ULUSLARARASI TİCARETTE VESAİK MUKABİLİ ÖDEME YÖNTEMİ

Şengül AL KILIÇ*
Özet Uluslararası ticarette sık kullanılan ödeme yöntemlerinden biri olan vesaik mukabili ödeme yöntemi, ihracatçı ile ithalatçı arasında yapılan anlaşma uyarınca, ihracatçının malları gümrüğe göndermesi işlemi ile başlar. Malları temsil eden vesaik, ihracatçı tarafından gönderi bankasına; gönderi bankası tarafından da ithalatçıya ulaştırılır. İthalatçının malların bedelini ödemesi ya da ihracatçının düzenlediği poliçeyi kabul etmesi karşılığında, belgeler kendisine teslim edilir. İthalatçı bu belgeler sayesinde malları gümrükten çekme imkânına sahip olur. Vesaik mukabili ödeme işlemi, taraflarca açık ya da zımni olarak kararlaştırılması ve ulusal hukukun emredici kurallarına aykırı olmaması şartı ile MTO (Milletlerarası Ticaret Odası) tarafından hazırlanan 522 sayılı Broşür çerçevesinde gerçekleştirilir. Anahtar Kelimeler: Ödeme yöntemi, Vesaik, Poliçe, Amir, Gönderi Bankası, Tahsil/İbraz Bankası, Muhatap, 522 sayılı Broşür. METHOD OF PAYMENT AGAINST DOCUMENTS (COLLECTIONS) IN INTERNATIONAL TRADE Abstract Document against payment, as one of the most usual payment methods in international commerce, commences with exporter’s sending the goods to custom in respect of the agreement between the exporter and the importer. The document representing the goods ought to be sent from exporter to importer by the remitting bank. In consideration of importer to pay the cost and approve of the policy, the documents will be delivered to him. By the virtue of these documents, importer could enable to clear goods from custom. Document against payment is carried out pursuant to the 522 numbered brochure prepared by the ICC (International Chamber of Commerce), on behalf of being agreed by the parties apparently or implicitly and not being contrary to the national mandatory rules. Key Words: payment methods, documents, bill of exchange, drawer, remitting bank, collecting bank, presenting bank, drawee, 522 numbered brochure.
*

Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi.

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

1

Şengül AL KILIÇ

GİRİŞ Gelişen dünya, küreselleşmenin etkisi ve daha fazla gelir elde etme arzusu ile birlikte tacirler, ticari faaliyetlerini ülke sınırlarını aşan nitelikte, uluslararası alanda devam ettirme eğiliminde olmaktadırlar. Ancak uluslararası ticaretteki belki de en önemli sıkıntılardan birisi, tarafların birbirlerini tanımaması; çoğu zaman birbirlerine güven duymamasıdır. Uluslararası ticarette, taraflar arasında yapılan anlaşma gereğince tarafların birbirlerinden beklentileri, ihracatçının malları zamanında ve niteliklerine uygun olarak göndermesi; ithalatçının ise, bu mallara tekabül eden ve sözleşmede kararlaştırılan bedeli zamanında ve tam olarak ödemesidir. Uluslararası ticaretin sağlıklı bir şekilde işleyebilmesi ve yapılan anlaşma neticesinde tarafların bekledikleri menfaatlerin sağlanabilmesi, ancak taraflar sözleşme gereğince üzerlerine düşen yükümlülükleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirirse mümkün olabilir. Uluslararası ticaretin en önemli konularından birisini, ödeme aşaması oluşturmaktadır. Uluslararası ticarette, ihraç edilen mal bedellerinin, kolay, süratli, düşük maliyetli ve güvenli bir şekilde ihracatçıya ulaştırılması amacıyla çeşitli ödeme yöntemleri uygulanmaktadır. Ödeme yönteminin, mal bedelinin malın satıcısına ödenmesinde kullanılan yöntem olarak tanımlanması mümkündür1. İhracat bedellerinin yurda getirilmesinde kullanılan ödeme yöntemleri; peşin ödeme, alıcı firma prefinansmanı, kabul kredili ödeme2, mal mukabili ödeme, vesaik mukabili ödeme, akreditifli ödeme ve teminat mektubu ile ödeme şeklinde sıralamak mümkündür. Çalışmamızın konusunu teşkil eden vesaik mukabili ödeme, uygulamada sıklıkla karşılaşılan ödeme yöntemlerinden birisini oluşturmaktadır. Çalışmamızda, vesaik mukabili ödeme kavramı üzerinde durulacak, ödeme yöntemindeki taraflar, bu ödeme yöntemine uygulanacak olan hükümler, vesaik mukabili ödeme yönteminin türleri, sistemin işleyişi, taraflar açısından avantaj ve dezavantajları, bankaların hukuki sorumlulukları açıklanmaya çalışılacaktır.

1

2

Hayrettin YÜCEL, İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme, İGEME (İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi), Ağustos 1999, s. 1; Arif TAŞPINAR, İhracatta Pratik Bilgilerİhracatta Peşin Ödeme, İGEME, Eylül 1990, s. 1. Ancak doktrinde YÜCEL, “kabul kredili ödeme, prefinansman ve peşin ödeme”nin dış ticaretin finansmanı ile ilgili kavramlar olduğunu belirtmekte ve bunların ödeme şeklini değil; zamanını belirten ifadeler olduğunu belirtmektedir. Bkz. YÜCEL, s. 1.

2

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi

I. Terim Sorunu ve Genel Olarak Vesaik Mukabili Ödeme Kavramı “Belge karşılığı ödeme” veya Türk hukuku uygulamasındaki adı ile “vesaik mukabili ödeme (cash against documents/documentary collections/ bill of exchange)” terim anlamı itibari ile bankanın ithalatçıdan mal bedelini tahsil etmesi ya da gelecek bir tarihte tahsil etmek üzere vadeli bir poliçe düzenlemesi karşılığında, ihracatçı tarafından kendisine verilmiş (tevdi edilmiş) olan belgeleri, malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya vermesidir3. Ancak doktrinde “vesaik mukabili ödeme/belge karşılığı ödeme” ifadesi, işlemi tam olarak açıklamaya yeterli olmadığı gibi; kavram zıt çağrışımlara neden olduğu için haklı olarak eleştirilmiştir. Çünkü burada banka tarafından yapılan işlem, “tahsil işlemi”dir. Yoksa bu ödeme yönteminde akreditifte olduğu gibi, banka kendisine ibraz edilen belgeler karşılığında para ödememektedir. Bu nedenle de, esasında kullanılması gerekli olan doğru terim, “tahsil karşılığı belge/belgeli tahsil” olmalıdır4. Nitekim konumuz açısından önem arz eden MTO’nun (ICC) 522 sayılı Broşürü’nün başlığını da “Tahsiller İçin Yeknesak/Birörnek Kurallar (Uniform Rules for Collections)” ifadesi oluşturmaktadır. “Documentary collection” ifadesinin Türkçe karşılığı, “belgeli tahsil” olduğu halde, uygulamada bu ödeme türü için, “vesaik mukabili ödeme” kavramı kullanılmaktadır5. Konumuz açısından terim sorununu ifa3

4 5

Ünal TEKİNALP, Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları, 2. Bası, İstanbul 2009, s. 645. Benzer yönde tanımlar için bkz. Nihayet DURUKANOĞLU, Dış Ticaret Dünyası, 2. Bası, İstanbul 2008, s. 122; İGEME, 100 Soruda Dış Ticaret, İGEME, Haziran 2009, s. 149; Yaser GÜRSOY, Dış Ticaret Yönetimi, 5. Bası, Bursa 2009, s. 76; Murat CANITEZ, Uygulamalı İthalat ve İhracat İşlemleri ve Dökümantasyon, Ankara 2005, s. 55; Halil SEYİDOĞLU, Uluslararası Finans, 3. Bası, İstanbul 2001, s. 365–366; Yaser GÜRSOY, Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi, 4. Bası, Bursa 2008, s. 102; INTERBANK-Uluslararası Ticarette Bankalar Arası Ödeme Yöntemleri, Eğitim Bölümü Yayınları No: 19, s. 48; Edward G. HINKELMAN (Çev: Berk KAPLANER), Uluslararası Ödemeler, Akreditifler, Vesaik Karşılığı Tahsilâtlar ve Siber Ödemeler, İstanbul 2002, s. 19; Abdurrahman ÖZALP, Uluslararası Yeni Kurallar Işığında Dış Ticarette Teslim ve Ödeme Şekilleri, Genel ve Bankalar Uygulaması, İstanbul 2004, s. 42; Mustafa Cem YENİARAS, “Uluslararası Ticarette Akreditif ve Belge Karşılığı Ödeme”, İBD (İstanbul Barosu Dergisi), C. 80, S. 2006/1, İstanbul 2006, s. 132; Vecdi ÜNAY, Bankalarca Dış Ticaretin Finanse Edilme Usulleri, İstanbul 1989, s. 57; Arif ŞAHİN, İhracatta Ödeme Şekilleri, İGEME, Ankara 2006, s. 32; Hakan AKIN, Yeni İşimiz Dış Ticaret, 7. Basım, Ağustos 2008, s. 172; Vural SEVEN, “Dış Ticarette Vesaik Mukabili Ödemeli Satışların CMR Kapsamındaki Taşıma Sözleşmelerine Etkisi”, Legal Hukuk Dergisi, Şubat 2006, S. 38, s. 448; Edip YETİK, “Dış Ticarette Ödeme Şekilleri”, Gümrük Dünyası Dergisi, S. 55 (http://www.gumrukkontrolor.org.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8.html). TEKİNALP, s. 645–646; INTERBANK, s. 91. Marziye DİLEK, Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri ve Uygulamada Karşılaşılan Sorun-

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

3

Şengül AL KILIÇ

de etmeye çalıştıktan sonra, biz de çalışmamızda uygulamada sıklıkla kullanılan ve terminolojiye bu şekliyle dâhil olan6 ifadeyi, “vesaik mukabili ödeme” kavramını kullanacağız. Vesaik mukabili ödeme yönteminde, esas olan, yapılan dış ticaret işlemi sonucunda, ihracat bedelinin, satıcı tarafından hazırlanan belirli belgeler karşılığında, ithalatçı tarafından ödenmesini sağlamaktır7. Vesaik mukabili ödeme şeklinden, istenilen sonucun elde edilebilmesi; alıcı ile satıcının birbirine güvenmesi, satıcının alıcının ödeme gücü hakkında kuşku duymaması, malın sevk edildiği ülkedeki ekonomik, hukuki ve siyasal koşulların dengeli olması, malın sevk edildiği ülkede kotaların müsait olması ve sınırlamaların bulunmaması şartlarına bağlıdır8. II. Vesaik Mukabili Ödeme İşleminin Tarafları TBK (Tahsiller İçin Birörnek Kurallar) 522 sayılı Broşürün m. 3 hükmüne göre vesaik mukabili ödeme işleminin taraflarını; a) Amir, b) Gönderi Bankası, c) Tahsil Bankası, d) İbraz Bankası ve e) Muhatap şeklinde sıralamak mümkündür. Ancak uygulamada genellikle tahsil bankası ile ibraz bankasının görevleri aynı banka tarafından yerine getirildiği için, vesaik mukabili ödemede dört tarafın bulunduğu söylenebilir9.
6 7

8

9

lar, Yayınlanmamış Master Tezi, Ankara 2007, s. 8. Şenay ERYÜREK, Uluslararası Ticarette Ödeme Şekilleri ve Vesaik, İstanbul 1987, s. 23. Vesaik mukabili ödeme yöntemi, esas itibariyle, alıcının mallar karşılığında ödemeyi teslimat anında yaptığı, “teslimat karşılığı ödeme işlemi”ne benzemekle birlikte; teslimat karşılığı ödeme işleminden iki bakımdan farklılık arz etmektedir. Bunlardan birincisi, vesaik mukabili ödemede, bedeli bir kişinin, nakliye şirketinin veya bir posta servisinin tahsil etmesi yerine, işlemler banka tarafından yürütülür. Bir diğer ifade ile bankalar, bu ödeme yönteminde, para tahsilâtçısı olarak hareket ederler. Oysa teslimat karşılığı ödeme yönteminde, malı teslim eden belgeler, banka adına değil; lojistik firmasının adına düzenlenmektedir. Bu durumda, ithalatçı, mal bedelini nakliye firmasının bankasına yatırdığında ya da bizzat nakliye firmasına ödediğinde, malı temsil eden belgeler, lojistik firması tarafından, ithalatçıya ciro edilmektedir (Bkz. HINKELMAN (Çev: KAPLANER), s. 54; CANITEZ, s. 60; Ünal SOMUNCUOĞLU, “Vesaik Mukabili İhracatta Mal Bedelinden Doğan Sorumluluklar”, İBD, C.63, S.4–5–6, İstanbul 1989, s. 193). İkincisi ise, vesaik mukabili ödemede, malların bizzat teslimi karşılığında bir nakit ödeme değil; daha sonra malları gümrükten çekmede kullanılacak mülkiyet hakkını temsil eden belgelerin teslimi karşılığında nakit ödeme söz konusu olmaktadır (Bkz. HINKELMAN (Çev: KAPLANER), s. 54). ÖZALP, s. 42; TEKİNALP, s. 646; CANITEZ, s. 56; Salih KAYA, Uluslararası Bankacılık Uygulamaları, 2. Bası, Ankara 2003, s. 73. Cemal ŞANLI/Nuray EKŞİ, Uluslararası Ticaret Hukuku, 5. Bası, İstanbul 2006, s. 80; Nuray EKŞİ, Kambiyo Mevzuatında İthalat ve İhracat Hesapları ve Bu Hesapların Kapatılmamasına İlişkin Suçlar (Kambiyo Mevzuatı), 3. Bası, İstanbul 2005, s. 25; YENİARAS, s. 133; Sibel ÖZEL, Akreditif ve Hukuki Niteliği, İstanbul 1991, s. 8; Nuray

4

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

Gönderi bankasının görevi. 123. 123. 55. 3/a/ii hükmüne göre “gönderi bankası”. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 8. s. “muhataba ibrazda bulunan tahsil bankası” olarak ifade edilmiştir. s. Y. ŞANLI/EKŞİ. İlgili hükme göre “amir”. 5/e). DURUKANOĞLU. gönderi bankası. “Tahsile gönderen banka” olarak da adlandırılmaktadır. “Tahsil işleminin yürütülmesinde devreye sokulan ve gönderi bankası dışındaki herhangi bir bankadır. 251. 25. 33. s. s. Ancak uygulamada. s.İbraz Bankası (Presenting Bank) TBK 522 sayılı Broşürün m. s. kendisine tevdi edilen ve malı temsil eden belgeleri. s. 10 11 12 EKŞİ. Sa. 80. İstanbul 2010. ŞAHİN. ihracatçı tarafından seçilen bir bankadır. ŞANLI/EKŞİ. INTERBANK. Kambiyo Mevzuatı. s. ERYÜREK. malı temsil eden belgeleri hazırlayan ve bu belgeleri tahsil emri ile birlikte bankasına gönderen taraftır10. gönderi bankasının tahsil konusunda kendisine talimat verdiği bankadır. 33. YENİARAS. Böyle bir durumda ise. Amirin böyle bir belirleme yapmaması durumunda ise.Keşideci-Drawer-Exporter-Principal) TBK 522 sayılı Broşürün m. amirin tahsil işlemiyle görevlendirdiği bankadır. kendisinin ve diğer bir bankanın seçimiyle belirleyeceği. C. ERYÜREK. 648. ÖZEL. s. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). B. Bir başka deyişle ibraz bankası. XIV. s. İbraz bankası ise aynı hükümde. Tahsil bankası. ERYÜREK. bir bankaya tevdi eden. ihracatçı tarafından kendisine verilen talimatlar uyarınca.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi A. Gönderi bankası. TEKİNALP. ithalatçı ile yapmış olduğu sözleşme uyarınca. bir tahsili işleme alması için. 93. Amir (İhracatçı.” Bir diğer ifade ile tahsil bankası. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 24. s. amir olarak ifade edilmiştir. DURUKANOĞLU. s. 25.Satıcı. malı sevkeden. ÖZEL. s. 2010. 3/a/iii hükmüne göre tahsil bankası. s. EKŞİ. ithalatçının ülkesindeki tahsil bankasına göndermek ve tahsil bankası tarafından tahsil edilen satış bedelinin de ihracatçıya ulaşmasını sağlamaktır11. Tahsil Bankası (Collecting Bank) . Gönderi/Havale Bankası (İhracatçının Bankası-Remitting Bank) TBK 522 sayılı Broşürün m. s. 2 5 . 3/a/i hükmünde ihracatçı. ihracatçının hazırladığı belgeleri ithalatçı için hazır bulunduran banka olarak ifade edilebilir. 8. amir tarafından belirlenir. s. 55. Bir diğer ifade ile amir. Milletlerarası Ticaret Hukuku. tahsil bankası ve ibraz bankasının görevlerinin aynı banka tarafından yürütüldüğüne rastlanılmaktadır12. ödeme. s. kabul ve diğer şartların sağlanacağı ülkedeki herhangi bir bankayı kullanacaktır (TBK 522 sayılı Broşür m. 24. 80. başvuran taraftır. ŞAHİN. s.

tahsil bankası kendi seçeceği bir ibraz bankasını kullanabilir (TBK 522 sayılı Broşür m. III. gönderi bankası tarafından gönderilir. 25. D.Şengül AL KILIÇ söz konusu banka “the presenting bank” olarak adlandırılır. DURUKANOĞLU. ithalatçının malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya verir. s. ÖZEL. tahsil bankasına gönderdiği de görülebilir15. Bununla birlikte Türk Parasının Kıymetinin Korunması İle İlgili Tebliğlerde17 bu tarz bir ödeme hak13 14 15 16 17 133. s. s. TBK 522 Sayılı Broşür Açısından Uluslararası ticarette kullanılan bir ödeme yöntemi olan. EKŞİ. s. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). vesaik mukabili ödeme işlemi ile ilgili olarak. 55. sözleşme konusu malların alıcısını bir diğer ifade ile ithalatçıyı ifade etmektedir. alıcının (ithalatçının) ülkesinde bulunan söz konusu banka. gönderi bankasının kendisine verdiği talimat doğrultusunda belgeleri alıcıya ibraz eder ve ithalatçıdan ya satış bedelini tahsil eder ya da poliçenin ithalatçı tarafından kabulünü sağlar14. 55–56. Vesaik Mukabili Ödemeye Uygulanacak Olan Hükümler A. ilgili belgeleri. Malları temsil eden vesaik çoğu zaman bu bankaya. 5/f). 123. EKŞİ. s. 8. Sa. Gönderi bankası. s. 8. 93. 252. s. 123. Muhatap (İthalatçı-Alıcı-Drawee/Importer) TBK 522 sayılı Broşür m. Bu durumda. INTERBANK. DURUKANOĞLU. Muhatap. uluslararası ticaret çerçevesinde yapılan sözleşme gereğince. 2010. ŞANLI/EKŞİ. ŞAHİN. s. XIV. Ancak kimi zaman doğrudan doğruya ihracatçının ya da ihracatçının o ülkedeki temsilcisinin de. Bu işlemlerin karşılığında ise. 3/b hükmüne göre muhatap. 2 . Tahsil bankası. INTERBANK. Tahsil bankası ile ibraz bankasının aynı banka olması durumunda. ibraz bankası gönderi bankası tarafından belirlenir. s. 93. Bu anlamda Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 91–32/5 Sa- 6 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. iç hukukumuzda ayrıntılı ve maddi kurallar içeren düzenlemeler söz konusu değildir. s. kendisine ibraz edilen belgeler karşılığında ödemeyi veya poliçenin kabulünü gerçekleştirerek malları temsil eden belgeleri teslim alan taraftır16. EKŞİ. herhangi bir bankayı görevlendirmezse. Muhatap. ibraz bankası olarak bir başka banka devreye sokulabilir13. ödemenin yapılacağı ülkede değilse. s. Y. s. kendisine tevdi edilmiş malları temsil eden belgeleri. 252. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 34. tahsil talimatı uyarınca kendisine ibrazın yapılacağı kişidir. Kambiyo Mevzuatı. ÖZEL. 81.

s. Dış ticarette yaygın bir ödeme türü olarak kullanılan vesaik mukabili ödeme şeklinde uygulanacak olan kuralları. DURUKANOĞLU. 1995 yılında. s. 127–128. s. Son olarak ise. dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki işlemler için ise herhangi bir beyan aranmaksızın sonuçlandırılır. YENİARAS. başlığına göre. * Açılmış akreditif kapsamındaki işlemler.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi kında düzen normlarına yer verildiği görülmektedir. ödemenin tamamının yapılmasını müteakip firmaya verilir ve 180 günlük hesap kapatma süresi son ödeme tarihinden itibaren hesaplanır. * Peşin olarak dövizi satılmış işlemler bankalarca sonuçlandırılabilir. TEKİNALP. XIV. peşin ve vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak transfer talepleri ile kabul kredili işlemler için poliçe kabul veya avali talepleri kabul edilmez.1. 132. İthalattan men edilme tarihinden önce. s. yürürlüğe girmiştir. ŞANLI/EKŞİ. Aynı genelgenin 5. 2010.İhracatta ödeme şekilleri ile transit ticarete ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankası’nca belirlenir. Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Mevzuatına aykırı hareketten dolayı ithalattan men edilen firmalarca. Sa. “İhracat bedelleri. ithalattan men suresi içinde yapacağı talepler. başlığına göre. Söz konusu Broşür. sevk belgelerine istinaden yapılacak müracaat üzerine bankalarca mal bedelinin tahsilini müteakip transfer yapılır. Halen yürürlükte olan Broşür de. Vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak ithalatta. 1967 yılında gözden geçirilerek 1968 yılından itibaren geçerli olmak üzere URC/TBK 254 sayılı Broşür olarak yayınlanıp. s. peşin ödeme. Interbank. akreditifli ödeme. 2 7 . transfer tarihinden itibaren 180 gün içinde ithalatçının GB ile yapacağı başvuruya istinaden transferi yapan bankaca kapatılır. Bu ödeme şeklinde ithalat hesabı. ithalatın yatırım teşvik belgesi kapsamında olduğu hususunda firmalarca verilecek yazılı beyana istinaden. vesaik mukabili ödeme. yatırım teşvik belgesi ve dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki malların ithalatı gerçekleştirilebilir. Türk Parasının Kıymetini Koruma Mevzuatının ithalata ilişkin hükümlerinin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller hakkındaki değişir sayfalı talimatı doğrultusunda çıkarılan 13 Mayıs 2003 tarih ve 2003/YB–42 sayılı genelgenin yeniden düzenlendiği 2004/YB–50 sayılı genelgenin 2. yeknesak hale getirmek ve sınır ötesi ticarette bu hususa ilişkin ulusal düzenlemeler arasındaki farklılıklar nedeniyle doğabilecek problemleri önlemek amacıyla MTO tarafından ilk olarak 1956 yılında “Ticari Senetlerin Tahsili İçin Yeknesak/Birörnek Kurallar” yayımlanmıştır. 18 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. TBK 522 sayılı Broşürdür18. Ancak ithalattan men edilen firmalarca.. 647. 251. s. 80. mal mukabili ödeme ve kabul kredili ödeme şekillerinden birine göre yurda getirilerek bir bankaya veya özel finans kurumuna satılır…. s. EKŞİ. yılı Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair 2004–32/29 Sayılı Tebliğ’in m. EKŞİ. 1978 yılında URC/TBK 322 sayılı Broşür olarak güncellenmiş ve 1 Ocak 1979’dan itibaren yürürlüğe girmiştir. 15/b ve c hükmüne göre.” Yine TCMB tarafından yayınlanan. Y. vesaik mukabili ödemede. Vesaik bedelinin kısım kısım ödendiği durumlarda belgeler. 97–98. vesaik mukabili ödeme şekline göre gerçekleştirilen dış ticaret işlemlerinde kullanılmak üzere URC/TBK 522 sayılı Broşür yayınlanmış ve 1 Ocak 1996’da yürürlüğe girmiştir. * Çıkış ülkesinden ihraç edilmiş mal veya vesaik mukabili işlemler (kabul kredili işlemler dâhil).2. 24–25. uluslararası kurallar ile bankacılık teamülleri uygulanır. Söz konusu yayın. Kambiyo Mevzuatı. men edilme tarihinden başlamak üzere men suresi içinde yapılacak akreditif talepleri. Buna göre söz konusu firmaların.

2. 12. Tahsil talimatında uygulanmasına karar verilmiş ve uygulanacak olan hukukun emredici kurallarına aykırı olmayan TBK 522 sayılı Broşür kuralları. XIV. taraflar arasında çıkabilecek olan uyuşmazlıklarda. s. s. 647. 27. Bu tür kurallar. s. DOĞAN. TBK 522 sayılı Broşürün. vesaikin kabulüne ve poliçe ve senedin protesto ediliş şekline ilişkin hususlarda açıklamalar yer almaktadır19. “Hukuk Tarihi ve Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Uluslararası Ticaret Hukuku (Lex Mercatoria)-Unidroit İlkeleri’nin Lex Mercatoria Niteliği”. Ankara 1990. hakim görüşün TBK 522 sayılı Broşür’ü. Uygulanacak Hukuk Açısından Vesaik mukabili ödeme türünde uygulanacak hukuk açısından. uluslararası ticaretin. ŞANLI/EKŞİ. 647. ulusal hukuk düzenlerinden bağımsız. Cevat GERNİ. tarafların vermiş olduğu yazılı talimatlarda açık ve net ifadelerle. Ankara 1996. 50. DURUKANOĞLU. s. s. Y. 33. Ankara 2001.. komisyon ve masrafların taraflarına. B. Söz konusu Broşürde. 80. 128. C. 25. dış ticarette gerçekleştirilen vesaik mukabili ödemelerde kullanılabilmesi için. 30 vd. s. 8 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. DOĞAN. I. Doktrinde TEKİNALP. Banka Sözleşmeleri Hukuku. TBK 522 sayılı Broşürün hukuki niteliği konusunda çeşitli görüşler ileri sürülmekle birlikte. ödemenin yapılma şekline. ihracatçının bankasına verdiği tahsil talimatında yer alması gereken hususlara. İbrahim KAPLAN. C. TBK 522 sayılı Broşür açık bir düzenleme getirmemekte ve bu konuda TBK 522 19 20 21 22 23 DURUKANOĞLU. 4) bu hususa açıkça yer verilmesi şartına bağlanmış ve bu kuralların ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi halinde tüm taraflar için bağlayıcı olacağı ifade edilmiştir. Bası. Vahit DOĞAN. s. Lex mercatoria. MTO tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan ve ülkelerin iç hukukları açısından pozitif geçerliliği bulunmayan bu kuralları “lex mercatoria” olarak değerlendirmek mümkündür20. 1/a hükmüne göre. Arzu OĞUZ. s. İlgili görüşler hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. tahsil talimatında (m. s. Kambiyo Mevzuatı. tarafların sorumluluklarına. 36. TEKİNALP. 128. S. Dış Ticaretin Finansmanı. EKŞİ. Uluslararası Ticarette Ödeme Aracı Olarak Akreditif. s. hukuk kuralları gibi doğrudan uygulama alanı bulmazlar. s. EKŞİ. Ankara 2005. AÜHFD (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi). vesaikin ibrazına. Bkz. bu kuralların uygulanması. Nitekim Broşürün m.Şengül AL KILIÇ TBK 522 sayılı Broşür. genel işlem şartları şeklinde nitelendirdiğini ifade etmektedir. bu andan itibaren artık taraflar için bağlayıcı olarak kabul edilecektir23. TEKİNALP. 19. 251. 2 . işlemlerin TBK 522 sayılı Broşüre tabi olduğunu belirtmeleri gerekmektedir22. 3. vesaikin tanımına. s. onların üzerinde ve kendine özgü hukuk kurallarından oluşmaktadır21. Sa. 2010. s. toplam 26 maddeden oluşmaktadır.

Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi sayılı Broşür’ün uygulanmasına tahsil talimatında açıkça yer verilmesi ve ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi durumunda uygulanacağından söz etmektedir. taraflar arasındaki ilişkilerin tek tek değerlendirilmesi ve tespit edilen hukuki ilişkilere uygulanacak olan hukukun belirlenmesi gerekmektedir. vesaik mukabili ödeme türünde dört taraf bulunmaktadır ve bu taraflardan hangisinin ulusal hukukunun emredici kurallarının dikkate alınacağı hususu. sözleşmede kararlaştırılan bedeli ödemek ile yükümlü olmaktadır. s. “Önce ifa”. üstlenenin kendi malzemesiyle kendi yerine hazırlayıp vereceği eser teslimi sözleşmesi vs. olması da mümkündür (Bkz. DOĞAN. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bkz. 650). Maddi olarak milli hukukta düzenlenmemiş olan bir konunun. Y. s. milletlerarası özel hukukun bağlama kuralları dikkate alınacaktır. 650. Ancak TBK 522 sayılı Broşür’ün. Bununla birlikte söz konusu ilişkinin. muhatap da. XIV. maddi anlamda milli hukukumuzda düzenleme altına alınmamıştır. 81). TEKİNALP. sözleşmenin konusu şeyi. Amir ile muhatap arasındaki sözleşme ilişkisine uygulanacak olan hukukun tespitinde. eser. ihracatçı. 2010. 1. Bu sorunun cevabının verilebilmesi için öncelikle. Amir İle Muhatap Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Milletlerarası unsura sahip olan amir ile muhatap arasındaki ilişkiyi çoğu zaman bir satım sözleşmesi oluşturmaktadır25. bunları temsil eden belgeleri hazırlayıp gönderi bankasına vermesi) önce yerine getirmelidir. edimini (malları yükleyerek. s. TEKİNALP. Taraflar arasında yapılan bu sözleşme. konumuz açısından önem arz etmektedir. Milletlerarası unsurlu bir ticari ilişki niteliği taşıyan vesaik mukabili ödeme türü. sözleşmede belirtilen niteliklere uygun ve sözleşmede kararlaştırılan zamanda. amir. Sözleşme sayesinde. Bu anlamda uygulanacak hukukun tespitinde 5718 sayılı MÖHUK’un 24 25 26 Uluslararası ticarette yaygın olarak kullanılan bir ödeme türü olan akreditif açısından bkz. Çünkü yukarıda da ifade edildiği üzere. işin niteliğinden kaynaklandığı için. 2 9 . Sa. ihracatçının ödemezlik definden yararlanması söz konusu olamaz (BK m. taraflar arasında var olan ilişkinin yabancılık unsuru taşıması nedeniyle. kanunlar ihtilafı kuralı olarak MÖHUK’da (Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun) düzenlenmiş olması da beklenemez24. Vesaik mukabili ödeme türünün taraflarca kararlaştırıldığı durumlarda. muhatabın gümrüğüne gönderirken26. 171. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırı olmaması koşulu ile uygulanacağına ilişkin düzenlemesi karşısında. tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. hangi ulusal hukukun emredici kurallarına göre hareket edileceği sorusu ile karşılaşılır.

ihracatçının birden çok işyeri varsa söz konusu sözleşmeyle en sıkı ilişki içinde bulunan işyeri hukuku olarak kabul edilir. bu durumda uygulanacak olan hukuk. Devletler Hususi Hukuku. 24 hükmü dikkate alınacaktır27. 2 . 24/I). Amir İle Gönderi Bankası Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Taraflar arasında yapılan satım sözleşmesinde. 10 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C.Şengül AL KILIÇ “sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuk” başlığını taşıyan m. 24 hükmüne göre taraflar. 2. İlgili düzenlemede belirtilen en sıkı ilişkili hukukun tespiti. EKŞİ. aralarındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuku açıkça seçebilirler. bulunmadığı takdirde yerleşim yeri hukuku. MÖHUK m. sözleşme hükümlerinden veya hâlin şartlarından tereddüde yer vermeyecek biçimde anlaşılabilen hukuk seçimi de geçerli olarak kabul edilecektir (MÖHUK m. Amir ile gönderi bankası arasındaki hukuki ilişkinin tespiti konusunda. amirin bulunduğu ülkede yer alan ve uygulamada “ihracatçının bankası” olarak ifade edilen bankadır. Her ne kadar amir (ihracatçı/satıcı) için. Sa. bu hukuka tâbi olur. Vesaik mukabili ödeme yönteminde dikkate alınan TBK 522 sayılı Broşür’ün. Taraflar. ihracatçının işyeri. Y. 24/IV). artık TBK 522 sayılı Broşür hükümleri. amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. Temelini genellikle bir satım sözleşmesinin oluşturduğu vesaik mukabili ödemelerde. s. devreye gönderi bankası ve tahsil/ibraz bankası girecektir. 386 vd. 17. her somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken bir durumdur (Bkz. daha çok bu ilişkinin bir hizmet sözleşmesi mi yoksa bir vekâlet sözleşmesi mi olduğu hususu üzerinde durmak gerekmektedir. 27 MÖHUK m. taraflar bu Broşür hükümlerinin uygulanmasını kararlaştırmış olsalar dahi. Bu nedenle amir ile muhatap arasındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuk. o sözleşme ile en sıkı ilişkili hukuk olarak belirlenir (MÖHUK m. uygulama alanı bulmayacaktır. anlamında vekâlet sözleşmesi niteliğini taşıdığını söylemek zordur. aralarındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuku seçmemişlerse. vekâlet veren) ifadesi kullanılmış olsa da. Ergin NOMER. s. MÖHUK m. TBK 522 sayılı Broşür’ün özgün İngilizce metninde “principal” (müvekkil. 24 hükmüne göre tespit edilen uygulanacak hukukun emredici düzenlemelerine aykırılık teşkil etmesi durumunda ise. Ancak açıkça hukuk seçiminde bulunmamış olsalar dahi. Gönderi bankası. Taraflar arasındaki ilişkinin vekâlet olarak nitelendirilememesinin en önemli sebebi. Akdin en sıkı ilişkili olduğu ülke hukukunun tespitine. İstanbul 2009. 35). 24/IV hükmü gereğince. 2010. 321). taraflarca açık ya da zımni olarak seçilmemişse. XIV. BK m. Ancak hâlin bütün şartlarına göre sözleşmeyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşme. Bası. tarafların ödeme yöntemi olarak vesaik mukabili ödeme yöntemini tercih etmelerinin ardından. karakteristik edim borçlusunun amir (ihracatçı/satıcı) olduğunu söylemek mümkündür. sözleşmenin “karakteristik edim”i yardımcı olmaktadır (Bkz.

Çünkü amir tarafından hazırlanan ve tahsil bankasına ulaştırılması için gönderi bankasına teslim edilen belgeler. Bu nedenle çoğu zaman. 2 11 . tahsil talimatının gönderi bankası tarafından kabulü ile birlikte başlar. 2010. bu talimatı kabul etmesinin ardından. XIV. s. amirin bulunduğu ülkede faaliyet gösteren gönderi bankası ile amir arasında klasik anlamda yabancılık unsuru bulunmamaktadır. uluslararası ticari hayatı ilgilendirmesi du28 29 30 TEKİNALP. ilgili taraflar arasındaki ilişki. hizmet edimlerinin ağır bastığı. DOĞAN. akdi ilişkinin. malları gümrükten çekebilmesi için düzenlenmektedir. Amir. her ne kadar klasik anlamda kişi ve yer bakımından yabancılık unsuru taşımasa dahi. 651. Örneğin. Akreditif açısından bkz. amir ile gönderi bankası arasında hizmet sözleşmesinin başladığı da kabul edilir29. tahsil emrinde amirin. ihracatçı tarafından gönderilen tahsil talimatını işleme alma zorunluluğu olmamakla birlikte (TBK 522 sayılı Broşür m. taraflar arasındaki ilişkinin klasik anlamda yabancılık unsuru taşıması ancak istisnai durumlarda söz konusu olabilir. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. amirin kendisine tahsil emrinde belirttiği şekilde hareket eder. ithalatçının malların bedelini ödeyerek. 651. BK m. Bu anlamda gönderi bankasının. amirin. ihraç edilen satım konusu mal bedelinden kendisinin komisyon ücreti alabilme imkânının varlığı nedeniyle. 313 vd. vesaik mukabili ödeme türünün tercih edildiği bir ihracat işleminde. Y. amir tarafından hazırlanan tahsil emrine uygun olarak hareket etme zorunluluğu. Gönderi bankası. s. Gönderi bankasının. ithalatçı ile ihracatçı arasında yapılan satım sözleşmesi gereğince. tahsil bankasını belirlemesi durumunda. TEKİNALP. Sa. gerekli belgelerin. 176–177. genellikle kendi ülkesinde bulunan gönderi bankasından yararlanmaktadır. anlamında bir hizmet sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür28.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi vesaik mukabili ödemelerde. taraflar arasındaki ilişkinin uluslararası ticaret hayatını ilgilendirdiği de bir gerçektir30. Bu nedenle doktrinde. gönderi bankasının. s. Amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. taraflar arasındaki ilişkinin hizmet sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür. Vesaik mukabili ödemelerde. yalnızca bu banka ile çalışabileceği hususu da. Gönderi bankasının. Ancak her ne kadar taraflar arasında klasik anlamda yabancılık unsuru söz konusu olmasa da. yabancı ülke vatandaşı olması ya da yabancı ülkede ikamet ediyor olması gibi. amire karşı bağımsız olmamasıdır. gönderi bankasının amire karşı bağımsız olmadığının bir göstergesidir. tahsil bankasına gönderilmesi için. 1/b). yapmış olduğu işlemler karşılığında. Bu gibi durumlarda.

tahsil emri ekinde. Gönderi Bankası İle Tahsil/İbraz Bankası Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Amir tarafından kendisine tevdi edilen malı temsil eden belgeleri. 27 hükmü çerçevesinde belirlenen uygulanacak hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi gereklidir. s. bu Broşür hükümlerinin. Banka Teminat Mektupları. Bası. 27 hükmüne göre. bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (m. Gönderi bankasının işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde. hizmet sözleşmesi olarak değerlendirildiğinden bu konuda. 3. gönderi bankasının mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla. uluslararası ticari hayatı ilgilendirmesi nedeniyle. MÖHUK’un özel olarak iş sözleşmelerine uygulanacak olan hukuku düzenlediği m. işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır.. 2 . 27 hükmü dikkate alınmalıdır32. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir (m. Bilgin TİRYAKİOĞLU. 7 vd. amir ile gönderi bankası arasındaki uyuşmazlıklar. 3. MÖHUK m. Amir ile gönderi bankası arasındaki işlemlerde.Şengül AL KILIÇ rumunda. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil edip etmediğinin belirlenebilmesi için öncelikli olarak taraflar arasındaki hukuki ilişkinin nitelendirilmesi ve bu hukuki ilişkiye uygulanacak olan hukukun tespiti gerekmekte31 32 DOĞAN. uygulanacak hukuku serbestçe belirleyebilecekleri ifade edilmektedir31. tarafların irade muhtariyetinden yararlanarak. 27/I). Vahit DOĞAN. 319 vd. Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde taraflar arasındaki ilişkiye. uygulanacak hukukun tespitinde kanunlar ihtilafı kuralları çerçevesinde hareket edilebilmesi söz konusu olmalıdır. Sa. 27/IV). s. Ankara 2005. gönderi bankasının. çoğu zaman ihracatçının ülkesindeki bir banka. Y. 177. 27/ III). tarafların seçtikleri hukuka tâbi olabilecektir (m. 27/II). amirin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (m. Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk.. Kanaatimizce de her ne kadar çoğu zaman klasik anlamda yabancılık unsuru taşımasa dahi. ithalatçının ülkesindeki bir bankadır ve ilgili bankalar arasında bir yabancılık unsuru söz konusudur. Ankara 1996. Taraflar arasındaki ilişki. Gönderi bankası. MÖHUK m. 2010. XIV. amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. TBK 522 sayılı Broşür uygulama alanı bulduğu durumlarda. Gönderi bankasının. işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi. yine çoğu zaman. 12 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. tahsil bankasına gönderen gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki hukuki ilişkinin tespit edilmesi de önemli sorunlardan birisini oluşturmaktadır. s. TBK 522 sayılı Broşür’ün bu bankalar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümlerinin. tahsil bankası ise.

tahsil emrinde belirtilen ya da gönderi bankası tarafından kendisine bildirilen şekilde davranmaktadır34. gönderi bankasının karşısında olan bankanın. 27/III). tahsil bankasının gönderi bankası tarafından belirlendiği durumlarda. tahsil bankası. 2010. 652. tahsil/ibraz bankasının mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla. s. gönderi bankasına ihracatçı tarafından yetki verilmemiş olan hususlarda. 2 13 . işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde. s. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir (MÖHUK m. ithalatçıya. gönderi bankası tarafından kendisine tevdi edilen ve malı temsil eden belgeleri. 4. Y. Ancak doktrinde. işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi dir. Tahsil/ibraz bankasının. gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki ilişkiler. işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. tarafların seçtikleri hukuka tâbi olabilecektir. Söz konusu tespite göre belirlenen hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil eden TBK 522 sayılı Broşür hükümleri uygulama alanı bulamayacaktır. gönderi bankası ile tahsil bankası arasındaki ilişkinin alt vekâlet ilişkisi niteliğinde olacağı savunulmaktadır. gönderi ban33 34 35 36 Aynı yönde bkz. XIV. Bankalar arasındaki ilişki. en fazla kendisinde bulunan yetkiler kadarını. hizmet sözleşmesi olduğu kanaatindeyiz33. 27/IV). ihracatçı tarafından tahsil emrinde belirtilmemiş ve bu konuda gönderi bankasına açıkça bir talimat verilmemiş olması nedeniyle. TEKİNALP. Tahsil/ibraz bankasının. 27/II). Tahsil/İbraz Uygulanacak Hukuk Bankası İle Muhatap Arasındaki İlişkiye Tahsil bankası. Çünkü tahsil bankası. Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde taraflar arasındaki ilişkiye. Bkz. ancak kendisine gönderilen tahsil emrinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde hareket etmekle yükümlüdür ve bu anlamda. tahsil/ibraz bankasının. tahsil ya da ibraz bankası olması arasında da bir fark bulunmamaktadır36. esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (MÖHUK m. 27 hükmüne göre. gönderi bankası. TEKİNALP. MÖHUK m. MÖHUK m. bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (MÖHUK m. tahsil bankası. Bu anlamda. 652. tıpkı amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkide olduğu gibi. TEKİNALP. tahsil bankasına devredebileceğinden35. uygulanacak hukukun tespitinde de. sözleşme konusu satım bedelini ödemesi karşılığında vermekte ve ithalatçıdan tahsil ettiği bedeli ise. gönderi bankasının talimatlarına göre hareket edemez. 27 hükmündeki düzenlemenin dikkate alınması gerekmektedir. Sa. hizmet sözleşmesi olarak değerlendirildiğinden. Gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki ilişkinin de. 652. Bununla birlikte. gönderi bankasının. s.

Y. Her ne kadar taraflar arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmasa dahi. Huriye Reyhan DEMİRCİOĞLU. asli edim yükümlerinden bağımsız borç ilişkisi olarak nitelendirmek mümkün olabilir37. Banka Hukukunun Esasları (C. Asli edim yükümlerinden bağımsız borç ilişkilerinin doğması. 126–127. tahsil bankası ile ithalatçı arasındaki ilişkide yer almamaktadır. s. Aralarındaki ilişkinin hizmet sözleşmesi olarak nitelendirilmesi de mümkün değildir. 2010. 127. S. TEKİNALP. poliçeyi ödemeyi kabul etmiş olsa da. amirin düzenlemiş olduğu poliçeyi kabul etmesi durumunda. 1. poliçe vadesinden önce tahsil bankasına ödendiği durumlarda. vadeden önce ithalatçı tarafından poliçe bedeli. Bu nedenle. ithalatçıya nakdi olarak bir imkân sunmamaktadır. DEMİRCİOĞLU. s. ithalatçıya nakdi bir kredi sağlamış olacaktır. çoğu zaman banka ile muhatap arasında. İstanbul 1985. ithalatçı ile tahsil bankası arasındaki ilişkinin de ödünç sözleşmesi olduğunun kabul edilmesi gerekir. Ancak vadeden önce ithalatçı tarafından bankaya ödeme yapılmamasına rağmen. poliçe bedelini ödemesi durumunda. C. İBD. tahsil bankasına yatırılmaktadır. s. poliçe bedelinin. Bu nedenle her ne kadar tahsil bankası. Çünkü hizmet sözleşmesinin en belirgin özelliklerinden birisini oluşturan bağımlılık unsuru. ithalatçıya bir itibar sağlamaktadır. Böyle bir durumda. s. taraf iradelerine bağlı değildir40. Her ne kadar tahsil bankası ile ithalatçı arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi olmasa dahi. Ankara 2009. poliçenin vadesinden önce tahsil bankasına ithalatçı tarafından ödeneceği kararlaştırılır. tarafların birbirlerinden talepte bulunabilmesi ve özellikle ithalatçının bankaya başvurabilme imkânı söz konusu olabilir38. Yoksa burada banka. 2’den kaynaklanan asli edim yükümlerinden bağımsız kanuni borç ilişkisi teorisi nedeniyle.Şengül AL KILIÇ kası aracılığıyla ihracatçıya ulaştırmaktadır. Esasında tahsil bankası ile ithalatçı arasında doğrudan kurulmuş bir sözleşme ilişkisi bulunmamaktadır. 254. MÖHUK m. 24 hükmü çerçevesinde taraflara uygulanacak hukukun tespiti ve tespit edilen bu hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil edip etmediğine göre de TBK 522 sayılı Broşür’ün uygulanması gerekmektedir. Ünal. MK md. birbirlerini aydınlatmak. I. 59. birbirlerine doğru bilgi vermek. İstanbul 1988. C. Sa. TEKİNALP. 905). 2 . 14 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 2’den alan bu teoriye göre. mal ve canlarına gelebilecek zarardan koruyucu tedbirleri almakla yükümlüdürler39. Kaynağını MK md. “Türk Hukukunda Kabul Kredisi”. vadede poliçe borçlusu olarak görünen tahsil bankasının. Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Culpa In Contrahendo Sorumluluğu). 10–11–12. taraflar arasındaki ilişkiye sözleşme hükümlerine ilişkin düzenlemelerin kıyas yolu ile uygulanması gerekmektedir. tahsil bankası ile ithalatçı arasında hizmet sözleşmesinin var olduğu söylenebilir (Bkz. XIV. bankanın kabul etmesi. Bu durumda. bu bedel vadede kendisi tarafından ödenmemekte. Bankanın poliçeyi kabul ettiği ancak bedelin ithalatçı tarafından. tahsil bankası. C. Üner DAĞ. Tahsil bankası ile ithalatçı arasındaki ilişkiyi. s. 37 38 39 40 Tahsil bankasının.I). 487. bir hukuki işleme yönelmeleri nedeniyle temas haline giren kişiler.

”. Söz konusu eksiklik. Bası. vesaik mukabili ödeme yönteminde ihracatçı tarafından mutlaka imzalanması gerekip gerekmediği sorusuna verilecek olan cevap. 41/I hükmü çerçevesinde imzalaması gerektiğinden söz edilebilecektir. 688. Kaldı ki. el yazısı ile imzalanmış olması şartına bağlıdır. hukuki işlemlerin şekli anlamda geçerli olup olmadığının tespiti ve bu konuda varsa bir eksikliğin bildirilmesi konusunda öncelikli olarak TBK 522 sayılı Broşüre göre değil. Y. Vesaik Mukabili Ödeme İşleminde Kullanılan Temel Kavramlar A.” ifadesi de bizi aynı sonuca götürmektedir. 72). 5 hükmünde yer alan. vesaik mukabili ödeme yönteminde. 692. 582. işletmesine ilişkin bir evrak olan taşıma senedini de. TK m. s. 243). Bankaların. Bu sonuca TK m. tasarruf (sahiplik) yetkisi veren belgeler ve diğer benzer belgeler veya mali belgeler olmayan diğer herhangi tür belgeler ifade edilmektedir41. bu kâğıdın poliçe. Fatura açısından konuya yaklaşmak gerekirse faturanın. ÜNAL. çekler ve para ödemesinin sağlanması için kullanılan diğer benzer belgeler ifade edilmektedir. Delil olarak kullanılacak bir belgeyi düzenleyen tacirin ticaret unvanı ve bu unvanı ile birlikte kullandığı imzanın faturada bulunması şarttır (Bkz. Türk Ticaret Kanununda ve Vergi Usul Kanununda Fatura ve İspat Kuvveti. DOĞAN. m. her ne kadar açıkça. tespit edilecektir. VUK m. taşıma belgeleri. ihracatçı tarafından imzalanması mecburiyeti ortaya çıkacaktır. düzenlenen belgelerin geçerli olup olmadığı düzenlendiği ülke hukukunun kurallarına göre. “Faturaların baş tarafında iş sahibinin veya namına imzaya mezun olanların imzası bulunur. m. Türkiye’de düzenlenen bir belgenin geçerliliği. taşıması gerekli olan tüm zorunlu unsurları bünyesinde barındırması gerekmektedir. s. bono ya da çek olarak nitelendirilmesinin önüne geçecektir (Bkz. s. fatura olarak nitelendirilemez ve bu yazı herhangi bir belge vasfı da taşımaz (Bkz. 2 15 . 693). m. 41 MÖHUK m. 581. hukukî işlemler. 2010. TK m. Ankara 2006. 689. Bu zorunlu unsurlardan birisini de keşidecinin/düzenleyenin imzası oluşturmaktadır. m. Sa. Ticari Belgeler (Commercial Documents) ile ise. Faturayı düzenleyenin ticaret unvanını ve imzasını ihtiva etmeyen bir yazı. Türk hukukunda yer alan kuralların dikkate alınması gerekecektir. b. “Her tacir. her bir belgenin geçerli olarak düzenlenip düzenlenmediği konusunda. tacir olan gönderenin (ihracatçının).Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi IV. faturalar. gönderenin imzasından bahsedilmese de. bonolar. Örneğin. TBK 522 sayılı Broşür m. ticari işletmesine müteallik muameleleri ticaret unvanıyla yapmaya ve işletmesiyle ilgili senet ve sair evrakı bu unvan altında imzalamaya mecburdur. Oğuz Kürşat ÜNAL. milletlerarası özel hukuk kurallarına dikkat etmeleri gerekmektedir (Bkz. imzalanması yönünde olmalıdır. Belgeler (Vesaik) Belgeler. yapıldıkları ülke hukukunun veya o hukukî işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun maddî hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir. 769 hükmünde. m. 41/I hükmünden ulaşmak mümkündür. 7 hükmüne göre. İlgili düzenlemeye göre. XIV. 74). Taşıma senetlerinin şeklinin düzenlendiği TK m. İhracatçının Türkiye’de bu belgeleri düzenlemesi durumunda. Faturanın da. Bu nedenle vesaik mukabili ödeme yönteminin tercih edildiği durumlarda. ortada milletlerarası unsura sahip bir sözleşme söz konusu olduğundan. bono ya da çekin hukuken geçerli olarak kabul edilebilmesi için. Mali belgeler (financial documents) ile poliçeler. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 231/I. 4. tacirin (konumuz açısından ihracatçının) işletmesi ile ilgili evraklar arasında yer aldığı dikkate alındığında. poliçe.2/b’de “mali belgeler” ve/veya “ticari belgeler” olarak tanımlanmıştır.

vesaik mukabili ödeme işleminin yürütülmesi bakımından (özellikle bankalar açısından) son derece önemli bir işleve sahip olduğu için özenle hazırlanmasında büyük fayda vardır44. 2. 42 43 44 45 TEKİNALP. Temiz tahsil. 313 vd. ödeme ve/veya kabul karşılığında belgelerin teslimi ve diğer şartlara bağlı olarak belgelerin teslimi için bankalarca işleme alınması anlamına gelir (TBK 522 sayılı Broşür m. TBK 522 sayılı Broşür m. tahsil bankası. ihracatçı tarafından hazırlanarak gönderi bankasına verilen. hizmet edimlerini içeren ancak tahsilin gerçekleşeceği taahhüdüne yer vermeyen bir “işgörme sözleşmesi”dir. C. parayı tahsil etmesi karşılığında bu belgeleri. 386 vd. ikincisi ise. s. 16 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 2/a). bankanın nezdinde malı temsil eden ticari senetler bulunur. fatura ve taşıma senedi gibi malı temsil eden bir belge ibraz etmeksizin. Türk hukukunda tahsil talimatına. XIV. bu talimata uygulanma açısından uygun değildir45. s. ithalatçıya verilmekte ve ithalatçı satın aldığı mallara ulaşmaktadır. Sa. ithalatçıya verir42. 649. s. D. 2/c). İbraz İbraz. ve m. mali ve/veya ticari belgelerle ilgili olarak alınan talimat uyarınca. 2010. ticari belgelerin eşlik ettiği mali belgelerin tahsili. Tahsil Talimatı (Tahsil Emri/Collection Order) Tahsil talimatı. Bu tür tahsil işleminde. ödemenin (payment) ve/veya kabulün (acceptance) sağlanması. bononun veya poliçenin bedelini tahsil eder. TEKİNALP. ticari belgelerin eşlik etmediği mali belgelerin tahsilini ifade eder (m. “Temiz Tahsil”. banka nezdinde malı temsil eden belgeler. Tahsil Tahsil işlemi. ihracatçının. alıcının düzenlediği çekin. “Temiz Tahsil/Adi Tahsil (Clean Collection)” ve “Belgeli Tahsil (Documentary Collection)” olmak üzere iki tahsil türüne yer verilmiştir. ithalatçının lehinedir43. 649–650. Tahsil talimatı. 5/a).Şengül AL KILIÇ B. satıcının yetkilendirdiği banka. Bununla birlikte eser sözleşmesine ilişkin hükümler. Bunlardan birincisi. aldığı talimata uygun olarak ibraz bankasının belgeleri muhatap için hazır tutmasına ilişkin bir işlemdir (TBK 522 sayılı Broşür m. 62. vesaik karşılığı tahsilâtın şartlarını belirten anahtar belgedir. Tahsil talimatı. 650. belgeli tahsilin ikinci türü ise.’de. BK’nın vekâlet ve hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır (BK m. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 2 . iki türlüdür. Belgeli tahsil. ithalatçının ödemeyi yapması üzerine. nezdinde bulunan. s.). Son durumda. “Belgeli Tahsil”de ise. mali belgelerin eşlik etmediği ticari belgelerin tahsili. TEKİNALP. Y.

DURUKANOĞLU. ihracatçının tahsil emrinde açıkça “ilk ibrazında (on first presentation)” ödenmesi emrine yer vermesi yararına olacaktır51. 2010. ithalatçı. GERNİ. Ödeme karşılığı vesaik teslimi türünde. Dış Ticaret Araştırma Dizisi. IGEME. ithalatçı malları gümrükten çekmeden önce. Böyle bir ihtimalde. ihracatçı malların bedelini. malı temsil eden belgeler ancak nakdi ödemenin yapılması halinde tahsil bankası tarafından ithalatçıya verilebilecektir (Bkz. 12. belgeler tahsil bankasınca kendisine teslim edilir. 149. 5. s. s. Ödeme/Tahsilât Karşılığı Vesaik Teslimi (Documents Against Payment “D/P”) Bu ödeme türünde. Cevat GERNİ. Araştırma Merkezi. tahsil emrine. Y. parası kendi adına tahsil bankası tarafından teslim alındığı ve muhtemelen kendisine SWIFT (paranın elektronik araçlarla anında ihracatçının hesabına geçirildiği uluslararası para transfer sistemi) yoluyla ulaştırılacağı için güvendedir49. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Vesaik mukabili ödemenin. s. ithalatçının yerli para cinsinden de ödeme yapabilmesi mümkündür. s. s. 11–12. tahsil bankası aracılığıyla tahsil etmiş olmaktadır48. vadesiz poliçede yazılı olan bedeli ödedikten sonra. TEKİNALP. transfer anında kur farkının ithalatçı veya onun bankası tarafından garanti edilmesine yönelik bir şart da eklenebilir50. SEYİDOĞLU. 96). vesaikin teslim alınmasını ve dolayısıyla da bedelin ödenmesini geciktirdikleri görülmektedir. 126. Dış Ticaret. Bu ödeme türünde. GÜRSOY. Bunun önüne geçilebilmesi için.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi V. Ödeme Yöntemleri. Tahsil talimatında “D/P” kısaltması yer alıyorsa ya da “ödeme karşılığı (belgelerin) teslimi” kaydı veya benzer bir ifade yer alıyorsa. ihracatçının ödeme karşılığı vesaik tesliminde. s. DİLEK. tahsilât bankası. DİLEK. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Çünkü burada. Ancak. s. Sa. ihracatçı. mallara ilişkin belgeleri hazırlarken mutlaka bir poliçe düzenleme zorunluluğu bulunmamaktadır. onun ödemeyi tam ve sözleşmeye uygun olarak yapması durumunda teslim etmektedir46. 653. vadesiz (görüldüğünde ödemeli/sight bill of exchange/draft) poliçe düzenlemesi de mümkündür. vesaik mukabili ödeme yönteminde. Bu vesaik mukabili ödeme türünde. böyle bir ihtimalde. INTERBANK. tahsil emrinde ihracatçı tarafından açıkça uygun görülmüşse. ihracatçı açısından en güvenilir şekli bu yöntemdir47. ithalatçıya yalnızca. 46 47 48 49 50 51 İhracatçının. Böyle bir ihtimalde. Vesaik Mukabili Ödeme Türleri A. No: 8–1989. 5. s. XIV. 58. INTERBANK. s. malları temsil eden belgeleri. uygulamada bazı alıcıların mallar gelinceye kadar. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri (Ödeme Yöntemleri). s. s. 366. 2 17 . s. 96. 77.

ithalatçıya. İhracatçı tarafından ithalatçı adına düzenlenmiş olan poliçenin. s. Ayrıca banka ıskonto ettiği poliçe bedelini ödediği. IGEME. Poliçe bedelinin ithalatçı tarafından ödenmemesi halinde. ibraz tarihinden itibaren işlemeye başlar. s. bu durum söz konusu ödeme türüne. 2 . HINKELMAN (Çev: KAPLANER). TEKİNALP. s. Dış Ticaret. DİLEK. TEKİNALP. Kabul edilmiş olan poliçe. 367. s. 653. dış ticaretin finansmanında kullanılan bir araç niteliği kazandırmaktadır (Bkz. Burada vade. SEYİDOĞLU. GERNİ.Şengül AL KILIÇ B. ithalatçının malları gümrükten çekebilmesi için gerekli olan vesaik. Ödeme Yöntemleri. 150). Bu poliçe türünde. Bkz. ihracatçı daha çok iki tür vadeli poliçe düzenleme yoluna gitmektedir. s. poliçenin muhatap (ithalatçı) tarafından kabulünün istendiği ortaya çıkacaktır (Bkz. s. “ibraz vadeli poliçe”dir (X days sight bill of exchange/ draft). bankaya ciro yoluyla poliçeyi devretmekte ve kendisi de poliçenin ödenmemesi durumunda müracaat borçluları arasına girmektedir. s. Şöyle ki. GERNİ. 5–6. malları gümrükten çeker ancak. Bunlardan birincisi. “sabit vadeli poliçe”dir. belgelerin ithalatçıya ibrazından 60 gün sonra vadeli bir poliçe gibi. ihracat52 53 54 55 56 Tahsil talimatında “D/A” kısaltmasına ya da “kabul karşılığı (belgelerin) teslimi” ifadesine yer verilmişse böyle bir durumda. s. ithalatçı tarafından kabul edilmesi karşılığında. s. o da ihracatçıya iletir. Vadeli bir poliçenin düzenlenmesi ve ithalatçının kabul etmesi durumu esasında. tahsil bankası parayı. Kabul kredili vesaik mukabili ödemede. ithalatçı tarafından kabul edilmesi durumunda “ticari kabul (commercial acceptance)” söz konusu olur56. Örneğin. GÜRSOY. Poliçenin vadesi geldiğinde. SEYİDOĞLU. 149. 13. poliçenin vadesi olarak poliçe üzerinde yer almakta ve ithalatçı da poliçeyi bu şekliyle kabul etmektedir. Kabul Karşılığı Vesaik Teslimi/Kabul Kredili Vesaik Mukabili Ödeme (Documents Against Acceptance “D/A”) Kabul karşılığı vesaik teslimi türünde (documents against acceptance)52. tahsil bankası tarafından teslim edilir54. ihracatçıya da bir finansman sağlamaktadır. İthalatçı bu belgeler sayesinde. GERNİ. kendisine belgelerin ibrazından itibaren belirli bir süre sonra. “banka kabulü (banker’s acceptance)” söz konusu olacaktır. Ödeme Yöntemleri. Y. 60 veya 90 gün) bir poliçenin53. 367. bu poliçenin bankaya ıskonto ettirilerek vadeden önce paraya çevrilme ihtimali de söz konusudur. belirli bir tarih. banka tarafından kabul edilmesi durumunda ise. 127. 2010. malların bedelini daha sonra öder55. İhracatçı tarafından banka adına düzenlenmiş olan poliçenin. 653). XIV. Kabul karşılığı vesaik tesliminde. 18 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. poliçeyi kabul etmesi sayesinde. s. 77. hesabının durumunu iyi bilmektedir (Bkz. s. ihracatçı tarafından düzenlenen ileri tarihli (genellikle 30. gönderi bankasına. Bu poliçe türünde ise. ithalatçı. 5. 28. bankanın müracaat hakkı kapsamında ihracatçıya da başvuru hakkı bulunmaktadır. SEYİDOĞLU. malların bedelini belirlenen ileri bir tarihte ödeyecek olduğundan ve bu arada malları satma imkânı söz konusu olduğundan. poliçe bedelini öder. s. ihracatçı kendi müşterisi olduğu için de. Bu durum banka aleyhine de bir sonuç doğurmaz. 367). Sa. Vesaik mukabili ödemenin bu türünde. ödeme için ithalatçıya ibraz edilir ve ithalatçıdan yapılan tahsilât sonucunda. tahsil bankasının elinde bulundurulur. İkincisi ise. Çünkü ihracatçı bu poliçeyi bankaya ıskonto ettirirken. DURUKANOĞLU. s. s. ithalatçı. IGEME. 58.

IGEME. Sa. İsmail KAYAR. 58. tahsil bankası. 653. CANITEZ. Bkz. aval verene “avalist” denilmektedir ve avalist. s. 367). 57 58 59 60 61 62 63 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Aval.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi çının tek güvencesi. DURUKANOĞLU. Bu yapılmadığı sürece. 13. Ancak bu ödeme türünde. s. 102). Kabul kredili vesaik tesliminde düzenlenen poliçeye banka tarafından verilen aval. DİLEK. Aksi takdirde. elinde bulunan ithalatçı tarafından kabul edilmiş poliçedir. DİLEK. s. 127. 690/III). kabul karşılığında. gecikmeksizin gönderi bankasına bildirir63. poliçe bedelinin tamamen ya da kısmen güvence altına alındığı bir kambiyo taahhüdüdür (TK md. s. Avalde. poliçeye aval vermesini sağlamalıdır58. s. s. DİLEK. bunun aynı zamanda tahsil emri ekindeki poliçe üzerine de yazılması gerekmektedir. 5. DİLEK. s. md. s. TTK m. malı temsil eden belgeleri yalnızca ödeme karşılığında teslim edebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. s. s. Hüseyin ÜLGEN/ Mehmet HELVACI/Abuzer KENDİGELEN/Arslan KAYA. tahsil bankası bu durumu. Baskı. poliçenin ödenmemesi hususunda yüksek bir risk üstlenmiş olacaktır59. 126. Y. senet bedelinin ödeneceği konusunda hamile (ihracatçıya) ek bir güvence vermektir (Bkz. Kıymetli Evrak Hukuku. tahsil bankasının. ithalatçıya verildiğinden. s. 14. GERNİ. Bu anlamda özellikle bankaların kabul ettikleri poliçeler. s. kimin lehine aval vermişse onun gibi sorumlu olur. malların mülkiyetini geçiren belgeler. Vesaik mukabili ödeme açısından vadeli bir poliçenin de yer aldığı tahsil talimatında. İhracatçı. 150. 96. İthalatçının faiz ödemeyi reddetmesi durumunda ise. bankalar tarafından çıkarılan devredilebilir mevduat sertifikalarına benzetilmektedir (Bkz. INTERBANK. Bankanın kabul ettiği ya da ithalatçının kabul edip bankanın aval verdiği poliçeler. onun dolaşımını da kolaylaştıracaktır60. Ankara 2006. likiditesi yüksek kısa süreli menkuller grubuna girmektedir. 96. 59. XIV. s. ihracatçı. 13. tahsil emrinde ve poliçenin üzerinde faiz oranı ve sürenin de gösterilmesi gerekmektedir. ihracatçı ithalatçının poliçenin vadesinde bedeli ödememesi riski ile karşı karşıya kalabilir57. 2 19 . INTERBANK. 3. DURUKANOĞLU. SEYİDOĞLU. TEKİNALP. Faiz şartı yalnızca görüldüğünde ya da görüldüğünden belirli müddet sonra vadeli poliçelerde konulabilir. 2010. s. Ödeme Yöntemleri. s. 587. Faiz tahsil edilecekse. Tahsil emrinde ayrıca faiz ödenmesi de yer alıyorsa62. 14. 612/I. Avalin amacı. s. Kıymetli Evrak Hukuku. belgelerin ödeme karşılığında mı yoksa poliçenin kabulü karşılığında mı teslim edileceğinin açıkça tahsil bankasına bildirilmiş olması gerekmektedir. poliçenin güvenilirliğini. bu tür bir yönteminde bedelin ödenmeme riskini en aza indirmek amacıyla. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. teminat olma niteliğini artıracağı gibi. 7)61. 137–138. İstanbul 2006.

XIV. ödeme yapıncaya kadar. ihracatçı. tahsil bankası. ithalatçıya kabul ettirilmesinden başka bir şey değildir. Akseptans poliçesi. akseptansı teslim eder. ithalatçıya teslim edilmekte ve böylece ithalatçı malları gümrükten çekebilmektedir. 59. D.net/akseptansnedir-3765. malı temsil eden belgelerle birlikte tahsil bankasında kalır. 97. ithalatçı. 60. Ödeme Karşılığı Akseptans/Kabul Tahsilâtlı Vesaik Mukabili Ödeme Ödeme karşılığı akseptans64. ithalatçıya bir akseptans poliçesi sunar. sözleşmede kararlaştırılan malın mülkiyet hakkını devralan alıcıya. Bkz. “kabul tahsilâtlı vesaik mukabili ödeme” de denilmektedir. Y. 20 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. CANITEZ. CANITEZ. hem ödeme karşılığı vesaik teslimi hem de kabul karşılığı vesaik teslimi türlerine ait özellikleri bünyesinde barındırır65. mallarını satmak için yeni anlaşmalar yapma imkânına sahip olur. 2010. Dış Ticaret. ithalatçının malları gümrükten çekmesini sağlayacak olan ilgili belgelerin. http://www. 2 . Söz konusu “ödeme taahhüdü”. bu durumda malların mülkiyeti hala ihracatçıda olduğundan. sözleşme konusu bedeli ödemek için zaman sağlar. 77. ödeme karşılığı vesaik tesliminden farklı olarak ithalatçıya.htm Bu ödeme türüne. ödeme taahhüdü karşılığında.com/nedir/akseptans . CANITEZ. s. Ancak ithalat64 65 66 67 68 “Poliçelerin üzerine “kabulümdür” biçiminde yazılarak altı imzalanan açıklama”. malların mülkiyeti ihracatçı üzerinde kalmaya devam eder. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Bu vesaik mukabili ödeme türü. malı temsil eden belgeler. 60. poliçenin kabulünü reddeder ya da vadesi geldiğinde poliçe bedelini ödemekten kaçınırsa. Bununla birlikte. ancak kabul karşılığı vesaik tesliminden de farklı olarak. GÜRSOY. ithalatçıya teslim edildiği yöntemdir. Bu durum ise. s. s. Tahsil bankası bu ödemenin ardından. s.Şengül AL KILIÇ C. 59. http://www. bu tarz vesaik mukabili ödeme türüne uygulamada nadiren rastlanılmaktadır67. İthalatçı. ithalatçı tarafından kabul edilir ve vadeye kadar. s. bir taahhütname karşılığında. Burada ödeme aracı olarak nakit para ya da vadeli bir poliçe kullanılmamakta. Sa. s. ihracatçının güven altında olmasını sağlar66. Bu ödeme türünde. 59–60. INTERBANK. Taahhütname Karşılığı Vesaik Teslimi Vesaik mukabili ödeme türlerinden bir diğeri de. vadesi geldiğinde poliçe bedelini öder. tahsil bankası tarafından. sözleşme bedelinin ithalatçı tarafından ödenmesini güvence altına almaya çalışmaktadır68.dictionarist. Eğer ithalatçı.anlambilim. ihracatçı ve ihracatçının bankası olan gönderi bankası tarafından düzenlenmiş olan bir ödeme söz verisinin. İhracatçı bu yöntemle. s. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Bkz.

s. HD. 11. yapılan sözleşme uyarınca teslim edilecek olan belgeler. poliçe üzerine ithalatçı adına geçerli bir bankanın vermiş olduğu ödeme taahhüdü olduğu halde.. yüklemenin yapıldığını ve ithalatçının malları çektiğini temsil eden belgelerin ibrazına bağlı tutulur (Bkz. satım bedelini alamadığını beyan eden ilk yazılı talebi ile birlikte.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi çının verdiği taahhütnameyi de içeren bu ödeme yönteminin. XIV. ithalatçıya. vesaik bedelinin belirlenen tarihte ithalatçı tarafından ödeneceğinin ithalatçı adına taahhüt edilmesidir71. tahsil bankası tarafından teslim edilir70. garanti tutarının nakde dönüşmesini temin edebilir. K. Banka garantilerinin bazıları. 69 70 71 72 DİLEK. mal bedelinin güvence altına alınması için. bir tablo ile göstermek gerekirse. Ancak bazılarında ise. 14. Vesaik mukabili ödeme yönteminde işleyişi anlatan bir Yargıtay kararı için bkz. ihracatçı. Bu vesaik mukabili ödeme türü esasında. DİLEK. s. ihracatçı açısından çok da güvenilir bir yöntem olduğunu söylemek zordur69. Böyle bir ihtimalde. malları teslim etmesine rağmen. 2007/586 (Kazancı İçtihat Bankası). 22. banka garantisi. garantinin nakde dönüşmesi. 15). Vesaik Mukabili Ödemenin İşleyişi Vesaik mukabili ödemenin işleyişini. teslim edilen mallarla ilgili ödemenin tamamen teminat altına alınmasını temin eder niteliktedir (payment guarantee). Y.2007 T. 15. E. E.01. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. VI. ancak bir banka garantisi var ise. vadeli poliçenin ithalatçı tarafından kabulünün ardından bankanın aval verdiği ödeme türüne de benzerlik göstermektedir. ihracatçının isteği üzerine. 2005/13656.. 2010. Sa. Y. Banka Garantisi Karşılığı Vesaik Teslimi Bu vesaik mukabili ödeme türünde ise. Ancak banka avali. DİLEK. 2 21 . s. ortaya aşağıdaki gibi bir sonuç çıkacaktır72.

Bu ödeme yönteminde. 22 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Diğer belgelerin kapsamına. 43–44. 76–77. Ancak ödeme şekline ilişkin taraflar arasında yapılan anlaşmada. s. s. s. Bkz. DURUKANOĞLU. s. CANITEZ. menşe şahadetnamesi. 56–57. 369–370. Taraflar arasında yapılan anlaşmada son olarak. 2) Akreditifin aksine. 2010. Sa. Kambiyo Mevzuatı. TEKİNALP. s. XIV. Murat TÜRKSEVER. s. EKŞİ. 102. Ancak vesaik mukabili ödeme şeklinde. ihracatçının (satıcının) eylemi ile başlamaktadır75. 252–253. ödeme yöntemi açıkça kararlaştırılabileceği gibi. s. EKŞİ. İhracatçı. Y. s. ihracatçı. s. ithalatçının bankasıdır. sevk ettiği mallar karşılığında. s. SEYİDOĞLU. 26. 56–58. Bu sözleşmede ayrıca tarafların ödeme şekline de karar vermeleri gerekir. s. ödeme işlemi. 648–649. YASER. Uluslararası Ticarette Kullanılan Teslim ve Ödeme Şekilleri. nakliye firmasından/acentesinden aynı zamanda ciro edilebilir bir taşıma belgesi de alır. tahsil/ibraz bankası da belirlenir. göndermiş olduğu belgelerin hangi şartlar altında. s. ÖZALP. ithalatçı firmanın gümrüğüne gelir. s. 91–92. satım sözleşmesinde belirtilen şekilde malları gönderir. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. Mallar. gereken belgelerin listesi de oluşturulur. vesaik mukabili ödemede. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. vesaik mukabili ödemenin bir gereği olarak. Dış Ticaret. s. 81. Dış Ticaret. uluslar arası gözetim şirketlerinden alınmış olan gözetim raporu gibi belgeler girmektedir. 149. bu konuda zımnen anlaşma sağlanmış olması da mümkündür74. bu malların sevk edildiğini gösteren belgeler (vesaik) karşılığında. s. ithalatçıya teslim edileceği ve hangi şartlarla meblağın tahsil edileceğini belirten tahsil talimatı77 73 74 75 76 77 YENİARAS. IGEME. 3) İhracatçı. 172. TEKİNALP. İhracatçı. Mevzuat Işığında Dış Ticaret İşlemleri ve Piyasa Uygulamaları. İstanbul 1999. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. ŞANLI/EKŞİ. 2 . 84. AKIN. s. GÜRSOY. INTERBANK. 648. s. TEKİNALP. belgelerin ibrazı anında yapılan ödemeler açısından bu sonuca varmak mümkündür. Taraflar arasında yapılan anlaşmada aynı zamanda. s. 77. 56. alıcı tarafından istenen sigorta belgesi. Özellikle.Şengül AL KILIÇ Vesaik mukabili ödemede işleyiş şu şekilde gerçekleşmektedir73: 1) İhracatçı ile ithalatçı arasında uluslararası ticaret kapsamında bir satım sözleşmesi imzalanır. gönderi bankasına tevdi eder ve bunların ithalatçıya ulaştırılması ister. 122–123. malın sevkiyatına ilişkin belgeleri ve diğer gerekli belgeleri . İhracatçı. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. 133. Haziran 1996. ithalatçının ülkesine gelmiş olması bir şart olarak değerlendirilmemelidir. s. bir kredi kullanmaktadır76. ithal konusu olan malların. s. 648. 26. Bu banka genellikle. 102. Ali DÖLEK. GÜRSOY. GÜRSOY.

muhatabın veya ibrazın yapılacağı ikametgâhın tam adresini de içermelidir.. Firmasına . Ödeme yöntemi ve ödeme bildiriminin biçimi./. Tahsil edilecek masraf ve komisyonlar ve bunlardan vazgeçilip geçilmeyeceği. Anılan evrakın ithalatçının bankası/tahsil bankası olan ……. 4. muhatap tarafından yapılacak herhangi bir eylemin tam olarak hangi süre içinde yapılması gerektiği de belirtilmelidir (TBK 522 sayılı Broşür m. Dış Ticarette Uygulamalı Akreditif İşlemleri. 73–74. Bu talimatta. Tahsil talimatı. 2 23 . 9. Adresin eksik veya yanlış olduğu hallerde ise. EURO 1 vb. (TYK. yükleme ile ilgili tüm belgelerin asıllarının (taşıma belgesi. 2. Tarih uyarınca yaptığımız ihracatın bedeli ………Dolar/Euro olup. faiz dönemi. Amirin tam ismi. XIV. İbraz bankası varsa bu bankanın tam ismi. Y. Tahsilin alındığı bankanın tam ismi.” Bkz. TBK 522 sayılı Broşür m. Burada unutulmaması gereken husus. Atilla BAĞRIAÇIK/Seyfettin KANDEMİR. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları.. posta adresi ve duruma göre teleks. Bir tahsil talimatı duruma uygunluğuna göre aşağıdaki bilgileri içermelidir: 1. tahsil bankası adına düzenlenmesi gerektiğidir. Eklenen belgelerin listesi ve her belgenin sayısal dökümü 7. derhal. “çabuk. 78 79 80 Tahsil talimatının içermesi gereken bilgilerin neler olduğu “Tahsil Talimatı” başlığını taşıyan TBK 522 sayılı Broşür m. tahsil bankasına gönderilmesi gerekmektedir80. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. 3. ATR.. teleks. Muhatabın tam ismi. posta adresi ve duruma göre teleks. a) Ödeme ve/veya kabulün sağlanmasına ilişkin şartlar.. Bu ödeme şeklinde. hesaplama esası (örneğin bir yılda 360 veya 365 gün) dâhil tahsil edilecek faizin tutarı ve bundan vazgeçilip geçilmeyeceğinin belirtilmesi. 2010. birinci” gibi ifadeler kullanılmışsa bankalar bu tür ifadeleri dikkate almayacaklardır (bkz. faiz oranı.). Ödememe. orijinal evrak ekte yer almaktadır. kabul etmeme ve/ veya diğer şartları yerine getirmeme hallerinde izlenecek yola ilişkin talimat. posta adresi veya ibrazın yapılacağı ikametgâhın ve duruma göre teleks. 5/b). Fakat böyle bir durumda bankanın herhangi bir sorumluluğu söz konusu değildir. faks numaraları ve referansı dâhil ayrıntıları. Sa. nakliyeci makbuzu vb. Faiz söz konusu ise. hava konişmentosu. genellikle şu ifadelere yer verilir: “ X ülkesinde yerleşik …. telefon.5/a). Firması EKLER:……. Bank’a DHL ile gönderilmesi ve bedelinin tahsili/poliçenin kabulü ve tahsil/muhabir bankası tarafından avali suretiyle evrakın alıcıya teslimi hususunun sağlanması saygıyla rica olunur.m. taşıma belgelerinin (konişmento. 10. b) Belgelerin teslimine ilişkin şartlar: ba) Ödeme ve/veya kabul karşılığında teslim bb) Diğer şartlar karşılığında teslim 8. Konişmentoda yer alan “gönderilen (consigee)” kısmına ithalatçının bankası (tah- Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi nı (tahsilât emrini)78 de gönderi bankasına ulaştırır79.4/c) Talimatta ayrıca. 11. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. 5. yukarıda belirtilen hususlardan başka. Tahsil edilecek tutar(lar) ve döviz cinsi/ cinsleri 6. fatura. 4’de düzenlenmiştir.) alıcı firma (ithalatçı) yerine. Söz konusu süre tayin edilirken. s. menşe ispat belgesi./…. posta ve SWIFT adresleri. İstanbul 1995. doğru adresin tahsil bankası tarafından araştırılması da mümkündür. gönderi bankası aracılığıyla. ……….

dokümanların neyin karşılığında alıcıya teslim edileceği mal ile ilgili kısa açıklamalar yer alır. Bununla birlikte Yargıtay. “bilgi verme (nofity)” kısmına ise. Ancak. (http://www. s. s. 57.. posta veya kurye yoluyla ithalatçının ülkesindeki tayin edilmiş tahsil/ibraz bankasına gönderir83. alıcı ile ilgili bilgiler. CANITEZ. 2006/4963 (Kazancı İçtihat Bankası). 4) Gönderi bankası ilgili belgeleri. s. gönderi bankasına tevdi ettiği tahsil talimatında vesaik mukabili ödemeler ile ilgili olarak MTO tarafından yayınlanan TBK 522 sayılı Broşür’ün dikkate alınacağını da ayrıca belirtmelidir (TBK 522 sayılı Broşür n. HD.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8. 11. 68.Şengül AL KILIÇ İhracatçı.05. Yapılan bu ciro sonucunda. Vesaik mukabili ödeme yönteminden kaynaklanan herhangi bir sorunun uluslararası platformda çözülebilmesi için dayanılması gereken belgeler.gumrukkontrolor. işlem mal mukabili ödeme şekline dönüşmüş olacaktır. DURUKANOĞLU. ÖZEL. banka adına düzenlenmiş olduğundan. ihracatçının (amirin) de uygun görmesi şartıyla. 123). 2010. 27). 81 82 83 24 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. “römiz mektubu (remittance letter)”82 ekinde. 27. 123. s. 2005/5001. ithalatçı bu belgeyi hiçbir işlem yapmadan alabilir. TÜRKSEVER. satıcı ile ilgili bilgiler. s. konişmento da ithalatçıya verilir. Ancak bu durum vesaik mukabili ödeme yönteminin mantığına ters düşmektedir (Bkz. Bkz. DURUKANOĞLU. TÜRKSEVER. ithalatçı adına düzenlendiği ya da doğrudan mallarla birlikte gönderildiği durumlarda. Özellikle ihracatçı firmaların bu hususa ayrıca önem göstermeleri gerekmektedir81. Bu mektupta hangi dokümanların alıcıya gönderildiği. s. ithalatçının isminin yazıldığı durumlarda. 149. Ancak konişmento. Y. ithalatçı söz konusu belgeyi kullanabilir ve malların alıcısı sıfatını kazanır (Bkz. TBK 522 sayılı Broşür ve alıcı ile satıcı arasında yapılan satım sözleşmesidir. Gönderi bankası. Konişmentonun. 25. 8. ERYÜREK. 449). ithalatçıya ciro edilmesi gerekir. 4/a). banka tarafından. YETİK. 01. SEVEN. s. ithalatçının adı yazılır. satıcı veya alıcı bankasının isimleri.2006 T.org. Gönderi bankasının. 2 . Böyle bir durumda. ilgili belgelerin bedel ödendikten ya da poliçe kabul edildikten sonra ithalatçıya teslim edilmesi gerektiğini belirtir. Tahsil bankası tarafından. gönderi bankası. s. bazı durumlarda. tahsilât emrini ve malı temsil eden belgeleri doğrudan tahsil bankasil bankası). ithalatçının bulunduğu yerde şubesi olması durumunda. gerekli belgeler alınmadan şirkete teslim edildiği bir olayda. K. aracı bankaların sayısı bire düşmektedir.” Bkz. Bkz. E. Türk şirketi tarafından Almanya’da yerleşik şirkete gönderilen emtiayı taşıma işinin taşıyıcı tarafından yapıldığı ve taşıyıcı tarafından malların. Sa. vesaik mukabili ödeme yönteminden söz etmiştir. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. malın bedelinin tahsilinden sonra. IGEME. XIV.html). s. Y. Gönderilen kısmına. römiz mektubu ekinde. Bu şekilde işlem yapılmak istendiğinde yapılması gereken ödeme şeklinin mal mukabili (open account-açık hesap) ödeme şekli olacağı gözden kaçırılmamalıdır (Bkz. satıcı bankanın ihracat dokümanlarını satıcıdan aldığı zaman düzenlediği açıklayıcı mektuptur. gönderme ve ibraz işlemlerinin de aynı banka (gönderi bankası) tarafından yapılması mümkündür. ithalatçıya teslim edilirken. “Römiz mektubu. s. malı temsil eden diğer belgelerin yanı sıra.

“muhabir banka” olarak adlandırılan bir aracı bankayı kullanmayı da tercih edebilir. ilgili belgeler. 2 25 . 57. 84 85 86 87 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 7). XIV. İhracatçı. hâkimiyeti altına alamaz (TBK 522 sayılı Broşür m. 651. İkincisine göre ise. vesaik alıcıya ancak ödeme karşılığında teslim edilir (TBK 522 sayılı Broşür m. s. ithalatçıya teslim edilir. 7/a). tahsil bankasının çok küçük olduğu veya tahsil bankası ile gönderi bankası arasında kurulmuş bir ilişkinin bulunmadığı durumlarda rastlanılmaktandır84. ithalatçının bedeli ödemesi ya da ileri tarihli poliçeyi kabul etmesi karşılığında86. tahsil talimatında belirtilmediği durumlarda. Aksi takdirde bundan kaynaklanan sonuçlardan bankalar sorumlu olmayacaklardır (TBK 522 sayılı Broşür m. ilgili belgeler. malları temsil eden diğer belgelerle birlikte gönderi bankasına tevdi eder. İthalatçıya hitaben yazılan ve vesaikin geldiğini haber veren ihbar mektubu üzerine ayrıca “MTO TBK 522 sayılı Broşüre tabidir” ibaresinin de yer alması gerekir. Gönderi bankası tarafından. malları gümrükten çekebilmesi için. TEKİNALP. muhatabın ibraz bankasına gelip kabul etmesi için malların satım bedeli tutarında bir poliçe keşide eder ve bu poliçeyi de ithalatçıya ulaştırılması için. Tahsil bankasına gönderilmek üzere gönderi bankasına verilen tahsil talimatının hiçbir şüpheye yer bırakmayacak biçimde açık ve kesin olması gereklidir. 24. Böyle bir ihtimalde. düzenlemiş olduğu poliçeyi ithalatçının kabulünün yanı sıra ayrıca bankanın aval vermesini de isteyebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. Böyle bir durumda ise. ithalatçı. s. ihracatçı (amir) tarafından. Tahsil bankası. tahsil talimatını hazırlayan tarafın (ihracatçının) sorumluluğundadır. Tahsil emri iki şekilde olabilir: Bunlardan birincisine göre. ödeme karşılığında ithalatçıya teslim edilir (documents against payment). bir ihbar mektubu düzenler ve ithalatçıya gönderir. malı temsil eden belgeleri alır ve böylece mallara ulaşır. s.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi sına göndermek yerine. Bu duruma daha çok. Zira belgelerin teslimine ilişkin şartların açık ve net biçimde ifade edilmesini sağlamak. malları gümrükten çekemez. ithalatçının Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. ithalatçının poliçeyi kabul etmesi üzerine. Poliçeyi kabul eden ithalatçı. tahsil talimatında belirtilenlere uygun olup olmadığını makul derecede dikkat göstererek incelemek ve eksikliğin tespiti halinde keyfiyeti derhal amire bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır85. ithalatçıya teslim eder. gönderi bankasının. Bu durumda. Vesaik tesliminin ödeme karşılığı mı yoksa kabul karşılığı mı yapılacağının. 58. tahsil emrinde kendisine bildirilen duruma uygun hareket eder ve bunun sonucunda malı temsil eden belgeleri. 2010. ihracatçı (amir). 7/b ve m. CANITEZ. Banka. ileri tarihli poliçenin ithalatçı tarafından kabulüne bağlı olarak teslim edilir (documents against acceptance). s. 4/b). malların bedelini ödemeden. iyiniyetle hareket etme yükümlülüğü kapsamında aldığı vesaikin. Bununla birlikte. tahsil bankasına verilen belgeler. ERYÜREK. 7/c). 5) ve 6) Tahsil bankası. Y. Sa. tahsil emrine uygun olduklarından emin olmak için belgeleri dikkatle inceler87. ilgili belgeleri alamaz ve dolayısıyla da malları temsil eden belgeleri alamadığı için.

s. s. düzenlenecek olan protesto. b. Tahsil bankası tarafından yapılan bildirimden (bankaya ihbar ettiği yazı tarihinden) itibaren altmış (60) gün içinde gönderi bankası tarafından söz konusu talimat verilmezse. 26/c. Aksi takdirde. Vadeli bir poliçenin kabul edilmiş olmasına rağmen. protesto şartıyla birlikte tahsile verilmesi. vadesinde tahsil bankasına bedelin ödenmemesi. 126). “ödememe protestosu” olacaktır.Vadeli bir poliçenin. Y. protesto düzenlettirilmesi son derece önem arz etmektedir89. kabul edilmiş olmasına rağmen vadesinde ödenmemesi ihtimalinde ise. DİLEK. 81–82). onun tarafından ödenmemesi. ihracatçının yasal takibe geçebilmesi açısından önemlidir90. protestonun gündeme gelebilmesi için. Görüldüğünde ödemeli (vadesiz/at sight) bir poliçenin. s. kabul edilmiş poliçenin vade tarihinde tahsil edilen meblağını. c. Kabul kredili vesaik mukabili ödeme türünde. Bu durumda düzenlenecek olan protesto. iii). komisyon ve masraflar mahsup edildikten sonra gönderi bankasına iletir (TBK 522 sayılı Broşür m. XIV. aşağıdaki üç durumdan birinin gerçekleşmiş olması gerekmektedir: a. “ödememe protestosu” olacaktır (Bkz. tahsil bankası tarafından ithalatçıya ibraz edilmiş olmasına rağmen. s. KAYA. Burada da amaç. ithalatçı tarafından kabul edilmemesi. ithalatçıdan peşin olarak tahsil edilen meblağı ya da ithalatçının ileri tarihli poliçeyi kabul etmesi durumunda. 2010. poliçenin ithalatçının ülkesindeki bir banka tarafından kabul edilmesini de şart koşabilir. ithalatçıya “kabul kredisi” açmış sayılır. Kabul kredisinde ithalatçının vade bitiminden önce poliçe bedelini. satım bedelini ödememesi veya ileri tarihli düzenlenmiş olan poliçeyi kabul etmemesi durumunda. poliçenin kabul edilmemesi veya ödenmemesi durumunda tahsil bankasının protesto çekebilmesi için. ŞANLI/EKŞİ.Şengül AL KILIÇ Tahsil bankası. Bu nedenle. 2 . Vesaik mukabili ödemelerde. s. tahsil talimatında yer alan poliçe ve diğer belgelerin. ihracatçının kendisini güvence altına almasıdır (Bkz. tahsil bankası. Bu durumda. gecikmeksizin gönderi bankasına bildirmelidir88. Sa. 126. kendisine bu konuda açık talimat verilmiş olması gerektiği unutulmamalıdır. söz konusu hususu. Bu durumda düzenlenecek olan protesto. 16/a). 73). 88 89 90 26 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Gönderi bankasının bu bildirimin ardından. bankadan aval istemek yerine. bankaya ödemesi şart koşulur. tahsil banpoliçeyi kabul etmesi ve bankanın aval vermesinin ardından belgeler ithalatçıya teslim edilir ve mallar gümrükten çekilir (Bkz. tahsil bankasına belgelerin bundan sonra tabi olacağı durum hakkında gerekli talimatı vermesi gerekmektedir. DURUKANOĞLU. Böyle bir durumda poliçeyi kabul eden banka. İhracatçı. “kabul etmeme protestosu” olacaktır. 7) Tahsil bankası. Ancak. 10. DURUKANOĞLU. malı temsil eden belgeleri hiçbir sorumluluğu olmaksızın gönderi bankasına iade edebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. ithalatçının vesaik mukabili ödeme şeklinde. tahsil talimatının ekinde yer alan poliçenin.

ithalatçı tarafından yapılan ödemeden sonra verilmesi. s. 24/III). 26. 24)91. 37. s.Malı temsil eden belgelerin. s. teslim aldığı malı temsil eden belgeler karşılığında. Vesaik mukabili ödeme yöntemi. 9) İthalatçı. Ancak bu masrafların. İhracatçının. ithalatçının bankası tarafından yapılacak olan tahsilât sonucunda. diğer ödeme yöntemlerine nazaran gerek bankalara ödenen komisyon. poliçenin ibrazının usule uygun yapıldığının ortaya konulması ve ödememe nedeniyle girişilecek olan hukuki sürecin başlangıç aşamasının belirlenmesi. ŞAHİN. vesaik mukabili ödeme yöntemi sayesinde. DURUKANOĞLU. protesto ardından başlanılacak olan hukuki takip sonucunda. s. Sa. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. ERYÜREK. s. müracaat borçlularına başvuru hakkının sağlanmasıdır (Bkz. havayolu. s. YENİARAS. 68. sözleşmenin konusunu teşkil eden malları. 127. ihracatçının (amirin) kullanımına hazır olarak tutar ya da ihracatçıya ödeme yapar (TBK 522 sayılı Broşür m. malları gümrükten çekme hakkına sahip olur. s. gecikmeksizin gönderi bankasını durumdan haberdar etmelidir92. ihracatçı açısından bir avantaj olarak değerlendirilmektedir. Vesaik Mukabili Ödemenin Fayda ve Sakıncaları A. Protesto ve diğer işlemlerin giderleri. 42. ÖZEL. Faydaları Vesaik mukabili ödemenin ihracatçı açısından faydalarını şu şekilde sıralamak mümkündür93: . 127). Böyle bir talimatın verilmediği durumlarda. 9. DURUKANOĞLU. XIV. ÖZALP. VII. DURUKANOĞLU. malları temsil eden belgelerin ithalatçıya verilmesini sağlaması da onu bir nevi güvence altına alacaktır. 91 92 93 Vadesiz bir poliçenin görüldüğünde ödenmemesi ya da kabul kredili bir poliçenin kabul edilmiş olmasına rağmen vadesinde ödenmemesi durumunda düzenlettirilecek olan protesto ile amaçlanan. gerekse diğer masraflar bakımından daha düşük maliyetlidir. s. 23. talimatı veren tarafa ait olacaktır (TBK 522 sayılı Broşür m. 133. 646.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi kasının protesto düzenlettirme veya başka bir yasal işleme başvurma yükümlülüğü bulunmamaktadır (TBK 522 sayılı Broşür m. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. karayolu ya da demir yolu ile doğrudan alıcının adresine göndermesi yerine. s. s. tahsil bankası. . basit ve süratli bir yöntemdir. tahsil bankası tarafından tahsil edilen meblağı. Y. TEKİNALP. 16/b). s. 2 27 . TÜRKSEVER. 8) Gönderi bankası. Ödeme mal mukabili ödemeden daha çabuk gerçekleşir ve daha güvenlidir. 124. ithalatçıdan geri alınması mümkündür. 2010.Akreditifli ödeme yöntemine kıyasla daha ucuz.

93–94. INTERBANK. ithalatçının mal bedelini ödemek istememesi veya ödeyememesi.İthalatçının vesaik mukabili ödeme yöntemine göre işlem yapması. mallarını daha kötü şartlarda başka bir alıcıya satması veya malları geri getirmek zorunda kalması da satıcı açısından. satım bedelini. doğrudan ithalatçı ile muhatap olmaktan kurtulur. 68. s. ÖZEL. s. Alıcı değişikliği yapılması durumunda. Özellikle. s. Yine böyle bir durumda.Yapılan ödeme işleminde arada bankalar olacağından. Y. 36–37. 94 95 ÖZALP. s. vadeli poliçe sayesinde. s. şu şekilde sıralamak mümkündür94: . 2010. 646. ithalatçı. s. Kambiyo rejimimize göre. Bahir Mazhar ERÜRETEN. yeni alıcının ismini hem bankaya hem de nakliye şirketine bildirmek gerekmekle birlikte. 28 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV. TÜRKSEVER. s. . TAŞPINAR. Sa. DURUKANOĞLU. ihracatçı. Böyle bir ihtimalde. ithalatçı açısından faydalarını ise. malların sözleşme şartlarına uygun olup olmadığını da tespit edebilecektir. malın bedelini henüz ödemeden. ihracatçı. INTERBANK. B. s. 27. s. ihracatçının. ihracatçı zor duruma düşecektir. 43. hemen ödemek veya ileri tarihli poliçeyi kabul etmek suretiyle alacağı vesaik sayesinde. 338.İhracatçının malları gümrüğe göndermiş olmasına rağmen. orijinal evrakın geri getirilerek değiştirilmesine gerek yoktur. İstanbul 1991. 87. DİLEK. 1. vesaik mukabili ödeme yönteminin tercihi durumunda ortaya çıkabilecek olan sakıncalar arasında yer almaktadır. 2. ŞAHİN.Şengül AL KILIÇ . 10. ihracatçı açısından bir risk oluşturmaktadır. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. TEKİNALP. Vesaik mukabili ödemenin. s. 2 . s. İthalatçının bedeli ödemek ve malları almaktan vazgeçmesi durumunda. vadeli ithalat imkanına kavuşacaktır. s. s. malların mülkiyetini hemen kazanacaktır. Sakıncaları Vesaik mukabili ödemenin ihracatçı açısından sakıncalarını şu şekilde sıralamak mümkündür95: .İthalatçı. . s. ÖZALP. YÜCEL. ithalatçı ile arasındaki temel ilişkiye dayanarak alıcıyı dava edebilir. kabul kredili vesaik mukabili ödemede. ancak ihracatçının parasını ve yaptığı giderleri dava ile elde etmesi. 95. s.İthalatçı. 43. akreditifli ödemede akreditif açmasına nazaran daha kolay ve ucuz bir yol olacaktır. ERYÜREK. malları aynı şartlarla alacak başka bir alıcı bulamaması. Dış Ticaret Hukuku İhracat Sözleşmeleri ve Tatbikatı. 13. çoğu zaman kendisi tarafından istenen bir sonuç olmayacaktır. 124. mal bedeli dövizlerin belirli sürede yurda getirilme zorunluluğu mevcuttur.

38. gümrükteki malları görmeden. ithalatçı. s. DİLEK.Kabul kredili vesaik mukabili ödemede. ithalatçı açısından sakıncalarını ise. ileride gerçekleşmesi muhtemel ihtilaflarda kullanılmak üzere. 58.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi . ihracatçının ülkesine geri gönderilmesi de. 2 29 . antrepo ve demuraj (gemi bekleme masrafı). s. ithalatçı poliçeyi kabul ederek. nakliye gibi masrafları da söz konusu olacaktır. 10. vesaik bedelini ödemek zorunda kalmakta ve sözleşmede belirtilen şartlara uygun olmayan mallarla karşılaşabilmektedir. 95. 87.İthalatçının malları reddetmesi ihtimali de. Bunun nedeni. ihracatçının ek sigorta. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. Y. ÜNAY. . şu şekilde sıralamak mümkündür97: . bir diğer sakıncayı meydana getirmektedir. ŞAHİN. hukuken sorumlu hale gelir ve bedelin ödenmemesi durumunda satış söz96 97 98 ÖZEL. yine ihracatçı açısından bu yönteminde oluşabilecek riskler arasında yer almaktadır. çekilememesi ve bunun sonucunda. Vesaik mukabili ödemenin. ithalatçının. s. INTERBANK. TAŞPINAR. ŞAHİN. . Nitekim bu ihtimalde. s. malların gümrükte beklemesi. 2. 43. s. o malın piyasa fiyatının. INTERBANK. mallarını varış limanındaki antrepoyu da kapsayacak şekilde sigorta ettirmek.İthalatçının ihmali veya diğer hukuksal nedenler yüzünden. ileri tarihli poliçenin kabulü suretiyle yapılan vesaik mukabili ödeme işlemlerinde.İhracatçı açısından oluşabilecek bir diğer risk de. 1. YÜCEL. s. EKŞİ. 37. dış ticaret işlemine başlamadan önce ithalatçıdan bir miktar sağlamak veya malın bir bölümünün bedelini (olası zararları karşılamaya yetecek miktarda) peşin olarak almak gibi ek tedbirlerle de riskin azaltılması yolunu tercih edebilir96. Bu gibi durumlarda. s. s. ithalatçının ülkesindeki kambiyo mevzuatı gereğince ithalatın gerçekleştirilememesi veya transferde gecikme söz konusu olmasıdır. Sa. ÖZALP.Özellikle. 449–457. Gözetim şirketleri hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. 94. ihracatçı ödemenin yüzde yüz gerçekleşeceğinden emin olamaz. . Söz konusu riski azaltmanın en iyi yolu ise. . s.Karşılaşılabilecek ilk sakınca kabul kredili vesaik mukabili ödeme şeklinin ihracatçı tarafından kabul edilmemesi durumunda ortaya çıkmaktadır. banka garantisi/aval/kabul olmadıkça. ihracatçıdan uluslararası bir gözetim şirketi tarafından “denetim raporu” hazırlanmasını talep etmesi olacaktır98. s. Tüm bu sakıncalar karşısında ihracatçı. sözleşmede belirlenen fiyatın altına düşmesi gibi sebepler olabilir. 2010. XIV.

2. 124. s. s. Sözleşme Öncesinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Sözleşme öncesinde ihracatçının her şeyden önce vesaik tahsilâtının gerekli olan güvenceyi sağlayıp sağlamadığına. . VIII.Şengül AL KILIÇ leşmesinden ayrı olarak kendisine karşı protesto ve icra yoluna başvurulabilir. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ödeme işlemini kabul etmeden önce iyice düşünmesi gerekmektedir99. vadeli poliçe düzenlediği durumlarda. İhracatçı. 2 . ithalatçının güvenilir olup olmadığına ve kredibilitesine dikkat etmesi gerekmektedir. 101 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). DURUKANOĞLU. ithalatçının ülkesindeki gümrük formaliteleri için gerekli olan evrakların neler olduğunu da öğrenmeli ve ilgili belgeleri dikkatle bir araya getirmelidir101. 124. s. 99 100 30 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. poliçenin vadesinde ithalatçı tarafından ödenmemesi ihtimalini de düşünerek. Sa. Böyle bir ihtimalde ihracatçının. ithalatçının ticari itibarının zarar görmesine neden olur. Vesaik Mukabili Ödemede Tarafların Dikkat Etmesi Gereken Hususlar A. ithalatçının kabul etmesinin yanı sıra ayrıca. 63. İthalatçının ülkesindeki döviz ve kambiyo rejimi. Sözleşme Sonrasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar İleri tarihli bir poliçenin ithalatçı tarafından kabulü karşılığında. alacağını güvence altına almak için. malların bedelini tahsil bankasına ödeyen ithalatçı açısından bir risk teşkil etmektedir.Belgelerdeki eksikliklerden dolayı. ithalatçının malı temsil eden vesaiki almaktan ya da bedeli ödemekten veya poliçeyi kabul etmekten kaçınması durumunda. malların mülkiyeti vesaikin teslimi ile birlikte ithalatçıya geçecektir. ihracatçının kendisini güvence altına alması açısından önem arz edecektir100. Bu durum özellikle. Bu durum ise. 2010. malların gümrükten çekilememesi ihtimali de. vesaikin teslim edildiği durumlarda. ithalatçıdan. İhracatçı Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 1. DURUKANOĞLU. XIV. s. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ihracatçının o mallara yeni bir müşteri bulabilip bulamayacağı konusunu da. ithalatçının ihracatçı tarafından yeterince iyi tanınmadığı hallerde. 63–64. bankanın da aval vermesi ya da kabul etmesini istemesinde yararı bulunmaktadır. İhracatçı tarafından malların ithalatçının gümrüğüne gönderilmiş olmasına rağmen. ithalat sınırlamalarının olup olmadığı da ihracatçı tarafından göz önünde bulundurulması gereken diğer hususları oluşturmaktadır. s. Y. 64.

tahsil bankasının elinde bulunan vesaiki incelemesidir. Böylece ihracatçı gerekli olan tüm belgeleri hazırlayarak. ihracatçının özel izni olmadıkça. Tahsilât emrinde sıralanmış olan belgelere bakıldığında. ellerindeki belgelerde eksiklik olduğunu gören bankanın bu durumu derhal belgeleri aldığı şahsa bildirmesi gerekmektedir. Gönderi ya da ibraz/tahsil bankası. ithalatçının ihracatçıya karşı vadede poliçe bedelini ödemekle sorumlu olduğunun unutulmaması gerekmektedir102. Malları incelemeye yönelik olarak bir izin alamadığı durumlarda ise ithalatçı. tahsilât emrinde belirtildiği gibi olup olmadığını onaylamaktan ibaret olarak düzenlenmiştir. Bankaların sorumluluğu. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. o ban102 DURUKANOĞLU.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi B. bedeli ödemeden önce kontrol imkânı bulunmamaktadır. malları ithalatçının gümrüğüne gönderebilir. sözleşmenin yapıldığı sırada ihracatçıya bildirmelidir. ellerine geçen belgelerin. ihracatçının malları sözleşmeye uygun olarak göndereceğine inandığı durumlarda kabul etmelidir. CANITEZ. belirli bir bankayı tahsil bankası olarak belirtmesi durumunda. s. uluslararası nitelikli bir gözetim şirketi tarafından belge düzenlenmesini istemelidir. C. sadece ihracatçı (amir) tarafından kendilerine gönderilen tahsilât emri çerçevesinde işlemleri yürütürler. malların gümrükten çekildiği durumlarda. gönderi bankası tarafından kendisine iletilen vesaik ile ilgili olarak gecikmeksizin. yalnızca. Vadeli poliçenin kabul edilmesi karşılığında vesaikin teslim alınarak. 125. vesaik mukabili ödemeyi. Bu bildirim üzerine. Amirin. Y. bankaya giden ithalatçı açısından önem arz eden husus. tahsilât emrinde belirtilen hususlardan bir ya da birkaçına rıza göstermiyorsa. malların sözleşmede yer alan şartlara uygun olup olmadığını hakkında da bilgi sahibi olabilmesi mümkün hale gelecektir. 2 31 . ihracatçıdan malları gümrükte incelmesine yönelik bir izni de sözleşme şartı olarak sözleşmeye eklemesini istemesinde fayda vardır. s. Ancak. 61. s. kendisinin ödeme yapmadan önce. ithalatçının sözleşmenin yapılış aşamasında. Bu vesaiki inceleyerek. İthalatçı. Bankalar Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Bankalar. 64–65. Bu nedenle. 2010. bu durumu gecikmeksizin emri aldığı şahsa bildirmelidir. İthalatçı Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar İthalatçı. ithalatçının malları gümrükte. Ancak malların satılmaması ihtimalinde dahi. Tahsil bankası. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). gümrükten malları çekebilmesi için istenilen belgelerin neler olduğu tam ve eksiksiz bir şekilde. XIV. amirin bu tercihi doğrultusunda. ithalatçı malları kârla satabilme imkânına da sahip olacaktır. Sa. gönderi bankasının. ithalatçıya haber vermeli ve malların gümrükten çekilmesine imkân veren vesaikin elinde olduğunu ithalatçıya bildirmelidir. tahsilât emrinde.

IX. sadece ihracatçının kendilerine gönderdikleri belgelerin ithalatçının ülkesindeki muhabirlerine gönderilmesi ve tahsil emrindeki direktifler uyarınca alıcıya teslimi sorumluluğunu taşırlar104. malların alınması ve bedelin ödenmesi konusunda güvenilir kuruluşlar olarak kabul edilen bankaların aracılığını tercih etmektedirler. ardından da iç 103 104 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ithalatçının ülkesinde istediği bir tahsil bankasını seçme hakkına sahiptir. gecikmeksizin ihracatçıya bildirilebileceği gibi. Malları temsil eden belgelerin bulunduğu tahsilât emri. tahsil bankasına doğrudan gönderilebileceği gibi. 2 . bu durum. Tahsil bankası. tahsil bankası. DURUKANOĞLU. vesaikin belli bir para birimi ile ödeme karşılığında teslim edilmesi gerektiğine dair bir düzenleme yer alıyorsa. Y. Ancak amirin. Fakat bu ödeme yönteminde bankalar. Bankalar. tahsil bankası. Uluslararası ticarette birbirlerini tanıma imkânına çok fazla sahip olmayan taraflar. GERNİ. Sa. Bu anlamda konumuzu incelerken öncelikle. Tahsilât emrinde. 32 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Fakat bu ibraz yapılırken gerekli olan damga pulları bankalar tarafından yapıştırılacak ve aksi belirtilmediği sürece bunların masrafları. s. Vesaik Mukabili Ödemede Bankaların Hukuki Sorumlulukları Vesaik mukabili ödemenin işleyişine bakıldığında bankaların. gönderi bankası. gönderi bankası tarafından. XIV. Tahsilât emrinde. 65–66. Tahsil emrinde aksine bir talimat bulunmadığı sürece. kendilerine gönderilen belgeleri aldıkları gibi ibraz edeceklerdir. 125–126.Şengül AL KILIÇ kayı kullanması gerekmektedir. kendisine ulaştırılan tahsilât emri ve mallarla ilgili belgeleri gecikmeksizin ithalatçıya ibraz etmek yükümlülüğü altındadır. 2010. s. tahsil bankasını belirlememesi durumunda. bu konuda bir muhabir bankadan yararlanılması da mümkündür. TBK 522 sayılı Broşür’de düzenlenen bankaların sorumluluğu hakkında bilgi verilecek. tahsil bankası herhangi bir yükümlülük veya sorumluluk üstlenmeksizin doğru adresi bulmayı da deneyebilir. ithalatçı tarafından teklif edilen kısmi ödeme talebini kabul etmemelidir103. ithalatçının adresi eksik ya da yanlış bildirilmişse. s. 5/c). kendisine aksine bir talimat verilmiş olmadıkça belgeleri söz konusu o para birimi ile ödeme yapılması karşılığında teslim edecektir. yalnızca bedelin ödenmesine/poliçenin kabul edilmesine ve karşılığında malı temsil eden belgelerin teslimine ilişkin hususlarda aracılık yaptıkları görülmektedir. 29. ihracatçıdan taraftan alınacak ve gerekli cirolar yapılacak veya tahsil işlemi için gereken veya usulden olan herhangi bir kaşe veya tanımlayıcı işaretler veya simgeler konulabilecektir (TBK 522 sayılı Broşür md.

bedelin ödendiği yer olarak karşımıza çıkmaktadır. Bkz. Bankalar. 42. TBK 522 sayılı Broşür’de bankaların yükümlülüklerini ve sorumluluklarını ortaya koyan ve neredeyse tamamında bu sorumlulukları sınırlandıran ya da ortadan kaldıran birçok hüküm bulunmaktadır. s. Vesaik mukabili ödeme işleminin yürütülmesinde son derece önemli bir konuma sahip olmalarına rağmen. 134. bu ödeme türünde. YENİARAS. s. s. taraflarca açık ya da zımni olarak Broşür’ün uygulanmasının kabul edilmiş olması ve bu Broşür’ün uygulanmasının yetkili/uygulanacak hukuka. Bu ödeme türünde bankaların faaliyetleri. 2010.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi hukukumuzda bankaların sorumluluğunu düzenleyen kurallar ile 522 sayılı Broşür arasında bir karşılaştırma yapılacaktır. 6. Bu durumda. A. Türk hukukunun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi gerekir. Y. DİLEK. bankaya tevdi etmesi mümkün değildir. yalnızca. Sa. s. risk ve her 105 106 GERNİ. s. 15. s. aval ya da garanti vermemişler ya da poliçeyi kabul etmemişlerse. 2 33 . Aksi halde banka bunları kabul etme zorunluluğunda değildir. ÖZEL. Ödeme Yöntemleri. Bu anlamda bankaların ihracatçı tarafından gönderilen malları gözetim yükümlülüğünden söz edilmemektedir. ancak belgelerin tevdi ve ibraz edildiği. ihracatçının malları. bu durum bankaların göstermeleri gereken özen açısından yeterli kabul edilmiştir. önceden bankanın muvafakati olmadan bankanın adresine veya onun emrine göndermesi. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. TBK 522 Sayılı Broşüre Göre Bankaların Hukuki Sorumlulukları TBK 522 sayılı Broşür’ün uluslararası ticarette taraflara uygulanabilmesi için. 10/a hükmüne göre. Vesaik mukabili ödemelerde bankalar. satış işleminin aksamadan gelişmesini garanti edecek herhangi bir sorumluluğa sahip değildir. bankaların sorumluluğu da söz konusu olmayacaktır. ŞAHİN. Vesaik mukabili ödeme yönteminde bankalar. 32. 92. Broşür’ün “yükümlülükler ve sorumluluklar” başlığını taşıyan 9. konumuz açısından ise. ihracatçı tarafından kendilerine verilen vesaikin ithalatçının ülkesindeki muhabirlerine gönderilmesi ve tahsil emrinde belirtildiği gibi. adeta “sorumsuz aracılık faaliyeti” olarak algılanmaktadır106. Broşüre göre bankaların sorumluluklarını daraltan ya da ortadan kaldıran hükümlerden en önemli olanlarını vurgulamak gerekirse. XIV. alıcıya teslim edilerek bedelin tahsili sorumluluğunu taşımaktadırlar105. 9. maddesinde bankaların “iyi niyetli” hareket etmelerinden ve “makul” özeni göstermelerinden söz edilmiş. Böyle bir ihtimalde. s. INTERBANK. ÖZALP. TBK 522 sayılı Broşür’ün m.

f). ilgili durumu. s. belgelere ilişkin inceleme yükümlülüğü olarak kabul edilmektedir. 10/b ve c). bankanın. Ancak tahsil bankası söz konusu hizmetleri görüyor ise. Eğer. ihracatçıya ait olacaktır. onların ihracatçı tarafından verilen tahsil talimatındaki belge listeleri ile uyuşup uyuşmadığına yöneliktir. bu işlemi. s. Tahsil bankasına ilişkin olarak. Bankaya talimat verilmiş olsa bile. 10/c. gönderi bankası. 12/a). belgelerin biçiminden. belge karşılığı tahsil talimatının her zaman ihracatçı tarafından verilmemesi. tahsil bankası açıkça belirlenmiş ise. 2 . Bankaların belgelere ilişkin yükümlülükleri. 11). belgeler verilen tahsil talimatındaki belgelerle uyuşmuyorsa ya da eksikse bu durumda bankanın durumu derhal tahsil talimatı veren “taraf”a108 bildirmesi gerekmektedir (TBK 522 sayılı Broşür md. TBK 522 sayılı Broşür md. ibraz ve tahsil için bu işlemin yapılacağı ülkede kendisinin belirleyeceği bir bankayı kullanır (TBK 522 sayılı Broşür m. 10/c). I. gönderi bankasına verilmesi halinde ihracatçı tarafından verilmesi. gözetim altında tutan veya benzer hizmetler yapan kişilerin hareketlerinden ve kusurlarından dolayı sorumlu olmaz (TBK 522 sayılı Broşür m. gönderi bankasına bildirir (TBK 522 sayılı Broşür m. 107 108 TEKİNALP. tahsil bankası tarafından yapılmaması nedeniyle yükümlülük ve sorumluluk üstlenmezler (TBK 522 sayılı Broşür m. 5/e. 488). malları korumaya alan. amir hesabına ve riski amire ait olmak üzere gerçekleştirir. Bunun sebebi. 13). Banka ister talimat almış olsun isterse de olmasın. banka hizmetin kapsam ve sınırlarını da kendisi belirleyecektir (TBK 522 sayılı Broşür m. tahsil emrinde belirtilen bankayı kullanmak zorundadır. tahsil emrinde verilen talimatın. Burada “ihracatçı” yerine “taraf (the party)” ifadesinin kullanılmasındaki sebep. seçimi kendisi yapmış olsa dahi. doğru olmamalarından. Ancak bu inceleme yükümlülüğü belgelerin içeriklerinin gerçekliğine ya da ihracatçı tarafından gönderilen mala ilişkin değildir. son). tahsil emrinde bu yönde bir belirleme yoksa gönderi bankası. c.Şengül AL KILIÇ türlü hasar. kendi isteğiyle yapabilir. bankaların bu ödeme türünde belgelerin ibrazı ve bedelin alınması görevini üstlenmiş olmaları ve temel ilişki ile bankaların ilgisinin bulunmamasıdır107. Böyle bir durumda. sigortalama ve depolama dâhil herhangi bir işlem yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak böyle bir ihtimalde dahi. yetersizliğinden. Sa. XIV. C. malın korunması için yapmış olduğu işlemlerde. Bu anlamda gönderi bankası. sahteliğinden ve benzeri diğer aksaklıklardan sorumlu değildirler (TBK 522 sayılı Broşür m. Tahsil emrinde. 2010. TBK 522 sayılı Broşür’de esas itibariyle. gönderi bankasınca verilmesidir (Bkz. bankaların sorumlulukları. Ancak banka bu hizmetleri. 654. bu talimatın. oysa ibraz ya da tahsil bankasına verilmesi halinde ise. TEKİNALP. Y. 34 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bankalar.

bankaların inceleme yükümlülüğünün belgelerin. alıcıların veya diğer herhangi bir kişinin iyi niyetine veya eylemlerine veya ihmallerine.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi 12/a’nın son cümlesinde de açıkça belirtildiği üzere. kalitesi. Sa. bu konu hakkında geniş bilgilere sahip olan bankaların. 12/a bendinde. 2 35 . bildirimi yapmayan ya da yapmakta geciken banka tarafından karşılanılmasını gerektirir. maddesi. taraflar. 2010. tahsil emrinde belirtilen miktar. esasında basiretli bir iş adamı gibi davranmak zorunda olan ve uluslararası ticarette taraflarca birbirlerine verilmesi gereken belgeler ve bunların şekline ilişkin geçerlilik şartlarını bilen bankaların görmüş oldukları bu tarz biçimsel eksiklikleri ya da belgelerin geçersizliğine sebep olan hataları bildirmeleri110 ve bunlar giderilmeden de ithalatçıdan paranın tahsili yoluna gitmemeleri gerekmektedir. belgelerin geçerliliğine ve malların durumuna ilişkin bankaların sorumluluğunu düzenlemektedir. Aksi davranış. uyuşup uyuşmadığına ilişkin incelemenin yapılması ve eksikliklerin ya da farklılıkların gecikmeksizin bildirilmesinden ibaret olduğu söylenilse de. “Makul özen” ifadesi dahi bizi. Her ne kadar TBK 522 sayılı Broşürün md. belgelerin temsil ettiği malların mevcut olup olmadığı veya değeri. ağırlığı. bankanın tahsil emri ekindeki diğer belgelerin. icraatına veya ticari itibarına ilişkin olarak hiçbir sorumluluk veya yükümlülük almazlar. uğranılan zararların. navlun komisyoncularının. Aksi davranış. parasını ödemiş olmasına rağmen malları gümrükten çekemeyen ithalatçının ihracatçıya yönelik taleplerinin yanı sıra kanaatimizce bankaya da müracaat etmesine sebep olur. bankalar. belgelerin yolda kaybolmasından ve belgelerdeki çeviri hatalarından ve/veya teknik terimlerin yorumundan dolayı Ancak burada şu hususun unutulmaması gerekmektedir: TBK 522 sayılı Broşürün İngilizce metninde bildirimin derhal/gecikmeksizin (without delay) yapılması gerektiğinden söz edilmektedir. teslimatı veya malları gönderenlerin. mali durumlarına. bankaların belgelerin eksik çıkması ya da farklı olması halinde. malları sigorta edenlerin. kendisine verilen tahsil talimatında yer alan listedeki belgelerle. 109 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. İlgili hükme göre. vade. maddesinde bankaların iyi niyetli olmaları ve makul özeni göstermeleri sonucundan varılabilir. TBK 522 sayılı Broşürün 13. Broşürün 14. bu durumu gecikmeksizin bildirme dışında. herhangi bir sorumlulukları bulunmamaktadır109. faiz gibi hususlar ile poliçenin örtüşüp örtüşmediğine bakması ve eksiklikleri gecikmeksizin bildirmesi gerekir. bu poliçenin şekil şartlarını taşıyıp taşımadığını belirlemesi. gümrükten malları çekme aşamasında belgedeki eksikliklerden dolayı malların verilmediği hallerde. Bu hususta Broşürde yer almayan konularda iç hukuk düzenlemelerince zararın tazmini yoluna gidilebilecektir. miktarı. maddesinde ise. tanımı. Bu sonuca Broşürün 9. XIV. ambalajı. durumu. Y. bu tarz yanlışlıkları giderecek bildirimde bulunmaları gerektiği sonucuna götürmektedir. tahsil emrinde belirtilenler ile aynı olup olmadığını incelemesinin yanı sıra. taşımacıların. 110 Tahsil emri ekinde bir poliçenin olduğu durumlarda da.

Hatta banka bu gibi bir durumda avale nazaran daha ağır bir sorumluluk altına girmektedir. Aval vermiş olan bankanın hukuki sorumluluğu. bu durumda banka tıpkı ithalatçı gibi sorumlu olmaktadır. ihracatçıya karşı mal bedelinin ödenmesinden dolayı sorumlu olmaktadır. Bankanın sorumluluğunun genişlediği bir diğer hâl ise. Vesaik Mukabili Ödemelerde Bankaların Sorumluluğuna Yönelik Türk Hukukundaki Düzenlemeler ve Bunların TBK 522 Sayılı Broşürle Karşılaştırılması TBK 522 sayılı Broşür’e göre. Böyle bir durumda banka ithalatçı lehine “kabul kredisi” açmış gibi kabul edilmektedir (Bkz. Y. XIV. mektubun veya belgenin gönderilmesi sırasında kaybolması veya gecikmesinden kaynaklanan sonuçlardan veya telekomünikasyon haberleşmesindeki gecikme veya diğer hatalardan ve teknik terimlerin çeviri ve yorumlanmasındaki hatalardan dolayı hiçbir sorumluluk üstlenmezler. Bununla birlikte. banka tarafından kabul edilmesidir. makbuz ve diğer kâğıtlar bakımından da geçerlidir (TBK 522 sayılı Broşür m. 74). poliçenin kabulünün şekil yönünden tam ve doğru olarak yapılıp yapılmadığını denetme yükümlülüğü bulunmaktadır. tahsil bankasının. B. “mücbir sebepler” başlığını taşımakta ve bankaların tabii afetler. Broşürde genel olarak ifade edilen bankanın hukuki sorumluluk hallerinden farklılaşmakta. iç karışıklık ve savaş hali veya kendi kontrolleri dışındaki tüm nedenlerle veya grev ve lokavtlar sonucunda faaliyetlerinde meydana gelecek kesintiden doğacak sonuçlardan dolayı sorumlu ve yükümlü olmadıkları belirtilmektedir. Fakat bankanın sorumluluğuna gidebilmenin şartı. tahsil emrinde açık bir talimatı bulunmadığı müddetçe. Bankanın sorumluluğu bu 36 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. 22–23). kabule imza koyanların yetkili olup olmadıklarının ya da imzaların gerçek olup olmadıklarından sorumlu değildir. Bu maddeye göre bankalar. Kabul kredili vesaik mukabili ödeme türünde. herhangi bir mesajın. Aynı kural bono. Sa. tahsil/ibraz bankasının sorumluluğu artmakta ve tıpkı. ihracatçı tarafından düzenlenen poliçeye aval vermemiş ya da poliçeyi kabul etmemişlerse111. ithalatçı gibi. TBK 522 sayılı Broşür’ün 15. tahsil işlemine ilişkin olarak ithalatçının vadesiz poliçede vesaik bedelini ödememesi veya ileri tarihli bir poliçede. vesaik mukabili ödemelerde bankalar. maddesi ise. ayaklanma. sadece belgelere ilişkin bir takım yükümlülük111 İthalatçı lehine aval verilmesi durumunda. Çünkü poliçe üzerinde asıl borçlu olarak kendisi görülmektedir. 24). KAYA. poliçeyi kabul etmemesi nedeniyle protesto düzenlettirmek veya onun yerine başka bir yasal işlem yaptırmak yükümlülüğü bulunmamaktadır (TBK 522 sayılı Broşür m. İhracatçının. kural olarak. öncelikle ithalatçıya başvurarak ödememe durumunun tespitini sağlamaktır. 2 . ihracatçı tarafından düzenlenen poliçenin ithalatçı tarafından değil de. 2010. isyan.Şengül AL KILIÇ bankaların sorumlu olmadıkları düzenlenmektedir.

115 Sermet Galip AKMAN. 117 BATTAL. s. XV. K. Sorumsuzluk Anlaşması. bankacılık mesleğinin herkes tarafından yapılmasının mümkün olmaması.2009. C. 1246). Şöyle ki. 11. Bankalara duyulan özel güvenin sebeplerinin başında. s. bilgi ve güveni getirmektedir114. Hukuki işlemlerde bankaların güvenilir kuruluş olması. ithalatçı ile banka arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirir. bankaların bir mesleği icra amacıyla bu işlemleri yapmaları gelmektedir. 35. Ancak bu sınırlamaların. T. Bu yönde verilmiş Yargıtay kararları için bkz. Kasım 2009. 112 Ahmet BATTAL. s. XIV. 2007/12559. İkincisi ise. bankaların. 133. Bu durum beraberinde tecrübe. 65. 2009/1362 (Yargıtay Kararları Dergisi. Y. onların özen borcunun ve sorumluluğunun artması anlamına gelmektedir113.. 11. imtiyaz suretiyle faaliyet icra ettikleri kabul edilmektedir116. I. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C.02. Bankaların sorumluluklarının ağırlaştırılması iki yöntemle gerçekleştirilebilmektedir. 269. 11–178. S. HD. Bu sorumlulukta ise. 108. YHGK. E. Yine. s.06. 57. bankaların kamu hizmeti görmeleri nedeniyle de bunlar kamusal güvene sahip kuruluşlar olarak benimsenmektedirler117. s. K. bunun bir ruhsata dayanması gerekliliği. 15. 10 hükmünde de. s. banka ile ilişkiye giren kişilerce. bankaların lehine bir sınırlama söz konusudur. 106. 09. onların yeterli bilgi ve tecrübeye sahip kişiler olarak algılanmasına ve halkın onlara özel olarak güvenmesine sebep olmaktadır115. bankaların devletin denetim ve gözetimi altında işlemler yapması ve Türk hukukunda bankacılığın ruhsat alınarak yapılması nedeniyle. güvenilir kuruluş olarak kabul edilmekte ve bu belirleme yapılırken de bankaların tür ayrımları dikkate alınmamaktadır112. 2010.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi ler üstlenmekte ve ithalatçı tarafından ödenen bedeli ihracatçıya ulaştırmakla sorumlu olmaktadırlar. S. 105. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. s. Ankara 2001. T. E. s. s. Bunlardan birincisi. İthalatçının vadeden önce poliçe bedelini ödememesi. s. s. İstanbul 1976. Türk hukukunda bankalar. Sa. kanun koyucunun özel ağırlaştıihtimalde de genişleyerek ithalatçının ödemesi gereken borç miktarı kadar artar (istisnası kısmi kabuldür). 114 TEKİNALP. 176/7. KAPLAN. Nitekim Bankacılık Kanunu md. esasında uluslararası ticaretin tarafı olanların zararına sebebiyet verebilme ihtimallerinin yüksek olduğu görülmektedir.1994. 2093-2095). 113 BATTAL. 47. 116 BATTAL. faaliyet izni almalarının şart olduğu vurgulanmakta ve bunun şartları hakkında bilgi verilmektedir. C. C. DOĞAN. Bu nedenle bankaların dürüstlük kurallarına aykırı işlemlerinin devlet tarafından engelleneceği düşünülmekte. hâkimin yorum yoluyla sorumluluk hükümlerini ağır takdir etmesidir. 398 (Yasa Hukuk Dergisi. 294. Y. Ağustos 1996. 2 37 . Nihayet.

S. Ankara 1997. Bankaların vesaik mukabili ödeme konusundaki hukuki sorumlulukları incelenirken hukukumuzdaki genel düzenlemelerden yararlanmamız gerekecektir. Broşür’ün 13. Hal böyle olunca TBK 522 sayılı Broşür’de yer alan ve bankaların belgelerle ilgili olarak “makul özeni göstermelerinin yeterli olduğu”na dair ifade. BATTAL. 120 AKMAN. K. Nitekim bankalar. C. Bankalar. bazı hallerde hüküm ifade etmeyecek gibi görülmektedir. 109. E. BK md. 11. 85. 8.2009. 7. Esasında bu düşüncenin temelinde bankalara duyulan güven ve onlardan üst düzeyde beklenen basiretli davranma yükümlülüğüdür. s. C. 118 119 38 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bankaların. DOĞAN. Özel Hukukta Meseleler ve Görüşler. BK md. s. Y. s. “bankaların tacir olarak bütün işlemlerinde basiretli davranma mükellefiyetleri (TK md. 100 anlamında imtiyaz suretiyle faaliyet icra ettikleri kabul edilmektedir. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Y. 2 . herhangi bir tacirinkinden farklıdır. s. 11. Bası. s. gerçek/sahte olup olmadıkları veya yasal sonuçları veya belgelerde yer alan veya sonradan eklenen genel ve özel şartlar dolayısıyla hiçbir BATTAL. Broşüre göre“makul özen” ifadesinin yeterli olduğu düşüncesi. s. Bankacılık alanında hizmet verenlerden beklenen basiret ölçüsü. Sa. 269. 09. 2093-2095). iç hukuk açısından bankaların sorumluluğunu değerlendirirken dikkate alınmayacaktır. 1045. Bu yönde verilmiş bir Yargıtay kararı için bkz. Bu maddelerle getirilen sınırlamanın sebebi. s.V. ruhsata bağlı olarak çalışmaları nedeniyle. Kasım 2009. özen vecibesi. XIV. sahip oldukları vasıflar nedeniyle. banka olacak kuruluşlarda aranılan ağırlaştırılmış özellikler ve basiretli davranma yükümlülüğünün bankalar açısından en üst düzeyde olması nedeniyle. özel hükümlerin kendilerine uygulanması gereken kurumlardır. doğruluğu. Bu anlamda bankaların. Fikret EREN. hafif kusurlardan sorumlu olunmayacağı. 63. İstanbul 2003. 2010. T.. borçlu olan bankanın alacaklı taraf karşısındaki üstünlüğü ve kanun koyucunun sosyo-adaleti sağlama amacıdır120. 2007/12559. 99 ve md.Şengül AL KILIÇ rılmış sorumluluk kuralları koymasıdır118. yeterliliği.02. 100’e göre hafif kusurundan kaynaklanan zararlardan sorumlu olmayacaklarına dair konulan kayıtlar. HD. kendilerine özel olarak güvenilen kuruluşlardır ve faaliyetlerini ruhsata bağlı olarak sürdürmeleri. 99 ve md. 20/II). 2009/1362 (Yargıtay Kararları Dergisi. maddesinde bankaların belgelerin biçimi. 35. şüphesiz daha ağırdır” demektedir. Bu konuda Karayalçın121. 121 Yaşar KARAYALÇIN. hâkim tarafından dikkate alınmayacaktır119.

Şöyle ki. 76’ya göre. MK md. Güven ilkesi. ithalatçı ile banka arasında kurulan banka iş ilişkilerinin (arada sözleşme olsun ya da olmasın) tamamını koruyucu çatısı altına alır (Bkz. s. 2 39 .Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi yükümlülük ve sorumluluklarının olmayacağı düzenlenmiştir. belgelerin bankaya ulaştırılmasındaki iletişim aksaklıklarından bankaların sorumluluğu söz konusu olmayacaktır. 2’den kaynaklanan asli edim yükümlerinden bağımsız kanuni borç ilişkisi (teorisi) nedeniyle ithalatçının bankaya başvurabilme imkânı ortaya çıkabilecektir (Bkz. 123 DOĞAN. belgelerin bankaya ulaşmış olmasına rağmen. TEKİNALP. düşük fiyata satmaktan ya da ziya uğramasından dolayı bankaya başvurabilme ihtimali doğacaktır. s. yanlışlıkları. s. her ne kadar banka ile ithalatçı arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi olmasa dahi. Özellikle ithalatçının ödemeyi düzenlenen poliçe sayesinde vadeli olarak ödeyebileceği hallerde. I. Bankacılık Kanunu md. Bankanın kendisinden beklenen özeni göstermediği durumlarda meydana gelen zararlardan sorumluluğu söz konusu olacaktır123. İthalatçı tarafından belgelerdeki şekle ya da içeriğe ilişkin eksikliklerin. C. 122 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bankaların belgelerden dolayı sorumsuzlukları ancak. kendilerinden beklenen özeni göstermelerine rağmen. bankanın bu belgeleri ithalatçıya ibrazda gecikmesi karşısında. 2010. eksiklikler. maddesinde yer alan bankaların iletişim aksaklıklarından dolayı hiçbir sorumluluk üstlenmeyeceklerine dair düzenlemenin uygulanması sıkıntı oluşturacaktır.” Kanunun bu emredici hükmü karşısında Broşür’ün 14. C. 270. hatalar ya da geçersizliklerle birlikte alıp ücreti ödedikten sonra. verilen hizmetlerden kaynaklanan her türlü sorularına cevap verecek bir sistem kurmakla ve bu hizmetle ilgili bilgiyi müşterilerine bildirmekle yükümlüdür. Ancak ihracatçıdan kaynaklanan sebeplerle. malları gümrükten çekememesi halinde ise. Nitekim böyle bir durumda bankanın fark etmesi gereken bu eksiklikler. onun ödeme yapmaktan kaçınması nedeniyle ihracatçının mallarını satamamaktan. banka kendi sistemindeki iletişim aksaklıklarını bir gerekçe olarak ileri süremeyecektir. XIV. 255). TEKİNALP. Y. I. tespit edemedikleri eksiklikler nedeniyle oluşacak zararlarla sınırlı olmalıdır. konumlarından dolayı daha fazla bilgiye sahiptirler. Oysa basiretli bir tacir gibi davranmak zorunda olan bankanın belge karşılığı ödemede taraflarca amaçlanan uluslararası ticaretin gerçekleştirilmesi ve kendisi açısından da komisyona hak kazanabilmesi için belgeleri de inceleyip içeriklerindeki eksiklikleri. bir poliçede bulunması zorunlu unsurların nelerden ibaret olduğunu bankanın bilmemesi gibi bir durum söz konusu olamaz. şekli hataları da bildirmesi gerekmektedir122. Nitekim bankalar bu belgelere ilişkin olarak. İthalatçının belgeleri. 487). “Bankalar. Sa. geçersizlikler hakkında ihracatçıya bildirim yapma yükümlülüğü söz konusudur. geçersizliklerin ithalatçı tarafından fark edilip. müşterilerinin.

Sa. vesaik mukabili ödemede görev alan bankaların. Vesaik mukabili ödeme işleminin tarafları. dış ticarette sıklıkla başvurulan bir ödeme yöntemidir. iyiniyetli davranma ve gereken özeni göstermek dışında ne belgelerin detaylı incelenmesi ne de ödemeye ilişkin herhangi bir taahhüt ve sorumlulu40 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. tahsil talimatında açıkça bu hususa yer verilmesi ve ilgili ülke mevzuatının emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi şartlarına bağlıdır.Şengül AL KILIÇ SONUÇ Vesaik mukabili ödeme. ithalatçının bedeli tahsil bankasına ödemesi ya da poliçeyi kabul etmesi karşılığında tahsil bankasının vesaiki. Vesaik mukabili ödeme satıcı açısından. Vesaik mukabili ödemeye ilişkin kurallar. kalan bedel önce gönderi bankasına. Vesaiki alan tahsil bankası. Tahsil edilen miktardan. ithalatçı ile yapmış olduğu anlaşma neticesinde. Alıcı bakımından ise. malların alıcı tarafından kabul edilmeyerek gümrükten çekilmemesi. ihracatçı tarafından seçilen gönderi bankası. MTO’nun 522 sayılı “Tahsillere İlişkin Birörnek/Yeknesak Kurallar” adlı yayınında düzenlenmektedir. TBK 522 sayılı Broşüre göre. 2 . keyfiyeti alıcıya ihbar eder. İthalatçı vesaiki ya ödeme ya da poliçeyi kabul karşılığında bankadan teslim alır ve bu vesaik ile malları gümrükten çeker. Fakat işlemin bu kurallara tabi olması. malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya verdiği ödeme şeklidir. 2010. komisyon ve masrafların düşülmesinin ardından. ödemeyi yapmadan malı teslim alamaması nedeniyle malın siparişine uygun çıkmama riski vardır. Daha sonra gönderi bankası kendisine tevdi edilen vesaiki açık ve net bir tahsil talimatı ekinde doğrudan veya bir muhabir banka aracılığı ile tahsil bankasına yollar. kabul edilen poliçenin ödenmemesi risklerini taşır. ibraz bankası ve muhataptır. bu malları temsil eden vesaiki tahsil emri ekinde. tahsil bankası. son olarak da ihracatçıya ulaştırılır. ihracatçının. XIV. ödeme yapılmaksızın vesaikin alıcıya teslim edilmemesi ve bunun sonucunda alıcının malı gümrükten çekememesi gibi çeşitli avantajlar mevcuttur. Vesaik mukabili ödeme türünde işlemler. Vesaik mukabili ödeme. sözleşmede kararlaştırılan malları sevk ettikten sonra. Bununla birlikte. ihracatçı. Y. gönderi bankası aracılığıyla tahsil bankasına ulaştırdığı. Ancak uygulamada tahsil bankası ile ibraz bankası genellikle aynı bankalar olduğu için esasen ödeme işleminin dört tarafı vardır. ihracatçının ithalatçı ile kurduğu temel ilişki uyarınca malları ithalatçının ülkesine sevk etmesi ve mallara ilişkin ticari ve/veya mali vesaiki alıcıya ulaştırılmak üzere gönderi bankasına vermesi ile başlar.

Ankara 2009. onların lehine sınırlandırılmıştır.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi ğu bulunmaz. TTK md. BATTAL. Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Culpa In Contrahendo Sorumluluğu). ve İhracat İşlemleri ve DAĞ. Bankaların belgelerin ibrazı ve bedelin alınması konusundaki sorumluluğunu düzenleyen TBK 522 sayılı Broşür’de bankaların sorumluluğu. Yeni İşimiz Dış Ticaret. Mazriye. S. 2 41 . Yayınlanmamış Master Tezi. Dış Ticarette Uygulamalı Akreditif İşlemleri. 20/II’deki basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü ve kaynağını MK md. KAYNAKÇA AKIN. Sa. DEMİRCİOĞLU. BK m. İstanbul 1976. Y. aksine basiretli bir tacirden beklenen en üst düzey özeni göstermelerini gerektirmektedir. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 10–11–12. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. XIV. 99 ve 100’de belirtilen imtiyaz suretiyle çalışanların hafif kusurlarından sorumlu olmayacaklarına dair düzenlemelerin geçersiz sayılması. Uygulamalı İthalat Dökümantasyon. 7. imtiyaz suretiyle yürütülen ve ancak ruhsat alan. 2’den alan kanuni borç ilişkisinden bağımsız asli edim yükümlülüğü engeline takılacaktır. Ahmet. 59. CANITEZ. Bankalara duyulan özel güven. BAĞRIAÇIK. Ağustos 2008. Atilla/ KANDEMİR. Murat. Ankara 2007. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılığı halinde uygulanmayacağının da dikkate alınması durumunda. “Türk Hukukunda Kabul Kredisi”. onların sorumluluğunun sınırlandırılmasını değil. Huriye Reyhan. MK md. İstanbul 1995. Seyfettin. 901–927. İstanbul 1985. C. belirli şartları yerine getiren kuruluşlarca yapılan bir faaliyettir. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri ve Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar. İBD. Hakan. 2’deki dürüstlük kuralı. Sorumsuzluk Anlaşması. DİLEK. Basım. Ankara 2005. son derece hafifletilmiş. 2010. Bununla birlikte bankacılık. TBK 522 sayılı Broşür’ün. AKMAN. Sermet Galip. Üner. Ankara 2001. bu Broşürde yer alan bankaların sorumluluklarını ortadan kaldıran bazı düzenlemeler. s.

Kambiyo Mevzuatında İthalat ve İhracat Hesapları ve Bu Hesapların Kapatılmamasına İlişkin Suçlar (Kambiyo Mevzuatı). GERNİ. Vahit. Mevzuat Işığında Dış Ticaret İşlemleri ve Piyasa Uygulamaları. Bası.Şengül AL KILIÇ DOĞAN. 3. KAYA. Bası. İstanbul 1987. Bası. Bası. Ankara 1990. Nuray. EREN. Vahit. İGEME. 2. Özel Hukukta Meseleler ve Görüşler. Dış Ticaret Hukuku İhracat Sözleşmeleri ve Tatbikatı. Dış Ticaret Dünyası. Yaşar. 100 Soruda Dış Ticaret. Milletlerarası Ticaret Hukuku. İstanbul 2003. 2. Bası. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Cevat. XIV. DÖLEK. Araştırma Merkezi. Bursa 2009. INTERBANK-Uluslararası Ticarette Bankalar Arası Ödeme Yöntemleri. 2. Dış Ticaret Araştırma Dizisi. KARAYALÇIN. Dış Ticaretin Finansmanı. Nihayet. Salih. Bursa 2008. Bası. I. Ankara 2005. Y. Bahir Mazhar. Uluslararası Ödemeler. (Çev: KAPLANER. GERNİ. Banka Teminat Mektupları. Vesaik Karşılığı Tahsilâtlar ve Siber Ödemeler. 8. İGEME. HINKELMAN. Ankara 1997.V. Yaser. Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi. İstanbul 1999. DURUKANOĞLU. Cevat. İbrahim. Ali. C. Yaser. 4. Bası. Ankara 2005. GÜRSOY. DOĞAN. Eğitim Bölümü Yayınları No: 19. Uluslararası Ticarette Ödeme Şekilleri ve Vesaik. C. EKŞİ. Nuray. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri (Ödeme Yöntemleri). Haziran 2009. Fikret. Bası. Edward G. İstanbul 2010. No: 8–1989. İstanbul 2002. Şenay. Banka Sözleşmeleri Hukuku. İstanbul 2005. Uluslararası Ticarette Ödeme Aracı Olarak Akreditif. ERÜRETEN. 42 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Akreditifler. ERYÜREK. Berk). Uluslararası Bankacılık Uygulamaları. İstanbul 1991. 5. Ankara 2003. KAPLAN. EKŞİ. Dış Ticaret Yönetimi. İstanbul 2008. 3. Sa. 2010. GÜRSOY. 2 . Ankara 1996.

Ünal. 447-460. s.4–5–6. s. S. İBD. Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk. İstanbul 1989. Y. S. Genel ve Bankalar Uygulaması. Eylül 1990. Sa. NOMER. TAŞPINAR. Sibel. 2 43 . 2. Ankara 2001. Murat. Ünal. Ergin. İstanbul 2001. “Dış Ticarette Vesaik Mukabili Ödemeli Satışların CMR Kapsamındaki Taşıma Sözleşmelerine Etkisi”. Abuzer/ KAYA. TÜRKSEVER. Arif. İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme. SEVEN. İGEME. Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları. Bilgin. 1. Banka Hukukunun Esasları (C. Arif. TEKİNALP. C. Bası. 17. 3. AÜHFD. C. S. İGEME. Kıymetli Evrak Hukuku. Haziran 1996. XIV. ÖZALP. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Ankara 1996. ŞANLI. OĞUZ. 190– 203. Uluslararası Yeni Kurallar Işığında Dış Ticarette Teslim ve Ödeme Şekilleri. Uluslararası Ticarette Kullanılan Teslim ve Ödeme Şekilleri. 5. TEKİNALP. Bası. Arzu. “Hukuk Tarihi ve Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Uluslararası Ticaret Hukuku (Lex Mercatoria)-Unidroit İlkeleri’nin Lex Mercatoria Niteliği”. C. İstanbul 1988. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul 1991. Nuray. İstanbul 2004. SOMUNCUOĞLU. Devletler Hususi Hukuku. ÖZEL. TİRYAKİOĞLU. SEYİDOĞLU. ŞAHİN. Ünal. Uluslararası Finans. s. Vural. Abdurrahman. İstanbul 2009. Halil. Bası. İhracatta Ödeme Şekilleri. 50. Şubat 2006. Mehmet/KENDİGELEN. Uluslararası Ticaret Hukuku. Ankara 2006. Ankara 2006. 11–53. Hüseyin/HELVACI. İstanbul 2006. Akreditif ve Hukuki Niteliği. Legal Hukuk Dergisi. “Vesaik Mukabili İhracatta Mal Bedelinden Doğan Sorumluluklar”. Cemal/ EKŞİ. 2010. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. İstanbul 2009. Bası. 38.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi KAYAR.I). 3. ÜLGEN. İsmail.63.

İGEME (İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi). Gümrük Dünyası Dergisi. 3. Bankalarca Dış Ticaretin Finanse Edilme Usulleri. “Uluslararası Ticarette Akreditif ve Belge Karşılığı Ödeme”. S. Y. 2010. 80. Vecdi. İstanbul 1989. İstanbul 2006. Ağustos 1999. İstanbul 2006. S. s. 2 .Şengül AL KILIÇ Arslan. Baskı. XIV. Oğuz Kürşat. Sa.org. ÜNAY. Bası. Ankara 2006.html). ÜNAL. Kıymetli Evrak Hukuku. YENİARAS. C. 55 (http://www. “Dış Ticarette Ödeme Şekilleri”. 2006/1. İBD. İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme. 4. Mustafa Cem. Türk Ticaret Kanununda ve Vergi Usul Kanununda Fatura ve İspat Kuvveti. YÜCEL.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8. Edip. YETİK. Hayrettin. 107-137.gumrukkontrolor. 44 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C.