P. 1
Acil Hastada Cerrahi İLk Yardım Temel Kavramlar ve İlkeler

Acil Hastada Cerrahi İLk Yardım Temel Kavramlar ve İlkeler

|Views: 114|Likes:
Yayınlayan: FaikYAYLAK
Acil Hastada Cerrahi İLk Yardım Temel Kavramlar ve İlkeler konulu derse ait konuşma notlarıdır.
Acil Hastada Cerrahi İLk Yardım Temel Kavramlar ve İlkeler konulu derse ait konuşma notlarıdır.

More info:

Categories:Topics, Art & Design
Published by: FaikYAYLAK on Sep 27, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/12/2012

pdf

text

original

1

Acil Hastada Cerrahi İlk Yardım Temel Kavramlar ve İlkeler Dönem III

TRAVMA
1976 yılında bir ortopedi cerrahı kendi kullandığı uçağın kırıma uğraması sonrasında karısını travma nedeniyle olay anında kaybeder. Çocuğu ise ağır şekilde yaralıdır. En yakın sağlık merkezine ulaştırılırlar. Ancak bakım hizmetleri ve sistem yetersizdir. Bundan sonra ATLS (Advanced Trauma and Life Support – İleri Travma ve Yaşam Desteği kursları geliştirilir. ÇOKLU SİSTEM (BAŞ, TORAKS, ABDOMEN VE EKSTREMİTELER) TRAVMALARINDA ÖNCELİKLER NELERDİR? TRAVMAYA BAĞLI ÖLÜMLER ÜÇ FAZDA OLUR. 1- İLK TEPE NOKTASI: Yaralanma anında olan ölümler. Beyin, kalp ve büyük damarların laserasyonlarına bağlı olarak gerçekleşir. Korunma önlemleri: Emniyet Kemeri kullanımı, çocuk koltukları, hız (trafik) kurallarına ve iş güvenliği tedbirlerine uymak… 2- İKİNCİ TEPE NOKTASI: Yaralanmadan dakikalar ve saatler sonrası olan ölümler. Tansiyon pnömotoraks, intrakraniyal kanama ve kan kayıpları. Hızlı ve seri bir medikal yardım ile potansiyel olarak geri döndürülebilen ölümlerdir. 3- ÜÇÜNCÜ TEPE NOKTASI: Yaralanmadan sonraki günler ve haftalar sonra ortaya çıkan ölümlerdir. Sepsis ve Çoklu Organ Yetmezliği nedeniyle gerçekleşen ölümlerdir. Başlangıç resüsitasyon ve bakım buradaki ölümleri doğrudan etkiler. İleri Travma ve Yaşam Desteğinde (Türkiye’de ilk yardım eğitimleri, travma eğitimleri ve 112 sistemi) temel çalışma alanı ilk tepe noktasından başlayarak ölümlerin önlenmesidir. Bilinci kapalı bir hastada bilin geri kaçması dakikalar içinde ölüme neden olur. Pnömotoraks saatler içinde… İLERİ TRAVMA VE YAŞAM DESTEĞİ Travmada değerlendirme ve bakım aynı anda verilir. Hayatı tehdit eden durumlar tanı anında düzeltilir. Bir travma hastası stabil olana kadar tekrar – değerlendirme ve bakım işlemlerine devam edilir. Birinci sıra değerlendirme – bakım sırasında hayatı tehdit eden durumlar ile ilgilenilirken ikinci sıra değerlendirme – bakım sırasında ise baştan ayağa kadar sistemli bir değerlendirme – bakım yapılır. TRAVMADA BİRİNCİ SIRA DEĞERLENDİRME – BAKIM Alınabiliyorsa hastadan ya da ambulans ekibinden ya da hastayı getirenlerden travmanın nasıl olduğuna dair detaylar hızlı şekilde alınır ve kayıt edilir. ABCDEHAVA YOLU VE SERVİKAL VERTEBRA KONTROL EDİLİR SOLUNUM VE VENTİLASYON KONTROL EDİLİR DOLAŞIM VE KANAMALAR KONTROL EDİLİR KISITLILIKLARI KONTROL EDİLİR (ELİNİ KOLUNU HAREKET ETTİREMEMESİ, …) TÜM VÜCUDU GÖZDEN GEÇİRİLİR VE KONTROL EDİLİR DPÜ Tıp Fakültesi Genel Cerrahi AD YAYLAK F. faikyaylak@gmail.com

2

Acil Hastada Cerrahi İlk Yardım Temel Kavramlar ve İlkeler Dönem III

HAVA YOLU VE SERVİKAL VERTEBRA KONTROLÜ Bilinci herhangi bir seviyede bozuk - kapalı ya da kalviküla kırığı olan herhangi bir kişide servikal vertebra yaralanmasından şüphelenmelidir. Hastanın başı her iki yana eller konarak desteklenmelidir ve varsa boyunluk takılmalıdır. Her iki tarafa kum torbası konarak bandaj ile sabitlenebilir. Hava yolu obstrüksiyonu bulguları olup olmadığı kontrol edilir. Solunum sesi dinlenir, fasiyal travma var mı bakılır ve yabancı cisimler araştırılır. SOLUNUM Solunum fonksiyonları değerlendirilir. Trakeal deviasyon olup olmadığı, akciğerlerin ekspansasyonu ya da herhangi bir laserasyon varlığı, kot kırığı ve yelken segment olup olmadığı inspeksiyon ve palpasyon ile kontrol edilir. YELKEN GÖĞÜS Torasik kafes ile herhangi bir kemik bağlantısı kalmayan birden fazla kot kırığının olduğu durumlarda göğsün diğer segmentleri ile paraodoks olarak hareket eden segmenttir. İnspirasyonda içeri ekspirasyonda dışarı hareket eder. Normalin tersidir. Ortaya çıkan hipoksi yelken segmentten öte alltaki akciğer kontüzyonuna ve ventilasyon ve perfüzyon arasındaki uyumsuzluğa bağlıdır. DOLAŞIM VE KANAMA KONTROLÜ Bilinç seviyesi, nabız, arteriyel tansiyon, solunum hızı, deri rengi ve kapiller dolum kontrol edilir. Aksi kanıtlanana kadar travma hastasındaki hipotansiyon hipovolemiye (kan kaybına) bağlı kabul edilmelidir. İlk sıra değerlendirme – bakım sırasında ciddi dış kanamalar steril örtü ya da pnömatik spilntler ile kontrol altına alınmalıdır. “Crush” tipte yaralanmaya ve distalde iskemiye neden olduğu için turnike uygulanmaz. İnternal kanamalardan şüphelenmeli ve sistemik olarak en sık görülen intratorasik ya da intraabdominal kanamalar ya da pelvis ve / veya femur fraktürleri incelenmelidir. Tek başına intrakraniyal bir kanama hipovolemiye neden olmayacaktır. KISITLILIKLAR Hızlı bir nörolojik değerlendirme hastanın bilinç seviyesini ve pupil boyutlarını ve ışığa yanıtını değerlendirecektir. AVPU skoru ile değerlendirilir [“mnemonic AVPU”; mnemonic: hatırlatıcı kısaltma ya da kodlama]. Glasgow Koma Skoru (GKS) daha detaylı bir nörolojik değerlendirme sağlar. Ancak biraz zaman alır. A — Alert (Uyanık) V — Verbal (sözlü) uyarana yanıt verir P — Ağrılı (Pain) uyraran yanıt verir U — Yanıtsızdır (Unresponsive) DPÜ Tıp Fakültesi Genel Cerrahi AD YAYLAK F. faikyaylak@gmail.com

3

Acil Hastada Cerrahi İlk Yardım Temel Kavramlar ve İlkeler Dönem III

Azalmış bilinç pek çok faktöre bağlı olabilir: Serebral yaralanma, hipoksi ve şok. Aynı zamanda alkol ve ilaçlara da bağlı olabilir ama her koşulda kafa yaralanması, hipoksi ve şok dışlanmalıdır. UNUTMAYIN ‘ATOMİK’ HAYATI TEHDİT EDER!!! Airway (havayolu) obstrüksiyonu Tansiyon pnömotoraks Open (Açık) pnömotoraks Masif hemotoraks (> 1500 ml) İnterkostal ayrılma ya da ATOM FC ‘Flail chest’ ya da Yelken Göğüs Cardiac (kardiyak) tamponat TÜM VÜCUDUN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ VE KONTROLÜ Hasta gerekirse elbiseleri de kesilerek tamamen soyulur. Bütün cilt yüzeyi yaralanma izi olup olmadığını anlamak için inspekte edilir. Sıyrıklar, abrazyonlar ya da laserasyonlar. Servikal Vertebra stabilizasyonu sağlanırken tüm vertebral kolon koksikse kadar palpe edilerek hassasiet var mı kontrol edilir. Rektal muayene yapılarak prostat yerindemi, rektumda kan ya da laserasyon var mı kontrol edilir. TRAVMA SERİSİ Lateral servikal Vertebra, göğüs ve pelvik X-ray görüntüler alınır. EKG Genellikle çekilrek kontrol edilir. NAZOGASTRİK SONDA Düşünülebilir ancak kribriform palatin kırıklarında kontrendikedir. ÜRİNER SONDA Takılmalıdır. Ancak rektal muayene ile porstat yukarı yerleşmiş bir protat ya da (keskin - sivri) pelvik kemik parçaları varsa üretral transeksiyon düşünülmeli trans üretral kateterizasyon kontraendike kabul edilmelidir. Üretral yaralanmaların diğer bulguları: üretral meada kan ya da skrotal hematomdur. Eğer üretral transeksiyon şüphesi varsa Retrograt üretrogram çekilmeli ve suprapubik kateter yerleştirilmelidir. RESUSİTASYON İlk sıra değerlendirme – bakım sırasında eş zamanlı olarak yapılır. İKİNCİ SIRA DEĞERLENDİRME - BAKIM İknci sıra değerlendirme – bakım sırasında şunlar sorgulanır: Allerjiler, Medikasyonlar, Önceki medikal öyküsü, En son ne zaman yediği ve içtiği ile Kaza öncesi olanlar… Hasta baştan ayağa değerlendirilir. Tamamen satbilize edildikten sonra genellikle yatırılarak takip ve tedavi sürecine alınır.

DPÜ Tıp Fakültesi Genel Cerrahi AD YAYLAK F. faikyaylak@gmail.com

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->