AİLE ÇİZ TESTİ

GİRİŞ Aile çiz testinin temel amacı, çocuğun ailesi ile olan çatışmalarını açığa çıkarmak, aileyi nasıl algıladığını ve kendisini aile içinde nerede gördüğünü öğrenmek ve bu konuda sıkıntısı olan çocuklarla birebir ilgilenmektir. Yapılan bu araştırma biri 5 ve diğeri 9 yaşında olan iki kız çocuğuna uygulanmıştır. Aşağıda aile çiz testinin tanımı, kim tarafında geliştirildiği, test materyalleri, kuramsal açıklamaları, uygulama için gerekli eğitimin niteliği,nerelerde ne amaçla kimlere uygulandığı, uygulanması, testin yorumlama kriterleri ve çizdirilmiş olan resimlerin yorumları yapılmıştır. ALT BAŞLIKLAR 1) TESTİN TANITIMI a) Kim tarafından geliştirildiği: Aile çiz testi, Mavrice Porot tarafından geliştirilen ve psikanalatik verilere dayanan projektif bir resim testidir. b) Test materyalleri: Kağıt, kalem, silgi ve boya kalemlerinden oluşur. c) Uygulanması için gerekli eğitimin niteliği: Uygulanması özel bir uzmanlık gerektirmektedir. d) Nerelerde ne amaçla kimlere uygulandığı: Aile çiz testi bu eğitimi alan kişi tarafından çocuğun ailesi ile olan çatışmalarını açığa çıkarmak, aileyi nasıl algıladığını ve kendisini aile içinde nerede gördüğünü öğrenmek ve bu konuda sıkıntısı olan çocuklarla birebir ilgilenmek amacı ile okullarda uygulanabilmektedir. 2) KURAMSAL TEMELLER Çocuk Resminin Kısa bir Tarihçesi Çocuk sanatına olan ilginin 1885-1920 yılları arasında oldukça fazla olduğu bilinmektedir. Bu dönemde birçok değişik ülkede kendiliğinden çizilmiş olan çocuk resimlerini biriktirme, onları betimleme ve sınıflandırma çalışmaları görülmüştür. Çocuk resmiyle ilgili yapılan ilk araştırmaların elde etmiş olduğu en büyük başarı, çocuk resminin gelişim aşamalarını temel alarak sınıflandırma girişimidir. Kerschensteiner (1905) Almanya’daki okul çocuklarının binlerce resmi üzerinde yaptığı inceleme sonunda yaşları da göz önünde bulundurarak üç temel kategoriye ulaşmıştır. Rouma (1913) okul çocuklarının resimlerini zaman içinde incelemiş ve insan figürünün resmedilmesinde birbirinden farklı 10 evre belirlemiştir. Bu ilk sınıflandırmaların en önemlisi Luquet (1913, 1927) tarafında yapılmıştır. Luquet’in 5 gelişim evresinden oluşan sınıflandırmasının önemi, kısmen birleştirici bir kuramı içermesinden, kısmen de Piaget’in daha sonraki çalışmalarını etkilemesindendir. 1940’tan sonra çocuk resimlerine karşı yeni bir ilgi doğmaya başladı. Bu ilgi, çocukların resimlerine, duygularını ve güdülerini yansıttıkları varsayımından kaynaklanmaktaydı. 1951’li yıllarda ise testlere olan ilginin artmasına paralel olarak çocuğun çiziminin onun zihinsel ve duygusal durumuyla ne ölçüde ilişkili olduğu araştırılmaya başlandı. Özellikle son 15 içerisinde çizimler, bilişsel süreçlerin bir ürünü olarak bilgi-işleme temelinde deneysel yöntemlerle incelenebilmiştir. Çocuk Resmine İlişkin Görüşler Çocuğun dünyasında resmin diğer sanat etkinliklerinden daha özel bir yeri vardır. Bu konuda uzmanlar farklı değerlendirmeler ve tanımlamalar yapmışlardır. Çocukların bu etkinlikten aldıkları doyumu çocuk resmi ile ilgili pek çok kuram farklı biçimlerde açıklamaktadır. Ancak resmin yapılma nedenleriyle ilgili ayrıntılı incelemelerde bulunan ve

Çizimi sembolik oyun ve zihinsel imgelerle açıklar. resimde rastlantı yoktur. iii. gelişimci yaklaşımlarda ağır basmaktadır. mekanın kullanılış biçiminde. Gardner (1980) çizimin sebebini duyguları ifade etmek olduğunu açıklamıştır. retinal görüntünün bir kopyası olmadığının bilinmesi gerektiğini ileri sürmüştür. kişiliğin derinliklerini anlatan sembolleri ortaya çıkarmak demektir.Dolto Marette. bilinçaltında yatan istek ve duyguların resimde saklanmış biçimde de olsa anlatıldığı. resmin tehlikeli olabilecek ve bastırılmış olarak tanımlayabileceğimiz duyguların zararsızca dökülebileceği bir ‘güvenlik süpabı’ görevini yaptığı düşüncesidir. ancak algının. Geleneksel görüşlerin bir kısmı. görünür içeriğinden başka bir anlam araştırmak. Resmin bastırılmış duyguların arıtılmasını (katarsis) sağlayabileceğini söylemektedir. ‘Görsel gerçekçilik ‘ adını verdiği bu gelişme evreleri klasik bir nitelik taşımaktadır. G. görsel ve duygusal deneyimlerin çocuğu tatmin edecek biçimde sembolize edilmesi olarak söylemiştir. Psiko-analatik kuramın resim yapma güdülenmesine (motivasyon) bakış açılarından biri de. Luquet’in ‘Saf karalama’. (F. Projektif yaklaşımlar: Çocuk resmini kliniksel yansıtmacı yaklaşımlarla açıklayan kuramların temelinde psiko-analatik kuram gelir. çocukların çizimlerini zihinsel kavramlarla açıklarken. Sanatsal (Artistik) yaklaşımlar: Kellogg(1970) çocuğun resimden aldığı zevki ‘motor’ ve ‘görsel’ zevk olarak ikiye ayırmıştır. çocuk resimleri aracılığıyla onlarda işlenebilecek gelişim evrelerinden söz etmiştir. O. nesnelerin simgelenmesinden başka düşüncelerin ve duyguların açıklanış şeklidir. 1) Anlamsız. semboller olarak yorumlandığı üzerinde durmuştur. karakteri ya da zekayı yansıtan bir yapıt değil. Resim yalnızca yapısal tipi.araştırmalar uzman sayısı oldukça azdır. Selfe (1983) çizimin amacının. Sembolik yaklaşımlar: Gibson(1979) çizimin algının kaydedilmesi süreci olduğunu. (E. Çocuk resmine kuramsal açıdan bakan görüşler şöyle özetlenebilir: i. bir kısmı da güdülere ve çizimim duyguları ifade eden yönüne ağırlık vermektedir. basit karalamalar dönemi 2) Belirgin şekiller dönemi 3) Anlamlı şekiller dönemi iiii. Gelişimsel yaklaşımlar: Bu yaklaşım çocuğun neden çizdiği sorusuna. Çocuğun realist olmaktan çok simgeselliğini vurgulayan Sully gibi Goodman’a göre de bazı çizimler tamamen simgeseldirler. ‘Başarısız gerçekçilik’. Ayrıca doğuştan gelen ve evrensel olan bir ‘görsel düzenin’ varlığından bahsetmiştir. Goodman bir resmi oluşturan işaretlerin dilde. oyunu açıklamaya çalışan kuramları kullanarak cevap vermeye çalışmıştır. Marett’e göre. 1966) her resim sembolik bir bilmece olarak öznenin duygusal halini. Piaget’in resim ve zihinsel gelişmeyle ilgili görüşleri. sembolik yansımasını resmetmektedir. zihinsel imgenin kağıt üzerine yansıması olarak görmektedir. Resimler.Pignon. . ii. ‘Zihinsel gerçekçilik’. çocuğun dünyayı gelişen bir biçimde zihninde temsil ettiği yolundaki kuramında kullanmıştır. Ona göre çizimler. Kellogg çocuğun sanatsal gelişimini üç temal dönem doğrultusunda incelemektedir. Lowenfeld ise kendini sanatla ifade etmenin en büyük bir tatmin sağladığını ve bunun resim yapmanın en önemli nedeni olduğunu ifade etmiştir. Bir resmi çözümlemek demek. ‘Yorumlu karalama’. Luquet (1927). Resmi. aynı zamanda geçmişteki ya da şimdiki yaşanmış öğeleri içeren tam bir kişiliğin yansımasıdır. yan yana çizdiği iki daireden biri için ‘baş’ diğeri için ‘vücut’ derken aslında birbirinin eşi olan bu dairelere iki ayrı anlam yüklemektedir. çizilen her objede.H. onun bilinçdışı hareket etme ya da cevap verme biçimini ifade eder. çocukların çizimlerini daha ilk yaşlarından itibaren ele alarak. Çocukların ilgi çekici temel biçimlerin resimlerini çizdiklerini savunmuştur. 1948). Resimdeki içerik yaşanmış bir deneyimi yansıtır. Çocuk bazı çizimlerinde objenin kendisini değil.

Resimler daha gerçekçidir.uçak.gerçek duygularını bastıran ..işbirlikçi. Unutulmamalıdır ki çocuk hangi rengi seviyorsa .Bu görüşlerden de anlaşılacağı gibi otoriteler.dir. Çizim anında resme ve resimdeki kişilere ilişkin söylediği sözler . Ancak tüm projektif testlerde olduğu gibi.dir. Çocuğa dilediği gibi çalışma özgürlüğü tanınır. 4) TESTİN UYGULANMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSULAR: Tüm test süresince denek dikkatle gözlenir. Bu yaşlarda ana ve ara renkleri öğrenebilirler. Dört yaş çocuğu kolları ve bacakları olan çöp adam çizebilirler. Elde . Örneğin ev çizimlerinde evin içindeki eşyalarında çiziliyor olması gibi.portreler. RENKLERİN ANLAMLARI (4-7) YAŞ ARASI: Dört beş yaşlarındaki çocuklar genelde renk ayrımı yapmadan resmi boyarlar. kendisine fark ettirilmeden kağıda geçirilir. Resim konularında kızlar ve erkekler arasında farklılıklar gözlemlenir. aşırı hassasiyet ve kendini ifade güçlüğü görülür.sarı... Bu dönemde kuşbakışı resim çizimleri ağırlıktadır. İnsan çiz değince baş ve ayakları olan insan çizebilirler. Beş yaşındaki çocuğunun yaptığı insan ve evler daha belirgin olmaktadır.çekingen..” talimatı verilir. ilgi ve deneyimlerini sembolize ve ifade edebileceği resimler üretmenin çocuğu tatmin ettiği görüşünde birleşmişlerdir. Çizgiler.gibi sıcak renkleri seçen çocuklar sevecen.gemi.. mırıldanmalar... Altı yaş çocuğunun yaptığı resimler de artık yavaş yavaş konuda vardır.erkek çocukları ise araba. Çizimin bitiminde. Aileyi oluşturan bireylerin kağıda dökülüş sırası belirlenir. tren rayı vb. çocukları temsil edebilir.. anlamlı davranışlar. Kız çocukları daha çok bebek resmi.resimlerde ağırlık o renge doğrudur. 5) TESTİN YORUMLANMASI: Testin yorumlanması fazla karmaşık değildir.güçlükle kontrol edilen. üzüntülü resimlerde genelde kahverengi renk daha ağırlıktadır. Zaman kısıtlanmamıştır. 2-ŞEMA ÖNCESİ DÖNEM(4-7)YAŞ: Üç yaş çocuğu tipik yuvarlak kafa çizebilir..yeşil. Yüz hatlarını belirleyebilir... İlk bakışta resmin ne olduğu kolaylıkla anlaşıla bilinir . Renkleri ise en iyi şekilde kullanırlar.. Resimler daha çok oyun amaçlıdır. Pembe.. 4-GERÇEKÇİLİK DÖNEMİ (9-12)YAŞLAR ARASI: Bu dönemde resimlerde daha ayrıntılı çizimler ve gerçekçi bir yaklaşım görülür. Resimde mekansal ilişki vardır.çizerler.. kağıtta yer alan kişilerin adlandırılması denekten istenir. Resimlerde ağırlık kırmızı renkse iddiacılığı ve saldırganlığı temsil eder.kahverengi gibi soğuk renkleri seçen çocuklar. Resimleri beğenmeme ... Resim yapmak için gerekli olanaklar verilen çocuğa. Resimlerde yer zemini çizgisi mevcuttur.uyumlu.boyutlarını ve derinliklerini çizgileriyle yansıtmaya çalışır. Resimler perspektiftir. Yakın çevrede gördüğü objelerin orantılarını. Siyah. 5-DOĞALCILIK DÖNEMİ(12-14)YAŞLAR ARASI: Nesneler orantılıdır. baskıcı aile ortamında yetişen iddiacı. ÇOCUK RESİMLERİNDE GELİŞİM AŞAMALARI 1-KARALAMA DÖNEMİ (1-4) YAŞ: Çocuklar bu yaşlar arasında gelişi güzel çizimler yaparlar.mavi. Resim bitene kadar hiçbir yorum yapılmaz ve resim yorumlama anahtarı ile yorum aile ile görüştükten sonra yapılır . Çocuklar yer çizgisi kullanırlar.turuncu.uyumsuz. Resimlerde saydamlık da vardır.”Ailenin resmini çiz. yorumcunun objektif görüş sahibi olmasını gerektirir. 3) UYGULAMASI: Çocuklara Pastel boya ve çizgisiz kağıt verilir . Yer çizgisi çocuğun kendisi ve çevresiyle olan ilişkinin boyutunu temsil eder. Mutlu resimlerde genelde sarı renk. 3-ŞEMATİK DÖNEM (7-9) YAŞLAR ARASI: Resimler daha belirgin ve ayrıntılıdır.elbiseler..

Çatışma eğer çok büyükse ona resimde hiç yer vermeyebilir. Çocuk çoğunlukla. İletişimin sağlıklı olmaması. bazen de resme kompartmanlaştırma şeklinde yansır. Aile resimlerinde yer alan bireyler. Çocuğun aile içinde kendine verdiği yer de büyük anlam taşır. Aile üyelerinin resmini çizerken. Ailede sağlıklı iletişim ortamına sahip olmayan çocuk resminde anne baba çocuk figürü yerine “anne. arka planda bulunurlar. Çatışmayı güçlendirecek başka bir bulgu yoksa bu bir ressamın yaptığı resme kendini katmayışındaki objektivizm olarak kabullenilmelidir. Yalıtlanmışlık duyguları ayrıca uzaklıkla. Buna karşın. Böyle durumlarda resimlerin yapılış sırasını belirlemek önem taşır. Aile bireyleri normal olarak gerçekte sahip oldukları boy orantılarıyla resimde yer almalıdırlar. bu daha çok kalabalık aileye sahip çocukların resimlerinde görülür. Kompartlanmaştırma. bu durumda çocuk kendisini. Kendilerini dışlanmış hisseden çocukların resimlerinde çoğu zaman çocuğun kendini grubun dışında bıraktığı görülür. baba ve çocuk” sözlerini yazmakla bu durumu ifade edebilir. Kimi kere bunları aile boy orantısında uymayacak şekilde küçülterek. çocuğun kendinin resimde bulunmayışı. yüzeysel yapının. Bu çoğu kez çocuk için en az değer taşıyan aile bireyidir. Resimde özenle boyanan kişi. 2. bunlar çocuğun duygu ve tutumlarını simgesel olarak anlatır. psikolojik(ruhsal) alan gereksinmesiyle de ifade edilebilir. çocuğa uzaklık ve yakınlıklarıyla da önem kazanırlar. ya da iki yatay dizi içinde sıralanırlar. bu özellikler bilincinde olmaksızın dışa vurulur. Bu iletişim eksikliğini ve yalıtılmışlık duygularını ifade eder. kesin bir yargıya varmadan önce genel bir değerlendirme yapılmalıdır. KİŞİLİK VE YAKIN ÇEVRE ÖZELLİKLERİNE GÖRE ÇOCUK RESMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ BAŞKALARIYLA İLİŞKİNİN BİR GÖSTERGESİ OLARAK RESİM 1. Yargıya varabilmek için konu üzerinde derinlemesine araştırma yapmak gerekir. Bu özelliklerin yorumlanması. Kişiler. Bu aynı zamanda bir onur basamağı sayılabilir.İletişim Kopukluğu Yakın çevre ilişkilerini konu alan resimlerde açıkça ifade edilen şeylerin ötesinde çizimlerin öyle biçim ve içerik özellikleri vardır ki. ya bir. kağıda çiziliş sırası da. ana-babasından araya bir eşya yerleştirerek sıyırır. aynı sembolik değerler açısından yoruma tabi tutulur. Çirkin boyanan veya boyanmadan bırakılanlar daha az bir öneme ve değere sahiptirler çocuk gözünde.altta kalan daha büyük gerçekliğin örtüsünden başka bir şey olmadığına inanan uzman için büyük önem taşır. Boya kalemlerinin kullanılış biçimi de. Çocuk aile içinde çatıştığı kişileri değişik biçimlerde dışa vurur. sayfanın en arkasına atar. İkinci derecede önem taşıyanlar ise. Kimi kere sayfaya yerleştirme işi karışık bir sıra izler. Çocuğun aile içinde en çok değer verdiği kişiler en ön sıralarda yer alırlar. Aile içindeki iletişim yetersizliği bazen de aile konulu bir resimde aile bireylerinin çizilmemesi şeklinde ifade edilebilir. aile içinde kendine örnek aldığı kişiyi ilk olarak ve genellikle sayfanın en soluna çizer. her zaman ailesi ile çatıştığı anlamına gelmez. böylece çerçeveyle sınırlanan her bir üye bir kutu içinde yerleştirilmiş olur. bireylerin çocuk için taşıdığı önemi belirleyen bir değer taşır. kollarını bacaklarını eksik bırakır. Kalabalık ailelerde en son olarak çizilen kişi. genellikle sayfanın en sağına yerleştirilir. deneğin en çok değer verdiği kişi olarak kabul edilir. Bütün bunlardan başka. Bazen bir üçüncü sıra oluşturulur ki . ailenin bir üyesinin diğerinden ayrılmasını gösteren bir kavramdır.edilen sonuçlar tekrar tekrar gözden geçirilmeli. Kimi kere ise çok çirkin çizer veya bazı öğelerini. Anne Baba Figürünü Abartarak Çizme .

Çocuk ağabeyini küçük. 3. kendi gözlerini ise ilgi odağı olan kardeşine yönelterek kıskançlık duygusunu ifade edebilir. Anne babanın ayrılması sonucu çocuklarda görülen kısa süreli etkiler şöyle özetlenebilir. Ancak bazı durumlarda anne figürünü özenle çizmesi ona duyulan hayranlığından da kaynaklanabilir. resimlerinde içinde bulundukları ortamdaki mutsuzluklarıyla özlemlerini dile getirmeye çalışırlar. Bu nedenle yorumun doğru yapılabilmesi. çocuk ailenin tüm bireylerini resmetmesine karşın kendine yer vermeyebilir. 4. . aileyle ilgili ayrıntılı bilgi edinilmesine büyük ölçüde bağlıdır. kendini büyük çizerek ağabeyi ile rekabetine ilişkin duygularını dile getirebilir. Parçalanmış aileden gelen çocuklar yaş düzeyine. ÇOCUĞUN YAŞI ÇOCUĞUN TEPKİLERİ Okul Öncesi Dönem Çocuklarında azalma.Parçalanmış aile ortamı.bunalım 6-10 yaşlarındaki Çocuklarda görüntüsü Öğrenme problemleri Anne babaya karşı öfkeli ve düşmanca tavırlar Anne baba tarafından unutulma endişesi Cinsellik ve bağımsızlık konularında olgunlaşmamış ergenlik ilgileri Düşük okul başarısı Özellikle matematikte düşük başarı Düşük zeka bölümü Anne babaya karşı geliştirilen öfkeli ve düşmence Daha önceki ilkel davranış biçimlerine geri dönüş Aşırı ilgi ve yardım isteği Anne baba ayrılığında çocuğun kendini suçlaması Güvensizliğin başlaması. gelişim özelliğine.benlik saygısında Ergenlik dönemindeki tavırlar Gençlerde Bunalım görüntüsü Düşük okul başarısı Özellikle matematikte düşük başarı Utanma Gelecekteki ekonomik durumlarının kötüleşeceğinden endişelenme. Parçalanmış aileden gelen çocuklar. değişik yaşlardaki çocukları farklı biçimlerde etkilemektedir. YAKIN ÇEVRE ÖZELLİKLERİNİN YANSIMASI OLARAK RESİM 1. Çocuk tüm aile bireylerinin gözlerini belli bir yöne doğru çizip. aynı zamanda onların düşünce yapılarıyla kendi aralarında ve yetişkinlerle olan ilişkilerindeki problemleri çözme biçimlerini de yansıtır.Baskın nitelikteki anne ya da baba . Kardeş İlişkileri ve Kardeş Kıskançlığı Kardeşin varlığını kabul etmeme ya da kardeş kıskançlığını dile getiren resimlerde. bedensel büyüklüğü ne olursa olsun genellikle diğer aile bireylerine oranla daha büyük çizilir. Ya da çocuk kendisini anne ve babasıyla çizmesine karşılık kardeşlerini çizmeyebilir. Yitirilen Babayı Konu Alan Resimler Ölmüş babayı temsil eden figürdeki gözler ve ağzın ailenin diğer üyelerinkinden farklı resmedilebilir. anne babanın kendisine gösterdiği zaman ve ilgiye koşut olarak farklı şekillerde etkilenirler.Parçalanmış Aileden Gelen Çocukların Resimleri Resim bize sadece çocuklar hakkında birtakım bilgiler vermekle kalmaz.

