ULUSLARARASI TİCARETTE VESAİK MUKABİLİ ÖDEME YÖNTEMİ

Şengül AL KILIÇ*
Özet Uluslararası ticarette sık kullanılan ödeme yöntemlerinden biri olan vesaik mukabili ödeme yöntemi, ihracatçı ile ithalatçı arasında yapılan anlaşma uyarınca, ihracatçının malları gümrüğe göndermesi işlemi ile başlar. Malları temsil eden vesaik, ihracatçı tarafından gönderi bankasına; gönderi bankası tarafından da ithalatçıya ulaştırılır. İthalatçının malların bedelini ödemesi ya da ihracatçının düzenlediği poliçeyi kabul etmesi karşılığında, belgeler kendisine teslim edilir. İthalatçı bu belgeler sayesinde malları gümrükten çekme imkânına sahip olur. Vesaik mukabili ödeme işlemi, taraflarca açık ya da zımni olarak kararlaştırılması ve ulusal hukukun emredici kurallarına aykırı olmaması şartı ile MTO (Milletlerarası Ticaret Odası) tarafından hazırlanan 522 sayılı Broşür çerçevesinde gerçekleştirilir. Anahtar Kelimeler: Ödeme yöntemi, Vesaik, Poliçe, Amir, Gönderi Bankası, Tahsil/İbraz Bankası, Muhatap, 522 sayılı Broşür. METHOD OF PAYMENT AGAINST DOCUMENTS (COLLECTIONS) IN INTERNATIONAL TRADE Abstract Document against payment, as one of the most usual payment methods in international commerce, commences with exporter’s sending the goods to custom in respect of the agreement between the exporter and the importer. The document representing the goods ought to be sent from exporter to importer by the remitting bank. In consideration of importer to pay the cost and approve of the policy, the documents will be delivered to him. By the virtue of these documents, importer could enable to clear goods from custom. Document against payment is carried out pursuant to the 522 numbered brochure prepared by the ICC (International Chamber of Commerce), on behalf of being agreed by the parties apparently or implicitly and not being contrary to the national mandatory rules. Key Words: payment methods, documents, bill of exchange, drawer, remitting bank, collecting bank, presenting bank, drawee, 522 numbered brochure.
*

Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi.

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

1

Şengül AL KILIÇ

GİRİŞ Gelişen dünya, küreselleşmenin etkisi ve daha fazla gelir elde etme arzusu ile birlikte tacirler, ticari faaliyetlerini ülke sınırlarını aşan nitelikte, uluslararası alanda devam ettirme eğiliminde olmaktadırlar. Ancak uluslararası ticaretteki belki de en önemli sıkıntılardan birisi, tarafların birbirlerini tanımaması; çoğu zaman birbirlerine güven duymamasıdır. Uluslararası ticarette, taraflar arasında yapılan anlaşma gereğince tarafların birbirlerinden beklentileri, ihracatçının malları zamanında ve niteliklerine uygun olarak göndermesi; ithalatçının ise, bu mallara tekabül eden ve sözleşmede kararlaştırılan bedeli zamanında ve tam olarak ödemesidir. Uluslararası ticaretin sağlıklı bir şekilde işleyebilmesi ve yapılan anlaşma neticesinde tarafların bekledikleri menfaatlerin sağlanabilmesi, ancak taraflar sözleşme gereğince üzerlerine düşen yükümlülükleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirirse mümkün olabilir. Uluslararası ticaretin en önemli konularından birisini, ödeme aşaması oluşturmaktadır. Uluslararası ticarette, ihraç edilen mal bedellerinin, kolay, süratli, düşük maliyetli ve güvenli bir şekilde ihracatçıya ulaştırılması amacıyla çeşitli ödeme yöntemleri uygulanmaktadır. Ödeme yönteminin, mal bedelinin malın satıcısına ödenmesinde kullanılan yöntem olarak tanımlanması mümkündür1. İhracat bedellerinin yurda getirilmesinde kullanılan ödeme yöntemleri; peşin ödeme, alıcı firma prefinansmanı, kabul kredili ödeme2, mal mukabili ödeme, vesaik mukabili ödeme, akreditifli ödeme ve teminat mektubu ile ödeme şeklinde sıralamak mümkündür. Çalışmamızın konusunu teşkil eden vesaik mukabili ödeme, uygulamada sıklıkla karşılaşılan ödeme yöntemlerinden birisini oluşturmaktadır. Çalışmamızda, vesaik mukabili ödeme kavramı üzerinde durulacak, ödeme yöntemindeki taraflar, bu ödeme yöntemine uygulanacak olan hükümler, vesaik mukabili ödeme yönteminin türleri, sistemin işleyişi, taraflar açısından avantaj ve dezavantajları, bankaların hukuki sorumlulukları açıklanmaya çalışılacaktır.

1

2

Hayrettin YÜCEL, İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme, İGEME (İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi), Ağustos 1999, s. 1; Arif TAŞPINAR, İhracatta Pratik Bilgilerİhracatta Peşin Ödeme, İGEME, Eylül 1990, s. 1. Ancak doktrinde YÜCEL, “kabul kredili ödeme, prefinansman ve peşin ödeme”nin dış ticaretin finansmanı ile ilgili kavramlar olduğunu belirtmekte ve bunların ödeme şeklini değil; zamanını belirten ifadeler olduğunu belirtmektedir. Bkz. YÜCEL, s. 1.

2

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi

I. Terim Sorunu ve Genel Olarak Vesaik Mukabili Ödeme Kavramı “Belge karşılığı ödeme” veya Türk hukuku uygulamasındaki adı ile “vesaik mukabili ödeme (cash against documents/documentary collections/ bill of exchange)” terim anlamı itibari ile bankanın ithalatçıdan mal bedelini tahsil etmesi ya da gelecek bir tarihte tahsil etmek üzere vadeli bir poliçe düzenlemesi karşılığında, ihracatçı tarafından kendisine verilmiş (tevdi edilmiş) olan belgeleri, malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya vermesidir3. Ancak doktrinde “vesaik mukabili ödeme/belge karşılığı ödeme” ifadesi, işlemi tam olarak açıklamaya yeterli olmadığı gibi; kavram zıt çağrışımlara neden olduğu için haklı olarak eleştirilmiştir. Çünkü burada banka tarafından yapılan işlem, “tahsil işlemi”dir. Yoksa bu ödeme yönteminde akreditifte olduğu gibi, banka kendisine ibraz edilen belgeler karşılığında para ödememektedir. Bu nedenle de, esasında kullanılması gerekli olan doğru terim, “tahsil karşılığı belge/belgeli tahsil” olmalıdır4. Nitekim konumuz açısından önem arz eden MTO’nun (ICC) 522 sayılı Broşürü’nün başlığını da “Tahsiller İçin Yeknesak/Birörnek Kurallar (Uniform Rules for Collections)” ifadesi oluşturmaktadır. “Documentary collection” ifadesinin Türkçe karşılığı, “belgeli tahsil” olduğu halde, uygulamada bu ödeme türü için, “vesaik mukabili ödeme” kavramı kullanılmaktadır5. Konumuz açısından terim sorununu ifa3

4 5

Ünal TEKİNALP, Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları, 2. Bası, İstanbul 2009, s. 645. Benzer yönde tanımlar için bkz. Nihayet DURUKANOĞLU, Dış Ticaret Dünyası, 2. Bası, İstanbul 2008, s. 122; İGEME, 100 Soruda Dış Ticaret, İGEME, Haziran 2009, s. 149; Yaser GÜRSOY, Dış Ticaret Yönetimi, 5. Bası, Bursa 2009, s. 76; Murat CANITEZ, Uygulamalı İthalat ve İhracat İşlemleri ve Dökümantasyon, Ankara 2005, s. 55; Halil SEYİDOĞLU, Uluslararası Finans, 3. Bası, İstanbul 2001, s. 365–366; Yaser GÜRSOY, Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi, 4. Bası, Bursa 2008, s. 102; INTERBANK-Uluslararası Ticarette Bankalar Arası Ödeme Yöntemleri, Eğitim Bölümü Yayınları No: 19, s. 48; Edward G. HINKELMAN (Çev: Berk KAPLANER), Uluslararası Ödemeler, Akreditifler, Vesaik Karşılığı Tahsilâtlar ve Siber Ödemeler, İstanbul 2002, s. 19; Abdurrahman ÖZALP, Uluslararası Yeni Kurallar Işığında Dış Ticarette Teslim ve Ödeme Şekilleri, Genel ve Bankalar Uygulaması, İstanbul 2004, s. 42; Mustafa Cem YENİARAS, “Uluslararası Ticarette Akreditif ve Belge Karşılığı Ödeme”, İBD (İstanbul Barosu Dergisi), C. 80, S. 2006/1, İstanbul 2006, s. 132; Vecdi ÜNAY, Bankalarca Dış Ticaretin Finanse Edilme Usulleri, İstanbul 1989, s. 57; Arif ŞAHİN, İhracatta Ödeme Şekilleri, İGEME, Ankara 2006, s. 32; Hakan AKIN, Yeni İşimiz Dış Ticaret, 7. Basım, Ağustos 2008, s. 172; Vural SEVEN, “Dış Ticarette Vesaik Mukabili Ödemeli Satışların CMR Kapsamındaki Taşıma Sözleşmelerine Etkisi”, Legal Hukuk Dergisi, Şubat 2006, S. 38, s. 448; Edip YETİK, “Dış Ticarette Ödeme Şekilleri”, Gümrük Dünyası Dergisi, S. 55 (http://www.gumrukkontrolor.org.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8.html). TEKİNALP, s. 645–646; INTERBANK, s. 91. Marziye DİLEK, Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri ve Uygulamada Karşılaşılan Sorun-

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

3

Şengül AL KILIÇ

de etmeye çalıştıktan sonra, biz de çalışmamızda uygulamada sıklıkla kullanılan ve terminolojiye bu şekliyle dâhil olan6 ifadeyi, “vesaik mukabili ödeme” kavramını kullanacağız. Vesaik mukabili ödeme yönteminde, esas olan, yapılan dış ticaret işlemi sonucunda, ihracat bedelinin, satıcı tarafından hazırlanan belirli belgeler karşılığında, ithalatçı tarafından ödenmesini sağlamaktır7. Vesaik mukabili ödeme şeklinden, istenilen sonucun elde edilebilmesi; alıcı ile satıcının birbirine güvenmesi, satıcının alıcının ödeme gücü hakkında kuşku duymaması, malın sevk edildiği ülkedeki ekonomik, hukuki ve siyasal koşulların dengeli olması, malın sevk edildiği ülkede kotaların müsait olması ve sınırlamaların bulunmaması şartlarına bağlıdır8. II. Vesaik Mukabili Ödeme İşleminin Tarafları TBK (Tahsiller İçin Birörnek Kurallar) 522 sayılı Broşürün m. 3 hükmüne göre vesaik mukabili ödeme işleminin taraflarını; a) Amir, b) Gönderi Bankası, c) Tahsil Bankası, d) İbraz Bankası ve e) Muhatap şeklinde sıralamak mümkündür. Ancak uygulamada genellikle tahsil bankası ile ibraz bankasının görevleri aynı banka tarafından yerine getirildiği için, vesaik mukabili ödemede dört tarafın bulunduğu söylenebilir9.
6 7

8

9

lar, Yayınlanmamış Master Tezi, Ankara 2007, s. 8. Şenay ERYÜREK, Uluslararası Ticarette Ödeme Şekilleri ve Vesaik, İstanbul 1987, s. 23. Vesaik mukabili ödeme yöntemi, esas itibariyle, alıcının mallar karşılığında ödemeyi teslimat anında yaptığı, “teslimat karşılığı ödeme işlemi”ne benzemekle birlikte; teslimat karşılığı ödeme işleminden iki bakımdan farklılık arz etmektedir. Bunlardan birincisi, vesaik mukabili ödemede, bedeli bir kişinin, nakliye şirketinin veya bir posta servisinin tahsil etmesi yerine, işlemler banka tarafından yürütülür. Bir diğer ifade ile bankalar, bu ödeme yönteminde, para tahsilâtçısı olarak hareket ederler. Oysa teslimat karşılığı ödeme yönteminde, malı teslim eden belgeler, banka adına değil; lojistik firmasının adına düzenlenmektedir. Bu durumda, ithalatçı, mal bedelini nakliye firmasının bankasına yatırdığında ya da bizzat nakliye firmasına ödediğinde, malı temsil eden belgeler, lojistik firması tarafından, ithalatçıya ciro edilmektedir (Bkz. HINKELMAN (Çev: KAPLANER), s. 54; CANITEZ, s. 60; Ünal SOMUNCUOĞLU, “Vesaik Mukabili İhracatta Mal Bedelinden Doğan Sorumluluklar”, İBD, C.63, S.4–5–6, İstanbul 1989, s. 193). İkincisi ise, vesaik mukabili ödemede, malların bizzat teslimi karşılığında bir nakit ödeme değil; daha sonra malları gümrükten çekmede kullanılacak mülkiyet hakkını temsil eden belgelerin teslimi karşılığında nakit ödeme söz konusu olmaktadır (Bkz. HINKELMAN (Çev: KAPLANER), s. 54). ÖZALP, s. 42; TEKİNALP, s. 646; CANITEZ, s. 56; Salih KAYA, Uluslararası Bankacılık Uygulamaları, 2. Bası, Ankara 2003, s. 73. Cemal ŞANLI/Nuray EKŞİ, Uluslararası Ticaret Hukuku, 5. Bası, İstanbul 2006, s. 80; Nuray EKŞİ, Kambiyo Mevzuatında İthalat ve İhracat Hesapları ve Bu Hesapların Kapatılmamasına İlişkin Suçlar (Kambiyo Mevzuatı), 3. Bası, İstanbul 2005, s. 25; YENİARAS, s. 133; Sibel ÖZEL, Akreditif ve Hukuki Niteliği, İstanbul 1991, s. 8; Nuray

4

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

24. s. s. ŞAHİN. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ERYÜREK. 80. bir bankaya tevdi eden. ŞANLI/EKŞİ. kabul ve diğer şartların sağlanacağı ülkedeki herhangi bir bankayı kullanacaktır (TBK 522 sayılı Broşür m. İstanbul 2010. Bir diğer ifade ile amir. Gönderi/Havale Bankası (İhracatçının Bankası-Remitting Bank) TBK 522 sayılı Broşürün m. 25. ithalatçının ülkesindeki tahsil bankasına göndermek ve tahsil bankası tarafından tahsil edilen satış bedelinin de ihracatçıya ulaşmasını sağlamaktır11. Sa. Kambiyo Mevzuatı. s. ŞAHİN. 648. malı sevkeden. s. Amirin böyle bir belirleme yapmaması durumunda ise. 33. DURUKANOĞLU. ödeme. s. tahsil bankası ve ibraz bankasının görevlerinin aynı banka tarafından yürütüldüğüne rastlanılmaktadır12. s. ERYÜREK.Keşideci-Drawer-Exporter-Principal) TBK 522 sayılı Broşürün m. 25. Gönderi bankasının görevi. s. Tahsil bankası. s. C. “muhataba ibrazda bulunan tahsil bankası” olarak ifade edilmiştir. “Tahsil işleminin yürütülmesinde devreye sokulan ve gönderi bankası dışındaki herhangi bir bankadır. amirin tahsil işlemiyle görevlendirdiği bankadır. B. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. gönderi bankasının tahsil konusunda kendisine talimat verdiği bankadır. ihracatçı tarafından kendisine verilen talimatlar uyarınca. Y. 5/e). TEKİNALP. 33. 251. bir tahsili işleme alması için. İlgili hükme göre “amir”. s. 80. ithalatçı ile yapmış olduğu sözleşme uyarınca. amir olarak ifade edilmiştir. 93. Amir (İhracatçı. 3/a/i hükmünde ihracatçı. gönderi bankası. kendisinin ve diğer bir bankanın seçimiyle belirleyeceği. INTERBANK. ŞANLI/EKŞİ. ÖZEL. 10 11 12 EKŞİ. 24. 3/a/iii hükmüne göre tahsil bankası. YENİARAS. 2010. DURUKANOĞLU. 2 5 . s. 123. ihracatçı tarafından seçilen bir bankadır. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Milletlerarası Ticaret Hukuku. 55.İbraz Bankası (Presenting Bank) TBK 522 sayılı Broşürün m. Gönderi bankası. s. İbraz bankası ise aynı hükümde.” Bir diğer ifade ile tahsil bankası. XIV.Satıcı. Ancak uygulamada. 3/a/ii hükmüne göre “gönderi bankası”. s. malı temsil eden belgeleri hazırlayan ve bu belgeleri tahsil emri ile birlikte bankasına gönderen taraftır10. 8. s. 55. başvuran taraftır. amir tarafından belirlenir. Bir başka deyişle ibraz bankası. “Tahsile gönderen banka” olarak da adlandırılmaktadır. s. ERYÜREK.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi A. kendisine tevdi edilen ve malı temsil eden belgeleri. s. Tahsil Bankası (Collecting Bank) . 123. s. 8. s. s. ihracatçının hazırladığı belgeleri ithalatçı için hazır bulunduran banka olarak ifade edilebilir. Böyle bir durumda ise. ÖZEL. EKŞİ.

Bu işlemlerin karşılığında ise. Bu anlamda Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 91–32/5 Sa- 6 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 8. s. 25. 81. ithalatçının malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya verir. s.Şengül AL KILIÇ söz konusu banka “the presenting bank” olarak adlandırılır. ibraz bankası gönderi bankası tarafından belirlenir. iç hukukumuzda ayrıntılı ve maddi kurallar içeren düzenlemeler söz konusu değildir. Gönderi bankası. 34. TBK 522 Sayılı Broşür Açısından Uluslararası ticarette kullanılan bir ödeme yöntemi olan. XIV. Tahsil bankası ile ibraz bankasının aynı banka olması durumunda. Bununla birlikte Türk Parasının Kıymetinin Korunması İle İlgili Tebliğlerde17 bu tarz bir ödeme hak13 14 15 16 17 133. s. 8. Y. Muhatap (İthalatçı-Alıcı-Drawee/Importer) TBK 522 sayılı Broşür m. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. Tahsil bankası. III. EKŞİ. Vesaik Mukabili Ödemeye Uygulanacak Olan Hükümler A. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. 2 . gönderi bankasının kendisine verdiği talimat doğrultusunda belgeleri alıcıya ibraz eder ve ithalatçıdan ya satış bedelini tahsil eder ya da poliçenin ithalatçı tarafından kabulünü sağlar14. ÖZEL. ÖZEL. 93. DURUKANOĞLU. D. 5/f). gönderi bankası tarafından gönderilir. INTERBANK. ilgili belgeleri. Malları temsil eden vesaik çoğu zaman bu bankaya. alıcının (ithalatçının) ülkesinde bulunan söz konusu banka. s. 55–56. 2010. Sa. Kambiyo Mevzuatı. kendisine tevdi edilmiş malları temsil eden belgeleri. s. 3/b hükmüne göre muhatap. ŞANLI/EKŞİ. EKŞİ. tahsil talimatı uyarınca kendisine ibrazın yapılacağı kişidir. DURUKANOĞLU. ödemenin yapılacağı ülkede değilse. Muhatap. Muhatap. s. s. 93. vesaik mukabili ödeme işlemi ile ilgili olarak. ŞAHİN. herhangi bir bankayı görevlendirmezse. INTERBANK. tahsil bankası kendi seçeceği bir ibraz bankasını kullanabilir (TBK 522 sayılı Broşür m. s. sözleşme konusu malların alıcısını bir diğer ifade ile ithalatçıyı ifade etmektedir. uluslararası ticaret çerçevesinde yapılan sözleşme gereğince. 252. 123. Bu durumda. Ancak kimi zaman doğrudan doğruya ihracatçının ya da ihracatçının o ülkedeki temsilcisinin de. tahsil bankasına gönderdiği de görülebilir15. s. kendisine ibraz edilen belgeler karşılığında ödemeyi veya poliçenin kabulünü gerçekleştirerek malları temsil eden belgeleri teslim alan taraftır16. s. ibraz bankası olarak bir başka banka devreye sokulabilir13. EKŞİ. 252. 55. 123. s.

* Çıkış ülkesinden ihraç edilmiş mal veya vesaik mukabili işlemler (kabul kredili işlemler dâhil). yeknesak hale getirmek ve sınır ötesi ticarette bu hususa ilişkin ulusal düzenlemeler arasındaki farklılıklar nedeniyle doğabilecek problemleri önlemek amacıyla MTO tarafından ilk olarak 1956 yılında “Ticari Senetlerin Tahsili İçin Yeknesak/Birörnek Kurallar” yayımlanmıştır.2. 2 7 . yılı Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair 2004–32/29 Sayılı Tebliğ’in m. ithalatın yatırım teşvik belgesi kapsamında olduğu hususunda firmalarca verilecek yazılı beyana istinaden. 97–98. TEKİNALP.” Yine TCMB tarafından yayınlanan. Kambiyo Mevzuatı. * Peşin olarak dövizi satılmış işlemler bankalarca sonuçlandırılabilir. vesaik mukabili ödeme. s. s. EKŞİ. XIV. 2010. peşin ödeme. Interbank. vesaik mukabili ödeme şekline göre gerçekleştirilen dış ticaret işlemlerinde kullanılmak üzere URC/TBK 522 sayılı Broşür yayınlanmış ve 1 Ocak 1996’da yürürlüğe girmiştir. 1967 yılında gözden geçirilerek 1968 yılından itibaren geçerli olmak üzere URC/TBK 254 sayılı Broşür olarak yayınlanıp. Sa.. ŞANLI/EKŞİ.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi kında düzen normlarına yer verildiği görülmektedir. EKŞİ. 80. başlığına göre. 24–25. Türk Parasının Kıymetini Koruma Mevzuatının ithalata ilişkin hükümlerinin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller hakkındaki değişir sayfalı talimatı doğrultusunda çıkarılan 13 Mayıs 2003 tarih ve 2003/YB–42 sayılı genelgenin yeniden düzenlendiği 2004/YB–50 sayılı genelgenin 2. 1978 yılında URC/TBK 322 sayılı Broşür olarak güncellenmiş ve 1 Ocak 1979’dan itibaren yürürlüğe girmiştir. ödemenin tamamının yapılmasını müteakip firmaya verilir ve 180 günlük hesap kapatma süresi son ödeme tarihinden itibaren hesaplanır. dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki işlemler için ise herhangi bir beyan aranmaksızın sonuçlandırılır. s. 1995 yılında. Söz konusu Broşür. Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Mevzuatına aykırı hareketten dolayı ithalattan men edilen firmalarca. 251. Vesaik bedelinin kısım kısım ödendiği durumlarda belgeler. peşin ve vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak transfer talepleri ile kabul kredili işlemler için poliçe kabul veya avali talepleri kabul edilmez. YENİARAS. s. Ancak ithalattan men edilen firmalarca. “İhracat bedelleri. Söz konusu yayın. Halen yürürlükte olan Broşür de. TBK 522 sayılı Broşürdür18. Dış ticarette yaygın bir ödeme türü olarak kullanılan vesaik mukabili ödeme şeklinde uygulanacak olan kuralları. başlığına göre. * Açılmış akreditif kapsamındaki işlemler. 132. ithalattan men suresi içinde yapacağı talepler. DURUKANOĞLU. sevk belgelerine istinaden yapılacak müracaat üzerine bankalarca mal bedelinin tahsilini müteakip transfer yapılır. vesaik mukabili ödemede. 18 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bu ödeme şeklinde ithalat hesabı. Vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak ithalatta. mal mukabili ödeme ve kabul kredili ödeme şekillerinden birine göre yurda getirilerek bir bankaya veya özel finans kurumuna satılır…. yatırım teşvik belgesi ve dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki malların ithalatı gerçekleştirilebilir. s. uluslararası kurallar ile bankacılık teamülleri uygulanır. 127–128. Aynı genelgenin 5. men edilme tarihinden başlamak üzere men suresi içinde yapılacak akreditif talepleri. s. akreditifli ödeme. transfer tarihinden itibaren 180 gün içinde ithalatçının GB ile yapacağı başvuruya istinaden transferi yapan bankaca kapatılır.1. s. 15/b ve c hükmüne göre. Y. Son olarak ise. İthalattan men edilme tarihinden önce. yürürlüğe girmiştir. 647.İhracatta ödeme şekilleri ile transit ticarete ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankası’nca belirlenir. Buna göre söz konusu firmaların.

251. taraflar arasında çıkabilecek olan uyuşmazlıklarda. s. vesaikin tanımına. 4) bu hususa açıkça yer verilmesi şartına bağlanmış ve bu kuralların ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi halinde tüm taraflar için bağlayıcı olacağı ifade edilmiştir. Tahsil talimatında uygulanmasına karar verilmiş ve uygulanacak olan hukukun emredici kurallarına aykırı olmayan TBK 522 sayılı Broşür kuralları. 27. Uluslararası Ticarette Ödeme Aracı Olarak Akreditif. Banka Sözleşmeleri Hukuku. s. vesaikin ibrazına. s. işlemlerin TBK 522 sayılı Broşüre tabi olduğunu belirtmeleri gerekmektedir22. s. Doktrinde TEKİNALP. 50. komisyon ve masrafların taraflarına. Ankara 2001. vesaikin kabulüne ve poliçe ve senedin protesto ediliş şekline ilişkin hususlarda açıklamalar yer almaktadır19. S. I. Bkz. toplam 26 maddeden oluşmaktadır. TBK 522 sayılı Broşürün. Sa. C. s. 80. EKŞİ. 647. “Hukuk Tarihi ve Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Uluslararası Ticaret Hukuku (Lex Mercatoria)-Unidroit İlkeleri’nin Lex Mercatoria Niteliği”. dış ticarette gerçekleştirilen vesaik mukabili ödemelerde kullanılabilmesi için. Uygulanacak Hukuk Açısından Vesaik mukabili ödeme türünde uygulanacak hukuk açısından. hukuk kuralları gibi doğrudan uygulama alanı bulmazlar.. s. Lex mercatoria. TBK 522 sayılı Broşürün hukuki niteliği konusunda çeşitli görüşler ileri sürülmekle birlikte. 128. onların üzerinde ve kendine özgü hukuk kurallarından oluşmaktadır21. uluslararası ticaretin. 2. İbrahim KAPLAN.Şengül AL KILIÇ TBK 522 sayılı Broşür. TBK 522 sayılı Broşür açık bir düzenleme getirmemekte ve bu konuda TBK 522 19 20 21 22 23 DURUKANOĞLU. bu andan itibaren artık taraflar için bağlayıcı olarak kabul edilecektir23. 2 . XIV. İlgili görüşler hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. 25. TEKİNALP. tarafların vermiş olduğu yazılı talimatlarda açık ve net ifadelerle. s. 30 vd. Bu tür kurallar. TEKİNALP. EKŞİ. DURUKANOĞLU. 647. s. s. s. s. Ankara 1990. ihracatçının bankasına verdiği tahsil talimatında yer alması gereken hususlara. bu kuralların uygulanması. hakim görüşün TBK 522 sayılı Broşür’ü. Cevat GERNİ. ulusal hukuk düzenlerinden bağımsız. tahsil talimatında (m. 1/a hükmüne göre. tarafların sorumluluklarına. C. Vahit DOĞAN. s. B. Y. ŞANLI/EKŞİ. DOĞAN. Ankara 2005. 36. 3. 19. DOĞAN. 33. s. Bası. Söz konusu Broşürde. Nitekim Broşürün m. Dış Ticaretin Finansmanı. Kambiyo Mevzuatı. 12. MTO tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan ve ülkelerin iç hukukları açısından pozitif geçerliliği bulunmayan bu kuralları “lex mercatoria” olarak değerlendirmek mümkündür20. Arzu OĞUZ. ödemenin yapılma şekline. 8 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. AÜHFD (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi). Ankara 1996. 2010. 128. genel işlem şartları şeklinde nitelendirdiğini ifade etmektedir.

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. muhatabın gümrüğüne gönderirken26. ihracatçı. ihracatçının ödemezlik definden yararlanması söz konusu olamaz (BK m. TEKİNALP. 2010. amir. Bu anlamda uygulanacak hukukun tespitinde 5718 sayılı MÖHUK’un 24 25 26 Uluslararası ticarette yaygın olarak kullanılan bir ödeme türü olan akreditif açısından bkz. 81). s. konumuz açısından önem arz etmektedir. Y. s. DOĞAN. Bu sorunun cevabının verilebilmesi için öncelikle. 171. Ancak TBK 522 sayılı Broşür’ün. XIV. muhatap da. eser. taraflar arasında var olan ilişkinin yabancılık unsuru taşıması nedeniyle. sözleşmede belirtilen niteliklere uygun ve sözleşmede kararlaştırılan zamanda. 2 9 . edimini (malları yükleyerek. Bununla birlikte söz konusu ilişkinin. vesaik mukabili ödeme türünde dört taraf bulunmaktadır ve bu taraflardan hangisinin ulusal hukukunun emredici kurallarının dikkate alınacağı hususu. Maddi olarak milli hukukta düzenlenmemiş olan bir konunun. olması da mümkündür (Bkz. Amir İle Muhatap Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Milletlerarası unsura sahip olan amir ile muhatap arasındaki ilişkiyi çoğu zaman bir satım sözleşmesi oluşturmaktadır25. Amir ile muhatap arasındaki sözleşme ilişkisine uygulanacak olan hukukun tespitinde. işin niteliğinden kaynaklandığı için. sözleşmenin konusu şeyi. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırı olmaması koşulu ile uygulanacağına ilişkin düzenlemesi karşısında. taraflar arasındaki ilişkilerin tek tek değerlendirilmesi ve tespit edilen hukuki ilişkilere uygulanacak olan hukukun belirlenmesi gerekmektedir. Bkz. 650. tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Sa. 1. üstlenenin kendi malzemesiyle kendi yerine hazırlayıp vereceği eser teslimi sözleşmesi vs. maddi anlamda milli hukukumuzda düzenleme altına alınmamıştır. Taraflar arasında yapılan bu sözleşme. sözleşmede kararlaştırılan bedeli ödemek ile yükümlü olmaktadır. Vesaik mukabili ödeme türünün taraflarca kararlaştırıldığı durumlarda. milletlerarası özel hukukun bağlama kuralları dikkate alınacaktır. Sözleşme sayesinde. “Önce ifa”. Çünkü yukarıda da ifade edildiği üzere. TEKİNALP. Milletlerarası unsurlu bir ticari ilişki niteliği taşıyan vesaik mukabili ödeme türü. kanunlar ihtilafı kuralı olarak MÖHUK’da (Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun) düzenlenmiş olması da beklenemez24. 650).Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi sayılı Broşür’ün uygulanmasına tahsil talimatında açıkça yer verilmesi ve ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi durumunda uygulanacağından söz etmektedir. bunları temsil eden belgeleri hazırlayıp gönderi bankasına vermesi) önce yerine getirmelidir. s. hangi ulusal hukukun emredici kurallarına göre hareket edileceği sorusu ile karşılaşılır.

Ergin NOMER. 24/I). bulunmadığı takdirde yerleşim yeri hukuku. anlamında vekâlet sözleşmesi niteliğini taşıdığını söylemek zordur. karakteristik edim borçlusunun amir (ihracatçı/satıcı) olduğunu söylemek mümkündür. Bu nedenle amir ile muhatap arasındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuk. EKŞİ. daha çok bu ilişkinin bir hizmet sözleşmesi mi yoksa bir vekâlet sözleşmesi mi olduğu hususu üzerinde durmak gerekmektedir. 24/IV hükmü gereğince. 2 . Amir İle Gönderi Bankası Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Taraflar arasında yapılan satım sözleşmesinde. ihracatçının işyeri. aralarındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuku açıkça seçebilirler. 2010. MÖHUK m. uygulama alanı bulmayacaktır. TBK 522 sayılı Broşür’ün özgün İngilizce metninde “principal” (müvekkil. Sa. vekâlet veren) ifadesi kullanılmış olsa da. 24 hükmü dikkate alınacaktır27. 24 hükmüne göre tespit edilen uygulanacak hukukun emredici düzenlemelerine aykırılık teşkil etmesi durumunda ise. Gönderi bankası. ihracatçının birden çok işyeri varsa söz konusu sözleşmeyle en sıkı ilişki içinde bulunan işyeri hukuku olarak kabul edilir. 24/IV). s. Bası. Her ne kadar amir (ihracatçı/satıcı) için. Y. s. 321). Akdin en sıkı ilişkili olduğu ülke hukukunun tespitine. amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. aralarındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuku seçmemişlerse. 24 hükmüne göre taraflar. Taraflar arasındaki ilişkinin vekâlet olarak nitelendirilememesinin en önemli sebebi. BK m. Amir ile gönderi bankası arasındaki hukuki ilişkinin tespiti konusunda. bu hukuka tâbi olur. Temelini genellikle bir satım sözleşmesinin oluşturduğu vesaik mukabili ödemelerde. 17. XIV. 27 MÖHUK m. İlgili düzenlemede belirtilen en sıkı ilişkili hukukun tespiti. 35). Ancak açıkça hukuk seçiminde bulunmamış olsalar dahi. sözleşme hükümlerinden veya hâlin şartlarından tereddüde yer vermeyecek biçimde anlaşılabilen hukuk seçimi de geçerli olarak kabul edilecektir (MÖHUK m. MÖHUK m. o sözleşme ile en sıkı ilişkili hukuk olarak belirlenir (MÖHUK m. taraflarca açık ya da zımni olarak seçilmemişse. bu durumda uygulanacak olan hukuk. 10 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. her somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken bir durumdur (Bkz. artık TBK 522 sayılı Broşür hükümleri. Vesaik mukabili ödeme yönteminde dikkate alınan TBK 522 sayılı Broşür’ün. Taraflar. 2. devreye gönderi bankası ve tahsil/ibraz bankası girecektir. Devletler Hususi Hukuku.Şengül AL KILIÇ “sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuk” başlığını taşıyan m. sözleşmenin “karakteristik edim”i yardımcı olmaktadır (Bkz. amirin bulunduğu ülkede yer alan ve uygulamada “ihracatçının bankası” olarak ifade edilen bankadır. taraflar bu Broşür hükümlerinin uygulanmasını kararlaştırmış olsalar dahi. 386 vd. İstanbul 2009. tarafların ödeme yöntemi olarak vesaik mukabili ödeme yöntemini tercih etmelerinin ardından. Ancak hâlin bütün şartlarına göre sözleşmeyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşme.

hizmet edimlerinin ağır bastığı. Y. s. tahsil talimatının gönderi bankası tarafından kabulü ile birlikte başlar. Çünkü amir tarafından hazırlanan ve tahsil bankasına ulaştırılması için gönderi bankasına teslim edilen belgeler. ihraç edilen satım konusu mal bedelinden kendisinin komisyon ücreti alabilme imkânının varlığı nedeniyle. s. Amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. Bu anlamda gönderi bankasının. amirin. bu talimatı kabul etmesinin ardından. ithalatçının malların bedelini ödeyerek. amirin kendisine tahsil emrinde belirttiği şekilde hareket eder. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. amir tarafından hazırlanan tahsil emrine uygun olarak hareket etme zorunluluğu. 651. 2010. Akreditif açısından bkz. taraflar arasındaki ilişkinin hizmet sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür. taraflar arasındaki ilişkinin klasik anlamda yabancılık unsuru taşıması ancak istisnai durumlarda söz konusu olabilir. ithalatçı ile ihracatçı arasında yapılan satım sözleşmesi gereğince. s. Bu gibi durumlarda. ihracatçı tarafından gönderilen tahsil talimatını işleme alma zorunluluğu olmamakla birlikte (TBK 522 sayılı Broşür m. Amir. yapmış olduğu işlemler karşılığında. genellikle kendi ülkesinde bulunan gönderi bankasından yararlanmaktadır.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi vesaik mukabili ödemelerde. uluslararası ticari hayatı ilgilendirmesi du28 29 30 TEKİNALP. Bu nedenle doktrinde. yalnızca bu banka ile çalışabileceği hususu da. XIV. TEKİNALP. Bu nedenle çoğu zaman. gerekli belgelerin. gönderi bankasının amire karşı bağımsız olmadığının bir göstergesidir. ilgili taraflar arasındaki ilişki. DOĞAN. BK m. amire karşı bağımsız olmamasıdır. her ne kadar klasik anlamda kişi ve yer bakımından yabancılık unsuru taşımasa dahi. Örneğin. gönderi bankasının. Vesaik mukabili ödemelerde. Sa. Gönderi bankası. 313 vd. tahsil bankasına gönderilmesi için. Gönderi bankasının. Ancak her ne kadar taraflar arasında klasik anlamda yabancılık unsuru söz konusu olmasa da. 2 11 . tahsil bankasını belirlemesi durumunda. tahsil emrinde amirin. amir ile gönderi bankası arasında hizmet sözleşmesinin başladığı da kabul edilir29. taraflar arasındaki ilişkinin uluslararası ticaret hayatını ilgilendirdiği de bir gerçektir30. akdi ilişkinin. 176–177. 651. anlamında bir hizmet sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür28. yabancı ülke vatandaşı olması ya da yabancı ülkede ikamet ediyor olması gibi. vesaik mukabili ödeme türünün tercih edildiği bir ihracat işleminde. malları gümrükten çekebilmesi için düzenlenmektedir. amirin bulunduğu ülkede faaliyet gösteren gönderi bankası ile amir arasında klasik anlamda yabancılık unsuru bulunmamaktadır. Gönderi bankasının. 1/b).

2010. 27/II). Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde taraflar arasındaki ilişkiye. 177. ithalatçının ülkesindeki bir bankadır ve ilgili bankalar arasında bir yabancılık unsuru söz konusudur. Gönderi bankasının. bu Broşür hükümlerinin. tarafların seçtikleri hukuka tâbi olabilecektir (m. Bası. amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. s. Banka Teminat Mektupları. TBK 522 sayılı Broşür uygulama alanı bulduğu durumlarda. bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (m. Bilgin TİRYAKİOĞLU.. Y. çoğu zaman ihracatçının ülkesindeki bir banka. Amir ile gönderi bankası arasındaki işlemlerde. 27 hükmü dikkate alınmalıdır32. yine çoğu zaman. uygulanacak hukukun tespitinde kanunlar ihtilafı kuralları çerçevesinde hareket edilebilmesi söz konusu olmalıdır. 27 hükmü çerçevesinde belirlenen uygulanacak hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi gereklidir. 27/IV). 7 vd. gönderi bankasının mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla.Şengül AL KILIÇ rumunda. XIV. s. işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. 3. Ankara 2005.. tahsil bankası ise. Kanaatimizce de her ne kadar çoğu zaman klasik anlamda yabancılık unsuru taşımasa dahi. 27 hükmüne göre. Gönderi bankasının işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde. Gönderi bankası. MÖHUK’un özel olarak iş sözleşmelerine uygulanacak olan hukuku düzenlediği m. tahsil bankasına gönderen gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki hukuki ilişkinin tespit edilmesi de önemli sorunlardan birisini oluşturmaktadır. hizmet sözleşmesi olarak değerlendirildiğinden bu konuda. Gönderi Bankası İle Tahsil/İbraz Bankası Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Amir tarafından kendisine tevdi edilen malı temsil eden belgeleri. 27/ III). tahsil emri ekinde. 27/I). s. amir ile gönderi bankası arasındaki uyuşmazlıklar. 319 vd. uygulanacak hukuku serbestçe belirleyebilecekleri ifade edilmektedir31. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir (m. tarafların irade muhtariyetinden yararlanarak. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil edip etmediğinin belirlenebilmesi için öncelikli olarak taraflar arasındaki hukuki ilişkinin nitelendirilmesi ve bu hukuki ilişkiye uygulanacak olan hukukun tespiti gerekmekte31 32 DOĞAN. Ankara 1996. gönderi bankasının. Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk. Sa. Vahit DOĞAN. 3. 12 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 2 . MÖHUK m. Taraflar arasındaki ilişki. MÖHUK m. uluslararası ticari hayatı ilgilendirmesi nedeniyle. TBK 522 sayılı Broşür’ün bu bankalar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümlerinin. amirin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (m. işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi.

Bkz. 27/III). 652. gönderi bankası. MÖHUK m. hizmet sözleşmesi olduğu kanaatindeyiz33. Bu anlamda. 2 13 . 27/IV). 27 hükmüne göre. ihracatçı tarafından tahsil emrinde belirtilmemiş ve bu konuda gönderi bankasına açıkça bir talimat verilmemiş olması nedeniyle. hizmet sözleşmesi olarak değerlendirildiğinden. tıpkı amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkide olduğu gibi. tarafların seçtikleri hukuka tâbi olabilecektir. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir (MÖHUK m. gönderi bankası tarafından kendisine tevdi edilen ve malı temsil eden belgeleri. s. s. 4. tahsil/ibraz bankasının mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla. Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde taraflar arasındaki ilişkiye. esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (MÖHUK m. XIV. Bununla birlikte. TEKİNALP. TEKİNALP. 2010. tahsil bankasının gönderi bankası tarafından belirlendiği durumlarda. 652. Tahsil/ibraz bankasının. Sa. Tahsil/İbraz Uygulanacak Hukuk Bankası İle Muhatap Arasındaki İlişkiye Tahsil bankası. Ancak doktrinde. işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. tahsil ya da ibraz bankası olması arasında da bir fark bulunmamaktadır36. 27/II). Y. işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi. gönderi bankasının. TEKİNALP. sözleşme konusu satım bedelini ödemesi karşılığında vermekte ve ithalatçıdan tahsil ettiği bedeli ise. Bankalar arasındaki ilişki.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi dir. 652. tahsil bankasına devredebileceğinden35. Gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki ilişkinin de. tahsil bankası. Söz konusu tespite göre belirlenen hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil eden TBK 522 sayılı Broşür hükümleri uygulama alanı bulamayacaktır. gönderi bankasına ihracatçı tarafından yetki verilmemiş olan hususlarda. bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (MÖHUK m. ithalatçıya. 27 hükmündeki düzenlemenin dikkate alınması gerekmektedir. Çünkü tahsil bankası. MÖHUK m. en fazla kendisinde bulunan yetkiler kadarını. gönderi bankasının karşısında olan bankanın. gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki ilişkiler. işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. s. uygulanacak hukukun tespitinde de. tahsil emrinde belirtilen ya da gönderi bankası tarafından kendisine bildirilen şekilde davranmaktadır34. gönderi bankası ile tahsil bankası arasındaki ilişkinin alt vekâlet ilişkisi niteliğinde olacağı savunulmaktadır. tahsil/ibraz bankasının. tahsil bankası. ancak kendisine gönderilen tahsil emrinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde hareket etmekle yükümlüdür ve bu anlamda. gönderi ban33 34 35 36 Aynı yönde bkz. Tahsil/ibraz bankasının. gönderi bankasının talimatlarına göre hareket edemez.

Bu durumda. poliçe bedelini ödemesi durumunda.Şengül AL KILIÇ kası aracılığıyla ihracatçıya ulaştırmaktadır. MÖHUK m. TEKİNALP. s. birbirlerini aydınlatmak. tahsil bankasına yatırılmaktadır. tahsil bankası ile ithalatçı arasındaki ilişkide yer almamaktadır. 59. Yoksa burada banka. C. poliçe bedelinin. bu bedel vadede kendisi tarafından ödenmemekte. ithalatçıya nakdi olarak bir imkân sunmamaktadır. Esasında tahsil bankası ile ithalatçı arasında doğrudan kurulmuş bir sözleşme ilişkisi bulunmamaktadır. çoğu zaman banka ile muhatap arasında. Üner DAĞ. 126–127. 37 38 39 40 Tahsil bankasının. 2 . 254. Aralarındaki ilişkinin hizmet sözleşmesi olarak nitelendirilmesi de mümkün değildir. Huriye Reyhan DEMİRCİOĞLU. Y. tahsil bankası. MK md. DEMİRCİOĞLU. C. s. İBD. Ankara 2009. Çünkü hizmet sözleşmesinin en belirgin özelliklerinden birisini oluşturan bağımlılık unsuru. Her ne kadar tahsil bankası ile ithalatçı arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi olmasa dahi. poliçenin vadesinden önce tahsil bankasına ithalatçı tarafından ödeneceği kararlaştırılır. 10–11–12. poliçeyi ödemeyi kabul etmiş olsa da. S. taraflar arasındaki ilişkiye sözleşme hükümlerine ilişkin düzenlemelerin kıyas yolu ile uygulanması gerekmektedir. Asli edim yükümlerinden bağımsız borç ilişkilerinin doğması. ithalatçı ile tahsil bankası arasındaki ilişkinin de ödünç sözleşmesi olduğunun kabul edilmesi gerekir. bir hukuki işleme yönelmeleri nedeniyle temas haline giren kişiler. bankanın kabul etmesi. taraf iradelerine bağlı değildir40. 24 hükmü çerçevesinde taraflara uygulanacak hukukun tespiti ve tespit edilen bu hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil edip etmediğine göre de TBK 522 sayılı Broşür’ün uygulanması gerekmektedir. birbirlerine doğru bilgi vermek. tarafların birbirlerinden talepte bulunabilmesi ve özellikle ithalatçının bankaya başvurabilme imkânı söz konusu olabilir38. amirin düzenlemiş olduğu poliçeyi kabul etmesi durumunda.I). Kaynağını MK md. vadede poliçe borçlusu olarak görünen tahsil bankasının. XIV. 127. Bankanın poliçeyi kabul ettiği ancak bedelin ithalatçı tarafından. tahsil bankası ile ithalatçı arasında hizmet sözleşmesinin var olduğu söylenebilir (Bkz. Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Culpa In Contrahendo Sorumluluğu). 2’den alan bu teoriye göre. 2’den kaynaklanan asli edim yükümlerinden bağımsız kanuni borç ilişkisi teorisi nedeniyle. s. Her ne kadar taraflar arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmasa dahi. İstanbul 1988. C. İstanbul 1985. s. 487. vadeden önce ithalatçı tarafından poliçe bedeli. poliçe vadesinden önce tahsil bankasına ödendiği durumlarda. Bu nedenle her ne kadar tahsil bankası. Bu nedenle. Banka Hukukunun Esasları (C. mal ve canlarına gelebilecek zarardan koruyucu tedbirleri almakla yükümlüdürler39. ithalatçıya bir itibar sağlamaktadır. asli edim yükümlerinden bağımsız borç ilişkisi olarak nitelendirmek mümkün olabilir37. TEKİNALP. Sa. Ancak vadeden önce ithalatçı tarafından bankaya ödeme yapılmamasına rağmen. 1. s. ithalatçıya nakdi bir kredi sağlamış olacaktır. 14 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 2010. 905). I. Tahsil bankası ile ithalatçı arasındaki ilişkiyi. Böyle bir durumda. Ünal. “Türk Hukukunda Kabul Kredisi”.

işletmesine ilişkin bir evrak olan taşıma senedini de. tasarruf (sahiplik) yetkisi veren belgeler ve diğer benzer belgeler veya mali belgeler olmayan diğer herhangi tür belgeler ifade edilmektedir41. m. Faturayı düzenleyenin ticaret unvanını ve imzasını ihtiva etmeyen bir yazı. Belgeler (Vesaik) Belgeler. 4.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi IV. VUK m. 231/I. 582. 581. Örneğin. vesaik mukabili ödeme yönteminde ihracatçı tarafından mutlaka imzalanması gerekip gerekmediği sorusuna verilecek olan cevap. vesaik mukabili ödeme yönteminde. tacir olan gönderenin (ihracatçının). Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. hukukî işlemler. her ne kadar açıkça. poliçe. s. XIV. milletlerarası özel hukuk kurallarına dikkat etmeleri gerekmektedir (Bkz. çekler ve para ödemesinin sağlanması için kullanılan diğer benzer belgeler ifade edilmektedir. Türk hukukunda yer alan kuralların dikkate alınması gerekecektir. 693). yapıldıkları ülke hukukunun veya o hukukî işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun maddî hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir.”. bonolar. Bu sonuca TK m. 41/I hükmünden ulaşmak mümkündür. Mali belgeler (financial documents) ile poliçeler. ÜNAL. b. “Her tacir. el yazısı ile imzalanmış olması şartına bağlıdır. İhracatçının Türkiye’de bu belgeleri düzenlemesi durumunda. 769 hükmünde. Y. Kaldı ki. gönderenin imzasından bahsedilmese de. TBK 522 sayılı Broşür m. TK m. faturalar.2/b’de “mali belgeler” ve/veya “ticari belgeler” olarak tanımlanmıştır. 2 15 . 72). 689. Türkiye’de düzenlenen bir belgenin geçerliliği. Taşıma senetlerinin şeklinin düzenlendiği TK m. Delil olarak kullanılacak bir belgeyi düzenleyen tacirin ticaret unvanı ve bu unvanı ile birlikte kullandığı imzanın faturada bulunması şarttır (Bkz. Ankara 2006. Söz konusu eksiklik. m. taşıma belgeleri. “Faturaların baş tarafında iş sahibinin veya namına imzaya mezun olanların imzası bulunur. m. 7 hükmüne göre. 2010. düzenlenen belgelerin geçerli olup olmadığı düzenlendiği ülke hukukunun kurallarına göre. Sa. Bu zorunlu unsurlardan birisini de keşidecinin/düzenleyenin imzası oluşturmaktadır. Bası. tacirin (konumuz açısından ihracatçının) işletmesi ile ilgili evraklar arasında yer aldığı dikkate alındığında. s. taşıması gerekli olan tüm zorunlu unsurları bünyesinde barındırması gerekmektedir. imzalanması yönünde olmalıdır. DOĞAN. 688. her bir belgenin geçerli olarak düzenlenip düzenlenmediği konusunda. 41 MÖHUK m. bono ya da çek olarak nitelendirilmesinin önüne geçecektir (Bkz. ticari işletmesine müteallik muameleleri ticaret unvanıyla yapmaya ve işletmesiyle ilgili senet ve sair evrakı bu unvan altında imzalamaya mecburdur. bu kâğıdın poliçe. s. İlgili düzenlemeye göre. m. 243). ortada milletlerarası unsura sahip bir sözleşme söz konusu olduğundan. Vesaik Mukabili Ödeme İşleminde Kullanılan Temel Kavramlar A. fatura olarak nitelendirilemez ve bu yazı herhangi bir belge vasfı da taşımaz (Bkz.” ifadesi de bizi aynı sonuca götürmektedir. Bankaların. TK m. 5 hükmünde yer alan. Oğuz Kürşat ÜNAL. ihracatçı tarafından imzalanması mecburiyeti ortaya çıkacaktır. Fatura açısından konuya yaklaşmak gerekirse faturanın. Türk Ticaret Kanununda ve Vergi Usul Kanununda Fatura ve İspat Kuvveti. tespit edilecektir. bono ya da çekin hukuken geçerli olarak kabul edilebilmesi için. Faturanın da. 41/I hükmü çerçevesinde imzalaması gerektiğinden söz edilebilecektir. Ticari Belgeler (Commercial Documents) ile ise. 692. hukuki işlemlerin şekli anlamda geçerli olup olmadığının tespiti ve bu konuda varsa bir eksikliğin bildirilmesi konusunda öncelikli olarak TBK 522 sayılı Broşüre göre değil. 74). m. Bu nedenle vesaik mukabili ödeme yönteminin tercih edildiği durumlarda.

s.’de. s. 5/a). tahsil bankası. Belgeli tahsil. TEKİNALP. Bunlardan birincisi. 313 vd. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). “Temiz Tahsil/Adi Tahsil (Clean Collection)” ve “Belgeli Tahsil (Documentary Collection)” olmak üzere iki tahsil türüne yer verilmiştir. Tahsil Tahsil işlemi. 42 43 44 45 TEKİNALP. hizmet edimlerini içeren ancak tahsilin gerçekleşeceği taahhüdüne yer vermeyen bir “işgörme sözleşmesi”dir. İbraz İbraz. 2010. D. 62. Bununla birlikte eser sözleşmesine ilişkin hükümler. belgeli tahsilin ikinci türü ise. ihracatçının. 2. aldığı talimata uygun olarak ibraz bankasının belgeleri muhatap için hazır tutmasına ilişkin bir işlemdir (TBK 522 sayılı Broşür m. Türk hukukunda tahsil talimatına. s. iki türlüdür. s. vesaik karşılığı tahsilâtın şartlarını belirten anahtar belgedir. ticari belgelerin eşlik etmediği mali belgelerin tahsilini ifade eder (m. “Temiz Tahsil”. parayı tahsil etmesi karşılığında bu belgeleri. BK’nın vekâlet ve hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır (BK m. ikincisi ise. C. ödemenin (payment) ve/veya kabulün (acceptance) sağlanması. ticari belgelerin eşlik ettiği mali belgelerin tahsili. vesaik mukabili ödeme işleminin yürütülmesi bakımından (özellikle bankalar açısından) son derece önemli bir işleve sahip olduğu için özenle hazırlanmasında büyük fayda vardır44. Y. ve m. Bu tür tahsil işleminde. bu talimata uygulanma açısından uygun değildir45. 16 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. banka nezdinde malı temsil eden belgeler. 386 vd. nezdinde bulunan. ödeme ve/veya kabul karşılığında belgelerin teslimi ve diğer şartlara bağlı olarak belgelerin teslimi için bankalarca işleme alınması anlamına gelir (TBK 522 sayılı Broşür m.). fatura ve taşıma senedi gibi malı temsil eden bir belge ibraz etmeksizin. ithalatçının ödemeyi yapması üzerine. XIV. 2 . Tahsil talimatı. Temiz tahsil. Sa. Tahsil Talimatı (Tahsil Emri/Collection Order) Tahsil talimatı. ithalatçıya verir42. 2/a). satıcının yetkilendirdiği banka. mali belgelerin eşlik etmediği ticari belgelerin tahsili. TEKİNALP. mali ve/veya ticari belgelerle ilgili olarak alınan talimat uyarınca.Şengül AL KILIÇ B. 650. Tahsil talimatı. ihracatçı tarafından hazırlanarak gönderi bankasına verilen. Son durumda. TBK 522 sayılı Broşür m. 649–650. 2/c). bononun veya poliçenin bedelini tahsil eder. ithalatçıya verilmekte ve ithalatçı satın aldığı mallara ulaşmaktadır. “Belgeli Tahsil”de ise. bankanın nezdinde malı temsil eden ticari senetler bulunur. ithalatçının lehinedir43. alıcının düzenlediği çekin. 649.

DİLEK. s. ihracatçı açısından en güvenilir şekli bu yöntemdir47. s. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 96). Araştırma Merkezi. s. 149. ihracatçının tahsil emrinde açıkça “ilk ibrazında (on first presentation)” ödenmesi emrine yer vermesi yararına olacaktır51. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 653. IGEME. 58. Cevat GERNİ. Dış Ticaret. vesaikin teslim alınmasını ve dolayısıyla da bedelin ödenmesini geciktirdikleri görülmektedir. mallara ilişkin belgeleri hazırlarken mutlaka bir poliçe düzenleme zorunluluğu bulunmamaktadır. s.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi V. Dış Ticaret Araştırma Dizisi. tahsil emrinde ihracatçı tarafından açıkça uygun görülmüşse. GERNİ. s. ithalatçıya yalnızca. uygulamada bazı alıcıların mallar gelinceye kadar. s. s. Bu vesaik mukabili ödeme türünde. Y. 366. Çünkü burada. Bu ödeme türünde. malı temsil eden belgeler ancak nakdi ödemenin yapılması halinde tahsil bankası tarafından ithalatçıya verilebilecektir (Bkz. ihracatçı malların bedelini. malları temsil eden belgeleri. Ödeme/Tahsilât Karşılığı Vesaik Teslimi (Documents Against Payment “D/P”) Bu ödeme türünde. tahsil emrine. 126. 12. INTERBANK. XIV. belgeler tahsil bankasınca kendisine teslim edilir. SEYİDOĞLU. onun ödemeyi tam ve sözleşmeye uygun olarak yapması durumunda teslim etmektedir46. transfer anında kur farkının ithalatçı veya onun bankası tarafından garanti edilmesine yönelik bir şart da eklenebilir50. 11–12. GÜRSOY. ihracatçı. s. tahsilât bankası. Vesaik Mukabili Ödeme Türleri A. 5. vesaik mukabili ödeme yönteminde. tahsil bankası aracılığıyla tahsil etmiş olmaktadır48. ithalatçının yerli para cinsinden de ödeme yapabilmesi mümkündür. s. DİLEK. Ancak. 46 47 48 49 50 51 İhracatçının. Ödeme Yöntemleri. böyle bir ihtimalde. parası kendi adına tahsil bankası tarafından teslim alındığı ve muhtemelen kendisine SWIFT (paranın elektronik araçlarla anında ihracatçının hesabına geçirildiği uluslararası para transfer sistemi) yoluyla ulaştırılacağı için güvendedir49. Tahsil talimatında “D/P” kısaltması yer alıyorsa ya da “ödeme karşılığı (belgelerin) teslimi” kaydı veya benzer bir ifade yer alıyorsa. No: 8–1989. Ödeme karşılığı vesaik teslimi türünde. 5. s. ithalatçı. s. s. Vesaik mukabili ödemenin. ihracatçının ödeme karşılığı vesaik tesliminde. Böyle bir ihtimalde. Bunun önüne geçilebilmesi için. ithalatçı malları gümrükten çekmeden önce. INTERBANK. 96. vadesiz (görüldüğünde ödemeli/sight bill of exchange/draft) poliçe düzenlemesi de mümkündür. Sa. DURUKANOĞLU. Böyle bir ihtimalde. 77. 2 17 . TEKİNALP. 2010. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri (Ödeme Yöntemleri). vadesiz poliçede yazılı olan bedeli ödedikten sonra.

bu durum söz konusu ödeme türüne. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. TEKİNALP. GERNİ. Kabul kredili vesaik mukabili ödemede. belgelerin ithalatçıya ibrazından 60 gün sonra vadeli bir poliçe gibi. “banka kabulü (banker’s acceptance)” söz konusu olacaktır. s. tahsil bankası tarafından teslim edilir54. DURUKANOĞLU. gönderi bankasına. Kabul Karşılığı Vesaik Teslimi/Kabul Kredili Vesaik Mukabili Ödeme (Documents Against Acceptance “D/A”) Kabul karşılığı vesaik teslimi türünde (documents against acceptance)52. 5. s. s. s. ithalatçı. Şöyle ki. DİLEK. 367. poliçenin muhatap (ithalatçı) tarafından kabulünün istendiği ortaya çıkacaktır (Bkz. 18 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Burada vade. 653. İhracatçı tarafından ithalatçı adına düzenlenmiş olan poliçenin. Bu poliçe türünde. Bu poliçe türünde ise. s. s. Vesaik mukabili ödemenin bu türünde. 653). ithalatçı tarafından kabul edilmesi durumunda “ticari kabul (commercial acceptance)” söz konusu olur56. Bu durum banka aleyhine de bir sonuç doğurmaz. 60 veya 90 gün) bir poliçenin53. s. ithalatçı. o da ihracatçıya iletir. XIV. malların bedelini belirlenen ileri bir tarihte ödeyecek olduğundan ve bu arada malları satma imkânı söz konusu olduğundan. 150). TEKİNALP. Poliçe bedelinin ithalatçı tarafından ödenmemesi halinde. GÜRSOY. IGEME. ithalatçıya. 127. “sabit vadeli poliçe”dir. 58. ibraz tarihinden itibaren işlemeye başlar. ithalatçı tarafından kabul edilmesi karşılığında. SEYİDOĞLU. 367. s. tahsil bankası parayı.Şengül AL KILIÇ B. hesabının durumunu iyi bilmektedir (Bkz. 2 . 2010. 77. Y. poliçenin vadesi olarak poliçe üzerinde yer almakta ve ithalatçı da poliçeyi bu şekliyle kabul etmektedir. poliçe bedelini öder. 28. Ödeme Yöntemleri. bu poliçenin bankaya ıskonto ettirilerek vadeden önce paraya çevrilme ihtimali de söz konusudur. ihracat52 53 54 55 56 Tahsil talimatında “D/A” kısaltmasına ya da “kabul karşılığı (belgelerin) teslimi” ifadesine yer verilmişse böyle bir durumda. İkincisi ise. Bunlardan birincisi. 367). Ayrıca banka ıskonto ettiği poliçe bedelini ödediği. Kabul edilmiş olan poliçe. “ibraz vadeli poliçe”dir (X days sight bill of exchange/ draft). 13. GERNİ. malları gümrükten çeker ancak. s. ihracatçıya da bir finansman sağlamaktadır. ihracatçı kendi müşterisi olduğu için de. 5–6. İhracatçı tarafından banka adına düzenlenmiş olan poliçenin. ithalatçının malları gümrükten çekebilmesi için gerekli olan vesaik. Bkz. belirli bir tarih. Vadeli bir poliçenin düzenlenmesi ve ithalatçının kabul etmesi durumu esasında. ihracatçı daha çok iki tür vadeli poliçe düzenleme yoluna gitmektedir. ihracatçı tarafından düzenlenen ileri tarihli (genellikle 30. s. Kabul karşılığı vesaik tesliminde. IGEME. dış ticaretin finansmanında kullanılan bir araç niteliği kazandırmaktadır (Bkz. tahsil bankasının elinde bulundurulur. Dış Ticaret. SEYİDOĞLU. GERNİ. banka tarafından kabul edilmesi durumunda ise. ödeme için ithalatçıya ibraz edilir ve ithalatçıdan yapılan tahsilât sonucunda. poliçeyi kabul etmesi sayesinde. bankanın müracaat hakkı kapsamında ihracatçıya da başvuru hakkı bulunmaktadır. İthalatçı bu belgeler sayesinde. s. Sa. Örneğin. bankaya ciro yoluyla poliçeyi devretmekte ve kendisi de poliçenin ödenmemesi durumunda müracaat borçluları arasına girmektedir. kendisine belgelerin ibrazından itibaren belirli bir süre sonra. s. malların bedelini daha sonra öder55. s. Poliçenin vadesi geldiğinde. Ödeme Yöntemleri. Çünkü ihracatçı bu poliçeyi bankaya ıskonto ettirirken. 149. SEYİDOĞLU.

s. 150. 13. 14. 2 19 . Sa.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi çının tek güvencesi. DURUKANOĞLU. TEKİNALP. İsmail KAYAR. İstanbul 2006. Ankara 2006. 3. tahsil bankası. poliçeye aval vermesini sağlamalıdır58. senet bedelinin ödeneceği konusunda hamile (ihracatçıya) ek bir güvence vermektir (Bkz. 59. s. s. Hüseyin ÜLGEN/ Mehmet HELVACI/Abuzer KENDİGELEN/Arslan KAYA. Bu yapılmadığı sürece. s. s. 2010. s. Bankanın kabul ettiği ya da ithalatçının kabul edip bankanın aval verdiği poliçeler. IGEME. s. belgelerin ödeme karşılığında mı yoksa poliçenin kabulü karşılığında mı teslim edileceğinin açıkça tahsil bankasına bildirilmiş olması gerekmektedir. Avalde. s. bu tür bir yönteminde bedelin ödenmeme riskini en aza indirmek amacıyla. s. malı temsil eden belgeleri yalnızca ödeme karşılığında teslim edebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. Y. malların mülkiyetini geçiren belgeler. DİLEK. aval verene “avalist” denilmektedir ve avalist. DİLEK. poliçenin ödenmemesi hususunda yüksek bir risk üstlenmiş olacaktır59. Baskı. ihracatçı ithalatçının poliçenin vadesinde bedeli ödememesi riski ile karşı karşıya kalabilir57. s. CANITEZ. gecikmeksizin gönderi bankasına bildirir63. onun dolaşımını da kolaylaştıracaktır60. INTERBANK. Kabul kredili vesaik tesliminde düzenlenen poliçeye banka tarafından verilen aval. 126. ihracatçı. tahsil bankası bu durumu. md. 102). 14. INTERBANK. DURUKANOĞLU. DİLEK. Faiz şartı yalnızca görüldüğünde ya da görüldüğünden belirli müddet sonra vadeli poliçelerde konulabilir. 96. s. TTK m. bankalar tarafından çıkarılan devredilebilir mevduat sertifikalarına benzetilmektedir (Bkz. İhracatçı. İthalatçının faiz ödemeyi reddetmesi durumunda ise. Ödeme Yöntemleri. Ancak bu ödeme türünde. likiditesi yüksek kısa süreli menkuller grubuna girmektedir. Vesaik mukabili ödeme açısından vadeli bir poliçenin de yer aldığı tahsil talimatında. 127. Bkz. s. Kıymetli Evrak Hukuku. SEYİDOĞLU. kabul karşılığında. elinde bulunan ithalatçı tarafından kabul edilmiş poliçedir. 612/I. 5. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Tahsil emrinde ayrıca faiz ödenmesi de yer alıyorsa62. 58. bunun aynı zamanda tahsil emri ekindeki poliçe üzerine de yazılması gerekmektedir. Faiz tahsil edilecekse. tahsil bankasının. s. XIV. kimin lehine aval vermişse onun gibi sorumlu olur. Kıymetli Evrak Hukuku. 587. 13. Aksi takdirde. 7)61. 653. poliçe bedelinin tamamen ya da kısmen güvence altına alındığı bir kambiyo taahhüdüdür (TK md. ithalatçıya verildiğinden. s. 690/III). GERNİ. s. tahsil emrinde ve poliçenin üzerinde faiz oranı ve sürenin de gösterilmesi gerekmektedir. Aval. teminat olma niteliğini artıracağı gibi. DİLEK. 367). Bu anlamda özellikle bankaların kabul ettikleri poliçeler. poliçenin güvenilirliğini. Avalin amacı. 137–138. s. 96. 57 58 59 60 61 62 63 HINKELMAN (Çev: KAPLANER).

Dış Ticaret. 77. s. sözleşme konusu bedeli ödemek için zaman sağlar. s. ödeme taahhüdü karşılığında. malı temsil eden belgelerle birlikte tahsil bankasında kalır. ödeme yapıncaya kadar. ancak kabul karşılığı vesaik tesliminden de farklı olarak. Bkz. s. vadesi geldiğinde poliçe bedelini öder. Akseptans poliçesi.dictionarist. Bkz. ithalatçı tarafından kabul edilir ve vadeye kadar. http://www. tahsil bankası tarafından. 2010. ithalatçıya bir akseptans poliçesi sunar. Söz konusu “ödeme taahhüdü”. tahsil bankası. ithalatçı. ödeme karşılığı vesaik tesliminden farklı olarak ithalatçıya.net/akseptansnedir-3765. Bu durum ise. D. s. 97. 59. Tahsil bankası bu ödemenin ardından. Bu vesaik mukabili ödeme türü. s. Sa. Bununla birlikte. CANITEZ. ihracatçı. akseptansı teslim eder.anlambilim. Ödeme Karşılığı Akseptans/Kabul Tahsilâtlı Vesaik Mukabili Ödeme Ödeme karşılığı akseptans64.htm Bu ödeme türüne. ithalatçıya kabul ettirilmesinden başka bir şey değildir. sözleşmede kararlaştırılan malın mülkiyet hakkını devralan alıcıya. CANITEZ. ihracatçının güven altında olmasını sağlar66. ithalatçıya teslim edildiği yöntemdir. İthalatçı. http://www. bu durumda malların mülkiyeti hala ihracatçıda olduğundan. 2 . s. bir taahhütname karşılığında. malı temsil eden belgeler. Taahhütname Karşılığı Vesaik Teslimi Vesaik mukabili ödeme türlerinden bir diğeri de. malların mülkiyeti ihracatçı üzerinde kalmaya devam eder. Ancak ithalat64 65 66 67 68 “Poliçelerin üzerine “kabulümdür” biçiminde yazılarak altı imzalanan açıklama”. 59. GÜRSOY. 60. Y. hem ödeme karşılığı vesaik teslimi hem de kabul karşılığı vesaik teslimi türlerine ait özellikleri bünyesinde barındırır65. İhracatçı bu yöntemle. ithalatçının malları gümrükten çekmesini sağlayacak olan ilgili belgelerin. sözleşme bedelinin ithalatçı tarafından ödenmesini güvence altına almaya çalışmaktadır68. ithalatçıya teslim edilmekte ve böylece ithalatçı malları gümrükten çekebilmektedir. ihracatçı ve ihracatçının bankası olan gönderi bankası tarafından düzenlenmiş olan bir ödeme söz verisinin. 60. mallarını satmak için yeni anlaşmalar yapma imkânına sahip olur. “kabul tahsilâtlı vesaik mukabili ödeme” de denilmektedir. CANITEZ. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Bu ödeme türünde. poliçenin kabulünü reddeder ya da vadesi geldiğinde poliçe bedelini ödemekten kaçınırsa. bu tarz vesaik mukabili ödeme türüne uygulamada nadiren rastlanılmaktadır67. Eğer ithalatçı. s. INTERBANK.com/nedir/akseptans . XIV. 59–60. Burada ödeme aracı olarak nakit para ya da vadeli bir poliçe kullanılmamakta.Şengül AL KILIÇ C. 20 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. HINKELMAN (Çev: KAPLANER).

teslim edilen mallarla ilgili ödemenin tamamen teminat altına alınmasını temin eder niteliktedir (payment guarantee). 15)... Ancak bazılarında ise. yüklemenin yapıldığını ve ithalatçının malları çektiğini temsil eden belgelerin ibrazına bağlı tutulur (Bkz. bir tablo ile göstermek gerekirse. ihracatçı. s. banka garantisi. 2010. 14. Bu vesaik mukabili ödeme türü esasında. s. vesaik bedelinin belirlenen tarihte ithalatçı tarafından ödeneceğinin ithalatçı adına taahhüt edilmesidir71. XIV. Banka Garantisi Karşılığı Vesaik Teslimi Bu vesaik mukabili ödeme türünde ise. 69 70 71 72 DİLEK. vadeli poliçenin ithalatçı tarafından kabulünün ardından bankanın aval verdiği ödeme türüne de benzerlik göstermektedir. ancak bir banka garantisi var ise. 22. DİLEK. yapılan sözleşme uyarınca teslim edilecek olan belgeler. Ancak banka avali. Vesaik Mukabili Ödemenin İşleyişi Vesaik mukabili ödemenin işleyişini. 2 21 . poliçe üzerine ithalatçı adına geçerli bir bankanın vermiş olduğu ödeme taahhüdü olduğu halde. E. garanti tutarının nakde dönüşmesini temin edebilir. garantinin nakde dönüşmesi. HD. tahsil bankası tarafından teslim edilir70. 2007/586 (Kazancı İçtihat Bankası). 2005/13656. mal bedelinin güvence altına alınması için. ihracatçı açısından çok da güvenilir bir yöntem olduğunu söylemek zordur69. VI. ihracatçının isteği üzerine. Sa. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. malları teslim etmesine rağmen. Banka garantilerinin bazıları. 15. E. Böyle bir ihtimalde. K.2007 T. DİLEK. satım bedelini alamadığını beyan eden ilk yazılı talebi ile birlikte. ortaya aşağıdaki gibi bir sonuç çıkacaktır72. Y.01. 11. ithalatçıya.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi çının verdiği taahhütnameyi de içeren bu ödeme yönteminin. Vesaik mukabili ödeme yönteminde işleyişi anlatan bir Yargıtay kararı için bkz. Y.

bu konuda zımnen anlaşma sağlanmış olması da mümkündür74. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). İhracatçı. s. 122–123. vesaik mukabili ödemenin bir gereği olarak. Taraflar arasında yapılan anlaşmada son olarak. 648. 56–58. 648. Bu banka genellikle. Ali DÖLEK. 56. göndermiş olduğu belgelerin hangi şartlar altında. s. Mevzuat Işığında Dış Ticaret İşlemleri ve Piyasa Uygulamaları. vesaik mukabili ödemede. s. s. AKIN. 56–57. s. gönderi bankasına tevdi eder ve bunların ithalatçıya ulaştırılması ister. TEKİNALP. uluslar arası gözetim şirketlerinden alınmış olan gözetim raporu gibi belgeler girmektedir. belgelerin ibrazı anında yapılan ödemeler açısından bu sonuca varmak mümkündür. 133. Sa. 648–649. Uluslararası Ticarette Kullanılan Teslim ve Ödeme Şekilleri. 172. 2 . s. Haziran 1996. bir kredi kullanmaktadır76. 76–77. 81.Şengül AL KILIÇ Vesaik mukabili ödemede işleyiş şu şekilde gerçekleşmektedir73: 1) İhracatçı ile ithalatçı arasında uluslararası ticaret kapsamında bir satım sözleşmesi imzalanır. Dış Ticaret. ödeme yöntemi açıkça kararlaştırılabileceği gibi. 22 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. s. 102. ithalatçı firmanın gümrüğüne gelir. ithalatçının ülkesine gelmiş olması bir şart olarak değerlendirilmemelidir. 369–370. s. ithalatçıya teslim edileceği ve hangi şartlarla meblağın tahsil edileceğini belirten tahsil talimatı77 73 74 75 76 77 YENİARAS. 2010. bu malların sevk edildiğini gösteren belgeler (vesaik) karşılığında. s. Bkz. 84. s. YASER. Dış Ticaret. gereken belgelerin listesi de oluşturulur. 149. DURUKANOĞLU. Bu sözleşmede ayrıca tarafların ödeme şekline de karar vermeleri gerekir. İhracatçı. sevk ettiği mallar karşılığında. EKŞİ. ŞANLI/EKŞİ. Kambiyo Mevzuatı. 77. s. GÜRSOY. 102. TEKİNALP. 26. ithalatçının bankasıdır. 2) Akreditifin aksine. INTERBANK. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. s. Mallar. s. EKŞİ. 91–92. ÖZALP. s. Ancak vesaik mukabili ödeme şeklinde. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. Özellikle. 3) İhracatçı. ihracatçının (satıcının) eylemi ile başlamaktadır75. Murat TÜRKSEVER. s. IGEME. İstanbul 1999. s. alıcı tarafından istenen sigorta belgesi. CANITEZ. nakliye firmasından/acentesinden aynı zamanda ciro edilebilir bir taşıma belgesi de alır. s. s. menşe şahadetnamesi. ithal konusu olan malların. TEKİNALP. s. İhracatçı. Diğer belgelerin kapsamına. ödeme işlemi. 26. satım sözleşmesinde belirtilen şekilde malları gönderir. tahsil/ibraz bankası da belirlenir. s. Y. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Bu ödeme yönteminde. 43–44. 252–253. Taraflar arasında yapılan anlaşmada aynı zamanda. SEYİDOĞLU. ihracatçı. malın sevkiyatına ilişkin belgeleri ve diğer gerekli belgeleri . XIV. GÜRSOY. GÜRSOY. Ancak ödeme şekline ilişkin taraflar arasında yapılan anlaşmada.

yukarıda belirtilen hususlardan başka. menşe ispat belgesi. genellikle şu ifadelere yer verilir: “ X ülkesinde yerleşik …. fatura.. 4’de düzenlenmiştir.m. Bu talimatta. Dış Ticarette Uygulamalı Akreditif İşlemleri. Anılan evrakın ithalatçının bankası/tahsil bankası olan ……. muhatap tarafından yapılacak herhangi bir eylemin tam olarak hangi süre içinde yapılması gerektiği de belirtilmelidir (TBK 522 sayılı Broşür m. Atilla BAĞRIAÇIK/Seyfettin KANDEMİR. 11. b) Belgelerin teslimine ilişkin şartlar: ba) Ödeme ve/veya kabul karşılığında teslim bb) Diğer şartlar karşılığında teslim 8. posta adresi veya ibrazın yapılacağı ikametgâhın ve duruma göre teleks. Firmasına . Bir tahsil talimatı duruma uygunluğuna göre aşağıdaki bilgileri içermelidir: 1. 2 23 . Firması EKLER:……. muhatabın veya ibrazın yapılacağı ikametgâhın tam adresini de içermelidir. 2.. EURO 1 vb. Fakat böyle bir durumda bankanın herhangi bir sorumluluğu söz konusu değildir. Konişmentoda yer alan “gönderilen (consigee)” kısmına ithalatçının bankası (tah- Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C.) alıcı firma (ithalatçı) yerine. faiz dönemi.4/c) Talimatta ayrıca. posta adresi ve duruma göre teleks. tahsil bankasına gönderilmesi gerekmektedir80. İbraz bankası varsa bu bankanın tam ismi. İstanbul 1995. Muhatabın tam ismi. nakliyeci makbuzu vb. hesaplama esası (örneğin bir yılda 360 veya 365 gün) dâhil tahsil edilecek faizin tutarı ve bundan vazgeçilip geçilmeyeceğinin belirtilmesi. Y. 2010. birinci” gibi ifadeler kullanılmışsa bankalar bu tür ifadeleri dikkate almayacaklardır (bkz. 73–74. doğru adresin tahsil bankası tarafından araştırılması da mümkündür. Tahsil edilecek masraf ve komisyonlar ve bunlardan vazgeçilip geçilmeyeceği. posta ve SWIFT adresleri. Söz konusu süre tayin edilirken. Burada unutulmaması gereken husus. kabul etmeme ve/ veya diğer şartları yerine getirmeme hallerinde izlenecek yola ilişkin talimat. Sa. Faiz söz konusu ise. Eklenen belgelerin listesi ve her belgenin sayısal dökümü 7. 5. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. Tahsilin alındığı bankanın tam ismi. ………. Amirin tam ismi. (TYK. yükleme ile ilgili tüm belgelerin asıllarının (taşıma belgesi. XIV./. Tarih uyarınca yaptığımız ihracatın bedeli ………Dolar/Euro olup. “çabuk. 9. Tahsil edilecek tutar(lar) ve döviz cinsi/ cinsleri 6. hava konişmentosu.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi nı (tahsilât emrini)78 de gönderi bankasına ulaştırır79. Bu ödeme şeklinde. posta adresi ve duruma göre teleks.5/a). orijinal evrak ekte yer almaktadır. gönderi bankası aracılığıyla.). teleks. faiz oranı. telefon. Ödeme yöntemi ve ödeme bildiriminin biçimi. derhal. faks numaraları ve referansı dâhil ayrıntıları. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. Ödememe. Adresin eksik veya yanlış olduğu hallerde ise. TBK 522 sayılı Broşür m. tahsil bankası adına düzenlenmesi gerektiğidir. 4. 3. 10.. ATR. Bank’a DHL ile gönderilmesi ve bedelinin tahsili/poliçenin kabulü ve tahsil/muhabir bankası tarafından avali suretiyle evrakın alıcıya teslimi hususunun sağlanması saygıyla rica olunur. a) Ödeme ve/veya kabulün sağlanmasına ilişkin şartlar.” Bkz./…. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. 78 79 80 Tahsil talimatının içermesi gereken bilgilerin neler olduğu “Tahsil Talimatı” başlığını taşıyan TBK 522 sayılı Broşür m. 5/b). Tahsil talimatı.. s. taşıma belgelerinin (konişmento.

CANITEZ. 25. gerekli belgeler alınmadan şirkete teslim edildiği bir olayda. ilgili belgelerin bedel ödendikten ya da poliçe kabul edildikten sonra ithalatçıya teslim edilmesi gerektiğini belirtir. ERYÜREK. Yapılan bu ciro sonucunda. DURUKANOĞLU. ÖZEL. tahsilât emrini ve malı temsil eden belgeleri doğrudan tahsil bankasil bankası). Bununla birlikte Yargıtay. 11. Gönderi bankasının. s.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8. Konişmentonun. malı temsil eden diğer belgelerin yanı sıra. “bilgi verme (nofity)” kısmına ise. 57. TBK 522 sayılı Broşür ve alıcı ile satıcı arasında yapılan satım sözleşmesidir. 2005/5001. ithalatçı söz konusu belgeyi kullanabilir ve malların alıcısı sıfatını kazanır (Bkz.Şengül AL KILIÇ İhracatçı. 27). 123). aracı bankaların sayısı bire düşmektedir. satıcı veya alıcı bankasının isimleri. s. bazı durumlarda. konişmento da ithalatçıya verilir. 4) Gönderi bankası ilgili belgeleri. Ancak bu durum vesaik mukabili ödeme yönteminin mantığına ters düşmektedir (Bkz. banka tarafından. alıcı ile ilgili bilgiler. 27. Bkz. posta veya kurye yoluyla ithalatçının ülkesindeki tayin edilmiş tahsil/ibraz bankasına gönderir83. 01. römiz mektubu ekinde. 81 82 83 24 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. 68. satıcı bankanın ihracat dokümanlarını satıcıdan aldığı zaman düzenlediği açıklayıcı mektuptur. dokümanların neyin karşılığında alıcıya teslim edileceği mal ile ilgili kısa açıklamalar yer alır. işlem mal mukabili ödeme şekline dönüşmüş olacaktır. Tahsil bankası tarafından. ithalatçının isminin yazıldığı durumlarda. satıcı ile ilgili bilgiler. 123. Özellikle ihracatçı firmaların bu hususa ayrıca önem göstermeleri gerekmektedir81. ihracatçının (amirin) de uygun görmesi şartıyla. SEVEN. ithalatçının bulunduğu yerde şubesi olması durumunda. 149. gönderi bankasına tevdi ettiği tahsil talimatında vesaik mukabili ödemeler ile ilgili olarak MTO tarafından yayınlanan TBK 522 sayılı Broşür’ün dikkate alınacağını da ayrıca belirtmelidir (TBK 522 sayılı Broşür n. s. K. YETİK. “Römiz mektubu. HD. Bkz. ithalatçıya ciro edilmesi gerekir. 2010. Ancak. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. 8. 449). s. Ancak konişmento.gumrukkontrolor.org. Sa. TÜRKSEVER. IGEME. DURUKANOĞLU. s. (http://www. ithalatçıya teslim edilirken. s.” Bkz. Y. malın bedelinin tahsilinden sonra. ithalatçı adına düzenlendiği ya da doğrudan mallarla birlikte gönderildiği durumlarda. Türk şirketi tarafından Almanya’da yerleşik şirkete gönderilen emtiayı taşıma işinin taşıyıcı tarafından yapıldığı ve taşıyıcı tarafından malların. Gönderilen kısmına.2006 T. Böyle bir durumda. 4/a). banka adına düzenlenmiş olduğundan. s. gönderme ve ibraz işlemlerinin de aynı banka (gönderi bankası) tarafından yapılması mümkündür. Vesaik mukabili ödeme yönteminden kaynaklanan herhangi bir sorunun uluslararası platformda çözülebilmesi için dayanılması gereken belgeler. s. Gönderi bankası. gönderi bankası. Bu şekilde işlem yapılmak istendiğinde yapılması gereken ödeme şeklinin mal mukabili (open account-açık hesap) ödeme şekli olacağı gözden kaçırılmamalıdır (Bkz. 2 . “römiz mektubu (remittance letter)”82 ekinde. ithalatçının adı yazılır. ithalatçı bu belgeyi hiçbir işlem yapmadan alabilir. XIV. E. 2006/4963 (Kazancı İçtihat Bankası). vesaik mukabili ödeme yönteminden söz etmiştir. s. TÜRKSEVER. Bu mektupta hangi dokümanların alıcıya gönderildiği.05. Y..html).

düzenlemiş olduğu poliçeyi ithalatçının kabulünün yanı sıra ayrıca bankanın aval vermesini de isteyebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. Y. tahsil emrine uygun olduklarından emin olmak için belgeleri dikkatle inceler87. malları temsil eden diğer belgelerle birlikte gönderi bankasına tevdi eder. ihracatçı (amir) tarafından. ödeme karşılığında ithalatçıya teslim edilir (documents against payment). tahsil talimatında belirtilenlere uygun olup olmadığını makul derecede dikkat göstererek incelemek ve eksikliğin tespiti halinde keyfiyeti derhal amire bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır85. ithalatçıya teslim eder. tahsil bankasının çok küçük olduğu veya tahsil bankası ile gönderi bankası arasında kurulmuş bir ilişkinin bulunmadığı durumlarda rastlanılmaktandır84. Banka. ithalatçının Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. İhracatçı. ilgili belgeleri alamaz ve dolayısıyla da malları temsil eden belgeleri alamadığı için. İkincisine göre ise. s. ilgili belgeler. CANITEZ. iyiniyetle hareket etme yükümlülüğü kapsamında aldığı vesaikin. ihracatçı (amir). malı temsil eden belgeleri alır ve böylece mallara ulaşır. tahsil emrinde kendisine bildirilen duruma uygun hareket eder ve bunun sonucunda malı temsil eden belgeleri. Poliçeyi kabul eden ithalatçı.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi sına göndermek yerine. Gönderi bankası tarafından. 7/b ve m. ithalatçıya teslim edilir. Bununla birlikte. Zira belgelerin teslimine ilişkin şartların açık ve net biçimde ifade edilmesini sağlamak. Böyle bir ihtimalde. ileri tarihli poliçenin ithalatçı tarafından kabulüne bağlı olarak teslim edilir (documents against acceptance). hâkimiyeti altına alamaz (TBK 522 sayılı Broşür m. Tahsil bankasına gönderilmek üzere gönderi bankasına verilen tahsil talimatının hiçbir şüpheye yer bırakmayacak biçimde açık ve kesin olması gereklidir. tahsil talimatını hazırlayan tarafın (ihracatçının) sorumluluğundadır. 7). 7/a). malları gümrükten çekemez. tahsil talimatında belirtilmediği durumlarda. 4/b). “muhabir banka” olarak adlandırılan bir aracı bankayı kullanmayı da tercih edebilir. ithalatçının poliçeyi kabul etmesi üzerine. malların bedelini ödemeden. s. Böyle bir durumda ise. 57. 651. tahsil bankasına verilen belgeler. malları gümrükten çekebilmesi için. 24. gönderi bankasının. ilgili belgeler. vesaik alıcıya ancak ödeme karşılığında teslim edilir (TBK 522 sayılı Broşür m. ithalatçı. Bu duruma daha çok. ithalatçının bedeli ödemesi ya da ileri tarihli poliçeyi kabul etmesi karşılığında86. 58. Bu durumda. bir ihbar mektubu düzenler ve ithalatçıya gönderir. 2 25 . 2010. Aksi takdirde bundan kaynaklanan sonuçlardan bankalar sorumlu olmayacaklardır (TBK 522 sayılı Broşür m. s. TEKİNALP. İthalatçıya hitaben yazılan ve vesaikin geldiğini haber veren ihbar mektubu üzerine ayrıca “MTO TBK 522 sayılı Broşüre tabidir” ibaresinin de yer alması gerekir. muhatabın ibraz bankasına gelip kabul etmesi için malların satım bedeli tutarında bir poliçe keşide eder ve bu poliçeyi de ithalatçıya ulaştırılması için. 84 85 86 87 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Sa. s. XIV. Vesaik tesliminin ödeme karşılığı mı yoksa kabul karşılığı mı yapılacağının. 5) ve 6) Tahsil bankası. 7/c). Tahsil bankası. Tahsil emri iki şekilde olabilir: Bunlardan birincisine göre. ERYÜREK.

2010. onun tarafından ödenmemesi. Vesaik mukabili ödemelerde. 7) Tahsil bankası. kendisine bu konuda açık talimat verilmiş olması gerektiği unutulmamalıdır. poliçenin kabul edilmemesi veya ödenmemesi durumunda tahsil bankasının protesto çekebilmesi için. aşağıdaki üç durumdan birinin gerçekleşmiş olması gerekmektedir: a. Sa. tahsil banpoliçeyi kabul etmesi ve bankanın aval vermesinin ardından belgeler ithalatçıya teslim edilir ve mallar gümrükten çekilir (Bkz. ithalatçı tarafından kabul edilmemesi. Kabul kredisinde ithalatçının vade bitiminden önce poliçe bedelini. Bu nedenle. Aksi takdirde. kabul edilmiş poliçenin vade tarihinde tahsil edilen meblağını. malı temsil eden belgeleri hiçbir sorumluluğu olmaksızın gönderi bankasına iade edebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. tahsil bankasına belgelerin bundan sonra tabi olacağı durum hakkında gerekli talimatı vermesi gerekmektedir. Böyle bir durumda poliçeyi kabul eden banka. poliçenin ithalatçının ülkesindeki bir banka tarafından kabul edilmesini de şart koşabilir. Ancak. 73). protestonun gündeme gelebilmesi için. Tahsil bankası tarafından yapılan bildirimden (bankaya ihbar ettiği yazı tarihinden) itibaren altmış (60) gün içinde gönderi bankası tarafından söz konusu talimat verilmezse. 81–82). 126). s. gecikmeksizin gönderi bankasına bildirmelidir88. s. kabul edilmiş olmasına rağmen vadesinde ödenmemesi ihtimalinde ise. Vadeli bir poliçenin kabul edilmiş olmasına rağmen. Burada da amaç. bankaya ödemesi şart koşulur. ŞANLI/EKŞİ. söz konusu hususu. 16/a). “ödememe protestosu” olacaktır (Bkz. vadesinde tahsil bankasına bedelin ödenmemesi. komisyon ve masraflar mahsup edildikten sonra gönderi bankasına iletir (TBK 522 sayılı Broşür m. bankadan aval istemek yerine. DURUKANOĞLU. b. tahsil talimatında yer alan poliçe ve diğer belgelerin. protesto şartıyla birlikte tahsile verilmesi. Bu durumda düzenlenecek olan protesto. DURUKANOĞLU. Görüldüğünde ödemeli (vadesiz/at sight) bir poliçenin. tahsil bankası tarafından ithalatçıya ibraz edilmiş olmasına rağmen. KAYA. İhracatçı. 26/c. 126. düzenlenecek olan protesto. 88 89 90 26 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. satım bedelini ödememesi veya ileri tarihli düzenlenmiş olan poliçeyi kabul etmemesi durumunda. Gönderi bankasının bu bildirimin ardından. ihracatçının yasal takibe geçebilmesi açısından önemlidir90. tahsil bankası. “kabul etmeme protestosu” olacaktır. ihracatçının kendisini güvence altına almasıdır (Bkz. s. Bu durumda.Vadeli bir poliçenin. ithalatçıya “kabul kredisi” açmış sayılır. s.Şengül AL KILIÇ Tahsil bankası. Y. iii). DİLEK. c. tahsil talimatının ekinde yer alan poliçenin. “ödememe protestosu” olacaktır. 2 . 10. ithalatçının vesaik mukabili ödeme şeklinde. Bu durumda düzenlenecek olan protesto. ithalatçıdan peşin olarak tahsil edilen meblağı ya da ithalatçının ileri tarihli poliçeyi kabul etmesi durumunda. XIV. s. protesto düzenlettirilmesi son derece önem arz etmektedir89. Kabul kredili vesaik mukabili ödeme türünde.

teslim aldığı malı temsil eden belgeler karşılığında. 24/III). 646. DURUKANOĞLU. s. tahsil bankası. Vesaik Mukabili Ödemenin Fayda ve Sakıncaları A. İhracatçının. ihracatçının (amirin) kullanımına hazır olarak tutar ya da ihracatçıya ödeme yapar (TBK 522 sayılı Broşür m. s. talimatı veren tarafa ait olacaktır (TBK 522 sayılı Broşür m. . 124. Y. müracaat borçlularına başvuru hakkının sağlanmasıdır (Bkz. vesaik mukabili ödeme yöntemi sayesinde. protesto ardından başlanılacak olan hukuki takip sonucunda. 2 27 . karayolu ya da demir yolu ile doğrudan alıcının adresine göndermesi yerine. malları gümrükten çekme hakkına sahip olur. YENİARAS. 133. ÖZEL. 16/b). 2010. Böyle bir talimatın verilmediği durumlarda. 24)91. ihracatçı açısından bir avantaj olarak değerlendirilmektedir. TÜRKSEVER. s. Ödeme mal mukabili ödemeden daha çabuk gerçekleşir ve daha güvenlidir. 91 92 93 Vadesiz bir poliçenin görüldüğünde ödenmemesi ya da kabul kredili bir poliçenin kabul edilmiş olmasına rağmen vadesinde ödenmemesi durumunda düzenlettirilecek olan protesto ile amaçlanan. 26. malları temsil eden belgelerin ithalatçıya verilmesini sağlaması da onu bir nevi güvence altına alacaktır. gerekse diğer masraflar bakımından daha düşük maliyetlidir. 127. basit ve süratli bir yöntemdir.Akreditifli ödeme yöntemine kıyasla daha ucuz. 42.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi kasının protesto düzenlettirme veya başka bir yasal işleme başvurma yükümlülüğü bulunmamaktadır (TBK 522 sayılı Broşür m. 68. Ancak bu masrafların. s. ERYÜREK. Sa. ithalatçının bankası tarafından yapılacak olan tahsilât sonucunda. TEKİNALP. s. Vesaik mukabili ödeme yöntemi. s. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C.Malı temsil eden belgelerin. 37. 23. s. XIV. ithalatçıdan geri alınması mümkündür. havayolu. s. s. Faydaları Vesaik mukabili ödemenin ihracatçı açısından faydalarını şu şekilde sıralamak mümkündür93: . ŞAHİN. sözleşmenin konusunu teşkil eden malları. 9. s. Protesto ve diğer işlemlerin giderleri. 9) İthalatçı. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. ithalatçı tarafından yapılan ödemeden sonra verilmesi. s. 8) Gönderi bankası. DURUKANOĞLU. poliçenin ibrazının usule uygun yapıldığının ortaya konulması ve ödememe nedeniyle girişilecek olan hukuki sürecin başlangıç aşamasının belirlenmesi. VII. ÖZALP. 127). gecikmeksizin gönderi bankasını durumdan haberdar etmelidir92. tahsil bankası tarafından tahsil edilen meblağı. diğer ödeme yöntemlerine nazaran gerek bankalara ödenen komisyon. DURUKANOĞLU.

s. akreditifli ödemede akreditif açmasına nazaran daha kolay ve ucuz bir yol olacaktır. ancak ihracatçının parasını ve yaptığı giderleri dava ile elde etmesi. TÜRKSEVER. malın bedelini henüz ödemeden. s. s. ihracatçı. yeni alıcının ismini hem bankaya hem de nakliye şirketine bildirmek gerekmekle birlikte. Sa. 2. Böyle bir ihtimalde. s. 2 . ithalatçının mal bedelini ödemek istememesi veya ödeyememesi. Y. 13. DİLEK. INTERBANK. ithalatçı açısından faydalarını ise. 2010. ihracatçı açısından bir risk oluşturmaktadır. vadeli ithalat imkanına kavuşacaktır. TEKİNALP. 93–94. s. YÜCEL.İthalatçı. . 94 95 ÖZALP. s. ihracatçı. ihracatçının. orijinal evrakın geri getirilerek değiştirilmesine gerek yoktur. çoğu zaman kendisi tarafından istenen bir sonuç olmayacaktır. s. 338. Bahir Mazhar ERÜRETEN. 10. ŞAHİN. B. 27. İthalatçının bedeli ödemek ve malları almaktan vazgeçmesi durumunda. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. 646. malları aynı şartlarla alacak başka bir alıcı bulamaması.Şengül AL KILIÇ . s. DURUKANOĞLU.İthalatçı. İstanbul 1991. malların sözleşme şartlarına uygun olup olmadığını da tespit edebilecektir. Dış Ticaret Hukuku İhracat Sözleşmeleri ve Tatbikatı. hemen ödemek veya ileri tarihli poliçeyi kabul etmek suretiyle alacağı vesaik sayesinde. 36–37. Yine böyle bir durumda. s. mallarını daha kötü şartlarda başka bir alıcıya satması veya malları geri getirmek zorunda kalması da satıcı açısından. s. satım bedelini. 68. ÖZEL. kabul kredili vesaik mukabili ödemede. malların mülkiyetini hemen kazanacaktır. ÖZALP. s. s. . doğrudan ithalatçı ile muhatap olmaktan kurtulur. ithalatçı. 87. vadeli poliçe sayesinde. ERYÜREK. şu şekilde sıralamak mümkündür94: . s. XIV. s. ihracatçı zor duruma düşecektir. 43. INTERBANK. 43. Özellikle. mal bedeli dövizlerin belirli sürede yurda getirilme zorunluluğu mevcuttur.Yapılan ödeme işleminde arada bankalar olacağından. 124. Vesaik mukabili ödemenin. s. ithalatçı ile arasındaki temel ilişkiye dayanarak alıcıyı dava edebilir. 95. Kambiyo rejimimize göre. TAŞPINAR. 28 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C.İthalatçının vesaik mukabili ödeme yöntemine göre işlem yapması. 1.İhracatçının malları gümrüğe göndermiş olmasına rağmen. Alıcı değişikliği yapılması durumunda. vesaik mukabili ödeme yönteminin tercihi durumunda ortaya çıkabilecek olan sakıncalar arasında yer almaktadır. Sakıncaları Vesaik mukabili ödemenin ihracatçı açısından sakıncalarını şu şekilde sıralamak mümkündür95: .

2 29 . s. s. şu şekilde sıralamak mümkündür97: . Tüm bu sakıncalar karşısında ihracatçı. gümrükteki malları görmeden. 43. . 10. s. Gözetim şirketleri hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. 94. 1. 37. Sa. 38. INTERBANK. ŞAHİN. ihracatçının ek sigorta. s. Söz konusu riski azaltmanın en iyi yolu ise. Y. INTERBANK. 2010. mallarını varış limanındaki antrepoyu da kapsayacak şekilde sigorta ettirmek. Vesaik mukabili ödemenin. banka garantisi/aval/kabul olmadıkça. 87. ithalatçının ülkesindeki kambiyo mevzuatı gereğince ithalatın gerçekleştirilememesi veya transferde gecikme söz konusu olmasıdır. ileri tarihli poliçenin kabulü suretiyle yapılan vesaik mukabili ödeme işlemlerinde. 2. 95. malların gümrükte beklemesi. ihracatçının ülkesine geri gönderilmesi de. çekilememesi ve bunun sonucunda. . ileride gerçekleşmesi muhtemel ihtilaflarda kullanılmak üzere. o malın piyasa fiyatının. ithalatçı açısından sakıncalarını ise. . s. XIV. ŞAHİN. vesaik bedelini ödemek zorunda kalmakta ve sözleşmede belirtilen şartlara uygun olmayan mallarla karşılaşabilmektedir. Nitekim bu ihtimalde.Özellikle. ithalatçının. s. EKŞİ. ithalatçı. TAŞPINAR. Bunun nedeni. hukuken sorumlu hale gelir ve bedelin ödenmemesi durumunda satış söz96 97 98 ÖZEL. 58. s. nakliye gibi masrafları da söz konusu olacaktır. DİLEK. 449–457. dış ticaret işlemine başlamadan önce ithalatçıdan bir miktar sağlamak veya malın bir bölümünün bedelini (olası zararları karşılamaya yetecek miktarda) peşin olarak almak gibi ek tedbirlerle de riskin azaltılması yolunu tercih edebilir96. Bu gibi durumlarda. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi . s. ihracatçı ödemenin yüzde yüz gerçekleşeceğinden emin olamaz. bir diğer sakıncayı meydana getirmektedir. antrepo ve demuraj (gemi bekleme masrafı). ÜNAY.Karşılaşılabilecek ilk sakınca kabul kredili vesaik mukabili ödeme şeklinin ihracatçı tarafından kabul edilmemesi durumunda ortaya çıkmaktadır. ÖZALP.İthalatçının malları reddetmesi ihtimali de. s. s. ihracatçıdan uluslararası bir gözetim şirketi tarafından “denetim raporu” hazırlanmasını talep etmesi olacaktır98.İthalatçının ihmali veya diğer hukuksal nedenler yüzünden. sözleşmede belirlenen fiyatın altına düşmesi gibi sebepler olabilir.Kabul kredili vesaik mukabili ödemede. s. . yine ihracatçı açısından bu yönteminde oluşabilecek riskler arasında yer almaktadır.İhracatçı açısından oluşabilecek bir diğer risk de. YÜCEL. ithalatçı poliçeyi kabul ederek.

İhracatçı tarafından malların ithalatçının gümrüğüne gönderilmiş olmasına rağmen. İhracatçı. 2010. XIV. ithalatçının malı temsil eden vesaiki almaktan ya da bedeli ödemekten veya poliçeyi kabul etmekten kaçınması durumunda. s. alacağını güvence altına almak için. malların bedelini tahsil bankasına ödeyen ithalatçı açısından bir risk teşkil etmektedir. Böyle bir ihtimalde ihracatçının. 99 100 30 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bu durum özellikle. Vesaik Mukabili Ödemede Tarafların Dikkat Etmesi Gereken Hususlar A. İthalatçının ülkesindeki döviz ve kambiyo rejimi. Sa. 63. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). VIII. vesaikin teslim edildiği durumlarda. Y. . ithalatçının ihracatçı tarafından yeterince iyi tanınmadığı hallerde. malların gümrükten çekilememesi ihtimali de.Şengül AL KILIÇ leşmesinden ayrı olarak kendisine karşı protesto ve icra yoluna başvurulabilir. s. ihracatçının kendisini güvence altına alması açısından önem arz edecektir100. malların mülkiyeti vesaikin teslimi ile birlikte ithalatçıya geçecektir. vadeli poliçe düzenlediği durumlarda. 124. ithalat sınırlamalarının olup olmadığı da ihracatçı tarafından göz önünde bulundurulması gereken diğer hususları oluşturmaktadır. ithalatçıdan. ödeme işlemini kabul etmeden önce iyice düşünmesi gerekmektedir99. bankanın da aval vermesi ya da kabul etmesini istemesinde yararı bulunmaktadır. poliçenin vadesinde ithalatçı tarafından ödenmemesi ihtimalini de düşünerek. Sözleşme Öncesinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Sözleşme öncesinde ihracatçının her şeyden önce vesaik tahsilâtının gerekli olan güvenceyi sağlayıp sağlamadığına. ithalatçının ticari itibarının zarar görmesine neden olur. Sözleşme Sonrasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar İleri tarihli bir poliçenin ithalatçı tarafından kabulü karşılığında. s. ithalatçının güvenilir olup olmadığına ve kredibilitesine dikkat etmesi gerekmektedir.Belgelerdeki eksikliklerden dolayı. İhracatçı Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 1. DURUKANOĞLU. 2 . 63–64. s. ihracatçının o mallara yeni bir müşteri bulabilip bulamayacağı konusunu da. 2. 64. Bu durum ise. ithalatçının kabul etmesinin yanı sıra ayrıca. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 101 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 124. ithalatçının ülkesindeki gümrük formaliteleri için gerekli olan evrakların neler olduğunu da öğrenmeli ve ilgili belgeleri dikkatle bir araya getirmelidir101. s. DURUKANOĞLU.

tahsilât emrinde belirtildiği gibi olup olmadığını onaylamaktan ibaret olarak düzenlenmiştir. Tahsilât emrinde sıralanmış olan belgelere bakıldığında. o ban102 DURUKANOĞLU. ihracatçıdan malları gümrükte incelmesine yönelik bir izni de sözleşme şartı olarak sözleşmeye eklemesini istemesinde fayda vardır. vesaik mukabili ödemeyi. Ancak. XIV. 64–65. amirin bu tercihi doğrultusunda. ithalatçının malları gümrükte. 2010. tahsilât emrinde belirtilen hususlardan bir ya da birkaçına rıza göstermiyorsa. malların sözleşmede yer alan şartlara uygun olup olmadığını hakkında da bilgi sahibi olabilmesi mümkün hale gelecektir. ihracatçının malları sözleşmeye uygun olarak göndereceğine inandığı durumlarda kabul etmelidir. bedeli ödemeden önce kontrol imkânı bulunmamaktadır. 2 31 . malları ithalatçının gümrüğüne gönderebilir. bankaya giden ithalatçı açısından önem arz eden husus. CANITEZ. Bu bildirim üzerine. gümrükten malları çekebilmesi için istenilen belgelerin neler olduğu tam ve eksiksiz bir şekilde. gönderi bankası tarafından kendisine iletilen vesaik ile ilgili olarak gecikmeksizin. ithalatçıya haber vermeli ve malların gümrükten çekilmesine imkân veren vesaikin elinde olduğunu ithalatçıya bildirmelidir.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi B. 61. gönderi bankasının. ellerindeki belgelerde eksiklik olduğunu gören bankanın bu durumu derhal belgeleri aldığı şahsa bildirmesi gerekmektedir. ihracatçının özel izni olmadıkça. bu durumu gecikmeksizin emri aldığı şahsa bildirmelidir. malların gümrükten çekildiği durumlarda. Malları incelemeye yönelik olarak bir izin alamadığı durumlarda ise ithalatçı. Bankalar Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Bankalar. tahsil bankasının elinde bulunan vesaiki incelemesidir. sözleşmenin yapıldığı sırada ihracatçıya bildirmelidir. sadece ihracatçı (amir) tarafından kendilerine gönderilen tahsilât emri çerçevesinde işlemleri yürütürler. Gönderi ya da ibraz/tahsil bankası. Bankaların sorumluluğu. Sa. ithalatçının ihracatçıya karşı vadede poliçe bedelini ödemekle sorumlu olduğunun unutulmaması gerekmektedir102. 125. ithalatçının sözleşmenin yapılış aşamasında. Ancak malların satılmaması ihtimalinde dahi. Amirin. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). C. Vadeli poliçenin kabul edilmesi karşılığında vesaikin teslim alınarak. İthalatçı Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar İthalatçı. tahsilât emrinde. s. s. İthalatçı. belirli bir bankayı tahsil bankası olarak belirtmesi durumunda. Böylece ihracatçı gerekli olan tüm belgeleri hazırlayarak. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Tahsil bankası. Bu nedenle. ithalatçı malları kârla satabilme imkânına da sahip olacaktır. yalnızca. ellerine geçen belgelerin. uluslararası nitelikli bir gözetim şirketi tarafından belge düzenlenmesini istemelidir. Bu vesaiki inceleyerek. kendisinin ödeme yapmadan önce. Y. s.

65–66. Fakat bu ödeme yönteminde bankalar. 32 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Tahsilât emrinde. Bu anlamda konumuzu incelerken öncelikle. 5/c). Bankalar. gönderi bankası tarafından. s. TBK 522 sayılı Broşür’de düzenlenen bankaların sorumluluğu hakkında bilgi verilecek. XIV. 29. kendilerine gönderilen belgeleri aldıkları gibi ibraz edeceklerdir. ithalatçının ülkesinde istediği bir tahsil bankasını seçme hakkına sahiptir. tahsil bankası. ardından da iç 103 104 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. GERNİ. gecikmeksizin ihracatçıya bildirilebileceği gibi. Malları temsil eden belgelerin bulunduğu tahsilât emri. yalnızca bedelin ödenmesine/poliçenin kabul edilmesine ve karşılığında malı temsil eden belgelerin teslimine ilişkin hususlarda aracılık yaptıkları görülmektedir. bu konuda bir muhabir bankadan yararlanılması da mümkündür. tahsil bankasını belirlememesi durumunda. IX. ithalatçının adresi eksik ya da yanlış bildirilmişse. Y. Sa. tahsil bankası herhangi bir yükümlülük veya sorumluluk üstlenmeksizin doğru adresi bulmayı da deneyebilir. vesaikin belli bir para birimi ile ödeme karşılığında teslim edilmesi gerektiğine dair bir düzenleme yer alıyorsa. kendisine ulaştırılan tahsilât emri ve mallarla ilgili belgeleri gecikmeksizin ithalatçıya ibraz etmek yükümlülüğü altındadır. sadece ihracatçının kendilerine gönderdikleri belgelerin ithalatçının ülkesindeki muhabirlerine gönderilmesi ve tahsil emrindeki direktifler uyarınca alıcıya teslimi sorumluluğunu taşırlar104. bu durum. DURUKANOĞLU. Tahsil emrinde aksine bir talimat bulunmadığı sürece. kendisine aksine bir talimat verilmiş olmadıkça belgeleri söz konusu o para birimi ile ödeme yapılması karşılığında teslim edecektir. s. gönderi bankası. 2010. Uluslararası ticarette birbirlerini tanıma imkânına çok fazla sahip olmayan taraflar. Tahsil bankası. tahsil bankası. Vesaik Mukabili Ödemede Bankaların Hukuki Sorumlulukları Vesaik mukabili ödemenin işleyişine bakıldığında bankaların. Tahsilât emrinde. tahsil bankasına doğrudan gönderilebileceği gibi. 125–126. ithalatçı tarafından teklif edilen kısmi ödeme talebini kabul etmemelidir103. malların alınması ve bedelin ödenmesi konusunda güvenilir kuruluşlar olarak kabul edilen bankaların aracılığını tercih etmektedirler. 2 . Fakat bu ibraz yapılırken gerekli olan damga pulları bankalar tarafından yapıştırılacak ve aksi belirtilmediği sürece bunların masrafları. Ancak amirin. ihracatçıdan taraftan alınacak ve gerekli cirolar yapılacak veya tahsil işlemi için gereken veya usulden olan herhangi bir kaşe veya tanımlayıcı işaretler veya simgeler konulabilecektir (TBK 522 sayılı Broşür md.Şengül AL KILIÇ kayı kullanması gerekmektedir.

A. bankaların sorumluluğu da söz konusu olmayacaktır. ancak belgelerin tevdi ve ibraz edildiği. Aksi halde banka bunları kabul etme zorunluluğunda değildir. Bu durumda. s. Türk hukukunun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi gerekir. bankaya tevdi etmesi mümkün değildir. 10/a hükmüne göre. Bankalar. 32. Y. Bkz. Broşüre göre bankaların sorumluluklarını daraltan ya da ortadan kaldıran hükümlerden en önemli olanlarını vurgulamak gerekirse. TBK 522 Sayılı Broşüre Göre Bankaların Hukuki Sorumlulukları TBK 522 sayılı Broşür’ün uluslararası ticarette taraflara uygulanabilmesi için. bu durum bankaların göstermeleri gereken özen açısından yeterli kabul edilmiştir. adeta “sorumsuz aracılık faaliyeti” olarak algılanmaktadır106. konumuz açısından ise.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi hukukumuzda bankaların sorumluluğunu düzenleyen kurallar ile 522 sayılı Broşür arasında bir karşılaştırma yapılacaktır. Vesaik mukabili ödeme yönteminde bankalar. Bu anlamda bankaların ihracatçı tarafından gönderilen malları gözetim yükümlülüğünden söz edilmemektedir. Broşür’ün “yükümlülükler ve sorumluluklar” başlığını taşıyan 9. alıcıya teslim edilerek bedelin tahsili sorumluluğunu taşımaktadırlar105. s. maddesinde bankaların “iyi niyetli” hareket etmelerinden ve “makul” özeni göstermelerinden söz edilmiş. bu ödeme türünde. Sa. 92. 134. Ödeme Yöntemleri. TBK 522 sayılı Broşür’ün m. bedelin ödendiği yer olarak karşımıza çıkmaktadır. s. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 6. ÖZEL. 2 33 . ihracatçı tarafından kendilerine verilen vesaikin ithalatçının ülkesindeki muhabirlerine gönderilmesi ve tahsil emrinde belirtildiği gibi. 2010. ÖZALP. satış işleminin aksamadan gelişmesini garanti edecek herhangi bir sorumluluğa sahip değildir. INTERBANK. s. ŞAHİN. TBK 522 sayılı Broşür’de bankaların yükümlülüklerini ve sorumluluklarını ortaya koyan ve neredeyse tamamında bu sorumlulukları sınırlandıran ya da ortadan kaldıran birçok hüküm bulunmaktadır. DİLEK. yalnızca. YENİARAS. s. s. risk ve her 105 106 GERNİ. taraflarca açık ya da zımni olarak Broşür’ün uygulanmasının kabul edilmiş olması ve bu Broşür’ün uygulanmasının yetkili/uygulanacak hukuka. 9. s. Bu ödeme türünde bankaların faaliyetleri. aval ya da garanti vermemişler ya da poliçeyi kabul etmemişlerse. önceden bankanın muvafakati olmadan bankanın adresine veya onun emrine göndermesi. Böyle bir ihtimalde. 15. Vesaik mukabili ödeme işleminin yürütülmesinde son derece önemli bir konuma sahip olmalarına rağmen. ihracatçının malları. Vesaik mukabili ödemelerde bankalar. 42. XIV.

Ancak banka bu hizmetleri. Tahsil emrinde. Böyle bir durumda. 10/c. tahsil emrinde verilen talimatın. ibraz ve tahsil için bu işlemin yapılacağı ülkede kendisinin belirleyeceği bir bankayı kullanır (TBK 522 sayılı Broşür m. Y. 34 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. gönderi bankası. ihracatçıya ait olacaktır. Bu anlamda gönderi bankası. I. malın korunması için yapmış olduğu işlemlerde. gözetim altında tutan veya benzer hizmetler yapan kişilerin hareketlerinden ve kusurlarından dolayı sorumlu olmaz (TBK 522 sayılı Broşür m. sigortalama ve depolama dâhil herhangi bir işlem yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. Sa. 2 . bankaların sorumlulukları. onların ihracatçı tarafından verilen tahsil talimatındaki belge listeleri ile uyuşup uyuşmadığına yöneliktir. Ancak bu inceleme yükümlülüğü belgelerin içeriklerinin gerçekliğine ya da ihracatçı tarafından gönderilen mala ilişkin değildir. tahsil bankası açıkça belirlenmiş ise. Bunun sebebi. TBK 522 sayılı Broşür md. sahteliğinden ve benzeri diğer aksaklıklardan sorumlu değildirler (TBK 522 sayılı Broşür m. banka hizmetin kapsam ve sınırlarını da kendisi belirleyecektir (TBK 522 sayılı Broşür m. 10/b ve c). bankaların bu ödeme türünde belgelerin ibrazı ve bedelin alınması görevini üstlenmiş olmaları ve temel ilişki ile bankaların ilgisinin bulunmamasıdır107. Tahsil bankasına ilişkin olarak. bu işlemi. 107 108 TEKİNALP. bu talimatın. doğru olmamalarından. belge karşılığı tahsil talimatının her zaman ihracatçı tarafından verilmemesi. belgelere ilişkin inceleme yükümlülüğü olarak kabul edilmektedir. 5/e. tahsil emrinde bu yönde bir belirleme yoksa gönderi bankası.Şengül AL KILIÇ türlü hasar. 654. tahsil bankası tarafından yapılmaması nedeniyle yükümlülük ve sorumluluk üstlenmezler (TBK 522 sayılı Broşür m. tahsil emrinde belirtilen bankayı kullanmak zorundadır. kendi isteğiyle yapabilir. son). C. Bankaların belgelere ilişkin yükümlülükleri. c. bankanın. Eğer. belgeler verilen tahsil talimatındaki belgelerle uyuşmuyorsa ya da eksikse bu durumda bankanın durumu derhal tahsil talimatı veren “taraf”a108 bildirmesi gerekmektedir (TBK 522 sayılı Broşür md. s. gönderi bankasına verilmesi halinde ihracatçı tarafından verilmesi. seçimi kendisi yapmış olsa dahi. gönderi bankasınca verilmesidir (Bkz. Bankalar. 488). oysa ibraz ya da tahsil bankasına verilmesi halinde ise. 10/c). gönderi bankasına bildirir (TBK 522 sayılı Broşür m. 11). f). 13). malları korumaya alan. TEKİNALP. s. yetersizliğinden. Ancak tahsil bankası söz konusu hizmetleri görüyor ise. Banka ister talimat almış olsun isterse de olmasın. amir hesabına ve riski amire ait olmak üzere gerçekleştirir. XIV. 2010. Ancak böyle bir ihtimalde dahi. belgelerin biçiminden. Burada “ihracatçı” yerine “taraf (the party)” ifadesinin kullanılmasındaki sebep. Bankaya talimat verilmiş olsa bile. 12/a). TBK 522 sayılı Broşür’de esas itibariyle. ilgili durumu.

alıcıların veya diğer herhangi bir kişinin iyi niyetine veya eylemlerine veya ihmallerine. miktarı. uğranılan zararların. Aksi davranış. Y. 2 35 . bu konu hakkında geniş bilgilere sahip olan bankaların. maddesinde bankaların iyi niyetli olmaları ve makul özeni göstermeleri sonucundan varılabilir. herhangi bir sorumlulukları bulunmamaktadır109. gümrükten malları çekme aşamasında belgedeki eksikliklerden dolayı malların verilmediği hallerde. 109 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Sa. kendisine verilen tahsil talimatında yer alan listedeki belgelerle. bankanın tahsil emri ekindeki diğer belgelerin. maddesinde ise. 2010. maddesi. mali durumlarına. taşımacıların. parasını ödemiş olmasına rağmen malları gümrükten çekemeyen ithalatçının ihracatçıya yönelik taleplerinin yanı sıra kanaatimizce bankaya da müracaat etmesine sebep olur. bankaların inceleme yükümlülüğünün belgelerin.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi 12/a’nın son cümlesinde de açıkça belirtildiği üzere. TBK 522 sayılı Broşürün 13. vade. ağırlığı. 110 Tahsil emri ekinde bir poliçenin olduğu durumlarda da. teslimatı veya malları gönderenlerin. durumu. tanımı. belgelerin yolda kaybolmasından ve belgelerdeki çeviri hatalarından ve/veya teknik terimlerin yorumundan dolayı Ancak burada şu hususun unutulmaması gerekmektedir: TBK 522 sayılı Broşürün İngilizce metninde bildirimin derhal/gecikmeksizin (without delay) yapılması gerektiğinden söz edilmektedir. taraflar. “Makul özen” ifadesi dahi bizi. İlgili hükme göre. bu poliçenin şekil şartlarını taşıyıp taşımadığını belirlemesi. belgelerin temsil ettiği malların mevcut olup olmadığı veya değeri. bankaların belgelerin eksik çıkması ya da farklı olması halinde. icraatına veya ticari itibarına ilişkin olarak hiçbir sorumluluk veya yükümlülük almazlar. Bu sonuca Broşürün 9. faiz gibi hususlar ile poliçenin örtüşüp örtüşmediğine bakması ve eksiklikleri gecikmeksizin bildirmesi gerekir. Aksi davranış. XIV. tahsil emrinde belirtilenler ile aynı olup olmadığını incelemesinin yanı sıra. bildirimi yapmayan ya da yapmakta geciken banka tarafından karşılanılmasını gerektirir. Bu hususta Broşürde yer almayan konularda iç hukuk düzenlemelerince zararın tazmini yoluna gidilebilecektir. kalitesi. bu durumu gecikmeksizin bildirme dışında. Her ne kadar TBK 522 sayılı Broşürün md. bankalar. tahsil emrinde belirtilen miktar. bu tarz yanlışlıkları giderecek bildirimde bulunmaları gerektiği sonucuna götürmektedir. malları sigorta edenlerin. 12/a bendinde. belgelerin geçerliliğine ve malların durumuna ilişkin bankaların sorumluluğunu düzenlemektedir. Broşürün 14. esasında basiretli bir iş adamı gibi davranmak zorunda olan ve uluslararası ticarette taraflarca birbirlerine verilmesi gereken belgeler ve bunların şekline ilişkin geçerlilik şartlarını bilen bankaların görmüş oldukları bu tarz biçimsel eksiklikleri ya da belgelerin geçersizliğine sebep olan hataları bildirmeleri110 ve bunlar giderilmeden de ithalatçıdan paranın tahsili yoluna gitmemeleri gerekmektedir. ambalajı. navlun komisyoncularının. uyuşup uyuşmadığına ilişkin incelemenin yapılması ve eksikliklerin ya da farklılıkların gecikmeksizin bildirilmesinden ibaret olduğu söylenilse de.

2 . banka tarafından kabul edilmesidir. Aynı kural bono. tahsil bankasının. mektubun veya belgenin gönderilmesi sırasında kaybolması veya gecikmesinden kaynaklanan sonuçlardan veya telekomünikasyon haberleşmesindeki gecikme veya diğer hatalardan ve teknik terimlerin çeviri ve yorumlanmasındaki hatalardan dolayı hiçbir sorumluluk üstlenmezler. Kabul kredili vesaik mukabili ödeme türünde. bu durumda banka tıpkı ithalatçı gibi sorumlu olmaktadır. Y. tahsil/ibraz bankasının sorumluluğu artmakta ve tıpkı. tahsil işlemine ilişkin olarak ithalatçının vadesiz poliçede vesaik bedelini ödememesi veya ileri tarihli bir poliçede. Fakat bankanın sorumluluğuna gidebilmenin şartı. Vesaik Mukabili Ödemelerde Bankaların Sorumluluğuna Yönelik Türk Hukukundaki Düzenlemeler ve Bunların TBK 522 Sayılı Broşürle Karşılaştırılması TBK 522 sayılı Broşür’e göre. Bununla birlikte. ayaklanma. maddesi ise. Bankanın sorumluluğunun genişlediği bir diğer hâl ise. Böyle bir durumda banka ithalatçı lehine “kabul kredisi” açmış gibi kabul edilmektedir (Bkz. poliçeyi kabul etmemesi nedeniyle protesto düzenlettirmek veya onun yerine başka bir yasal işlem yaptırmak yükümlülüğü bulunmamaktadır (TBK 522 sayılı Broşür m. ihracatçı tarafından düzenlenen poliçeye aval vermemiş ya da poliçeyi kabul etmemişlerse111. Bankanın sorumluluğu bu 36 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. İhracatçının. 2010. B. Hatta banka bu gibi bir durumda avale nazaran daha ağır bir sorumluluk altına girmektedir. 24).Şengül AL KILIÇ bankaların sorumlu olmadıkları düzenlenmektedir. tahsil emrinde açık bir talimatı bulunmadığı müddetçe. “mücbir sebepler” başlığını taşımakta ve bankaların tabii afetler. Sa. Aval vermiş olan bankanın hukuki sorumluluğu. 22–23). ihracatçı tarafından düzenlenen poliçenin ithalatçı tarafından değil de. 74). Çünkü poliçe üzerinde asıl borçlu olarak kendisi görülmektedir. XIV. Broşürde genel olarak ifade edilen bankanın hukuki sorumluluk hallerinden farklılaşmakta. ihracatçıya karşı mal bedelinin ödenmesinden dolayı sorumlu olmaktadır. kural olarak. Bu maddeye göre bankalar. kabule imza koyanların yetkili olup olmadıklarının ya da imzaların gerçek olup olmadıklarından sorumlu değildir. makbuz ve diğer kâğıtlar bakımından da geçerlidir (TBK 522 sayılı Broşür m. poliçenin kabulünün şekil yönünden tam ve doğru olarak yapılıp yapılmadığını denetme yükümlülüğü bulunmaktadır. s. isyan. herhangi bir mesajın. öncelikle ithalatçıya başvurarak ödememe durumunun tespitini sağlamaktır. ithalatçı gibi. vesaik mukabili ödemelerde bankalar. TBK 522 sayılı Broşür’ün 15. sadece belgelere ilişkin bir takım yükümlülük111 İthalatçı lehine aval verilmesi durumunda. iç karışıklık ve savaş hali veya kendi kontrolleri dışındaki tüm nedenlerle veya grev ve lokavtlar sonucunda faaliyetlerinde meydana gelecek kesintiden doğacak sonuçlardan dolayı sorumlu ve yükümlü olmadıkları belirtilmektedir. KAYA.

269. Bu yönde verilmiş Yargıtay kararları için bkz. Türk hukukunda bankalar. s. 113 BATTAL. DOĞAN. T. s. İthalatçının vadeden önce poliçe bedelini ödememesi. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Ankara 2001. 35.2009. bankaların lehine bir sınırlama söz konusudur. 2010. KAPLAN. Kasım 2009. güvenilir kuruluş olarak kabul edilmekte ve bu belirleme yapılırken de bankaların tür ayrımları dikkate alınmamaktadır112. banka ile ilişkiye giren kişilerce. 09. I. Ağustos 1996. imtiyaz suretiyle faaliyet icra ettikleri kabul edilmektedir116. 116 BATTAL. 65.06. 2093-2095). 1246).1994. s. bilgi ve güveni getirmektedir114. C.. 106. Sa. Bankalara duyulan özel güvenin sebeplerinin başında. s. 114 TEKİNALP. S. İstanbul 1976. s. Bunlardan birincisi. Ancak bu sınırlamaların. 108. E. Sorumsuzluk Anlaşması. s.02. 115 Sermet Galip AKMAN. s. 10 hükmünde de. 105. s. 15. T. 398 (Yasa Hukuk Dergisi. faaliyet izni almalarının şart olduğu vurgulanmakta ve bunun şartları hakkında bilgi verilmektedir. Hukuki işlemlerde bankaların güvenilir kuruluş olması. Şöyle ki. esasında uluslararası ticaretin tarafı olanların zararına sebebiyet verebilme ihtimallerinin yüksek olduğu görülmektedir. K. 2 37 . S. bankaların kamu hizmeti görmeleri nedeniyle de bunlar kamusal güvene sahip kuruluşlar olarak benimsenmektedirler117. onların yeterli bilgi ve tecrübeye sahip kişiler olarak algılanmasına ve halkın onlara özel olarak güvenmesine sebep olmaktadır115. s. Bu sorumlulukta ise. bankaların devletin denetim ve gözetimi altında işlemler yapması ve Türk hukukunda bankacılığın ruhsat alınarak yapılması nedeniyle. İkincisi ise. HD. 112 Ahmet BATTAL. 57. 11. bankaların. Y. 2007/12559. C. 11. bankaların bir mesleği icra amacıyla bu işlemleri yapmaları gelmektedir. 133. Nitekim Bankacılık Kanunu md. Bu nedenle bankaların dürüstlük kurallarına aykırı işlemlerinin devlet tarafından engelleneceği düşünülmekte. s. kanun koyucunun özel ağırlaştıihtimalde de genişleyerek ithalatçının ödemesi gereken borç miktarı kadar artar (istisnası kısmi kabuldür). hâkimin yorum yoluyla sorumluluk hükümlerini ağır takdir etmesidir. E. Y. K. bunun bir ruhsata dayanması gerekliliği. XV. s. Nihayet. Yine.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi ler üstlenmekte ve ithalatçı tarafından ödenen bedeli ihracatçıya ulaştırmakla sorumlu olmaktadırlar. 11–178. 294. 176/7. Bankaların sorumluluklarının ağırlaştırılması iki yöntemle gerçekleştirilebilmektedir. bankacılık mesleğinin herkes tarafından yapılmasının mümkün olmaması. XIV. 47. C. Bu durum beraberinde tecrübe. ithalatçı ile banka arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirir. 117 BATTAL. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 2009/1362 (Yargıtay Kararları Dergisi. YHGK. onların özen borcunun ve sorumluluğunun artması anlamına gelmektedir113.

Sa. yeterliliği. s.02. 118 119 38 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. borçlu olan bankanın alacaklı taraf karşısındaki üstünlüğü ve kanun koyucunun sosyo-adaleti sağlama amacıdır120. s.. 35. 100’e göre hafif kusurundan kaynaklanan zararlardan sorumlu olmayacaklarına dair konulan kayıtlar. Hal böyle olunca TBK 522 sayılı Broşür’de yer alan ve bankaların belgelerle ilgili olarak “makul özeni göstermelerinin yeterli olduğu”na dair ifade. HD. Fikret EREN. 100 anlamında imtiyaz suretiyle faaliyet icra ettikleri kabul edilmektedir. doğruluğu. 20/II). Özel Hukukta Meseleler ve Görüşler. Bası. sahip oldukları vasıflar nedeniyle. 63. Bu konuda Karayalçın121. özen vecibesi. “bankaların tacir olarak bütün işlemlerinde basiretli davranma mükellefiyetleri (TK md. Bu anlamda bankaların.2009. Kasım 2009. BATTAL. E. T. Esasında bu düşüncenin temelinde bankalara duyulan güven ve onlardan üst düzeyde beklenen basiretli davranma yükümlülüğüdür. İstanbul 2003. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. C. gerçek/sahte olup olmadıkları veya yasal sonuçları veya belgelerde yer alan veya sonradan eklenen genel ve özel şartlar dolayısıyla hiçbir BATTAL. Bu maddelerle getirilen sınırlamanın sebebi. 99 ve md. BK md. Broşüre göre“makul özen” ifadesinin yeterli olduğu düşüncesi. s. 99 ve md. s. Bankaların. Bankaların vesaik mukabili ödeme konusundaki hukuki sorumlulukları incelenirken hukukumuzdaki genel düzenlemelerden yararlanmamız gerekecektir. 269. Nitekim bankalar. maddesinde bankaların belgelerin biçimi. ruhsata bağlı olarak çalışmaları nedeniyle. 11. Broşür’ün 13. banka olacak kuruluşlarda aranılan ağırlaştırılmış özellikler ve basiretli davranma yükümlülüğünün bankalar açısından en üst düzeyde olması nedeniyle. iç hukuk açısından bankaların sorumluluğunu değerlendirirken dikkate alınmayacaktır. 7. 121 Yaşar KARAYALÇIN.V. hâkim tarafından dikkate alınmayacaktır119. s. 2010. özel hükümlerin kendilerine uygulanması gereken kurumlardır. 2009/1362 (Yargıtay Kararları Dergisi. Bu yönde verilmiş bir Yargıtay kararı için bkz. 85. s. DOĞAN. Y. 2 . bazı hallerde hüküm ifade etmeyecek gibi görülmektedir. 11. Y. kendilerine özel olarak güvenilen kuruluşlardır ve faaliyetlerini ruhsata bağlı olarak sürdürmeleri. XIV. herhangi bir tacirinkinden farklıdır. S. 2007/12559. 120 AKMAN. şüphesiz daha ağırdır” demektedir. hafif kusurlardan sorumlu olunmayacağı. K.Şengül AL KILIÇ rılmış sorumluluk kuralları koymasıdır118. C. BK md. 1045. Bankalar. Bankacılık alanında hizmet verenlerden beklenen basiret ölçüsü. 8. 2093-2095). 09. Ankara 1997. 109.

her ne kadar banka ile ithalatçı arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi olmasa dahi. s. İthalatçı tarafından belgelerdeki şekle ya da içeriğe ilişkin eksikliklerin. kendilerinden beklenen özeni göstermelerine rağmen. Şöyle ki. bir poliçede bulunması zorunlu unsurların nelerden ibaret olduğunu bankanın bilmemesi gibi bir durum söz konusu olamaz. 487). XIV. verilen hizmetlerden kaynaklanan her türlü sorularına cevap verecek bir sistem kurmakla ve bu hizmetle ilgili bilgiyi müşterilerine bildirmekle yükümlüdür. ithalatçı ile banka arasında kurulan banka iş ilişkilerinin (arada sözleşme olsun ya da olmasın) tamamını koruyucu çatısı altına alır (Bkz. “Bankalar. MK md.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi yükümlülük ve sorumluluklarının olmayacağı düzenlenmiştir. hatalar ya da geçersizliklerle birlikte alıp ücreti ödedikten sonra. düşük fiyata satmaktan ya da ziya uğramasından dolayı bankaya başvurabilme ihtimali doğacaktır. Bankanın kendisinden beklenen özeni göstermediği durumlarda meydana gelen zararlardan sorumluluğu söz konusu olacaktır123. TEKİNALP. C. müşterilerinin. 76’ya göre. geçersizlikler hakkında ihracatçıya bildirim yapma yükümlülüğü söz konusudur. s. Y. 2 39 . geçersizliklerin ithalatçı tarafından fark edilip. Nitekim bankalar bu belgelere ilişkin olarak. TEKİNALP. banka kendi sistemindeki iletişim aksaklıklarını bir gerekçe olarak ileri süremeyecektir. 2’den kaynaklanan asli edim yükümlerinden bağımsız kanuni borç ilişkisi (teorisi) nedeniyle ithalatçının bankaya başvurabilme imkânı ortaya çıkabilecektir (Bkz. s. Güven ilkesi. 122 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 270. eksiklikler. I. tespit edemedikleri eksiklikler nedeniyle oluşacak zararlarla sınırlı olmalıdır. yanlışlıkları. belgelerin bankaya ulaştırılmasındaki iletişim aksaklıklarından bankaların sorumluluğu söz konusu olmayacaktır. 2010. Özellikle ithalatçının ödemeyi düzenlenen poliçe sayesinde vadeli olarak ödeyebileceği hallerde. bankanın bu belgeleri ithalatçıya ibrazda gecikmesi karşısında. Oysa basiretli bir tacir gibi davranmak zorunda olan bankanın belge karşılığı ödemede taraflarca amaçlanan uluslararası ticaretin gerçekleştirilmesi ve kendisi açısından da komisyona hak kazanabilmesi için belgeleri de inceleyip içeriklerindeki eksiklikleri. onun ödeme yapmaktan kaçınması nedeniyle ihracatçının mallarını satamamaktan. belgelerin bankaya ulaşmış olmasına rağmen. Sa. İthalatçının belgeleri. C. Bankacılık Kanunu md. Ancak ihracatçıdan kaynaklanan sebeplerle. Bankaların belgelerden dolayı sorumsuzlukları ancak. malları gümrükten çekememesi halinde ise.” Kanunun bu emredici hükmü karşısında Broşür’ün 14. şekli hataları da bildirmesi gerekmektedir122. konumlarından dolayı daha fazla bilgiye sahiptirler. I. 255). 123 DOĞAN. maddesinde yer alan bankaların iletişim aksaklıklarından dolayı hiçbir sorumluluk üstlenmeyeceklerine dair düzenlemenin uygulanması sıkıntı oluşturacaktır. Nitekim böyle bir durumda bankanın fark etmesi gereken bu eksiklikler.

TBK 522 sayılı Broşüre göre. İthalatçı vesaiki ya ödeme ya da poliçeyi kabul karşılığında bankadan teslim alır ve bu vesaik ile malları gümrükten çeker. Vesaik mukabili ödeme işleminin tarafları. ödemeyi yapmadan malı teslim alamaması nedeniyle malın siparişine uygun çıkmama riski vardır. Vesaik mukabili ödeme türünde işlemler. Vesaik mukabili ödeme satıcı açısından. XIV. dış ticarette sıklıkla başvurulan bir ödeme yöntemidir. Ancak uygulamada tahsil bankası ile ibraz bankası genellikle aynı bankalar olduğu için esasen ödeme işleminin dört tarafı vardır. Sa. ithalatçının bedeli tahsil bankasına ödemesi ya da poliçeyi kabul etmesi karşılığında tahsil bankasının vesaiki. tahsil talimatında açıkça bu hususa yer verilmesi ve ilgili ülke mevzuatının emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi şartlarına bağlıdır. iyiniyetli davranma ve gereken özeni göstermek dışında ne belgelerin detaylı incelenmesi ne de ödemeye ilişkin herhangi bir taahhüt ve sorumlulu40 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. malların alıcı tarafından kabul edilmeyerek gümrükten çekilmemesi. Fakat işlemin bu kurallara tabi olması. 2 . ihracatçı. komisyon ve masrafların düşülmesinin ardından. ihracatçının ithalatçı ile kurduğu temel ilişki uyarınca malları ithalatçının ülkesine sevk etmesi ve mallara ilişkin ticari ve/veya mali vesaiki alıcıya ulaştırılmak üzere gönderi bankasına vermesi ile başlar. kabul edilen poliçenin ödenmemesi risklerini taşır. tahsil bankası. Y. Bununla birlikte. ihracatçı tarafından seçilen gönderi bankası. gönderi bankası aracılığıyla tahsil bankasına ulaştırdığı. malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya verdiği ödeme şeklidir. Vesaik mukabili ödeme. Tahsil edilen miktardan. ithalatçı ile yapmış olduğu anlaşma neticesinde. Vesaiki alan tahsil bankası. ihracatçının. son olarak da ihracatçıya ulaştırılır.Şengül AL KILIÇ SONUÇ Vesaik mukabili ödeme. Alıcı bakımından ise. ödeme yapılmaksızın vesaikin alıcıya teslim edilmemesi ve bunun sonucunda alıcının malı gümrükten çekememesi gibi çeşitli avantajlar mevcuttur. Vesaik mukabili ödemeye ilişkin kurallar. keyfiyeti alıcıya ihbar eder. vesaik mukabili ödemede görev alan bankaların. Daha sonra gönderi bankası kendisine tevdi edilen vesaiki açık ve net bir tahsil talimatı ekinde doğrudan veya bir muhabir banka aracılığı ile tahsil bankasına yollar. bu malları temsil eden vesaiki tahsil emri ekinde. sözleşmede kararlaştırılan malları sevk ettikten sonra. kalan bedel önce gönderi bankasına. MTO’nun 522 sayılı “Tahsillere İlişkin Birörnek/Yeknesak Kurallar” adlı yayınında düzenlenmektedir. ibraz bankası ve muhataptır. 2010.

Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Culpa In Contrahendo Sorumluluğu). Yayınlanmamış Master Tezi. s. Ankara 2009. 2’den alan kanuni borç ilişkisinden bağımsız asli edim yükümlülüğü engeline takılacaktır. 59. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri ve Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. TTK md. DİLEK. Murat. Ankara 2007. KAYNAKÇA AKIN. Mazriye. AKMAN. son derece hafifletilmiş. Seyfettin. BAĞRIAÇIK. DEMİRCİOĞLU. Dış Ticarette Uygulamalı Akreditif İşlemleri. Basım. Sa. S. Bankalara duyulan özel güven. Sermet Galip. TBK 522 sayılı Broşür’ün. BK m. Üner. Bununla birlikte bankacılık. “Türk Hukukunda Kabul Kredisi”. bu Broşürde yer alan bankaların sorumluluklarını ortadan kaldıran bazı düzenlemeler. Sorumsuzluk Anlaşması. BATTAL.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi ğu bulunmaz. 99 ve 100’de belirtilen imtiyaz suretiyle çalışanların hafif kusurlarından sorumlu olmayacaklarına dair düzenlemelerin geçersiz sayılması. Ahmet. Ankara 2001. 20/II’deki basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü ve kaynağını MK md. belirli şartları yerine getiren kuruluşlarca yapılan bir faaliyettir. 901–927. Bankaların belgelerin ibrazı ve bedelin alınması konusundaki sorumluluğunu düzenleyen TBK 522 sayılı Broşür’de bankaların sorumluluğu. Atilla/ KANDEMİR. 7. Y. Ağustos 2008. MK md. Ankara 2005. İstanbul 1976. 2 41 . onların sorumluluğunun sınırlandırılmasını değil. onların lehine sınırlandırılmıştır. aksine basiretli bir tacirden beklenen en üst düzey özeni göstermelerini gerektirmektedir. ve İhracat İşlemleri ve DAĞ. CANITEZ. XIV. C. İstanbul 1995. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Hakan. 2’deki dürüstlük kuralı. İstanbul 1985. Uygulamalı İthalat Dökümantasyon. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılığı halinde uygulanmayacağının da dikkate alınması durumunda. Huriye Reyhan. İBD. 2010. imtiyaz suretiyle yürütülen ve ancak ruhsat alan. Yeni İşimiz Dış Ticaret. 10–11–12.

Bası. Ankara 1996. 2.Şengül AL KILIÇ DOĞAN. Bası. HINKELMAN. Ankara 1990. İstanbul 1999. Uluslararası Bankacılık Uygulamaları. Kambiyo Mevzuatında İthalat ve İhracat Hesapları ve Bu Hesapların Kapatılmamasına İlişkin Suçlar (Kambiyo Mevzuatı). No: 8–1989. 2 . Milletlerarası Ticaret Hukuku. Araştırma Merkezi. KAPLAN. Dış Ticaret Araştırma Dizisi. Edward G. GERNİ. Eğitim Bölümü Yayınları No: 19. İstanbul 2010. Haziran 2009. Bursa 2009. Bası. Ankara 2005.V. ERÜRETEN. Ali. Bası. Ankara 2005. DURUKANOĞLU. 4. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Ankara 1997. 100 Soruda Dış Ticaret. C. Dış Ticaret Hukuku İhracat Sözleşmeleri ve Tatbikatı. Yaser. Yaşar. GÜRSOY. Dış Ticaret Dünyası. EKŞİ. C. EREN. (Çev: KAPLANER. Y. Cevat. GÜRSOY. Vahit. İstanbul 2008. 3. Fikret. Banka Sözleşmeleri Hukuku. Bursa 2008. Şenay. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri (Ödeme Yöntemleri). İstanbul 2002. Nihayet. Uluslararası Ticarette Ödeme Aracı Olarak Akreditif. Vesaik Karşılığı Tahsilâtlar ve Siber Ödemeler. Dış Ticaretin Finansmanı. Sa. 5. 3. XIV. 2010. DOĞAN. Bası. 2. GERNİ. Ankara 2003. DÖLEK. 2. 8. KARAYALÇIN. İbrahim. EKŞİ. Berk). Akreditifler. 42 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Özel Hukukta Meseleler ve Görüşler. İstanbul 1987. Mevzuat Işığında Dış Ticaret İşlemleri ve Piyasa Uygulamaları. Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi. İstanbul 2003. Nuray. Uluslararası Ödemeler. Bahir Mazhar. Banka Teminat Mektupları. İstanbul 1991. Salih. Uluslararası Ticarette Ödeme Şekilleri ve Vesaik. ERYÜREK. İGEME. İGEME. Vahit. İstanbul 2005. INTERBANK-Uluslararası Ticarette Bankalar Arası Ödeme Yöntemleri. Dış Ticaret Yönetimi. Bası. I. Cevat. Yaser. Bası. KAYA. Bası. Nuray.

Ankara 2006. Ankara 1996. İstanbul 2006. s. ÖZEL. S. 38. Murat. İstanbul 2004. Ankara 2001. TAŞPINAR. Arif. Mehmet/KENDİGELEN.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi KAYAR. İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme.I). 2. İstanbul 1991. Akreditif ve Hukuki Niteliği. AÜHFD. Kıymetli Evrak Hukuku. Cemal/ EKŞİ. Bası. İhracatta Ödeme Şekilleri. İstanbul 2009. Banka Hukukunun Esasları (C. ÖZALP. Ankara 2006. C. Şubat 2006. Genel ve Bankalar Uygulaması. 190– 203. Vural. Ünal. 11–53. Arzu. İGEME. Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları. İsmail. Abuzer/ KAYA. Sa. 2 43 . Abdurrahman. C. 1. İstanbul 1988. Halil. 447-460. C. TİRYAKİOĞLU. “Dış Ticarette Vesaik Mukabili Ödemeli Satışların CMR Kapsamındaki Taşıma Sözleşmelerine Etkisi”. S. 5. Haziran 1996. Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk. TEKİNALP. Ünal. “Hukuk Tarihi ve Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Uluslararası Ticaret Hukuku (Lex Mercatoria)-Unidroit İlkeleri’nin Lex Mercatoria Niteliği”.4–5–6. Sibel. Bası. ŞAHİN. Ergin. ŞANLI. Arif. SEYİDOĞLU. ÜLGEN. 3. SEVEN. Uluslararası Ticaret Hukuku. İstanbul 2001. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. Bası. İstanbul 1989. Devletler Hususi Hukuku. S. OĞUZ. NOMER. s. 3. Ünal. TÜRKSEVER. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. “Vesaik Mukabili İhracatta Mal Bedelinden Doğan Sorumluluklar”. Uluslararası Yeni Kurallar Işığında Dış Ticarette Teslim ve Ödeme Şekilleri. Hüseyin/HELVACI. Uluslararası Finans. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. s. 2010. 50. 17. Nuray. Legal Hukuk Dergisi. İGEME. Bilgin. Uluslararası Ticarette Kullanılan Teslim ve Ödeme Şekilleri. SOMUNCUOĞLU. İstanbul 2009. Eylül 1990.63. TEKİNALP. Bası. Y. XIV. İBD.

Edip. Mustafa Cem. 4. S. İstanbul 2006. XIV. C. İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme. 107-137. İGEME (İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi).html). Bankalarca Dış Ticaretin Finanse Edilme Usulleri. S. 44 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Y. 2 . s. ÜNAL. 2006/1. Sa. Vecdi. 2010. ÜNAY. “Dış Ticarette Ödeme Şekilleri”. İBD. Türk Ticaret Kanununda ve Vergi Usul Kanununda Fatura ve İspat Kuvveti. İstanbul 1989. “Uluslararası Ticarette Akreditif ve Belge Karşılığı Ödeme”. YENİARAS. Bası. Ankara 2006. Ağustos 1999. 55 (http://www.org.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8. Hayrettin. Baskı.Şengül AL KILIÇ Arslan. Gümrük Dünyası Dergisi.gumrukkontrolor. Kıymetli Evrak Hukuku. YETİK. Oğuz Kürşat. 3. İstanbul 2006. 80. YÜCEL.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful