P. 1
Vesaik Mukabili Ödeme Gazi Hukuk Dergisi

Vesaik Mukabili Ödeme Gazi Hukuk Dergisi

|Views: 102|Likes:
Yayınlayan: ofpetek

More info:

Published by: ofpetek on Oct 21, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/30/2012

pdf

text

original

ULUSLARARASI TİCARETTE VESAİK MUKABİLİ ÖDEME YÖNTEMİ

Şengül AL KILIÇ*
Özet Uluslararası ticarette sık kullanılan ödeme yöntemlerinden biri olan vesaik mukabili ödeme yöntemi, ihracatçı ile ithalatçı arasında yapılan anlaşma uyarınca, ihracatçının malları gümrüğe göndermesi işlemi ile başlar. Malları temsil eden vesaik, ihracatçı tarafından gönderi bankasına; gönderi bankası tarafından da ithalatçıya ulaştırılır. İthalatçının malların bedelini ödemesi ya da ihracatçının düzenlediği poliçeyi kabul etmesi karşılığında, belgeler kendisine teslim edilir. İthalatçı bu belgeler sayesinde malları gümrükten çekme imkânına sahip olur. Vesaik mukabili ödeme işlemi, taraflarca açık ya da zımni olarak kararlaştırılması ve ulusal hukukun emredici kurallarına aykırı olmaması şartı ile MTO (Milletlerarası Ticaret Odası) tarafından hazırlanan 522 sayılı Broşür çerçevesinde gerçekleştirilir. Anahtar Kelimeler: Ödeme yöntemi, Vesaik, Poliçe, Amir, Gönderi Bankası, Tahsil/İbraz Bankası, Muhatap, 522 sayılı Broşür. METHOD OF PAYMENT AGAINST DOCUMENTS (COLLECTIONS) IN INTERNATIONAL TRADE Abstract Document against payment, as one of the most usual payment methods in international commerce, commences with exporter’s sending the goods to custom in respect of the agreement between the exporter and the importer. The document representing the goods ought to be sent from exporter to importer by the remitting bank. In consideration of importer to pay the cost and approve of the policy, the documents will be delivered to him. By the virtue of these documents, importer could enable to clear goods from custom. Document against payment is carried out pursuant to the 522 numbered brochure prepared by the ICC (International Chamber of Commerce), on behalf of being agreed by the parties apparently or implicitly and not being contrary to the national mandatory rules. Key Words: payment methods, documents, bill of exchange, drawer, remitting bank, collecting bank, presenting bank, drawee, 522 numbered brochure.
*

Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi.

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

1

Şengül AL KILIÇ

GİRİŞ Gelişen dünya, küreselleşmenin etkisi ve daha fazla gelir elde etme arzusu ile birlikte tacirler, ticari faaliyetlerini ülke sınırlarını aşan nitelikte, uluslararası alanda devam ettirme eğiliminde olmaktadırlar. Ancak uluslararası ticaretteki belki de en önemli sıkıntılardan birisi, tarafların birbirlerini tanımaması; çoğu zaman birbirlerine güven duymamasıdır. Uluslararası ticarette, taraflar arasında yapılan anlaşma gereğince tarafların birbirlerinden beklentileri, ihracatçının malları zamanında ve niteliklerine uygun olarak göndermesi; ithalatçının ise, bu mallara tekabül eden ve sözleşmede kararlaştırılan bedeli zamanında ve tam olarak ödemesidir. Uluslararası ticaretin sağlıklı bir şekilde işleyebilmesi ve yapılan anlaşma neticesinde tarafların bekledikleri menfaatlerin sağlanabilmesi, ancak taraflar sözleşme gereğince üzerlerine düşen yükümlülükleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirirse mümkün olabilir. Uluslararası ticaretin en önemli konularından birisini, ödeme aşaması oluşturmaktadır. Uluslararası ticarette, ihraç edilen mal bedellerinin, kolay, süratli, düşük maliyetli ve güvenli bir şekilde ihracatçıya ulaştırılması amacıyla çeşitli ödeme yöntemleri uygulanmaktadır. Ödeme yönteminin, mal bedelinin malın satıcısına ödenmesinde kullanılan yöntem olarak tanımlanması mümkündür1. İhracat bedellerinin yurda getirilmesinde kullanılan ödeme yöntemleri; peşin ödeme, alıcı firma prefinansmanı, kabul kredili ödeme2, mal mukabili ödeme, vesaik mukabili ödeme, akreditifli ödeme ve teminat mektubu ile ödeme şeklinde sıralamak mümkündür. Çalışmamızın konusunu teşkil eden vesaik mukabili ödeme, uygulamada sıklıkla karşılaşılan ödeme yöntemlerinden birisini oluşturmaktadır. Çalışmamızda, vesaik mukabili ödeme kavramı üzerinde durulacak, ödeme yöntemindeki taraflar, bu ödeme yöntemine uygulanacak olan hükümler, vesaik mukabili ödeme yönteminin türleri, sistemin işleyişi, taraflar açısından avantaj ve dezavantajları, bankaların hukuki sorumlulukları açıklanmaya çalışılacaktır.

1

2

Hayrettin YÜCEL, İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme, İGEME (İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi), Ağustos 1999, s. 1; Arif TAŞPINAR, İhracatta Pratik Bilgilerİhracatta Peşin Ödeme, İGEME, Eylül 1990, s. 1. Ancak doktrinde YÜCEL, “kabul kredili ödeme, prefinansman ve peşin ödeme”nin dış ticaretin finansmanı ile ilgili kavramlar olduğunu belirtmekte ve bunların ödeme şeklini değil; zamanını belirten ifadeler olduğunu belirtmektedir. Bkz. YÜCEL, s. 1.

2

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi

I. Terim Sorunu ve Genel Olarak Vesaik Mukabili Ödeme Kavramı “Belge karşılığı ödeme” veya Türk hukuku uygulamasındaki adı ile “vesaik mukabili ödeme (cash against documents/documentary collections/ bill of exchange)” terim anlamı itibari ile bankanın ithalatçıdan mal bedelini tahsil etmesi ya da gelecek bir tarihte tahsil etmek üzere vadeli bir poliçe düzenlemesi karşılığında, ihracatçı tarafından kendisine verilmiş (tevdi edilmiş) olan belgeleri, malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya vermesidir3. Ancak doktrinde “vesaik mukabili ödeme/belge karşılığı ödeme” ifadesi, işlemi tam olarak açıklamaya yeterli olmadığı gibi; kavram zıt çağrışımlara neden olduğu için haklı olarak eleştirilmiştir. Çünkü burada banka tarafından yapılan işlem, “tahsil işlemi”dir. Yoksa bu ödeme yönteminde akreditifte olduğu gibi, banka kendisine ibraz edilen belgeler karşılığında para ödememektedir. Bu nedenle de, esasında kullanılması gerekli olan doğru terim, “tahsil karşılığı belge/belgeli tahsil” olmalıdır4. Nitekim konumuz açısından önem arz eden MTO’nun (ICC) 522 sayılı Broşürü’nün başlığını da “Tahsiller İçin Yeknesak/Birörnek Kurallar (Uniform Rules for Collections)” ifadesi oluşturmaktadır. “Documentary collection” ifadesinin Türkçe karşılığı, “belgeli tahsil” olduğu halde, uygulamada bu ödeme türü için, “vesaik mukabili ödeme” kavramı kullanılmaktadır5. Konumuz açısından terim sorununu ifa3

4 5

Ünal TEKİNALP, Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları, 2. Bası, İstanbul 2009, s. 645. Benzer yönde tanımlar için bkz. Nihayet DURUKANOĞLU, Dış Ticaret Dünyası, 2. Bası, İstanbul 2008, s. 122; İGEME, 100 Soruda Dış Ticaret, İGEME, Haziran 2009, s. 149; Yaser GÜRSOY, Dış Ticaret Yönetimi, 5. Bası, Bursa 2009, s. 76; Murat CANITEZ, Uygulamalı İthalat ve İhracat İşlemleri ve Dökümantasyon, Ankara 2005, s. 55; Halil SEYİDOĞLU, Uluslararası Finans, 3. Bası, İstanbul 2001, s. 365–366; Yaser GÜRSOY, Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi, 4. Bası, Bursa 2008, s. 102; INTERBANK-Uluslararası Ticarette Bankalar Arası Ödeme Yöntemleri, Eğitim Bölümü Yayınları No: 19, s. 48; Edward G. HINKELMAN (Çev: Berk KAPLANER), Uluslararası Ödemeler, Akreditifler, Vesaik Karşılığı Tahsilâtlar ve Siber Ödemeler, İstanbul 2002, s. 19; Abdurrahman ÖZALP, Uluslararası Yeni Kurallar Işığında Dış Ticarette Teslim ve Ödeme Şekilleri, Genel ve Bankalar Uygulaması, İstanbul 2004, s. 42; Mustafa Cem YENİARAS, “Uluslararası Ticarette Akreditif ve Belge Karşılığı Ödeme”, İBD (İstanbul Barosu Dergisi), C. 80, S. 2006/1, İstanbul 2006, s. 132; Vecdi ÜNAY, Bankalarca Dış Ticaretin Finanse Edilme Usulleri, İstanbul 1989, s. 57; Arif ŞAHİN, İhracatta Ödeme Şekilleri, İGEME, Ankara 2006, s. 32; Hakan AKIN, Yeni İşimiz Dış Ticaret, 7. Basım, Ağustos 2008, s. 172; Vural SEVEN, “Dış Ticarette Vesaik Mukabili Ödemeli Satışların CMR Kapsamındaki Taşıma Sözleşmelerine Etkisi”, Legal Hukuk Dergisi, Şubat 2006, S. 38, s. 448; Edip YETİK, “Dış Ticarette Ödeme Şekilleri”, Gümrük Dünyası Dergisi, S. 55 (http://www.gumrukkontrolor.org.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8.html). TEKİNALP, s. 645–646; INTERBANK, s. 91. Marziye DİLEK, Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri ve Uygulamada Karşılaşılan Sorun-

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

3

Şengül AL KILIÇ

de etmeye çalıştıktan sonra, biz de çalışmamızda uygulamada sıklıkla kullanılan ve terminolojiye bu şekliyle dâhil olan6 ifadeyi, “vesaik mukabili ödeme” kavramını kullanacağız. Vesaik mukabili ödeme yönteminde, esas olan, yapılan dış ticaret işlemi sonucunda, ihracat bedelinin, satıcı tarafından hazırlanan belirli belgeler karşılığında, ithalatçı tarafından ödenmesini sağlamaktır7. Vesaik mukabili ödeme şeklinden, istenilen sonucun elde edilebilmesi; alıcı ile satıcının birbirine güvenmesi, satıcının alıcının ödeme gücü hakkında kuşku duymaması, malın sevk edildiği ülkedeki ekonomik, hukuki ve siyasal koşulların dengeli olması, malın sevk edildiği ülkede kotaların müsait olması ve sınırlamaların bulunmaması şartlarına bağlıdır8. II. Vesaik Mukabili Ödeme İşleminin Tarafları TBK (Tahsiller İçin Birörnek Kurallar) 522 sayılı Broşürün m. 3 hükmüne göre vesaik mukabili ödeme işleminin taraflarını; a) Amir, b) Gönderi Bankası, c) Tahsil Bankası, d) İbraz Bankası ve e) Muhatap şeklinde sıralamak mümkündür. Ancak uygulamada genellikle tahsil bankası ile ibraz bankasının görevleri aynı banka tarafından yerine getirildiği için, vesaik mukabili ödemede dört tarafın bulunduğu söylenebilir9.
6 7

8

9

lar, Yayınlanmamış Master Tezi, Ankara 2007, s. 8. Şenay ERYÜREK, Uluslararası Ticarette Ödeme Şekilleri ve Vesaik, İstanbul 1987, s. 23. Vesaik mukabili ödeme yöntemi, esas itibariyle, alıcının mallar karşılığında ödemeyi teslimat anında yaptığı, “teslimat karşılığı ödeme işlemi”ne benzemekle birlikte; teslimat karşılığı ödeme işleminden iki bakımdan farklılık arz etmektedir. Bunlardan birincisi, vesaik mukabili ödemede, bedeli bir kişinin, nakliye şirketinin veya bir posta servisinin tahsil etmesi yerine, işlemler banka tarafından yürütülür. Bir diğer ifade ile bankalar, bu ödeme yönteminde, para tahsilâtçısı olarak hareket ederler. Oysa teslimat karşılığı ödeme yönteminde, malı teslim eden belgeler, banka adına değil; lojistik firmasının adına düzenlenmektedir. Bu durumda, ithalatçı, mal bedelini nakliye firmasının bankasına yatırdığında ya da bizzat nakliye firmasına ödediğinde, malı temsil eden belgeler, lojistik firması tarafından, ithalatçıya ciro edilmektedir (Bkz. HINKELMAN (Çev: KAPLANER), s. 54; CANITEZ, s. 60; Ünal SOMUNCUOĞLU, “Vesaik Mukabili İhracatta Mal Bedelinden Doğan Sorumluluklar”, İBD, C.63, S.4–5–6, İstanbul 1989, s. 193). İkincisi ise, vesaik mukabili ödemede, malların bizzat teslimi karşılığında bir nakit ödeme değil; daha sonra malları gümrükten çekmede kullanılacak mülkiyet hakkını temsil eden belgelerin teslimi karşılığında nakit ödeme söz konusu olmaktadır (Bkz. HINKELMAN (Çev: KAPLANER), s. 54). ÖZALP, s. 42; TEKİNALP, s. 646; CANITEZ, s. 56; Salih KAYA, Uluslararası Bankacılık Uygulamaları, 2. Bası, Ankara 2003, s. 73. Cemal ŞANLI/Nuray EKŞİ, Uluslararası Ticaret Hukuku, 5. Bası, İstanbul 2006, s. 80; Nuray EKŞİ, Kambiyo Mevzuatında İthalat ve İhracat Hesapları ve Bu Hesapların Kapatılmamasına İlişkin Suçlar (Kambiyo Mevzuatı), 3. Bası, İstanbul 2005, s. 25; YENİARAS, s. 133; Sibel ÖZEL, Akreditif ve Hukuki Niteliği, İstanbul 1991, s. 8; Nuray

4

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

3/a/iii hükmüne göre tahsil bankası. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. gönderi bankası. 10 11 12 EKŞİ. ithalatçının ülkesindeki tahsil bankasına göndermek ve tahsil bankası tarafından tahsil edilen satış bedelinin de ihracatçıya ulaşmasını sağlamaktır11. ÖZEL. amirin tahsil işlemiyle görevlendirdiği bankadır. ŞANLI/EKŞİ. 33. INTERBANK. s. DURUKANOĞLU. 123. Gönderi/Havale Bankası (İhracatçının Bankası-Remitting Bank) TBK 522 sayılı Broşürün m. 2010. İstanbul 2010. 25. 3/a/i hükmünde ihracatçı. 24. ERYÜREK. 5/e). s. kendisinin ve diğer bir bankanın seçimiyle belirleyeceği. İlgili hükme göre “amir”. ERYÜREK.” Bir diğer ifade ile tahsil bankası. ithalatçı ile yapmış olduğu sözleşme uyarınca. “muhataba ibrazda bulunan tahsil bankası” olarak ifade edilmiştir. 8. C. Bir diğer ifade ile amir. ÖZEL. 80. Kambiyo Mevzuatı. 648. EKŞİ. s. YENİARAS. “Tahsil işleminin yürütülmesinde devreye sokulan ve gönderi bankası dışındaki herhangi bir bankadır. ŞAHİN. Sa. Böyle bir durumda ise. s. Y. Tahsil bankası. ŞANLI/EKŞİ. 24.Satıcı. “Tahsile gönderen banka” olarak da adlandırılmaktadır. malı temsil eden belgeleri hazırlayan ve bu belgeleri tahsil emri ile birlikte bankasına gönderen taraftır10. B. amir tarafından belirlenir. ERYÜREK. Amir (İhracatçı. 251. İbraz bankası ise aynı hükümde. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. s.Keşideci-Drawer-Exporter-Principal) TBK 522 sayılı Broşürün m. 123. kendisine tevdi edilen ve malı temsil eden belgeleri. s. XIV. Ancak uygulamada. Gönderi bankasının görevi. gönderi bankasının tahsil konusunda kendisine talimat verdiği bankadır. s. s. Milletlerarası Ticaret Hukuku. s. bir tahsili işleme alması için. malı sevkeden. 93. s. 8. ihracatçı tarafından seçilen bir bankadır. Bir başka deyişle ibraz bankası. 55. 3/a/ii hükmüne göre “gönderi bankası”. s. 55. Tahsil Bankası (Collecting Bank) . s. ŞAHİN. ödeme. s. s. amir olarak ifade edilmiştir. kabul ve diğer şartların sağlanacağı ülkedeki herhangi bir bankayı kullanacaktır (TBK 522 sayılı Broşür m. TEKİNALP. bir bankaya tevdi eden. Amirin böyle bir belirleme yapmaması durumunda ise. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. Gönderi bankası. DURUKANOĞLU. s.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi A. ihracatçı tarafından kendisine verilen talimatlar uyarınca. 25.İbraz Bankası (Presenting Bank) TBK 522 sayılı Broşürün m. 33. başvuran taraftır. tahsil bankası ve ibraz bankasının görevlerinin aynı banka tarafından yürütüldüğüne rastlanılmaktadır12. ihracatçının hazırladığı belgeleri ithalatçı için hazır bulunduran banka olarak ifade edilebilir. 2 5 . 80. s.

Gönderi bankası. ÖZEL. tahsil bankasına gönderdiği de görülebilir15. Bu işlemlerin karşılığında ise. 5/f). ibraz bankası olarak bir başka banka devreye sokulabilir13. kendisine tevdi edilmiş malları temsil eden belgeleri. vesaik mukabili ödeme işlemi ile ilgili olarak. s. Ancak kimi zaman doğrudan doğruya ihracatçının ya da ihracatçının o ülkedeki temsilcisinin de. III. s. s. iç hukukumuzda ayrıntılı ve maddi kurallar içeren düzenlemeler söz konusu değildir. Vesaik Mukabili Ödemeye Uygulanacak Olan Hükümler A. D. ödemenin yapılacağı ülkede değilse. XIV. INTERBANK. Y. 2 . 93. kendisine ibraz edilen belgeler karşılığında ödemeyi veya poliçenin kabulünü gerçekleştirerek malları temsil eden belgeleri teslim alan taraftır16. 3/b hükmüne göre muhatap. 25. ithalatçının malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya verir. 252. 8. Malları temsil eden vesaik çoğu zaman bu bankaya. s. s. Tahsil bankası. EKŞİ. DURUKANOĞLU. s. gönderi bankası tarafından gönderilir. 81. Muhatap. Kambiyo Mevzuatı. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). EKŞİ. ÖZEL. 55. s. Bununla birlikte Türk Parasının Kıymetinin Korunması İle İlgili Tebliğlerde17 bu tarz bir ödeme hak13 14 15 16 17 133. EKŞİ. Bu durumda. 8. Sa. Muhatap (İthalatçı-Alıcı-Drawee/Importer) TBK 522 sayılı Broşür m.Şengül AL KILIÇ söz konusu banka “the presenting bank” olarak adlandırılır. ibraz bankası gönderi bankası tarafından belirlenir. gönderi bankasının kendisine verdiği talimat doğrultusunda belgeleri alıcıya ibraz eder ve ithalatçıdan ya satış bedelini tahsil eder ya da poliçenin ithalatçı tarafından kabulünü sağlar14. 123. 55–56. Tahsil bankası ile ibraz bankasının aynı banka olması durumunda. s. ŞANLI/EKŞİ. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. Bu anlamda Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 91–32/5 Sa- 6 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. herhangi bir bankayı görevlendirmezse. 123. 2010. tahsil talimatı uyarınca kendisine ibrazın yapılacağı kişidir. alıcının (ithalatçının) ülkesinde bulunan söz konusu banka. sözleşme konusu malların alıcısını bir diğer ifade ile ithalatçıyı ifade etmektedir. s. DURUKANOĞLU. s. ŞAHİN. uluslararası ticaret çerçevesinde yapılan sözleşme gereğince. s. Muhatap. 34. 93. TBK 522 Sayılı Broşür Açısından Uluslararası ticarette kullanılan bir ödeme yöntemi olan. tahsil bankası kendi seçeceği bir ibraz bankasını kullanabilir (TBK 522 sayılı Broşür m. s. ilgili belgeleri. 252. INTERBANK.

Vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak ithalatta. uluslararası kurallar ile bankacılık teamülleri uygulanır. vesaik mukabili ödeme şekline göre gerçekleştirilen dış ticaret işlemlerinde kullanılmak üzere URC/TBK 522 sayılı Broşür yayınlanmış ve 1 Ocak 1996’da yürürlüğe girmiştir. Son olarak ise. “İhracat bedelleri. akreditifli ödeme. Söz konusu Broşür. 251. başlığına göre. yılı Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair 2004–32/29 Sayılı Tebliğ’in m. 2010.1. İthalattan men edilme tarihinden önce. EKŞİ. DURUKANOĞLU. Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Mevzuatına aykırı hareketten dolayı ithalattan men edilen firmalarca. 132. 2 7 . s. peşin ödeme. men edilme tarihinden başlamak üzere men suresi içinde yapılacak akreditif talepleri. peşin ve vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak transfer talepleri ile kabul kredili işlemler için poliçe kabul veya avali talepleri kabul edilmez.İhracatta ödeme şekilleri ile transit ticarete ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankası’nca belirlenir. s. TEKİNALP. 647. 1995 yılında. 24–25. * Açılmış akreditif kapsamındaki işlemler. 127–128. ödemenin tamamının yapılmasını müteakip firmaya verilir ve 180 günlük hesap kapatma süresi son ödeme tarihinden itibaren hesaplanır.2. Y. s. Buna göre söz konusu firmaların. yürürlüğe girmiştir. Aynı genelgenin 5. 15/b ve c hükmüne göre. 1967 yılında gözden geçirilerek 1968 yılından itibaren geçerli olmak üzere URC/TBK 254 sayılı Broşür olarak yayınlanıp. Interbank. başlığına göre. mal mukabili ödeme ve kabul kredili ödeme şekillerinden birine göre yurda getirilerek bir bankaya veya özel finans kurumuna satılır…. Söz konusu yayın. yeknesak hale getirmek ve sınır ötesi ticarette bu hususa ilişkin ulusal düzenlemeler arasındaki farklılıklar nedeniyle doğabilecek problemleri önlemek amacıyla MTO tarafından ilk olarak 1956 yılında “Ticari Senetlerin Tahsili İçin Yeknesak/Birörnek Kurallar” yayımlanmıştır. vesaik mukabili ödeme. transfer tarihinden itibaren 180 gün içinde ithalatçının GB ile yapacağı başvuruya istinaden transferi yapan bankaca kapatılır. dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki işlemler için ise herhangi bir beyan aranmaksızın sonuçlandırılır.” Yine TCMB tarafından yayınlanan. EKŞİ. YENİARAS. Dış ticarette yaygın bir ödeme türü olarak kullanılan vesaik mukabili ödeme şeklinde uygulanacak olan kuralları. Kambiyo Mevzuatı. Sa. ithalattan men suresi içinde yapacağı talepler. Halen yürürlükte olan Broşür de. 18 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. s. 1978 yılında URC/TBK 322 sayılı Broşür olarak güncellenmiş ve 1 Ocak 1979’dan itibaren yürürlüğe girmiştir. s. XIV. vesaik mukabili ödemede. TBK 522 sayılı Broşürdür18. * Peşin olarak dövizi satılmış işlemler bankalarca sonuçlandırılabilir. Ancak ithalattan men edilen firmalarca. 80. Bu ödeme şeklinde ithalat hesabı. Türk Parasının Kıymetini Koruma Mevzuatının ithalata ilişkin hükümlerinin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller hakkındaki değişir sayfalı talimatı doğrultusunda çıkarılan 13 Mayıs 2003 tarih ve 2003/YB–42 sayılı genelgenin yeniden düzenlendiği 2004/YB–50 sayılı genelgenin 2. s. ŞANLI/EKŞİ. ithalatın yatırım teşvik belgesi kapsamında olduğu hususunda firmalarca verilecek yazılı beyana istinaden.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi kında düzen normlarına yer verildiği görülmektedir. yatırım teşvik belgesi ve dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki malların ithalatı gerçekleştirilebilir. 97–98. Vesaik bedelinin kısım kısım ödendiği durumlarda belgeler.. sevk belgelerine istinaden yapılacak müracaat üzerine bankalarca mal bedelinin tahsilini müteakip transfer yapılır. * Çıkış ülkesinden ihraç edilmiş mal veya vesaik mukabili işlemler (kabul kredili işlemler dâhil).

toplam 26 maddeden oluşmaktadır. vesaikin ibrazına. işlemlerin TBK 522 sayılı Broşüre tabi olduğunu belirtmeleri gerekmektedir22. 2. Kambiyo Mevzuatı. Ankara 2005. 128. 251. s. 8 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. DOĞAN. vesaikin kabulüne ve poliçe ve senedin protesto ediliş şekline ilişkin hususlarda açıklamalar yer almaktadır19. genel işlem şartları şeklinde nitelendirdiğini ifade etmektedir. ulusal hukuk düzenlerinden bağımsız. EKŞİ. Bkz. taraflar arasında çıkabilecek olan uyuşmazlıklarda. C. s. DURUKANOĞLU. AÜHFD (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi). s. 80. 4) bu hususa açıkça yer verilmesi şartına bağlanmış ve bu kuralların ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi halinde tüm taraflar için bağlayıcı olacağı ifade edilmiştir. 647. Vahit DOĞAN. Nitekim Broşürün m. Ankara 2001. 25. bu kuralların uygulanması. 36. ihracatçının bankasına verdiği tahsil talimatında yer alması gereken hususlara. ödemenin yapılma şekline. İbrahim KAPLAN. 1/a hükmüne göre. B. DOĞAN. tarafların sorumluluklarına. 33. s. TBK 522 sayılı Broşür açık bir düzenleme getirmemekte ve bu konuda TBK 522 19 20 21 22 23 DURUKANOĞLU. hukuk kuralları gibi doğrudan uygulama alanı bulmazlar. komisyon ve masrafların taraflarına. “Hukuk Tarihi ve Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Uluslararası Ticaret Hukuku (Lex Mercatoria)-Unidroit İlkeleri’nin Lex Mercatoria Niteliği”. onların üzerinde ve kendine özgü hukuk kurallarından oluşmaktadır21. Banka Sözleşmeleri Hukuku. 647. tahsil talimatında (m. dış ticarette gerçekleştirilen vesaik mukabili ödemelerde kullanılabilmesi için.. Sa. TEKİNALP. uluslararası ticaretin. s. s. ŞANLI/EKŞİ. 50. Uluslararası Ticarette Ödeme Aracı Olarak Akreditif. Uygulanacak Hukuk Açısından Vesaik mukabili ödeme türünde uygulanacak hukuk açısından. TBK 522 sayılı Broşürün. TEKİNALP. Doktrinde TEKİNALP. s. hakim görüşün TBK 522 sayılı Broşür’ü. s. Cevat GERNİ. s. S.Şengül AL KILIÇ TBK 522 sayılı Broşür. s. s. MTO tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan ve ülkelerin iç hukukları açısından pozitif geçerliliği bulunmayan bu kuralları “lex mercatoria” olarak değerlendirmek mümkündür20. XIV. Tahsil talimatında uygulanmasına karar verilmiş ve uygulanacak olan hukukun emredici kurallarına aykırı olmayan TBK 522 sayılı Broşür kuralları. Lex mercatoria. Bası. 3. 19. EKŞİ. 2010. İlgili görüşler hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. Arzu OĞUZ. TBK 522 sayılı Broşürün hukuki niteliği konusunda çeşitli görüşler ileri sürülmekle birlikte. vesaikin tanımına. Bu tür kurallar. tarafların vermiş olduğu yazılı talimatlarda açık ve net ifadelerle. bu andan itibaren artık taraflar için bağlayıcı olarak kabul edilecektir23. 2 . Dış Ticaretin Finansmanı. C. 27. Ankara 1990. I. 128. 12. Söz konusu Broşürde. 30 vd. Ankara 1996. s. Y.

Bu sorunun cevabının verilebilmesi için öncelikle. bunları temsil eden belgeleri hazırlayıp gönderi bankasına vermesi) önce yerine getirmelidir. Bununla birlikte söz konusu ilişkinin. maddi anlamda milli hukukumuzda düzenleme altına alınmamıştır. konumuz açısından önem arz etmektedir. Bkz. sözleşmede belirtilen niteliklere uygun ve sözleşmede kararlaştırılan zamanda. s. Maddi olarak milli hukukta düzenlenmemiş olan bir konunun. TEKİNALP. taraflar arasında var olan ilişkinin yabancılık unsuru taşıması nedeniyle. “Önce ifa”. sözleşmenin konusu şeyi. Taraflar arasında yapılan bu sözleşme. DOĞAN. s. Amir İle Muhatap Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Milletlerarası unsura sahip olan amir ile muhatap arasındaki ilişkiyi çoğu zaman bir satım sözleşmesi oluşturmaktadır25. hangi ulusal hukukun emredici kurallarına göre hareket edileceği sorusu ile karşılaşılır. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırı olmaması koşulu ile uygulanacağına ilişkin düzenlemesi karşısında. taraflar arasındaki ilişkilerin tek tek değerlendirilmesi ve tespit edilen hukuki ilişkilere uygulanacak olan hukukun belirlenmesi gerekmektedir. Y. 2 9 . tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Sa. Milletlerarası unsurlu bir ticari ilişki niteliği taşıyan vesaik mukabili ödeme türü. 650). edimini (malları yükleyerek. Çünkü yukarıda da ifade edildiği üzere.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi sayılı Broşür’ün uygulanmasına tahsil talimatında açıkça yer verilmesi ve ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi durumunda uygulanacağından söz etmektedir. amir. milletlerarası özel hukukun bağlama kuralları dikkate alınacaktır. 81). işin niteliğinden kaynaklandığı için. ihracatçının ödemezlik definden yararlanması söz konusu olamaz (BK m. 171. Sözleşme sayesinde. s. TEKİNALP. XIV. 1. Ancak TBK 522 sayılı Broşür’ün. Amir ile muhatap arasındaki sözleşme ilişkisine uygulanacak olan hukukun tespitinde. 650. olması da mümkündür (Bkz. ihracatçı. muhatabın gümrüğüne gönderirken26. sözleşmede kararlaştırılan bedeli ödemek ile yükümlü olmaktadır. vesaik mukabili ödeme türünde dört taraf bulunmaktadır ve bu taraflardan hangisinin ulusal hukukunun emredici kurallarının dikkate alınacağı hususu. eser. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. muhatap da. 2010. kanunlar ihtilafı kuralı olarak MÖHUK’da (Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun) düzenlenmiş olması da beklenemez24. Vesaik mukabili ödeme türünün taraflarca kararlaştırıldığı durumlarda. üstlenenin kendi malzemesiyle kendi yerine hazırlayıp vereceği eser teslimi sözleşmesi vs. Bu anlamda uygulanacak hukukun tespitinde 5718 sayılı MÖHUK’un 24 25 26 Uluslararası ticarette yaygın olarak kullanılan bir ödeme türü olan akreditif açısından bkz.

karakteristik edim borçlusunun amir (ihracatçı/satıcı) olduğunu söylemek mümkündür. Amir İle Gönderi Bankası Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Taraflar arasında yapılan satım sözleşmesinde. TBK 522 sayılı Broşür’ün özgün İngilizce metninde “principal” (müvekkil. amirin bulunduğu ülkede yer alan ve uygulamada “ihracatçının bankası” olarak ifade edilen bankadır. 24/IV). 321). devreye gönderi bankası ve tahsil/ibraz bankası girecektir. aralarındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuku seçmemişlerse. Ancak hâlin bütün şartlarına göre sözleşmeyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşme. Akdin en sıkı ilişkili olduğu ülke hukukunun tespitine. EKŞİ. taraflarca açık ya da zımni olarak seçilmemişse. Taraflar. sözleşmenin “karakteristik edim”i yardımcı olmaktadır (Bkz. 27 MÖHUK m. 24 hükmüne göre tespit edilen uygulanacak hukukun emredici düzenlemelerine aykırılık teşkil etmesi durumunda ise. sözleşme hükümlerinden veya hâlin şartlarından tereddüde yer vermeyecek biçimde anlaşılabilen hukuk seçimi de geçerli olarak kabul edilecektir (MÖHUK m. her somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken bir durumdur (Bkz. o sözleşme ile en sıkı ilişkili hukuk olarak belirlenir (MÖHUK m. Sa. uygulama alanı bulmayacaktır. BK m. 24 hükmü dikkate alınacaktır27. 24/IV hükmü gereğince.Şengül AL KILIÇ “sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuk” başlığını taşıyan m. İstanbul 2009. Her ne kadar amir (ihracatçı/satıcı) için. Devletler Hususi Hukuku. anlamında vekâlet sözleşmesi niteliğini taşıdığını söylemek zordur. ihracatçının birden çok işyeri varsa söz konusu sözleşmeyle en sıkı ilişki içinde bulunan işyeri hukuku olarak kabul edilir. Y. 2010. Gönderi bankası. 2. İlgili düzenlemede belirtilen en sıkı ilişkili hukukun tespiti. 17. amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. Taraflar arasındaki ilişkinin vekâlet olarak nitelendirilememesinin en önemli sebebi. artık TBK 522 sayılı Broşür hükümleri. s. Ancak açıkça hukuk seçiminde bulunmamış olsalar dahi. Amir ile gönderi bankası arasındaki hukuki ilişkinin tespiti konusunda. Bu nedenle amir ile muhatap arasındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuk. 386 vd. bu durumda uygulanacak olan hukuk. vekâlet veren) ifadesi kullanılmış olsa da. daha çok bu ilişkinin bir hizmet sözleşmesi mi yoksa bir vekâlet sözleşmesi mi olduğu hususu üzerinde durmak gerekmektedir. Temelini genellikle bir satım sözleşmesinin oluşturduğu vesaik mukabili ödemelerde. tarafların ödeme yöntemi olarak vesaik mukabili ödeme yöntemini tercih etmelerinin ardından. bu hukuka tâbi olur. Ergin NOMER. ihracatçının işyeri. 35). 24 hükmüne göre taraflar. 2 . aralarındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuku açıkça seçebilirler. bulunmadığı takdirde yerleşim yeri hukuku. Vesaik mukabili ödeme yönteminde dikkate alınan TBK 522 sayılı Broşür’ün. s. XIV. Bası. MÖHUK m. 10 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 24/I). MÖHUK m. taraflar bu Broşür hükümlerinin uygulanmasını kararlaştırmış olsalar dahi.

Amir. ihraç edilen satım konusu mal bedelinden kendisinin komisyon ücreti alabilme imkânının varlığı nedeniyle. tahsil bankasına gönderilmesi için. her ne kadar klasik anlamda kişi ve yer bakımından yabancılık unsuru taşımasa dahi. yalnızca bu banka ile çalışabileceği hususu da. ithalatçının malların bedelini ödeyerek. Gönderi bankası.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi vesaik mukabili ödemelerde. malları gümrükten çekebilmesi için düzenlenmektedir. amirin bulunduğu ülkede faaliyet gösteren gönderi bankası ile amir arasında klasik anlamda yabancılık unsuru bulunmamaktadır. gönderi bankasının. Amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. anlamında bir hizmet sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür28. Bu nedenle çoğu zaman. s. 313 vd. taraflar arasındaki ilişkinin klasik anlamda yabancılık unsuru taşıması ancak istisnai durumlarda söz konusu olabilir. Sa. yabancı ülke vatandaşı olması ya da yabancı ülkede ikamet ediyor olması gibi. XIV. Akreditif açısından bkz. ithalatçı ile ihracatçı arasında yapılan satım sözleşmesi gereğince. ihracatçı tarafından gönderilen tahsil talimatını işleme alma zorunluluğu olmamakla birlikte (TBK 522 sayılı Broşür m. tahsil bankasını belirlemesi durumunda. bu talimatı kabul etmesinin ardından. Bu nedenle doktrinde. 651. akdi ilişkinin. TEKİNALP. Gönderi bankasının. genellikle kendi ülkesinde bulunan gönderi bankasından yararlanmaktadır. Gönderi bankasının. Y. vesaik mukabili ödeme türünün tercih edildiği bir ihracat işleminde. Çünkü amir tarafından hazırlanan ve tahsil bankasına ulaştırılması için gönderi bankasına teslim edilen belgeler. 651. Bu anlamda gönderi bankasının. tahsil talimatının gönderi bankası tarafından kabulü ile birlikte başlar. amir tarafından hazırlanan tahsil emrine uygun olarak hareket etme zorunluluğu. s. tahsil emrinde amirin. DOĞAN. 2 11 . yapmış olduğu işlemler karşılığında. ilgili taraflar arasındaki ilişki. amire karşı bağımsız olmamasıdır. amirin. Vesaik mukabili ödemelerde. Örneğin. amirin kendisine tahsil emrinde belirttiği şekilde hareket eder. Ancak her ne kadar taraflar arasında klasik anlamda yabancılık unsuru söz konusu olmasa da. uluslararası ticari hayatı ilgilendirmesi du28 29 30 TEKİNALP. 2010. hizmet edimlerinin ağır bastığı. amir ile gönderi bankası arasında hizmet sözleşmesinin başladığı da kabul edilir29. Bu gibi durumlarda. gönderi bankasının amire karşı bağımsız olmadığının bir göstergesidir. taraflar arasındaki ilişkinin hizmet sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 176–177. 1/b). BK m. taraflar arasındaki ilişkinin uluslararası ticaret hayatını ilgilendirdiği de bir gerçektir30. gerekli belgelerin. s.

uluslararası ticari hayatı ilgilendirmesi nedeniyle. MÖHUK m. Y. amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. tarafların irade muhtariyetinden yararlanarak. Kanaatimizce de her ne kadar çoğu zaman klasik anlamda yabancılık unsuru taşımasa dahi. ithalatçının ülkesindeki bir bankadır ve ilgili bankalar arasında bir yabancılık unsuru söz konusudur. Vahit DOĞAN. 27/IV). tarafların seçtikleri hukuka tâbi olabilecektir (m. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir (m. Bilgin TİRYAKİOĞLU. 3. 3. 27 hükmü çerçevesinde belirlenen uygulanacak hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi gereklidir. 27 hükmü dikkate alınmalıdır32. amirin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (m. gönderi bankasının. 12 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 7 vd. işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır.. 177. Gönderi bankasının işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde. Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk. Amir ile gönderi bankası arasındaki işlemlerde. tahsil bankası ise. TBK 522 sayılı Broşür’ün bu bankalar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümlerinin. Gönderi bankasının. hizmet sözleşmesi olarak değerlendirildiğinden bu konuda. Ankara 1996. 2010. Sa. s. Gönderi Bankası İle Tahsil/İbraz Bankası Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Amir tarafından kendisine tevdi edilen malı temsil eden belgeleri. 27/II). 27/ III). Banka Teminat Mektupları. 27/I). tahsil bankasına gönderen gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki hukuki ilişkinin tespit edilmesi de önemli sorunlardan birisini oluşturmaktadır. Bası. tahsil emri ekinde. uygulanacak hukuku serbestçe belirleyebilecekleri ifade edilmektedir31..Şengül AL KILIÇ rumunda. s. 27 hükmüne göre. bu Broşür hükümlerinin. işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi. çoğu zaman ihracatçının ülkesindeki bir banka. amir ile gönderi bankası arasındaki uyuşmazlıklar. Ankara 2005. TBK 522 sayılı Broşür uygulama alanı bulduğu durumlarda. s. 2 . 319 vd. Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde taraflar arasındaki ilişkiye. gönderi bankasının mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla. MÖHUK’un özel olarak iş sözleşmelerine uygulanacak olan hukuku düzenlediği m. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil edip etmediğinin belirlenebilmesi için öncelikli olarak taraflar arasındaki hukuki ilişkinin nitelendirilmesi ve bu hukuki ilişkiye uygulanacak olan hukukun tespiti gerekmekte31 32 DOĞAN. MÖHUK m. XIV. Taraflar arasındaki ilişki. Gönderi bankası. uygulanacak hukukun tespitinde kanunlar ihtilafı kuralları çerçevesinde hareket edilebilmesi söz konusu olmalıdır. yine çoğu zaman. bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (m.

tahsil/ibraz bankasının mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla. TEKİNALP. 652. Söz konusu tespite göre belirlenen hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil eden TBK 522 sayılı Broşür hükümleri uygulama alanı bulamayacaktır. esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (MÖHUK m. gönderi ban33 34 35 36 Aynı yönde bkz. tahsil bankası. Sa. tıpkı amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkide olduğu gibi. 2 13 . gönderi bankasının talimatlarına göre hareket edemez. s. tarafların seçtikleri hukuka tâbi olabilecektir. Bununla birlikte. 2010. s. ihracatçı tarafından tahsil emrinde belirtilmemiş ve bu konuda gönderi bankasına açıkça bir talimat verilmemiş olması nedeniyle. 4. en fazla kendisinde bulunan yetkiler kadarını. tahsil bankasına devredebileceğinden35. 27 hükmündeki düzenlemenin dikkate alınması gerekmektedir. tahsil ya da ibraz bankası olması arasında da bir fark bulunmamaktadır36. gönderi bankasının karşısında olan bankanın. Bu anlamda. hizmet sözleşmesi olarak değerlendirildiğinden. Tahsil/ibraz bankasının. gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki ilişkiler. işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. tahsil/ibraz bankasının. bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (MÖHUK m. işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde. 27/III). s. tahsil bankasının gönderi bankası tarafından belirlendiği durumlarda. Y. Bankalar arasındaki ilişki. sözleşme konusu satım bedelini ödemesi karşılığında vermekte ve ithalatçıdan tahsil ettiği bedeli ise. Bkz.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi dir. ithalatçıya. 27 hükmüne göre. 27/II). Ancak doktrinde. MÖHUK m. uygulanacak hukukun tespitinde de. ancak kendisine gönderilen tahsil emrinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde hareket etmekle yükümlüdür ve bu anlamda. Tahsil/ibraz bankasının. tahsil bankası. Gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki ilişkinin de. tahsil emrinde belirtilen ya da gönderi bankası tarafından kendisine bildirilen şekilde davranmaktadır34. Tahsil/İbraz Uygulanacak Hukuk Bankası İle Muhatap Arasındaki İlişkiye Tahsil bankası. MÖHUK m. Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde taraflar arasındaki ilişkiye. XIV. TEKİNALP. gönderi bankası tarafından kendisine tevdi edilen ve malı temsil eden belgeleri. 652. işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi. gönderi bankası ile tahsil bankası arasındaki ilişkinin alt vekâlet ilişkisi niteliğinde olacağı savunulmaktadır. 27/IV). Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Çünkü tahsil bankası. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir (MÖHUK m. gönderi bankasına ihracatçı tarafından yetki verilmemiş olan hususlarda. gönderi bankası. gönderi bankasının. 652. hizmet sözleşmesi olduğu kanaatindeyiz33. TEKİNALP.

Aralarındaki ilişkinin hizmet sözleşmesi olarak nitelendirilmesi de mümkün değildir. amirin düzenlemiş olduğu poliçeyi kabul etmesi durumunda. s. Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Culpa In Contrahendo Sorumluluğu). 254. Üner DAĞ. Huriye Reyhan DEMİRCİOĞLU. asli edim yükümlerinden bağımsız borç ilişkisi olarak nitelendirmek mümkün olabilir37. bu bedel vadede kendisi tarafından ödenmemekte. s. Ancak vadeden önce ithalatçı tarafından bankaya ödeme yapılmamasına rağmen. Bu nedenle her ne kadar tahsil bankası. Çünkü hizmet sözleşmesinin en belirgin özelliklerinden birisini oluşturan bağımlılık unsuru. poliçeyi ödemeyi kabul etmiş olsa da.Şengül AL KILIÇ kası aracılığıyla ihracatçıya ulaştırmaktadır. tahsil bankası ile ithalatçı arasında hizmet sözleşmesinin var olduğu söylenebilir (Bkz. “Türk Hukukunda Kabul Kredisi”. bankanın kabul etmesi. Bu durumda. poliçe bedelinin. Ünal. ithalatçı ile tahsil bankası arasındaki ilişkinin de ödünç sözleşmesi olduğunun kabul edilmesi gerekir. Banka Hukukunun Esasları (C. taraf iradelerine bağlı değildir40. C. Asli edim yükümlerinden bağımsız borç ilişkilerinin doğması. ithalatçıya bir itibar sağlamaktadır. tahsil bankası ile ithalatçı arasındaki ilişkide yer almamaktadır. poliçenin vadesinden önce tahsil bankasına ithalatçı tarafından ödeneceği kararlaştırılır. birbirlerine doğru bilgi vermek. 37 38 39 40 Tahsil bankasının. 126–127. tahsil bankasına yatırılmaktadır. 2 . XIV.I). bir hukuki işleme yönelmeleri nedeniyle temas haline giren kişiler. Her ne kadar taraflar arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmasa dahi. MK md. Y. Esasında tahsil bankası ile ithalatçı arasında doğrudan kurulmuş bir sözleşme ilişkisi bulunmamaktadır. MÖHUK m. İstanbul 1988. poliçe vadesinden önce tahsil bankasına ödendiği durumlarda. Her ne kadar tahsil bankası ile ithalatçı arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi olmasa dahi. ithalatçıya nakdi bir kredi sağlamış olacaktır. Tahsil bankası ile ithalatçı arasındaki ilişkiyi. İBD. Böyle bir durumda. C. 127. 14 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. I. 24 hükmü çerçevesinde taraflara uygulanacak hukukun tespiti ve tespit edilen bu hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil edip etmediğine göre de TBK 522 sayılı Broşür’ün uygulanması gerekmektedir. tahsil bankası. Bu nedenle. 1. 2010. s. Yoksa burada banka. Sa. 10–11–12. çoğu zaman banka ile muhatap arasında. 487. TEKİNALP. ithalatçıya nakdi olarak bir imkân sunmamaktadır. taraflar arasındaki ilişkiye sözleşme hükümlerine ilişkin düzenlemelerin kıyas yolu ile uygulanması gerekmektedir. Ankara 2009. 905). tarafların birbirlerinden talepte bulunabilmesi ve özellikle ithalatçının bankaya başvurabilme imkânı söz konusu olabilir38. vadeden önce ithalatçı tarafından poliçe bedeli. s. Kaynağını MK md. birbirlerini aydınlatmak. Bankanın poliçeyi kabul ettiği ancak bedelin ithalatçı tarafından. poliçe bedelini ödemesi durumunda. TEKİNALP. 2’den kaynaklanan asli edim yükümlerinden bağımsız kanuni borç ilişkisi teorisi nedeniyle. 59. s. İstanbul 1985. DEMİRCİOĞLU. S. 2’den alan bu teoriye göre. vadede poliçe borçlusu olarak görünen tahsil bankasının. C. mal ve canlarına gelebilecek zarardan koruyucu tedbirleri almakla yükümlüdürler39.

” ifadesi de bizi aynı sonuca götürmektedir. Ankara 2006. 4. Taşıma senetlerinin şeklinin düzenlendiği TK m. tasarruf (sahiplik) yetkisi veren belgeler ve diğer benzer belgeler veya mali belgeler olmayan diğer herhangi tür belgeler ifade edilmektedir41. 231/I. TBK 522 sayılı Broşür m. 41 MÖHUK m. Ticari Belgeler (Commercial Documents) ile ise. 2 15 . m. imzalanması yönünde olmalıdır. m. ihracatçı tarafından imzalanması mecburiyeti ortaya çıkacaktır. İhracatçının Türkiye’de bu belgeleri düzenlemesi durumunda. Y. düzenlenen belgelerin geçerli olup olmadığı düzenlendiği ülke hukukunun kurallarına göre. 243).Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi IV. Bası. 74). yapıldıkları ülke hukukunun veya o hukukî işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun maddî hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir. m. DOĞAN. Türk Ticaret Kanununda ve Vergi Usul Kanununda Fatura ve İspat Kuvveti. TK m. XIV. el yazısı ile imzalanmış olması şartına bağlıdır. faturalar. 581. ticari işletmesine müteallik muameleleri ticaret unvanıyla yapmaya ve işletmesiyle ilgili senet ve sair evrakı bu unvan altında imzalamaya mecburdur.”. taşıma belgeleri. Oğuz Kürşat ÜNAL. tespit edilecektir. Belgeler (Vesaik) Belgeler. “Her tacir. 5 hükmünde yer alan. 41/I hükmünden ulaşmak mümkündür. Bu nedenle vesaik mukabili ödeme yönteminin tercih edildiği durumlarda. Fatura açısından konuya yaklaşmak gerekirse faturanın. çekler ve para ödemesinin sağlanması için kullanılan diğer benzer belgeler ifade edilmektedir. vesaik mukabili ödeme yönteminde. 41/I hükmü çerçevesinde imzalaması gerektiğinden söz edilebilecektir. “Faturaların baş tarafında iş sahibinin veya namına imzaya mezun olanların imzası bulunur. VUK m. Örneğin. Faturanın da. her ne kadar açıkça. fatura olarak nitelendirilemez ve bu yazı herhangi bir belge vasfı da taşımaz (Bkz. m. Faturayı düzenleyenin ticaret unvanını ve imzasını ihtiva etmeyen bir yazı. 692.2/b’de “mali belgeler” ve/veya “ticari belgeler” olarak tanımlanmıştır. Türk hukukunda yer alan kuralların dikkate alınması gerekecektir. milletlerarası özel hukuk kurallarına dikkat etmeleri gerekmektedir (Bkz. ortada milletlerarası unsura sahip bir sözleşme söz konusu olduğundan. 689. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. bono ya da çek olarak nitelendirilmesinin önüne geçecektir (Bkz. taşıması gerekli olan tüm zorunlu unsurları bünyesinde barındırması gerekmektedir. bono ya da çekin hukuken geçerli olarak kabul edilebilmesi için. TK m. m. işletmesine ilişkin bir evrak olan taşıma senedini de. 769 hükmünde. Vesaik Mukabili Ödeme İşleminde Kullanılan Temel Kavramlar A. Delil olarak kullanılacak bir belgeyi düzenleyen tacirin ticaret unvanı ve bu unvanı ile birlikte kullandığı imzanın faturada bulunması şarttır (Bkz. s. Mali belgeler (financial documents) ile poliçeler. Bu sonuca TK m. 7 hükmüne göre. s. ÜNAL. tacir olan gönderenin (ihracatçının). Türkiye’de düzenlenen bir belgenin geçerliliği. 582. 693). Sa. poliçe. hukukî işlemler. 2010. hukuki işlemlerin şekli anlamda geçerli olup olmadığının tespiti ve bu konuda varsa bir eksikliğin bildirilmesi konusunda öncelikli olarak TBK 522 sayılı Broşüre göre değil. her bir belgenin geçerli olarak düzenlenip düzenlenmediği konusunda. Bu zorunlu unsurlardan birisini de keşidecinin/düzenleyenin imzası oluşturmaktadır. vesaik mukabili ödeme yönteminde ihracatçı tarafından mutlaka imzalanması gerekip gerekmediği sorusuna verilecek olan cevap. gönderenin imzasından bahsedilmese de. Bankaların. 72). bu kâğıdın poliçe. Söz konusu eksiklik. bonolar. b. 688. s. tacirin (konumuz açısından ihracatçının) işletmesi ile ilgili evraklar arasında yer aldığı dikkate alındığında. Kaldı ki. İlgili düzenlemeye göre.

ithalatçının lehinedir43. C. s. “Temiz Tahsil”. XIV. Bununla birlikte eser sözleşmesine ilişkin hükümler. satıcının yetkilendirdiği banka. ihracatçının. bu talimata uygulanma açısından uygun değildir45. 16 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. 650. vesaik karşılığı tahsilâtın şartlarını belirten anahtar belgedir. TBK 522 sayılı Broşür m. s. banka nezdinde malı temsil eden belgeler. 649–650. Bu tür tahsil işleminde. Temiz tahsil. 386 vd. 2. Bunlardan birincisi. ihracatçı tarafından hazırlanarak gönderi bankasına verilen. Türk hukukunda tahsil talimatına. “Belgeli Tahsil”de ise. s. Y. 62. Son durumda. BK’nın vekâlet ve hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır (BK m. alıcının düzenlediği çekin. nezdinde bulunan. 2010. D. 649. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). mali belgelerin eşlik etmediği ticari belgelerin tahsili. Tahsil Tahsil işlemi. ikincisi ise.’de. belgeli tahsilin ikinci türü ise. ticari belgelerin eşlik ettiği mali belgelerin tahsili. Tahsil talimatı. Tahsil Talimatı (Tahsil Emri/Collection Order) Tahsil talimatı.). Tahsil talimatı. tahsil bankası. hizmet edimlerini içeren ancak tahsilin gerçekleşeceği taahhüdüne yer vermeyen bir “işgörme sözleşmesi”dir. Sa. fatura ve taşıma senedi gibi malı temsil eden bir belge ibraz etmeksizin. bononun veya poliçenin bedelini tahsil eder. 42 43 44 45 TEKİNALP. bankanın nezdinde malı temsil eden ticari senetler bulunur. İbraz İbraz. ödemenin (payment) ve/veya kabulün (acceptance) sağlanması. mali ve/veya ticari belgelerle ilgili olarak alınan talimat uyarınca. TEKİNALP. aldığı talimata uygun olarak ibraz bankasının belgeleri muhatap için hazır tutmasına ilişkin bir işlemdir (TBK 522 sayılı Broşür m. 2/a). vesaik mukabili ödeme işleminin yürütülmesi bakımından (özellikle bankalar açısından) son derece önemli bir işleve sahip olduğu için özenle hazırlanmasında büyük fayda vardır44. ithalatçıya verir42. iki türlüdür.Şengül AL KILIÇ B. 2 . “Temiz Tahsil/Adi Tahsil (Clean Collection)” ve “Belgeli Tahsil (Documentary Collection)” olmak üzere iki tahsil türüne yer verilmiştir. ödeme ve/veya kabul karşılığında belgelerin teslimi ve diğer şartlara bağlı olarak belgelerin teslimi için bankalarca işleme alınması anlamına gelir (TBK 522 sayılı Broşür m. 2/c). ticari belgelerin eşlik etmediği mali belgelerin tahsilini ifade eder (m. parayı tahsil etmesi karşılığında bu belgeleri. 313 vd. ithalatçıya verilmekte ve ithalatçı satın aldığı mallara ulaşmaktadır. ve m. 5/a). ithalatçının ödemeyi yapması üzerine. TEKİNALP. Belgeli tahsil.

malı temsil eden belgeler ancak nakdi ödemenin yapılması halinde tahsil bankası tarafından ithalatçıya verilebilecektir (Bkz. Ödeme karşılığı vesaik teslimi türünde. Dış Ticaret Araştırma Dizisi. Ödeme Yöntemleri. 5. ithalatçı malları gümrükten çekmeden önce. ihracatçı. s. onun ödemeyi tam ve sözleşmeye uygun olarak yapması durumunda teslim etmektedir46. 149. 2 17 . 2010. 46 47 48 49 50 51 İhracatçının. 96. mallara ilişkin belgeleri hazırlarken mutlaka bir poliçe düzenleme zorunluluğu bulunmamaktadır. 58. INTERBANK. s. IGEME. vesaikin teslim alınmasını ve dolayısıyla da bedelin ödenmesini geciktirdikleri görülmektedir. Sa. DİLEK. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). DURUKANOĞLU. ihracatçı açısından en güvenilir şekli bu yöntemdir47. s. Bunun önüne geçilebilmesi için. Ödeme/Tahsilât Karşılığı Vesaik Teslimi (Documents Against Payment “D/P”) Bu ödeme türünde. s. s. ithalatçının yerli para cinsinden de ödeme yapabilmesi mümkündür. malları temsil eden belgeleri. Bu vesaik mukabili ödeme türünde. Dış Ticaret. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 12.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi V. s. s. 5. s. ihracatçının tahsil emrinde açıkça “ilk ibrazında (on first presentation)” ödenmesi emrine yer vermesi yararına olacaktır51. Cevat GERNİ. 366. SEYİDOĞLU. vesaik mukabili ödeme yönteminde. 126. parası kendi adına tahsil bankası tarafından teslim alındığı ve muhtemelen kendisine SWIFT (paranın elektronik araçlarla anında ihracatçının hesabına geçirildiği uluslararası para transfer sistemi) yoluyla ulaştırılacağı için güvendedir49. 11–12. Ancak. tahsil bankası aracılığıyla tahsil etmiş olmaktadır48. transfer anında kur farkının ithalatçı veya onun bankası tarafından garanti edilmesine yönelik bir şart da eklenebilir50. s. Vesaik Mukabili Ödeme Türleri A. 96). ithalatçıya yalnızca. Tahsil talimatında “D/P” kısaltması yer alıyorsa ya da “ödeme karşılığı (belgelerin) teslimi” kaydı veya benzer bir ifade yer alıyorsa. böyle bir ihtimalde. Araştırma Merkezi. s. ihracatçı malların bedelini. TEKİNALP. Y. GERNİ. tahsil emrinde ihracatçı tarafından açıkça uygun görülmüşse. uygulamada bazı alıcıların mallar gelinceye kadar. s. vadesiz (görüldüğünde ödemeli/sight bill of exchange/draft) poliçe düzenlemesi de mümkündür. Böyle bir ihtimalde. ihracatçının ödeme karşılığı vesaik tesliminde. tahsil emrine. No: 8–1989. vadesiz poliçede yazılı olan bedeli ödedikten sonra. INTERBANK. Çünkü burada. Böyle bir ihtimalde. Vesaik mukabili ödemenin. GÜRSOY. DİLEK. Bu ödeme türünde. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri (Ödeme Yöntemleri). s. XIV. belgeler tahsil bankasınca kendisine teslim edilir. ithalatçı. tahsilât bankası. 653. 77.

SEYİDOĞLU.Şengül AL KILIÇ B. SEYİDOĞLU. Çünkü ihracatçı bu poliçeyi bankaya ıskonto ettirirken. kendisine belgelerin ibrazından itibaren belirli bir süre sonra. Dış Ticaret. ihracatçı kendi müşterisi olduğu için de. DURUKANOĞLU. s. s. ithalatçı. tahsil bankası parayı. Kabul edilmiş olan poliçe. Kabul kredili vesaik mukabili ödemede. 150). TEKİNALP. SEYİDOĞLU. Bu poliçe türünde ise. 58. belirli bir tarih. Ayrıca banka ıskonto ettiği poliçe bedelini ödediği. bankanın müracaat hakkı kapsamında ihracatçıya da başvuru hakkı bulunmaktadır. ithalatçı tarafından kabul edilmesi karşılığında. Vadeli bir poliçenin düzenlenmesi ve ithalatçının kabul etmesi durumu esasında. s. XIV. banka tarafından kabul edilmesi durumunda ise. poliçe bedelini öder. gönderi bankasına. ödeme için ithalatçıya ibraz edilir ve ithalatçıdan yapılan tahsilât sonucunda. Ödeme Yöntemleri. Kabul Karşılığı Vesaik Teslimi/Kabul Kredili Vesaik Mukabili Ödeme (Documents Against Acceptance “D/A”) Kabul karşılığı vesaik teslimi türünde (documents against acceptance)52. ithalatçı. 653). 367). 18 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 28. GERNİ. ithalatçının malları gümrükten çekebilmesi için gerekli olan vesaik. Burada vade. 127. DİLEK. Bunlardan birincisi. Sa. s. GÜRSOY. 149. İhracatçı tarafından banka adına düzenlenmiş olan poliçenin. “ibraz vadeli poliçe”dir (X days sight bill of exchange/ draft). s. ihracatçıya da bir finansman sağlamaktadır. bankaya ciro yoluyla poliçeyi devretmekte ve kendisi de poliçenin ödenmemesi durumunda müracaat borçluları arasına girmektedir. s. Bkz. Ödeme Yöntemleri. Şöyle ki. 367. 2010. s. ihracatçı tarafından düzenlenen ileri tarihli (genellikle 30. 5. 5–6. Poliçenin vadesi geldiğinde. tahsil bankası tarafından teslim edilir54. belgelerin ithalatçıya ibrazından 60 gün sonra vadeli bir poliçe gibi. malların bedelini belirlenen ileri bir tarihte ödeyecek olduğundan ve bu arada malları satma imkânı söz konusu olduğundan. s. Vesaik mukabili ödemenin bu türünde. ithalatçıya. 77. Poliçe bedelinin ithalatçı tarafından ödenmemesi halinde. dış ticaretin finansmanında kullanılan bir araç niteliği kazandırmaktadır (Bkz. s. ihracat52 53 54 55 56 Tahsil talimatında “D/A” kısaltmasına ya da “kabul karşılığı (belgelerin) teslimi” ifadesine yer verilmişse böyle bir durumda. Y. o da ihracatçıya iletir. poliçenin vadesi olarak poliçe üzerinde yer almakta ve ithalatçı da poliçeyi bu şekliyle kabul etmektedir. Kabul karşılığı vesaik tesliminde. Bu poliçe türünde. bu durum söz konusu ödeme türüne. 367. İkincisi ise. s. hesabının durumunu iyi bilmektedir (Bkz. bu poliçenin bankaya ıskonto ettirilerek vadeden önce paraya çevrilme ihtimali de söz konusudur. Örneğin. ihracatçı daha çok iki tür vadeli poliçe düzenleme yoluna gitmektedir. “banka kabulü (banker’s acceptance)” söz konusu olacaktır. s. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). İhracatçı tarafından ithalatçı adına düzenlenmiş olan poliçenin. 2 . IGEME. IGEME. malların bedelini daha sonra öder55. TEKİNALP. “sabit vadeli poliçe”dir. malları gümrükten çeker ancak. 653. s. 60 veya 90 gün) bir poliçenin53. ithalatçı tarafından kabul edilmesi durumunda “ticari kabul (commercial acceptance)” söz konusu olur56. GERNİ. s. s. Bu durum banka aleyhine de bir sonuç doğurmaz. İthalatçı bu belgeler sayesinde. tahsil bankasının elinde bulundurulur. ibraz tarihinden itibaren işlemeye başlar. poliçeyi kabul etmesi sayesinde. 13. poliçenin muhatap (ithalatçı) tarafından kabulünün istendiği ortaya çıkacaktır (Bkz. GERNİ.

612/I. 126. Tahsil emrinde ayrıca faiz ödenmesi de yer alıyorsa62. poliçeye aval vermesini sağlamalıdır58. 14. malı temsil eden belgeleri yalnızca ödeme karşılığında teslim edebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. Aval. INTERBANK. Kabul kredili vesaik tesliminde düzenlenen poliçeye banka tarafından verilen aval. 2 19 . s. Baskı. IGEME. ihracatçı. Y. 137–138. tahsil bankası. s. teminat olma niteliğini artıracağı gibi. belgelerin ödeme karşılığında mı yoksa poliçenin kabulü karşılığında mı teslim edileceğinin açıkça tahsil bankasına bildirilmiş olması gerekmektedir. kimin lehine aval vermişse onun gibi sorumlu olur. tahsil emrinde ve poliçenin üzerinde faiz oranı ve sürenin de gösterilmesi gerekmektedir. s. 2010. tahsil bankası bu durumu. İsmail KAYAR. s. Avalde.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi çının tek güvencesi. Faiz şartı yalnızca görüldüğünde ya da görüldüğünden belirli müddet sonra vadeli poliçelerde konulabilir. İstanbul 2006. Ankara 2006. likiditesi yüksek kısa süreli menkuller grubuna girmektedir. 57 58 59 60 61 62 63 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. Vesaik mukabili ödeme açısından vadeli bir poliçenin de yer aldığı tahsil talimatında. CANITEZ. DİLEK. 13. md. İthalatçının faiz ödemeyi reddetmesi durumunda ise. 127. onun dolaşımını da kolaylaştıracaktır60. s. 5. TEKİNALP. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 13. s. 102). Kıymetli Evrak Hukuku. XIV. malların mülkiyetini geçiren belgeler. s. 690/III). bankalar tarafından çıkarılan devredilebilir mevduat sertifikalarına benzetilmektedir (Bkz. Bkz. Avalin amacı. bunun aynı zamanda tahsil emri ekindeki poliçe üzerine de yazılması gerekmektedir. 587. ihracatçı ithalatçının poliçenin vadesinde bedeli ödememesi riski ile karşı karşıya kalabilir57. DURUKANOĞLU. Kıymetli Evrak Hukuku. tahsil bankasının. bu tür bir yönteminde bedelin ödenmeme riskini en aza indirmek amacıyla. Bankanın kabul ettiği ya da ithalatçının kabul edip bankanın aval verdiği poliçeler. 367). Ancak bu ödeme türünde. senet bedelinin ödeneceği konusunda hamile (ihracatçıya) ek bir güvence vermektir (Bkz. DİLEK. s. s. DİLEK. 96. 653. Bu yapılmadığı sürece. Hüseyin ÜLGEN/ Mehmet HELVACI/Abuzer KENDİGELEN/Arslan KAYA. DİLEK. ithalatçıya verildiğinden. Sa. Ödeme Yöntemleri. SEYİDOĞLU. s. s. poliçenin güvenilirliğini. 14. 58. 3. s. s. poliçenin ödenmemesi hususunda yüksek bir risk üstlenmiş olacaktır59. elinde bulunan ithalatçı tarafından kabul edilmiş poliçedir. 96. s. kabul karşılığında. TTK m. s. İhracatçı. GERNİ. Bu anlamda özellikle bankaların kabul ettikleri poliçeler. Faiz tahsil edilecekse. Aksi takdirde. poliçe bedelinin tamamen ya da kısmen güvence altına alındığı bir kambiyo taahhüdüdür (TK md. DURUKANOĞLU. 150. 59. 7)61. aval verene “avalist” denilmektedir ve avalist. gecikmeksizin gönderi bankasına bildirir63. INTERBANK.

Ödeme Karşılığı Akseptans/Kabul Tahsilâtlı Vesaik Mukabili Ödeme Ödeme karşılığı akseptans64. 59. İhracatçı bu yöntemle. malların mülkiyeti ihracatçı üzerinde kalmaya devam eder. vadesi geldiğinde poliçe bedelini öder. ancak kabul karşılığı vesaik tesliminden de farklı olarak. 20 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Sa. Bu ödeme türünde. 97. ihracatçı. ödeme yapıncaya kadar. Y. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ithalatçı.htm Bu ödeme türüne. Eğer ithalatçı. hem ödeme karşılığı vesaik teslimi hem de kabul karşılığı vesaik teslimi türlerine ait özellikleri bünyesinde barındırır65. akseptansı teslim eder. Burada ödeme aracı olarak nakit para ya da vadeli bir poliçe kullanılmamakta. Ancak ithalat64 65 66 67 68 “Poliçelerin üzerine “kabulümdür” biçiminde yazılarak altı imzalanan açıklama”. Bkz. ithalatçıya teslim edilmekte ve böylece ithalatçı malları gümrükten çekebilmektedir. 59–60. s. Tahsil bankası bu ödemenin ardından. poliçenin kabulünü reddeder ya da vadesi geldiğinde poliçe bedelini ödemekten kaçınırsa. tahsil bankası tarafından.Şengül AL KILIÇ C. s. ithalatçı tarafından kabul edilir ve vadeye kadar. 77. http://www. 59. İthalatçı. ödeme taahhüdü karşılığında.dictionarist. CANITEZ. “kabul tahsilâtlı vesaik mukabili ödeme” de denilmektedir. s. malı temsil eden belgeler. XIV. 60. s. s. D. INTERBANK. 2010.anlambilim. bu tarz vesaik mukabili ödeme türüne uygulamada nadiren rastlanılmaktadır67. malı temsil eden belgelerle birlikte tahsil bankasında kalır. mallarını satmak için yeni anlaşmalar yapma imkânına sahip olur. sözleşme bedelinin ithalatçı tarafından ödenmesini güvence altına almaya çalışmaktadır68. bir taahhütname karşılığında. ithalatçının malları gümrükten çekmesini sağlayacak olan ilgili belgelerin. CANITEZ. sözleşme konusu bedeli ödemek için zaman sağlar. ithalatçıya teslim edildiği yöntemdir. 60. s. ithalatçıya kabul ettirilmesinden başka bir şey değildir. CANITEZ. Bu vesaik mukabili ödeme türü. Söz konusu “ödeme taahhüdü”. bu durumda malların mülkiyeti hala ihracatçıda olduğundan. 2 . ihracatçının güven altında olmasını sağlar66. sözleşmede kararlaştırılan malın mülkiyet hakkını devralan alıcıya. ihracatçı ve ihracatçının bankası olan gönderi bankası tarafından düzenlenmiş olan bir ödeme söz verisinin.net/akseptansnedir-3765. Taahhütname Karşılığı Vesaik Teslimi Vesaik mukabili ödeme türlerinden bir diğeri de. tahsil bankası. GÜRSOY. Bununla birlikte. s. http://www. Akseptans poliçesi. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Bkz. Dış Ticaret. Bu durum ise. ödeme karşılığı vesaik tesliminden farklı olarak ithalatçıya.com/nedir/akseptans . ithalatçıya bir akseptans poliçesi sunar.

Y. 69 70 71 72 DİLEK. 2007/586 (Kazancı İçtihat Bankası). satım bedelini alamadığını beyan eden ilk yazılı talebi ile birlikte. yapılan sözleşme uyarınca teslim edilecek olan belgeler. Vesaik Mukabili Ödemenin İşleyişi Vesaik mukabili ödemenin işleyişini. E. E. 22. s.01. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Sa. ihracatçı açısından çok da güvenilir bir yöntem olduğunu söylemek zordur69. 2005/13656. DİLEK.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi çının verdiği taahhütnameyi de içeren bu ödeme yönteminin.2007 T. HD.. 2 21 . 11. tahsil bankası tarafından teslim edilir70. XIV. K. 14. bir tablo ile göstermek gerekirse. Banka garantilerinin bazıları. yüklemenin yapıldığını ve ithalatçının malları çektiğini temsil eden belgelerin ibrazına bağlı tutulur (Bkz. ancak bir banka garantisi var ise. s. malları teslim etmesine rağmen. vadeli poliçenin ithalatçı tarafından kabulünün ardından bankanın aval verdiği ödeme türüne de benzerlik göstermektedir. VI. teslim edilen mallarla ilgili ödemenin tamamen teminat altına alınmasını temin eder niteliktedir (payment guarantee). banka garantisi. 15). Bu vesaik mukabili ödeme türü esasında. vesaik bedelinin belirlenen tarihte ithalatçı tarafından ödeneceğinin ithalatçı adına taahhüt edilmesidir71. Ancak bazılarında ise. Y. Böyle bir ihtimalde. mal bedelinin güvence altına alınması için. Banka Garantisi Karşılığı Vesaik Teslimi Bu vesaik mukabili ödeme türünde ise. DİLEK. garantinin nakde dönüşmesi. s. Ancak banka avali. ortaya aşağıdaki gibi bir sonuç çıkacaktır72. ihracatçının isteği üzerine. 2010. Vesaik mukabili ödeme yönteminde işleyişi anlatan bir Yargıtay kararı için bkz.. ihracatçı. garanti tutarının nakde dönüşmesini temin edebilir. poliçe üzerine ithalatçı adına geçerli bir bankanın vermiş olduğu ödeme taahhüdü olduğu halde. 15. ithalatçıya.

s. vesaik mukabili ödemenin bir gereği olarak. Bu ödeme yönteminde. 133. Haziran 1996. uluslar arası gözetim şirketlerinden alınmış olan gözetim raporu gibi belgeler girmektedir. vesaik mukabili ödemede. Mevzuat Işığında Dış Ticaret İşlemleri ve Piyasa Uygulamaları. SEYİDOĞLU. s. TEKİNALP. gereken belgelerin listesi de oluşturulur. s. göndermiş olduğu belgelerin hangi şartlar altında. Ancak vesaik mukabili ödeme şeklinde. 2) Akreditifin aksine. 2010. Bkz. 2 . s. s. EKŞİ. Ali DÖLEK. IGEME. YASER. ithalatçıya teslim edileceği ve hangi şartlarla meblağın tahsil edileceğini belirten tahsil talimatı77 73 74 75 76 77 YENİARAS. nakliye firmasından/acentesinden aynı zamanda ciro edilebilir bir taşıma belgesi de alır. Özellikle. İhracatçı. Bu sözleşmede ayrıca tarafların ödeme şekline de karar vermeleri gerekir. s. menşe şahadetnamesi. 122–123. satım sözleşmesinde belirtilen şekilde malları gönderir. ŞANLI/EKŞİ. s. s. s. ihracatçı. Ancak ödeme şekline ilişkin taraflar arasında yapılan anlaşmada. bu malların sevk edildiğini gösteren belgeler (vesaik) karşılığında. ithalatçı firmanın gümrüğüne gelir. INTERBANK. 81. Murat TÜRKSEVER. CANITEZ. ithalatçının bankasıdır. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 26. EKŞİ. s. Bu banka genellikle. Sa. Uluslararası Ticarette Kullanılan Teslim ve Ödeme Şekilleri. s. GÜRSOY. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. 648. s. İstanbul 1999. 648–649. gönderi bankasına tevdi eder ve bunların ithalatçıya ulaştırılması ister. ödeme yöntemi açıkça kararlaştırılabileceği gibi. Kambiyo Mevzuatı. GÜRSOY. s. s. 56–58. s. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. Y. sevk ettiği mallar karşılığında. DURUKANOĞLU. 77. 56–57. 369–370. 172. s. alıcı tarafından istenen sigorta belgesi. belgelerin ibrazı anında yapılan ödemeler açısından bu sonuca varmak mümkündür. s. İhracatçı. 252–253. 149. 648. TEKİNALP. s. 102. Dış Ticaret. Taraflar arasında yapılan anlaşmada aynı zamanda. Taraflar arasında yapılan anlaşmada son olarak. ithal konusu olan malların. ÖZALP. bu konuda zımnen anlaşma sağlanmış olması da mümkündür74. 3) İhracatçı. 56.Şengül AL KILIÇ Vesaik mukabili ödemede işleyiş şu şekilde gerçekleşmektedir73: 1) İhracatçı ile ithalatçı arasında uluslararası ticaret kapsamında bir satım sözleşmesi imzalanır. s. 76–77. malın sevkiyatına ilişkin belgeleri ve diğer gerekli belgeleri . s. XIV. AKIN. s. 102. bir kredi kullanmaktadır76. Mallar. Dış Ticaret. tahsil/ibraz bankası da belirlenir. ödeme işlemi. 84. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 91–92. İhracatçı. Diğer belgelerin kapsamına. 26. 43–44. s. ihracatçının (satıcının) eylemi ile başlamaktadır75. ithalatçının ülkesine gelmiş olması bir şart olarak değerlendirilmemelidir. GÜRSOY. 22 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. TEKİNALP.

9. 3.m. faks numaraları ve referansı dâhil ayrıntıları. posta adresi ve duruma göre teleks. yukarıda belirtilen hususlardan başka. 78 79 80 Tahsil talimatının içermesi gereken bilgilerin neler olduğu “Tahsil Talimatı” başlığını taşıyan TBK 522 sayılı Broşür m.) alıcı firma (ithalatçı) yerine. 11.” Bkz. Tahsil edilecek masraf ve komisyonlar ve bunlardan vazgeçilip geçilmeyeceği./…. Tahsil talimatı. Burada unutulmaması gereken husus./. Amirin tam ismi. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. Sa. orijinal evrak ekte yer almaktadır. Dış Ticarette Uygulamalı Akreditif İşlemleri. Ödeme yöntemi ve ödeme bildiriminin biçimi. Firmasına . tahsil bankası adına düzenlenmesi gerektiğidir. Adresin eksik veya yanlış olduğu hallerde ise. muhatabın veya ibrazın yapılacağı ikametgâhın tam adresini de içermelidir. Bir tahsil talimatı duruma uygunluğuna göre aşağıdaki bilgileri içermelidir: 1. yükleme ile ilgili tüm belgelerin asıllarının (taşıma belgesi. posta ve SWIFT adresleri. Fakat böyle bir durumda bankanın herhangi bir sorumluluğu söz konusu değildir. TBK 522 sayılı Broşür m. 5. Muhatabın tam ismi. EURO 1 vb. muhatap tarafından yapılacak herhangi bir eylemin tam olarak hangi süre içinde yapılması gerektiği de belirtilmelidir (TBK 522 sayılı Broşür m. 2. 4. hava konişmentosu. telefon. Ödememe. faiz oranı. s. Bu ödeme şeklinde. Firması EKLER:……. Anılan evrakın ithalatçının bankası/tahsil bankası olan ……. a) Ödeme ve/veya kabulün sağlanmasına ilişkin şartlar. tahsil bankasına gönderilmesi gerekmektedir80. ATR. Bu talimatta. menşe ispat belgesi. derhal. (TYK.). 73–74. Tarih uyarınca yaptığımız ihracatın bedeli ………Dolar/Euro olup.. 4’de düzenlenmiştir. XIV. genellikle şu ifadelere yer verilir: “ X ülkesinde yerleşik …. faiz dönemi. Tahsil edilecek tutar(lar) ve döviz cinsi/ cinsleri 6. Faiz söz konusu ise. posta adresi veya ibrazın yapılacağı ikametgâhın ve duruma göre teleks. posta adresi ve duruma göre teleks.. hesaplama esası (örneğin bir yılda 360 veya 365 gün) dâhil tahsil edilecek faizin tutarı ve bundan vazgeçilip geçilmeyeceğinin belirtilmesi.. 2 23 . Atilla BAĞRIAÇIK/Seyfettin KANDEMİR. nakliyeci makbuzu vb. İbraz bankası varsa bu bankanın tam ismi.5/a). taşıma belgelerinin (konişmento. 5/b). b) Belgelerin teslimine ilişkin şartlar: ba) Ödeme ve/veya kabul karşılığında teslim bb) Diğer şartlar karşılığında teslim 8.4/c) Talimatta ayrıca.. Bank’a DHL ile gönderilmesi ve bedelinin tahsili/poliçenin kabulü ve tahsil/muhabir bankası tarafından avali suretiyle evrakın alıcıya teslimi hususunun sağlanması saygıyla rica olunur. İstanbul 1995. teleks. Y. gönderi bankası aracılığıyla. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. Söz konusu süre tayin edilirken.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi nı (tahsilât emrini)78 de gönderi bankasına ulaştırır79. Eklenen belgelerin listesi ve her belgenin sayısal dökümü 7. “çabuk. doğru adresin tahsil bankası tarafından araştırılması da mümkündür. birinci” gibi ifadeler kullanılmışsa bankalar bu tür ifadeleri dikkate almayacaklardır (bkz. ………. 10. 2010. Tahsilin alındığı bankanın tam ismi. kabul etmeme ve/ veya diğer şartları yerine getirmeme hallerinde izlenecek yola ilişkin talimat. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. Konişmentoda yer alan “gönderilen (consigee)” kısmına ithalatçının bankası (tah- Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. fatura.

vesaik mukabili ödeme yönteminden söz etmiştir.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8. s.05. “bilgi verme (nofity)” kısmına ise. 25. Türk şirketi tarafından Almanya’da yerleşik şirkete gönderilen emtiayı taşıma işinin taşıyıcı tarafından yapıldığı ve taşıyıcı tarafından malların. K. Y. 27). Bununla birlikte Yargıtay. Ancak. 8. Bu mektupta hangi dokümanların alıcıya gönderildiği. CANITEZ. TBK 522 sayılı Broşür ve alıcı ile satıcı arasında yapılan satım sözleşmesidir.. s. s. s. ithalatçıya ciro edilmesi gerekir. Tahsil bankası tarafından. banka adına düzenlenmiş olduğundan. posta veya kurye yoluyla ithalatçının ülkesindeki tayin edilmiş tahsil/ibraz bankasına gönderir83. ithalatçı söz konusu belgeyi kullanabilir ve malların alıcısı sıfatını kazanır (Bkz. gerekli belgeler alınmadan şirkete teslim edildiği bir olayda. ithalatçının bulunduğu yerde şubesi olması durumunda. 2 . Bkz. konişmento da ithalatçıya verilir. Vesaik mukabili ödeme yönteminden kaynaklanan herhangi bir sorunun uluslararası platformda çözülebilmesi için dayanılması gereken belgeler. 2005/5001. dokümanların neyin karşılığında alıcıya teslim edileceği mal ile ilgili kısa açıklamalar yer alır. YETİK. “Römiz mektubu. gönderme ve ibraz işlemlerinin de aynı banka (gönderi bankası) tarafından yapılması mümkündür.org. (http://www. s. Gönderi bankası. Bu şekilde işlem yapılmak istendiğinde yapılması gereken ödeme şeklinin mal mukabili (open account-açık hesap) ödeme şekli olacağı gözden kaçırılmamalıdır (Bkz. Ancak konişmento. 4/a). Bkz. ilgili belgelerin bedel ödendikten ya da poliçe kabul edildikten sonra ithalatçıya teslim edilmesi gerektiğini belirtir. satıcı ile ilgili bilgiler. satıcı veya alıcı bankasının isimleri. Y. s. römiz mektubu ekinde. 123. malın bedelinin tahsilinden sonra. banka tarafından. TÜRKSEVER. TÜRKSEVER. 57. 449). XIV. ithalatçının adı yazılır. alıcı ile ilgili bilgiler. bazı durumlarda.” Bkz. DURUKANOĞLU. SEVEN. ithalatçı adına düzenlendiği ya da doğrudan mallarla birlikte gönderildiği durumlarda. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. s. Özellikle ihracatçı firmaların bu hususa ayrıca önem göstermeleri gerekmektedir81. 81 82 83 24 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Böyle bir durumda. ithalatçı bu belgeyi hiçbir işlem yapmadan alabilir. aracı bankaların sayısı bire düşmektedir. ÖZEL. s. malı temsil eden diğer belgelerin yanı sıra.html).Şengül AL KILIÇ İhracatçı. 4) Gönderi bankası ilgili belgeleri. 01. E.gumrukkontrolor. IGEME. ERYÜREK. DURUKANOĞLU. 2010. 123). satıcı bankanın ihracat dokümanlarını satıcıdan aldığı zaman düzenlediği açıklayıcı mektuptur. Sa.2006 T. “römiz mektubu (remittance letter)”82 ekinde. ihracatçının (amirin) de uygun görmesi şartıyla. tahsilât emrini ve malı temsil eden belgeleri doğrudan tahsil bankasil bankası). 2006/4963 (Kazancı İçtihat Bankası). ithalatçıya teslim edilirken. HD. 27. s. Gönderi bankasının. Konişmentonun. 68. ithalatçının isminin yazıldığı durumlarda. Gönderilen kısmına. gönderi bankasına tevdi ettiği tahsil talimatında vesaik mukabili ödemeler ile ilgili olarak MTO tarafından yayınlanan TBK 522 sayılı Broşür’ün dikkate alınacağını da ayrıca belirtmelidir (TBK 522 sayılı Broşür n. 149. Ancak bu durum vesaik mukabili ödeme yönteminin mantığına ters düşmektedir (Bkz. gönderi bankası. Yapılan bu ciro sonucunda. işlem mal mukabili ödeme şekline dönüşmüş olacaktır. 11. s.

Bu duruma daha çok. ithalatçının Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. ithalatçının poliçeyi kabul etmesi üzerine. Böyle bir ihtimalde. Y. TEKİNALP. 2 25 . ilgili belgeler. malları gümrükten çekebilmesi için. 84 85 86 87 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Tahsil bankası. 7/a). s. CANITEZ. Bununla birlikte. tahsil talimatında belirtilenlere uygun olup olmadığını makul derecede dikkat göstererek incelemek ve eksikliğin tespiti halinde keyfiyeti derhal amire bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır85.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi sına göndermek yerine. ithalatçının bedeli ödemesi ya da ileri tarihli poliçeyi kabul etmesi karşılığında86. Gönderi bankası tarafından. 58. ithalatçı. İthalatçıya hitaben yazılan ve vesaikin geldiğini haber veren ihbar mektubu üzerine ayrıca “MTO TBK 522 sayılı Broşüre tabidir” ibaresinin de yer alması gerekir. ilgili belgeleri alamaz ve dolayısıyla da malları temsil eden belgeleri alamadığı için. Bu durumda. s. Tahsil bankasına gönderilmek üzere gönderi bankasına verilen tahsil talimatının hiçbir şüpheye yer bırakmayacak biçimde açık ve kesin olması gereklidir. ileri tarihli poliçenin ithalatçı tarafından kabulüne bağlı olarak teslim edilir (documents against acceptance). ihracatçı (amir). tahsil emrinde kendisine bildirilen duruma uygun hareket eder ve bunun sonucunda malı temsil eden belgeleri. 7/c). 4/b). ödeme karşılığında ithalatçıya teslim edilir (documents against payment). malı temsil eden belgeleri alır ve böylece mallara ulaşır. 57. Sa. tahsil bankasına verilen belgeler. Böyle bir durumda ise. s. Aksi takdirde bundan kaynaklanan sonuçlardan bankalar sorumlu olmayacaklardır (TBK 522 sayılı Broşür m. ERYÜREK. 651. tahsil bankasının çok küçük olduğu veya tahsil bankası ile gönderi bankası arasında kurulmuş bir ilişkinin bulunmadığı durumlarda rastlanılmaktandır84. vesaik alıcıya ancak ödeme karşılığında teslim edilir (TBK 522 sayılı Broşür m. 2010. 24. malların bedelini ödemeden. tahsil emrine uygun olduklarından emin olmak için belgeleri dikkatle inceler87. tahsil talimatında belirtilmediği durumlarda. 7). gönderi bankasının. İhracatçı. ilgili belgeler. “muhabir banka” olarak adlandırılan bir aracı bankayı kullanmayı da tercih edebilir. 7/b ve m. İkincisine göre ise. malları temsil eden diğer belgelerle birlikte gönderi bankasına tevdi eder. tahsil talimatını hazırlayan tarafın (ihracatçının) sorumluluğundadır. muhatabın ibraz bankasına gelip kabul etmesi için malların satım bedeli tutarında bir poliçe keşide eder ve bu poliçeyi de ithalatçıya ulaştırılması için. malları gümrükten çekemez. ihracatçı (amir) tarafından. bir ihbar mektubu düzenler ve ithalatçıya gönderir. hâkimiyeti altına alamaz (TBK 522 sayılı Broşür m. Vesaik tesliminin ödeme karşılığı mı yoksa kabul karşılığı mı yapılacağının. iyiniyetle hareket etme yükümlülüğü kapsamında aldığı vesaikin. ithalatçıya teslim eder. Zira belgelerin teslimine ilişkin şartların açık ve net biçimde ifade edilmesini sağlamak. Banka. Poliçeyi kabul eden ithalatçı. düzenlemiş olduğu poliçeyi ithalatçının kabulünün yanı sıra ayrıca bankanın aval vermesini de isteyebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. Tahsil emri iki şekilde olabilir: Bunlardan birincisine göre. ithalatçıya teslim edilir. XIV. s. 5) ve 6) Tahsil bankası.

protesto şartıyla birlikte tahsile verilmesi. Tahsil bankası tarafından yapılan bildirimden (bankaya ihbar ettiği yazı tarihinden) itibaren altmış (60) gün içinde gönderi bankası tarafından söz konusu talimat verilmezse. ithalatçıdan peşin olarak tahsil edilen meblağı ya da ithalatçının ileri tarihli poliçeyi kabul etmesi durumunda. tahsil bankası. protesto düzenlettirilmesi son derece önem arz etmektedir89. DİLEK. “ödememe protestosu” olacaktır. c. ihracatçının yasal takibe geçebilmesi açısından önemlidir90. tahsil bankası tarafından ithalatçıya ibraz edilmiş olmasına rağmen. ithalatçının vesaik mukabili ödeme şeklinde. tahsil talimatında yer alan poliçe ve diğer belgelerin. ŞANLI/EKŞİ. protestonun gündeme gelebilmesi için. tahsil talimatının ekinde yer alan poliçenin. gecikmeksizin gönderi bankasına bildirmelidir88. kendisine bu konuda açık talimat verilmiş olması gerektiği unutulmamalıdır. ithalatçı tarafından kabul edilmemesi. 10. Vesaik mukabili ödemelerde. aşağıdaki üç durumdan birinin gerçekleşmiş olması gerekmektedir: a. Gönderi bankasının bu bildirimin ardından. 16/a). düzenlenecek olan protesto. s. Bu durumda düzenlenecek olan protesto. KAYA. 126). vadesinde tahsil bankasına bedelin ödenmemesi. Y. İhracatçı. söz konusu hususu. bankadan aval istemek yerine. “ödememe protestosu” olacaktır (Bkz. malı temsil eden belgeleri hiçbir sorumluluğu olmaksızın gönderi bankasına iade edebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. 88 89 90 26 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. onun tarafından ödenmemesi. ihracatçının kendisini güvence altına almasıdır (Bkz.Şengül AL KILIÇ Tahsil bankası. DURUKANOĞLU. Kabul kredili vesaik mukabili ödeme türünde. kabul edilmiş olmasına rağmen vadesinde ödenmemesi ihtimalinde ise. bankaya ödemesi şart koşulur. satım bedelini ödememesi veya ileri tarihli düzenlenmiş olan poliçeyi kabul etmemesi durumunda. s. 26/c. DURUKANOĞLU. Vadeli bir poliçenin kabul edilmiş olmasına rağmen. Ancak. s. iii). b. komisyon ve masraflar mahsup edildikten sonra gönderi bankasına iletir (TBK 522 sayılı Broşür m. Görüldüğünde ödemeli (vadesiz/at sight) bir poliçenin. Bu durumda düzenlenecek olan protesto. tahsil banpoliçeyi kabul etmesi ve bankanın aval vermesinin ardından belgeler ithalatçıya teslim edilir ve mallar gümrükten çekilir (Bkz. Bu nedenle. 2010. s. kabul edilmiş poliçenin vade tarihinde tahsil edilen meblağını. poliçenin ithalatçının ülkesindeki bir banka tarafından kabul edilmesini de şart koşabilir. poliçenin kabul edilmemesi veya ödenmemesi durumunda tahsil bankasının protesto çekebilmesi için. Bu durumda. 126. 2 . Kabul kredisinde ithalatçının vade bitiminden önce poliçe bedelini. 81–82). s. Böyle bir durumda poliçeyi kabul eden banka. Sa. Aksi takdirde. tahsil bankasına belgelerin bundan sonra tabi olacağı durum hakkında gerekli talimatı vermesi gerekmektedir. Burada da amaç. 73). 7) Tahsil bankası.Vadeli bir poliçenin. XIV. ithalatçıya “kabul kredisi” açmış sayılır. “kabul etmeme protestosu” olacaktır.

poliçenin ibrazının usule uygun yapıldığının ortaya konulması ve ödememe nedeniyle girişilecek olan hukuki sürecin başlangıç aşamasının belirlenmesi. ithalatçıdan geri alınması mümkündür. ihracatçının (amirin) kullanımına hazır olarak tutar ya da ihracatçıya ödeme yapar (TBK 522 sayılı Broşür m. Sa. talimatı veren tarafa ait olacaktır (TBK 522 sayılı Broşür m. 91 92 93 Vadesiz bir poliçenin görüldüğünde ödenmemesi ya da kabul kredili bir poliçenin kabul edilmiş olmasına rağmen vadesinde ödenmemesi durumunda düzenlettirilecek olan protesto ile amaçlanan. s.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi kasının protesto düzenlettirme veya başka bir yasal işleme başvurma yükümlülüğü bulunmamaktadır (TBK 522 sayılı Broşür m. ERYÜREK. karayolu ya da demir yolu ile doğrudan alıcının adresine göndermesi yerine. 16/b). TEKİNALP. basit ve süratli bir yöntemdir. 2010. s. 133. s. TÜRKSEVER. 23. gecikmeksizin gönderi bankasını durumdan haberdar etmelidir92. gerekse diğer masraflar bakımından daha düşük maliyetlidir. İhracatçının. Vesaik mukabili ödeme yöntemi.Akreditifli ödeme yöntemine kıyasla daha ucuz. ÖZEL. protesto ardından başlanılacak olan hukuki takip sonucunda. sözleşmenin konusunu teşkil eden malları. s. 42. DURUKANOĞLU. ihracatçı açısından bir avantaj olarak değerlendirilmektedir. diğer ödeme yöntemlerine nazaran gerek bankalara ödenen komisyon. teslim aldığı malı temsil eden belgeler karşılığında. 24/III). malları temsil eden belgelerin ithalatçıya verilmesini sağlaması da onu bir nevi güvence altına alacaktır. Protesto ve diğer işlemlerin giderleri. DURUKANOĞLU. 2 27 . tahsil bankası tarafından tahsil edilen meblağı. 8) Gönderi bankası. s. havayolu. s. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. 124. müracaat borçlularına başvuru hakkının sağlanmasıdır (Bkz. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. ithalatçının bankası tarafından yapılacak olan tahsilât sonucunda. 37. 127. malları gümrükten çekme hakkına sahip olur. s. s. s. Böyle bir talimatın verilmediği durumlarda. 26. YENİARAS. ithalatçı tarafından yapılan ödemeden sonra verilmesi. ÖZALP. s. . 68. Ödeme mal mukabili ödemeden daha çabuk gerçekleşir ve daha güvenlidir. Faydaları Vesaik mukabili ödemenin ihracatçı açısından faydalarını şu şekilde sıralamak mümkündür93: . tahsil bankası. 127). s. Vesaik Mukabili Ödemenin Fayda ve Sakıncaları A. ŞAHİN. vesaik mukabili ödeme yöntemi sayesinde. XIV. 24)91. Ancak bu masrafların. Y. 646. 9) İthalatçı. 9.Malı temsil eden belgelerin. VII. DURUKANOĞLU.

68. XIV. 87. s. şu şekilde sıralamak mümkündür94: . ÖZALP. ÖZEL. yeni alıcının ismini hem bankaya hem de nakliye şirketine bildirmek gerekmekle birlikte. Sa. Özellikle. DURUKANOĞLU. vadeli poliçe sayesinde. 94 95 ÖZALP. 10. . 2010. TAŞPINAR. Bahir Mazhar ERÜRETEN. B. 43. ithalatçının mal bedelini ödemek istememesi veya ödeyememesi. s. ithalatçı ile arasındaki temel ilişkiye dayanarak alıcıyı dava edebilir.Şengül AL KILIÇ . s. Y. orijinal evrakın geri getirilerek değiştirilmesine gerek yoktur.İthalatçı. TEKİNALP. ithalatçı. Sakıncaları Vesaik mukabili ödemenin ihracatçı açısından sakıncalarını şu şekilde sıralamak mümkündür95: . malların mülkiyetini hemen kazanacaktır. 27. s. vesaik mukabili ödeme yönteminin tercihi durumunda ortaya çıkabilecek olan sakıncalar arasında yer almaktadır. TÜRKSEVER. malları aynı şartlarla alacak başka bir alıcı bulamaması. vadeli ithalat imkanına kavuşacaktır. Dış Ticaret Hukuku İhracat Sözleşmeleri ve Tatbikatı. malın bedelini henüz ödemeden. ancak ihracatçının parasını ve yaptığı giderleri dava ile elde etmesi. satım bedelini. ihracatçının.İhracatçının malları gümrüğe göndermiş olmasına rağmen. ERYÜREK. 28 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. akreditifli ödemede akreditif açmasına nazaran daha kolay ve ucuz bir yol olacaktır.İthalatçının vesaik mukabili ödeme yöntemine göre işlem yapması. INTERBANK. 13. 338. s. s. Yine böyle bir durumda. kabul kredili vesaik mukabili ödemede. s. İstanbul 1991. s. mallarını daha kötü şartlarda başka bir alıcıya satması veya malları geri getirmek zorunda kalması da satıcı açısından. 2.Yapılan ödeme işleminde arada bankalar olacağından. s.İthalatçı. ihracatçı. 124. s. malların sözleşme şartlarına uygun olup olmadığını da tespit edebilecektir. s. İthalatçının bedeli ödemek ve malları almaktan vazgeçmesi durumunda. DİLEK. YÜCEL. ihracatçı. hemen ödemek veya ileri tarihli poliçeyi kabul etmek suretiyle alacağı vesaik sayesinde. 2 . s. Böyle bir ihtimalde. ithalatçı açısından faydalarını ise. mal bedeli dövizlerin belirli sürede yurda getirilme zorunluluğu mevcuttur. ihracatçı zor duruma düşecektir. s. doğrudan ithalatçı ile muhatap olmaktan kurtulur. çoğu zaman kendisi tarafından istenen bir sonuç olmayacaktır. 43. Kambiyo rejimimize göre. s. INTERBANK. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. ihracatçı açısından bir risk oluşturmaktadır. 95. 1. . 36–37. Vesaik mukabili ödemenin. 646. 93–94. s. ŞAHİN. Alıcı değişikliği yapılması durumunda.

çekilememesi ve bunun sonucunda. s. Nitekim bu ihtimalde. 94. hukuken sorumlu hale gelir ve bedelin ödenmemesi durumunda satış söz96 97 98 ÖZEL. 95. 38. ithalatçı açısından sakıncalarını ise.Özellikle. 10.İhracatçı açısından oluşabilecek bir diğer risk de. Vesaik mukabili ödemenin. ŞAHİN. gümrükteki malları görmeden. malların gümrükte beklemesi. ŞAHİN. ihracatçının ek sigorta. Sa. ihracatçıdan uluslararası bir gözetim şirketi tarafından “denetim raporu” hazırlanmasını talep etmesi olacaktır98. s. s. . bir diğer sakıncayı meydana getirmektedir. XIV. nakliye gibi masrafları da söz konusu olacaktır. sözleşmede belirlenen fiyatın altına düşmesi gibi sebepler olabilir. Tüm bu sakıncalar karşısında ihracatçı. şu şekilde sıralamak mümkündür97: . . ÖZALP. ithalatçının. ÜNAY. banka garantisi/aval/kabul olmadıkça. s.İthalatçının ihmali veya diğer hukuksal nedenler yüzünden. EKŞİ. ileride gerçekleşmesi muhtemel ihtilaflarda kullanılmak üzere.Kabul kredili vesaik mukabili ödemede. dış ticaret işlemine başlamadan önce ithalatçıdan bir miktar sağlamak veya malın bir bölümünün bedelini (olası zararları karşılamaya yetecek miktarda) peşin olarak almak gibi ek tedbirlerle de riskin azaltılması yolunu tercih edebilir96.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi . s. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. s.Karşılaşılabilecek ilk sakınca kabul kredili vesaik mukabili ödeme şeklinin ihracatçı tarafından kabul edilmemesi durumunda ortaya çıkmaktadır. DİLEK. Bu gibi durumlarda. 2010. yine ihracatçı açısından bu yönteminde oluşabilecek riskler arasında yer almaktadır. ileri tarihli poliçenin kabulü suretiyle yapılan vesaik mukabili ödeme işlemlerinde. Bunun nedeni. 58. . s. INTERBANK. INTERBANK. s. 2. s. antrepo ve demuraj (gemi bekleme masrafı). YÜCEL. Y. mallarını varış limanındaki antrepoyu da kapsayacak şekilde sigorta ettirmek. ithalatçı. TAŞPINAR. ihracatçı ödemenin yüzde yüz gerçekleşeceğinden emin olamaz. s. Söz konusu riski azaltmanın en iyi yolu ise. 87. Gözetim şirketleri hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. 43. o malın piyasa fiyatının. ithalatçının ülkesindeki kambiyo mevzuatı gereğince ithalatın gerçekleştirilememesi veya transferde gecikme söz konusu olmasıdır. 2 29 . vesaik bedelini ödemek zorunda kalmakta ve sözleşmede belirtilen şartlara uygun olmayan mallarla karşılaşabilmektedir.İthalatçının malları reddetmesi ihtimali de. 449–457. . ithalatçı poliçeyi kabul ederek. 37. 1. ihracatçının ülkesine geri gönderilmesi de.

s. 2010. VIII. Böyle bir ihtimalde ihracatçının. poliçenin vadesinde ithalatçı tarafından ödenmemesi ihtimalini de düşünerek. ithalatçının ticari itibarının zarar görmesine neden olur. ödeme işlemini kabul etmeden önce iyice düşünmesi gerekmektedir99.Şengül AL KILIÇ leşmesinden ayrı olarak kendisine karşı protesto ve icra yoluna başvurulabilir. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s.Belgelerdeki eksikliklerden dolayı. 64. s. . 2 . s. 124. ithalatçının ülkesindeki gümrük formaliteleri için gerekli olan evrakların neler olduğunu da öğrenmeli ve ilgili belgeleri dikkatle bir araya getirmelidir101. İhracatçı tarafından malların ithalatçının gümrüğüne gönderilmiş olmasına rağmen. 99 100 30 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. bankanın da aval vermesi ya da kabul etmesini istemesinde yararı bulunmaktadır. malların mülkiyeti vesaikin teslimi ile birlikte ithalatçıya geçecektir. XIV. 124. İhracatçı Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 1. vesaikin teslim edildiği durumlarda. malların bedelini tahsil bankasına ödeyen ithalatçı açısından bir risk teşkil etmektedir. Bu durum ise. Bu durum özellikle. Y. 63–64. vadeli poliçe düzenlediği durumlarda. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ihracatçının kendisini güvence altına alması açısından önem arz edecektir100. Vesaik Mukabili Ödemede Tarafların Dikkat Etmesi Gereken Hususlar A. ithalat sınırlamalarının olup olmadığı da ihracatçı tarafından göz önünde bulundurulması gereken diğer hususları oluşturmaktadır. Sa. İthalatçının ülkesindeki döviz ve kambiyo rejimi. ithalatçının ihracatçı tarafından yeterince iyi tanınmadığı hallerde. DURUKANOĞLU. İhracatçı. 101 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ithalatçıdan. 63. ihracatçının o mallara yeni bir müşteri bulabilip bulamayacağı konusunu da. malların gümrükten çekilememesi ihtimali de. ithalatçının kabul etmesinin yanı sıra ayrıca. ithalatçının güvenilir olup olmadığına ve kredibilitesine dikkat etmesi gerekmektedir. Sözleşme Sonrasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar İleri tarihli bir poliçenin ithalatçı tarafından kabulü karşılığında. alacağını güvence altına almak için. DURUKANOĞLU. s. Sözleşme Öncesinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Sözleşme öncesinde ihracatçının her şeyden önce vesaik tahsilâtının gerekli olan güvenceyi sağlayıp sağlamadığına. ithalatçının malı temsil eden vesaiki almaktan ya da bedeli ödemekten veya poliçeyi kabul etmekten kaçınması durumunda. 2.

Amirin. 125. Bu nedenle. Bu vesaiki inceleyerek. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. ellerine geçen belgelerin. Malları incelemeye yönelik olarak bir izin alamadığı durumlarda ise ithalatçı. 2 31 . gönderi bankasının. kendisinin ödeme yapmadan önce. ithalatçıya haber vermeli ve malların gümrükten çekilmesine imkân veren vesaikin elinde olduğunu ithalatçıya bildirmelidir. malların sözleşmede yer alan şartlara uygun olup olmadığını hakkında da bilgi sahibi olabilmesi mümkün hale gelecektir. tahsilât emrinde belirtilen hususlardan bir ya da birkaçına rıza göstermiyorsa. sadece ihracatçı (amir) tarafından kendilerine gönderilen tahsilât emri çerçevesinde işlemleri yürütürler. Ancak malların satılmaması ihtimalinde dahi. tahsilât emrinde belirtildiği gibi olup olmadığını onaylamaktan ibaret olarak düzenlenmiştir. 61. 64–65. ihracatçıdan malları gümrükte incelmesine yönelik bir izni de sözleşme şartı olarak sözleşmeye eklemesini istemesinde fayda vardır. Y. ihracatçının malları sözleşmeye uygun olarak göndereceğine inandığı durumlarda kabul etmelidir. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ihracatçının özel izni olmadıkça. ithalatçının malları gümrükte. uluslararası nitelikli bir gözetim şirketi tarafından belge düzenlenmesini istemelidir. İthalatçı. malların gümrükten çekildiği durumlarda. ellerindeki belgelerde eksiklik olduğunu gören bankanın bu durumu derhal belgeleri aldığı şahsa bildirmesi gerekmektedir. vesaik mukabili ödemeyi. bedeli ödemeden önce kontrol imkânı bulunmamaktadır. C. amirin bu tercihi doğrultusunda. bankaya giden ithalatçı açısından önem arz eden husus. tahsilât emrinde. Vadeli poliçenin kabul edilmesi karşılığında vesaikin teslim alınarak. Tahsil bankası. gönderi bankası tarafından kendisine iletilen vesaik ile ilgili olarak gecikmeksizin. Ancak. ithalatçının ihracatçıya karşı vadede poliçe bedelini ödemekle sorumlu olduğunun unutulmaması gerekmektedir102. malları ithalatçının gümrüğüne gönderebilir. ithalatçı malları kârla satabilme imkânına da sahip olacaktır. o ban102 DURUKANOĞLU. İthalatçı Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar İthalatçı. Bu bildirim üzerine. s. s. CANITEZ. Sa. bu durumu gecikmeksizin emri aldığı şahsa bildirmelidir. Gönderi ya da ibraz/tahsil bankası. XIV. ithalatçının sözleşmenin yapılış aşamasında. belirli bir bankayı tahsil bankası olarak belirtmesi durumunda. yalnızca. Tahsilât emrinde sıralanmış olan belgelere bakıldığında. s. Bankaların sorumluluğu. tahsil bankasının elinde bulunan vesaiki incelemesidir. 2010. sözleşmenin yapıldığı sırada ihracatçıya bildirmelidir. gümrükten malları çekebilmesi için istenilen belgelerin neler olduğu tam ve eksiksiz bir şekilde. Bankalar Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Bankalar.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi B. Böylece ihracatçı gerekli olan tüm belgeleri hazırlayarak.

Tahsilât emrinde. 32 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. kendisine aksine bir talimat verilmiş olmadıkça belgeleri söz konusu o para birimi ile ödeme yapılması karşılığında teslim edecektir. bu konuda bir muhabir bankadan yararlanılması da mümkündür. 5/c). s. Ancak amirin. sadece ihracatçının kendilerine gönderdikleri belgelerin ithalatçının ülkesindeki muhabirlerine gönderilmesi ve tahsil emrindeki direktifler uyarınca alıcıya teslimi sorumluluğunu taşırlar104. Y. Tahsilât emrinde. s.Şengül AL KILIÇ kayı kullanması gerekmektedir. kendilerine gönderilen belgeleri aldıkları gibi ibraz edeceklerdir. GERNİ. gecikmeksizin ihracatçıya bildirilebileceği gibi. yalnızca bedelin ödenmesine/poliçenin kabul edilmesine ve karşılığında malı temsil eden belgelerin teslimine ilişkin hususlarda aracılık yaptıkları görülmektedir. 65–66. Uluslararası ticarette birbirlerini tanıma imkânına çok fazla sahip olmayan taraflar. ithalatçının adresi eksik ya da yanlış bildirilmişse. tahsil bankasına doğrudan gönderilebileceği gibi. bu durum. gönderi bankası. gönderi bankası tarafından. malların alınması ve bedelin ödenmesi konusunda güvenilir kuruluşlar olarak kabul edilen bankaların aracılığını tercih etmektedirler. vesaikin belli bir para birimi ile ödeme karşılığında teslim edilmesi gerektiğine dair bir düzenleme yer alıyorsa. Tahsil emrinde aksine bir talimat bulunmadığı sürece. XIV. Fakat bu ibraz yapılırken gerekli olan damga pulları bankalar tarafından yapıştırılacak ve aksi belirtilmediği sürece bunların masrafları. s. 125–126. 2 . TBK 522 sayılı Broşür’de düzenlenen bankaların sorumluluğu hakkında bilgi verilecek. ardından da iç 103 104 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ithalatçının ülkesinde istediği bir tahsil bankasını seçme hakkına sahiptir. Bu anlamda konumuzu incelerken öncelikle. 29. Vesaik Mukabili Ödemede Bankaların Hukuki Sorumlulukları Vesaik mukabili ödemenin işleyişine bakıldığında bankaların. tahsil bankasını belirlememesi durumunda. tahsil bankası herhangi bir yükümlülük veya sorumluluk üstlenmeksizin doğru adresi bulmayı da deneyebilir. ithalatçı tarafından teklif edilen kısmi ödeme talebini kabul etmemelidir103. Fakat bu ödeme yönteminde bankalar. IX. kendisine ulaştırılan tahsilât emri ve mallarla ilgili belgeleri gecikmeksizin ithalatçıya ibraz etmek yükümlülüğü altındadır. tahsil bankası. tahsil bankası. ihracatçıdan taraftan alınacak ve gerekli cirolar yapılacak veya tahsil işlemi için gereken veya usulden olan herhangi bir kaşe veya tanımlayıcı işaretler veya simgeler konulabilecektir (TBK 522 sayılı Broşür md. DURUKANOĞLU. Malları temsil eden belgelerin bulunduğu tahsilât emri. Tahsil bankası. Bankalar. Sa. 2010.

TBK 522 Sayılı Broşüre Göre Bankaların Hukuki Sorumlulukları TBK 522 sayılı Broşür’ün uluslararası ticarette taraflara uygulanabilmesi için. bedelin ödendiği yer olarak karşımıza çıkmaktadır. Broşüre göre bankaların sorumluluklarını daraltan ya da ortadan kaldıran hükümlerden en önemli olanlarını vurgulamak gerekirse. ihracatçının malları. 92. bankaya tevdi etmesi mümkün değildir. yalnızca. ÖZALP. adeta “sorumsuz aracılık faaliyeti” olarak algılanmaktadır106. INTERBANK. Y. TBK 522 sayılı Broşür’de bankaların yükümlülüklerini ve sorumluluklarını ortaya koyan ve neredeyse tamamında bu sorumlulukları sınırlandıran ya da ortadan kaldıran birçok hüküm bulunmaktadır. Bkz. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Sa. TBK 522 sayılı Broşür’ün m. s. önceden bankanın muvafakati olmadan bankanın adresine veya onun emrine göndermesi. Vesaik mukabili ödemelerde bankalar. 6. Bu ödeme türünde bankaların faaliyetleri. s. Broşür’ün “yükümlülükler ve sorumluluklar” başlığını taşıyan 9. s. bu ödeme türünde. maddesinde bankaların “iyi niyetli” hareket etmelerinden ve “makul” özeni göstermelerinden söz edilmiş. s. 32. ŞAHİN. Vesaik mukabili ödeme yönteminde bankalar. Türk hukukunun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi gerekir. s. ÖZEL. bankaların sorumluluğu da söz konusu olmayacaktır. s. 15. aval ya da garanti vermemişler ya da poliçeyi kabul etmemişlerse. satış işleminin aksamadan gelişmesini garanti edecek herhangi bir sorumluluğa sahip değildir. s. Aksi halde banka bunları kabul etme zorunluluğunda değildir. alıcıya teslim edilerek bedelin tahsili sorumluluğunu taşımaktadırlar105. 2 33 .Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi hukukumuzda bankaların sorumluluğunu düzenleyen kurallar ile 522 sayılı Broşür arasında bir karşılaştırma yapılacaktır. XIV. Bankalar. 10/a hükmüne göre. YENİARAS. ihracatçı tarafından kendilerine verilen vesaikin ithalatçının ülkesindeki muhabirlerine gönderilmesi ve tahsil emrinde belirtildiği gibi. Böyle bir ihtimalde. DİLEK. 2010. Bu anlamda bankaların ihracatçı tarafından gönderilen malları gözetim yükümlülüğünden söz edilmemektedir. 134. Vesaik mukabili ödeme işleminin yürütülmesinde son derece önemli bir konuma sahip olmalarına rağmen. ancak belgelerin tevdi ve ibraz edildiği. bu durum bankaların göstermeleri gereken özen açısından yeterli kabul edilmiştir. 9. taraflarca açık ya da zımni olarak Broşür’ün uygulanmasının kabul edilmiş olması ve bu Broşür’ün uygulanmasının yetkili/uygulanacak hukuka. Ödeme Yöntemleri. konumuz açısından ise. A. risk ve her 105 106 GERNİ. Bu durumda. 42.

Ancak tahsil bankası söz konusu hizmetleri görüyor ise. Sa. belge karşılığı tahsil talimatının her zaman ihracatçı tarafından verilmemesi. tahsil bankası tarafından yapılmaması nedeniyle yükümlülük ve sorumluluk üstlenmezler (TBK 522 sayılı Broşür m. doğru olmamalarından. Ancak böyle bir ihtimalde dahi. Bu anlamda gönderi bankası. Tahsil bankasına ilişkin olarak. sigortalama ve depolama dâhil herhangi bir işlem yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. son). gönderi bankasınca verilmesidir (Bkz. malın korunması için yapmış olduğu işlemlerde. TBK 522 sayılı Broşür’de esas itibariyle. tahsil emrinde belirtilen bankayı kullanmak zorundadır. Tahsil emrinde. banka hizmetin kapsam ve sınırlarını da kendisi belirleyecektir (TBK 522 sayılı Broşür m. gönderi bankasına verilmesi halinde ihracatçı tarafından verilmesi. 12/a). tahsil bankası açıkça belirlenmiş ise. bu talimatın. bankaların sorumlulukları. tahsil emrinde verilen talimatın. Ancak bu inceleme yükümlülüğü belgelerin içeriklerinin gerçekliğine ya da ihracatçı tarafından gönderilen mala ilişkin değildir. I. s. belgelerin biçiminden. s. Burada “ihracatçı” yerine “taraf (the party)” ifadesinin kullanılmasındaki sebep. Ancak banka bu hizmetleri. 5/e. amir hesabına ve riski amire ait olmak üzere gerçekleştirir. 13). yetersizliğinden. 10/c. bankaların bu ödeme türünde belgelerin ibrazı ve bedelin alınması görevini üstlenmiş olmaları ve temel ilişki ile bankaların ilgisinin bulunmamasıdır107. tahsil emrinde bu yönde bir belirleme yoksa gönderi bankası. sahteliğinden ve benzeri diğer aksaklıklardan sorumlu değildirler (TBK 522 sayılı Broşür m. Y. 488). C. f). c. ihracatçıya ait olacaktır. 2010. kendi isteğiyle yapabilir. bankanın. 10/c). TEKİNALP. oysa ibraz ya da tahsil bankasına verilmesi halinde ise. Banka ister talimat almış olsun isterse de olmasın. bu işlemi. Bankalar. ilgili durumu. gönderi bankası. Böyle bir durumda. XIV. 34 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 654. 2 . belgeler verilen tahsil talimatındaki belgelerle uyuşmuyorsa ya da eksikse bu durumda bankanın durumu derhal tahsil talimatı veren “taraf”a108 bildirmesi gerekmektedir (TBK 522 sayılı Broşür md. 11). gönderi bankasına bildirir (TBK 522 sayılı Broşür m. 107 108 TEKİNALP. Bankaların belgelere ilişkin yükümlülükleri. malları korumaya alan. TBK 522 sayılı Broşür md. Bunun sebebi.Şengül AL KILIÇ türlü hasar. onların ihracatçı tarafından verilen tahsil talimatındaki belge listeleri ile uyuşup uyuşmadığına yöneliktir. 10/b ve c). seçimi kendisi yapmış olsa dahi. gözetim altında tutan veya benzer hizmetler yapan kişilerin hareketlerinden ve kusurlarından dolayı sorumlu olmaz (TBK 522 sayılı Broşür m. Bankaya talimat verilmiş olsa bile. belgelere ilişkin inceleme yükümlülüğü olarak kabul edilmektedir. ibraz ve tahsil için bu işlemin yapılacağı ülkede kendisinin belirleyeceği bir bankayı kullanır (TBK 522 sayılı Broşür m. Eğer.

Y. bu konu hakkında geniş bilgilere sahip olan bankaların. durumu. belgelerin geçerliliğine ve malların durumuna ilişkin bankaların sorumluluğunu düzenlemektedir. navlun komisyoncularının. 2010. tahsil emrinde belirtilen miktar. faiz gibi hususlar ile poliçenin örtüşüp örtüşmediğine bakması ve eksiklikleri gecikmeksizin bildirmesi gerekir. alıcıların veya diğer herhangi bir kişinin iyi niyetine veya eylemlerine veya ihmallerine. uyuşup uyuşmadığına ilişkin incelemenin yapılması ve eksikliklerin ya da farklılıkların gecikmeksizin bildirilmesinden ibaret olduğu söylenilse de. icraatına veya ticari itibarına ilişkin olarak hiçbir sorumluluk veya yükümlülük almazlar. maddesi. 110 Tahsil emri ekinde bir poliçenin olduğu durumlarda da. bu poliçenin şekil şartlarını taşıyıp taşımadığını belirlemesi. Broşürün 14. maddesinde bankaların iyi niyetli olmaları ve makul özeni göstermeleri sonucundan varılabilir. bankaların inceleme yükümlülüğünün belgelerin. TBK 522 sayılı Broşürün 13. Sa. bankalar. parasını ödemiş olmasına rağmen malları gümrükten çekemeyen ithalatçının ihracatçıya yönelik taleplerinin yanı sıra kanaatimizce bankaya da müracaat etmesine sebep olur. miktarı. Her ne kadar TBK 522 sayılı Broşürün md. İlgili hükme göre. maddesinde ise. gümrükten malları çekme aşamasında belgedeki eksikliklerden dolayı malların verilmediği hallerde. Aksi davranış. kalitesi. ambalajı. bankanın tahsil emri ekindeki diğer belgelerin. vade. 2 35 . ağırlığı. taşımacıların. belgelerin yolda kaybolmasından ve belgelerdeki çeviri hatalarından ve/veya teknik terimlerin yorumundan dolayı Ancak burada şu hususun unutulmaması gerekmektedir: TBK 522 sayılı Broşürün İngilizce metninde bildirimin derhal/gecikmeksizin (without delay) yapılması gerektiğinden söz edilmektedir. esasında basiretli bir iş adamı gibi davranmak zorunda olan ve uluslararası ticarette taraflarca birbirlerine verilmesi gereken belgeler ve bunların şekline ilişkin geçerlilik şartlarını bilen bankaların görmüş oldukları bu tarz biçimsel eksiklikleri ya da belgelerin geçersizliğine sebep olan hataları bildirmeleri110 ve bunlar giderilmeden de ithalatçıdan paranın tahsili yoluna gitmemeleri gerekmektedir. bankaların belgelerin eksik çıkması ya da farklı olması halinde. XIV. bildirimi yapmayan ya da yapmakta geciken banka tarafından karşılanılmasını gerektirir. tahsil emrinde belirtilenler ile aynı olup olmadığını incelemesinin yanı sıra. Bu sonuca Broşürün 9. uğranılan zararların.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi 12/a’nın son cümlesinde de açıkça belirtildiği üzere. Aksi davranış. “Makul özen” ifadesi dahi bizi. herhangi bir sorumlulukları bulunmamaktadır109. teslimatı veya malları gönderenlerin. Bu hususta Broşürde yer almayan konularda iç hukuk düzenlemelerince zararın tazmini yoluna gidilebilecektir. belgelerin temsil ettiği malların mevcut olup olmadığı veya değeri. 12/a bendinde. bu durumu gecikmeksizin bildirme dışında. bu tarz yanlışlıkları giderecek bildirimde bulunmaları gerektiği sonucuna götürmektedir. taraflar. mali durumlarına. tanımı. 109 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. kendisine verilen tahsil talimatında yer alan listedeki belgelerle. malları sigorta edenlerin.

ihracatçı tarafından düzenlenen poliçenin ithalatçı tarafından değil de. sadece belgelere ilişkin bir takım yükümlülük111 İthalatçı lehine aval verilmesi durumunda. “mücbir sebepler” başlığını taşımakta ve bankaların tabii afetler. makbuz ve diğer kâğıtlar bakımından da geçerlidir (TBK 522 sayılı Broşür m. kabule imza koyanların yetkili olup olmadıklarının ya da imzaların gerçek olup olmadıklarından sorumlu değildir. Böyle bir durumda banka ithalatçı lehine “kabul kredisi” açmış gibi kabul edilmektedir (Bkz. Hatta banka bu gibi bir durumda avale nazaran daha ağır bir sorumluluk altına girmektedir. Sa. 2010. poliçeyi kabul etmemesi nedeniyle protesto düzenlettirmek veya onun yerine başka bir yasal işlem yaptırmak yükümlülüğü bulunmamaktadır (TBK 522 sayılı Broşür m. TBK 522 sayılı Broşür’ün 15. öncelikle ithalatçıya başvurarak ödememe durumunun tespitini sağlamaktır. 24). Çünkü poliçe üzerinde asıl borçlu olarak kendisi görülmektedir. B. vesaik mukabili ödemelerde bankalar. 74). Fakat bankanın sorumluluğuna gidebilmenin şartı. tahsil bankasının. İhracatçının. Aval vermiş olan bankanın hukuki sorumluluğu. Bu maddeye göre bankalar. mektubun veya belgenin gönderilmesi sırasında kaybolması veya gecikmesinden kaynaklanan sonuçlardan veya telekomünikasyon haberleşmesindeki gecikme veya diğer hatalardan ve teknik terimlerin çeviri ve yorumlanmasındaki hatalardan dolayı hiçbir sorumluluk üstlenmezler. ithalatçı gibi. kural olarak. KAYA. s. herhangi bir mesajın. Bankanın sorumluluğu bu 36 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. maddesi ise. Vesaik Mukabili Ödemelerde Bankaların Sorumluluğuna Yönelik Türk Hukukundaki Düzenlemeler ve Bunların TBK 522 Sayılı Broşürle Karşılaştırılması TBK 522 sayılı Broşür’e göre. iç karışıklık ve savaş hali veya kendi kontrolleri dışındaki tüm nedenlerle veya grev ve lokavtlar sonucunda faaliyetlerinde meydana gelecek kesintiden doğacak sonuçlardan dolayı sorumlu ve yükümlü olmadıkları belirtilmektedir. Aynı kural bono. Bununla birlikte. Kabul kredili vesaik mukabili ödeme türünde.Şengül AL KILIÇ bankaların sorumlu olmadıkları düzenlenmektedir. XIV. Y. tahsil işlemine ilişkin olarak ithalatçının vadesiz poliçede vesaik bedelini ödememesi veya ileri tarihli bir poliçede. isyan. tahsil/ibraz bankasının sorumluluğu artmakta ve tıpkı. ihracatçı tarafından düzenlenen poliçeye aval vermemiş ya da poliçeyi kabul etmemişlerse111. 2 . poliçenin kabulünün şekil yönünden tam ve doğru olarak yapılıp yapılmadığını denetme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bankanın sorumluluğunun genişlediği bir diğer hâl ise. 22–23). bu durumda banka tıpkı ithalatçı gibi sorumlu olmaktadır. banka tarafından kabul edilmesidir. Broşürde genel olarak ifade edilen bankanın hukuki sorumluluk hallerinden farklılaşmakta. ihracatçıya karşı mal bedelinin ödenmesinden dolayı sorumlu olmaktadır. tahsil emrinde açık bir talimatı bulunmadığı müddetçe. ayaklanma.

Ağustos 1996. K. S. Y. ithalatçı ile banka arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirir. s. Sa. Bu durum beraberinde tecrübe. 11–178. 1246). YHGK. 115 Sermet Galip AKMAN. 11. 2 37 .02. Ancak bu sınırlamaların.. Y. XIV. T. Bankaların sorumluluklarının ağırlaştırılması iki yöntemle gerçekleştirilebilmektedir. C. Sorumsuzluk Anlaşması. 2093-2095). Bu sorumlulukta ise. Bu yönde verilmiş Yargıtay kararları için bkz. K. I. Türk hukukunda bankalar. hâkimin yorum yoluyla sorumluluk hükümlerini ağır takdir etmesidir. 113 BATTAL. s. T.06. kanun koyucunun özel ağırlaştıihtimalde de genişleyerek ithalatçının ödemesi gereken borç miktarı kadar artar (istisnası kısmi kabuldür). Bankalara duyulan özel güvenin sebeplerinin başında. bankaların bir mesleği icra amacıyla bu işlemleri yapmaları gelmektedir. 57. s. Nihayet. 105. onların yeterli bilgi ve tecrübeye sahip kişiler olarak algılanmasına ve halkın onlara özel olarak güvenmesine sebep olmaktadır115. Nitekim Bankacılık Kanunu md. s. İkincisi ise. DOĞAN. faaliyet izni almalarının şart olduğu vurgulanmakta ve bunun şartları hakkında bilgi verilmektedir. s. S. Kasım 2009. E. güvenilir kuruluş olarak kabul edilmekte ve bu belirleme yapılırken de bankaların tür ayrımları dikkate alınmamaktadır112. s. C. 09. 176/7. 108.1994. bankaların lehine bir sınırlama söz konusudur. 11. 269. 15. 10 hükmünde de. 106. İstanbul 1976. HD. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. banka ile ilişkiye giren kişilerce. onların özen borcunun ve sorumluluğunun artması anlamına gelmektedir113. 133.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi ler üstlenmekte ve ithalatçı tarafından ödenen bedeli ihracatçıya ulaştırmakla sorumlu olmaktadırlar. Hukuki işlemlerde bankaların güvenilir kuruluş olması. 114 TEKİNALP. İthalatçının vadeden önce poliçe bedelini ödememesi. imtiyaz suretiyle faaliyet icra ettikleri kabul edilmektedir116. Yine. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. 112 Ahmet BATTAL. XV. s. 116 BATTAL. Bunlardan birincisi. s. 65. s.2009. C. 117 BATTAL. bankacılık mesleğinin herkes tarafından yapılmasının mümkün olmaması. 398 (Yasa Hukuk Dergisi. Şöyle ki. bilgi ve güveni getirmektedir114. Bu nedenle bankaların dürüstlük kurallarına aykırı işlemlerinin devlet tarafından engelleneceği düşünülmekte. 47. 2010. 2007/12559. 2009/1362 (Yargıtay Kararları Dergisi. Ankara 2001. E. bankaların devletin denetim ve gözetimi altında işlemler yapması ve Türk hukukunda bankacılığın ruhsat alınarak yapılması nedeniyle. KAPLAN. bankaların kamu hizmeti görmeleri nedeniyle de bunlar kamusal güvene sahip kuruluşlar olarak benimsenmektedirler117. esasında uluslararası ticaretin tarafı olanların zararına sebebiyet verebilme ihtimallerinin yüksek olduğu görülmektedir. bankaların. 294. s. s. 35. bunun bir ruhsata dayanması gerekliliği.

İstanbul 2003. E. 1045. s. borçlu olan bankanın alacaklı taraf karşısındaki üstünlüğü ve kanun koyucunun sosyo-adaleti sağlama amacıdır120. 109. s. 85.V. Bu konuda Karayalçın121. s. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Nitekim bankalar. Bu yönde verilmiş bir Yargıtay kararı için bkz.. 8. Sa. HD. s. hafif kusurlardan sorumlu olunmayacağı. DOĞAN.Şengül AL KILIÇ rılmış sorumluluk kuralları koymasıdır118. BATTAL. 7. herhangi bir tacirinkinden farklıdır. maddesinde bankaların belgelerin biçimi. Bankaların. s. 2007/12559. Bu maddelerle getirilen sınırlamanın sebebi. 2 .2009. sahip oldukları vasıflar nedeniyle. 2009/1362 (Yargıtay Kararları Dergisi. Fikret EREN. gerçek/sahte olup olmadıkları veya yasal sonuçları veya belgelerde yer alan veya sonradan eklenen genel ve özel şartlar dolayısıyla hiçbir BATTAL. Bu anlamda bankaların. 269. 99 ve md. Ankara 1997. 121 Yaşar KARAYALÇIN. 20/II). 118 119 38 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 11. 2010. 09. Broşür’ün 13. doğruluğu. BK md. Broşüre göre“makul özen” ifadesinin yeterli olduğu düşüncesi. bazı hallerde hüküm ifade etmeyecek gibi görülmektedir. özen vecibesi. 120 AKMAN. K. ruhsata bağlı olarak çalışmaları nedeniyle. hâkim tarafından dikkate alınmayacaktır119. Özel Hukukta Meseleler ve Görüşler. 2093-2095). kendilerine özel olarak güvenilen kuruluşlardır ve faaliyetlerini ruhsata bağlı olarak sürdürmeleri. 99 ve md. Y. 100 anlamında imtiyaz suretiyle faaliyet icra ettikleri kabul edilmektedir. C. Bankacılık alanında hizmet verenlerden beklenen basiret ölçüsü. s. Kasım 2009. yeterliliği. şüphesiz daha ağırdır” demektedir. Bankaların vesaik mukabili ödeme konusundaki hukuki sorumlulukları incelenirken hukukumuzdaki genel düzenlemelerden yararlanmamız gerekecektir. özel hükümlerin kendilerine uygulanması gereken kurumlardır. XIV. Bası. Bankalar. 63. 11. 100’e göre hafif kusurundan kaynaklanan zararlardan sorumlu olmayacaklarına dair konulan kayıtlar.02. Hal böyle olunca TBK 522 sayılı Broşür’de yer alan ve bankaların belgelerle ilgili olarak “makul özeni göstermelerinin yeterli olduğu”na dair ifade. S. C. iç hukuk açısından bankaların sorumluluğunu değerlendirirken dikkate alınmayacaktır. BK md. T. Esasında bu düşüncenin temelinde bankalara duyulan güven ve onlardan üst düzeyde beklenen basiretli davranma yükümlülüğüdür. Y. “bankaların tacir olarak bütün işlemlerinde basiretli davranma mükellefiyetleri (TK md. 35. s. banka olacak kuruluşlarda aranılan ağırlaştırılmış özellikler ve basiretli davranma yükümlülüğünün bankalar açısından en üst düzeyde olması nedeniyle.

maddesinde yer alan bankaların iletişim aksaklıklarından dolayı hiçbir sorumluluk üstlenmeyeceklerine dair düzenlemenin uygulanması sıkıntı oluşturacaktır. TEKİNALP. Bankacılık Kanunu md. MK md. konumlarından dolayı daha fazla bilgiye sahiptirler. müşterilerinin. belgelerin bankaya ulaştırılmasındaki iletişim aksaklıklarından bankaların sorumluluğu söz konusu olmayacaktır. onun ödeme yapmaktan kaçınması nedeniyle ihracatçının mallarını satamamaktan. XIV. “Bankalar. ithalatçı ile banka arasında kurulan banka iş ilişkilerinin (arada sözleşme olsun ya da olmasın) tamamını koruyucu çatısı altına alır (Bkz. C. 76’ya göre. kendilerinden beklenen özeni göstermelerine rağmen. malları gümrükten çekememesi halinde ise. 122 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. şekli hataları da bildirmesi gerekmektedir122. Güven ilkesi. Oysa basiretli bir tacir gibi davranmak zorunda olan bankanın belge karşılığı ödemede taraflarca amaçlanan uluslararası ticaretin gerçekleştirilmesi ve kendisi açısından da komisyona hak kazanabilmesi için belgeleri de inceleyip içeriklerindeki eksiklikleri. s. 123 DOĞAN. eksiklikler. belgelerin bankaya ulaşmış olmasına rağmen. düşük fiyata satmaktan ya da ziya uğramasından dolayı bankaya başvurabilme ihtimali doğacaktır. 2’den kaynaklanan asli edim yükümlerinden bağımsız kanuni borç ilişkisi (teorisi) nedeniyle ithalatçının bankaya başvurabilme imkânı ortaya çıkabilecektir (Bkz. verilen hizmetlerden kaynaklanan her türlü sorularına cevap verecek bir sistem kurmakla ve bu hizmetle ilgili bilgiyi müşterilerine bildirmekle yükümlüdür. Sa. I. banka kendi sistemindeki iletişim aksaklıklarını bir gerekçe olarak ileri süremeyecektir. Ancak ihracatçıdan kaynaklanan sebeplerle. C. 2 39 . TEKİNALP. I. Nitekim bankalar bu belgelere ilişkin olarak. 270. hatalar ya da geçersizliklerle birlikte alıp ücreti ödedikten sonra. bir poliçede bulunması zorunlu unsurların nelerden ibaret olduğunu bankanın bilmemesi gibi bir durum söz konusu olamaz. 255). İthalatçının belgeleri. geçersizlikler hakkında ihracatçıya bildirim yapma yükümlülüğü söz konusudur. 487). Bankanın kendisinden beklenen özeni göstermediği durumlarda meydana gelen zararlardan sorumluluğu söz konusu olacaktır123. tespit edemedikleri eksiklikler nedeniyle oluşacak zararlarla sınırlı olmalıdır. İthalatçı tarafından belgelerdeki şekle ya da içeriğe ilişkin eksikliklerin. 2010. Bankaların belgelerden dolayı sorumsuzlukları ancak. geçersizliklerin ithalatçı tarafından fark edilip. s. Nitekim böyle bir durumda bankanın fark etmesi gereken bu eksiklikler. s. Şöyle ki.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi yükümlülük ve sorumluluklarının olmayacağı düzenlenmiştir. her ne kadar banka ile ithalatçı arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi olmasa dahi. yanlışlıkları.” Kanunun bu emredici hükmü karşısında Broşür’ün 14. Y. Özellikle ithalatçının ödemeyi düzenlenen poliçe sayesinde vadeli olarak ödeyebileceği hallerde. bankanın bu belgeleri ithalatçıya ibrazda gecikmesi karşısında.

ithalatçı ile yapmış olduğu anlaşma neticesinde.Şengül AL KILIÇ SONUÇ Vesaik mukabili ödeme. Tahsil edilen miktardan. bu malları temsil eden vesaiki tahsil emri ekinde. malların alıcı tarafından kabul edilmeyerek gümrükten çekilmemesi. tahsil bankası. tahsil talimatında açıkça bu hususa yer verilmesi ve ilgili ülke mevzuatının emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi şartlarına bağlıdır. iyiniyetli davranma ve gereken özeni göstermek dışında ne belgelerin detaylı incelenmesi ne de ödemeye ilişkin herhangi bir taahhüt ve sorumlulu40 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. gönderi bankası aracılığıyla tahsil bankasına ulaştırdığı. malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya verdiği ödeme şeklidir. kabul edilen poliçenin ödenmemesi risklerini taşır. ödeme yapılmaksızın vesaikin alıcıya teslim edilmemesi ve bunun sonucunda alıcının malı gümrükten çekememesi gibi çeşitli avantajlar mevcuttur. MTO’nun 522 sayılı “Tahsillere İlişkin Birörnek/Yeknesak Kurallar” adlı yayınında düzenlenmektedir. kalan bedel önce gönderi bankasına. Sa. ihracatçı. Y. dış ticarette sıklıkla başvurulan bir ödeme yöntemidir. 2010. Vesaik mukabili ödemeye ilişkin kurallar. Vesaik mukabili ödeme satıcı açısından. ihracatçının ithalatçı ile kurduğu temel ilişki uyarınca malları ithalatçının ülkesine sevk etmesi ve mallara ilişkin ticari ve/veya mali vesaiki alıcıya ulaştırılmak üzere gönderi bankasına vermesi ile başlar. ihracatçının. sözleşmede kararlaştırılan malları sevk ettikten sonra. TBK 522 sayılı Broşüre göre. vesaik mukabili ödemede görev alan bankaların. ödemeyi yapmadan malı teslim alamaması nedeniyle malın siparişine uygun çıkmama riski vardır. ibraz bankası ve muhataptır. Ancak uygulamada tahsil bankası ile ibraz bankası genellikle aynı bankalar olduğu için esasen ödeme işleminin dört tarafı vardır. XIV. Daha sonra gönderi bankası kendisine tevdi edilen vesaiki açık ve net bir tahsil talimatı ekinde doğrudan veya bir muhabir banka aracılığı ile tahsil bankasına yollar. İthalatçı vesaiki ya ödeme ya da poliçeyi kabul karşılığında bankadan teslim alır ve bu vesaik ile malları gümrükten çeker. Alıcı bakımından ise. Vesaik mukabili ödeme türünde işlemler. Vesaik mukabili ödeme işleminin tarafları. ihracatçı tarafından seçilen gönderi bankası. komisyon ve masrafların düşülmesinin ardından. Vesaik mukabili ödeme. Fakat işlemin bu kurallara tabi olması. 2 . Bununla birlikte. keyfiyeti alıcıya ihbar eder. Vesaiki alan tahsil bankası. ithalatçının bedeli tahsil bankasına ödemesi ya da poliçeyi kabul etmesi karşılığında tahsil bankasının vesaiki. son olarak da ihracatçıya ulaştırılır.

Mazriye. MK md. AKMAN. 901–927. CANITEZ. bu Broşürde yer alan bankaların sorumluluklarını ortadan kaldıran bazı düzenlemeler. 59. Y. Sa. İstanbul 1985. Yayınlanmamış Master Tezi. onların lehine sınırlandırılmıştır. s. Sermet Galip. 20/II’deki basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü ve kaynağını MK md. Atilla/ KANDEMİR. Bununla birlikte bankacılık. TBK 522 sayılı Broşür’ün. Dış Ticarette Uygulamalı Akreditif İşlemleri. 7. ve İhracat İşlemleri ve DAĞ. DEMİRCİOĞLU. XIV. Ağustos 2008. BK m. 99 ve 100’de belirtilen imtiyaz suretiyle çalışanların hafif kusurlarından sorumlu olmayacaklarına dair düzenlemelerin geçersiz sayılması. Ankara 2009. Yeni İşimiz Dış Ticaret. KAYNAKÇA AKIN. Ankara 2005. Huriye Reyhan. Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Culpa In Contrahendo Sorumluluğu). son derece hafifletilmiş. İstanbul 1976. imtiyaz suretiyle yürütülen ve ancak ruhsat alan. 2’deki dürüstlük kuralı. 2 41 . DİLEK. C. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri ve Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar. Üner. Seyfettin. BATTAL. aksine basiretli bir tacirden beklenen en üst düzey özeni göstermelerini gerektirmektedir. Ahmet. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılığı halinde uygulanmayacağının da dikkate alınması durumunda. “Türk Hukukunda Kabul Kredisi”. Sorumsuzluk Anlaşması. TTK md. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Bankaların belgelerin ibrazı ve bedelin alınması konusundaki sorumluluğunu düzenleyen TBK 522 sayılı Broşür’de bankaların sorumluluğu. Ankara 2007. BAĞRIAÇIK. 2010. belirli şartları yerine getiren kuruluşlarca yapılan bir faaliyettir. Hakan. İstanbul 1995.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi ğu bulunmaz. Basım. 2’den alan kanuni borç ilişkisinden bağımsız asli edim yükümlülüğü engeline takılacaktır. İBD. S. onların sorumluluğunun sınırlandırılmasını değil. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Murat. Ankara 2001. Uygulamalı İthalat Dökümantasyon. 10–11–12. Bankalara duyulan özel güven.

DURUKANOĞLU. Bursa 2008. 2. İstanbul 1999. GERNİ. I. Ankara 1990. İGEME. Bası. Dış Ticaret Dünyası. Salih. Banka Teminat Mektupları. GERNİ. Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi.V. C. Bası. Akreditifler. XIV. İbrahim. Ankara 2005. Özel Hukukta Meseleler ve Görüşler. Yaser. Bası. Vahit. Dış Ticaret Yönetimi. Cevat. INTERBANK-Uluslararası Ticarette Bankalar Arası Ödeme Yöntemleri. EKŞİ. 3. GÜRSOY. No: 8–1989. Bahir Mazhar. Milletlerarası Ticaret Hukuku. Yaser. Berk).Şengül AL KILIÇ DOĞAN. İstanbul 1987. 2010. KARAYALÇIN. İstanbul 2005. 2. Şenay. Ankara 2005. Kambiyo Mevzuatında İthalat ve İhracat Hesapları ve Bu Hesapların Kapatılmamasına İlişkin Suçlar (Kambiyo Mevzuatı). 3. Cevat. DOĞAN. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri (Ödeme Yöntemleri). HINKELMAN. DÖLEK. Uluslararası Ödemeler. ERYÜREK. Eğitim Bölümü Yayınları No: 19. Uluslararası Bankacılık Uygulamaları. Mevzuat Işığında Dış Ticaret İşlemleri ve Piyasa Uygulamaları. İstanbul 1991. EKŞİ. Y. GÜRSOY. Bası. KAYA. Uluslararası Ticarette Ödeme Aracı Olarak Akreditif. KAPLAN. Yaşar. Ankara 1997. Sa. Edward G. Vesaik Karşılığı Tahsilâtlar ve Siber Ödemeler. Nuray. 100 Soruda Dış Ticaret. EREN. Uluslararası Ticarette Ödeme Şekilleri ve Vesaik. Banka Sözleşmeleri Hukuku. 4. Bası. Araştırma Merkezi. Ankara 1996. İGEME. Dış Ticaret Araştırma Dizisi. İstanbul 2008. 2 . C. Dış Ticaret Hukuku İhracat Sözleşmeleri ve Tatbikatı. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Bası. İstanbul 2002. Bursa 2009. Ali. (Çev: KAPLANER. İstanbul 2010. 2. Nihayet. Nuray. Ankara 2003. 5. 42 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. İstanbul 2003. Bası. Haziran 2009. ERÜRETEN. 8. Fikret. Dış Ticaretin Finansmanı. Vahit. Bası.

C. S. Haziran 1996. Murat. “Dış Ticarette Vesaik Mukabili Ödemeli Satışların CMR Kapsamındaki Taşıma Sözleşmelerine Etkisi”. Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk. Bası. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 1. Arif. İGEME.4–5–6. Uluslararası Finans. AÜHFD. Uluslararası Ticarette Kullanılan Teslim ve Ödeme Şekilleri. 11–53. ÖZEL. Uluslararası Ticaret Hukuku. Ankara 2006. İGEME. Ünal. Bası. XIV. S. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. SEYİDOĞLU. Uluslararası Yeni Kurallar Işığında Dış Ticarette Teslim ve Ödeme Şekilleri. Ergin. İhracatta Ödeme Şekilleri. Kıymetli Evrak Hukuku. Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları. Devletler Hususi Hukuku. ÜLGEN. 3. C. ÖZALP. Bası. OĞUZ. Cemal/ EKŞİ. İstanbul 1988. Arif. Nuray. Ünal. 190– 203. TEKİNALP. Ankara 2006. S. 2.I). İstanbul 2009. s. Arzu. Sibel. TAŞPINAR. Abdurrahman. SEVEN. Ankara 2001. TÜRKSEVER. İstanbul 2004. Bilgin. Banka Hukukunun Esasları (C. Vural. 3. s. İstanbul 2001. Hüseyin/HELVACI. İBD. 17. İstanbul 2009.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi KAYAR. İstanbul 2006. İsmail. SOMUNCUOĞLU. “Hukuk Tarihi ve Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Uluslararası Ticaret Hukuku (Lex Mercatoria)-Unidroit İlkeleri’nin Lex Mercatoria Niteliği”. İstanbul 1991. s. Legal Hukuk Dergisi. Sa. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. Abuzer/ KAYA. 447-460. 2 43 . TİRYAKİOĞLU. C. 50. İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme. Ünal. İstanbul 1989. TEKİNALP. ŞAHİN. Eylül 1990. Bası. Akreditif ve Hukuki Niteliği. ŞANLI. Halil. Genel ve Bankalar Uygulaması. 2010. Şubat 2006. Mehmet/KENDİGELEN. 38. 5. Ankara 1996.63. Y. “Vesaik Mukabili İhracatta Mal Bedelinden Doğan Sorumluluklar”. NOMER.

İstanbul 1989. İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme. Hayrettin. 3. Vecdi. Sa. YETİK. İGEME (İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi). Edip. S. ÜNAY. 2 .html). İstanbul 2006. 80. “Uluslararası Ticarette Akreditif ve Belge Karşılığı Ödeme”. YÜCEL.Şengül AL KILIÇ Arslan. S. 4. 2006/1. C. XIV.org. 44 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Mustafa Cem. Ağustos 1999. Bası. Baskı. “Dış Ticarette Ödeme Şekilleri”. Oğuz Kürşat. Kıymetli Evrak Hukuku.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8. YENİARAS. s. İstanbul 2006. 55 (http://www. İBD. 2010. Y. Bankalarca Dış Ticaretin Finanse Edilme Usulleri. Türk Ticaret Kanununda ve Vergi Usul Kanununda Fatura ve İspat Kuvveti.gumrukkontrolor. 107-137. ÜNAL. Gümrük Dünyası Dergisi. Ankara 2006.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->