aşırı hareketlilik gibi davranış bozukluğu gösterebilirler.Serbest konu verdiğimizde çocuğun çizmiş olduğu resimdeki tema da çok önemlidir.içinde yaşadığı psikolojik sosyo-kültürel ve ekonomik durum.Parçalanmış aileden gelen çocuklar. içinde bulunduğu mutsuz ortamı ifade etmeye çalışabilir.ailede kaçıncı çocuk olduğunu varsa uyum ve davranış sorununun türünü. Çocuk aile resmi olarak bir kendisini bir de boş bir insan figürünü resmederek yalnızlığını ve problemini dile getirebilir.öğretmenlerinden veya arkadaşlarından öğrenebilirler. dışkı kaçırma. Resim aynı zamanda öğrenilen bir davranıştır. Çocuğun diğer resimlerine de dikkat etmeli ve toplu bir değerlendirme yapılmalıdır. huzursuzluk belirtileri.yalın bir anlatım aracı olan resmim önemi büyüktür. 2.diğer önemli özellikleri de göz önünde bulundurulmalıdır. Genel olarak araştırmacılar çizim testlerinin kullanımına şüpheyle bakmaktadırlar.huzursuzluk.okul ve aile içi ilişkileri çocuğun yaşını.Sağlıksız ve Huzursuz Aile Ortamını Yansıtan Resimler Çocuk aile bireylerinin tümünü kağıt içinde küçücük bir mekana siyah renkle resmederek . Resim değerlendirmesine başlamadan önce çocuğun genel tutum ve davranışlarını .çocuk hakkındaki genel izlenim ve görünüm .arkadaşlarıyla kardeşleriyle ilişkileri.cinsiyetini. Tikler. . yaşı ve kişilik özellikleri nedeniyle sözlü iletişim kurmakta güçlük çeken çocukları tanımada da önemli bir teşhis aracı olmasını sağlamaktadır. Çocuk resimlerini yorumlarken . GEÇERLİK GÜVENİLİRLİK: Aile resmi çiz testinin standart bir test formunun bulunmaması. yorumlayana göre değişkenlik gösterebilir.Yorumlar. Resim etkinliğinin aynı zamanda sözsüz dili oluşturması ve bu yolla anlatımın kolay olması. Çocuklar resim çizmeyi kendi kendilerine. Resim çizmede öğretmen faktörü de önemlidir. Unutulmamalıdır ki. Bazı deneklerin artistik becerilerinin sonucu etkilediği düşünülmektedir.çocuk ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda içinde yaşadığı psikolojik duruma ve hayal gücünün de etkisiyle resim çizebilir. Aile İçindeki Baskıyı Dile Getiren Resimler Bu resimlerde çocuk sürekli dayak yediği anne ya da babasının sol elini daha uzun çizebilir. ÇOCUK RESİMLERİNİN GENEL OLARAK YORUMLANMASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR Çocuğun bize kendisini yansıtması ve olaylar hakkında duygu ve düşüncelerini ifade etmesinde.okul başarısını.ailelerinden. ev içinde anneye yönelik saldırganlık gibi davranış bozuklukları gözlenebilir.dikkat etmemiz gereken bazı önemli noktalar bulunmaktadır. Konu seçimi yapmadan 'Hadi bakalım bize bir resim çiz' dediğimizde . Yorumlama ilkelerinin geçerliği ile ilgili olarak yapılan çalışmalarda bu durum desteklenmemiştir. Tek resimden yola çıkarak yapacağımız bir değerlendirme bize hatalı sonuç verebilir. yorumların kişiden kişiye değişebilmesi geçerlik ve güvenilirliğinden söz edilmesini güçleştirmektedir. sıkıntı. ailesinin genel özelliklerini. resim değerlendirilmesi projektif bir tekniktir. 3.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful