P. 1
MADDE VE ÖZELLİKLERİ_k.kum-terazi..

MADDE VE ÖZELLİKLERİ_k.kum-terazi..

5.0

|Views: 2,899|Likes:
Yayınlayan: api-3765777

More info:

Published by: api-3765777 on Oct 16, 2008
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/09/2014

pdf

text

original

Madde ve Özellikleri Madde :uzayda yer kaplayan ve kütlesi olan varlıklara denir.

Hacim (V ) : Maddenin uzayda kapladığı yere denir. Ölçme : Aynı türden iki büyüklüğün karşılaştırılmasına denir. Teori (Kuram ) :Görülmeyen bir şeyi mantık ve modellerle açıklamaya denir. Gözlem : Beş duyu organı ve araçlarla yapıların incelenmesine denir. Deney : Kontrollü koşullar altındaki gözlemler grubu yada bir olayı aynı koşullar altında tekrarlamaktır. Kütle (m) :Hacmi dolduran madde miktarıdır.birimi gram veya Kg dır. Eylemsizlik : Durmakta olan bir madde sürekli durma özelliği , hareketli maddenin hareketine devam özelliğine maddenin eylemsizliği denir. Maddelerin Sınıflandırılması Maddeler katı , sıvı ve gaz diye üç halde bulunurlar. Maddelerin Özellikleri Maddelerin Ortak Özellikleri: Bütün maddelerde bulunan özelliklerdir. Ör: Kütle, hacim, eylemsizlik gibi. Maddelerin Ayırt Edici Özellikleri : Bir maddenin yalnız kendisine ait özelliğine denir. Ör: öz kütle , erime sıcaklığı, kaynama sıcaklığı , öz ısı, esneklik , genleşme , çözünürlük Maddelerin Hacmi Hacim birimleri Km3, hm3 , ... mm3 tür. Hacim birimleri biner biner büyür yada küçülür. Örneğin 1m3 = 1000dm3 . Ayrıca günlük yaşantıda genellikle sıvılarda Litre diye bir birim kullanılmaktadır. 1 Litre = 1dm3 1 miliLitre = 1/1000 litre =1 cm3 Tera=1012 , Giga=109 ,mega=106 ,kilo=103 ..... Mili=10-3 , mikro=10-6 , nano=10-9 , piko=10-12 Katı ve Sıvı Maddelerin Hacimlerinin Ölçülmesi Katı maddelerin belirli bir şekilleri ve hacimleri vardır. Katı maddeler akıcı değildirler.Katı maddelerin bazılarının geometrik şekilleri vardır. Sıvıların hacimleri dereceli silindirden ölçülebilir. Geometrik Biçimli Cisimlerin Hacimlerinin Ölçülmesi KÜP Bir kenarı a olan küpün hacim formülü V=a3 olur. Örnek : Bir kenarı 5 cm olan küpün hacmini bulun. Çözüm : V=53 =5 . 5 . 5 =125 cm3 Dikdörtgenler Prizması Uzunluğu a , genişliği b ve yüksekliği c olan dikdörtgenler prizmasının hacim formülü

1

V = a . b . c olur. Örnek : Uzunluğu 50 cm , genişliği 4 cm ve yüksekliği 7 cm olan dikdörtgenler prizmasının hacmini bulun. Çözüm : V=50 . 4 . 7 =1400cm3 Silindir Yarıçapı r , yüksekliği h olan bir silindirin hacim formülü V=π . r2 . h olur. Örnek : yarıçapı 2 cm yüksekliği 10 cm olan silindirin hacmini bulun. Çözüm : V=π . r2 . h =3 . 22 . 10 =120 cm3 Küre Yarıçapı r olan kürenin hacim formülü V=4 . π . r3 olur. 3 Örnek : yarıçapı 5 cm olan kürenin hacmini bulun (π=3) Çözüm : V= 4 . π . r3 = 4 . 3 . 53 =4 . 53 =4 . 5 . 5 . 5 =4 . 125 =500 cm3 3 3 ÖRNEKLER : Örnek1 : Hacmi 400 cm3 ,uzunluğu 20 cm ve genişliği 5 cm olan dikdörtgenler prizmasını yüksekliğini bulun Çözüm : V=a . b . c 400=20 . 5 . c c= 400 = 4 cm 100 Örnek2 :Yarı çapı 2 cm hacmi 120 cm3 olan silindirin yüksekliğini bulun. Çözüm : V=π . r2 . h 120=3 . 22 . h h=120 =10 cm 12 Örnek3 :Hacmi 32 cm3 olan küre şeklindeki cismin yarıçapı ne kadardır. Çözüm : V= 4 . π . r3 32= 4 . 3 . r3 3 3 3 32 = 4 . r r3 = 32 = 8 r3 =23 r = 2 cm 4 Örnek4 :Kenar uzunlukları 28 cm, 12 cm ve 8 cm olan dikdörtgenler prizması şeklindeki bir kutunun içine bir kenarı 4cm olan küplerden kaç tane dizilebilir. Çözüm : V1 = 28 . 12 . 8 = 7 . 3 . 2 = 42 tane

2

V2

4.4.4

Örnek5 :Dereceli bir kap içinde 150 cm3 kum ile 100 cm3 su karıştırılıyor .Karışımın toplam hacmi 220 cm3 olarak ölçülüyor. a-Kumun içindeki havanın hacmini bulun. b-kumun gerçek hacmini bulun. c-Kumun hacminin yüzde kaçı havadır. Çözüm : a) Vhava =( Vkum + Vsu ) – Vkarışım =(150 +100) – 220 = 30 cm3 b) VGerçek kum = Vkum – Vhava =150 –30 = 120 cm3 c) 150 cm3 kumda 30 cm3 hava varsa 100 cm3 “ X “ “ vardır X =3000 = 20 % 20 havadır. 150 Örnek6 :Bir kenarı 6 cm olan bir küpün içine yerleştirilen a) En büyük hacimli silindirin hacmini bulun(π=3) b) Küp ile silindir arasındaki boşluğun hacmini bulun. Çözüm : a) Çap = 6 cm r =6/2 =3 cm h = 6 cm Vsilindir = π . r2 . h =3 . 32 . 6 = 162 cm3 b) Vküp = 63 =6 . 6 . 6=216 cm3 Vboşluk = Vküp -Vsilindir =216 – 162 = 54 cm3 Örnek7 : Bir kenarı 6 cm olan bir küpün içine yerleştirilen a-En büyük hacimli Kürenin hacmini bulun(π=3) b-Küp ile küre arasındaki boşluğun hacmini bulun Çözüm : a) Çap =6 cm ise r = 6 / 2 = 3cm Vküre = 4 . π . r3 = 4 . 3 . 3 3 =4 . 27 = 108 cm3 3 3 b) Vküp =63 =6 . 6 . 6 =216 cm3 Vboşluk =Vküp – Vküre = 216 – 108 = 108 cm3 Düzgün Olmayan Cisimlerin Hacimlerinin Ölçülmesi Sıvılardan yararlanarak düzgün olmayan ve sıvı içinde çözünmeyen katı maddelerin hacimleri ölçülebilir. Bunun için dereceli silindir kullanılır. Sıvıların Hacimlerinin Ölçülmesi Sıvılar akışkandır ve belli bir şekilleri yoktur.Hacimleri dereceli silindirden bulunabilir. Birbiri içinde çözünen iki sıvının toplam hacmi, sıvıların hacimlerinin toplamından biraz küçüktür.Sıvıların içerisinde de küçük boşluklar vardır , ancak bu boşluklar katılardaki kadar değildir.Sıvıda çözünen katı maddeler için de toplam hacim küçülür.

3

Gazların Hacimlerinin Ölçülmesi Gazlar sıkıştırılabilirler.Gaz molekülleri arasında katı ve sıvılara göre daha büyük boşluklar vardır. Bu nedenle aynı miktar gaz farklı hacimleri doldurabilir.Ayrıca gazların hacimleri sıcaklık ve basınçla değişebilir. Küçük bir tüpe sıkıştırılan gaz tüpün musluğu açıldığında bütün odayı doldurabilir. Madde Miktarlarının Karşılaştırılmasında Hacmin Güvenirliliği Yapılan gözlemlerden madde miktarlarını karşılaştırılmasında hacim ölçüsünün güvenilir olmadığı anlaşılmıştır. Kütle ve Ağırlık Bir cismin kütlesi, bulunduğu yere , sıcaklığa ve basınca bağlı değildir. Cisimler serbest bırakıldıklarında yere doğru düşmelerinin sebebi , yerin cisme uyguladığı çekim kuvvetidir. Ağırlık:Bir cisme etki eden yer çekimi kuvvetine ağırlık denir. Ağırlık G ile gösterilir. Birimi Newton veya dyn dir.Ağırlık birimi ile kuvvet birimleri aynıdır. Ağırlık vektörel veya yönlü bir büyüklüktür. Kütle ise skaler veya yönsüz bir büyüklüktür. G=m . g g = 9,81 m/s2 çekim sabiti) g ≅ 10 m/s2 g = 1000 cm/s2 g Yer çekim ivmesi (yer

Örnek : Kütlesi 5 kg olan cismin ağırlığı ne kadardır. (g=10) Çözüm : G = m . g =5 . 10 = 50 Newton Bir cismin ağırlığı bulunduğu yere göre değişir. Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe ağırlık artar. Yeryüzünden yükseklere doğru çıkıldıkça yerin çekim kuvveti azalır. Ağırlık dinamometre ile ölçülür. Kütle ve ağırlık birbirinden farklıdır. Bir cismin kütlesi yeryüzünde Ay’da yada başka bir gezegende tartılırsa hep aynı sonuç bulunur.Aynı cismin ağırlığı farklı yerlerde ölçüldüğünde farklı sonuçlar bulunur. Örnek : Yeryüzünde 50 Newton olarak ölçülen bir cisim başka bir gezegende 150 Newton olarak ölçülüyorsa o gezegenin çekim ivmesi ne kadardır. (gyer=10 m/s2 ) Çözüm : Gyer=m . gyer 50 = m . 10 m = 50 / 10 = 5 Kg Ggezegen = m . ggezegen 150 =5 . ggezegen ggezegen=150 / 5 =30 m/s2 olur. Veya ( m = Gyer = Ggezegen 50 / 10 =150 / ggezegen ggezegen = 30 bulunur gyer ggezegen Öz Ağırlık : Bir maddenin birim hacminin ağırlığına denir. Öz Ağırlık = Ağırlık / Hacim = G / V Newton’un Genel Çekim Kanununa göre her hangi iki cisim birbirini kütlelerinin çarpımıyla doğru orantılı aralarındaki uzaklığın karesi ile ters orantılı bir kuvvetle çeker.

4

F = G.m1.m2 R2 Kütlenin Ölçülmesi

G = 6,67 . 10-11 N.m2/ kg2

(çekim sabiti)

Kütle ölçümünde eşit kollu terazi kullanılır. Bilinen en eski terazi Mısır’da M.Ö. 5000’lere ait bir mezarda bulunmuştur. Eşit Kollu Terazi

Terazi dengede ise Sol taraftaki toplam kütleler=Sağ taraftaki toplam kütleler [ Binici (Sürgü) genellikle sağ tarafta bulunur.Sol tarafta bulunmaz diye bir kural da yoktur , aynı anda her ikisinde de bulunabilir...Binici kefeye en yakın iken kaç grama denk gelmişse binicinin her bölme aralığı veya duyarlılığını bulmak için bölme sayısına böleriz. ] Örnek1 :Eşit kollu bir terazinin sol kefesine M kütlesi sağ kefesine 19 gramlık kütle konuluyor.0,1 grama duyarlı sağ koldaki binici 7. bölmede olduğunda denge sağlandığına göre M kütlesi kaç gramdır Çözüm1: M=19 + 7 . 0,1 =19 + 0,7 = 19,07 gram Örnek2 :Bir eşit kolu terazinin sağ kefesine M kütlesi sol kefeye 17 gramlık bir kütle konuyor. 0,2 grama duyarlı sağ taraftaki binici 8. bölmede iken denge sağlanıyorsa M kütlesi kaç gramdır. Çözüm2: 17 =M + 8 . 0,2 17 = M + 1,6 M=17- 1,6 = 15,4 gram Örnek3 :Bir eşit kolu terazinin sağ kolundaki binicinin üzerinde bulunduğu çubuk 10 eşit bölmeye ayrılıyor.Binici Sıfırıncı (0.) bölmede iken terazi dengededir. Binici 10. bölmeye götürüldüğünde denge bozuluyor. Tekrar dengeyi sağlamak için sol kefeye 4 gramlık bir kütle bırakılıyor. Binicinin her bölmesi kaç grama denk gelir. Çözüm3: 10 bölme 4 gram ise 1 bölme X “ olur X=4 / 10 =0,4 gram

5

Örnek4 : Bir eşit kolu terazide sağ kefeye kütlesi 30 gram olan cisim konuluyor. Sol kefeye de 44 gramlık kütle konuluyor. Sağ koldaki binici 7. bölmeye getirilince denge sağlanıyor.Terazideki bölmeler kaç grama duyarlıdır. Çözüm4: 44 =30 + 7 . X 44-30 = 7 . X 14 = 7 . X X=14 / 7 =2 gram. Örnek5 Eşit kolu terazi her iki şekilde de dengede olup binici 1 grama duyarlı olduğuna göre Y cisminin kütlesini bulun. Çözüm5: .1 X =5 + 6 =11 Örnek6 Eşit kollu terazi her iki şekilde de dengede olup binici 1 grama duyarlı olduğuna göre X ve Y’ nin kütlesini bulun. Çözüm6: 3Y= X + 2 3Y = 2Y+2+2 y= 4 X = 2Y + 2 Örnek7 olur. (şekil2) X =2Y+2 den X = 2 . 4+2 X = 10 bulunur. (şekil1) Y=X+4 Y = 11 + 4 =15 gram X=5+6.1 Y= X + 4

Eşit kollu terazi her iki şekilde de dengededir ve binici 1 grama duyarlı olduğuna göre M ve P nin kütlesini bulun. Çözüm7 : M = P+4 (şekil1 ) 3P =2 (P+4) +3 =2P+8+3 olur. P =11 gram bulunur. 3P= 2M +3 (şekil2) M =P+4 ten M=11+4 =15 gram olur. Örnek8 : Eşit kollu şekilde de binici 1 olduğuna terazideki bölmededir. terazi her üç dengededir ve grama duyarlı göre üçüncü binici kaçıncı

6

Çözüm8: K=M+4 (şekil-1) , M=Y+3 (şekil-2) , K=Y+X (şekil-3) K =M+4 X=K-Y=M+4-(M-3) =M+4-M+3 = 7 gram bulunur. Y =M-3 X =K-Y veya 2. Yol K=M+4=Y+3+4=Y+7 Y+7 = Y+X ten X = 7 bulunur.

Örnek9 : Şekildeki sol kefeye M kütlesi sağ kefeye 19 gramlık kütle konuyor.0,1 grama duyarlı sol binici 7. bölmede , 0,4 grama duyarlı sağ binici 3. bölmede olduğuna göre M kütlesi kaç gramdır. Çözüm9: M + 7 . 0,1 =19 + 3 . 0,4 M+ 0,7 =19+1,2 M=20,2 - 0,7 = 19,5 gram Örnek10 : Eşit kollu terazide sol kefeye M kütleli cisim sağ kefeye 50 N ağırlığında bir cisim konuyor.0,3 Kilograma duyarlı sağ koldaki binici 7. bölmede iken denge sağlandığına göre M kütlesi kaç gramdır (g=10) Çözüm : G=m2. g M=5+2,1= 7,1 kg m 2= 50 / 10 =5kg M= m 2 + 7. 0,3 = 5 + 7 . 0,3

Eşit Kollu Olmayan Terazi

Bu teraziye hatalı terazi de denir. Burada kollar birbirine eşit değil. m= Cismin Gerçek Kütlesi m1, m2 =Cismin sağ ve sol kefelerdeki kütleleri m= (m1*m2 )1/ 2

olur.

veya

olur. Örnek : İki kollu eşit olmayan bir terazide bir M cisminin kütlesi kollardan birinde 20 gram diğerinde 80 gram olarak ölçülüyor. M cisminin gerçek kütlesi ne kadardır. Çözüm: M=(m1 . m2)1/2 =(20 . 80)1/2 =(1600)1/2 = 40 gram olur.

7

Örnek : Gerçek kütlesi 20 gram olan bir cisim hatalı terazinin bir kefesinde 40 gram olarak ölçüldüğüne göre diğer kefesinde kaç gram olarak ölçülür. Çözüm: M=(m1 . m2)1/2 20= (40 . m2)1/2 400 =40 . m2 m2=400 / 40 = 10 gram Kütlenin Korunumu Sisteme hiçbir madde girip çıkmadıkça bütün etkileşmelerde toplam kütle değişmez. Buna kütlenin korunumu kanunu denir.

8

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->