek içinde kullanalım. yine “kardiz” adını ta¸ıyan ba¸ka bir karakter dizisi s s olu¸turmu¸ olduk... ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. Ancak tabii ki özgün karakter dizisi yerli s gs s yerinde duruyor: >>> print kardiz elma Dedi˘ imiz gibi. E˘ er bir karakter dizisi üzerinde de˘ i¸iklik yapmak istersek. özgün karakter dizisinde herhangi bir de˘ i¸iklik olmadı. s g s s s . fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj. özgün karakter g gs dizisinin üzerine yazmamız veya de˘ i¸iklikleri farklı bir karakter dizisi içinde depolamamız gs gerekir. mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. de˘ i¸iklikleri özgün karakter dizisinin üzerine de yazabiliriz: g gs >>> kardiz = kardiz + "armut" >>> print kardiz elmaarmut Burada kardiz adlı karakter dizisini silip. höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. Örne˘ in de˘ i¸iklikleri farklı bir karakter dizisinde depolamak için söyle bir sey yazg gs ¸ ¸ abiliriz: >>> kardiz2 = kardiz + "armut" >>> print kardiz2 elmaarmut Bu sekilde “elma” de˘ erini ta¸ıyan kardiz adlı karakter dizisi ile “armut” karakter dizisini ¸ g s kardiz2 adlı ba¸ka bir de˘ i¸kene atamı¸ olduk.

coding: utf-8 -*sifreli_metin = """saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. Yani ¸ s g s g mesela sifrelenmi¸ metin içindeki “˘ ” harfini “f” harfiyle de˘ i¸tirece˘ iz. ¸ s g gs g Bu bilgileri kullanarak.""" s g s s s sozluk = {"a": "ç": "f": "h": "j": "m": "ö": "s": "u": "y": "y". "ö". "d". birden s g fazla satıra yayılmı¸ uzun karakter dizilerini tanımlamanın en kolay yolu üç tırnak kullans maktır. 2. "h". Aslında bu kodlarda söyle bir sey s g ¸ ¸ yapmı¸ olduk: s 1. sifresiz_metin = "" for harf in sifreli_metin: sifresiz_metin += sozluk. Türkçe bir metnin sifrelenmi¸ halidir. "o". Önce sifreli metnimizi bir karakter dizisi olarak tanımladık. "f". "e". "s". yukarıdaki sifreli metni rahatlıkla çözebiliriz. "j".Anlamsız harflerden olu¸mu¸ gibi görünen bu metin. Ardından. mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. Bunun için söyle bir kod ¸ ¸ yazmamız yeterli olacaktır: #!/usr/bin/env python # -*. "u".get(harf. "n". "ç". 3. "v"} "c": "e": "˘": g "i": "l": "o": "r": "t": "v": "a". g "i". Uzun bir metinle kar¸ı kar¸ıya ¸ s s oldu˘ umuzdan. harf) print sifresiz_metin Burada karakter dizilerini nasıl birle¸tirdi˘ imize dikkat edin. s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. sifreli metnin çözülmü¸ halini tutacak olan sifresiz_metin adlı karakter diz¸ s . Bildi˘ iniz gibi. "g". "t". ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. sifrelenmi¸ metin içinde gördü˘ ümüz her harfin alfabedeki kar¸ılı˘ ını gösteriyor. "p". "c". "b". fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj. "m". Daha sonra hangi harfin hangi harfe kar¸ılık geldi˘ ini gösteren tablomuzu bir sözlük haline s g getiriyoruz. höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. "ı". "˘". Bus s ¸ s rada hangi harfin hangi harfe kar¸ılık geldi˘ ini gösteren söyle bir tablo da olsun elimizde: s g ¸ ˘ g a ç j p ö = = = = = = f y b ı o n ı c f m s y = = = = = = ˘ g a d k p ü v b i l r z = = = = = = u z h j ö v g e h o u ü = = = = = = e ç g m s ¸ t s ¸ d k n t = = = = = r c i l s Bu tablo. satır sonlarında bir sonraki satıra geçerken problem ya¸amamak için g s karakter dizisini tanımlarken üç tırnak i¸aretlerinden yararlandık. "k". "l". s "ü". "¸". "r". "b": "d": "g": "ı": "k": "n": "p": "¸": s "ü": "z": "z".

Is os. Dolayısıyla bu sözlük birtakım anahtar-de˘ er çiftlerinden olu¸ur.environ.: Benzer bir örnek: http://www.environ["HOMEPATH"] os. v Bu komutların çıktısı. Dolayısıyla bu beti˘ in çıktısı s g GNU/Linux i¸letim sistemlerinde farklı olacaktır. Ayrıca bkz.. os.environ aslında bir g g sözlüktür.environ["COMPUTERNAME"] os. g s s Biz yukarıda “+” i¸lecini kullanarak karakter dizilerini nasıl birle¸tirebilece˘ imizi gördük. sözlükteki kar¸ılık¸ s larına göre tek tek sifresiz_metin adlı karakter dizisine gönderiyoruz. Bu sözlükteki bütün g s anahtar-de˘ er çiftlerini ekrana dökmek için söyle bir sey yazabilirsiniz: g ¸ ¸ >>> for k. Örne˘ in g s g yukarıdaki betik Windows kurulu bir bilgisayar üzerinde yazılmı¸tır.imizi tanımlıyoruz. elimizdeki karakter dizisinin sadece bir bölümünü kullanmak isteyebiliriz.4 Karakter Dizilerini Dilimlemek Bazı durumlarda. "˙¸lemci: Is ". b birinci karakter dizisi ikinci karakter dizisi Gördü˘ ünüz gibi. "Ev dizini: ". v in os. kullandı˘ ınız i¸letim sistemine göre bazı farklılıklar gösterebilir.environ["NUMBER_OF_PROCESSORS"] os. Burada s s os modülünün environ adlı niteli˘ inden yararlandı˘ ımıza dikkat edin. "˙¸lemci sayısı: ". 16. "Bilgisayar adı: ". karakter dizilerini ”.environ["OS"] Bu betik yardımıyla kullanıcının i¸letim sistemine ili¸kin bazı bilgileri ekrana döktük. elimizdeki bir karakter dizisinin tamamına ihtiyacımız olmayabilir. s ¸ 5. Simdi de sifreli_metin adlı karakter dizisi içindeki her bir karakteri. Son olarak da sifresiz_metin adlı karakter dizisini ekrana yazdırıyoruz. Yazdı˘ ımız g program açısından. Is "˙¸letim sistemi:".environ["USERNAME"] os. g 4.com/blog/this-modulu-icindeki-sifreli-metin. print k. s Yukarıdaki iki örnekte de karakter dizilerini birle¸tirmek için ”. Burada sözlüklerin get() adlı metodunu kullandı˘ ımıza dikkat edin.environ["PROCESSOR_IDENTIFIER"] os.coding: cp1254 -*import os print print print print print print "Kullanıcı adı: ".html/ Dedi˘ imiz gibi.” i¸aretiyle birle¸tirdi˘ imizde Python karakter dizileri g s s g arasına otomatik olarak bir bo¸luk yerle¸tiriyor.” i¸aretleriyle de birle¸tirebiliriz: s s >>> a = "birinci karakter dizisi" >>> b = "ikinci karakter dizisi" >>> print a. Bir sonraki adımda her bir karakteri birbiriyle birle¸tirip bu bo¸ karakter s s dizisi içine gönderece˘ iz.” i¸aretlerinden yararlandı˘ ımıza s s g dikkat edin.items(): .istihza. Python’da karakter dizilerini birle¸tirmek için elimizde çe¸itli alternatifler var.. Karaks s g ter dizilerini ”. . E˘ er bu metodun nasıl kullanıldı˘ ına g g g ili¸kin süpheleriniz varsa Sözlükler bölümündeki get() metoduna bakabilirsiniz. Gelin isterseniz bununla ilgili olarak az çok s s i¸e yarar bir örnek verelim: s # -*.

"PHP"] >>> print lst[0] Python >>> print lst[-1] PHP Bu yöntemi kullanarak. "Ruby".Elimizde söyle bir karakter dizisi oldu˘ unu varsayalım: ¸ g >>> url = "http://www.. sanki oraya 0 g s s . Mesela: >>> kardiz = "Python" >>> print kardiz[0:4] Pyth >>> print kardiz[2:5] tho Gördü˘ ünüz gibi. Gelin g g bununla ilgili bazı denemeler yapalım: >>> kardiz = "Kahramanmara¸lı Abdullah" s >>> print kardiz[0:5] Kahra >>> print kardiz[:5] Kahra E˘ er ”:” i¸aretinden önceki de˘ erimiz 0 ise.com" Diyelim ki biz bu karakter dizisinin ba¸ındaki http:// kısmını atmak istiyoruz. karakter dizilerini dilim dilim bölebiliriz. Yukarıdaki örne˘ i g g dilimlemeden önce dilerseniz bir iki temel örnek üzerinden dilimlemenin ne demek oldu˘ unu g anlamaya çalı¸alım: s >>> kardiz = "elma" >>> print kardiz[0] e >>> print kardiz[1] l >>> print kardiz[-1] a Burada kardiz adlı karakter dizisinin ö˘ elerine tek tek nasıl ula¸abildi˘ imizi görüyorsunuz. ”:” i¸aretinden g s g g s önce herhangi bir de˘ er belirtmezsek Python saymaya en ba¸tan ba¸layacak. bu yöntemle karakter dizilerinin istedi˘ imiz bir parçasını alabiliyoruz. ˙ste bunun s I¸ için karakter dizilerinin “dilimleme” (slicing) özelli˘ inden faydalanabiliriz. g s g Böyle bir kullanımı listelerde ve demetlerde de görmü¸tük: s >>> lst = ["Python". bu de˘ eri yazmasak da olur.. "Perl".istihza.

com" Biraz önce gösterdi˘ imiz dilimleme yöntemini kullanarak bu karakter dizisinin en ba¸ındaki g s http:// kısmını ataca˘ ız: g >>> print url[7:] www. Aynı karakter dizisinin ba¸ından sonuna kadar üçer üçer atlayarak s ilerlemek isteseydik söyle bir sey yazabilirdik: ¸ ¸ >>> print kardiz[::3] Ph oaa l Burada dilimleme özelli˘ inin varsayılan de˘ erlerinden yararlandı˘ ımıza dikkat ediyoruz.. s g g Yukarıdaki komut sununla e¸de˘ erdir: ¸ s g >>> print kardiz[3:len(kardiz)] Simdi isterseniz bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz örne˘ e dönelim: ¸ s g g >>> url = "http://www. "http://www.istihza. Yani ”:” i¸aretinden önceki ö˘ enin varsayılan de˘ eri 0’dır. Yani g g g yukarıdaki kodu aslında söyle de yazabilirdik: ¸ >>> print kardiz[0:len(kardiz):3] Ph oaa l .com".. Mesela: g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> print kardiz[2:15:2] to rgal Burada. ba¸taki http:// kısmını gayet sık bir sekilde attık. "http://www.com Gördü˘ ünüz gibi.com".org".. "http://www.python.istihza.com"] for i in url_list: print i[7:] Karakter dizilerinin dilimlenme özelli˘ inden yararlanarak yapabilecekleriniz bunlarla sınırlı g de˘ ildir elbette. karakter dizisinin 2. karakterine kadar olan kısmı iki¸er iki¸er ats s layarak ekrana yazdırdık. Bir s s g g de suna bakalım: ¸ >>> print kardiz[3:] ramanmara¸lı Abdullah s ”:” i¸aretinden sonraki de˘ eri yazmadı˘ ımızda ise karakter dizisinin sonuna kadar gidiliyor. karakterinden 15.google.coding: utf-8 -*url_list = ["http://www.yazmı¸sınız gibi davranacaktır.istihza.. Bunu söyle bir örnek g s ¸ ¸ ¸ içinde kullanabiliriz: # -*.yahoo.

. Mesela önceki bilgilerinizi de kullanıp söyle bir sey yaparak çıktıyı biraz daha okunaklı hale ¸ ¸ getirebilirsiniz: >>> for i in dir(""): .. print i Hatta kaç adet metot oldu˘ unu da merak ediyorsanız söyle bir yol izleyebilirsiniz. ’__setattr__’. ’find’.org". ’__mod__’. ’__ne__’. ’expandtabs’. ’split’.. ’__new__’.” diyenlere teessüflerimi iletiyorum. ’partition’. ’__doc__’. ’strip’. ’upper’. Python’da karakter dizilerinin bir hayli metodu varmı¸.google. ’ljust’. (“Elle tek g ¸ tek sayarım. ’__getnewargs__’. ’rindex’. ’__delattr__’. ’join’. if "_" not in i: . ’istitle’.. ’__lt__’. ’translate’. ’__contains__’. ’center’.) . ’isdigit’. ’islower’. ’__init__’. ’__reduce_ex__’. ’__getattribute__’. ’__reduce__’.istihza. ’__rmul__’.. ’__getitem__’. ’isupper’.coding: utf-8 -*url_list = ["http://www. ’__class__’. ’__repr__’. ’capitalize’.. ’rfind’. ’title’. ’zfill’] Gördü˘ ünüz gibi. ’isalpha’. ’endswith’.. elbette çıktıyı istedi˘ iniz gibi biçimlendirmek sizin s g elinizde. ’index’. ’__getslice__’. ’rstrip’. ’encode’.. E˘ er bu listeleme g s g biçimi gözünüze biraz karı¸ık göründüyse. ’rsplit’..python. ’startswith’.yahoo. ’__hash__’. ’splitlines’. "http://www.5 Karakter Dizilerinin Metotları Bu bölümde Python’daki karakter dizilerinin metotlarından söz edece˘ iz. print i [’__add__’. ’isalnum’. "http://www. ’__len__’. "http://www. ’rpartition’..E˘ er bir karakter dizisini ters çevirmek isterseniz yine bu dilimleme özelli˘ inden faydalang g abilirsiniz: >>> kardiz = "Python programlama dili ö˘renmesi kolay bir dildir!" g >>> print kardiz[::-1] !ridlid rib yalok isemner˘ö ilid amalmargorp nohtyP g Karakter dizilerini dilimleyerek yapabilecekleriniz hakkında bir örnek daha vererek bu konuyu kapatalım: # -*.com". ’__le__’. ’__eq__’. ’lower’. ’__rmod__’. 16. ’isspace’. ’__mul__’. ’__str__’. ’replace’. ’decode’.com"] for i in url_list: print "ftp" + i[10:] Bu örnekte.. ’count’. ’__gt__’. url_list içinde bulunan adreslerin ba¸ındaki http://www kısmını atarak yerlerine s ftp ifadesini getirdik. ’lstrip’. ’__ge__’. ’swapcase’.com". ’rjust’. Su halde isterseniz g ¸ gelin Python’un bize hangi metotları sundu˘ unu topluca görelim: g >>> for i in dir(str): ..

print i.capitalize() ’Adana’ >>> kent = "adana" >>> kent. s swapcase() metodu Karakter dizisi içindeki büyük harfleri küçük. Bu metotların tanımlarını verdi˘ imize göre. artık bunlarla ilgili örnekler yaparak bu metotların g tam olarak ne i¸e yaradıklarını anlamaya çalı¸abiliriz... Bu metotlar söyle sıralanabilir: g s ¸ capitalize() metodu Karakter dizilerinin ilk harfini büyütür. "salata"] >>> for i in a: . Örne˘ in: g g >>> "adana".. Ilk s capitalize() Dedi˘ imiz gibi. s lower() metodu Büyük harflerden olu¸an bir karakter dizisi içindeki bütün harfleri küçültür.capitalize() ’Adana’ Yalnız burada dikkat etmemiz gereken bir nokta var: Bu metot yardımıyla birden fazla kelime içeren karakter dizilerinin sadece ilk kelimesinin ilk harfini büyütebiliyoruz: >>> a = "lütfen parolanızı giriniz" >>> print a.. küçük harfleri büyük hale getirir.1 Büyük-Küçük Harf Degi¸ tirme Python’da karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını de˘ i¸tirmek için kullanabilegs ce˘ imiz be¸ farklı metot var.5.. upper() metodu Küçük harflerden olu¸an bir karakter dizisi içindeki bütün harfleri büyütür.capitalize() . "kebap". title() metodu Karakter dizisi içinde geçen her bir kelimenin ilk harfini büyütür.capitalize() Lütfen parolanızı giriniz Bu metodu kullanarak bir liste içindeki bütün karakter dizilerinin ilk harfini büyütebilirsiniz: >>> a = ["elma".>>> print len(dir("")) Simdi sıra geldi bu metotları incelemeye.. "armut".. s s ˙ olarak capitalize() metoduyla ba¸layalım. ¸ ˘ s 16. Elma Armut Kebap Salata . capitalize() metodu bir karakter dizisinin ilk harfini büyütür..

bu metodun ne yaptı˘ ını. g upper() metodunun bir de tersi vardır: lower() metodu.. “enflasyon” kelimesinin bütün harflerini büyük harfe çevirdik. Esasında biz bu harfi önceki derslerimizde de görmü¸tük. capitalize() s metodu bir karakter dizisi içinde geçen yalnızca ilk kelimenin ilk harfini büyütüyordu. Dilg g erseniz karakter dizisini “u” harfi olmadan tanımlamayı deneyip sonucun ne oldu˘ unu kendi g gözlerinizle görebilirsiniz. bir karaks g ter dizisinin o anda sahip oldu˘ u harflerin büyüklük ve küçüklük özellikleri arasında geçi¸ g s yapma imkanı sa˘ lıyor. title() metodu ise bir karakter dizisi içindeki bütün kelimelerin ilk harflerini büyütüyor: >>> a = u"cumhurba¸kanlı˘ı senfoni orkestrası" s g >>> print a. anlatarak açıklamak zor oluyor..swapcase() KEBAP >>> b = "KEBAP" >>> b. Hemen bir örnek verelim: s >>> "enflasyon". Sıra geldi upper() adlı metodu incelemeye.title() Cumhurba¸kanlı˘ı Senfoni Orkestrası s g Burada dikkat ederseniz karakter dizisini tanımlarken karakter dizisinin en ba¸ına bir “u” harfi s getirdik. Yani. bu metot yardımıyla tamamı küçük harflerg s g den olu¸an bir karakter dizisinin bütün harflerini büyütebiliyoruz. Simdilik biz sadece bunun s g ¸ g g ¸ karakter dizisi içindeki Türkçe harflerin düzgün çıktı vermesini sa˘ ladı˘ ını bilelim yeter.swapcase() . e˘ er bu harf o anda küçükse.upper() ENFLASYON Gördü˘ ünüz gibi. Gördü˘ ünüz g g gibi. bu metot o harfi büyük harfe çeviriyor. O yüzden hemen birkaç örnek g yapalım: >>> a = "kebap" >>> a. upper() Yukarıda yaptı˘ ımız tanımdan da anla¸ılaca˘ ı gibi. lower() metodu büyük harflerden olu¸an karakter dizilerini küçük harfli karakter dizilerine dönü¸türüyor: s s >>> a = "ARMUT" >>> a. Bu metot bize.title() capitalize() metoduna çok benzeyen bir ba¸ka metot ise title() adlı metottur.lower() armut swapcase() Bu ba¸lıkta inceleyece˘ imiz son metodumuzun adı swapcase(). Bir-iki ders sonra bu harfin s tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını gayet net bir sekilde ö˘ renece˘ iz. e˘ er o anda bir harf büyükse. bu metodu kullandı˘ ımızda o harf g g g küçülüyor.

islower() False isupper() Bir karakter dizisinin tamamen büyük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını denetlemek için ise isups s g per() adlı ba¸ka bir metottan faydalanıyoruz: s . Bu s metotları söyle sıralayabiliriz: ¸ islower() Karakter dizisinin tamamen küçük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s g isupper() Karakter dizisinin tamamen büyük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s g istitle() Karakter dizisi içindeki kelimelerin ilk harflerinin büyük olup olmadı˘ ını sorgular g isspace() Karakter dizisinin tamamen bo¸luk karakterlerinden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgular s s s g ˙ metodumuz olan islower() ile ba¸layalım.. Mesela: g >>> kent = "istanbul" >>> kent. Python bize aynı zamanda karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını sorgulama imkanı da veriyor.islower() True Demek ki kent de˘ i¸keninin de˘ eri olan karakter dizisi tamamen küçük harflerden olu¸uyorgs g s mu¸..swapcase() kEbAp 16. s A¸a˘ ıdaki örnekler ise False (yanlı¸) çıktısı verecektir: s g s ˙ >>> a = "Istanbul" >>> a.2 Büyük-Küçük Harf ve Bo¸ luk Sorgulama s Yukarıda gösterdi˘ imiz sekilde karakter dizilerinin büyük-küçük harf durumlarını de˘ i¸tirebiliyg ¸ gs oruz.kebap >>> c = "KeBaP" >>> c. Ilk s islower() Bir karakter dizisinin tamamen küçük harflerden olu¸up olu¸madı˘ ını sorgulamak için islower() s s g metodundan yararlanaca˘ ız.5. Bu sorgulama i¸lemleri için yine birtakım metotlardan yararlanıyoruz.islower() False >>> b = "ADANA" >>> b.

E˘ er bir karakter dizisi s s s g g tamamen bo¸luk karakterinden olu¸uyorsa. isspace() Son olarak isspace() adlı bir metottan söz edece˘ iz.isspace() False >>> a = "" >>> a.>>> a = "ADANA" >>> a. bu metodun True çıktısı verebilmesi için karakter dizisi g içinde en az bir adet bo¸luk karakteri olması gerekiyor.istitle() True >>> b = "karakter dizisi" >>> b. Aksi halde. e˘ er karakter dizisinin ilk harfleri büyükse bu metot True çıktısı.isupper() False istitle() Hatırlarsanız daha önce ö˘ rendi˘ imiz metotlar arasında title() adlı bir metot vardı.isupper() True >>> "istanbul". Bu metot g g yardımıyla tamamı küçük harflerden olu¸an bir karakter dizisinin ilk harflerini büyütebiliyorduk.isspace() True >>> a = "selam!" >>> a. alas s ca˘ ımız çıktı False olacaktır: g >>> a = " >>> a. s . bu metot True çıktısı verecektir. bir karakter dizisinin tamag men bo¸luk karakterlerinden olu¸up olu¸madı˘ ını kontrol ediyoruz. Bu metot ile. s ˙ste simdi ö˘ renece˘ imiz istitle() metodu da bir karakter dizisinin ilk harflerinin büyük olup I¸ ¸ g g olmadı˘ ını sorgulamamızı sa˘ layacak: g g >>> a = "Karakter Dizisi" >>> a.isspace() False " Son örnekten de gördü˘ ümüz gibi. aksi halde g g False çıktısı veriyor.istitle() False Gördü˘ ünüz gibi.

5. “¸ekerli çay” karakter dizisinin ilk harfi olan “¸”de herhangi bir de˘ i¸iklik olg s s gs madı. S s ¸Ekerli çAy >>> a = "¸EkErLi çAy" s ˙ >>> print a.swapcase() #"¸eKeRlI ÇaY" vermeli.lower() #"¸ekerli çay" vermeli. ilgili karakter dizisini unicode olarak tanımlayarak giderebiliriz: g >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a. Bu problemi su sekilde ¸ ¸ a¸abiliriz: s >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a. Halbuki capitalize() metodunun bu harfi büyütmesi gerekiyordu.upper() #"¸EKERLI ÇAY" vermeli. lower(). g ¸ Aynı sorun öteki metotlar için de geçerlidir: >>> a = "¸ekerli çay" s ˙ >>> print a.title() #"¸ekerli Çay" vermeli.title() S ¸ekerli Çay .3 Metotlarda Türkçe Karakter Sorunu Yukarıda anlattı˘ ımız be¸ metodu kullanırken bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. Mesela su örneklere s ¸ bir bakalım: >>> a = "¸ekerli çay" s >>> print a. Karakter g s ¸ s dizilerinin upper(). s S ¸ekerl˙ Çay I Yukarıdaki sorunların ço˘ unu. içinde Türkçe karakterler geçen karakter dizilerini dönü¸türmede sorun çıkarabiliyor.capitalize() S ¸ekerli çay Burada “¸ekerli çay” karakter dizisini “unicode” olarak tanımladık. title(). Böylece capitalize() metodu s bu karakter dizisinin ilk harfini do˘ ru bir sekilde büyütebildi. S s ¸eKeRlI çaY >>> a = "¸EKERL˙ ÇAY" S I >>> print a.capitalize() s ¸ekerli çay Gördü˘ ünüz gibi. capitalize() ve swapcase() adlı metotları. S s ¸EKERLI çAY >>> print a.16.

. “i” harfinin büyük hali yanlı¸ bir sekilde “I” oluyor.upper() S ¸EKERLI ÇAY >>> a = "¸EkErLi çAy" s >>> print a. Örne˘ in: s I” g >>> a = u"¸ekerli çay" s >>> print a.Ancak karakter dizisini unicode olarak tanımlamanın dahi i¸e yaramayaca˘ ı bir durum da s g vardır. Türkçe’deki “i” harfi hiçbir dönü¸ümde “˙ sonucunu vermez. title metodunun tamamen kontrolden çıkmasına. Aynı biçimde “I” harfi de g s ¸ küçültüldü˘ ünde “ı” harfini de˘ il. u"ı": u"I"} def tr_upper(kardiz): for i in lst: if i in kardiz: return kardiz.upper() Buradaki replace() metodunu biraz sonra i¸leyece˘ iz. kendi metotlarınızı icat etmeyi deneyebilirsiniz. Ama önce isterseniz Türkçe karakterlerin ¸ g g bazen nasıl sonuçlar do˘ urabilece˘ ine bir örnek verelim: g g >>> d = "gün bugündür" >>> print d. Simdi bunu düzeltmeyi ö˘ renece˘ iz. Normalde title() metodunun ne yapması gerekti˘ ini biliyoruz: g . kısa deg vre yapmasına yol açtı!. karakter dizisinin içinde Türkçe’ye özgü harfler oldu˘ u için metodumuz yanlı¸ g g s sonuç verdi.. Örne˘ in Türkçe g karakterleri düzgün bir sekilde büyütebilen bir tr_upper() fonksiyonu tanımlayabilirsiniz: ¸ # -*.istitle() False Halbuki sonucun True olması gerekiyordu.swapcase() S ¸eKeRlI ÇaY Gördü˘ ünüz gibi.. lst[i]).lower() islik Bu sorunları çözebilmek için.title() GüN BugüNdüR Gördü˘ ünüz gibi Türkçe karakterler.. de˘ il mi? Peki sizce neden böyle oldu? Evet.replace(i. tahmin g etti˘ iniz gibi. “i” harfini verecektir: g g >>> a = u"ISLIK" >>> print a.upper() return kardiz..coding: utf-8 -*˙ lst = {u"i": u"I". s g Gelin isterseniz bu Türkçe sorunu ile ilgili bir örnek daha gösterelim: >>> c = "Gün Bugündür" >>> c..

g rjust() metodu Karakter dizilerinin solunda bo¸luk bırakarak. Öncelikle center() metoduns g g dan ba¸layalım.. s g ˘ 16. Yani “istanbul” karakter dizisi bu 5 karakterlik bo¸lu˘ un tamamını s g . Türkçe karakterler barındıran örnekte ise title() metodu karakter dizisi g içindeki kimi harfleri büyüttü. g Gelelim bu metotların tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını ö˘ renmeye. Bunun g g s s nedeni. bu metodun parantezi içine yazdı˘ ımız sayı karakter dizisinin sa˘ ında ve solg g g unda toplam ne kadar bo¸luk bırakılaca˘ ını gösteriyor. Parantez içinde gösterilen 15 karakterlik bo¸lu˘ a karakter dizisinin kens g disi de dahildir. programcının belirledi˘ i sayıda g g bo¸luk bırakarak karakter dizisini iki yana yaslar. Peki bu ne anlama geliyor? Durumu hemen bir örnekle açıklamaya çalı¸alım: s >>> kardiz = "istanbul" >>> kardiz.center(15) ’ a ’ Gördü˘ ünüz gibi.title() ’Armut Bir Meyvedir’ Yukarıda gördü˘ ümüz. Gelin isterseniz buna küçük bir örnek verelim: >>> "a".istitle() True Burada karakter dizisini unicode olarak tanımladı˘ ımıza dikkat edin.5.. karakter dizisinin sa˘ a yaslans g masını sa˘ lar. Yalnız burada önemli bir ayrıntıya dikkas g tinizi çekmek isterim. kimi harfleri ise küçük bıraktı! Bu durumu nasıl düzeltece˘ imizi biliyorsunuz: g >>> c = u"Gün Bugündür" >>> c. s ljust() metodu Karakter dizilerinin sa˘ ında bo¸luk bırakarak. Bu defa metotların sorung suz i¸ledi˘ ini göreceksiniz.>>> e = "armut bir meyvedir" >>> e. s center() Tanımında da söyledi˘ imiz gibi. Bunları söyle sıralayabiliriz: ¸ center() metodu Karakter dizilerinin sa˘ ında ve solunda. parantez içinde belirtti˘ imiz 5 sayısının “istanbul” karakter dizisi içindeki karakter g sayısından az olmasıdır.4 Saga-Sola Yaslama ˙slemleri I¸ Python’da karakter dizilerini sa˘ a-sola yaslama i¸lemleri için kullanabilece˘ imiz üç farklı metot g s g bulunur. center() metodu bir karakter dizisini iki yana yaslamak için g kullanılır. karakter dizisinin sola yaslang s masını sa˘ lar.center(5) ’istanbul’ Gördü˘ ünüz gibi. karakter dizisinin sa˘ ında ve solunda herhangi bir bo¸luk olu¸madı.

"#") ’istanbul#######’ Son olarak rjust() metodunu inceleyelim. 8 tanesi “istanbul” karakter dizisini olu¸turan karakterler. s g ¸ Dikkat ederseniz çıktıda toplam 15 karakter var. Yani mesela yukarıdaki örne˘ i göz önüne g g alırsak. parantez içinde verdi˘ imiz s g g s g 15 sayısı hiç bir i¸e yaramayacaktı. E˘ er karakter dizimiz. parantez içinde belirtti˘ imiz sayı bırakılacak bo¸luktan ziyade. “istanbul” karakter dizisi içinde 8 karakter bulundu˘ u için bizim en az 9 sayısını g kullanmamız gerekiyor: >>> kardiz. rjust() Bu metot ljust()‘ın tersidir. ljust() Tanımında da belirtti˘ imiz gibi bu metot.center(9) ’ istanbul’ center() metodu bize..zaten kendisi dolduruyor..ljust(15) ’istanbul ’ Tıpkı center() metodunda oldu˘ u gibi. g Gördü˘ ünüz gibi. bir karakg g s ter dizisinin ne kadar yer kaplayaca˘ ını gösteriyor. Böyle bir durumda. Bunlardan dört tanesi bizim belirledi˘ imiz g “#” karakteri. karakter g g s dizisinin sola yaslanmasını sa˘ lar: g >>> "istanbul". karakter dizilerinin sa˘ ında bo¸luk bırakarak. "#") ’####istanbul###’ Bu çıktı aslında center() metodunun nasıl çalı¸tı˘ ını çok daha net bir sekilde ortaya koyuyor. karakter dizisinin uzunlu˘ unun bir fazlasını vermemiz gerekiyor. Gelelim ljust() metoduna.center(15. Yani karakter dizilerini sa˘ a yaslar: g . bo¸luk yerine kendi belirledi˘ imiz bir karakteri yerle¸tirme imkanı da s g s verir: >>> "istanbul". 3 tanesi ise yine bizim s belirledi˘ imiz “#” karakteri. 15 harften olu¸saydı. Yani: g >>> kardiz. bunun parametrelerini de istedi˘ imiz gibi düzenleyeg g biliriz: >>> "istanbul". Dolayısıyla karakter dizisinin sa˘ ında ve solunda bo¸luk olabilmesi g s için en az.. “#” i¸aretini çıktıda gösterebilmek için s s parantez içinde en az 16 sayısını kullanmamız gerekirdi.ljust(15.center(len("istanbul") + 1) ’ istanbul’ Buna göre. asıl karakter dizisi (“istanbul”) + 7 adet “#” i¸areti = 15 adet karakter dizisinin yers le¸tirildi˘ ini görüyoruz..

"#") ’#######istanbul’ Sa˘ a-sola yaslama i¸lemleri için kullanılan bu metotlar içinde özellikle ljust() ve rjust() epey g s i¸inize yarayacak. Mesela son satırı söyle yazalım: g ¸ print "%s"%(v. "Red Hat". Bu ö˘ eleri ekrana ortalamak için ise g g g g center() metodunu kullanabilece˘ imizi biliyorsunuz.ljust(15)). Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı elde ederiz: s g ¸ Ubuntu Fedora Hadron Sabayon CentOS Red Hat Kongoni Debian PCLinuxOS Truva Mint Puppy Knoppix DreamLinux SuSe Arch Gelecek Slackware GnewSense BackTrack Yoper Pardus Gentoo Mandriva Mepis Ututo Karoshi Slax Son satırdaki ljust() metodu yerine rjust() metodunu kullanırsak aynı kodlar söyle bir çıktı verir: ¸ Ubuntu Fedora Hadron Sabayon CentOS Red Hat Kongoni Debian PCLinuxOS Truva Mint Puppy Knoppix DreamLinux SuSe Arch Gelecek Slackware GnewSense BackTrack Yoper Pardus Gentoo Mandriva Mepis Ututo Karoshi Slax Gördü˘ ünüz gibi. "Mepis". "Slackware".coding: utf-8 -*distro = ["Ubuntu".rjust(15. "Gelecek". "DreamLinux". "Puppy". "Slax"] for k. v in enumerate(distro): if k % 4 == 0: print print "%s"%(v. "Arch". "PCLinuxOS". "GnewSense". "Mint". "Debian". "SuSe". "Pardus". "Ututo". "Truva". Mesela bu metotları kullanarak “tablovari” görünümler elde edebilirsiniz: s #!/usr/bin/env python # -*. "Sabayon". "~")). "Mandriva". "Gentoo". "Kongoni".>>> "istanbul". "BackTrack". "Hadron". "CentOS". "Knoppix". bu defa tablo ö˘ eleri sa˘ a yaslandı.center(15. "Yoper". "Karoshi". Bu sekilde söyle bir çıktı elde ederiz: ¸ ¸ ~~~~~Ubuntu~~~~ ~~~~~Fedora~~~~ ~~~~~Hadron~~~~ ~~~~Sabayon~~~~ ~~~~~CentOS~~~~ ~~~~Red Hat~~~~ ~~~~Kongoni~~~~ ~~~~~Debian~~~~ ~~~PCLinuxOS~~~ ~~~~~Truva~~~~~ ~~~~~~Mint~~~~~ ~~~~~Puppy~~~~~ ~~~~Knoppix~~~~ ~~~DreamLinux~~ ~~~~~~SuSe~~~~~ ~~~~~~Arch~~~~~ ~~~~Gelecek~~~~ ~~~Slackware~~~ ~~~GnewSense~~~ ~~~BackTrack~~~ ~~~~~Yoper~~~~~ ~~~~~Pardus~~~~ ~~~~~Gentoo~~~~ ~~~~Mandriva~~~ ~~~~~Mepis~~~~~ ~~~~~Ututo~~~~~ ~~~~Karoshi~~~~ ~~~~~~Slax~~~~~ . "Fedora".

5.5 Sıfırla Doldurma zfill() Yukarıda bahsetti˘ imiz ljust().replace("a".sleep(1) print str(i).zfill(2) while i > 20: continue ˘ s 16.zfill(4) 0008 zfill() metodunun kullanımıyla ilgili söyle bir örnek verebiliriz: ¸ import time while True: for i in range(21): time.16. O zaman söyle bir sey ¸ ¸ yapmamız gerekir: >>> karakter = "Adanalı istihza" >>> karakter_dgs = karakter.replace("eski_karakter". e˘ er :keyword‘print‘ deyimini g g kullanmazsak çıktıda bu harfler bozuk görünecektir. isterseniz bir karakteri silmek için de kullanabilirsiniz. replace() metodu yardımıyla karakter dizisi içindeki bütün “a” harflerini g kaldırıp yerlerine “o” harfini koyduk. "o") Kohromonmoro¸lı Abdulloh s Gördü˘ ünüz gibi. Metot su formül üzerine i¸ler: s gs ¸ s karakter_dizisi.replace("a". "") >>> print karakter_dgs Adnlı istihz .6 Karakter Degi¸ tirme replace() Python’daki karakter dizisi metotları içinde belki de en çok i¸imize yarayacak metotlardan birisi s de bu replace() metodudur. Bu metodu. ama karakter dizisi içinde Türkçe’ye özgü harfler oldu˘ u için. Dolayısıyla anlamından da anla¸ılaca˘ ı gibi bu metot yardımıyla bir karakter s g dizisi içindeki karakterleri ba¸ka karakterlerle de˘ i¸tiriyoruz. yerine koymak” gibi gs anlamlara gelir.5. "yeni_karakter") Hemen bir örnek vererek durumu somutla¸tıralım: s >>> karakter = "Kahramanmara¸lı Abdullah" s >>> print karakter. Burada normalde print deyimini kullanmasak da olur. Karakter dizilerinin metotları arasında yer alan g zfill() adlı bir metot yardımıyla da bir karakter dizisinin soluna istedi˘ imiz sayıda “0” yerle¸tireg s biliriz: >>> a = "8" >>> a. rjust() gibi metotlar yardımıyla karakter dizilerinin sa˘ ını-solunu g g istedi˘ imiz karakterlerle doldurabiliyorduk. “replace” kelimesi ˙ Ingilizce’de “de˘ i¸tirmek.

i. "armut". 2) >>> print karakter_dgs Adnlı istihza Burada. "kebap"] >>> for i in liste: .. Yani örne˘ in a. dizi içinde geçti˘ i her yerde de˘ i¸tiriyordu.replace("b". Bahsetti˘ imiz üçüncü parametre yardımıyla.5. "c") g gs g dedi˘ imizde. Örne˘ in: g >>> a = "elma" >>> a. "elbise".7 Karakter Dizilerinin Ba¸ langıç ve Biti¸ Degerlerini Sorgulama s s Python’da karakter dizilerinin en ba¸ındaki ve en sonundaki karakterler üzerinde i¸lem yapas s bilmemizi sa˘ layan iki farklı metot bulunur. g startswith() Bu metot yardımıyla bir karakter dizisinin belirli bir harf veya karakterle ba¸layıp ba¸lamadı˘ ını s s g denetleyebiliyoruz. if i. "erik". aksi halde ise “yanlı¸” anlamına gelen False çıktısını g s elde ediyoruz. g g s yani bir karakter dizisinin ilk harfi veya karakteri parantez içinde belirtilen harf veya karakterse “do˘ ru” anlamına gelen True çıktısını.startswith("e"): ..replace("a"..replace("e". g Dikkat ettiyseniz. “Adanalı istihza” karakter dizisi içinde geçen “a” harflerinden 2 tanesini siliyoruz. "i") .Burada bir karakteri silmek için içi bo¸ bir karakter dizisi olu¸turdu˘ umuza dikkat edin. ""..startswith("c") False Görüldü˘ ü gibi e˘ er bir karakter dizisi parantez içinde belirtilen harf veya karakterle ba¸lıyorsa. "ev". Bunlardan birincisi startswith() metodudur. “a” harfi ile “A” harfinin Python’un gözünde birbirlerinden farklı iki karakterler oldu˘ unu unutg mayın. yukarıdaki formülde belirtmedi˘ imiz üçüncü bir parametresi daha vardır. ˘ 16. karakter dizisi içinde s g geçen harflerin kaç tanesinin de˘ i¸tirilece˘ ini belirleyebiliyoruz: gs g >>> karakter = "Adanalı istihza" >>> karakter_dgs = karakter.. "karpuz". Bu metot sayesinde karakter dizilerini ilk harflerine göre sorgulayıp sonuca göre istedi˘ imiz g i¸lemleri yaptırabiliyoruz: s >>> liste = ["elma". yukarıdaki kod örneklerinde replace metodu karakter dizisi içindeki bir karakteri.startswith("e") True >>> b = "armut" >>> a.. ’ilma’ ’irik’ ’iv’ ’ilbisi’ . s s g replace() metodunun.. a de˘ i¸keninin sakladı˘ ı karakter dizisi içinde ne kadar “b” harfi varsa bunların g gs g hepsi “c”ye dönü¸üyor..

...8 Karakter Dizilerini Sayma count() count() metodu bize bir karakter dizisi içinde bir karakterden kaç adet bulundu˘ unu g denetleme imkanı verecek.... bir karakter dizisinin hangi harfle ba¸ladı˘ ını denetliyors g duk. kd4: . cümle sonlarında bulunan istemedi˘ iniz karakterleri ayıklayabilirsiniz: g >>> >>> >>> >>> kd1 kd2 kd3 kd4 = = = = "ekmek elden su gölden!" "sakla samanı gelir zamanı!" "karga karga gak dedi. "") .count("a") 5 Demek ki “Sinan Pa¸a Pasajı” karakter dizisi içinde 5 adet “a” harfi varmı¸.. g endswith() endswith()." >>> for i in kd1.endswith("a") False Bu metot yardımıyla. "") .endswith("a") True >>> b = "armut" >>> a.replace(" ". s soru = raw_input("Bir karakter dizisi giriniz: ").Sizin bu metodu kullanarak daha faydalı kodlar yazaca˘ ınıza inanıyorum. print i...5. s s Simdi bu metodun nerelerde kullanılabilece˘ ine ili¸kin bir örnek verelim: ¸ g s # -*-coding: utf-8 -*while True: #replace metodu ile karakter dizisi içindeki #bo¸lukları siliyoruz. if i... ekmek elden su gölden sakla samanı gelir zamanı 16.. kd2. g g s Hatırlarsanız startswith() metodu ile. kd3.replace("!". ˙ste bu endswith() metodu ile ise karakter dizisinin hangi harfle bitti˘ ini denetleyece˘ iz. yukarıda anlattı˘ ımız startswith() metodunun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapıyor.endswith("!"): ." "Vay vicdansızlar.. I¸ g g Kullanımı startswith() metoduna çok benzer: >>> a = "elma" >>> a.. Lafı uzatmadan bir örnek verelim: >>> besiktas = "Sinan Pa¸a Pasajı" s >>> besiktas.

kullanıcının girdi˘ i karakter dizisi içinde her bir harften kaç tane oldu˘ unu söylüyor.9 Karakter Dizilerinin Niteligini Sorgulama Karakterleri üçe ayırarak inceleyebiliriz: 1. a alfabetik bir karakter dizisidir. s g Mesela “a”. if i. g 4 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir. g 3 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir. “e”.. 2 alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir.#Kümeleri kullanarak.. b alfabetik bir karakter dizisidir. soru.. Kodlarımız s bize. print "%s alfabetik bir karakter dizisidir"%i . g g ˘ 16. else: .. print "%s alfabetik bir karakter dizisi de˘ildir"%i g ... alfabetik karakterler 2. alfanümerik karakterler Alfabetik karakterler. Sayılar ve “_?=*” gibi simgeler alfabetik de˘ ildir. alfabetik bir karakter dizisi imi¸.count(i)) Yukarıdaki çalı¸mada kullanıcıdan herhangi bir karakter dizisi girmesini istiyoruz. “j”. vb. alfabedeki harflerin ta kendisidir.. g isalpha() Bir karakterin alfabetik olup olmadı˘ ını anlamak için Python’da isalpha() adlı bir metottan g yararlanabiliriz: >>> "a". nümerik karakterler 3..isalpha(): . g for i in ortak: print "%s harfinden = => %s tane" %(i.. g .5. “b”... Bir de suna bakalım: s ¸ >>> "1". g s Söyle bir örnek vererek durumu biraz daha netle¸tirelim: ¸ s >>> for i in "abc234_?=*jkl": .. karakter dizisi içindeki #çift ö˘eleri teke indiriyoruz g ortak = set(soru) #ortak kümesi içindeki ö˘eleri karakter dizisi g #içinde kaçar adet geçti˘ini buluyoruz. c alfabetik bir karakter dizisidir. adından da az çok anla¸ılaca˘ ı gibi.isalpha() True Demek ki “a”.isalpha() False Demek ki 1 alfabetik bir karakter de˘ ilmi¸.

Bu sorunun g g g üstesinden gelmek için Türkçe karakter dizilerini unicode olarak tanımlamanız gerekir: >>> u"˘".isalpha() g False Gördü˘ ünüz gibi.” diyoruz. g dizisi de˘ildir. o karakter dizisini olu¸turan bütün karakterlerin alfabetik olması gerekir.. . Bir de suna bakalım: ¸ >>> "istihza.. birden fazla karakterden olu¸an dizilerin alfabetik olup olg s madı˘ ını da denetleyebiliriz. Tek bir alfabetik s olmayan karakter dizisi dahi i¸i bozar.isalpha() True Burada “istihza” karakter dizisi tamamen alfabetik karakterlerden olu¸tu˘ u için.com” karakter dizisi içinde alfabetik olmayan bir karakter bulundu˘ u için (”. Dolayısıyla bir karakter dizisinin alfabetik olabilmesi g için. . bu karakter dizisi alfabetik de˘ ildir. g dizisi de˘ildir. g dizisi de˘ildir.isalpha() s False Do˘ rusu söyle olacak: g ¸ >>> u"ı¸ık".isalpha() s True Gelelim “nümerik” karakterlere. s Bu arada.” karakg teri). Mesela su örne˘ e bir bakalım: ¸ g >>> "˘". dizisidir. .isalpha() g True Sadece tek bir karakterin de˘ il. g dizisidir. isalpha() metodu Türkçe karakterleri do˘ ru de˘ erlendiremiyor.com".isalpha() False “istihza._ ? = * j k l alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik alfabetik bir bir bir bir bir bir bir karakter karakter karakter karakter karakter karakter karakter dizisi de˘ildir. “istihza kes g limesi alfabetiktir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var. dizisidir. Örne˘ in: g g >>> "istihza". içinde Türkçe karakterler geçen bir karakter dizisinin alfabetik olup olmadı˘ ını g denetlerken bu karakter dizisini unicode olarak tanımlamayı unutmuyoruz: >>> "ı¸ık".

2.isdigit() Nümerik karakterler alfabetik karakterlerin tersidir. . • Bütün alfanümerik karakterler aynı zamanda birer nümerik karakter de OLMAYAB˙ ˙ ILIR. Tek bir karakter için konu¸mak gerekirse. Yani bir karakter dizisinin nümerik olabilmesi için. • Bütün nümerik karakterler de aynı zamanda birer alfanümerik karakterdir. 5. g s Yani içinde hem alfabetik hem de nümerik karakterler barındıran dizilere alfanümerik karakter dizileri adı verilir. Dilerseniz bu açıklamaları birkaç örnekle taçlandıralım: >>> "a". Bir karakterin alfanümerik olup olmadı˘ ını Python’daki isalnum() adlı metot yardımıyla g denetleyebiliriz. Tek bir nümerik olmayan karakter dahi. g Bir karakterin nümerik olup olmadı˘ ını isdigit() metodunu kullanarak denetleyebiliriz: g >>> "1". 20 sayıları nümerik karakterlerdir. alfabetik veya nümerik olan karakterlere alfanümerik s adı verilir. .isdigit() False Alfabetik karakter dizilerindeki “ya hep ya hiç” kuralı nümerik karakter dizileri için de geçerlidir. s >>> "1". .isalnum() True Demek ki “a”. o karakter dizisinin nümerik olmamasına yol açacaktır. yukarıda anlattı˘ ımız alfabetik ve nümerik karakterlerinin birle¸imidir.isalnum() True Demek ki 1 de alfanümerik bir karaktermi¸. Birden fazla karakterden olu¸an dizilerin durumuna da bakalım isterseniz: s .isdigit True Ama: >>> "a". . Tabii sadece alfabetik ve sadece nümerik karakterler barındıran diziler de aynı zamanda birer alfanümerik karakter dizisidir. o karakter dizisini olu¸turan bütün karaks terlerin nümerik olması gerekir.. sayıları temsil eden karakterlere nümerik adı verilir. s Buradan su sonuçları çıkarabiliriz: ¸ • Bütün alfabetik karakterler aynı zamanda birer alfanümerik karakterdir. isalnum() Alfanümerik karakterler. Örne˘ in 1. Sıra geldi “alfanümerik” karakterlere. . . 10. • Bütün alfanümerik karakterler aynı zamanda birer alfabetik karakter OLMAYAB˙ ˙ ILIR. alfanümerik bir karaktermi¸.. Buna göre.

5.>>> "abc124".isalnum() False Gördü˘ ünüz gibi. çıktıda “-1” sonucu g g görünecektir: . rfind(). “istihza.5. bir karakterin. g E˘ er aradı˘ ımız karakter. Bunlar find().11 Karakter Konumu Bulma Python’da bir karakterin karakter dizisi içinde hangi konumda yer aldı˘ ını bulabilmek için dört g farklı metottan yararlanıyoruz. g s barındırdı˘ ı bütün karakterlerin alfanümerik olması gerekir.10 Sekme Bo¸ luklarını Geni¸ letme s s expandtabs() expandtabs() adlı bir metot yardımıyla karakter dizileri içindeki sekme bo¸luklarını geni¸letes s biliyoruz: Örne˘ in: g >>> a = "elma\tbir\tmeyvedir" >>> print a. Bir karakter dizisinin alfanümerik olabilmesi için. Öncelikle find() metodundan ba¸layalım. g 16.isalnum() True >>> "istihza. o karakter dizisi içinde bulunmuyorsa.com” karakter dizisi içindeki ”. Dolayısıyla e˘ er aradı˘ ımız karakter g g g g birden fazla sayıda bulunuyorsa.expandtabs(10) elma bir meyvedir 16. karakter dizisi içinde hangi konumda yer aldı˘ ını söylüyor bize: g >>> a = "armut" >>> a.find("a") 0 find() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur.find("a") 0 Gördü˘ ünüz gibi. index() ve rindex() metotlarıdır. find() metodu yalnızca ilk “a” harfini gösterdi. .” karakterinden ötürü karakter dizg imiz alfanümerik olma özelli˘ i ta¸ıyamıyor. . çıktıda yalnızca en soldaki karakter görünecektir: >>> b = "adana" >>> a. s find() Bu metot.com".

Demek ki bu karakter dizisi içinedeki ilk “a” harfi “0’ıncı” konumdaymı¸.find("a".find(harf. s s daha önceki derslerimizde gördü˘ ümüz dilimleme i¸lemine benzer: g s >>> a[1:3] "da" Peki bir karakter dizisi içinde geçen herhangi bir karakterin.find("t") -1 find() metodu bize aynı zamanda bir karakter dizisinin belli noktalarında arama yapma imkanı da sunar.ba¸langıç_noktası.find("aranacak_karakter".coding: utf-8 -*def nerede(kardiz. “a” harfini. s ˙ Istersek söyle bir arama yöntemi de kullanabiliriz: ¸ >>> a. konumlarında arıyoruz. 1.>>> c = "mersin" >>> c. Bunun için söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ # -*. harf): lst = [] for i in range(len(kardiz)): lst.find("a") 0 Do˘ al olarak find() metodu karakter dizisi içinde ilk buldu˘ u “a” harfinin konumunu söyleyeg g cektir. i)) final = set(lst) for o in final: if int(o) > -1: print o. Bizim örne˘ imizde “a” harfi kelimenin ba¸ında geçti˘ i için çıktıda “0” ifadesini görüyg s g oruz. Bu biçimin i¸leyi¸i. 3) Bu arama yöntemi su sonucu verecektir: ¸ 2 Bu yöntemle.biti¸_noktası) s s Bir örnek verelim: >>> a = "adana" Burada normal bir sekilde “a” harfini arayalım: ¸ >>> a. Bu fonksiyonu söyle kullanıyoruz: ¸ nerede(u"kahramanmara¸".append(kardiz. Bunun için söyle bir sözdizimini kullanabiliriz: ¸ >>> "karakter_dizisi". o karakter dizisi içinde geçti˘ i g bütün konumları bulmanın bir yolu var mı? Elbette var. karakter dizisinin 1 ve 3. "a") s .

sırada yer alıyormu¸... Örne˘ in: g g >>> c = "istanbul" >>> c.. g g index() metodu ise aranan karakteri bulamadı˘ ı zaman bir hata mesajı gösterir bize. Mesela: g g >>> a = "adana" >>> a. b de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisinin 8 ve 10 numaralı konumları arasında “a” gs g harfi 9. tıpkı find() metodunda oldu˘ u gibi. i¸leyi¸i tam anlamıyla kavrayabilirsiniz. s s rfind() Python’da karakter dizisi içindeki karakterlerin konumunu bulmak için kullanabilece˘ imiz ikinci g fonksiyonumuz rfind() fonksiyonudur. ˙ metot da aynı i¸i yapar: g Iki s >>> a = "istanbul" >>> a.. konuma göre arama olana˘ ı sunar: g g >>> b = "kahramanmara¸" s >>> b. g g find() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur.index("a". 8. Mesela: g g >>> a. "i") Bununla ilgili kendi kendinize bazı denemeler yaparak..index("t") 2 Bu metot da bize. Tek farklı karakter dizilerini sa˘ dan sola do˘ ru okumasıdır. Aynı sekilde “izmir” karakter dizisi içindeki “i” harflerinin konumunu sorgulays ¸ alım: nerede(u"izmir". s Peki bu index() metodunun find() metodundan farkı nedir? Hatırlarsanız find() metodu aradı˘ ımız karakteri bulamadı˘ ı zaman “-1” sonucunu veriyordu. 10) 9 Demek ki.find("a") 0 rfind() metodu ise karakter dizilerini sa˘ dan sola do˘ ru okur.rfind("a") 4 Gördü˘ ünüz gibi. index() Konum bulma i¸lemleri için kullanabilece˘ imiz üçüncü metodumuz olan index() metodu da s g yukarıda anlattı˘ ımız find() metoduna çok benzer.Böylece “kahramanmara¸” karakter dizisi içindeki “a” harflerinin hangi konumlarda yer aldı˘ ını s g bulmu¸ olduk.index("m") . rfind() metodu karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okudu˘ u için öncelikle en g g g g sondaki “a” harfini döndürdü. Bu metot yukarıda anlattı˘ ımız find() metodu ile aynı i¸i g s yapar.

Yani a..12 join() metodu join() metodu. g g index() metodunun ise soldan sa˘ a do˘ ru okumasıdır: g g >>> c = "adana" >>> c. Tabii ki.Bu kodlar su çıktıyı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "<stdin>". s g s Söyle bir karakter dizimiz olsun: ¸ >>> a = "Linux" Simdi söyle bir i¸lem yapalım: ¸ ¸ s >>> ".u. rindex() metodunun karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru. "Java"] Bu listenin ö˘ elerini tek bir karakter dizisine dönü¸türmek için su kodu kullanıyoruz: g s ¸ .rindex("a") 4 16. Bu metotta parantez içine do˘ rudan de˘ i¸kenin kendisi yazdık. s g index() metodu ile aynıdır. nokta yerine ba¸ka karakterler de s kullanabiliriz: >>> "*". “Linux” karakter dizisi içindeki bütün s g s karakterlerin arasına birer tane ”.join("*") gibi bir sey yazmıyoruz.5.. "php". line 1.". bu metodun ne i¸e yaradı˘ ını göstermeye çalı¸alım. O yüzden açıklama yerine do˘ rudan s g bir örnekle.join(a) Elde edece˘ imiz çıktı söyle olur: g ¸ L. Farkları.” (nokta) koydu.i. in <module> ValueError: substring not found rindex() Konum bulma i¸lemlerinde kullanaca˘ ımız son metodumuz ise rindex() metodudur.join(a) L*i*n*u*x Dikkat ederseniz join() metodunun sözdizimi öteki metotlarınkinden biraz farklı.x Sanırım burada join() metodunun ne i¸ yaptı˘ ı anla¸ılıyor. "perl". "C++".n.index("a") 0 >>> c. karakter dizisi metotları arasında bulunan en önemli ve en yaygın kullanılan metotlardan biridir. g Bu metodu açıklamak biraz zor ve kafa karı¸tırıcı olabilir. O yüzden bu metodu hakkıyla ö˘ renmenizde büyük yarar var. Bu metot. Mesela elimizde söyle bir ¸ liste olsun: >>> a = ["python". g gs ¸ Bu metot yardımıyla ayrıca listeleri de karakter dizisine çevirebiliriz.

join(yol) ’/home/istihza/Desktop/ >>> yol = ["C:". "Python26"] >>> "\\".join(yol) ’C:\\Program Files\\Python26’ Hatırlarsanız bu bölümün ba¸ında söyle bir örnek vermi¸tik: s ¸ s >>> a = "" >>> for i in range(10): . ’C++’. ".. >>> print a .. Java En ba¸taki a adlı liste de böylece bozulmadan kalmı¸ olur: s s >>> print a [’python’. ’perl’. "Program Files". ’Java’] Hatırlarsanız biz bu metodu aslında daha önce de farklı yerlerde kullanmı¸tık. Orada bunu os.join() s seklinde kullanmı¸tık. "Desktop"] >>> os.>>> ".join(a) >>> print b python.join(yol) ’C:\\Program Files\\Python26’ Bu kodları sırasıyla söyle de yazabilirdik: ¸ >>> yol = ["home".sep. "Python26"] >>> os. "istihza". "Program Files". ¸ s >>> import os >>> yol = ["home". perl. php. a += str(i) . php... ’php’..join(a) ’python. perl. "Desktop"] >>> "/". ".join(yol) ’home/istihza/Desktop’ Veya: >>> yol = ["C:". "istihza".sep. Java’ ˙ Istersek bu kodu bir de˘ i¸ken içinde depolayıp kalıcı hale de getirebiliriz: gs >>> b = ".sep. C++. C++. Mesela “Mods üller” konusunu anlatırken de görmü¸tük bu join() adlı metodu..

13 translate metodu Bu metot. ¸ g 16. 5 harf geride kalıyor (p. s g yardımıyla çok daha verimli bir biçimde de yapabiliriz: >>> "". p.coding: utf8 -*- Bu satırı açıklamaya gerek yok.join([str(i) for i in range(10)]) ’0123456789’ Aynı seyi join() metodu ¸ Gördü˘ ünüz gibi. l. karakter dizilerinin nasıl birle¸tirilece˘ ini gösteriyordu. Bir örnek verelim. ö. r. m) Bu çıkarımın bizi bir yere götürmeyece˘ i açık. r. Yalnız bu metodu string mod¸ ülündeki maketrans() adlı fonksiyonla birlikte kullanaca˘ ız. Bu örnekteki söz dizimi size biraz tuhaf görünmü¸ g s s olabilir. t) “s” harfi “o” harfine göre 4 harf geride kalıyor (o. k. r. r. g Elimizde söyle bir karakter dizisi olsun: ¸ "tbyksr çsn jücho elu gloglu" Bu sifreli mesajı çözmek için de söyle bir ipucumuz var diyelim: ¸ ¸ t = => p s = => o m = => j Elimizdeki ipucuna göre sifreli mesajdaki “t” harfinin kar¸ılı˘ ı “p” olacak. p. Çünkü harfler arasında ortak bir ili¸ki bulamadık. Simdi hemen bir metin düzenleyici s s ¸ açıp kodlarımızı yazmaya ba¸layabiliriz: s # -*.5. Liste Üreteçleri konusunu i¸lerken bu söz dizimini çok daha s s ayrıntılı bir sekilde inceleyece˘ iz. Ne oldu˘ unu biliyoruz: g import string Python modülleri arasından string modülünü içe aktarıyoruz (import): metin = "tbyksr çsn jücho elu gloglu" Sifreli metnimizi bir de˘ i¸kene atayarak sabitliyoruz: ¸ gs kaynak= "defghijklmnoprstuvyzabc" hedef = "abcdefghijklmnoprstuvyz" . m) Böylece karakterler arasındaki ili¸kiyi tespit etmi¸ olduk. s translate() metodu yardımıyla mesela sifreli mesajları çözebiliriz.Bu örnek. s. l. “p” harfine göre. “p” harfine göre. s) “j” harfi “m” harfine göre 4 harf geride kalıyor (j. k. karakter dizisi metotları içindeki en karma¸ık metotlardan birisi olmakla birlikte. s. s) “j” harfi “m” harfine göre 4 harf geride kalıyor (j. 4 harf geride kalıyor (p. Ama hiç endi¸e etmeyin. Alfabetik olarak ¸ s g dü¸ünürsek: s “t” harfi. s. g s Peki ya alfabedeki Türkçe karakterleri yok sayarsak? Bir de öyle deneyelim: “t” harfi. zor s i¸leri halletmekte kullanılabilecek olması açısından da bir hayli faydalı bir metottur. i¸imizi tek satırda hallettik. t) ¸ “s” harfi “o” harfine göre 5 harf geride kalıyor (o.

aslında bu iki harf kümesi g gs gs arasında bir ili¸ki kuruyor.hedef) soncevir = metin. Dikkat ederseniz.. (d -> a.. parantez içinde gösterdi˘ imiz kaynak de˘ i¸kenini hedef de˘ i¸kenine çeviriyor. ¸ “kaynak” adlı de˘ i¸kende “d” harfinden ba¸lamamızın nedeni yukarıda ke¸fetti˘ imiz harflergs s s g arası ili¸kidir. “hedef” ise alfabenin normal yapısını temsil ediyor. e ->b. “metin” adlı karakter dizig sine uyguluyoruz: print soncevir Bu komutla da son darbeyi vuruyoruz. “hedef”teki harfleri. gibi.maketrans(kaynak.) Dikkat edece˘ imiz bir ba¸ka ¸ g s nokta ise bunları yazarken Türkçe karakter kullanmamamız gerekti˘ idir: g cevir = string. Bunlar parg tition() ve rpartition() adlı metotlar.translate(cevir) print soncevir Bu programı komut satırından çalı¸tırdı˘ ınızda ne elde ettiniz? s g 16. Bu komut. ’bul’) E˘ er partition() metoduna parantez içinde verdi˘ imiz ölçüt karakter dizisi içinde bulunmuyorsa g g su sonuçla kar¸ıla¸ırız: ¸ s s .partition("an") (’ist’.coding: utf8 -*import string metin = "tbyksr çsn jücho elu gloglu" kaynak= "defghijklmnoprstuvyzabc" hedef = "abcdefghijklmnoprstuvyz" cevir = string. sifreli metnin yapısını.5. Simdi bu komutlara topluca bir bakalım: ¸ # -*. Örne˘ in: g >>> a = "istanbul" >>> a. yukarıda “cevir” olarak belirledi˘ imiz formülü. her bir harf s dört sıra geride kalacak sekilde yazdık.14 Karakter Dizilerini Parçalarına Ayırma Python’da karakter dizilerini parçalarına ayırmak için iki metottan yararlanaca˘ ız. Bu i¸lem sonucunda kaynak ve hedef de˘ i¸kenleri arasındaki ili¸kiyi s s gs s gösteren bir formül elde etmi¸ olaca˘ ız: s g soncevir = metin.translate(cevir) Bu komut yardımıyla.hedef) Burada ise. partition() Bu metot yardımıyla bir karakter dizisini belli bir ölçüte göre üçe bölüyoruz. Önce partition() metoduna bakalım. ’an’.maketrans(kaynak.Burada “kaynak”. yukarıda tanımladı˘ ımız harf kümeleri arasında bir çevrim i¸lemi ba¸latabilmek g s s için string modülünün maketrans() adlı fonksiyonundan yararlanıyoruz. “kaynak”taki harflere göre.

. g strip() Bu metot bir karakter dizisinin ba¸ında (solunda) ve sonunda (sa˘ ında) yer alan bo¸luk ve yeni s g s satır (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = " bo¸luk " s >>> a.5. ölçütün karakter dizisi içinde bulunmadı˘ ı durumlarda da g farklı tepkiler verir: >>> b.. ’’.rpartition("i") (’ist’. g g g g son “i” harfinden böldü karakter dizisini.rpartition("g") (’’. ’’..partition("g") (’istihza’. Bunlar strip().partition("i") (’’. ’i’. ’i’. ’’) >>> b. Simdi aynı i¸lemi g ¸ s rpartition() metodu ile yapalım: >>> b. partis tion() metodu karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okur. partition() metodu karakter dizisini ilk “i” harfinden böldü. partition() ve rpartition() metotları. g 16. ’istihza’) Gördü˘ ünüz gibi. ’’. g rstrip() ve lstrip(). ’hza’) rpartition() metodu ise. Peki bu durumun ne gibi bir sonucu vardır? Hemen görelim: g >>> b = "istihza" >>> b. rpartition() g s g g metodu sola do˘ ru yasladı.strip() . rpartition() metodu ise sa˘ dan sola g g g do˘ ru. ama yöntemi biraz farklıdır. ’stihza’) Gördü˘ ünüz gibi. ’’) rpartition() rpartition() metodu da partition() metodu ile aynı i¸i yapar. partition() metodu bo¸ karakter dizilerini sa˘ a do˘ ru yaslarken.partition("h") (’istanbul’.15 Karakter Dizilerini Kırpma Python’da karakter dizilerini kırpmak için üç farklı metottan yararlanaca˘ ız. ˙ Inceleyece˘ imiz ilk metot strip(). karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okudu˘ u için ilk “i” harfinden de˘ il.>>> a = "istanbul" >>> a.

s split() Bu metot biraz join() metodunun yaptı˘ ı i¸i tersine çevirmeye benzer. rsplit() ve splitlines().’bo¸luk’ s >>> b = "bo¸luk\n" s >>> b. g g rsplit() Karakter dizisini sa˘ dan sola do˘ ru okuyarak liste haline getirir.5.lstrip() ’bo¸luk’ s 16. Hatırlarsanız join() g s metodu yardımıyla bir listenin ö˘ elerini karakter dizisi halinde sıralayabiliyorduk: g . karakter dizilerini bölmeye yarayan üç farklı metottan söz edece˘ iz.16 Karakter Dizilerini Bölme Bu bölümde. g g splitlines() Karakter dizisini satır sonlarından bölerek liste haline getirir. Anlatmaya önce split() metodundan ba¸layalım. Bunlar g split().lstrip() ’bo¸luk’ s >>> b = "\nbo¸luk" s >>> b.strip() ’bo¸luk’ s rstrip() rstrip() metodu bir karakter dizisinin sadece sonunda (sa˘ ında) yer alan bo¸luk ve yeni satır g s (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = "bo¸luk " s >>> a.rstrip() ’bo¸luk’ s lstrip() lstrip() metodu ise bir karakter dizisinin sadece ba¸ında (solunda) yer alan bo¸luk ve yeni satır s s (\n) gibi karakterleri siler: >>> a = " bo¸luk" s >>> a. split() Karakter dizisini soldan sa˘ a do˘ ru okuyarak liste haline getirir.rstrip() ’bo¸luk’ s >>> b = "bo¸luk\n" s >>> b.

".split(".split("P") [’’. Pardus. Böylece her karakter dizisi g farklı bir liste ö˘ esi haline geldi: g >>> yeni[0] ’Debian’ >>> yeni[1] ’Pardus’ >>> yeni[2] ’Ubuntu’ >>> yeni[3] ’SuSe’ E˘ er karakter dizisi içinde virgül yoksa. Pardus. ’ython ’. 1) . ’rogramlama Dili’] Bu metotta ayrıca isterseniz ölçütün yanısıra ikinci bir parametre daha kullanabilirsiniz: >>> b = "Debian.>>> a = ["Debian". SuSe ˙ste split() metoduyla bu i¸lemi tersine çevirebiliriz: I¸ s >>> yeni = b.") [’Python Programlama Dili’] Yukarıdaki gibi bir karakter dizisi ile kar¸ı kar¸ıya oldu˘ unuzda. "Pardus". bo¸lukların oldu˘ u kısımlardan bölmeniz gerekir: g g s g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz. Ubuntu. "SuSe"] >>> b = ". ’ Ubuntu’. ’ SuSe’] Burada karakter dizisini.split(". ’Dili’] Hatta e˘ er isterseniz karakter dizilerini belli harflerin oldu˘ u kısımlardan da bölebilirsiniz: g g >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz. ’Programlama’.".") >>> print yeni [’Debian’. elbette split() metodunu yukarıdaki sekilde kullanmak g ¸ istedi˘ iniz seyi yerine getirmeyecektir: g ¸ >>> kardiz = "Python Programlama Dili" >>> kardiz.split(" ") [’Python’.split(". ’ Pardus’.join(a) >>> print b Debian. bu karakter dizisini virgüllerin s s g oldu˘ u kısımlardan de˘ il. virgüllerin oldu˘ u kısımlardan böldük. SuSe" >>> c = b. "Ubuntu". Ubuntu.

Ubuntu. Bu metot yukarıda anlattı˘ ımız g g split() metoduna çok benzer.quotaless. ¸ s Yukarıda tanımladı˘ ımız yeni adlı listeyle c adlı listenin uzunluklarını kar¸ıla¸tırarak durumu g s s daha net görebiliriz: >>> len(yeni) 4 >>> len(c) 2 Parantez içindeki “1” parametresini de˘ i¸tirerek kendi kendinize denemeler yapmanız metodu gs daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır. 1) >>> print orneksplit .com" >>> a.split(".rsplit(".>>> print c [’Debian’. Ubuntu.python. Daha açık bir örnek verelim: g g >>> orneksplit = a. Ubuntu. ’quotaless’. g g rsplit() metodu sa˘ dan sola do˘ ru okuyor. ö˘ esi Debian iken. rsplit() Bu bölümde inceleyece˘ imiz ikinci metodumuzun adı rsplit(). ’com’] Burada “www. SuSe oldu. SuSe’] Gördü˘ ünüz gibi. Suse üçlüsü.python.") [’www’.com” adlı karakter dizisini noktaların oldu˘ u kısımlardan g böldük. SuSe’ Gördü˘ ünüz gibi listenin 0. ’ Pardus.split(". rsplit() metodu sa˘ dan sola do˘ ru okur. ö˘ esi Pardus.quotaless.” ölçütünün yanına bir adet “1” sayısı koyduk. listenin 1. Tek bir farkla: split() metodu s karakter dizilerini soldan sa˘ a do˘ ru okurken. ’python’. öteki ö˘ esi de Pars g s g g dus. g g g Yani bu üçlü tek bir karakter dizisi seklinde tanımlanmı¸. parantez içinde ”. Çıktıyı dikkag tle inceledi˘ imizde split() metodunun bu parametre yardımıyla karakter dizisi içinde sadece bir g adet bölme i¸lemi yaptı˘ ını görüyoruz. Hatta tamamen aynı i¸i yapar.". ’com’] >>> a. Bu örnekte ikisi arasındaki fark pek belli olmasa da. split() metodu soldan sa˘ a do˘ ru okurken.") [’www’. Yani olu¸an listenin bir ö˘ esi Debian. Bunu su sekilde daha açık görebiliriz: ¸ ¸ >>> c[0] ’Debian’ >>> c[1] ’ Pardus. ’python’. Önce g g g g söyle bir örnek verip bu iki metodun birbirine ne kadar benzedi˘ ini görelim: ¸ g >>> a = "www. Ubuntu. ’quotaless’.

Bunlar encode ve decode metotları.com’] >>> ornekrsplit = a..yahoo.".rsplit(".splitlines() ["Tahir olmak da ayıp de˘il". ’http://www.com’] .python. Elinizde söyle bir liste var: ¸ url_list = [’http://www..com’. ’http://www.quotaless. 1) >>> print ornekrsplit [’www. bu konuyu arada sırada tekrar etmenizi öneririm. ’Zühre olmak da’] g Gördü˘ ünüz gibi. ’python.6 Bölüm Soruları 1. Dikkat ederseniz metot listesi içindeki iki s metodu anlatmadık.. Bunları unicode konusunu i¸lerken s anlatmak üzere simdilik bir kenara bırakıyoruz. bölünen ö˘ eleri liste haline getirebiliyoruz: g >>> satir = "Tahir olmak da ayıp de˘il\nZühre olmak da" g >>> print satir. splitlines() metodu karakter dizisini “\n” kaçı¸ dizisinin oldu˘ u yerden ikiye g s g böldü. ¸ Bu konuyu iyice sindirebilmek için kendi kendinize bolca örnek ve denemeler yapmanızı.python.google.com’. Bu metot yardımıyla. ’http://www. ’https://istihza.istihza.com’. ’com’] Sanırım bu sekilde ikisi arasındaki fark daha belirgin oldu. Öyle de˘ il diyorsanız bir de suna ¸ g ¸ bakın: >>> orneksplit[0] ’www’ >>> ornekrsplit[0] ’www.org’. ’https://yahoo.quotaless’. ’https://google.. 16.python. bir karakter dizisini satır kesme noktalarından bölerek. Böylece karakter dizisi metotlarını bitirmi¸ olduk.com’.com’] Bu listedeki ö˘ elerin ba¸ında bulunan http://www kısmını https:// ile de˘ i¸tirerek söyle bir g s gs ¸ liste elde edin: url_list = [’https://python.[’www’.org’.quotaless’ splitlines() Bu bölümün son metodunun adı splitlines().

"Arch". ˙slemlerinizi do˘ rug s s I¸ g dan url_list adlı liste üzerinde gerçekle¸tirin. "Gentoo".ljust(15)). . "C++"] >>> lst[3] = "C" >>> print lst ["Python". "b": "d": "g": "ı": "k": "n": "z". fpncajtjanc ügm çk¸ s s s sncü˘p¸ofc hgnkuük¸fkıkökb çk¸ saüipö vahvncoctj.""" s g s s s sozluk = {"a": "ç": "f": "h": "j": "m": "y". "l". Siz de aynı sekilde Türkçe karakterleri s ¸ düzgün bir sekilde küçülten tr_lower() adlı bir fonksiyon tanımlayın. g "i". mpnca rı¸göknogtk zg s¸ph¸co s s s hgnkuük¸og ty¸gdkök ijbncöfj¸octj kng ücöjöcö çv fkn s s s wköfpwt. "Ruby".write() fonksiyonunu g g kullanarak yazın. "˘". "DreamLinux". "Mint". "m". Bu bölümde söyle bir örnek verdi˘ imizi hatırlıyorsunuz: ¸ g #!/usr/bin/env python # -*. "b". "Hadron". "Fedora".coding: utf-8 -*distro = ["Ubuntu". "PCLinuxOS". Kullanıcıdan parola belirlemesini isteyen bir betik yazın.Ancak beti˘ in yazımı sırasında hiç bir a¸amada ikinci bir liste olu¸turmayın. "ç". "Knoppix". "C"] 2. v in enumerate(distro): if k % 4 == 0: print print "%s"%(v.coding: utf-8 -*sifreli_metin = """saüipö 1990 ajnjöfcö çv acöc çyaym çk¸ s üpsnvnvm üc¸c˘jöfcö hgnkuük¸kngö mjz¸cm zg fköcokm çk¸ fknfk¸. "Mepis". "j". "f". "Perl". "d". "GnewSense". "Yoper".stdout. "Gelecek". s g s s s s trb fkbkokökö tcfg pnoctj. sys modülünde anlattı˘ ımız sys. Kullanıcı. "Slackware". "Kongoni". s Hatırlatma: Bir listenin ö˘ eleri üzerinde de˘ i¸iklik yapmak için su yolu izliyorduk: g gs ¸ >>> lst = ["Python". s 5. "e". g 4. "Perl". "g". ybg¸köfg g s s s s ike çk¸ fgıkukmnkm acsocac hg¸gm pnocfcö zgac myeym s s fgıkukmnkmng¸ng çcumc sncü˘p¸onc¸fc fc ecnjucçkngdgmük¸. "Pardus". belirledi˘ i parolada karakg terler arasında bo¸luk bırakamamalı. ¸ 3. "Red Hat". Bu ikisi arasındaki farkların ne oldu˘ unu açıklayın. "SuSe". "Ututo". Konu anlatımı sırasında söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s #!/usr/bin/env python # -*. "h". "Puppy". "Karoshi". "ı". Türkçe karakterleri düzgün bir sekilde s g ¸ büyüten tr_upper() adlı bir fonksiyon tanımlamı¸tık. Siz bu örne˘ i print yerine. "BackTrack". höv/nkövx zg ocdpt x hkçk sgm epm ˘c¸mnj kungüko g s tktügok ybg¸köfg ecnjucçknogmügfk¸. "Sabayon". “Metotlarda Türkçe Karakter Sorunu” ba¸lı˘ ı altında. "c". "k". "CentOS". "Slax"] for k. "Debian". "Mandriva". "Ruby". "c": "e": "˘": g "i": "l": "o": "a". "Truva".

bu örne˘ i join() metodunu kullanarak s g g rahatlıkla yazmanızı sa˘ layacak bilgiyi birkaç bölüm sonra daha ayrıntılı bir sekilde edinece˘ iz."ö": "s": "u": "y": "n". "p": "¸": s "ü": "z": "o". s "ü". "v"} sifresiz_metin = "" for harf in sifreli_metin: sifresiz_metin += sozluk. "r". çünkü. harf) print sifresiz_metin Siz simdi bu örne˘ i bir de join() metodunu kullanarak yazmayı deneyin. daha önce de söyledi˘ imiz gibi. "¸". E˘ er yazamazsanız ¸ g g endi¸e etmeyin. "v": "u".get(harf. g ¸ g . "t". "p". "t": "s". "r": "ö".

. Yabancılar buna g “format modifiers” adı veriyor. Çünkü bu kodlarda. yukarıdaki örnek biçim düzenleyiciler hakkında bize önemli bir bilgi daha veriyor. karakter dizisi içinde kullandı˘ ımız biçimlendirici sayısıyla. Biz s bunu daha önceki derslerimizde su sekilde kullanabilece˘ imizi görmü¸tük: ¸ ¸ g s >>> print "Benim adım %s" %"istihza" Burada “%” adlı biçim düzenleyiciyi “s” karakteriyle birlikte kullandık. s s g Bu arada. Dikkat ettiyseniz. g s Dolayısıyla yabancısı oldu˘ umuz bir konu de˘ il bu. biz daha önceki konularımızda biçim düzenleyicilerden yararlanmı¸tık. Halbuki bizim söyle bir kod s s g ¸ yazmamız gerekiyordu: >>> isim = "istihza" >>> print "%s adlı ki¸inin mekanı www." %(isim. line 1. Çünkü karakter dizisi içindeki iki adet “%s” ifadesine g kar¸ılık. ancak ayrıntılı bir sekilde hiç incelemedi˘ imiz bir g ¸ g konudan söz edece˘ iz. karakter dizisinin dı¸ında tek bir de˘ er var (“istihza”). in <module> TypeError: not enough arguments for format string Gördü˘ ünüz gibi bu kodlar hata verdi. Python’da biçim düzenleyicileri kullanırken dikkat etmemiz gereken en önemli nokta. Dedi˘ imiz gibi. Konumuz “karakter dizilerinde biçim düzenleyiciler”. dı¸arıda iki adet de˘ er var. soyadım %s" %"istihza" Traceback (most recent call last): File "<stdin>".. Ama e˘ er de˘ er sayısı birden fazlaysa bu de˘ erleri bir “demet” (tuple) g g g 259 . daha önce sık sık kullandı˘ ımız. Bu kodlardaki “s” karakteri ˙ Ingilizce “string”. olması gerekti˘ i gibi.BÖLÜM 17 Biçim Düzenleyiciler Bu bölümde.%s. Bu simge “%”dir. karakter dizisi dı¸ında tek bir de˘ er varsa bunu parantez içinde belirts g memize gerek yok. g g Python’da her türlü biçim düzenleme i¸lemi için tek bir simge bulunur. karakter dizisinin dı¸ında bu biçimlendirig s cilere kar¸ılık gelen de˘ erlerin sayısının aynı olmasıdır. Bu ne demek oluyor? Hemen su örne˘ e s g ¸ g bakalım: >>> print "Benim adım %s. yani “karakter dizisi” ifadesinin kısaltmasıdır.. isim) s Bu defa herhangi bir hata mesajı almadık. karakter g dizisi içindeki iki adet “%s” ifadesine kar¸ılık.com adresidir..

Aksi halde g yazdı˘ ımız kodlar hata verecektir.. g ¸ g “Biraz sabır.. s s %15..olarak tanımlamamız gerekiyor. Yani aslında “%s” yapısı Python’da özel olarak karakter dizilerini temsil eder. Burada “%” i¸aretini arka arkaya iki kez kullanarak bir adet “%” i¸areti elde ettik. print "%%s" %i .. Sayıların ba¸ında “%” i¸aretini göremeyece˘ iz. Yani etraftaki Python programlarında yaygın olarak “%s” yapısını görürüz. karakter dizilerini ya da karakter dizisine dönü¸türülebilen de˘ erleri tems g sil eder... Python’da farklı amaçlara hizmet eden.. dı¸arıda buna g s kar¸ılık gelen de˘ erin bir karakter dizisi veya karakter dizisine çevrilebilecek bir de˘ er olması s g g gerek. in <module> TypeError: not all arguments converted during string formatting Bu defa da hata mesajı aldık. Esasında en yaygın çift de budur. Bu kodlar tabii ki sadece 0’dan 100’e kadar olan sayıları ekrana dökmekle yetinecektir.. gibi....... biçim düzenleyici karakterler içinde en yaygın kullanılanı “s” g harfidir ve bu harf. print "%%%s" %i . Yani üç adet “%” i¸aretini yan yana getirmi¸ ¸ s s olduk. Önce söyle bir sey deneyelim: ¸ ¸ >>> for i in range(100): . Python’da biçim düzenleyici olarak kullanılan simge aynı zamanda “yüzde” g (%) anlamına da geliyor. bunun gibi ba¸ka harfler de bulunur... Ancak Python’da “%” biçim düzenleyicisiyle birlikte kullanılabilecek tek karakter “s” de˘ ildir.. Do˘ ru cevap su olmalıydı: g ¸ >>> for i in range(100): . “s” karakteri “string”. Ancak Python’da “%” adlı biçim düzenleyici ile birlikte kullanılabilecek tek harf “s” de˘ ildir.... %10.” diyerek yolumuza devam edelim.1 Biçim Düzenlemede Kullanılan Karakterler Daha önce de dedi˘ imiz gibi... O halde size söyle bir soru sorayım: Acaba 0’dan 100’e kadar olan ¸ sayıların ba¸ına birer “yüzde” i¸areti koyarak bu sayıları nasıl gösterirsiniz? %0. g Yukarıdaki örneklerde “%” adlı biçim düzenleyiciyi “s” karakteriyle birlikte kullandık. %1. Gördü˘ ünüz gibi. print "%s" %i . s s g Bir de söyle bir sey deneyelim: ¸ ¸ >>> for i in range(100): . 17.. ˙ste bu g s I¸ kısımda bu harflerin neler oldu˘ unu ve bunların ne i¸e yaradı˘ ını inceleyece˘ iz. line 2.. Traceback (most recent call last): File "<stdin>". g s g g .. Peki bu ne demek oluyor? Bir karakter dizisi içinde “%s” yapısını kullandı˘ ımızda. Daha önce de dedi˘ imiz gibi. Daha sonra s s da normal bir sekilde “%s” biçimini kullandık. Bunun tam olarak ne demek oldu˘ unu biraz sonra daha net bir sekilde anlayaca˘ ız. Yani bu de˘ erleri parantez içinde göstermeliyiz.. yani “karakter dizisi” kelimesinin g g kısaltmasıdır.

Çünkü daha önce de dedi˘ imiz g g ˘ gibi. in <module> TypeError: %d format: a number is required.5 13 Gördü˘ ünüz gibi. 17. “d” s harfinden hiç bir farkı yoktur. “%d” ifadesi. Kullanım ve i¸lev olarak. yani “tamsayı” kelimesinin kısaltmasıdır. s g .17. 10) s g 10 sayısının sekizlik düzendeki kar¸ılı˘ı 12 sayısıdır.. sekizlik düzens g deki sayıları temsil eder.5” sayısının ondalık kısmını çıktıda göstermiyor. bu de˘ er tamsayıya çevrilecektir. Python’da sayılar karakter dizisine çevrilebildi˘ i için “%s” gibi bir yapıyı hata almadan kullang abiliyoruz..1. “d” harfi aslında tamsayı (integer) de˘ erleri temsil eder.3 “o” Harfi Bu harf “octal” (sekizlik) kelimesinin kısaltmasıdır.1 “d” Harfi Yukarıda gördü˘ ümüz “s” harfi nasıl karakter dizilerini temsil ediyorsa. Bunun ne demek oldu˘ unu hemen bir örnekle g g görelim: >>> print "%d" %13." %(10. karakter dizisi içinde “%s” yerine bu defa “%d” gibi bir sey kullandık. Do˘ rusunu söylemek gerekirse. Çünkü “d” harfi yalnızca sayı de˘ erleri temsil edebilir.2 “i” Harfi Bu harf de “integer”.1. Bu g g harfle birlikte karakter dizilerini kullanamayız. “d” harfi de sayıları g temsil eder. Çünkü “d” g harfi sadece tamsayıları temsil etme i¸levi görüyor. ˙ Isterseniz küçük bir örnekle açıklamaya çalı¸alım durumu: s >>> print "¸ubat ayı bu yıl %d gün çekiyor" %28 S S ¸ubat ayı bu yıl 28 gün çekiyor. “s” harfi karakter dizilerini ve karakter dizisine çevrilebilen degerleri temsil eder. Bu kod da bize do˘ ru çıktı verecektir. E˘ er g g g bu harfin kullanıldı˘ ı bir karakter dizisinde de˘ er olarak mesela bir kayan noktalı sayı (float) g g verirsek. “13. Örne˘ in: g >>> print "%i sayısının sekizlik düzendeki kar¸ılı˘ı %o sayısıdır. line 1. Gördü˘ ünüz gibi. Peki yukarıdaki ifadeyi söyle de yazamaz s ¸ mıyız? >>> print "¸ubat ayı bu yıl %s gün çekiyor" %28 S Elbette yazabiliriz.1. Ama mesela söyle bir sey yapamayız: ¸ ¸ >>> print "¸ubat ayı bu yıl %d gün çekiyor" %"yirmi sekiz" S Traceback (most recent call last): File "<stdin>". s 17. Buna g ¸ uygun olarak da dı¸ tarafta “28” sayısını kullandık. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. not str Gördü˘ ünüz gibi bu defa hata aldık.

. s g 17.. line 1." %(20. yani onaltılık düzendeki sayıları temsil eder: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %x sayısıdır. Bu harf tek bir karakteri temsil eder: >>> print "%c" %"a" a Ama: >>> print "%c" %"istihza" Traceback (most recent call last): File "<stdin>".1. s E˘ er yukarıdaki komutun çıktısı sizi sa¸ırttıysa okumaya devam edin.1. karakter dizileri içindeki kayan noktalı sayıları temsil etmek için kuls g lanılır. yani “kayan noktalı sayı” kelimesinin kısaltmasıdır." %(10. onaltılık düzende harfle gösterilen sayılar da g küçük harfle temsil edilecektir: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %x sayısıdır. Biraz sonra bu çıktıyı g ¸ s istedi˘ imiz kıvama nasıl getirebilece˘ imizi inceleyece˘ iz." %(10.6 “f” Harfi Python’da karakter dizilerini biçimlendirirken “s” harfinden sonra en çok kullanılan harf “f” harfidir.1. s g 17. onaltılık düzendeki sayıları temsil eder... Ancak bunun farkı.. g harfle gösterilen onaltılık sayıları büyük harfle temsil etmesidir: >>> print "%i sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı %X sayısıdır..5 “X” Harfi Bu da tıpkı “x” harfinde oldu˘ u gibi.4710 s Dolar 1. g g g 17.4 “x” Harfi Bu harf “hexadecimal”.17. 10) s g 10 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı a sayısıdır.471000 TL olmu¸.. >>> print "Dolar %f TL olmu¸.1. in <module> TypeError: %c requires int or char .7 “c” Harfi Bu harf de Python’daki önemli karakter dizisi biçimlendiricilerinden biridir.. 10) s g 10 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı A sayısıdır. s g Buradaki “x” küçük harf olarak kullanıldı˘ ında. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi. 20) s g 20 sayısının onaltılık düzendeki kar¸ılı˘ı 14 sayısıdır. Bu harf ˙ Ingilizce’deki “float”." %1.

Ardından bu listenin her 6. 7): a. ’33 = !’. ö˘ ede bir alt satıra geçecek sekilde ayarlamı¸ oluyoruz. 128)] for i in range(0. 7) satırı içindeki 120 sayısını deneme yanılma yoluyla bulabilirsiniz veya bu sayıyı tespit edebilmek için kendinizce bir formül de üretebilirsiniz. 120.. 7): a..insert(i. g “c” harfinin bir ba¸ka özelli˘ i de ASCII tablosunda sayılara kar¸ılık gelen karakterleri de s g s gösterebilmesidir: >>> print "%c" %65 A ASCII tablosunda 65 sayısı “A” harfine kar¸ılık geldi˘ i için yukarıdaki komutun çıktısı “A” harfini s g gösteriyor. for i g ¸ s in range(0. ’36 = $’.Gördü˘ ünüz gibi. g s liste ö˘ elerinin söyle bir biçime sahip oldu˘ unu görürsünüz: g ¸ g [’32 = ’. “c” harfi sadece tek bir karakteri kabul ediyor.insert(i. ö˘ eyi bulurken liste sonuna kadar ula¸abilmek. ’37 = %’.. g . ’38 = &’. E˘ er isterseniz “c” harfini kullanarak bütün ASCII tablosunu ekrana dökebilirsiniz: g >>> for i in range(128): . E˘ er isterseniz yukarıdaki s g kodları su sekilde yazarak a. ö˘ esinden sonra (yani 7. s g tabloya girecek karakterleri 8 karakterlik bir alan içinde sa˘ a yaslayarak ekrana döktük.] Bu 127’ye kadar devam eder. "\n") print a Ayrıca 120 yerine farklı sayılar koyarak hangi sayının yetersiz kaldı˘ ını. i) for i in range(32.insert(i. Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ Öncelikle bir liste üreteci (list comprehension) kullanarak 32 ile 128 arasındaki sayılara kar¸ılık s gelen harfleri bir liste haline getiriyoruz. i) E˘ er bu ASCII tablosuna tam anlamıyla “tablovari” bir görünüm vermek isterseniz söyle bir sey g ¸ ¸ yazabilirsiniz: a = ["%s = %c" %(i. Ancak formül üretmeye ü¸enenler için deneme yanılma yöntemi daha cazip gelecektir! Burada amacımız listedeki her s 7. sıraya) bir adet “\n” karakteri yerle¸tiriyg s oruz. hangi sayının fazla g geldi˘ ini de inceleyebilirsiniz.. ’34 = "’.. Karakter sayısı birden fazla g oldu˘ unda bu komut hata veriyor. i) for i in range(32. "\n") satırının listenin hangi noktalarına “\n” karak¸ ¸ teri yerle¸tirdi˘ ini inceleyebilirsiniz: s g a = ["%s = %c" %(i. 120. "\n") for v in a: print v.. g Son olarak da. g s ki tablo ekrana basıldıktan sonra bir satır fazladan bo¸luk olsun. E˘ er olu¸an bu “a” adlı listeyi ekrana yazdırırsanız..rjust(8).. 128)] for i in range(0.. Bu sayede listeyi her 7. Ben burada bu sayıyı biraz yüksek tuttum. ’35 = #’. karakter dizisi metotlarını i¸lerken gördü˘ ümüz “rjust()” adlı metot yardımıyla.. 120. "%s ==> %c" %(i....

Ancak aslında oldukça basittir.2. stok sözlü˘ ünün bütün ö˘ elerini teker teker “k” ve “v” adlı iki de˘ i¸kene atadık. Ancak isterseniz Python’daki karakter dizisi biçimlendiricilerini kullanarak daha karma¸ık s i¸lemler de yapabilirsiniz. v) Burada öncelikle stok sözlü˘ ümüzü tanımladık. v) satırıyla bu “k” ve “v” de˘ i¸kenlerini gs örne˘ in “elma = 10 KG” çıktısını verecek sekilde biçimlendirip ekrana yazdırdık. "armut": 20. Daha sonra for k. Örne˘ in söyle bir sözlük olsun elimizde: g ¸ >>> stok = {"elma": 10..items(): print "%s\t=\t%s KG"%(k. karakter dizisi biçimlendirme kavramının en temel kullanımını göstermektedir. de˘ erler ise “v” de˘ i¸kenine atanmı¸ gs g gs s oldu. "armut": 20. mal) Stokta 10 KG elma kaldı! Ya da mevcut stokların genel durumu hakkında bilgi vermek için söyle bir yol tercih ede¸ bilirsiniz: stok = {"elma": 10. "soyisim": "Özgül"} Buradaki yapı ilk anda gözünüze karma¸ık gelmi¸ olabilir.1 Karakter Dizisi Biçimlendirmede Sözlükleri Kullanmak Aslında Python’daki karakter dizisi biçimlendiricilerinin. çıktıyı biraz biçimlendirerek kullanıcıya daha “temiz” bir bilgi sunmaktır: >>> mal = "elma" >>> print "Stokta %d KG %s kaldı!" %(stok["elma"]. Son olarak da print "%s\t=\t%s KG"%(k. Mesela su örne˘ e bir bakalım: s ¸ g >>> print "Ben %(isim)s %(soyisim)s" %{"isim": "Fırat"..items() g satırı ile. v in stok. g g gs Böylece sözlük içindeki anahtarlar “k” de˘ i¸kenine.17..2 ˙leri Düzeyde Karakter Dizisi Biçimlendirme I Python’da karakter biçimlendirmenin amacı birtakım kodlar yardımıyla elde edilen verilerin istedi˘ imiz bir biçimde kullanıcıya sunulabilmesini sa˘ lamaktır. g Yukarıdaki örnekler. Üstes s lik bu yapı epey kullanı¸lıdır ve bazı durumlarda i¸lerinizi bir hayli kolayla¸tırabilir. "patates": 40} Stokta kaç kilo elma kaldı˘ ını ö˘ renmek isteyen kullanıcıya bu bilgiyi su sekilde verebiliriz: g g ¸ ¸ >>> mal = "elma" >>> print stok[mal] 10 Ancak bundan daha iyisi. Burada s s s yaptı˘ ımız sey. "patates": 40} print "stok durumu:" for k. yukarıda verdi˘ imiz örneklerde görüg nenden daha karma¸ık bir sözdizimi vardır. Burada meyve g ¸ adlarıyla meyve miktarları arasındaki mesafeyi biraz açmak için “\t” adlı kaçı¸ dizisinden yarars landı˘ ımıza dikkat edin. “%s” adlı karakter dizisi biçimlendiricisindeki “%” ve “%s” karakterleri arasına g ¸ .. s 17. Karakter biçimlendirme genel g g olarak karma¸ık verilerin son kullanıcı tarafından en kolay sekilde anla¸ılabilmesini sa˘ lamak s ¸ s g için kullanılır. v in stok.

.. s "ay": "Ocak".471000 TL olmu¸. s Bir de su örne˘ e bakalım: ¸ g #-*..2.. g Python’un bize sundu˘ u bu yapı karakter dizisi içindeki de˘ i¸kenlerin neler oldu˘ unu takip g gs g edebilmek açısından epey kullanı¸lı bir araçtır. "gun": u"Çar¸amba".) ve istedi˘ imiz g ¸ s g basamak sayısını yerle¸tirmekten ibaret. Bu bölümde.4710 oldu˘ u halde çıktıda elde etti˘ imiz s g g g sayı 1.de˘ i¸ken adları yerle¸tirmekten ibarettir. noktadan sonra istedi˘ imizden daha fazla sayıda basamak var..2 Sayılarda Hassas Biçimlendirme Yukarıda “f” adlı biçimlendiriciden bahsederken hatırlarsanız söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s >>> print "Dolar %f TL olmu¸. Burada belirtti˘ imiz de˘ i¸ken adlarını daha sonra gs s g gs karakter dizisi dı¸ında bir sözlük olarak tanımlıyoruz.. s Burada karakter dizisinin dı¸ında belirtti˘ imiz sayı 1.471000. “%” i¸areti ile “f” karakteri arasına bir adet nokta (. s "saat": "17:00"} print u"%(gun_sayi)s %(ay)s %(gun)s %(saat)s’da bulu¸alım!" %randevu s Tabii e˘ er isterseniz sözlü˘ ünüzü do˘ rudan karakter dizisini yazarken de tanımlayabilirsiniz: g g g #-*.40’ Burada yaptı˘ ımız sey. Küçük bir örnekle ba¸layg g s alım: >>> "%f" %1. Diyelim ki g g biz noktadan sonra sadece 2 basamak olsun istiyoruz: >>> "%. elde etti˘ imiz sayı tam istedi˘ imiz gibi de˘ il. "gun": u"Çar¸amba".2f" %1.4710 s Dolar 1." %1. Bir de su örne˘ e bakalım: s ¸ g .coding: utf-8 -*print u"%(gun_sayi)s %(ay)s %(gun)s %(saat)s’da bulu¸alım!" %{"gun_sayi": 13..4 ’1.400000’ Gördü˘ ünüz gibi. s "saat": "17:00"} Kodları bu sekilde yazdı˘ ımızda karakter dizisi dı¸ında “%” i¸aretinden sonra demet yerine ¸ g s s sözlük kullandı˘ ımıza dikkat edin. Gördü˘ ünüz gibi.. "ay": "Ocak". s 17.coding: utf-8 -*randevu = {"gun_sayi": 13. Python’daki sayıları nasıl hassas biçimlendirece˘ imizi inceleyece˘ iz. Ama e˘ er g g g g g arzu edersek bu çıktıyı ihtiyaçlarımıza göre biçimlendirme imkanına sahibiz.4 ’1.

bu ifade o tek basamaklı sayının soluna iki sıfır koyarak basamak sayısını 3’e tamamlar. print "%. “f” yerine “d” karakterini kullandı˘ ımızda ”. ”.00’ Gördü˘ ünüz gibi. bu özelli˘ i kayan noktalı sayıların yanısıra tamsayılara (integer) da uygulayag g biliyoruz. Burada dikkat ederseniz. sayıların sol g g tarafını sıfırlarla dolduruyor.. Aynı seyi zfill() metodunu kullanarak söyle yapıyorduk: g s ¸ ¸ >>> for i in range(11): .3f" %1. çıktıda üç adet 0 yok.3d" %1.49876 Bugünkü dolar kuru: 1.499 Burada yazdı˘ ımız ”. 000 001 002 003 004 005 006 007 008 009 010 Yukarıdaki özelli˘ in.3d" %i .3 Sayıların Soluna Sıfır Eklemek Bir önceki bölümde “%s” i¸areti ile “f” harfi arasına özel ö˘ eler yerle¸tirerek yaptı˘ ımız sey s g s g ¸ “f” harfi dı¸ındaki karakterler üzerinde farklı bir etki do˘ urur.. 000 001 .49876 Bugünkü dolar kuru: 001 Gördü˘ ünüz gibi. Bu özelli˘ i söyle bir i¸ için kullanabilirsiniz: g ¸ s >>> for i in range(11): . noktadan sonra sadece 3 basamaklık bir hassasiyet istedi˘ imizi g g gösteriyor.. ”. E˘ er tamsayı normalde tek basamaklı g ¸ s g ise.zfill(3) . print str(i)..3” gibi bir ifade..2f" %5 ’5..2.3” ifadesinin yaptı˘ ı sey. Hatırlarsanız “f” harfi ile söyle bir sey yazabiliyorduk: ¸ ¸ >>> print "Bugünkü dolar kuru: %..3” ifadesi. Bu yapının tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını anlamak için farklı sayılarla denemeler s g yapmanızı tavsiye ederim.3” ifadesinin herhangi bir etkg s isi olmaz.. 17. E˘ er sayı 3 veya daha fazla sayıda basamaktan olu¸uyorsa. daha önce karakter dizisi metotlarını i¸lerken ö˘ rendi˘ imiz zfill() metog s g g duna benzedi˘ ini farketmi¸sinizdir. Lafı dolandırıp kafa karı¸tırmak s g s yerine isterseniz basit bir örnek verelim...>>> "%. Ama bir de su örne˘ e bakın: ¸ g >>> print "Bugünkü dolar kuru: %. toplam üç basamaklı bir tamsayı olu¸turmaktır.

002 003 004 005 006 007 008 009 010 17. "\n") for v in a: print v.insert(i. satırı. Aslında aynı etkiyi. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 .2.rjust(8).. Burada print v. olu¸turdu˘ umuz tablodaki ö˘ elerin sa˘ a yaslanmasını s g g g sa˘ lamı¸tı. ˙ Isterseniz konuyu daha iyi anlayabilmek için daha basit bir örnek verelim: >>> for i in range(20): . Daha önce bu metodu kullandı˘ ımız g g g söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s a = ["%s = %c" %(i... i) for i in range(32..4 Karakter Dizilerini Hizalamak Hatırlarsanız karakter dizilerinin metotlarını incelerken rjust() adlı bir metottan bahsetmi¸tik. 128)] for i in range(0. i) for i in range(32.. s Bu metot karakter dizilerini sa˘ a yaslamamızı sa˘ lıyordu. biçim düzenleyiciler yardımıyla da sa˘ layabiliriz: g s g a = ["%s = %c" %(i. 120. 7): a. 128)] for i in range(0. print "%2d" %i . 120. 7): a.rjust(8).. "\n") for v in a: print "%8s" %v.insert(i.

17. Yukarıdaki kodları g s herhangi bir biçimlendirici içermeyecek sekilde yazarsanız farkı daha net görebilirsiniz: ¸ >>> for i in range(11): .... Karakter dizisi g s g biçimlendiricileri ise bize bu konuda çok daha fazla kontrol imkanı verir.17 18 19 Dikkat ederseniz burada 10’dan önceki sayılar sa˘ a yaslanmı¸ durumda. print "%2d" %i Karakter dizilerini hem hizalamak hem de sol taraflarına sıfır eklemek için de söyle bir sey ¸ ¸ yapıyoruz: >>> for i in range(11): .... Mesela: >>> print "merhaba %10s dünya" %"" merhaba dünya Buna benzer bir seyi kaçı¸ dizilerinden biri olan “\t” ile de yapabiliyoruz.2. print "%3.3d" %i Karakter dizilerini hizalamak için ise söyle bir sey.. Bu defa sayılar normal bir sekilde sola yaslanmı¸ durumda... 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Farkı görüyorsunuz. Esasında Python’daki biçim düzenleyiciler bize bu i¸lemlerin her ikisini birlikte s yapma imkanı da tanır. print "%. print i .... ¸ ¸ >>> for i in range(20): . Ancak “\t”yi kul¸ s landı˘ ımızda bo¸luk miktarının tam olarak ne kadar olaca˘ ını kestiremeyiz.. Hatırlarsanız bir karakter dizisinin sol tarafına sıfır eklemek için söyle ¸ bir sey yapıyorduk: ¸ >>> for i in range(11): . ¸ s Yine bu biçimlendiricileri kullanarak karakter dizileri arasında belli sayıda bo¸luklar da bırakas bilirsiniz.2d"%i .5 Karakter Dizilerini Hem Hizalamak Hem de Sola Sıfır Eklemek Yukarıda karakter dizilerini nasıl hizalayaca˘ ımızı ve sol taraflarına nasıl sıfır ekleyebilece˘ imizi g g ayrı ayrı gördük.

. programınız ekrana su bilgiyi basmalı: g ¸ bankada 001000 TL’niz var! (000657 $) .. Elimizde söyle bir liste var: ¸ stok = ["elma". Bu program..3f" %1. noktadan sonra getirdi˘ imiz sayı karakter dizisinin sol tarafına eklenecek sıfırların g sayısını gösteriyor. E˘ er yukarıdaki örneklerde “f” adlı biçimlendirme karakterini kullanırsanız. Aslında burada söylenecek s birkaç sey daha olsa da yukarıdakilerin Python programları yazarken en çok ihtiyacınız olacak ¸ bilgiler oldu˘ unu gönül rahatlı˘ ıyla söyleyebiliriz. g Örne˘ in kullanıcının banka hesabında 1000 TL varsa.. "kiraz"] Bu listede bulunan ö˘ eleri kullanarak su cümleyi kurun: g ¸ Stokta bulunan ürünler: elma. g kullanıcıdan aldı˘ ı TL bilgisini dolara çevirerek 6 haneli bir sayı biçiminde ekrana basabilmeli. sonuç biraz farklı g olacaktır: >>> print "kur: %8. armut. Kullanıcıya. g g 17.Gördü˘ ünüz gibi nokta i¸aretinden önce getirdi˘ imiz sayı karakter dizisinin hizalanma miktarını g s g gösterirken. Böylece Python’daki önemli bir konuyu daha geride bırakmı¸ olduk.2 kur: 1.200 Bu i¸aret ve karakterlerin tam olarak nasıl bir etki olu¸turdu˘ unu daha iyi anlayabilmek için s s g kendi kendinize örnekler yapmanızı tavsiye ederim. kiraz 2. banka hesabında kaç TL’si oldu˘ unu soran bir program yazın.3 Bölüm Soruları 1. "armut".

¸ g s Ben simdi size burada i¸in teknik kısmına bula¸madan hem “ascii”. “unicode” ise Türkçe’ye özgü harflerle birlikte dünya üzerindeki pek çok dile ait harfleri de tanıyabilen karakter kodlama biçimlerini içeren. simgeler. Türkçe’ye özgü “¸”. 18. len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti adlı makalede anlatılanlarla birlikte de˘ erlendirilmelidir. Bu liste içinde dünyadaki (hemen hemen) bütün dillere ait karakterler. “˘ ”. s Yine sa˘ da solda Python’un unicode’yi destekledi˘ ine dair bir cümle de duymu¸ olmalısınız. unicode yüz binlerce karakteri temsil edebilir. burada ise konunun ayrıntılarına inilmektedir.. karakter kodlarını gösteren büyük bir listeden ibarettir. yer alır. “ö”. unicode ve Python Not: Burada verilen bilgiler. s s Esasında “unicode”.1 Giri¸ s Orada burada mutlaka Python’un varsayılan kod çözücüsünün ascii oldu˘ una dair bir cümle g duymu¸sunuzdur. Söz konusu makalede temel düzeyde bilgiler verilmekte. “ü” ve “ı” gibi harfleri tanımayan bir karaks g ter kodlama biçimidir. geli¸mi¸ bir sistemdir. g g s O halde bu “ascii” ve “unicode” denen seylerin ne oldu˘ unu da merak etmi¸sinizdir. s g Önce ascii’den ba¸layalım. bu kavramların Python’daki yerini ve Python’da ne sekilde kullanıldı˘ ını ö˘ renmeye ¸ g g çalı¸aca˘ ız. Aynı sekilde ascii de karakter kodlarını içeren bir listedir. Bu belge ve oradaki makale birbirini tamamlayıcı bilgiler g içermektedir. s ˙ste biz bu makalede. Ancak ascii listesi sadece 128 karakterden ¸ olu¸urken. vb. harfler. “ç”..BÖLÜM 18 ascii. s 270 . hem de “unicode” ile ilgili ¸ s s çok kaba bir tarif verece˘ im: g “ascii”. her yerde kar¸ımıza çıkan bu “ascii” ve “unicode” kavramlarını anlaI¸ s maya.

Burada chr() g g fonksiyonu ascii tablosundaki sayıların karakter kar¸ılıklarını görmemizi ve kullanabilmemizi s sa˘ lıyor. Bu yüzden bu tablodaki karakterleri modern sistemler de kabul edecektir. Hatta aynı üreticinin farklı model s makinelerinde dahi bir bütünlük sa˘ lanmı¸ de˘ ildi. ascii tablosu bugün için de geçerlidir. bir metnin “akı¸ını” belirleyen “sekme”.2 ascii Ne kadar geli¸mi¸ olurlarsa olsunlar. ¸ g g 1960’lı yıllara gelininceye kadar. “harf” ve “kelime” gibi kavramlar bir bilgisayar için hiçbir sey ifade etmez.. g ba¸ka bir makinede filanca sayı ile temsil ediliyordu.com/ adresinden eri¸ebilirsiniz. ekranda gördü˘ ümüz ¸ g g bütün harfler ve simgeler makine dilinde bir sayı ile temsil edilir.. Çünkü örne˘ in “a” harfi bir makinede falanca sayı ile temsil edilirken. temelde belli g ¸ karakterlerle belli sayıları e¸le¸tiren bir tablodan ibarettir.. “karakter kümesi” denen sey. Örne˘ in ascii. “yeni satır” ve benzeri s s karakterleri temsil eder. ISO-8859.. g unicode.. g Python’da söyle bir sey yazma olana˘ ı sa˘ lıyor: ¸ ¸ g g Bu da bize . g Aynı tabloda “9” sayısının ise “sekme” karakterini temsil etti˘ ini görüyoruz. ˙ste “ascii” bu “American Standard Code for Information I¸ Interchange” ifadesinin kısaltmasıdır. Bu karma¸ıklı˘ ın bir g s g sonucu olarak. herhangi bir makinede olu¸turulan bir metin ba¸ka bir makinede aynı sekilde s s ¸ görüntülenemiyordu. bugün kullandı˘ ımız bilgisayarların anladı˘ ı tek sey s s g g ¸ sayılardır. bu karakterleri ve bunların kar¸ılı˘ ı olan sayıları bir araya s ¸ s g toplayan sistematik yapıya ise “karakter kümesi” (charset – character set) denir. gerçekten de “10” sayısı yeni bir satıra geçmemizi sa˘ ladı. Biraz sonra bu g kavramı açıklayaca˘ ız. s s Mesela ascii tablosunda “10” sayısının “yeni satır” karakterini temsil etti˘ ini görüyoruz (O g tabloda “dec” sütununa bakın). “yazı yazmaya yarayan makineler” üreten her firma. ˙ste bu her karakteri bir I¸ sayıyla temsil etme i¸lemine “karakter kodlama” (character encoding) adı verilir.18.asciitable. bir sayı olarak görür.. Buradaki tablodan da görece˘ iniz gibi. birer karakter kümesidir. Dolayısıyla bu küme Ilk içinde toplam 27 = 128 adet karakter yer alabilir.. yani bu sistemle sadece 128 adet karakter kodlanabilir. Mesela Python’da. Biraz sonra bu sistemleri daha detaylı bir sekilde inceledi˘ imizde tam olarak ne demek istedi˘ imizi gayet net anlayacaksınız. s g toplam 128 sayının (0’dan ba¸layarak) ilk 33 tanesi ekranda görünmeyen karakterlere s ayrılmı¸tır. Bu kelime “askii” seklinde telaffuz edilir. Yani mesela “karakter”. ¸ ˙ sürümü 1963 yılında yayımlanan ascii 7-bitlik bir karakter kümesidir.. chr() fonksiyonundan da yararlanarak söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ >>> print "Merhaba" + chr(10) + "dünya" Merhaba dünya Gördü˘ ünüz gibi. Örne˘ in ekranda gördü˘ ümüz “a” harfi özünde sadece bir sayıdan ibarettir.. Bu da˘ ınıklı˘ ı önlemek ve “yazı makinelerinde” bir birlik sa˘ lamak için American Standards g g g Association (Amerikan Standartları Birli˘ i) tarafından American Standard Code for Information g Interchange (Bilgi Alı¸veri¸i için Amerikan Standart Kodu) adı altında bir standartla¸ma çalı¸s s s s ması yürütülmesine karar verildi.. ¸ g g Bilgisayar bunu “a” harfi seklinde de˘ il. vb. farklı karakterlerin farklı sayılarla temsil edildi˘ i karakter kümeleri kullanıyordu. Dolayısıyla. Çünkü bunlar her biri bir sayıya kar¸ılık gelen s karakterleri bir arada sunan sistematik yapılardır.) g Bu bahsetti˘ imiz 128 karakteri içeren ascii tablosuna (yani “ascii karakter kümesine”) g http://www. Dolayısıyla her üretici kendi ihtiyaçlarına g s g uygun olarak farklı bir karakter kümesi kullanıyordu. (E˘ er “7-bit” kavramı size yabancı ise okumaya devam edin. Bu ilk 33 sayı. Ayrıca gördü˘ ünüz gibi. Her bir karaks ter bir sayıya kar¸ılık gelecek sekilde.

ben illa dec sütunundaki ondalık sayıları kullanmak istiyorum. E˘ er bu sütung daki sayılar size daha sevimli geliyorsa söyle bir yazım tarzı benimseyebilirsiniz: ¸ >>> print "Merhab\x61 dünya" ..” diyorsanız sizi kıracak de˘ iliz... Bo¸luk karakterini kendiniz yerle¸tires s s bilirsiniz.>>> print "Merhaba" + chr(9) + "dünya" Merhaba dünya Yukarıda yazdı˘ ımız kodları i¸leten Python. “Merhaba” ve “dünya” kelimeleri arasında bir sekg s melik bo¸luk bıraktı. Tablodan g gördü˘ ümüz gibi. Bunu elbette su sekilde yapabilece˘ inizi biliyorsunuz: g ¸ ¸ g >>> print "Merhab%s dünya" %chr(97) Dikkat ederseniz. g g ascii tablosunda “dec” sütunu yerine “oct” sütunundaki sayıları da kullanabilirsiniz.” gibi bir mesaj vermi¸ oluyoruz. g Mesela “a” harfi “97” sayısı ile gösteriliyor. karakter dizileri s g arasında istedi˘ iniz boyutta sekmeler olu¸turabilirsiniz. g E˘ er ascii sisteminden yararlanıp bilgisayarınızın bir “bip” sesi çıkarmasını isterseniz sadece g söyle bir sey yazmanız yeterli olacaktır: ¸ ¸ >>> print chr(7) !bip! Ancak bu biplemeyi (e˘ er kernel modüllerinden biri olan “pcspkr” yüklü de˘ ilse) GNU/Linux g g sistemlerinde duyamayabilirsiniz. E˘ er buradaki sekme bo¸lu˘ unun az oldu˘ unu dü¸ünüyorsanız kos g s g g s dunuzu söyle de yazabilirsiniz: ¸ >>> print "Merhaba" + chr(9) * 2 + "dünya" Merhaba dünya chr(9)‘a kar¸ılık gelen sekme karakterini istedi˘ iniz kadar tekrar ederek. 33’ten 128’e kadar olan kısımda ekrana basılabilen karakterler yer alıyor.. Dolayısıyla Python’da söyle bir sey yazabiliyoruz: ¸ ¸ >>> print "Merhab" + chr(97) + dünya" Merhabadünya Burada iki kelime arasında tabii ki bo¸luk yer almıyor... Python’un ekrana “141” yazdırg g mak istedi˘ imizi zannetmemesi için “\” kaçı¸ dizisini kullanarak. O g s g halde söyle bir kod yazmamız mümkün: ¸ >>> print "Merhab\141 dünya" Merhaba dünya Burada “141” sayısını do˘ rudan kullanmadı˘ ımıza dikkat edin... g s “Yok. Tablodaki “oct” sütununu kontrol etti˘ imizde “a” harfinin “141” sayısına kar¸ılık geldi˘ ini görüyoruz. Elbette ascii tablosu sadece yukarıdaki görünmez karakterlerden ibaret de˘ ildir. Ama e˘ er ascii kodlarını do˘ rudan karakter dizilerinin içinde kullanmak isterseniz. Elbette bunu Python’da “\t” kaçı¸ g s s dizisini kullanarak da yapabilece˘ inizi biliyorsunuz.. Python’a “o 141 bildi˘ in 141 g s g de˘ il.. ascii tablosunda “Hx” (Hexadecimal) adlı bir sütun daha var.

Aslında ascii sadece Türkçe’yi de˘ il. Mesela “F” harfinin ascii kar¸ılı˘ ı s g olan “70” sayısı ondalık bir sayıdır. Yukarıdaki durum nes deniyle. de˘ il mi? s g ˙ste ascii sisteminde tanımlanan bütün karakterler 7-bitlik bir sayı içine sı˘ dırılabiliyor. Python “ascii” tablosunda yer almayan bir karakterle kar¸ıla¸tı˘ ı zaman do˘ al olarak s s g g hata mesajında gördü˘ ümüz çıktıyı veriyor.org/peps/pep-0263. Bu 1 ve 0’ların her birine “bit” adı verilir. Etkile¸imli kabuk pratik bir araçtır. Bu yazının “Giri¸” bölümündeki kaba tarifte de ifade etti˘ imiz gibi. ˙ g Ingilizce dı¸ındaki hiç bir dilin özel karakterlerini tanımaz. Bu 1 ve 0’ların 7 s tanesi yan yana gelince 7-bitlik bir sayı olu¸turur! Gayet mantıklı.. Ancak bu sizi yanıltmasın. g ¸ g s Mesela bu tabloda “ç¸ö˘ üı” gibi harfleri göremiyoruz. O ¸ ¸ yüzden bu sayıda bizi ilgilendiren kısım “1000110”. ama bize bir sey ifade etmez. Yani 7 I¸ g adet 1 ve 0 bütün ascii karakterleri temsil etmeye yetiyor.. s Python’da herhangi bir ondalık sayının ikili düzende hangi sayıya kar¸ılık geldi˘ ini bulmak için s g bin() adlı fonksiyondan yararlanabilirsiniz: >>> bin(70) ’0b1000110’ Bu sayının ba¸ındaki “0b” karakterleri Python’un ikili sayıları göstermek için kullandı˘ ı bir s g araçtır. Gördü˘ ünüz gibi burada toplam 7 adet 1 ve 0 var... bu tabloda bazı seylerin eksik oldu˘ u gözünüze çarpmı¸ olmalı. Bu kodu bir metin dosyasına yazıp kaydettikten sonra programı çalı¸tırmak istedi˘ imizde söyle s g ¸ bir çıktı alırız: SyntaxError: Non-ascii character ’\xfc’ in file deneme... Peki “7-bitlik” ne demek? Hemen g s kısaca onu da açıklayalım: Bildi˘ iniz gibi bilgisayarların temelinde 1’ler ve 0’lar yatar..getdefaultencoding() ’ascii’ Demek ki Python’daki varsayılan kodlama biçimi hakikaten “ascii” imi¸. Ba¸ka bir örnek verelim: ascii tablosunda g s “r” harfi “114” sayısına kar¸ılık geliyor. Bu ondalık sayının ikili düzendeki kar¸ılı˘ ı 1110010 s s g sayısıdır: . Bu araç Python’a bir seyler ifade ediyor olabilir..ascii tablosunu inceledi˘ inizde. g g Aslında bu çok do˘ al. Python “ascii olmayan” karakterler kullandı˘ ımızdan yakınıyor.. Bu ondalık sayı ikili düzende 1000110 sayısına kar¸ılık gelir. “ascii” Türkçe karakters g leri tanımayan bir karakter kodlama biçimidir. Bilgisayarlar yalnızca bu sayıları g anlayıp bu sayılarla i¸lem yapabilir. s g Simdi Python’da söyle bir kod yazdı˘ ımızı dü¸ünelim: ¸ ¸ g s print "Türkçe karakterler: ¸çö˘üı˙" s g I E˘ er bu kodları do˘ rudan etkile¸imli kabuk üzerinde çalı¸tırmı¸sanız Python size düzgün bir g g s s s çıktı vermi¸ olabilir. s Python varsayılan olarak ascii kodlamasını kullanır.py on line 1. but no encoding declared. ama her s s zaman güvenilir bir araç oldu˘ u söylenemez.html for details Burada gördü˘ ünüz gibi. “¸çö˘ üı˙ harfleri ascii tablosunda g g g s g I” yer almıyor.python. Hemen bunu teyit edelim: >>> import sys >>> sys. Burada aldı˘ ınız çıktıların her ortamda aynı g g çıktıyı verece˘ inden emin olamazsınız.... Çünkü dedi˘ imiz ve gördü˘ ümüz gibi. O yüzden asıl programlarınızda do˘ rudan yukarıdaki g g gibi bir kod yazamazsınız. see http://www. ascii’nin 7-bitlik bir sistem oldu˘ unu söylemi¸tik. g Bu arada.

Sonraki 128’lik kısım ise farklı kod sayfalarında farklı karakterlere kar¸ılık gelir.microsoft. ascii tablosunun ilk 32 g s sayısı ekranda görünmeyen karakterleri temsil etti˘ i için Microsoft bunları gösterme gere˘ i g g duymamı¸.com/charsets/iso8859. sayılar 32’den ba¸lıyor.. 857 numaralı bir kod sayfası vardır. Bu tabloda 128’e kadar olan kısım zaten standart ascii’dir ve bütün kod says falarında ilk 128’lik kısım aynıdır.. Örne˘ in “ISO” karaks s g ter kümeleri de kod sayfalarına benzer bir biçimde 8. g s s Bu fonksiyonun adı ord()‘dur.. Çünkü burada 7 adet 1 ve 0 yerine 8 adet 1 ve 0 var. Bunun da ikili düzendeki kar¸ılı˘ ı 1111111 s g sayısıdır. 129. Örne˘ in Microsoft firmasının Türkiye’ye s g gönderdi˘ i bilgisayarlarda kullandı˘ ı. Örne˘ in buradaki 857 numaralı kod sayfasında ikinci 128’lik s g kısım özel karakterlere ayrılmı¸tır. 128 sayısı ikili düzende 10000000 olarak gösterilir. Dolayısıyla bu da 7-bitlik bir g s sayıdır. bitin geli¸iyle birlikte. bitin sa˘ ladı˘ ı olanaklar göz önünde bulundurularak ortaya “Geni¸letilmi¸ ascii” diye bir sey g g s s ¸ çıktı.com/en-us/library/cc195065. 7-bitlik sistemin sundu˘ u 128 karaktere ek s s g olarak bir 128 karakteri daha temsil edebilme olana˘ ı do˘ du. Örne˘ in: g . az çok standartla¸mı¸ karakter kümeleri de bu dönemde ˙ s s s Ingilizce dı¸ındaki dillerin karakter ihtiyaçlarını kar¸ılamak için kullanılıyordu. Özellikle IBM ve Microsoft gibi büyük sirketlerin. 128 karakteri destekleyen standart ascii’nin ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri gösterememesi ve s 8. kendi ihtiyaçlarına ve farklı ülkelere göre ¸ düzenlenmi¸ farklı farklı kod sayfaları bulunur. bu ikili sayı da 7 adet 1 ve 0’dan olu¸uyor. “ç”. 7-bitle gösterilebilecek son sayı 127’dir. “˘ ”. Ancak 90’lu yılların ortalarından itibaren bütün bilgisayar sistemleri 8 bitlik verileri de depolayabilmeye ba¸ladı. “ö”.com/en-us/library/cc195068. bu listede ikinci 128’lik kısmın 857 numaralı kod sayfasındakilerden farklı karakterlere ayrıldı˘ ını görürsünüz. s Kod sayfaları dı¸ında. Bu kod sayg g fasına http://msdn. Bunlar içinde s s Türkçe’ye ayrılan küme ISO-8859-9 adlı karakter kümesidir.. s g s Bu chr() ve ord() fonksiyonları farklı platformlarda farklı davranabilir. Bu s adresteki kod sayfasında görece˘ iniz gibi. biti kendi ihtiyaçlarına göre doldurma yolunu seçtiler. Çünkü 8-bitlik sistemler 28 = g g 256 adet karakterin kodlanmasına imkan tanır. Ancak ilk 128 karakterden sonra gelen 128 karakterin hangi karakterleri temsil edece˘ i g konusu.microsoft. Çünkü 851 numaralı kod sayfası Yunan g alfabesindeki harfleri gösterebilmek için tasarlanmı¸tır. s s s Bilgisayar üreticileri bu 8. Böylece ortaya “kod sayfası” (codepage) denen bir kavram çıktı. “ı” ve “˙ gibi harfleri görebiliyoruz. ISO-8859 karakter kümeleri bunların en bilinenlerindendir. biti olabildi˘ ince standartla¸tırmaya g s çalı¸an giri¸imlerdi. Python’da bir s g de bu chr() fonksiyonunun yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapan ba¸ka bir fonksiyon daha bulunur. 8. sayı ancak 8 bit kullanılarak gösterilebiliyor. 1990’lı yılların ortalarına kadar bilgisayar sistemleri sadece bu 7-bitlik veriler ile i¸lem yapıys ordu.. Gördü˘ ünüz gibi 128’in ikili g düzendeki kar¸ılı˘ ı olan sayı 7-bit de˘ il.html#ISO-8859-9 adresinden ula¸abilirsiniz. ord() fonksiyonunu söyle kullanıyoruz: ¸ >>> ord("g") 103 Demek ki “g” karakterinin ascii tablosundaki kar¸ılı˘ ı 103’mü¸. g s g I” Ama e˘ er http://msdn. yani “Geni¸letilmi¸ ascii” denen sistem standart bir yapıya hiç bir zaman kavu¸amadı.aspx adresindeki 851 numaralı g kod sayfasına bakacak olursanız... s Hatırlarsanız yukarıda chr() adlı bir fonksiyondan bahsetmi¸tik. s g g Dolayısıyla 7 bit kullanarak 0 sayısı ile birlikte 128 adet ondalık sayıyı gösterebiliyoruz.. Bu kod sayfası Türkçe’deki karakterleri düzgün gösteres bilmek için üretildi˘ inden bu listede “¸”. Bu fonksiyon kendisine argüs man olarak verilen ondalık bir sayının ascii tablosundaki kar¸ılı˘ ını gösteriyordu. ISO-8859-9 karakter kümesine http://czyborra.>>> bin(114) ’0b1110010’ Yine gördü˘ ünüz gibi.aspx adresinden ula¸abilirsiniz...

. Ancak dedi˘ im gibi. Bir defa 7 bit bir kenara. ord(i) .. ord("ç") çıktısı 135 sonucunu veriyor. Standart ascii 128 karakterden ibarettir.. Bu yüzden geni¸letilmi¸ ascii’ye s s güvenip herhangi bir i¸ yapamazsınız. Ayrıca mesela tek bir metin içinde hem Türkçe hem de Yunanca s . Ancak bu yakla¸ımın yetersizli˘ i gün gibi ortadadır.. Örne˘ in Asya dilg lerinin alfabelerindeki harf sayısını temsil etmek için 256 karakterlik alan kesinlikle yetmeyecektir ve yetmemi¸tir de. bitin sa˘ ladı˘ ı 128 karakterlik alandan ve üreticilerin kendi kod sayfalarından yararg g lanıldı. Aynı komut GNU/Linux üzerinde hata verecektir.. Çünkü elbette GNU/Linux g g i¸letim sistemleri Microsoft’un 857 numaralı kod sayfasını kullanmıyor. 8 bit dahi s g dünya üzerindeki bütün dillerin karakter ve simgelerini göstermeye yetmez. Buraya kadar anlattıklarımızdan anla¸ılaca˘ ı gibi. O yüzden bunlar standart ascii g tablosuna girmiyor. Çünkü dedi˘ imiz gibi standart ascii sadece 128 karakterden s g olu¸ur. yukarıs g daki sonuç epey yanıltıcıdır.. GNU/Linux farklı bir s kodlama sistemini kullanır.. 135 sayısına kar¸ılık gelen karakter g s standart ascii’nin dı¸ında kalır. s ¸ 159 ç 135 ö 148 ˘ 167 g ü 129 ı 141 ˙ 152 I Gördü˘ ünüz gibi bütün Türkçe karakterler 128’den büyük. s ˙ste tam da bu noktada “unicode” denen sey devreye girer... Bunun ne oldu˘ unu biraz sonra görece˘ iz. Ancak dedi˘ imiz gibi. Her üretici bu ikinci g 128’lik kısmı kendi “kod sayfası”ndaki karakterlerle doldurur.. Microsoft firması ikinci 128’lik kısım için kendine özgü bir kod sayfası kullanıyor ve 135 sayısı bu özel kod sayfasında “ç” karakterine kar¸ılık s geliyor.3 unicode Her ne kadar ascii kodlama sistemi ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri temsil etmek konusunda s yetersiz kalsa da insanlar uzun süre ascii’yi temel alarak çalı¸tılar... Geni¸letilmi¸ ascii ise toplam 256 karakterden olu¸ur. Dolayısıyla “ç” karakteri ikinci 128’lik kısımda yer alır. Aynı komutu GNU/Linux i¸letim siss teminde verdi˘ inizde hiç beklemedi˘ iniz sonuçlar elde edersiniz. 18.. ˙ Isterseniz bir de öteki Türkçe karakterlerin durumunu kontrol edelim: >>> for i in "¸çö˘üı˙": s g I .>>> print ord("ç") 135 >>> print chr(135) ç Gördü˘ ünüz gibi. Yerel ihtiyaçları gidermek s için ise 8. s g g Bu komutu ben Windows kurulu bir bilgisayarda verdim. Ancak ilk 128 karaks s s terden sonra gelen ikinci 128’lik kısım standart bir yapıya sahip de˘ ildir. print i. yukarıdaki çıktı güvenilir de˘ ildir.. Çünkü bu çıktıyı yalnızca Windows’ta elde edebilirsiniz. Ama Microsoft’un kullandı˘ ı 857 numaralı kod sayfası sayesinde bu karakg terler ikinci 128’lik kısma girebilmi¸. O halde gelelim bu “unicode” I¸ ¸ mevzuuna. Simdilik biz konumuza g g ¸ devam edelim. standart ascii tablosu ˙ s g Ingilizce dı¸ındaki s dillere özgü karakter ve simgeleri göstermek konusunda yetersizdir.

unicode. Ne de olsa..org/ adresinden edinebilirsiniz..0’dan itibaren 16-bit sınırlaması kaldırılarak....unicode. Ancak bu iki kod sayfasını aynı metin içinde kullanmanız mümkün de˘ il. dünya üzerinde konu¸ulan dillere ilaveten arkaik s dillerdeki karakterler de temsil edilebilme olana˘ ına kavu¸tu. s g unichr() fonksiyonu ise bir sayının unicode tablosunda hangi kod konumuna kar¸ılık geldi˘ ini s g .. s s Joseph Becker’in 29 A˘ ustos 1988 tarihinde yazdı˘ ı Unicode 88 ba¸lıklı makale. birle¸ik (unified) ve evrensel (universal) bir kodlama biçimi” anlamında kullanmı¸tır. Unicode dilinde kod konumları g g geleneksel olarak “U+xxxx” seklinde gösterilir. Türkçe için 857 numaralı kod sayfasını (veya iso-8859-9 karakter kümesini) kullanabilirsiniz. Bu sayfada yer alan tabloda her karakterin bir kod konumu bulundu˘ unu görüyoruz. ascii’nin ˙ g Ingilizce dı¸ındaki dillere ait karakterleri s göstermekteki yetersizli˘ ini ve herkesin ihtiyacına cevap verebilecek bir sistemin nasıl ortaya g çıkarılabilece˘ ini anlatır. Unicode ve s s bunun tarihi konusunda en ayrıntılı bilgiyi http://www. Unicode kavramı ilk ortaya çıktı˘ ında Ilk s g Joe Becker 16 bit’in dünyadaki bütün dillere ait karakterleri temsil etmeye yetece˘ ini dü¸ünüyg s ordu.pdf adresinden g ula¸abilirsiniz. Ancak unicode için aynı seyi söylemek mümkün s ¸ de˘ il. “unicode” kelimesini ortaya atan ki¸i Joe Becker’dir. Mesela “˘ ” harfinin kod konumu “U+011F”dir. Dolayısıyla “unicode 16-bitlik bir g s sistemdir. Unicode ilk çıktı˘ ında 16-bitlikti. Unicode sisteminde karakterler yerine “kod konumları” (code points) bulunur. ascii’de sistem oldukça basittir. unicode g g s hakkındaki ilk taslak metin olması bakımından önem ta¸ır. Becker bu kelimeyi “benzersiz s s (unique).. s Örne˘ in http://www. ama artık böyle bir sınırlama g g g yok. Mesela “˘ ” harfinin kod konumu 011F’dir. 27 = 128 28 = 256 216 = 65536 Ancak zamanla 16 bit’in dahi tüm dilleri kapsayamayaca˘ ı anla¸ıldı.org/history/unicode88. 16) 287 Python’da chr() fonksiyonuna çok benzeyen unichr() adlı ba¸ka bir fonksiyon daha bulunur. s 1987 yılından itibaren unicode üzerine yapılan yo˘ un çalı¸maların ardından 1991 yılında hem g s “Unicode Konsorsiyum” kurulmu¸ hem de ilk unicode standardı yayımlanmı¸tır. ascii’ye göre farklı bir bakı¸ açısına sahiptir.org/charts/PDF/U0100.” yargısı do˘ ru de˘ ildir. Becker ve Lee Collins ile Apple firmasından Mark Davis böyle bir “evrensel karakter kümesi” olu¸turabilmenin altyapısı üzerinde çalı¸maya s s ba¸ladı. Unicode. ¸ g Esasında bu “011F” bir onaltılık sayıdır. Buna s göre her sayı bir karaktere kar¸ılık gelir. s chr() fonksiyonu bir sayının ascii tablosunda hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ini gösteriyordu. Bu makaleye http://unicode. ˙ unicode standardı 16-bit temel alınarak hazırlanmı¸tır.. Bu tablo Türkçe ve Azerice’nin de dahil oldu˘ u bazı dillere özgü g karakterleri barındırır. g ˙ste bütün bu yetersizlikler “evrensel bir karakter kümesi” olu¸turmanın gereklili˘ ini ortaya I¸ s g çıkardı. Bunun üzerine unicode g s 2. O yüzden g unicode sisteminde “baytlar” üzerinden dü¸ünmek yanıltıcı olacaktır. Becker bu makalede neden unis code gibi bir sisteme ihtiyaç duyuldu˘ unu. 1987 yılında Xerox firmasından Joseph D. Bunun ondalık sayı olarak kar¸ılı˘ ını bulmak için int() s g fonksiyonundan yararlanabilirsiniz: >>> int("011F". Ama bu kod sayfasında Yunanca harfler yer almaz...karakterler kullanmak isterseniz ascii sizi yarı yolda bırakacaktır. Onun için 851 numaralı kod sayfasını veya iso-8859-7 karakter kümesini kullanmanız gerekir.pdf adresindeki “Latin Extended A” adlı g unicode tablosuna bakalım.

Biraz sonra bu “u” s harfinin tam olarak ne i¸e yaradı˘ ını görece˘ iz. E˘ er yukarıdaki kodu ord("˘") seklinde yazarsanız. g s g g ¸ söyle bir hata alırsınız: ¸ >>> ord("˘") g ValueError: chr() arg not in range(256) “˘ ”nin de˘ eri “287” oldu˘ u ve bu sayı da 256’dan büyük oldu˘ u için ord() fonksiyonu normal g g g g olarak bu karakteri gösteremeyecektir. O halde kodumuzu yazag lım: >>> unichr(305) u’\u0131’ . Mesela “ı” harfini s g s alalım. >>> ord(u"ı") 305 Demek ki “ı” harfinin unicode kod konumu 305 imi¸. Burada Python kendi iç i¸g g s leyi¸i açısından “011F”yi “u’\u011F” seklinde gösteriyor. Bu da yalnızca Türk alfabesinde bulunan bir harftir. Ancak bildi˘ iniz gibi bu ondalık bir s g de˘ erdir.gösterir. Çünkü özünde ord() fonksiyonu sadece 0256 aralı˘ ındaki ascii karakterlerle çalı¸ır.. Mesela yukarıda gördü˘ ümüz “287” sayısının hangi kod konumuna kar¸ılık geldi˘ ine g s g bakalım: >>> unichr(287) u’\u011f’ Gördü˘ ünüz gibi “˘ ” harfinin kod konumu olan “011F”yi elde ettik. ˙ Isterseniz elimiz alı¸sın diye “˘ ” dı¸ındaki bir Türkçe karakteri de inceleyelim... Unicode kod konumları ise onaltılık sisteme göre gösterilir. Ama e˘ er siz bu kodu ord(u"˘") seklinde ba¸ına bir g g ¸ s “u” harfi getirerek yaparsanız mutlu mesut ya¸amaya devam edebilirsiniz. Elde etti˘ iniz g bu ondalık sayıyı unichr() fonksiyonuna vererek onaltılık halini ve dolayısıyla unicode kod konumunu elde edebilirsiniz: >>> unichr(287) u’\u011f’ Bu arada ord() fonksiyonunu burada nasıl kullandı˘ ımıza dikkat edin. Simdilik biz yine yolumuza kaldı˘ ımız yerden s g g ¸ g devam edelim... Sadece ord("˘") yazg g mak Python’un hata vermesine sebep olacaktır. Yukarıdaki kodu söyle yazarak do˘ rus ¸ ¸ g dan “˘ ” harfini elde edebilirsiniz: g >>> print unichr(287) ’˘’ g Peki do˘ rudan bir sayı vererek de˘ il de.. Bunun için yine ord() fonksiyonundan yararlanabiliriz: >>> ord(u"˘") g 287 ord() fonksiyonu bir karakterin kod konumunu ondalık sayı olarak verecektir. karakter vererek o karakterin unicode kod konumunu g g bulmak mümkün mü? Elbette.

encode(u"˘". 16) 305 Simdi e˘ er http://www.unicode.x sürümlerinden itibaren varsayılan kodlama biçimi olarak UTF-8’i kullanır. Test etmek g amacıyla bu “0131” sayısının ondalık kar¸ılı˘ ını kontrol edebilece˘ inizi biliyorsunuz: s g g >>> int("0131".unicode.org/charts adresinden ula¸abilirsiniz. Hemen bunu teyit edelim. Python’un 2.x sürümlerinde bu komutun çıktısı ‘ascii’ idi.getdefaultencoding() ’utf-8’ Yukarıda da gösterdi˘ imiz gibi.. Bunlar arasında en yaygın kullanılanı UTF-8’dir ve bu kodlama sistemi GNU/Linux sistemlerinde de standart olarak kabul edilir. "utf-32") g ’\xff\xfe\x00\x00\x1f\x01\x00\x00’ Buradaki unicode. UTF-16 ve UTF-32 gibi kod çözücüler vardır. Bilgisayarların bu kod konumlarını i¸leyeg g s bilmesi için bunların bayt olarak temsil edilebilmesi gerekir. .encode(u"˘". Ancak unicode sadece bu kod kons umlarından ibaret bir sistem de˘ ildir. "utf-16") g ’\xff\xfe\x1f\x01’ >>> unicode. Dedi˘ im gibi..pdf adresindeki unicode tablosuna baka¸ g cak olursanız “ı” harfinin kod konumunun gerçekten de “0131” oldu˘ unu göreceksiniz.encode(u"˘". Kod g çözücüler her kod konumunu alıp farklı bir biçimde kodlarlar.. Burada benim amacım sadece farklı kod çözücülerin karakterleri nasıl kodladı˘ ını g g göstermek. Unicode tablosuna s http://www.org/charts/PDF/U0100. ˙ g Isterseniz bakın. Çünkü unicode sistemindeki kod konumlarının bilgisas yarlarda do˘ rudan depolanması mümkün de˘ ildir.Burada Python’un kendi ekledi˘ i “u’\u” kısmını atarsak “0131” sayısını elde ederiz. Python 3. Do˘ rudan “ı” harfini elde etmek isterseniz söyle bir sey de yazabilirsiniz: g ¸ ¸ >>> print u’\u0131’ ı Unicode sistemi bu kod konumlarından olu¸an devasa bir tablodur. Zaten unicode sistemi sadece bu kod konumlarından g ibaret olsaydı pek bir i¸e yaramazdı..x sürümünde söyle bir komut verelim: ¸ >>> import sys >>> sys. "utf-8") g ’\xc4\x9f’ >>> unicode. Ufak bir örnek yapalım: >>> unicode. Python programlama dili de 3. bu kod çözücüler içinde en gözde olanı utf-8’dir ve bu çözücü g GNU/Linux’ta da standarttır.encode() yapısına kafanızı takmayın.. Biraz sonra bunları iyice inceleyece˘ iz.. s Unicode sistemi içinde UTF-8. ˙ste unicode denen sistem bir de I¸ bu kod konumlarını bilgisayarların i¸leyebilmesi için bayta çeviren “kod çözücülere” sahiptir.

unicode dizileri. karakter dizilerinin ba¸ına bir “u” harfi getirilerek kolayca g s elde edilebiliyor... O yüzden isterseniz derdimizi bir örnekle anlatmaya çalı¸alım. “ı¸ık” kelimesini etkile¸imli kabukta g ¸ g s s yazacak olursanız sorunun nerede oldu˘ unu görebilirsiniz: g >>> "ı¸ık" s ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ . g s g s g Python’da karakterlere ili¸kin iki farklı tip bulunur: “karakter dizileri” (strings) ve “unicode s dizileri” (unicode strings). Peki bir karakter dizisini “unicode” olarak tanımlamanın bize ne faydası var? Bir örnek bin söze bedeldir!. Bu bölümün en ba¸ında bahsetti˘ imiz makalede de söyledi˘ imiz gibi s g g len() fonksiyonu aslında bir karakter dizisinde kaç karakter oldu˘ una bakmaz. g g konusunu i¸lemeye. s Simdi sıra geldi Python’daki unicode deste˘ i ¸ g Esasında unicode konusundan bahsederken bunun Python’a yansımasının bir kısmını da görmedik de˘ il. “ı¸ık” kelimesinde sadece dört karakter bulundu˘ u halde len() fonksiyonu g s g “7” sonucunu veriyor.. Örne˘ in unichr() fonksiyonunu kullanarak bir kod konumunun hangi karakg g tere kar¸ılık geldi˘ ini bulabilece˘ imizi ö˘ rendik: s g g g >>> print unichr(351) s ¸ Ancak daha önce söyledi˘ imiz seyler parça parça bilgiler içeriyordu.. Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> "elma" Hemen kontrol edelim: >>> type("elma") <type ’str’> Su ise bir unicode dizisidir: ¸ >>> u"elma" Bunu da kontrol edelim: >>> type(u"elma") <type ’unicode’> Gördü˘ ünüz gibi. Suna bir bakın: s ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> len(kardiz) 7 Gördü˘ ünüz gibi. Bu bölümde ise “gerçek g ¸ hayatta” unicode ve Python’u nasıl ba˘ da¸tıraca˘ ımızı anlamaya çalı¸aca˘ ız.˘ 18.4 Python’da unicode Destegi ascii ve unicode’nin ne oldu˘ unu ö˘ rendik.. Bu fonksiyonun g ilgilendi˘ i sey o karakter dizisinin içerdi˘ i bayt sayısıdır.

.. Veya daha önce söyledi˘ imiz gibi. ˙ Isterseniz biraz önce yaptı˘ ımız gibi u”ı¸ık” adlı unicode g s dizisini etkile¸imli kabukta yazarak durumu daha net görmeyi tercih edebilirsiniz: s >>> u"ı¸ık" s u’\u0131\u015f\u0131k’ Bu çıktıda görünen “unicode kod konumları”na özellikle dikkat edin. Ama tabii bu daha i¸in ufak bir boyutu.. Bir de suna bakın: s s s ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> print kardiz. “ı¸ık” karakter dizisini unicode olarak tanımladı˘ ımızda Python bu dizideki g s g gerçek karakter sayısını verecektir.upper() I¸IK S . Python bu kod konumlarını birer baytmı¸ gibi görecektir. “x9f”. E˘ er unicode tablosunu açıp bakarsanız. Dolayısıyla burada len() fonksiyonunun “4” çıktısı vermesini bo¸una beklememek s lazım. “xb1”. “xc4”.upper() ı¸ıK s Gayet ba¸arısız bir sonuç! Karakter dizilerinin metotlarından biri olan upper() metodu sadece s “k” harfini büyütebildi. Geri kalan harfleri ise oldu˘ u gibi bıraktı. Ama artık siz bu sorunun g üstesinden nasıl gelebilece˘ imizi az çok tahmin ediyorsunuzdur: g >>> unidiz = u"ı¸ık" s >>> print unidiz.. su yolu da s g g ¸ kullanabilirsiniz: >>> ord(u"\u0131") 305 >>> unichr(305) u’\u0131’ >>> print unichr(305) ı Ya da bu üç a¸amayı tek adımda halletmek de isteyebilirsiniz: s >>> print unichr(ord(u"\u0131")) ı Demek ki karakter dizilerini “unicode” olarak tanımlamak programlarımızın çalı¸ması açısından s hayati önem ta¸ıyabiliyormu¸. bu kod konumlarının s g hangi harflere kar¸ılık geldi˘ ini görebilirsiniz.Burada “xc4”. “xb1” ve “k” seklinde gösterilen toplam 7 baytlık bir ¸ veri var. Bir de suna bakın: ¸ >>> unidiz = u"ı¸ık" s >>> len(unidiz) 4 Gördü˘ ünüz gibi. “xc5”.

Orada da dedi˘ imiz gibi. programlarınıza unicode g s deste˘ i vermi¸ oluyorsunuz.org/peps/pep-0263. yazdı˘ ımız programın “utf-8” ile kodlanmasını sa˘ lıyoruz. Python’da unicode dizileri olu¸turmanın en kolay yolu. söyle bir örnek vermi¸tik: s ¸ s print "Türkçe karakterler: ¸çö˘üıI" s g Dedik ki. Dolayısıyla e˘ er Windows g kullanıyorsanız yukarıdaki satırı söyle yazmanız gerekebilir: ¸ #-*-coding: cp1254-*- Yazaca˘ ınız betiklerin en ba¸ına yukarıdaki gibi bir satır koyarak. but no encoding declared. unicode sistemleri içindeki kod konumlarının bilgisayarlar açısından pek bir sey ¸ ifade etmedi˘ ini. "w") >>> f. e˘ er bu satırı bir metin dosyasına yazıp kaydeder ve ardından bu programı çalı¸tırırg s sanız söyle bir hata mesajı alırsınız: ¸ SyntaxError: Non-ascii character ’\xfc’ in file deneme. g Biliyoruz ki. karakter dizilerinin ba¸ına s s bir adet “u” harfi eklemektir: >>> uni_diz = u"ı¸ık" s Bu unicode dizisini etkile¸imli kabukta yazdırdı˘ ımız zaman söyle bir çıktı elde ediyoruz: s g ¸ >>> uni_diz u’\u0131\u015f\u0131k’ Burada gördü˘ ünüz sey bir bayt dizisi de˘ ildir..txt". unicode konusundan söz ederken unicode sistemi içinde bazı kod çözücülerin yer aldı˘ ını söylemi¸tik. “utf-8” de bu kod çözücülerden biri ve en gözde g s g olanıdır. ˙ g s g s Isterseniz biraz da bunun ne demek oldu˘ unu anlamamıza yardımcı olacak birkaç örnek yapalım. see http://www. s Hatırlarsanız. Ancak Windows’ta utfs 8 yerine “cp1254” adlı özel bir kod çözücü kullanmanız gerekebilir. ˙ Isterseniz deneyelim: >>> f = open("deneme.4. Dolayısıyla bu unicode dizisi bu haliyle bilgisayarda depolanamaz..˘ 18. Python derslerinin ta en ba¸ından beri g s yazdı˘ ımız bir satır.py on line 1.write(uni_diz) Bu kodlar söyle bir hata verecektir: ¸ . Yazdı˘ ınız o satır sayesinde Python kendi varsayılan kod çözücüsü g s g olan “ascii”yi kullanarak programınızın çökmesine sebep olmak yerine. bizim yukarıdaki gibi bir hata almamızı engelleyecektir: g #-*-coding: utf-8-*- Hatırlarsanız. g g Böylelikle programımız içinde geçen ascii dı¸ı karakterler çıktıda düzgün gösterilebilecektir. s GNU/Linux sistemlerinde “utf-8” kodlaması her zaman i¸e yarayacaktır. sizin belirledi˘ iniz g kod çözücü olan utf-8’i (veya cp-1254’ü) kullanarak programlarınızın içinde rahatlıkla ˙ Ingilizce dı¸ındaki karakterleri de kullanmanıza müsaade edecektir. Yukarıdaki satır yardımıyla.html for details Esasında biz bu hatanın üstesinden nasıl gelebilece˘ imizi daha önceki derslerimizde g edindi˘ imiz bilgiler sayesinde çok iyi biliyoruz. bunların bilgisayarlarda depolanabilmesi için öncelikle uygun bir kod çözücü g yardımı ile bilgisayarın anlayabilece˘ i baytlara dönü¸türülmesi gerekti˘ ini söylemi¸tik.python. Burada gördü˘ ümüz sey bir dizi unicode kod g ¸ g g ¸ konumudur.1 Python Betiklerinde unicode Destegi Bu bölümün ba¸ında ascii konusundan bahsederken.

Ancak bug rada bulunan Türkçe karakterler nedeniyle ascii kod çözücüsü bu karakterleri çözemez ve programın çökmesine yol açar. Bunu yaparken de tabii ki varsayılan kod çözücüsü olan “ascii”yi kullanmayı dener. “ascii” tablosunda bulunan karakterler unicode sisteminde de aynı sekilde yer aldı˘ ı için. Aynı seyi “unicode()” adlı bir fonksiyonu g s ¸ kullanarak da yapabiliriz: >>> unicode("elma") >>> type(unicode("elma")) <type ’unicode’> Burada dikkat etmemiz gereken önemli bir nokta var. unicode dizilerini ¸ depolayabilmek için öncelikle bunları uygun bir kod çözücü yardımıyla bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime getirmektir. 18. ascii. E˘ er s g “uni_diz” adlı de˘ i¸kende sadece ˙ gs Ingilizce karakterler olsaydı.Traceback (most recent call last): File "<stdin>". “ascii”nin kendisi unicode sistemi içinde yer almasa da. “unicode()” adlı fonksiyon ikinci (ve hatta üçüncü) bir parametre daha alır. unicode ve bunların Python’la ili¸kisi konusunda temel bilgileri edindi˘ imize göre s g Python’daki unicode deste˘ inin biraz daha derinlerine inmeye ba¸layabiliriz.2 unicode() Fonksiyonu Hatırlarsanız Python’da bir unicode dizisi olu¸turmak için karakter dizisinin ba¸ına bir adet s s “u” harfi getirmemizin yeterli olaca˘ ını söylemi¸tik. Python bunları ascii yardımıyla bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime çevirir ve rahatlıkla dosyaya yazdırabilirdi.4. line 1.. burada kullandı˘ ımız ¸ g g “unicode()” fonksiyonu bir karakter dizisini “ascii” ile kodlamamıza da müsaade eder: >>> unicode("elma".. Önce ikinci parametrenin ne oldu˘ una bakalım: g >>> unicode("elma". "ascii") Esasında e˘ er unicode() fonksiyonunun ikinci parametresini belirtmezseniz Python otomatik g olarak sizin “ascii”yi kullanmak istedi˘ inizi varsayacaktır: g >>> unicode("elma") Peki karakter dizilerini bu sekilde kodlamak ne i¸imize yarar? Bunu anlamak için söyle bir ¸ s ¸ örnek verelim: >>> a = "¸ırınga" s >>> print a. unicode kod konumlarından olu¸mu¸ bir diziyi bilgisayara kaydetmek istedi˘ imizde s s g olanca iyi niyetiyle bu kod konumlarını bilgisayarın anlayabilece˘ i bir biçime dönü¸türmeye g s çalı¸ır.upper() s ¸ıRıNGA . Bunun için isg s terseniz öncelikle unicode ile ilgili metotlara bir göz atalım. "utf-8") Burada “elma” adlı karakter dizisini “utf-8” adlı kod çözücüyü kullanarak bir unicode dizisi haline getirdik. in <module> UnicodeEncodeError: ’ascii’ codec can’t encode characters in position 0-2: ordinal not in range(128) Python. Ama biz simdilik g g g ¸ yine yolumuza devam edelim. Biraz sonra bunu nasıl yapaca˘ ımızı görece˘ iz. Bu yüzden bizim yapmamız gereken sey.

. E˘ er burada g g unicode() fonksiyonunu ikinci parametre olmadan ça˘ ırırsanız hata mesajı alırsınız: g >>> b = unicode(a) UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Daha önce de dedi˘ imiz gibi. Önce basit olanını görelim: >>> a = u"¸ırınga" s >>> print a. Python’un herhangi bir ters durumda. “¸” ve “ı” harflerini düzgün görüntüleyebilmek için bizim s “utf-8” adlı kod çözücüsünü kullanmamız gerekiyor. “ignore” ve “replace”. içindeki Türkçe karakg terlerden ötürü “¸ırınga” kelimesini büyütemedi.. "ascii"..upper() S ¸IRINGA Burada daha en ba¸tan “¸ırınga” karakter dizisini unicode olarak tanımladık. Bu kelimeyi düzgün bir sekilde büyütebilmek s ¸ için iki yöntem kullanabilirsiniz. ters durumlarda Python size bir hata mesajı gösterir.upper() S ¸IRINGA unicode() fonksiyonu karakterleri daha esnek bir biçimde kodlamamızı sa˘ lar. Bu i¸lemi. karakter dizilerinin metotlarından biri olan upper(). “errors”un varsayılan de˘ eri “strict”tir. O yüzden. Bu sebeple Python çözülemeyen karakterleri tamamen ortadan kaldırıyor.. errors = "strict") UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Gördü˘ ünüz gibi. Bu parametre üç farklı de˘ er alır: “strict”... unicode() adlı fonksiyon üçüncü bir parametre daha alır. Çünkü g g “errors” adlı parametrenin varsayılan de˘ eri “strict”tir. g Peki “replace” de˘ eri ne i¸e yarıyor? Hemen bakalım: g s .upper() RNGA Burada “ignore” de˘ eri. Peki ya ba¸taki karakter dizisini s s de˘ i¸tirme imkanımız yoksa ne olacak? ˙ste bu durumda ikinci yolu tercih edebiliriz: gs I¸ >>> a = "¸ırınga" s >>> b = unicode(a. çözülemeyen karakteri es g geçmesini sa˘ lıyor. "utf-8") >>> print b.Gördü˘ ünüz gibi. Önce “ignore”nin ne yaptı˘ ına bakalım: g g >>> b = unicode(a. karaks s s ter dizisinin ba¸ına sadece bir “u” harfi getirerek yaptık. Dedi˘ imiz g s s g g gibi. ikinci parametrenin belirtilmemesi durumunda Python “ascii” kod g çözücüsünü kullanacaktır. biraz önce aldı˘ ımız hatanın aynısını almamıza sebep oldu bu kod. Bu parametre. errors = "ignore") >>> print b. Hemen bir g g örnek verelim: >>> b = unicode(a. "ascii". Dolayısıyla e˘ er “errors” parametresini hiç kullang g mazsanız. kullanılan kod çözücünün. Bu parametre “strict” dı¸ında s “ignore” ve “replace” adlı iki de˘ er daha alabilir. Peki “strict” ne anlama geliyor? E˘ er g g “errors” adlı parametreye de˘ er olarak “strict” verirsek. bazı karakterleri düzgün kodlayamaması durumunda Python’un ne yapması gerekti˘ ini belirler. kullanılan kod çözücünün düzgün kodg layamadı˘ ı karakterlerle kar¸ıla¸ıldı˘ ında Python bize bir hata mesajı gösterecektir.

"w") f. Bu kısımda ¸ ö˘ rendi˘ imiz unicode() fonksiyonu da kod konumlarını dosyaya kaydetmemizi sa˘ lamaya g g g yetmeyecektir: >>> >>> >>> >>> kardiz = "ı¸ık" s unikod = unicode(kardiz.write(unikod) Bu kodlar su hatayı verir: ¸ Traceback (most recent call last): File "<stdin>". ya da söyle bir kod yazacaksınız: ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("Bir parola belirleyiniz: ") print "Parolanız %s karakter içeriyor!"%len(unicode(a. e˘ er kullanıcılarınızın girdi˘ i karakterlerin sayısına göre g ¸ g g i¸lem yapan bir uygulama yazıyorsanız ya kullanıcılarınızı “ascii” dı¸ında karakter girmemeye s s zorlayacaksınız..) s g Bu anlattı˘ ımız konu ile ilgili olarak söyle basit bir örnek verebiliriz: g ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("herhangi bir karakter yazınız: ") print a.. line 1. "utf-8".. errors = "replace") >>> print b.. errors = "replace"). Artık kullanıcılarımız ˙ s Ingiliz alfabesindeki harflerin dı¸ında bir harf girdiklerinde de programımız düzgün çalı¸acaktır.. "ascii". tanıns s mayan bir karakter girmesi ihtimaline kar¸ılık da “errors” parametresine “replace” de˘ erini s g verdik.upper() ????R??NGA Burada da Python çözülemeyen karakterlerin yerine soru i¸aretleri yerle¸tirdi.upper() E˘ er kodlarımızı bu sekilde yazarsak istedi˘ imiz sonucu elde edemeyiz. E˘ er Python’un s s g her karakter yerine neden iki soru i¸areti koydu˘ unu merak ediyorsanız. Python ekranda g ¸ g girdi˘ imiz Türkçe karakterleri bu sekilde düzgün büyütemeyecektir. Yukarıdaki kodların çalı¸g ¸ s ması için söyle bir sey yazmalıyız: ¸ ¸ #-*-coding:utf-8-*a = raw_input("herhangi bir karakter yazınız: ") print unicode(a. in <module> UnicodeEncodeError: ’ascii’ codec can’t encode characters in position 0-2: ordinal not in range(128) . "utf-8". Kullanıcının.>>> b = unicode(a. bu bölümün en s g ba¸ında ba˘ lantısını verdi˘ imiz makaleyi inceleyebilirsiniz (ipucu: len() fonksiyonunu kullas g g narak “¸ırınga” kelimesindeki Türkçe karakterlerin uzunlu˘ una bakın. g Simdi tekrar unicode kod konumlarını dosyaya kaydetme meselesine dönelim. Yukarıdaki örne˘ e benzer sekilde. errors="replace")) E˘ er burada bir unicode dizisi olu¸turmazsanız ölçmeye çalı¸tı˘ ınız karakter uzunlu˘ u bekg s s g g ledi˘ iniz gibi çıkmayacaktır. "utf-8") f = open("deneme.upper() Böylece unicode’ye duyarlı bir program yazmı¸ olduk.txt"..

Bu fonksiyonun yaptı˘ ı s s g sey bir karakter dizisini kod konumları seklinde temsil etmekten ibarettir.... E˘ er “utf-8” g g veya ba¸ka bir kod çözücü kullanarak ikinci parametreyi de girersek Python burada bize bir s hata mesajı gösterecektir. ¸ Mesela bu kod konumunu “utf-8” ile kodlamayı tercih edebilirsiniz: >>> kod_konumu = unicode(u"¸") s >>> utfsekiz = kod_konumu. "utf-8") f = open("deneme.3 encode() ve decode() Metotları Hatırlarsanız.txt". unicode sisteminde her bir karakterin bir kod konumuna sahip oldu˘ unu g söylemi¸tik. Karakterlerin kod konumlarını ya unicode tablolarına bakarak. Tekrar tekrar söyledi˘ imiz gibi.encode("utf-8") Burada encode() adlı bir metottan yararlandı˘ ımıza dikkat edin. "utf-8") unibayt = unicode. 18.. E˘ er özgün kod s g konumunu tekrar elde etmek isterseniz bu kez decode() adlı ba¸ka bir metottan yararlans abilirsiniz: >>> utfsekiz.. ya da Python’daki s ord() ve unichr() fonksiyonlarını kullanarak bulabilece˘ inizi biliyorsunuz.decode("utf-8") u’\u015f’ ˙ste Python’da asıl dönü¸türme i¸lemlerini yapanlar bu encode() ve decode() adlı metotlardır. bu kod konumu esasında bilgisayarlar için çok fazla sey ifade g ¸ etmez. "utf-8") >>> unikod u’\u0131\u015f\u0131k’ Burada gördü˘ ümüz sey bayt de˘ il unicode kod konumlarıdır. "w") . g Böylece unicode kod konumunu “utf-8” kod çözücüsü ile kodlamı¸ oldunuz. Mesela: g >>> unichr(ord(u"¸")) s u’\u015f’ Benzer bir seyi unicode() metodunu kullanarak daha da kolay bir sekilde yapabilirsiniz: ¸ ¸ >>> unicode(u"¸") s u’\u015f’ Burada unicode() fonksiyonunu tek parametreyle kullandı˘ ımıza dikkat edin. unicode() fonksiyonu içinde g ¸ g kullandı˘ ımız utf-8 çözücüsünün görevi ise “ı¸ık” kelimesini Python’un do˘ ru okumasını sa˘ lag s g g maktır. I¸ s s Dolayısıyla artık söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ >>> >>> >>> >>> kardiz = "ı¸ık" s unikod = unicode(kardiz.encode(unikod.Çünkü unicode() fonksiyonu da aslında bir dönü¸türme i¸lemi yapmaz. Bunların bir sey ifade edebilmesi için bir kod çözücü vasıtasıyla kodlanması gerekir.. Bunu su sekilde ¸ ¸ ¸ ¸ teyit edebilirsiniz: >>> kardiz = "ı¸ık" s >>> unikod = unicode(kardiz.4.

>>> f. ¸ s Su da bir unicode dizisidir: ¸ >>> unidiz = u"ı¸ık" s Bu unicode dizisi. Ayrıca len() fonksiyonu da bir karakter dizisindeki karakter sayısını de˘ il bayt g sayısını veriyor. “kardiz” adlı de˘ i¸keni etkile¸imli kabukta yazdırırsak baytları temsil eden karakterleri tek tek gs s görebiliriz: >>> kardiz ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ Su ise bir unicode dizisidir: ¸ >>> unidiz = u"elma" Gördü˘ ünüz gibi. Yapmamız gereken tek g s sey karakter dizisinin ba¸ına bir “u” harfi getirmek. len() fonksiyonu g her bir kod konumunu bir baytmı¸ gibi de˘ erlendirecektir: s g .close() Bu kısmı kısaca özetleyecek olursak söyle söyleyebiliriz: ¸ Python’da karakterlere ili¸kin iki farklı tip bulunur: karakter dizileri ve unicode dizileri s Mesela su bir karakter dizisidir: ¸ >>> kardiz = "elma" Bu karakter dizisi 4 baytlık bir veri içerir: >>> len(kardiz) 4 Su da bir karakter dizisidir: ¸ >>> kardiz = "ı¸ık" s Bu karakter dizisi ise 7 baytlık bir veri içerir: >>> len(kardiz) 7 Buradan çıkan sonuca bakarak karakter dizisi ile bayt sayısının aynı sey olmadı˘ ını anlamı¸ ¸ g s oluyoruz. karakter dizilerinin aksine baytlardan de˘ il unicode kod konumlarından g olu¸ur. Python’da unicode dizisi olu¸turmak oldukça kolay.write(unibayt) >>> f. E˘ er yukarıdaki unicode dizisini etkile¸imli kabukta yazdıracak olursanız bu unicode s g s kod konumlarını görebilirsiniz: >>> unidiz u’\u0131\u015f\u0131k’ E˘ er len() fonksiyonunu bu unicode dizisi üzerine uygulayacak olursanız.

g s s Python’da “unicode”ye ili¸kin bazı önemli modülleri de incelemeye geçebiliriz. UTF-16 ve UTF-32 gibi kod çözücüler vardır. s Artık 18. Bu kod çözücüleri içinde en esnek ve yaygın olanı utf-8 adlı kod çözücüdür. Python’da kod konumlarını bayta çevirmek için encode() adlı bir metottan yararlanabiliriz: >>> unidiz.encode("utf-8") ’\xc4\xb1\xc5\x9f\xc4\xb1k’ Unicode kod konumları bayta çevrildikten sonra artık bir unicode dizisi de˘ il.lookup("LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE") u’\u011f’ Bir de suna bakalım: ¸ .4. E˘ er g g isterseniz bu ismi ve lookup() metodunu kullanarak söz konusu karakterin unicode kod konumuna da ula¸abilirsiniz: s >>> unicodedata.decode("utf-8") u’\u0131\u015f\u0131k’ Yukarıdaki i¸lem sununla aynıdır: s ¸ >>> unicode(kardiz. Bu kod çözücülerin her biri.. Unicode sistemi içinde UTF-8.4 unicodedata Modülü Bu modül unicode veritabanına eri¸erek. s g Küçük bir örnek verelim: >>> import unicodedata >>> unicodedata.name(u"˘") g ’LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE’ “˘ ” harfinin unicode sistemindeki uzun adı “LATIN SMALL LETTER G WITH BREVE”dir. "utf-8") u’\u0131\u015f\u0131k’ Böylece Python’daki “unicode” deste˘ ine ili¸kin en önemli metotları görmü¸ olduk.encode("utf-8") <type ’str’> E˘ er bir karakter dizisini unicode kod konumları ile temsil etmek isterseniz decode() metog dundan yararlanabilirsiniz: >>> kardiz. karakter dizisi g olur: >>> type(unidiz. bu veritabanındaki bilgileri kullanmamızı sa˘ lar.>>> len(unidiz) 4 Kod konumlarının bir i¸e yarayabilmesi için bunların uygun bir kod çözücü yardımıyla bayta s çevrilmeleri gerekir.. kod konumlarını farklı bir biçimde ve boyutta bayta çevirir.

.5 codecs Modülü Bu modül Python’da bir dosyayı.txt". Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ e göre “˘ ” harfinin kategorisi “L1” yani “Latin-1”.close() Elbette codecs modülünün open() metodunu sadece yeni dosya olu¸turmak için de˘ il.>>> unicodedata. “r”. kod çözücüyü de belirterek açmamızı sa˘ lar: g import codecs f = codecs.open("deneme. dosya i¸lemleri konusunu i¸lerken s s s gördü˘ ümüz open() metoduyla birbirine çok benzer.. encoding="utf-8") for i in f: print i Böylece dosya içindeki ascii dı¸ı karakterleri do˘ ru görüntüleyebiliriz. Bu metot.write(u"ı¸ık") s f. yukarıdaki encode() metodunu kullanarak yaptı˘ ımız dosyaya yazma i¸lemini g s biraz daha kolayla¸tırabilir: s >>> >>> >>> >>> import codecs f = codecs. "w".4. s g Ayrıca bu metot. “a” gibi kiplerde açabilirsiniz.txt".category(u"˘") g ’L1’ category() metodu ise bir unicode dizisinin unicode sistemindeki kategorisini gösteriyor.open() metodunda da dosyaları “w”. "r". g Tıpkı o metotta oldu˘ u gibi g codecs. g g g 18.. s g her türlü dosya i¸leminde kullanabilirsiniz. encoding="utf-8") f.open("unicode.

bol bol alı¸tırma yapmanız durumunda düzenli ifadeleri kavramak o kadar da s zorlayıcı olmayacaktır. g gs Genel bir kural olarak.’ ˙ste onların s s ¸ I¸ bir sorunu daha vardır artık. örne˘ in. Bu veriler. ¸ s 289 . düzenli ifadeleri kullanarak neler yapabiliriz? Çok genel bir ifadeyle. Bunun dı¸ında. kodların her tarafı if deyimleriyle dolg s s s s mu¸sa. s s s Ama bu durumda Jamie Zawinski’nin su sözünü de aklınızdan çıkarmayın: “Bazıları. Hatta düzenli ifadelerin Python içinde ayrı bir dil olarak dü¸ünülmesi gerekti˘ ini söyleyenler dahi vardır. düzenli g ¸ ifadelerin nimetlerinden yararlanabilecek düzeye gelmek de biraz kan ve gözya¸ı istiyor. düzenli ifadeleri kullanmam gerekiyor. çok sayıda belge üzg s g erinde tek hareketle istedi˘ imiz de˘ i¸iklikleri yapabiliriz. Hem zaten biz de bu sayfalarda bu “sevimsiz” konuyu g olabildi˘ ince sevimli hale getirmek için elimizden gelen çabayı gösterece˘ iz..“ Ba¸ta da söyledi˘ im gibi. o anda yapmak istedi˘ imiz sey için yeterli geliyorsa mutg ¸ laka o metotları kullanmalıyız. toplu halde görmek g istedi˘ imiz web adreslerinin bir listesi olabilir. s Peki. Unutmayın. Örne˘ in bir web sitesinde g g da˘ ınık halde duran verileri bir çırpıda ayıklayabiliriz. Çünkü karakter dizisi metotları. i¸te o noktada artık düzenli ifadelerin dünyasına adım atmanız gerekiyor olabilir. g g elle yapılması saatler sürecek bir i¸lemi saliseler içinde yapabildi˘ inizi gördü˘ ünüzde eminim s g g düzenli ifadelerin ne büyük bir nimet oldu˘ unu anlayacaksınız. bir sorunla ¸ kar¸ı kar¸ıya kaldıklarında söyle der: ‘Evet. düzenli ifadeler ne kadar u˘ ra¸tırıcı olsa da programcının g s en önemli silahlarından biridir. E˘ er g g Python’daki karakter dizisi metotları. hatta basit bir i¸lemi gerçekle¸tirmek için yazdı˘ ınız kod sayfa sınırlarını zorlamaya s s s g ba¸lamı¸sa.. Hatta düzenli ifadeleri ö˘ rendikten sonra onsuz geçen yıllarınıza g acıyacaksınız. düzenli ifadeler bize zorlukları unutturacak kadar büyük kolaylıklar s g sunar. Düzenli ifadeleri ö˘ rendikten sonra. düzenli ifadelere kıyasla hem daha basit. düzenli ifadelerden kaçabildi˘ imiz müddetçe kaçmamız gerekir. hem de çok daha hızlıdır. s g Bütün zorluklarına ra˘ men programlama deneyimimizin bir noktasında mutlaka kar¸ımıza g s çıkacak olan bu yapıyı ö˘ renmemizde büyük fayda var. Simdi lafı daha fazla uzatmadan i¸imize koyulalım. mesela. Emin olun yüzlerce dosya üzerinde tek tek elle de˘ i¸iklik yapmaktan daha zor de˘ ildir gs g düzenli ifadeleri ö˘ renip kullanmak. Ama bir noktadan sonra karakter dizilerini kullanarak yazdı˘ ınız kodlar iyice karma¸ıkla¸maya ba¸lamı¸sa. Sizin de çaba g g göstermeniz. Tabii her güzel sey gibi. bu yapıyı kullanarak metinleri veya karakter dizilerini parma˘ ımızda oynatabiliriz..BÖLÜM 19 Düzenli ˙fadeler (Regular I Expressions) Düzenli ifadeler Python programlama dilindeki en çetrefilli konulardan biridir..

s Bu arada yukarıdaki yardım bölümünden çıkmak için klavyedeki q dü˘ mesine basmanız g gerekir. Biz bütün bu i¸lemleri match() s s s metodunu kullanarak yapabiliriz: . bu yardım dosyaları pek i¸inize yaramayacaktır. Diyelim ki elimizde söyle bir karakter dizisi var: g s ¸ >>> a = "python güçlü bir programlama dilidir. düzenli ifadeleri kullanabilmemiz için de öncelikle bu re modülünü içe aktarmamız gerekecek." Varsayalım ki biz bu karakter dizisi içinde “python” kelimesi geçip geçmedi˘ ini ö˘ renmek isg g tiyoruz. s match() metodunu tarif etmek yerine. E˘ er isterseniz. öncelikle bir düzenli ifade kalıbı olu¸turup. Biz bu sayfada ve ilerleyen g sayfalarda.1 Düzenli ˙fadelerin Metotları I Python’daki düzenli ifadelere ili¸kin her sey bir modül içinde tutuluyor. Dolayısıyla e˘ er ˙ g Ingilizce bilmiyorsanız. sys modülünde. Su halde silahımızın özelliklerine bakalım. isterseniz bir örnek yardımıyla bu metodun ne i¸e s yaradı˘ ını anlamaya çalı¸alım. returning a match object. Bu modülün adı re.1. Düzenli ifadeleri bu örne˘ e g uygulayabilmek için yapmamız gereken sey. Ne yazık ki. Tkinter modülünde ve öteki bütün modüllerde oldu˘ u g gibi. flags=0) Try to apply the pattern at the start of the string. Python’un yardım dosyaları hep ˙ Ingilizce. Ve bunu da düzenli ifadeleri kullanarak yapmak istiyoruz. Bu i¸lemi nasıl yapaca˘ ımızı çok iyi biliyorsunuz: s g >>> import re Bir önceki bölümde söyledi˘ imiz gibi. 19. re modülü içinde epey metot/fonksiyon var.1 match() Metodu Bir önceki bölümde metotlar hakkında yardım almaktan bahsederken ilk örne˘ imizi match() g metoduyla vermi¸tik.19. or None if no match was found. yukarıdaki metotların/fonksiyonların en sık kullanılanlarını size olabildi˘ ince yalın g bir sekilde anlatmaya çalı¸aca˘ ız. o halde match() metodu ile devam edelim.match) Help on function match in module re: match(pattern. daha ¸ s sonra bu kalıbı yukarıdaki karakter dizisi ile kar¸ıla¸tırmak. s ¸ Tıpkı os modülünde. su komutu kullanarak yukarıdaki metot¸ s g g ¸ lar/fonksiyonlar hakkında yardım da alabilirsiniz: >>> help(metot_veya_fonksiyon_adı) Bir örnek vermek gerekirse: >>> help(re. s Gördü˘ ünüz gibi. düzenli ifadeler bir programcının en önemli silahlarından g biridir. Etkile¸imli kabukta su kodu yazıyoruz: s ¸ >>> dir(re) Tabii yukarıdaki dir(re) fonksiyonunu yazmadan önce import re seklinde modülümüzü içe ¸ aktarmı¸ olmamız gerekiyor. string. Yani bu yapının bize sundu˘ u araçları söyle ¸ g ¸ bir listeleyelim.

match() metodu bize olumsuz yanıt veriyor.match("Java". Bir de suna bakalım: gs s s ¸ .match("güçlü". ENTER tu¸una bastıktan sonra None çıktısı geldi. g s s g Biraz kafa karı¸tırmak için söyle bir örnek verelim: s ¸ >>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re.match("python". gs g s s s g Python match() metodu yardımıyla aradı˘ ımız seyi e¸le¸tirdi˘ i zaman bir e¸le¸me nesnesi g ¸ s s g s s (match object) döndürüyor. Bunu söyleme tarzı da yukarıdaki gibi. Klavyede ENTER tu¸una bastıktan sonra kar¸ımıza söyle bir çıktı gelecek: s s ¸ <_sre. Çünkü g s s match() metodu yardımıyla yaptı˘ ımız sey aslında bir e¸le¸tirme i¸lemidir (match kelimesi ˙ g ¸ s s s Ingilizce’de e¸le¸mek anlamına geliyor). ˙ g Ikinci argümanımız ise (yani parantez içindeki ikinci de˘ er).. Aslında bu normal. Yukarıdaki çık¸ g ¸ g tıda gördü˘ ümüz ifadeye Python’cada e¸le¸me nesnesi (match object) adı veriliyor.a) Burada. g s a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisi ile e¸le¸miyormu¸. aradı˘ ımız seyi buldu˘ u. Aslında biz görmesek de Python s g burada None çıktısı veriyor. Çünkü match() metodu bir karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakar.>>> re. s s g g ¸ karakter dizisi içinde bulunmu¸. düzenli ifade kalıbının karakter dizisi ile e¸le¸ti˘ i anlamına geliyor. Python bize burada ne buldu˘ unu söylemiyor.a) ifadesi aracılı˘ ıyla python s s s s g g ifadesi ile a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisinin e¸le¸ip e¸le¸medi˘ ini sorguluyoruz. a) Burada a de˘ i¸keninde “güçlü” ifadesi geçti˘ i halde match() metodu bize bir e¸le¸me gs g s s nesnesi döndürmedi.match("python". Bir de su örne˘ e bakalım: ¸ g >>> re. Biz burada python düzenli ifadesinin a de˘ i¸keniyle s s gs e¸le¸ip e¸le¸medi˘ ine bakıyoruz. hazırladı˘ ımız kalıbı kendisiyle e¸le¸tirece˘ imiz karakter dizisi g g s s g olacaktır. o zaman da None de˘ erini döndürüyor. Bizim gs g s s s s g örne˘ imizde python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u karakter dizisi ile e¸le¸ti˘ i için bize bir e¸le¸me g gs g s s g s s nesnesi döndürülüyor. Bize söyledi˘ i s g g tek sey.match("Java". Aslında match() metodunun yaptı˘ ı bu i¸i.match("güçlü". Buradan çıkardı˘ ımız sonuca göre. Yani Python güçlü bir dildir ifadesini tutan a de˘ i¸kenine s gs re. Düzenli ifade kalıpları match() ¸ s metodunun ilk argümanıdır (yani parantez içindeki ilk de˘ er).a) None Gördü˘ ünüz gibi.a) gibi bir fonksiyon uyguladı˘ ımızda. Demek ki Java ifadesi. karakter dizilerinin split() metodu yardımıyla da g s yapabiliriz: >>> a. python seklinde bir düzenli ifade kalıbı olu¸turduk.a) Burada ENTER tu¸una bastı˘ ımızda hiç bir çıktı almıyoruz. Yani re. match() metodu a de˘ i¸keninin g gs yalnızca en ba¸ına bakaca˘ ı için ve a de˘ i¸keninin en ba¸ında “güçlü” yerine “python” oldu˘ u s g gs s g için.SRE_Match object at 0xb7d111e0> Bu çıktı.. Yani aradı˘ ımız sey. E˘ er yukarıdaki komutu söyle yazarsak None çıktısını biz de göreg ¸ biliriz: >>> print re.split()[0] == "python" True Demek ki a de˘ i¸keninin en ba¸ında “python” ifadesi varmı¸. E˘ er e¸le¸me yoksa.

re modülünün içeri˘ ini dir(re) komutu yardımıyla listeleyebiliriz.match("perl". Ama istersek tabii ki bulunan seyi de ¸ g ¸ görme imkânımız var. g Daha önce söyledi˘ imiz gibi. Dolayısıyla düzenli ifadeleri kullanabilmek için öncelikle bu re modülünü import re diyerek içe aktarmamız gerekir. Çünkü s split() ve startswith() metotları match() metodundan çok daha hızlı çalı¸acaktır. match() s s s s metodu ile bulunan seyin ne oldu˘ unu göremiyoruz.startswith("python") E˘ er düzenli ifadelerden tek beklentiniz bir karakter dizisinin en ba¸ındaki veriyle e¸le¸tirme g s s s i¸lemi yapmaksa.sorgu) <_sre. 2. match() metodu bir g g ¸ s e¸le¸tirme nesnesi döndürür.a) >>> print b. s 3. g 5. 6. s s 8. Python’daki düzenli ifadelere ili¸kin bütün fonksiyonlar re adlı bir modül içinde yer alır. match() metodu bir karakter dizisinin yalnızca en ba¸ına bakar. Bunun için group() metodunu kullanaca˘ ız: g >>> a = "perl. s match() metodunu kullanarak bir kaç örnek daha yapalım: >>> sorgu = "1234567890" >>> re.sorgu) <_sre.SRE_Match object at 0xb7d111e0> >>> re. s 7.>>> a. re. E˘ er aradı˘ ımız sey karakter dizisinin en ba¸ında yer alıyorsa. match() metodu None g g ¸ s de˘ eri döndürür.group() perl Burada.match("1". e˘ er g s s s g g e¸le¸me varsa Python bize bir e¸le¸me nesnesi döndürecektir. ˙ste burada de˘ i¸kene g s s I¸ gs . 4.a) fonksiyonunu bir de˘ i¸kene atadık. Ama biz bu çıktıdan.match("perl".split()[0] == "güçlü" False Veya aynı i¸i sadece startswith() metodunu kullanarak dahi yapabiliriz: s >>> a. python ve ruby yüksek seviyeli dillerdir. E˘ er aradı˘ ımız sey karakter dizisinin en ba¸ında yer almıyorsa.SRE_Match object at 0xb7d111e0> >>> re." >>> b = re.match("1234". Düzenli ifadeler Python’un çok güçlü araçlarından biridir. Hatırlarsanız. match() metodu ile bir e¸le¸tirme i¸lemi yaptı˘ ımızda.match("124". bu fonksiygs onu komut satırına yazdı˘ ımızda bir e¸le¸me nesnesi elde ediyorduk. split() veya startswith() metotlarını kullanmak daha mantıklıdır.sorgu) None ˙ Isterseniz simdiye kadar ö˘ rendi˘ imiz seyleri söyle bir gözden geçirelim: ¸ g g ¸ ¸ 1. match() metodu re modülü içindeki fonksiyonlardan biridir.

group() Peki. print "e¸le¸en ifade: %s" %nesne. Önceki bölümde dir(re) seks ¸ linde gösterdi˘ imiz listeye tekrar bakarsanız. g ¸ karakter dizilerinin sadece ba¸ına bakmasını engellemenin yolları olmakla birlikte.iddia) I >>> if nesne: . O yüzden kodlarımızı suna g ¸ benzer bir sekilde yazmamız daha mantıklı olacaktır: ¸ >>> nesne = re..match("˙stanbul". karakter dizilerinin sadece en ba¸ına bakıyg s ordu. bizim i¸imizi s s görecek çok daha kullanı¸lı bir metodu vardır düzenli ifadelerin. print "e¸le¸me ba¸arısız!" s s s Simdi isterseniz bu match() metoduna bir ara verip ba¸ka bir metodu inceleyelim. do˘ rug g dan do˘ ruya düzenli ifadelerin de˘ il.2 search() Metodu Bir önceki bölümde inceledi˘ imiz match() metodu. in <module> AttributeError: ’NoneType’ object has no attribute ’group’ Böyle bir hata. Simdi isterseniz bir örnek daha yapıp bu konuyu g g ¸ kapatalım: >>> iddia = "Adana memleketlerin en güzelidir!" >>> nesne = re. else: ..group() s s .atadı˘ ımız sey aslında bu e¸le¸me nesnesinin kendisi oluyor. ¸ s 19. ˙ g gs s s Isterseniz bu nesnenin metotlarına bir göz gezdirebiliriz: >>> dir(b) Dikkat ederseniz yukarıda kullandı˘ ımız group() metodu listede görünüyor.match("˙stanbul". line 1. match() metodunun.1. e¸le¸me nesnelerinin bir metodudur. ˙ste bu yazımızda inceleyece˘ imiz metot bu search() metodu olacakg I¸ g tır. Listedeki öbür g g s s metotları da sırası geldi˘ inde inceleyece˘ iz. yazdı˘ ınız bir programın çökmesine neden olabilir. Bu metot.group() Hata mesajımız: Traceback (most recent call last): File "<stdin>". orada re modülünün search() adlı bir metodu g oldu˘ unu göreceksiniz. Bu durumu su sekilde teyit edeg ¸ s s ¸ ¸ bilirsiniz: >>> type(b) <type ’_sre.match("Adana". Ama her zaman istedi˘ imiz sey bununla sınırlı olmayacaktır.. iddia) I >>> print nesne. search() metodu ile match() metodu arasında çok önemli bir fark vardır. search() metodu karakter s s s s . iddia) >>> print nesne.... match() metodu bir karakter dizisinin en ba¸ına bakıp bir e¸le¸tirme i¸lemi yaparken. b de˘ i¸keninin tipi bir e¸le¸me nesnesi (match object). e¸le¸tirmek istedi˘ imiz düzenli ifade kalıbı bulunamazsa ne olur? Öyle bir durumda s s g yukarıdaki kodlar hata verecektir.SRE_Match’> Gördü˘ ünüz gibi. Hemen bakalım: >>> nesne = re.

dizisinin genelinde bir arama i¸lemi yapar. Yani biri e¸le¸tirir, öbürü arar. Zaten search kelimesi s s s de ˙ Ingilizce’de aramak anlamına gelir... Hatırlarsanız, match() metodunu anlatırken söyle bir örnek vermi¸tik: ¸ s
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re.match("güçlü", a)

Yukarıdaki kod, karakter dizisinin ba¸ında bir e¸le¸me bulamadı˘ ı için bize None de˘ eri s s s g g döndürüyordu. Ama e˘ er aynı i¸lemi söyle yaparsak, daha farklı bir sonuç elde ederiz: g s ¸
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> re.search("güçlü", a) <_sre.SRE_Match object at 0xb7704c98>

Gördü˘ ünüz gibi, search() metodu “güçlü” kelimesini buldu. Çünkü search() metodu, g match() metodunun aksine, bir karakter dizisinin sadece ba¸ tarafına bakmakla yetinmiyor, s karakter dizisinin geneli üzerinde bir arama i¸lemi gerçekle¸tiriyor. Tıpkı match() metodunda s s oldu˘ u gibi, search() metodunda da group() metodundan faydalanarak bulunan seyi görüng ¸ tüleyebiliriz:
>>> a = "Python güçlü bir dildir" >>> b = re.search("güçlü",a) >>> print b.group()

Simdiye kadar hep karakter dizileri üzerinde çalı¸tık. ˙ ¸ s Isterseniz biraz da listeler üzerinde örnekler verelim. Söyle bir listemiz olsun: ¸
>>> liste = ["elma", "armut", "kebap"] >>> re.search("kebap", liste)

Ne oldu? Hata aldınız, de˘ il mi? Bu normal. Çünkü düzenli ifadeler karakter dizileri üzg erinde i¸ler. Bunlar do˘ rudan listeler üzerinde i¸lem yapamaz. O yüzden bizim Python’a biraz s g s yardımcı olmamız gerekiyor:
>>> for i in liste: ... b = re.search("kebap", i) ... if b: ... print b.group() ... kebap

Hatta simdiye kadar ö˘ rendiklerimizle daha karma¸ık bir seyler de yapabiliriz: ¸ g s ¸
>>> import re >>> import urllib >>> f = urllib.urlopen("http://www.istihza.com") >>> for i in f.readlines(): ... b = re.search("programlama", i) ... if b: ... print b.group() ... programlama programlama

Gördü˘ ünüz gibi, http://www.istihza.com sayfasında kaç adet “programlama” kelimesi geçiyg orsa hepsi ekrana dökülüyor. Siz isterseniz bu kodları biraz daha geli¸tirebilirsiniz: s
#-*-coding:utf-8-*import re import urllib kelime = raw_input("istihza.com’da aramak \ istedi˘iniz kelime: ") g adres = urllib.urlopen("http://www.istihza.com") kar_dizisi = "".join(adres) nesne = re.search(kelime,kar_dizisi) if nesne: print "kelime bulundu: %s"%nesne.group() else: print "kelime bulunamadı!: %s"%kelime

˙ Ilerde bilgimiz artınca daha yetkin kodlar yazabilecek duruma gelece˘ iz. Ama simdilik elimg ¸ izde olanlar ancak yukarıdaki kodu yazmamıza müsaade ediyor. Unutmayın, düzenli ifadeler sahasında ısınma turları atıyoruz daha...

19.1.3 findall() Metodu
Python komut satırında, yani etkile¸imli kabukta, dir(re) yazdı˘ ımız zaman aldı˘ ımız listeye s g g tekrar bakarsak orada bir de findall() adlı bir metodun oldu˘ unu görürüz. ˙ste bu bölümde g I¸ findall() adlı bu önemli metodu incelemeye çalı¸aca˘ ız. s g Önce söyle bir metin alalım elimize: ¸
metin = """Guido Van Rossum Python’u geli¸tirmeye 1990 yılında ba¸lamı¸... s s s Yani aslında Python için nispeten yeni bir dil denebilir. Ancak Python’un çok uzun bir geçmi¸i olmasa da, bu dil öteki dillere kıyasla kolay olması, s hızlı olması, ayrı bir derleyici programa ihtiyaç duymaması ve bunun gibi pek çok nedenden ötürü ço˘u kimsenin gözdesi haline gelmi¸tir. Ayrıca g s Google’nin de Python’a özel bir önem ve de˘er verdi˘ini, çok iyi derecede g g Python bilenlere i¸ olana˘ı sundu˘unu da hemen söyleyelim. Mesela bundan s g g kısa bir süre önce Python’un yaratıcısı Guido Van Rossum Google’de i¸e ba¸ladı...""" s s

Bu metin içinde geçen bütün “Python” kelimelerini bulmak istiyoruz:
>>> print re.findall("Python",metin) [’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’, ’Python’]

Gördü˘ ünüz gibi, metinde geçen bütün “Python” kelimelerini bir çırpıda liste olarak aldık. Aynı g i¸lemi search() metodunu kullanarak yapmak istersek yolu biraz uzatmamız gerekir: s
>>> liste = metin.split() >>> for i in liste: ... nesne = re.search("Python",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ...

Python Python Python Python Python Python

Gördü˘ ünüz gibi, metinde geçen bütün “Python” kelimelerini search() metodunu kullanarak g bulmak için öncelikle “metin” adlı karakter dizisini, daha önce karakter dizilerini i¸lerken s gördü˘ ümüz split() metodu yardımıyla bir liste haline getiriyoruz. Ardından bu liste üzerinde g bir for döngüsü kurduktan sonra search() ve group() metotlarını kullanarak bütün “Python” kelimelerini ayıklıyoruz. E˘ er karakter dizisini yukarıdaki sekilde listeye dönü¸türmezsek söyle g ¸ s ¸ bir netice alırız:
>>> nesne = re.search("Python",metin) >>> print nesne.group() Python

Bu sekilde metinde geçen sadece ilk “Python” kelimesini alabiliyoruz. E˘ er, do˘ rudan karakter ¸ g g dizisine, listeye dönü¸türmeksizin, for döngüsü uygulamaya kalkarsak söyle bir sey olur: s ¸ ¸
>>> for i in a: ... nesne = re.search("Python",metin) ... if nesne: ... print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, yukarıdaki kod ekranımızı “Python” çıktısıyla dolduruyor. E˘ er en sonda g g print nesne.group() yazmak yerine print i yazarsanız, Python’un ne yapmaya çalı¸tı˘ ını s g ve neden böyle bir çıktı verdi˘ ini anlayabilirsiniz. g

19.2 Metakarakterler
Simdiye kadar düzenli ifadelerle ilgili olarak verdi˘ imiz örnekler sizi biraz sa¸ırtmı¸ olabilir. ¸ g ¸ s s “Zor dedi˘ in bunlar mıydı?” diye dü¸ünmü¸ olabilirsiniz. Haklısınız, zira “zor” dedi˘ im, bug s s g raya kadar olan kısımda verdi˘ im örneklerden ibaret de˘ ildir. Buraya kadar olan bölümde g g verdi˘ im örnekler i¸in en temel kısmını gözler önüne sermek içindi. Simdiye kadar olan g s ¸ bölümde, mesela, python karakter dizisiyle e¸le¸tirme yapmak için “python” kelimesini kuls s landık. Esasında bu, düzenli ifadelerin en temel özelli˘ idir. Yani python karakter dizisini bir g düzenli ifade sayacak olursak (ki zaten öyledir), bu düzenli ifade en ba¸ta kendisiyle e¸le¸es s s cektir. Bu ne demek? Söyle ki: E˘ er aradı˘ ınız sey python karakter dizisi ise, kullanmanız ¸ g g ¸ gereken düzenli ifade de “python” olacaktır. Diyoruz ki: “Düzenli ifadeler en ba¸ta kendileriyle s e¸le¸irler”. Buradan su anlam çıkıyor: Demek ki bir de kendileriyle e¸le¸meyen düzenli ifadeler s s ¸ s s var. ˙ste bu durum, Python’daki düzenli ifadelere ki¸ili˘ ini kazandıran seydir. Biraz sonra ne I¸ s g ¸ demek istedi˘ imizi daha açık anlayacaksınız. Artık gerçek anlamıyla düzenli ifadelere giri¸ g s yapıyoruz! Öncelikle, elimizde a¸a˘ ıdaki gibi bir liste oldu˘ unu varsayalım: s g g
>>> liste = ["özcan", "mehmet", "süleyman", "selim", ... "kemal", "özkan", "esra", "dündar", "esin", ... "esma", "özhan", "özlem"]

Diyelim ki, biz bu liste içinden özcan, özkan ve özhan ö˘ elerini ayıklamak/almak istiyoruz. g Bunu yapabilmek için yeni bir bilgiye ihtiyacımız var: Metakarakterler.

Metakarakterler; kabaca, programlama dilleri için özel anlam ifade eden sembollerdir. Örne˘ in g daha önce gördü˘ ümüz “\n” bir bakıma bir metakarakterdir. Çünkü “\n” sembolü Python g için özel bir anlam ta¸ır. Python bu sembolü gördü˘ ü yerde yeni bir satıra geçer. Yukarıda s g “kendisiyle e¸le¸meyen karakterler” ifadesiyle kastetti˘ imiz sey de i¸te bu metakarakterlerdir. s s g ¸ s Örne˘ in, “a” harfi yalnızca kendisiyle e¸le¸ir. Tıpkı “istihza” kelimesinin yalnızca kendisiyle g s s e¸le¸ece˘ i gibi... Ama mesela “\t” ifadesi kendisiyle e¸le¸mez. Python bu i¸areti gördü˘ ü s s g s s s g yerde sekme (tab) dü˘ mesine basılmı¸ gibi tepki verecektir. ˙ste düzenli ifadelerde de buna g s I¸ benzer metakarakterlerden yararlanaca˘ ız. Düzenli ifadeler içinde de, özel anlam ifade eden g pek çok sembol, yani metakarakter vardır. Bu metakarakterlerden biri de “[ ]” sembolüdür. Simdi yukarıda verdi˘ imiz listeden özcan, özhan ve özkan ö˘ elerini bu sembolden yararla¸ g g narak nasıl ayıklayaca˘ ımızı görelim: g
>>> re.search("öz[chk]an",liste)

Bu kodu böyle yazmamamız gerekti˘ ini artık biliyoruz. Aksi halde hata alırız. Çünkü daha önce g de dedi˘ imiz gibi, düzenli ifadeler karakter dizileri üzerinde i¸lem yapabilir. Listeler üzerinde g s de˘ il. Dolayısıyla komutumuzu su sekilde vermemiz gerekiyor: g ¸ ¸
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("öz[chk]an",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Aynı i¸lemi su sekilde de yapabiliriz: s ¸ ¸
>>> for i in liste: ... if re.search("öz[chk]an",i): ... print i

Ancak, bu örnekte pek belli olmasa da, son yazdı˘ ımız kod her zaman istedi˘ imiz sonucu g g vermez. Mesela listemiz söyle olsaydı: ¸
>>> liste = ["özcan demir", "mehmet", "süleyman", ... "selim", "kemal", "özkan nuri", "esra", "dündar", ... "esin", "esma", "özhan kamil", "özlem"]

Yukarıdaki kod bu liste üzerine uygulandı˘ ında, sadece almak istedi˘ imiz kısım de˘ il, ilgisiz g g g kısımlar da gelecektir. Gördü˘ ünüz gibi, uygun kodları kullanarak, özcan, özkan ve özhan g ö˘ elerini listeden kolayca ayıkladık. Bize bu imkânı veren sey ise “[ ]” adlı metakarakter oldu. g ¸ Aslında “[ ]” metakarakterinin ne i¸e yaradı˘ ını az çok anlamı¸ olmalısınız. Ama biz yine de s g s söyle bir bakalım bu metakaraktere. ¸ “[ ]” adlı metakarakter, yukarıda verdi˘ imiz listedeki “öz” ile ba¸layıp, “c”, “h” veya “k” g s harflerinden herhangi biri ile devam eden ve “an” ile biten bütün ö˘ eleri ayıklıyor. Gelin g bununla ilgili bir örnek daha yapalım:
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("es[mr]a",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, “es” ile ba¸layıp, “m” veya “r” harflerinden herhangi biriyle devam eden g s ve sonunda da “a” harfi bulunan bütün ö˘ eleri ayıkladık. Bu da bize esma ve esra çıktılarını g verdi... Dedi˘ imiz gibi, metakarakterler programlama dilleri için özel anlam ifade eden sembollerdir. g “Normal” karakterlerden farklı olarak, metakarakterlerle kar¸ıla¸an bir bilgisayar normalden s s farklı bir tepki verecektir. Yukarıda metakarakterlere örnek olarak “\n” ve “\t” kaçı¸ dizilerini s

vermi¸tik. Örne˘ in Python’da print "\n" gibi bir komut verdi˘ imizde, Python ekrana “\n” s g g yazdırmak yerine bir alt satıra geçecektir. Çünkü “\n” Python için özel bir anlam ta¸ımaktadır. s Düzenli ifadelerde de birtakım metakarakterlerin kullanıldı˘ ını ö˘ rendik. Bu metakarakterler, g g düzenli ifadeleri düzenli ifade yapan seydir. Bunlar olmadan düzenli ifadelerle yararlı bir i¸ ¸ s yapmak mümkün olmaz. Bu giri¸ bölümünde düzenli ifadelerde kullanılan metakarakterlere s örnek olarak “[ ]” sembolünü verdik. Herhangi bir düzenli ifade içinde “[ ]” sembolünü gören Python, do˘ rudan do˘ ruya bu sembolle e¸le¸en bir karakter dizisi aramak yerine, özel bir i¸lem g g s s s gerçekle¸tirecektir. Yani “[ ]” sembolü kendisiyle e¸le¸meyecektir... s s s Python’da bulunan temel metakarakterleri topluca görelim: [].*+?{}^$|() Do˘ rudur, yukarıdaki karakterler, çizgi romanlardaki küfürlere benziyor. Endi¸elenmeyin, g s biz bu metakarakterleri olabildi˘ ince sindirilebilir hale getirmek için elimizden gelen çabayı g gösterece˘ iz. g Bu bölümde düzenli ifadelerin zor kısmı olan metakarakterlere, okurlarımızı ürkütmeden, yumu¸ak bir giri¸ yapmayı amaçladık. Simdi artık metakarakterlerin temelini attı˘ ımıza göre üste s s ¸ g kat çıkmaya ba¸layabiliriz. s

19.2.1 [ ] (Kö¸ eli Parantez) s
[ ] adlı metakaraktere önceki bölümde de˘ inmi¸tik. Orada verdi˘ imiz örnek suydu: g s g ¸
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("öz[chk]an",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Yukarıdaki örnekte, bir liste içinde geçen özcan, özhan ve özkan ö˘ elerini ayıklıyoruz. Burada g bu üç ö˘ edeki farklı karakterleri (“c”, “h” ve “k”) kö¸eli parantez içinde nasıl belirtti˘ imize g s g dikkat edin. Python, kö¸eli parantez içinde gördü˘ ü bütün karakterleri tek tek liste ö˘ elerine s g g uyguluyor. Önce “öz” ile ba¸layan bütün ö˘ eleri alıyor, ardından “öz” hecesinden sonra “c” s g harfiyle devam eden ve “an” hecesi ile biten ö˘ eyi buluyor. Böylece özcan ö˘ esini bulmu¸ g g s oldu. Aynı i¸lemi, “öz” hecesinden sonra “h” harfini barındıran ve “an” hecesiyle biten ö˘ eye s g uyguluyor. Bu sekilde ise özhan ö˘ esini bulmu¸ oldu. En son hedef ise “öz” ile ba¸layıp “k” ¸ g s s harfi ile devam eden ve “an” ile biten ö˘ e. Yani listedeki özkan ö˘ esi... En nihayetinde de g g elimizde özcan, özhan ve özkan ö˘ eleri kalmı¸ oluyor. g s Bir önceki bölümde yine [ ] metakarakteriyle ilgili olarak su örne˘ i de vermi¸tik: ¸ g s
>>> for i in liste: ... nesne = re.search("es[mr]a",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Bu örne˘ in de “özcan, özkan, özhan” örne˘ inden bir farkı yok. Burada da Python kö¸eli parang g s tez içinde gördü˘ ü bütün karakterleri tek tek liste ö˘ elerine uygulayıp, esma ve esra ö˘ elerini g g g bize veriyor. Simdi bununla ilgili yeni bir örnek verelim. ¸ Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸
>>> a = ["23BH56","TY76Z","4Y7UZ","TYUDZ","34534"]

Mesela biz bu listedeki ö˘ eler içinde, sayıyla ba¸layanları ayıklayalım. g s dikkatlice inceleyin:
>>> for i in a: ... if re.match("[0-9]",i): ... print i ... 23BH56 4Y7UZ 34534

Simdi su kodları ¸ ¸

Burada parantez içinde kullandı˘ ımız ifadeye dikkat edin. “0” ile “9” arasındaki bütün ö˘ eleri g g içeren bir karakter dizisi tanımladık. Yani kısaca, içinde herhangi bir sayı barındıran ö˘ eleri g kapsama alanımıza aldık. Burada ayrıca search() yerine match() metodunu kullandı˘ ımıza g da dikkat edin. match() metodunu kullanmamızın nedeni, bu metodun bir karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakması... Amacımız sayı ile ba¸layan bütün ö˘ eleri ayıklamak oldu˘ una s s g g göre, yukarıda yazdı˘ ımız kod, liste ö˘ eleri içinde yer alan ve sayı ile ba¸layan bütün ö˘ eleri g g s g ayıklayacaktır. Biz burada Python’a su emri vermi¸ oluyoruz: “Bana sayı ile ba¸layan bütün ¸ s s ö˘ eleri bul! Önemli olan bu ö˘ elerin sayıyla ba¸lamasıdır! Sayıyla ba¸layan bu ö˘ eler ister g g s s g harfle devam etsin, ister ba¸ka bir karakterle... Sen yeter ki bana sayı ile ba¸layan ö˘ eleri s s g bul!“ Bu emri alan Python, hemen liste ö˘ elerini gözden geçirecek ve bize 23BH56, 4Y7UZ ve 34534 g ö˘ elerini verecektir. Dikkat ederseniz, Python bize listedeki TY76Z ve TYUDZ ö˘ elerini verg g medi. Çünkü TY76Z içinde sayılar olsa da bunlar bizim ölçütümüze uyacak sekilde en ba¸ta ¸ s yer almıyor. TYUDZ ö˘ esinde ise tek bir sayı bile yok... g Simdi de isterseniz listedeki TY76Z ö˘ esini nasıl alabilece˘ imize bakalım: ¸ g g
>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z][A-Z][0-9]",i): ... print i

Burada dikkat ederseniz düzenli ifademizin ba¸ında A-Z diye bir sey yazdık. Bu ifade “A” ile s ¸ “Z” harfleri arasındaki bütün karakterleri temsil ediyor. Biz burada yalnızca büyük harfleri sorguladık. E˘ er küçük harfleri sorgulamak isteseydik “A-Z” yerine “a-z” diyecektik. Düzenli g ifademiz içinde geçen birinci “A-Z” ifadesi aradı˘ ımız karakter dizisi olan “TY76Z” içindeki “T” g harfini, ikinci “A-Z” ifadesi “Y” harfini, “0-9” ifadesi ise “7” sayısını temsil ediyor. Karakter dizisi içindeki geri kalan harfler ve sayılar otomatik olarak e¸le¸tirilecektir. O yüzden ons s lar için ayrı bir sey yazmaya gerek yok. Yalnız bu söyledi˘ imiz son sey sizi aldatmasın. Bu ¸ g ¸ “otomatik e¸le¸tirme” i¸lemi bizim su anda kar¸ı kar¸ıya oldu˘ umuz karakter dizisi için geçers s s ¸ s s g lidir. Farklı nitelikteki karakter dizilerinin söz konusu oldu˘ u ba¸ka durumlarda i¸ler böyle g s s yürümeyebilir. Düzenli ifadeleri ba¸arılı bir sekilde kullanabilmenin ilk sartı, üzerinde i¸lem s ¸ ¸ s yapılacak karakter dizisini tanımaktır. Bizim örne˘ imizde yukarıdaki gibi bir düzenli ifade kalıbı g olu¸turmak i¸imizi görüyor. Ama ba¸ka durumlarda, duruma uygun ba¸ka kalıplar yazmak s s s s gerekebilir/gerekecektir. Dolayısıyla, tek bir düzenli ifade kalıbıyla hayatın geçmeyece˘ ini ung utmamalıyız. Simdi yukarıdaki kodu search() ve group() metotlarını kullanarak yazmayı deneyin. Elde ¸ etti˘ iniz sonuçları dikkatlice inceleyin. match() ve search() metotlarının ne gibi farklılıklara g sahip oldu˘ unu kavramaya çalı¸ın... Sorunuz olursa bana nasıl ula¸aca˘ ınızı biliyorsunuz... g s s g Bu arada, düzenli ifadelerle ilgili daha fazla sey ö˘ rendi˘ imizde yukarıdaki kodu çok daha sade ¸ g g bir biçimde yazabilece˘ iz. g

19.2.2 . (Nokta)
Bir önceki bölümde [ ] adlı metakarakteri incelemi¸tik. Bu bölümde ise farklı bir metakarakteri s inceleyece˘ iz. ˙ g Inceleyece˘ imiz metakarakter: ”.” g Bu metakarakter, yeni satır karakteri hariç bütün karakterleri temsil etmek için kullanılır. Mesela:
>>> for i in liste: ... nesne = re.match("es.a",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... esma esra

Gördü˘ ünüz gibi, daha önce [ ] metakarakterini kullanarak yazdı˘ ımız bir düzenli ifadeyi bu kez g g farklı sekilde yazıyoruz. Unutmayın, bir düzenli ifade birkaç farklı sekilde yazılabilir. Biz bunlar ¸ ¸ içinde en basit ve en anla¸ılır olanını seçmeliyiz. Ayrıca yukarıdaki kodu birkaç farklı sekilde de s ¸ yazabilirsiniz. Mesela su yazım da bizim durumumuzda geçerli bir seçenek olacaktır: ¸
>>> for i in liste: ... if re.match("es.a",i): ... print i

Tabii ki biz, o anda çözmek durumunda oldu˘ umuz soruna en uygun olan seçene˘ i tercih g g etmeliyiz... Yalnız, unutmamamız gereken sey, bu ”.” adlı metakarakterin sadece tek bir ¸ karakterin yerini tutuyor olmasıdır. Yani söyle bir kullanım bize istedi˘ imiz sonucu vermez: ¸ g
>>> liste = ["ahmet","kemal", "kamil", "mehmet"] >>> for i in liste: ... if re.match(".met",i): ... print i

Burada ”.” sembolü “ah” ve “meh” hecelerinin yerini tutamaz. ”.” sembolünün görevi sadece tek bir karakterin yerini tutmaktır (yeni satır karakteri hariç). Ama biraz sonra ö˘ renece˘ imiz g g metakarakter yardımıyla “ah” ve “meh” hecelerinin yerini de tutabilece˘ iz. g ”.” sembolünü kullanarak bir örnek daha yapalım. Bir önceki bölümde verdi˘ imiz a listesini g hatırlıyorsunuz:
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ’34534’]

Önce bu listeye bir ö˘ e daha ekleyelim: g
>>> a.append("1agAY54")

Artık elimizde söyle bir liste var: ¸
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ... ’34534’, "1agAY54"]

Simdi bu listeye söyle bir düzenli ifade uygulayalım: ¸ ¸
>>> for i in a: ... if re.match(".[0-9a-z]",i): ... print i ...

23BH56 34534 1agAY54

Burada yaptı˘ ımız sey çok basit. Su özelliklere sahip bir karakter dizisi arıyoruz: g ¸ ¸ 1. Herhangi bir karakter ile ba¸layacak. Bu karakter sayı, harf veya ba¸ka bir karakter olas s bilir. 2. Ardından bir sayı veya alfabedeki küçük harflerden herhangi birisi gelecek. 3. Bu ölçütleri kar¸ıladıktan sonra, aradı˘ ımız karakter dizisi herhangi bir karakter ile devam s g edebilir. Yukarıdaki ölçütlere uyan karakter dizilerimiz: 23BH56, 34534, 1agAY54 Yine burada da kendinize göre birtakım de˘ i¸iklikler yaparak, farklı yazım sekilleri ve farklı gs ¸ metotlar kullanarak ne olup ne bitti˘ ini daha iyi kavrayabilirsiniz. Düzenli ifadeleri gere˘ i gibi g g anlayabilmek için bol bol uygulama yapmamız gerekti˘ ini unutmamalıyız. g

19.2.3 * (Yıldız)
Bu metakarakter, kendinden önce gelen bir düzenli ifade kalıbını sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸tirir. Tanımı biraz karı¸ık olsa da örnek yardımıyla bunu da anlayaca˘ ız: s s s g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i

Burada “*” sembolü kendinden önce gelen “a” karakterini sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸tiriyor. Yani mesela “st” içinde sıfır adet “a” karakteri var. Dolayısıyla bu karakter s s yazdı˘ ımız düzenli ifadeyle e¸le¸iyor. “sat” içinde bir adet “a” karakteri var. Dolayısıyla bu da g s s e¸le¸iyor. “saat” ve “saaat” karakter dizilerinde sırasıyla iki ve üç adet “a” karakteri var. Tabii s s ki bunlar da yazdı˘ ımız düzenli ifadeyle e¸le¸iyor. Listemizin en son ö˘ esi olan “falanca”da da g s s g ilk hecede bir adet “a” karakteri var. Ama bu ö˘ edeki sorun, bunun “s” harfiyle ba¸lamaması. g s Çünkü biz yazdı˘ ımız düzenli ifadede, aradı˘ ımız seyin “s” harfi ile ba¸lamasını, sıfır veya daha g g ¸ s fazla sayıda “a” karakteri ile devam etmesini ve ardından da “t” harfinin gelmesini istemi¸tik. s “falanca” ö˘ esi bu ko¸ulları kar¸ılamadı˘ ı için süzgecimizin dı¸ında kaldı. g s s g s Burada dikkat edece˘ imiz nokta, “*” metakarakterinin kendinden önce gelen yalnızca bir g karakterle ilgileniyor olması... Yani bizim örne˘ imizde “*” sembolü sadece “a” harfinin sıfır g veya daha fazla sayıda bulunup bulunmamasıyla ilgileniyor. Bu ilgi, en ba¸taki “s” harfini kaps samıyor. “s” harfinin de sıfır veya daha fazla sayıda e¸le¸mesini istersek düzenli ifademizi s s “s*a*t” veya “[sa]*t” biçiminde yazmamız gerekir... Bu iki seçenek içinde “[sa]*t” seklindeki ¸ yazımı tercih etmenizi tavsiye ederim. Burada, daha önce ö˘ rendi˘ imiz “[ ]” metakarakteri g g yardımıyla “sa” harflerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin... g Simdi ”.” metakarakterini anlatırken istedi˘ imiz sonucu alamadı˘ ımız listeye dönelim. Orada ¸ g g “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini listeden ba¸arıyla ayıklayamamı¸tık. O durumda bizim g s s ba¸arısız olmamıza neden olan kullanım söyleydi: s ¸
>>> liste = ["ahmet", "kemal", "kamil", "mehmet"] >>> for i in liste: ... if re.match(".met",i): ... print i

Ama artık elimizde “*” gibi bir araç oldu˘ una göre simdi istedi˘ imiz seyi yapabiliriz. Yapmamız g ¸ g ¸ gereken tek sey ”.” sembolünden sonra “*” sembolünü getirmek: ¸
>>> for i in liste: ... if re.match(".*met",i): ... print i

Gördü˘ ünüz gibi “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini bu kez ba¸arıyla ayıkladık. Bunu yapmamızı g g s sa˘ layan sey de “*” adlı metakarakter oldu... Burada Python’a su emri verdik: “Bana kelime g ¸ ¸ ba¸ında herhangi bir karakteri (”.” sembolü herhangi bir karakterin yerini tutuyor) sıfır veya s daha fazla sayıda içeren ve sonu da “met” ile biten bütün ö˘ eleri ver!” g Bir önceki örne˘ imizde “a” harfinin sıfır veya daha fazla sayıda bulunup bulunmamasıyla ilg gilenmi¸tik. Bu son örne˘ imizde ise herhangi bir harfin/karakterin sıfır veya daha fazla sayıda s g bulunup bulunmamasıyla ilgilendik. Dolayısıyla ”.*met” seklinde yazdı˘ ımız düzenli ifade, “ah¸ g met”, “mehmet”, “muhammet”, “ismet”, “kısmet” ve hatta tek ba¸ına “met” gibi bütün ö˘ eleri s g kapsayacaktır. Kısaca ifade etmek gerekirse, sonu “met” ile biten her sey (“met” ifadesinin ¸ kendisi de dâhil olmak üzere) kapsama alanımıza girecektir. Bunu günlük hayatta nerede kullanabilece˘ inizi hemen anlamı¸ olmalısınız. Mesela bir dizin içindeki bütün “mp3” dosyalarını g s bu düzenli ifade yardımıyla listeleyebiliriz:
>>> import os >>> import re >>> dizin = os.listdir(os.getcwd()) >>> for i in dizin: ... if re.match(".*mp3",i): ... print i

match() metodunu anlattı˘ ımız bölümde bu metodun bir karakter dizisinin yalnızca g ba¸langıcıyla ilgilendi˘ ini söylemi¸tik. Mesela o bölümde verdi˘ imiz su örne˘ i hatırlıyorsunuzs g s g ¸ g dur:
>>> a = "python güçlü bir dildir" >>> re.match("güçlü", a)

Bu örnekte Python bize çıktı olarak “None” de˘ erini vermi¸ti. Yani herhangi bir e¸le¸me bug s s s lamamı¸tı. Çünkü dedi˘ imiz gibi, match() metodu bir karakter dizisinin yalnızca en ba¸ına s g s bakar. Ama geldi˘ imiz su noktada artık bu kısıtlamayı nasıl kaldıraca˘ ınızı biliyorsunuz: g ¸ g
>>> re.match(".*güçlü",a)

Ama match() metodunu bu sekilde zorlamak yerine performans açısından en do˘ ru yol bu tür ¸ g i¸ler için search() metodunu kullanmak olacaktır. s Bunu da geçti˘ imize göre artık yeni bir metakarakteri incelemeye ba¸layabiliriz. g s

19.2.4 + (Artı)
Bu metakarakter, bir önceki metakarakterimiz olan “*” ile benzerdir. Hatırlarsanız, “*” metakarakteri kendisinden önceki sıfır veya daha fazla sayıda tekrar eden karakterleri ayıklıyordu. “+” metakarakteri ise kendisinden önceki bir veya daha fazla sayıda tekrar eden karakterleri ayıklar. Bildi˘ iniz gibi, önceki örneklerimizden birinde “ahmet” ve “mehmet” ö˘ elerini g g su sekilde ayıklamı¸tık: ¸ ¸ s

>>> for i in liste: ... if re.match(".*met",i): ... print i

Burada “ahmet” ve “mehmet” dı¸ında “met” seklinde bir ö˘ e de bu düzenli ifadenin kapsamına s ¸ g girecektir. Mesela listemiz söyle olsa idi: ¸
>>> liste = ["ahmet","mehmet","met","kezban"]

Yukarıdaki düzenli ifade bu listedeki “met” ö˘ esini de içine alacaktı. Çünkü “*” adlı metakarakg ter sıfır sayıda tekrar eden karakterleri de ayıklıyor. Ama bizim istedi˘ imiz her zaman bu g olmayabilir. Bazen de, ilgili karakterin en az bir kez tekrar etmesini isteriz. Bu durumda yukarıdaki düzenli ifadeyi su sekilde yazmamız gerekir: ¸ ¸
>>> for i in liste: ... if re.match(".+met",i): ... print i

Burada su komutu vermi¸ olduk: ” Bana sonu ‘met’ ile biten bütün ö˘ eleri ver! Ama bana ‘met’ ¸ s g ö˘ esini yalnız ba¸ına verme!” Aynı i¸lemi search() metodunu kullanarak da yapabilece˘ imizi g s s g biliyorsunuz:
>>> for i in liste: ... nesne = re.search(".+met",i) ... if nesne: ... nesne.group() ... ahmet mehmet

Bir de daha önce verdi˘ imiz su örne˘ e bakalım: g ¸ g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i

Burada yazdı˘ ımız düzenli ifadenin özelli˘ i nedeniyle “st” de kapsama alanı içine giriyordu. g g Çünkü burada “*” sembolü “a” karakterinin hiç bulunmadı˘ ı durumları da içine alıyor. Ama g e˘ er biz “a” karakteri en az bir kez geçsin istiyorsak, düzenli ifademizi su sekilde yazmalıyız: g ¸ ¸
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa+t",i): ... print i

Hatırlarsanız önceki derslerimizden birinde kö¸eli parantezi anlatırken söyle bir örnek vers ¸ mi¸tik: s
>>> a = ["23BH56","TY76Z","4Y7UZ","TYUDZ","34534"] >>> for i in a: ... if re.match("[A-Z][A-Z][0-9]",i): ... print i

Burada amacımız sadece TY76Z ö˘ esini almaktı. Dikkat ederseniz, ö˘ enin ba¸ındaki “T” ve g g s “Y” harflerini bulmak için iki kez “[A-Z]” yazdık. Ama artık “+” metakarakterini ö˘ rendi˘ imize g g göre aynı i¸i daha basit bir sekilde yapabiliriz: s ¸

>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... TY76Z

Burada “[A-Z]” düzenli ifade kalıbını iki kez yazmak yerine bir kez yazıp yanına da “+” sembolünü koyarak, bu ifade kalıbının bir veya daha fazla sayıda tekrar etmesini istedi˘ imizi beg lirttik... “+” sembolünün ne i¸ yaptı˘ ını da anladı˘ ımıza göre, artık yeni bir metakarakteri incelemeye s g g ba¸layabiliriz. s

19.2.5 ? (Soru ˙sareti) I¸
Hatırlarsanız, “*” karakteri sıfır ya da daha fazla sayıda e¸le¸meleri; “+” ise bir ya da daha s s fazla sayıda e¸le¸meleri kapsıyordu. ˙ste simdi görece˘ imiz ”?” sembolü de e¸le¸me sayısının s s I¸ ¸ g s s sıfır veya bir oldu˘ u durumları kapsıyor. Bunu daha iyi anlayabilmek için önceden verdi˘ imiz g g su örne˘ e bakalım: ¸ g
>>> yeniliste = ["st", "sat", "saat", "saaat", "falanca"] >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa*t",i): ... print i ... st sat saat saaat >>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa+t",i): ... print i ... sat saat saaat

“*” ve “+” sembollerinin hangi karakter dizilerini ayıkladı˘ ını görüyoruz. Simdi de ”?” semg ¸ bolünün ne yaptı˘ ına bakalım: g
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa?t",i): ... print i ... st sat

Gördü˘ ünüz gibi, ”?” adlı metakarakterimiz, kendisinden önce gelen karakterin hiç bulung madı˘ ı (yani sıfır sayıda oldu˘ u) ve bir adet bulundu˘ u durumları içine alıyor. Bu yüzden de g g g çıktı olarak bize sadece “st” ve “sat” ö˘ elerini veriyor. g Simdi bu metakarakteri kullanarak gerçek hayatta kar¸ımıza çıkabilecek bir örnek verelim. ¸ s Bu metakarakterin tanımına tekrar bakarsak, “olsa da olur olmasa da olur” diyebilece˘ imiz g durumlar için bu metakarakterin rahatlıkla kullanılabilece˘ ini görürüz. g

Söyle bir örnek verelim: Diyelim ki bir metin üzerinde arama yapacaksınız. Aradı˘ ınız kelime ¸ g “uluslararası”:

metin = """Uluslararası hukuk, uluslar arası ili¸kiler altında bir disiplindir. Uluslararası ili¸kile s s

Not: Bu metin http://tr.wikipedia.org/wiki/Uluslararas%C4%B1_hukuk adresinden alınıp üzerinde ufak de˘ i¸iklikler yapılmı¸tır. gs s Simdi yapmak istedi˘ imiz sey “uluslararası” kelimesini bulmak. Ama dikkat ederseniz metin ¸ g ¸ içinde “uluslararası” kelimesi aynı zamanda “uluslar arası” seklinde de geçiyor. Bizim bu iki ¸ kullanımı da kapsayacak bir düzenli ifade yazmamız gerekecek.
>>> nesne = re.findall("[Uu]luslar ?arası",metin) >>> for i in nesne: ... print i

Verdi˘ imiz düzenli ifade kalıbını dikkatlice inceleyin. Bildi˘ iniz gibi, ”?” metakarakteri, g g kendinden önce gelen karakterin (düzenli ifade kalıbını) sıfır veya bir kez geçti˘ i durumları g arıyor. Burada ”?” sembolünü ” ” karakterinden, yani “bo¸luk” karakterinden sonra kullandık. s Dolayısıyla, “bo¸luk karakterinin sıfır veya bir kez geçti˘ i durumları” hedefledik. Bu sekilde s g ¸ hem “uluslar arası” hem de “uluslararası” kelimesini ayıklamı¸ olduk. Düzenli ifademizde s ayrıca söyle bir sey daha yazdık: “[Uu]”. Bu da gerekiyor. Çünkü metnimiz içinde “ulus¸ ¸ lararası” kelimesinin büyük harfle ba¸ladı˘ ı yerler de var... Bildi˘ iniz gibi, “uluslar” ve “Uluslar” s g g kelimeleri asla aynı de˘ ildir. Dolayısıyla hem “u” harfini hem de “U” harfini bulmak için, daha g önce ö˘ rendi˘ imiz “[]” metakarakterini kullanıyoruz. g g

19.2.6 { } (Küme Parantezi)
{ } adlı metakarakterimiz yardımıyla bir e¸le¸meden kaç adet istedi˘ imizi belirtebiliyoruz. Yine s s g aynı örnek üzerinden gidelim:
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa{3}t",i): ... print i ... saaat

Burada “a” karakterinin 3 kez tekrar etmesini istedi˘ imizi belirttik. Python da bu emrimizi g hemen yerine getirdi. Bu metakarakterin ilginç bir özelli˘ i daha vardır. Küme içinde iki farklı g sayı yazarak, bir karakterin en az ve en çok kaç kez tekrar etmesini istedi˘ imizi belirtebiliriz. g Örne˘ in: g
>>> for i in yeniliste: ... if re.match("sa{0,3}t",i): ... print i ... st sat saat saaat

sa{0,3}t ifadesiyle, “a” harfinin en az sıfır kez, en çok da üç kez tekrar etmesini istedi˘ imiz g söyledik. Dolayısıyla, “a” harfinin sıfır, bir, iki ve üç kez tekrar etti˘ i durumlar ayıklanmı¸ oldu. g s Bu sayı çiftlerini de˘ i¸tirerek daha farklı sonuçlar elde edebilirsiniz. Ayrıca hangi sayı çiftinin gs daha önce ö˘ rendi˘ imiz ”?” metakarakteriyle aynı i¸i yaptı˘ ını bulmaya çalı¸ın... g g s g s

19.2.7 ^ (Sapka) ¸
^ sembolünün iki i¸levi var. Birinci i¸levi, bir karakter dizisinin en ba¸ındaki veriyi sorgulamaks s s tır. Yani aslında match() metodunun varsayılan olarak yerine getirdi˘ i i¸levi bu metakarakter g s yardımıyla açıkça belirterek yerine getirebiliyoruz. Su örne˘ e bakalım: ¸ g
>>> a = [’23BH56’, ’TY76Z’, ’4Y7UZ’, ’TYUDZ’, ... ’34534’, ’1agAY54’] >>> for i in a: ... if re.search("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... 23BH56 TY76Z 4Y7UZ 1agAY54

Bir de suna bakalım: ¸
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... BH5 TY7 Y7 AY5

Dikkat ederseniz, su son verdi˘ imiz kod oldukça hassas bir çıktı verdi bize. Çıktıdaki bütün ¸ g de˘ erler, aynen düzenli ifademizde belirtti˘ imiz gibi, yan yana bir veya daha fazla harf içeriyor g g ve sonra da bir sayı ile devam ediyor. Bu farklılı˘ ın nedeni, ilk kodlarda print i ifadesini kulg lanmamız. Bu durumun çıktılarımızı nasıl de˘ i¸tirdi˘ ine dikkat edin. Bir de su örne˘ e bakalım: gs g ¸ g
>>> for i in a: ... if re.match("[A-Z]+[0-9]",i): ... print i ... TY76Z

Burada sadece TY76Z çıktısını almamızın nedeni, match() metodunun karakter dizilerinin en ba¸ına bakıyor olması. Aynı etkiyi search() metoduyla da elde etmek için, ba¸lıkta geçen “^” s s (¸apka) sembolünden yararlanaca˘ ız: s g
>>> for i in a: ... nesne = re.search("^[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... TY7

Gördü˘ ünüz gibi, “^” (¸apka) metakarakteri search() metodunun, karakter dizilerinin sadece g s en ba¸ına bakmasını sa˘ ladı. O yüzden de bize sadece, TY7 çıktısını verdi. Hatırlarsanız aynı s g kodu, sapkasız olarak, su sekilde kullanmı¸tık yukarıda: ¸ ¸ ¸ s
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9]",i) ... if nesne:

... ... BH5 TY7 Y7 AY5

print nesne.group()

Gördü˘ ünüz gibi, sapka sembolü olmadı˘ ında search() metodu karakter dizisinin ba¸ına bakg ¸ g s makla yetinmiyor, aynı zamanda karakter dizisinin tamamını tarıyor. Biz yukarıdaki koda bir “^” sembolü ekleyerek, metodumuzun sadece karakter dizisinin en ba¸ına bakmasını istes dik. O da emrimize sadakatle uydu. Burada dikkatimizi çekmesi gereken ba¸ka bir nokta s da search() metodundaki çıktının kırpılmı¸ olması. Dikkat ettiyseniz, search() metodu bize s ö˘ enin tamamını vermedi. Ö˘ elerin yalnızca “[A-Z]+[0-9]” kalıbına uyan kısımlarını kesip attı g g önümüze. Çünkü biz ona tersini söylemedik. E˘ er ö˘ elerin tamamını istiyorsak bunu açık açık g g belirtmemiz gerekir:
>>> for i in a: ... nesne = re.search("[A-Z]+[0-9].*",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... BH56 TY76Z Y7UZ AY54

Veya metodumuzun karakter dizisinin sadece en ba¸ına bakmasını istersek: s
>>> for i in a: ... nesne = re.search("^[A-Z]+[0-9].*",i) ... if nesne: ... print nesne.group() ... TY76Z

Bu kodlarda düzenli ifade kalıbının sonuna ”.*” sembolünü ekledi˘ imize dikkat edin. Böylelikle g metodumuzun sonu herhangi bir sekilde biten ö˘ eleri bize vermesini sa˘ ladık... ¸ g g Ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi, “^” metakarakterinin, karakter dizilerinin en ba¸ına demir atmak s g s dı¸ında ba¸ka bir görevi daha vardır: “Hariç” anlamına gelmek... Bu görevini sadece “[]” s s metakarakterinin içinde kullanıldı˘ ı zaman yerine getirir. Bunu bir örnekle görelim. Yukarıg daki listemiz üzerinde öyle bir süzgeç uygulayalım ki, 1agAY54 ö˘ esi çıktılarımız arasında g görünmesin... Bu ö˘ eyi avlayabilmek için kullanmamız gereken düzenli ifade söyle olacaktır: g ¸ [0-9A-Z][^a-z]+
>>> for i in a: ... nesne = re.match("[0-9A-Z][^a-z]+",i) ... if nesne: ... print nesne.group()

Burada su ölçütlere sahip bir ö˘ e arıyoruz: ¸ g 1. Aradı˘ ımız ö˘ e bir sayı veya büyük harf ile ba¸lamalı g g s 2. En ba¸taki sayı veya büyük harften sonra küçük harf GELMEMEL˙ (Bu ölçütü “^” i¸areti s I s sa˘ lıyor) g 3. Üstelik bu “küçük harf gelmeme durumu” bir veya daha fazla sayıda tekrar etmeli... Yani ba¸taki sayı veya büyük harften sonra kaç tane olursa olsun asla küçük harf gelmemeli s

.. Dolayısıyla bu ö˘ e çıktıda görünmeyecek. E˘ er biz “at” ile ba¸layan bütün ö˘ eleri ayıklamak isteseydik ne yapmamız gerekg s g ti˘ ini biliyorsunuz: g >>> for i in liste: .. Diyelim ki biz bu listeden.. “$” i¸areti g s s g s aynı karakter dizisinin nasıl bitece˘ ini belirliyor. "yat".2. at atkı Gördü˘ ünüz gibi.search("^at". print i . "satılık". Verdi˘ imiz düzenli ifade kalıbı ile “at” ile ba¸layan ve g g s aynı sekilde biten karakter dizilerini ayıkladık. ¸ . "fakat".. at fakat rahat mat yat sat Burada “$” metakarakteri sayesinde aradı˘ ımız karakter dizisinin nasıl bitmesi gerekti˘ ini beg g lirleyebildik. "atkı". karakter dizilerinin en ba¸ına demir attı˘ ını söylemi¸tik.. if re....(Bu ölçütü de “+” i¸areti sa˘ lıyor”) s g Bu ölçütlere uymayan tek ö˘ e “1agAY54” olacaktır. Bu da bize “at” çıktısını verdi. "katkı"... ˙ste simdi s g I¸ ¸ görece˘ imiz “dolar i¸areti” de ($) karakter dizilerinin nasıl bitece˘ ini belirliyor.i): ..... bu “^” i¸aretinin “hariç” anlamı sadece “[]” metakarakterinin içinde kuls lanıldı˘ ı zaman geçerlidir. if re. “at” hecesiyle biten g g kelimeleri ayıklamak istiyoruz: >>> for i in liste: . print i .. g g Burada. elimizde on ö˘ elik bir liste var.. "mat". "sat". “^” i¸aretinin nasıl kullanıldı˘ ına ve küçük harfleri nasıl dı¸arıda bıraktı˘ ına dikkat s g s g edin. Unutmayalım.i): .8 $ (Dolar) Bir önceki bölümde “^” i¸aretinin. Bu sembol bir bakıma karakter dizilerinin nasıl ba¸layaca˘ ını belirliyordu. if re... "rahat". g 19. "katılım"] Gördü˘ ünüz gibi. s s g s Yani bu sembol arama/e¸le¸tirme i¸leminin karakter dizisinin en ba¸ından ba¸lamasını sa˘ lıys s s s s g ordu.search("^at$".. . at Sonuç tam da bekledi˘ imiz gibi oldu. print i . Hatta istersek bu metakarakterleri birlikte de g kullanabiliriz: >>> for i in liste: ...i): . Bu soyut açıkg s g lamaları somut bir örnekle ba˘ layalım: g >>> liste = ["at".search("at$". “^” i¸areti bir karakter dizisinin nasıl ba¸layaca˘ ını belirlerken.

. bizim sayıyla biten bir karakter dizisi aradı˘ ımızı s g zannedecek.i): .match("[0-9]+\$".... "10TL".2.. Yani mesela biz “$” sembolünü arıyor olsak. "20$". "rahat". "atkı". if re. g g Lafı dolandırmadan hemen bir örnek verelim.. Hemen bakalım: >>> for i in liste: ..search("^at|at$"... "katılım"] >>> for i in liste: .. print i Python “$” i¸aretinin özel anlamından dolayı..19. Çünkü listemizde sayıyla biten bir karakter dizisi yok.match("[0-9]+$".10 | (Dik Çizgi) Bu metakarakter. "25£"] Amacımız bu listedeki dolarlı de˘ erleri ayıklamaksa ne yapaca˘ ız? Sunu deneyelim önce: g g ¸ >>> for i in liste: .. if re.9 \ (Ters Bölü) Bu i¸aret bildi˘ imiz “kaçı¸ dizisi”dir.. 19.. Yani bir karakter dizisi içinde s s bu sembolleri arıyorsak e˘ er.. . "yat".... if re... 10$ 20$ Gördü˘ ünüz gibi. bunu Python’a nasıl anlataca˘ ız? Çünkü bu sembolü yazdı˘ ımız zaman Python bunu farklı algılıyor. Bu ne des s g mek? Hemen görelim: >>> liste = ["at". Bu g s metakarakteri de kısaca anlattı˘ ımıza göre yeni bir metakarakterle yolumuza devam edebilig riz.2.. Peki burada ne i¸i var? Simdiye kadar ö˘ rendi˘ imiz konus g s s ¸ g g lardan gördü˘ ünüz gibi. dolayısıyla da herhangi bir çıktı vermeyecektir. "sat".. Peki biz ne yapaca˘ ız? ˙ste bu noktada “\” metakarakteri devreye g I¸ girecek. Bunlar kendileriyle e¸le¸miyorlar.... bunların ta¸ıdıkları özel anlam yüzünden bu sembolleri ayıklag s mak hemencecik mümkün olmayacaktır.. "mat".. print i .i): . at fakat atkı rahat mat yat sat . “\” sembolünü kullanarak “$” i¸aretinin özel anlamından kaçtık. "fakat". Diyelim ki elimizde söyle bir liste var: ¸ >>> liste = ["10$". "katkı". print i .i): . "satılık"... "25€".. birden fazla düzenli ifade kalıbını birlikte e¸le¸tirmemizi sa˘ lar. Python’daki düzenli ifadeler açısından özel anlam ta¸ıyan bir takım g s semboller/metakarakterler var.

urlopen(url) for i in f: nesne = re. Öncelikle “http://www.com/py2/icindekiler_python. Dolayısıyla g ”. web tarayıcınızda http://www..html” adresinin kayna˘ ına g baktı˘ ımız zaman aradı˘ ımız bilgilerin hep su sekilde oldu˘ unu görüyoruz: g g ¸ ¸ g <a href=”tbilgi_giris. Amacımız bu sayfadaki ba¸lıkları ve bu ba¸lıklara ait html dosyalarını s s listelemek 2. 19. (Firefox’ta CTRL+U’ya basarak g sayfa kayna˘ ını görebilirsiniz) g 4. Aynı sekilde.com/py2/icindekiler_python. Çünkü bahsi geçen ¸ web sayfasındaki html uzantılı dosyalar “a href=” tag’ı içinde yer alıyor. Düzenli ifade kalıbımızı söyle yazdık: <a href=".search("kırmızı|mavi|sarı". “http://www. Bunun için söyle bir sey s ¸ ¸ yazabiliriz: import re import urllib url = "http://www.11 ( ) (Parantez) Bu metakarakter yardımıyla düzenli ifade kalıplarını gruplayaca˘ ız.. Ardından.com/py2/icindekiler_python. g ¸ ¸ .html" f = urllib.istihza. Burada “+” s s metakarakterinden önce gelen düzenli ifade..+</a>’.com/py2/icindekiler_python.com/py2/icindekiler_python.. Bu metakarakter bizim bir g karakter dizisinin istedi˘ imiz kısımlarını ayıklamamızda çok büyük kolaylıklar sa˘ layacak.i) if nesne: print nesne. Bu durumu..+html">.html sayfasını açıp sayfa kayna˘ ını görüntüleyerek teyit edebilirsiniz. .istihza.+</a>. mesela... yazdı˘ ımız sey s g ¸ su anlama geliyor: “Bana ‘html’ ile biten bütün karakter dizilerini bul!“ ¸ 5.i): print i Sırada son metakarakterimiz olan “()” var.html adresindeki bütün ba¸lıkları s ve bu ba¸lıklara ait html dosyalarını bir liste halinde almak istiyoruz.istihza. bütün sayfayı taramak için basit bir for döngüsü kurduk 3..istihza. g g Diyelim ki biz http://www.+” ifadesi su demek oluyor: “Bana bir veya daha fazla sayıda tekrar eden bütün karak¸ terleri bul!” Dolayısıyla burada “(.search(’<a href="... .+html)” kısmında geçen “+” metakarakteri kendisinden önce gelen düzenli ifadenin bir veya daha fazla sayıda tekrar eden e¸le¸melerini buluyor. Yazdı˘ ımız düzenli ifade kalıbı içinde dikkatimizi çekmesi gereken bazı noktalar var: g Kalıbın “(.2. renkleri içeren bir listeden belli renkleri de ayıklayabiliriz bu ¸ metakarakter yardımıyla. kendisi de bir metakarakter olan ”.+html">. if re. Bu sembol bildi˘ iniz gibi.Gördü˘ ünüz gibi “|” metakarakterini kullanarak ba¸ta ve sonda “at” hecesini içeren kelimeleri g s ayıkladık.html”>Temel Bilgiler</a> Dolayısıyla aslında düzenli ifade kalıbımızı yazarken yaptı˘ ımız sey.group() Burada yaptı˘ ımız sey su: g ¸ ¸ 1...” sembolü. “herhangi bir karakter” anlamına geliyor.html” sayfasını urllib modülü yardımıyla açtık.+html)” ifadesini birlikte dü¸ünürsek. düzenli ifademizi kaynakta görünen sablona uydurmak.istihza.

Hemen hemen amacımıza ula¸tık sayılır. Burada en azından.. elbette www. Ba˘lantı: index. . Ama gördü˘ ünüz gibi çıktımız biraz karma¸ık. Bazı noktalar gözünüze g gs s karanlık göründüyse hiç endi¸e etmeyin.urlopen(url) for i in f: nesne = re. de˘ il mi? Mesela bu çıktıları su sekilde düzenleyeg g ¸ ¸ bilmek ho¸ olurdu: s Ba¸lık: ANA SAYFA..html s g ˙ste bu bölümde görece˘ imiz “( )” metakarakteri istedi˘ imiz seyi yapmada bize yardımcı olaI¸ g g ¸ cak. “( )” metakarakterini kullanarak düzenli ifadenin g bazı bölümlerini nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin.com/py2/icindekiler_python. g Bu arada. g .html" f = urllib.+html)">(.nesne..i) if nesne: print nesne.search(’<a href=".\nBa˘lantı: %s\n" \ s g %(nesne.group(1)) Kodlarda yaptı˘ ımız de˘ i¸ikliklere dikkat edin ve anlamaya çalı¸ın. Bunları s g s istedi˘ imiz gibi düzenleyebilsek iyi olurdu.urlopen(url) for i in f: nesne = re.Yukarıda verdi˘ imiz kodları çalı¸tırdı˘ ımız zaman aldı˘ ımız çıktı su sekilde oluyor: g s g g ¸ ¸ <a href="index. Dilerseniz en ba¸ta verdi˘ imiz kodlara tekrar dönelim: s g import re import urllib url = "http://www. çünkü bir sonraki bölümde bütün karanlık noktaları s tek tek açıklayaca˘ ız.istihza..com g g g sitesinin sayfa yapısıyla sıkı sıkıya ba˘ lantılıdır. Çünkü yazdı˘ ımız düzenli ifade istihza.html">ANA SAYFA</a> .group() Simdi bu kodlarda su de˘ i¸ikli˘ i yapıyoruz: ¸ ¸ gs g #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www.search(’<a href="(..i) if nesne: print "Ba¸lık: %s. .html" f = urllib.com/py2/icindekiler_python.+html">.group(2).com sitesinde herhangi bir de˘ i¸iklik olursa yukarıdaki kodgs ların istedi˘ iniz çıktıyı vermeyece˘ ini bilmelisiniz..istihza.+)</a>’.istihza.+</a>’.

group(3) programlama >>> print nesne. Simdi bu grupladı˘ ımız bölümlere g s s ¸ g tek tek eri¸elim: s >>> print nesne.group(4) dilidir Bu metodun bize ilerde ne büyük kolaylıklar sa˘ layaca˘ ını az çok tahmin ediyorsunuzdur. bu metot düzenli ifadeleri kullanarak g e¸le¸tirdi˘ imiz karakter dizilerini görme imkanı sa˘ lıyordu.group(1) python Burada 1 numaralı grubun ö˘ esi olan “python”u aldık. ˙ ¸ g Isterseniz ilk olarak söyle basit ¸ bir örnek verelim: >>> a = "python bir program:lama dilidir" >>> nesne = re.1 group() metodu Bu bölümde do˘ rudan düzenli ifadelerin de˘ il. Ama burada bu metoda biraz daha ayrıntılı olarak s bakaca˘ ız.group(0) python bir programlama dilidir Gördü˘ ünüz gibi.a) >>> print nesne. ama düzenli ifadeler kullanılarak üretilen g g e¸le¸me nesnelerinin bir metodu olan group() metodundan bahsedece˘ iz. Gerisinin nasıl olaca˘ ını tahmin edeg g bilirsiniz: >>> print nesne.search("(python) (bir) (programlama) (dilidir)". Bu bölümde bu metodu “()” s s g g metakarakteri yardımıyla daha verimli bir sekilde kullanaca˘ ız.group() python bir programlama dilidir Burada düzenli ifade kalıbımızı nasıl grupladı˘ ımıza dikkat edin. ˙ g g Isterseniz kullanabilece˘ imiz metotları tekrar listeleyelim: g >>> dir(nesne) Bu listede group() dı¸ında bir de groups() adlı bir metodun oldu˘ unu görüyoruz.3 E¸ le¸ me Nesnelerinin Metotları s s 19. print nesne.3. “0” indeksi e¸le¸en karakter dizisinin tamamını veriyor. Bir de suna bakalım: g s s ¸ >>> print nesne.group(2) bir >>> print nesne. s g .19. g Daha önceki bölümlerden hatırlayaca˘ ınız gibi.group() komug tunu verdi˘ imizde e¸le¸en karakter dizileri ekrana döküldü. Esasında biz bu s s g metodu önceki bölümlerde de kullanmı¸tık. Simdi bunun s g ¸ ne i¸ yaptı˘ ına bakalım.

s Böylece e¸le¸tirme nesnelerinin en sık kullanılan iki metodunu görmü¸ olduk...html’.istihza.19.group(1)) Bu kodlarda son satırı söyle de˘ i¸tirelim: ¸ gs #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www.html’.urlopen(url) for i in f: nesne = re..+)</a>’.groups() Gördü˘ ünüz gibi suna benzer çıktılar elde ediyoruz: g ¸ (’index. g ¸ .i) if nesne: print "Ba¸lık: %s. Biz de bu demetin ö˘ elerine daha sonradan rahatlıkla g g eri¸ebiliyoruz.urlopen(url) for i in f: nesne = re.istihza.com/py2/icindekiler_python..group(2). ..i) if nesne: print nesne..+html)">(.\nBa˘lantı: %s\n" \ s g %(nesne.+)</a>’.. ’ANA SAYFA’) (’icindekiler_python. Demek ki nesne.3.html’.html" f = urllib.html" f = urllib.groups() (’python’.search(’<a href="(. ’dilidir’) Simdi isterseniz bir önceki bölümde yaptı˘ ımız örne˘ e geri dönelim: ¸ g g #-*-coding:utf-8-*import re import urllib url = "http://www. ’MAKALELER’) . .search(’<a href="(. Bunları daha s s s sonraki örneklerimizde de bol bol kullanaca˘ ız.. ’programlama’. ’PYTHON’) (’icindekiler_tkinter. O yüzden simdilik bu konuya ara verelim.groups() komutu bize “()” metakarakteri ile daha önceden gruplamı¸ oldu˘ us g muz ö˘ eleri bir demet olarak veriyor. ’bir’.nesne. ’TKINTER’) (’makaleler.html’. bize kullanabilece˘ imiz bütün grupları bir demet halinde sunar: g >>> print nesne.+html)">(.2 groups() metodu Bu metot.com/py2/icindekiler_python.

... bir karakter dizisi içinde geçen alfanümerik karakterleri ve buna ek olarak “_” karakterini bulmak için kullanılır. "Nisan 3"] >>> for i in a: . 5 Ocak 4 Ekim Yukarıdaki örnekte. “\d” dizisi ile yerine getirebiliriz..search("\w*"... nesne = re. Ama bir de bunların büyük harfli versiyonları vardır ki.a). g 1.. Buraya s s kadar olan örneklerde bu i¸levi yerine getirmek için “[0-9]” ifadesinden yararlanıyorduk. Burada bo¸luk karakterini s “s” simgesi ile gösterdi˘ imize dikkat edin. Örne˘ in: s g >>> a = ["5 Ocak". ardından bir adet bo¸luk karakteri içeren..group() abc123_ “\w” özel dizisinin hangi karakterleri e¸ledi˘ ine dikkat edin. if nesne: .group() . g Ondalık Sayıların Yerini Tutan Özel Dizi: \d Bu sembol.. nesne = re. print nesne.i) . ˙ s Isterseniz yine yukarıdaki örnekten gidelim: >>> a = ["5 Ocak". "4 Ekim". "Nisan 3"] >>> for i in a: . "27Mart". Su örne˘ e bakalım: ¸ g >>> a = "abc123_$%+" >>> print re. "4 Ekim".3 Özel Diziler Düzenli ifadeler içinde metakarakterler dı¸ında..search("\d\s[A-Za-z]+". önemli oldukları için onları da inceleyece˘ iz. sonra da bir s s büyük veya küçük harfle devam eden karakter dizilerini ayıkladık. s Alfanümerik Karakterlerin Yerini Tutan Özel Dizi: \w Bu sembol. özel anlamlar ta¸ıyan bazı ba¸ka ifadeler de s s s vardır. bir karakter dizisi içinde geçen bo¸lukları yakalamak için kullanılır. Bu bölümde bu özel dizileri inceleyece˘ iz: Bo¸luk karakterinin yerini tutan özel dizi: \s g s Bu sembol.. “[0-9]” yerine “\d” yerle¸tirerek daha kısa yoldan sonuca vardık.group() . print nesne. "27Mart".. bir karakter dizisi içinde geçen ondalık sayıları e¸le¸tirmek için kullanılır. “\s” özel dizisi bo¸luk karakterlerini avlıyor s .19... 5 Ocak 4 Ekim Burada. Bu özel dizi su ifadeyle aynı ans g ¸ lama gelir: [A-Za-z0-9_] Düzenli ifadeler içindeki özel diziler genel olarak bunlardan ibarettir.search("[0-9]\s[A-Za-z]+".. g Gördü˘ ünüz gibi.. if nesne: . bir sayı ile ba¸layan.i) .3. Simdi s ¸ artık aynı i¸levi daha kısa yoldan.

"4 Ekim". "27Mart".txt” adlı bir dosya oldu˘ unu varsayıyoruz: ¸ g esra : istinye 05331233445 esma : levent 05322134344 sevgi : dudullu 05354445434 kemal : sanayi 05425455555 osman : tahtakale 02124334444 metin : taksim 02124344332 kezban : caddebostan 02163222122 Amacımız bu dosyada yer alan isim ve telefon numaralarını “isim > telefon numarası” seklinde ¸ almak: # -*. print nesne. “\S” özel dizisi bo¸luk olmayan karakterleri avlar s 2..readlines(): nesne = re. 27Mart Burada “\S” özel dizisinin listede belirtilen konumda bo¸luk içermeyen ö˘ eyi nasıl buldu˘ una s g g dikkat edin.search("\d+\S\w+".txt") for i in dosya. s g 3..group(3)) Burada formülümüz su sekilde: “Bir veya daha fazla karakter” + “bir veya daha fazla bo¸luk” ¸ ¸ s + “’:’ i¸areti” + “bir adet bo¸luk” + “bir veya daha fazla sayı” s s ˙ Isterseniz bu bölümü çok basit bir soruyla kapatalım. Burada sanırım sadece “\S” dizisi bir örnekle somutla¸tırılmayı hakediyor: s >>> a = ["5 Ocak".. “\w” özel dizisi alfanümerik karakterleri ve “_” karakterini avlıyor Dedik ki. bir de bunların büyük harfli versiyonları vardır.group(1). ˙ste bu büyük harfli versiyonlar da I¸ yukarıdaki dizilerin yaptı˘ ı i¸in tam tersini yapar..coding: utf-8 -*import re dosya = open("adres..i) if nesne: print "%s > %s"%(nesne. if nesne: . Yani: g s 1. Yani [^A-Z-a-z_] ile e¸de˘ erdir. “\W” özel dizisi alfanümerik olmayan karakterleri ve “_” olmayan karakterleri avlar.... Sorumuz su: ¸ Elimizde söyle bir yı˘ ın var: ¸ g +%01010101$-+$$$$%$.%--%%--%%--%%--#####%%%--%%--%%--#####%+m+$$$$%$. “\D” özel dizisi ondalık sayı olmayan karakterleri avlar. “\D” ve “\W” dizilerinin yeterince anla¸ılır oldu˘ unu zannediyos g s g rum. ¸ Bilgisayarımızda su bilgileri içeren “adres. “\d” özel dizisi ondalık sayıları avlıyor 3. nesne = re..nesne. "Nisan 3"] >>> for i in a: . Yani “[^0-9]” ile e¸de˘ erdir.group() .2. Simdi bu özel diziler için genel bir örnek verip konuyu kapatalım.search("(\w+)\s+:\s(\w+)\s+(\d+)".i) .%--%%--%%--%%--#####%%%--%%--% ..

5 Python2.. Küçük boyutlu projelerde compile() s g g metodu pek hissedilir bir fark yaratmasa da özellikle büyük çaplı programlarda bu metodu kullanmak oldukça faydalı olacaktır..4.html") derli = re. Ancak düzenli ifadelerin i¸leyi¸ini hızlandırmanın da bazı yolları vardır. bu yı˘ ın içindeki gizli mesajı düzenli ifadeleri kullanarak bulmak.. nesne = derli. Ayrıca dikkat ederseniz derli. ˙ste biz de bu compile() metodu yardımıyla düzenli ifade kalıplarımızı kullanmadan I¸ önce derleyerek daha hızlı çalı¸malarını sa˘ layaca˘ ız. "Python2.urlopen("http://www. Çünkü s s s bildi˘ iniz gibi.0".search() kullanımında parantez ¸ içinde sadece e¸le¸ecek karakter dizisini kullandık (i).group() . "Java"] >>>derli = re.4 Python2. Dolayısıyla bu g s s özel anlamdan kaçmak için “\” i¸aretini de kullanmamız gerekiyor.[0-9]") >>> for i in liste: .read()) ..6". Daha sonra search() metodunu kullanırken ise. Ayrıca burada kullandı˘ ımız düzenli ifade kalıbına da dikkat g edin.. re. "Python3.search(f.0 Burada öncelikle düzenli ifade kalıbımızı derledik. Bu i¸ için http://www.tr/kurlar/today. Nasıl bir sablon oturttu˘ umuzu anlamaya çalı¸ın.gov.gov. Ama düzenli ifade kalıbımızı yukarıda derleme i¸lemi esnasında belirtti˘ imiz için.search() demek yerine. E˘ er derleme i¸lemi yapmamı¸ olsaydık.4 Düzenli ˙fadelerin Derlenmesi I 19.. Cevapg larınızı kistihza[at]yahoo[nokta]com adresine gönderebilirsiniz. düzenli ifadeler karakter dizilerine göre biraz daha yava¸ çalı¸ırs g s s lar.” ifadesini kullandık.. . Python2. liste ö˘ elerinde ¸ g s g g bulunan ”.4".[0-9]+") nesne = derli.5".search() seklinde bir ifade kullanıyoruz.” i¸aretini e¸le¸tirmek için düzenli ifade kalıbı içinde “\.1 compile() metodu En ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi. hem de düzenli ifade kalıbını yan yana kullanmamız gerekecektir. Derleme i¸lemini nasıl yaptı˘ ımıza dikkat s g edin. Basit bir örnekle ba¸layalım: s >>> liste = ["Python2.. 19. Diyelim ki amacımız günlük dolar kurunu almak ¸ olsun. s Simdi isterseniz küçük bir örnek daha verelim..Yapmanız gereken.search(i) . Gördü˘ ünüz gibi. s s g s s hem bu karakter dizisini.compile("ABD\sDOLARI\s+[0-9]\. "Python2. “compile” kelimesi ˙ Ingilizce’de “derlemek” anlamına gelir. if nesne: .tr/kurlar/today..6 Python3.html adresini kullanaca˘ ız: s g #-*-coding:utf8-*import re import urllib f = urllib. bu kalıbı ikinci s g kez yazmamıza gerek kalmadı. derli.compile("[A-Za-z]+[0-9]\. tek ba¸ına ”. Bu yollardan biri s s de compile() metodunu kullanmaktır.. print nesne.tcmb.. Derlenecek düzenli ifade kalıbını compile() metodunda parantez içinde belirtiyoruz.” i¸aretinin Python açısından özel bir anlamı var.tcmb.

Bunlardan bazıları: Pascal. 19. Java. s g verinin nasıl depolanıp iletilece˘ini.IGNORECASE veya re.print nesne.""" derli = re. Bunu yapmamızı sa˘ layan sey de re. metinde geçen hem “programlama” kelimesini hem de “Programlama” g kelimesini ayıklayabildik. ’programlama’] Not: Bu metin http://tr. C#. g E˘ er bu seçene˘ i kullanmasaydık..IGNORECASE yerine kısaca re. Yalnız dikkat ederseniz “\s” ifadesi tek ba¸ına g s s sadece bir adet bo¸lu˘ un yerini tutar.compile("programlama".IGNORECASE veya kısaca re. Programlama g s s dilleri. Ayrıca burada da ”. Ada.I ifadesini de kullanabiliriz.IGNORECASE) print derli. Bu özel dizinin görevi karakter dizileri g içindeki bo¸lukların yerini tutmaktı.re.findall(metin) [’Programlama’.I adlı derleme I¸ seçenekleri bize büyük-küçük harfe dikkat etmeden arama yapma imkanı sa˘ lar. g 19. Ayrıca yine “DOLARI” kelimesi ile 1 doların TL kar¸ılı˘ ı olan s g s g de˘ erin arasındaki bo¸lukların yerini de tutuyor. Perl.” s s ifadesinden yararlandık.I Bildi˘ iniz gibi. ’programlama’.1 re. Çünkü “python” ve “Python” birg birlerinden farklı iki karakter dizisidir. ˙ste re. Cobol. Hemen bir g örnek verelim: #-*-coding:utf8-*import re metin = """Programlama dili. Çünkü aradı˘ ımız sey aslında “programlama” kelimesi idi. Aynı anlama gelecektir.. çıktıda yalnızca “programlama” keg g limesini görürdük.5. Biz istersek g ¸ re. ’Programlama’. s Gördü˘ ünüz gibi. Basic.wikipedia. s C++. ¸u ana kadar 2500’den fazla g g S programlama dili yapılmı¸tır. Python.5 compile() ile Derleme Seçenekleri Bir önceki bölümde compile() metodunun ne oldu˘ unu. alaca˘ ınız çıktılar arasında “Python” olmayacaktır. Delphi programlama dilleridir. Biz onun birden fazla bo¸lu˘ un yerini tutması için yanına s g s g bir adet “+” metakarakteri yerle¸tirdik.IGNORECASE adlı derleme g ¸ seçene˘ i oldu. Yani e˘ er “python” kelimesini arıyorg g sanız. Python’da büyük-küçük harfler önemlidir. .” i¸aretinin yerini tutması için “\. programcının bilgisayara hangi veri üzerinde i¸lem yapaca˘ını.org/wiki/Programlama_dili adresinden alınmı¸tır. C. Fortran.group() Burada kullandı˘ ımız “\s” adlı özel diziyi hatırlıyorsunuz. hangi ko¸ullarda hangi i¸lemlerin g s s yapılaca˘ını tam olarak anlatmasını sa˘lar. programcının bir bilgisayara ne yapmasını istedi˘ini anlatmasının standartla¸tırılmı¸ bir yoludur. ne i¸e yaradı˘ ını ve nasıl kullanıldı˘ ını g s g g görmü¸tük. Bu bölümde ise “compile” (derleme) i¸lemi sırasında kullanılabilecek seçenekleri s s anlataca˘ ız. Mesela bizim örne˘ imizde “ABD” ve “DOLARI” kelimeleri s g arasındaki bo¸lu˘ un yerini tutuyor.

.UNICODE veya re..5.\nMonty Python" Bu karakter dizisi içinde “Python” kelimesini temel alarak bir arama yapmak istiyorsak e˘ er.DOTALL seçene˘ ini sadece re.” metakarakterini anlatırken..coding: utf-8 -*import re import locale locale.S Bildi˘ iniz gibi.group() Bu kod su çıktıyı verecektir: ¸ Python."") . Hatırlarsanız. g ˙ste burada imdadımıza re.group() re.group() . Bu s yüzden bu kaçı¸ dizisinin ötesine geçip orada arama yapmıyor..UNICODE seçene˘ i yeti¸ecek. print nesne. nesne=re.S seklinde de kısaltabilirsiniz. Ama “çilek”teki “ç” ve “fıstık”taki “ı” harfleri Türkçe’ye özgü ¸ harfler oldu˘ u için düzenli ifade motoru bu harfleri tanımadı. Bunu bir örnek yardımıyla görelim..U Bu derleme seçene˘ i.search("\w*".setlocale(locale.” metakarakterinin “\n” (yeni satır) kaçı¸ dizisini dikkate almamasıdır. bu metakarakterin. g kullanaca˘ ımız su kod istedi˘ imiz seyi yeterince yerine getiremeyecektir: g ¸ g ¸ >>> print re. Bunun sebebi.compile("Python.LC_ALL.. ”. f kebap Burada alfanümerik karakterler içeren ö˘ eleri ayıklamaya çalı¸tık.. g ¸ 19..i) . Diyelim ki elimizde söyle bir karakter dizisi s ¸ var: >>> a = "Ben Python.19.5. if nesne: .re. "kebap"] >>> for i in liste: . Normalde çıktımız “çilek g s fıstık kebap” seklinde olmalıydı. Türkçe programlar yazmak isteyenlerin en çok ihtiyaç duyaca˘ ı seçenekg g lerden biridir.search(a) >>> if nesne: . I¸ g s Önce GNU/Linux kullanıcılarının bu seçene˘ i nasıl kullanabilece˘ ine bir örnek verelim: g g # -*.*".2 re. yeni satır karakterinin yerini tutmayaca˘ ını g söylemi¸tik.search("Python.” sembolü herhangi bir karakterin yerini tug tuyordu. Ne demek istedi˘ imizi tam olarak anlatabilmek için su örne˘ e bir bakalım: g ¸ g >>> liste = ["çilek".*". metakarakterler arasında yer alan ”. Bu metakarakter bütün karakterlerin yerini tutmak üzere kullanılabilir.3 re. print nesne."fıstık".DOTALL) >>> nesne = derle... Ama simdi biz ona bu yetene˘ i s ¸ g de kazandıraca˘ ız: g >>> derle = re..a).DOTALL veya re.. ”.

UNICODE) for i in liste: nesne = derle. kırmızı elma dolu sepetiyle \ s .re.6 Düzenli ˙fadelerle Metin/Karakter Dizisi Degi¸ tirme I ˙slemleri I¸ 19.istihza. anneannesinin evine gidiyormu¸!" s . ¸ s s g Ama tabii ki düzenli ifadeler yalnızca bir karakter dizisi “bulmak”la ilgili de˘ ildir..search(i) if nesne: print nesne. g Bu farklılıkların nedeni iki sistemde Türkçe karakterleri göstermek için takip edilen yolun farklı olması.compile("\w*". çıktıyı düzgün alabilmek için re. Bunlardan ilki sub() metodudur.compile("\w*"..html). Liste ö˘ elerini unicode haline getirmezsek alaca˘ ımız çıktı yine istedi˘ imiz g g g g gibi olmayacaktır.UNICODE) for i in liste: nesne=derle. ˘ s 19. Bu i¸ için temel olarak iki metot gs s kullanılır. En g basit sekliyle sub() metodunu su sekilde kullanabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> a = "Kırmızı ba¸lıklı kız.UNICODE seçene˘ ini kulg landık.index(i)] = unicode(i.1 sub() metodu Simdiye kadar hep düzenli ifadeler yoluyla bir karakter dizisini nasıl e¸le¸tirece˘ imizi inceledik."") import re liste = ["çilek". Simdi aynı seyi Windows kullanıcılarının nasıl yapaca˘ ına bakalım: ¸ ¸ g #-*-coding:cp1254-*import locale locale. Bu araç g aynı zamanda bir karakter dizisini “de˘ i¸tirmeyi” de kapsar..liste = ["çilek". Daha sonra liste ö˘ elerini nasıl “unicode” haline geg tirdi˘ imize bakın. GNU/Linux ve Windows’taki kodlar arasında bazı ufak tefek farklılıklar var. "kebap"] for i in liste: liste[liste.group() Gördü˘ ünüz gibi."kebap"] derle = re."fıstık".LC_ALL.search(i) if nesne: print nesne."fıstık".group() Burada hangi i¸lemleri yaptı˘ ımıza çok dikkat edin.com/py2/lenascii.... Yukarıdaki kodlarda geçen import locale s g ve ardından gelen satır özellikle önemli. Ayrıca düzenli ifade kalıbımızı derlerken de.6.setlocale(locale.re. (Benzer bir konu için bkz: http://www. Bu bölümde sub() metodunu inceleyece˘ iz."utf8") derle = re.

Çünkü ilk düzenli ifade olu¸turulup s buna göre metinde bir de˘ i¸iklik yapıldıktan sonra. g Simdi bu sub() metodunu kullanarak biraz daha karma¸ık bir i¸lem yapaca˘ ız.tr/haber. hem de bes raber kullanılabilecek derleme seçenekleri sayesinde replace() metodundan çok daha esnektir. Ama tabii ki. gs Birinci yolda.radikal. Elbette sub() metoduyla daha karma¸ık i¸lemler yapılabilir. Ancak bu yolun dezavangs s tajı. s Gelin bu metin içinde geçen “çilek” kelimelerini “erik” kelimesi ile de˘ i¸tirelim.""" s g s Not: Bu metin http://www. replace() metodunu kullanmaktır. Ere˘li’nin havasından mı suyundan mı bilinmez. Ama bunu gs yaparken. Bu ikisini yan yana kullanırken “|” adlı metakarakterden faydalandı˘ ımıza dikkat g edin.. yılda bir ton ürün alıyor. Aynı sekilde bu metin de. e˘ er yapmak istedi˘ iniz i¸ replace() metoduyla halledilebiliyorsa en g g s do˘ ru yol. tadı bamba¸ka bir hale dönü¸ür ve me¸hur Osmanlı çile˘i unvanını hak s s s g eder.00’te kalkan Özhan. g kokusu.sub("ye¸il".. ilk de˘ i¸iklikleri içeren metnin. Ama tabii ki sub() metodu hem kendi ba¸ına replace() metodundan çok daha güçlüdür..). Bu sub() metodu karakter dizilerinin replace() metoduna çok benzer.php?haberno=40130 adresinden alınmı¸tır.. mesela. Metni tekrar tekrar kopyalamak yerine.UNICODE) >>> print derle.. farklı bir gs gs metin olarak kopyalanması gerekir (metin2 gibi. gs g ¸ metin3 seklinde tekrar kopyalanmalıdır. Kasım ba¸ında ekti˘i çilek fideleri haziran ba¸ında meyve veriyor. g ¸ s g Bu metin içinde geçen “çilek” kelimelerini “erik”le de˘ i¸tirmek için birkaç yol kullanabilirsiniz.IGNORECASE|re. çileklerinin sırrını s yo˘un ilgiye ve içten duydu˘u sevgiye ba˘lıyor: "Erkekler bahçemize giremez.IGNORECASE ve re. bu de˘ i¸ikli˘ in metin2 üzerinden yapılması gerekir.a) s Burada karakter dizimiz içinde geçen bütün “kırmızı” kelimelerini “ye¸il” kelimesiyle s de˘ i¸tirdik. ¸ düzenli ifadeleri kullanarak söyle bir çözüm de üretebiliriz: ¸ #-*-coding:utf-8-*- . her de˘ i¸iklik için ayrı bir düzenli ifade olu¸turulabilir.compile("kırmızı". Bunu yaparken de re. Bu durum bu sekilde uzar gider. metin içinde “çilek” kelimesinin “Çilek” seklinde de geçti˘ ine dikkat edelim.UNICODE adlı derleme seçeneklerinden gs yararlandık. Ardından ikinci de˘ i¸iklik yapılaca˘ ı zags g man. Bundan sonraki yeni bir de˘ i¸iklik de bu metin3 üz¸ gs erinden yapılacaktır.com.. burada geçirdi˘i de˘i¸im sonucu g g g s tadına doyulmaz bir hal alır. Oysa Çin’ den Arnavutköy’e oradan da s Ere˘li’ye getirilen kralların meyvesi çilek. 60 ya¸ındaki Özdemir. çileklerini özenle s suluyor. A¸a˘ ıdaki ¸ s s g s g metne bakalım: metin = """Karadeniz Ere˘lisi denince akla ilk olarak kömür ve demir-çelik gelir. Bu nazik ve aromalı çilekten yapılan reçel de likör de bir ba¸ka olur.. g Kokusu ve tadıyla dünyaya nam salmı¸ me¸hur Osmanlı çile˘i ise ismini verdi˘i s s g g festival günleri dı¸ında pek hatırlanmaz. metnin de birkaç kez kopyalanmasını gerektirmesidir. Bu noktada söyle bir hatırlatma s s ¸ yapalım.>>> derle = re. g g g Koca ayaklarıyla ezerler çileklerimizi" Çile˘i toplamanın zor oldu˘unu söyleyen Ay¸e Özhan da çocuklu˘undan bu yana g g s g çilek bahçesinde çalı¸ıyor.re. Ayrıca ¸ g Türkçe kuralları gere˘ i bu “çilek” kelimesinin bazı yerlerde ünsüz yumu¸amasına u˘ rayarak g s g “çile˘ -” sekline dönü¸tü˘ ünü de unutmayalım.. Her sabah 04. s Bu yıl dokuzuncusu düzenlenen Uluslararası Osmanlı Çile˘i Kültür Festivali’nde g 36 üretici arasında yeti¸tirdi˘i çileklerle birinci olan Kocaali Köyü’nden Güner s g Özdemir.

sub(degistir.compile("çile[k˘]"."") import re derle = re.split() for i in b: return a[i] print derle.IGNORECASE) g def degistir(nesne): a = {"çile˘":"eri˘"... argüman olarak bir fonksiyon da alabiliyor.group().UNICODE|re.LC_ALL.re. Windows kullanıcıları aynı kodu ufak de˘ i¸ikgs liklerle söyle yazabilir: ¸ #-*-coding:cp1254-*import locale locale. metin içinde geçen “çilek” ve “çile˘ ” kelimelerini bulmak.metin) Gördü˘ ünüz gibi.UNICODE|re. daha önceki bölümlerde gördü˘ ümüz “[ ]” adlı metakarakter yardımıyla g olu¸turduk. "çilek":"erik"} b = nesne.IGNORECASE) g Burada amacımız.split() for i in b: return a[i] print derle. Düzenli ifade kalıbımızın hem büyük harfleri hem de küçük harfleri aynı anda s bulması için re. g g s Bu seçenekli yapıyı.sub(degistir.group(). Ayrıca Türkçe harfler üzerinde i¸lem g s yapaca˘ ımız için de re.UNICODE seçene˘ ini kullanmayı unutmadık. sub() metodu. u"çilek":u"erik"} b = nesne. g g g g u"Çilek":u"Erik". Tek tek açıklayalım. Yukarıdaki kodlar g biraz karı¸ık görünmü¸ olabilir.compile(u"çile[k˘]"."utf8") derle = re. Neden “çile˘ ”? g g Çünkü “çilek” kelimesi bir sesli harften önce geldi˘ inde sonundaki “k” harfi “˘ ”ye dönü¸üyor.IGNORECASE seçene˘ inden yararlandık.IGNORECASE) g def degistir(nesne): a = {u"çile˘":u"eri˘".UNICODE|re.LC_ALL. s s Öncelikle su satıra bakalım: ¸ derle = re. Bu iki seçene˘ i “|” adlı g g g metakarakterle birbirine ba˘ ladı˘ ımıza dikkat edin. "Çile˘":"Eri˘". g g g g . g g g g "Çilek":"Erik". Simdi de su satırlara bakalım: g g ¸ ¸ def degistir(nesne): a = {"çile˘":"eri˘".setlocale(locale. u"Çile˘":u"Eri˘".metin_uni) Yukarıdaki çözüm GNU/Linux kullanıcıları içindir.setlocale(locale. "Çile˘":"Eri˘"."") import re metin_uni=unicode(metin..re..compile("çile[k˘]".re.import locale locale.

split() Burada. Karakter dizilerinin split() metodunu kullanmamızın nedeni ise group() s metodunun verdi˘ i çıktıyı liste haline getirip daha kolay manipüle etmek. Ba¸ta da dedi˘ imiz gibi.. kodlarda yapmaya çalı¸tı˘ ımız sey daha anlamlı görünmeye s g ¸ ba¸lamı¸ olmalı.. Burada “nesne” adlı bir argüman kullanmamızın ¸ nedeni. e¸le¸me nesnelerinin bir I¸ s s metodu olan group() metodunu fonksiyon içinde kullanabilmek."Çilek":"Erik".. “erik” kelimesinin alaca˘ ı sekilleri ise birer “de˘ er” olarak belirliyoruz. vb. g re. Bizim simdi kullandı˘ ımız yöntem metin kopyalama zorunlulu˘ unu ¸ g g ortadan kaldırıyor.group().split() for i in b: return a[i] Burada. Bu metodu fonksiyon içinde “nesne” adlı argümana ba˘ layaca˘ ız. daha sonra sub() metodu içinde kullanaca˘ ımız fonksiyonu yazıyoruz.. Daha sonra “çile˘ ” kelimelerini arayıp gs g bunları “eri˘ ” ile de˘ i¸tirirsiniz... fonksiyonumuzun argümanı olarak vazife gören e¸le¸me nesnesine ait metotlars s dan biri olan group() metodunu kullanıyoruz. (Mesela önce “çilek” gs kelimelerini bulup bunları “erik” ile de˘ i¸tirirsiniz. g g g g "Çilek":"Erik".group(). fonksiyon içinde group() metodunu kullanacak olmamız. Bu fonksiyon.compile("çile[k˘]". "Çile˘":"Eri˘". Bir sonraki satırda bir adet sözlük görüyoruz: a = {"çile˘":"eri˘".) Ama metni tekrar tekrar olu¸turmak pek performanslı g gs s bir yöntem olmayacaktır. g def degistir(nesne) seklinde tanımladık. Fonksiyonu. "çilek":"erik"} b = nesne. ˙ste “nesne” adlı bir argüman kullanmamızın nedeni de. Bu sözlük içinde “çilek” kelimesinin alaca˘ ı sekilleri sözlük içinde birer g ¸ anahtar olarak. Çünkü “çilek” kelimesi metin içinde pek çok farklı gs biçimde geçiyor. metin içinde geçen bütün “çilek” kelimelerini tek bir “erik” g s kelimesiyle de˘ i¸tiremeyecek olmamız. Böylece derle = re. Burada for i in g b:print i komutunu verirseniz group() metodu yardımıyla ne buldu˘ umuzu görebilirsiniz: g çile˘ g çilek çile˘ g çilek Çile˘ g çilek çilek çilek Çile˘ g çilek çilek çilek Bu çıktıyı gördükten sonra.. yukarıdaki yol yerine metni birkaç kez kopyalas g yarak ve her defasında bir de˘ i¸iklik yaparak da sorunu çözebilirsiniz... Bu g ¸ g arada GNU/Linux kullanıcıları Türkçe karakterleri düzgün görüntüleyebilmek için bu sözlükteki ö˘ eleri unicode olarak belirliyor (u”erik” gibi.UNICODE|re.) Sonraki satırda iki metot birden var: g b = nesne. daha sonra yazaca˘ ımız sub() metodu g g g tarafından ça˘ rıldı˘ ında. "çilek":"erik"} Bu sözlü˘ ü olu¸turmamızın nedeni.. yaptı˘ ımız arama i¸lemi sonucunda ortaya çıkan “e¸le¸me nesnesi” g g g s s s fonksiyona atanacaktır (e¸le¸me nesnesinin ne demek oldu˘ unu ilk bölümlerden hatırlıyors s g sunuz). Simdi sonraki satıra geçiyoruz: s s ¸ .IGNORECASE) satırı yardımıyla metin içinde buldu˘ umuz bütün “çilek” ve g çe¸nilerini alıyoruz.

erik. erik. Tek farkı. g Ama çok büyük metinler üzerinde çok çe¸itli ve karma¸ık de˘ i¸iklikler yapmak istedi˘ inizde bu s s gs g kodların i¸inize yarayabilece˘ ini göreceksiniz. erik olacakg g g tır. bu demetin ikinci ö˘ esini almaktır. Çünkü bu metot sub() metoduyla neredeyse ¸ g tamamen aynıdır.. eri˘ . ˙ste bu return satırı bir sonraki kod olan print derle.2 subn() metodu Bu metodu çok kısa bir sekilde anlatıp geçece˘ iz. Yani kullanıcıya de˘ i¸iklik g gs g gs gs sayısını göstermek için yapmanız gereken sey.subn(degistir. Yani bu metodu kullanarak. subn() metodunun bir metin içinde yapılan de˘ i¸iklik sayısını da gs göstermesidir. a[i] gibi bir komut verdi˘ imizde aslında sırasıyla su komutları vermi¸ oluyoruz: g ¸ s a["çilek"] a["çile˘"] g a["çilek"] a["Çile˘"] g a["çilek"] a["çilek"] a["çilek"] a["Çile˘"] g a["çilek"] a["çilek"] Bu komutların çıktıları sırasıyla erik. erik. Elbette s s s düzenli ifadeler burada anlattıklarımızdan ibaret de˘ ildir. size düzenli ifadeler s konusunda genel bir bakı¸ sunabilmekti. s g 19.sub(degistir. Ardından da “a” sözlü˘ ü içinde g g bunları anahtar olarak kullanarak “çilek” ve çe¸itleri yerine “erik” ve çe¸itlerini koyuyor. ama aslında çok basit bir mantı˘ ı var: s g g group() metodu ile metin içinde aradı˘ ımız kelimeleri ayıklıyor. Bu yazıları okuduktan sonra kafanızda düzenli ifadels erle ilgili kabataslak da olsa bir resim olu¸tuysa bu yazılar amacına ula¸mı¸ demektir. Birinci s ¸ g ö˘ e de˘ i¸tirilen metin.."%ab[1] g s s 19. ikinci ö˘ e ise yapılan de˘ i¸iklik sayısıdır. g ¸ gs s Bu kodların biraz karı¸ık gibi göründü˘ ünü biliyorum.7 Sonuç Böylelikle düzenli ifadeler konusunu bitirmi¸ olduk. Mesela ¸ g sub() metodunu anlatırken verdi˘ imiz kodların son satırını söyle de˘ i¸tirebilirsiniz: g ¸ gs ab = derle. group() metodu yardımıyla buldu˘ umuz e¸le¸meler üzerinde bir for döngüsü olu¸g s s s turduk. s s Yukarıda verdi˘ imiz düzenli ifadeyi böyle ufak bir metinde kullanmak çok anlamlı olmayabilir..6. Eri˘ . kullanıcılarınıza “toplam su kadar sayıda de˘ i¸iklik ¸ gs yapılmı¸tır” seklinde bir bilgi verebilirsiniz. Bu metot çıktı olarak iki ö˘ eli bir demet verir.for i in b: return a[i] Burada. erik. Bu son satırımız sözlük ö˘ elerini tek tek metne uygulayacak ve mesela g a["çilek"] komutu sayesinde metin içinde “çilek” gördü˘ ü yerde “erik” kelimesini yapı¸tırag s cak ve böylece bize istedi˘ imiz sekilde de˘ i¸tirilmi¸ bir metin verecektir.. erik. Eri˘ . Bu arada. Ardından da return a[i] komutunu vererek “a” adlı sözlük içinde yer alan ö˘ eleri g yazdırıyoruz. Bu konunun üzerine e˘ ildi˘ inizde g g g . buradaki “i”nin yukarıda verdi˘ imiz group() çıktılarını temsil etti˘ ine g g dikkat edin.metin_uni) print "Toplam %s de˘i¸iklik yapılmı¸tır. Buradaki amacımız.metin) ifadesinde I¸ etkinlik kazanacak.

Hemen hemen bütün programlama dilleri öyle ya da böyle s g düzenli ifadeleri destekler. Çünkü karakter dizisi s metotları hem daha hızlıdır hem de anlaması daha kolaydır. . s Bizim düzenli ifadeler konusundaki yakla¸ımımız. Dedi˘ imiz gibi. e˘ er yapmak istedi˘ iniz bir i¸lemi karakter dizilerinin metotg g g s ları yardımıyla yapabiliyorsanız düzenli ifadelere giri¸memek en iyisidir. Do˘ rusu su ki. her zaman bunları “gerekti˘ inde” kullans g mak olmalıdır. Esasında en ba¸ta da g s dedi˘ imiz gibi.aslında düzenli ifadelerin dipsiz bir kuyu gibi oldu˘ unu göreceksiniz. düzenli ifadeler apayrı bir dil gibidir. düzenli ifadeler ba¸lı g g ¸ s ba¸ına ba˘ ımsız bir sistemdir. Python’da düzenli ifadeleri bünyesine adapte etmi¸ dillerden biridir.

BÖLÜM 20 Nesne Tabanlı Programlama – OOP (NTP) Bu yazımızda çok önemli bir konuyu i¸lemeye ba¸layaca˘ ız: Python’da “Nesne Tabanlı Pros s g gramlama” (Object Oriented Programming). Python’a ili¸kin pek çok kaynakta kodlar bir noks tadan sonra NTP yapısı içinde i¸lenmektedir. g E˘ er yukarıdaki soruya. “Evet. Yani. Biz simdi¸ g ¸ lik i¸in teorisiyle pek u˘ ra¸mayıp prati˘ ine bakaca˘ ız. Bu bakımdan önünüzde bir engel yok. . “Evet. NTP’yi kullanmadan da gayet ba¸arılı s programlar yazabilirsiniz.” olag caktır.. NTP’yi ö˘ renmek zorundasınız!”. Ama e˘ er yukarıdaki soruya “NTP’yi ö˘ renmek” penceresinden bakarsak. “Hayır. Bu yüzden özellikle ba¸langıç seviyesini geçtiks s ten sonra kar¸ınıza çıkacak olan kodları anlayabilmek için bile NTP’ye bir a¸inalı˘ ınızın olması s s g gerekir. çünkü Python ba¸ka bazı dillerin aksine NTP’yi dayatmaz. Dolayısıyla. NTP’yi kullanmak zorunda de˘ ilsiniz”. cevabımız. Su soruyu soralım kendimize: ¸ Nesne Tabanlı Programlama’ya hiç girmesem olmaz mı? Bu soruyu cevaplandırmadan önce bakı¸ açımızı söyle belirleyelim. Dolayısıyla en ba¸ta sordu˘ umuz soruya kar¸ılık ben de size su soruyu sormak isterim: s g s ¸ “Daha nereye kadar kaçacaksınız bu NTP’den?” 325 . s g 20.. Bu bakımdan NTP’yle ilgilenmeniz g gerekir.. sırf ba¸kalarının yazdı˘ ı kodları anlayabilmek için s g bile olsa. NTP’nin pratikte nasıl i¸ledi˘ ini anlarsak. . NTP’nin s bütün erdemlerini bir kenara bıraksak dahi. Daha do˘ rusu bu soruyu s ¸ g iki farklı açıdan inceleyelim: NTP’yi ö˘ renmek ve NTP’yi kullanmak. elinizi NTP’yle kirletmeniz gerekecektir. Bir de söyle dü¸ünün: Gerek internet üz¸ s erinde olsun.. Gelin isterseniz biz de bunu Türkçe’de NTP olarak kısaltalım. Bu bakımdan NTP’yle ilgilenmek g istemeyebilirsiniz. cevabımız. ˙ bir Python s Iyi programcısı olmak için NTP’yi kullanmasanız da olur. çünkü siz NTP’yi kullanmasanız da ba¸kaları bunu kullanıyor. gerekse basılı yayınlarda olsun. g g olacaktır. Yabancılar bu ifadeyi “OOP” olarak kısaltıyor. “Hayır”. Simdilik bu “Nesne Tabanlı Programlama”nın ne oldu˘ u ve tanımı bizi ilgilendirmiyor.1 Neden Nesne Tabanlı Programlama? ˙ Isterseniz önce kendimizi biraz yüreklendirip cesaretlendirelim. “NTP’yi kullanmak” penceresinden bakarsak. Yani. s g s g g s g teorisini ara¸tırıp ö˘ renmek de daha kolay olacaktır.

konuyu anlatan ki¸iyi ister istemez okurun henüz bilmedi˘ i kavramları kullanarak bazı s g seyleri açıklamaya çalı¸maya itecektir. Dolayısıyla. Burada dikkat etmemiz gereken bazı s s noktalar var: Hatırlarsanız fonksiyonları tanımlarken def parçacı˘ ından yararlanıyorduk. NTP böyle ho¸tur.. veri tiplerini.. Mesela: g def deneme(): Sınıfları tanımlarken ise class parçacı˘ ından faydalanıyoruz: g class IlkSinif: Tıpkı fonksiyonlarda oldu˘ u gibi. Gördü˘ ünüz gibi sınıf adı birden fazla kelimeden olu¸uyorsa g s her kelimenin ilk harfi büyük yazılıyor.” demenin pek faydası olmayacaktır. ö˘ renme sürecine bırakıyoruz bu “özümseme” i¸ini. Sınıflar yapı olarak “fonksiyonlara” benzetilebilir. bu programlama tekni˘ inin Python deneyiminize ne tür bir katkı sa˘ layaca˘ ını. fonksiyonlar yardımıyla farklı de˘ i¸kenleri ve veri tiplerini. Bu bir kural de˘ ildir. 20.. g En azından biz bu noktada sunu rahatlıkla söyleyebiliriz: NTP’yi ö˘ rendi˘ inizde Python Pro¸ g g gramlama’da bir anlamda “boyut atlamı¸” olacaksınız. NTP’nin faydalarını size burada bir s s s çırpıda saymak yerine..2 Sınıflar NTP’de en önemli kavram “sınıflar”dır.. Hatırlarsanız. bir sınıfı nasıl tanımg layaca˘ ımızı bir örnekle görmeye çalı¸alım: g s Python’da bir sınıf olu¸turmak için su yapıyı kullanıyoruz: s ¸ class IlkSinif: Böylece sınıfları olu¸turmak için ilk adımı atmı¸ olduk. bize getirdi˘ i kolaylıklardan hiç bahg setmiyoruz. Tabii isim belirlerken Türkçe karakter kullanamıyoruz. NTP’yi ö˘ renmeye çalı¸an birine birkaç sayfa g s boyunca “NTP söyle iyidir. ˙ste sınıflar yardımıyla da farklı fonksiyonları. Çünkü böyle ¸ s bir çaba.Dikkat ederseniz. Zaten NTP denince ilk akla gelen sey de genellikle ¸ “sınıflar” olmaktadır. s .2. orada s burada Python’a ili¸kin okudu˘ unuz seyler zihninizde daha anlamlı izler bırakmaya ba¸layas g ¸ s caktır. Hemen. 20.1 Sınıf Tanımlamak Öncelikle bir sınıfı nasıl tanımlayaca˘ ımıza bakmamız gerekiyor.. Bu da okurun zihninde birtakım fantastik cümlelerin ¸ s uçu¸masından ba¸ka bir i¸e yaramayacaktır. Ama seçilen kelimelerin ilk harflerini büyük yazmak adettendir. . . Sonunda özgüveniniz artacak. Mesela yukarıg daki fonksiyonda “deneme” adını seçmi¸tik. NTP’yi ö˘ rendikg s g ten sonra. de˘ i¸kenleri. metotları I¸ gs gruplandırabiliyoruz. tekrar kullanılmak üzere bir yerde toplayags biliyorduk. Mesela “class Sinif” g veya “class HerhangiBirKelime”. Sınıf adlarını belirlerken kullanaca˘ ımız kelimenin büyük harf veya küçük harf olması önemli g de˘ ildir. bildik anlamda NTP’nin faydalarından. Zira su anda içinde bulundu˘ umuz noktada bunları bilmenin bize pek faydası ¸ g dokunmayacaktır. size g g g ne gibi bir fayda getirece˘ ini kendi gözlerinizle göreceksiniz. ama her zaman adetlere uymak g yerinde bir davranı¸ olacaktır. Çünkü daha NTP’nin ne oldu˘ unu dahi bilmiyoruz ki cicili bicili cümlelerle g bize anlatılacak “faydaları” özümseyebilelim. Yine yukarıda gördü˘ ümüz sınıf örne˘ inde de s g g “IlkSinif” adını kullandık. isim olarak herhangi bir kelimeyi seçebiliriz.

Dolayısıyla bu g sekilde dosyamızı bir modül olarak içe aktarabiliyoruz (import). Bu arada Python’un bu modülü ¸ düzgün olarak içe aktarabilmesi için komut satırını.. yine “python programadı. Hatta s g gerekli ayarlamaları yaptıktan sonra programın simgesine çift tıklayarak veya GNU/Linux sistemlerinde konsol ekranında programın sadece adını yazarak çalı¸tırabiliriz programımızı. bu modülün bulundu˘ u dizin içinde açmak g gerekir. Python içe aktarılacak modülleri ararken ilk olarak o anda içinde bulunulan dizine bakaca˘ ı için modülümüzü rahatlıkla bulabilecektir.. gerçek hayatta bu haliyle kar¸ımıza çıkmayacak da olsa. Üstelik bu sadece NTP’yi ö˘ renmek için yazdı˘ ımız. s s 20.. yazdı˘ ımız arayüzü görebiliriz. Ancak yukarıdaki örnek.py” komutuyla bunu çalı¸tırabilir. s Windows kullanıcılarının komut satırına daha az a¸ina oldu˘ unu varsayarak biraz daha detaylı s g anlatalım bu i¸lemi. Sırasıyla bakalım: ˙ satırda do˘ ru bir sekilde sınıfımızı tanımladık..): Ba¸lat > Çalı¸tır yolunu takip g s s edip açılan kutuya “cmd” yazıyoruz (parantezler olmadan). Yani pek s s çok farklı yöntem kullanabiliriz..py” komutuyla s programımızı çalı¸tırıp konsol üzerinden yönetebiliriz. Örne˘ in yazdı˘ ımız sey arayüzü olan bir Tkinter programıysa g g ¸ “python programadı. Bu parantez meselesine tekrar dönece˘ iz. s g Su halde herkes kendi platformuna uygun sekilde Python komut satırını ba¸latsın! Python’u ¸ ¸ s ba¸lattıktan sonra bütün platformlarda su komutu vererek bu kod parçasını çalı¸tırılabilir dus ¸ s ruma getirebiliriz: from sinif import * Burada sizin bu kodları “sinif. En azından simdilik. Komut ekranı kar¸ımıza gelecek. s . ¸ g ˙ adımı attı˘ ımıza göre ilerleyebiliriz: Ilk g class IlkSinif: mesele = "Olmak ya da olmamak" Böylece eksiksiz bir sınıf tanımlamı¸ olduk...2 Sınıfları Çalı¸ tırmak s Simdi güzel güzel yazdı˘ ımız bu sınıfı nasıl çalı¸tıraca˘ ımıza bakalım: ¸ g s g Herhangi bir Python programını nasıl çalı¸tırıyorsak sınıfları da öyle çalı¸tırabiliriz.py” adlı bir dosyaya kaydetti˘ inizi varsaydım. Ilk g ¸ ˙ Ikinci satırda ise “mesele” adlı bir de˘ i¸ken olu¸turduk..(Modülün masaüstünde oldu˘ unu varsayıyoruz): g ALT+F2 tu¸larına basıp açılan pencereye “konsole” (KDE) veya “gnome-terminal” (GNOME) s yazıyoruz. g GNU/Linux kullanıcıları komut satırıyla daha içli dı¸lı oldukları için etkile¸imli kabu˘ u modülün s s g bulundu˘ u dizinde nasıl açacaklarını zaten biliyorlardır.2.Son olarak.. Ancak bizim simdilik yazdı˘ ımız kodun s ¸ g bir arayüzü yok. Aslında tabii ki normalde sınıflar bundan biraz daha s karma¸ıktır.. Dolayısıyla sınıfımızı tecrübe etmek için biz simdilik do˘ rudan Python ko¸ g mut satırı içinden çalı¸aca˘ ız. s s hem yapı olarak kurallara uygun bir sınıftır. E˘ er s g komut satırından çalı¸an bir uygulama yazdıysak. hem de bize sınıflara ili¸kin pek çok önemli ipucu s vermektedir. tam olmayan bir kod g g parçasından ibaret. Ama biz yine de hızlıca üzerinden g geçelim. gs s Böylece ilk sınıfımızı ba¸arıyla tanımlamı¸ olduk. sınıfımızı tanımladıktan sonra parantez i¸areti kullanmak zorunda olmadı˘ ımıza s g dikkat edin. Ardından konsol ekranında “cd Desktop” komutunu vererek masaüstüne eri¸iyoruz. s Windows kullanıcıları ise Python komut satırını modülün oldu˘ u dizin içinde açmak için su yolu g ¸ izleyebilir (yine modülün masaüstünde oldu˘ unu varsayarsak.

. s g gs s “sınıfımızı örneklemi¸ olduk”.com adresi içindeki bütün bilgileri bir sınıf olarak dü¸ünürsek. Bu noktada yapmamız s gereken tek bir i¸lem var: Örnekleme s 20. gs E˘ er herhangi bir hata yapmadıysanız kar¸ınıza suna benzer bir ekran gelmeli: g s ¸ C:\Documents and Settings\Isminiz>c:/python25/Python Python 2. NTP kavramlarıyla konu¸acak olursak. s Peki bu “örnekleme” denen sey de ne oluyor? Hemen bakalım: ¸ ˙ Ingilizce’de “instantiation” olarak ifade edilen “örnekleme” kavramı sayesinde sınıfımızı kullanırken belli bir kolaylık sa˘ lamı¸ oluyoruz. Yani sınıfın bütününü alır ve onu s s paketleyip.. Apr 18 2007.. Hayli kaba bir benzetme olacak ama.python. 08:51:08) [MSC v. olacakgs tır. Sizde sürüm farklıysa komutu g g ona göre de˘ i¸tirmelisiniz. s “www. örnekg leme i¸lemi “Class” (sınıf) nesnesini etkinle¸tirmeye yarar. Bu sınıfın içinde birtakım de˘ i¸kenler. Yani. Gördü˘ ünüz gibi.. Nasıl daha önce ¸ gs s gördü˘ ümüz de˘ i¸kenler uzun ifadeleri kısaca adlandırmamızı sa˘ lıyorsa. ˙ste biz bu sınıfı “örnekledi˘ imiz” zaman.5.Muhtemelen içinde bulundu˘ unuz dizin “C:Documents and Settings˙sminiz” olacaktır. >>> Simdi bu ekrandaki “>>>” satırından hemen sonra su komutu verebiliriz: ¸ ¸ >>> from sinif import * Artık sınıfımızı çalı¸tırmamızın önünde hiç bir engel kalmadı sayılır.1 (r251:54863. bu i¸leme “örnekleme” (instantiation) s s g s adı veriliyor. s ¸ Mesela www.5 oldu˘ unu varsaydım.quotaless. fonksiyonlar. biz bunları bir internet sayfasının içeri˘ ine beng zetebiliriz. sınıf içeri˘ ini bir bakıma eri¸ilebilir hale I¸ g g s getirmi¸ oluyoruz.python.. Söyle de diyebiliriz: g ¸ g ¸ Biz bir sınıf tanımlıyoruz. "copyright". burada “deneme” adlı de˘ i¸ken. Durum tam olarak böyle olmasa g . Dedi˘ imiz gibi. burada da “örnekg gs g leme” i¸lemi hemen hemen aynı vazifeyi görüyor. "credits" or "license" for more information.” seklinde gösterilen adresi gibi. Daha soyut bir ifadeyle.. “örnek” (instance) diyoruz. IlkSinif adlı sınıfa bir isim verme i¸lemine “örnekleme” denirken. “www. “IlkSinif” adlı sınıfın gs bir örne˘ idir (“deneme” is an instance of the class “IlkSinif”).1310 32 bit (Intel)] on win32 Type "help". vb. “örnekleme” (instantiation) g s g aslında sekil olarak yalnızca bir de˘ i¸ken atama i¸leminden ibarettir.com” ifadesi bu sınıfın bir örne˘ idir. Yani böylece ilk satırda tanımladı˘ ımız sınıfa s g daha kullanı¸lı bir isim vermi¸ oluyoruz. istedi˘ imiz sekilde kullanabilece˘ imiz bir nesne haline getirir. Bu örneklemelerin her birine ise “örnek” (instance) deniyor. Buna göre. bu i¸lem sonucu ortaya çıkan de˘ i¸kene s s gs de. Orada g I su komutu vererek masaüstüne geçiyoruz: ¸ cd Desktop Simdi de su komutu vererek Python komut satırını ba¸latıyoruz: ¸ ¸ s C:/python25/python Tabii kullandı˘ ınız Python sürümünün 2.quotaless.. Tıpkı bir internet sayfasının.3 Örnekleme (Instantiation) Simdi söyle bir sey yazıyoruz: ¸ ¸ ¸ deneme = IlkSinif() Böylece olu¸turdu˘ umuz sınıfı bir de˘ i¸kene atadık.

bir s g s s I¸ veriye i¸aret eden hiç bir referans kalmadı˘ ı durumlarda. “Çöp Toplama” i¸lemini de kısaca anlattı˘ ımıza göre artık kaldı˘ ımız yerden yolumuza devam s g g edebiliriz. Dolayısıyla “5” verisi o anda bellekte bo¸u bo¸una yer kaplamı¸ s s s oluyor. Mehmet.. ıskartaya çıkmı¸ oluyor. o örneklenmeyen sınıf g program tarafından otomatik olarak “çöp toplama” (garbage collection) adı verilen bir sürece tabi tutulacaktır. Yani söyle yaptık: ¸ >>> deneme = IlkSinif() E˘ er parantezleri kullanmazsak. g Artık su komut yardımıyla. yani “deneme = IlkSinif ” gibi bir sey yazarsak.. onu gösteren. otomatik olarak “çöp toplama” i¸lemini devreye sokar ve bu örnekte “5” verisini g s çöpe gönderir. Mesela: s >>> a = 5 >>> a = a + 6 >>> print a 11 Burada “a” de˘ i¸keninin gösterdi˘ i “5” verisi. bu sınıflara hiçbir yerde i¸aret edilmedi˘ i.. özellikleri ta¸ıyan bir g s “nesne” oluyor.mesele Olmak ya da olmamak . ˙ste Python. Yani “a = a + 6” ifadesi nedeniyle.. Böylece etkili bir hafıza yönetimi uygulanmı¸ ve programların perfors mansı artırılmı¸ olur. Çünkü “a = a + 6” ifadesi yüzünden. vb. bu benzetme..4 Çöp Toplama (Garbage Collection) Peki biz bir sınıfı örneklemezsek ne olur? E˘ er bir sınıfı örneklemezsek. Ama kısaca söyle anlatabiliriz: g ¸ Python’da (ve bir çok programlama dilinde) yazdı˘ ımız programlar içindeki “i¸e yaramayan” g s veriler bellekten silinir.. yani bu g s g sınıfı gösteren hiçbir “referans” olmadı˘ ı için. yaptı˘ ımız sey g ¸ g ¸ “örnekleme” olmaz. “örnekleme” i¸lemine ili¸kin en azından zihnimizde bir kıvılcım çakmasını s s sa˘ layabilir. “parantezlere dikkat!” diyoruz. yani o veri artık i¸e yaramaz hale s g s geldi˘ inde. 20.. Dolayısıyla artık bellekte tutulmayacaktır. g Daha yerinde bir benzetme söyle olabilir: “˙ ¸ Insan”ı büyük bir sınıf olarak kabul edelim. Bu arada dikkat ettiyseniz sınıfımızı örneklerken parantez kullandık. Yani artık o veriyi bellekte tutmaktan vazgeçer. ˙ste e˘ er biz de yukarıda I¸ g oldu˘ u gibi sınıflarımızı “örneklemezsek”. sınıfımız olu¸turuldu˘ u anda çöp toplama i¸lemg s g s ine tabi tutulacaktır. “5” verisine gönderme yapan. “Mehmet” örne˘ i (instance) ise bu tanımları... O yüzden. g veriler) içeriyor. yani ete kemi˘ e bürünmü¸ hali oluyorg g s sunuz. “a” de˘ i¸keni artık s s s s gs “5” verisini göstermiyor. Bizim yapmak istedi˘ imiz s g bu de˘ il. Buna göre “insan” sınıfı insanın ne tür özellikleri oldu˘ una dair tanımlar (fonksiyonlar. daha sonra gelen “a = a + 6” ifadesi nedeniyle gs g bo¸a dü¸mü¸.) bu büyük sınıfın bir örne˘ i.. Burada bu sürecin ayrıntılarına girmeyece˘ iz.. bu veriye bizim ula¸mamızı sa˘ layacak hiç bir i¸aret kalmamı¸ oluyor ortada. Böyle yaparak sınıfı sadece kopyalamı¸ oluruz. nitelikleri.bile. sınıf örne˘ imizin “niteliklerine” ula¸abiliriz: ¸ g s >>> deneme.. ˙ste “siz” I¸ (yani Ahmet.

g s Peki kodları söyle çalı¸tırırsak ne olur? ¸ s >>> import matematik E˘ er modülü bu sekilde içe aktarırsak (import). Bundan önceki örne˘ imizde ise “mesele” adlı de˘ i¸ken.sonuc.py” oldu˘ unu varsayarsak. diyoruz.. Sırasıyla.sonuc. b ve c adlı üç adet de˘ i¸ken olu¸turduk. “Toplama” sınıf örne˘ inin (örne˘ i biraz sonra tanımlayags g g ca˘ ız) birer niteli˘ i oluyor.b >>> sonuc.c . Biraz karı¸ık gibi mi? Hemen bir örnek yapalım o halde: s class a b c Toplama: = 15 = 20 = a + b ˙ satırda “Toplama” adlı bir sınıf tanımladık. g Artık.˘ 20. “sonuc” kelimesine ise Python’cada “örnek” (instance) adı veriliyor.a >>> matematik.b >>> matematik.c biçiminde.python. buradaki “mesele”. “sonuc” örne˘ inin niteliklerine tek tek eri¸ebiliriz. a. c de˘ i¸keni a ve b de˘ i¸kenlerinin gs s gs gs toplamıdır. sınıf örne˘ inin niteliklerine ula¸mak için su g ¸ g s ¸ yapıyı kullanmamız gerekir: >>> matematik. g g Bu sınıfı yazıp kaydetti˘ imiz dosyamızın adının “matematik. Python’un yazarı Guido Van Rossum s bu kavram için söyle diyor: ¸ “I use the word attribute for any name following a dot” (Noktadan sonra gelen bütün isimler için ben “nitelik” kelimesini kullanıyorum) kaynak: http://docs.. >>> sonuc. Bunu yapmak için “class” parçacı˘ ından yararIlk g landık. Python’daki nesnelerin özelliklerine i¸aret eder. “deneme” adlı sınıf örne˘ inin (instance) bir niteli˘ i (atg g g tribute) oluyor. “deneme” g g g gs adlı sınıf örne˘ inin bir niteli˘ i idi.mesele dedi˘ imiz zaman.a >>> sonuc. Bu sınıftaki a. örne˘ in: g >>> deneme. . g g >>> from matematik import * komutunu verdikten sonra sunu yazıyoruz: ¸ >>> sonuc = Toplama() Böylece “Toplama” adlı sınıfımızı “örnekliyoruz”.5 Niteliklere Deginme (Attribute References) Biraz önce “nitelik” diye bir seyden söz ettik. b ve c de˘ i¸kenleri ise. Bu i¸leme “örnekleme” (instantiation) adı s veriyoruz. ˙ ¸ Ingilizce’de “attribute” denen bu “nitelik” kavramı. “Toplama” sınıfının bir örne˘ idir.org/tut/node11.html Bu tanıma göre. . Yani “sonuc”.sonuc.

Bu iki kullanım arasında. E˘ er siz bu kodları IDLE ile çalı¸tırmak isterseniz. nitelikler). g Simdi yapmamız gereken sey. Toplama adlı sınıfı “örneklemek” (instantiation). s g g Yukarıda anlattı˘ ımız kod çalı¸tırma biçimleri tabii ki. Bu komutu s verdi˘ imizde “from sinif import *” komutu otomatik olarak verilip hemen ardından Python g komut satırı açılacaktır.. s Veya GNU/Linux sistemlerinde sistem konsolunda: python -i sinif. bu modülü kullanaca˘ ınız dosya içinde de bulunuyorsa isim çakı¸maları ortaya g s çıkabilir. Mesela Tkinter ile programlama yaparken rahatlıkla “from Tkinter import *” yapısını kullanabiliriz. bu kodları komut ekranından g s çalı¸tırdı˘ ınızı varsaymaktadır. ama simdilik konumuzu da˘ ıtmamak için s ¸ g bunlara girmiyoruz.. Bu de˘ i¸kene biz Python’cada “örnek” (instance) adını gs gs veriyoruz. veya “Run > Run Module” yolunu takip etmeniz yeterli s olacaktır.. özellikle sa˘ ladıkları güvenlik avantajları/dezavantajları g açısından ba¸ka bazı temel farklılıklar da vardır.a >>> sonuc..Yani her defasında dosya adını (ya da ba¸ka bir ifadeyle “modülün adını”) da belirtmemiz s gerekir.. ¸ ¸ sınıfın kendisini bir de˘ i¸kene atamak.b >>> sonuc. “nitelik” adını veriyoruz. g Simdi isterseniz buraya kadar söylediklerimizi söyle bir toparlayalım. “Toplama” adlı sınıfın bir örne˘ idir diyoruz (sonuc is an gs g instance of Toplama)” >>> sonuc = Toplama() Bu komutu verdikten sonra niteliklerimize eri¸ebiliriz: s >>> sonuc. “from modül import *” yapısını sadece ne yaptı˘ ımızı çok iyi biliyorsak g ve modülle ilgili belgelerde modülün bu sekilde içe aktarılması gerekti˘ i bildiriliyorsa kullan¸ g mamız yerinde olacaktır. çünkü Tkinter bu kullanımda problem yaratmayacak sekilde ¸ tasarlanmı¸tır. Biz g burada üç adet de˘ i¸ken ekledik. Bu de˘ i¸kenlerin her birine. çünkü simdilik tek bir modül üzerinde çalı¸ıyoruz. F5’e bastı˘ ınızda veya “Run > Run Module” yolunu takip etti˘ inizde IDLE sanki kog g mut ekranında “from matematik import *” komutunu vermi¸siniz gibi davranacaktır. E˘ er g “from modül import *” yöntemini kullanarak içe aktardı˘ ınız modül içindeki isimler (de˘ i¸keng gs ler..c . Yani bir nevi. Yukarıda bizim verdi˘ imiz örnekte de “from modül import *” yapısını rahatlıkla s g kullanıyoruz. bunları hazırs g g s ladıktan sonra F5 tu¸una basmanız. “sonuc” adlı de˘ i¸ken.. Yani. Bunu da yukarıdaki örnek ¸ ¸ üzerinden yapalım: class Toplama: a = 15 b = 20 c = a + b “Toplama” adlı bir sınıf tanımlıyoruz. Bu gs gs kodları kullanabilmek için Python komut satırında su komutu veriyoruz: ¸ >>> from matematik import * Burada modül adının (yani dosya adının) matematik oldu˘ unu varsaydık. g g s Python’un sizden hareket bekledi˘ ini anlayabilirsiniz. Ama temel olarak sunu bilmekte fayda var: Genellikle tercih edilmesi ¸ gereken yöntem “from modül import *” yerine “import modül” biçimini kullanmaktır. Esasında. Sınıfımızın içine istedi˘ imiz kod parçalarını ekliyoruz..py komutunu vererek de bu kod parçalarını çalı¸tırılabilir duruma getirebiliriz. Dolayısıyla isim çakı¸ması ¸ s s yaratacak ba¸ka bir modülümüz olmadı˘ ı için “ne yaptı˘ ımızı biliyoruz!”. Bu komut verildi˘ inde ekranda görece˘ iniz “>>>” i¸aretinden.

daha karı¸ık seyleri anlag s g s ¸ mak kolayla¸acaktır. s 20. onu oldu˘ u gibi kabul edelim.a >>> Toplama(). fabrika print "i¸çi:". siz “Toplama(). Komut satırına bırakmadık bu i¸i. para print "fabrika:". Genellikle su sekilde kullanıldı˘ ını görürüz bunun: s g ¸ ¸ g def __init__(self): Biz simdilik bu yapıdaki __init__ kısmıyla ilgilenece˘ iz. enerji print "para:". Bu yüzden bunu her çalı¸tırdı˘ ınızda yeniden belle˘ e g g s g g yüklemi¸ olacaksınız sınıfı.6 __init__ Nedir? E˘ er daha önce etrafta sınıfları içeren kodlar görmü¸seniz. Dolayısıyla bu sınıfı söyle kullanmamız ¸ g s ¸ gerekecek: >>> Toplama(). ˙se hemen bir örnekle ba¸layalım.a” der demez sınıf çalı¸tırılacak ve g s çalı¸tırıldıktan hemen sonra ortada bu sınıfa i¸aret eden herhangi bir referans kalmadı˘ ı için s s g Python tarafından “i¸e yaramaz” olarak algılanan sınıfımız çöp toplama i¸lemine tabi tutularak s s derhal belle˘ i terketmesi sa˘ lanacaktır. “self”in ne oldu˘ unu simdilik bir kenara ¸ g g ¸ bırakıp. s g s g Orada su komutu veriyoruz: ¸ . Zira en temel bazı s kavramları gözden geçirdi˘ imiz ve temelimizi olu¸turdu˘ umuz için. isci s macera = Oyun() Gayet güzel.coding:utf8 -*class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 print "enerji:". Simdi bir an bu sınıfımızı örneklemedi˘ imizi dü¸ünelim. s s ¸ Böylelikle zor kısmı geride bırakmı¸ olduk. Artık önümüze bakabiliriz.b >>> Toplama(). yani “sonuc” adlı de˘ i¸kenden s gs yararlanıyoruz. ˙ g I¸ s Isterseniz kendimizce ufacık bir oyun tasarlayalım: #!/usr/bin/env python #-*. bu __init__ fonksiyonuna en azından g s bir göz a¸inalı˘ ınız vardır. s Simdi bu kodları çalı¸tıraca˘ ız.c Ama daha önce de anlattı˘ ımız gibi. niteliklerimize eri¸irken “örnek”ten (instance). Bir kaç seçene˘ imiz var: ¸ s g g Üzerinde çalı¸tı˘ ımız platforma göre Python komut satırını. yani etkile¸imli kabu˘ u açıyoruz.Dikkat ederseniz. Dikkat ederseniz “örnekleme” (instantiation) i¸lemini do˘ rudan dosya içinde hals g lettik. Bu da bir hayli verimsiz bir çalı¸ma seklidir.

. g ama biz bunu simdi bir kenara bırakalım. Tkinter penceresinin açılması için komut satırında “uygulama = Arayuz()” gibi bir satır yazmamız gerekir. Zira sınıflı yapıların en çok ve en verimli kullanıldı˘ ı yer g arayüz programlama çalı¸malarıdır: s from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam") dugme. Dikkat ederseniz g s burada da örnekleme i¸lemini dosya içinden hallettik.>>> from deneme import * Burada dosya adının “deneme. ama ona çok benzer. F5 tu¸una basarak veya “Run>Run Module” yolg s s unu takip ederek kodlarımızı çalı¸tırıyoruz. yani “niteliklerin”. meydana geg s s tiren) adı verilir.. __init__ fonksiyonu gerçek ¸ anlamda bir “constructor” de˘ ildir. E˘ er örnekleme i¸lemini dosya içinden g g s halletmemi¸ olsaydık. Gerçi __init__ fonksiyonuna “constructor” demek pek do˘ ru bir ifade sayılmaz. Ancak simdilik amacımıza hizmet edebilmesi için kodlarımızı bu sekilde g ¸ ¸ yazmamız gerekiyordu. s Bu kodları yukarıdaki seçeneklerden herhangi biriyle çalı¸tırdı˘ ımızda. Mesela yukarıdaki ufak oyun çalı¸masında. Dolayısıyla söyle bir sey diyebiliriz: ¸ ¸ Python’da bir programın ilk kez çalı¸tırıldı˘ ı anda i¸lemesini istedi˘ imiz seyleri bu __init__ s g s g ¸ fonksiyonu içine yazıyoruz. ilk çalı¸ma esnasında ekrana s gs s yazdırıldı˘ ını görüyoruz. Biz okumaya devam edelim.. oyuna ba¸landı˘ ı anda s s g bir oyuncunun sahip olaca˘ ı özellikleri __init__ fonksiyonu içinde tanımladık. Sadece aklımızda olsun. Buna göre bu g oyunda bir oyuncu oyuna ba¸ladı˘ ında: s g enerjisi 50. in¸a eden.. Tabii ki bu kod g s da eksiksiz de˘ ildir. Buradaki __init__ fonksiyonu sayesinde “Arayuz” adlı sınıf her ça˘ rıldı˘ ında bir adet Tkinter g g penceresi ve bunun içinde bir adet dü˘ me otomatik olarak olu¸acaktır.py E˘ er Windows’ta IDLE üzerinde çalı¸ıyorsak.py” oldu˘ unu varsaydık.. Zaten bu __init__ g s fonksiyonuna da ˙ Ingilizce’de ço˘ u zaman “constructor” (olu¸turan. “from deneme import *” komutunu verdikten sonra “macera = Oyun()” s satırı yardımıyla ilk olarak sınıfımızı örneklendirmemiz gerekecekti.. __init__ fonksiyonu s g içinde tanımlanmı¸ olan bütün de˘ i¸kenlerin. Ama görece˘ iniz gibi yine de çalı¸ıyor bu kodlar. parası 100 fabrika sayısı 4. g Bir de Tkinter ile bir örnek yapalım.. s Yalnız hemen uyaralım: Yukarıdaki örnek aslında pek de düzgün sayılmaz. g Söyle bir yanlı¸ anla¸ılma olmamasına dikkat edin: ¸ s s . E˘ er örnekleme satırını dosya içine s g yazmazsak. Çok önemli eksiklikleri var bu kodun. ALT+F2 tu¸larına basıyoruz ve açılan s s pencerede “konsole” (KDE) veya “gnome-terminal” (GNOME) yazıp enter’e bastıktan sonra açtı˘ ımız komut satırında su komutu veriyoruz: g ¸ python -i deneme. GNU/Linux sistemlerinde ba¸ka bir seçenek olarak.pack() uygulama = Arayuz() Bu kodları da yukarıda saydı˘ ımız yöntemlerden herhangi biri ile çalı¸tırıyoruz. Bunu biraz sonra açıklayaca˘ ız. Olayın iç yüzünü kavrayabilmek için öyle bir ¸ g örnek vermemiz gerekiyordu. ˙ste bu niteliklerin ba¸langıç de˘ eri olarak belirlenebilmesi hep g I¸ s g __init__ fonksiyonu sayesinde olmaktadır. i¸çi sayısı ise 10 olacaktır. Ama simdi konumuz bu de˘ il..

7 self Nedir? Bu küçücük kelime Python’da sınıfların en can alıcı noktasını olu¸turur. i¸levini sırf ilk sırada yer aldı˘ ı için yers g ine getirmiyor. Yani bu __init__ fonksiyonu. enerji print "para:". Self’i anlamaya do˘ ru ilk adımı atmak için yukarıda kullandı˘ ımız kodlardan g g faydalanarak bir örnek yapmaya çalı¸alım. bu kodlar tanımlansın. Yani mesela göster() adlı ayrı bir fonksiyonumuz olsun ve biz bu de˘ i¸kenleri gs ekrana yazdırmak istedi˘ imizde bu “göster” fonksiyonundan yararlanalım. Çalı¸maz.“__init__” fonksiyonunun. para print "fabrika:". . Bakalım sonuç ne olacak? class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 def goster(): print "enerji:". isterseniz yukarıdaki kodları “__init__” fonksiyonunun adını de˘ i¸tirerek çalı¸tırmayı deneyin. para print "fabrika:". para. i¸çi” de˘ i¸kenlerini ayrı bir fonksiyon içinde kullans gs mak istiyoruz. isci s macera = Oyun() Diyelim ki biz burada “enerji. fabrika. para. . Aynı i¸levi elde edemezsiniz. ama do˘ rudan ekrana dökülmesin. . “varsayılan de˘ erleri belirleme”. bu i¸levi kavrayamazsak neredeyse bütün bir sınıf konusunu kavramak imkansız s s hale gelecektir. fabrika. fabrika print "i¸çi:". enerji print "para:". isci s macera = Oyun() Öncelikle bu kodların sahip oldu˘ u “niteliklere” bir bakalım: g enerji. i¸ci ve goster() s Burada “örne˘ imiz” (instance) “macera” adlı de˘ i¸ken. Kodların su anki g ¸ halinde oldu˘ u gibi. s __init__ konusuna biraz olsun ı¸ık tuttu˘ umuza göre artık en önemli bile¸enlerden ikincisine s g s gelebiliriz: self 20. . Dolayısıyla bu niteliklere su sekilde g gs ¸ ¸ ula¸abiliriz: s . Kodumuz söyleydi: s ¸ class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 print "enerji:". Esasında çok basit bir s i¸levi olsa da. Mesela __init__ yerine gs s s __simit__ deyin. fabrika print "i¸çi:". yani “in¸a etme” özelli˘ i konumung s g dan kaynaklanmıyor. Söyle bir sey g g ¸ ¸ yazmayı deneyelim. Bunu test etmek için.

line 9.enerji macera. Sorunun ne oldu˘ u az çok ortaya çıktı.goster() Hemen deneyelim. Yani bir bakıma.fabrika macera.fabrika = 4 self. Artık kodlarımızı g g düzeltebiliriz: class Oyun: def __init__(self): self.>>> >>> >>> >>> >>> macera. Hatırlarsanız buna benzer hata mesajlarını g Fonksiyon tanımlarken “global” de˘ i¸keni yazmadı˘ ımız zamanlarda da alıyorduk..goster() Olmadı... in goster print "enerji:".goster() TypeError: goster() takes no arguments (1 given) Belli ki bir hata var kodlarımızda. enerji print "para:".goster() dedi˘ imizde söyle bir hata alıyg ¸ oruz: Traceback (most recent call last): File "<pyshell0>". fabrika print "i¸çi:". . in <module> macera. fonksiyonlardaki global ifadesinin yerini tutuyor.para = 100 self. goster() fonksiyonuna bir “self” ekleyerek tekrar deneyelim. line 1. in <module> macera. ˙ste “self” gs g I¸ burada devreye giriyor. Ama o da ne? Mesela macera.enerji = 50 self.isci = 10 .isci macera.para macera. isci s macera = Oyun() Tekrar deniyoruz: >>> macera. enerji NameError: global name ’enerji’ is not defined Hmm. Daha do˘ ru bir ifadeyle. line 1. para print "fabrika:". burada “macera” adlı sınıf örne˘ ini temsil ediyor. Bu sefer de söyle bir hata aldık: ¸ enerji: Traceback (most recent call last): File "<pyshell0>".. .goster() File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxx". Belki düzelir: class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 def goster(self): print "enerji:".

Ayrıca bunu “goster” adlı g fonksiyon içinde kullanırken de sadece “enerji” olarak de˘ il. “enerji” yerine “self.fabrika 4 >>> macera. bu “enerji” adlı de˘ i¸kenin yalnızca içinde gs bulundu˘ u fonksiyonda de˘ il. self. self.def goster(self): print "enerji:".enerji 50 >>> macera. “self. . o fonksiyonun dı¸ında da kullanılabilmesini sa˘ lıyoruz.enerji” olarak tanımlamamız s s gerekiyor.enerji” olarak yazmamız g gerekir. s Simdi tekrar deneyelim: ¸ >>> macera. “self..fabrika E˘ er biz “enerji” adlı de˘ i¸keni goster() fonksiyonu içinde kullanmak istersek de˘ i¸keni g gs gs sadece “enerji” de˘ il. “__init__” fonksiyonu içinde tanımladı˘ ımız “enerji” adlı de˘ i¸ken.enerji print "para:".isci 10 Sınıfın niteliklerine tek tek nasıl eri¸ebildi˘ imizi görüyorsunuz. Bu arada. s g “macera” örne˘ inin yerini tutan bir kelime olarak da kurabilirsiniz zihninizde. yani bir bakıma “global” bir nitelik kazanması için “self” olarak tanımlanmaları gerekiyor. fonksiyon dı¸ından da ça˘ rılabilmesi g g gs s g için.enerji macera. Yani kodları g çalı¸tırırken “macera. isterseniz “self”i.fabrika print "i¸çi:". Üstelik mesela “enerji” adlı de˘ i¸keni herhangi bir yerden ça˘ ırmak istedi˘ imiz zags g g man da bunu önceden “self” olarak tanımlamı¸ olmamız gerekir. s s s Bir de Tkinter’li örne˘ imize bakalım: g . self. kodlar içinde yazdı˘ ımız de˘ i¸kenlerin.enerji” diyebilmek için.enerji” diyerek.isci s macera = Oyun() Gördü˘ ünüz gibi.. .enerji” olarak tanımlamamız gerekir.para macera. Bu dü¸ünme tarzı i¸imizi biraz daha kolayla¸tırabilir. Mesela su temel komutları i¸letemeyiz: s ¸ s >>> >>> >>> >>> macera.para print "fabrika:". en ba¸ta bunu “self. self. ˙ g g s g Iyice somutla¸tırmak gerekirse.para 100 >>> macera.isci macera. s g gs bu haliyle “goster” adlı fonksiyonun içinde kullanılamaz. Daha da önemlisi bu kodları bu haliyle tam olarak çalı¸tıramayız da.goster enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s >>> macera. Yani mesela.

bunları “self” öneki ile birlikte tanımlıyoruz. line 13.pack() uygulama = Arayuz() Burada tanımladı˘ ımız dü˘ menin bir i¸ yapmasını sa˘ layalım. Ama simdilik elimizden bu g ¸ kadarı geliyor. Bu g s ¸ son örnek aslında yine de tam anlamıyla kusursuz bir örnek de˘ ildir.yaz) dugme.command=yaz) NameError: global name ’yaz’ is not defined Bunun sebebini bir önceki örnekte ö˘ renmi¸tik. Daha çok bilgimiz oldu˘ unda bu kodları daha düzgün yazmayı da ö˘ renece˘ iz. “def self. Önce söyle deneyelim: ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam".pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Gördü˘ ünüz gibi. Mesela dü˘ meye basılınca kog g s g g mut ekranında bir yazı çıksın.yaz” seklinde bir fonksiyon ¸ tanımlama yöntemi olmadı˘ ına göre bu i¸lemi “def yaz(self)” seklinde yapmamız gerekiyor.from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam") dugme.command=self. Kodlarımızı su sekilde yazmamız gerekiyor: g s ¸ ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam". in <module> uygulama = Arayuz() File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx". line 7.command=yaz) dugme. “self”lerle oynayarak olayın iç yüzünü kavramaya çalı¸ın. “com- . g g g Bu iki örnek içinde. e˘ er programın farklı noktalarında kullanaca˘ ımız de˘ i¸kenler veya fonksiyg g g gs onlar varsa.pack() def yaz(): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Tabii ki bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir hata mesajı alırız: s g ¸ Traceback (most recent call last): File "xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx". Mesela s yaz() fonksiyonundaki self parametresini silince ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz. in __init__ dugme = Button(text="tamam".

” diyebilirsiniz. self.. “self”in nerede ne i¸e yaradı˘ ını kavramaya çalı¸ın.para = 100 self. self.mand=self. . fabrika ve i¸çi bilgilerini de girdik. artık yolumuza devam edebiliriz. Self yerine ba¸ka kelimeler de kullanabilirsiniz.enerji print "para:".para print "fabrika:". Elimizde simdilik sunlar vardı: ¸ ¸ class Oyun: def __init__(self): self. s s Sizi “self” kullanmaya ikna etti˘ imizi kabul edersek. Kodlarımız arasındaki goster() fonksiyg s onu yardımıyla da her an bu bilgileri görüntüleyebiliyoruz. Mesela kodlara yeni bir fonksiyon ekley¸ erek oyuncumuza yeni fabrikalar kurma olana˘ ı tanıyalım: g class Oyun: def __init__(self): self. “Ben bug rada ne yapmaya çalı¸mı¸ım.yaz) dugme. Siz bu kelimeyi bütün sınıflı kodlamalarda bu sekilde görüyor ¸ olsanız da aslında illa ki “self” kelimesini kullanacaksınız diye bir kaide yoktur. ne yapmaya çalı¸tı˘ ınızı anlamakta bir an da olsa s s g tereddüt edecektir. self. “self” kullanın!.yaz” içindeki “self” ifadesini silince ne tür bir hata mesajı alıyorsunuz? Bunları iyice inceleyip. . Hatta birkaç yıl sonra dönüp siz dahi aynı kodlara baktı˘ ınızda. “self” kelimesinin kullanımı o kadar yaygınla¸mı¸ ve yerle¸mi¸tir ki. O yüzden. gs s s Ayrıca sizin kodlarınızı okuyan ba¸kaları. self. s g s Bu noktada küçük bir sır verelim.command=armut. s s s oyunumuzu biraz ayrıntılandıralım.enerji = 50 self.pack() def yaz(armut): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() Ama siz böyle yapmayın. “self” iyidir.fabrika = 4 self.para = 100 self. g Hatırlarsanız yukarıda ufacık bir oyun çalı¸ması yapmaya ba¸lamı¸tık.fabrika print "i¸çi:".isci = 10 def goster(self): print "enerji:"..isci s macera = Oyun() Gelin isterseniz Buradaki kodlar yardımıyla bir oyuncu olu¸turduk. Bu oyuncunun oyuna ba¸ladı˘ ında sahip s s g olaca˘ ı enerji. Simdi isterseniz oyunumuza biraz hareket getirelim. Mesela yukarıdaki örne˘ i söyle de yazabilirsiniz: s g ¸ from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(armut): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam". s s s s sizin bunu kendi kodlarınızda dahi olsa de˘ i¸tirmeye kalkmanız pek ho¸ kar¸ılanmayacaktır.fabrika = 4 self.isci = 10 .enerji = 50 self. para.

self.3 self.fabrikakur(5) Bu komutu verdi˘ imizde. Kodlarımız içindeki “def fabrikakur(self.isci s def fabrikakur(self. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız.fabrika print "i¸çi:". Burada dikkat edece˘ imiz nokta. parası da 10’un altına dü¸erse söyle bir mesaj verilecektir: s ¸ Yeni fabrika kuramazsınız. hata verecektir. self. . kodları çalı¸tırırken verece˘ imiz parametreyi temsil ediyor.fabrika self. Python’un beklentisi kar¸ılang s s madı˘ ı için.para = self. Hemen bunun s g nasıl kullanılaca˘ ını görelim: g >>> macera.enerji . “5 adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!” seklinde bir kutlama mesajı g ¸ gösterecektir bize programımız. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" macera = Oyun() Burada fabrikakur() fonksiyonuyla ne yapmaya çalı¸tı˘ ımız aslında çok açık.miktar)” ifadesinde gördü˘ ümüz “miktar” kelimesi.para print "fabrika:". E˘ er fonksiyon parametresiz çalı¸tırılırsa da.def goster(self): print "enerji:". s Yazdı˘ ımız kodlara dikkatlice bakarsanız. E˘ er “macera.para . g s g Yani burada “5” sayısını temsil ediyor. hata alırsınız.10 print miktar.miktar)” dememiz gerekiyor. “def fabrikakur(self. kodlar içinde bir fonksiyon tanımg g larken ilk parametrenin her zaman “self” olması gerekti˘ idir.para > 10: self.enerji = self. Yani “def fabrikakur(miktar)” g de˘ il. . miktar): if self. self.enerji > 3 and self. g Simdi de su komutu verelim: ¸ ¸ >>> macera. kullanıcıdan fonksiyona bir parametre vermesini bekledi˘ imizi belirttik. Yeterli enerjiniz/paranız yok! Art arda fabrikalar kurarak bunu kendiniz de test edebilirsiniz. oradaki if deyimi sayesinde oyuncunun enerjisi 3’ün g altına. Çünkü kodlarımızı tanımlarken fonksiyon içinde “miktar” adlı bir ifade kullanarak.fabrika = miktar + self. self. .fabrikakur()” fonksiyonunu kullanırken g herhangi bir sayı belirtmezseniz.enerji print "para:". ama bu i¸lem enerjisinde ve parasında g s s bir miktar kayba neden olmu¸ (fabrika kurmayı bedava mı sandınız!). Dolayısıyla Python kullanıcıdan parantez içinde bir parametre girmesini g bekleyecektir.goster() enerji: 47 para: 90 fabrika: 9 i¸çi: 10 s Gördü˘ ünüz gibi oyuncumuz 5 adet fabrika kazanmı¸.

Sınıfı tanımladıktan sonra iki nokta g üst üstenin ardından a¸a˘ ıya bir kod blo˘ u yazmamız gerekiyor. bu yeni olu¸turdu˘ umuz “Dusman” s g s g adlı sınıfa miras verdik. i¸çi gibi.8 Miras Alma (Inheritance) Simdiye kadar bir oyuncu olu¸turduk ve bu oyuncuya oyuna ba¸ladı˘ ı anda sahip olaca˘ ı bazı ¸ s s g g özellikler verdik. s s s . bir sınıf ba¸ka bir sınıftan g s miras aldı˘ ında da aynı sekilde miras alan sınıf miras aldı˘ ı sınıfın özelliklerini kullanabiliyor. . Yoksa sınıfımız kullanılamaz durumda olur. Yabancılar bu kavrama “inherig s tance” adını veriyorlar. . (enerji. s Hatırlarsanız. Yani. Ama su anda oraya yazacak s g g ¸ bir kodumuz yok. O kısmı bo¸ bırakamayız. Yukarıda “Dusman” adlı sınıfımızı olu¸turmu¸tuk: s s s class Dusman: Dusman sınıfı henüz bu haliyle hiçbir sey miras almı¸ de˘ il. Simdi sıra geldi onun kolunu baca˘ ını olu¸turmaya. Olu¸turdu˘ umuz oyuncu isterse oyun içinde fabrika da kurabiliyor. nasıl Mısır’daki dedenizden size miras kaldı˘ ında dedenizin size g bıraktı˘ ı mirasın nimetlerinden her yönüyle yararlanabiliyorsanız. . O halde nasıl yapaca˘ ız bunu? ˙ste burada img I¸ dadımıza Python sınıflarının “miras alma” özelli˘ i yeti¸iyor. Peki bu özellikleri yeniden tek tek “dü¸¸ ¸ g s man” için de yazacak mıyız? Tabii ki hayır. Hemen bir örnek yapalım. Ama s g böyle. ) ˙ s Isterseniz dü¸manımızın da buna benzer özellikleri olsun. Yani onun da: g s enerjisi 50. Mesela dü¸s s manımız da oyuncunun sahip oldu˘ u özelliklerin aynısıyla oyuna ba¸lasın. i¸çi sayısı ise 10 s olsun.20. kendin oyna” tarzı bir durumun sıkıcı olaca˘ ı belli. O yüzden gelin oyuna g biraz hareket katalım! Mesela oyunumuzda bir adet oyuncu dı¸ında bir adet de dü¸man olsun. Hemen miras aldıralım. parası 100 fabrika sayısı 4. s s g fabrika. g ¸ g Az laf. Bunun için ¸ s g sınıfımızı söyle tanımlamamız gerekiyor: ¸ class Dusman(Oyun): Böylelikle daha en ba¸ta tanımladı˘ ımız “Oyun” adlı sınıfı. ona s s ¸ g s bir ki¸ilik kazandırmaya. Dusman sınıfının durumunu Python’cada söyle ifade edebiliriz: ¸ “Dusman sınıfı Oyun sınıfını miras aldı” (Dusman inherits from Oyun) Bu haliyle kodlarımız henüz eksik. Simdi hatırlarsanız oyuncu için bunu söyle yapmı¸tık: ¸ ¸ s class Oyun: def __init__(self): enerji = 50 para = 100 fabrika = 4 isci = 10 Simdi aynı seyi “Dusman” sınıfı için de yapaca˘ ız. O yüzden idareten oraya bir pass ifadesi yerle¸tirerek gerekli kod blo˘ unu s g geçi¸tirmi¸ oluyoruz. Simdilik söyle bir sey yazıp sınıfımızı kitabına uyduralım: ¸ ¸ ¸ class Dusman(Oyun): pass dsman = Dusman() Yukarıda pass ifadesini neden kullandı˘ ımızı biliyorsunuz. s s O halde hemen bir adet dü¸man olu¸turalım: s s class Dusman: “Dü¸man”ımızın gövdesini olu¸turduk. “kendin çal. çok i¸. . oyunun ba¸ında olu¸turdu˘ umuz oyuncunun bazı özellikleri vardı. para.

Oyun sınıfının bir fonksiyonu olan goster()‘i “Dusman” sınıfı içinden de g çalı¸tırabildik. gs g g Simdi söyle bir sey yapalım: ¸ ¸ ¸ . Oyun ve Dusman sınıfları aynı de˘ i¸kenleri kullandıkları halde birindeki gs de˘ i¸iklik öbürünü etkilemiyor.. s gs ˙ Istersek bu de˘ i¸kenlere teker teker de ula¸abiliriz: gs s >>> dsman. yazının ba¸ında anlattı˘ ımız sekilde çalı¸tıralım. dü¸manımızın fabrika sayısı artmı¸.fabrikakur(4) 4 adet fabrika kurdunuz! Tebrikler! Gördü˘ ünüz gibi dü¸manımız kendisine 4 adet fabrika kurdu!.. g s bakalım: >>> dsman. Bunu hemen test edelim: >>> dsman.. Dedi˘ imiz gibi. g Simdi bakalım bu sınıfla neler yapabiliyoruz? ¸ Bu kodları. Bir de kendi durumumuzu s s s kontrol edelim: >>> macera. “Dusman” adlı s g ¸ s g sınıfımız daha önce tanımladı˘ ımız “Oyun” adlı sınıfı miras alıyor.enerji 50 >>> dsman.goster() enerji: 47 para: 90 fabrika: 8 i¸çi: 10 s Dü¸manımızın durumuna s Evet.isci 10 Dusman sınıfı aynı zamanda Oyun sınıfının fabrikakur() adlı fonksiyonuna da eri¸ebiliyor: s dsman.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s Dikkat ederseniz. Üstelik Dusman içinde bu de˘ i¸kenleri tekrar tanımlamak zorunda kalmadan.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s Gördü˘ ünüz gibi. enerjisi ve parası azalmı¸.Daha sonra oraya yazaca˘ ımız kod bloklarını hazırladıktan sonra oradaki pass ifadesini sileg ce˘ iz. Yani dü¸manımızın yeni bir fabrika kurması bizim de˘ erlerimizi gs s g de˘ i¸ikli˘ e u˘ ratmıyor. Dolayısıyla “Dusman” adlı g sınıf “Oyun” adlı sınıfın bütün özelliklerine sahip.

.Dü¸manımızın. g Dolayısıyla Oyun sınıfından miras aldı˘ ımız bütün nitelikleri kaybediyoruz. . Mesela s g dü¸manımız bize her zarar verdi˘ inde egosu büyüsün!. Ekranda bunu göremememizin g s nedeni tabii ki kodlarımızda henüz bu niteli˘ i ekrana yazdıracak bir “print” deyiminin yer alg maması. . bu yeni fonksiyon kendini Oyun sınıfının __init__ fonksiyonunun üzerine yazıyor. Kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda biz ekranda ¸ s s g göremesek de aslında “ego” adlı niteli˘ e sahiptir dü¸manımız. Böylece “ego” de˘ i¸kenini yazdırırken. Daha sonra yazaca˘ ımız s g g fonksiyonda dü¸manımız bize zarar verdikçe egosu büyüyecek. ¸ s g ¸ s s deneyelim: >>> dsman.goster(self) print "ego:". Çünkü burada yeni bir “__init__” fonksiyonu tanıms g ladı˘ ımız için. Bunu önlemek için g söyle bir sey yapmamız gerekir: ¸ ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun. gs Aslında bu haliyle kodlarımız düzgün sekilde çalı¸ır.ego” de˘ i¸kenini tanımlarken. self.ego = 0 Bu kodları çalı¸tırdı˘ ımızda hata alırız.ego dsman = Dusman() Tıpkı “__init__” fonksiyonunda oldu˘ u gibi. “enerji. Böylece “self. . burada da “Oyun.ego = 0 Burada “Oyun.__init__(self) self. g Simdi artık dü¸manımızın bütün niteliklerini istedi˘ imiz sekilde olu¸turmu¸ olduk.__init__(self)” ifadesiyle “Oyun” adlı sınıfın “__init__” fonksiyonu içinde yer alan bütün nitelikleri. s g Önce söyle deneyelim: ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): self.__init__(self) self. . . para.goster(self)” ifadesi yardımıyla g “Oyun” sınıfının goster() fonksiyonu içindeki de˘ i¸kenleri “Dusman” sınıfının goster() gs fonksiyonu içine kopyaladık.ego = 0 def goster(self): Oyun. Bunun ba¸langıç de˘ erini “0” olarak ayarladık. oyuncunun özelliklerine ek olarak bir de “ego” adlı bir niteli˘ i olsun.goster() enerji: 50 para: 100 fabrika: 4 i¸çi: 10 s ego: 0 Hemen Gördü˘ ünüz gibi dü¸manımızın özellikleri arasında oyuncumuza ilave olarak bir de “ego” g s adlı bir nitelik var.. “Dusman” adlı sınıfın __init__ fonksiyonu içine kopyalıyoruz. ˙ Isterseniz bu özelli˘ i daha önce de yaptı˘ ımız gibi ayrı bir fonksiyon ile halledelim: g g class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.” niteliklerin kaybolmasını engelliyoruz. Simdi gelin bu fonksiyonu s ¸ yazalım: . vb. öteki de˘ i¸kenlerin de gs gs yazdırılmasını sa˘ ladık.

self.fabrika = macera.fabrika = miktar + self. self. self.fabrika . .isci s def fabrikakur(self.fabrika” seklinde gs ¸ yazdık.enerji . Burada.. Oyuncunun".10 print miktar. Yani bir önceki “Oyun” adlı sınıfın “örne˘ ini” (instance) kullandık.enerji = 50 self.para = self.fabrika print "i¸çi:".enerji print "para:".miktar): if self.3 self. Neden? Çok basit.fabrikayik(2) Biz burada “2” adet fabrika yıkmayı tercih ettik.class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.isci = 10 def goster(self): print "enerji:".para .ego def fabrikayik(self.goster(self) print "ego:".ego + 2 print "Tebrikler. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dsman = Dusman() Dikkat ederseniz.fabrika = 4 self. fabrikayik() fonksiyonu içindeki de˘ i¸keni “macera. self. Çünkü kendi fabrikalarımızı de˘ il oyuncunun fabrikalarını yıkmak g g istiyoruz!. “Dusman” sınıfının g de˘ il. .para > 10: self. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" macera = Oyun() class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.miktar self..para print "fabrika:".para = 100 self.enerji = self.ego = 0 def goster(self): Oyun. su kodu çalı¸tırarak oyuncumuzun kurdu˘ u fabrikaları yıkabiliriz: ¸ s g >>> dsman.. Kodlarımızın en son halini topluca görelim isterseniz: class Oyun: def __init__(self): self. self.miktar): macera.fabrika self.__init__(self) self.ego = self. miktar.enerji > 3 and self.__init__(self) self.ego = 0 def goster(self): .

“enerji. ifadeyi “Oyun(). Burada yapılan seyleri iyice anlayabilmek için ¸ kafanıza göre kodları de˘ i¸tirin. Ama siz böyle yapmayın.__init__(self) def fabrikakur(self. öteki sınıfların do˘ rudan bu g sınıftan miras almasını sa˘ layabiliriz. A¸a˘ ıdaki kodlar içinde. Bir fonksiyon içindeki de˘ i¸kenleri ça˘ ırırken ise (mesela “macgs g era. gs g g Artık kodlarımız didiklenmek üzere sizi bekliyor. isimlendirmeleri de biraz de˘ i¸tirerek standartla¸tırdı˘ ımıza s s g gs s g dikkat edin: class Oyun: def __init__(self): self.goster(self) print "ego:".ego = self. Oyuncunun".para . Yani de˘ i¸kenleri ça˘ ırırken örne˘ i kullanın. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dsman = Dusman() En son olu¸turdu˘ umuz fonksiyonda nerede “Oyun” sınıfını do˘ rudan adıyla kullandı˘ ımıza s g g g ve nerede bu sınıfın “örne˘ inden” (instance) yararlandı˘ ımıza dikkat edin.fabrika = miktar + self. fabrika” gibi nitelikleri ayrı bir sınıf halinde düzenleyip.10 print miktar.enerji > 3 and self.enerji = 50 self.miktar): macera.fabrika self.3 self. Örne˘ in. Neyi nasıl de˘ i¸tirdi˘ inizde ne gibi bir sonuç elde etti˘ inizi gs gs g g dikkatli bir sekilde takip ederek.para print "fabrika:".fabrika = 4 self.para > 10: self.fabrika”). self.miktar self.ego + 2 print "Tebrikler.isci = 10 def goster(self): print "enerji:".fabrika print "i¸çi:". Dikkat ederg g seniz. self. miktar.para = 100 self.enerji print "para:".enerji = self.para = self. self. “örne˘ i” (instance) kullanıyoruz.fabrika ..fabrika = macera.Oyun. Böylece sınıfımız daha derli toplu bir görünüm kazang mı¸ olur. fonksiyon ba¸lıklarını ça˘ ırırken do˘ rudan sınıfın kendi adını kullanıyoruz (mesela s g g “Oyun. ¸ g Aslında yukarıdaki kodları daha düzenli bir sekilde de yazmamız mümkün. "adet fabrika kurdunuz! Tebrikler!" else: print "Yeni fabrika kuramazsınız. Yeterli enerjiniz/paranız yok!" .__init__(self)”). ¸ g para. g E˘ er bir fonksiyon içindeki de˘ i¸kenleri g gs ça˘ ırırken de sınıf isminin kendisini kullanmak isterseniz.ego def fabrikayik(self.. self. self.__init__(self)” sekg ¸ linde yazmanız gerekir. bu konunun zihninizde iyice yer etmesini sa˘ layın.isci s oyun = Oyun() class Oyuncu(Oyun): def __init__(self): Oyun.miktar): if self.enerji .

Hatırlarsanız oyuna ba¸larken olu¸turulan g s s niteliklerde de˘ i¸iklik yapabiliyorduk. Bunu söyle yapabiliriz: s ¸ class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.command=self. Yani aslında “del” komutuyla herhangi bir seyi sildi˘ imiz s ¸ g yok! Sadece “eri¸imi engelliyoruz”. miktar. s Küçük bir not: Burada “bölge” olarak bahsetti˘ imiz sey aslında Python’cada “isim alanı” g ¸ (namespace) olarak adlandırılıyor.fabrika . Bu nitelik sadece “Dusman” tarafından kullanılabiliyordu.” Dolayısıyla bu de˘ i¸iklik sadece o “bölgeyi” etkiliyor.fabrika self.ego + 2 print "Tebrikler. Aynı sekilde. Simdi bir örnek de Tkinter ile yapalım.miktar): oyuncu.ego def fabrikayik(self. Yukarıda verdi˘ imiz örne˘ i hatırlıyorsunuz: ¸ g g from Tkinter import * class Arayuz: def __init__(self): pencere = Tk() dugme = Button(text="tamam". Oyuncunun". ¸ “del komutu yardımıyla fabrika adlı de˘ i¸kene Dusman adlı bölgeden eri¸ilmesini engelliygs s oruz.goster(self) print "ego:". Bu i¸lem s s öteki sınıfları etkilemiyor. Mesela yukarıda “Dusman” sınıfı için “ego” adlı yeni gs bir nitelik tanımlamı¸tık.__init__(self) del self.yaz) dugme. ama s Dusman’ın oyun ba¸langıcında fabrikası olsun istemiyoruz. istersek varolan bir niteli˘ i g ¸ g iptal de edebiliriz.oyuncu = Oyuncu() class Dusman(Oyun): def __init__(self): Oyun.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" . Diyelim ki Oyuncu’nun oyuna ba¸larken “fabrika”ları olsun istiyoruz. Bu silme i¸lemi sadece “Dusman” sınıfı için geçerli oluyor. Oyuncu s tarafından de˘ il.ego = 0 Gördü˘ ünüz gibi “Dusman” sınıfı için “__init__” fonksiyonunu tanımlarken “fabrika” niteli˘ ini g g “del” komutuyla siliyoruz.ego = self. yeni bir nitelik belirlemek yerine. Öteki sınıflar ve daha sonra olu¸turulacak gs s yeni sınıflar bu i¸lemden etkilenmez. "adet fabrikasını yıktınız!" print "Üstelik egonuz da tavana vurdu!" dusman = Dusman() Bu kodlar hakkında son bir noktaya daha de˘ inelim.fabrika = oyuncu.__init__(self) self.ego = 0 def goster(self): Oyun.miktar self. self. Bunu söyle de ifade edebiliriz.

Burada oldu˘ u gibi.dugme.dugme = Button(self. Python’da ¸ g iki tip sınıf vardır: Eski tip sınıflar ve yeni tip sınıflar. E˘ er kodlarınız içinde gerçekten miras almanız gereken s g ba¸ka bir sınıf yoksa. öntanımlı olarak “object” adlı sınıfı miras almanız gerekiyor. eski tip sınıflarda ba¸ka bir sınıfı miras alma zorunlulu˘ u yoktur. çünkü muhtemelen Python’un s sonraki sürümlerinden birinde (büyük ihtimalle Python 3. Eski tip sınıflar ile yeni tip sınıflar arasındaki en büyük fark sudur: ¸ Eski tip sınıflar söyle tanımlanır: ¸ class Deneme: Yeni tip sınıflar ise söyle tanımlanır: ¸ class Deneme(object) Gördü˘ ünüz gibi.command=self. Buradan anlayaca˘ ımız g gibi. Yeni tip sınıflarda ise her sınıf mutlaka ba¸ka bir sınıfı miras almalıdır. “miras alma” (inheritance) özelli˘ ini kullanmak için miras alaca˘ ımız sınıfın o anda kulg g landı˘ ımız modül içinde olması sart de˘ il. O yüzden g s g sınıfları istersek parantezsiz olarak tanımlayabiliyoruz. Tkinter’in “Frame” adlı sınıfını miras aldık. Yukarıdaki kodları dikkatlice inceleyin. g 20. Ayrıca hangi sınıf tipini kullanırsanız kullanın sorun ya¸as mazsınız.pack() self.mainloop() Burada dikkat ederseniz. ba¸ka modüllerin içindeki g ¸ g g s sınıfları da miras alabiliyoruz.0’da) eski tip sınıflar kullanımdan kaldırılacaktır.yaz) self.pack() def yaz(self): print "Hadi eyvallah!" uygulama = Arayuz() uygulama.9 Eski ve Yeni Sınıflar Simdiye kadar verdi˘ imiz sınıf örneklerinde önemli bir konudan hiç bahsetmedik. Ama tabii ki kendimizi yeni tipe alı¸tırmakta fayda var. Ba¸ta biraz karı¸ık gibi s s görünse de aslında daha önce verdi˘ imiz basit örneklerden hiç bir farkı yoktur. Ancak korkmanızı gerektirecek kadar fark yoktur bu iki sınıf tipi arasında.text="tamam".__init__(self) self.uygulama = Arayuz() Bu örnek gayet düzgün çalı¸sa da bu sınıfı daha düzgün ve düzenli bir hale getirmemiz s mümkün: #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf-8-*from Tkinter import * class Arayuz(Frame): def __init__(self): Frame. Dolayısıyla s politikamız su olacak: ¸ .pencerearaclari() def pencerearaclari(self): self.

. ama o anda yazacak bir seyimiz olmadı˘ ında sırf bir “yer tutucu” vazifesi g ¸ g görsün diye o pass ifadesini kullanmı¸tık.. eski ve yeni sınıflar arasındaki en temel fark budur. Dolayısıyla sadece yeni tip sınıfları ö˘ renmek mevcut tabloyu eksik algılag mak olacaktır. ’sonuc’] sinifimiz.__dict__. Hem sınıfın içini doldurma i¸ini.sayi1 * sinifimiz. parametresiz olarak örnekliyoruz sınıfımızı. ’sonuc’: 2475} Gördü˘ ünüz gibi sınıfın içeri˘ i aslında bir sözlükten ibaret...” Dedi˘ imiz gibi.values() [55. Özel olarak miras alaca˘ ımız bir sınıf g olmadı˘ ı için do˘ rudan “object” adlı sınıfı miras aldık.sayi2 = 55 sinifimiz.sayi2 sinifimiz. ’sayi1’. 45. Ama bu pek do˘ ru bir yöntem olmazdı. ya da miras alman gereken herhangi bir sınıf yoksa. Su örne˘ e bakalım: ¸ g class BosSinif(object): pass Böylece içi bo¸ da olsa kurallara uygun bir sınıf tanımlamı¸ olduk.keys() [’sayi2’. Yine bu pass ifadesini kullanarak ba¸ka bir sey daha s s ¸ yapabiliriz. Yine dikkat ederseniz sınıfımız için bir g g “örnek” (instance) de belirtmedik. gs .sonuc Zaten 2475 ˙ Istersek sınıfımızın son halini.“Ya bir sınıfı miras al. s s sınıfımızı tanımlarken “yeni sınıf” yapısını kullandık.. Çünkü her ne kadar eski tip sınıflar sons g raki bir Python sürümünde tedavülden kaldırılacaksa da. g ¸ parantez içinde bir parametre belirtirseniz hata mesajı alırsınız. istersek o sınıfın niteliklerini etkile¸imli olarak ¸ s de˘ i¸tirebiliyoruz.__dict__.__dict__ {’sayi2’: 55. ’sayi1’: 45. Dolayısıyla sözlüklere ait su i¸lemg g ¸ s ler sınıfımız için de geçerlidir: sinifimiz.. Ayrıca dikkat ederseniz. Simdi bo¸ olan sınıfımıza “nitelikler” ekliyoruz: ¸ s >>> >>> >>> >>> sinifimiz. Önce sınıfımızı örnekliyoruz: s g sinifimiz = BosSinif() Gördü˘ ünüz gibi BosSinif() seklinde. hem de örnek belirleme s i¸ini komut satırından halledece˘ iz. 2475] Buradan ö˘ rendi˘ imiz ba¸ka bir sey de. “object” adlı sınıfı miras al.sonuc = sinifimiz.. sınıfların içeri˘ inin dinamik olarak de˘ i¸tirilebilece˘ idir. g Aslında daha en ba¸ta hiç eski tip sınıfları anlatmadan do˘ rudan yeni tip sınıfları anlatmakla i¸e s g s ba¸layabilirdik.sayi1 = 45 sinifimiz.. g g s ¸ g gs g Yani bir sınıfı her seyiyle tanımladıktan sonra. Sınıfların yapısı gere˘ i bir kod blo˘ u belirts g g memiz gerekti˘ inde. Yukarıda hatırlarsanız “pass” ifadesini kullanmı¸tık. etrafta eski sınıflarla yazılmı¸ bolca s kod göreceksiniz. Python sınıflarının __dict__ metodu yardımıyla görebiliriz: sinifimiz.

10 Sonuç Böylece “Nesne Tabanlı Programlama” konusunun sonuna gelmi¸ oluyoruz.20. konuyu kolay hazmedilir bir hale getirmektir. Çünkü NTP su birkaç s s ¸ sayfada anlatılanlardan ibaret de˘ ildir. Nesne Tabanlı Programlama’ya hızlı bir giri¸ yapmı¸ oluyoruz. okuyug s g ¸ cuya NTP hakkında bir fikir vermektir. Bu yazıdaki amaç NTP gibi g s s g çetrefilli bir konuyu okuyucunun gözünde bir nebze de olsa sevimli kılabilmek. E˘ er okuyucu bu yazı sayesinde NTP hakkında hiç g de˘ ilse birazcık fikir sahibi olmu¸sa kendimizi ba¸arılı sayaca˘ ız. Okuyucu bu yazıdan sonra NTP’ye ili¸kin ba¸ka kaynakları daha s s bir kendine güvenle inceleme imkanına kavu¸acak ve okudu˘ unu daha kolay anlayacaktır. Aslında daha do˘ ru s g bir ifadeyle. s g . Bu yazımızda bizim yapmaya çalı¸tı˘ ımız sey.

sadeli˘ i. ta¸ınabilir. günlük hayatta da sıkça kullanıyoruz. programlarca s ¸ s i¸lenebilecek veri yı˘ ınıdır. Veritabanı. içinde veri barındıran bir “¸ey”dir. güncels lenebilir. taktik boyutuyla ilgilenmeyi tercih edece˘ iz. Bizi s esas ilgilendiren de zaten terimin teknik anlamıdır. Biz bu kelimeyi. yönetilebilir. s g Yukarıdaki tanım. g 349 .python. Günlük kullanımda. ¸ g Veritabanı kelimesinin günlük kullanımdaki anlamı dı¸ında bir de teknik anlamı vardır. Mesela Vikipedi’de veritabanı söyle tanım¸ lanıyor: Bilgisayar terminolojisinde. herkesin bildi˘ i ve kuls g landı˘ ı anlamıyla.BÖLÜM 21 Sqlite ile Veritabanı Programlama 21. basitli˘ i ve kullanım kolaylı˘ ı nedeniyle Sqlite adlı veritabanı yönetim g g g sistemini kullanaca˘ ız. teknik g g anlamının dı¸ında. veritabanının ne demek oldu˘ unu gayet iyi ifade ediyor.org/moin/DatabaseInterfaces adresindeki listeyi inceleyebilirsiniz. içinde veri g s barındıran her seye veritabanı dendi˘ ini duyarsınız. Biz her zaman oldu˘ u gibi i¸in teknik g s boyutuyla de˘ il.1 Giri¸ s Bu bölümde. sistematik eri¸im imkânı olan. Ama esasında bizim g veritabanı tanımı üzerinde fazlaca durmamıza gerek yok. hiçbirimizin yabancısı oldu˘ u bir kavram de˘ il. O halde yava¸ yava¸ i¸e koyulg g s s s maya ba¸layalım. Python’daki ileri düzey konulardan biri olan veritabanı programlamayı (database programming) inceleyece˘ iz. s Python’la veritabanı programlama i¸lemleri s için pek çok alternatifimiz var. bir bilgisayarda sistematik sekilde saklanmı¸. s s Bir ba¸ka tanımı da. Biz bunlar içinde. hakikaten. birbirleri arasında tanımlı ili¸kiler bulunabilen bilgiler kümesidir. Peki nedir bu “veritabanı” denen sey? g ¸ Esasında veritabanı. Python’la hangi veritabanı sistemlerini kullanabilece˘ inizi görmek için g http://wiki.

Bütün ili¸kisel veritabanlarında s oldu˘ u gibi. Hatta GNOME masaüstü ortamının ¸ sevilen müzik ve video çalarlarından Banshee’de de veritabanı olarak Sqlite kullanıldı˘ ını g söyleyelim. satabilir ve ticari veya ticari olmayan uygulamalarınızda gönül rahatlı˘ ıyla kullang abilirsiniz. bu veritabanı sisteminin yapısını anlamak da öyle zor bir i¸ s g s de˘ ildir. Bu sayede. s • Sqlite özgür bir yazılımdır. Mesela yukarıdaki s tabloya “De˘ erler” adını verdi˘ imizi varsayabilirsiniz.5 veya üstü ise Sqlite’ı Python’daki herg g hangi bir modül gibi içe aktarabilir ve kullanmaya ba¸layabilirsiniz. Sqlite’ta s ise böyle bir sey yapmazsınız. de˘ i¸ikli˘ e u˘ ratag gs g g bilir. g g Sqlite ile çalı¸ırken veriler üzerinde yapaca˘ ımız i¸lemleri. g hemen yola koyulalım.5 sürümlerinden bu yana bu dilin bir parçasıdır. Gördü˘ ünüz gibi. Sqlite’ın yeteneksiz bir veritabanı sistemi oldu˘ unu dü¸ünmeyin. ¸ • Sqlite. Gelin isterseniz Sqlite’ın bazı avantajlarına söyle bir göz gezdirelim: ¸ • Her seyden önce Sqlite Python’un 2.. s s g Dolayısıyla Sqlite kodlarının her zerresini istedi˘ iniz gibi kullanabilir. Bu yüzden Sqlite’ın yapısını anlamak büyük s g önem ta¸ır. s g Sqlite ile bir tablo olu¸tururken. Bu yazılımın ba¸tan a¸a˘ ı bütün kodları kamuya açıktır. Daha do˘ rusu.. Apple. bu tabloya bir de ad vermemiz gerekir. veritabanı konusunu Sqlite üzerinden anlataca˘ ız. Bu yüzden Sqlite’ı çok kısa bir sürede kavrayıp kullanmaya ba¸layabilirsiniz. Yani aslında bir Sqlite veritabanı g içindeki veriler söyle bir yapıya sahiptir: ¸ Sütun 1 De˘ er 1/1 g De˘ er 1/2 g De˘ er 1/3 g De˘ er 1/4 g Sütun 2 De˘ er 2/1 g De˘ er 2/2 g De˘ er 2/3 g De˘ er 2/4 g Sütun 3 De˘ er 3/1 g De˘ er 3/2 g De˘ er 3/3 g De˘ er 3/4 g Sütun 4 De˘ er 4/1 g De˘ er 4/2 g De˘ er 4/3 g De˘ er 4/4 g Sütun 5 De˘ er 5/1 g De˘ er 5/2 g De˘ er 5/3 g De˘ er 5/4 g Sqlite içinde olu¸turulan yukarıdakine benzer her tablonun bir de ismi vardır.3 Sqlite’ın Yapısı Bu bölümün en ba¸ında verdi˘ imiz veritabanı tanımından da anla¸ılaca˘ ı gibi.21. g . s g s g verileri sonradan kullanılmak üzere içinde tutan bir sistemdir. yukarıdaki tablonun adını ve bu s g s tablodaki sütunları kullanarak gerçekle¸tirece˘ iz. g s g Ama biz bütün bu alternatifler içinde Sqlite’ı tercih edece˘ iz. Mozilla/Firefox. s ¸ Google. Symbian ve Sun bu sirketlerden bazılarıdır. • Sqlite’ın “sade” ve “basit” olması sizi yanıltmasın. Bu özelliklerine bakarak. Sqlite da bu verileri bir tablo yapısı içinde tutar. Bugün Sqlite’ı aktif olarak kulg s lanan pek çok büyük ve tanınmı¸ sirket bulunur. Peki neden Sqlite? g Sqlite’ın öteki sistemlere göre pek çok avantajı bulunur. öteki pek çok veritabanı alternatifine göre basittir. bu modülü kullanabilmek için sunucu konfigürasyonu yapmaya da gerek yoktur. O halde 21. s • Sqlite herhangi bir yazılım veya sunucu kurulumu gerektirmez. Yukarıdaki sebeplerden ötürü. Python’da veritabanı i¸lemleri için kullanabilece˘ iniz pek çok alternatif bulunur. veritabanları. Bazı veritabanlarını kullanabilmek için arka planda bir veritabanı sunucusu çalı¸tırıyor olmanız gerekir. Mesela.2 Neden Sqlite? Dedi˘ imiz gibi. Adobe. ¸ Dolayısıyla e˘ er kullandı˘ ınız Python sürümü 2.

s g g Dikkat ederseniz burada bir sqlite modülünden söz ettik. Bu fonksiyonu su sekilde kullanıyoruz: g ¸ ¸ >>> sqlite3.db") E˘ er bu komutu verdi˘ iniz dizin içinde deneme.5 sürümünden bu yana Python’un s g bir parçasıdır: >>> import sqlite3 Python’da Sqlite veritabanı sistemine ait modül “sqlite3” adını ta¸ır. sqlite3 bu veritas g banına ba˘ lanacaktır.connect("veritabanı_adı") connect() metoduna verdi˘ imiz “varitabanı_adı” adlı argüman kullanaca˘ ımız veritabanının g g adıdır. Bunun için sqlite3 mods g ülünün connect() adlı fonksiyonundan yararlanaca˘ ız.connect("/home/istihza/test. g Elbette isterseniz connect() metoduna argüman olarak tam dosya yolu da verebilirsiniz: >>> import sqlite3 as sq >>> v = sq. Bu yüzden.connect("c:/documents and settings/fozgul/desktop/test. s g g s Veritabanını kapattı˘ ınız anda da bu geçici veritabanı silinir. modülü import sqlite3 seks g ¸ linde içe aktarmı¸ız gibi davranaca˘ ım. bu modülü kullanabilmek için öncelikle modülü içe aktarmamız gerekiyor. s g Gelelim bu modül yardımıyla nasıl veritabanı olu¸turulaca˘ ına. RAM üzerinde g g . tahmin edebilece˘ iniz gibi.db") #GNU/Linux >>> v = sq. Mesela: g >>> import sqlite3 as sql Veya: >>> import sqlite3 as lite Böylece sqlite3 modülünü “sql” veya “lite” adıyla içe aktarmı¸ olduk. Sqlite. okur açısından kafa karı¸ıklı˘ ına sebep olmamak için. E˘ er arzu ederseniz. elimizde herg g hangi bir veritabanı yoksa veritabanını nasıl olu¸turaca˘ ımızı inceleyece˘ iz.db") #Windows Bu komut yardımıyla sabit disk üzerinde bir dosya olu¸turmu¸ veya varolan bir dosyaya ba˘ lans s g mı¸ oluyoruz. bu ada sahip bir g g veritabanı olu¸turulur. Ancak isterseniz sqlite3 ile geçici bir veritabanı da olu¸turabilirsiniz: s s >>> vt = sqlite3. Dolayısıyla... Ancak ben konuyu ans latırken. E˘ er bu isim size çok uzun g geliyorsa veya modül adında sayıların ve harflerin birlikte bulunması nedeniyle hem sayı hem de harf girmeyi bir angarya olarak görüyorsanız elbette sqlite3 modülünü farklı bir adla da içe aktarabilece˘ inizi biliyorsunuz. E˘ er zaten bu adla bir veritabanı dosyanız varsa. Python’un 2. E˘ er belirtilen isimde bir veritabanı sistemde bulunmuyorsa o adla yeni bir veritabanı g olu¸turulacaktır.˘ 21. Mesela: s >>> vt = sqlite3.4 Veritabanıyla Baglantı Kurmak Bu bölümde sqlite modülünü kullanarak bir veritabanına nasıl ba˘ lanaca˘ ımızı.db adlı bir veritabanı yoksa.connect("deneme. bu modülü içe s aktarmak için import sqlite3 ifadesini kullanmamız gerekiyor.connect(":memory:") Olu¸turdu˘ unuz bu geçici veritabanı sabit disk üzerinde de˘ il RAM (bellek) üzerinde çalı¸ır. Bu g bölümün ba¸ında da söyledi˘ imiz gibi.

g g g Çünkü. olu¸turulan g s s veritabanlarının önceden tanımlanmı¸ bir dizin içine atıldı˘ ını görecektiniz. ˙ste burada yaptı˘ ımız sey. Sqlite veritabanı sisteminin tablo benzeri bir yapıya sahip oldu˘ unu ve bu sisg temdeki her tablonun da bir isminin bulundu˘ unu söylemi¸tik.. Böylece. . Benim burada büyük harf kullanmaktaki amacım SQL komutlarının. bellek üzerinde yapılan i¸lemler sabit disk üzerinde yapılan i¸lemlere göre ¸ s s daha hızlıdır. Bunun için de söyle bir komut g s ¸ kullanıyoruz: >>> vt = sqlite3. Mesela MySQL kullanıyor olsaydınız. Ayrıca. soyisim)") Hatırlarsanız. Yani aslında söyle bir sey olu¸turmu¸ oluyoruz: ¸ ¸ s s isim soyisim Ayrıca olu¸turdu˘ umuz bu tablonun adının da “adres_defteri” oldu˘ unu unutmuyoruz. ˙ s Imleç olu¸turmak için cursor() s metodundan yararlanaca˘ ız: g >>> im = vt... disk üzerinde de geçici veritabanları olu¸turabilirsiniz. bu komut bir tablo olu¸turulmasını sa˘ lar. Ancak bu ifadeyi siz isterseniz küçük harflerle de yazabilirsiniz. disk üzerinde geçici bir veritabanı olu¸turmak için bo¸ bir karakter dizisi g s s kullandık. s g soyisim) tek bir karakter dizisidir..execute("CREATE TABLE adres_defteri (isim. sırf test amaçlı tuttu˘ unuz bir veritabanını disk s g g üzerinde olu¸turmak yerine RAM üzerinde olu¸turmayı tercih edebilirsiniz. s g 21. s g g Bu i¸lemleri nasıl yaptı˘ ımıza dikkat edin. bir imleç nesnesi olu¸turduktan sonra bunun g s execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını i¸letebiliyoruz. programın her yeniden çalı¸ı¸ında veritabanı ba¸tan olu¸turulacaktır. Böylece Sqlite ile nasıl veritabanı ba˘ lantısı kuraca˘ ımızı ve nasıl yeni bir veritabanı olu¸tug g s raca˘ ımızı ö˘ renmi¸ olduk. g ss s s Her seyden öte. veritabanını o anda g ¸ g içinde bulundu˘ unuz dizin içinde olu¸turuyor.5 Veri Giri¸ i s Önceki bölümün sonunda söyledi˘ imiz gibi. bo¸ karakter dizisiyle olu¸turulan geçici g s s veritabanları da veritabanı ba˘ lantısının kesilmesiyle birlikte ortadan kalkacaktır. g Geçici veritabanı olu¸turmak. s Dilerseniz simdi basit bir örnek yaparak neyin ne oldu˘ unu anlamaya çalı¸alım: ¸ g s >>> im. bu tabloya “isim” ve “soyisim” adlı iki sütun eklemeks ten ibarettir. dedi˘ imiz gibi. Burada CREATE TABLE adres_defteri (isim.de˘ il. Veritabanı olu¸turduktan sonra.cursor() ˙ Imleci olu¸turduktan sonra artık önümüz iyice açılıyor.connect("") Gördü˘ ünüz gibi. g s I¸ g ¸ “adres_defteri” adlı bir tablo olu¸turup. Bu karakter dizisindeki CREATE TABLE kısmı bir SQL komutu olup. özellikle çe¸itli testler veya denemeler yaptı˘ ınız durumlarda s s g i¸inize yarar. yazdı˘ ınız koddan kaynaklandı˘ ından da emin olabilirsiniz. yukarıda olu¸turdu˘ umuz s s g imlec nesnesinin execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını çalı¸tırabilece˘ iz. yazdı˘ ınız bir kodu test ederken bir hatayla kar¸ıla¸ırsanız sorunun veritag s s banı içinde varolan verilerden de˘ il. MySQL veritabanları /var/lib/mysql gibi bir dizinin içinde tutulur.. Sonradan nasıl olsa silece˘ iniz. geçici veris s tabanları sayesinde. s g Burada CREATE TABLE ifadesini büyük harflerle yazdık. Örne˘ in GNU/Linux s g g sistemlerinde. Dikkatinizi çekmek istedi˘ im bir nokta da sudur: Gördü˘ ünüz gibi Sqlite.. Tıpkı :memory: kullanımında oldu˘ u gibi. veritabanı üzerinde i¸lem yapag g s s s bilmek için ilk adım olarak bir imleç olu¸turmamız gerekir.

Bu modülün nimetlerinden yararlanabilmek için bunu yapmamız gerekiyordu.. Tahmin edebilece˘ iniz g gibi. Yani CREATE TABLE ifadesinin mesela “adres_defteri” de˘ i¸keninden kolayca ayırt g gs edilebilmesini istedi˘ im için burada CREATE TABLE ifadesini büyük harflerle yazdım. yukarıda g ¸ olu¸turdu˘ umuz sütun ba¸lıklarının altını dolduraca˘ ız: s g s g >>> im. g Karakter dizisinin devamında (isim.. Tabii ben burada img lece “im” adını verdi˘ inizi varsaydım. “isim” ve “soyisim” gibi de˘ i¸kenlerden görsel olarak ayırt edilebilmesini gs sa˘ lamak.. INSERT INTO ise S ”.. bunlar tablodaki sütun ba¸lıklarının adını gösteriyor.. ’Özgül’)") Burada CREATE TABLE komutundan sonra INSERT INTO adlı yeni bir SQL komutu daha ö˘ reniyg oruz. Tabii ben burada olu¸turdu˘ unuz veritabanına “db” adını s g verdi˘ inizi varsayıyorum.... olu¸turdu˘ umuz tabloya içerik eklememizi sa˘ lıyor. Sqlite’ta bir imleç olu¸turabilmek için db. Yukarıdaki karakter dizisi içinde görünen VALUES ise ˘ “DEGERLER” demektir.connect(":memory:").cursor() s g s gibi bir komut kullanıyoruz. CREATE TABLE ifadesi Türkçe’de “TABLO OLU¸ TUR” anlamına geliyor. • sqlite3 modülünü içe aktardıktan sonra bir veritabanına ba˘ lanmamız veya elimizde bir g veritabanı yoksa yeni bir veritabanı olu¸turmamız gerekiyor. soyisim) ifadesini görüyoruz. veritabanı içinde adres_defteri adlı bir tablo olu¸turs duk. E˘ er bu adda bir veritabanı yoksa.. Bu komut veritag banı içinde bir tablo olu¸turmamızı sa˘ lıyor. Gördü˘ ünüz gibi. Ardından da bu tablo içine isim ve soyisim adlı iki sütun ba¸lı˘ ı yerle¸tirdik. Buna göre.. s g Yukarıda execute() metodunu kullanarak.. Bu komutla RAM üzerinde olu¸¸ s turdu˘ umuz veritabanı. Özellikle deneme amaçlı i¸lems s ler yapmamız gerekti˘ inde. Bu komut da. “veritabanı_adı” adlı bir veri¸ g g tabanı varsa Sqlite bu veritabanına ba˘ lanır. g g g • Veritabanımızı olu¸turduktan veya varolan bir veritabanına ba˘ landıktan sonra yapmamız s g gereken sey bir imleç olu¸turmak olacaktır. Daha sonra bu imlece ait metotlardan yarar¸ s lanarak önemli i¸ler yapabilece˘ iz. E˘ er içinde bulundu˘ umuz dizinde. g •˙ Imlecimizi de olu¸turduktan sonra önümüz iyice açılmı¸ oldu. Bunun için yukarıdaki kos mutu söyle yazıyoruz: sqlite3.. “sqlite3” kelimesini her defasında yazmak bize angarya gibi gelebilece˘ i için bu modülü farklı bir adla içe aktarmayı tercih edebiliriz. Bu fonksiyonu.connect("veritabanı_adı") seklinde kullanıyoruz.. Bunlardan ilki CREATE TABLE. Mesela g import sqlite3 as sql veya import sqlite3 as lite gibi. Artık imlecin bu execute() metodunu kullanarak SQL komutlarını i¸letebiliriz. ba˘ lantı kesildi˘ i anda ortadan kalkacaktır. VALUES . ˙ s g Ikincisi ise INSERT INTO .. olu¸turdu˘ umuz tabloda s s g “isim” ve “soyisim” adlı iki farklı sütun ba¸lı˘ ı olacak. su ana kadar yap¸ ¸ tı˘ ımız seyleri bir gözden geçirelim: g ¸ • Öncelikle sqlite3 modülünü içe aktardık. ˙ Isterseniz simdi derin bir nefes alıp. Bu i¸lemin ne s g s s kadar kolay oldu˘ unu görüyorsunuz. s • Yukarıda iki adet SQL komutu ö˘ rendik. çalı¸ma g g s dizini altında bu ada sahip yeni bir veritabanı olu¸turulur. Bunları su sekilde kuls g g ¸ ¸ landı˘ ımızı hatırlıyorsunuz: g . ˙ ˙ IÇINE YERLE¸ T˙ S IR” anlamına gelir. Yani söyle bir tablo olu¸tur”: I I I I S I ¸ s isim Fırat soyisim Özgül Buraya kadar gayet güzel gidiyoruz.. Yani aslında yukarıdaki karakter dizisi su anlama gelir: “adres_defteri ¸ ˘ ˙Ç˙NE ‘Fırat’ ve ‘Özgül’ DEGERLER˙N˙ YERLE¸ T˙R.“adres_defteri”. Simdi yine buna benzer bir komut yardımıyla. Bunun için connect() adlı s bir fonksiyondan yararlanıyoruz.execute("INSERT INTO adres_defteri VALUES (’Fırat’. sqlite3. sabit disk üzerinde bir veritabanı olu¸turmak yerine RAM g s üstünde geçici bir veritabanı ile çalı¸mayı da tercih edebiliriz. listede execute() adlı bir metot g g da var. Simdi dir(im) gibi bir kos s ¸ mut kullanarak imlecin metotlarının ne oldu˘ unu inceleyebilirsiniz.

Dolayısıyla karakter dizisini yazarken iç taraftaki Fırat ve Özgül de˘ erlerini yazmak s g için tek tırnak kullanmamız gerekti. Bu girdi˘ imiz s g verileri veritabanına i¸leyebilmek için commit() adlı bir metottan yararlanaca˘ ız: s g >>> vt.6 Veri ˙sleme . "Adana". “Kunek”. Yani: ¸ >>> im. ba˘ lantı nesnesinin (yani burada vt de˘ i¸keninin) g g g gs bir metodudur. Daha sonra “personel” tablosunun içine “Orçun”. s Ardından. "Özgül")""") Ayrıca üç tırnak kullanmanız sayesinde.cursor() komutuyla imlecimizi de olu¸turduktan sonra. Biz henüz sadece verileri girdik. ¸ehir. “Adana” ve s “okunek@gmail.execute("CREATE TABLE adres_defteri (isim. soyisim.>>> im.execute("""INSERT INTO personel VALUES ("Orçun". Karakter dizileri içindeki manevra alanınızı geni¸letmek s için. SQL komutlarını yazmaya ba¸larken çift tırnakla ¸ s s ba¸ladık. ’Özgül’)") Burada bir sey dikkatinizi çekmi¸ olmalı. vt. "Kunek". Ama verileri veritabanına i¸lemedik. henüz test a¸amasında oldu˘ umuz için en iyi yakla¸ım geçici bir veritabanı g s g s olu¸turmak olacaktır.execute("""INSERT INTO adres_defteri VALUES ("Fırat". Verileri veritabanına “i¸leyebilmek” için bir adım daha atmamız s gerekiyor. SQL komutlarımızı s çalı¸tırıyoruz. Mesela su örne˘ e bir bakalım: ¸ g # -*.com” de˘ erlerini yerle¸tirdik. eposta)""") s im.commit() Metodu I¸ Bir önceki bölümde bir Sqlite veritabanına nasıl veri girece˘ imizi ö˘ rendik.execute("""CREATE TABLE personel (isim.com")""") Burada öncelikle RAM üzerinde geçici bir veritabanı olu¸turduk. commit() imlecin de˘ il.execute("""CREATE TABLE adres_defteri (isim. Ama aslında i¸ g g s sadece veri girmeyle bitmiyor. “personel” adlı s ¸ s bir tablo olu¸turduk.coding: utf-8 -*import sqlite3 . Böylece karakter dizisi içindeki tek ve çift tırnakları daha rahat bir sekilde kullanabilirsiniz. "okunek@gmail. soyisim)""") >>> im.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3. g s Ancak her ne kadar veritabanına veri i¸lemi¸ gibi görünsek de aslında henüz i¸lenmi¸ bir sey s s s s ¸ yoktur.connect(":memory:") im = vt.cursor() im. Simdi bu satırı da beti˘ imize ekleyelim: ¸ g # -*. sehir ve eposta adlı sütunlardan olu¸an. soyisim. g 21. SQL komutlarını üç tırnak içinde yazmayı da tercih edebilirsiniz. soyisim)") >>> im. Zaten gerçek bir uygulama s yazmadı˘ ımız.commit() Gördü˘ ünüz gibi.execute("INSERT INTO adres_defteri VALUES (’Fırat’. uzun satırları gerekti˘ inde bölerek çok daha okunaklı g kodlar da yazabilece˘ inizi biliyorsunuz. Önce isim.

.commit() Yukarıdaki kodlar bize söyle bir tablo verdi: ¸ fatura Elektrik miktar 45 ilk_odeme_tarihi 23 Ocak 2010 son_odeme_tarihi 30 Ocak 2010 Buraya kadar olan kısmı zaten biliyoruz. eposta)""") s im.commit() Bu son satırı da ekledikten sonra Sqlite veritabanı içinde söyle bir tablo olu¸turmu¸ olduk: ¸ s s isim Orçun soyisim Kunek sehir ¸ Adana eposta okunek@gmail. "30 Ocak 2010")""") Verileri veritabanına i¸leyelim: s vt.connect(":memory:") im = vt. bu verileri daha sonra veritabanından geri alabilmektir.7 Veritabanından Veri Almak Yukarıda. bir veritabanına nasıl veri girece˘ imizi ve i¸leyece˘ imizi gördük..com")""") vt.. 45.execute("""CREATE TABLE personel (isim.execute("""CREATE TABLE faturalar (fatura.execute("""INSERT INTO faturalar VALUES ("Elektrik". Onu da söyle yapıyoruz: g ¸ im. "23 Ocak 2010". Bilmedi˘ imiz ise bu veritabanından nasıl veri alag ca˘ ımız. "Adana".execute("""INSERT INTO personel VALUES ("Orçun".FROM.connect(":memory:") im = vt.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3. soyisim. "okunek@gmail. "Kunek".com 21. Dilerseniz önce bir tablo olu¸turalım: s # -*. adlı bir SQL komutundan yararlanmamız gerekiyor.cursor() im. ¸ehir.execute("""SELECT * FROM faturalar""") . g g Veritabanından herhangi bir veri alabilmek için SELECT. ˙sin asıl önemli g s g I¸ kısmı. son_odeme_tarihi)""") Simdi bu tabloya bazı veriler ekleyelim: ¸ im. ilk_odeme_tarihi.. miktar. Simdi bu i¸lemi nasıl ya¸ s paca˘ ımıza bakaca˘ ız.vt = sqlite3.cursor() im.

execute("""CREATE TABLE faturalar (fatura..FROM. 45.. Burada kulg s landı˘ ımız “*” i¸areti de “her sey” anlamına geldi˘ i için.coding: utf-8 -*import sqlite3 vt = sqlite3. Mesela ilk ödeme tarihi yerine ilk_odeme_tarihi ifadesini tercih edin.execute("""INSERT INTO faturalar VALUES ("Elektrik". u’23 Ocak 2010’.. 45.‘dan faydalandık. ilk_odeme_tarihi.... son_odeme_tarihi)""") im. g gs Artık bu verileri rahatlıkla yazdırabiliriz: print veriler Dilerseniz beti˘ imizi topluca görelim: g # -*..DEN/. "30 Ocak 2010")""") vt.connect(":memory:") im = vt.commit() im. SELECT * FROM faturalar ifadesi su s g ¸ anlama gelir: “faturalar adlı tablodaki bütün ö˘ eleri seç!“ g Burada “SELECT” kelimesi “SEÇMEK” demektir.cursor() im.Burada özel bir SQL komutu olan SELECT. “SELECT * FROM faturalar” ifadesi g s ¸ g “faturalardan her seyi seç” gibi bir anlama gelmi¸ oluyor. tablo olu¸tururken sütun adlarında bo¸luk (ve Türkçe karakter) kullanmak iyi bir fikir s s de˘ ildir.FROM.DAN” anlamı verir. fetchall() g g imlecin bir metodudur.fetchall() print veriler Bu beti˘ i çalı¸tırdı˘ ımızda söyle bir çıktı alırız: g s g ¸ [(u’Elektrik’.fetchall() Burada da ilk defa gördü˘ ümüz bir metot var: fetchall(). fetchall() metodu ise seçilen bütün verileri alma i¸levi görür...execute("""SELECT * FROM faturalar""") veriler = im. veriler bir liste içinde demet halinde yer alıyor. u’30 Ocak 2010’)] Gördü˘ ünüz gibi. Yukarıda gördü˘ ümüz SELECT. E˘ er keg g limeler arasında mutlaka bo¸luk bırakmak isterseniz bütün kelimeleri tırnak içine alın. Mesela: s "ilk odeme tarihi" veya "ilk ödeme tarihi".. miktar. Yani “SELECT FROM faturalar” dedi˘ imizde “faturalardan seç” demi¸ oluyoruz. g Bu arada. Burada joker karakterlerden biri olan “*” i¸aretini kullandı˘ ımıza dikkat edin. “FROM” ise ”.. "23 Ocak 2010". komutu bir tablodaki verig leri seçiyordu. Gördü˘ ünüz gibi.. . ¸ s Beti˘ imizi yazmaya devam edelim: g veriler = im. Ama tabii siz bu verileri g istedi˘ iz gibi biçimlendirecek kadar Python bilgisine sahipsiniz... Yukarıda biz s fetchall() metoduyla aldı˘ ımız bütün verileri veriler adlı bir de˘ i¸kene atadık.

siz prog g g g g gramcıların asli görevidir. ("mehmet321".˘ 21.execute("""INSERT INTO kullanicilar VALUES %s""" %(i. "87654321").8 Veritabanı Güvenligi . veritabanı içinde #"kullanicilar" adlı bir tablo olu¸turuyoruz. s s s Simdi söyle bir sey dü¸ünün: Diyelim ki siz bir alı¸veri¸ kar¸ılı˘ ı birine 100.)) . "123123123") ] #veriler adlı liste içindeki bütün verileri kullanicilar adlı #tabloya yerle¸tiriyoruz. çek veren ki¸i çekin üzerindeki miktarı hem I¸ s s s rakamla hem de yazıyla belirtmeye özen gösterir. ("selin456".SQL Injection Python’da veritabanları ve Sqlite konusunda daha fazla ilerlemeden önce çok önemli bir konudan bahsetmemiz gerekiyor. im. içerdeki bilgilerin de˘ erine ve öneg mine de ba˘ lı olarak üçüncü sahısların a˘ zını sulandırabilir.) g for i in veriler: im. kendisine izin verilenden daha fazla bir miktarı elde etmesini engellemeye çalı¸ır. g veriler = [ ("ahmet123".coding: utf-8 -*import sqlite3 #Deneme amaçlı bir çalı¸ma yaptı˘ımız için veritabanımızı s g #bellek üzerinde olu¸turuyoruz.000 TL’lik bir çek ¸ ¸ ¸ s s s s g verdiniz. veritabanı denen sey oldukça g ¸ hassas bir konudur.cursor() #imlecin execute() metodunu kullanarak. Bilgiyi bir araya toplayan bu sistem. Ayrıca rakam ve yazılara ekleme yapılmasını da engellemek için rakam ve yazıların sa˘ ına soluna “#” gibi i¸aretler de koyar. s im = db. Böylece çeki g s alan ki¸inin.connect(":memory:") #Veritabanı üzerinde istedi˘imiz i¸lemleri yapabilmek g s #için bir imleç olu¸turmamız gerekiyor. Böyle bir durumda epey s ba¸ınız a˘ rıyacaktır. Ancak çeki verdi˘ iniz ki¸i bu çek üzerindeki miktarı tahrif ederek artırdı ve banka da g s tahrif edilerek artırılan bu miktarı çeki getiren ki¸iye (hamiline) ödedi. Bu tabloda s #kullanıcı_adi ve parola olmak üzere iki farklı sütun var. s s Yukarıdakine benzer bir sey veritabanı uygulamalarında da kar¸ımıza çıkabilir. "12345678"). s db = sqlite3.execute("""CREATE TABLE kullanicilar (kullanici_adi. Simdi su örne˘ e ¸ s ¸ ¸ g bakalım: # -*. Tahmin edebilece˘ iniz gibi. Burada tek ö˘eli bir demet s g #tanımladı˘ımıza dikkat edin (i. Verilerin liste içinde birer demet olarak #nasıl gösterildi˘ine özellikle dikkat ediyoruz. Peki veritabanı yönetim sistemleri acaba hangi tehditlerle kar¸ı kar¸ıya? s s SQL komutlarını i¸leten bütün veritabanları için günümüzdeki en büyük tehditlerden birisi hiç s ku¸kusuz kötü niyetli ki¸ilerin SQL’e sızma (SQL injection) giri¸imleridir. s g ˙ste böyle tatsız bir durumla kar¸ıla¸mamak için. Ancak depoladı˘ ınız verilerin ne g ¸ g g kadar de˘ erli ve önemli oldu˘ undan ba˘ ımsız olarak veritabanı güvenli˘ ini sa˘ lamak. parola)""") #Yukarıda olu¸turdu˘umuz tabloya yerle¸tirece˘imiz verileri s g s g #hazırlıyoruz.

Hem de kullanıcı adı ve parola do˘ ru olmadı˘ ı halde. Ama siz simdilik bunları kafanıza takmayın. db. data = im.: x’ OR ’1’ = ’1’ -- ˙ste yukarıda gösterdi˘ imiz bu i¸leme “SQL’e sızma” (SQL injection) adı verilir.. I¸te bu fetchone() metodu da ona benzer. s #fetchall() bütün verileri alıyordu. sistemin zaaflarından yararlas g s g g narak. ¸ s Dedi˘ imiz gibi.. Hatta g g su kodu sadece kullanıcı adı kısmına girip parola kısmını bo¸ bırakmanız da sisteme giri¸ hakkı ¸ s s elde etmenize yetecektir.fetchone() #E˘er data adlı de˘i¸ken False de˘ilse. paro)) #Hatırlarsanız daha önce fetchall() adlı bir metottan ˙s #söz etmi¸tik. bu kodlar çalı¸ırken e˘ er kullanıcı.. s . g ¸ Nasıl olsa bu kodlarda görünen her seyi biraz sonra tek tek ö˘ renece˘ iz. tıpkı I¸ g s en ba¸ta verdi˘ imiz tahrif edilmi¸ çek örne˘ inde oldu˘ u gibi. Ama acaba gerçekten öyle mi? s Simdi yukarıdaki programı tekrar çalı¸tırın. e˘ er kullanıcı adı ve parolayı do˘ ru girerseniz Programa s g g g ho¸geldin çıktısını göreceksiniz.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’%s’ AND parola = ’%s’"""%(kull. Kullanıcı adı ve parola soruldu˘ unda da her ikisi ¸ s g için sunu yazın: ¸ x’ OR ’1’ = ’1 O da ne! Program sizi içeri aldı..#Yaptı˘ımız de˘i¸ikliklerin tabloya i¸lenebilmesi için g g s s #commit() metodunu kullanıyoruz. elde etmeye hakkı olandan daha fazlasına eri¸im hakkı elde ediyor.. Kullanıcıyı içeri alıyoruz. kull = raw_input("Kullanıcı adınız: ") paro = raw_input("Parolanız: ") #Burada yine bir SQL komutu i¸letiyoruz.commit() #Kullanıcıdan kullanıcı adı ve parola bilgilerini alıyoruz. fetchone() ise #verileri tek tek alır. yani bu g g s g #de˘i¸kenin içinde bir de˘er varsa kullanıcı adı g s g #ve parola do˘ru demektir. Her sey iyi ho¸. im. E˘ er kullanıcı adınız veya parolanız yanlı¸sa bununla ilgili bir s g s uyarı alacaksınız. g if data: print u"Programa ho¸geldin %s!" % data[0] s #Aksi halde kullanıcıya olumsuz bir mesaj veriyoruz. kullanicilar s #adlı tabloda yer alan kullanici_adi ve parola adlı sütunlardaki #bilgileri seçiyor. Bu komut. Siz simdilik sadece ¸ g g ¸ i¸in özüne odaklanın. ama bu kodlarda çok ciddi bir problem var. Kullanıcı. E˘ er do˘ ru kullanıcı adı ve parola girilmezse sistem g g kullanıcıya giri¸ izni vermeyecektir. else: print u"Parola veya kullanıcı adı yanlı¸!" s Bu örnekte henüz bilmedi˘ imiz bazı kısımlar var.. veritabanında varolan bir kullanıcı adı ve g s g parola yazarsa sisteme kabul edilecektir. s Yukarıdaki kodları çalı¸tırdı˘ ınızda.

>>> if a == 22 or b == 13: . ama ben yine de birkaç örnekle or‘un ne oldu˘ unu ve ne yaptı˘ ını size g g hatırlatayım..Burada en basit sekliyle bool i¸leçlerinden biri olan or‘dan yararlanıyoruz.. ˙ste biz de yukarıdaki SQL’e sızma giri¸iminde or‘un bu özelli˘ inI¸ s g den faydalanıyoruz. sadece b == 13 kısmı True oldu˘ u halde a == 22 or b == 13 g ifadesi True sonucu veriyor. and i¸lecinin True sonucunu verebilmesi için her iki önerg s menin de do˘ ru olması gerekir. or‘un nasıl i¸ledi˘ ini ¸ s s g gayet iyi biliyorsunuz... O yüzden a == 22 and b == 13 gibi bir ifade False de˘ eri g g veriyor. Su örneklere bakın: ¸ >>> a = 21 >>> a == 22 False >>> b = 13 >>> b == 13 True >>> if a == 22 and b == 13: ... print "Merhaba!" . Bu yüzden. Durumu biraz daha netle¸tirmek için ¸ g s Python’u yardıma ça˘ ırabiliriz: g >>> kullanici_adi = ’ahmet123’ >>> parola = ’12345678’ >>> kullanici_adi == ’x’ False >>> ’1’ == ’1’ True >>> kullanici_adi == ’x’ or ’1’ == ’1’ True >>> parola == ’x’ . sızdırılan kodu do˘ rudan ilgili satıra g g uygulayalım: im.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’x’ OR ’1’ = ’1’ AND parola = ’x’ OR ’1’ = ’1’""") Sanırım bu sekilde neler olup bitti˘ i daha net görülüyor. print "Merhaba!" .. Ancak or i¸lecinin True sonucu verebilmesi için iki önermeden sadece birinin do˘ ru s g olması yeterlidir. Dilerseniz neler olup bitti˘ ini daha iyi anlayabilmek için. Merhaba! Örneklerden de gördü˘ ünüz gibi....

Dolayısıyla kullanıcı adının ve parolanın g do˘ ru olup olmaması hiçbir önem ta¸ımaz. "12345678"). Yani yukarıdaki programı söyle yazaca˘ ız: ¸ g # -*. "123123123") ] . ("mehmet321". s g Dikkat ederseniz SQL’e sızdı˘ ımızda “ahmet123” adlı kullanıcının hesabını ele geçirmi¸ olduk. Burada zaten ba¸langıç ve biti¸ tırnakları oldu˘ u için sızdırılan kodda ba¸langıç ve s s g s biti¸ tırnaklarını yazmıyoruz. parola)""") veriler = [ ("ahmet123". E˘ er tablonun ba¸ında “admin” diye bir hesap olmu¸ olsaydı. s Yukarıda yaptı˘ ımız sey.False >>> (kullanici_adi == ’x’ or ’1’ == ’1’) and (parola == ’x’ or ’1’ == ’1’) True ’1’ == ’1’ ifadesi her zaman True de˘ eri verecektir.execute("""CREATE TABLE kullanicilar (kullanici_adi.. g s Peki neden ötekiler de˘ il de “ahmet123”? Bunun sebebi. Bu yüzden kodların bu kısmı i¸letilmiyor. ("selin456".. Yani her zaman True de˘ erini verece˘ i kesin olan g s g g ifadeler yardımıyla yukarıdaki gibi bir sızma giri¸iminde bulunabilirsiniz. Burada ayrıca kodlarımızın çalı¸ması için 1’in sonuna bir adet tırnak yerle¸tirerek kodu kapattı˘ ımıza dikkat edin. “ahmet123” hesabının tablonun en g ba¸ında yer alması.connect(":memory:") im = db. ˙ste SQL kodlarına yorum eklemek için de “–” i¸aretlerinden yararlanılır. s Peki SQL’e sızma giri¸imlerini nasıl önleyece˘ iz? Bu giri¸ime kar¸ı alabilece˘ iniz ba¸lıca önlem s g s s g s “%s” i¸aretlerini kullanmaktan kaçınmak olacaktır. x’in ba¸ındaki ve 1’in sonundaki tırnak i¸aretleri koymuyoruz.coding: utf-8 -*import sqlite3 db = sqlite3. ‘%s’ ile gösterilen yerlere kötü niyetli bir SQL komutu sızdırmaktan g ¸ ibarettir. g s s Peki yukarıda verdi˘ imiz su kod nasıl çalı¸ıyor: g ¸ s x’ OR ’1’ = ’1’ -- Python’da yazdı˘ ımız kodlara yorum eklemek için “#” i¸aretinden yararlandı˘ ımızı biliyorg s g sunuz. "87654321").execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’x’ OR ’1’=’1’ --AND parola = ’%s’""") Burada yazdı˘ ımız “–” i¸areti AND parola = ’%s’ kısmının sistem tarafından yorum olarak g s algılanmasını sa˘ lıyor. veritabanına s g s s azami düzeyde zarar verme imkanına kavu¸acaktınız. Çünkü s s g normal biti¸ tırna˘ ı yorum tarafında kaldı. Simdi dilerseniz I¸ s ¸ yukarıdaki kodu do˘ rudan ilgili satıra uygulayalım ve ne oldu˘ unu görelim: g g im.cursor() im.. O yüzden sızdırılan kod söyle görünüyor: s ¸ x’ OR ’1’ = ’1 Gördü˘ ünüz gibi.. Dolayısıyla da sisteme giri¸ g s s yapabilmek için sadece kullanıcı adını girmemiz yeterli oluyor!. Bu i¸aret yerine ”?” i¸aretini kullanacaks s s sınız..

for i in veriler: im.fetchone() if data: print u"Programa ho¸geldin %s!" % data[0] s else: print u"Parola veya kullanıcı adı yanlı¸!" s Dedi˘ imiz gibi.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ? AND parola = ?""". SQL’e sızma giri¸imlerine kar¸ı alabilece˘ iniz ba¸lıca önlem “%s” i¸aretleri yerg s s g s s ine ”?” i¸aretini kullanmak olmalıdır.isalnum() and paro. Bunun dı¸ında.isalnum(): im.com/blog/alfanumerik-ne-demek.html/] sınırlayabilirsiniz: if kull. MODÜL D˙Z˙N˙ s I I I . SQL komutlarını i¸letmeden önce bazı s s s süzgeçler uygulamak da güvenlik açısından i¸inize yarayabilir. i) db. Bir programcı olarak sizin göreviniz. Örne˘ in kullanıcıdan alınacak s g verileri alfanümerik karakterlerle [http://www. ancak bütün güvenlik açıklarını g bir çırpıda yamamak pek mümkün de˘ ildir. Her halükarda unutmamamız gereken sey. ¸ g g Birkaç önlemle pek çok güvenlik açı˘ ını engelleyebilirsiniz. yazdı˘ ınız g g programları güvenlik açıklarına kar¸ı sürekli taramak ve herhangi bir açık ortaya çıktı˘ ında da s g bunu derhal kapatmaya çalı¸maktır. paro)) Böylece kullanıcının bazı “tehlikeli” karakterleri girmesini engelleyebilir.commit() kull = raw_input("Kullanıcı adınız: ") paro = raw_input("Parolanız: ") im. (kull. güvenli˘ in çok boyutlu bir kavram oldu˘ udur. paro)) data = im.execute("""SELECT * FROM kullanicilar WHERE kullanici_adi = ’%s’ AND parola = ’%s’"""%(kull.istihza.execute("""INSERT INTO kullanicilar VALUES (?. onları sadece harf ve sayı girmeye zorlayabilirsiniz. ?)""".

Bunun tam olarak ne demek oldu˘ unu biraz sonra g gayet net bir sekilde anlayacaksınız. ˘ 22. öteki pek çok modülün aksine Python programlama dili ile de˘ il C programlama dili ile g yazılmı¸tır. ’exc_info’. Bu modüller o kadar önemlidir ki. modüllerin aslında . ’getrefcount’. ’getsizeof’. bilgisayarımızda bulug s g nan os. ’getrecursionlimit’. ’getprofile’. ’__excepthook__’. ’_clear_type_cache’. ’__doc__’. Simdi de sys modülünü inceleyece˘ iz. ’argv’. ’maxunicode’.c adresini ziyaret edebilirsiniz. ’getfilesystemencoding’. Dolayısıyla bu modülün Python kodları yoktur. ’meta_path’. ’__plen’. Bu g modül. Örne˘ in sys modülü bu istisnalardan biridir. s s ¸ g sys modülü.py uzantılı birer Python programı oldu˘ unu söylemi¸tik. Bu modülün C kodlarını görmek için s http://svn. Python’daki hemen hemen bütün modüller böyledir. ’exc_type’. ’call_tracing’. Yani hemen hemen bütün Python modülleri birer . ’byteorder’. ¸ “Modüller” konusunu anlatırken. Python’daki hiç bir modülü bilmeseniz de bu iki modülü bilmeniz gerekir. “Modüller” konusunu i¸lerken anlatmı¸tık. ’excepthook’. ’__egginsert’. ’_getframe’. ’platform’. ’exc_clear’. Bu modülü kullanarak. Python sistemine ili¸kin fonksiyonlar ve nitelikler barındırır. ’displayhook’. ’float_info’. Ancak bu durumun bazı istisnaları da vardır.1 sys Modülünün ˙çerigi I Her zaman oldu˘ u gibi. ’modules’. ’__name__’. ’exit’. ’path’. öbürü de sys adlı modüldür. Mesela daha önce inceledi˘ imiz os modülü. ’path_importer_cache’.py dosyası olarak sistemimizde bulunur. ’path_hooks’.py adlı bir dosyaydı. ’callstats’. ’getdlopenflags’. ’__stdout__’. s elinizdeki Python sürümünü yönetebilirsiniz. ’getcheckinterval’. ’__stdin__’. ’copyright’. ’maxint’. ’api_version’.BÖLÜM 22 sys Modülü Python’daki en önemli modüllerden biri os ise. ’__package__’. ’dont_write_bytecode’. ’builtin_module_names’. ’__stderr__’.org/projects/python/branches/release26-maint/Python/sysmodule. ’_current_frames’. ’gettrace’. os modülünü.python. ’hexversion’. sys modülünün içinde ne oldu˘ unu görmek için dir() fonksiyonundan g g yararlanabilirsiniz: >>> dir(sys) [’__displayhook__’. ’flags’. ’maxsize’. ’executable’. 362 . ’exec_prefix’. ’getdefaultencoding’.

’stderr’. ’setprofile’...’prefix’.mp3 Bu komutla “sarki_adi. ’warnoptions’] Gördü˘ ünüz gibi sys modülü içinde epey fonksiyon ve nitelik var. ’ps1’.coding: utf-8 -*import sys import os def sarkiyi_cal(): if os. ’stdin’. ’version’.name == "posix": os.. Amacı müzik s g çalmak olan program mesela söyle kullanılıyor olabilir: ¸ muzikcalar sarki_adi. Bu bölümde su fonksiyon ve nitelikleri s g ¸ inceleyece˘ iz: g 1.name == "nt": os.mp3” adlı sarkıyı çalabiliriz. Simdi su kodlara bakın: g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" . path 5. exit 3. g s ˘ 22.system("xdg-open %s" %sys. ’setrecursionlimit’. ’ps2’. g g Etrafta söyle programları sıkça görmü¸ olmalısınız: Komut satırında programın adı ile birlikte ¸ s birtakım seçenekler de belirtirsiniz ve ilgili program o belirtti˘ iniz seçeneklere göre programı g i¸letir. ’settrace’. argv 2. Dolayısıyla bu niteli˘ i g g ö˘ renirken bu niteli˘ e özel önem ve ilgi göstermenizi öneririm.. stdout 7. ’pydebug’. Biz bu fonksiyon ve nitelikg ler arasından en önemlilerini incelemeye çalı¸aca˘ ız. version_info O halde ilk niteli˘ imizle ba¸layalım. ’py3kwarning’.2 argv Niteligi Bu nitelik sys modülünün en bilinen ve en sık kullanılan niteli˘ idir. ’version_info’.argv[1]) elif os. ’subversion’. ’stdout’.startfile(sys.argv[1]) if len(sys. ’setdlopenflags’. Böyle bir programı Python’da yazmak için ¸ argv niteli˘ inden yararlanabiliriz. getdefaultencoding 4. platform 6. ’setcheckinterval’. Mesela elimizde “muzikcalar” adlı bir program oldu˘ unu varsayalım.

py). sadece ismi belirtilerek g çalı¸tırılmı¸ demektir.argv) >= 2: print "Programı ¸u seçeneklerle birlikte çalı¸tırdınız: " s s for i in sys.py’.py adıyla kaydedin ve programı python argv_testi. ’filanca’] Gördü˘ ünüz gibi.py’] Gördü˘ ünüz gibi sys modülünün argv niteli˘ i aslında basit bir listeden ibarettir. s Ama e˘ er argv niteli˘ in gösterdi˘ i listenin uzunlu˘ u 2 veya daha fazla ise kullanıcımız prog g g g gramı çalı¸tırırken bazı seçenekler belirtmi¸ demektir (elif len(sys. g g g argv listesinin ilk ö˘ esi her zaman programınızın adıdır. e˘ er argv niteli˘ inin gösterdi˘ i listenin uzunlu˘ u 2’den azsa kullanıcı hiç bir g g g g g seçenek belirtmemi¸ demektir (if len(sys.else: sarkiyi_cal() Gelin isterseniz bu kodları açıklamaya ba¸lamadan önce. Bu programı çalı¸tırdı˘ ınızda söyle bir çıktı alacaksınız: s s g ¸ istihza@istihza:~/Desktop$ python argv_testi.argv[1:]: print i Dedi˘ imiz gibi.py [’argv_testi. yazdı˘ ınız programa ekledi˘ iniz her seçenek argv listesine sırayla ekleniyor.argv) >= 2:).py komu¸ tuyla çalı¸tırın.coding: utf-8 -*import sys print sys. Bu bilgiyi kullanarak söyle bir program yazabilirsiniz: s s ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Bu s s seçenekleri argv listesinin ilk ö˘ esi dı¸ındaki bütün ö˘ elerini ekrana yazdırarak görebilirsiniz: g s g . g ¸ Simdi aynı programı su sekilde çalı¸tırın: ¸ ¸ ¸ s istihza@istihza:~/Desktop$ python argv_testi.argv) < 2: print "Herhangi bir seçenek belirtmediniz!" elif len(sys.coding: utf-8 -*import sys if len(sys. argv niteli˘ i bir liste oldu˘ u için listelerle g g g g yapabildi˘ iniz her seyi bu nitelikle de yapabilirsiniz. Bu listenin ilk g g ö˘ esi de yazdı˘ ımız programın adıdır (argv_testi. ’falanca’. argv niteli˘ inin tam olarak nasıl bir s g i¸e yaradı˘ ını anlamak için söyle bir sey yazalım: s g ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Dolayısıyla e˘ er argv listesinin uzung g lu˘ u 2’den azsa.argv Simdi bu programı argv_testi.py falanca filanca Bu defa söyle bir çıktı alaca˘ ız: ¸ g [’argv_testi.argv) < 2:). programınız herhangi bir seçenek belirtilmeden.

E˘ er kullanılan i¸letim sistemi Windows ise g s argv listesinin birinci ö˘ esini.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" E˘ er kullanıcımız program adının yanına sadece 1 adet seçenek eklerse. Bütün bu açıklamalardan sonra. sistemde o türdeki s dosyayı açan öntanımlı uygulamayla çalı¸tıracaktır.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys.coding: utf-8 -*import sys import os def sarkiyi_cal(): if os. ilk ö˘ e her zaman programımızın Ilk g g g adını gösteriyor.name == "posix": os. Mesela su programa g s s ¸ bir bakın: ..argv[1]) if len(sys. s Elbette kullanıcının program adından sonra hiç bir seçenek belirtmeme veya 2’den fazla seçenek belirtme ihtimali de var. Peki size bir soru: Bu haliyle programımız müzik dosyası veya ba¸ka bir tür dosya diye bir ayrımda bulunmaksızın bütün dosyaları.argv) < 2: print "Çalınacak ¸arkı adını belirtmediniz!" s elif len(sys. os modülünün system() fonksiyonunu kullanarak yine argv listesinin ilk ö˘ esini g çalı¸tırıyoruz. g g g os modülünün startfile() fonksiyonunu kullanarak çalı¸tırıyoruz. ˙ste bu ihtimallere kar¸ı su kodları yazıyoruz: I¸ s ¸ if len(sys. Çünkü programımız içinde bu iki modüle ait nitelik ve fonksiyonlardan yararlanaca˘ ız..system("xdg-open %s" %sys. E˘ er kullanılan i¸letim sistemi s g s GNU/Linux ise. g Ardından sarkiyi_cal() adlı bir fonksiyon yazdık. yani kullanıcının program adından sonra yazdı˘ ı ilk seçene˘ i. Acaba biz bu programda kullanıcının girdi˘ i s g dosya adlarının müzik dosyası olup olmadı˘ ını nasıl denetler ve programımızı sadece müzik g dosyalarını çalı¸tıracak hale getirebiliriz? s argv niteli˘ i ba¸ka pek çok faydalı i¸ için kullanılabilecek harika bir araçtır. ilk ba¸ta yazdı˘ ımız programı anlamak çok daha kolay bir hal s g almı¸ olmalı. Programımızı tekrar görelim: s #!/usr/bin/env python # -*.startfile(sys.argv) > 2: print "Birden fazla dosya adı belirttiniz!" else: sarkiyi_cal() Burada öncelikle sys ve os modüllerini içe aktarıyoruz.argv[1]) elif os.for i in sys.name == "nt": os.argv[1:]: print i ˙ ö˘ eyi ekrana yazdırmaya gerek yok. o zaman sarkiyi_cal() g adlı fonksiyonu devreye sokuyoruz. Çünkü bildi˘ iniz gibi.

Bu programı kullanabilmek için sisteminizde Python dı¸ında filanca adlı modülün de kurulu olması gerekiyor.py komutuyla çalı¸tırabilirsiniz.2" yardim = """ "FALANCA programının %s sürümünü kullanıyorsunuz. ˙yi e˘lenceler!""" % surum s I g if len(sys.3 exit() Fonksiyonu sys modülünün içindeki fonksiyonlardan biri de exit() fonksiyonudur..argv) < 2: print ".2" yardim = """ "FALANCA programının %s sürümünü kullanıyorsunuz. g 22. Hatırlarsanız ilk derslerimizin birinde bu fonksiyonun Python’un s etkile¸imli kabu˘ undan çıkmak için kullanıldı˘ ını söylemi¸tik." elif sys.. Bu programı kullanabilmek için sisteminizde Python . s Programı komut satırından python falanca.argv[1] == "-v": print surum elif sys.py -v Ya da e˘ er su komutu verirse programın yardım dosyasına ula¸abilir: g ¸ s python falanca. E˘ er kullanıcımız su komutu verirse kullandı˘ ı programın g ¸ g sürümünü ö˘ renebilir: g python falanca.coding: utf-8 -*import sys surum = "0.argv[1] == "-h": print yardim else: print "Böyle bir seçenek yok!" Gördü˘ ünüz gibi bu programda kullanıcılarımıza programın sürümünü ve yardım dosyasını g görüntüleme imkanı veriyoruz.coding: utf-8 -*import sys surum = "0.#!/usr/bin/env python # -*. Mesela yukarıda yazdı˘ ımız pros g g s g gramda bu fonksiyonu kullanmak istersek söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python # -*. Aslında siz bu fonksiyonu daha önce de görmü¸tünüz.py -h E˘ er kullanıcı “-v” ve “-h” dı¸ında ba¸ka bir sey yazarsa programımız kendisini böyle bir g s s ¸ seçenek olmadı˘ ı konusunda uyaracaktır.

4 getdefaultencoding() Fonksiyonu Bildi˘ iniz gibi.x sürümlerinde Türkçe karakter problemleri çok daha az olacaktır.argv[1] == "-h": print yardim else: print "Böyle bir seçenek yok!" Böylece e˘ er argv listesinin uzunlu˘ u 2’den azsa programımız kapanacaktır.exit() elif sys. unicode ve Python” ba¸lıklı konuyu inceleyebilirsiniz. 22. E˘ er bu satırı yazmazsak Python otomatik olarak “ascii” adlı bir kodlama biçimini g kullanacaktır. “ascii” ve unicode konularında ayrıntılı bilgi edinmek için “ascii.coding: utf-8 -*- Böylece Python’a. g g Bu fonksiyonun çok fazla bir özelli˘ i yoktur. Gördü˘ ünüz gibi exit() fonksiyonunu programdan g g çıkmak için kullanıyoruz.dı¸ında filanca adlı modülün de kurulu olması gerekiyor. s g Not: Python’un 3. Python’da g ya¸adı˘ ımız pek çok Türkçe karakter probleminin nedeni budur.5 path Niteligi Modüller konusu içinde os modülünü anlatırken sys modülünün path adlı niteli˘ inden söz etg mi¸tik. ˙yi e˘lenceler!""" % surum s I g if len(sys. s Programı komut satırından python falanca. ˘ 22. yazdı˘ ımız bir programda Türkçe karakterler kullanabilmemiz için programımızın g g en ba¸ına suna benzer bir satır eklememiz gerekiyor: s ¸ # -*. s Python’un öntanımlı kodlama biçiminin ne oldu˘ unu ö˘ renmek için getdefaultencoding() adlı g g fonksiyondan yararlanabilirsiniz: >>> sys.argv[1] == "-v": print surum elif sys.argv) < 2: sys. program içinde kullanaca˘ ımız kodlama biçiminin “utf-8” olaca˘ ını bildirmi¸ g g s oluyoruz.x sürümlerinde öntanımlı kodlama biçimi “utf-8” olarak de˘ i¸tirildi. Python içe aktarmaya çalı¸tı˘ ımız bir modülü ararken path s g s g .py komutuyla çalı¸tırabilirsiniz. Orada da söyledi˘ imiz gibi. Not: “utf-8”.getdefaultencoding() ’ascii’ Gördü˘ ünüz gibi Python öntanımlı olarak ‘ascii’ adlı kodlama biçimini kullanıyor. Bu gs yüzden Python’un 3.

Dolayısıyla listeler üzerinde yaptı˘ ınız her g g g seyi path niteli˘ i üzerinde de yapabilirsiniz.append("/herhangi/bir/dizin") Bu komut. Dolayısıyla. Aynen buna benzer bir sekilde.platform ’darwin’ Bu nitelik ile ilgili söyle bir uyarı yapalım: Windows mimariniz 32 bit de olsa 64 bit de olsa bu ¸ nitelik her zaman win32 çıktısı verecektir. Python listede soldan sa˘ a do˘ ru buldu˘ u ilk modülü dikkate g g g alacaktır. Dolayısıyla bu niteli˘ i kullanarak 32/64 bit ayrımı g yapamazsınız.niteli˘ inin gösterdi˘ i dizinlerin içine bakar. O yüzden yazdı˘ ınız programlarda bazen bir dizini bu listenin en ba¸ına eklemeniz g s gerekebilir.path.platform ’linux2’ Ben bu komutu GNU/Linux üzerinde verdi˘ im için aldı˘ ım çıktı linux2 oldu. komutu verdi˘ iniz i¸letim sistemine göre farklılık gösterece˘ ini biliyorg s g sunuz. ekledi˘ iniz dizini listenin en sonuna ili¸tirecektir. Kullanılan i¸letim sisteminin 32 bit mi yoksa 64 bit mi oldu˘ unu tespit edebilmek s g için platform adlı ba¸ka bir modülden yararlanabilirsiniz: s . kullanılan i¸letim sistemini tespit etmek için sys ¸ s modülünün platform adlı niteli˘ inden de yararlanabiliriz: g >>> sys. ˘ 22.platform ’win32’ Bu komut Mac Os X’te ise söyle bir çıktı verir: ¸ >>> sys.insert(0. E˘ er dizininizi listenin en ba¸ına g s g s eklemek isterseniz su komutu kullanabilirsiniz: ¸ >>> sys. Mesela listelerin insert() veya append() metotlarını ¸ g kullanarak path listesine yeni ö˘ eler ekleyebilirsiniz: g >>> sys. g g Bu niteli˘ i söyle kullanıyoruz: g ¸ >>> import sys >>> sys.path. path niteli˘ i de bir listedir. Tıpkı argv niteli˘ i gibi. E˘ er aynı komutu g g g Windows üzerinde verirseniz söyle bir çıktı alırsınız: ¸ >>> sys. "/herhangi/bir/dizin") Python içe aktaraca˘ ınız bir modülü path listesinde ararken listenin ba¸ından sonuna do˘ ru g s g ilerler ve modülü buldu˘ u anda arama i¸lemini durdurur.path Bu komutun çıktısının.6 platform Niteligi Hatırlarsanız kullanılan i¸letim sistemini tespit etmek için os modülünün name adlı niteli˘ ini s g kullanıyorduk. mesela bir modül iki g s farklı dizin içinde yer alıyorsa.

’ELF’) Bu komut 32 bitlik Windows i¸letim sistemlerin su çıktıyı verir: s ¸ >>> platform. print "%s. satır 7. satır 6.architecture() (’64bit’.architecture() (’32bit’. ’WindowsPE’) 64 bitlik Windows i¸letim sisteminde ise su çıktıyı alacaksınız: s ¸ >>> platform. satır 5..architecture() (’32bit’. satır 3. Yani: >>> for i in range(10): .. ’ELF’) Ben bu komutu 32 bitlik bir GNU/Linux i¸letim sisteminde verdi˘ im için çıktı yukarıdaki gibi s g oldu. Dolayısıyla demetlere nasıl davranıyorsanız bu g çıktılara da öyle davranabilirsiniz. print deyiminin bir sonraki satıra g geçmesini engellemek için virgülden yararlanabiliriz: .>>> import platform >>> platform. ’WindowsPE’) Gördü˘ ünüz gibi bu çıktılar birer demettir. satır" %(int(i)+1) . E˘ er sistemim 64 bit olsaydı söyle bir çıktı alacaktım: g ¸ >>> platform. ˘ 22. satır 10. satır 8..architecture() (’64bit’. 1. satır 2.7 stdout Niteligi Bildi˘ iniz gibi Python’da ekrana herhangi bir sey yazdırabilmek için print deyiminden yararg ¸ lanıyoruz: >>> print "merhaba!" merhaba! Python print deyimlerinden sonra otomatik olarak yeni satıra geçer.. satır 9. satır 4. her satırdan sonra bir alt satıra geçiliyor. satır Gördü˘ ünüz gibi.

.write("%s\r" %i) ..stdout..stdout.write() metodu bütün sayıları yan yana dizdi ve satır sog nunda da yeni satıra geçmedi.>>> for i in range(10): . Python’da tarih ve zamanla ilgili i¸lemler yapmamızı sa˘ layan bir s g modül oldu˘ unu bilelim yeter.. ˙ satırda sys ve time adlı iki modülü içe aktardık. print g g s niteli˘ inin i¸ini bitirdikten sonra yeni satıra geçerken sys. sys.write() print niteli˘ iyle aynı i¸i görüyor. Tek farkları. Ancak burada her sayının arasında g s birer adet de bo¸luk karakteri var. print i. . Bunlardan sys modülünü biliyoruz..stdout.write("Merhaba!") Merhaba!>>> Gördü˘ ünüz gibi. line 2.. yan yana diziliyor..stdout.. in <module> TypeError: argument 1 must be string or read-only character buffer. s sys. Bu kodlarda dikkat etmemiz gereken bir ba¸ka sey de s ¸ sys..write() metoduna verdi˘ imiz argümanın bir karakter dizisi olması zorunlug lu˘ udur.flush() Bu kodları çalı¸tırdı˘ ınızda 0’dan 20’ye kadar olan sayılar birer saniye aralıklarla tek bir satıra s g yazdırılacaktır.stdout. Ama bu modülü de zamanı geldi˘ inde inceleyece˘ iz.stdout.write(i) Traceback (most recent call last): File "<stdin>"..stdout.write(str(i)) . Bunu sa˘ layan sey print g g ¸ i satırından sonra getirdi˘ imiz bir adet virgül i¸aretidir... Ama olmaya da bilir. 0123456789>>> Gördü˘ ünüz gibi.write() komutunu kullanabilece˘ iniz faydalı bir örnek söyle olabilir: g ¸ >>> import sys. Simdig g g ¸ lik biz bu time adlı modülün.stdout. birbirlerinin yerine geçerek ekrana basılacakg tır. E˘ er g ¸ g hem ö˘ eleri yan yana dizmek hem de ö˘ eler arasında bo¸luk bırakmamak istiyorsanız sys g g s modülünün stdout niteli˘ ini kullanabilirsiniz. time >>> for i in range(20): .. Hemen bir örnek verelim: g g >>> sys.sleep(1) ..stdout.. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Burada çıktıya dikkat edin. g . sys... Sayılar alt alta de˘ il... for döngüsü içinde “i” de˘ i¸kenini str() fonksiyonunu kullanarak gs karakter dizisine dönü¸türüyoruz. sys.. sys. sys.. Bu durumu daha net bir sekilde görebilmek için söyle bir örnek verebiliriz: ¸ ¸ >>> for i in range(10): .write() metodu sayıları ekrana basamaz: g >>> for i in range(10): . Peki bu kodlar nasıl çalı¸ıyor? Hemen açıklayalım: s 1. time Ilk modülünü ise henüz ö˘ renmedik.stdout. ˙ s Istedi˘ iniz sey bu olabilir. not int Böyle bir hata almamak için.write() metodunun bunu g s yapmaması. Ayrıca bu sayılar yan yana de˘ il. Daha do˘ rusu bu i¸ için sys modülünün stdout g g s niteli˘ inin write() adlı metodunu kullanaca˘ ız. time..stdout. sys. sys.

txt". ¸ g ¸ g Yani: >>> print "bir ¸ey" s Bu komutu verdi˘ imizde bir sey çıktısı hemen ekranda görünecektir. Görevi ise bir karakter dizisinin 0.stdout. g Dilerseniz bu satırı kaldırıp programı öyle çalı¸tırmayı deneyerek bu satırın tam olarak ne i¸e s s yaradı˘ ını görebilirsiniz.sleep(1) . print "%s\r" %i. Biz burada bu süre aralı˘ ını 1 saniye olarak belirledik.flush() Ancak sys.stdout. yapılan i¸lemlere belli sürelerde zaman s aralıkları koymamızı sa˘ lar. g ¸ çıktıları do˘ rudan ekrana verir.. Burada bir de “\r” ifadesini g g görüyoruz.sleep(1) gibi bir kod görüyoruz. Çünkü print komutu. s Normal sartlar altında print deyimi yardımıyla yazdırdı˘ ımız seyler do˘ rudan ekranda görünür. Sonraki satırda sys. konumuna s dönülmesini sa˘ lamaktır. Bu kaçı¸ dizisinin nasıl çalı¸tı˘ ını anlamak için söyle bir örnek vereg s s g ¸ biliriz: >>> print "merhaba\ristihza" istihza Burada olan sey su: “merhaba” karakter dizisinin hemen ardından “\r” kaçı¸ dizisinin etkisiyle ¸ ¸ s 0.write("%s\r" %i) komutunda da “\r” kaçı¸ dizisi sayılar ekrana döküldükçe en ba¸a dönülmesini.stdout‘un ba¸ka meziyetleri de vardır. g 3. yani karakter dizisinin en ba¸ına dönülüyor ve “istihza” karakter dizisi “merhaba” s karakter dizisinin üzerine yazılıyor.... onun yerine sadece “istis g hza” karakter dizisi çıktıda görünüyor. yan yana yazılmasını sa˘ lıyor.. Ayrıca g s g ¸ sys. Bizim g g kodlarımızda 0’dan 20’ye kadar olan sayılar 1’er saniye aralıklarla ekrana basılacak. Burada time modülünün sleep() adlı fonksiyonunu kullandık. Aslında bu bir kaçı¸ dizisidir. time >>> for i in range(20): .) Aslında yukarıda yazdı˘ ımız kodları söyle de yazabilirdik: g ¸ >>> import sys. Ama e˘ er istersek biz print çıktılarını ekran dı¸ında ba¸ka g g s s yerlere de yönlendirebiliriz. (Bazı i¸letim sistemlerinde bu satır gereksizdir.stdout = f .2. g 5.stdout. Sonraki satırda bir for döngüsü kurduk. sys. Son satırdaki sys. Ancak yazdı˘ ınız g s g programın birden fazla i¸letim sisteminde düzgün çalı¸masını istiyorsanız bu satırı eklemeniz s s gerekir. time. “istihza” karakter dizisi ile “merhaba” karakter dizisi aynı sayıda karakterden olu¸tu˘ u için “merhaba” karakter dizisi siliniyor. . Bu kod 0’dan 20’ye kadar olan sayıların alt alta de˘ il. Mesela su kodlara bir bakın: ¸ >>> import sys >>> f = open("log..stdout. 4. Bu fonksiyon.flush() ise sayıların ekranda hemen görünebilmesini sa˘ lıyor. "w") >>> sys.stdout niteli˘ i size aynı i¸i daha do˘ al bir sekilde yapma imkanı verir. böylece bir sonraki sayının s s bir önceki sayıyı silmesini sa˘ lıyor. for döngüsünün ilk satırında time. konuma. Yukarıdaki sys.write("%s\r" %i) komutunu görüyoruz. Bu döngüde 0’dan 20’ye kadar olan sayıları ekrana basaca˘ ız.

txt adlı bir dosya olu¸turduk ve bu dosyayı s s yazma kipinde (“w”) açtık. g ¸ 2.close() Burada su i¸lemleri yaptık: ¸ s 1. Dolayısıyla sys. Normal sartlar altında.__stdout__ yapacak olursanız print komutu eski haline g g dönecektir. çıktılarını ekrana de˘ il dosyaya veriyor..stdout = sys. line 1. Bu komutla yazdırdı˘ ımız seyler do˘ ruca log. 3. ya da gerekli bütün i¸lemleri dosyayı kapatmadan önce yapmanız gerekir. Daha sonra. bu tür i¸lemler için tavsiye etti˘ i yol ise sudur: s s g ¸ >>> import sys >>> orijinal_konum = sys. Sonraki satırda f adını verdi˘ imiz dosyamızı sys.txt adlı dosyayı açın ve içinde ne yazdı˘ ına bakın. Bu ifade “standart çıktı konumu” anlamına gelir. dosyada yaptı˘ ımız de˘ i¸ikliklerin etkili olabilmesi için dosyamızı kapatıyoruz.>>> print "Yeni bir mesajınız var!" >>> f. Bunu neden yaptı˘ ımızı artık adınız gibi biliyorg sunuz. Python geli¸tiricilerinin. bildi˘ iniz gibi. Su komutu kullanabilirsiniz: ¸ >>> sys.. Gördü˘ ünüz gibi. s g açtı˘ ınızda her sey eski haline dönecektir.. Yani Python’un öntanımlı “standart çıktı konumu” bilgisayar ekranıdır. mevcut çalı¸ma dizini içinde log. g gs Simdi mevcut çalı¸ma dizini altındaki log. Python’un öntanımlı standart çıktı konumunu tutar. Son olarak. in <module> ValueError: I/O operation on closed file Python’da kapattı˘ ınız bir dosya üzerinde yeni i¸lem yapamazsınız. Ya dosyayı yeniden açg s manız.txt dosyasına g ¸ g yazdırılıyor. s Yalnız burada söyle bir soru akla geliyor: Biz yukarıdaki komutlar yardımıyla standart çıktı ¸ konumunu de˘ i¸tirdik.. Dolayısıyla artık print komutu. Dosyayı kapattıktan sonra print komutunu kullanmaya çalı¸ırsak Python bize söyle bir hata mesajı verecektir: s ¸ >>> print "deneme" Traceback (most recent call last): File "<stdin>". print komutu do˘ rudan ekrana g ¸ g g çıktı verir. ˙ste I¸ biz bu sys. Etkile¸imli kabu˘ u kapatıp yeniden açabilirsiniz. 5. g 4.stdout niteli˘ inin de˘ erini sys.. 3. bir önceki adımda yaptı˘ ımız i¸lemlerden ötürü artık print komutu g g s ekrana çıktı vermiyor.stdout niteli˘ ine atadık.stdout .stdout niteli˘ inin gösterdi˘ i de˘ eri ba¸ka bir konuma atayarak standart çıktı g g g s konumunu de˘ i¸tirebiliriz. Öncelikle sys modülünü içe aktardık.stdout niteli˘ i Python’da print komutunun nereye çıktı vereg ce˘ ini belirler. Biz yukarıdaki örnekte standart çıktı konumu olarak f adını gs verdi˘ imiz dosyayı gösterdik. 2.__stdout__ ifadesi. Dolayısıyla sys. gs g Peki biz print komutunu eski haline nasıl döndürece˘ iz? Bunun birkaç yolu vardır: g 1. “stdout” g g kelimesinin açılımı “standard output“tur.__stdout__ Etkile¸imli kabu˘ u kapatıp yeniden s g sys.. ¸ s g Dosyayı kapattıktan sonra artık print komutunu kullanamayız.

print ("Bu programı kullanabilmeniz için " .. özgün çıktı konumunu orijinal_konum g gs adlı bir de˘ i¸kende saklıyoruz.6 sürümü kurulu olmalı!") Böylelikle sys modülünü tamamlamı¸ olduk. g g g yazdı˘ ınız programlarda sürüm kontrolü yapabilirsiniz.version_info[:2] == (2. Mesela: g >>> if not sys.stdout de˘ erini eski s I¸ g haline döndürebilmek için bu niteli˘ in de˘ erini orijinal_konum olarak de˘ i¸tiriyoruz. Böylece g g gs print komutu eski i¸levine yeniden kavu¸mu¸ oluyor. s s s ˘ 22. 5. Bu niteli˘ in görevi kullanılan Python sürümü hakkında bilgi vermektir. Not: Bu yazı Sayın Kür¸at Örsel tarafından hazırlanmı¸tır.. Bunu söyle g ¸ kullanıyoruz: >>> sys..8 version_info Niteligi sys modülü konusunda inceleyece˘ imiz son niteli˘ in adı version_info. Bu niteli˘ i kullanarak. 0) Gördü˘ ünüz gibi. Dolayısıyla bu konu içinde anlatılanları sık sık tekrar etmenizi öneririm.stdout‘un de˘ erini de˘ i¸tirmeden önce.close() >>> sys. En ba¸ta da söyledi˘ imiz gibi. Daha sonra normal bir sekilde çıktı konumu yönlendirme i¸lemgs ¸ s lerini gerçekle¸tiriyoruz. . "w") >>> sys.version_info (2. 6): . Python’daki ileri düzey modüllerden s s biri olan “math” modülü matematikle u˘ ra¸anların i¸lerini bir hayli kolayla¸tıracak metotlar ve g s s s fonksiyonlar barındırır. Oldukça kolay bir g g niteliktir bu. "Python’un 2. ’final’.txt". bu modül s s g Python’daki en önemli modüllerden biridir.>>> f = open("log. 6.. version_info niteli˘ i çıktı olarak bir demet veriyor.stdout = f >>> print "deneme mesajı" >>> f.stdout = orijinal_konum >>> print "deneme" deneme Burada sys. ˙simiz bitip dosyayı kapattıktan sonra da sys.

’fsum’. ikinci sayı ise üssü göstermektedir. ’isinf’. ’frexp’. ’exp’. sinüs.1 Üslü ˙fadeler Fonksiyonu (pow) I Üslü ifadeler matematikte hep kar¸ımıza çıkmı¸tır. ’factorial’. karekök. ’pow’. ’pi’. ’tan’. ’asinh’. Simdi içerdi˘ i fonksiyonları a¸a˘ ıs s ¸ g s g daki komutu vererek görelim: >>> dir(math) [’__doc__’. Örnek verecek olursak 23 ifadesinin Python’daki kar¸ılı˘ ı: s g >>> math. ’floor’. ’degrees’. ’sinh’. pow power kelimesinin kısaltması olup Türkçe’de kuvvet. ’atanh’. ’cos’. üs anlamlarına denk gelmektedir. ’acosh’. ’atan’. s 23. ’log10’.pow(2. ’modf’. ’atan2’. ’e’. ’__name__’. ’tanh’. Simdi math mod¸ ülümüzün içeri˘ ine bakalım. Python’da bunun için pow fonksiyonu kuls s lanılmaktadır. ’fmod’.BÖLÜM 23 math Modülü Python’da matematiksel fonksiyonları math modülü ile kullanmaktayız. ’cosh’.0 pow ifadesinin kullanımında parentez içerisindeki ilk sayı tabanı. tanjant. ’trunc’] Modülümüzün içeri˘ ini de gördü˘ ümüze göre simdi kosinüs. ’hypot’. ’log’. ’sqrt’. ’isnan’. ’copysign’. üslü g g ¸ ifadeler gibi fonksiyonlarla ilgili örneklerle kullanımını anlamaya çalı¸alım. Yukarıdaki kodu yazdı˘ ımızda Python bize cevap olarak sunu gösterir: ¸ g ¸ 8. ’__package__’. ’asin’. ’acos’. 374 . ’fabs’. ’radians’. ’ldexp’. ’sin’. ’log1p’. Unutmadan modülümüzü çalı¸mamıza ça˘ ıralım: g s g >>> import math Bu komut ile modülümüzü çalı¸mamıza dahil etmi¸ olduk. 3) seklindedir. pi. ’ceil’.

Simdi küçük bir hacim hesaplaması örne˘ i ile s ¸ g konuyu peki¸tirelim.sqrt(9) Kodunu yazıp enter’e bastı˘ ımızda Python bize a¸a˘ ıdaki sonucu gösterir: g s g 3. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibidir: s g >>> math.pow(2. s Küre hacmi= 4/3(π. hacim hesaplamalarında bolca kullanılır g ve de˘ eri genellikle 3 ya da 3.pi * math. 3) Böylece kürenin hacmini veren küçük bir programımız oldu. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibi: s g . Hemen kodlarımızı yazmaya ba¸layalım: s >>> 4.14 olarak alınır. sonra da sonucu 2’nin 3’üncü ¸ s kuvveti ile çarp. 23.1415926535897931 Demek ki gerçek pi sayısı biraz daha uzunmu¸.0 * math.r3 ) formülü ile bulunuyordu.pow(r. g g Hemen Python’a sorarak ö˘ renelim bu pi sayısının de˘ erinin kaç oldu˘ unu.pi * math. Tabii ki esasen pi sayısı bu kadar kısa de˘ ildir. matematikteki euler sabitini veriyor.pi Dedi˘ imizde Python bize a¸a˘ ıdaki çıktıyı gösterir: g s g >>> 3. A¸a˘ ıdaki komutu g g g s g yazıyoruz: >>> math.2 Pi Niteligi (pi) pi sayısı hepimizin okul yıllarından bildi˘ i üzere alan.coding:utf-8 -*from __future__ import division import math r = input("Kürenin yarıçapını giriniz:") hacim = 4 / 3 * math. Küre hacmi. Kürenin hacmini bulalım. pi sayısı ile çarp. Python bize cevap olarak sunu gösterdi: ¸ 33.3 Karekök Fonksiyonu (sqrt) Karekök ile ilgili fonksiyonumuz sqrt.0 23.4 Euler Sabiti (e) Bu nitelik.510321638291124 Tabii ki bu i¸lemleri kwrite programında bir dosya açarak a¸a˘ ıdaki gibi de yazabiliriz: s s g #/usr/bin/env python #-*. 3) Bu kod ile sunu demi¸ olduk: 4 ile 3’ü böl.0 / 3.˘ 23.

Burada x sayısı logaritması alı¸ ¸ nacak sayı.>>> math.e Yukarıdaki kodu yazıp enter’e bastı˘ ımızda kar¸ımıza euler sabiti 2.3890560989306504 Bu sayı da nereden çıktı diyorsanız. exp(x) ifadesindeki x parametresi bizim kuvvetimizdir. y). ¸ ¸ . y sayısı ise taban sayısını temsil etmektedir.6 Logaritma (log) Fonksiyonu Logaritma fonksiyonumuzun kullanımı su sekilde. exp fonksiyonu yukarıda bahsetti˘ imiz euler sabitinin g kuvvetini alan bir fonksiyon. Kullanım ve benzerlik açısından aynı pi sayısı gibi: 2. math.exp(2) kodunu yazdı˘ ımızda Python a¸a˘ ıdaki cevabı verir: g s g 7.log10(10) Dönen cevap: 1. Bu s yüzden fonksiyonun kullanımı söyle.log(2.7182818284590451 cevap g s olarak Python tarafından gösteriliyor.0 23.7182818284590451 23. Yani exp(2) dedi˘ imizde esasen biz Python’a sunu demi¸ oluyoruz: (2.0 23.5 exp Fonksiyonu exp fonksiyonunun kullanımı su sekilde: ¸ ¸ >>> math. Bir örnek ile peki¸tirelim: s >>> math. log10(x) Burada x onluk tabana göre logaritması alınacak ¸ sayıdır: >>> math. s 23. 2) Python bize a¸a˘ ıdaki cevabı verir: s g 1.7182818284590451)² Yani g ¸ s euler sabitinin karesini almı¸ olduk. log(x.7 Logaritma (log10) Fonksiyonu Bu fonksiyonun yukarıdakinden tek farkı taban sayısının önceden belirlenmi¸ ve 10 olması.exp(x) Bu kodu küçük bir örnekle açıklamak daha kolay olacak.8 Degrees Fonksiyonu Degrees fonksiyonu girilen açıyı radyan’dan dereceye çevirmeye yarar. Kullanımı su sekilde.

10 Kosinüs Fonksiyonu (cos) Hemen kosinüs fonksiyonu ile bir örnek yapalım: >>> math.degrees(45) 2578.cos(math. >>> math. Örnek olarak 45 radyanlık bir açı verelim ve derece kar¸ılı˘ ını bulalım: s g >>> math. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: s g ¸ >>> math.radians(45)) 0. ¸ ¸ >>> math. Kullanımı su sekilde.radians(45) 0.radians(x) x burada radyana çevrilecek açımızdır. Bu yüzden aldı˘ ımız g sonuçlar okulda ö˘ rendi˘ imiz de˘ erlerden farklı olacaktır.degrees(x) x burada derece’ye çevrilecek radyandır.>>> math. Bu fonksiyonlarda açı olarak Python radyan kullanmaktadır. Biz 0. Örnek olarak 45 derecelik bir açı verelim ve radyan kar¸ılı˘ ını bulalım: s g >>> math. Bunuda radians fonksiyonu ile düzelg g g tece˘ iz.7071 gibi bir de˘ er g g g g bekliyorduk.3100780887044 23. Sinüs.52532198881772973 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il.70710678118654757 Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.78539816339744828 Kosinüs. Tanjant fonksiyonlarına girmeden önce belirtmem gereken önemli bir nokta bulunmaktadır.9 Radians Fonksiyonu Radians fonksiyonu girilen açıyı derece’den radyan’a çevirmeye yarar.cos(45) 0.0 cevabını verir.cos(0) Python bunun sonucu olarak bize: 1. ¸ g . g 23.

sin(45) 0.000 yapar. g 3 newton ve 5 newton büyüklü˘ ünde olan ve aralarındaki açı 60 derece olan iki kuvvetin g bile¸kesini bulalım. ¸ g 23. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: s g ¸ >>> math. Bunu a¸a˘ ıdaki sekilde düzeltebiliriz: g s g ¸ >>> math. >>> math. Biz 0.11 Sinüs Fonksiyonu (sin) Hemen sinüs fonksiyonu ile bir örnek yapalım: math. s s g .sin(0) Python bunun sonucu olarak bize: 0.radians(45)) 0. Formülümüz a¸a˘ ıdaki gibidir.tan(math.tan(45) 1.7071 gibi bir de˘ er g g g g bekliyorduk. >>> math.0 cevabını verir.radians(45)) 0.0 cevabını verir.000(yakla¸ık) gibi g g g s bir de˘ er bekliyorduk.85090352453411844 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il. Biz ~1.70710678118654746 Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık. ¸ g Yukarıda verdi˘ imiz fonksiyonlardan bazılarını kullanarak basit bir fizik sorusu çözelim.12 Tanjant (tan) Fonksiyonu Tanjant fonksiyonu ile bir örnek yapalım: >>> math.tan(0) Python bunun sonucu olarak bize: 0.23. s Simdi istedi˘ imiz cevabı aldık.6197751905438615 Evet yukarıda gördü˘ ümüz üzere bizim bekledi˘ imiz cevap bu de˘ il.sin(math.99999999999999989 Buda yakla¸ık olarak 1.

s s s Bundan önceki 2. g s f1 = 3 # Birinci kuvveti f1 de˘i¸kenine atadık.ve ekrana çıktı verelim: print "Bile¸ke kuvvet:". g s f2 = 4 # ikinci kuvveti f2 de˘i¸kenine atadık. g s #¸imdi formülümüzü yazalım: S R = math.radians(a))) #.pow(f2..pow(f1..6 sürümü ile math modülü içerisinde bir fonksiyon olu¸turulmu¸. g a = 60 # Açımızı a de˘i¸kenine atadık. Lise matematik derslerinde faktoriyel su sekilde hesaplanıyordu. 23..cos(math.. g Bir örnek ile inceleyelim. ¸ ¸ n!=nx(n-1)x(n-2)x(n-3)x. Bu fonksiyon ile Python bizi uzun i¸lemlerden ve ekstra tanımlamalardan s s kurtarıyor. Kendimiz hesaplayacak olursak: 5!=5x4x3x2x1=120 sonucuna ula¸ırız..13 Faktoriyel (factorial) Faktoriyel i¸lemi için Python 2.factorial(5) dedi˘ imizde Python bize g 120 sonucunu veriyor. .. 2) + 2 * f1 * f2 * math.0827625303 Tabii ki daha farklı uygulamalar da yapılabilir.Bo¸ bir kwrite belgesi açarak içine kodlarımızı yazmaya ba¸layalım: s s #/usr/bin/env python #coding:utf-8 -*import math #math modülünü ça˘ırdık.x1 Modülümüzü içe aktaralım: >>> import math Simdi. R s Kodlarımızı çalı¸tırdı˘ ımızda sonuç: s g 6. 2) + math.sqrt(math. ¸ >>> math. Kullanımı ise su sekilde: ¸ ¸ math.factorial(x) x sayısı burada bizim faktoriyelini alaca˘ ımız sayıyı temsil ediyor..5 sürümünde böyle bir fonksiyon yoktu.

Ahmet bey ile Fatma hanım bulu¸tu˘ unda saat 4’ ü gösterir. >>> math. tam sayılardaki toplama i¸les s minden farklıdır.0 cevabını döndürür. .ceil(19.3 gibi.0 cevabını döndürür. i¸leri kolayla¸tırmı¸. Kullanımı söyle. Python bize.0 23. Saat s s 12 bölmeli oldu˘ u için. 5) komutunu verdi˘ imizde.ceil(x. tavan in¸a etmek anlamlarına gelir. g >>> math.23. Yapılan toplama i¸lemi. ¸ >>> math. y) seklinde bir kullanımı var. Bunu g s g modüler aritmetik ile söyle buluruz: ¸ Burada 12 sayısı bizim modumuzdur. s Python bu uzun i¸lemi bizim için fmod fonksiyonu ile tanımlamı¸. Ceil fonksiyonu verilen ondalıklı s sayıdan büyük.3) 0. Anla¸ılas g s s ca˘ ı üzere biz yukarıya yuvarlama i¸lemi anlamında kullanaca˘ ız. g 4.14 fmod Fonksiyonu Bu fonksiyon matematikteki modüler aritmetik hesaplamaları için olu¸turulmu¸.fmod(99.15 ceil Fonksiyonu Ceil kelimesinin Türkçe kar¸ılı˘ ı tavan çekmek.y) Burada x. Birkaç s s s s s örnek ile fmod fonksiyonun kullanımına bakalım: >>> fmod(x. en küçük tam sayıyı döndürür. s g ˙ önce Ilk Ahmet bey ile Fatma hanım. Burada x modu alınacak sayıyı. y ise modu temsil eder: ¸ >>> math. Bu tip i¸lemler Modüler Aritmetik’in konusudur. 7 saat sonra bulu¸mak üzere anla¸ıp ayrılıyorlar.y ondalıklı sayıyı temsil etmektedir. s s kısaca mod i¸lemleri nasıl yapılıyor ona de˘ inelim. Fonksiyon matematikte g s g kullanılan yuvarlama i¸lemi ile ilgili fonksiyonlardan biridir.3) 20. Örne˘ in 7. saat 09 da.fmod(639.

5 sayısını en yakın taban olan 3. Yukarıda math.18 frexp Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen de˘ erin mantisini ve karakteristi˘ ini veriyor. Kullanımı ise a¸a˘ ıdaki gibidir: g s g >>> math. g s Bizim için taban anlamı daha manalı. Floor kelimesi zemin. Hemen bir örnekle inceleyelim. m mantis. Bu fonksiyon ile ondalıklı sayıları en yakın tabana yuvarlama i¸lemi gerçekle¸tiriliyor.875.0’ a yuvarladı.0 de˘ erini verdi. 3) 23. 3) sonucunu elde ediyoruz. k) gibi bir sonuç gönderiyor.floor(3.19 ldexp Fonksiyonu Bu fonksiyon kısaca anlatmak gerekirse frexp fonksiyonunun tersi ya da zıttı diyebiliriz.17 fabs Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen sayının mutlak de˘ erini verir.0 Python bize sonuç olarak 3.5) dedi˘ imizde Python bize a¸a˘ ıdaki sonucu verir. Tabi burada amaç matematik dersi anlatmak g de˘ il.fabs(-3) 3. yer. Bir örnek ile inceleyelim: >>> math. Fonksiyonun kullanımı su g g ¸ sekilde: ¸ >>> math.875. Simdi ¸ bu sonuçtan elde etti˘ imiz rakamları kullanarak 7 sayısına ldexp fonksiyonunu kullanarak g ula¸alım: s .frexp(7) (0.0 Böyle Python 3. k ise karakteristik.0 23. s s >>> math. g s g 3. 23.frexp(x) Bu durumda Python bize (m.23.fabs(9) 9.16 floor Fonksiyonu Di˘ er yuvarlama i¸lemi fonksiyonu floor. taban anlamına geliyor.frexp(7) komutunu kullanarak (0. Bir örnek daha verelim: g >>> math.

˙ste hypot fonksiyonu i¸imizi kolayla¸tırarak bu ba˘ ıntının sonucunu bize döndürüyor.21 trunc Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen de˘ erleri tam sayı olarak kırpıyor. s s Simdi örneklerle bakalım: ¸ >>> math. (Pisagor teoremi diye geçer.875. Peki neyi kesiyor? Verilen ondalıklı veya tam sayıların s sadece tam kısımlarını bize döndürüyor. Kullanımı modf(x) seklinde. Fonksiyonun kullanımı. Fakat bu fonksiyonun yaptı˘ ı i¸lem sadece ondalıklı kısmı g s kesmek. Hemen bir örnek ile ¸ açıklayalım: >>> math.0) 23. s 23. Bu da – ve + operatörü kullanılmı¸ örnek i¸lemlerde ortaya çıkıyor.22 hypot Fonksiyonu Öklit ba˘ ıntısı için olu¸turulmu¸ bir fonksiyondur. Hemen yukarıg daki üçgenlerde deneyerek örnekleyelim: . Hani bir zamanlar lise matematik ve fizik ¸ g ¸ derslerinde üçgenlerin kenar uzunluklarını. Hatta ezberlerdik 3-4-5 üçgeni. vektörlerin birim uzunluklarını bulmak için çokça kulladı˘ ımız bir ba˘ ıntı. Neyse bu kadar g g anı yeter. y) seklindedir. orası matematik uzmanlarının i¸i. ikincisinde (– operatörden dolayı) s g s g yukarı yuvarladı olarak algılanabilir.5.>>> math.20 modf Fonksiyonu Bu fonksiyon verilen sayının ondalıklı kısmı ile tam kısmını parçalayarak size geri döndürüyor. Öklit ba˘ ıntısı a2 = b2 + c2 seklindedir.trunc(15. 5-12-13 üçgeni gibi. Bu fonksiyon Python 2.4) -15 Bu iki örnekten de anla¸ılaca˘ ı üzere birincisinde a¸a˘ ıya. x burada tam sayı ve ondalıklı sayı olabilir.modf(6. karekökünü bul gibi sıkıntılardan kurtarıyor.0 Bu sekilde ldexp fonksiyonunu kullanarak de˘ erimize yeniden ula¸abiliyoruz.trunc(-15.4) 15 >>> math. Yukarı ya da a¸a˘ ı s g yuvarlıyor diyemiyoruz. ¸ g s 23. Kırpıyor herhalde uygun kelime diye g dü¸ünüyorum ya da kesiyor diyebiliriz. 6. 3) 7.6 sürümü ile eklenmi¸.hypot(x. topla. I¸ s s g Verilen de˘ erlerin karesini al.ldexp(0.) Gerçi i¸in Öklitg s s s Pisagor kısmına de˘ inmeyelim. g s >>> math.5) (0. Ondalık kısmı kesiyor(kırpıyor).

>>> math.1 cosh Fonksiyonu Hiperbolik kosinüs fonksiyonunu döndürür.hypot(5.tanh(90) 1. Kullanımı: >>> math.sinh(0) 0. Kullanımı: >>> math.hypot(3. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.0 23. 12) 13. Kullanımı: >>> math.0 23.3 tanh Fonksiyonu Hiperbolik tanjant fonksiyonunu döndürür. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.tanh(x) seklindedir.23.23. 4) 5.cosh(0) 1.sinh(x) seklindedir. Burada x girilen de˘ erdir.0 23.0 ya da: >>> math. Burada x girilen de˘ erdir.23 Hiperbolik Fonksiyonlar 23.23. Kullanımı: . Burada x girilen de˘ erdir.cosh(x) seklindedir.23.4 acosh Fonksiyonu Hiperbolik kosinüs fonksiyonunun tersini döndürür. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.0 23.2 sinh Fonksiyonu Hiperbolik sinüs fonksiyonunu döndürür.

0 Bu fonksiyon Python 2.23. Burada x girilen de˘ erdir. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math. s 23.asinh(x) seklindedir.atanh(x) seklindedir. s 23.asinh(0) 0.6 sürümü ile eklenmi¸.5 asinh Fonksiyonu Hiperbolik sinüs fonksiyonunun tersini döndürür. s .6 sürümü ile eklenmi¸. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math. Kullanımı: >>> math.0 Bu fonksiyon Python 2.acosh(1) 0. Kullanımı: >>> math. Bir örnek ile inceleyelim: ¸ g >>> math.>>> math. Burada x girilen de˘ erdir.23.0 Bu fonksiyon da Python 2.atanh(0) 0.acosh(x) seklindedir. Burada x girilen de˘ erdir.6 atanh Fonksiyonu Hiperbolik tanjant fonksiyonunun tersini döndürür.6 sürümü ile eklenmi¸.

today() Burada. ay ve gün bilgilerini tek tek ayıklayabilirsiniz: 385 .BÖLÜM 24 datetime Modülü Python’da datetime adlı bir modül bulunur. yıl. g Bu fonksiyon bize bugünün tarihini verir: >>> print bugun 2010-07-08 Bu çıktıda görünen tarih “yıl-ay-gün” seklindedir. Yukarıdaki kodu kullanarak. ’__doc__’. yukarıda görünen nitelik ve fonksiyonları isimlerine göre de˘ il. s g g yani Python geli¸tiricilerince yazıldı˘ ından. Bu modül bize tarih ve zamanla ilgili i¸lemleri s gerçekle¸tirme imkanı sa˘ lar. Bu modül Python’un standart kütüphanesine dahil oldu˘ undan. ’tzinfo’] Biz bu derste. ’__package__’. Yani yukarıdaki karakter dizisi 8 Temmuz ¸ 2010 tarihini gösteriyor. Yazdı˘ ımız bir programda datetime modülüne ihtiyaç duyarsak. ’date’. ’__name__’. ’time’.1 Bugünün Tarihini Bulmak datetime adlı modülü kullanarak bugünün tarihini bulabiliriz. g modülü normal bir sekilde içe aktarmamız yeterli olacaktır: ¸ >>> import datetime Dilerseniz ilk i¸ olarak bu modülün içeri˘ inde neler olup olmadı˘ ına bir bakalım: s g g >>> dir(datetime) [’MAXYEAR’. Bunun için söyle bir kod yazıy¸ oruz: >>> bugun = datetime. g 24. i¸levlerine göre g s inceleyece˘ iz. datetime modülünün date adlı sınıfı içinde yer alan today() adlı bir fonksiyonu ça˘ ırdık. ’timedelta’. ’MINYEAR’. ’datetime_CAPI’.date. ’datetime’. bu modülü kullanmak için herhangi bir harici pros g gram kurmamıza gerek yok.

bugun.year. ayın %s.2 Bir Tarihin Hangi Güne Geldigini Bulmak Bir önceki bölümde datetime modülünü kullanarak bugünün tarihiyle ilgili bazı bilgiler edinebildik.year yılı. ayındayız!" %(bugun.day ise günü gösteriyor. ayın 8. Python haftanın günlerini gös¸ terirken sayılardan yararlanır. bugun. günündeyiz!" %(bugun. ayındayız! >>> print "%s. Buna göre söyle bir tablo çizebiliriz: ¸ Sayı 0 1 2 3 4 5 6 Gün Pazartesi Salı Çar¸amba s Per¸embe s Cuma Cumartesi Pazar Buna göre yukarıdaki çıktıda gördü˘ ümüz 3 sayısı Per¸embe gününe i¸aret ediyor. günündeyiz! Gördü˘ ünüz gibi bugun. "Pazar"} .month ayı. s "Cuma". "Çar¸amba". Simdi bu tarihin hangi güne denk geldi˘ ini bulaca˘ ız: ¸ g g >>> print bugun. Bu bölümde ise bir tarihin haftanın hangi gününe denk geldi˘ ini bulmaya çalı¸ag s ca˘ ız.month) 2010 yılının 7.year 2010 yılındayız! >>> print "%s yılının %s. Simdi su kodlara dikkatlice bakalım: g ¸ ¸ >>> bugun = datetime. "Cumartesi".>>> print "%s yılındayız!" %bugun. g ˘ 24.date. sözlüklerden yararlanarak söyle s ¸ bir sey yazabilirsiniz: ¸ #!/usr/bin/env python #-*. bugun.coding: utf-8 import datetime hafta = {0: 1: 2: 3: 4: 5: 6: "Pazartesi".month. E˘ er g s s g Python’ın günleri sayıyla göstermesi ho¸unuza gitmediyse.today() Böylece bugünün tarihin aldık. s "Per¸embe". "Salı".weekday() 3 Muhtemelen çıktının bu sekilde olmasını beklemiyordunuz. bugun.day) 7.

. 5.bugun = datetime.date.weekday()]) Yukarıda yaptı˘ ımız i¸lemler hep bugünün tarihi ile ilgiliydi.. 30) Burada.month #ay 5 >>> print tarih. "Pazar"} tarih = datetime.today() print "Bugün %s" %(hafta[bugun. Böylece su çıktıyı ¸ ¸ elde edebiliyoruz: >>> print tarih 2010-05-30 Mesela bu tarihin hangi güne denk geldi˘ ini bulmak istersek weekday() adlı fonksiyondan g yararlanabilece˘ imizi biliyorsunuz: g >>> print tarih.weekday()])) Daha önce ö˘ rendi˘ imiz month.year #yıl . "Salı".coding: utf-8 import datetime hafta = {0: 1: 2: 3: 4: 5: 6: "Pazartesi". datetime.weekday() 6 Demek ki 30 Mayıs 2010 tarihi Pazar gününe denk geliyormu¸. Bunun için öncelikle üzerinde i¸lem yapaca˘ ımız tarihi belirts s g memiz gerekiyor. Bunu su sekilde yapıyoruz: ¸ ¸ >>> tarih = datetime. "Cumartesi". s "Cuma". 30) print ("%s tarihi %s gününe denk gelir" %(tarih. Ancak tabii istersek farklı tarihler g s üzerinde de i¸lem yapabiliriz. day ve year nitelikleri burada da geçerlidir: g g >>> print tarih. "Çar¸amba". 30 Mayıs 2010 tarihini belirttik. 5.date(2010.day #gün 30 >>> print tarih. s "Per¸embe". ilgili tarihi yıl-ay-gün seklinde parantez içinde yazıyoruz.date g adlı sınıfı kullanarak. hafta[tarih. Tabii isterseniz yukarıda s yazdı˘ ımız sözlükten yararlanarak daha net bir çıktı alabilirsiniz: g #!/usr/bin/env python #-*. Bunu nasıl yaptı˘ ımıza çok dikkat edin.date(2010.

in <module> TypeError: ’datetime. Bu aracı kullanarak tarih bilgilerini istedi˘ imiz sekilde biçimlendirebiliriz.2010 00:00:00 strftime() fonksiyonu son derece yararlı bir araçtır.date” nesnesi.today() >>> print bugun.. ˙ g g Isterseniz bu durumu hemen teyit edelim: >>> type(bugun) <type ’datetime. Biz yukarıdaki örnekte “%c” adlı karakteri kullandık.3 Tarihleri Biçimlendirmek Yukarıda ö˘ rendi˘ imiz bilgilere göre bugünün tarihini elde edebilmek için söyle bir kod yazg g ¸ abiliyoruz: >>> bugun = datetime.strftime("%c") 08. yukarıdaki çıktı bir karakter dizisi de˘ ildir.date.date’ object is unsubscriptable Dedi˘ imiz gibi. E˘ er biz tarih çıktılarını karakter g ¸ g dizisi olarak almak istersek strftime() adlı özel bir fonksiyondan yararlanabiliriz.date’> Gördü˘ ünüz gibi elimizdeki sey bir “datetime. Bu i¸i yaparken bir takım i¸aretlerden/karakterlerden yararg ¸ s s lanmamız gerekiyor. Dilerseniz bu karakterlerin en önemlilerini listeleyelim: . Yani mesela söyle bir sey yazamayız: g ¸ ¸ >>> print bugun[:4] Traceback (most recent call last): File "<stdin>". bu çıktıyı istedi˘ imiz gibi biçimlendirmek g g mümkün de˘ ildir.07. Bunu söyle ¸ kullanıyoruz: >>> bugun = datetime. line 1..2010 24.today() Bu kod bize bugünün tarihinin ne oldu˘ unu gösterir: g >>> print bugun 2010-07-08 Ancak bu çıktı bir karakter dizisi olmadı˘ ı için.date.

Yani e˘ er sisteminizin dil yereli ˙ s g Ingilizce ise ay isimleri de tabii ki ˙ Ingilizce olacaktır.date(2005.strftime("%a") Per Dilerseniz bütün karakter dizisini do˘ rudan strftime() fonksiyonu içine de yazabilirsiniz: g >>> print bugun. 3) >>> krk = tarih. strftime() fonksiyonunun genellikle söyle kullanıldı˘ ına tanık olursunuz: ¸ g . strftime() fonksiyonunun dönü¸ de˘ eri bir karakter dizisidir.Karakter %a %A %b %B %c %d %j %m %U %y %Y Anlamı hafta gününün kısaltılmı¸ adı s hafta gününün tam adı ayın kısaltılmı¸ adı s ayın tam adı tam tarih tamsayı cinsinden gün belli bir tarihin.strftime("%A") Bugün günlerden Per¸embe s >>> print bugun. yılın kaçıncı gününe denk geldi˘ ini gösteren 1-366 g arası bir sayı tamsayı cinsinden ay belli bir tarihin yılın kaçıncı haftasına geldi˘ ini gösteren 0-53 arası bir g sayı yılın son iki rakamı tamsayı cinsinden yıl ˙ Isterseniz bu tabloya bakarak birkaç örnek de verelim: >>> print "Bugün günlerden %s" %bugun. 4. Dolayısıyla bu g s g karakter dizisini istedi˘ iniz gibi biçimlendirebilirsiniz: g >>> tarih = datetime. Bu fonksiyon sisteminizde tanımlı olan dil g yereline (locale) göre i¸lem yapar.04.strftime("%c") >>> print krk 03.strftime("Aylardan %B") Aylardan Temmuz Dedi˘ imiz gibi.2005 00:00:00 >>> print type(krk) <type ’str’> >>> print krk[:2] 03 strftime() fonksiyonunun önemli bir özelli˘ i vardır.

com’daki s sayfaların en sonuna eklenen “Son güncelleme” tarihini olu¸turmak için ben de bu fonksiyon s kullanılıyor. Diyelim ki bugünün tarihi 09. Mesela istihza. E˘ er bir önceki günün haftanın hangi gününe denk geldi˘ ini bulmak istiyorsak g g söyle bir sey yazabilece˘ imizi biliyorsunuz: ¸ ¸ g >>> print dun.today() >>> print bugun. Bunun için kullanılan karakter dizisi söyle: ¸ bugun.>>> bugun = datetime. bugünün tarihini bilmenin yanısıra bir önceki günün g tarihini de bilmeniz gerekir.today() Böylece bugünün tarihini bulduk. En basitinden. Daha sonra 1 gün öncesinin tarihi bulabilmek için bugünün tarihinden. fark de˘ i¸keninin gs de˘ erini (yani 1’i) çıkarıyoruz..timedelta(1) >>> dun = bugun . mesela doların bir gün öncesine göre yükselip yükselmedi˘ ini kullanıcıya gösterebilmek için. mevcut tarihin öncesini g g s ve sonrasını da bilmeniz gerekebilir.strftime(’%d/%m/%Y’) . kaç günlük bir fark üzerinden i¸lem yapaca˘ ımızı g g s g gösteriyor.strftime("%A") Per¸embe s Bu strftime() fonksiyonunun oldukça geni¸ bir kullanım alanı vardır. Bu fonksiyona verdi˘ imiz sayı de˘ erli argüman. Böylece bugünün 1 gün öncesi olan 8 Temmuz 2010 tarihini g elde ediyoruz.date. Bizim amacımız 1 günlük fark üzerinden i¸lem yapmak oldu˘ u için timedelta() s g fonksiyonuna argüman olarak 1 sayısını verdik.2010 Cuma olsun.fark >>> print dun 2010-07-08 Burada datetime modülü içinde bulunan timedelta() adlı özel bir fonksiyondan yararlandık. Siz bu tarihin 1 gün öncesini bulmak istiyorsunuz: >>> fark = datetime.weekday() 3 Demek ki 8 Temmuz 2010 tarihi Per¸embeye denk geliyormu¸.. s s Dilerseniz strftime() fonksiyonunu kullanarak do˘ rudan gün adını da alabilirsiniz: g >>> print dun.4 Tarihlerle Aritmetik ˙slem Yapmak I¸ E˘ er yazdı˘ ınız bir programda tarihlere dayalı bir i¸lem yapıyorsanız. Mesela TCMB’den döviz kuru bilgilerini alan bir program yazıyorsunuz diyelim.strftime("Son güncelleme: %d/%m/%y") 24.date. Hatta örne˘ in e˘ er dolar kurundaki haftalık de˘ i¸imi grafiklerle g g gs gösteren bir uygulama yazacaksanız mevcut günün 7 gün öncesine kadar giden tarihleri de alabilmeniz gerekir. Gelin isterseniz bu tür i¸lemleri nasıl yapabilece˘ imizi gösteren basit bir s g örnek verelim: >>> import datetime >>> bugun = datetime.07.

BÖLÜM 25 time Modülü time modülü.. time() modülü içinde en sık kullanılan fonksiyondur.. Python’daki bu time adlı modül. Yani programımızın 1’er saniye aralıklarla çalı¸masını istedik. s Gelin isterseniz yukarıdaki bilgiyi kullanarak grafik arayüze sahip bir sayaç yazalım: from Tkinter import * import time pencere = Tk() pencere. tıpkı öteki modüller gibi içinde birtakım fonksiyonlar barındırır. g g Biz yukarıdaki örnekte bu parametreyi “1” olarak belirledik.1 sleep() Fonksiyonu Dedi˘ imiz gibi. Dilerseniz bu fonksiyonlar içinde en çok kullanılanı inceleyerek ba¸layalım konumuza.pack(pady=50) a = -1 391 .. Python’da saat/zaman ile ilgili i¸lemler yapmamızı sa˘ lar.. yazdı˘ ımız bir programın i¸leyi¸ini belli bir süre durdurmamızı sa˘ lar. time. sleep() fonksiyonuna verdi˘ imiz bir parametre ile belirliyoruz.sleep(1) . s 25. Bu modül i¸lev olarak s g s az çok datetime() modülüyle benzerlik gösterir. bu fonksiyon.geometry("200x200") etk = Label(font = "Helvetica 60 bold". sleep() g fonksiyonu.. print i Gördü˘ ünüz gibi... fg = "steelblue") etk. 0’dan 10’a kadar olan sayılar 1’er saniye aralıklarla ekrana dökülüyor. ˙ g s s g Isterseniz buna basit bir örnek verelim: >>> import time >>> for i in range(10): . Prog gramın kaç saniye duraca˘ ını..

E˘er bunu yapmazsak g #program yine de kapanacak. font = "Helvetica 15 bold". fg = "steelblue") self. ama kapanırken #hata verecektir.etk = Label(font = "Helvetica 60 bold". yani takılıyor. Böylece sayacın durmasını sa˘lıyoruz ve programın g aniden kapanıp hata vermesine engel oluyoruz""" pencere. s Programımız bir etiket ve dü˘meden ibaret.penar_olustur() def penar_olustur(self): """Pencere araçlarımızı burada olu¸turuyoruz.coding: utf-8 -*from Tkinter import * import time import threading class GUI(object): def __init__(self): self. Pros gram penceresini fare ile sürüklerken bu takılmaları daha iyi görebiliyoruz.while True: a += 1 time. g Burada programı tamamen kapatmadan önce pencereyi "withdraw" durumuna alıyoruz.pack() #Kullanıcı çarpı dü˘mesine bastı˘ında kapat g g #fonksiyonu devreye girsin..btn = Button(text = "KAPAT".kapat) def kapat(self): """Programın kapanmasını sa˘layan fonksiyon..etk. Üstelik programı çarpı dü˘ mesinden kapatmaya çalı¸tı˘ ımızda da programda belli bir kasılma göze çarpıyor.mainloop() Yalnız dikkat ettiyseniz bu sayaç programı çalı¸ma sırasında bloke oluyor.update() etk["text"] = a pencere.pack(pady=50) self.sleep(1) pencere. fg = "navy") self. .protocol("WM_DELETE_WINDOW". Bunu engellemek için programınızı çok katmanlı (multi-threaded) bir hale getirebilirsiniz: # -*..btn["command"] = self.. pencere.btn.kapat self.""" g self. relief = "raised". self. g s g Ayrıca program kapanırken hata da veriyor.state("withdraw") #sayacın düzgün bir ¸ekilde durabilmesi için s #programımıza 1 saniyelik bir süre tanıyoruz.

gün ve yılı birlikte görmek için: .state() != "withdrawn": sayi += 1 time. dakika. ay. pencere. yıl.strftime("%Y") ’2010’ Gördü˘ ünüz gibi. Artık programımızı sona erdirebiliriz.strftime("%m") ’08’ Günü görmek için: >>> time. saat.mainloop() 25.Thread): def run(self): sayi = -1 #pencere durumu "withdrawn" olmadı˘ı sürece g #sayacımız saymaya devam edecek.2 strftime() Fonksiyonu strftime() fonksiyonu yardımıyla gün.sleep(1) app.etk["text"] = sayi syc = Sayac() syc.strftime("%y") ’10’ Ayı görmek için: >>> time.start() pencere. Örne˘ in: g >>> import time >>> time. while pencere. E˘ er yılın son iki hanesini görmek istersek söyle yazg g ¸ abiliriz: >>> time. hafta.time. Bu örnekteki g “%Y” ifadesi yılı göstermemizi sa˘ lıyor. saniye gibi bilgileri gösterebiliriz.strftime("%d") ’16’ Ay.destroy() pencere = Tk() pencere.geometry("350x300") app = GUI() class Sayac(threading.sleep(1) #Pencere "withdraw" durumuna alındı ve sayacımız #durdu. strftime() fonksiyonunu bir parametre ile birlikte kullanıyoruz.

Birincisi: >>> time. tıpkı tarih gösteriminde oldu˘ u gibi.strftime("%X") ’2:08:02 PM’ Bu da. e˘ er isterseniz saat.strftime("%x") ’08/16/2010’ Tabii buradaki gösterim ay/gün/yıl seklinde. g Bunu Türkiye sistemine uygun bir hale getirmek için yine locale modülünden yararlanaca˘ ız: g >>> locale.strftime("%x") ’16-08-2010’ Burada ise locale modülünden yararlanarak Türkçe yerelleri etkin hale getirdik. Türkiye sisteminde g s 24 saat üzerinden i¸lem yapılıyor.UTF-8") >>> time.strftime("%M") ’13’ .LC_ALL. ay ve yıl bile¸enlerini uygun sırada ve tek tek belirttik.2010’ E˘ er strftime() modülünü kullanarak saat. Türkiye’ye uygun bir tarih gösterimi elde etmek için iki yol takip edebilirsiniz.>>> time. dakika ve saniye bilgilerini tek tek alabilirsiniz.%m.LC_ALL.strftime("%d.1254") >>> time.2010’ Burada gün. Yukarıdaki kullanım GNU/Linux içindir. dakika ve saniye bilgilerini elde etmek isterseniz g söyle bir sey yazabilirsiniz: ¸ ¸ >>> time.strftime("%H") ’14’ Dakikayı almak için: >>> time. "Turkish_Turkey. Windows kullanıcıları yukarıdaki kodları su sekilde yazabilir: ¸ ¸ >>> import locale >>> locale.setlocale(locale. g Saati almak için: >>> time.setlocale(locale. "tr_TR. s ˙ Ikincisi: >>> import locale >>> locale.setlocale(locale.08. Türkiye’deki tarih gösterimi ise gün-ay-yıl sek¸ ¸ lindedir. Amerikan sistemine uygun bir saat gösterimidir. Amerikan sisteminde 12 saat üzerinden i¸lem yapılırken.LC_ALL. s Burada da.08.UTF-8") >>> time. "tr_TR.strftime("%X") ’14:08:02’ Gördü˘ ünüz gibi.%Y") ’16.strftime("%x") ’16.

struct_time(tm_year=2010.localtime() time. tm_hour=16.Saniyeyi almak için: >>> time.strftime("%S") ’53’ Elbette bunları birle¸tirebilirsiniz de: s >>> time. tm_mon=8.3 localtime() Fonksiyonu localtime() fonksiyonunu kullanarak tarih ve saate ili¸kin bütün bilgilerin yer aldı˘ ı bir demet s g elde edebilirsiniz: >>> time. s s harfleri söylece özetleyebiliriz: ¸ ˙fade I %a %A %b %B %c %d %H %I %j %m %M %S %U %x %X %y %Y Anlamı Kısaltılmı¸ gün adı s Tam gün adı Kısaltılmı¸ ay adı s Tam ay adı Tam tarih ve saat Ondalık sayı cinsinden gün (aya göre) Ondalık sayı cinsiden saat (24 saat hesabına göre) Ondalık sayı cinsinden saat (12 saat hesabına göre) Ondalık sayı cinsinden gün (yıla göre) Ondalık sayı cinsinden ay Ondalık sayı cinsinden dakika Ondalık sayı cinsinden saniye Yıla göre hafta numarası. tm_isdst=1) Bu demette toplam 9 adet de˘ er bulunur ve bu de˘ erlerin anlamı sudur: g g ¸ . tm_sec=42.strftime("%H:%M:%S") ’14:13:53’ Bunların dı¸ında. strftime() fonksiyonu ile birlikte kullanılan ba¸ka harfler de bulunur. tm_min=49. tm_mday=16. Pazar haftanın ilk günü olarak alınır Tam tarih Tam saat Yılın son iki hanesi Tam yıl gösterimi Bu 25. tm_wday=0. tm_yday=228.

g >>> zaman...tm_min 49 #49.tm_year 1970 .tm_wday 0 #Pazartesi. Epoch zamanın ba¸langıcıdır. >>> zaman. günü.gmtime(0). >>> zaman.tm_hour 16 #Saat ak¸am 4 s >>> zaman.tm_year 2010 >>> zaman.. time() ve ctime() Fonksiyonları Python’da zaman hesaplaması yapılırken “epoch” adlı bir kavramdan yararlanılır.4 gmtime().Sıra 0 1 2 3 4 5 6 7 8 ˘ Deger tm_year tm_mon tm_mday tm_hour tm_min tm_sec tm_wday tm_yday tm_isdst Anlamı yıl ay gün saat dakika saniye haftanın günü (Pazartesi 0) yıla göre gün gün ı¸ı˘ ından yararlanma uygulamasının olup olmadı˘ ını denetler sg g Bu de˘ erlere su sekilde ula¸abiliriz: g ¸ ¸ s >>> zaman = time. Zamanın ba¸langıcının ne oldu˘ unu bulmak için gmtime() fonksiyonunu s s g kullanabiliriz: >>> print time...localtime() >>> zaman.tm_mday 16 #Ayın 16’sı....tm_isdst 1 #gün ı¸ı˘ından yararlanma uygulaması etkin s g 25.tm_yday 228 #yılın 228. dakika >>> zaman. >>> zaman.tm_mon 8 #A˘ustos ayı.

984 ctime() fonksiyonu ise bize tam tarih ve saat bilgisini gösterir: >>> time. Mesela su andan 60 saniye sonrasını hesaplamak için söyle bir sey yazabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> sonraki_tarih = time.Demek ki “epoch”..time() + (60 * 60) >>> print time..ctime() ’Tue Aug 17 09:13:47 2010’ time() ve ctime() fonksiyonlarını birlikte kullanarak sonraki bir zamanı hesaplayabiliriz. time() adlı ba¸ka bir fonksiyonu kullas s s narak zamanın ba¸langıcından bu yana kaç saniye geçti˘ ini bulabiliriz: s g >>> time.time() 1282025564.time() + 60 >>> print time.ctime(sonraki_tarih) Tue Aug 17 09:17:44 2010 E˘ er tam bir saat sonrasını hesaplamak isterseniz su kodu kullanabilirsiniz: g ¸ >>> bir_saat_sonra = time.ctime(bir_saat_sonra) Tue Aug 17 10:18:59 2010 ÖZEL KONULAR . yani zamanın ba¸langıcı 1970 imi¸.

Bu hatayı almamak için beti˘ imizi su hale getirmemiz gerekir: g g ¸ #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*print "Türkçeye özgü karakterler: ¸çö˘üı" s g Burada ekledi˘ imiz “#--coding:utf8--” satırı yardımıyla beti˘ imizin kodlama düzenini “utf8” g g olarak belirledik.BÖLÜM 26 len() Fonksiyonu ve ascii’nin Laneti Bildi˘ iniz gibi. “#--coding:utf8--” satırını eklemezsek suna benzer bir hata alırız: g ¸ File "deneme. see http://www. içinde Türkçe karakterler geçen bir program yazdı˘ ımızda beti˘ imizin en ba¸ına g g g s su satırı eklememiz gerekir: ¸ #-*-coding:utf8-*- Not: Windows kullananlar “utf8” yerine “cp1254” kodlamasını kullanabilir. Python g g otomatik olarak “ascii” kodlamasını kullanacaktır. E˘ er beti˘ imiz içinde kendimiz bir kodlama düzeni belirtmezsek. line 3 SyntaxError: Non-ASCII character ’\xc3’ in file deneme.py". but no encoding declared...py on line 3. üstelik uygun bir kodlama düzeni g de belirtmedi˘ imizi söylüyor.getdefaultencoding() ’ascii’ 398 . Diyelim ki söyle bir sey var elimizde: ¸ ¸ #!/usr/bin/env python print "Türkçeye özgü karakterler: sçö˘üı" ¸ g Burada oldu˘ u gibi.org/peps/pep-0263.python. Su komutun çıktısına baktı˘ ımızda gerçekten ¸ g de Python’un varsayılan kod çözücüsünün “ascii” oldu˘ unu görüyoruz: g >>> import sys >>> sys.html for details Burada Python bize ASCII olmayan bir karakter kullandı˘ ımızı.

s s ascii tablosuna baktı˘ ımız zaman. print chr(i) Bu tabloda hangi sayının hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ini açık açık görebilmek için ise söyle s g ¸ bir sey yazabilirsiniz: ¸ >>> for i in range(128): . Mesela “65” sayısının kar¸ılı˘ ı “A” s s g harfidir.. Yani söz konusu karakter.. Geri kalan 95 karakter ise ekranda bilfiil gördü˘ ümüz karakterlerdir.asciitable... “%c” ise bu sayıların “char” yani g g “karakter” kar¸ılıklarını gösteriyor..com/ g adresindeki tablodan faydalanabilirsiniz. konumu belirtilen g karakteri çözümleyemiyormu¸. ascii kodlag masında hangi sayının hangi karaktere denk geldi˘ ini bulmak için http://www. “utf8” kodlaması. Su kod yardımıyla bunu do˘ rulayabiliriz: ¸ g >>> print chr(65) A Örne˘ in “100” sayısının hangi karaktere kar¸ılık geldi˘ ine bakalım: g s g >>> print chr(100) d Demek ki “100” sayısı “d” harfine kar¸ılık geliyormu¸. “kontrol karakterleri” s adı veriliyor. ˙ste biz beti˘ imizde “utf8” gibi bir kodlama düzeni belirtmedi˘ imiz zaman. Türkçe harflerin (¸çö˘ ı) bu tabloda bulunmadı˘ ını görüyg s g g oruz.. Beti˘ imizde “utf8” kodlaması kullanarak Python’un “ascii” yerine “utf8”i kullanmasını sa˘ lıyg g oruz.i) Burada “%s”.Peki bu “ascii” denen sey de ne oluyor? ¸ “ascii” kelimesi ˙ Ingilizce “American Standard Code for Information Interchange” (Bilgi Alı¸veri¸i s s için Amerikan Standart Kodu) ifadesinin kısaltması. Standart “ascii” kodlamasında toplam s s 128 karakter bulunur.. print "%s => %c"%(i.. “ascii”nin aksine Türkçe karakterleri de çözümleyebiliyor. Bu durumun bir yansımasını.. g ¸ ˙ Ingiliz alfabesindeki her harf bir sayıya kar¸ılık geliyor. Ayrıca isterseniz su komutu kullanarak kendiniz de ¸ benzer bir ascii tablosu üretebilirsiniz: >>> for i in range(128): . yazılan bir metnin akı¸ını kontrol etme görevi gördükleri için. Bunların ilk 33 tanesi ekranda görünmeyen karakterlerdir. “ascii” kelimesini “askii” seklinde telaffuz ediyoruz. Amacı da o dönemde kullanımda s olan yazı makinelerinin standartla¸masını ve böylece bu makinelerin birbirleriyle uyumlu çalı¸s s masını sa˘ lamak.. Python’un varsayılan kod çözücüsü olan “ascii”. 128 aralı˘ ındaki sayıların “bildi˘ imiz” halini. Bu karakterlere. yukarıda bahsetti˘ imiz 128 karaks g terlik tablonun dı¸ında kalıyormu¸. Simdi yukarıda anlattı˘ ımız meseleye biraz daha yakından bakalım.. daha önce bir s yerlerde muhtemelen kar¸ınıza çıkmı¸ olan su hata mesajından da hatırlıyor olabilirsiniz: s s ¸ UnicodeDecodeError: ’ascii’ codec can’t decode byte 0xc5 in position 0: ordinal not in range(128) Buradan anladı˘ ımıza göre.. tabloda bulunmayan bu karakterleri çözümleyemiyor. Hemen Python komut ¸ g satırında sunu yazıyoruz: ¸ .. Python’un I¸ g g varsayılan kodlama düzeni olan “ascii”. “ascii” denen karakter kodlama düzeni ˙ Ingiliz alfabesi temel alınarak 1960’lı yıllarda hazırlanmı¸.. Yani bu g tabloda sadece 128 adet karakter tanımlanmı¸tır. “ascii” kodlamasında. Peki burada neden 128’e kadar olan sayıları kullandık? s Çünkü yukarıda da söyledi˘ imiz gibi ascii tablosunda toplam 128 karakter bulunur.

. “ç” harfinin suçu ise Türkçe’ye özgü g ¸ karakterlerden biri olması.. 5 karakterden olu¸uyor!.. bunların g g “ascii” kod tablosunda yer alıyor olması... Türkçe’ye özgü öteki karakterlerde de görüyoruz: . Aynı durumu.. Dolayısıyla Python “çilek” karakter dizisi içinde geçen “ç” harfini tek ba¸ına 2 g s saydı˘ ı için toplam 6 karakter buluyor. bu harfi “a” harfinden farklı bir sekilde yorumladı.. Bir de suna bakalım: s ¸ >>> b = "çilek" >>> len(b) 6 Burada len() fonksiyonu “6” sonucunu verdi. Aslında ara vermekten ziyade aynı konuya ba¸ka bir ¸ s pencereden bakmaya devam edece˘ iz. Simdi bir de suna bakalım: g g ¸ ¸ ¸ >>> "¸" s Burada Türkçe’ye özgü bir harf olan “¸”yi kullandık. Bunun nedeni “a” harfinin “ascii” ¸ tablosunda bulunuyorken. Bakalım Python ne yapacak? s ’\xc5\x9f’ Python. Burada “a” ve “s” harflerinin ortak özelli˘ i. Python’da bir nesnenin boyutunu ö˘ renmek için len() fonksiyonundan g g yararlanıyoruz. “s” gibi harfler normal olarak 1 karakter uzunlu˘ unda.>>> "a" Buradan elde edece˘ imiz çıktı tabii ki söyle olacaktır: g ¸ ’a’ Gördü˘ ünüz gibi Python “a” harfini do˘ ru bir sekilde algıladı. Simdi bu tuhaflı˘ ın nereden kaynaklandı˘ ını bulmaya g s ¸ g g çalı¸alım: s >>> len("s") 1 >>> len("a") 1 >>> len("ç") 2 Gördü˘ ünüz gibi.. Ama gördü˘ ünüz gibi aslında “çilek” karakter g dizisi 6 de˘ il. “a”. ama “ç” harfi g g öyle de˘ il. Ya da kabaca söyle diyebiliriz: “a” ve “s” harflerinin ¸ ortak özelli˘ i her ikisinin de ˙ g Ingiliz alfabesinde bulunuyor olması. g Hepimizin bildi˘ i gibi. s Simdi bu konuya ufak bir ara verelim... “¸” harfinin bu tabloda bulunmuyor olması... En basit sekliyle bu fonksiyonu su sekilde kullanabiliriz: ¸ ¸ ¸ >>> a = "python" >>> len(a) 6 Demek ki “python” karakter dizisi içinde 6 karakter varmı¸.. Dolayısıyla bunlar “ascii” ile kodlandı˘ ında tek karakter seklinde temsil edilebiliyor.

. Mesela “¸” harfinin çıktısına bakalım tekrar: s >>> "¸" s ’\xc5\x9f’ Buradaki çıktıda “xcf” + “x9f” seklinde gösterilen toplam 2 bayt var. yalnızca bayt sayısıdır. Bu fonksiyonun yaptı˘ ı i¸. ’\xc5\x9f’."ı" g s (’\xc3\xa7’. g . ¸ Python’un varsayılan kod çözücüsü olan ascii yalnızca 1 baytlık verileri do˘ ru olarak göstereg bilir. bir karakter dizisindeki bayt sayısını saymaktır.>>> len("ı") 2 >>> len("¸") s 2 >>> len("ö") 2 >>> len("˘") g 2 Yukarıda Python’un “¸” harfini nasıl gösterdi˘ ini hatırlıyoruz: s g >>> "¸" s ’\xc5\x9f’ Aynı sekilde öteki Türkçe harfler de ˙ ¸ Ingilizce harflerden farklı görünecektir: >>> "ç". ’\xc4\xb1’) Aslında sorunun temelinde su yatıyor: len() fonksiyonu. ço˘ u ki¸inin zannetti˘ i gibi. ’\xc4\x9f’."¸". Türkçe harfler ascii kodlamasına göre 1 baytla gösterilemedi˘ i için de yukarıdaki gibi bir g durum ortaya çıkar. g Bu problem tabii ki yalnızca Türkçe’ye özgü karakterler için geçerli de˘ il. g s Yani aslında len() fonksiyonu bir karakter dizisinin bir veya birden fazla karakter (veya harf) içerip içermemesiyle ilgilenmez. “€” i¸areti tek ba¸ına üç bayt içeriyormu¸. Karakterler veya harfler özünde bilgisayara hiç bir sey ifade etmez. ’\xc3\xb6’. Bayt sayısı 1’den fazla oldu˘ unda ise çuvallıyor!. Onun ilgilendi˘ i. e˘ er kuls g lanıcıdan birtakım veriler alıyorsak ve program içinde bu verilerin uzunlu˘ unu ölçüyorsak. (“xe2”."˘". karakter ¸ g s g sayısını saymaz. Çünkü bilgisayarlar g sadece sayılardan anlar. Mesela “avro” i¸areti g s de ascii’nin lanetinden payını alıyor: >>> "€" ’\xe2\x82\xac’ >>> len("€") 3 Demek ki. s s s Bütün bu anlattıklarımızdan yola çıkarak. Esasında yukarıdaki çıktıları inceledi˘ imiz zaman bu durumu net olarak g görüyoruz.. özellikle Türkçe yazılmı¸ bir programda."ö". ˙ste len() fonksiyonu da ¸ I¸ karakter içindeki bu bayt sayısına bakıyor. “x82” ve “xac”)..

Bu duruma bir örnek verelim.cam.”utf8”)” satırı yardımıyla a de˘ i¸kenini “utf8” olarak g gs kodladık.html#unicode) Hemen söyle bir örnek yapalım: ¸ >>> a = "ı¸ık" s >>> len(a) 7 Burada Python “ı”. s Türkçe için en uygun unicode kodlaması “utf8” olacaktır. Amacımız kullanıcının yanlı¸lıkla veya s bilerek birden fazla karakter girmesini engellemek..append(soru) print liste else: print "lütfen birden fazla karakter girmeyiniz" Burada. Ama kullanıcı “¸çö˘ üı” gibi harfler girmeye kalkı¸ırsa. “˘ ” gibi harflerin durumuna bakalım: s g >>> a = "¸" s >>> a = unicode(a. “ç”.."utf8") >>> len(a) 4 Gördü˘ ünüz gibi burada. “ascii’nin lanetinden” kurtulmanın tek yolu. (unicode ve utf8 ile ilgili güzel bir belge için bkz: http://www. karakter diziler¸ g imizi Python’un varsayılan kod çözücüsünün ellerine ve insafına bırakmamaktır. programımız if blo˘ u yerine else blo˘ unu i¸letes g g g s cektir. “a = unicode(a. kullanıcıdan tek bir karakter girmesini istiyoruz. örne˘ in bir adamasmaca ¸ g oyunu yazıyorsanız ihtiyacınız olabilir. Böyle bir seye."utf8") >>> len(a) 1 . Diyelim g ki elimizde söyle bir betik var: ¸ #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*liste = [ ] while True: soru = raw_input("lütfen bir karakter giriniz: ") if len(soru) == 1: liste.ac. “¸” ve “ı” harflerinin her birini çift saydı˘ ı için toplam 7 karakter buldu. Yani karakter dizimizi ascii’nin elinden kurtardık. bayt sayısını ölçüyoruz. Bir de bize daha önce sorun çıkaran “¸”. Bunun yerine.. Yukarıda yazdı˘ ımız kodlara göre. Çünkü len() fonksiyonunu kullanırken aslında bir karakterin boyunu posunu de˘ il.uk/~mgk25/unicode. karakter dizilerimizi mutlaka “unicode” olarak kodlamamız gerekir (Bu “unicode” konusu ba¸ka bir yazıda ayrıntılı olarak ele alınacak). s g Yanlı¸! Ama biz simdi Python’a do˘ ru yolu gösterece˘ iz: s ¸ g g >>> a = "ı¸ık" s >>> a = unicode(a. bunlar s g s da görünü¸te tek karakter olmasına ra˘ men. Su ana kadar bahsetti˘ imiz. Böyle bir durumda kullanıcıdan küfür yemeye hazırlıklı olun!.yukarıdaki duruma dikkat etmemiz gerekir.. e˘ er kullanıcı sadece g g ˙ Ingilizce’de bulunan harfleri (ya da daha do˘ ru bir ifadeyle ascii tablosunda bulunan karakterg leri) girerse sorun olmayacaktır.cl.

Yani kodlarımızı söyle g ¸ yazmalıyız: #!/usr/bin/env python #-*-coding:utf8-*liste = [ ] while True: soru = raw_input("lütfen bir karakter giriniz: ") if len(unicode(soru..”utf8”)) == 1:” gibi bir satır eklemenin yanısıra.>>> b = "˘" g >>> b = unicode(b. listeyi ekrana yazdırırken bir “for” döngüsü kurarak listedeki Türkçe karakter içeren ö˘ elerin ekrana g düzgün yazdırılmasını da sa˘ ladık. beti˘ imizin Python’un varsayılan g gs g çözücüsü yerine. g g ."utf8") >>> len(b) 1 Yukarıda ascii’nin yanlı¸ olarak “2 karakter uzunlu˘ unda” gösterdi˘ i bu harflerin “utf8” kodlas g g masıyla do˘ ru olarak gösterildi˘ ini görüyoruz. avromuz artık mutlu!! g Bütün bu söylediklerimizden çıkan sonuca göre. Daha s s sonra.append(soru) for i in liste: print i else: print "Lütfen sadece tek bir karakter giriniz!" Dikkat ederseniz."utf8") >>> len(avro) 1 Gördü˘ ünüz gibi. Bir de su zavallı “avro” i¸aretine bakalım: g g ¸ s >>> avro = "€" >>> len(avro) 3 >>> avro = unicode(avro. bizim yukarıda verdi˘ imiz.. g Böylece “ascii” ve kodlama meselesine ayrıntılı sayılabilecek bir bakı¸ sunmu¸ olduk.. mesela “utf8”i kullanmasını sa˘ lamamız gerekiyor. bu makalede bahsedilen ve bu konuyla yakından ili¸kili olan “unicode” konusuna da s de˘ inece˘ iz. kullanıcıdan karakg ter girmesini isteyen beti˘ imizin içinde bir de˘ i¸iklik yaparak. “if len(unicode(soru."utf8")) == 1: liste..

Kabaca söylemek gerekirse. Python a de˘ i¸kenini ve 100 sayısını ayrı ayrı sorgulamamıza ra˘ men aynı g gs g kimlik numaralarını gösterdi. ikinci kez ihtiyaç oldu˘ unda Ilk g g g bellekten alıp kullanıyor. Yani ˙ g Ingilizce’deki “identity” (kimlik) kelimesinin kısaltması.BÖLÜM 27 Python’da id() Fonksiyonu. is ˙sleci ve Önbellekleme I¸ Mekanizması Python’da her nesnenin bir “kimli˘ i” (identity) vardır. Dolayısıyla örnek nesne bulmakta zorlanmayag ¸ ca˘ ız. tek ve benzersizdir. Bu fonksiyonun adı “id()”. Ama bir de su örneklere bakalım: ¸ >>> a = 1000 >>> id(a) 138406552 >>> id(1000) 404 . Herhangi bir “¸ey”. Python’daki her nesnenin kim¸ li˘ i e¸siz. ˙ kullanımda önbelle˘ ine aldı˘ ı sayıyı. Simdi örnek bir nesne üzerinde bu id() fonksiyonunu ¸ nasıl kullanaca˘ ımıza bakalım: g Bildi˘ iniz gibi Python’da her sey bir nesnedir. olu¸turdu˘ umuz anda Python açısından bir nesneye dönü¸üvereg s s g s cektir zaten: >>> a = 100 >>> id(a) 137990748 Çıktıda gördü˘ ümüz “137990748” sayısı a de˘ i¸keninin tuttu˘ u “100” sayısının kimli˘ ini gösg gs g g teriyor. Bu demek oluyor ki.. Python iki adet “100” sayısı için bellekte iki farklı nesne yaratmıyor. bu “kimlik” g denen sey esasında o nesnenin bellekteki adresini temsil eder. Peki bir nesnenin kimli˘ ine nasıl ula¸ırız? Python’da bu i¸i yapg s¸ g s s mamızı sa˘ layacak basit bir fonksiyon bulunur. Simdi id() fonksiyonunu bir de su sekilde deneyelim: ¸ ¸ ¸ >>> id(100) 137990748 Gördü˘ ünüz gibi..

. “==” i¸leci nesnelerin içeri˘ ine bakarak o nesnelerin g s g aynı de˘ ere sahip olup olmadıklarını sorgular.. Yani: g >>> a is 1000 False Ama. Peki bu g s ne anlama geliyor? Söyle ki: Python’da “is” i¸lecini kullanarak iki nesne arasında kar¸ıla¸tırma ¸ s s s yapmak güvenli de˘ ildir. Yani “is” ve “==” i¸leçleri birbirleriyle aynı i¸levi görmez. “==” i¸leci a de˘ i¸keninin tuttu˘ u verinin 1000 olup olmadı˘ ını g s gs g g denetliyor.. Yani “is” i¸lecinin yaptı˘ ı sey kabaca su oluyor: s g ¸ ¸ >>> id(a) == id(1000) False Simdiye kadar denedi˘ imiz örnekler hep sayıydı. Python “False” (Yanlı¸) çıktısını suratımıza bir tokat gibi çarptı. Bu demek oluyor ki. Bu durumu görebilece˘ imiz ba¸ka bir yöntem de Python’daki “is” g s i¸lecini kullanmaktır. Simdi isterseniz bir de karakter dizilerinin ¸ g ¸ durumuna bakalım: >>> a = "python" >>> a is "python" True Burada “True” çıktısını aldık.... . Bir de “==” i¸leci ile bir kar¸ıla¸tırma yapalım: s s s >>> a == "python" True Bu da normal olarak “True” çıktısı veriyor. Ama su örne˘ e bakarsak: ¸ g >>> a = "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" >>> a is "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" False Ama. Bu iki i¸leç g s s s nesnelerin farklı yönlerini sorgular: “is” i¸leci nesnelerin kimliklerine bakıp o nesnelerin aynı s nesneler olup olmadı˘ ını kontrol ederken. Yani bu iki 1000 sayısı Python g s açısından birbirinden farklı. >>> a == 1000 True Burada “is” i¸leci a de˘ i¸keninin tuttu˘ u veri ile 1000 sayısının aynı kimlik numarasına sahip s gs g olup olmadı˘ ını sorgularken.. Deneyelim: s >>> a is 1000 False Gördü˘ ünüz gibi. Python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u 1000 sayısı için ve do˘ rudan gs g g girdi˘ imiz 1000 sayısı için bellekte iki farklı nesne olu¸turuyor.137992088 Bu defa Python a de˘ i¸keninin tuttu˘ u 1000 sayısı ile öteki 1000 sayısı için farklı kimlik numargs g aları gösterdi....

nesnelerin kimliklerini denetler. 100 sayısını ve “python” karakter dizisini önbelleklerken 1000 g sayısını ve “python güçlü ve kolay bir programlama dilidir” karakter dizisini önbelle˘ e almıyor. örne˘ in.. g s Örne˘ in bir listenin kimli˘ ini söyle denetleyebiliriz: g g ¸ >>> liste = ["elma"... bütün listelerin ait oldu˘ u büyük “list” veritipi nesnesi de tek bir kimlik numarasına g sahip olacaktır.>>> a == "python güçlü ve kolay bir programlama dilidir" True “is” ve “==” i¸leçlerinin nasıl da farklı sonuçlar verdi˘ ini görüyorsunuz. Aynı karakter dizisinin tekrar kullanılması gerekg ti˘ inde Python bunun için bellekte yeni bir nesne daha olu¸turuyor. ˙ s Isterseniz Python açısından “ufak” kavramının sınırının ne olabilece˘ ini söyle bir kod yardımıyla sorgulayabiliriz: g ¸ >>> for k in range(1000): ... for v in range(1000): . print k Bu kod 1000 aralı˘ ındaki iki sayı grubunu kar¸ıla¸tırıp."kebap"] >>> id(liste) 3082284940L Bunu ba¸ka bir liste üzerinde daha deneyelim: s >>> liste2 = ["elma".. kimlikleri aynı olan sayıları ekrana g s s döküyor.. id() fonksiyonu ve dolayısıyla “is” i¸leci. Çünkü bir nesnenin veritipinin kendisi de ba¸lıba¸ına s s bir nesnedir.. Çünkü bunlardan biri s g nesnelerin kimli˘ ini sorgularken. g s Peki neden Python. Ayrıca burada dikkag g timizi çekmesi gereken ba¸ka bir nokta da “python” karakter dizisinin önbelle˘ e alınıp gereks g ti˘ inde tekrar tekrar kullanılıyorken. g Sebebi su: Python kendi iç mekanizmasının i¸leyi¸i gere˘ ince “ufak” nesneleri önbelle˘ e ¸ s s g g alırken “büyük” nesneler için her defasında yeni bir depolama i¸lemi yapıyor. bu nesne ortalıkta oldu˘ u sürece aynı g kalacaksa. ."armut"... Ama bu listelerin ait oldu˘ u veritipi (yani “list”). “python güçlü ve kolay bir programlama dilidir” karakter g dizisinin ise önbelle˘ e alınmıyor olmasıdır.. öbürü nesnelerin içeri˘ ini sorguluyor. g bellekte tek bir adreste depolanacaktır. içerik aynı oldu˘ u halde iki listenin kimli˘ i birbirinden farklı.. Python bu iki g g g listeyi bellekte iki farklı adreste depoluyor. g Burada aldı˘ ımız sonuca göre söyle bir denetleme i¸lemi yapalım: g ¸ s >>> a = 256 >>> a is 256 True >>> a = 257 >>> a is 257 False Dedi˘ imiz gibi. if k is v: .."armut". Yani bir bakıma Python’un hangi sayıya kadar önbellekleme yaptı˘ ını gösteriyor. Nasıl “liste2” nesnesinin kimlik numarası..."kebap"] >>> id(liste2) 3082284172L Gördü˘ ünüz gibi..

. Çünkü “is” i¸leci.....coding: utf-8 -*def karsilastir(a. iki nesnenin kimlikleri üzerinden bir sorgulama i¸lemi s g s yapıyor.>>> id(type(liste)) >>> 3085544992L >>> id(type(liste2)) 3085544992L Bu iki çıktı aynıdır.. s s .. Aynı durum tabii ki öteki veritipleri için de geçerlidir. dedi˘ imiz gibi.. “dict” veritipinin nesne kimli˘ i de hep aynı olacaktır: g g >>> id(type(sozluk1) 3085549888L >>> id(type(sozluk2) 3085549888L Peki biz bu bilgiden nasıl yararlanabiliriz? Söyle: “is” i¸lecini do˘ rudan iki nesnenin kendisini ¸ s g kar¸ıla¸tırmak için kullanamasak da bu nesnelerin veritipini kar¸ıla¸tırmak için kullanabiliriz... s >>> if type(b) is list: . Ama ayrı listeler için ayrı adres kullanıyor. sonuca göre ba¸ka bir i¸lem. tabii ki “if id(type(a)) == id(type(b)):” da yazılabilir.. Mesela “dict” veritipi (sözlük) >>> sozluk1 = {} >>> id(sozluk1) 3082285236L >>> sozluk2 = {} >>> id(sozluk2) 3082285916L Ama tıpkı “list” veritipinde oldu˘ u gibi. sonuca göre bir i¸lem. “is” i¸lecini veritipi kar¸ıla¸tırması yapmak için isterseniz su sekilde de kullanabilirsiniz: s s s ¸ ¸ >>> if type(a) is dict: . s s s s Mesela söyle bir fonksiyon yazabiliriz: ¸ # -*..b): if type(a) is type(b): print "Bu iki nesne aynı veritipine sahiptir" print "Nesnelerin tipi: %s"%(type(a)) else: print "Bu iki nesne aynı veritipine sahip DE˘˙LD˙R!" GI I print "ilk argümanın tipi: %s"%(type(a)) print "ikinci argümanın tipi: %s"%(type(b)) Burada “if type(a) is type(b):” satırı yerine. çünkü Python “list” veritipi nesnesi için bellekte tek bir adres kullanıyor.

. s s “is” i¸lecini aynı zamanda bir nesnenin “None” de˘ erine e¸ olup olmadı˘ ını kontrol etmek için s g s g de kullanabilirsiniz. gibi. Çünkü “None” de˘ eri bellekte her zaman tek bir adreste depolanacak.>>> if type(c) is file: ..... bazı nesg neler için her defasında farklı bir depolama i¸lemi yapmaktadır... g dolayısıyla bu de˘ ere gönderme yapan bütün nesneler için aynı bellek adresi kullanılacaktır: g >>> if b is None: ... s s s g Çünkü Python bazı nesneleri (özellikle “ufak” boyutlu nesneleri) önbelle˘ ine alırken. ... sonuca göre daha ba¸ka bir i¸lem. “is” i¸leci iki nesne arasında içerik kar¸ıla¸tırması yapmak için güvenli de˘ ildir. Sözün özü. ˙ s Içerik kar¸ıla¸tırması için “==” s s veya ”!=” i¸leçlerini kullanmak daha do˘ ru bir yakla¸ım olacaktır.... s g s .

Her program çalı¸tırı¸ınızda bu kodu girmek s s s zamanla eziyete dönü¸ebilir. Çünkü GNU/Linux da˘ ıtımları ¸ s g Python paketini sisteme eklerken. Çünkü Windows kullanan¸ lar http://www. s s 2.. Açılan kutucu˘ a cmd yazıp ENTER tu¸una basın. Ba¸lat > Programlar > Python 2. g s Böylece Windows komut satırına ula¸mı¸ olduk. s 4.. Windows komut satırında python yazıp ENTER tu¸una basın. Ba¸lat > Çalı¸tır yolunu takip edin. s s 3.org adresinden Python programını indirip bilgisayarlarına kurduklarında Python otomatik olarak YOL’a (PATH) eklenmiyor. Daha do˘ rusu.BÖLÜM 28 Windows’ta Python’ı YOL ’a (PATH) Eklemek GNU/Linux kullananların Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸mak için yapmaları gereken tek s g s sey komut satırında python yazıp ENTER tu¸una basmaktır. Bu sayede GNU/Linux kullananlar zahmetsiz bir sekilde Python’ı kurcalamaya ba¸laya¸ s bilirler. çalı¸tırılabilir s s program ya da toplu i¸ dosyası olarak tanınmıyor. Yani Python’a ula¸mak s için. Söyle bir hata mesajı almı¸sanız. Bu durumu su sekilde teyit edebiliriz: ¸ ¸ 1. çalı¸tırılabilir Python dosyasını da /usr/bin klasörü içine s atar.exe ˙ Ikincisi. Windows komut satırında Python’ın tam yolunu belirteceksiniz: c:/python26/python.x > Python (Command Line) yolunu takip edeceksiniz. s Birinci yöntem oldukça me¸akkatli ve sıkıcıdır. Python YOL’a eklenmemi¸ demektir: ¸ s s ’python’ iç ya da dı¸ komut. Ama Windows kullananlar için aynı seyi söyleyemiyoruz.python. 409 . s ¸ python program_adı yazarak programınızı çalı¸tırma imkanınız da olmayacaktır. komut satırına her defasında Python’ın ve/veya kendi programınızın tam yolunu yazmak zorunda kalacaksınız. bu imkanı elde s g etmek için Windows komut satırına daha fazla kod yazmanız gerekecek. s Bu durumda Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸mak için iki yolunuz var: s g s Birincisi. Bu sekilde.

herhangi bir dizin içinde bulunan bir Python programını çalı¸tırmak için. ˙ste bu yazımızda buna benzer bir kolaylı˘ a s s I¸ g Windows’ta nasıl ula¸abilece˘ imizi anlataca˘ ız. Bu a¸amada sadece python yazıp ENTER tu¸una basarak s s etkile¸imli kabukla oynamaya ba¸layabilecekler. g s s g . s g s g g g Öncelikle Windows’un masaüstündeki Bilgisayarım simgesine sa˘ tıklıyoruz. örne˘ in masaüstüne kaydetti˘ iniz s g g g g g bir modüle ula¸mak için biraz daha fazla u˘ ra¸acaksınız demektir. Etkile¸imli kabuk açıkken hangi dizinde oldu˘ unuzu sırasıyla su kos g ¸ mutları vererek ö˘ renebilirsiniz: g >>> import os >>> os. o programın bulundu˘ u dizine girecek ve orada F4 tu¸una s g s basarak bir komut satırı açabilecektir. g Bilgisayarım simgesine sa˘ tıkladıktan sonra açılan menünün en altında yer alan “Özellikler”e g (Properties) giriyoruz.˙ Ikinci yöntem kolaydır. ancak etkile¸imli kabu˘ a bu sekilde ula¸manın bazı dezavantajları bus g ¸ s lunur. Python’ın kurulu oldu˘ u C:/Python2x ¸ s g g dizini içinde açılacaktır. Yani bu yazımızda. s g s GNU/Linux kullanıcıları ise.getcwd() Etkile¸imli kabu˘ u istedi˘ iniz dizinde açamadı˘ ınız zaman. Bu girdi˘ imiz yerde “Geli¸mi¸” (Advanced) adlı bir sekme görece˘ iz. özellikle KDE’yi kullananlar. Örne˘ in bu sekilde kabu˘ a ula¸tı˘ ınızda Python’ı istedi˘ iniz dizin içinde ba¸latamamı¸ g ¸ g s g g s s oluyorsunuz. Bu sekilde Python’ın etkile¸imli kabu˘ u. Windows’ta sadece python s g g komutunu vererek nasıl etkile¸imli kabu˘ a eri¸ebilece˘ imizi ö˘ renece˘ iz. Bu sekmeyi açıyoruz.

“Geli¸mi¸” sekmesine tıkladı˘ ımızda kar¸ımıza söyle bir ekran gelecek: s s g s ¸ .

Burada “Çevre De˘ i¸kenleri” (Environment Variables) dü˘ mesine tıklıyoruz. Bu dü˘ meye tıkgs g g ladı˘ ımızda söyle bir pencere açılacak: g ¸ .

) g .Bu ekranda “Sistem De˘ i¸kenleri” (System Variables) bölümünde yer alan liste içinde Path gs ö˘ esini buluyoruz. Kar¸ımıza söyle bir sey geliyor: (A¸a˘ ıdaki ekran görüntüsünde “Sistem De˘ i¸kenleri” s ¸ ¸ s g gs bölümündeki Path ö˘ esini de listede görebilirsiniz.. Path ö˘ esi seçili iken.. “Sistem de˘ i¸kenleri” bölümündeki “Düzenle” (Edit) dü˘ mesine tıklıyg gs g oruz. Listedeki ö˘ eler alfabe sırasına göre dizildi˘ i için Path‘i bulmanız zor olg g g mayacaktır.

Bu ekrandaki listenin en sonunda görünen ”. Sizdeki sürümün tam g adını ö˘ renmek için “C:/” dizinini kontrol edebilirsiniz.C:\Python26” ö˘ esini ben ekledim. Benim sistemimde “C:/” dizini altındaki g Python klasörünün adı “Python26”.6 kug ¸ rulu oldu˘ u için oraya ”. Burada artık python komus s tunu vererek Python’ın etkile¸imli kabu˘ una ula¸abiliriz. Siz de listenin g sonuna bu ö˘ eyi aynı sekilde ekleyeceksiniz.C\Python26” yazdım. Bu klasörün adı sizdeki sürüme göre farklılık gösterebilir. Sizdeki sürüm farklı olabilir. Simdi Ba¸lat > Çalı¸tır (Start > Run) yolunu takip ediyoruz. benim sistemimde Python2. Do˘ ru sürüm numarasını gerekli yere yazdıktan sonra “Tamam” dü˘ melerine basarak tekrar g g masaüstüne dönüyoruz. Yalnız tabii ki. s g s . Açılan kutucu˘ a cmd yazıp ENTER ¸ s s g tu¸una bastıktan sonra kar¸ımıza Windows komut satırı gelecek.

Etkile¸imli kabuktan çıkmak için önce CTRL+Z‘ye. s g s s Yukarıda Python’ın çalı¸tırılabilir dosyasını (executable) sistem YOL’una nasıl ekleyece˘ imizi s g ö˘ rendik. ancak s g s ba¸ka bazı modüllerin de çalı¸abilmesi için Scripts adlı dizini de YOL’a eklemenizi tavsiye eds s erim. cmd ile s ula¸tı˘ ımız bu komut satırında su komutu vererek Python programlarını çalı¸tırabiliriz: s g ¸ s python program_adı Windows komut satırı Python’ın Windows’ta sundu˘ u komut satırından biraz daha yeteneklidir.C:\Python26\Scripts” satırını da kutucu˘ a ekliyoruz. Ancak ço˘ u zaman sadece bu dosyayı YOL’a eklemek yeterli olmayacaktır. Bu dizini YOL’a eklemek için yukarıdaki adımları tekrar ediyoruz ve ”. ardından da ENTER‘e basıyoruz... g Bu konuyla ilgili herhangi bir sorunuz olması halinde kistihza [et] yahoo [nokta] com adresine yazabilirsiniz. Bu dizini YOL’a eklemek oldukça basittir. Artık. g “cmd” komutu ile ula¸tı˘ ınız ekranda kopyalama/yapı¸tırma i¸lemleri de yapabilirsiniz. Sadece g g çalı¸tırılabilir dosyayı YOL’a ekledi˘ inizde Python’ı komut satırından çalı¸tırabilirsiniz. .

gs 416 . g A¸a˘ ıdaki metin.x sürümlerinde tutulan yol benimsenecektir. Ço˘ unlukla belirli bir özellik üzerinde yürütülen tartı¸malar.0 olarak adlandırılacak. Python 3. Çalı¸tırılabilir dosya için yeni bir ad önermek veya Python kaynak dosyalarının s uzantısını de˘ i¸tirmek istemiyorum.0 ve Py3K aynı seyin adıdır.0 -V” komutunun çıktısı da bu olacaktır. Dosya adlandırmalarında ise. sürecin de sorgulanmasına g g s yol açacaktır. “python3. PEP’ler genellikle teknik bir dil kullanılarak yazılır. s g 29. Ama uygulamada özelliklerle sürecin bir arada ele alındı˘ ına sahit olas g ¸ ca˘ ız.1 Özet Bu PEP Python 3000’in geli¸tirilmesine ili¸kin bir kılavuz niteli˘ indedir.BÖLÜM 29 PEP 3000 Ba¸ lıgı PEP 3000 – Python 3000 s ˘ Adresi http://www. özellikler konusu ancak süreç kararla¸tırılıp kesinle¸tirildikten sonra irdes s s lenmeye ba¸lanmalıdır. yukarıda adresi verilen PEP 3000’in çevirisidir. Python 2. Adından da anla¸ılaca˘ ı gibi PEP’lerin i¸levi Python’un geli¸imine ı¸ık s s g s s s tutmaktır.org/dev/peps/pep-3000/ Yazarı Guido Van Rossum Yazılma Tarihi 5 Nisan 2006 ˘ s Son Degi¸ iklik 18 Mart 2008 Türkçesi Fırat Özgül Not: Çevirmenin Notu: PEP’in açılımı “Python Enhancement Proposal”. yani “Python’u Geli¸tirme Önerileri”dir.2 Adlandırma Python 3000. Tercihen. Projenin ismi Python 3000 veya kısaca ¸ Py3k’dır. 29. Asıl Python sürümü Python 3. Python’a ili¸kin g s s bir özelli˘ i veya özellik önerisini de tarif eder. ilk olarak süreç s s g üzerinde uzla¸ılmalı. PEP’ler Python toplulu˘ una çe¸itli konularda bilgi vermenin yanısıra.python.

(Tabii ufak da olsa s g çalı¸acak kısımlar vardır. Python 3.(x+1) sürümü çıktı˘ ı anda 2.6 ile yazılmı¸ kodların Python 3.x’te hata verecek sözdizimleridir bunlar) Python 2. s s Not: Standart kitaplık geli¸iminin 3.x ve 3. Bu araç.1 ve 3.6 sürümünde. Son olarak. ama ana i¸levinden yoksun olarak.0’da artık çalı¸mayacak özellikler hakkında (mesela s range() fonksiyonunun dönü¸ de˘ erinin liste oldu˘ unu varsayarak) dinamik sekilde (yani s g g ¸ çalı¸ma esnasında) uyarı verecek olan bir “Py3k uyarı kipi” yer alacaktır.x sürümleri. 29. s Python 2.0a1’den sonra süratlenmesi beklenmektedir. Python 2.0 sürümünün kabul görüp kararlı bir hale gelmesine ve gönüllülerin tahammül sınırlarına ba˘ lıdır.x sürümlerinin bir süre birbirine paralel gitmesini bekliyorum. ba˘ lamdan ba˘ ımsız olarak kaynaktan s g g kayna˘ a dönü¸türme i¸lemi yapabilecek.6’ya geri ta¸ınacak..4 Takvim Python 2. s 2.0’a ili¸kin sürüm takvimini içeren PEP 361’e bakınız. de˘ i¸meyecek gs özellikleri sıralar.6 ileriye dönük uyumlulu˘ u su iki sekilde sa˘ layacaktır: g ¸ ¸ g • Python 2.0’dan sonra.2’nin çıkı¸ının 2.y sürümlerine kıyasla daha uzun bir süre boyunca yayınlanmaya devam edecektir.6 sürümündeki ileriye dönük uyumluluk özelliklerinin yerine veya bunlara ek olarak ayrı bir kaynak kod dönü¸türme aracı da olacaktır [1].x sürümünün yayınlanaca˘ ını tahmin ediyorum. hata düzeltmelerini içeren geleneksel 2.5 Uyumluluk ve Geçi¸ s Python 3. Hatta bu durum 3.0 (son sürüm) çıktıktan sonra bile en az bir veya iki 2.x.x için hata g düzeltme sürümü yayınlamayı bırakıyoruz. PEP 3100 de özel bir PEP’tir: Bu PEP. bu özellikler ya __future__ modülü aracılı˘ ıyla ya da eski ve yeni s g sözdizimi yan yana kullanılarak etkinle¸tirilebilecektir.) s s Python 2. süreçlerin nasıl tanımlanaca˘ ına s s g ili¸kin süreci tarif eder). Bu sürümlerin yayınlanma s tarihleri ba¸aba¸ gitmektedir. PEP 3099 ise.1 veya 3. Python 3.0 altında hiçbir de˘ i¸ikli˘ e u˘ ramadan çalı¸aca˘ ının s gs g g s g teminatı yoktur.x deste˘ inin sürdürülmeg g sine yönelik olarak topluluktan gelen taleplere. Bunun ne kadar devam edece˘ i 2. s s . örne˘ in apply(f.0 ile Python 2. Normalde 2. Hatta bir kodun bir bölümünün dahi çalı¸aca˘ ı söylenemez. Ancak tabii ki bu araç veri akı¸ı analizi veya tip çıkarsaması yapamaz. 3. 3100-3999 arası PEP’ler özellikler üzerinedir.29.2 g sürümlerine kadar devam edebilir. (Ba¸ka bir deyi¸le bu PEP. s • Py3k’ya ait pek çok özellik (normalde 2. PEP s 3000 (¸u anda okudu˘ unuz PEP) ise özel bir duruma sahiptir: PEP 3000.x sürüm yayınlama g s döngüsü rayına oturacaktır. Python 3000’e ili¸kin s g s bütün üst-PEP’lerin üst-PEP’idir.x sürümlerine alı¸tıktan sonra 3. 3000-3099 arası PEP’ler üst-PEP’ler olup. Topluluk 3.. Python 2. 29. buns s lar sürece ili¸kin veya bilgi amaçlı PEP’lerdir. asıl Python 3000 sürecine girs ilmeden önce Python 3000 içinde yer alması kararla¸tırılmı¸ (ya da yer alması ümit edilen) s s özellikleri içeren bir “yapılacaklar listesi” gibidir.6 ve 3.x serisine kıyasla çok daha çabuk s olaca˘ ını tahmin ediyorum.x arasında geriye dönük bir uyumluluk olmayacaktır. Ama 3. g Python 3.3 PEP’lerin Numaralandırılması Python 3000’e ili¸kin PEP’ler PEP 3000 ile ba¸lar. args) fonksiyonunu f(*args) sekline g s s g ¸ dönü¸türebilecektir.

Yani bu araç yukarıdaki gibi bir apply fonksiyonu gördü˘ ünde. Sürümü yayınlama vakti geldi˘ inde 2.0 için ayrı tar dosyaları (veya sürümler için g hangi ar¸ivleme biçimini kullanıyorsanız onu) hazırlayın.0 g g kaynak kodunun düzenlenmesi tavsiye edilmez (yani 2. s Çıktıyı elle düzenlemeyin! 5. Neredeyse tam kapsamlı. s Yukarıda anılan ve anılmayan konulara ili¸kin taslak seklindeki üst-PEP’ler ise daha da makbule s ¸ geçecektir! 29. Python 3000 Python 2 üzerinde yapılmı¸ nispeten s g s s orta düzeyli bir iyile¸tirme çalı¸ması oldu˘ u için dili ba¸tan a¸a˘ ı yeniden yazmaya kalkı¸s s g s s g s mazsak çok sey kazanırız. Ben bir yandan da sıfırdan gerçekleme çalı¸malarına giri¸ilmesine ¸ s s kar¸ı de˘ ilim. E˘ er sorunla kar¸ıla¸ırsanız. g Python 2. s s 29.0 için Sürüm Takvimi) . Not: Geçi¸ sürecine ili¸kin konuları ayrıntılı olarak tarif eden bir üst-PEP’e ihtiyacımız var. s Programınızın 2. s s 6. Python 2 kod tabanından evrilecektir.6’ya aktarın.6 Gerçekleme Dili (Implementation) Python 3000 C dilinde gerçeklenecek.0 sürümü altında test edin. 4.6 ve 3.7 Üst-Katkılar Bu PEP için yapılacak ilave metin önerileri.6 sürümü için verece˘ iniz deste˘ i salt bakım seviyesine getirene kadar 3. yeni sürüm.6 ve 3.8 Kaynaklar [1] subversion test alanında (sandbox) bulunan 2to3 aracı [2] Joel on Software: Katiyen Yapmamanız Gereken Seyler. 3. Projenizi Python 2. Bölüm I ¸ [3] PEP 361 (Python 2. yazarı tarafından memnuniyetle kar¸ılanacaktır. ama benim kendi çabalarım en iyi bildi˘ im dile ve gerçeklemeye yönelik olacaks g g tır. bunun o bildi˘ imiz eski gömülü g g fonksiyon oldu˘ unu varsayacaktır. düzeltmeleri kaynak kodunun 2.0 sürümlerini birlikte desteklemesi gereken bir proje için önerilen geli¸tirme s modeli a¸a˘ ıdaki gibidir: s g 0.6 sürümü üzerinde yapın ve g s s 3. Dönü¸türülmü¸ kaynak kodunu 3. kusursuz birim testleri hazırlayın. Uyarı kalmayıncaya kadar test edin ve kodu düzenleyin. Bu kaynak kodunu 3. ba¸tan a¸a˘ ı yeniden yazmanın tehlikeleri hakkındaki (Joel Spolsky[2] ile pays s s g la¸tı˘ ım) görü¸lerimden kaynaklanmaktadır. Py3k uyarı kipini açın. 1. 2.6 kodunu bakım dalına aktaraca˘ ınız g ana kadar).0 sürümünün sözdizimine dönü¸türmek için 2to3 aracını kullanın. Bu yakla¸ım. 29. g 7. basama˘ a geri dönün.6 ve 3.

9 Telif Hakkı Bu belge kamuya açılmı¸tır.29. s .

OpenOffice API’sine eri¸erek ofis bile¸enlerini yönetebilirler. kendilerine özgü bir UNO köprüsü (UNO bridge) kullanarak OpenOffice’nin UNO bile¸enlerine ve dolayısıyla OpenOffice’nin API’sine ers i¸ebilirler. Ço˘ u kimsenin bildi˘ i gibi. Farklı programlama dilleri. Su anda kullanılabilecek olan UNO köprüleri söyle listelenebilir: s ¸ ¸ • Uno/Binary • Uno/CLI • Uno/Cpp • Uno/Delphi • Uno/Java • Uno/OLE • Uno/PyUno • Uno/Remote • Perl Uno 420 .BÖLÜM 30 Python ve OpenOffice Not: Bu makale henüz taslak halindedir. OpenOffice hem GNU/Linux’ta hem de Windows’ta çalı¸as biliyor. Özellikle GNU/Linux kullanıcıları... Calc ve öbür ofis bile¸enlerini yönetmek. evirip çevirmek. Zamanla bu makale içindeki bilgiler geli¸tirilecek ve s buraya yeni bilgiler de eklenecektir. g g s g OpenOffice. s s API’ye eri¸ebilmek için “UNO” (Universal Network Objects — Evrensel A˘ Nesneleri) adlı bile¸en s g s modelinden faydalanıyoruz.. Yani farklı programlama dilg g lerini kullanan programcılar (örne˘ in C++. düzenlemek s veya de˘ i¸tirmek için programcılara oldukça geli¸mi¸ bir API (uygulama programlama arayüzü) gs s s sunuyor. OpenOffice API’sinin özelli˘ i dilden ba˘ ımsız olmasıdır. Java. E˘ er bu makaleye katkıda bulunmak veya makalede bulg du˘ unuz hataları bildirmek isterseniz kistihza [at] yahoo [nokta] com adresinden bana ula¸ag s bilirsiniz. Python. OLE prog gramcıları). JavaScript. Python’u g s g kullanarak OpenOffice belgelerini nasıl yönetebilece˘ imizi ö˘ renmeye çalı¸aca˘ ız. OpenOffice’yi Windows kullanıcılarına nazaran çok daha yakından tanır. Writer.. Biz bu bölümde OpenOffice ve Python’u nasıl ba˘ da¸tırabilece˘ imizi. CLI. StarBasic. Microsoft firmasının özgür olmayan ofis paketine alternatif olarak bilgisayarlarımızda kullanabiliyoruz. OpenOffice’nin GNU/Linux’taki birincil ve en geli¸mi¸ s s ofis paketi olmasından ötürü. Sun Microsystems firmasının etkin deste˘ iyle geli¸tirilen OpenOfg g g s fice adlı bir özgür yazılımı.

˙ g Isminden de anla¸ılaca˘ ı gibi.6’ya uygun sürümü kurulacaktır. kendi paket yöneticileri aracılı˘ ıyla a¸a˘ ıda anlattıklarıma benzer i¸lemleri gerçekg s g s le¸tirebilirler.. “python-uno”. PyUno’nun Python 2. Acaba PyUno paketinin tam adı s neymi¸? s aptitude search uno Bu komut bize suna benzer bir çıktı verir: ¸ plasma-widget-fortunoid python-uno python2.6 ile uyumlu olan sürümünü g kuracaktır..6-uno uno-libs3 uno-libs3-dbg unoconv Burada “python-uno” ve “python2.. Ancak ço˘ u durumda en iyi yol s gs s g “python-uno” adlı paketi kurmak olacaktır. g s GNU/Linux PyUno.6-uno” g paketini kurarsanız. listede “Uno/PyUno” da var. O halde isterseniz bu yazılımın sistemimize nasıl kurulaca˘ ını g inceleyelim ilk i¸ olarak. bilgisayarımıza PyUno’nun Python 2. g s O yüzden ben bu yazıda PyUno’nun Ubuntu üzerine nasıl kurulaca˘ ını anlataca˘ ım. g ¸ E˘ er yukarıdaki komut bir hata mesajı veriyorsa okumaya devam edin.1 PyUno’nun Kurulumu Daha önce de dedi˘ imiz gibi.• Tcl Uno Gördü˘ ünüz gibi. Bu i¸lemin nasıl yapılaca˘ ını GNU/Linux ve Windows için ayrı ayrı s s g inceleyece˘ iz. Python s g ile OpenOffice’nin bile¸en modeli arasında ba˘ lantı kurabilmemizi sa˘ lıyor. g s . Dolayısıyla “python-uno” ve “python2.. PyUno s g OpenOffice ile birlikte geldi˘ i için. “python-uno” paketi ise. PyUno’nun kurulu olup olmadı˘ ını denetlemek için Python’un etkile¸imli kabu˘ unda su komutu g s g ¸ verebilirsiniz: >>> import uno E˘ er hiçbir sey olmadan bir alt satıra geçiliyorsa. O yüzden PyUno’yu bilgisayarınıza kurmak için herhangi bir i¸lem yapmanıza gerek yok. Ba¸ka GNU/Linux da˘ ıtımlarını kulg g s g lananlar. PyUno modülü sisteminizde kurulu demektir. Su an itibariyle Ubuntu Jaunty Jackalope‘deki en yeni resmi Python sürümü ¸ 2. s Önce Ubuntu paketleri arasında küçük bir ara¸tırma yapalım. bu köprü. muhtemelen bu i¸lemi yapmak zorunda kalmayacaksınız.. O halde hemen bu paketi sistemimize kuralım: sudo apt-get install python-uno Bu komut. Tabii siz bu yazıyı okurken Ubuntu’da i¸ler de˘ i¸mi¸ olabilir. g Benim kullandı˘ ım i¸letim sistemi Ubuntu Jaunty Jackalope. s g g 30. OpenOffice ile birlikte gelen bir modüldür. E˘ er sisteminizde OpenOffice kurulu ise PyUno s g da kuruludur.6 oldu˘ u için.. PyUno adlı paketi bilgisayarımıza kuracaktır. E˘ er “python2.6-uno” bugün itibariyle aynı paketleri kurar. Önce GNU/Linux’tan ba¸layalım... Python ve OpenOffice’yi birlikte kullanabilmek için PyUno adlı g bir yazılıma ihtiyacımız olacak. sistemdeki en yeni resmi Python sürümü hangisiyse bilgisayarınıza ona uygun olan PyUno paketini kuracaktır.6-uno” adlı iki farklı paket görüyoruz. Ancak ba¸ta da dedi˘ imiz gibi.

.port=2002. Bu sayede Python’la yaptı˘ ımız i¸lemg s lerin OpenOffice tarafından algılanmasını sa˘ layaca˘ ız.host=0. Bunu konsola yazmadan önce su sorunu çözmemiz g ¸ gerek: Yukarıdaki parametre içinde gördü˘ ümüz ”. Unix kabu˘ ug g g nun bize sorun çıkarmaması için yukarıdaki parametreyi tırnak içine almamız yeterlidir. g Bu parametre hakkında kısa bir bilgi almak için konsolda su komutu verebilirsiniz: ¸ soffice -h Bu komutun çıktısı içinde su satırları göreceksiniz: ¸ -accept=<accept-string> Specify an UNO connect-string to create an UNO acceptor through which other programs can connect to access the API Buradan anladı˘ ımıza göre. Bu komutu alıp oldu˘ u gibi kullanamıyoruz. ba¸ka programların OpenOffice API’sine g s ba˘ lanmak için kullanabilece˘ i bir “ba˘ lantı kabul etme mekanizması” (ba¸ka deyi¸le bir “UNO g g g s s alıcısı”) olu¸turulmasını sa˘ lıyor. E˘ er kurulum a¸amasını ba¸arıyla geçtiysek emin adımlarla yolumuza devam edebiliriz.. Wins g dows bölümünde GNU/Linux kullanıcılarının i¸ine yarayacak bilgiler de yer alıyor.org/ adresinden indirebilirsiniz. Yani komutumuzu söyle yazaca˘ ız (Bu arada.urp. yukarıdaki komut OpenOffice’yle ba˘ lantı kurmamızı sa˘ layamayacaktır. g g Bu i¸lemi sırasıyla GNU/Linux’ta ve Windows’ta nasıl yapaca˘ ımızı görelim.openoffice. Bu arada..Microsoft Windows Microsoft Windows i¸letim sisteminde de PyUno paketi OpenOffice kurulumu ile birlikte geliyor. hangi i¸letim sistemini kuls s lanıyor olursanız olun hem GNU/Linux hem de Windows açıklamalarını okumalısınız. s g Yine yukarıdaki kısa bilgiden anlıyoruz ki. OpenOffice’yi ise http://www.. a¸a˘ ıda s g s g anlatacaklarımı “GNU/Linux” ve “Microsoft” diye ayırmı¸ olsam da. g s s 30. yani UNO aracılı˘ ıyla s g g OpenOffice API’sine ba˘ lanmamızı sa˘ layacak bilgileri içeren bir karakter dizisi de belirg g lememiz gerekiyor.. s Dolayısıyla e˘ er sisteminizde OpenOffice kurulu ise ba¸ka herhangi bir sey kurmanıza gerek g s ¸ yok..2 OpenOffice’yi mode) Dinleme Kipinde Açmak (listening Python’u kullanarak OpenOffice ile herhangi bir i¸lem yapabilmek için atmamız gereken ilk s adım OpenOffice’yi “dinleme kipinde” açmak olmalıdır. Çünkü GNU/Linux bölümünde Windows kullanıcılarının da i¸ine yarayacak bilgiler bulundu˘ u gibi. “-accept” parametresi. OpenOffice API’sine ili¸kin resmi kılavuzun söyledi˘ ine göre bu i¸lemi yapabilmek için OpenOfs g s fice’yi su sekilde ba¸latmamız gerekiyor: ¸ ¸ s soffice -accept=socket..” i¸aretini Unix kabu˘ unun farklı algılamasından g s g ötürü. OpenOffice API’sine ba˘ lanmada kullanaca˘ ımız g g kabul mekanizmasını olu¸turabilmek için bir “UNO ba˘ lantı dizisi”.. s GNU/Linux OpenOffice’yi dinleme kipinde açabilmek için “-accept” adlı bir parametreden faydalanaca˘ ız. bu komutu vermeden önce sistemde hiçbir OpenOf¸ g fice belgesinin açık olmamasına dikkat ediyoruz) .

bunu önemsemeyin.. OpenOffice.port=2002. “OpenOffice’ye 2002 portu üzerinden bir soket ba˘ lang tısı gerçekle¸tirerek Uno Uzak Ba˘ lantı Protokolü (URP) aracılı˘ ıyla OpenOffice’nin bizi dinles g g meye almasını sa˘ ladık”. Ama önce Windows kullanıcılarının durumunu bir gözden geçirelim.” komug tunu.. Bu parametreye “0” veya “localhost” de˘ erlerini verebiliriz." Dilerseniz bu komuttaki parametreleri teker teker incelemeye çalı¸alım: s soffice: Bu ifadenin ne i¸e yaradı˘ ını biliyoruz. sistemimizde hiçbir OpenOffice belgesinin açık olmadı˘ ından emin olmamız g gerekiyor. Bu arada. g Bu noktada. e˘ er bu komutu verdikten sonra “unable to get gail verg g sion number” gibi bir hata alırsanız...urp. g g “2002” portunu kullandık. OpenOffice ile ba˘ lantıyı hangi port üzerinden gerçekle¸tireg s ce˘ imizi belirtmemizi sa˘ lıyor. OpenOffice’ye ba˘ lanırken kullanaca˘ ımız ba˘ lantı tipini gösg g g teriyor. g s socket: Bu ifade.port=2002. Simdi s I¸ g ¸ Ba¸lat>Run” yolunu takip ederek “cmd” komutunu veriyoruz ve Windows’un komut satırına s ula¸ıyoruz. Ayrıca Windows’ta saat simgesinin yanına yerle¸en “OpenOffice QuickStarter” uygus . Bu dizinin içinde “program” adlı bir ba¸ka dizin daha göreceksiniz. “soket”. s g Kısacası yukarıdaki komut yardımıyla. Ancak bu komutu verdikten sonra e˘ er “Could not find a Java Runtime Environment” gibi bir hata mesajı alıyorsanız su komut g ¸ yardımıyla gerekli paketi sisteminize kurmalısınız: sudo apt-get install openoffice.soffice -accept="socket.. urp: Bu ifade.exe” dosyasının bulundu˘ u dizin burasıdır. Bu parameg s tre temel olarak.. varsayılan olarak hiç bir g ba˘ lantı giri¸imini kabul etmez. Microsoft Windows Windows kullananlar. OpenOffice’nin dinleyece˘ i konak sistemin adını veya IP nug marasını gösteriyor. Windows’ta OpenOffice programı g “C:\Program Files\OpenOffice 3” dizini altında bulunur. yukarıda GNU/Linux kullanıcılarının verdi˘ i “soffice -accept. müsait olan bütün a˘ arayüzleri üzerinden dinleme i¸lemi gerçekg g s le¸tirilmesini sa˘ lar. OpenOffice’nin kurulu oldu˘ u dizin içinde verecek. resmi kılavuzun önerisine uyarak. OpenOffice’nin kendisine gelen ba˘ lantı giri¸imlerini kabul g s etmesini sa˘ lıyor. Bu terim Türkçe’de “Uno Uzak Ba˘ lantı Protokolü” anlamına gelir ve kurulacak ba˘ lantının hangi g g protokol üzerinden gerçekle¸tirilece˘ ini ifade eder. Orada önce su komutu vererek “C:\Program Files\OpenOffice 3\program” dizinine s ¸ ula¸ıyoruz: s cd C:\Program Files\OpenOffice.. Biz burada. Yukarıdaki komutta “host=0” yerine “host=localhost” da s g yazabiliriz. Sistemimizdeki OpenOffice’yi s g çalı¸tırmamızı sa˘ layan dosyanın adı “soffice”dir.org 3\program E˘ er sizdeki OpenOffice dizini farklıysa. sunucu g ve istemci arasında çift yönlü ba˘ lantı kurmamızı sa˘ layan bir mekanizmadır.. yukarıdaki komutu ona göre düzenlemeniz gerekiyor.. ˙ste “soffice. g g host: Bu parametre. port: Bu parametre. güvenlik gerekçesiyle. Biz burada bir “soket ba˘ lantısı” kurmayı deniyoruz.. Bu belgeyi kapatmadan yolumuza devam edelim. s g -accept: Bu parametrenin ne oldu˘ unu da biraz önce görmü¸tük.. g “0” de˘ eri.host=0.urp.org-java-common ‘soffice -accept=”socket.. “Uno Remote Protocol” teriminin kısaltmasıdır.”‘ komutu verildikten sonra bo¸ bir OpenOfs fice Writer belgesi açılacaktır.host=0.

.host=localhost. g GNU/Linux Öncelikle Python’un etkile¸imli kabu˘ unu ba¸latıyoruz: s g s python Gayet güzel.lamasının da kapalı olması lazım.urp.port=2002. -nofirstwizard Buradaki “-nofirstwizard” parametresi OpenOffice’nin do˘ rudan bo¸ bir metin belgesi açmasını g s sa˘ layacaktır. Bu parametre sayesinde OpenOffice’nin “ne tür bir belge açmak istersiniz?” g sorusunu sormamasını sa˘ lıyoruz. Simdi ¸ ise Python aracılı˘ ıyla OpenOffice’ye ba˘ lanmayı deneyece˘ iz..host=localhost.urp.port=2002. s Yukarıdaki komuta ek olarak bazı ba¸ka parametreler de verebilirsiniz. E˘ er ne tür bir belge açmak istedi˘ inizi g g soran bir ekranla kar¸ıla¸ırsanız “Text Document” (veya “Bo¸ Belge”) seçene˘ ini i¸aretleyerek s s s g s bo¸ bir metin belgesi açın. E˘ er kapalı de˘ ilse bu uygulamayı da kapatıp su komutu g g ¸ veriyoruz: soffice -accept=socket.” satırını tırnak içine almamıza gerek olmadı˘ ına da dikkatinizi çekmek isterim.. Verece˘ iniz bu parames g treler OpenOffice programının açılı¸ seklini ekleyecektir: s¸ soffice -accept=socket.. açılı¸ ekranını göstermeden açılacaktır. Bu. Ayrıca Wing dows’tayken “socket. g ˘ 30. Komutta “host=0” yazmak Windows’ta OpenOffice ile ba˘ lantı kuramamamıza sebep olabiliyor.port=2002. Bu kog mutu Windows’ta verirken “host=0” yerine “host=localhost” yazıyoruz.. Yine sırasıyla GNU/Linux ve g g g Microsoft kullanıcılarının ne yapması gerekti˘ ini anlataca˘ ız. E˘ er ne açılı¸ ekranı s g s ne de “ne tür belge?” ekranı görmek isterseniz yukarıdaki iki parametreyi birlikte de kullanabilirsiniz: soffice -accept=socket.3 OpenOffice’ye Baglanmak Bir önceki adımda OpenOffice’yi dinleme kipinde açtık.port=2002. o halde hemen “uno” modülünü içe aktaralım: s >>> import uno Böylece “uno” modülünün bütün nimetlerinden faydalanabilece˘ iz.urp. g Bu arada.host=localhost. g .urp..host=localhost..host=localhost. yukarıdaki komutların GNU/Linux’takinden biraz farklı oldu˘ una dikkat edin... Madem i¸imiz Uno ile. her iki bölümü de dikkatle okumanın zararını de˘ il faydasını görürsünüz. atmamız gereken ilk adımdı. g E˘ er OpenOffice’nin. -nologo OpenOffice’yi bu parametrelerle birlikte çalı¸tırdı˘ ınızda OpenOffice’nin her zamankinden bis g raz daha hızlı açıldı˘ ını göreceksiniz. -nologo Böylece OpenOffice programı... Bu komutu verdikten sonra OpenOffice açılacaktır.port=2002. ilk açılırken kar¸ımıza çıkan açılı¸ ekranını (splashscreen) da görmek isg s s temiyorsak yukarıdaki komutu su sekilde de verebiliriz: ¸ ¸ soffice -accept=socket. -nofirstwizard.. Tabii hangi i¸letim sistemini kulg g s lanırsanız kullanın.urp.

bridge. en ba¸ta “soffice -accept.UnoUrlResolver". ˙ g Ilk parametre “UnoUrlResolver”. g Simdi gelelim yukarıda sıralanan a¸amaları gerçek hayata aktarmaya. Bu yüzden komutumuzu “yerel. "com.. s ¸ Burada “createInstanceWithContext()” metodunun iki parametre aldı˘ ına dikkat edin.sun. yani bu s ¸ ¸ s g ba˘ lamı yerel ortamımızda kullanılabilir hale getirmektir.createInstanceWithContext( ..” seklinde yazabildik.sun.. OpenOffice’ye nasıl ba˘ lanaca˘ ımızı inceleyece˘ iz. Bunların ne oldu˘ unu biraz sonra açıklayaca˘ ız: g g g • Önce “uno” modülünü içe aktarıyoruz. s g • “Servis Yöneticisi” yardımıyla OpenOffice ba˘ lantı servisini çalı¸tırıyoruz. “uno” modülünün “getg s ComponentContext()” adlı metodu yardımıyla gerçekle¸tirece˘ iz: s g >>> uno. yani bütün bile¸enlerin bir arada bulundu˘ u ortamı kendi çalı¸ma alanımıza s g s g s