AİLE ÇİZ TESTİ

GİRİŞ Aile çiz testinin temel amacı, çocuğun ailesi ile olan çatışmalarını açığa çıkarmak, aileyi nasıl algıladığını ve kendisini aile içinde nerede gördüğünü öğrenmek ve bu konuda sıkıntısı olan çocuklarla birebir ilgilenmektir. Yapılan bu araştırma biri 5 ve diğeri 9 yaşında olan iki kız çocuğuna uygulanmıştır. Aşağıda aile çiz testinin tanımı, kim tarafında geliştirildiği, test materyalleri, kuramsal açıklamaları, uygulama için gerekli eğitimin niteliği,nerelerde ne amaçla kimlere uygulandığı, uygulanması, testin yorumlama kriterleri ve çizdirilmiş olan resimlerin yorumları yapılmıştır. ALT BAŞLIKLAR 1) TESTİN TANITIMI a) Kim tarafından geliştirildiği: Aile çiz testi, Mavrice Porot tarafından geliştirilen ve psikanalatik verilere dayanan projektif bir resim testidir. b) Test materyalleri: Kağıt, kalem, silgi ve boya kalemlerinden oluşur. c) Uygulanması için gerekli eğitimin niteliği: Uygulanması özel bir uzmanlık gerektirmektedir. d) Nerelerde ne amaçla kimlere uygulandığı: Aile çiz testi bu eğitimi alan kişi tarafından çocuğun ailesi ile olan çatışmalarını açığa çıkarmak, aileyi nasıl algıladığını ve kendisini aile içinde nerede gördüğünü öğrenmek ve bu konuda sıkıntısı olan çocuklarla birebir ilgilenmek amacı ile okullarda uygulanabilmektedir. 2) KURAMSAL TEMELLER Çocuk Resminin Kısa bir Tarihçesi Çocuk sanatına olan ilginin 1885-1920 yılları arasında oldukça fazla olduğu bilinmektedir. Bu dönemde birçok değişik ülkede kendiliğinden çizilmiş olan çocuk resimlerini biriktirme, onları betimleme ve sınıflandırma çalışmaları görülmüştür. Çocuk resmiyle ilgili yapılan ilk araştırmaların elde etmiş olduğu en büyük başarı, çocuk resminin gelişim aşamalarını temel alarak sınıflandırma girişimidir. Kerschensteiner (1905) Almanya’daki okul çocuklarının binlerce resmi üzerinde yaptığı inceleme sonunda yaşları da göz önünde bulundurarak üç temel kategoriye ulaşmıştır. Rouma (1913) okul çocuklarının resimlerini zaman içinde incelemiş ve insan figürünün resmedilmesinde birbirinden farklı 10 evre belirlemiştir. Bu ilk sınıflandırmaların en önemlisi Luquet (1913, 1927) tarafında yapılmıştır. Luquet’in 5 gelişim evresinden oluşan sınıflandırmasının önemi, kısmen birleştirici bir kuramı içermesinden, kısmen de Piaget’in daha sonraki çalışmalarını etkilemesindendir. 1940’tan sonra çocuk resimlerine karşı yeni bir ilgi doğmaya başladı. Bu ilgi, çocukların resimlerine, duygularını ve güdülerini yansıttıkları varsayımından kaynaklanmaktaydı. 1951’li yıllarda ise testlere olan ilginin artmasına paralel olarak çocuğun çiziminin onun zihinsel ve duygusal durumuyla ne ölçüde ilişkili olduğu araştırılmaya başlandı. Özellikle son 15 içerisinde çizimler, bilişsel süreçlerin bir ürünü olarak bilgi-işleme temelinde deneysel yöntemlerle incelenebilmiştir. Çocuk Resmine İlişkin Görüşler Çocuğun dünyasında resmin diğer sanat etkinliklerinden daha özel bir yeri vardır. Bu konuda uzmanlar farklı değerlendirmeler ve tanımlamalar yapmışlardır. Çocukların bu etkinlikten aldıkları doyumu çocuk resmi ile ilgili pek çok kuram farklı biçimlerde açıklamaktadır. Ancak resmin yapılma nedenleriyle ilgili ayrıntılı incelemelerde bulunan ve

Dolto Marette. 1948). Resimdeki içerik yaşanmış bir deneyimi yansıtır. 1966) her resim sembolik bir bilmece olarak öznenin duygusal halini. Luquet’in ‘Saf karalama’. çocukların çizimlerini daha ilk yaşlarından itibaren ele alarak. Çocukların ilgi çekici temel biçimlerin resimlerini çizdiklerini savunmuştur. nesnelerin simgelenmesinden başka düşüncelerin ve duyguların açıklanış şeklidir. Çocuk bazı çizimlerinde objenin kendisini değil. ‘Yorumlu karalama’. oyunu açıklamaya çalışan kuramları kullanarak cevap vermeye çalışmıştır. sembolik yansımasını resmetmektedir.araştırmalar uzman sayısı oldukça azdır. Projektif yaklaşımlar: Çocuk resmini kliniksel yansıtmacı yaklaşımlarla açıklayan kuramların temelinde psiko-analatik kuram gelir. Ona göre çizimler. ‘Zihinsel gerçekçilik’. Kellogg çocuğun sanatsal gelişimini üç temal dönem doğrultusunda incelemektedir. Luquet (1927). ‘Başarısız gerçekçilik’. Çizimi sembolik oyun ve zihinsel imgelerle açıklar. 1) Anlamsız. Sembolik yaklaşımlar: Gibson(1979) çizimin algının kaydedilmesi süreci olduğunu. ii. çocukların çizimlerini zihinsel kavramlarla açıklarken. Psiko-analatik kuramın resim yapma güdülenmesine (motivasyon) bakış açılarından biri de. kişiliğin derinliklerini anlatan sembolleri ortaya çıkarmak demektir. gelişimci yaklaşımlarda ağır basmaktadır. yan yana çizdiği iki daireden biri için ‘baş’ diğeri için ‘vücut’ derken aslında birbirinin eşi olan bu dairelere iki ayrı anlam yüklemektedir. Geleneksel görüşlerin bir kısmı.H. resmin tehlikeli olabilecek ve bastırılmış olarak tanımlayabileceğimiz duyguların zararsızca dökülebileceği bir ‘güvenlik süpabı’ görevini yaptığı düşüncesidir. semboller olarak yorumlandığı üzerinde durmuştur. zihinsel imgenin kağıt üzerine yansıması olarak görmektedir. Lowenfeld ise kendini sanatla ifade etmenin en büyük bir tatmin sağladığını ve bunun resim yapmanın en önemli nedeni olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca doğuştan gelen ve evrensel olan bir ‘görsel düzenin’ varlığından bahsetmiştir. . ‘Görsel gerçekçilik ‘ adını verdiği bu gelişme evreleri klasik bir nitelik taşımaktadır. Sanatsal (Artistik) yaklaşımlar: Kellogg(1970) çocuğun resimden aldığı zevki ‘motor’ ve ‘görsel’ zevk olarak ikiye ayırmıştır. retinal görüntünün bir kopyası olmadığının bilinmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Çocuk resmine kuramsal açıdan bakan görüşler şöyle özetlenebilir: i. Çocuğun realist olmaktan çok simgeselliğini vurgulayan Sully gibi Goodman’a göre de bazı çizimler tamamen simgeseldirler.Pignon. çocuk resimleri aracılığıyla onlarda işlenebilecek gelişim evrelerinden söz etmiştir. Piaget’in resim ve zihinsel gelişmeyle ilgili görüşleri. basit karalamalar dönemi 2) Belirgin şekiller dönemi 3) Anlamlı şekiller dönemi iiii. mekanın kullanılış biçiminde. karakteri ya da zekayı yansıtan bir yapıt değil. G. Gelişimsel yaklaşımlar: Bu yaklaşım çocuğun neden çizdiği sorusuna. görsel ve duygusal deneyimlerin çocuğu tatmin edecek biçimde sembolize edilmesi olarak söylemiştir. iii. Resimler. bir kısmı da güdülere ve çizimim duyguları ifade eden yönüne ağırlık vermektedir. O. çocuğun dünyayı gelişen bir biçimde zihninde temsil ettiği yolundaki kuramında kullanmıştır. bilinçaltında yatan istek ve duyguların resimde saklanmış biçimde de olsa anlatıldığı. Resmi. Selfe (1983) çizimin amacının. görünür içeriğinden başka bir anlam araştırmak. Goodman bir resmi oluşturan işaretlerin dilde. çizilen her objede. (F. Marett’e göre. Bir resmi çözümlemek demek. resimde rastlantı yoktur. Gardner (1980) çizimin sebebini duyguları ifade etmek olduğunu açıklamıştır. onun bilinçdışı hareket etme ya da cevap verme biçimini ifade eder. aynı zamanda geçmişteki ya da şimdiki yaşanmış öğeleri içeren tam bir kişiliğin yansımasıdır. Resim yalnızca yapısal tipi. (E. ancak algının. Resmin bastırılmış duyguların arıtılmasını (katarsis) sağlayabileceğini söylemektedir.

Resimleri beğenmeme . Resimlerde ağırlık kırmızı renkse iddiacılığı ve saldırganlığı temsil eder. 3) UYGULAMASI: Çocuklara Pastel boya ve çizgisiz kağıt verilir .turuncu. aşırı hassasiyet ve kendini ifade güçlüğü görülür.portreler. Çocuklar yer çizgisi kullanırlar. tren rayı vb... Resimde mekansal ilişki vardır.. Mutlu resimlerde genelde sarı renk.. üzüntülü resimlerde genelde kahverengi renk daha ağırlıktadır.. Kız çocukları daha çok bebek resmi. kağıtta yer alan kişilerin adlandırılması denekten istenir. Unutulmamalıdır ki çocuk hangi rengi seviyorsa .gibi sıcak renkleri seçen çocuklar sevecen.. baskıcı aile ortamında yetişen iddiacı.. Resim bitene kadar hiçbir yorum yapılmaz ve resim yorumlama anahtarı ile yorum aile ile görüştükten sonra yapılır . Yakın çevrede gördüğü objelerin orantılarını. mırıldanmalar. Altı yaş çocuğunun yaptığı resimler de artık yavaş yavaş konuda vardır. 4) TESTİN UYGULANMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSULAR: Tüm test süresince denek dikkatle gözlenir.gerçek duygularını bastıran . 3-ŞEMATİK DÖNEM (7-9) YAŞLAR ARASI: Resimler daha belirgin ve ayrıntılıdır.işbirlikçi.. yorumcunun objektif görüş sahibi olmasını gerektirir.. Resimler perspektiftir.çekingen. anlamlı davranışlar.. Resim yapmak için gerekli olanaklar verilen çocuğa.güçlükle kontrol edilen.uyumsuz. Beş yaşındaki çocuğunun yaptığı insan ve evler daha belirgin olmaktadır.. Yüz hatlarını belirleyebilir.uçak. ilgi ve deneyimlerini sembolize ve ifade edebileceği resimler üretmenin çocuğu tatmin ettiği görüşünde birleşmişlerdir.boyutlarını ve derinliklerini çizgileriyle yansıtmaya çalışır. Örneğin ev çizimlerinde evin içindeki eşyalarında çiziliyor olması gibi. Yer çizgisi çocuğun kendisi ve çevresiyle olan ilişkinin boyutunu temsil eder. Zaman kısıtlanmamıştır..yeşil.. Bu dönemde kuşbakışı resim çizimleri ağırlıktadır. 5-DOĞALCILIK DÖNEMİ(12-14)YAŞLAR ARASI: Nesneler orantılıdır.uyumlu. Aileyi oluşturan bireylerin kağıda dökülüş sırası belirlenir.erkek çocukları ise araba. İnsan çiz değince baş ve ayakları olan insan çizebilirler.”Ailenin resmini çiz. RENKLERİN ANLAMLARI (4-7) YAŞ ARASI: Dört beş yaşlarındaki çocuklar genelde renk ayrımı yapmadan resmi boyarlar.çizerler. 5) TESTİN YORUMLANMASI: Testin yorumlanması fazla karmaşık değildir.gemi.mavi. Resim konularında kızlar ve erkekler arasında farklılıklar gözlemlenir. çocukları temsil edebilir..kahverengi gibi soğuk renkleri seçen çocuklar.resimlerde ağırlık o renge doğrudur. 2-ŞEMA ÖNCESİ DÖNEM(4-7)YAŞ: Üç yaş çocuğu tipik yuvarlak kafa çizebilir. Resimler daha gerçekçidir.” talimatı verilir..dir.elbiseler. Renkleri ise en iyi şekilde kullanırlar. Çizim anında resme ve resimdeki kişilere ilişkin söylediği sözler . Çocuğa dilediği gibi çalışma özgürlüğü tanınır. Resimlerde yer zemini çizgisi mevcuttur. Resimlerde saydamlık da vardır. 4-GERÇEKÇİLİK DÖNEMİ (9-12)YAŞLAR ARASI: Bu dönemde resimlerde daha ayrıntılı çizimler ve gerçekçi bir yaklaşım görülür. Dört yaş çocuğu kolları ve bacakları olan çöp adam çizebilirler.dir. Ancak tüm projektif testlerde olduğu gibi. Çizimin bitiminde. Pembe.Bu görüşlerden de anlaşılacağı gibi otoriteler. Resimler daha çok oyun amaçlıdır.. Bu yaşlarda ana ve ara renkleri öğrenebilirler. Siyah. kendisine fark ettirilmeden kağıda geçirilir..sarı. Elde . Çizgiler. ÇOCUK RESİMLERİNDE GELİŞİM AŞAMALARI 1-KARALAMA DÖNEMİ (1-4) YAŞ: Çocuklar bu yaşlar arasında gelişi güzel çizimler yaparlar. İlk bakışta resmin ne olduğu kolaylıkla anlaşıla bilinir .

Bazen bir üçüncü sıra oluşturulur ki . bireylerin çocuk için taşıdığı önemi belirleyen bir değer taşır. Kompartlanmaştırma. Kendilerini dışlanmış hisseden çocukların resimlerinde çoğu zaman çocuğun kendini grubun dışında bıraktığı görülür. arka planda bulunurlar. Anne Baba Figürünü Abartarak Çizme . Bütün bunlardan başka. Buna karşın. ana-babasından araya bir eşya yerleştirerek sıyırır. psikolojik(ruhsal) alan gereksinmesiyle de ifade edilebilir. Yalıtlanmışlık duyguları ayrıca uzaklıkla. Çirkin boyanan veya boyanmadan bırakılanlar daha az bir öneme ve değere sahiptirler çocuk gözünde. Boya kalemlerinin kullanılış biçimi de. Çocuk çoğunlukla. genellikle sayfanın en sağına yerleştirilir. Aile bireyleri normal olarak gerçekte sahip oldukları boy orantılarıyla resimde yer almalıdırlar. Kimi kere bunları aile boy orantısında uymayacak şekilde küçülterek. sayfanın en arkasına atar. ailenin bir üyesinin diğerinden ayrılmasını gösteren bir kavramdır. çocuğa uzaklık ve yakınlıklarıyla da önem kazanırlar. Kimi kere sayfaya yerleştirme işi karışık bir sıra izler. bu özellikler bilincinde olmaksızın dışa vurulur. bu durumda çocuk kendisini. bazen de resme kompartmanlaştırma şeklinde yansır. 2. Bu özelliklerin yorumlanması. Ailede sağlıklı iletişim ortamına sahip olmayan çocuk resminde anne baba çocuk figürü yerine “anne. KİŞİLİK VE YAKIN ÇEVRE ÖZELLİKLERİNE GÖRE ÇOCUK RESMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ BAŞKALARIYLA İLİŞKİNİN BİR GÖSTERGESİ OLARAK RESİM 1. Çocuğun aile içinde kendine verdiği yer de büyük anlam taşır. İletişimin sağlıklı olmaması. bu daha çok kalabalık aileye sahip çocukların resimlerinde görülür. yüzeysel yapının. deneğin en çok değer verdiği kişi olarak kabul edilir. bunlar çocuğun duygu ve tutumlarını simgesel olarak anlatır. Çatışmayı güçlendirecek başka bir bulgu yoksa bu bir ressamın yaptığı resme kendini katmayışındaki objektivizm olarak kabullenilmelidir. aynı sembolik değerler açısından yoruma tabi tutulur. kollarını bacaklarını eksik bırakır. Bu iletişim eksikliğini ve yalıtılmışlık duygularını ifade eder. Aile üyelerinin resmini çizerken. Kişiler. kesin bir yargıya varmadan önce genel bir değerlendirme yapılmalıdır. her zaman ailesi ile çatıştığı anlamına gelmez. kağıda çiziliş sırası da. çocuğun kendinin resimde bulunmayışı. ya da iki yatay dizi içinde sıralanırlar. böylece çerçeveyle sınırlanan her bir üye bir kutu içinde yerleştirilmiş olur.altta kalan daha büyük gerçekliğin örtüsünden başka bir şey olmadığına inanan uzman için büyük önem taşır. Aile içindeki iletişim yetersizliği bazen de aile konulu bir resimde aile bireylerinin çizilmemesi şeklinde ifade edilebilir. ya bir. Kimi kere ise çok çirkin çizer veya bazı öğelerini. Yargıya varabilmek için konu üzerinde derinlemesine araştırma yapmak gerekir. Resimde özenle boyanan kişi.İletişim Kopukluğu Yakın çevre ilişkilerini konu alan resimlerde açıkça ifade edilen şeylerin ötesinde çizimlerin öyle biçim ve içerik özellikleri vardır ki. baba ve çocuk” sözlerini yazmakla bu durumu ifade edebilir. Böyle durumlarda resimlerin yapılış sırasını belirlemek önem taşır. Çatışma eğer çok büyükse ona resimde hiç yer vermeyebilir. Bu aynı zamanda bir onur basamağı sayılabilir. Çocuğun aile içinde en çok değer verdiği kişiler en ön sıralarda yer alırlar. aile içinde kendine örnek aldığı kişiyi ilk olarak ve genellikle sayfanın en soluna çizer. Kalabalık ailelerde en son olarak çizilen kişi. Çocuk aile içinde çatıştığı kişileri değişik biçimlerde dışa vurur. Aile resimlerinde yer alan bireyler. İkinci derecede önem taşıyanlar ise. Bu çoğu kez çocuk için en az değer taşıyan aile bireyidir.edilen sonuçlar tekrar tekrar gözden geçirilmeli.

değişik yaşlardaki çocukları farklı biçimlerde etkilemektedir. Çocuk tüm aile bireylerinin gözlerini belli bir yöne doğru çizip. 3. 4. çocuk ailenin tüm bireylerini resmetmesine karşın kendine yer vermeyebilir. kendi gözlerini ise ilgi odağı olan kardeşine yönelterek kıskançlık duygusunu ifade edebilir. gelişim özelliğine. resimlerinde içinde bulundukları ortamdaki mutsuzluklarıyla özlemlerini dile getirmeye çalışırlar. bedensel büyüklüğü ne olursa olsun genellikle diğer aile bireylerine oranla daha büyük çizilir. Bu nedenle yorumun doğru yapılabilmesi.Baskın nitelikteki anne ya da baba . aynı zamanda onların düşünce yapılarıyla kendi aralarında ve yetişkinlerle olan ilişkilerindeki problemleri çözme biçimlerini de yansıtır. Ya da çocuk kendisini anne ve babasıyla çizmesine karşılık kardeşlerini çizmeyebilir. . Parçalanmış aileden gelen çocuklar yaş düzeyine. Anne babanın ayrılması sonucu çocuklarda görülen kısa süreli etkiler şöyle özetlenebilir. Yitirilen Babayı Konu Alan Resimler Ölmüş babayı temsil eden figürdeki gözler ve ağzın ailenin diğer üyelerinkinden farklı resmedilebilir. Kardeş İlişkileri ve Kardeş Kıskançlığı Kardeşin varlığını kabul etmeme ya da kardeş kıskançlığını dile getiren resimlerde. Ancak bazı durumlarda anne figürünü özenle çizmesi ona duyulan hayranlığından da kaynaklanabilir.bunalım 6-10 yaşlarındaki Çocuklarda görüntüsü Öğrenme problemleri Anne babaya karşı öfkeli ve düşmanca tavırlar Anne baba tarafından unutulma endişesi Cinsellik ve bağımsızlık konularında olgunlaşmamış ergenlik ilgileri Düşük okul başarısı Özellikle matematikte düşük başarı Düşük zeka bölümü Anne babaya karşı geliştirilen öfkeli ve düşmence Daha önceki ilkel davranış biçimlerine geri dönüş Aşırı ilgi ve yardım isteği Anne baba ayrılığında çocuğun kendini suçlaması Güvensizliğin başlaması. anne babanın kendisine gösterdiği zaman ve ilgiye koşut olarak farklı şekillerde etkilenirler.Parçalanmış Aileden Gelen Çocukların Resimleri Resim bize sadece çocuklar hakkında birtakım bilgiler vermekle kalmaz.Parçalanmış aile ortamı. kendini büyük çizerek ağabeyi ile rekabetine ilişkin duygularını dile getirebilir. YAKIN ÇEVRE ÖZELLİKLERİNİN YANSIMASI OLARAK RESİM 1. ÇOCUĞUN YAŞI ÇOCUĞUN TEPKİLERİ Okul Öncesi Dönem Çocuklarında azalma. aileyle ilgili ayrıntılı bilgi edinilmesine büyük ölçüde bağlıdır. Parçalanmış aileden gelen çocuklar. Çocuk ağabeyini küçük.benlik saygısında Ergenlik dönemindeki tavırlar Gençlerde Bunalım görüntüsü Düşük okul başarısı Özellikle matematikte düşük başarı Utanma Gelecekteki ekonomik durumlarının kötüleşeceğinden endişelenme.

yalın bir anlatım aracı olan resmim önemi büyüktür. sıkıntı. Yorumlama ilkelerinin geçerliği ile ilgili olarak yapılan çalışmalarda bu durum desteklenmemiştir. Aile İçindeki Baskıyı Dile Getiren Resimler Bu resimlerde çocuk sürekli dayak yediği anne ya da babasının sol elini daha uzun çizebilir. Resim etkinliğinin aynı zamanda sözsüz dili oluşturması ve bu yolla anlatımın kolay olması. Çocuklar resim çizmeyi kendi kendilerine. Tek resimden yola çıkarak yapacağımız bir değerlendirme bize hatalı sonuç verebilir. Çocuk aile resmi olarak bir kendisini bir de boş bir insan figürünü resmederek yalnızlığını ve problemini dile getirebilir.öğretmenlerinden veya arkadaşlarından öğrenebilirler.cinsiyetini.içinde yaşadığı psikolojik sosyo-kültürel ve ekonomik durum. 2.Serbest konu verdiğimizde çocuğun çizmiş olduğu resimdeki tema da çok önemlidir.Sağlıksız ve Huzursuz Aile Ortamını Yansıtan Resimler Çocuk aile bireylerinin tümünü kağıt içinde küçücük bir mekana siyah renkle resmederek .diğer önemli özellikleri de göz önünde bulundurulmalıdır.okul başarısını. Resim çizmede öğretmen faktörü de önemlidir. Unutulmamalıdır ki. .dikkat etmemiz gereken bazı önemli noktalar bulunmaktadır. yorumların kişiden kişiye değişebilmesi geçerlik ve güvenilirliğinden söz edilmesini güçleştirmektedir. GEÇERLİK GÜVENİLİRLİK: Aile resmi çiz testinin standart bir test formunun bulunmaması. Resim değerlendirmesine başlamadan önce çocuğun genel tutum ve davranışlarını . ailesinin genel özelliklerini.Parçalanmış aileden gelen çocuklar.ailede kaçıncı çocuk olduğunu varsa uyum ve davranış sorununun türünü.çocuk hakkındaki genel izlenim ve görünüm . ÇOCUK RESİMLERİNİN GENEL OLARAK YORUMLANMASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR Çocuğun bize kendisini yansıtması ve olaylar hakkında duygu ve düşüncelerini ifade etmesinde.arkadaşlarıyla kardeşleriyle ilişkileri. içinde bulunduğu mutsuz ortamı ifade etmeye çalışabilir.okul ve aile içi ilişkileri çocuğun yaşını. Çocuk resimlerini yorumlarken .ailelerinden. aşırı hareketlilik gibi davranış bozukluğu gösterebilirler. yorumlayana göre değişkenlik gösterebilir. Konu seçimi yapmadan 'Hadi bakalım bize bir resim çiz' dediğimizde . huzursuzluk belirtileri. Tikler.huzursuzluk. Genel olarak araştırmacılar çizim testlerinin kullanımına şüpheyle bakmaktadırlar. resim değerlendirilmesi projektif bir tekniktir. 3. Resim aynı zamanda öğrenilen bir davranıştır. ev içinde anneye yönelik saldırganlık gibi davranış bozuklukları gözlenebilir.Yorumlar. Bazı deneklerin artistik becerilerinin sonucu etkilediği düşünülmektedir.çocuk ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda içinde yaşadığı psikolojik duruma ve hayal gücünün de etkisiyle resim çizebilir. yaşı ve kişilik özellikleri nedeniyle sözlü iletişim kurmakta güçlük çeken çocukları tanımada da önemli bir teşhis aracı olmasını sağlamaktadır. Çocuğun diğer resimlerine de dikkat etmeli ve toplu bir değerlendirme yapılmalıdır. dışkı kaçırma.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful