ULUSLARARASI TİCARETTE VESAİK MUKABİLİ ÖDEME YÖNTEMİ

Şengül AL KILIÇ*
Özet Uluslararası ticarette sık kullanılan ödeme yöntemlerinden biri olan vesaik mukabili ödeme yöntemi, ihracatçı ile ithalatçı arasında yapılan anlaşma uyarınca, ihracatçının malları gümrüğe göndermesi işlemi ile başlar. Malları temsil eden vesaik, ihracatçı tarafından gönderi bankasına; gönderi bankası tarafından da ithalatçıya ulaştırılır. İthalatçının malların bedelini ödemesi ya da ihracatçının düzenlediği poliçeyi kabul etmesi karşılığında, belgeler kendisine teslim edilir. İthalatçı bu belgeler sayesinde malları gümrükten çekme imkânına sahip olur. Vesaik mukabili ödeme işlemi, taraflarca açık ya da zımni olarak kararlaştırılması ve ulusal hukukun emredici kurallarına aykırı olmaması şartı ile MTO (Milletlerarası Ticaret Odası) tarafından hazırlanan 522 sayılı Broşür çerçevesinde gerçekleştirilir. Anahtar Kelimeler: Ödeme yöntemi, Vesaik, Poliçe, Amir, Gönderi Bankası, Tahsil/İbraz Bankası, Muhatap, 522 sayılı Broşür. METHOD OF PAYMENT AGAINST DOCUMENTS (COLLECTIONS) IN INTERNATIONAL TRADE Abstract Document against payment, as one of the most usual payment methods in international commerce, commences with exporter’s sending the goods to custom in respect of the agreement between the exporter and the importer. The document representing the goods ought to be sent from exporter to importer by the remitting bank. In consideration of importer to pay the cost and approve of the policy, the documents will be delivered to him. By the virtue of these documents, importer could enable to clear goods from custom. Document against payment is carried out pursuant to the 522 numbered brochure prepared by the ICC (International Chamber of Commerce), on behalf of being agreed by the parties apparently or implicitly and not being contrary to the national mandatory rules. Key Words: payment methods, documents, bill of exchange, drawer, remitting bank, collecting bank, presenting bank, drawee, 522 numbered brochure.
*

Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi.

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

1

Şengül AL KILIÇ

GİRİŞ Gelişen dünya, küreselleşmenin etkisi ve daha fazla gelir elde etme arzusu ile birlikte tacirler, ticari faaliyetlerini ülke sınırlarını aşan nitelikte, uluslararası alanda devam ettirme eğiliminde olmaktadırlar. Ancak uluslararası ticaretteki belki de en önemli sıkıntılardan birisi, tarafların birbirlerini tanımaması; çoğu zaman birbirlerine güven duymamasıdır. Uluslararası ticarette, taraflar arasında yapılan anlaşma gereğince tarafların birbirlerinden beklentileri, ihracatçının malları zamanında ve niteliklerine uygun olarak göndermesi; ithalatçının ise, bu mallara tekabül eden ve sözleşmede kararlaştırılan bedeli zamanında ve tam olarak ödemesidir. Uluslararası ticaretin sağlıklı bir şekilde işleyebilmesi ve yapılan anlaşma neticesinde tarafların bekledikleri menfaatlerin sağlanabilmesi, ancak taraflar sözleşme gereğince üzerlerine düşen yükümlülükleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirirse mümkün olabilir. Uluslararası ticaretin en önemli konularından birisini, ödeme aşaması oluşturmaktadır. Uluslararası ticarette, ihraç edilen mal bedellerinin, kolay, süratli, düşük maliyetli ve güvenli bir şekilde ihracatçıya ulaştırılması amacıyla çeşitli ödeme yöntemleri uygulanmaktadır. Ödeme yönteminin, mal bedelinin malın satıcısına ödenmesinde kullanılan yöntem olarak tanımlanması mümkündür1. İhracat bedellerinin yurda getirilmesinde kullanılan ödeme yöntemleri; peşin ödeme, alıcı firma prefinansmanı, kabul kredili ödeme2, mal mukabili ödeme, vesaik mukabili ödeme, akreditifli ödeme ve teminat mektubu ile ödeme şeklinde sıralamak mümkündür. Çalışmamızın konusunu teşkil eden vesaik mukabili ödeme, uygulamada sıklıkla karşılaşılan ödeme yöntemlerinden birisini oluşturmaktadır. Çalışmamızda, vesaik mukabili ödeme kavramı üzerinde durulacak, ödeme yöntemindeki taraflar, bu ödeme yöntemine uygulanacak olan hükümler, vesaik mukabili ödeme yönteminin türleri, sistemin işleyişi, taraflar açısından avantaj ve dezavantajları, bankaların hukuki sorumlulukları açıklanmaya çalışılacaktır.

1

2

Hayrettin YÜCEL, İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme, İGEME (İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi), Ağustos 1999, s. 1; Arif TAŞPINAR, İhracatta Pratik Bilgilerİhracatta Peşin Ödeme, İGEME, Eylül 1990, s. 1. Ancak doktrinde YÜCEL, “kabul kredili ödeme, prefinansman ve peşin ödeme”nin dış ticaretin finansmanı ile ilgili kavramlar olduğunu belirtmekte ve bunların ödeme şeklini değil; zamanını belirten ifadeler olduğunu belirtmektedir. Bkz. YÜCEL, s. 1.

2

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi

I. Terim Sorunu ve Genel Olarak Vesaik Mukabili Ödeme Kavramı “Belge karşılığı ödeme” veya Türk hukuku uygulamasındaki adı ile “vesaik mukabili ödeme (cash against documents/documentary collections/ bill of exchange)” terim anlamı itibari ile bankanın ithalatçıdan mal bedelini tahsil etmesi ya da gelecek bir tarihte tahsil etmek üzere vadeli bir poliçe düzenlemesi karşılığında, ihracatçı tarafından kendisine verilmiş (tevdi edilmiş) olan belgeleri, malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya vermesidir3. Ancak doktrinde “vesaik mukabili ödeme/belge karşılığı ödeme” ifadesi, işlemi tam olarak açıklamaya yeterli olmadığı gibi; kavram zıt çağrışımlara neden olduğu için haklı olarak eleştirilmiştir. Çünkü burada banka tarafından yapılan işlem, “tahsil işlemi”dir. Yoksa bu ödeme yönteminde akreditifte olduğu gibi, banka kendisine ibraz edilen belgeler karşılığında para ödememektedir. Bu nedenle de, esasında kullanılması gerekli olan doğru terim, “tahsil karşılığı belge/belgeli tahsil” olmalıdır4. Nitekim konumuz açısından önem arz eden MTO’nun (ICC) 522 sayılı Broşürü’nün başlığını da “Tahsiller İçin Yeknesak/Birörnek Kurallar (Uniform Rules for Collections)” ifadesi oluşturmaktadır. “Documentary collection” ifadesinin Türkçe karşılığı, “belgeli tahsil” olduğu halde, uygulamada bu ödeme türü için, “vesaik mukabili ödeme” kavramı kullanılmaktadır5. Konumuz açısından terim sorununu ifa3

4 5

Ünal TEKİNALP, Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları, 2. Bası, İstanbul 2009, s. 645. Benzer yönde tanımlar için bkz. Nihayet DURUKANOĞLU, Dış Ticaret Dünyası, 2. Bası, İstanbul 2008, s. 122; İGEME, 100 Soruda Dış Ticaret, İGEME, Haziran 2009, s. 149; Yaser GÜRSOY, Dış Ticaret Yönetimi, 5. Bası, Bursa 2009, s. 76; Murat CANITEZ, Uygulamalı İthalat ve İhracat İşlemleri ve Dökümantasyon, Ankara 2005, s. 55; Halil SEYİDOĞLU, Uluslararası Finans, 3. Bası, İstanbul 2001, s. 365–366; Yaser GÜRSOY, Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi, 4. Bası, Bursa 2008, s. 102; INTERBANK-Uluslararası Ticarette Bankalar Arası Ödeme Yöntemleri, Eğitim Bölümü Yayınları No: 19, s. 48; Edward G. HINKELMAN (Çev: Berk KAPLANER), Uluslararası Ödemeler, Akreditifler, Vesaik Karşılığı Tahsilâtlar ve Siber Ödemeler, İstanbul 2002, s. 19; Abdurrahman ÖZALP, Uluslararası Yeni Kurallar Işığında Dış Ticarette Teslim ve Ödeme Şekilleri, Genel ve Bankalar Uygulaması, İstanbul 2004, s. 42; Mustafa Cem YENİARAS, “Uluslararası Ticarette Akreditif ve Belge Karşılığı Ödeme”, İBD (İstanbul Barosu Dergisi), C. 80, S. 2006/1, İstanbul 2006, s. 132; Vecdi ÜNAY, Bankalarca Dış Ticaretin Finanse Edilme Usulleri, İstanbul 1989, s. 57; Arif ŞAHİN, İhracatta Ödeme Şekilleri, İGEME, Ankara 2006, s. 32; Hakan AKIN, Yeni İşimiz Dış Ticaret, 7. Basım, Ağustos 2008, s. 172; Vural SEVEN, “Dış Ticarette Vesaik Mukabili Ödemeli Satışların CMR Kapsamındaki Taşıma Sözleşmelerine Etkisi”, Legal Hukuk Dergisi, Şubat 2006, S. 38, s. 448; Edip YETİK, “Dış Ticarette Ödeme Şekilleri”, Gümrük Dünyası Dergisi, S. 55 (http://www.gumrukkontrolor.org.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8.html). TEKİNALP, s. 645–646; INTERBANK, s. 91. Marziye DİLEK, Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri ve Uygulamada Karşılaşılan Sorun-

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

3

Şengül AL KILIÇ

de etmeye çalıştıktan sonra, biz de çalışmamızda uygulamada sıklıkla kullanılan ve terminolojiye bu şekliyle dâhil olan6 ifadeyi, “vesaik mukabili ödeme” kavramını kullanacağız. Vesaik mukabili ödeme yönteminde, esas olan, yapılan dış ticaret işlemi sonucunda, ihracat bedelinin, satıcı tarafından hazırlanan belirli belgeler karşılığında, ithalatçı tarafından ödenmesini sağlamaktır7. Vesaik mukabili ödeme şeklinden, istenilen sonucun elde edilebilmesi; alıcı ile satıcının birbirine güvenmesi, satıcının alıcının ödeme gücü hakkında kuşku duymaması, malın sevk edildiği ülkedeki ekonomik, hukuki ve siyasal koşulların dengeli olması, malın sevk edildiği ülkede kotaların müsait olması ve sınırlamaların bulunmaması şartlarına bağlıdır8. II. Vesaik Mukabili Ödeme İşleminin Tarafları TBK (Tahsiller İçin Birörnek Kurallar) 522 sayılı Broşürün m. 3 hükmüne göre vesaik mukabili ödeme işleminin taraflarını; a) Amir, b) Gönderi Bankası, c) Tahsil Bankası, d) İbraz Bankası ve e) Muhatap şeklinde sıralamak mümkündür. Ancak uygulamada genellikle tahsil bankası ile ibraz bankasının görevleri aynı banka tarafından yerine getirildiği için, vesaik mukabili ödemede dört tarafın bulunduğu söylenebilir9.
6 7

8

9

lar, Yayınlanmamış Master Tezi, Ankara 2007, s. 8. Şenay ERYÜREK, Uluslararası Ticarette Ödeme Şekilleri ve Vesaik, İstanbul 1987, s. 23. Vesaik mukabili ödeme yöntemi, esas itibariyle, alıcının mallar karşılığında ödemeyi teslimat anında yaptığı, “teslimat karşılığı ödeme işlemi”ne benzemekle birlikte; teslimat karşılığı ödeme işleminden iki bakımdan farklılık arz etmektedir. Bunlardan birincisi, vesaik mukabili ödemede, bedeli bir kişinin, nakliye şirketinin veya bir posta servisinin tahsil etmesi yerine, işlemler banka tarafından yürütülür. Bir diğer ifade ile bankalar, bu ödeme yönteminde, para tahsilâtçısı olarak hareket ederler. Oysa teslimat karşılığı ödeme yönteminde, malı teslim eden belgeler, banka adına değil; lojistik firmasının adına düzenlenmektedir. Bu durumda, ithalatçı, mal bedelini nakliye firmasının bankasına yatırdığında ya da bizzat nakliye firmasına ödediğinde, malı temsil eden belgeler, lojistik firması tarafından, ithalatçıya ciro edilmektedir (Bkz. HINKELMAN (Çev: KAPLANER), s. 54; CANITEZ, s. 60; Ünal SOMUNCUOĞLU, “Vesaik Mukabili İhracatta Mal Bedelinden Doğan Sorumluluklar”, İBD, C.63, S.4–5–6, İstanbul 1989, s. 193). İkincisi ise, vesaik mukabili ödemede, malların bizzat teslimi karşılığında bir nakit ödeme değil; daha sonra malları gümrükten çekmede kullanılacak mülkiyet hakkını temsil eden belgelerin teslimi karşılığında nakit ödeme söz konusu olmaktadır (Bkz. HINKELMAN (Çev: KAPLANER), s. 54). ÖZALP, s. 42; TEKİNALP, s. 646; CANITEZ, s. 56; Salih KAYA, Uluslararası Bankacılık Uygulamaları, 2. Bası, Ankara 2003, s. 73. Cemal ŞANLI/Nuray EKŞİ, Uluslararası Ticaret Hukuku, 5. Bası, İstanbul 2006, s. 80; Nuray EKŞİ, Kambiyo Mevzuatında İthalat ve İhracat Hesapları ve Bu Hesapların Kapatılmamasına İlişkin Suçlar (Kambiyo Mevzuatı), 3. Bası, İstanbul 2005, s. 25; YENİARAS, s. 133; Sibel ÖZEL, Akreditif ve Hukuki Niteliği, İstanbul 1991, s. 8; Nuray

4

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

ŞAHİN. 648. 8. 80. B. tahsil bankası ve ibraz bankasının görevlerinin aynı banka tarafından yürütüldüğüne rastlanılmaktadır12. s. s. DURUKANOĞLU. “muhataba ibrazda bulunan tahsil bankası” olarak ifade edilmiştir. ÖZEL. s. s. 5/e). 33. “Tahsil işleminin yürütülmesinde devreye sokulan ve gönderi bankası dışındaki herhangi bir bankadır. ödeme. İstanbul 2010. Gönderi bankası. INTERBANK. ÖZEL. ERYÜREK.Keşideci-Drawer-Exporter-Principal) TBK 522 sayılı Broşürün m.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi A. Bir başka deyişle ibraz bankası. Y. 25. 93. kabul ve diğer şartların sağlanacağı ülkedeki herhangi bir bankayı kullanacaktır (TBK 522 sayılı Broşür m. 55. s. Gönderi bankasının görevi. s. kendisinin ve diğer bir bankanın seçimiyle belirleyeceği. gönderi bankası. 33. s. 2010. ihracatçı tarafından seçilen bir bankadır. başvuran taraftır. 24. s. Bir diğer ifade ile amir. s. s. amir tarafından belirlenir. ŞAHİN. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. İlgili hükme göre “amir”. Kambiyo Mevzuatı. s. ihracatçının hazırladığı belgeleri ithalatçı için hazır bulunduran banka olarak ifade edilebilir. ERYÜREK. 80. ŞANLI/EKŞİ. Sa. ERYÜREK. s. s. EKŞİ. s. 24. amirin tahsil işlemiyle görevlendirdiği bankadır.Satıcı. s. XIV. s. 123. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 3/a/ii hükmüne göre “gönderi bankası”. bir bankaya tevdi eden. 55. ithalatçının ülkesindeki tahsil bankasına göndermek ve tahsil bankası tarafından tahsil edilen satış bedelinin de ihracatçıya ulaşmasını sağlamaktır11.İbraz Bankası (Presenting Bank) TBK 522 sayılı Broşürün m. ithalatçı ile yapmış olduğu sözleşme uyarınca. İbraz bankası ise aynı hükümde. “Tahsile gönderen banka” olarak da adlandırılmaktadır. bir tahsili işleme alması için. gönderi bankasının tahsil konusunda kendisine talimat verdiği bankadır. 2 5 . s. ihracatçı tarafından kendisine verilen talimatlar uyarınca. Milletlerarası Ticaret Hukuku. malı temsil eden belgeleri hazırlayan ve bu belgeleri tahsil emri ile birlikte bankasına gönderen taraftır10. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Amir (İhracatçı. Amirin böyle bir belirleme yapmaması durumunda ise. C. malı sevkeden. 3/a/iii hükmüne göre tahsil bankası. Böyle bir durumda ise. Tahsil bankası. amir olarak ifade edilmiştir. 251. TEKİNALP. YENİARAS. Ancak uygulamada. 10 11 12 EKŞİ. ŞANLI/EKŞİ.” Bir diğer ifade ile tahsil bankası. DURUKANOĞLU. 123. s. 3/a/i hükmünde ihracatçı. Gönderi/Havale Bankası (İhracatçının Bankası-Remitting Bank) TBK 522 sayılı Broşürün m. kendisine tevdi edilen ve malı temsil eden belgeleri. Tahsil Bankası (Collecting Bank) . 8. 25.

ÖZEL. ŞAHİN. 123. Vesaik Mukabili Ödemeye Uygulanacak Olan Hükümler A. s. kendisine tevdi edilmiş malları temsil eden belgeleri. INTERBANK. 2 . 8. Y. vesaik mukabili ödeme işlemi ile ilgili olarak. tahsil bankası kendi seçeceği bir ibraz bankasını kullanabilir (TBK 522 sayılı Broşür m. EKŞİ. 8. EKŞİ. ÖZEL. XIV. ilgili belgeleri. Tahsil bankası. Bu işlemlerin karşılığında ise. Malları temsil eden vesaik çoğu zaman bu bankaya. Muhatap. gönderi bankası tarafından gönderilir. s. 3/b hükmüne göre muhatap. tahsil talimatı uyarınca kendisine ibrazın yapılacağı kişidir. Ancak kimi zaman doğrudan doğruya ihracatçının ya da ihracatçının o ülkedeki temsilcisinin de. s. s. III. s. 34. s. Gönderi bankası. Bu durumda. 5/f). 55–56. 93. TBK 522 Sayılı Broşür Açısından Uluslararası ticarette kullanılan bir ödeme yöntemi olan. Muhatap (İthalatçı-Alıcı-Drawee/Importer) TBK 522 sayılı Broşür m. tahsil bankasına gönderdiği de görülebilir15. kendisine ibraz edilen belgeler karşılığında ödemeyi veya poliçenin kabulünü gerçekleştirerek malları temsil eden belgeleri teslim alan taraftır16. ibraz bankası gönderi bankası tarafından belirlenir. DURUKANOĞLU. Kambiyo Mevzuatı. s. sözleşme konusu malların alıcısını bir diğer ifade ile ithalatçıyı ifade etmektedir. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Tahsil bankası ile ibraz bankasının aynı banka olması durumunda. alıcının (ithalatçının) ülkesinde bulunan söz konusu banka. ödemenin yapılacağı ülkede değilse.Şengül AL KILIÇ söz konusu banka “the presenting bank” olarak adlandırılır. s. D. Sa. ŞANLI/EKŞİ. 252. 123. s. s. EKŞİ. s. 252. s. Bununla birlikte Türk Parasının Kıymetinin Korunması İle İlgili Tebliğlerde17 bu tarz bir ödeme hak13 14 15 16 17 133. 55. gönderi bankasının kendisine verdiği talimat doğrultusunda belgeleri alıcıya ibraz eder ve ithalatçıdan ya satış bedelini tahsil eder ya da poliçenin ithalatçı tarafından kabulünü sağlar14. uluslararası ticaret çerçevesinde yapılan sözleşme gereğince. 25. 81. s. Muhatap. Bu anlamda Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 91–32/5 Sa- 6 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. INTERBANK. 2010. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). herhangi bir bankayı görevlendirmezse. DURUKANOĞLU. 93. iç hukukumuzda ayrıntılı ve maddi kurallar içeren düzenlemeler söz konusu değildir. ibraz bankası olarak bir başka banka devreye sokulabilir13. ithalatçının malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya verir.

2. Son olarak ise. ödemenin tamamının yapılmasını müteakip firmaya verilir ve 180 günlük hesap kapatma süresi son ödeme tarihinden itibaren hesaplanır. YENİARAS. vesaik mukabili ödemede. Y. 127–128. s. * Peşin olarak dövizi satılmış işlemler bankalarca sonuçlandırılabilir. sevk belgelerine istinaden yapılacak müracaat üzerine bankalarca mal bedelinin tahsilini müteakip transfer yapılır. Buna göre söz konusu firmaların. mal mukabili ödeme ve kabul kredili ödeme şekillerinden birine göre yurda getirilerek bir bankaya veya özel finans kurumuna satılır….. Aynı genelgenin 5. 132. DURUKANOĞLU. 18 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. vesaik mukabili ödeme şekline göre gerçekleştirilen dış ticaret işlemlerinde kullanılmak üzere URC/TBK 522 sayılı Broşür yayınlanmış ve 1 Ocak 1996’da yürürlüğe girmiştir.İhracatta ödeme şekilleri ile transit ticarete ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankası’nca belirlenir. “İhracat bedelleri. Vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak ithalatta. Dış ticarette yaygın bir ödeme türü olarak kullanılan vesaik mukabili ödeme şeklinde uygulanacak olan kuralları. 251. dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki işlemler için ise herhangi bir beyan aranmaksızın sonuçlandırılır. ithalattan men suresi içinde yapacağı talepler. başlığına göre. peşin ödeme. men edilme tarihinden başlamak üzere men suresi içinde yapılacak akreditif talepleri. başlığına göre. 647. 2 7 . transfer tarihinden itibaren 180 gün içinde ithalatçının GB ile yapacağı başvuruya istinaden transferi yapan bankaca kapatılır. Interbank. s. 2010. s. TBK 522 sayılı Broşürdür18. akreditifli ödeme. peşin ve vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak transfer talepleri ile kabul kredili işlemler için poliçe kabul veya avali talepleri kabul edilmez. vesaik mukabili ödeme. Bu ödeme şeklinde ithalat hesabı. Ancak ithalattan men edilen firmalarca. Kambiyo Mevzuatı. Söz konusu Broşür. Türk Parasının Kıymetini Koruma Mevzuatının ithalata ilişkin hükümlerinin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller hakkındaki değişir sayfalı talimatı doğrultusunda çıkarılan 13 Mayıs 2003 tarih ve 2003/YB–42 sayılı genelgenin yeniden düzenlendiği 2004/YB–50 sayılı genelgenin 2. Söz konusu yayın. s. yılı Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair 2004–32/29 Sayılı Tebliğ’in m. EKŞİ. TEKİNALP. yatırım teşvik belgesi ve dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki malların ithalatı gerçekleştirilebilir. * Açılmış akreditif kapsamındaki işlemler.1. uluslararası kurallar ile bankacılık teamülleri uygulanır. s. ithalatın yatırım teşvik belgesi kapsamında olduğu hususunda firmalarca verilecek yazılı beyana istinaden. EKŞİ. s. yürürlüğe girmiştir. * Çıkış ülkesinden ihraç edilmiş mal veya vesaik mukabili işlemler (kabul kredili işlemler dâhil). 80. s. ŞANLI/EKŞİ.” Yine TCMB tarafından yayınlanan. yeknesak hale getirmek ve sınır ötesi ticarette bu hususa ilişkin ulusal düzenlemeler arasındaki farklılıklar nedeniyle doğabilecek problemleri önlemek amacıyla MTO tarafından ilk olarak 1956 yılında “Ticari Senetlerin Tahsili İçin Yeknesak/Birörnek Kurallar” yayımlanmıştır. Halen yürürlükte olan Broşür de. Sa. Vesaik bedelinin kısım kısım ödendiği durumlarda belgeler. 24–25. 97–98. XIV. 1978 yılında URC/TBK 322 sayılı Broşür olarak güncellenmiş ve 1 Ocak 1979’dan itibaren yürürlüğe girmiştir. 15/b ve c hükmüne göre.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi kında düzen normlarına yer verildiği görülmektedir. Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Mevzuatına aykırı hareketten dolayı ithalattan men edilen firmalarca. 1967 yılında gözden geçirilerek 1968 yılından itibaren geçerli olmak üzere URC/TBK 254 sayılı Broşür olarak yayınlanıp. 1995 yılında. İthalattan men edilme tarihinden önce.

B. ödemenin yapılma şekline. vesaikin kabulüne ve poliçe ve senedin protesto ediliş şekline ilişkin hususlarda açıklamalar yer almaktadır19. Söz konusu Broşürde. vesaikin ibrazına. 50. uluslararası ticaretin. genel işlem şartları şeklinde nitelendirdiğini ifade etmektedir. ŞANLI/EKŞİ. tarafların sorumluluklarına. 27. 12. Uygulanacak Hukuk Açısından Vesaik mukabili ödeme türünde uygulanacak hukuk açısından. DOĞAN. C. MTO tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan ve ülkelerin iç hukukları açısından pozitif geçerliliği bulunmayan bu kuralları “lex mercatoria” olarak değerlendirmek mümkündür20. 647. 4) bu hususa açıkça yer verilmesi şartına bağlanmış ve bu kuralların ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi halinde tüm taraflar için bağlayıcı olacağı ifade edilmiştir. TEKİNALP. Lex mercatoria. S. ihracatçının bankasına verdiği tahsil talimatında yer alması gereken hususlara. bu andan itibaren artık taraflar için bağlayıcı olarak kabul edilecektir23. C. Vahit DOĞAN. Doktrinde TEKİNALP. “Hukuk Tarihi ve Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Uluslararası Ticaret Hukuku (Lex Mercatoria)-Unidroit İlkeleri’nin Lex Mercatoria Niteliği”. tahsil talimatında (m. s. vesaikin tanımına. Nitekim Broşürün m. Bkz. 128. Dış Ticaretin Finansmanı. 2010. s. AÜHFD (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi). komisyon ve masrafların taraflarına. 647. EKŞİ. Ankara 1996. işlemlerin TBK 522 sayılı Broşüre tabi olduğunu belirtmeleri gerekmektedir22. 1/a hükmüne göre. 128.Şengül AL KILIÇ TBK 522 sayılı Broşür. Kambiyo Mevzuatı. s. s. TEKİNALP. 33. 2. dış ticarette gerçekleştirilen vesaik mukabili ödemelerde kullanılabilmesi için. DOĞAN. Ankara 1990. TBK 522 sayılı Broşür açık bir düzenleme getirmemekte ve bu konuda TBK 522 19 20 21 22 23 DURUKANOĞLU. 36. Uluslararası Ticarette Ödeme Aracı Olarak Akreditif. TBK 522 sayılı Broşürün. s. TBK 522 sayılı Broşürün hukuki niteliği konusunda çeşitli görüşler ileri sürülmekle birlikte. s. s. s. s. Sa. EKŞİ. XIV.. 3. onların üzerinde ve kendine özgü hukuk kurallarından oluşmaktadır21. bu kuralların uygulanması. 25. Bası. I. İlgili görüşler hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. 80. Bu tür kurallar. s. taraflar arasında çıkabilecek olan uyuşmazlıklarda. Tahsil talimatında uygulanmasına karar verilmiş ve uygulanacak olan hukukun emredici kurallarına aykırı olmayan TBK 522 sayılı Broşür kuralları. toplam 26 maddeden oluşmaktadır. 251. Ankara 2005. Cevat GERNİ. ulusal hukuk düzenlerinden bağımsız. 8 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 30 vd. hukuk kuralları gibi doğrudan uygulama alanı bulmazlar. tarafların vermiş olduğu yazılı talimatlarda açık ve net ifadelerle. s. 2 . DURUKANOĞLU. hakim görüşün TBK 522 sayılı Broşür’ü. s. Y. Banka Sözleşmeleri Hukuku. 19. Ankara 2001. Arzu OĞUZ. s. İbrahim KAPLAN.

tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırı olmaması koşulu ile uygulanacağına ilişkin düzenlemesi karşısında. 2010. muhatap da. TEKİNALP. Bununla birlikte söz konusu ilişkinin.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi sayılı Broşür’ün uygulanmasına tahsil talimatında açıkça yer verilmesi ve ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi durumunda uygulanacağından söz etmektedir. taraflar arasında var olan ilişkinin yabancılık unsuru taşıması nedeniyle. 2 9 . Y. edimini (malları yükleyerek. kanunlar ihtilafı kuralı olarak MÖHUK’da (Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun) düzenlenmiş olması da beklenemez24. ihracatçının ödemezlik definden yararlanması söz konusu olamaz (BK m. Bkz. Çünkü yukarıda da ifade edildiği üzere. Bu anlamda uygulanacak hukukun tespitinde 5718 sayılı MÖHUK’un 24 25 26 Uluslararası ticarette yaygın olarak kullanılan bir ödeme türü olan akreditif açısından bkz. bunları temsil eden belgeleri hazırlayıp gönderi bankasına vermesi) önce yerine getirmelidir. maddi anlamda milli hukukumuzda düzenleme altına alınmamıştır. muhatabın gümrüğüne gönderirken26. üstlenenin kendi malzemesiyle kendi yerine hazırlayıp vereceği eser teslimi sözleşmesi vs. olması da mümkündür (Bkz. DOĞAN. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Milletlerarası unsurlu bir ticari ilişki niteliği taşıyan vesaik mukabili ödeme türü. Maddi olarak milli hukukta düzenlenmemiş olan bir konunun. Amir ile muhatap arasındaki sözleşme ilişkisine uygulanacak olan hukukun tespitinde. amir. s. Taraflar arasında yapılan bu sözleşme. 1. Sa. Sözleşme sayesinde. Vesaik mukabili ödeme türünün taraflarca kararlaştırıldığı durumlarda. Ancak TBK 522 sayılı Broşür’ün. sözleşmede kararlaştırılan bedeli ödemek ile yükümlü olmaktadır. Bu sorunun cevabının verilebilmesi için öncelikle. taraflar arasındaki ilişkilerin tek tek değerlendirilmesi ve tespit edilen hukuki ilişkilere uygulanacak olan hukukun belirlenmesi gerekmektedir. milletlerarası özel hukukun bağlama kuralları dikkate alınacaktır. 81). hangi ulusal hukukun emredici kurallarına göre hareket edileceği sorusu ile karşılaşılır. vesaik mukabili ödeme türünde dört taraf bulunmaktadır ve bu taraflardan hangisinin ulusal hukukunun emredici kurallarının dikkate alınacağı hususu. konumuz açısından önem arz etmektedir. ihracatçı. sözleşmede belirtilen niteliklere uygun ve sözleşmede kararlaştırılan zamanda. sözleşmenin konusu şeyi. Amir İle Muhatap Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Milletlerarası unsura sahip olan amir ile muhatap arasındaki ilişkiyi çoğu zaman bir satım sözleşmesi oluşturmaktadır25. 650. XIV. s. s. işin niteliğinden kaynaklandığı için. “Önce ifa”. eser. TEKİNALP. 650). 171.

TBK 522 sayılı Broşür’ün özgün İngilizce metninde “principal” (müvekkil. BK m. 24 hükmüne göre tespit edilen uygulanacak hukukun emredici düzenlemelerine aykırılık teşkil etmesi durumunda ise. devreye gönderi bankası ve tahsil/ibraz bankası girecektir. aralarındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuku açıkça seçebilirler. 2 . amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. taraflar bu Broşür hükümlerinin uygulanmasını kararlaştırmış olsalar dahi. vekâlet veren) ifadesi kullanılmış olsa da. uygulama alanı bulmayacaktır. 2010. sözleşmenin “karakteristik edim”i yardımcı olmaktadır (Bkz. MÖHUK m. Y. 24 hükmü dikkate alınacaktır27. Devletler Hususi Hukuku. Ancak açıkça hukuk seçiminde bulunmamış olsalar dahi. her somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken bir durumdur (Bkz. amirin bulunduğu ülkede yer alan ve uygulamada “ihracatçının bankası” olarak ifade edilen bankadır. s. Vesaik mukabili ödeme yönteminde dikkate alınan TBK 522 sayılı Broşür’ün. 24/IV hükmü gereğince. aralarındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuku seçmemişlerse. 17. XIV. anlamında vekâlet sözleşmesi niteliğini taşıdığını söylemek zordur. karakteristik edim borçlusunun amir (ihracatçı/satıcı) olduğunu söylemek mümkündür. Sa. o sözleşme ile en sıkı ilişkili hukuk olarak belirlenir (MÖHUK m. s. Akdin en sıkı ilişkili olduğu ülke hukukunun tespitine. MÖHUK m. 2. Taraflar. bulunmadığı takdirde yerleşim yeri hukuku. 24/IV). Gönderi bankası. Amir İle Gönderi Bankası Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Taraflar arasında yapılan satım sözleşmesinde. Bası. Her ne kadar amir (ihracatçı/satıcı) için. sözleşme hükümlerinden veya hâlin şartlarından tereddüde yer vermeyecek biçimde anlaşılabilen hukuk seçimi de geçerli olarak kabul edilecektir (MÖHUK m. Amir ile gönderi bankası arasındaki hukuki ilişkinin tespiti konusunda. 24 hükmüne göre taraflar. 386 vd. artık TBK 522 sayılı Broşür hükümleri. bu hukuka tâbi olur. ihracatçının birden çok işyeri varsa söz konusu sözleşmeyle en sıkı ilişki içinde bulunan işyeri hukuku olarak kabul edilir. tarafların ödeme yöntemi olarak vesaik mukabili ödeme yöntemini tercih etmelerinin ardından. Taraflar arasındaki ilişkinin vekâlet olarak nitelendirilememesinin en önemli sebebi. bu durumda uygulanacak olan hukuk. Ancak hâlin bütün şartlarına göre sözleşmeyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşme. daha çok bu ilişkinin bir hizmet sözleşmesi mi yoksa bir vekâlet sözleşmesi mi olduğu hususu üzerinde durmak gerekmektedir. 35). Temelini genellikle bir satım sözleşmesinin oluşturduğu vesaik mukabili ödemelerde. 24/I). 321).Şengül AL KILIÇ “sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuk” başlığını taşıyan m. Ergin NOMER. Bu nedenle amir ile muhatap arasındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuk. taraflarca açık ya da zımni olarak seçilmemişse. 10 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 27 MÖHUK m. İlgili düzenlemede belirtilen en sıkı ilişkili hukukun tespiti. EKŞİ. ihracatçının işyeri. İstanbul 2009.

uluslararası ticari hayatı ilgilendirmesi du28 29 30 TEKİNALP. Sa. Bu nedenle çoğu zaman. s. XIV. amirin. tahsil emrinde amirin. Gönderi bankasının. taraflar arasındaki ilişkinin klasik anlamda yabancılık unsuru taşıması ancak istisnai durumlarda söz konusu olabilir. ithalatçı ile ihracatçı arasında yapılan satım sözleşmesi gereğince. 2 11 . yabancı ülke vatandaşı olması ya da yabancı ülkede ikamet ediyor olması gibi. 176–177. Amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. ithalatçının malların bedelini ödeyerek. taraflar arasındaki ilişkinin uluslararası ticaret hayatını ilgilendirdiği de bir gerçektir30. malları gümrükten çekebilmesi için düzenlenmektedir. yalnızca bu banka ile çalışabileceği hususu da. Amir. gönderi bankasının amire karşı bağımsız olmadığının bir göstergesidir. tahsil bankasına gönderilmesi için. 1/b). 651. taraflar arasındaki ilişkinin hizmet sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür. akdi ilişkinin. amirin bulunduğu ülkede faaliyet gösteren gönderi bankası ile amir arasında klasik anlamda yabancılık unsuru bulunmamaktadır. hizmet edimlerinin ağır bastığı. Y. amire karşı bağımsız olmamasıdır.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi vesaik mukabili ödemelerde. ihracatçı tarafından gönderilen tahsil talimatını işleme alma zorunluluğu olmamakla birlikte (TBK 522 sayılı Broşür m. her ne kadar klasik anlamda kişi ve yer bakımından yabancılık unsuru taşımasa dahi. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Ancak her ne kadar taraflar arasında klasik anlamda yabancılık unsuru söz konusu olmasa da. TEKİNALP. BK m. vesaik mukabili ödeme türünün tercih edildiği bir ihracat işleminde. tahsil bankasını belirlemesi durumunda. s. Bu anlamda gönderi bankasının. Bu nedenle doktrinde. 651. amir ile gönderi bankası arasında hizmet sözleşmesinin başladığı da kabul edilir29. ihraç edilen satım konusu mal bedelinden kendisinin komisyon ücreti alabilme imkânının varlığı nedeniyle. genellikle kendi ülkesinde bulunan gönderi bankasından yararlanmaktadır. gönderi bankasının. bu talimatı kabul etmesinin ardından. Akreditif açısından bkz. DOĞAN. amirin kendisine tahsil emrinde belirttiği şekilde hareket eder. tahsil talimatının gönderi bankası tarafından kabulü ile birlikte başlar. s. 2010. yapmış olduğu işlemler karşılığında. Örneğin. ilgili taraflar arasındaki ilişki. amir tarafından hazırlanan tahsil emrine uygun olarak hareket etme zorunluluğu. gerekli belgelerin. Gönderi bankası. 313 vd. Çünkü amir tarafından hazırlanan ve tahsil bankasına ulaştırılması için gönderi bankasına teslim edilen belgeler. Vesaik mukabili ödemelerde. anlamında bir hizmet sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür28. Bu gibi durumlarda. Gönderi bankasının.

tahsil emri ekinde. Gönderi Bankası İle Tahsil/İbraz Bankası Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Amir tarafından kendisine tevdi edilen malı temsil eden belgeleri. Gönderi bankasının işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde. amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. 7 vd. gönderi bankasının mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla. Ankara 2005. tahsil bankası ise. 27/ III). s. TBK 522 sayılı Broşür uygulama alanı bulduğu durumlarda. MÖHUK’un özel olarak iş sözleşmelerine uygulanacak olan hukuku düzenlediği m. uygulanacak hukukun tespitinde kanunlar ihtilafı kuralları çerçevesinde hareket edilebilmesi söz konusu olmalıdır. amirin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (m. s. yine çoğu zaman. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir (m. tahsil bankasına gönderen gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki hukuki ilişkinin tespit edilmesi de önemli sorunlardan birisini oluşturmaktadır.Şengül AL KILIÇ rumunda. Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk. Gönderi bankası. çoğu zaman ihracatçının ülkesindeki bir banka. Y. 27 hükmü çerçevesinde belirlenen uygulanacak hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi gereklidir. hizmet sözleşmesi olarak değerlendirildiğinden bu konuda. Vahit DOĞAN. Gönderi bankasının. 27/IV). bu Broşür hükümlerinin. bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (m. uluslararası ticari hayatı ilgilendirmesi nedeniyle. Ankara 1996. amir ile gönderi bankası arasındaki uyuşmazlıklar.. Banka Teminat Mektupları. Sa. XIV. 2 . tarafların irade muhtariyetinden yararlanarak. 177. gönderi bankasının.. s. 3. Amir ile gönderi bankası arasındaki işlemlerde. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil edip etmediğinin belirlenebilmesi için öncelikli olarak taraflar arasındaki hukuki ilişkinin nitelendirilmesi ve bu hukuki ilişkiye uygulanacak olan hukukun tespiti gerekmekte31 32 DOĞAN. 2010. işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi. TBK 522 sayılı Broşür’ün bu bankalar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümlerinin. Bası. 3. Bilgin TİRYAKİOĞLU. işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. tarafların seçtikleri hukuka tâbi olabilecektir (m. 27/I). Taraflar arasındaki ilişki. 27 hükmü dikkate alınmalıdır32. Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde taraflar arasındaki ilişkiye. 12 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. uygulanacak hukuku serbestçe belirleyebilecekleri ifade edilmektedir31. ithalatçının ülkesindeki bir bankadır ve ilgili bankalar arasında bir yabancılık unsuru söz konusudur. Kanaatimizce de her ne kadar çoğu zaman klasik anlamda yabancılık unsuru taşımasa dahi. 319 vd. MÖHUK m. 27/II). 27 hükmüne göre. MÖHUK m.

gönderi bankasının karşısında olan bankanın. 652. 27/II). TEKİNALP. Ancak doktrinde. Bkz. 2 13 . Söz konusu tespite göre belirlenen hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil eden TBK 522 sayılı Broşür hükümleri uygulama alanı bulamayacaktır. gönderi bankasına ihracatçı tarafından yetki verilmemiş olan hususlarda. gönderi bankası. Sa. Bu anlamda. 4. TEKİNALP. gönderi bankası tarafından kendisine tevdi edilen ve malı temsil eden belgeleri. Tahsil/ibraz bankasının. tahsil ya da ibraz bankası olması arasında da bir fark bulunmamaktadır36. gönderi bankasının talimatlarına göre hareket edemez. TEKİNALP. 652. tahsil bankası. s. işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. uygulanacak hukukun tespitinde de. tarafların seçtikleri hukuka tâbi olabilecektir. MÖHUK m. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir (MÖHUK m. tahsil/ibraz bankasının. XIV. gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki ilişkiler. 27/IV). Bankalar arasındaki ilişki. s. işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi. Bununla birlikte. gönderi ban33 34 35 36 Aynı yönde bkz. Çünkü tahsil bankası. tahsil bankasına devredebileceğinden35. Y. Gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki ilişkinin de. 27 hükmüne göre. s. gönderi bankasının. tahsil bankasının gönderi bankası tarafından belirlendiği durumlarda. işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde. MÖHUK m. gönderi bankası ile tahsil bankası arasındaki ilişkinin alt vekâlet ilişkisi niteliğinde olacağı savunulmaktadır. Tahsil/İbraz Uygulanacak Hukuk Bankası İle Muhatap Arasındaki İlişkiye Tahsil bankası. hizmet sözleşmesi olarak değerlendirildiğinden. Tahsil/ibraz bankasının.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi dir. bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (MÖHUK m. 2010. sözleşme konusu satım bedelini ödemesi karşılığında vermekte ve ithalatçıdan tahsil ettiği bedeli ise. tahsil/ibraz bankasının mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla. ihracatçı tarafından tahsil emrinde belirtilmemiş ve bu konuda gönderi bankasına açıkça bir talimat verilmemiş olması nedeniyle. ithalatçıya. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. tahsil emrinde belirtilen ya da gönderi bankası tarafından kendisine bildirilen şekilde davranmaktadır34. esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (MÖHUK m. ancak kendisine gönderilen tahsil emrinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde hareket etmekle yükümlüdür ve bu anlamda. Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde taraflar arasındaki ilişkiye. tıpkı amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkide olduğu gibi. 27/III). 27 hükmündeki düzenlemenin dikkate alınması gerekmektedir. hizmet sözleşmesi olduğu kanaatindeyiz33. 652. tahsil bankası. en fazla kendisinde bulunan yetkiler kadarını.

C. Yoksa burada banka. 2010. tarafların birbirlerinden talepte bulunabilmesi ve özellikle ithalatçının bankaya başvurabilme imkânı söz konusu olabilir38. İstanbul 1988. I.Şengül AL KILIÇ kası aracılığıyla ihracatçıya ulaştırmaktadır. MK md. Kaynağını MK md. Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Culpa In Contrahendo Sorumluluğu). 14 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Esasında tahsil bankası ile ithalatçı arasında doğrudan kurulmuş bir sözleşme ilişkisi bulunmamaktadır. ithalatçıya nakdi bir kredi sağlamış olacaktır. XIV. 127. 37 38 39 40 Tahsil bankasının. “Türk Hukukunda Kabul Kredisi”. Bu nedenle. vadede poliçe borçlusu olarak görünen tahsil bankasının. mal ve canlarına gelebilecek zarardan koruyucu tedbirleri almakla yükümlüdürler39. tahsil bankası ile ithalatçı arasında hizmet sözleşmesinin var olduğu söylenebilir (Bkz. DEMİRCİOĞLU. poliçe vadesinden önce tahsil bankasına ödendiği durumlarda. TEKİNALP. amirin düzenlemiş olduğu poliçeyi kabul etmesi durumunda. poliçenin vadesinden önce tahsil bankasına ithalatçı tarafından ödeneceği kararlaştırılır. bu bedel vadede kendisi tarafından ödenmemekte. tahsil bankası ile ithalatçı arasındaki ilişkide yer almamaktadır. Bu durumda. Aralarındaki ilişkinin hizmet sözleşmesi olarak nitelendirilmesi de mümkün değildir. S. taraflar arasındaki ilişkiye sözleşme hükümlerine ilişkin düzenlemelerin kıyas yolu ile uygulanması gerekmektedir. ithalatçı ile tahsil bankası arasındaki ilişkinin de ödünç sözleşmesi olduğunun kabul edilmesi gerekir. taraf iradelerine bağlı değildir40. İBD. 2’den kaynaklanan asli edim yükümlerinden bağımsız kanuni borç ilişkisi teorisi nedeniyle. Banka Hukukunun Esasları (C. Böyle bir durumda. ithalatçıya bir itibar sağlamaktadır. İstanbul 1985. Ankara 2009. poliçe bedelinin. 487. Her ne kadar tahsil bankası ile ithalatçı arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi olmasa dahi. 2 . 905). 254. bankanın kabul etmesi. C. tahsil bankası. 126–127. TEKİNALP. asli edim yükümlerinden bağımsız borç ilişkisi olarak nitelendirmek mümkün olabilir37. poliçeyi ödemeyi kabul etmiş olsa da. s. s. 24 hükmü çerçevesinde taraflara uygulanacak hukukun tespiti ve tespit edilen bu hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil edip etmediğine göre de TBK 522 sayılı Broşür’ün uygulanması gerekmektedir. birbirlerine doğru bilgi vermek. çoğu zaman banka ile muhatap arasında. Y. Çünkü hizmet sözleşmesinin en belirgin özelliklerinden birisini oluşturan bağımlılık unsuru. Ünal. poliçe bedelini ödemesi durumunda. C. Huriye Reyhan DEMİRCİOĞLU. Bankanın poliçeyi kabul ettiği ancak bedelin ithalatçı tarafından. Ancak vadeden önce ithalatçı tarafından bankaya ödeme yapılmamasına rağmen. ithalatçıya nakdi olarak bir imkân sunmamaktadır. Her ne kadar taraflar arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmasa dahi. tahsil bankasına yatırılmaktadır. 10–11–12. MÖHUK m. s.I). s. bir hukuki işleme yönelmeleri nedeniyle temas haline giren kişiler. Üner DAĞ. vadeden önce ithalatçı tarafından poliçe bedeli. Bu nedenle her ne kadar tahsil bankası. 59. 1. Asli edim yükümlerinden bağımsız borç ilişkilerinin doğması. 2’den alan bu teoriye göre. birbirlerini aydınlatmak. Sa. s. Tahsil bankası ile ithalatçı arasındaki ilişkiyi.

Ticari Belgeler (Commercial Documents) ile ise. Bu sonuca TK m. taşıma belgeleri. 243). m.2/b’de “mali belgeler” ve/veya “ticari belgeler” olarak tanımlanmıştır. tacirin (konumuz açısından ihracatçının) işletmesi ile ilgili evraklar arasında yer aldığı dikkate alındığında. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 231/I. her ne kadar açıkça. imzalanması yönünde olmalıdır. 5 hükmünde yer alan. hukuki işlemlerin şekli anlamda geçerli olup olmadığının tespiti ve bu konuda varsa bir eksikliğin bildirilmesi konusunda öncelikli olarak TBK 522 sayılı Broşüre göre değil. 692. hukukî işlemler. 769 hükmünde. İlgili düzenlemeye göre. her bir belgenin geçerli olarak düzenlenip düzenlenmediği konusunda. 693). TK m. 689. Faturayı düzenleyenin ticaret unvanını ve imzasını ihtiva etmeyen bir yazı. ticari işletmesine müteallik muameleleri ticaret unvanıyla yapmaya ve işletmesiyle ilgili senet ve sair evrakı bu unvan altında imzalamaya mecburdur. taşıması gerekli olan tüm zorunlu unsurları bünyesinde barındırması gerekmektedir. bono ya da çek olarak nitelendirilmesinin önüne geçecektir (Bkz. TBK 522 sayılı Broşür m. DOĞAN. TK m. Mali belgeler (financial documents) ile poliçeler. tasarruf (sahiplik) yetkisi veren belgeler ve diğer benzer belgeler veya mali belgeler olmayan diğer herhangi tür belgeler ifade edilmektedir41. s. fatura olarak nitelendirilemez ve bu yazı herhangi bir belge vasfı da taşımaz (Bkz. tacir olan gönderenin (ihracatçının). Türk Ticaret Kanununda ve Vergi Usul Kanununda Fatura ve İspat Kuvveti. Faturanın da. Ankara 2006. s. “Her tacir. 2010. tespit edilecektir.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi IV. İhracatçının Türkiye’de bu belgeleri düzenlemesi durumunda. poliçe. 4. m. vesaik mukabili ödeme yönteminde ihracatçı tarafından mutlaka imzalanması gerekip gerekmediği sorusuna verilecek olan cevap. vesaik mukabili ödeme yönteminde. milletlerarası özel hukuk kurallarına dikkat etmeleri gerekmektedir (Bkz. yapıldıkları ülke hukukunun veya o hukukî işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun maddî hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir. ihracatçı tarafından imzalanması mecburiyeti ortaya çıkacaktır. el yazısı ile imzalanmış olması şartına bağlıdır. Fatura açısından konuya yaklaşmak gerekirse faturanın. çekler ve para ödemesinin sağlanması için kullanılan diğer benzer belgeler ifade edilmektedir. 41/I hükmü çerçevesinde imzalaması gerektiğinden söz edilebilecektir. düzenlenen belgelerin geçerli olup olmadığı düzenlendiği ülke hukukunun kurallarına göre. 688. Bankaların. XIV. ortada milletlerarası unsura sahip bir sözleşme söz konusu olduğundan. 72). 2 15 . m. 7 hükmüne göre. bonolar. 41 MÖHUK m. bu kâğıdın poliçe. m. Y. 41/I hükmünden ulaşmak mümkündür.”. Vesaik Mukabili Ödeme İşleminde Kullanılan Temel Kavramlar A. VUK m. b. 74). Örneğin. Bu zorunlu unsurlardan birisini de keşidecinin/düzenleyenin imzası oluşturmaktadır. s. Sa. Türkiye’de düzenlenen bir belgenin geçerliliği. gönderenin imzasından bahsedilmese de. m. faturalar. Kaldı ki. ÜNAL. işletmesine ilişkin bir evrak olan taşıma senedini de. bono ya da çekin hukuken geçerli olarak kabul edilebilmesi için. Söz konusu eksiklik. Türk hukukunda yer alan kuralların dikkate alınması gerekecektir. Belgeler (Vesaik) Belgeler. Delil olarak kullanılacak bir belgeyi düzenleyen tacirin ticaret unvanı ve bu unvanı ile birlikte kullandığı imzanın faturada bulunması şarttır (Bkz. 582. Oğuz Kürşat ÜNAL. Bası. Taşıma senetlerinin şeklinin düzenlendiği TK m. Bu nedenle vesaik mukabili ödeme yönteminin tercih edildiği durumlarda. “Faturaların baş tarafında iş sahibinin veya namına imzaya mezun olanların imzası bulunur. 581.” ifadesi de bizi aynı sonuca götürmektedir.

2/c). Bu tür tahsil işleminde. bankanın nezdinde malı temsil eden ticari senetler bulunur. banka nezdinde malı temsil eden belgeler. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Bunlardan birincisi. ödemenin (payment) ve/veya kabulün (acceptance) sağlanması. satıcının yetkilendirdiği banka. s. Temiz tahsil. bu talimata uygulanma açısından uygun değildir45. nezdinde bulunan.Şengül AL KILIÇ B. tahsil bankası. Tahsil talimatı. s. “Temiz Tahsil/Adi Tahsil (Clean Collection)” ve “Belgeli Tahsil (Documentary Collection)” olmak üzere iki tahsil türüne yer verilmiştir.). fatura ve taşıma senedi gibi malı temsil eden bir belge ibraz etmeksizin. XIV. Tahsil Talimatı (Tahsil Emri/Collection Order) Tahsil talimatı. s. 2010. mali ve/veya ticari belgelerle ilgili olarak alınan talimat uyarınca. alıcının düzenlediği çekin. İbraz İbraz. 649. ticari belgelerin eşlik ettiği mali belgelerin tahsili. Türk hukukunda tahsil talimatına. “Temiz Tahsil”. ithalatçının ödemeyi yapması üzerine. 62. C. hizmet edimlerini içeren ancak tahsilin gerçekleşeceği taahhüdüne yer vermeyen bir “işgörme sözleşmesi”dir. ve m. bononun veya poliçenin bedelini tahsil eder. ödeme ve/veya kabul karşılığında belgelerin teslimi ve diğer şartlara bağlı olarak belgelerin teslimi için bankalarca işleme alınması anlamına gelir (TBK 522 sayılı Broşür m. ihracatçı tarafından hazırlanarak gönderi bankasına verilen. 2/a). vesaik karşılığı tahsilâtın şartlarını belirten anahtar belgedir. Son durumda. 16 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. aldığı talimata uygun olarak ibraz bankasının belgeleri muhatap için hazır tutmasına ilişkin bir işlemdir (TBK 522 sayılı Broşür m. 649–650. s. ithalatçıya verilmekte ve ithalatçı satın aldığı mallara ulaşmaktadır. ikincisi ise. mali belgelerin eşlik etmediği ticari belgelerin tahsili. D. iki türlüdür. parayı tahsil etmesi karşılığında bu belgeleri. Y. Belgeli tahsil. TBK 522 sayılı Broşür m. belgeli tahsilin ikinci türü ise. ihracatçının. BK’nın vekâlet ve hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır (BK m. vesaik mukabili ödeme işleminin yürütülmesi bakımından (özellikle bankalar açısından) son derece önemli bir işleve sahip olduğu için özenle hazırlanmasında büyük fayda vardır44. 2 . 5/a). Bununla birlikte eser sözleşmesine ilişkin hükümler. TEKİNALP. 386 vd. 313 vd. Tahsil Tahsil işlemi. Sa. ithalatçıya verir42. ithalatçının lehinedir43. 2. “Belgeli Tahsil”de ise. ticari belgelerin eşlik etmediği mali belgelerin tahsilini ifade eder (m.’de. 650. Tahsil talimatı. TEKİNALP. 42 43 44 45 TEKİNALP.

Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri (Ödeme Yöntemleri). XIV. 653. Araştırma Merkezi. Y. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 46 47 48 49 50 51 İhracatçının. parası kendi adına tahsil bankası tarafından teslim alındığı ve muhtemelen kendisine SWIFT (paranın elektronik araçlarla anında ihracatçının hesabına geçirildiği uluslararası para transfer sistemi) yoluyla ulaştırılacağı için güvendedir49. Ödeme Yöntemleri. Vesaik Mukabili Ödeme Türleri A. mallara ilişkin belgeleri hazırlarken mutlaka bir poliçe düzenleme zorunluluğu bulunmamaktadır. malları temsil eden belgeleri. Cevat GERNİ. vesaik mukabili ödeme yönteminde. Böyle bir ihtimalde. s. Dış Ticaret. uygulamada bazı alıcıların mallar gelinceye kadar. 149. Vesaik mukabili ödemenin. s. 2 17 . ihracatçı açısından en güvenilir şekli bu yöntemdir47. ithalatçıya yalnızca. ithalatçı. ihracatçı. s. Ödeme/Tahsilât Karşılığı Vesaik Teslimi (Documents Against Payment “D/P”) Bu ödeme türünde. ihracatçı malların bedelini. Bu ödeme türünde. 2010. vesaikin teslim alınmasını ve dolayısıyla da bedelin ödenmesini geciktirdikleri görülmektedir. Dış Ticaret Araştırma Dizisi. Ancak. INTERBANK. SEYİDOĞLU. transfer anında kur farkının ithalatçı veya onun bankası tarafından garanti edilmesine yönelik bir şart da eklenebilir50. 126. 5. s. vadesiz poliçede yazılı olan bedeli ödedikten sonra. tahsil emrinde ihracatçı tarafından açıkça uygun görülmüşse. GERNİ. s. DİLEK. ihracatçının ödeme karşılığı vesaik tesliminde. Bu vesaik mukabili ödeme türünde. s.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi V. belgeler tahsil bankasınca kendisine teslim edilir. vadesiz (görüldüğünde ödemeli/sight bill of exchange/draft) poliçe düzenlemesi de mümkündür. Bunun önüne geçilebilmesi için. ithalatçının yerli para cinsinden de ödeme yapabilmesi mümkündür. DİLEK. 96). Ödeme karşılığı vesaik teslimi türünde. ithalatçı malları gümrükten çekmeden önce. 58. Böyle bir ihtimalde. malı temsil eden belgeler ancak nakdi ödemenin yapılması halinde tahsil bankası tarafından ithalatçıya verilebilecektir (Bkz. Çünkü burada. s. s. böyle bir ihtimalde. No: 8–1989. onun ödemeyi tam ve sözleşmeye uygun olarak yapması durumunda teslim etmektedir46. 366. DURUKANOĞLU. INTERBANK. s. GÜRSOY. Sa. tahsil bankası aracılığıyla tahsil etmiş olmaktadır48. Tahsil talimatında “D/P” kısaltması yer alıyorsa ya da “ödeme karşılığı (belgelerin) teslimi” kaydı veya benzer bir ifade yer alıyorsa. TEKİNALP. tahsilât bankası. 77. 12. IGEME. s. tahsil emrine. ihracatçının tahsil emrinde açıkça “ilk ibrazında (on first presentation)” ödenmesi emrine yer vermesi yararına olacaktır51. 96. 11–12. s. s. 5. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C.

Bunlardan birincisi. poliçenin vadesi olarak poliçe üzerinde yer almakta ve ithalatçı da poliçeyi bu şekliyle kabul etmektedir. “sabit vadeli poliçe”dir. s. Vesaik mukabili ödemenin bu türünde. İhracatçı tarafından ithalatçı adına düzenlenmiş olan poliçenin. tahsil bankasının elinde bulundurulur. Bu durum banka aleyhine de bir sonuç doğurmaz. s. bankanın müracaat hakkı kapsamında ihracatçıya da başvuru hakkı bulunmaktadır. GÜRSOY. İthalatçı bu belgeler sayesinde. Vadeli bir poliçenin düzenlenmesi ve ithalatçının kabul etmesi durumu esasında. s. 77. Örneğin. Poliçenin vadesi geldiğinde. TEKİNALP. bu poliçenin bankaya ıskonto ettirilerek vadeden önce paraya çevrilme ihtimali de söz konusudur. Bu poliçe türünde ise. GERNİ. SEYİDOĞLU. 653). Kabul Karşılığı Vesaik Teslimi/Kabul Kredili Vesaik Mukabili Ödeme (Documents Against Acceptance “D/A”) Kabul karşılığı vesaik teslimi türünde (documents against acceptance)52. 2010. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Bkz. İhracatçı tarafından banka adına düzenlenmiş olan poliçenin. dış ticaretin finansmanında kullanılan bir araç niteliği kazandırmaktadır (Bkz. SEYİDOĞLU. bu durum söz konusu ödeme türüne. ihracat52 53 54 55 56 Tahsil talimatında “D/A” kısaltmasına ya da “kabul karşılığı (belgelerin) teslimi” ifadesine yer verilmişse böyle bir durumda. s. s. ihracatçıya da bir finansman sağlamaktadır. Poliçe bedelinin ithalatçı tarafından ödenmemesi halinde. Çünkü ihracatçı bu poliçeyi bankaya ıskonto ettirirken. XIV. Sa. s. s. ihracatçı daha çok iki tür vadeli poliçe düzenleme yoluna gitmektedir. bankaya ciro yoluyla poliçeyi devretmekte ve kendisi de poliçenin ödenmemesi durumunda müracaat borçluları arasına girmektedir. tahsil bankası parayı. malların bedelini daha sonra öder55. hesabının durumunu iyi bilmektedir (Bkz. “banka kabulü (banker’s acceptance)” söz konusu olacaktır. ithalatçı tarafından kabul edilmesi durumunda “ticari kabul (commercial acceptance)” söz konusu olur56. DİLEK. ithalatçıya. 28. kendisine belgelerin ibrazından itibaren belirli bir süre sonra. ödeme için ithalatçıya ibraz edilir ve ithalatçıdan yapılan tahsilât sonucunda. 18 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Y.Şengül AL KILIÇ B. Şöyle ki. DURUKANOĞLU. 2 . ihracatçı tarafından düzenlenen ileri tarihli (genellikle 30. IGEME. 5. 58. s. belirli bir tarih. Bu poliçe türünde. SEYİDOĞLU. Ayrıca banka ıskonto ettiği poliçe bedelini ödediği. belgelerin ithalatçıya ibrazından 60 gün sonra vadeli bir poliçe gibi. ithalatçının malları gümrükten çekebilmesi için gerekli olan vesaik. İkincisi ise. GERNİ. 367. 367. “ibraz vadeli poliçe”dir (X days sight bill of exchange/ draft). ibraz tarihinden itibaren işlemeye başlar. 13. Kabul karşılığı vesaik tesliminde. Kabul kredili vesaik mukabili ödemede. ithalatçı tarafından kabul edilmesi karşılığında. 150). 127. ithalatçı. poliçenin muhatap (ithalatçı) tarafından kabulünün istendiği ortaya çıkacaktır (Bkz. s. Ödeme Yöntemleri. 653. gönderi bankasına. 60 veya 90 gün) bir poliçenin53. o da ihracatçıya iletir. s. s. 367). Kabul edilmiş olan poliçe. poliçe bedelini öder. Dış Ticaret. Burada vade. s. tahsil bankası tarafından teslim edilir54. ithalatçı. s. s. Ödeme Yöntemleri. IGEME. GERNİ. banka tarafından kabul edilmesi durumunda ise. malların bedelini belirlenen ileri bir tarihte ödeyecek olduğundan ve bu arada malları satma imkânı söz konusu olduğundan. 5–6. ihracatçı kendi müşterisi olduğu için de. TEKİNALP. poliçeyi kabul etmesi sayesinde. malları gümrükten çeker ancak. 149.

s. 13. bunun aynı zamanda tahsil emri ekindeki poliçe üzerine de yazılması gerekmektedir. 587. Ödeme Yöntemleri. poliçenin güvenilirliğini. Sa. s. 2010. DİLEK. 13. 612/I. Faiz tahsil edilecekse. s. gecikmeksizin gönderi bankasına bildirir63. 14. poliçenin ödenmemesi hususunda yüksek bir risk üstlenmiş olacaktır59. 3. Tahsil emrinde ayrıca faiz ödenmesi de yer alıyorsa62. İthalatçının faiz ödemeyi reddetmesi durumunda ise. DURUKANOĞLU. 150. Bu yapılmadığı sürece. Vesaik mukabili ödeme açısından vadeli bir poliçenin de yer aldığı tahsil talimatında. tahsil bankasının. tahsil bankası. s. ithalatçıya verildiğinden. SEYİDOĞLU. poliçeye aval vermesini sağlamalıdır58. 7)61. İsmail KAYAR. Aval. Y. İhracatçı. 5. Hüseyin ÜLGEN/ Mehmet HELVACI/Abuzer KENDİGELEN/Arslan KAYA. belgelerin ödeme karşılığında mı yoksa poliçenin kabulü karşılığında mı teslim edileceğinin açıkça tahsil bankasına bildirilmiş olması gerekmektedir. s. 58. 653. Faiz şartı yalnızca görüldüğünde ya da görüldüğünden belirli müddet sonra vadeli poliçelerde konulabilir. s. malı temsil eden belgeleri yalnızca ödeme karşılığında teslim edebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. aval verene “avalist” denilmektedir ve avalist. 59. Avalde. md. tahsil emrinde ve poliçenin üzerinde faiz oranı ve sürenin de gösterilmesi gerekmektedir. Kıymetli Evrak Hukuku. s. tahsil bankası bu durumu. Baskı.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi çının tek güvencesi. Aksi takdirde. Bankanın kabul ettiği ya da ithalatçının kabul edip bankanın aval verdiği poliçeler. elinde bulunan ithalatçı tarafından kabul edilmiş poliçedir. TEKİNALP. s. 367). 127. INTERBANK. s. s. Avalin amacı. senet bedelinin ödeneceği konusunda hamile (ihracatçıya) ek bir güvence vermektir (Bkz. Bu anlamda özellikle bankaların kabul ettikleri poliçeler. bankalar tarafından çıkarılan devredilebilir mevduat sertifikalarına benzetilmektedir (Bkz. XIV. s. 2 19 . s. teminat olma niteliğini artıracağı gibi. s. İstanbul 2006. CANITEZ. onun dolaşımını da kolaylaştıracaktır60. ihracatçı. 14. 126. DİLEK. 137–138. Ancak bu ödeme türünde. DİLEK. likiditesi yüksek kısa süreli menkuller grubuna girmektedir. 96. s. Kabul kredili vesaik tesliminde düzenlenen poliçeye banka tarafından verilen aval. Bkz. TTK m. bu tür bir yönteminde bedelin ödenmeme riskini en aza indirmek amacıyla. 57 58 59 60 61 62 63 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 96. s. Ankara 2006. malların mülkiyetini geçiren belgeler. poliçe bedelinin tamamen ya da kısmen güvence altına alındığı bir kambiyo taahhüdüdür (TK md. kabul karşılığında. DURUKANOĞLU. 102). kimin lehine aval vermişse onun gibi sorumlu olur. DİLEK. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 690/III). GERNİ. ihracatçı ithalatçının poliçenin vadesinde bedeli ödememesi riski ile karşı karşıya kalabilir57. INTERBANK. IGEME. s. Kıymetli Evrak Hukuku.

hem ödeme karşılığı vesaik teslimi hem de kabul karşılığı vesaik teslimi türlerine ait özellikleri bünyesinde barındırır65. Ancak ithalat64 65 66 67 68 “Poliçelerin üzerine “kabulümdür” biçiminde yazılarak altı imzalanan açıklama”. Tahsil bankası bu ödemenin ardından. akseptansı teslim eder. ödeme karşılığı vesaik tesliminden farklı olarak ithalatçıya. ödeme yapıncaya kadar.htm Bu ödeme türüne. http://www. vadesi geldiğinde poliçe bedelini öder. bu tarz vesaik mukabili ödeme türüne uygulamada nadiren rastlanılmaktadır67. ihracatçı. ithalatçıya teslim edilmekte ve böylece ithalatçı malları gümrükten çekebilmektedir. ithalatçıya kabul ettirilmesinden başka bir şey değildir. Burada ödeme aracı olarak nakit para ya da vadeli bir poliçe kullanılmamakta. poliçenin kabulünü reddeder ya da vadesi geldiğinde poliçe bedelini ödemekten kaçınırsa. bir taahhütname karşılığında. http://www.net/akseptansnedir-3765. “kabul tahsilâtlı vesaik mukabili ödeme” de denilmektedir. s. s. 2 . İthalatçı. ancak kabul karşılığı vesaik tesliminden de farklı olarak. İhracatçı bu yöntemle. Dış Ticaret. Eğer ithalatçı. 20 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 60. INTERBANK. sözleşmede kararlaştırılan malın mülkiyet hakkını devralan alıcıya. Y. mallarını satmak için yeni anlaşmalar yapma imkânına sahip olur. malı temsil eden belgelerle birlikte tahsil bankasında kalır. 2010. s.dictionarist. ithalatçı. tahsil bankası. CANITEZ. Bununla birlikte. ödeme taahhüdü karşılığında.anlambilim. Söz konusu “ödeme taahhüdü”. ithalatçı tarafından kabul edilir ve vadeye kadar. Bkz. malların mülkiyeti ihracatçı üzerinde kalmaya devam eder. CANITEZ. 77. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 59. ihracatçı ve ihracatçının bankası olan gönderi bankası tarafından düzenlenmiş olan bir ödeme söz verisinin. Ödeme Karşılığı Akseptans/Kabul Tahsilâtlı Vesaik Mukabili Ödeme Ödeme karşılığı akseptans64. GÜRSOY. s. s. Sa. 60. malı temsil eden belgeler. D. 59. s. XIV. Bu durum ise.com/nedir/akseptans . sözleşme konusu bedeli ödemek için zaman sağlar. s. Bu ödeme türünde. bu durumda malların mülkiyeti hala ihracatçıda olduğundan. CANITEZ. 97. Bkz. Akseptans poliçesi. ihracatçının güven altında olmasını sağlar66. Bu vesaik mukabili ödeme türü. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ithalatçıya bir akseptans poliçesi sunar. ithalatçının malları gümrükten çekmesini sağlayacak olan ilgili belgelerin. ithalatçıya teslim edildiği yöntemdir. 59–60. sözleşme bedelinin ithalatçı tarafından ödenmesini güvence altına almaya çalışmaktadır68. Taahhütname Karşılığı Vesaik Teslimi Vesaik mukabili ödeme türlerinden bir diğeri de.Şengül AL KILIÇ C. tahsil bankası tarafından.

garanti tutarının nakde dönüşmesini temin edebilir. s. ihracatçı. 2007/586 (Kazancı İçtihat Bankası). DİLEK. 22. VI. vesaik bedelinin belirlenen tarihte ithalatçı tarafından ödeneceğinin ithalatçı adına taahhüt edilmesidir71. Y.. ihracatçı açısından çok da güvenilir bir yöntem olduğunu söylemek zordur69. Bu vesaik mukabili ödeme türü esasında. E. garantinin nakde dönüşmesi. E.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi çının verdiği taahhütnameyi de içeren bu ödeme yönteminin. ancak bir banka garantisi var ise. 69 70 71 72 DİLEK. HD. 15). Vesaik mukabili ödeme yönteminde işleyişi anlatan bir Yargıtay kararı için bkz.. Sa. Y. Vesaik Mukabili Ödemenin İşleyişi Vesaik mukabili ödemenin işleyişini. yapılan sözleşme uyarınca teslim edilecek olan belgeler. 2010. ihracatçının isteği üzerine. satım bedelini alamadığını beyan eden ilk yazılı talebi ile birlikte. DİLEK. 14. malları teslim etmesine rağmen. s. teslim edilen mallarla ilgili ödemenin tamamen teminat altına alınmasını temin eder niteliktedir (payment guarantee). Ancak bazılarında ise. Banka garantilerinin bazıları. 2005/13656. 15. 11. 2 21 . poliçe üzerine ithalatçı adına geçerli bir bankanın vermiş olduğu ödeme taahhüdü olduğu halde. Ancak banka avali. XIV. K. vadeli poliçenin ithalatçı tarafından kabulünün ardından bankanın aval verdiği ödeme türüne de benzerlik göstermektedir. ithalatçıya.2007 T. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. ortaya aşağıdaki gibi bir sonuç çıkacaktır72. yüklemenin yapıldığını ve ithalatçının malları çektiğini temsil eden belgelerin ibrazına bağlı tutulur (Bkz. banka garantisi. s. Böyle bir ihtimalde.01. mal bedelinin güvence altına alınması için. bir tablo ile göstermek gerekirse. Banka Garantisi Karşılığı Vesaik Teslimi Bu vesaik mukabili ödeme türünde ise. tahsil bankası tarafından teslim edilir70.

TEKİNALP. 648. INTERBANK. 2 . Bu ödeme yönteminde. s. sevk ettiği mallar karşılığında. CANITEZ. Mevzuat Işığında Dış Ticaret İşlemleri ve Piyasa Uygulamaları. DURUKANOĞLU. ihracatçının (satıcının) eylemi ile başlamaktadır75. gönderi bankasına tevdi eder ve bunların ithalatçıya ulaştırılması ister. Dış Ticaret. Haziran 1996. s. s. Mallar. s. 91–92. XIV. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. 56–57. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). TEKİNALP. Kambiyo Mevzuatı. s. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Ancak ödeme şekline ilişkin taraflar arasında yapılan anlaşmada. s. 648. ithalatçının ülkesine gelmiş olması bir şart olarak değerlendirilmemelidir. uluslar arası gözetim şirketlerinden alınmış olan gözetim raporu gibi belgeler girmektedir. Uluslararası Ticarette Kullanılan Teslim ve Ödeme Şekilleri. 81. SEYİDOĞLU. 56–58. Bkz. Murat TÜRKSEVER. 102. İhracatçı. YASER. s. Bu sözleşmede ayrıca tarafların ödeme şekline de karar vermeleri gerekir. 26. Taraflar arasında yapılan anlaşmada son olarak. s. ÖZALP. GÜRSOY. AKIN. EKŞİ. s. s. 102. Dış Ticaret. ithalatçıya teslim edileceği ve hangi şartlarla meblağın tahsil edileceğini belirten tahsil talimatı77 73 74 75 76 77 YENİARAS. ödeme yöntemi açıkça kararlaştırılabileceği gibi. ithalatçının bankasıdır. GÜRSOY. gereken belgelerin listesi de oluşturulur. İhracatçı. 149. bu konuda zımnen anlaşma sağlanmış olması da mümkündür74. bir kredi kullanmaktadır76. 77. 252–253. tahsil/ibraz bankası da belirlenir. ödeme işlemi. ithal konusu olan malların. ŞANLI/EKŞİ. s. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. 84. s. 56. nakliye firmasından/acentesinden aynı zamanda ciro edilebilir bir taşıma belgesi de alır. IGEME. s. EKŞİ. belgelerin ibrazı anında yapılan ödemeler açısından bu sonuca varmak mümkündür. 26. s.Şengül AL KILIÇ Vesaik mukabili ödemede işleyiş şu şekilde gerçekleşmektedir73: 1) İhracatçı ile ithalatçı arasında uluslararası ticaret kapsamında bir satım sözleşmesi imzalanır. 648–649. 2010. Sa. Ali DÖLEK. bu malların sevk edildiğini gösteren belgeler (vesaik) karşılığında. 133. Taraflar arasında yapılan anlaşmada aynı zamanda. s. ihracatçı. Bu banka genellikle. satım sözleşmesinde belirtilen şekilde malları gönderir. 122–123. s. 172. göndermiş olduğu belgelerin hangi şartlar altında. İhracatçı. Y. GÜRSOY. s. vesaik mukabili ödemenin bir gereği olarak. Özellikle. 22 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Ancak vesaik mukabili ödeme şeklinde. s. 3) İhracatçı. Diğer belgelerin kapsamına. 369–370. 2) Akreditifin aksine. s. 76–77. s. ithalatçı firmanın gümrüğüne gelir. TEKİNALP. menşe şahadetnamesi. alıcı tarafından istenen sigorta belgesi. 43–44. vesaik mukabili ödemede. s. malın sevkiyatına ilişkin belgeleri ve diğer gerekli belgeleri . İstanbul 1999. s.

Tahsil edilecek tutar(lar) ve döviz cinsi/ cinsleri 6.. Tahsilin alındığı bankanın tam ismi. Fakat böyle bir durumda bankanın herhangi bir sorumluluğu söz konusu değildir. İbraz bankası varsa bu bankanın tam ismi. Firmasına . 5. tahsil bankasına gönderilmesi gerekmektedir80. telefon. Burada unutulmaması gereken husus.. Atilla BAĞRIAÇIK/Seyfettin KANDEMİR. EURO 1 vb. 2 23 . teleks. Bu talimatta. İstanbul 1995. Ödeme yöntemi ve ödeme bildiriminin biçimi.. faks numaraları ve referansı dâhil ayrıntıları. 73–74.m. Dış Ticarette Uygulamalı Akreditif İşlemleri. 2010. fatura. “çabuk. posta adresi ve duruma göre teleks. Eklenen belgelerin listesi ve her belgenin sayısal dökümü 7./.). kabul etmeme ve/ veya diğer şartları yerine getirmeme hallerinde izlenecek yola ilişkin talimat.) alıcı firma (ithalatçı) yerine. birinci” gibi ifadeler kullanılmışsa bankalar bu tür ifadeleri dikkate almayacaklardır (bkz. Ödememe. Tahsil talimatı. muhatabın veya ibrazın yapılacağı ikametgâhın tam adresini de içermelidir. 2.5/a). 4’de düzenlenmiştir. Y./…. menşe ispat belgesi. Faiz söz konusu ise. TBK 522 sayılı Broşür m. Sa. Bu ödeme şeklinde. hava konişmentosu. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. hesaplama esası (örneğin bir yılda 360 veya 365 gün) dâhil tahsil edilecek faizin tutarı ve bundan vazgeçilip geçilmeyeceğinin belirtilmesi.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi nı (tahsilât emrini)78 de gönderi bankasına ulaştırır79. (TYK. doğru adresin tahsil bankası tarafından araştırılması da mümkündür. tahsil bankası adına düzenlenmesi gerektiğidir.. 78 79 80 Tahsil talimatının içermesi gereken bilgilerin neler olduğu “Tahsil Talimatı” başlığını taşıyan TBK 522 sayılı Broşür m.” Bkz. posta ve SWIFT adresleri. Firması EKLER:……. XIV. Muhatabın tam ismi. 9. Tarih uyarınca yaptığımız ihracatın bedeli ………Dolar/Euro olup. faiz oranı. yukarıda belirtilen hususlardan başka. ………. a) Ödeme ve/veya kabulün sağlanmasına ilişkin şartlar. s. derhal. Söz konusu süre tayin edilirken. faiz dönemi. Amirin tam ismi. 4. Bank’a DHL ile gönderilmesi ve bedelinin tahsili/poliçenin kabulü ve tahsil/muhabir bankası tarafından avali suretiyle evrakın alıcıya teslimi hususunun sağlanması saygıyla rica olunur. Tahsil edilecek masraf ve komisyonlar ve bunlardan vazgeçilip geçilmeyeceği. Bir tahsil talimatı duruma uygunluğuna göre aşağıdaki bilgileri içermelidir: 1.4/c) Talimatta ayrıca. yükleme ile ilgili tüm belgelerin asıllarının (taşıma belgesi. genellikle şu ifadelere yer verilir: “ X ülkesinde yerleşik …. nakliyeci makbuzu vb. 11. gönderi bankası aracılığıyla. taşıma belgelerinin (konişmento. Konişmentoda yer alan “gönderilen (consigee)” kısmına ithalatçının bankası (tah- Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. posta adresi veya ibrazın yapılacağı ikametgâhın ve duruma göre teleks. 3. orijinal evrak ekte yer almaktadır. posta adresi ve duruma göre teleks. Adresin eksik veya yanlış olduğu hallerde ise. muhatap tarafından yapılacak herhangi bir eylemin tam olarak hangi süre içinde yapılması gerektiği de belirtilmelidir (TBK 522 sayılı Broşür m. ATR. 10. 5/b). Anılan evrakın ithalatçının bankası/tahsil bankası olan ……. b) Belgelerin teslimine ilişkin şartlar: ba) Ödeme ve/veya kabul karşılığında teslim bb) Diğer şartlar karşılığında teslim 8.

27). DURUKANOĞLU. E. 2 . 57. malı temsil eden diğer belgelerin yanı sıra. DURUKANOĞLU. konişmento da ithalatçıya verilir. 123). ithalatçıya teslim edilirken. 2006/4963 (Kazancı İçtihat Bankası). Böyle bir durumda. ithalatçı adına düzenlendiği ya da doğrudan mallarla birlikte gönderildiği durumlarda. Konişmentonun. Türk şirketi tarafından Almanya’da yerleşik şirkete gönderilen emtiayı taşıma işinin taşıyıcı tarafından yapıldığı ve taşıyıcı tarafından malların. aracı bankaların sayısı bire düşmektedir. s. s. gönderi bankasına tevdi ettiği tahsil talimatında vesaik mukabili ödemeler ile ilgili olarak MTO tarafından yayınlanan TBK 522 sayılı Broşür’ün dikkate alınacağını da ayrıca belirtmelidir (TBK 522 sayılı Broşür n. Gönderilen kısmına.05. gönderme ve ibraz işlemlerinin de aynı banka (gönderi bankası) tarafından yapılması mümkündür. ERYÜREK. Gönderi bankasının. ithalatçının adı yazılır. 01. 4) Gönderi bankası ilgili belgeleri. Yapılan bu ciro sonucunda. s. ithalatçı bu belgeyi hiçbir işlem yapmadan alabilir.Şengül AL KILIÇ İhracatçı. Ancak. banka adına düzenlenmiş olduğundan. Bu şekilde işlem yapılmak istendiğinde yapılması gereken ödeme şeklinin mal mukabili (open account-açık hesap) ödeme şekli olacağı gözden kaçırılmamalıdır (Bkz. ilgili belgelerin bedel ödendikten ya da poliçe kabul edildikten sonra ithalatçıya teslim edilmesi gerektiğini belirtir.2006 T. ithalatçının bulunduğu yerde şubesi olması durumunda. Bkz. “römiz mektubu (remittance letter)”82 ekinde. Gönderi bankası. 449). XIV. TÜRKSEVER. 68. tahsilât emrini ve malı temsil eden belgeleri doğrudan tahsil bankasil bankası). Ancak bu durum vesaik mukabili ödeme yönteminin mantığına ters düşmektedir (Bkz. Tahsil bankası tarafından. römiz mektubu ekinde. dokümanların neyin karşılığında alıcıya teslim edileceği mal ile ilgili kısa açıklamalar yer alır. s. 123. vesaik mukabili ödeme yönteminden söz etmiştir. 2005/5001. IGEME. 27. satıcı bankanın ihracat dokümanlarını satıcıdan aldığı zaman düzenlediği açıklayıcı mektuptur. Ancak konişmento.org.” Bkz. Vesaik mukabili ödeme yönteminden kaynaklanan herhangi bir sorunun uluslararası platformda çözülebilmesi için dayanılması gereken belgeler. Özellikle ihracatçı firmaların bu hususa ayrıca önem göstermeleri gerekmektedir81. işlem mal mukabili ödeme şekline dönüşmüş olacaktır. Y. ithalatçının isminin yazıldığı durumlarda. gönderi bankası. HD. alıcı ile ilgili bilgiler. 149. TÜRKSEVER. CANITEZ. Bkz. Y. 25. s. satıcı veya alıcı bankasının isimleri. 2010. posta veya kurye yoluyla ithalatçının ülkesindeki tayin edilmiş tahsil/ibraz bankasına gönderir83. 8. gerekli belgeler alınmadan şirkete teslim edildiği bir olayda. ihracatçının (amirin) de uygun görmesi şartıyla. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. (http://www. bazı durumlarda.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8. banka tarafından. 81 82 83 24 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. “bilgi verme (nofity)” kısmına ise. s. K.gumrukkontrolor. TBK 522 sayılı Broşür ve alıcı ile satıcı arasında yapılan satım sözleşmesidir. s. malın bedelinin tahsilinden sonra. “Römiz mektubu. ithalatçı söz konusu belgeyi kullanabilir ve malların alıcısı sıfatını kazanır (Bkz. Sa. SEVEN.. ithalatçıya ciro edilmesi gerekir. s. YETİK. Bununla birlikte Yargıtay. Bu mektupta hangi dokümanların alıcıya gönderildiği.html). ÖZEL. s. 4/a). s. 11. satıcı ile ilgili bilgiler.

58. 7/a). Tahsil emri iki şekilde olabilir: Bunlardan birincisine göre. bir ihbar mektubu düzenler ve ithalatçıya gönderir. ödeme karşılığında ithalatçıya teslim edilir (documents against payment). Vesaik tesliminin ödeme karşılığı mı yoksa kabul karşılığı mı yapılacağının. malları temsil eden diğer belgelerle birlikte gönderi bankasına tevdi eder.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi sına göndermek yerine. malı temsil eden belgeleri alır ve böylece mallara ulaşır. 5) ve 6) Tahsil bankası. ERYÜREK. tahsil talimatında belirtilmediği durumlarda. Bununla birlikte. muhatabın ibraz bankasına gelip kabul etmesi için malların satım bedeli tutarında bir poliçe keşide eder ve bu poliçeyi de ithalatçıya ulaştırılması için. ithalatçıya teslim eder. ihracatçı (amir). Böyle bir ihtimalde. TEKİNALP. düzenlemiş olduğu poliçeyi ithalatçının kabulünün yanı sıra ayrıca bankanın aval vermesini de isteyebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. 7/b ve m. tahsil bankasına verilen belgeler. vesaik alıcıya ancak ödeme karşılığında teslim edilir (TBK 522 sayılı Broşür m. Poliçeyi kabul eden ithalatçı. tahsil emrine uygun olduklarından emin olmak için belgeleri dikkatle inceler87. ithalatçının poliçeyi kabul etmesi üzerine. XIV. 57. Aksi takdirde bundan kaynaklanan sonuçlardan bankalar sorumlu olmayacaklardır (TBK 522 sayılı Broşür m. “muhabir banka” olarak adlandırılan bir aracı bankayı kullanmayı da tercih edebilir. İhracatçı. 2 25 . Bu durumda. CANITEZ. tahsil talimatını hazırlayan tarafın (ihracatçının) sorumluluğundadır. tahsil bankasının çok küçük olduğu veya tahsil bankası ile gönderi bankası arasında kurulmuş bir ilişkinin bulunmadığı durumlarda rastlanılmaktandır84. malları gümrükten çekebilmesi için. 84 85 86 87 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Tahsil bankasına gönderilmek üzere gönderi bankasına verilen tahsil talimatının hiçbir şüpheye yer bırakmayacak biçimde açık ve kesin olması gereklidir. ithalatçının Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. ithalatçıya teslim edilir. 7). ilgili belgeleri alamaz ve dolayısıyla da malları temsil eden belgeleri alamadığı için. İkincisine göre ise. ilgili belgeler. iyiniyetle hareket etme yükümlülüğü kapsamında aldığı vesaikin. hâkimiyeti altına alamaz (TBK 522 sayılı Broşür m. ilgili belgeler. ithalatçının bedeli ödemesi ya da ileri tarihli poliçeyi kabul etmesi karşılığında86. tahsil talimatında belirtilenlere uygun olup olmadığını makul derecede dikkat göstererek incelemek ve eksikliğin tespiti halinde keyfiyeti derhal amire bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır85. gönderi bankasının. Böyle bir durumda ise. Banka. malları gümrükten çekemez. s. Bu duruma daha çok. 2010. ithalatçı. tahsil emrinde kendisine bildirilen duruma uygun hareket eder ve bunun sonucunda malı temsil eden belgeleri. s. 4/b). Sa. s. 651. Tahsil bankası. Y. ileri tarihli poliçenin ithalatçı tarafından kabulüne bağlı olarak teslim edilir (documents against acceptance). 24. malların bedelini ödemeden. s. Zira belgelerin teslimine ilişkin şartların açık ve net biçimde ifade edilmesini sağlamak. Gönderi bankası tarafından. İthalatçıya hitaben yazılan ve vesaikin geldiğini haber veren ihbar mektubu üzerine ayrıca “MTO TBK 522 sayılı Broşüre tabidir” ibaresinin de yer alması gerekir. ihracatçı (amir) tarafından. 7/c).

ithalatçıdan peşin olarak tahsil edilen meblağı ya da ithalatçının ileri tarihli poliçeyi kabul etmesi durumunda. Sa. poliçenin kabul edilmemesi veya ödenmemesi durumunda tahsil bankasının protesto çekebilmesi için. söz konusu hususu. 88 89 90 26 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 81–82). KAYA. Aksi takdirde. tahsil talimatında yer alan poliçe ve diğer belgelerin. tahsil banpoliçeyi kabul etmesi ve bankanın aval vermesinin ardından belgeler ithalatçıya teslim edilir ve mallar gümrükten çekilir (Bkz. aşağıdaki üç durumdan birinin gerçekleşmiş olması gerekmektedir: a. malı temsil eden belgeleri hiçbir sorumluluğu olmaksızın gönderi bankasına iade edebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. 10. ithalatçıya “kabul kredisi” açmış sayılır. ŞANLI/EKŞİ. poliçenin ithalatçının ülkesindeki bir banka tarafından kabul edilmesini de şart koşabilir. 16/a). s. iii). bankadan aval istemek yerine. ihracatçının kendisini güvence altına almasıdır (Bkz. İhracatçı. tahsil bankası. tahsil bankası tarafından ithalatçıya ibraz edilmiş olmasına rağmen. s. XIV. ithalatçının vesaik mukabili ödeme şeklinde. 126. Y. protesto düzenlettirilmesi son derece önem arz etmektedir89. ithalatçı tarafından kabul edilmemesi. DURUKANOĞLU. bankaya ödemesi şart koşulur. kabul edilmiş poliçenin vade tarihinde tahsil edilen meblağını. kabul edilmiş olmasına rağmen vadesinde ödenmemesi ihtimalinde ise. protestonun gündeme gelebilmesi için. kendisine bu konuda açık talimat verilmiş olması gerektiği unutulmamalıdır. 126). Kabul kredisinde ithalatçının vade bitiminden önce poliçe bedelini. DİLEK. “kabul etmeme protestosu” olacaktır. Vesaik mukabili ödemelerde. Bu nedenle. Vadeli bir poliçenin kabul edilmiş olmasına rağmen. b. 2 . vadesinde tahsil bankasına bedelin ödenmemesi.Vadeli bir poliçenin. 73). gecikmeksizin gönderi bankasına bildirmelidir88. Görüldüğünde ödemeli (vadesiz/at sight) bir poliçenin. “ödememe protestosu” olacaktır. Ancak. 2010.Şengül AL KILIÇ Tahsil bankası. satım bedelini ödememesi veya ileri tarihli düzenlenmiş olan poliçeyi kabul etmemesi durumunda. komisyon ve masraflar mahsup edildikten sonra gönderi bankasına iletir (TBK 522 sayılı Broşür m. DURUKANOĞLU. ihracatçının yasal takibe geçebilmesi açısından önemlidir90. Gönderi bankasının bu bildirimin ardından. tahsil talimatının ekinde yer alan poliçenin. onun tarafından ödenmemesi. Burada da amaç. Bu durumda. 26/c. s. düzenlenecek olan protesto. s. tahsil bankasına belgelerin bundan sonra tabi olacağı durum hakkında gerekli talimatı vermesi gerekmektedir. Böyle bir durumda poliçeyi kabul eden banka. “ödememe protestosu” olacaktır (Bkz. 7) Tahsil bankası. Kabul kredili vesaik mukabili ödeme türünde. Bu durumda düzenlenecek olan protesto. Bu durumda düzenlenecek olan protesto. s. c. Tahsil bankası tarafından yapılan bildirimden (bankaya ihbar ettiği yazı tarihinden) itibaren altmış (60) gün içinde gönderi bankası tarafından söz konusu talimat verilmezse. protesto şartıyla birlikte tahsile verilmesi.

s. YENİARAS. 16/b). ÖZEL. ithalatçıdan geri alınması mümkündür. s. s. karayolu ya da demir yolu ile doğrudan alıcının adresine göndermesi yerine. 24/III). 24)91. 2 27 . 23. DURUKANOĞLU. Ancak bu masrafların. ithalatçının bankası tarafından yapılacak olan tahsilât sonucunda. 646. 127). ŞAHİN. s. 124. DURUKANOĞLU. 42. vesaik mukabili ödeme yöntemi sayesinde. 9) İthalatçı. Ödeme mal mukabili ödemeden daha çabuk gerçekleşir ve daha güvenlidir. teslim aldığı malı temsil eden belgeler karşılığında.Akreditifli ödeme yöntemine kıyasla daha ucuz.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi kasının protesto düzenlettirme veya başka bir yasal işleme başvurma yükümlülüğü bulunmamaktadır (TBK 522 sayılı Broşür m. DURUKANOĞLU. 8) Gönderi bankası. havayolu. İhracatçının. Vesaik Mukabili Ödemenin Fayda ve Sakıncaları A. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. 133. gerekse diğer masraflar bakımından daha düşük maliyetlidir. Faydaları Vesaik mukabili ödemenin ihracatçı açısından faydalarını şu şekilde sıralamak mümkündür93: . ithalatçı tarafından yapılan ödemeden sonra verilmesi. ERYÜREK. 91 92 93 Vadesiz bir poliçenin görüldüğünde ödenmemesi ya da kabul kredili bir poliçenin kabul edilmiş olmasına rağmen vadesinde ödenmemesi durumunda düzenlettirilecek olan protesto ile amaçlanan. Böyle bir talimatın verilmediği durumlarda. 9. 2010. tahsil bankası tarafından tahsil edilen meblağı. .Malı temsil eden belgelerin. Y. VII. s. tahsil bankası. poliçenin ibrazının usule uygun yapıldığının ortaya konulması ve ödememe nedeniyle girişilecek olan hukuki sürecin başlangıç aşamasının belirlenmesi. Protesto ve diğer işlemlerin giderleri. 26. s. Sa. s. sözleşmenin konusunu teşkil eden malları. TEKİNALP. TÜRKSEVER. malları gümrükten çekme hakkına sahip olur. protesto ardından başlanılacak olan hukuki takip sonucunda. 127. s. s. s. basit ve süratli bir yöntemdir. müracaat borçlularına başvuru hakkının sağlanmasıdır (Bkz. ihracatçının (amirin) kullanımına hazır olarak tutar ya da ihracatçıya ödeme yapar (TBK 522 sayılı Broşür m. ihracatçı açısından bir avantaj olarak değerlendirilmektedir. 37. malları temsil eden belgelerin ithalatçıya verilmesini sağlaması da onu bir nevi güvence altına alacaktır. XIV. gecikmeksizin gönderi bankasını durumdan haberdar etmelidir92. Vesaik mukabili ödeme yöntemi. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. diğer ödeme yöntemlerine nazaran gerek bankalara ödenen komisyon. s. talimatı veren tarafa ait olacaktır (TBK 522 sayılı Broşür m. ÖZALP. 68.

95. 43. Sakıncaları Vesaik mukabili ödemenin ihracatçı açısından sakıncalarını şu şekilde sıralamak mümkündür95: . İstanbul 1991. TEKİNALP. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. s. INTERBANK. ihracatçı açısından bir risk oluşturmaktadır.Şengül AL KILIÇ . . 2010. s. ithalatçının mal bedelini ödemek istememesi veya ödeyememesi. 646. XIV. yeni alıcının ismini hem bankaya hem de nakliye şirketine bildirmek gerekmekle birlikte. s. mallarını daha kötü şartlarda başka bir alıcıya satması veya malları geri getirmek zorunda kalması da satıcı açısından. 10. malları aynı şartlarla alacak başka bir alıcı bulamaması. Vesaik mukabili ödemenin. ihracatçı. Kambiyo rejimimize göre. çoğu zaman kendisi tarafından istenen bir sonuç olmayacaktır. YÜCEL.Yapılan ödeme işleminde arada bankalar olacağından. Y. 93–94. Bahir Mazhar ERÜRETEN. s. s. kabul kredili vesaik mukabili ödemede. satım bedelini. TAŞPINAR. hemen ödemek veya ileri tarihli poliçeyi kabul etmek suretiyle alacağı vesaik sayesinde.İhracatçının malları gümrüğe göndermiş olmasına rağmen. malın bedelini henüz ödemeden. s. ihracatçının. ÖZALP. s. 43. ERYÜREK. 13. s. 87. B. akreditifli ödemede akreditif açmasına nazaran daha kolay ve ucuz bir yol olacaktır. 68. Sa. ŞAHİN. DURUKANOĞLU. s. malların sözleşme şartlarına uygun olup olmadığını da tespit edebilecektir. ihracatçı zor duruma düşecektir. vadeli poliçe sayesinde. 36–37. mal bedeli dövizlerin belirli sürede yurda getirilme zorunluluğu mevcuttur. 2 . doğrudan ithalatçı ile muhatap olmaktan kurtulur. malların mülkiyetini hemen kazanacaktır. İthalatçının bedeli ödemek ve malları almaktan vazgeçmesi durumunda. s. . 338. 94 95 ÖZALP. ancak ihracatçının parasını ve yaptığı giderleri dava ile elde etmesi. Özellikle. ithalatçı açısından faydalarını ise. ithalatçı. vesaik mukabili ödeme yönteminin tercihi durumunda ortaya çıkabilecek olan sakıncalar arasında yer almaktadır. INTERBANK. s. TÜRKSEVER. ithalatçı ile arasındaki temel ilişkiye dayanarak alıcıyı dava edebilir. DİLEK. vadeli ithalat imkanına kavuşacaktır. 28 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Alıcı değişikliği yapılması durumunda. şu şekilde sıralamak mümkündür94: . s. Böyle bir ihtimalde.İthalatçının vesaik mukabili ödeme yöntemine göre işlem yapması. Yine böyle bir durumda. 27. s. 2. s. ihracatçı. s.İthalatçı. ÖZEL. 124. Dış Ticaret Hukuku İhracat Sözleşmeleri ve Tatbikatı.İthalatçı. orijinal evrakın geri getirilerek değiştirilmesine gerek yoktur. 1.

yine ihracatçı açısından bu yönteminde oluşabilecek riskler arasında yer almaktadır.İthalatçının ihmali veya diğer hukuksal nedenler yüzünden. gümrükteki malları görmeden. YÜCEL. ithalatçının. . ÖZALP. mallarını varış limanındaki antrepoyu da kapsayacak şekilde sigorta ettirmek. EKŞİ. s. malların gümrükte beklemesi. ŞAHİN. Gözetim şirketleri hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. ihracatçı ödemenin yüzde yüz gerçekleşeceğinden emin olamaz. INTERBANK. Y. ileri tarihli poliçenin kabulü suretiyle yapılan vesaik mukabili ödeme işlemlerinde.Kabul kredili vesaik mukabili ödemede. 95. Bu gibi durumlarda. s. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Nitekim bu ihtimalde. hukuken sorumlu hale gelir ve bedelin ödenmemesi durumunda satış söz96 97 98 ÖZEL. TAŞPINAR. şu şekilde sıralamak mümkündür97: .Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi . . 1. çekilememesi ve bunun sonucunda. ithalatçı poliçeyi kabul ederek.İhracatçı açısından oluşabilecek bir diğer risk de. 2010. 2 29 . Bunun nedeni. ÜNAY. 58. ihracatçıdan uluslararası bir gözetim şirketi tarafından “denetim raporu” hazırlanmasını talep etmesi olacaktır98. ithalatçı açısından sakıncalarını ise. . s. 37. DİLEK.Karşılaşılabilecek ilk sakınca kabul kredili vesaik mukabili ödeme şeklinin ihracatçı tarafından kabul edilmemesi durumunda ortaya çıkmaktadır. antrepo ve demuraj (gemi bekleme masrafı). s. XIV. nakliye gibi masrafları da söz konusu olacaktır. banka garantisi/aval/kabul olmadıkça. ihracatçının ülkesine geri gönderilmesi de. ihracatçının ek sigorta. ithalatçı. s. 43. s.Özellikle. . s. s. 87. ithalatçının ülkesindeki kambiyo mevzuatı gereğince ithalatın gerçekleştirilememesi veya transferde gecikme söz konusu olmasıdır. 38. 94. ileride gerçekleşmesi muhtemel ihtilaflarda kullanılmak üzere.İthalatçının malları reddetmesi ihtimali de. s. sözleşmede belirlenen fiyatın altına düşmesi gibi sebepler olabilir. 449–457. dış ticaret işlemine başlamadan önce ithalatçıdan bir miktar sağlamak veya malın bir bölümünün bedelini (olası zararları karşılamaya yetecek miktarda) peşin olarak almak gibi ek tedbirlerle de riskin azaltılması yolunu tercih edebilir96. o malın piyasa fiyatının. Sa. Tüm bu sakıncalar karşısında ihracatçı. s. INTERBANK. 2. 10. bir diğer sakıncayı meydana getirmektedir. ŞAHİN. vesaik bedelini ödemek zorunda kalmakta ve sözleşmede belirtilen şartlara uygun olmayan mallarla karşılaşabilmektedir. Söz konusu riski azaltmanın en iyi yolu ise. Vesaik mukabili ödemenin. s.

DURUKANOĞLU. 2010. ödeme işlemini kabul etmeden önce iyice düşünmesi gerekmektedir99. Bu durum ise. İhracatçı tarafından malların ithalatçının gümrüğüne gönderilmiş olmasına rağmen. alacağını güvence altına almak için. vadeli poliçe düzenlediği durumlarda. Y. ithalatçının malı temsil eden vesaiki almaktan ya da bedeli ödemekten veya poliçeyi kabul etmekten kaçınması durumunda. ihracatçının kendisini güvence altına alması açısından önem arz edecektir100. malların mülkiyeti vesaikin teslimi ile birlikte ithalatçıya geçecektir. ithalatçının ticari itibarının zarar görmesine neden olur. 99 100 30 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. malların gümrükten çekilememesi ihtimali de. 101 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ithalatçının güvenilir olup olmadığına ve kredibilitesine dikkat etmesi gerekmektedir. Bu durum özellikle. ithalatçıdan. vesaikin teslim edildiği durumlarda.Belgelerdeki eksikliklerden dolayı. Sözleşme Öncesinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Sözleşme öncesinde ihracatçının her şeyden önce vesaik tahsilâtının gerekli olan güvenceyi sağlayıp sağlamadığına. s. s. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ihracatçının o mallara yeni bir müşteri bulabilip bulamayacağı konusunu da. s. ithalatçının kabul etmesinin yanı sıra ayrıca. s. Böyle bir ihtimalde ihracatçının. 63–64. İhracatçı Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 1. İthalatçının ülkesindeki döviz ve kambiyo rejimi. VIII. 124. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 124.Şengül AL KILIÇ leşmesinden ayrı olarak kendisine karşı protesto ve icra yoluna başvurulabilir. Sözleşme Sonrasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar İleri tarihli bir poliçenin ithalatçı tarafından kabulü karşılığında. 2 . . XIV. 63. s. Sa. İhracatçı. 2. ithalat sınırlamalarının olup olmadığı da ihracatçı tarafından göz önünde bulundurulması gereken diğer hususları oluşturmaktadır. ithalatçının ülkesindeki gümrük formaliteleri için gerekli olan evrakların neler olduğunu da öğrenmeli ve ilgili belgeleri dikkatle bir araya getirmelidir101. Vesaik Mukabili Ödemede Tarafların Dikkat Etmesi Gereken Hususlar A. poliçenin vadesinde ithalatçı tarafından ödenmemesi ihtimalini de düşünerek. malların bedelini tahsil bankasına ödeyen ithalatçı açısından bir risk teşkil etmektedir. bankanın da aval vermesi ya da kabul etmesini istemesinde yararı bulunmaktadır. 64. DURUKANOĞLU. ithalatçının ihracatçı tarafından yeterince iyi tanınmadığı hallerde.

Ancak.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi B. gümrükten malları çekebilmesi için istenilen belgelerin neler olduğu tam ve eksiksiz bir şekilde. bedeli ödemeden önce kontrol imkânı bulunmamaktadır. 64–65. s. Tahsilât emrinde sıralanmış olan belgelere bakıldığında. uluslararası nitelikli bir gözetim şirketi tarafından belge düzenlenmesini istemelidir. Amirin. vesaik mukabili ödemeyi. İthalatçı Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar İthalatçı. malları ithalatçının gümrüğüne gönderebilir. Y. ellerine geçen belgelerin. yalnızca. bankaya giden ithalatçı açısından önem arz eden husus. kendisinin ödeme yapmadan önce. malların sözleşmede yer alan şartlara uygun olup olmadığını hakkında da bilgi sahibi olabilmesi mümkün hale gelecektir. 61. Bankaların sorumluluğu. tahsilât emrinde belirtildiği gibi olup olmadığını onaylamaktan ibaret olarak düzenlenmiştir. Sa. Malları incelemeye yönelik olarak bir izin alamadığı durumlarda ise ithalatçı. XIV. sözleşmenin yapıldığı sırada ihracatçıya bildirmelidir. CANITEZ. Vadeli poliçenin kabul edilmesi karşılığında vesaikin teslim alınarak. ihracatçının özel izni olmadıkça. Gönderi ya da ibraz/tahsil bankası. C. bu durumu gecikmeksizin emri aldığı şahsa bildirmelidir. gönderi bankası tarafından kendisine iletilen vesaik ile ilgili olarak gecikmeksizin. ithalatçının ihracatçıya karşı vadede poliçe bedelini ödemekle sorumlu olduğunun unutulmaması gerekmektedir102. ithalatçının malları gümrükte. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). İthalatçı. ithalatçı malları kârla satabilme imkânına da sahip olacaktır. gönderi bankasının. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. malların gümrükten çekildiği durumlarda. ithalatçıya haber vermeli ve malların gümrükten çekilmesine imkân veren vesaikin elinde olduğunu ithalatçıya bildirmelidir. Böylece ihracatçı gerekli olan tüm belgeleri hazırlayarak. ihracatçının malları sözleşmeye uygun olarak göndereceğine inandığı durumlarda kabul etmelidir. s. sadece ihracatçı (amir) tarafından kendilerine gönderilen tahsilât emri çerçevesinde işlemleri yürütürler. o ban102 DURUKANOĞLU. Bu bildirim üzerine. ellerindeki belgelerde eksiklik olduğunu gören bankanın bu durumu derhal belgeleri aldığı şahsa bildirmesi gerekmektedir. s. tahsilât emrinde. ihracatçıdan malları gümrükte incelmesine yönelik bir izni de sözleşme şartı olarak sözleşmeye eklemesini istemesinde fayda vardır. Ancak malların satılmaması ihtimalinde dahi. 2 31 . 2010. amirin bu tercihi doğrultusunda. Tahsil bankası. ithalatçının sözleşmenin yapılış aşamasında. 125. Bankalar Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Bankalar. belirli bir bankayı tahsil bankası olarak belirtmesi durumunda. tahsilât emrinde belirtilen hususlardan bir ya da birkaçına rıza göstermiyorsa. Bu vesaiki inceleyerek. tahsil bankasının elinde bulunan vesaiki incelemesidir. Bu nedenle.

s. bu konuda bir muhabir bankadan yararlanılması da mümkündür. gönderi bankası. GERNİ. Tahsilât emrinde. Bu anlamda konumuzu incelerken öncelikle. Y. ithalatçı tarafından teklif edilen kısmi ödeme talebini kabul etmemelidir103. 2010. 2 . sadece ihracatçının kendilerine gönderdikleri belgelerin ithalatçının ülkesindeki muhabirlerine gönderilmesi ve tahsil emrindeki direktifler uyarınca alıcıya teslimi sorumluluğunu taşırlar104. Fakat bu ibraz yapılırken gerekli olan damga pulları bankalar tarafından yapıştırılacak ve aksi belirtilmediği sürece bunların masrafları. tahsil bankası. 5/c). tahsil bankası herhangi bir yükümlülük veya sorumluluk üstlenmeksizin doğru adresi bulmayı da deneyebilir. XIV. tahsil bankasına doğrudan gönderilebileceği gibi. vesaikin belli bir para birimi ile ödeme karşılığında teslim edilmesi gerektiğine dair bir düzenleme yer alıyorsa. tahsil bankasını belirlememesi durumunda. TBK 522 sayılı Broşür’de düzenlenen bankaların sorumluluğu hakkında bilgi verilecek. ardından da iç 103 104 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). gecikmeksizin ihracatçıya bildirilebileceği gibi. s. kendilerine gönderilen belgeleri aldıkları gibi ibraz edeceklerdir. yalnızca bedelin ödenmesine/poliçenin kabul edilmesine ve karşılığında malı temsil eden belgelerin teslimine ilişkin hususlarda aracılık yaptıkları görülmektedir. s. bu durum. 125–126. Bankalar. kendisine ulaştırılan tahsilât emri ve mallarla ilgili belgeleri gecikmeksizin ithalatçıya ibraz etmek yükümlülüğü altındadır. Tahsil emrinde aksine bir talimat bulunmadığı sürece. Vesaik Mukabili Ödemede Bankaların Hukuki Sorumlulukları Vesaik mukabili ödemenin işleyişine bakıldığında bankaların. Tahsilât emrinde. DURUKANOĞLU. IX. ihracatçıdan taraftan alınacak ve gerekli cirolar yapılacak veya tahsil işlemi için gereken veya usulden olan herhangi bir kaşe veya tanımlayıcı işaretler veya simgeler konulabilecektir (TBK 522 sayılı Broşür md. 65–66. ithalatçının ülkesinde istediği bir tahsil bankasını seçme hakkına sahiptir. kendisine aksine bir talimat verilmiş olmadıkça belgeleri söz konusu o para birimi ile ödeme yapılması karşılığında teslim edecektir. Fakat bu ödeme yönteminde bankalar. 29. Sa. Ancak amirin. Malları temsil eden belgelerin bulunduğu tahsilât emri. Tahsil bankası. tahsil bankası. ithalatçının adresi eksik ya da yanlış bildirilmişse. 32 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C.Şengül AL KILIÇ kayı kullanması gerekmektedir. gönderi bankası tarafından. Uluslararası ticarette birbirlerini tanıma imkânına çok fazla sahip olmayan taraflar. malların alınması ve bedelin ödenmesi konusunda güvenilir kuruluşlar olarak kabul edilen bankaların aracılığını tercih etmektedirler.

s. s. s. s. önceden bankanın muvafakati olmadan bankanın adresine veya onun emrine göndermesi. s. Aksi halde banka bunları kabul etme zorunluluğunda değildir. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. aval ya da garanti vermemişler ya da poliçeyi kabul etmemişlerse. Vesaik mukabili ödeme işleminin yürütülmesinde son derece önemli bir konuma sahip olmalarına rağmen. 2 33 . YENİARAS. Böyle bir ihtimalde. taraflarca açık ya da zımni olarak Broşür’ün uygulanmasının kabul edilmiş olması ve bu Broşür’ün uygulanmasının yetkili/uygulanacak hukuka. bedelin ödendiği yer olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu ödeme türünde bankaların faaliyetleri. risk ve her 105 106 GERNİ. Bu durumda. yalnızca. Bu anlamda bankaların ihracatçı tarafından gönderilen malları gözetim yükümlülüğünden söz edilmemektedir. konumuz açısından ise. INTERBANK. TBK 522 Sayılı Broşüre Göre Bankaların Hukuki Sorumlulukları TBK 522 sayılı Broşür’ün uluslararası ticarette taraflara uygulanabilmesi için. s. bu ödeme türünde. Broşür’ün “yükümlülükler ve sorumluluklar” başlığını taşıyan 9. Sa. TBK 522 sayılı Broşür’de bankaların yükümlülüklerini ve sorumluluklarını ortaya koyan ve neredeyse tamamında bu sorumlulukları sınırlandıran ya da ortadan kaldıran birçok hüküm bulunmaktadır. A. 134. Broşüre göre bankaların sorumluluklarını daraltan ya da ortadan kaldıran hükümlerden en önemli olanlarını vurgulamak gerekirse. Türk hukukunun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi gerekir. ŞAHİN. 92. bankaya tevdi etmesi mümkün değildir. 9. 15. ÖZALP. Vesaik mukabili ödemelerde bankalar. alıcıya teslim edilerek bedelin tahsili sorumluluğunu taşımaktadırlar105. adeta “sorumsuz aracılık faaliyeti” olarak algılanmaktadır106. 10/a hükmüne göre. ihracatçının malları. Y. ÖZEL. 2010. Bankalar. XIV. bu durum bankaların göstermeleri gereken özen açısından yeterli kabul edilmiştir. ancak belgelerin tevdi ve ibraz edildiği. ihracatçı tarafından kendilerine verilen vesaikin ithalatçının ülkesindeki muhabirlerine gönderilmesi ve tahsil emrinde belirtildiği gibi. 6. bankaların sorumluluğu da söz konusu olmayacaktır. Ödeme Yöntemleri.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi hukukumuzda bankaların sorumluluğunu düzenleyen kurallar ile 522 sayılı Broşür arasında bir karşılaştırma yapılacaktır. s. satış işleminin aksamadan gelişmesini garanti edecek herhangi bir sorumluluğa sahip değildir. DİLEK. Vesaik mukabili ödeme yönteminde bankalar. Bkz. 42. maddesinde bankaların “iyi niyetli” hareket etmelerinden ve “makul” özeni göstermelerinden söz edilmiş. TBK 522 sayılı Broşür’ün m. 32.

doğru olmamalarından. ibraz ve tahsil için bu işlemin yapılacağı ülkede kendisinin belirleyeceği bir bankayı kullanır (TBK 522 sayılı Broşür m. Sa. 10/c. 10/c). Tahsil bankasına ilişkin olarak. bankaların bu ödeme türünde belgelerin ibrazı ve bedelin alınması görevini üstlenmiş olmaları ve temel ilişki ile bankaların ilgisinin bulunmamasıdır107. kendi isteğiyle yapabilir. Bankalar. Ancak tahsil bankası söz konusu hizmetleri görüyor ise. Ancak bu inceleme yükümlülüğü belgelerin içeriklerinin gerçekliğine ya da ihracatçı tarafından gönderilen mala ilişkin değildir. gönderi bankası. belge karşılığı tahsil talimatının her zaman ihracatçı tarafından verilmemesi. bankanın. 34 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. sahteliğinden ve benzeri diğer aksaklıklardan sorumlu değildirler (TBK 522 sayılı Broşür m. Y. gözetim altında tutan veya benzer hizmetler yapan kişilerin hareketlerinden ve kusurlarından dolayı sorumlu olmaz (TBK 522 sayılı Broşür m. 107 108 TEKİNALP. 2010. s. tahsil bankası tarafından yapılmaması nedeniyle yükümlülük ve sorumluluk üstlenmezler (TBK 522 sayılı Broşür m. Eğer. oysa ibraz ya da tahsil bankasına verilmesi halinde ise. malları korumaya alan. onların ihracatçı tarafından verilen tahsil talimatındaki belge listeleri ile uyuşup uyuşmadığına yöneliktir. tahsil emrinde bu yönde bir belirleme yoksa gönderi bankası. I. Ancak böyle bir ihtimalde dahi. son). s. 10/b ve c). ilgili durumu. gönderi bankasına verilmesi halinde ihracatçı tarafından verilmesi. belgelerin biçiminden. amir hesabına ve riski amire ait olmak üzere gerçekleştirir. 2 . 13). 5/e. tahsil emrinde belirtilen bankayı kullanmak zorundadır. 11). malın korunması için yapmış olduğu işlemlerde. tahsil bankası açıkça belirlenmiş ise. yetersizliğinden. gönderi bankasına bildirir (TBK 522 sayılı Broşür m. Böyle bir durumda. Banka ister talimat almış olsun isterse de olmasın. TEKİNALP. bankaların sorumlulukları. Ancak banka bu hizmetleri. C. Tahsil emrinde. 12/a). bu talimatın. belgeler verilen tahsil talimatındaki belgelerle uyuşmuyorsa ya da eksikse bu durumda bankanın durumu derhal tahsil talimatı veren “taraf”a108 bildirmesi gerekmektedir (TBK 522 sayılı Broşür md. Bu anlamda gönderi bankası. tahsil emrinde verilen talimatın. c. TBK 522 sayılı Broşür’de esas itibariyle.Şengül AL KILIÇ türlü hasar. Bunun sebebi. banka hizmetin kapsam ve sınırlarını da kendisi belirleyecektir (TBK 522 sayılı Broşür m. sigortalama ve depolama dâhil herhangi bir işlem yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. seçimi kendisi yapmış olsa dahi. 654. f). bu işlemi. ihracatçıya ait olacaktır. 488). Bankaların belgelere ilişkin yükümlülükleri. Bankaya talimat verilmiş olsa bile. gönderi bankasınca verilmesidir (Bkz. TBK 522 sayılı Broşür md. XIV. belgelere ilişkin inceleme yükümlülüğü olarak kabul edilmektedir. Burada “ihracatçı” yerine “taraf (the party)” ifadesinin kullanılmasındaki sebep.

ambalajı. bankalar. kendisine verilen tahsil talimatında yer alan listedeki belgelerle. bu durumu gecikmeksizin bildirme dışında. belgelerin temsil ettiği malların mevcut olup olmadığı veya değeri. navlun komisyoncularının. uyuşup uyuşmadığına ilişkin incelemenin yapılması ve eksikliklerin ya da farklılıkların gecikmeksizin bildirilmesinden ibaret olduğu söylenilse de. icraatına veya ticari itibarına ilişkin olarak hiçbir sorumluluk veya yükümlülük almazlar. İlgili hükme göre. teslimatı veya malları gönderenlerin. maddesinde bankaların iyi niyetli olmaları ve makul özeni göstermeleri sonucundan varılabilir. miktarı. Her ne kadar TBK 522 sayılı Broşürün md. Bu sonuca Broşürün 9. kalitesi. TBK 522 sayılı Broşürün 13. malları sigorta edenlerin. Bu hususta Broşürde yer almayan konularda iç hukuk düzenlemelerince zararın tazmini yoluna gidilebilecektir. mali durumlarına. uğranılan zararların. esasında basiretli bir iş adamı gibi davranmak zorunda olan ve uluslararası ticarette taraflarca birbirlerine verilmesi gereken belgeler ve bunların şekline ilişkin geçerlilik şartlarını bilen bankaların görmüş oldukları bu tarz biçimsel eksiklikleri ya da belgelerin geçersizliğine sebep olan hataları bildirmeleri110 ve bunlar giderilmeden de ithalatçıdan paranın tahsili yoluna gitmemeleri gerekmektedir. 2 35 . Sa. belgelerin geçerliliğine ve malların durumuna ilişkin bankaların sorumluluğunu düzenlemektedir. bankaların inceleme yükümlülüğünün belgelerin. maddesi. “Makul özen” ifadesi dahi bizi. Aksi davranış. 12/a bendinde. herhangi bir sorumlulukları bulunmamaktadır109. alıcıların veya diğer herhangi bir kişinin iyi niyetine veya eylemlerine veya ihmallerine. faiz gibi hususlar ile poliçenin örtüşüp örtüşmediğine bakması ve eksiklikleri gecikmeksizin bildirmesi gerekir. tahsil emrinde belirtilenler ile aynı olup olmadığını incelemesinin yanı sıra. bankaların belgelerin eksik çıkması ya da farklı olması halinde. maddesinde ise. Broşürün 14. bu poliçenin şekil şartlarını taşıyıp taşımadığını belirlemesi. tahsil emrinde belirtilen miktar. parasını ödemiş olmasına rağmen malları gümrükten çekemeyen ithalatçının ihracatçıya yönelik taleplerinin yanı sıra kanaatimizce bankaya da müracaat etmesine sebep olur. 2010. bu tarz yanlışlıkları giderecek bildirimde bulunmaları gerektiği sonucuna götürmektedir. 110 Tahsil emri ekinde bir poliçenin olduğu durumlarda da.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi 12/a’nın son cümlesinde de açıkça belirtildiği üzere. tanımı. belgelerin yolda kaybolmasından ve belgelerdeki çeviri hatalarından ve/veya teknik terimlerin yorumundan dolayı Ancak burada şu hususun unutulmaması gerekmektedir: TBK 522 sayılı Broşürün İngilizce metninde bildirimin derhal/gecikmeksizin (without delay) yapılması gerektiğinden söz edilmektedir. XIV. taraflar. ağırlığı. taşımacıların. 109 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. vade. gümrükten malları çekme aşamasında belgedeki eksikliklerden dolayı malların verilmediği hallerde. bildirimi yapmayan ya da yapmakta geciken banka tarafından karşılanılmasını gerektirir. durumu. Y. bankanın tahsil emri ekindeki diğer belgelerin. Aksi davranış. bu konu hakkında geniş bilgilere sahip olan bankaların.

kural olarak. Fakat bankanın sorumluluğuna gidebilmenin şartı. Bankanın sorumluluğunun genişlediği bir diğer hâl ise. ihracatçı tarafından düzenlenen poliçenin ithalatçı tarafından değil de. 22–23). Aynı kural bono. tahsil/ibraz bankasının sorumluluğu artmakta ve tıpkı. Broşürde genel olarak ifade edilen bankanın hukuki sorumluluk hallerinden farklılaşmakta. Bununla birlikte. Kabul kredili vesaik mukabili ödeme türünde. 24). herhangi bir mesajın. banka tarafından kabul edilmesidir. Böyle bir durumda banka ithalatçı lehine “kabul kredisi” açmış gibi kabul edilmektedir (Bkz. poliçeyi kabul etmemesi nedeniyle protesto düzenlettirmek veya onun yerine başka bir yasal işlem yaptırmak yükümlülüğü bulunmamaktadır (TBK 522 sayılı Broşür m. tahsil işlemine ilişkin olarak ithalatçının vadesiz poliçede vesaik bedelini ödememesi veya ileri tarihli bir poliçede. Hatta banka bu gibi bir durumda avale nazaran daha ağır bir sorumluluk altına girmektedir. KAYA. “mücbir sebepler” başlığını taşımakta ve bankaların tabii afetler. B. bu durumda banka tıpkı ithalatçı gibi sorumlu olmaktadır. tahsil bankasının. poliçenin kabulünün şekil yönünden tam ve doğru olarak yapılıp yapılmadığını denetme yükümlülüğü bulunmaktadır.Şengül AL KILIÇ bankaların sorumlu olmadıkları düzenlenmektedir. kabule imza koyanların yetkili olup olmadıklarının ya da imzaların gerçek olup olmadıklarından sorumlu değildir. iç karışıklık ve savaş hali veya kendi kontrolleri dışındaki tüm nedenlerle veya grev ve lokavtlar sonucunda faaliyetlerinde meydana gelecek kesintiden doğacak sonuçlardan dolayı sorumlu ve yükümlü olmadıkları belirtilmektedir. İhracatçının. Sa. makbuz ve diğer kâğıtlar bakımından da geçerlidir (TBK 522 sayılı Broşür m. ihracatçı tarafından düzenlenen poliçeye aval vermemiş ya da poliçeyi kabul etmemişlerse111. sadece belgelere ilişkin bir takım yükümlülük111 İthalatçı lehine aval verilmesi durumunda. 74). Aval vermiş olan bankanın hukuki sorumluluğu. Y. ayaklanma. öncelikle ithalatçıya başvurarak ödememe durumunun tespitini sağlamaktır. maddesi ise. Bu maddeye göre bankalar. ithalatçı gibi. vesaik mukabili ödemelerde bankalar. XIV. s. isyan. Bankanın sorumluluğu bu 36 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Çünkü poliçe üzerinde asıl borçlu olarak kendisi görülmektedir. TBK 522 sayılı Broşür’ün 15. tahsil emrinde açık bir talimatı bulunmadığı müddetçe. 2010. mektubun veya belgenin gönderilmesi sırasında kaybolması veya gecikmesinden kaynaklanan sonuçlardan veya telekomünikasyon haberleşmesindeki gecikme veya diğer hatalardan ve teknik terimlerin çeviri ve yorumlanmasındaki hatalardan dolayı hiçbir sorumluluk üstlenmezler. ihracatçıya karşı mal bedelinin ödenmesinden dolayı sorumlu olmaktadır. Vesaik Mukabili Ödemelerde Bankaların Sorumluluğuna Yönelik Türk Hukukundaki Düzenlemeler ve Bunların TBK 522 Sayılı Broşürle Karşılaştırılması TBK 522 sayılı Broşür’e göre. 2 .

2010. HD. 113 BATTAL. 15. 112 Ahmet BATTAL. 11. s. DOĞAN. 47. bankaların lehine bir sınırlama söz konusudur. s. bankaların. bunun bir ruhsata dayanması gerekliliği. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. s.06. Yine. Kasım 2009. kanun koyucunun özel ağırlaştıihtimalde de genişleyerek ithalatçının ödemesi gereken borç miktarı kadar artar (istisnası kısmi kabuldür). imtiyaz suretiyle faaliyet icra ettikleri kabul edilmektedir116. bankaların kamu hizmeti görmeleri nedeniyle de bunlar kamusal güvene sahip kuruluşlar olarak benimsenmektedirler117. 2 37 . Bankaların sorumluluklarının ağırlaştırılması iki yöntemle gerçekleştirilebilmektedir. 11. Bu yönde verilmiş Yargıtay kararları için bkz. Y. s. Bankalara duyulan özel güvenin sebeplerinin başında. onların özen borcunun ve sorumluluğunun artması anlamına gelmektedir113. Bu nedenle bankaların dürüstlük kurallarına aykırı işlemlerinin devlet tarafından engelleneceği düşünülmekte. faaliyet izni almalarının şart olduğu vurgulanmakta ve bunun şartları hakkında bilgi verilmektedir. Bu sorumlulukta ise. bankacılık mesleğinin herkes tarafından yapılmasının mümkün olmaması. Bu durum beraberinde tecrübe. Ağustos 1996. YHGK. 11–178. Nitekim Bankacılık Kanunu md. 1246). s. İkincisi ise. 133. 294. 116 BATTAL. 108. 2093-2095). 09. 117 BATTAL. s.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi ler üstlenmekte ve ithalatçı tarafından ödenen bedeli ihracatçıya ulaştırmakla sorumlu olmaktadırlar. bankaların devletin denetim ve gözetimi altında işlemler yapması ve Türk hukukunda bankacılığın ruhsat alınarak yapılması nedeniyle. Nihayet. banka ile ilişkiye giren kişilerce.1994. C. 115 Sermet Galip AKMAN. S. ithalatçı ile banka arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirir. 2009/1362 (Yargıtay Kararları Dergisi. 57. s. 176/7.02. Hukuki işlemlerde bankaların güvenilir kuruluş olması. XIV. C.2009. Bunlardan birincisi. esasında uluslararası ticaretin tarafı olanların zararına sebebiyet verebilme ihtimallerinin yüksek olduğu görülmektedir. T. XV. bankaların bir mesleği icra amacıyla bu işlemleri yapmaları gelmektedir. Ankara 2001. K. 65. S. s. hâkimin yorum yoluyla sorumluluk hükümlerini ağır takdir etmesidir. E. 106. Sa. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. KAPLAN. İthalatçının vadeden önce poliçe bedelini ödememesi. Y. güvenilir kuruluş olarak kabul edilmekte ve bu belirleme yapılırken de bankaların tür ayrımları dikkate alınmamaktadır112. 2007/12559. C. E. 398 (Yasa Hukuk Dergisi. 35. Ancak bu sınırlamaların. 114 TEKİNALP. 269.. 105. s. s. İstanbul 1976. bilgi ve güveni getirmektedir114. I. 10 hükmünde de. Sorumsuzluk Anlaşması. Şöyle ki. onların yeterli bilgi ve tecrübeye sahip kişiler olarak algılanmasına ve halkın onlara özel olarak güvenmesine sebep olmaktadır115. K. s. Türk hukukunda bankalar. T.

99 ve md. s. özel hükümlerin kendilerine uygulanması gereken kurumlardır. doğruluğu. Fikret EREN. C. 7. 109. BK md. iç hukuk açısından bankaların sorumluluğunu değerlendirirken dikkate alınmayacaktır. 118 119 38 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. özen vecibesi. 85. s. Bu konuda Karayalçın121. 100’e göre hafif kusurundan kaynaklanan zararlardan sorumlu olmayacaklarına dair konulan kayıtlar. İstanbul 2003. 35. Bankacılık alanında hizmet verenlerden beklenen basiret ölçüsü. hafif kusurlardan sorumlu olunmayacağı. 8. Nitekim bankalar. Bası. herhangi bir tacirinkinden farklıdır. 2093-2095). XIV. Ankara 1997. 269. 11. 09. sahip oldukları vasıflar nedeniyle. s. maddesinde bankaların belgelerin biçimi. BATTAL. Bankalar.V. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. 20/II). s. 63. 99 ve md. s. Özel Hukukta Meseleler ve Görüşler. 100 anlamında imtiyaz suretiyle faaliyet icra ettikleri kabul edilmektedir. 11. gerçek/sahte olup olmadıkları veya yasal sonuçları veya belgelerde yer alan veya sonradan eklenen genel ve özel şartlar dolayısıyla hiçbir BATTAL. Y. Kasım 2009. T.02. Esasında bu düşüncenin temelinde bankalara duyulan güven ve onlardan üst düzeyde beklenen basiretli davranma yükümlülüğüdür.Şengül AL KILIÇ rılmış sorumluluk kuralları koymasıdır118. E. kendilerine özel olarak güvenilen kuruluşlardır ve faaliyetlerini ruhsata bağlı olarak sürdürmeleri. S. Bankaların. HD. 2009/1362 (Yargıtay Kararları Dergisi. 2007/12559. Bu yönde verilmiş bir Yargıtay kararı için bkz. 120 AKMAN. 2010. s.. borçlu olan bankanın alacaklı taraf karşısındaki üstünlüğü ve kanun koyucunun sosyo-adaleti sağlama amacıdır120. banka olacak kuruluşlarda aranılan ağırlaştırılmış özellikler ve basiretli davranma yükümlülüğünün bankalar açısından en üst düzeyde olması nedeniyle. 1045. bazı hallerde hüküm ifade etmeyecek gibi görülmektedir. Broşür’ün 13. s. 2 . hâkim tarafından dikkate alınmayacaktır119. Bu maddelerle getirilen sınırlamanın sebebi. Bu anlamda bankaların. şüphesiz daha ağırdır” demektedir.2009. 121 Yaşar KARAYALÇIN. K. ruhsata bağlı olarak çalışmaları nedeniyle. Sa. C. “bankaların tacir olarak bütün işlemlerinde basiretli davranma mükellefiyetleri (TK md. Hal böyle olunca TBK 522 sayılı Broşür’de yer alan ve bankaların belgelerle ilgili olarak “makul özeni göstermelerinin yeterli olduğu”na dair ifade. Y. Broşüre göre“makul özen” ifadesinin yeterli olduğu düşüncesi. Bankaların vesaik mukabili ödeme konusundaki hukuki sorumlulukları incelenirken hukukumuzdaki genel düzenlemelerden yararlanmamız gerekecektir. BK md. yeterliliği. DOĞAN.

Sa. onun ödeme yapmaktan kaçınması nedeniyle ihracatçının mallarını satamamaktan. 255). Nitekim bankalar bu belgelere ilişkin olarak. Nitekim böyle bir durumda bankanın fark etmesi gereken bu eksiklikler. 76’ya göre. 2’den kaynaklanan asli edim yükümlerinden bağımsız kanuni borç ilişkisi (teorisi) nedeniyle ithalatçının bankaya başvurabilme imkânı ortaya çıkabilecektir (Bkz. 270. C. Bankacılık Kanunu md. s. 2 39 . belgelerin bankaya ulaşmış olmasına rağmen. bir poliçede bulunması zorunlu unsurların nelerden ibaret olduğunu bankanın bilmemesi gibi bir durum söz konusu olamaz. I. s. Güven ilkesi. 122 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bankaların belgelerden dolayı sorumsuzlukları ancak. 487). banka kendi sistemindeki iletişim aksaklıklarını bir gerekçe olarak ileri süremeyecektir. TEKİNALP. Şöyle ki. İthalatçının belgeleri. ithalatçı ile banka arasında kurulan banka iş ilişkilerinin (arada sözleşme olsun ya da olmasın) tamamını koruyucu çatısı altına alır (Bkz. Y. Ancak ihracatçıdan kaynaklanan sebeplerle. şekli hataları da bildirmesi gerekmektedir122. TEKİNALP. yanlışlıkları. bankanın bu belgeleri ithalatçıya ibrazda gecikmesi karşısında. her ne kadar banka ile ithalatçı arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi olmasa dahi. s. malları gümrükten çekememesi halinde ise. hatalar ya da geçersizliklerle birlikte alıp ücreti ödedikten sonra.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi yükümlülük ve sorumluluklarının olmayacağı düzenlenmiştir. “Bankalar. tespit edemedikleri eksiklikler nedeniyle oluşacak zararlarla sınırlı olmalıdır. kendilerinden beklenen özeni göstermelerine rağmen. müşterilerinin. geçersizlikler hakkında ihracatçıya bildirim yapma yükümlülüğü söz konusudur. konumlarından dolayı daha fazla bilgiye sahiptirler. Özellikle ithalatçının ödemeyi düzenlenen poliçe sayesinde vadeli olarak ödeyebileceği hallerde. Oysa basiretli bir tacir gibi davranmak zorunda olan bankanın belge karşılığı ödemede taraflarca amaçlanan uluslararası ticaretin gerçekleştirilmesi ve kendisi açısından da komisyona hak kazanabilmesi için belgeleri de inceleyip içeriklerindeki eksiklikleri. belgelerin bankaya ulaştırılmasındaki iletişim aksaklıklarından bankaların sorumluluğu söz konusu olmayacaktır. maddesinde yer alan bankaların iletişim aksaklıklarından dolayı hiçbir sorumluluk üstlenmeyeceklerine dair düzenlemenin uygulanması sıkıntı oluşturacaktır. düşük fiyata satmaktan ya da ziya uğramasından dolayı bankaya başvurabilme ihtimali doğacaktır. 123 DOĞAN. 2010. geçersizliklerin ithalatçı tarafından fark edilip. verilen hizmetlerden kaynaklanan her türlü sorularına cevap verecek bir sistem kurmakla ve bu hizmetle ilgili bilgiyi müşterilerine bildirmekle yükümlüdür. XIV. eksiklikler. MK md. I.” Kanunun bu emredici hükmü karşısında Broşür’ün 14. C. İthalatçı tarafından belgelerdeki şekle ya da içeriğe ilişkin eksikliklerin. Bankanın kendisinden beklenen özeni göstermediği durumlarda meydana gelen zararlardan sorumluluğu söz konusu olacaktır123.

ihracatçının ithalatçı ile kurduğu temel ilişki uyarınca malları ithalatçının ülkesine sevk etmesi ve mallara ilişkin ticari ve/veya mali vesaiki alıcıya ulaştırılmak üzere gönderi bankasına vermesi ile başlar. ihracatçı. TBK 522 sayılı Broşüre göre. keyfiyeti alıcıya ihbar eder. bu malları temsil eden vesaiki tahsil emri ekinde. ithalatçının bedeli tahsil bankasına ödemesi ya da poliçeyi kabul etmesi karşılığında tahsil bankasının vesaiki. Vesaik mukabili ödeme işleminin tarafları. ödemeyi yapmadan malı teslim alamaması nedeniyle malın siparişine uygun çıkmama riski vardır. dış ticarette sıklıkla başvurulan bir ödeme yöntemidir. Y. ithalatçı ile yapmış olduğu anlaşma neticesinde. son olarak da ihracatçıya ulaştırılır. gönderi bankası aracılığıyla tahsil bankasına ulaştırdığı. malların alıcı tarafından kabul edilmeyerek gümrükten çekilmemesi. kabul edilen poliçenin ödenmemesi risklerini taşır. Daha sonra gönderi bankası kendisine tevdi edilen vesaiki açık ve net bir tahsil talimatı ekinde doğrudan veya bir muhabir banka aracılığı ile tahsil bankasına yollar. ödeme yapılmaksızın vesaikin alıcıya teslim edilmemesi ve bunun sonucunda alıcının malı gümrükten çekememesi gibi çeşitli avantajlar mevcuttur. Bununla birlikte. Vesaik mukabili ödemeye ilişkin kurallar. Alıcı bakımından ise. Vesaik mukabili ödeme türünde işlemler. XIV. iyiniyetli davranma ve gereken özeni göstermek dışında ne belgelerin detaylı incelenmesi ne de ödemeye ilişkin herhangi bir taahhüt ve sorumlulu40 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. kalan bedel önce gönderi bankasına. ihracatçının. ihracatçı tarafından seçilen gönderi bankası. Vesaiki alan tahsil bankası. vesaik mukabili ödemede görev alan bankaların. ibraz bankası ve muhataptır. İthalatçı vesaiki ya ödeme ya da poliçeyi kabul karşılığında bankadan teslim alır ve bu vesaik ile malları gümrükten çeker. Ancak uygulamada tahsil bankası ile ibraz bankası genellikle aynı bankalar olduğu için esasen ödeme işleminin dört tarafı vardır. 2010. Vesaik mukabili ödeme satıcı açısından.Şengül AL KILIÇ SONUÇ Vesaik mukabili ödeme. Fakat işlemin bu kurallara tabi olması. komisyon ve masrafların düşülmesinin ardından. Vesaik mukabili ödeme. Tahsil edilen miktardan. Sa. malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya verdiği ödeme şeklidir. MTO’nun 522 sayılı “Tahsillere İlişkin Birörnek/Yeknesak Kurallar” adlı yayınında düzenlenmektedir. tahsil bankası. 2 . sözleşmede kararlaştırılan malları sevk ettikten sonra. tahsil talimatında açıkça bu hususa yer verilmesi ve ilgili ülke mevzuatının emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi şartlarına bağlıdır.

Y. son derece hafifletilmiş. AKMAN. s. Ahmet. Ankara 2009. Seyfettin. Bununla birlikte bankacılık. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri ve Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar. Ağustos 2008. MK md. aksine basiretli bir tacirden beklenen en üst düzey özeni göstermelerini gerektirmektedir. 7. BATTAL. Dış Ticarette Uygulamalı Akreditif İşlemleri. 2010. 2’deki dürüstlük kuralı. TTK md. Basım. 59. TBK 522 sayılı Broşür’ün. İstanbul 1995. S. bu Broşürde yer alan bankaların sorumluluklarını ortadan kaldıran bazı düzenlemeler. BK m. ve İhracat İşlemleri ve DAĞ. İstanbul 1976. DEMİRCİOĞLU. 99 ve 100’de belirtilen imtiyaz suretiyle çalışanların hafif kusurlarından sorumlu olmayacaklarına dair düzenlemelerin geçersiz sayılması. Yeni İşimiz Dış Ticaret. 2’den alan kanuni borç ilişkisinden bağımsız asli edim yükümlülüğü engeline takılacaktır. DİLEK. imtiyaz suretiyle yürütülen ve ancak ruhsat alan. onların lehine sınırlandırılmıştır. Sermet Galip. Atilla/ KANDEMİR. Ankara 2001. İstanbul 1985. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılığı halinde uygulanmayacağının da dikkate alınması durumunda. 901–927. Murat. 10–11–12. Yayınlanmamış Master Tezi. onların sorumluluğunun sınırlandırılmasını değil. XIV. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Mazriye. Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Culpa In Contrahendo Sorumluluğu). Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Ankara 2007. Üner. KAYNAKÇA AKIN. CANITEZ. Sa. Hakan. Bankalara duyulan özel güven. Ankara 2005. İBD. 20/II’deki basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü ve kaynağını MK md. Bankaların belgelerin ibrazı ve bedelin alınması konusundaki sorumluluğunu düzenleyen TBK 522 sayılı Broşür’de bankaların sorumluluğu. Uygulamalı İthalat Dökümantasyon.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi ğu bulunmaz. Huriye Reyhan. C. BAĞRIAÇIK. 2 41 . “Türk Hukukunda Kabul Kredisi”. Sorumsuzluk Anlaşması. belirli şartları yerine getiren kuruluşlarca yapılan bir faaliyettir.

ERÜRETEN. C. Berk). Yaser. Bası. Bası. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Dış Ticaret Yönetimi. Dış Ticaret Araştırma Dizisi. EKŞİ. C. 2 . Yaser. Cevat. İstanbul 2003. Özel Hukukta Meseleler ve Görüşler. İGEME. Bası. DURUKANOĞLU. Akreditifler. Ankara 1997. Ali. Fikret. KARAYALÇIN. Araştırma Merkezi. 2010. İGEME. 4. Edward G. İstanbul 1991. Bası. 2. İstanbul 2002. 3. Vahit. EREN. 5. Ankara 1990. Nihayet. Uluslararası Ödemeler. EKŞİ. Cevat. GERNİ. Yaşar. İbrahim. 8. İstanbul 1999. İstanbul 2010. Nuray. Sa.V. Dış Ticaret Dünyası. ERYÜREK. (Çev: KAPLANER. Ankara 1996. I. Ankara 2005. HINKELMAN. 2. Bursa 2009. Bası. XIV. GÜRSOY. İstanbul 2005. DÖLEK. Ankara 2005. Uluslararası Bankacılık Uygulamaları. Bursa 2008. Bası. KAYA. Bası. 42 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. No: 8–1989. Mevzuat Işığında Dış Ticaret İşlemleri ve Piyasa Uygulamaları. Kambiyo Mevzuatında İthalat ve İhracat Hesapları ve Bu Hesapların Kapatılmamasına İlişkin Suçlar (Kambiyo Mevzuatı). INTERBANK-Uluslararası Ticarette Bankalar Arası Ödeme Yöntemleri. GERNİ. Y. Vesaik Karşılığı Tahsilâtlar ve Siber Ödemeler. 100 Soruda Dış Ticaret. Haziran 2009. Milletlerarası Ticaret Hukuku. Ankara 2003. 3. Uluslararası Ticarette Ödeme Aracı Olarak Akreditif. İstanbul 2008. Eğitim Bölümü Yayınları No: 19. Banka Sözleşmeleri Hukuku. Vahit. Dış Ticaret Hukuku İhracat Sözleşmeleri ve Tatbikatı. Nuray. Uluslararası Ticarette Ödeme Şekilleri ve Vesaik. DOĞAN. Salih.Şengül AL KILIÇ DOĞAN. Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi. Bahir Mazhar. Şenay. İstanbul 1987. Banka Teminat Mektupları. Bası. Dış Ticaretin Finansmanı. 2. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri (Ödeme Yöntemleri). GÜRSOY. KAPLAN.

Banka Hukukunun Esasları (C. 447-460. Murat. İstanbul 2004. Y. Nuray. SEYİDOĞLU. Ankara 2001. s. 5. 50. Ergin. C. Arzu. C.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi KAYAR. 2. Bası. Ünal. Mehmet/KENDİGELEN. Legal Hukuk Dergisi. Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk.I). “Vesaik Mukabili İhracatta Mal Bedelinden Doğan Sorumluluklar”. Uluslararası Yeni Kurallar Işığında Dış Ticarette Teslim ve Ödeme Şekilleri. TEKİNALP. NOMER. SEVEN. İBD. Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları. 3. Arif. İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme. TÜRKSEVER. 38. s. SOMUNCUOĞLU. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Bası. Kıymetli Evrak Hukuku. ÖZALP. Cemal/ EKŞİ. İGEME. Vural. Sa. 17. İhracatta Ödeme Şekilleri. Abuzer/ KAYA. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. XIV. S. İsmail. AÜHFD. Ankara 2006. Akreditif ve Hukuki Niteliği. Ankara 2006. Eylül 1990. “Dış Ticarette Vesaik Mukabili Ödemeli Satışların CMR Kapsamındaki Taşıma Sözleşmelerine Etkisi”. Uluslararası Ticarette Kullanılan Teslim ve Ödeme Şekilleri. Sibel. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. İstanbul 1988. Bilgin. Hüseyin/HELVACI. TİRYAKİOĞLU. Uluslararası Ticaret Hukuku. Ünal. 2010. İstanbul 1991. Ankara 1996. C. OĞUZ. ŞAHİN. İstanbul 2006. ŞANLI. İstanbul 2009. “Hukuk Tarihi ve Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Uluslararası Ticaret Hukuku (Lex Mercatoria)-Unidroit İlkeleri’nin Lex Mercatoria Niteliği”. Genel ve Bankalar Uygulaması. İGEME. İstanbul 1989. 190– 203. Halil. Arif. İstanbul 2001. 3.4–5–6. Abdurrahman. ÖZEL. Uluslararası Finans. 1. Devletler Hususi Hukuku. TEKİNALP.63. Haziran 1996. ÜLGEN. 2 43 . s. Şubat 2006. İstanbul 2009. Bası. Bası. Ünal. TAŞPINAR. S. S. 11–53.

Bankalarca Dış Ticaretin Finanse Edilme Usulleri. Mustafa Cem. YENİARAS. Hayrettin. S. S. C. İstanbul 2006. 55 (http://www. 2010.gumrukkontrolor. ÜNAL. Kıymetli Evrak Hukuku. Sa. İBD. Edip. İGEME (İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi). Vecdi.Şengül AL KILIÇ Arslan. 3. 2006/1. Ankara 2006. ÜNAY. 4. Oğuz Kürşat. XIV. İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme. Gümrük Dünyası Dergisi. 44 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. “Dış Ticarette Ödeme Şekilleri”. İstanbul 2006. s. Türk Ticaret Kanununda ve Vergi Usul Kanununda Fatura ve İspat Kuvveti. “Uluslararası Ticarette Akreditif ve Belge Karşılığı Ödeme”. 80. YÜCEL. 107-137. Ağustos 1999. YETİK. Baskı.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8.org. Y. Bası.html). 2 . İstanbul 1989.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful