ULUSLARARASI TİCARETTE VESAİK MUKABİLİ ÖDEME YÖNTEMİ

Şengül AL KILIÇ*
Özet Uluslararası ticarette sık kullanılan ödeme yöntemlerinden biri olan vesaik mukabili ödeme yöntemi, ihracatçı ile ithalatçı arasında yapılan anlaşma uyarınca, ihracatçının malları gümrüğe göndermesi işlemi ile başlar. Malları temsil eden vesaik, ihracatçı tarafından gönderi bankasına; gönderi bankası tarafından da ithalatçıya ulaştırılır. İthalatçının malların bedelini ödemesi ya da ihracatçının düzenlediği poliçeyi kabul etmesi karşılığında, belgeler kendisine teslim edilir. İthalatçı bu belgeler sayesinde malları gümrükten çekme imkânına sahip olur. Vesaik mukabili ödeme işlemi, taraflarca açık ya da zımni olarak kararlaştırılması ve ulusal hukukun emredici kurallarına aykırı olmaması şartı ile MTO (Milletlerarası Ticaret Odası) tarafından hazırlanan 522 sayılı Broşür çerçevesinde gerçekleştirilir. Anahtar Kelimeler: Ödeme yöntemi, Vesaik, Poliçe, Amir, Gönderi Bankası, Tahsil/İbraz Bankası, Muhatap, 522 sayılı Broşür. METHOD OF PAYMENT AGAINST DOCUMENTS (COLLECTIONS) IN INTERNATIONAL TRADE Abstract Document against payment, as one of the most usual payment methods in international commerce, commences with exporter’s sending the goods to custom in respect of the agreement between the exporter and the importer. The document representing the goods ought to be sent from exporter to importer by the remitting bank. In consideration of importer to pay the cost and approve of the policy, the documents will be delivered to him. By the virtue of these documents, importer could enable to clear goods from custom. Document against payment is carried out pursuant to the 522 numbered brochure prepared by the ICC (International Chamber of Commerce), on behalf of being agreed by the parties apparently or implicitly and not being contrary to the national mandatory rules. Key Words: payment methods, documents, bill of exchange, drawer, remitting bank, collecting bank, presenting bank, drawee, 522 numbered brochure.
*

Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi.

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

1

Şengül AL KILIÇ

GİRİŞ Gelişen dünya, küreselleşmenin etkisi ve daha fazla gelir elde etme arzusu ile birlikte tacirler, ticari faaliyetlerini ülke sınırlarını aşan nitelikte, uluslararası alanda devam ettirme eğiliminde olmaktadırlar. Ancak uluslararası ticaretteki belki de en önemli sıkıntılardan birisi, tarafların birbirlerini tanımaması; çoğu zaman birbirlerine güven duymamasıdır. Uluslararası ticarette, taraflar arasında yapılan anlaşma gereğince tarafların birbirlerinden beklentileri, ihracatçının malları zamanında ve niteliklerine uygun olarak göndermesi; ithalatçının ise, bu mallara tekabül eden ve sözleşmede kararlaştırılan bedeli zamanında ve tam olarak ödemesidir. Uluslararası ticaretin sağlıklı bir şekilde işleyebilmesi ve yapılan anlaşma neticesinde tarafların bekledikleri menfaatlerin sağlanabilmesi, ancak taraflar sözleşme gereğince üzerlerine düşen yükümlülükleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirirse mümkün olabilir. Uluslararası ticaretin en önemli konularından birisini, ödeme aşaması oluşturmaktadır. Uluslararası ticarette, ihraç edilen mal bedellerinin, kolay, süratli, düşük maliyetli ve güvenli bir şekilde ihracatçıya ulaştırılması amacıyla çeşitli ödeme yöntemleri uygulanmaktadır. Ödeme yönteminin, mal bedelinin malın satıcısına ödenmesinde kullanılan yöntem olarak tanımlanması mümkündür1. İhracat bedellerinin yurda getirilmesinde kullanılan ödeme yöntemleri; peşin ödeme, alıcı firma prefinansmanı, kabul kredili ödeme2, mal mukabili ödeme, vesaik mukabili ödeme, akreditifli ödeme ve teminat mektubu ile ödeme şeklinde sıralamak mümkündür. Çalışmamızın konusunu teşkil eden vesaik mukabili ödeme, uygulamada sıklıkla karşılaşılan ödeme yöntemlerinden birisini oluşturmaktadır. Çalışmamızda, vesaik mukabili ödeme kavramı üzerinde durulacak, ödeme yöntemindeki taraflar, bu ödeme yöntemine uygulanacak olan hükümler, vesaik mukabili ödeme yönteminin türleri, sistemin işleyişi, taraflar açısından avantaj ve dezavantajları, bankaların hukuki sorumlulukları açıklanmaya çalışılacaktır.

1

2

Hayrettin YÜCEL, İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme, İGEME (İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi), Ağustos 1999, s. 1; Arif TAŞPINAR, İhracatta Pratik Bilgilerİhracatta Peşin Ödeme, İGEME, Eylül 1990, s. 1. Ancak doktrinde YÜCEL, “kabul kredili ödeme, prefinansman ve peşin ödeme”nin dış ticaretin finansmanı ile ilgili kavramlar olduğunu belirtmekte ve bunların ödeme şeklini değil; zamanını belirten ifadeler olduğunu belirtmektedir. Bkz. YÜCEL, s. 1.

2

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi

I. Terim Sorunu ve Genel Olarak Vesaik Mukabili Ödeme Kavramı “Belge karşılığı ödeme” veya Türk hukuku uygulamasındaki adı ile “vesaik mukabili ödeme (cash against documents/documentary collections/ bill of exchange)” terim anlamı itibari ile bankanın ithalatçıdan mal bedelini tahsil etmesi ya da gelecek bir tarihte tahsil etmek üzere vadeli bir poliçe düzenlemesi karşılığında, ihracatçı tarafından kendisine verilmiş (tevdi edilmiş) olan belgeleri, malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya vermesidir3. Ancak doktrinde “vesaik mukabili ödeme/belge karşılığı ödeme” ifadesi, işlemi tam olarak açıklamaya yeterli olmadığı gibi; kavram zıt çağrışımlara neden olduğu için haklı olarak eleştirilmiştir. Çünkü burada banka tarafından yapılan işlem, “tahsil işlemi”dir. Yoksa bu ödeme yönteminde akreditifte olduğu gibi, banka kendisine ibraz edilen belgeler karşılığında para ödememektedir. Bu nedenle de, esasında kullanılması gerekli olan doğru terim, “tahsil karşılığı belge/belgeli tahsil” olmalıdır4. Nitekim konumuz açısından önem arz eden MTO’nun (ICC) 522 sayılı Broşürü’nün başlığını da “Tahsiller İçin Yeknesak/Birörnek Kurallar (Uniform Rules for Collections)” ifadesi oluşturmaktadır. “Documentary collection” ifadesinin Türkçe karşılığı, “belgeli tahsil” olduğu halde, uygulamada bu ödeme türü için, “vesaik mukabili ödeme” kavramı kullanılmaktadır5. Konumuz açısından terim sorununu ifa3

4 5

Ünal TEKİNALP, Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları, 2. Bası, İstanbul 2009, s. 645. Benzer yönde tanımlar için bkz. Nihayet DURUKANOĞLU, Dış Ticaret Dünyası, 2. Bası, İstanbul 2008, s. 122; İGEME, 100 Soruda Dış Ticaret, İGEME, Haziran 2009, s. 149; Yaser GÜRSOY, Dış Ticaret Yönetimi, 5. Bası, Bursa 2009, s. 76; Murat CANITEZ, Uygulamalı İthalat ve İhracat İşlemleri ve Dökümantasyon, Ankara 2005, s. 55; Halil SEYİDOĞLU, Uluslararası Finans, 3. Bası, İstanbul 2001, s. 365–366; Yaser GÜRSOY, Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi, 4. Bası, Bursa 2008, s. 102; INTERBANK-Uluslararası Ticarette Bankalar Arası Ödeme Yöntemleri, Eğitim Bölümü Yayınları No: 19, s. 48; Edward G. HINKELMAN (Çev: Berk KAPLANER), Uluslararası Ödemeler, Akreditifler, Vesaik Karşılığı Tahsilâtlar ve Siber Ödemeler, İstanbul 2002, s. 19; Abdurrahman ÖZALP, Uluslararası Yeni Kurallar Işığında Dış Ticarette Teslim ve Ödeme Şekilleri, Genel ve Bankalar Uygulaması, İstanbul 2004, s. 42; Mustafa Cem YENİARAS, “Uluslararası Ticarette Akreditif ve Belge Karşılığı Ödeme”, İBD (İstanbul Barosu Dergisi), C. 80, S. 2006/1, İstanbul 2006, s. 132; Vecdi ÜNAY, Bankalarca Dış Ticaretin Finanse Edilme Usulleri, İstanbul 1989, s. 57; Arif ŞAHİN, İhracatta Ödeme Şekilleri, İGEME, Ankara 2006, s. 32; Hakan AKIN, Yeni İşimiz Dış Ticaret, 7. Basım, Ağustos 2008, s. 172; Vural SEVEN, “Dış Ticarette Vesaik Mukabili Ödemeli Satışların CMR Kapsamındaki Taşıma Sözleşmelerine Etkisi”, Legal Hukuk Dergisi, Şubat 2006, S. 38, s. 448; Edip YETİK, “Dış Ticarette Ödeme Şekilleri”, Gümrük Dünyası Dergisi, S. 55 (http://www.gumrukkontrolor.org.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8.html). TEKİNALP, s. 645–646; INTERBANK, s. 91. Marziye DİLEK, Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri ve Uygulamada Karşılaşılan Sorun-

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

3

Şengül AL KILIÇ

de etmeye çalıştıktan sonra, biz de çalışmamızda uygulamada sıklıkla kullanılan ve terminolojiye bu şekliyle dâhil olan6 ifadeyi, “vesaik mukabili ödeme” kavramını kullanacağız. Vesaik mukabili ödeme yönteminde, esas olan, yapılan dış ticaret işlemi sonucunda, ihracat bedelinin, satıcı tarafından hazırlanan belirli belgeler karşılığında, ithalatçı tarafından ödenmesini sağlamaktır7. Vesaik mukabili ödeme şeklinden, istenilen sonucun elde edilebilmesi; alıcı ile satıcının birbirine güvenmesi, satıcının alıcının ödeme gücü hakkında kuşku duymaması, malın sevk edildiği ülkedeki ekonomik, hukuki ve siyasal koşulların dengeli olması, malın sevk edildiği ülkede kotaların müsait olması ve sınırlamaların bulunmaması şartlarına bağlıdır8. II. Vesaik Mukabili Ödeme İşleminin Tarafları TBK (Tahsiller İçin Birörnek Kurallar) 522 sayılı Broşürün m. 3 hükmüne göre vesaik mukabili ödeme işleminin taraflarını; a) Amir, b) Gönderi Bankası, c) Tahsil Bankası, d) İbraz Bankası ve e) Muhatap şeklinde sıralamak mümkündür. Ancak uygulamada genellikle tahsil bankası ile ibraz bankasının görevleri aynı banka tarafından yerine getirildiği için, vesaik mukabili ödemede dört tarafın bulunduğu söylenebilir9.
6 7

8

9

lar, Yayınlanmamış Master Tezi, Ankara 2007, s. 8. Şenay ERYÜREK, Uluslararası Ticarette Ödeme Şekilleri ve Vesaik, İstanbul 1987, s. 23. Vesaik mukabili ödeme yöntemi, esas itibariyle, alıcının mallar karşılığında ödemeyi teslimat anında yaptığı, “teslimat karşılığı ödeme işlemi”ne benzemekle birlikte; teslimat karşılığı ödeme işleminden iki bakımdan farklılık arz etmektedir. Bunlardan birincisi, vesaik mukabili ödemede, bedeli bir kişinin, nakliye şirketinin veya bir posta servisinin tahsil etmesi yerine, işlemler banka tarafından yürütülür. Bir diğer ifade ile bankalar, bu ödeme yönteminde, para tahsilâtçısı olarak hareket ederler. Oysa teslimat karşılığı ödeme yönteminde, malı teslim eden belgeler, banka adına değil; lojistik firmasının adına düzenlenmektedir. Bu durumda, ithalatçı, mal bedelini nakliye firmasının bankasına yatırdığında ya da bizzat nakliye firmasına ödediğinde, malı temsil eden belgeler, lojistik firması tarafından, ithalatçıya ciro edilmektedir (Bkz. HINKELMAN (Çev: KAPLANER), s. 54; CANITEZ, s. 60; Ünal SOMUNCUOĞLU, “Vesaik Mukabili İhracatta Mal Bedelinden Doğan Sorumluluklar”, İBD, C.63, S.4–5–6, İstanbul 1989, s. 193). İkincisi ise, vesaik mukabili ödemede, malların bizzat teslimi karşılığında bir nakit ödeme değil; daha sonra malları gümrükten çekmede kullanılacak mülkiyet hakkını temsil eden belgelerin teslimi karşılığında nakit ödeme söz konusu olmaktadır (Bkz. HINKELMAN (Çev: KAPLANER), s. 54). ÖZALP, s. 42; TEKİNALP, s. 646; CANITEZ, s. 56; Salih KAYA, Uluslararası Bankacılık Uygulamaları, 2. Bası, Ankara 2003, s. 73. Cemal ŞANLI/Nuray EKŞİ, Uluslararası Ticaret Hukuku, 5. Bası, İstanbul 2006, s. 80; Nuray EKŞİ, Kambiyo Mevzuatında İthalat ve İhracat Hesapları ve Bu Hesapların Kapatılmamasına İlişkin Suçlar (Kambiyo Mevzuatı), 3. Bası, İstanbul 2005, s. 25; YENİARAS, s. 133; Sibel ÖZEL, Akreditif ve Hukuki Niteliği, İstanbul 1991, s. 8; Nuray

4

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 2

ÖZEL. 24. gönderi bankası. C. s. ihracatçı tarafından seçilen bir bankadır. Milletlerarası Ticaret Hukuku. s. 55. amir olarak ifade edilmiştir. s. 2 5 . 3/a/iii hükmüne göre tahsil bankası. gönderi bankasının tahsil konusunda kendisine talimat verdiği bankadır. XIV. s. DURUKANOĞLU. s.Keşideci-Drawer-Exporter-Principal) TBK 522 sayılı Broşürün m. Kambiyo Mevzuatı. ihracatçının hazırladığı belgeleri ithalatçı için hazır bulunduran banka olarak ifade edilebilir. Bir başka deyişle ibraz bankası. s. Böyle bir durumda ise. kabul ve diğer şartların sağlanacağı ülkedeki herhangi bir bankayı kullanacaktır (TBK 522 sayılı Broşür m. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. 33. ithalatçı ile yapmış olduğu sözleşme uyarınca. kendisinin ve diğer bir bankanın seçimiyle belirleyeceği. 80. s. ERYÜREK. 3/a/i hükmünde ihracatçı. Amir (İhracatçı. 8. Y. ŞANLI/EKŞİ. YENİARAS. Tahsil Bankası (Collecting Bank) .” Bir diğer ifade ile tahsil bankası.İbraz Bankası (Presenting Bank) TBK 522 sayılı Broşürün m. “muhataba ibrazda bulunan tahsil bankası” olarak ifade edilmiştir. 123. 8. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). TEKİNALP. 25. Gönderi/Havale Bankası (İhracatçının Bankası-Remitting Bank) TBK 522 sayılı Broşürün m. İlgili hükme göre “amir”. DURUKANOĞLU. 25. İstanbul 2010. s. ödeme. 251. s. ithalatçının ülkesindeki tahsil bankasına göndermek ve tahsil bankası tarafından tahsil edilen satış bedelinin de ihracatçıya ulaşmasını sağlamaktır11. s. 10 11 12 EKŞİ. Gönderi bankasının görevi. kendisine tevdi edilen ve malı temsil eden belgeleri. 55. s. s. Amirin böyle bir belirleme yapmaması durumunda ise. 123. bir tahsili işleme alması için. ERYÜREK. 5/e). s. ERYÜREK. B. EKŞİ. 3/a/ii hükmüne göre “gönderi bankası”.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi A. 24. başvuran taraftır. s. bir bankaya tevdi eden. 2010. malı temsil eden belgeleri hazırlayan ve bu belgeleri tahsil emri ile birlikte bankasına gönderen taraftır10. malı sevkeden. ŞANLI/EKŞİ. İbraz bankası ise aynı hükümde. s. “Tahsil işleminin yürütülmesinde devreye sokulan ve gönderi bankası dışındaki herhangi bir bankadır. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). Sa. INTERBANK. s. ÖZEL. amirin tahsil işlemiyle görevlendirdiği bankadır. ŞAHİN. tahsil bankası ve ibraz bankasının görevlerinin aynı banka tarafından yürütüldüğüne rastlanılmaktadır12. Bir diğer ifade ile amir.Satıcı. ŞAHİN. Gönderi bankası. “Tahsile gönderen banka” olarak da adlandırılmaktadır. Ancak uygulamada. 93. amir tarafından belirlenir. s. ihracatçı tarafından kendisine verilen talimatlar uyarınca. 33. 648. Tahsil bankası. 80.

kendisine ibraz edilen belgeler karşılığında ödemeyi veya poliçenin kabulünü gerçekleştirerek malları temsil eden belgeleri teslim alan taraftır16. ibraz bankası olarak bir başka banka devreye sokulabilir13. Tahsil bankası ile ibraz bankasının aynı banka olması durumunda. Sa. INTERBANK. 81. alıcının (ithalatçının) ülkesinde bulunan söz konusu banka. EKŞİ. s. Bununla birlikte Türk Parasının Kıymetinin Korunması İle İlgili Tebliğlerde17 bu tarz bir ödeme hak13 14 15 16 17 133. gönderi bankasının kendisine verdiği talimat doğrultusunda belgeleri alıcıya ibraz eder ve ithalatçıdan ya satış bedelini tahsil eder ya da poliçenin ithalatçı tarafından kabulünü sağlar14. uluslararası ticaret çerçevesinde yapılan sözleşme gereğince. 2010. DURUKANOĞLU. Bu durumda. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ithalatçının malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya verir. kendisine tevdi edilmiş malları temsil eden belgeleri. 252. s. ibraz bankası gönderi bankası tarafından belirlenir. 8. 93. III. 34. Muhatap. 3/b hükmüne göre muhatap. TBK 522 Sayılı Broşür Açısından Uluslararası ticarette kullanılan bir ödeme yöntemi olan. Vesaik Mukabili Ödemeye Uygulanacak Olan Hükümler A. s. s. Tahsil bankası. 55. 2 . s. D.Şengül AL KILIÇ söz konusu banka “the presenting bank” olarak adlandırılır. DURUKANOĞLU. tahsil bankasına gönderdiği de görülebilir15. Bu anlamda Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 91–32/5 Sa- 6 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. s. s. 5/f). sözleşme konusu malların alıcısını bir diğer ifade ile ithalatçıyı ifade etmektedir. s. 25. INTERBANK. 252. 123. EKŞİ. s. ÖZEL. 123. Kambiyo Mevzuatı. Malları temsil eden vesaik çoğu zaman bu bankaya. Gönderi bankası. 93. XIV. s. ÖZEL. 8. ilgili belgeleri. iç hukukumuzda ayrıntılı ve maddi kurallar içeren düzenlemeler söz konusu değildir. herhangi bir bankayı görevlendirmezse. ödemenin yapılacağı ülkede değilse. ŞANLI/EKŞİ. vesaik mukabili ödeme işlemi ile ilgili olarak. Bu işlemlerin karşılığında ise. tahsil talimatı uyarınca kendisine ibrazın yapılacağı kişidir. Y. Muhatap (İthalatçı-Alıcı-Drawee/Importer) TBK 522 sayılı Broşür m. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). EKŞİ. ŞAHİN. Muhatap. s. gönderi bankası tarafından gönderilir. tahsil bankası kendi seçeceği bir ibraz bankasını kullanabilir (TBK 522 sayılı Broşür m. Ancak kimi zaman doğrudan doğruya ihracatçının ya da ihracatçının o ülkedeki temsilcisinin de. 55–56. s.

Kambiyo Mevzuatı. Sa. Dış ticarette yaygın bir ödeme türü olarak kullanılan vesaik mukabili ödeme şeklinde uygulanacak olan kuralları. Söz konusu Broşür. “İhracat bedelleri. Buna göre söz konusu firmaların. men edilme tarihinden başlamak üzere men suresi içinde yapılacak akreditif talepleri. 97–98. s. vesaik mukabili ödemede. yatırım teşvik belgesi ve dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki malların ithalatı gerçekleştirilebilir. uluslararası kurallar ile bankacılık teamülleri uygulanır. sevk belgelerine istinaden yapılacak müracaat üzerine bankalarca mal bedelinin tahsilini müteakip transfer yapılır. Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Mevzuatına aykırı hareketten dolayı ithalattan men edilen firmalarca. yürürlüğe girmiştir. EKŞİ. yeknesak hale getirmek ve sınır ötesi ticarette bu hususa ilişkin ulusal düzenlemeler arasındaki farklılıklar nedeniyle doğabilecek problemleri önlemek amacıyla MTO tarafından ilk olarak 1956 yılında “Ticari Senetlerin Tahsili İçin Yeknesak/Birörnek Kurallar” yayımlanmıştır. peşin ve vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak transfer talepleri ile kabul kredili işlemler için poliçe kabul veya avali talepleri kabul edilmez. s. Vesaik bedelinin kısım kısım ödendiği durumlarda belgeler. Halen yürürlükte olan Broşür de.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi kında düzen normlarına yer verildiği görülmektedir. s.1. 647. ödemenin tamamının yapılmasını müteakip firmaya verilir ve 180 günlük hesap kapatma süresi son ödeme tarihinden itibaren hesaplanır. s. * Açılmış akreditif kapsamındaki işlemler. Ancak ithalattan men edilen firmalarca. XIV. s. akreditifli ödeme.İhracatta ödeme şekilleri ile transit ticarete ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankası’nca belirlenir.” Yine TCMB tarafından yayınlanan. ithalattan men suresi içinde yapacağı talepler. Aynı genelgenin 5. * Peşin olarak dövizi satılmış işlemler bankalarca sonuçlandırılabilir. Y. 80. 2 7 . Söz konusu yayın. 1995 yılında. YENİARAS. DURUKANOĞLU. mal mukabili ödeme ve kabul kredili ödeme şekillerinden birine göre yurda getirilerek bir bankaya veya özel finans kurumuna satılır…. İthalattan men edilme tarihinden önce. Interbank. * Çıkış ülkesinden ihraç edilmiş mal veya vesaik mukabili işlemler (kabul kredili işlemler dâhil). Türk Parasının Kıymetini Koruma Mevzuatının ithalata ilişkin hükümlerinin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller hakkındaki değişir sayfalı talimatı doğrultusunda çıkarılan 13 Mayıs 2003 tarih ve 2003/YB–42 sayılı genelgenin yeniden düzenlendiği 2004/YB–50 sayılı genelgenin 2. ithalatın yatırım teşvik belgesi kapsamında olduğu hususunda firmalarca verilecek yazılı beyana istinaden. peşin ödeme. vesaik mukabili ödeme şekline göre gerçekleştirilen dış ticaret işlemlerinde kullanılmak üzere URC/TBK 522 sayılı Broşür yayınlanmış ve 1 Ocak 1996’da yürürlüğe girmiştir. vesaik mukabili ödeme. 24–25. TBK 522 sayılı Broşürdür18.2. EKŞİ. 15/b ve c hükmüne göre. Son olarak ise.. 2010. s. s. başlığına göre. ŞANLI/EKŞİ. 132. başlığına göre. TEKİNALP. 18 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bu ödeme şeklinde ithalat hesabı. Vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılacak ithalatta. transfer tarihinden itibaren 180 gün içinde ithalatçının GB ile yapacağı başvuruya istinaden transferi yapan bankaca kapatılır. 251. dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki işlemler için ise herhangi bir beyan aranmaksızın sonuçlandırılır. 1967 yılında gözden geçirilerek 1968 yılından itibaren geçerli olmak üzere URC/TBK 254 sayılı Broşür olarak yayınlanıp. yılı Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair 2004–32/29 Sayılı Tebliğ’in m. 1978 yılında URC/TBK 322 sayılı Broşür olarak güncellenmiş ve 1 Ocak 1979’dan itibaren yürürlüğe girmiştir. 127–128.

12. Y. B. s. İlgili görüşler hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. DURUKANOĞLU. “Hukuk Tarihi ve Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Uluslararası Ticaret Hukuku (Lex Mercatoria)-Unidroit İlkeleri’nin Lex Mercatoria Niteliği”. Lex mercatoria. Arzu OĞUZ. XIV. TEKİNALP. Uygulanacak Hukuk Açısından Vesaik mukabili ödeme türünde uygulanacak hukuk açısından. 2 . Bkz. komisyon ve masrafların taraflarına. toplam 26 maddeden oluşmaktadır. 27. Banka Sözleşmeleri Hukuku. s. 3. s. hakim görüşün TBK 522 sayılı Broşür’ü. ihracatçının bankasına verdiği tahsil talimatında yer alması gereken hususlara. TBK 522 sayılı Broşür açık bir düzenleme getirmemekte ve bu konuda TBK 522 19 20 21 22 23 DURUKANOĞLU. 36. Bu tür kurallar. Doktrinde TEKİNALP. EKŞİ. tahsil talimatında (m. s. taraflar arasında çıkabilecek olan uyuşmazlıklarda. 8 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. S. İbrahim KAPLAN. uluslararası ticaretin. TEKİNALP. Ankara 1990. 647. Söz konusu Broşürde. Cevat GERNİ. Uluslararası Ticarette Ödeme Aracı Olarak Akreditif. tarafların sorumluluklarına. 2010. C. 128. s. I. 19. s. Ankara 2005. Nitekim Broşürün m. TBK 522 sayılı Broşürün hukuki niteliği konusunda çeşitli görüşler ileri sürülmekle birlikte. Tahsil talimatında uygulanmasına karar verilmiş ve uygulanacak olan hukukun emredici kurallarına aykırı olmayan TBK 522 sayılı Broşür kuralları. 33. onların üzerinde ve kendine özgü hukuk kurallarından oluşmaktadır21. s. MTO tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan ve ülkelerin iç hukukları açısından pozitif geçerliliği bulunmayan bu kuralları “lex mercatoria” olarak değerlendirmek mümkündür20. 50. tarafların vermiş olduğu yazılı talimatlarda açık ve net ifadelerle. DOĞAN. s. s. s.. bu kuralların uygulanması.Şengül AL KILIÇ TBK 522 sayılı Broşür. AÜHFD (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi). Ankara 1996. 80. 251. ödemenin yapılma şekline. s. TBK 522 sayılı Broşürün. vesaikin tanımına. EKŞİ. 1/a hükmüne göre. s. DOĞAN. vesaikin kabulüne ve poliçe ve senedin protesto ediliş şekline ilişkin hususlarda açıklamalar yer almaktadır19. Vahit DOĞAN. Ankara 2001. vesaikin ibrazına. C. s. hukuk kuralları gibi doğrudan uygulama alanı bulmazlar. Kambiyo Mevzuatı. işlemlerin TBK 522 sayılı Broşüre tabi olduğunu belirtmeleri gerekmektedir22. Sa. 25. bu andan itibaren artık taraflar için bağlayıcı olarak kabul edilecektir23. ŞANLI/EKŞİ. 30 vd. 4) bu hususa açıkça yer verilmesi şartına bağlanmış ve bu kuralların ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi halinde tüm taraflar için bağlayıcı olacağı ifade edilmiştir. genel işlem şartları şeklinde nitelendirdiğini ifade etmektedir. 128. 647. Bası. Dış Ticaretin Finansmanı. dış ticarette gerçekleştirilen vesaik mukabili ödemelerde kullanılabilmesi için. 2. ulusal hukuk düzenlerinden bağımsız.

XIV. 2010. Vesaik mukabili ödeme türünün taraflarca kararlaştırıldığı durumlarda. taraflar arasındaki ilişkilerin tek tek değerlendirilmesi ve tespit edilen hukuki ilişkilere uygulanacak olan hukukun belirlenmesi gerekmektedir. s. hangi ulusal hukukun emredici kurallarına göre hareket edileceği sorusu ile karşılaşılır. Bununla birlikte söz konusu ilişkinin. Sözleşme sayesinde. vesaik mukabili ödeme türünde dört taraf bulunmaktadır ve bu taraflardan hangisinin ulusal hukukunun emredici kurallarının dikkate alınacağı hususu. bunları temsil eden belgeleri hazırlayıp gönderi bankasına vermesi) önce yerine getirmelidir. Taraflar arasında yapılan bu sözleşme. 2 9 . ihracatçı. Bkz. amir. sözleşmede belirtilen niteliklere uygun ve sözleşmede kararlaştırılan zamanda. TEKİNALP. milletlerarası özel hukukun bağlama kuralları dikkate alınacaktır. üstlenenin kendi malzemesiyle kendi yerine hazırlayıp vereceği eser teslimi sözleşmesi vs. ihracatçının ödemezlik definden yararlanması söz konusu olamaz (BK m. muhatap da. Amir İle Muhatap Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Milletlerarası unsura sahip olan amir ile muhatap arasındaki ilişkiyi çoğu zaman bir satım sözleşmesi oluşturmaktadır25. olması da mümkündür (Bkz. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırı olmaması koşulu ile uygulanacağına ilişkin düzenlemesi karşısında. Y. konumuz açısından önem arz etmektedir. Ancak TBK 522 sayılı Broşür’ün. 650. 171. s. maddi anlamda milli hukukumuzda düzenleme altına alınmamıştır. DOĞAN. Bu sorunun cevabının verilebilmesi için öncelikle. TEKİNALP. edimini (malları yükleyerek. eser. Bu anlamda uygulanacak hukukun tespitinde 5718 sayılı MÖHUK’un 24 25 26 Uluslararası ticarette yaygın olarak kullanılan bir ödeme türü olan akreditif açısından bkz. işin niteliğinden kaynaklandığı için. Amir ile muhatap arasındaki sözleşme ilişkisine uygulanacak olan hukukun tespitinde. sözleşmede kararlaştırılan bedeli ödemek ile yükümlü olmaktadır. tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 81). Maddi olarak milli hukukta düzenlenmemiş olan bir konunun. Sa. Milletlerarası unsurlu bir ticari ilişki niteliği taşıyan vesaik mukabili ödeme türü. Çünkü yukarıda da ifade edildiği üzere. 650). sözleşmenin konusu şeyi. kanunlar ihtilafı kuralı olarak MÖHUK’da (Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun) düzenlenmiş olması da beklenemez24. s. muhatabın gümrüğüne gönderirken26. “Önce ifa”. taraflar arasında var olan ilişkinin yabancılık unsuru taşıması nedeniyle. 1.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi sayılı Broşür’ün uygulanmasına tahsil talimatında açıkça yer verilmesi ve ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi durumunda uygulanacağından söz etmektedir.

2 . Ergin NOMER. vekâlet veren) ifadesi kullanılmış olsa da. Taraflar. Vesaik mukabili ödeme yönteminde dikkate alınan TBK 522 sayılı Broşür’ün. 17. sözleşme hükümlerinden veya hâlin şartlarından tereddüde yer vermeyecek biçimde anlaşılabilen hukuk seçimi de geçerli olarak kabul edilecektir (MÖHUK m. sözleşmenin “karakteristik edim”i yardımcı olmaktadır (Bkz. 24/I). uygulama alanı bulmayacaktır. Akdin en sıkı ilişkili olduğu ülke hukukunun tespitine. 2010. taraflar bu Broşür hükümlerinin uygulanmasını kararlaştırmış olsalar dahi. 386 vd. 321). 35).Şengül AL KILIÇ “sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuk” başlığını taşıyan m. İstanbul 2009. XIV. İlgili düzenlemede belirtilen en sıkı ilişkili hukukun tespiti. Amir ile gönderi bankası arasındaki hukuki ilişkinin tespiti konusunda. 24 hükmü dikkate alınacaktır27. Devletler Hususi Hukuku. bulunmadığı takdirde yerleşim yeri hukuku. MÖHUK m. o sözleşme ile en sıkı ilişkili hukuk olarak belirlenir (MÖHUK m. daha çok bu ilişkinin bir hizmet sözleşmesi mi yoksa bir vekâlet sözleşmesi mi olduğu hususu üzerinde durmak gerekmektedir. 24 hükmüne göre taraflar. tarafların ödeme yöntemi olarak vesaik mukabili ödeme yöntemini tercih etmelerinin ardından. MÖHUK m. amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. bu hukuka tâbi olur. 24/IV). Temelini genellikle bir satım sözleşmesinin oluşturduğu vesaik mukabili ödemelerde. Amir İle Gönderi Bankası Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Taraflar arasında yapılan satım sözleşmesinde. anlamında vekâlet sözleşmesi niteliğini taşıdığını söylemek zordur. Bu nedenle amir ile muhatap arasındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuk. Taraflar arasındaki ilişkinin vekâlet olarak nitelendirilememesinin en önemli sebebi. 24 hükmüne göre tespit edilen uygulanacak hukukun emredici düzenlemelerine aykırılık teşkil etmesi durumunda ise. Her ne kadar amir (ihracatçı/satıcı) için. bu durumda uygulanacak olan hukuk. her somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken bir durumdur (Bkz. 2. TBK 522 sayılı Broşür’ün özgün İngilizce metninde “principal” (müvekkil. ihracatçının işyeri. devreye gönderi bankası ve tahsil/ibraz bankası girecektir. aralarındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuku seçmemişlerse. Y. amirin bulunduğu ülkede yer alan ve uygulamada “ihracatçının bankası” olarak ifade edilen bankadır. BK m. Ancak açıkça hukuk seçiminde bulunmamış olsalar dahi. karakteristik edim borçlusunun amir (ihracatçı/satıcı) olduğunu söylemek mümkündür. s. Bası. aralarındaki ilişkiye uygulanacak olan hukuku açıkça seçebilirler. artık TBK 522 sayılı Broşür hükümleri. ihracatçının birden çok işyeri varsa söz konusu sözleşmeyle en sıkı ilişki içinde bulunan işyeri hukuku olarak kabul edilir. taraflarca açık ya da zımni olarak seçilmemişse. Sa. s. Ancak hâlin bütün şartlarına göre sözleşmeyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşme. 10 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Gönderi bankası. EKŞİ. 27 MÖHUK m. 24/IV hükmü gereğince.

ilgili taraflar arasındaki ilişki. bu talimatı kabul etmesinin ardından. BK m. ithalatçı ile ihracatçı arasında yapılan satım sözleşmesi gereğince. anlamında bir hizmet sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür28. 1/b). 2010. 651. tahsil emrinde amirin. Y. gönderi bankasının. amirin. yabancı ülke vatandaşı olması ya da yabancı ülkede ikamet ediyor olması gibi.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi vesaik mukabili ödemelerde. uluslararası ticari hayatı ilgilendirmesi du28 29 30 TEKİNALP. Bu nedenle çoğu zaman. amirin bulunduğu ülkede faaliyet gösteren gönderi bankası ile amir arasında klasik anlamda yabancılık unsuru bulunmamaktadır. Gönderi bankasının. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. yalnızca bu banka ile çalışabileceği hususu da. Amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. ithalatçının malların bedelini ödeyerek. 176–177. s. s. Ancak her ne kadar taraflar arasında klasik anlamda yabancılık unsuru söz konusu olmasa da. hizmet edimlerinin ağır bastığı. vesaik mukabili ödeme türünün tercih edildiği bir ihracat işleminde. genellikle kendi ülkesinde bulunan gönderi bankasından yararlanmaktadır. Bu nedenle doktrinde. Örneğin. Gönderi bankasının. Çünkü amir tarafından hazırlanan ve tahsil bankasına ulaştırılması için gönderi bankasına teslim edilen belgeler. taraflar arasındaki ilişkinin uluslararası ticaret hayatını ilgilendirdiği de bir gerçektir30. gönderi bankasının amire karşı bağımsız olmadığının bir göstergesidir. Amir. amir ile gönderi bankası arasında hizmet sözleşmesinin başladığı da kabul edilir29. her ne kadar klasik anlamda kişi ve yer bakımından yabancılık unsuru taşımasa dahi. DOĞAN. tahsil bankasına gönderilmesi için. taraflar arasındaki ilişkinin hizmet sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür. Akreditif açısından bkz. Bu anlamda gönderi bankasının. XIV. Gönderi bankası. TEKİNALP. 2 11 . amirin kendisine tahsil emrinde belirttiği şekilde hareket eder. s. ihraç edilen satım konusu mal bedelinden kendisinin komisyon ücreti alabilme imkânının varlığı nedeniyle. tahsil talimatının gönderi bankası tarafından kabulü ile birlikte başlar. gerekli belgelerin. yapmış olduğu işlemler karşılığında. Bu gibi durumlarda. tahsil bankasını belirlemesi durumunda. Vesaik mukabili ödemelerde. malları gümrükten çekebilmesi için düzenlenmektedir. amire karşı bağımsız olmamasıdır. akdi ilişkinin. ihracatçı tarafından gönderilen tahsil talimatını işleme alma zorunluluğu olmamakla birlikte (TBK 522 sayılı Broşür m. 313 vd. 651. taraflar arasındaki ilişkinin klasik anlamda yabancılık unsuru taşıması ancak istisnai durumlarda söz konusu olabilir. amir tarafından hazırlanan tahsil emrine uygun olarak hareket etme zorunluluğu. Sa.

s. uygulanacak hukukun tespitinde kanunlar ihtilafı kuralları çerçevesinde hareket edilebilmesi söz konusu olmalıdır. 27 hükmü dikkate alınmalıdır32. 27/I). Amir ile gönderi bankası arasındaki işlemlerde. s. amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkinin. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil edip etmediğinin belirlenebilmesi için öncelikli olarak taraflar arasındaki hukuki ilişkinin nitelendirilmesi ve bu hukuki ilişkiye uygulanacak olan hukukun tespiti gerekmekte31 32 DOĞAN. Gönderi bankasının. 12 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. uygulanacak hukuku serbestçe belirleyebilecekleri ifade edilmektedir31. tahsil emri ekinde. 3. Gönderi bankası. MÖHUK’un özel olarak iş sözleşmelerine uygulanacak olan hukuku düzenlediği m. 27/IV). uluslararası ticari hayatı ilgilendirmesi nedeniyle. 177. Bası. Gönderi Bankası İle Tahsil/İbraz Bankası Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk Amir tarafından kendisine tevdi edilen malı temsil eden belgeleri. hizmet sözleşmesi olarak değerlendirildiğinden bu konuda. Taraflar arasındaki ilişki.. işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. Vahit DOĞAN. Gönderi bankasının işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde. tarafların irade muhtariyetinden yararlanarak. çoğu zaman ihracatçının ülkesindeki bir banka. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir (m. tahsil bankası ise. 27/ III). amir ile gönderi bankası arasındaki uyuşmazlıklar. bu Broşür hükümlerinin. amirin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (m. Bilgin TİRYAKİOĞLU. bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (m. XIV. tahsil bankasına gönderen gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki hukuki ilişkinin tespit edilmesi de önemli sorunlardan birisini oluşturmaktadır. gönderi bankasının. TBK 522 sayılı Broşür’ün bu bankalar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümlerinin.Şengül AL KILIÇ rumunda. 7 vd. işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi. Sa. yine çoğu zaman. Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde taraflar arasındaki ilişkiye. 319 vd. 2 . MÖHUK m. 3. 27 hükmüne göre. Ankara 2005. tarafların seçtikleri hukuka tâbi olabilecektir (m. Banka Teminat Mektupları. Kanaatimizce de her ne kadar çoğu zaman klasik anlamda yabancılık unsuru taşımasa dahi. TBK 522 sayılı Broşür uygulama alanı bulduğu durumlarda. gönderi bankasının mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla. Y. 27/II). Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk. MÖHUK m.. 27 hükmü çerçevesinde belirlenen uygulanacak hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi gereklidir. ithalatçının ülkesindeki bir bankadır ve ilgili bankalar arasında bir yabancılık unsuru söz konusudur. Ankara 1996. 2010. s.

MÖHUK m. 4. esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (MÖHUK m. bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (MÖHUK m. gönderi bankası. 2 13 . Çünkü tahsil bankası. gönderi bankasının talimatlarına göre hareket edemez. s. gönderi bankasının karşısında olan bankanın. Tahsil/ibraz bankasının. 2010. hizmet sözleşmesi olarak değerlendirildiğinden. ihracatçı tarafından tahsil emrinde belirtilmemiş ve bu konuda gönderi bankasına açıkça bir talimat verilmemiş olması nedeniyle. gönderi bankası tarafından kendisine tevdi edilen ve malı temsil eden belgeleri. TEKİNALP. 652. TEKİNALP. ancak kendisine gönderilen tahsil emrinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde hareket etmekle yükümlüdür ve bu anlamda.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi dir. işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde. sözleşme konusu satım bedelini ödemesi karşılığında vermekte ve ithalatçıdan tahsil ettiği bedeli ise. işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi. hizmet sözleşmesi olduğu kanaatindeyiz33. tıpkı amir ile gönderi bankası arasındaki ilişkide olduğu gibi. MÖHUK m. Bankalar arasındaki ilişki. TEKİNALP. gönderi bankasına ihracatçı tarafından yetki verilmemiş olan hususlarda. 27/II). tahsil/ibraz bankasının. Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde taraflar arasındaki ilişkiye. Bununla birlikte. Bkz. gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki ilişkiler. Gönderi bankası ile tahsil/ibraz bankası arasındaki ilişkinin de. 652. en fazla kendisinde bulunan yetkiler kadarını. s. Y. tahsil/ibraz bankasının mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla. XIV. Bu anlamda. Sa. 27/IV). tahsil bankasının gönderi bankası tarafından belirlendiği durumlarda. ithalatçıya. 27 hükmüne göre. tarafların seçtikleri hukuka tâbi olabilecektir. tahsil bankası. tahsil emrinde belirtilen ya da gönderi bankası tarafından kendisine bildirilen şekilde davranmaktadır34. 652. Tahsil/ibraz bankasının. gönderi bankasının. gönderi ban33 34 35 36 Aynı yönde bkz. tahsil bankası. uygulanacak hukukun tespitinde de. Ancak doktrinde. tahsil bankasına devredebileceğinden35. s. tahsil ya da ibraz bankası olması arasında da bir fark bulunmamaktadır36. gönderi bankası ile tahsil bankası arasındaki ilişkinin alt vekâlet ilişkisi niteliğinde olacağı savunulmaktadır. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir (MÖHUK m. Tahsil/İbraz Uygulanacak Hukuk Bankası İle Muhatap Arasındaki İlişkiye Tahsil bankası. işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. 27/III). Söz konusu tespite göre belirlenen hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil eden TBK 522 sayılı Broşür hükümleri uygulama alanı bulamayacaktır. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 27 hükmündeki düzenlemenin dikkate alınması gerekmektedir.

Ankara 2009.I). İstanbul 1985. S. tahsil bankasına yatırılmaktadır. 2’den alan bu teoriye göre. 1. tarafların birbirlerinden talepte bulunabilmesi ve özellikle ithalatçının bankaya başvurabilme imkânı söz konusu olabilir38. tahsil bankası ile ithalatçı arasında hizmet sözleşmesinin var olduğu söylenebilir (Bkz. 24 hükmü çerçevesinde taraflara uygulanacak hukukun tespiti ve tespit edilen bu hukukun emredici kurallarına aykırılık teşkil edip etmediğine göre de TBK 522 sayılı Broşür’ün uygulanması gerekmektedir. 14 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bu nedenle her ne kadar tahsil bankası. poliçenin vadesinden önce tahsil bankasına ithalatçı tarafından ödeneceği kararlaştırılır. C. DEMİRCİOĞLU. 127. C. s. MK md. bu bedel vadede kendisi tarafından ödenmemekte. 2 . ithalatçıya bir itibar sağlamaktadır. Ancak vadeden önce ithalatçı tarafından bankaya ödeme yapılmamasına rağmen. s. “Türk Hukukunda Kabul Kredisi”. Huriye Reyhan DEMİRCİOĞLU. Yoksa burada banka. C. 126–127. Asli edim yükümlerinden bağımsız borç ilişkilerinin doğması. poliçe vadesinden önce tahsil bankasına ödendiği durumlarda. Böyle bir durumda. s. İBD. poliçe bedelinin. Esasında tahsil bankası ile ithalatçı arasında doğrudan kurulmuş bir sözleşme ilişkisi bulunmamaktadır. Üner DAĞ. 59. vadede poliçe borçlusu olarak görünen tahsil bankasının.Şengül AL KILIÇ kası aracılığıyla ihracatçıya ulaştırmaktadır. ithalatçıya nakdi olarak bir imkân sunmamaktadır. XIV. s. s. Her ne kadar tahsil bankası ile ithalatçı arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi olmasa dahi. tahsil bankası ile ithalatçı arasındaki ilişkide yer almamaktadır. Bu durumda. 2010. ithalatçıya nakdi bir kredi sağlamış olacaktır. Çünkü hizmet sözleşmesinin en belirgin özelliklerinden birisini oluşturan bağımlılık unsuru. 37 38 39 40 Tahsil bankasının. İstanbul 1988. poliçe bedelini ödemesi durumunda. çoğu zaman banka ile muhatap arasında. Bankanın poliçeyi kabul ettiği ancak bedelin ithalatçı tarafından. 905). MÖHUK m. Aralarındaki ilişkinin hizmet sözleşmesi olarak nitelendirilmesi de mümkün değildir. poliçeyi ödemeyi kabul etmiş olsa da. ithalatçı ile tahsil bankası arasındaki ilişkinin de ödünç sözleşmesi olduğunun kabul edilmesi gerekir. TEKİNALP. TEKİNALP. taraflar arasındaki ilişkiye sözleşme hükümlerine ilişkin düzenlemelerin kıyas yolu ile uygulanması gerekmektedir. 254. tahsil bankası. Bu nedenle. birbirlerine doğru bilgi vermek. Banka Hukukunun Esasları (C. 10–11–12. Ünal. 487. vadeden önce ithalatçı tarafından poliçe bedeli. 2’den kaynaklanan asli edim yükümlerinden bağımsız kanuni borç ilişkisi teorisi nedeniyle. Y. Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Culpa In Contrahendo Sorumluluğu). Her ne kadar taraflar arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmasa dahi. birbirlerini aydınlatmak. Tahsil bankası ile ithalatçı arasındaki ilişkiyi. bir hukuki işleme yönelmeleri nedeniyle temas haline giren kişiler. I. amirin düzenlemiş olduğu poliçeyi kabul etmesi durumunda. bankanın kabul etmesi. asli edim yükümlerinden bağımsız borç ilişkisi olarak nitelendirmek mümkün olabilir37. Sa. taraf iradelerine bağlı değildir40. mal ve canlarına gelebilecek zarardan koruyucu tedbirleri almakla yükümlüdürler39. Kaynağını MK md.

Faturanın da. hukuki işlemlerin şekli anlamda geçerli olup olmadığının tespiti ve bu konuda varsa bir eksikliğin bildirilmesi konusunda öncelikli olarak TBK 522 sayılı Broşüre göre değil. Y. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 2 15 . Kaldı ki. 5 hükmünde yer alan. 41 MÖHUK m. Söz konusu eksiklik. yapıldıkları ülke hukukunun veya o hukukî işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun maddî hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir. Oğuz Kürşat ÜNAL. 693). el yazısı ile imzalanmış olması şartına bağlıdır. 74).Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi IV. ticari işletmesine müteallik muameleleri ticaret unvanıyla yapmaya ve işletmesiyle ilgili senet ve sair evrakı bu unvan altında imzalamaya mecburdur. Faturayı düzenleyenin ticaret unvanını ve imzasını ihtiva etmeyen bir yazı. ortada milletlerarası unsura sahip bir sözleşme söz konusu olduğundan. Bu sonuca TK m. “Faturaların baş tarafında iş sahibinin veya namına imzaya mezun olanların imzası bulunur. milletlerarası özel hukuk kurallarına dikkat etmeleri gerekmektedir (Bkz. ihracatçı tarafından imzalanması mecburiyeti ortaya çıkacaktır. 72). Vesaik Mukabili Ödeme İşleminde Kullanılan Temel Kavramlar A. m. vesaik mukabili ödeme yönteminde. taşıma belgeleri. Ticari Belgeler (Commercial Documents) ile ise. tacir olan gönderenin (ihracatçının).2/b’de “mali belgeler” ve/veya “ticari belgeler” olarak tanımlanmıştır. VUK m. s. bono ya da çek olarak nitelendirilmesinin önüne geçecektir (Bkz. TBK 522 sayılı Broşür m. 582. bu kâğıdın poliçe. İlgili düzenlemeye göre. poliçe. İhracatçının Türkiye’de bu belgeleri düzenlemesi durumunda. Ankara 2006. s. XIV. 2010. Bu zorunlu unsurlardan birisini de keşidecinin/düzenleyenin imzası oluşturmaktadır. gönderenin imzasından bahsedilmese de. imzalanması yönünde olmalıdır. Örneğin. Belgeler (Vesaik) Belgeler. 581. Türk hukukunda yer alan kuralların dikkate alınması gerekecektir. 769 hükmünde. Türkiye’de düzenlenen bir belgenin geçerliliği. 692. 4. fatura olarak nitelendirilemez ve bu yazı herhangi bir belge vasfı da taşımaz (Bkz. faturalar. tacirin (konumuz açısından ihracatçının) işletmesi ile ilgili evraklar arasında yer aldığı dikkate alındığında. m. 41/I hükmü çerçevesinde imzalaması gerektiğinden söz edilebilecektir. Taşıma senetlerinin şeklinin düzenlendiği TK m. DOĞAN. taşıması gerekli olan tüm zorunlu unsurları bünyesinde barındırması gerekmektedir. ÜNAL. b. 689. Delil olarak kullanılacak bir belgeyi düzenleyen tacirin ticaret unvanı ve bu unvanı ile birlikte kullandığı imzanın faturada bulunması şarttır (Bkz.”. Sa. tasarruf (sahiplik) yetkisi veren belgeler ve diğer benzer belgeler veya mali belgeler olmayan diğer herhangi tür belgeler ifade edilmektedir41. çekler ve para ödemesinin sağlanması için kullanılan diğer benzer belgeler ifade edilmektedir. bono ya da çekin hukuken geçerli olarak kabul edilebilmesi için. bonolar. Mali belgeler (financial documents) ile poliçeler. 688. vesaik mukabili ödeme yönteminde ihracatçı tarafından mutlaka imzalanması gerekip gerekmediği sorusuna verilecek olan cevap. Bu nedenle vesaik mukabili ödeme yönteminin tercih edildiği durumlarda. 41/I hükmünden ulaşmak mümkündür. m. tespit edilecektir. Türk Ticaret Kanununda ve Vergi Usul Kanununda Fatura ve İspat Kuvveti. 7 hükmüne göre. düzenlenen belgelerin geçerli olup olmadığı düzenlendiği ülke hukukunun kurallarına göre. s. TK m. Bası. “Her tacir.” ifadesi de bizi aynı sonuca götürmektedir. Fatura açısından konuya yaklaşmak gerekirse faturanın. işletmesine ilişkin bir evrak olan taşıma senedini de. m. TK m. Bankaların. her ne kadar açıkça. hukukî işlemler. m. her bir belgenin geçerli olarak düzenlenip düzenlenmediği konusunda. 243). 231/I.

D. ve m. Bununla birlikte eser sözleşmesine ilişkin hükümler. Son durumda. 386 vd. 16 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Temiz tahsil. mali belgelerin eşlik etmediği ticari belgelerin tahsili. Türk hukukunda tahsil talimatına. 62. ithalatçının ödemeyi yapması üzerine. TEKİNALP. BK’nın vekâlet ve hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır (BK m. bu talimata uygulanma açısından uygun değildir45. TEKİNALP. İbraz İbraz. ticari belgelerin eşlik etmediği mali belgelerin tahsilini ifade eder (m. bankanın nezdinde malı temsil eden ticari senetler bulunur. Belgeli tahsil. HINKELMAN (Çev: KAPLANER).Şengül AL KILIÇ B. s.’de. 2010. ihracatçı tarafından hazırlanarak gönderi bankasına verilen. 313 vd. vesaik karşılığı tahsilâtın şartlarını belirten anahtar belgedir. 2 . 5/a). 649–650. Y. XIV. 2. ticari belgelerin eşlik ettiği mali belgelerin tahsili. fatura ve taşıma senedi gibi malı temsil eden bir belge ibraz etmeksizin. vesaik mukabili ödeme işleminin yürütülmesi bakımından (özellikle bankalar açısından) son derece önemli bir işleve sahip olduğu için özenle hazırlanmasında büyük fayda vardır44. 649. Sa. ithalatçının lehinedir43. Tahsil talimatı. mali ve/veya ticari belgelerle ilgili olarak alınan talimat uyarınca. aldığı talimata uygun olarak ibraz bankasının belgeleri muhatap için hazır tutmasına ilişkin bir işlemdir (TBK 522 sayılı Broşür m. hizmet edimlerini içeren ancak tahsilin gerçekleşeceği taahhüdüne yer vermeyen bir “işgörme sözleşmesi”dir. belgeli tahsilin ikinci türü ise. s. ödeme ve/veya kabul karşılığında belgelerin teslimi ve diğer şartlara bağlı olarak belgelerin teslimi için bankalarca işleme alınması anlamına gelir (TBK 522 sayılı Broşür m.). TBK 522 sayılı Broşür m. “Belgeli Tahsil”de ise. ithalatçıya verilmekte ve ithalatçı satın aldığı mallara ulaşmaktadır. parayı tahsil etmesi karşılığında bu belgeleri. bononun veya poliçenin bedelini tahsil eder. Tahsil Tahsil işlemi. Bunlardan birincisi. Bu tür tahsil işleminde. ödemenin (payment) ve/veya kabulün (acceptance) sağlanması. s. 42 43 44 45 TEKİNALP. Tahsil Talimatı (Tahsil Emri/Collection Order) Tahsil talimatı. “Temiz Tahsil/Adi Tahsil (Clean Collection)” ve “Belgeli Tahsil (Documentary Collection)” olmak üzere iki tahsil türüne yer verilmiştir. iki türlüdür. “Temiz Tahsil”. s. 650. banka nezdinde malı temsil eden belgeler. Tahsil talimatı. nezdinde bulunan. C. ithalatçıya verir42. ihracatçının. ikincisi ise. alıcının düzenlediği çekin. 2/a). satıcının yetkilendirdiği banka. 2/c). tahsil bankası.

Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi V. TEKİNALP. transfer anında kur farkının ithalatçı veya onun bankası tarafından garanti edilmesine yönelik bir şart da eklenebilir50. onun ödemeyi tam ve sözleşmeye uygun olarak yapması durumunda teslim etmektedir46. 653. vadesiz (görüldüğünde ödemeli/sight bill of exchange/draft) poliçe düzenlemesi de mümkündür. malı temsil eden belgeler ancak nakdi ödemenin yapılması halinde tahsil bankası tarafından ithalatçıya verilebilecektir (Bkz. 366. mallara ilişkin belgeleri hazırlarken mutlaka bir poliçe düzenleme zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu ödeme türünde. s. Böyle bir ihtimalde. uygulamada bazı alıcıların mallar gelinceye kadar. Bu vesaik mukabili ödeme türünde. Vesaik Mukabili Ödeme Türleri A. 58. ithalatçıya yalnızca. Ödeme karşılığı vesaik teslimi türünde. ihracatçı. SEYİDOĞLU. Ödeme/Tahsilât Karşılığı Vesaik Teslimi (Documents Against Payment “D/P”) Bu ödeme türünde. DURUKANOĞLU. Ancak. 5. 126. 46 47 48 49 50 51 İhracatçının. s. s. Dış Ticaret. Ödeme Yöntemleri. ithalatçının yerli para cinsinden de ödeme yapabilmesi mümkündür. böyle bir ihtimalde. 96. DİLEK. GÜRSOY. Böyle bir ihtimalde. Bunun önüne geçilebilmesi için. belgeler tahsil bankasınca kendisine teslim edilir. ihracatçının ödeme karşılığı vesaik tesliminde. s. 77. parası kendi adına tahsil bankası tarafından teslim alındığı ve muhtemelen kendisine SWIFT (paranın elektronik araçlarla anında ihracatçının hesabına geçirildiği uluslararası para transfer sistemi) yoluyla ulaştırılacağı için güvendedir49. 2010. INTERBANK. s. Cevat GERNİ. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 12. tahsil emrinde ihracatçı tarafından açıkça uygun görülmüşse. 2 17 . Tahsil talimatında “D/P” kısaltması yer alıyorsa ya da “ödeme karşılığı (belgelerin) teslimi” kaydı veya benzer bir ifade yer alıyorsa. 96). s. vadesiz poliçede yazılı olan bedeli ödedikten sonra. s. ihracatçı açısından en güvenilir şekli bu yöntemdir47. tahsil bankası aracılığıyla tahsil etmiş olmaktadır48. ithalatçı malları gümrükten çekmeden önce. tahsilât bankası. 5. s. INTERBANK. Dış Ticaret Araştırma Dizisi. ihracatçının tahsil emrinde açıkça “ilk ibrazında (on first presentation)” ödenmesi emrine yer vermesi yararına olacaktır51. tahsil emrine. malları temsil eden belgeleri. Y. ithalatçı. vesaikin teslim alınmasını ve dolayısıyla da bedelin ödenmesini geciktirdikleri görülmektedir. XIV. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri (Ödeme Yöntemleri). Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Vesaik mukabili ödemenin. s. vesaik mukabili ödeme yönteminde. Çünkü burada. 149. s. ihracatçı malların bedelini. s. Araştırma Merkezi. IGEME. DİLEK. s. Sa. No: 8–1989. GERNİ. 11–12.

Çünkü ihracatçı bu poliçeyi bankaya ıskonto ettirirken. ihracatçı daha çok iki tür vadeli poliçe düzenleme yoluna gitmektedir. ithalatçı. belirli bir tarih. GERNİ. 367. XIV. belgelerin ithalatçıya ibrazından 60 gün sonra vadeli bir poliçe gibi. 13. Bu poliçe türünde. 2010. kendisine belgelerin ibrazından itibaren belirli bir süre sonra. Burada vade. 150). İhracatçı tarafından ithalatçı adına düzenlenmiş olan poliçenin. GERNİ. 58. malları gümrükten çeker ancak. Vadeli bir poliçenin düzenlenmesi ve ithalatçının kabul etmesi durumu esasında. Dış Ticaret. Kabul karşılığı vesaik tesliminde. malların bedelini daha sonra öder55. “sabit vadeli poliçe”dir. Şöyle ki. TEKİNALP. Y. bankanın müracaat hakkı kapsamında ihracatçıya da başvuru hakkı bulunmaktadır. SEYİDOĞLU. dış ticaretin finansmanında kullanılan bir araç niteliği kazandırmaktadır (Bkz. GÜRSOY. Bunlardan birincisi. SEYİDOĞLU. 127. ithalatçı tarafından kabul edilmesi karşılığında. Örneğin. “ibraz vadeli poliçe”dir (X days sight bill of exchange/ draft). Poliçenin vadesi geldiğinde. Ayrıca banka ıskonto ettiği poliçe bedelini ödediği. s. ithalatçıya. Sa. s. 18 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 367. s. DİLEK. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. 28. poliçeyi kabul etmesi sayesinde. Bkz. s. ihracatçı tarafından düzenlenen ileri tarihli (genellikle 30. Bu poliçe türünde ise. bankaya ciro yoluyla poliçeyi devretmekte ve kendisi de poliçenin ödenmemesi durumunda müracaat borçluları arasına girmektedir. Ödeme Yöntemleri. poliçenin vadesi olarak poliçe üzerinde yer almakta ve ithalatçı da poliçeyi bu şekliyle kabul etmektedir. Ödeme Yöntemleri. İkincisi ise. SEYİDOĞLU. Poliçe bedelinin ithalatçı tarafından ödenmemesi halinde. bu poliçenin bankaya ıskonto ettirilerek vadeden önce paraya çevrilme ihtimali de söz konusudur.Şengül AL KILIÇ B. banka tarafından kabul edilmesi durumunda ise. 77. bu durum söz konusu ödeme türüne. ihracat52 53 54 55 56 Tahsil talimatında “D/A” kısaltmasına ya da “kabul karşılığı (belgelerin) teslimi” ifadesine yer verilmişse böyle bir durumda. s. Kabul Karşılığı Vesaik Teslimi/Kabul Kredili Vesaik Mukabili Ödeme (Documents Against Acceptance “D/A”) Kabul karşılığı vesaik teslimi türünde (documents against acceptance)52. s. Kabul edilmiş olan poliçe. s. s. 2 . 367). ödeme için ithalatçıya ibraz edilir ve ithalatçıdan yapılan tahsilât sonucunda. “banka kabulü (banker’s acceptance)” söz konusu olacaktır. TEKİNALP. 149. poliçenin muhatap (ithalatçı) tarafından kabulünün istendiği ortaya çıkacaktır (Bkz. 60 veya 90 gün) bir poliçenin53. DURUKANOĞLU. IGEME. s. malların bedelini belirlenen ileri bir tarihte ödeyecek olduğundan ve bu arada malları satma imkânı söz konusu olduğundan. IGEME. ibraz tarihinden itibaren işlemeye başlar. Bu durum banka aleyhine de bir sonuç doğurmaz. 653. s. Kabul kredili vesaik mukabili ödemede. ihracatçıya da bir finansman sağlamaktadır. gönderi bankasına. poliçe bedelini öder. ithalatçının malları gümrükten çekebilmesi için gerekli olan vesaik. Vesaik mukabili ödemenin bu türünde. İthalatçı bu belgeler sayesinde. tahsil bankası tarafından teslim edilir54. 5. s. 5–6. tahsil bankasının elinde bulundurulur. ithalatçı. ihracatçı kendi müşterisi olduğu için de. 653). s. GERNİ. ithalatçı tarafından kabul edilmesi durumunda “ticari kabul (commercial acceptance)” söz konusu olur56. hesabının durumunu iyi bilmektedir (Bkz. tahsil bankası parayı. İhracatçı tarafından banka adına düzenlenmiş olan poliçenin. s. o da ihracatçıya iletir.

poliçenin güvenilirliğini. Aksi takdirde. 13. 137–138. tahsil bankası bu durumu. 127. Avalin amacı. Tahsil emrinde ayrıca faiz ödenmesi de yer alıyorsa62. s. Avalde. 7)61. ihracatçı. Kıymetli Evrak Hukuku. s. gecikmeksizin gönderi bankasına bildirir63. tahsil bankası. Aval. s. belgelerin ödeme karşılığında mı yoksa poliçenin kabulü karşılığında mı teslim edileceğinin açıkça tahsil bankasına bildirilmiş olması gerekmektedir. bankalar tarafından çıkarılan devredilebilir mevduat sertifikalarına benzetilmektedir (Bkz. TEKİNALP. elinde bulunan ithalatçı tarafından kabul edilmiş poliçedir. DİLEK. 690/III). poliçeye aval vermesini sağlamalıdır58. malların mülkiyetini geçiren belgeler.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi çının tek güvencesi. İthalatçının faiz ödemeyi reddetmesi durumunda ise. Y. Hüseyin ÜLGEN/ Mehmet HELVACI/Abuzer KENDİGELEN/Arslan KAYA. s. DİLEK. CANITEZ. GERNİ. likiditesi yüksek kısa süreli menkuller grubuna girmektedir. aval verene “avalist” denilmektedir ve avalist. 653. 14. 14. Ancak bu ödeme türünde. md. IGEME. XIV. İhracatçı. Kabul kredili vesaik tesliminde düzenlenen poliçeye banka tarafından verilen aval. kabul karşılığında. 96. kimin lehine aval vermişse onun gibi sorumlu olur. 126. Baskı. 3. 150. TTK m. s. İstanbul 2006. İsmail KAYAR. 13. s. SEYİDOĞLU. s. ithalatçıya verildiğinden. 102). tahsil bankasının. tahsil emrinde ve poliçenin üzerinde faiz oranı ve sürenin de gösterilmesi gerekmektedir. onun dolaşımını da kolaylaştıracaktır60. s. 367). 96. Ankara 2006. Bu anlamda özellikle bankaların kabul ettikleri poliçeler. 2010. 57 58 59 60 61 62 63 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). 5. s. s. s. s. 587. malı temsil eden belgeleri yalnızca ödeme karşılığında teslim edebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. 2 19 . s. DİLEK. INTERBANK. Bankanın kabul ettiği ya da ithalatçının kabul edip bankanın aval verdiği poliçeler. bunun aynı zamanda tahsil emri ekindeki poliçe üzerine de yazılması gerekmektedir. 612/I. poliçenin ödenmemesi hususunda yüksek bir risk üstlenmiş olacaktır59. Sa. DURUKANOĞLU. bu tür bir yönteminde bedelin ödenmeme riskini en aza indirmek amacıyla. s. INTERBANK. Kıymetli Evrak Hukuku. teminat olma niteliğini artıracağı gibi. DİLEK. senet bedelinin ödeneceği konusunda hamile (ihracatçıya) ek bir güvence vermektir (Bkz. ihracatçı ithalatçının poliçenin vadesinde bedeli ödememesi riski ile karşı karşıya kalabilir57. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Ödeme Yöntemleri. Vesaik mukabili ödeme açısından vadeli bir poliçenin de yer aldığı tahsil talimatında. Bu yapılmadığı sürece. s. s. DURUKANOĞLU. 59. Bkz. poliçe bedelinin tamamen ya da kısmen güvence altına alındığı bir kambiyo taahhüdüdür (TK md. Faiz şartı yalnızca görüldüğünde ya da görüldüğünden belirli müddet sonra vadeli poliçelerde konulabilir. Faiz tahsil edilecekse. 58.

77. 2 . Ödeme Karşılığı Akseptans/Kabul Tahsilâtlı Vesaik Mukabili Ödeme Ödeme karşılığı akseptans64. Dış Ticaret. tahsil bankası. INTERBANK. s. s. s. s. Burada ödeme aracı olarak nakit para ya da vadeli bir poliçe kullanılmamakta. CANITEZ. XIV. ithalatçı tarafından kabul edilir ve vadeye kadar.com/nedir/akseptans . Bu ödeme türünde. hem ödeme karşılığı vesaik teslimi hem de kabul karşılığı vesaik teslimi türlerine ait özellikleri bünyesinde barındırır65. Tahsil bankası bu ödemenin ardından. ödeme karşılığı vesaik tesliminden farklı olarak ithalatçıya. Ancak ithalat64 65 66 67 68 “Poliçelerin üzerine “kabulümdür” biçiminde yazılarak altı imzalanan açıklama”. Y. Taahhütname Karşılığı Vesaik Teslimi Vesaik mukabili ödeme türlerinden bir diğeri de. s. İthalatçı. ihracatçı. ithalatçıya teslim edildiği yöntemdir. Bkz. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). mallarını satmak için yeni anlaşmalar yapma imkânına sahip olur. Eğer ithalatçı. bu tarz vesaik mukabili ödeme türüne uygulamada nadiren rastlanılmaktadır67. sözleşme konusu bedeli ödemek için zaman sağlar. ithalatçı. ithalatçının malları gümrükten çekmesini sağlayacak olan ilgili belgelerin. http://www. s. 59. akseptansı teslim eder. Bununla birlikte.Şengül AL KILIÇ C. ihracatçının güven altında olmasını sağlar66. Sa. vadesi geldiğinde poliçe bedelini öder. ödeme yapıncaya kadar.net/akseptansnedir-3765. malı temsil eden belgeler. 97. CANITEZ. ithalatçıya bir akseptans poliçesi sunar. Söz konusu “ödeme taahhüdü”. ithalatçıya teslim edilmekte ve böylece ithalatçı malları gümrükten çekebilmektedir. bu durumda malların mülkiyeti hala ihracatçıda olduğundan. s.anlambilim. tahsil bankası tarafından. http://www. 60. ihracatçı ve ihracatçının bankası olan gönderi bankası tarafından düzenlenmiş olan bir ödeme söz verisinin. poliçenin kabulünü reddeder ya da vadesi geldiğinde poliçe bedelini ödemekten kaçınırsa. Bu durum ise. malların mülkiyeti ihracatçı üzerinde kalmaya devam eder. 2010. D. GÜRSOY. Akseptans poliçesi. Bu vesaik mukabili ödeme türü. 20 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. CANITEZ. “kabul tahsilâtlı vesaik mukabili ödeme” de denilmektedir. ancak kabul karşılığı vesaik tesliminden de farklı olarak. ithalatçıya kabul ettirilmesinden başka bir şey değildir. ödeme taahhüdü karşılığında. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). İhracatçı bu yöntemle. 59–60. 60.dictionarist. sözleşme bedelinin ithalatçı tarafından ödenmesini güvence altına almaya çalışmaktadır68. malı temsil eden belgelerle birlikte tahsil bankasında kalır. Bkz.htm Bu ödeme türüne. 59. sözleşmede kararlaştırılan malın mülkiyet hakkını devralan alıcıya. bir taahhütname karşılığında.

14. ihracatçı..Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi çının verdiği taahhütnameyi de içeren bu ödeme yönteminin. Banka garantilerinin bazıları. vesaik bedelinin belirlenen tarihte ithalatçı tarafından ödeneceğinin ithalatçı adına taahhüt edilmesidir71. Banka Garantisi Karşılığı Vesaik Teslimi Bu vesaik mukabili ödeme türünde ise. 69 70 71 72 DİLEK.01. Ancak banka avali. Sa. 2007/586 (Kazancı İçtihat Bankası). 2010. garanti tutarının nakde dönüşmesini temin edebilir. vadeli poliçenin ithalatçı tarafından kabulünün ardından bankanın aval verdiği ödeme türüne de benzerlik göstermektedir. Bu vesaik mukabili ödeme türü esasında. E. K. HD. poliçe üzerine ithalatçı adına geçerli bir bankanın vermiş olduğu ödeme taahhüdü olduğu halde. mal bedelinin güvence altına alınması için. Vesaik Mukabili Ödemenin İşleyişi Vesaik mukabili ödemenin işleyişini. s. Y. 2005/13656. teslim edilen mallarla ilgili ödemenin tamamen teminat altına alınmasını temin eder niteliktedir (payment guarantee). 11. malları teslim etmesine rağmen.2007 T. satım bedelini alamadığını beyan eden ilk yazılı talebi ile birlikte. bir tablo ile göstermek gerekirse. yüklemenin yapıldığını ve ithalatçının malları çektiğini temsil eden belgelerin ibrazına bağlı tutulur (Bkz. VI. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. E. 15. 22. XIV. tahsil bankası tarafından teslim edilir70. ithalatçıya. ihracatçı açısından çok da güvenilir bir yöntem olduğunu söylemek zordur69. garantinin nakde dönüşmesi. banka garantisi. DİLEK. yapılan sözleşme uyarınca teslim edilecek olan belgeler. ortaya aşağıdaki gibi bir sonuç çıkacaktır72. ihracatçının isteği üzerine. s. Ancak bazılarında ise. ancak bir banka garantisi var ise. Y. Vesaik mukabili ödeme yönteminde işleyişi anlatan bir Yargıtay kararı için bkz.. Böyle bir ihtimalde. s. 2 21 . DİLEK. 15).

s. malın sevkiyatına ilişkin belgeleri ve diğer gerekli belgeleri . s. Mallar. Diğer belgelerin kapsamına. Bu sözleşmede ayrıca tarafların ödeme şekline de karar vermeleri gerekir. 77. AKIN. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). CANITEZ. DURUKANOĞLU. İhracatçı. s. Ali DÖLEK. 26. sevk ettiği mallar karşılığında. 369–370. ithal konusu olan malların. İstanbul 1999. 252–253. Sa. s. 102. 648. 56–57. GÜRSOY. ithalatçıya teslim edileceği ve hangi şartlarla meblağın tahsil edileceğini belirten tahsil talimatı77 73 74 75 76 77 YENİARAS. ÖZALP. TEKİNALP. 648–649. 26. s. ödeme yöntemi açıkça kararlaştırılabileceği gibi. ithalatçının ülkesine gelmiş olması bir şart olarak değerlendirilmemelidir. 56–58. s. s. 3) İhracatçı. satım sözleşmesinde belirtilen şekilde malları gönderir. Ancak vesaik mukabili ödeme şeklinde. ithalatçının bankasıdır. s. s. 43–44. 133. s. Haziran 1996. göndermiş olduğu belgelerin hangi şartlar altında. uluslar arası gözetim şirketlerinden alınmış olan gözetim raporu gibi belgeler girmektedir. 91–92. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). XIV. s. s. İhracatçı. gönderi bankasına tevdi eder ve bunların ithalatçıya ulaştırılması ister. ihracatçı. Bu ödeme yönteminde. s. bir kredi kullanmaktadır76. TEKİNALP. 172. s. s. 149. Özellikle. bu malların sevk edildiğini gösteren belgeler (vesaik) karşılığında. Kambiyo Mevzuatı. alıcı tarafından istenen sigorta belgesi. Murat TÜRKSEVER. ithalatçı firmanın gümrüğüne gelir. ihracatçının (satıcının) eylemi ile başlamaktadır75. 2 . SEYİDOĞLU. nakliye firmasından/acentesinden aynı zamanda ciro edilebilir bir taşıma belgesi de alır. 102. Mevzuat Işığında Dış Ticaret İşlemleri ve Piyasa Uygulamaları. Bkz. s. s. 84. YASER. Dış Ticaret. s. s. 22 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. ŞANLI/EKŞİ. İhracatçı. EKŞİ. menşe şahadetnamesi. tahsil/ibraz bankası da belirlenir. Taraflar arasında yapılan anlaşmada son olarak. GÜRSOY. vesaik mukabili ödemede. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. Taraflar arasında yapılan anlaşmada aynı zamanda. Y. s. 2) Akreditifin aksine. Bu banka genellikle. 81. EKŞİ. 122–123. 2010. 648. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. 56. bu konuda zımnen anlaşma sağlanmış olması da mümkündür74.Şengül AL KILIÇ Vesaik mukabili ödemede işleyiş şu şekilde gerçekleşmektedir73: 1) İhracatçı ile ithalatçı arasında uluslararası ticaret kapsamında bir satım sözleşmesi imzalanır. gereken belgelerin listesi de oluşturulur. Uluslararası Ticarette Kullanılan Teslim ve Ödeme Şekilleri. IGEME. belgelerin ibrazı anında yapılan ödemeler açısından bu sonuca varmak mümkündür. s. ödeme işlemi. 76–77. TEKİNALP. Ancak ödeme şekline ilişkin taraflar arasında yapılan anlaşmada. s. GÜRSOY. vesaik mukabili ödemenin bir gereği olarak. Dış Ticaret. INTERBANK.

Y. 5. teleks. faiz oranı. tahsil bankası adına düzenlenmesi gerektiğidir. Firması EKLER:……. ………. nakliyeci makbuzu vb. 2010. kabul etmeme ve/ veya diğer şartları yerine getirmeme hallerinde izlenecek yola ilişkin talimat. derhal. Ödememe. Atilla BAĞRIAÇIK/Seyfettin KANDEMİR.m. Adresin eksik veya yanlış olduğu hallerde ise. Burada unutulmaması gereken husus. “çabuk. faiz dönemi. Fakat böyle bir durumda bankanın herhangi bir sorumluluğu söz konusu değildir. posta adresi ve duruma göre teleks. orijinal evrak ekte yer almaktadır.. Anılan evrakın ithalatçının bankası/tahsil bankası olan ……. 3. 2 23 . Amirin tam ismi. 9. 78 79 80 Tahsil talimatının içermesi gereken bilgilerin neler olduğu “Tahsil Talimatı” başlığını taşıyan TBK 522 sayılı Broşür m.” Bkz. Faiz söz konusu ise. genellikle şu ifadelere yer verilir: “ X ülkesinde yerleşik …. faks numaraları ve referansı dâhil ayrıntıları. Tarih uyarınca yaptığımız ihracatın bedeli ………Dolar/Euro olup./. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. yukarıda belirtilen hususlardan başka. Dış Ticarette Uygulamalı Akreditif İşlemleri. doğru adresin tahsil bankası tarafından araştırılması da mümkündür. Tahsil edilecek masraf ve komisyonlar ve bunlardan vazgeçilip geçilmeyeceği.4/c) Talimatta ayrıca. Tahsil edilecek tutar(lar) ve döviz cinsi/ cinsleri 6. 11. Muhatabın tam ismi. Tahsil talimatı. 10.). Firmasına . fatura. tahsil bankasına gönderilmesi gerekmektedir80.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi nı (tahsilât emrini)78 de gönderi bankasına ulaştırır79. birinci” gibi ifadeler kullanılmışsa bankalar bu tür ifadeleri dikkate almayacaklardır (bkz. muhatap tarafından yapılacak herhangi bir eylemin tam olarak hangi süre içinde yapılması gerektiği de belirtilmelidir (TBK 522 sayılı Broşür m. (TYK. Bu talimatta. b) Belgelerin teslimine ilişkin şartlar: ba) Ödeme ve/veya kabul karşılığında teslim bb) Diğer şartlar karşılığında teslim 8. telefon. 4.5/a). s. a) Ödeme ve/veya kabulün sağlanmasına ilişkin şartlar. Bank’a DHL ile gönderilmesi ve bedelinin tahsili/poliçenin kabulü ve tahsil/muhabir bankası tarafından avali suretiyle evrakın alıcıya teslimi hususunun sağlanması saygıyla rica olunur. muhatabın veya ibrazın yapılacağı ikametgâhın tam adresini de içermelidir. Sa. Konişmentoda yer alan “gönderilen (consigee)” kısmına ithalatçının bankası (tah- Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bu ödeme şeklinde. menşe ispat belgesi. İbraz bankası varsa bu bankanın tam ismi. taşıma belgelerinin (konişmento. Eklenen belgelerin listesi ve her belgenin sayısal dökümü 7. 5/b). 4’de düzenlenmiştir.) alıcı firma (ithalatçı) yerine. 73–74. gönderi bankası aracılığıyla. posta ve SWIFT adresleri. İstanbul 1995.. EURO 1 vb.. hava konişmentosu. posta adresi ve duruma göre teleks. yükleme ile ilgili tüm belgelerin asıllarının (taşıma belgesi. TBK 522 sayılı Broşür m. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. Bir tahsil talimatı duruma uygunluğuna göre aşağıdaki bilgileri içermelidir: 1. 2. posta adresi veya ibrazın yapılacağı ikametgâhın ve duruma göre teleks. Söz konusu süre tayin edilirken.. Tahsilin alındığı bankanın tam ismi. telefon ve faks numaraları dâhil ayrıntıları. XIV./…. Ödeme yöntemi ve ödeme bildiriminin biçimi. ATR. hesaplama esası (örneğin bir yılda 360 veya 365 gün) dâhil tahsil edilecek faizin tutarı ve bundan vazgeçilip geçilmeyeceğinin belirtilmesi.

27). satıcı veya alıcı bankasının isimleri. Bu şekilde işlem yapılmak istendiğinde yapılması gereken ödeme şeklinin mal mukabili (open account-açık hesap) ödeme şekli olacağı gözden kaçırılmamalıdır (Bkz. ihracatçının (amirin) de uygun görmesi şartıyla. işlem mal mukabili ödeme şekline dönüşmüş olacaktır. 2010. 4/a). posta veya kurye yoluyla ithalatçının ülkesindeki tayin edilmiş tahsil/ibraz bankasına gönderir83. 149. Bkz. Tahsil bankası tarafından. K. 25. Gönderi bankasının. TÜRKSEVER.” Bkz. Özellikle ihracatçı firmaların bu hususa ayrıca önem göstermeleri gerekmektedir81. ithalatçıya teslim edilirken. s. 27. s. CANITEZ. 4) Gönderi bankası ilgili belgeleri. Yapılan bu ciro sonucunda.org. s. römiz mektubu ekinde. bazı durumlarda. 123). malı temsil eden diğer belgelerin yanı sıra. 2 . IGEME. s. 57. 01. Y. banka tarafından. vesaik mukabili ödeme yönteminden söz etmiştir. Türk şirketi tarafından Almanya’da yerleşik şirkete gönderilen emtiayı taşıma işinin taşıyıcı tarafından yapıldığı ve taşıyıcı tarafından malların. ithalatçının bulunduğu yerde şubesi olması durumunda. gönderme ve ibraz işlemlerinin de aynı banka (gönderi bankası) tarafından yapılması mümkündür. Ancak bu durum vesaik mukabili ödeme yönteminin mantığına ters düşmektedir (Bkz. 81 82 83 24 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. banka adına düzenlenmiş olduğundan.gumrukkontrolor. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. satıcı bankanın ihracat dokümanlarını satıcıdan aldığı zaman düzenlediği açıklayıcı mektuptur. ithalatçı adına düzenlendiği ya da doğrudan mallarla birlikte gönderildiği durumlarda. satıcı ile ilgili bilgiler.. s. TBK 522 sayılı Broşür ve alıcı ile satıcı arasında yapılan satım sözleşmesidir. s.html). ÖZEL. ithalatçıya ciro edilmesi gerekir. ithalatçı bu belgeyi hiçbir işlem yapmadan alabilir. s. tahsilât emrini ve malı temsil eden belgeleri doğrudan tahsil bankasil bankası). Ancak konişmento.Şengül AL KILIÇ İhracatçı. “römiz mektubu (remittance letter)”82 ekinde. “bilgi verme (nofity)” kısmına ise. 8. Konişmentonun. HD. s. Gönderi bankası.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8. aracı bankaların sayısı bire düşmektedir. (http://www. dokümanların neyin karşılığında alıcıya teslim edileceği mal ile ilgili kısa açıklamalar yer alır.05. ithalatçının isminin yazıldığı durumlarda. 449). Y. gönderi bankasına tevdi ettiği tahsil talimatında vesaik mukabili ödemeler ile ilgili olarak MTO tarafından yayınlanan TBK 522 sayılı Broşür’ün dikkate alınacağını da ayrıca belirtmelidir (TBK 522 sayılı Broşür n. TÜRKSEVER. SEVEN. ithalatçının adı yazılır. DURUKANOĞLU. 2005/5001. 11. Sa. malın bedelinin tahsilinden sonra. s. XIV. gönderi bankası. konişmento da ithalatçıya verilir. 123. Böyle bir durumda. 2006/4963 (Kazancı İçtihat Bankası). E. Bkz.2006 T. gerekli belgeler alınmadan şirkete teslim edildiği bir olayda. ithalatçı söz konusu belgeyi kullanabilir ve malların alıcısı sıfatını kazanır (Bkz. ilgili belgelerin bedel ödendikten ya da poliçe kabul edildikten sonra ithalatçıya teslim edilmesi gerektiğini belirtir. Gönderilen kısmına. Vesaik mukabili ödeme yönteminden kaynaklanan herhangi bir sorunun uluslararası platformda çözülebilmesi için dayanılması gereken belgeler. “Römiz mektubu. Bununla birlikte Yargıtay. DURUKANOĞLU. Ancak. s. ERYÜREK. alıcı ile ilgili bilgiler. 68. YETİK. Bu mektupta hangi dokümanların alıcıya gönderildiği.

Böyle bir durumda ise. ihracatçı (amir) tarafından. İkincisine göre ise. Poliçeyi kabul eden ithalatçı. 84 85 86 87 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). ithalatçının bedeli ödemesi ya da ileri tarihli poliçeyi kabul etmesi karşılığında86. muhatabın ibraz bankasına gelip kabul etmesi için malların satım bedeli tutarında bir poliçe keşide eder ve bu poliçeyi de ithalatçıya ulaştırılması için. hâkimiyeti altına alamaz (TBK 522 sayılı Broşür m. düzenlemiş olduğu poliçeyi ithalatçının kabulünün yanı sıra ayrıca bankanın aval vermesini de isteyebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. Tahsil bankası. 651. tahsil emrinde kendisine bildirilen duruma uygun hareket eder ve bunun sonucunda malı temsil eden belgeleri. 7/c). ithalatçının Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. malları temsil eden diğer belgelerle birlikte gönderi bankasına tevdi eder. İhracatçı. malların bedelini ödemeden. 24. “muhabir banka” olarak adlandırılan bir aracı bankayı kullanmayı da tercih edebilir. 58. Bu durumda. 7). Böyle bir ihtimalde. Tahsil emri iki şekilde olabilir: Bunlardan birincisine göre. ilgili belgeler. bir ihbar mektubu düzenler ve ithalatçıya gönderir. s. ileri tarihli poliçenin ithalatçı tarafından kabulüne bağlı olarak teslim edilir (documents against acceptance). ithalatçının poliçeyi kabul etmesi üzerine. malı temsil eden belgeleri alır ve böylece mallara ulaşır. malları gümrükten çekemez. ithalatçı. tahsil talimatını hazırlayan tarafın (ihracatçının) sorumluluğundadır. 7/b ve m. gönderi bankasının. XIV. vesaik alıcıya ancak ödeme karşılığında teslim edilir (TBK 522 sayılı Broşür m. iyiniyetle hareket etme yükümlülüğü kapsamında aldığı vesaikin. 2010. tahsil bankasına verilen belgeler. Tahsil bankasına gönderilmek üzere gönderi bankasına verilen tahsil talimatının hiçbir şüpheye yer bırakmayacak biçimde açık ve kesin olması gereklidir. tahsil bankasının çok küçük olduğu veya tahsil bankası ile gönderi bankası arasında kurulmuş bir ilişkinin bulunmadığı durumlarda rastlanılmaktandır84. 57.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi sına göndermek yerine. Bu duruma daha çok. ödeme karşılığında ithalatçıya teslim edilir (documents against payment). TEKİNALP. ithalatçıya teslim edilir. ithalatçıya teslim eder. s. s. malları gümrükten çekebilmesi için. ihracatçı (amir). tahsil talimatında belirtilmediği durumlarda. CANITEZ. s. Vesaik tesliminin ödeme karşılığı mı yoksa kabul karşılığı mı yapılacağının. ERYÜREK. 2 25 . ilgili belgeleri alamaz ve dolayısıyla da malları temsil eden belgeleri alamadığı için. İthalatçıya hitaben yazılan ve vesaikin geldiğini haber veren ihbar mektubu üzerine ayrıca “MTO TBK 522 sayılı Broşüre tabidir” ibaresinin de yer alması gerekir. Zira belgelerin teslimine ilişkin şartların açık ve net biçimde ifade edilmesini sağlamak. ilgili belgeler. Sa. Aksi takdirde bundan kaynaklanan sonuçlardan bankalar sorumlu olmayacaklardır (TBK 522 sayılı Broşür m. 5) ve 6) Tahsil bankası. Bununla birlikte. tahsil emrine uygun olduklarından emin olmak için belgeleri dikkatle inceler87. Gönderi bankası tarafından. Y. Banka. 4/b). tahsil talimatında belirtilenlere uygun olup olmadığını makul derecede dikkat göstererek incelemek ve eksikliğin tespiti halinde keyfiyeti derhal amire bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır85. 7/a).

İhracatçı. Tahsil bankası tarafından yapılan bildirimden (bankaya ihbar ettiği yazı tarihinden) itibaren altmış (60) gün içinde gönderi bankası tarafından söz konusu talimat verilmezse. Y. Bu durumda. c. tahsil talimatında yer alan poliçe ve diğer belgelerin. 7) Tahsil bankası. Gönderi bankasının bu bildirimin ardından. ithalatçı tarafından kabul edilmemesi. ithalatçının vesaik mukabili ödeme şeklinde. s. düzenlenecek olan protesto. tahsil bankasına belgelerin bundan sonra tabi olacağı durum hakkında gerekli talimatı vermesi gerekmektedir. 126). bankaya ödemesi şart koşulur. 126. iii). protesto düzenlettirilmesi son derece önem arz etmektedir89. malı temsil eden belgeleri hiçbir sorumluluğu olmaksızın gönderi bankasına iade edebilir (TBK 522 sayılı Broşür m. 10. aşağıdaki üç durumdan birinin gerçekleşmiş olması gerekmektedir: a. “ödememe protestosu” olacaktır. DURUKANOĞLU. komisyon ve masraflar mahsup edildikten sonra gönderi bankasına iletir (TBK 522 sayılı Broşür m. poliçenin kabul edilmemesi veya ödenmemesi durumunda tahsil bankasının protesto çekebilmesi için. Bu nedenle. Sa. ihracatçının yasal takibe geçebilmesi açısından önemlidir90. kabul edilmiş olmasına rağmen vadesinde ödenmemesi ihtimalinde ise. satım bedelini ödememesi veya ileri tarihli düzenlenmiş olan poliçeyi kabul etmemesi durumunda. 81–82). tahsil bankası. s. 88 89 90 26 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. protestonun gündeme gelebilmesi için. söz konusu hususu. KAYA. s. b. tahsil talimatının ekinde yer alan poliçenin.Şengül AL KILIÇ Tahsil bankası.Vadeli bir poliçenin. 2 . protesto şartıyla birlikte tahsile verilmesi. XIV. Görüldüğünde ödemeli (vadesiz/at sight) bir poliçenin. Bu durumda düzenlenecek olan protesto. 73). gecikmeksizin gönderi bankasına bildirmelidir88. ithalatçıdan peşin olarak tahsil edilen meblağı ya da ithalatçının ileri tarihli poliçeyi kabul etmesi durumunda. Bu durumda düzenlenecek olan protesto. 16/a). 26/c. kabul edilmiş poliçenin vade tarihinde tahsil edilen meblağını. onun tarafından ödenmemesi. ŞANLI/EKŞİ. ihracatçının kendisini güvence altına almasıdır (Bkz. tahsil bankası tarafından ithalatçıya ibraz edilmiş olmasına rağmen. “ödememe protestosu” olacaktır (Bkz. Vesaik mukabili ödemelerde. Ancak. vadesinde tahsil bankasına bedelin ödenmemesi. Kabul kredili vesaik mukabili ödeme türünde. 2010. poliçenin ithalatçının ülkesindeki bir banka tarafından kabul edilmesini de şart koşabilir. ithalatçıya “kabul kredisi” açmış sayılır. “kabul etmeme protestosu” olacaktır. s. DİLEK. Burada da amaç. tahsil banpoliçeyi kabul etmesi ve bankanın aval vermesinin ardından belgeler ithalatçıya teslim edilir ve mallar gümrükten çekilir (Bkz. Vadeli bir poliçenin kabul edilmiş olmasına rağmen. DURUKANOĞLU. Kabul kredisinde ithalatçının vade bitiminden önce poliçe bedelini. kendisine bu konuda açık talimat verilmiş olması gerektiği unutulmamalıdır. bankadan aval istemek yerine. Böyle bir durumda poliçeyi kabul eden banka. Aksi takdirde.

havayolu. gerekse diğer masraflar bakımından daha düşük maliyetlidir. s. ÖZEL. 646. poliçenin ibrazının usule uygun yapıldığının ortaya konulması ve ödememe nedeniyle girişilecek olan hukuki sürecin başlangıç aşamasının belirlenmesi. Ancak bu masrafların. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. karayolu ya da demir yolu ile doğrudan alıcının adresine göndermesi yerine. ihracatçının (amirin) kullanımına hazır olarak tutar ya da ihracatçıya ödeme yapar (TBK 522 sayılı Broşür m. YENİARAS. s. ÖZALP. 91 92 93 Vadesiz bir poliçenin görüldüğünde ödenmemesi ya da kabul kredili bir poliçenin kabul edilmiş olmasına rağmen vadesinde ödenmemesi durumunda düzenlettirilecek olan protesto ile amaçlanan. 23. s. diğer ödeme yöntemlerine nazaran gerek bankalara ödenen komisyon. DURUKANOĞLU. s.Malı temsil eden belgelerin. s. 26. 9) İthalatçı. s. vesaik mukabili ödeme yöntemi sayesinde. gecikmeksizin gönderi bankasını durumdan haberdar etmelidir92. s. Protesto ve diğer işlemlerin giderleri. VII. 8) Gönderi bankası. . müracaat borçlularına başvuru hakkının sağlanmasıdır (Bkz. basit ve süratli bir yöntemdir. 42. 127. ihracatçı açısından bir avantaj olarak değerlendirilmektedir. TEKİNALP. 2 27 . Böyle bir talimatın verilmediği durumlarda. DURUKANOĞLU. DURUKANOĞLU. ithalatçının bankası tarafından yapılacak olan tahsilât sonucunda. malları gümrükten çekme hakkına sahip olur. 127). ithalatçıdan geri alınması mümkündür. 24/III). s. tahsil bankası tarafından tahsil edilen meblağı. Faydaları Vesaik mukabili ödemenin ihracatçı açısından faydalarını şu şekilde sıralamak mümkündür93: . 37. 2010. protesto ardından başlanılacak olan hukuki takip sonucunda. talimatı veren tarafa ait olacaktır (TBK 522 sayılı Broşür m. 68. XIV. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. teslim aldığı malı temsil eden belgeler karşılığında. s. İhracatçının. TÜRKSEVER. ERYÜREK. tahsil bankası. s. 16/b). Y. 9. sözleşmenin konusunu teşkil eden malları. 24)91. Vesaik Mukabili Ödemenin Fayda ve Sakıncaları A. Sa.Akreditifli ödeme yöntemine kıyasla daha ucuz. malları temsil eden belgelerin ithalatçıya verilmesini sağlaması da onu bir nevi güvence altına alacaktır.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi kasının protesto düzenlettirme veya başka bir yasal işleme başvurma yükümlülüğü bulunmamaktadır (TBK 522 sayılı Broşür m. s. 124. Vesaik mukabili ödeme yöntemi. ithalatçı tarafından yapılan ödemeden sonra verilmesi. Ödeme mal mukabili ödemeden daha çabuk gerçekleşir ve daha güvenlidir. ŞAHİN. 133.

s.İthalatçı. s. 10. 87.Şengül AL KILIÇ . mal bedeli dövizlerin belirli sürede yurda getirilme zorunluluğu mevcuttur. 13. ancak ihracatçının parasını ve yaptığı giderleri dava ile elde etmesi. ithalatçının mal bedelini ödemek istememesi veya ödeyememesi. ihracatçı zor duruma düşecektir. Vesaik mukabili ödemenin. s. DURUKANOĞLU. akreditifli ödemede akreditif açmasına nazaran daha kolay ve ucuz bir yol olacaktır. yeni alıcının ismini hem bankaya hem de nakliye şirketine bildirmek gerekmekle birlikte. şu şekilde sıralamak mümkündür94: . TÜRKSEVER. Sakıncaları Vesaik mukabili ödemenin ihracatçı açısından sakıncalarını şu şekilde sıralamak mümkündür95: . ihracatçının. 94 95 ÖZALP. Bahir Mazhar ERÜRETEN. Y. Böyle bir ihtimalde. 124. Alıcı değişikliği yapılması durumunda. 27. B. XIV. Özellikle. ithalatçı. ihracatçı. Yine böyle bir durumda. 68. s. ihracatçı açısından bir risk oluşturmaktadır. orijinal evrakın geri getirilerek değiştirilmesine gerek yoktur. 2.İthalatçının vesaik mukabili ödeme yöntemine göre işlem yapması. vadeli ithalat imkanına kavuşacaktır. vesaik mukabili ödeme yönteminin tercihi durumunda ortaya çıkabilecek olan sakıncalar arasında yer almaktadır. ERYÜREK. malın bedelini henüz ödemeden. s. malları aynı şartlarla alacak başka bir alıcı bulamaması. 43. s. s. 93–94. çoğu zaman kendisi tarafından istenen bir sonuç olmayacaktır. TEKİNALP. s. ithalatçı açısından faydalarını ise. kabul kredili vesaik mukabili ödemede. 646. Sa.İhracatçının malları gümrüğe göndermiş olmasına rağmen. s. 2 . . INTERBANK. 28 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. ithalatçı ile arasındaki temel ilişkiye dayanarak alıcıyı dava edebilir. ÖZEL. malların mülkiyetini hemen kazanacaktır. mallarını daha kötü şartlarda başka bir alıcıya satması veya malları geri getirmek zorunda kalması da satıcı açısından. . vadeli poliçe sayesinde. ihracatçı. 36–37. s. hemen ödemek veya ileri tarihli poliçeyi kabul etmek suretiyle alacağı vesaik sayesinde. satım bedelini. s.İthalatçı. s. malların sözleşme şartlarına uygun olup olmadığını da tespit edebilecektir. INTERBANK. s. doğrudan ithalatçı ile muhatap olmaktan kurtulur. s. Dış Ticaret Hukuku İhracat Sözleşmeleri ve Tatbikatı. İthalatçının bedeli ödemek ve malları almaktan vazgeçmesi durumunda. BAĞRIAÇIK/KANDEMİR. 43.Yapılan ödeme işleminde arada bankalar olacağından. Kambiyo rejimimize göre. YÜCEL. 95. ÖZALP. 338. TAŞPINAR. ŞAHİN. 1. s. DİLEK. İstanbul 1991. 2010.

ileri tarihli poliçenin kabulü suretiyle yapılan vesaik mukabili ödeme işlemlerinde. dış ticaret işlemine başlamadan önce ithalatçıdan bir miktar sağlamak veya malın bir bölümünün bedelini (olası zararları karşılamaya yetecek miktarda) peşin olarak almak gibi ek tedbirlerle de riskin azaltılması yolunu tercih edebilir96. s. gümrükteki malları görmeden. . INTERBANK.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi . ithalatçının ülkesindeki kambiyo mevzuatı gereğince ithalatın gerçekleştirilememesi veya transferde gecikme söz konusu olmasıdır.Kabul kredili vesaik mukabili ödemede. s. s. antrepo ve demuraj (gemi bekleme masrafı).İthalatçının malları reddetmesi ihtimali de. vesaik bedelini ödemek zorunda kalmakta ve sözleşmede belirtilen şartlara uygun olmayan mallarla karşılaşabilmektedir. s. Nitekim bu ihtimalde. s. sözleşmede belirlenen fiyatın altına düşmesi gibi sebepler olabilir. ÖZALP. Vesaik mukabili ödemenin. DİLEK. Tüm bu sakıncalar karşısında ihracatçı.İthalatçının ihmali veya diğer hukuksal nedenler yüzünden. Söz konusu riski azaltmanın en iyi yolu ise. . yine ihracatçı açısından bu yönteminde oluşabilecek riskler arasında yer almaktadır. s. s. YÜCEL. mallarını varış limanındaki antrepoyu da kapsayacak şekilde sigorta ettirmek. hukuken sorumlu hale gelir ve bedelin ödenmemesi durumunda satış söz96 97 98 ÖZEL. s. banka garantisi/aval/kabul olmadıkça. ŞAHİN. Gözetim şirketleri hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. 38.İhracatçı açısından oluşabilecek bir diğer risk de. ihracatçının ek sigorta. 10.Karşılaşılabilecek ilk sakınca kabul kredili vesaik mukabili ödeme şeklinin ihracatçı tarafından kabul edilmemesi durumunda ortaya çıkmaktadır. ithalatçının. 2 29 . s. XIV. . ihracatçının ülkesine geri gönderilmesi de. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. bir diğer sakıncayı meydana getirmektedir. 2. şu şekilde sıralamak mümkündür97: . INTERBANK. s. 43. ithalatçı. 37. 1. ithalatçı açısından sakıncalarını ise. ÜNAY. ileride gerçekleşmesi muhtemel ihtilaflarda kullanılmak üzere. . 95. ithalatçı poliçeyi kabul ederek. 87. 58.Özellikle. nakliye gibi masrafları da söz konusu olacaktır. 2010. çekilememesi ve bunun sonucunda. 94. Sa. malların gümrükte beklemesi. ihracatçı ödemenin yüzde yüz gerçekleşeceğinden emin olamaz. 449–457. Bu gibi durumlarda. Bunun nedeni. ihracatçıdan uluslararası bir gözetim şirketi tarafından “denetim raporu” hazırlanmasını talep etmesi olacaktır98. EKŞİ. o malın piyasa fiyatının. Y. TAŞPINAR. s. ŞAHİN.

Bu durum ise. İhracatçı. 99 100 30 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bu durum özellikle. s. 124. 101 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). İthalatçının ülkesindeki döviz ve kambiyo rejimi. İhracatçı Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 1. malların mülkiyeti vesaikin teslimi ile birlikte ithalatçıya geçecektir. 2 . vadeli poliçe düzenlediği durumlarda. malların bedelini tahsil bankasına ödeyen ithalatçı açısından bir risk teşkil etmektedir. alacağını güvence altına almak için.Belgelerdeki eksikliklerden dolayı. ithalatçının ihracatçı tarafından yeterince iyi tanınmadığı hallerde. ithalat sınırlamalarının olup olmadığı da ihracatçı tarafından göz önünde bulundurulması gereken diğer hususları oluşturmaktadır. Sözleşme Sonrasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar İleri tarihli bir poliçenin ithalatçı tarafından kabulü karşılığında. DURUKANOĞLU. ithalatçının malı temsil eden vesaiki almaktan ya da bedeli ödemekten veya poliçeyi kabul etmekten kaçınması durumunda. ithalatçının güvenilir olup olmadığına ve kredibilitesine dikkat etmesi gerekmektedir. s. s. 2. malların gümrükten çekilememesi ihtimali de. ithalatçının kabul etmesinin yanı sıra ayrıca. ödeme işlemini kabul etmeden önce iyice düşünmesi gerekmektedir99. 124. DURUKANOĞLU. İhracatçı tarafından malların ithalatçının gümrüğüne gönderilmiş olmasına rağmen. s. ihracatçının o mallara yeni bir müşteri bulabilip bulamayacağı konusunu da. Sa. Vesaik Mukabili Ödemede Tarafların Dikkat Etmesi Gereken Hususlar A. Sözleşme Öncesinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Sözleşme öncesinde ihracatçının her şeyden önce vesaik tahsilâtının gerekli olan güvenceyi sağlayıp sağlamadığına. ihracatçının kendisini güvence altına alması açısından önem arz edecektir100. vesaikin teslim edildiği durumlarda. 2010. Böyle bir ihtimalde ihracatçının. XIV. ithalatçıdan. poliçenin vadesinde ithalatçı tarafından ödenmemesi ihtimalini de düşünerek. bankanın da aval vermesi ya da kabul etmesini istemesinde yararı bulunmaktadır. ithalatçının ticari itibarının zarar görmesine neden olur. 64. 63–64. ithalatçının ülkesindeki gümrük formaliteleri için gerekli olan evrakların neler olduğunu da öğrenmeli ve ilgili belgeleri dikkatle bir araya getirmelidir101. VIII. . 63. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). s. Y. HINKELMAN (Çev: KAPLANER).Şengül AL KILIÇ leşmesinden ayrı olarak kendisine karşı protesto ve icra yoluna başvurulabilir.

tahsilât emrinde.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi B. gönderi bankası tarafından kendisine iletilen vesaik ile ilgili olarak gecikmeksizin. Malları incelemeye yönelik olarak bir izin alamadığı durumlarda ise ithalatçı. gümrükten malları çekebilmesi için istenilen belgelerin neler olduğu tam ve eksiksiz bir şekilde. sözleşmenin yapıldığı sırada ihracatçıya bildirmelidir. bankaya giden ithalatçı açısından önem arz eden husus. İthalatçı Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar İthalatçı. Ancak. malların gümrükten çekildiği durumlarda. ithalatçıya haber vermeli ve malların gümrükten çekilmesine imkân veren vesaikin elinde olduğunu ithalatçıya bildirmelidir. Sa. Tahsil bankası. ellerine geçen belgelerin. Amirin. s. malları ithalatçının gümrüğüne gönderebilir. kendisinin ödeme yapmadan önce. HINKELMAN (Çev: KAPLANER). gönderi bankasının. yalnızca. ithalatçının sözleşmenin yapılış aşamasında. Bu nedenle. o ban102 DURUKANOĞLU. amirin bu tercihi doğrultusunda. ihracatçının malları sözleşmeye uygun olarak göndereceğine inandığı durumlarda kabul etmelidir. uluslararası nitelikli bir gözetim şirketi tarafından belge düzenlenmesini istemelidir. Tahsilât emrinde sıralanmış olan belgelere bakıldığında. ithalatçı malları kârla satabilme imkânına da sahip olacaktır. XIV. ihracatçının özel izni olmadıkça. Y. Bu vesaiki inceleyerek. ellerindeki belgelerde eksiklik olduğunu gören bankanın bu durumu derhal belgeleri aldığı şahsa bildirmesi gerekmektedir. sadece ihracatçı (amir) tarafından kendilerine gönderilen tahsilât emri çerçevesinde işlemleri yürütürler. bu durumu gecikmeksizin emri aldığı şahsa bildirmelidir. 2010. C. bedeli ödemeden önce kontrol imkânı bulunmamaktadır. CANITEZ. ihracatçıdan malları gümrükte incelmesine yönelik bir izni de sözleşme şartı olarak sözleşmeye eklemesini istemesinde fayda vardır. tahsil bankasının elinde bulunan vesaiki incelemesidir. 61. 125. 64–65. Böylece ihracatçı gerekli olan tüm belgeleri hazırlayarak. ithalatçının ihracatçıya karşı vadede poliçe bedelini ödemekle sorumlu olduğunun unutulmaması gerekmektedir102. 2 31 . Gönderi ya da ibraz/tahsil bankası. ithalatçının malları gümrükte. tahsilât emrinde belirtildiği gibi olup olmadığını onaylamaktan ibaret olarak düzenlenmiştir. vesaik mukabili ödemeyi. Bankaların sorumluluğu. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. Bankalar Tarafından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Bankalar. Vadeli poliçenin kabul edilmesi karşılığında vesaikin teslim alınarak. İthalatçı. malların sözleşmede yer alan şartlara uygun olup olmadığını hakkında da bilgi sahibi olabilmesi mümkün hale gelecektir. s. tahsilât emrinde belirtilen hususlardan bir ya da birkaçına rıza göstermiyorsa. belirli bir bankayı tahsil bankası olarak belirtmesi durumunda. Ancak malların satılmaması ihtimalinde dahi. Bu bildirim üzerine.

2 . DURUKANOĞLU. Fakat bu ödeme yönteminde bankalar. s. Ancak amirin. kendisine aksine bir talimat verilmiş olmadıkça belgeleri söz konusu o para birimi ile ödeme yapılması karşılığında teslim edecektir. gecikmeksizin ihracatçıya bildirilebileceği gibi. tahsil bankasını belirlememesi durumunda. Y. Bu anlamda konumuzu incelerken öncelikle. 2010. s. 29. ithalatçı tarafından teklif edilen kısmi ödeme talebini kabul etmemelidir103. XIV. ithalatçının adresi eksik ya da yanlış bildirilmişse. gönderi bankası. Sa. bu durum. kendilerine gönderilen belgeleri aldıkları gibi ibraz edeceklerdir. 125–126. tahsil bankası. 32 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. tahsil bankasına doğrudan gönderilebileceği gibi. s. tahsil bankası herhangi bir yükümlülük veya sorumluluk üstlenmeksizin doğru adresi bulmayı da deneyebilir. Fakat bu ibraz yapılırken gerekli olan damga pulları bankalar tarafından yapıştırılacak ve aksi belirtilmediği sürece bunların masrafları. 65–66. IX. Uluslararası ticarette birbirlerini tanıma imkânına çok fazla sahip olmayan taraflar. Bankalar. 5/c). Tahsil bankası. ithalatçının ülkesinde istediği bir tahsil bankasını seçme hakkına sahiptir. ardından da iç 103 104 HINKELMAN (Çev: KAPLANER). TBK 522 sayılı Broşür’de düzenlenen bankaların sorumluluğu hakkında bilgi verilecek. malların alınması ve bedelin ödenmesi konusunda güvenilir kuruluşlar olarak kabul edilen bankaların aracılığını tercih etmektedirler. Tahsil emrinde aksine bir talimat bulunmadığı sürece. Tahsilât emrinde. tahsil bankası.Şengül AL KILIÇ kayı kullanması gerekmektedir. Vesaik Mukabili Ödemede Bankaların Hukuki Sorumlulukları Vesaik mukabili ödemenin işleyişine bakıldığında bankaların. yalnızca bedelin ödenmesine/poliçenin kabul edilmesine ve karşılığında malı temsil eden belgelerin teslimine ilişkin hususlarda aracılık yaptıkları görülmektedir. gönderi bankası tarafından. bu konuda bir muhabir bankadan yararlanılması da mümkündür. ihracatçıdan taraftan alınacak ve gerekli cirolar yapılacak veya tahsil işlemi için gereken veya usulden olan herhangi bir kaşe veya tanımlayıcı işaretler veya simgeler konulabilecektir (TBK 522 sayılı Broşür md. sadece ihracatçının kendilerine gönderdikleri belgelerin ithalatçının ülkesindeki muhabirlerine gönderilmesi ve tahsil emrindeki direktifler uyarınca alıcıya teslimi sorumluluğunu taşırlar104. Tahsilât emrinde. kendisine ulaştırılan tahsilât emri ve mallarla ilgili belgeleri gecikmeksizin ithalatçıya ibraz etmek yükümlülüğü altındadır. GERNİ. vesaikin belli bir para birimi ile ödeme karşılığında teslim edilmesi gerektiğine dair bir düzenleme yer alıyorsa. Malları temsil eden belgelerin bulunduğu tahsilât emri.

Aksi halde banka bunları kabul etme zorunluluğunda değildir. bu durum bankaların göstermeleri gereken özen açısından yeterli kabul edilmiştir. önceden bankanın muvafakati olmadan bankanın adresine veya onun emrine göndermesi. bankaya tevdi etmesi mümkün değildir. taraflarca açık ya da zımni olarak Broşür’ün uygulanmasının kabul edilmiş olması ve bu Broşür’ün uygulanmasının yetkili/uygulanacak hukuka. adeta “sorumsuz aracılık faaliyeti” olarak algılanmaktadır106. s. TBK 522 Sayılı Broşüre Göre Bankaların Hukuki Sorumlulukları TBK 522 sayılı Broşür’ün uluslararası ticarette taraflara uygulanabilmesi için. Vesaik mukabili ödeme işleminin yürütülmesinde son derece önemli bir konuma sahip olmalarına rağmen. s. 15. ÖZALP. 32. A. bankaların sorumluluğu da söz konusu olmayacaktır. alıcıya teslim edilerek bedelin tahsili sorumluluğunu taşımaktadırlar105. risk ve her 105 106 GERNİ. 6. 10/a hükmüne göre. ŞAHİN. bu ödeme türünde. 9. bedelin ödendiği yer olarak karşımıza çıkmaktadır. yalnızca. ÖZEL. aval ya da garanti vermemişler ya da poliçeyi kabul etmemişlerse. konumuz açısından ise. INTERBANK. Bankalar. 2010. 2 33 . DİLEK. TBK 522 sayılı Broşür’ün m. s. s. Vesaik mukabili ödemelerde bankalar. ihracatçının malları. satış işleminin aksamadan gelişmesini garanti edecek herhangi bir sorumluluğa sahip değildir. ihracatçı tarafından kendilerine verilen vesaikin ithalatçının ülkesindeki muhabirlerine gönderilmesi ve tahsil emrinde belirtildiği gibi. XIV. Türk hukukunun emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi gerekir. s. Broşüre göre bankaların sorumluluklarını daraltan ya da ortadan kaldıran hükümlerden en önemli olanlarını vurgulamak gerekirse. Y. YENİARAS. Ödeme Yöntemleri. Bu durumda. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. s. maddesinde bankaların “iyi niyetli” hareket etmelerinden ve “makul” özeni göstermelerinden söz edilmiş. Broşür’ün “yükümlülükler ve sorumluluklar” başlığını taşıyan 9. Vesaik mukabili ödeme yönteminde bankalar. 42. s. Böyle bir ihtimalde. 134.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi hukukumuzda bankaların sorumluluğunu düzenleyen kurallar ile 522 sayılı Broşür arasında bir karşılaştırma yapılacaktır. 92. Bu anlamda bankaların ihracatçı tarafından gönderilen malları gözetim yükümlülüğünden söz edilmemektedir. ancak belgelerin tevdi ve ibraz edildiği. Bu ödeme türünde bankaların faaliyetleri. TBK 522 sayılı Broşür’de bankaların yükümlülüklerini ve sorumluluklarını ortaya koyan ve neredeyse tamamında bu sorumlulukları sınırlandıran ya da ortadan kaldıran birçok hüküm bulunmaktadır. Sa. Bkz.

banka hizmetin kapsam ve sınırlarını da kendisi belirleyecektir (TBK 522 sayılı Broşür m. bankaların sorumlulukları. gönderi bankasına bildirir (TBK 522 sayılı Broşür m. c. TBK 522 sayılı Broşür md. 34 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Burada “ihracatçı” yerine “taraf (the party)” ifadesinin kullanılmasındaki sebep. I. bankaların bu ödeme türünde belgelerin ibrazı ve bedelin alınması görevini üstlenmiş olmaları ve temel ilişki ile bankaların ilgisinin bulunmamasıdır107. ibraz ve tahsil için bu işlemin yapılacağı ülkede kendisinin belirleyeceği bir bankayı kullanır (TBK 522 sayılı Broşür m. malları korumaya alan. Bu anlamda gönderi bankası. Ancak banka bu hizmetleri. 10/b ve c). 2010. belge karşılığı tahsil talimatının her zaman ihracatçı tarafından verilmemesi. Bankaların belgelere ilişkin yükümlülükleri. Ancak böyle bir ihtimalde dahi.Şengül AL KILIÇ türlü hasar. 488). Y. f). TEKİNALP. tahsil bankası açıkça belirlenmiş ise. 13). Bankaya talimat verilmiş olsa bile. s. Tahsil bankasına ilişkin olarak. Sa. sigortalama ve depolama dâhil herhangi bir işlem yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. yetersizliğinden. ilgili durumu. belgeler verilen tahsil talimatındaki belgelerle uyuşmuyorsa ya da eksikse bu durumda bankanın durumu derhal tahsil talimatı veren “taraf”a108 bildirmesi gerekmektedir (TBK 522 sayılı Broşür md. Eğer. tahsil emrinde belirtilen bankayı kullanmak zorundadır. tahsil emrinde verilen talimatın. tahsil bankası tarafından yapılmaması nedeniyle yükümlülük ve sorumluluk üstlenmezler (TBK 522 sayılı Broşür m. belgelere ilişkin inceleme yükümlülüğü olarak kabul edilmektedir. Bankalar. oysa ibraz ya da tahsil bankasına verilmesi halinde ise. seçimi kendisi yapmış olsa dahi. 5/e. 2 . XIV. Böyle bir durumda. gönderi bankasınca verilmesidir (Bkz. Bunun sebebi. malın korunması için yapmış olduğu işlemlerde. bankanın. amir hesabına ve riski amire ait olmak üzere gerçekleştirir. doğru olmamalarından. bu işlemi. Ancak bu inceleme yükümlülüğü belgelerin içeriklerinin gerçekliğine ya da ihracatçı tarafından gönderilen mala ilişkin değildir. C. 654. 11). s. 12/a). gönderi bankası. ihracatçıya ait olacaktır. tahsil emrinde bu yönde bir belirleme yoksa gönderi bankası. sahteliğinden ve benzeri diğer aksaklıklardan sorumlu değildirler (TBK 522 sayılı Broşür m. gözetim altında tutan veya benzer hizmetler yapan kişilerin hareketlerinden ve kusurlarından dolayı sorumlu olmaz (TBK 522 sayılı Broşür m. bu talimatın. onların ihracatçı tarafından verilen tahsil talimatındaki belge listeleri ile uyuşup uyuşmadığına yöneliktir. 10/c. Ancak tahsil bankası söz konusu hizmetleri görüyor ise. kendi isteğiyle yapabilir. TBK 522 sayılı Broşür’de esas itibariyle. belgelerin biçiminden. Banka ister talimat almış olsun isterse de olmasın. gönderi bankasına verilmesi halinde ihracatçı tarafından verilmesi. son). 10/c). 107 108 TEKİNALP. Tahsil emrinde.

110 Tahsil emri ekinde bir poliçenin olduğu durumlarda da. Bu sonuca Broşürün 9. uyuşup uyuşmadığına ilişkin incelemenin yapılması ve eksikliklerin ya da farklılıkların gecikmeksizin bildirilmesinden ibaret olduğu söylenilse de. miktarı. “Makul özen” ifadesi dahi bizi. bankanın tahsil emri ekindeki diğer belgelerin. icraatına veya ticari itibarına ilişkin olarak hiçbir sorumluluk veya yükümlülük almazlar.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi 12/a’nın son cümlesinde de açıkça belirtildiği üzere. Aksi davranış. İlgili hükme göre. esasında basiretli bir iş adamı gibi davranmak zorunda olan ve uluslararası ticarette taraflarca birbirlerine verilmesi gereken belgeler ve bunların şekline ilişkin geçerlilik şartlarını bilen bankaların görmüş oldukları bu tarz biçimsel eksiklikleri ya da belgelerin geçersizliğine sebep olan hataları bildirmeleri110 ve bunlar giderilmeden de ithalatçıdan paranın tahsili yoluna gitmemeleri gerekmektedir. tanımı. uğranılan zararların. bu poliçenin şekil şartlarını taşıyıp taşımadığını belirlemesi. bildirimi yapmayan ya da yapmakta geciken banka tarafından karşılanılmasını gerektirir. bankalar. taşımacıların. bankaların inceleme yükümlülüğünün belgelerin. kalitesi. tahsil emrinde belirtilenler ile aynı olup olmadığını incelemesinin yanı sıra. kendisine verilen tahsil talimatında yer alan listedeki belgelerle. alıcıların veya diğer herhangi bir kişinin iyi niyetine veya eylemlerine veya ihmallerine. Aksi davranış. 2010. bu tarz yanlışlıkları giderecek bildirimde bulunmaları gerektiği sonucuna götürmektedir. navlun komisyoncularının. belgelerin temsil ettiği malların mevcut olup olmadığı veya değeri. vade. Her ne kadar TBK 522 sayılı Broşürün md. ambalajı. bankaların belgelerin eksik çıkması ya da farklı olması halinde. maddesinde bankaların iyi niyetli olmaları ve makul özeni göstermeleri sonucundan varılabilir. mali durumlarına. durumu. parasını ödemiş olmasına rağmen malları gümrükten çekemeyen ithalatçının ihracatçıya yönelik taleplerinin yanı sıra kanaatimizce bankaya da müracaat etmesine sebep olur. Sa. belgelerin yolda kaybolmasından ve belgelerdeki çeviri hatalarından ve/veya teknik terimlerin yorumundan dolayı Ancak burada şu hususun unutulmaması gerekmektedir: TBK 522 sayılı Broşürün İngilizce metninde bildirimin derhal/gecikmeksizin (without delay) yapılması gerektiğinden söz edilmektedir. belgelerin geçerliliğine ve malların durumuna ilişkin bankaların sorumluluğunu düzenlemektedir. herhangi bir sorumlulukları bulunmamaktadır109. malları sigorta edenlerin. maddesi. bu durumu gecikmeksizin bildirme dışında. teslimatı veya malları gönderenlerin. ağırlığı. faiz gibi hususlar ile poliçenin örtüşüp örtüşmediğine bakması ve eksiklikleri gecikmeksizin bildirmesi gerekir. Y. TBK 522 sayılı Broşürün 13. 12/a bendinde. 2 35 . gümrükten malları çekme aşamasında belgedeki eksikliklerden dolayı malların verilmediği hallerde. taraflar. maddesinde ise. Broşürün 14. Bu hususta Broşürde yer almayan konularda iç hukuk düzenlemelerince zararın tazmini yoluna gidilebilecektir. 109 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. bu konu hakkında geniş bilgilere sahip olan bankaların. XIV. tahsil emrinde belirtilen miktar.

Vesaik Mukabili Ödemelerde Bankaların Sorumluluğuna Yönelik Türk Hukukundaki Düzenlemeler ve Bunların TBK 522 Sayılı Broşürle Karşılaştırılması TBK 522 sayılı Broşür’e göre. Bankanın sorumluluğunun genişlediği bir diğer hâl ise. ayaklanma. tahsil/ibraz bankasının sorumluluğu artmakta ve tıpkı. Çünkü poliçe üzerinde asıl borçlu olarak kendisi görülmektedir. 74). Bu maddeye göre bankalar. tahsil emrinde açık bir talimatı bulunmadığı müddetçe. XIV. sadece belgelere ilişkin bir takım yükümlülük111 İthalatçı lehine aval verilmesi durumunda. Bununla birlikte. İhracatçının. makbuz ve diğer kâğıtlar bakımından da geçerlidir (TBK 522 sayılı Broşür m. poliçeyi kabul etmemesi nedeniyle protesto düzenlettirmek veya onun yerine başka bir yasal işlem yaptırmak yükümlülüğü bulunmamaktadır (TBK 522 sayılı Broşür m. Sa. öncelikle ithalatçıya başvurarak ödememe durumunun tespitini sağlamaktır. bu durumda banka tıpkı ithalatçı gibi sorumlu olmaktadır. 2 . kural olarak. ihracatçıya karşı mal bedelinin ödenmesinden dolayı sorumlu olmaktadır. kabule imza koyanların yetkili olup olmadıklarının ya da imzaların gerçek olup olmadıklarından sorumlu değildir. herhangi bir mesajın. ihracatçı tarafından düzenlenen poliçeye aval vermemiş ya da poliçeyi kabul etmemişlerse111. Aynı kural bono. tahsil bankasının. 22–23). Böyle bir durumda banka ithalatçı lehine “kabul kredisi” açmış gibi kabul edilmektedir (Bkz.Şengül AL KILIÇ bankaların sorumlu olmadıkları düzenlenmektedir. 24). Broşürde genel olarak ifade edilen bankanın hukuki sorumluluk hallerinden farklılaşmakta. Fakat bankanın sorumluluğuna gidebilmenin şartı. maddesi ise. Y. 2010. Bankanın sorumluluğu bu 36 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. ihracatçı tarafından düzenlenen poliçenin ithalatçı tarafından değil de. Kabul kredili vesaik mukabili ödeme türünde. vesaik mukabili ödemelerde bankalar. poliçenin kabulünün şekil yönünden tam ve doğru olarak yapılıp yapılmadığını denetme yükümlülüğü bulunmaktadır. ithalatçı gibi. banka tarafından kabul edilmesidir. tahsil işlemine ilişkin olarak ithalatçının vadesiz poliçede vesaik bedelini ödememesi veya ileri tarihli bir poliçede. iç karışıklık ve savaş hali veya kendi kontrolleri dışındaki tüm nedenlerle veya grev ve lokavtlar sonucunda faaliyetlerinde meydana gelecek kesintiden doğacak sonuçlardan dolayı sorumlu ve yükümlü olmadıkları belirtilmektedir. TBK 522 sayılı Broşür’ün 15. Aval vermiş olan bankanın hukuki sorumluluğu. Hatta banka bu gibi bir durumda avale nazaran daha ağır bir sorumluluk altına girmektedir. KAYA. s. mektubun veya belgenin gönderilmesi sırasında kaybolması veya gecikmesinden kaynaklanan sonuçlardan veya telekomünikasyon haberleşmesindeki gecikme veya diğer hatalardan ve teknik terimlerin çeviri ve yorumlanmasındaki hatalardan dolayı hiçbir sorumluluk üstlenmezler. B. “mücbir sebepler” başlığını taşımakta ve bankaların tabii afetler. isyan.

s. 105. Kasım 2009. s. 57. Ancak bu sınırlamaların. 35. K. 11. Bunlardan birincisi. 2093-2095). 176/7. C. 112 Ahmet BATTAL. E. 11. 11–178. YHGK. DOĞAN. 269. K. Y. İkincisi ise. 294. XV. s. 114 TEKİNALP. 116 BATTAL. bankacılık mesleğinin herkes tarafından yapılmasının mümkün olmaması. bankaların lehine bir sınırlama söz konusudur. 09. 2009/1362 (Yargıtay Kararları Dergisi. Ağustos 1996. Bu nedenle bankaların dürüstlük kurallarına aykırı işlemlerinin devlet tarafından engelleneceği düşünülmekte. Y. 47.06. Bu durum beraberinde tecrübe. bankaların. faaliyet izni almalarının şart olduğu vurgulanmakta ve bunun şartları hakkında bilgi verilmektedir. C. Bankalara duyulan özel güvenin sebeplerinin başında. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. XIV. bankaların kamu hizmeti görmeleri nedeniyle de bunlar kamusal güvene sahip kuruluşlar olarak benimsenmektedirler117. Bu yönde verilmiş Yargıtay kararları için bkz. s. 108. Bu sorumlulukta ise. Türk hukukunda bankalar. 115 Sermet Galip AKMAN. hâkimin yorum yoluyla sorumluluk hükümlerini ağır takdir etmesidir. 65. s.02. 1246). İthalatçının vadeden önce poliçe bedelini ödememesi. 2010. T. bilgi ve güveni getirmektedir114. Nitekim Bankacılık Kanunu md. HD. kanun koyucunun özel ağırlaştıihtimalde de genişleyerek ithalatçının ödemesi gereken borç miktarı kadar artar (istisnası kısmi kabuldür). 10 hükmünde de. 117 BATTAL. s. S. s. Bankaların sorumluluklarının ağırlaştırılması iki yöntemle gerçekleştirilebilmektedir. güvenilir kuruluş olarak kabul edilmekte ve bu belirleme yapılırken de bankaların tür ayrımları dikkate alınmamaktadır112. KAPLAN. 398 (Yasa Hukuk Dergisi. 133. Nihayet.2009. ithalatçı ile banka arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirir.. Sorumsuzluk Anlaşması. s. s. Ankara 2001. Şöyle ki. C. bankaların bir mesleği icra amacıyla bu işlemleri yapmaları gelmektedir. 15. Sa. bunun bir ruhsata dayanması gerekliliği. 106. İstanbul 1976. imtiyaz suretiyle faaliyet icra ettikleri kabul edilmektedir116. s. I. E. T. banka ile ilişkiye giren kişilerce. s. 2 37 . onların yeterli bilgi ve tecrübeye sahip kişiler olarak algılanmasına ve halkın onlara özel olarak güvenmesine sebep olmaktadır115. esasında uluslararası ticaretin tarafı olanların zararına sebebiyet verebilme ihtimallerinin yüksek olduğu görülmektedir. onların özen borcunun ve sorumluluğunun artması anlamına gelmektedir113. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Hukuki işlemlerde bankaların güvenilir kuruluş olması. Yine. S. 113 BATTAL. 2007/12559. bankaların devletin denetim ve gözetimi altında işlemler yapması ve Türk hukukunda bankacılığın ruhsat alınarak yapılması nedeniyle.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi ler üstlenmekte ve ithalatçı tarafından ödenen bedeli ihracatçıya ulaştırmakla sorumlu olmaktadırlar.1994.

Sa. Bu yönde verilmiş bir Yargıtay kararı için bkz. hâkim tarafından dikkate alınmayacaktır119. Bankaların. BATTAL. 100’e göre hafif kusurundan kaynaklanan zararlardan sorumlu olmayacaklarına dair konulan kayıtlar.02. 11. s. 63.V. Bu maddelerle getirilen sınırlamanın sebebi. 35. S. C. 09. bazı hallerde hüküm ifade etmeyecek gibi görülmektedir. hafif kusurlardan sorumlu olunmayacağı.. 269. Esasında bu düşüncenin temelinde bankalara duyulan güven ve onlardan üst düzeyde beklenen basiretli davranma yükümlülüğüdür. Kasım 2009. özen vecibesi. s. 2 . doğruluğu. 109. Bankacılık alanında hizmet verenlerden beklenen basiret ölçüsü. K. 99 ve md. gerçek/sahte olup olmadıkları veya yasal sonuçları veya belgelerde yer alan veya sonradan eklenen genel ve özel şartlar dolayısıyla hiçbir BATTAL.2009. DOĞAN. Y. borçlu olan bankanın alacaklı taraf karşısındaki üstünlüğü ve kanun koyucunun sosyo-adaleti sağlama amacıdır120. Bası. Broşür’ün 13. Bu anlamda bankaların. yeterliliği. Y. Bu konuda Karayalçın121. maddesinde bankaların belgelerin biçimi. s. İstanbul 2003. 8. 120 AKMAN. 2009/1362 (Yargıtay Kararları Dergisi. 7. Hal böyle olunca TBK 522 sayılı Broşür’de yer alan ve bankaların belgelerle ilgili olarak “makul özeni göstermelerinin yeterli olduğu”na dair ifade. 11. iç hukuk açısından bankaların sorumluluğunu değerlendirirken dikkate alınmayacaktır. s. kendilerine özel olarak güvenilen kuruluşlardır ve faaliyetlerini ruhsata bağlı olarak sürdürmeleri. 85. Ankara 1997. XIV. E. 121 Yaşar KARAYALÇIN. 99 ve md. HD. ruhsata bağlı olarak çalışmaları nedeniyle. Özel Hukukta Meseleler ve Görüşler. s. Bankaların vesaik mukabili ödeme konusundaki hukuki sorumlulukları incelenirken hukukumuzdaki genel düzenlemelerden yararlanmamız gerekecektir. 118 119 38 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. sahip oldukları vasıflar nedeniyle. s. Fikret EREN. herhangi bir tacirinkinden farklıdır. 2093-2095). 100 anlamında imtiyaz suretiyle faaliyet icra ettikleri kabul edilmektedir.Şengül AL KILIÇ rılmış sorumluluk kuralları koymasıdır118. Bankalar. C. 20/II). Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Nitekim bankalar. BK md. Broşüre göre“makul özen” ifadesinin yeterli olduğu düşüncesi. 1045. şüphesiz daha ağırdır” demektedir. T. 2010. 2007/12559. s. BK md. banka olacak kuruluşlarda aranılan ağırlaştırılmış özellikler ve basiretli davranma yükümlülüğünün bankalar açısından en üst düzeyde olması nedeniyle. “bankaların tacir olarak bütün işlemlerinde basiretli davranma mükellefiyetleri (TK md. özel hükümlerin kendilerine uygulanması gereken kurumlardır.

XIV. belgelerin bankaya ulaşmış olmasına rağmen.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi yükümlülük ve sorumluluklarının olmayacağı düzenlenmiştir. C. belgelerin bankaya ulaştırılmasındaki iletişim aksaklıklarından bankaların sorumluluğu söz konusu olmayacaktır. hatalar ya da geçersizliklerle birlikte alıp ücreti ödedikten sonra. eksiklikler. İthalatçının belgeleri. 122 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bankacılık Kanunu md. Özellikle ithalatçının ödemeyi düzenlenen poliçe sayesinde vadeli olarak ödeyebileceği hallerde. İthalatçı tarafından belgelerdeki şekle ya da içeriğe ilişkin eksikliklerin. I. malları gümrükten çekememesi halinde ise. s. s. şekli hataları da bildirmesi gerekmektedir122. 2 39 . Y. “Bankalar. Ancak ihracatçıdan kaynaklanan sebeplerle. bankanın bu belgeleri ithalatçıya ibrazda gecikmesi karşısında. ithalatçı ile banka arasında kurulan banka iş ilişkilerinin (arada sözleşme olsun ya da olmasın) tamamını koruyucu çatısı altına alır (Bkz. düşük fiyata satmaktan ya da ziya uğramasından dolayı bankaya başvurabilme ihtimali doğacaktır. Sa. bir poliçede bulunması zorunlu unsurların nelerden ibaret olduğunu bankanın bilmemesi gibi bir durum söz konusu olamaz. s. Oysa basiretli bir tacir gibi davranmak zorunda olan bankanın belge karşılığı ödemede taraflarca amaçlanan uluslararası ticaretin gerçekleştirilmesi ve kendisi açısından da komisyona hak kazanabilmesi için belgeleri de inceleyip içeriklerindeki eksiklikleri. 270. TEKİNALP. yanlışlıkları. 76’ya göre. banka kendi sistemindeki iletişim aksaklıklarını bir gerekçe olarak ileri süremeyecektir. Güven ilkesi. 2010. Şöyle ki. 487). onun ödeme yapmaktan kaçınması nedeniyle ihracatçının mallarını satamamaktan. her ne kadar banka ile ithalatçı arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi olmasa dahi. geçersizliklerin ithalatçı tarafından fark edilip. TEKİNALP. Nitekim böyle bir durumda bankanın fark etmesi gereken bu eksiklikler. C. geçersizlikler hakkında ihracatçıya bildirim yapma yükümlülüğü söz konusudur. kendilerinden beklenen özeni göstermelerine rağmen. verilen hizmetlerden kaynaklanan her türlü sorularına cevap verecek bir sistem kurmakla ve bu hizmetle ilgili bilgiyi müşterilerine bildirmekle yükümlüdür. konumlarından dolayı daha fazla bilgiye sahiptirler. 123 DOĞAN. tespit edemedikleri eksiklikler nedeniyle oluşacak zararlarla sınırlı olmalıdır.” Kanunun bu emredici hükmü karşısında Broşür’ün 14. MK md. 2’den kaynaklanan asli edim yükümlerinden bağımsız kanuni borç ilişkisi (teorisi) nedeniyle ithalatçının bankaya başvurabilme imkânı ortaya çıkabilecektir (Bkz. Bankanın kendisinden beklenen özeni göstermediği durumlarda meydana gelen zararlardan sorumluluğu söz konusu olacaktır123. maddesinde yer alan bankaların iletişim aksaklıklarından dolayı hiçbir sorumluluk üstlenmeyeceklerine dair düzenlemenin uygulanması sıkıntı oluşturacaktır. Nitekim bankalar bu belgelere ilişkin olarak. 255). müşterilerinin. Bankaların belgelerden dolayı sorumsuzlukları ancak. I.

bu malları temsil eden vesaiki tahsil emri ekinde. ihracatçının. kalan bedel önce gönderi bankasına. malların alıcı tarafından kabul edilmeyerek gümrükten çekilmemesi. ödemeyi yapmadan malı teslim alamaması nedeniyle malın siparişine uygun çıkmama riski vardır. sözleşmede kararlaştırılan malları sevk ettikten sonra. gönderi bankası aracılığıyla tahsil bankasına ulaştırdığı. ihracatçının ithalatçı ile kurduğu temel ilişki uyarınca malları ithalatçının ülkesine sevk etmesi ve mallara ilişkin ticari ve/veya mali vesaiki alıcıya ulaştırılmak üzere gönderi bankasına vermesi ile başlar. ihracatçı. 2 . Y. Tahsil edilen miktardan. 2010. keyfiyeti alıcıya ihbar eder. ithalatçının bedeli tahsil bankasına ödemesi ya da poliçeyi kabul etmesi karşılığında tahsil bankasının vesaiki. ibraz bankası ve muhataptır. tahsil bankası. Vesaik mukabili ödeme türünde işlemler. son olarak da ihracatçıya ulaştırılır. Sa. TBK 522 sayılı Broşüre göre. iyiniyetli davranma ve gereken özeni göstermek dışında ne belgelerin detaylı incelenmesi ne de ödemeye ilişkin herhangi bir taahhüt ve sorumlulu40 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. ihracatçı tarafından seçilen gönderi bankası. Daha sonra gönderi bankası kendisine tevdi edilen vesaiki açık ve net bir tahsil talimatı ekinde doğrudan veya bir muhabir banka aracılığı ile tahsil bankasına yollar. ithalatçı ile yapmış olduğu anlaşma neticesinde. Vesaik mukabili ödeme satıcı açısından. dış ticarette sıklıkla başvurulan bir ödeme yöntemidir. vesaik mukabili ödemede görev alan bankaların. komisyon ve masrafların düşülmesinin ardından. Vesaiki alan tahsil bankası. Bununla birlikte.Şengül AL KILIÇ SONUÇ Vesaik mukabili ödeme. Vesaik mukabili ödemeye ilişkin kurallar. Fakat işlemin bu kurallara tabi olması. XIV. ödeme yapılmaksızın vesaikin alıcıya teslim edilmemesi ve bunun sonucunda alıcının malı gümrükten çekememesi gibi çeşitli avantajlar mevcuttur. İthalatçı vesaiki ya ödeme ya da poliçeyi kabul karşılığında bankadan teslim alır ve bu vesaik ile malları gümrükten çeker. Ancak uygulamada tahsil bankası ile ibraz bankası genellikle aynı bankalar olduğu için esasen ödeme işleminin dört tarafı vardır. malları gümrükten çekebilmesi için ithalatçıya verdiği ödeme şeklidir. MTO’nun 522 sayılı “Tahsillere İlişkin Birörnek/Yeknesak Kurallar” adlı yayınında düzenlenmektedir. Vesaik mukabili ödeme. Vesaik mukabili ödeme işleminin tarafları. kabul edilen poliçenin ödenmemesi risklerini taşır. tahsil talimatında açıkça bu hususa yer verilmesi ve ilgili ülke mevzuatının emredici kurallarına aykırılık teşkil etmemesi şartlarına bağlıdır. Alıcı bakımından ise.

Bankaların belgelerin ibrazı ve bedelin alınması konusundaki sorumluluğunu düzenleyen TBK 522 sayılı Broşür’de bankaların sorumluluğu. AKMAN. S. 2010. 2’den alan kanuni borç ilişkisinden bağımsız asli edim yükümlülüğü engeline takılacaktır. “Türk Hukukunda Kabul Kredisi”. DEMİRCİOĞLU. Ankara 2005. İstanbul 1985. 10–11–12. XIV. Hakan. aksine basiretli bir tacirden beklenen en üst düzey özeni göstermelerini gerektirmektedir. imtiyaz suretiyle yürütülen ve ancak ruhsat alan. Ankara 2001. Basım. Dış Ticarette Uygulamalı Akreditif İşlemleri. 99 ve 100’de belirtilen imtiyaz suretiyle çalışanların hafif kusurlarından sorumlu olmayacaklarına dair düzenlemelerin geçersiz sayılması. Ahmet. 2 41 . Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. MK md. Ağustos 2008. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Atilla/ KANDEMİR. onların lehine sınırlandırılmıştır. BATTAL. Murat. Sorumsuzluk Anlaşması. Bununla birlikte bankacılık. Ankara 2009. ve İhracat İşlemleri ve DAĞ. Seyfettin. 901–927. Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Culpa In Contrahendo Sorumluluğu). onların sorumluluğunun sınırlandırılmasını değil. BAĞRIAÇIK. Uygulamalı İthalat Dökümantasyon. Huriye Reyhan. İBD. Mazriye.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi ğu bulunmaz. ulusal hukukun emredici kurallarına aykırılığı halinde uygulanmayacağının da dikkate alınması durumunda. bu Broşürde yer alan bankaların sorumluluklarını ortadan kaldıran bazı düzenlemeler. 20/II’deki basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü ve kaynağını MK md. Sermet Galip. Ankara 2007. BK m. TBK 522 sayılı Broşür’ün. Yayınlanmamış Master Tezi. Bankalara duyulan özel güven. İstanbul 1995. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri ve Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar. İstanbul 1976. 7. s. 2’deki dürüstlük kuralı. CANITEZ. Sa. DİLEK. Yeni İşimiz Dış Ticaret. 59. Y. KAYNAKÇA AKIN. belirli şartları yerine getiren kuruluşlarca yapılan bir faaliyettir. TTK md. C. son derece hafifletilmiş. Üner.

Fikret. 3. Uluslararası Ödemeler. 3. DOĞAN. Sa. KAPLAN. C. DÖLEK. Berk). Nuray. Akreditifler. Haziran 2009. No: 8–1989. Bası. İstanbul 2010. INTERBANK-Uluslararası Ticarette Bankalar Arası Ödeme Yöntemleri. I. Dış Ticaretin Finansmanı. İstanbul 1987. GERNİ. XIV. Dış Ticaret Dünyası. İstanbul 1999. Yaser. Eğitim Bölümü Yayınları No: 19. Cevat. ERÜRETEN. 2. Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi. İGEME. 2. EKŞİ. Dış Ticaret Araştırma Dizisi. Banka Sözleşmeleri Hukuku. 2010. Uluslararası Ticarette Ödeme Şekilleri ve Vesaik.V. HINKELMAN. Bursa 2008. İbrahim. Nuray. İstanbul 2008. Y. Bası. Bursa 2009. 2 . Ankara 2005. 2. Uluslararası Bankacılık Uygulamaları. Banka Teminat Mektupları. Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri (Ödeme Yöntemleri). İstanbul 2002. İstanbul 1991. Dış Ticaret Hukuku İhracat Sözleşmeleri ve Tatbikatı. Mevzuat Işığında Dış Ticaret İşlemleri ve Piyasa Uygulamaları. Şenay. Kambiyo Mevzuatında İthalat ve İhracat Hesapları ve Bu Hesapların Kapatılmamasına İlişkin Suçlar (Kambiyo Mevzuatı). Bası. Salih. Bahir Mazhar. Ankara 1997. EREN. 42 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Bası. EKŞİ. Bası. GERNİ. DURUKANOĞLU. Ankara 2005.Şengül AL KILIÇ DOĞAN. Milletlerarası Ticaret Hukuku. Bası. Bası. Vesaik Karşılığı Tahsilâtlar ve Siber Ödemeler. Araştırma Merkezi. Edward G. Dış Ticaret Yönetimi. (Çev: KAPLANER. Uluslararası Ticarette Ödeme Aracı Olarak Akreditif. Nihayet. Ali. Bası. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. KAYA. KARAYALÇIN. İGEME. İstanbul 2005. Özel Hukukta Meseleler ve Görüşler. ERYÜREK. GÜRSOY. 100 Soruda Dış Ticaret. Vahit. Yaşar. Vahit. Ankara 1990. 5. Yaser. C. GÜRSOY. 4. İstanbul 2003. Ankara 2003. Cevat. Ankara 1996. 8.

SOMUNCUOĞLU. 190– 203. İhracatta Ödeme Şekilleri. 5. 2 43 . 3. İstanbul 2009. Ankara 2006. SEYİDOĞLU. Akreditif ve Hukuki Niteliği. Devletler Hususi Hukuku. İstanbul 1988. s. Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları.4–5–6. ŞANLI. NOMER. Abdurrahman. Ankara 2006. Bilgin. İstanbul 1991. Ankara 2001. C. S. Nuray. Y. Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Arzu. Bası. İstanbul 2009. ŞAHİN. Uluslararası Yeni Kurallar Işığında Dış Ticarette Teslim ve Ödeme Şekilleri. “Vesaik Mukabili İhracatta Mal Bedelinden Doğan Sorumluluklar”. Uluslararası Ticaret Hukuku. Legal Hukuk Dergisi. ÖZEL. XIV. s. C. Ankara 1996. ÖZALP. Vural. “Hukuk Tarihi ve Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Uluslararası Ticaret Hukuku (Lex Mercatoria)-Unidroit İlkeleri’nin Lex Mercatoria Niteliği”. Ünal. C. Uluslararası Ticarette Kullanılan Teslim ve Ödeme Şekilleri. Arif. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Abuzer/ KAYA. İstanbul 2001. OĞUZ. İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme. Banka Hukukunun Esasları (C. Hüseyin/HELVACI. Mehmet/KENDİGELEN. 2. Sa. Uluslararası Finans.Uluslararası Ticarette Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi KAYAR. 38. 1. Ünal. 17. 50. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. İsmail. İBD. Cemal/ EKŞİ. 3. 447-460. TİRYAKİOĞLU. Eylül 1990. TEKİNALP. İGEME. 11–53. AÜHFD. Murat. SEVEN. “Dış Ticarette Vesaik Mukabili Ödemeli Satışların CMR Kapsamındaki Taşıma Sözleşmelerine Etkisi”. S. Bası. 2010. Ünal. İstanbul 2004. Ergin. s. Bası. TAŞPINAR. ÜLGEN. İGEME. TEKİNALP. Bası. İstanbul 2006. Sibel. TÜRKSEVER.I).63. Şubat 2006. Halil. Haziran 1996. Kıymetli Evrak Hukuku. İstanbul 1989. Genel ve Bankalar Uygulaması. Arif. S.

s. 2 . Baskı. İstanbul 2006. YETİK. C. XIV.tr/Yayinlar/Dergiler/55/8.org. 2010. Türk Ticaret Kanununda ve Vergi Usul Kanununda Fatura ve İspat Kuvveti. S. Edip. Oğuz Kürşat. Hayrettin. 80. Y. İstanbul 2006. 2006/1. Bankalarca Dış Ticaretin Finanse Edilme Usulleri. ÜNAL. 44 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. İhracatta Pratik Bilgiler-İhracatta Peşin Ödeme. İGEME (İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi). Kıymetli Evrak Hukuku. 3. Vecdi. İBD. 4. “Uluslararası Ticarette Akreditif ve Belge Karşılığı Ödeme”. S. Ağustos 1999. Ankara 2006. YÜCEL. Gümrük Dünyası Dergisi. İstanbul 1989.Şengül AL KILIÇ Arslan. Mustafa Cem. Bası. “Dış Ticarette Ödeme Şekilleri”. 55 (http://www. Sa.gumrukkontrolor.html). ÜNAY. YENİARAS. 107-137.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful