TANE BOYUTUNU SAPTAMADA KULLANILAN YÖNTEMLER

 Sertleştirilmiş bir çeliğin tane boyutunun saptanmasında östenitik tane boyutu ima edilir. Ostenitik tane boyutundan; çeliğin soğumasından ve östenitin diğer bir faza dönüşmesinden önceki tane boyutu anlaşılır. Orijinal ostenit taneleri genellikle çeliğin oda sıcaklığında soğuması sonucunda ortaya çıkar.

TANE BOYUTU ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ 1. ASTM STANDARTLARI İLE SINIFLANDIRILAN TANE BOYUTU 2. ISO-İNDEX G 3. KESME GRAFİK YÖNTEMİ 4. KIRILMA DENEYİ

A- ASTM SATNDARTLARI İLE SINIFLANDIRILAN TANE BOYUTU
  Bu yöntem daha çok döküm malzemelerin kristal tane büyüklüklerini tespit etmek için kullanılır. Tane boyutunun mikroskopta 100 büyütmede tespiti yapılır. ASTM tane boyutu numarası 1 inç2’lik tane sayısına tekabül eder. Aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

astm 1 inç2 tane sayıs ı

0 0.5

1 1

2 2

3 4

4 8

5 16

6 32

7 64

8 128

9 256

10 512

 Tane boyutu numarası ‘N’ ile yüz büyütmedeki 1 inç2 deki tane sayısı ‘n’ arasında n = 2N-1 bağıntısı mevcuttur.ISO-INDEX G  Bu yöntemde belli bir büyütmede inceleme sırasında transparant olamayan bir cam ekran veya bir mikrograf (fotoğraf) üzerinde 79.8 mm çapa karşılık gelen 500 mm lik bir alan içindeki taneler sayılır.  ASTM tane boyutu numarasının değerlendirilmesi standart tane boyutu çizelgesiyle veya özel merceklerle saptanır.  ISO-index G aşağıdaki bağıntıdan elde edilir. Burada : n1 = dairenin tamamen içinde yer alan tanelerin sayısı n2 = daire tarafından kesilen tanelerin yarı sayısı n değerinden. m = 2n(g/100)2 Burada g . ASTM tane boyutları 5 ve 7.  Aşağıdaki şekillerde yapıların özel merceklerle gösterimi verilmiştir.  . Bu alandaki tane sayısı ‘n’ n = n1 + n2 den çıkarılabilir.lineer büyütmedir. Büyütme o şekilde seçilir ki alan içine en azından 50 tane sokulur.5 için tane için tane boyutu B.m (mm’deki tane sayısı) hesaplanabilir.

046 Bağıntısı mevcuttur.  Normal olarak 10 sayım yapılır. n =2n-1 eşitliğinde N için çözüm yapılırsa  N = 2(log I /log 2) +3 Elde edilir.  Eğer ASTM tane boyutu numarasında (örneğin 100 büyütmede mikrograf üzerinde 1 inç2 deki tane sayısı olduğu gibi) ortalama tane boyutu kesme ölçeği (skalası)(I) üzerinde ifade edilirse n =(2.Bu ilişki aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.Böylece ISO-İNDEX G çizelgelerden veya büyüteçten hesaplanır ki bu da ASTM tane boyutu numarasına uygun düşer.kesme ölçeği 15 10 5 0 5 10 Tane boyutu -ASTM ölçeği . C-KESME GRAFİK YÖNTEMİ Başlıca yüksek hız çeliklerine uygulanan bu yöntemde.3 ASTM E 112. 20 Tane boyutu.Tahmin ya bir transparant olmayan bir cam ekran veya ölçekli büyüteç yardımıyla yapılabilir.63’e göre G ile ASTM arasında G = ASTM-0.1000 büyütmede 0.I)2 elde edilir.ASTM’e eşit olarak alınabilir. Kesme değeri (I) olarak bunların ortalamaları alınır.  Sonuç olarak: Sadece tam veya yarı birimler kayıt edildiğinden tüm pratik amaçlar için G.005 inç uzunluğunda bir çizgi ile kesilen taneler sayılır.Bu sayı kesme değeri I’yı direkt olarak gösterir.G = (log m /log 2) .

TANE BOYUTUNUN SAPTANMASINA AİT ÖRNEKLER YÜZEY SERTLEŞTİRME İŞLEMİ UYGULANAN ÇELİKLER Bu tür çeliklerde tane boyutu genellikle McQuaid-Ehn yöntemiyle saptanır.Böyle bir hal çeliğin tane boyutunun tahminini kolaylaştırır. .  Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi Shepherds ve Jernkontorent’in olmak üzere 2 seri vardır. Bir sertleştirilmiş çelik kırıldığı zaman kırılma yüzeyi genellikle sertleştirilme öncesi mevcut olan östenitik tane sınırını takip eder. Bu numuneler en büyük tane boyutu 1 ve en küçüğü 10 olmak üzere numaralandırılmıştır. Bu yöntemde çeliğe 925 o C de 8 saat karbürüzasyon uygulanır ve çelik karbürüzasyon Ortamında paketlenmiş haldeyken soğutulur.Çoğu pratik amaçlar için bu iki ölçek eşit olarak ifade edilir.    Çelik uzun süren karbürüzasyon işleminden sonra yavaşça soğutulursa. Bu deney çeliğin karbürüzasyon sırasında tane büyümesine karşı hassasiyetini gösterir.tane sınırlarında karbürler çökelir.Dolayısıyla bu yüzeyin incelenmesi östenitik tane boyutu hakkında bilgi verir.D-KIRILMA DENEYİ  Bu deney için bir seri sertleştirilmiş ve kırılmış deney parçaları bir mukayese ölçeği olarak kullanılır.

Yüzey sertleştirme işlemi uygulanmış bir çelikte a-kaba taneli b-ince taneli yapılar YÜKSEK HIZ ÇELİKLERİ  Temperleme işlemi tane sınırlarını gizleyici bir eğilim gösterdiği için sertleştirilmiş yüksek hız çeliklerinde tane boyutunun mikroskop yardımıyla en iyi bir şekilde tespiti su verilmiş ve temperlenmiş haldeki numunelerde yapılır.525oC de 3 saat temperleme sonrası yavaş soğutma uygulamak suretiyle tane sınırları daha belirgin olarak ortaya çıkabilir. Bu işlem için tane sınırı dağlayıcısını kullanmak gerekir. Yandaki şekilde gösterilmiştir.  .600oC üzerindeki sıcaklıklarda tane sınırları daha keskin olur(aşağıdaki şekildeki gibi). YAPI ÇELİĞİ VE TAKIM ÇELİĞİ  Su verilmiş ve temperlenmiş Cr-Ni ve Cr-Ni-Mo çeliklerinin tane sınırlarını ayırt etmek zor olabilir.bununla beraber.Daha keskin hatlar pikrik asit içeren tane sınırı dağlayıcısı kullanıldığında ortaya çıkar.bu örnekteki numune %5 nitrikasitle dağlanmıştır.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful