P. 1
9.Sinif Tarih Dersi Notlari

9.Sinif Tarih Dersi Notlari

3.0

|Views: 23,724|Likes:
Yayınlayan: sarkozi111

More info:

Published by: sarkozi111 on Sep 03, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/28/2013

pdf

text

original

9.

SINIF TARİH DERSİ NOTLARI Tarih Bilimine Giriş Tarihin Tanımı:Geçmişte meydana gelen olayları (siyasi, sosyal, ekonomik, kültürel ve dini) yer ve zaman göstererek, neden-sonuç ilişkisi içerisinde, belgelere dayanarak, objektif (nesnel) olarak inceleyen sosyal bir bilimdir. Tarihin Konusu:İnsan topluluklarının, en eski zamanlardan günümüze kadar geçirmiş olduğu siyasal, sosyal, ekonomik, kültürel ve dini etkinliklerdir. Tarih Öğrenmenin Sağladığı Yararlar: -Geçmişte yapılan hataların tekrar edilmemesini sağlar. -Toplumların karşılaştıkları sorunlara çözüm bulunmasını kolaylaştırır. -Milletlerin geleceklerine güvenle bakmalarını sağlar. -Milletlerin kendi aleyhlerine hazırlanan oyunlara düşmemesini sağlar. -Vatan ve millet sevgisini artırır. -Milli birlik ve bütünlük duygusunu geliştirir. Tarihi Olay:İnsan topluluklarının dini, siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarda meydana getirdikleri kısa süreli gelişmelerdir.Olayın başlangıcı, bitişi ve yeri bellidir. Tarihi Olgu:Tarihi olayların sonucunda ortaya çıkan uzun süreli gelişmelerdir. Örneğin:Çanakkale Savaşı tarihi bir olay, savaş ise bir olgudur.Malazgirt Savaşı-olay, Anadolu’nun Türkleşmesi- olgu, Kavimler Göçü-olay, Feodalitenin yaygınlaşması-olgu. Tarihi Olayların Özellikleri: -Tarih, geçmişte meydana gelen olayları inceler. -Olaylar belli bir yer ve zamanda meydana gelmiştir. -Olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi vardır. - Olaylar belgelere dayandırılır. -Tarihi olaylar tekrarlanamaz, deney ve gözlemi yapılamaz. Tarihi Olaylar İncelenirken Uyulması Gereken Kurallar -Olaylar, neden-sonuç ilişkisi içerisinde incelenmelidir. -Olayın geçtiği yer ve zaman belirtilmelidir. -Olayda rolü olan kişilerin katkılarının doğru olarak değerlendirilebilmesi için olayın geçtiği günün şartları göz önünde bulundurulmalıdır. -Olayın geçtiği yerde araştırma yapılmalıdır. -Olaylar objektif olarak değerlendirilmelidir. Objektifliğin sağlanması için aşağıdaki şartlara uyulmalıdır: -Olayın üzerinden belli bir süre geçmelidir. -Olay, meydana geldiği zamanın değer yargıları göz önüne alınarak incelenmeli, günümüzün değer yargıları ile yorumlanmamalıdır. -İncelenen olay ile ilgili kaynak taraması yapılmalıdır. Tarihi olayların ve olguların araştırılması ve değerlendirilmesi sırasında izlenmesi gereken yöntemler: a.Tarama (Kaynak Arama):Olayla ilgili yazılı ve yazısız kaynaklara başvurulur. Yazılı Kaynaklar: Kitabeler, şecereler, biyografiler, seyahatnameler, hatıralar, takvimler, dergiler ve gazeteler. mahkeme kayıtları, resmi veya özel mektuplar,fermanlar, paralar, kanunlar, Yazısız Kaynaklar:Evler, kaleler, çeşmeler, heykeller, resimler,fotoğraflar, filmler, destanlar, hikaye ve masallar, efsaneler. b.Tasnif (Sınıflandırma): Tarihsel verilerin(bilgilerin) zamana, yere ve konuya göre bölümlere ayrılarak düzenlenmesine tasnif denir. Belgeler sınıflandırılır. c.Tahlil (Çözümleme): Elde edilen verilerin kaynak ve bilgi

yönünden yeterli olup olmadığının tespitine Tahlil etme denir. Belgeler çözümlenir. d.Tenkit (Eleştiri):. Eldeki bilgilerin doğruluk derecesinin, güvenilir kaynaklara göre belirlenmesidir. Belgelerin yanlış olanları ayırt edilir e.Terkip (Sentez): Kaynaklar sınıflandırma, çözümleme ve eleştiri aşamasından geçtikten sonra çalışmaları birleştirmek, bir araya getirmek ve sonuca gitmek işlemine Terkip, sentez yapma, birleştirme denir. Tarihin Tasnifi Tarihin araştırılmasında ve öğretiminde kolaylık sağlamak amacıyla tarih zamana, mekana ve konuya göre sınıflandırılır. a.Zamana Göre Sınıflandırma:Bu tasnifte tarih, kronolojik dilimlere , çağlara bölünmüştür.Örneğin:Tarih öncesi çağlar(Taş çağı, maden çağı), tarih çağları(İlk Çağ, Orta Çağ, Yeni Çağ, Yakın Çağ). b.Mekana Göre Sınıflandırma:Kıtaların(Asya Tarihi, Avrupa Tarihi vb.) ülkelerin(Türkiye Tarihi, Çin Tarihi vb.) bölgelerin(Ortadoğu Ülkeleri Tarihi, Kafkas Ülkeleri Tarihi vb.) ve şehirlerin tarihi.(İstanbul Tarihi,Ankara Tarihi vb.) c.Konuya Göre Sınıflandırma:Bu tasnifte toplumların siyasi, ekonomik, kültürel, sosyal, sanatsal ve dini tarihleri incelenebilir.Siyasi Tarih, Sanat Tarihi, Dinler Tarihi, Hukuk Tarihi vb. Zaman ve Takvim Takvimler insanların zaman göstergesi olarak kullandıkları çizelgelerdir.Toplumların ihtiyaçlarından dolayı ortaya çıkmışlardır. İlk takvimi bulan ve kullanan Sümerlerdir.Nil havzasında yaşayan ve tarımla geçinen Mısırlılar Nil Nehri’nin taşması ve ürünlerinin sular altında kalması üzerine astronomi çalışmaları başlamış, bu çalışma da Miladi Takvimin bulunmasını sağlamıştır. Takvimler hazırlanış esaslarına göre ikiye ayrılır: a.Güneş Yılı Esaslı Takvimler:Dünya’nın Güneş etrafında bir defa dönmesi sırasında geçen 365 gün 6 saatlik süreyi kapsar. b.Ay Yılı Esaslı Takvimler:Ay’ın Dünya etrafında 12 defa dönmesiyle geçen 354 günlük süreyi kapsar. Türklerin Tarih Boyunca Kullandıkları Takvimler: a.12 Hayvanlı Türk Takvimi:Güneş yılı esaslıdır.Yıllar, sayı yerine hayvan adı ile söylenir.Türklerin kullandıkları ilk takvimdir.Türkler, Hicri Takvime geçinceye kadar kullanmışlardır. 12 Hayvanlı Türk Takvimi’ndeki yıl adları: 1.Sıçgan (Sıçan) 2.Ud (Sığır) 3.Bars (Pars) 4.Tavışgan (Tavşan) 5.Lu (Ejder) 6.Yılan (Yılan) 7.Yund (At) 8.Koy (Koyun) 9.Biçin (Maymun) 10.Taguk (Tavuk) 11.İt (Köpek) 12.Tonguz (Domuz) b.Hicri Takvim:Ay yılı esaslıdır.Başlangıç yılı olarak Hicret alınmıştır.Hz.Ömer döneminde ilk defa kullanılmaya başlandı (639).Bugün sadece mübarek gün ve gecelerin belirlenmesinde kullanılıyor. c.Celali Takvimi:Güneş yılı esaslıdır.Başlangıç yılı Hicret’tir.Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah adına yapılmış ve sadece onun döneminde kullanılmıştır(1079).Yılbaşı 21 Mart’tır. d.Rumi Takvim:Güneş yılı esaslıdır.Başlangıç yılı Hicret’tir.Osmanlı Devleti’nde mali işlerde kullanılmak üzere 1739 yılında hazırlanmıştır.Yılbaşı 1 Mart’tır.Miladi Takvimle arasında 584 yıl fark vardır.Bizans takvimine dayanarak yapıldığından Rumi denmiştir.

1

e.Miladi Takvim:Güneş yılı esaslıdır.Başlangıç sıfır Hz. İsa’nın doğumu kabul edildiğinden doğum anlamına gelen Milad denilmiştir.Bu takvimi Mısırlılar bulmuş, İyonlular, Yunanlılar geliştirmiş, Romalılar da son şeklini vermiştir.1 Ocak 1926’dan itibaren Türkiye Cumhuriyeti tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Kapsamlarına Göre Tarih Çeşitleri: a.Genel Tarih:Yeryüzünde yaşayan bütün insan topluluklarının siyasi hayatını, kültür ve uygarlıklarını inceleyen tarihlerdir.Örneğin:Dünya Tarihinin Genel Hatları, Büyük Dünya Tarihi vb. b.Özel Tarih:Bir devletin veya milletin siyasi hayatını, kültür ve uygarlığını inceleyen tarihlerdir.Örneğin:Türkiye Tarihi, Osmanlı Tarihi vb. Yazılış Şekillerine Göre Tarih Çeşitleri: 1.Hikayeci(Rivayetçi) Tarih:Tarih yazıcılığının ilk aşaması olan efsanelerle dolu, neden-sonuç ilişkisi üzerinde durmayan masal türündeki tarih şeklidir.Hikayeci tarihin ilk temsilcisi Heredot’tur. 2.Öğretici(Pragmatik-Faydacı) Tarih:Geçmiş olaylardan ders almak, gelecekteki yolu doğru çizebilmek, okuyucuya ahlaki ve milli duygular aşılayabilmek amacıyla yazılır.Ahlak ve karakterin geliştirilmesi amaçlanır.Önemli olaylar ve kahramanlardan dikkat çekecek şekilde söz edilir, duygusaldır.Öğretici tarihin ilk temsilcisi Tukidides’tir.Bu tarzın en önemli eksikliği sadece başarılı olayları ve zaferleri konu edinmiş olmasıdır.19.yüzyıla kadar Avrupa’da bu tür tarih yazımı devam etmiştir. 3.Araştırıcı Tarih:19. yüzyıldan itibaren gelişmeye başlamış, günümüzde de büyük bir ilerleme sağlanmış tarih tarzıdır.Nedensonuç ilişkisi içerisinde olaylar titizlikle incelenir.Gelecek hakkında yorum ve tahminlerde bulunulur. Tarihe Yardımcı Bilimler: 1.Coğrafya:Yer bilimidir.Tarihe, olayların meydana geldiği yerleri belirlemede yardımcı olur. 2.Arkeoloji:Kazı bilimidir.Daha çok yazının kullanılmadığı dönemlerin aydınlatılmasında tarihe yardımcı olur. 3.Antropoloji:Eski dönemlerde yaşamış insanların ırkî yapılarını inceleyen bilimdir. 4.Etnografya:Toplumların örf, âdet ve geleneklerini inceleyen bilim dalıdır. 5.Kronoloji:Takvim bilimidir.Tarihe, olayların meydana geldiği zamanı belirlemede yardımcı olur. 6.Paleografya:Eski yazıları inceler. 7.Epigrafya:Kitabeler bilimidir.Anıt, mezar taşları ve kitabeleri inceler. 8.Sosyoloji:İnsan topluluklarının yaşayışlarını, meydana getirdikleri kurumları ve bu kurumların toplumsal yaşama etkilerini inceler. 9.Filoloji:Toplumların dillerini inceleyerek tarihe yardımcı olan bilimdir. 10.Diplomatik:Her türlü resmi belgeleri, fermanları ve beratları inceleyen bilimdir. 11.Nümizmatik (Meskukat):Eski paraları inceler. 12.Kimya:Karbon 14 yöntemiyle tarihi buluntuların yaşını belirler. 13.Heraldik:Armalar bilimidir. 14.Geneoloji:Şeceler ve soy kütüğü bilimidir. 15.Onomatoloji:Yer adlarını inceleyen bilimdir.

Türkiye’nin tarih öncesi dönemlerini aydınlatan merkezler:Antalya yakınlarında Karain ve Beldibi mağaraları, Çayönü, Çatalhöyük, Hacılar, Truva, Alişar ve Alacahöyük. Yazının bilinmediği döneme tarih öncesi(Prehistorik) çağlar denir. Tarih Öncesi Çağlar: Taş Çağları :1.Eski Taş(Paleolitik) Devri 2.Orta Taş(Mezolitik) Devri 3.Cilalı Taş(Neolitik) Devri Maden Çağları:1.Taş-Bakır (Kalkolitik) Devri 2.Tunç Devri 3.Demir Devri

İsa’dan Önce (İÖ) İsa’nın Milattan doğumu Önce(MÖ)

İsa’dan Sonra (İS) Milattan Sonra (MS) Kavimle r Göçü 375 İstanbul’u n Fethi 1453 Fransı z İhtilali 1789

0

TAŞ ve MADEN DEVİRLERİ

3200

Yazının İcadı
İLK ÇAĞ ORTA ÇAĞ YENİ ÇAĞ

TARİH ÖNCES İ
DEVİRLER

TARİH DEVİRLERİ

Tarih Öncesi Devirler İnsanların yeryüzünde faaliyet göstermeye başlamasından M.Ö. 3000 yıllarında Sümerler tarafından yazının bulunmasına kadar geçen döneme Tarih Öncesi Devirler denir. Tarih öncesi devirlerle ilgili bilinmesi gereken bazı özellikler şunlardır: -Tarih öncesi devirlerle ilgili yazılı belgeler olmadığından insan topluluklarının bıraktığı kalıntılar kullanılarak bilgi toplanabilmiştir. -Tarih öncesi devirler, insanların kullandıkları araç ve gereçlere göre dönemlere ayrılmıştır. -Tarih öncesi devirlerin başlama ve bitişleri bölgelere göre farklılıklar göstermiştir. -Tarih öncesi devirler Mısır hariç normal seyrini izlememiştir.Bunun nedeni göçler sonucunda uygarlık alanında ileri toplumların diğer toplulukları etkilemesidir. * Tarih yada Tarih Çağları’nın başlama zamanı: Yazının icadı, Kil tabletler, Yazılı belgelerin bulunması ile, Sümerlerin yazıyı bulması. * Tarih Öncesi medeniyetler, devirleri aynı anda yaşamamışlardır. Örnek: Mısır medeniyeti Maden devirlerini yaşarken, Anadolu medeniyetleri Cilalıtaş devrini yaşayabiliyordu. * İki medeniyetin aynı devirleri yaşaması; 1. İhtiyaçların aynı olması ile, 2. Etkileşim (göç, ticaret, savaş) olması ile olabilirdi. * Tarih Öncesi devirleri aydınlatmada kullanılan tarihe yardımcı en önemli bilim ARKEOLİJİ. * Tarih devirlerini aydınlatmada en önemli yardımcı bilim PALEOGRAFYA ve DİPLOMATİKA. • Farklı mekanlarda ve şartlarda gerçekleştiği için, Tarihin belirli kanun ve kuralları yoktur. • Tarihi olaylar tekrarlanamaz, deney ve gözlem yapılamaz. Bu özelliği ile Fen bilimlerinden ayrılır.

2

Belgelere dayandığı için ve Sebep-Sonuç ilişkisi ile araştırma yaptığı için Tarih bir bilimdir. Tarih öncesi devirleri aydınlatmada kullanılmayan tarihe yardımcı bilimler:  Paleografya (Eski yazı bilimi)  Diplomatika (yazışma ve antlaşma)  Epigrafya (Anıt, kitabe bilimi)  Nümizmatik (eski paraları inceler) Tarih öncesi devirlerde toplumlar arası iletişim yolları: • Ticaret • Göç • Savaş Tarih öncesi devirlerin dünyanın her yerinde aynı anda yaşanmamasının en önemli nedeni: • Toplumlar arası iletişimin yavaş olması. Taş Devirleri 1.Eski Taş Devri(Paleolitik) İnsanlık tarihinin en uzun dönemidir. Paleolitik Devir’de insanlar; -Küçük gruplar halinde avcılık ve toplayıcılıkla hayatlarını devam ettirmişlerdir.Üretim faaliyetleri başlamamıştır. -Taştan, ağaçtan ve kemikten ilk araç-gereçlerin yapımına başlamışlardır. -Mağaralarda yaşamışlar ve duvarlara çeşitli resimler yapmışlardır. 2.Orta Taş Devri (Mezolitik) -İnsanlar, Eski Taş Devri’nde olduğu gibi hayatlarını avcılık ve toplayıcılıkla sürdürmüşlerdir. -Dönemin sonlarına doğru ateş bulunmuştur.( Isınma, pişirme ve aydınlanmada kullanılmıştır.) -“Mikrolit” adı verilen ve günlük hayatta kullanılan aletler yapmışlardır. 3.Yeni Taş Devri(Neolitik) Cilalı Taş Devri diye de adlandırılan Neolitik Devirde tarımsal faaliyetler başlamıştır.Bu gelişme sonucunda insanlar; -Üretici duruma geçmişler, toplayıcılıktan kurtulmuşlardır.(Bu durum mülkiyet, miras ve sınıf farklılaşması gibi gelişmeleri ortaya çıkarmıştır). -Göçebelikten yerleşik hayata geçmişlerdir.Su kenarlarında ilk kez köyler kurarak toplumsal hayatı başlatmışlardır. -Ticaret faaliyetlerini başlatmışlardır. -Hayvanları evcilleştirmişlerdir. -Keten, kenevir gibi bitkiler yetiştirmişler ve dokumacılık faaliyetlerini başlatmışlardır. -Yiyecek ve içeceklerini korumak için topraktan kaplar yapmışlardır.Topraktan ev eşyası yapmışlar ve seramikçilik faaliyetlerini başlatmışlardır. Maden Devirleri Maden Devirleri Bakır, Tunç ve Demir Devirleri şeklinde üçe ayrılır.Ateşin bulunması madenlerin kullanılmasına ortam hazırlamıştır.Demirin bulunması ve işlenmesi, insanlık tarihinde çok önemli gelişmelere ortam hazırlamıştır. Demirin yüksek ısıda işlenmesi sanayinin gelişmesine neden olmuştur.Tunç Devri’nde önce şehir devletleri sonra da büyük devletler kurulmuş, Demir Devri’nde ticaret hızlanmış ve toplumların birbirleriyle ilişkileri artmıştır. Tarih Çağları M.Ö. 3200’lü yıllarda Sümerlerin yazıyı bulmalarıyla başlayıp günümüze kadar devam eden döneme Tarih Çağları denilmiştir.

Tarihin çağlara ayrılmasında toplumları etkileyen önemli sosyal ve ekonomik gelişmeler dikkate alınmıştır. TARİH ÇAĞLARININ GENEL ÖZELLİKLERİ *İLKÇAĞ(M.Ö.3200-M.S.375): Yazının icadı ile kavimler göçü arası dönemdir. Çok tanrılı dinler yaygın. Köleci toplum vardır. Tarım ve hayvancılık yapılır. *ORTAÇAĞ(375-1453): Merkezi krallıklar yıkılmış, feodalite dönemi başlamıştır. İslamiyet doğmuştur. Avrupa’da karanlık çağ yaşanır. “Skolastik düşünce” çağa egemen olmuştur. *YENİÇAĞ(1453-1789): Merkezi krallıklar yeniden güçlenmiştir. Avrupa’da bilimsel gelişmeler hızlanmış. Sömürgecilik artmıştır. *YAKINÇAĞ(1789-….): Merkezi krallıklar ve çok uluslu imparatorluklar yıkıldı. Milli devletler kuruldu. Demokrasi, eşitlik ve ulusçuluk yayıldı. Liberalizm ve sosyalizm akımları sistemleşmiş, işçi sınıfı ortaya çıkmıştır. İLK ÇAĞ MEDENİYETLERİ GENEL ÖZELLİKLERİ: Genellikle iklim ve yer şekillerinin uygun olduğu su kenarlarında kurulmuşlardır.  Daha çok tarıma dayalı üretim vardır.  Genellikle site (kent) devleti biçiminde oluşmuşlardır. (Polis, Nom, Site)  Çok tanrılı din yaygındır.(ilk tek tanrılı din İbranilerdedir)  Yönetim anlayışları tanrısaldır:  Bütünüyle tanrısal: Mısır(tanrı kral)  Yarı tanrısal: Mezopotamya (rahip kral) Anadolu Medeniyetleri Anadolu, -önemli göç ve ticaret yollarının üzerinde bulunması, -Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlaması, -topraklarının verimli olması - ikliminin insanların yaşayışına uygun olması gibi nedenlerden dolayı zengin ve yüksek kültürlerin beşiği olmuştur.Karşılıklı kültür alış-verişleri Anadolu’da uygarlıkların gelişmesini hızlandırmıştır. Türkiyenin Tarih Öncesi Devirlerini Aydınlatan Merkezler: *ESKİ TAŞ- Antalya çevresinde Karain ,Beldibi , Belbaşı, mağaraları. Adıyaman palanlı mağarasıdır. *ORTA (YONTMA) TAŞ-Antalya çevresinde Beldibi, Göller bölgesinde Baradız ,Ankara çevresinde Macunçay ,Samsun yakınlarında Tekkeköy, Ankara çevresinde Macunçay. *YENİ (CİLALI) TAŞ-Diyarbakır- Çayönü(Türkiye’de ve Güneydoğu Avrupa’da ilk üretimle ilgili bugüne kadar bulunmuş en eski yerleşim yeri-burada orak ve bıçaklar, tahıl öğütme taşları bulunmuştur), Gaziantep –Sakçagözü, KonyaÇatalhöyük(insanlık tarihinin ilk kent yerleşmesi). *KALKOLİTİK DEVİR:Çanakkale -Truva, Denizli Beycesultan,Burdur-Hacılar,YozgatAlişar, Çorum Alacahöyük,Van -Tilkitepe. Anadolu’da tarihi devirler MÖ:2000-1800 yılında başlamıştır. İlk yazıyı Asur’lu tüccarlar getirmişlerdir. Kayseri Kültepe’de Karun denilen Asur’lu tüccarlara ait Pazar yeri bulunmuştur. Karum’da bulunan bu yazılar ticari ve hukuki tabletlerdir. Anadolu’da Tarih Öncesi Bölgeler: Bitinya:İzmit ve çevresi Dandanya:Çanakkale ve çevresi Lidya:Manisa ve çevresi İyonya:İzmir ve çevresi

3

Akadça geniş bir alanda diplomasi dili olarak kullanılmıştır.)Şehir devletleri arasında savaş eksik olmuyordu.Pamfilya:Antalya ve çevresi Likya:Fethiye ve çevresi Likonya:Konya ve çevresi Kilikya:Adana ve çevresi Frigya:Kütahya ve çevresi Pisidya:Isparta ve çevresi Paflagonya:Sinop ve çevresi Kapadokya:Kayseri. *İskitler. Andronova Kültürü: MÖ 2000-1200 yıllarında Yenisey'deki Andronova da bulunmuştur. *Mısır ekonomisinin temelini tarım ürünlerinden sağlanan gelirler oluşturuyordu. küpe. Yozgat. insan vücudunun yakından tanınmasını ve Mısır’da tıp biliminin gelişmesini sağlamıştır. *Elamlılar.Ö. tarak vb. Bu kanunların cezalandırma yöntemi genel olarak “fidye” yani “bedel” sistemine dayalıydı.Bu nedenle tarih öncesi dönemleri sırasıyla yaşayan tek toplumdur. *I.Öncelikle dini amaçlı yaptıkları “Ziggurat” adı verilen tapınaklar aynı zamanda rasathane ve soğuk hava deposu olarak kullanılmıştır. 4 . * Sümer kanunları fidye.En geniş yayılma alanına sahip kültürdür. bozulan tarla sınırlarının yeniden çizilmesi. *Nil’in taşma zamanının hesaplanması ile takvimcilik. Eridu. Lagaş.Ö.Etrafının çöllerle çevrili olması. Kayseri yöresindeki Kültepe’de ticaretle ilgili Asurca birçok tablet bulunmuştur.Edebiyat alanında günümüze kadar ulaşan en önemli eserleri Yaradılış.Yapılan kazılarda dokuma parçaları.Wabartum denilen dinlenme merkezleri kurmuşlardır. *İskitler. resim yazısı denilen “hiyeroglif yazısı”nı kullanmışlardır. *Mısırlılar. 3200’lerde kullanılmaya başlanan yazı sayesinde kültür aktarımı kolaylaşmıştır.Ö. Babil ve Asur kanunları ise büyük bir ülke veya devleti idare etmek için yapılmıştır.Ö. *Mısırlılar öldükten sonra dirilmeye inanmışlar ve bu nedenle diğer yaşamlarında kullanabilmek için bazı eşyalarını mezarlarına koymuşlardır.Ayrıca Sümer uygarlığını Ön Asya’ya yaymışlardır. *Önceleri nom veya nomos denilen şehir devletleri vardı. Buradaki insanlar yerleşik hayat sürdürmüşlerdir. *Aşağı Mezopotamya’da bulunan Sümerlerin kralı Urugakina tarafından ilk yazılı kanunlar yapılmıştır. 2.Başkentleri Agade’dir. araba.Kuvvetli prensler. 2000 yıllarında Asurlular(Merkezleri Ninova’dır. ilk düzenli ve sürekli orduları kurmuşlardır. Afanesyevo Kültürü: MÖ 3000-2000 de Altay-Sayan dağlarının kuzey batısında bulunmuştur. 2375). Nil Nehri’nin çevresinde kurulmuştur. bilezik.Abakan bölgesinde yapılan kazılarda ok uçları. *Çok tanrılı dine inanan Sümerlerin kralları rahip-kral (Patesi) olarak bilinirdi. Türklerin ilk ataları tarafından meydana getirilmiştir.).Bu kanunlar yapılırken daha önce uygulanan kanunlardan yararlanılmıştır.M.seramik ve süs eşyaları bulunmuştur. eşyalar bulunmuştur.Urugakina kanunlarına göre daha sert cezalar vardır. Hammurabi (Babil) kanunları kısasa dayalıdır. (M.Asurlular son vermişlerdir. Keops ve Kefren önemli piramitlerdir.binde Yenisey’de bulunmuştur.İlk Mutlak Krallık sistemi Hammurabi ile başlamıştır.Babil Devleti’nin krallarının en önemlisi olan Hammurabi ilk anayasa olarak kabul edilen “Hammurabi Kanunları”nı yapmıştır.Türklerin en eski kültürüdür. *İlk vezirlik (katip) sistemi Mısırlılarda görülür. Çadır. Hunlar ve diğer kavimlerin arasına karışarak etkinliklerini kaybetmişlerdir.Mumyacılık. Kafkas dağlarını aşarak Anadolu’ya. * Sümer kanunları şehir veya küçük bir bölgeyi idare etmek.Sonraları merkezi krallık kurulmuştur. (Merkeziyetçi-güçlü olmak amaçlanmıştır) Babil Kralı Hammurabi rahip-kral anlayışını reddederek gücünü dinden değil. *Mezopotamya’daki ilk medeniyet olan Sümerler. Umma gibi. Nevşehir. cennete alternatif olarak düşünülmüş.Bu da Babillilerin yeniden dirilmeye inançlarının olmadığını gösterir.. sonra da Suriye ve Filistin’e kadar akınlarda bulundular.Mısır’da ticaret de gelişmiştir. iğne. Kelteminar Kültürü: MÖ 3000 yıllarında Aral gölüne dökülen Amuderya'nın deltasında bulunmuştur. tarım ürünlerinden alınan vergilerin hesaplanması geometri ve matematik alanlarında gelişmeyi sağlamıştır. İskitler(Sakalar) *Tarihte önemli rol oynayan Türk topluluklarından ilki İskitlerdir. Anadolu’da ticaret kolonileri(Karum adlı pazar yerleri) kurarak hem ticareti geliştirmişler. *Mısır sanatı dini ağırlıklıdır. *Akadlar tarihte bilinen ilk büyük imparatorluğu. yakınındaki diğer şehirlere de söz geçirerek büyük krallıklar kuruyordu. M. aynı zamanda tarihte bilinen ilk yazıyı da kullanmışlardır.Bazı suçlara kısas cezaları verilmiştir. başkentleri Sus olup önemli bir kültürel varlık gösterememişlerdir. Orta Asya medeniyetinin temelini oluşturduğu sanılmaktadır.Mısırlılar yeniden dirileceklerine inandıklarından cesetlerin bozulmamasına dikkat etmişler. Uruk. *İskitler. hem de Anadolu’da yazılı devirleri başlatmışlardır. Tuna’dan Orta Asya içlerine kadar uzanan büyük bir bölgede devlet kurdular. Mezopotamya Medeniyetleri Mezopotamya’da bir çok medeniyet kurulmasının nedenleri  Göç yolları üzerinde bulunması.Firavunlar adına yapılan piramitler ölümsüzlüğün bir işaretiydi. Tagar Kültürü:En gelişmiş Orta Asya kültürüdür. *M. askeri kuvvetten almıştır. diğer uygarlıklarla daha az etkileşmesine neden olmuştur.  Irmaklarından sulama yapılabilmesi *Sümerler birbirinden bağımsız küçük şehir devletçiklerinden oluşan bir uygarlık kurdular(Ur. *Babil Asma Bahçeleri. Avcılık ve hayvancılıkla uğraşan savaşçı bir toplum tarafından meydana getirilmiştir.Bilinen ilk hukuk devleti Sümerlerdir. Niğde çevresi. MISIR UYGARLIĞI *Mısır uygarlığı. ORTA ASYA UYGARLIĞI Anayurtta Kurulan İlk Uygarlıklar: Anav Kültürü: MÖ 5000-3000 arası Türkistan’ın Başkenti Aşkabat yakınlarında ortaya çıkarılmış en eski kültürdür.  İklimin elverişli olması. Karasuk Kültürü: MÖ l.  Topraklarının verimli olması. astronomi. bunun sonucunda Mısır’da mumyacılık gelişmiştir. yüzyılın ortalarına kadar varlıklarını devam ettirmişler. tarihte bilinen ilk atlı göçebe kültürüne sahip Türk topluluğudur. *Sanatta “Bozkır hayvan üslubunu” geliştirmişlerdir.Kullanılan papirüs kağıdı ile kültür aktarımı da kolaylaşmıştır. *İskitler. *Bilimde ilerlemiş olan Sümerler dört işlemi kullanmışlar ve dairenin alanını hesaplamayı başarmışlardır. *Gök cisimlerini incelemek için rasathaneler kurmuşlar ve astornomide oldukça ilerlemişlerdir. kumaş dokumalar ve elbiseler bulunmuştur.Bugün kullandığımız Miladi takvimin ilk düzenli şeklini Mısır medeniyeti oluşturmuştur.İhtiyaçlar toplumları bilimsel çalışmalara yönlendirmiştir. Tufan ve Gılgamış destanlarıdır. Mısır’da firavun adı verilen ilah-kralların sonsuz yetkiye sahip olmaları hukuk alanındaki gelişmeleri engellemiştir.

Ö. Foça ve İzmir’dir. *Çinliler kendilerine özgü bir yazı kullanmışlar. matbaa ve mürekkebi icat ederek dünya medeniyetinin gelişmesine katkıda bulunmuşlardır. HİNT UYGARLIĞI Hindistan zengin bir ülke olduğu için sık sık istilalara uğramıştır.Bu durum dünyanın değişik yerlerine dağılan Yahudilerin kendilerini korumalarını ve varlıklarını sürdürmelerini sağlamıştır. Milet.(İlk eyalet sistemi).M. Doğu Anadolu’da Asya kökenli Hurriler tarafından kurulmuştur. ÇİN UYGARLIĞI *Çin birbiri ardına göreve gelen hanedanlar tarafından yönetilmiştir. 333’te Makedonya Kralı Büyük İskender tarafından yıkılmış ve Anadolu’da Helenistik Medeniyeti Dönemi başlamıştır. ayaklanarak Medleri yıkmışlar (MÖ 550) ve İran’da Pers egemenliğini başlatmışlardır. -Brahmanlar (din adamları) -Kşatriyalar (devlet adamları ve askerler) -Vaisyalar (çiftçi. *Tarihe en önemli katkıları günümüzde kullanılan Latin alfabesinin temelini oluşturan 22 harfli ilk alfabeyi bulmalarıdır. Yüzyılda Anadolu’nun büyük bölümüne egemen olmuştur. 546 yıllarında yıkılmıştır. Ege göçleri sırasında Anadolu’ya gelerek M. Yunan ve Romalıların geliştirmesiyle.Ancak Hindistan’a gelen kavimler güçlü devletler kuramamışlar. M.Bu durumun en önemli nedeni “Kast Örgütü”dür. Yüzyıl ortalarında siyasi bir güç oluşturan Medler. meslekleri babadan oğula geçen ve aynı geleneklere bağlı bulunan gruplar topluluğudur. ANADOLU UYGARLIĞI Hititler (MÖ 1700-MÖ 700) *Hititler.Bu sistem Hint halkının kaynaşamamasının ve millet haline gelememesinin en önemli nedeni olmuştur. Urartular (MÖ 900-MÖ 600) Urartı Devleti. *Kültürel yönden Anadolu’da etkili olamayan Persler. 5 .Ö. Kast Sistemine göre halk. DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI Fenikeliler *Fenikeliler. 1280’de imzalanan Kadeş Antlaşması tarihte bilinen ilk yazılı antlaşmadır.Bölgenin en güçlü devletlerinden biri olan Urartular. M.Hindistan’a yerleşen kavimler birbirleriyle kaynaşamamışlardır. barut. Lidyalılar (MÖ 687-MÖ 546) Lidyalılar. Gediz ve Küçük Menderes vadileri arasında kalan bölgede Kral Giges tarafından Sard(Salihli) merkezli bir devlet kurmuşlardır. Medlerin egemenliğinde yaşayan Persler. *Pers İmparatorluğu. doğu ve Ön Asya uygarlıklarındaki gelişmeleri batıya taşıyarak kültürler arasında etkileşimi sağlamışlardır.Ülkeyi satraplık denilen eyaletlere ayırmışlardır. *Anadolu’nun tamamına yakın bölümünü yönetimleri altına alarak bölgede siyasal birliği sağlamışlardır.Ö. VI. Lübnan dağları ile Akdeniz sahili arasında kalan kıyı şeridine yerleşmişlerdir.İpek böceğinden ipek elde ederek Çin’den Avrupa’ya uzanan İpek Yolu’nun kurulmasını ve ticaretin yaygınlaşmasını sağlamışlardır.Çin’de halk asiller ve köylüler olarak ikiye ayrılmıştır. *Hitit Devleti.Her kastın kendi içinde dayanışması vardır.Urartuların merkezi Tuşpa (Van)’dır. Frigyalılar (MÖ 800-MÖ 676) Frigler.Ö.Fenikeliler şehir devletçikleri halinde yaşamış ve krallıkla idare edilmişlerdir. kısa sürede yıkılmışlardır. Denizcilik ve ticaret faaliyetlerinde gelişme gösteren Fenikeliler.Bu nedenle kolonilerini kaybetmişlerdir.Ö. İslamiyet’in eşitlik ilkesi Hindistan’da Kast sistemininin zayıflamasını sağlamıştır. zanaatkar ve tüccarlar) -Sudralar (işçi ve hizmetkarlar) Kast sistemi:Kast. M. Musevilik dininin sadece kendi kavimlerine ait olduğunu kabul ederek diğer toplumlarda yayılmasını engellemişlerdir. yayılmacı bir politika izleyerek M.İyon şehir devletleri arasında en tanınmışları Efes.Kafkaslar üzerinden gelen Kimmerler Frigyalılara son vermişlerdir. Keyeksar Dönemi’nde bağımsız olmuşlardır. 1200’lerde Anadolu’ya gelerek.Aynı kasttan olmayanlar evlenemez. *Ön Asya’dan gelen ticaret yollarının bitim noktasında bulunan İyonyalılar.Anadolu’da 200 yıl kadar kalan Persler: *Hükümdarları kisra (ülkeler kralı) aynı zamanda rahipkraldır. kısa zamanda ileri bir medeniyet kurmuşlar ve kolonicilik faaliyetleriyle zenginleşmişlerdir. M.Herkes babasının mesleğine girmek zorundadır.Hititler.Ö. 800 yıllarında Gordion(Polatlı) merkezli bir devlet kurdular.Ege göçlerinden sonra şehir devletleri halinde yaşayan Hititlere M. pusula. 1400 yıllarında imparatorluk haline gelmişlerdir.Pers saldırılarına dayanamayan Lidya devleti.Bu dönemde İran’daki eyalet yönetim anlayışını Anadolu’da uygulayarak yönetimi kolaylaştırmayı amaçlamışlardır.Ö. M.Ö.İRAN UYGARLIĞI Medler MÖ VII. *Asurlulardan sonra Anadolu’da Pers egemenliği kurulmuş ve Hitit toprakları Pers hakimiyetine girmiştir. 2000 yılı başlarında Kafkaslardan Orta Anadolu’ya gelerek Kızılırmak kıvrımı içine yerleşmişlerdir. *Çin’de Lao-Çe ve Konfiçyüs adlı filozofların dini ilkeleri yayılmış.Köylüler özgür değillerdi ve asiller için çalışıyorlardı.Bu durumun en önemli nedeni Hindistan’ın insana gevşeklik veren iklimi ve istila hareketleridir.Bu şehir devletleri arasında siyasal birlik sağlanamamıştır. *Bu dönemin en önemli gelişmesi.Ö. *Arazilerinin tarıma elverişli olmaması ve Mısır’dan Anadolu’ya ulaşan ticaret yolu üzerinde bulunmaları Fenikelilerin ticaret alanında ilerlemelerini sağlamıştır. kağıt. (Daha sonra İyon. 600’lerde Medler tarafından yıkılmıştır. Hititler ile Mısırlılar arasında yapılan Kadeş Savaşı Antlaşması’dır. M.Ö.Kastlar arasında geçiş yoktur. M. bölgede asayiş ve güvenliği kurarak ticaret faaliyetlerinin gelişmesine katkıda bulunmuşlardır. 1200 yıllarında batıdan gelen kavimler tarafından parçalanmıştır. sonraki dönemlerde Çinliler Budizm’i benimsemişlerdir.Ö. 700 yıllarında Asurlular son vermişlerdir. *Fenikeliler kurdukları kolonilere sadece ticari amaçlarını gerçekleştirmek için gittiklerinden dolayı askerliğe önem vermemişler ve kolonilerini yurt edinmemişlerdir. Pers İmparatorluğu İran’da kurulan Pers İmparatorluğu. İyonyalılar *Dorların baskısı sonucunda Akaların bir kısmı Yunanistan’dan Batı Anadolu’ya göç etmişler ve İzmir çevresindeki yerli halkla kaynaşarak şehir devletleri kurmuşlardır. Latin Alfabesi oluşmuştur) İbraniler Tarihte ilk defa tek tanrılı bir dine inanan İbraniler.

sanatçılar.Frigyalılar. Bilim ve Sanat *Anadolu medeniyetleri içinde her yönden en ileri olanı İyonyalılardır. kanunlarını Mezopotamya’dan almakla beraber.Anadolu’da yapılan kanunlarda komşu medeniyetlerin önemli etkisi ve katkısı olmuştur. Anadolu’da ücretli askerlik sistemini kurmuşlardır.Ancak imparatorluk döneminde Pankuş Meclisi’nin yetkileri azalırken kralın yetkileri artmıştır. çömlekçilik. *Lidyalıların parayı icat etmeleri. ilaveler ve düzeltmelerle Anadolu’da ilk kanunları yapmışlardır. siyasal ve sosyal nedenlerden dolayı.Hititler anallarla (yıllıklar) Anadolu’da tarih yazıcılığını başlatmışlardır. *Hititler. Koloni:Bir devletin ekonomik. Frigyalılar öküz kesene ölüm cezası vermişlerdir. askerler. Mezopotamya sanatının etkisinde gelişmiştir.Paranın kullanılmaya başlamasından sonra değiş-tokuş (takas) uygulaması ortadan kalkmıştır. Kolonilerin kurulmasında. Türkiye’nin coğrafi konumundan doğan tabii bir sonuçtur.Bu durum.Ö.İyonyalılar özgür düşüncenin ve pozitif bilimlerin öncüsü olmaları yönüyle önem taşırlar. feodal beyliklerden oluşuyordu. komşu medeniyetlere göre yumuşak bir karakter taşımaktadır.Lidyalılar zenginleşmiştir. Anadolu’da bu sınıfların bulunması toplumda eşitsizliğin olduğunu göstermektedir. dini törenelere ve bayramlara başkanlık yapar. Anadolu’nun batısında kurulan medeniyetler Yunan tanrılarından.). *Başlangıçta Hitit Krallığı. Din ve İnanış *İlk Çağlarda Türkiye’de çok tanrılı bir din anlayışı hakimdi.Bütün yetkiyi elinde bulunduran krallar.Frigyalılarda dokumacılık(Tapates adını verdikleri halı ve kilimleri bulunmaktadır.Bu nedenle Anadolu için “Bin Tanrı İli” denilmiştir. siyasal ve ekonomik alanlarda üstünlük sağlama düşüncesi etkili olmuştur.Medeni hukuk ve ceza hukuku büyük gelişme göstermiştir. *İlk Çağ devletlerinin temel geçim kaynağı. 700 yıllarında ilk parayı kullanmışlardır.Örneğin. *Denizci bir medeniyet olan İyonyalılar.Bu da Hititlerin merkezi otoriteye önem verdiklerini göstermektedir. kendi sınırları dışında ele geçirip yönettiği ülkeye veya topraklara denir. İlk Çağ Anadolu tarihinin aydınlanmasında önemli rol oynamıştır. aynı zamanda başkomutan. alışverişi kolaylaştırmış.Hititlerin en önemli kabartmaları Yazılıkaya ve İvriz kabartmalarıdır. topraklarının verimli olması ve ticaret yolları üzerinde bulunması sebebiyle sık sık istilalara uğramıştır. Yazı ve Edebiyat *Anadolu’ya yazıyı Mezopotamya medeniyetlerinden Asurlular getirmişlerdir. Bu durum kralların siyasi.Böyle bir değişiklikle Hititler merkezi otoriteyi güçlendirmeyi amaçlamışlardır. *Heykelcilik ve kabartmacılık gelişen başlıca sanatlar olmuştur. Sosyal ve İktisadi Hayat *Anadolu’da halk sosyal sınıflara ayrılmıştı. *Ticarete büyük önem veren Lidyalılar.Tavananna.Bu durum Anadolu’da kurulan devletleri askerliğe önem vermeye zorlamıştır. *Hititlerin ilk zamanlarında kralın yetkileri soylulardan oluşan Pankuş Meclisi tarafından sınırlandırılmıştır. tarım ve hayvancılık olduğu için tarım ve hayvancılığı korumaya yönelik ağır cezalar içeren kanunlar yapmışlardır.Bu durum Hititlerde kadınların devlet yönetiminde etkili olduğunu göstermektedir.Hititler ve Urartular. *Hititlerde kralın buyruklarına karşı gelmek. ekonomik hayatı canlandırmış. sermaye birikimine ve finans sektörünün oluşmasına ortam hazırlamıştır.Bu yıllıklar.En üst sınıf olarak kabul edilen kral ve ailesi devletin yönetimini üstlenmiştir. dericilik ve madencilik.Sadece para için savaşan ücretli askerlerin başarı kazanmasını zorlaştırmıştır. -Doğu-Batı kültürleri arasında etkileşim artmıştır. ayrıca Hititler kendi icatları olan hiyeroglif yazısını da kullanmışlardır. *Devlet yönetiminde kraldan sonra en yetkili kişi Tavananna adı verilen kraliçeydi. Ordu *Türkiye. -Lidyalılar. *Hititlerde Pankuş Meclisi’nin bulunması meşrutiyete benzeyen bir yönetimin varlığını ve kralların yetkilerinin bir dönem kısıtlandığının göstermektedir. Lidyalılarda dokumacılık. memurlar ve köleler gibi sınıflar da bulunuyordu. zaferleri kadar yenilgilerinin de yıllıklara yazdırılması tarafsız bir tarih anlayışına sahip olduklarını göstermektedir. bu amaçla Efes’ten başlayarak Mezopotamya’ya kadar uzanan Kral Yolu’nu yapmışlardır. Urartularda maden 6 . kral savaşa gittiğinde ülkeyi yönetirdi.Bu durum Lidyalıların yıkılmasında etkili olmuştur. *Hitit sanatı. matematik ve tıp bilimlerinin temeli İyonya’da atılmıştır.Felsefe. Hitit yıllıklarında kralların.Anadolu’da asillerden başka rahipler. M. kaya mimarisi. doğuda kurulan medeniyetler ise.Dolayısıyla soylular yönetimden uzaklaştırılmıştır.Ancak bu askerler arasında dil ve taktik birliği olmadığı gibi vatan-millet sevgisi de yoktu.tarım faaliyetlerine önem veren Frigyalıların en büyük tanrı olarak toprak ve bereket tanrıçası Kibele’yi kabul etmeleri gibi. -Hammadde ihtiyaçlarının karşılanması -Üretim fazlası mallar için Pazar bulunması -Askeri gücün artırılmak istenmesi -Diğer devletlere askeri. Akdeniz ve Karadeniz’de koloniler kurarak ticaret faaliyetleriyle zenginleşmişlerdir. Bu yolun yapılması sonucunda. *Ticaret faaliyetleriyle zenginleşen Lidyalılar.Hatta Kadeş Antlaşması’nda Hitit kralının yanında kraliçenin de imzası yer almıştır. Asurlulardan aldıkları çivi yazısını kullanmışlar.Hitit kanunları. Mezopotamya tanrılarından etkilenmişlerdir. *İlkçağlarda insanların uğraş alanlarındaki gelişmeler inançları üzerinde etkili olmuştur. *Hititlerden kalan en önemli yazılı eserler ANAL adı verilen yıllıklardır. askeri ve dini yetkileri kendilerinde topladıklarını ve güçlerini artırdıklarını göstermektedir. kuyumculuk (Fibulasüslü iğneler). Lidyalılar ve İyonyalılar Fenike alfabesini kullanmışlardır. hür vatandaşlara olduğu kadar kölelere de mülkiyet hakkı tanıyordu. Hukuk *Anadolu’da İlk Çağ hukuku.Örneğin. başyargıç ve başrahiptir.Daha sonraları bu beylikler kaldırılarak yerlerine merkezden valiler atanmıştır. devlete baş kaldırmak büyük suç sayılmış ve ölümle cezalandırılmıştır.Anadolu’da Kültür ve Medeniyet Devlet Yönetimi *İlkçağlarda Türkiye’de kurulan devletler krallıkla yönetilmiştir.

halkın yönetimde söz sahibi olması sağlanmıştır. *Önemli şehirler kurulmuştur (İskenderiye.Yuanistan’da yapılan kanunlarda. Büyük İskender.Yunan şehir devletleri M.Ö. Anadolu ve cumhuriyetin sonlarına doğru ise Mısır Roma topraklarına katıldı. bu nedenle uzun süre buralara egemen olmayı başarmışlardır. Mezopotamya ve Mısır’ı ele geçirdi. -İskenderiyeli coğrafyacı EratostanesDünyanın çevresini hesapladı.Polislerin başında “Tiran” denilen krallar vardır. kan ve damar arsındaki ilişki tespit edildi. geometri ve astronomi bilimlerinde önemli gelişmeler yaşanmıştır. IV. önce Yunanistan’daki bütün şehir devletlerini.Yunanistan’da en çok gelişen edebi tür destanlar olmuştur.Ö.(MÖ 279-16-) *Selevkos’un ölümü üzerine Anadolu’da yerel krallıklar kuruldu: -Bitinya KrallığıKuzey Batı Anadolu’da.Tarihin bilim dalı haline gelmesinde Yunan tarihçilerinin büyük rolü olmuştur. Roma ve İslam medeniyetini etkilemiştir.İskender’in ölümünden sonra kazanılan topraklarda bağımsız devletler kurulmuştur. İskenderun) *Hellenizm. -BatlamyusCoğrafya Kılavuzu adlı eseriyle İslam Coğrafyacılarını etkiledi. Kartacalılar. 337’de tahta geçen İskender. *İskender İmparatorluğu zamanında İskenderiye. -Dünyanın çevresi doğru hesaplandı. Anadolu. -Mısırda-Ptolemeler Krallığı (MÖ 321-30) -Trakya ve Batı Anadolu’dan Hindistan’a kadar-Selevkoslar Krallığı (321-64) -Makedonya’da-Antigonitler Krallığı: Milli bir devlettir. 33 yaşında öldü (M.Ö. *Doğu-Batı ticareti ve kültürel etkileşim artmıştır. -Bergama KrallığıBergama merkez olmak üzere Millet ve Efes’te (Batı Anadolu) Bergama ve Bitinya Krallıkları Yunan uygarlığının Pontus Devleti Doğu uygarlığının temsilcisi oldu. Yüzyılda Makedonya egemenliğine girmiştir. 7 . İran. İskender İmparatorluğu M. tıp. Helen Medeniyeti *Makedonyalı -İskender’in İyon şehir devletlerini Pers istilasından kurtarmak için M. Asklepedio Sağlık Merkezi. 200 bin ciltlik kütüphane kuruldu) *Bergama’nın kendi adıyla anılan Parşömen kağıdı icad edilerek ihraç edildi.Yunanlılar kolonilerini ikinci yurtları saymışlar. -Halk meclisleri açılarak. Irak. YUNAN UYGARLIĞI M. *Yunanistan’da sınıf ayrımı mücadelelere neden olmuştur. *Sezar’ın öldürülmesinden sonra İmparatorluk devri başladı (MÖ27) İmparatorluk Devri *Fetihler büyük ölçüde durmuştur. borcunu ödeyemediği için köle durumuna düşenlere özgürlükleri geri verilmiştir.Hellenizm medeniyetinin doğmasında Yunan. Kalp.Ö. Kartaca’yı ele geçirebilmek için yaptıkları savaşların (Pön Savaşları) ikincisinde. *Anadolu. aritmetik. (Bu savaşlar Üç safhada olmuştur:  MÖ 264-241 / 218-201 / 149146 ) *Sırasıyla İspanya.Sınıf kavgalarının çözümlenmesi ve toplumsal barışın sağlanması için Drakon.işlemeciliği. 1200 yıllarında Yunanistan’a göç eden Dorlar Akaların egemenliğine son verdiler. sonra da Anadolu. *Roma İmparatorluğu’nun siyasal tarihinde. Yunanlılar kurdukları kolonilere göç ederek yerleşmişler ve Yunan kültürünün buralara yayılmasını sağlamışlardır. balıkçılık ve hayvancılıkla sürdürmeye çalışıyordu.Sokrat. Kartaca Savaşlarının üçüncü safhasında Romalılar galip geldiler ve Kuzey Afrika’yı ele geçirdiler. Eflatun ve Aristo en önde gelen filozoflardandır. Mezopotamya. Doğu Akdeniz’e yönelmişlerdir. Suriye ve Mısır’da Perslere ait tüm toprakları kendine bağlamayı başardı. *Bu dönemde bilimsel alanda gelişmeler oldu: -İskenderiye’de Bilimler Akademisi kuruldu. Yunanistan’daki bu uygulamalar İlk Çağ’da demokratikleşme sürecini başlatmıştır. İran. Yunanistan’da siyasal birliğin kurulmasını engellemiştir.Yunanistan’ın tamamına egemen olan Dorlar “Polis” adı verilen şehir devletleri kurdular. Bergama. su mimarisi. *Romalılar. saray ve tapınak mimarisi gelişmiştir. *Yunanistan dağlık bir araziye sahip olduğu için tarıma elverişli toprak azdı. Rodos.İskender İmparatorluğu parçalandıktan sonra Selevkoslar Krallığı’nı yenerek Türkiye topraklarının tamamına hakim olmuşlardır. -Kapadokya KrallığıOrta Anadolu’da. *Romalılar.Büyük İskender’in Asya seferinin sonucunda Helenizm Uygarlığı doğmuştur. planlı ve teşkilatlı hareket ederek kısa sürede büyün İtalya’yı Roma’ya bağlamışlardır. disiplinli. -ArşimedDünyanın kendi ekseni ve güneşin çevresinde dolaştığını ileri sürdü. *Yunanlılar Fenike alfabesini kullanmışlardır.Bu şehir devletlerinin özgür yaşamak istemesi ve birbirinin egemenliğini kabul etmemesi. Mısır ve Hint medeniyetlerinin etkisi olmuştur.323). İran.Bunun sonucunda Yunanistan’da zengin bir orta sınıf oluşmuştur. İyonyalılarda ise. *Yunanistan’da felsefe. Yunanistan. Solon ve Klistenes isimli arhonlar kanunlar yapmışlardır. -Helenistik uygarlık İslam uygarlığını etkilemiştir. -Pontus KrallığıKaratenizin güney kıyılarında. tarih. Krallık (MÖ 735MÖ 510). -Köylülerin borçları affedilmş.334 yılında yaptığı Doğu (Asya) seferi sonucunda kuruldu. -Sınıf farklılıkları ortadan kaldırılmıştır.Kolonizasyon hareketlerinin başlamasıyla Yunanlılar uzak ülkelerle ticaret yapmaya başladılar. filleriyle birlikte İtalya’ya girdiler. *Cumhuriyet döneminde fetih hareketleri başladı. Yunan uygarlığının önemli özellikleri şunlardır: *Yunanistan’da birbirinden bağımsız şehir devletleri kurulmuştur.Bu gelişmelerden sonra Romalılar.Ö. -Tıpta ileri gidildi. ROMA UYGARLIĞI *MÖ 735-MS 1453 yılları arasında yaşamış İlk Çağ’ın en güçlü.Bu nedenle halk geçimini zeytincilik.Bu destanlar Yunanlılar arasında ulusal birlik duygusunu pekiştirmiş ve okullarda ders kitabı olarak okutulmuştur. Antakya gibi şehirler ticaret şehri oldular. *Doğu-Batı kültürünün kaynaşmasından sentez bir medeniyet olan “Hellenizm” doğmuştur. en büyük imparatorluğu ve medeniyetidir.Tarihin babası sayılan Herodotos’un dışında Tukidides de önemli eserler yazmıştır. Cumhuriyet (MÖ 510-MÖ 27) ve İmparatorluk(MÖ 27-MS 395) dönemleri yaşanmıştır. Efes.Bunlar arasında Homeros’un İlyada ve Odise destanları çok ünlüdür. *Bergama bu dönemde önemli bir kültür merkezi oldu (Zeus Tapınağı.

Doğu Roma ise 1453’te yıkılmıştır.İstanbul bu dönemde önemli bir kültür ve sanat merkezi olmuştur.Başkenti İstanbul’dur. *KonsüllerSenatoya hesap verirlerdi. *Romalılar. Fenikeliler. *Roma’da particilerle (soylular) plebler (Roma’ya sonradan gelen halk) arasında çatışmalar olmuştur. Ogüst Mabedi ve Roma Hamamı *Antalya Aspendos Tiyatrosu Hukuk On iki Levha Kanunları Patrici ve pleb mücadelesi sonucunda plebler de bu kanunlar ile patricilerle aynı haklara sahip olmuşlardır. Binbirdirek Sarnıcı. patriciler. Suriye ve Mısır’a kadar olan yerleri hakimiyeti altında bulundurdu. Kale. belediye binaları. -Yanaşmalar Vatandaşlık hakkını kaybedenler. Anadolu ise XII yy dan itibaren Avrupalılarca Türkiye olarak anılmıştır. Günümüz Batı dünyasında uygulanan hukuk kurallarının temeli Roma hukukuna dayanır. yanaşmalar ve köleler olmak üzere dört sosyal sınıf bulunuyordu.*İç sükunet sağlanarak yollar yapılmış ve halkın refah seviyesi yükseltilmeye çalışılmıştır. Hristiyanlığın yayılması. *III. 8 . eyaletlerin güçlenmesi. Anadolu bayındır hale getirildi. Roma Eserleri: *İstanbul Bozdoğan Su Kemeri. Karum(Pazar) Su yolu Sunak Kervansaray Kanal Tapınak Liman Değirmen Ziggurat Ziggurat Ziggurat ASKERİ Çin Seddi. tiyatro salonları. kuvvetli. başkomutan. zanaatkârlar. Kavimler Göçü’nün meydana getirdiği kargaşa.Tarihi boyunca Bizans farklı sülaleler tarafından(12 sülale) yönetilmiştir. ilk defa Bizans kaynaklarında Orta Asya için kullanılmıştır. Askere alınmaz ve oy kullanamazlardı. Sosyal Sınıflar: *Romada. *Bunalımlı dönemlerde altı aylık sürelerle diktatör denilen birisi ülkeyi yönetirdi.Jüstinyen dönemi(518-610) Bizans’ın en güçlü olduğu dönemdir. hamamlar. İyonyalıların ve Yunanlıların geliştirdiği alfabeye son şeklini kazandırmışlar ve “Latin alfabesi”ni oluşturmuşlardır. plebler. Yy’ da Roma İmparatorluğu gücünü kaybetmeye başladı. Romada köleler sık sık ayaklanmışlardır (Spartaküs ayaklanması).olgun anlamına gelmektedir.Bu durum Avrupa’daki kilise ve papanın krallar üzerindeki baskısının tersine imparatorun patrik ve kilise üzerinde baskısının olduğunu göstermektedir. *Cumhuriyet döneminde senatonun seçtiği iki konusu ülkeyi yönetmişti. Bizans İmparatorluğu Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılması ile 395’te kuruldu. *Kral senatoya yapacağı işleri danışırdı.Bunlardan Batı Roma 476’da. *Mısır’dan aldıkları Güneş yılı esaslı takvimi. iç savaşlara katılan orduların sınırları ihmal etmesi gibi nedenlerden dolayı Roma İmparatorluğu. *At yarışları için hipodromlar yapıldı. başyargıç ve yasa koyuculuk yetkilerini elinde toplamıştır. Çemberlitaş *Ankara Elmadağ Su Yolu.Bu hukuk kuralları bazı değişikliklerle Bizans hukuku adıyla Doğu Roma’da yürürlükte kalmıştır. Gregor dönemlerindeki düzenlemelerle bugün kullandığımız şekle getirmişlerdir.İmparator. Aya İrini Kilisesi. *Coğrafi bir ad olarak. Göktürk Devleti tarafından kullanılmıştır. nasturizm. *Romalılar ticareti geliştirmek amacıyla Anadolu’da yeni yollar yapmışlar ve ihtiyaç duydukları ürünleri Anadolu’dan götürmüşlerdir.Bizans İmparatorluğu’nda kilise imparatora bağlıydı ve Ortodoksların dini lideri patrik imparator tarafından atanıyordu.Bizans Hristiyanlığın Ortodoks mezhebini benimsemiştir.Romalılar Yunan kanunlarından yararlanarak 12 Levha Kanunlarını yapmışlardır. *Merkezi yönetimin zayıflaması.türeyen veya güçlü. M İ M A R İ DİNİ TİCARİ TARIMSAL Mabet Han. *330 yılında İstanbul Roma İmparatorluğunun başkenti oldu ve hırıstıyanlık da resmi din oldu. monofizizm) *451 Kadıköy Konsiliyle de İstanbul Kilisesi Roma’dan ayrılması sonucu Ortodoksluk mezhebi ortaya çıktı. İstanbul surları ve su kemerleri. -Köleler Hiçbir hakları bulunmazdı. kütüphaneler. Bizans döneminden günümüze kalan önemli eserler:Ayasofya. tüccarlar ve çobanlardan oluşurdu. MISIR’da MİMARİ MEZOPOTAMYA’da ASTRONOMİ SÜMER’de ZİGGURAT ANADOLU’da (Hitit) TARİH YAZICILIĞI YUNAN’da OLİMPİYATLAR DİNİ İNANIŞ SAYESİNDE GELİMİŞTİR ÖNCE SONRA TARIM Yerleşik Hayat YAZI Tarih Devirlerinin Başlaması PARA Takas Sisteminin Sona Ermesi Hayvanlar Ulaşım Kolaylaştı Evcilleşti ATEŞ BULUNDU -Isınma Sorunu Çözüldü -Yabani Hayvanlardan Korunma Sağlandı AHİRET İNANCI Eczacılık ve Mumyacılık Gelişti (Mısır’da) İSLAMİYET’TEN ÖNCE TÜRK TARİHİ Türk Adının Anlamı *Türk Adının anlamı:Doğan. aepora (büyük meydanlar) yapıldı. Sezar daha sonra da Papa XIII.Anadolu. Devlet Yönetimi *Kıralıİhtiyarlar meclisi teklif eder. *"Türk” kelimesi ilk defa siyasi ad olarak. Mısır ve İran ile yapılan savaşlar için yollar yapıldı. -Plebler Küçük çiftçiler. Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılmıştır (395).Patrici-pleb mücadelesi 12 Levha Kanunlarından sonra da devam etmiştir. Hora Kilisesi. Halk meclisi (Kuria) da seçerdi. Yerebatan Sarnıcı. *Stadyum. -Patriciler Oy hakkı olan zengin toprak sahiplerinden oluşuyordu. *Bu süre içerisinde yaptığı işlerden dolayı kimseye hesap vermezdi. Din *Hırıstıyanlık 313 Yılında serbest bırakıldı. Sur. *325 İznik Konsilinden sonra hırıstıyanlıkta ilk ayrılıklar başladı (Aryanizm.

Orta Çağ’da Avrupa Kilise ve Papalık *Orta Çağ’da Katolik Kilisesi siyasal. Hun akınlarına engel olabilmek için kuzey sınırlarında bir duvar örmeye başlamışlardır. artan nüfusa mevcut toprakların yetmemesi ve bu gelişmelerin sonucunda bölgede geçim sıkıntısının ortaya çıkması -Türk boyları arasındaki siyasal anlaşmazlıklardan dolayı ortaya çıkan savaşlar -Dış baskılardan (Çin. *Mete. *Orta Asya.(MÖ l yy. -Kalabalık nüfuslarla ve farklı dinlerle karşılaşan bazı Türk boyları milli benliklerini kaybetmişlerdir.Tunguzları.Mete’nin ölümünden sonra zayıflayan Hunlar. -Feodalite (Derebeylik) rejimi ortaya çıkmıştır.Batıya doğru göç eden bu Türkler kavimler göçünü başlattılar.Ö. b)Kaşgarlı Mahmut. Tanrı dağlarının kuzeyi. Kitan ve Moğol) dolayı Türklerin bağımsızlıklarını kaybetmek istememeleri -Salgın hayvan hastalıkları ve otlakların yetersiz hale gelmesi Göçlerin Sonuçları -Orta Asya kültür ve medeniyeti dünyanın değişik yerlerine yayılmıştır.*Millet adı olarak Türk. vatan millet sevgisini ortaya koymuştur. gücünün sembolü olarak Çinli bir prensesle evlenmiştir. batıda Hazar Denizi. -Günümüzde de pek çok devlet tarafından örnek alınan bir ordu sistemi kurmuştur (Onlu Sistem). dinsel ve ekonomik alanlarda güçlenmiştir. Çinlilerle antlaşma yapmış ve onlarla dost kalmayı tercih etmiştir. -Orta Asya’da kalan boylar Hunların yönetiminde ilk Türk devletini kurmuşlardır.) *Mete Han’dan sonra Hunlar zayıflamıştır. Çin’i etkisiz hale getirmekti. Çinlilere karşı büyük bir güç haline gelmişlerdir.Asya Hun (Büyük Hun) İmparatorluğu *Kutlu ülke Ötüken merkez olmak üzere Orhun ve Selenga nehirleri çevresinde kurulmuştur. Türk adının anlamını Türeli(töre sahibi) diye açıklar. 6yy da Bizans kaynaklarında rastlanmıştır.” diyerek ilk defa vatan ve millet sevgisini ortaya koymuştur. -Tung-huların ısrarlı toprak istekleri karşısında “Toprak milletindir.(Mete ulusçu bir politika takip etmiş. *Hunlar'a ait ilk belge MÖ 318 yılına ait Hun prensleri ile Çin arasında yapılan bir antlaşmadır. Aral gölünün çevresi ve Hazar Denizi’nin doğusu olarak belirlenmiştir. *Türk adına ilk defa 5yy da Pers (Sasani).Ö. Parçalanma Sebepleri: -İç mücadeleler ve Çin’in entrikaları -İpek Yolunun elden çıkması -Prensler arasındaki taht kavgaları *Çin’in egemenliğine girmek isteyen Hohanyeh ile Çiçi arasındaki mücadele sonunda Hun devleti doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrıldı. III. *Kalabalık Çin nüfusu içinde Türklerin asimile olmasından çekinen Mete. -Batıya giden Türkler. madenciliği. Kavimler Göçü’nü başlatmışlardır. MS 48 yılında Kuzey ve Güney Hunları olmak üzere ikiye ayrıldılar. ORTA ASYA’DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ 1. kuzeyde Sibirya.) *Hohan-yeh yönetimindeki Doğu Hunları Çin’in egemenliğine girdi. Katolik Kilisesi’nin güçlenmesinde. Divan-ı Lûgat’it-Türk adlı eserinde. -Farklı bölgelerde Türk devletleri kurulmuştur.Çin’i yıllık vergiye bağlayan Mete. -Batı Roma İmparatorluğu yıkılmıştır (476). *Bu coğrafi bölge içinde de Türklerin ilk ana yurdu ise.Kuzey Hunları batıya doğru göç ettiler. *Hunlarla ilgili ilk tarihi belge ise MÖ 318 yılına ait bir Çin belgesidir (anlaşma belgesi). -Avrupa’da yeni milletler ortaya çıkmış ve yeni devletler kurulmuştur. Kavimler Göçü Aral Gölü çevresinde toplanan Hun boyları Orta Asya’daki Çin baskısı ve kuraklık nedeniyle IV.Yüeçiler’i ve Vusonlar’ı yendi. -Hristiyanlık barbar kavimleri arasında yayılmıştır.(Bulgarlar. önce Doğu ve Batı olarak sonra da Güney ve Kuzey olarak parçalanmışlardır. Türklerin çok çeşitli bölgelere yayılması. -Türkler değişik kültür çevreleriyle etkileşim içine girmişlerdir. *Güney Hunları inin egemenliğini kabul ederken. Türk adının ne anlama geldiği konusunda ileri sürülen görüşler şunlardır: a)Wambery. Yüzyılın ortalarından itibaren batıya doğru göç ederek barbar kavimleri Roma İmparatorluğu üzerine saldırmaları sonucunda Kavimler Göçü olmuştur (375). -Papa’nın Avrupa krallarına taç giydirerek krallıklarını onaylaması -Siyasal yapının parçalanması 9 . *Çinlilerle mücadele eden Mete Han’ın asıl düşüncesi. Yüzyılın ikinci yarısında Hunlar. Çin’den yıllık vergi almakla yetinmiştir. Mete Han’ın Tarihteki Önemi -Türk soyundan olan bütün toplulukları kendi yönetimi altında toplamıştır. Türk’e Olgunluk Çağı anlamını verir. ilk defa 420 tarihli bir Pers metninde geçmektedir. c)Ziya Gökalp. *M. *Çinliler. 214 yılında tamamlanmıştır. Türklerin İlk Ana Yurdu *Türklerin ana urdu Orta Asya’dır. doğuda Kingan dağları. Kavimler Göçü’nün Sonuçları -Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmıştır (395). *Bu dönemde. -İlk Çağ’ın sonu Orta Çağ’ın başlangıcı kabul edilmiştir. Çinlilerin propagandasıyla Hun beyleri birbirine düşmüştür. Türk tarihinin bir bütün halinde incelenmesin engellemiştir. -Avrupa’da Hun Devleti kurulmuştur. onu kimse veremez. Türklerin atı evcilleştirmeleri ve tekerleği kullanmaları çok uzak bölgelere göç etmelerine yardımcı olmuştur. hayvanları evcilleştirmeyi.Böylece Avrupa’nın günümüze kadar gelen etnik yapısı oluşmuştur. at-tekerlek kültürünü öğretmişlerdir.Bugün “Çin Seddi” diye bildiğimiz bu duvar M. *Çinin egemenliğinden kurtulan Doğu Hunları. -Çin’i mağlup etmesine rağmen Türklerin Çin’e yerleşmesine karşı çıkmış. AltaySayan dağlarının kuzeybatısı. Batı Hunları ise Çin tarafından ortadan kaldırıldı. Macarlar gibi) -Gittikleri bölgelerdeki topluluklara. güneyde Himalaya dağları ile çevrili geniş bir coğrafi bölgedir. 1879’da Türk adının Türemek(çoğalmak) fiilinden geldiğini ileri sürmüş. Türk Göçleri Göçlerin Nedenleri -İklim koşullarının değişmesine bağlı olarak meydana gelen kuraklık.

Yüzyılda Fransa’dan bütün Avrupa’ya yayılmış ve bütün Orta Çağ boyunca devam etmiştir. Doğu ve Batı Roma İmparatorluklarını egemenliği altına almaktı. *Orta Çağ’da kurulan devletlerin birçoğunda hükümdarlar egemenliklerini dine dayandırmışlardır. .Bu seferden sonra Avrupa Hunlarına Balkanların yolu açılmış oldu. IX.Meşhur Romalı komutan Aetius’la 451 yılında Paris yakınlarında yapılan savaşta her iki taraf da büyük kayıplar verdi. *Bundan sonra Batı Roma üzerine sefere çıktı.Himaye eden “Süzeren”. Erzurum ve Malatya civarlarına geldiler. küçük yönetim birimleri ortaya çıkmıştır.Avrupa’da halk. *Devlet geleneklere göre ikiye ayrıldı:Doğuyu yöneten Bumin Kağan ülkenin batı bölgesini kardeşi İstemi Yağbu’ya bıraktı. -Feodalite rejiminde. soylular(senyörler). -Bizans. Uldız. Göktürklerin İkiye Ayrılması: 10 . -Ticari ilişkiler sınır kasabalarında devam edecek. *Avrupa Hunları.Attila’nın amacı. cennetten yer satma (endülüjans) yetkilerinin bulunması etkili olmuştur. *Avrupa Hunları en güçlü dönemlerini Attila döneminde yaşadılar.Göktürk Devleti (552-630) *Göktürkler Türk adıyla kurulan ilk devlettir. toprağın mülkiyetine veya imtiyazına sahip olan bir senyörler (derebeyler) sınıfı ile bu sınıfa bağımlı köleler sınıfının oluşturduğu idari düzene feodalite denir. Feodalite (Derebeylik) *Feodalite. 434 yılında Bizans’la Margos Antlaşması’nı yapmıştır.) -Kilisenin kişileri dinden çıkarma (aforoz). halk arasında eşitlik yoktu.Böylece Türkler Anadolu’ya ilk kez ayak basmışlardır. Akhun toprakları Göktürk’lerle Sasaniler arasında paylaşıldı. Not:Göktürk-Bizans ittifakı sonucu zayıflayan Sasani Devletine Hz. *452 Roma (İtalya) seferine çıkan Attila. *Avrupa Hunları. II. gerçeklere sadece kilisenin gösterdiği yolla ulaşılabileceğini savunan. Feodalite Rejiminin Özellikleri -Feodalite rejiminin kurulmasından sonra Avrupa’da siyasal birlik bozulmuş. burjuvalar ve köylüler(hür köylüler ve köleler-serfler) diye sınıflara ayrılmıştır. bir bölgede yaşayanları dinsel faaliyetlerden men etme (enterdi) ve para karşılığında günah çıkarma. elindeki Hun esirleri iade edecek. yüklü bir savaş tazminatı ödeyecek -Tuna’nın güneyindeki yerler askerlerden arındırılacaktı.Bu politikaya göre Bizans İmparatorluğu baskı altında tutulacak ve Germen kavimlerine karşı Batı Roma İmparatorluğu ile işbirliği yapılacaktır. *Attila da Uldız’ın siyasetini uygulayarak Bizansı baskı altına aldı. *Attila’nın ölümünden sonra Avrupa Hunları yıkıldı.Bu düşünce deney ve gözleme karşı olduğu için bilimin gelişmesini engellemiştir. *İstemi Yabgu. -İç karışıklıklar ve Germen kavimlerinin isyanı.Galya (Fransa) seferine çıktı. Dağılma Sebepleri: -Attila’dan sonra başa geçenlerin Yetersizliği. İpek Yolunu elinde tutabilmek için Akhunlar’a karşı Sasanilerle anlaştı.Antlaşmaya göre.Balkan Seferi’nden sonra Bizans’ın antlaşmada öngörülen vergiyi ödemediği için gerçekleşti. Roma topraklarının yarısının çeyiz olarak verilmesi koşuluyla zevceliğe kabul ettiğini bildirdi. -Bizans. Karedeniz in batı kıyılarına yerleştiler ve Hıristiyanlaşarak yerli kavimler içerisinde eriyerek yok oldular.Balkan Seferi (441-442):Bizans’ın Margos Antlaşması’nın hükümlerine uymaması üzerine gerçekleşti. rahipler.Başkentleri Ötüken.Balkan Seferi (447):I. *Attila. Ömer zamanında Müslümanlar son vermiştir. himaye edilen “Vasal” olarak adlandırılmıştır. deney ve gözleme karşı olan Orta Çağ görüşüdür. *Uldız döneminde Hunlar. *Avrupa Hun Devleti’nin dış politikası Uldız döneminde belirlenmiştir.-Skolastik düşüncenin yaygınlaşması(Skolastik düşünce:Avrupa’da kilisenin etkisi altında gelişen. Hunlara bağlı kavimlerle antlaşma yapmayacak.Orta Çağ’da kapalı bir ekonomik politika izlendiği için halk sermaye birikimine sahip olamamıştır. *Sasaniler‘in İpek Yolunu ele geçirebilmek için Akhun topraklarının tümünü ele geçirmeye çalışması üzerine îstemi Yabgu. *Avrupa Hun’larının yerine Orta ve Güney Avrupa’da Macarlar ve Bulgarlar devlet kurdular. Hunlara ödemekte olduğu vergiyi iki katına çıkaracak. Avar Devletinde demircilikle uğraşan Göktürkler.Avrupa’da kurulan ilk Türk devletidir.Ortaya çıkan laik olmayan devlet anlayışında din adamları devlet yönetiminde etkili olmuşlardır. büyük bir devlet kurmak. Kavimler Göçü’nden(376) ve Batı Roma’nın yıkılmasından(476) sonra merkezi otorite boşluğu nedeniyle doğmuştur. *Siyasal ve askeri gücü elinde bulunduran. Bizans ile anlaşarak Sasanilerle savaştı. -Bizans. *Bu isteği reddedilen Attila l. I. Papanın isteği ve eski bir uygarlık merkezi olan Roma’ya zarar vermemek için geri döndü.Feodalitede himaye sistemi esastır.Sefer sonunda yapılan Anatolios Antlaşması’na göre. 2. I. -Bizans. Tuna Irmağı’nı geçerek Roma İmparatorluğu topraklarına akınlar düzenlerken Kafkaslar yoluyla da Anadolu’ya girmişlerdir. Karaton ve Rua zamanında Bizans ile savaşarak Batı Roma ile iyi geçindiler. -Bizans. -Haçlı Seferleri sırasında derebeylerin ölmesi veya ordularını kaybetmesi -Barutun ateşli silahlarda kullanılmaya başlanması (top) -Avrupa’da sürekli orduların kurulması -Yeni Çağ başlarında Coğrafi Keşiflerin yapılmasından sonra ticaretin gelişmesi ve tarımsal faaliyetlerin gerilemesi -Papa ile krallar arasındaki mücadelenin krallar lehine sonuçlanması gibi gelişmeler etkili olmuştur. Feodalite Rejiminin Zayıflamasında. Anadolu’da kalmayıp Azerbaycan üzerinden Karadeniz’in kuzeyindeki topraklarına geri çekilmişlerdir (398). Töles’lerin isyanını bastırdıktan sonra Avar’lara karşı isyan ederek bağımsızlıklarını elde ettiler. ilk hükümdarları Bumin Kağan’dır.Bir yıl önce kendisine evlenme teklifinde bulunan Romalı Prensesi. Avrupa Hun Devleti (376-469) *Batıya doğru yönelen Türklerin bir kolu Kafkaslardan Anadolu’ya. -Hun nüfusunun azlığı. ödediği yıllık vergiyi üç katına çıkaracak.Bizans’la yapılan antlaşma ile Attila Bizans’ın ödediği vergiyi artırdığı gibi bazı sınır kalelerini de ele geçirdi.Derebeylik yönetimi. -Toprakların mülkiyeti soyluların elinde toplanmıştır. *Balamır komutasında batıya doğru yönelenler ise Avrupa’ya geldiler.Antakya ve Urfa’yı kuşatan Hunlar.Bu nedenle Orta Çağ’da Avrupa’da sosyal adalet sağlanamamıştır.

Yüzyılda Cengiz Han’ın egemenliğini kabul etmişlerdir. Doğu ve Batı Göktürkleri birleştirmek için uğraştı.Böylece bugünkü Slav topluluklarının oluşmasında önemli rol oynadılar.Kapgan Kağan. Bulgarlar *Hazarların baskıları sonucunda Tuna ve Kama(İtil. *Franklar tarafından yıkıldılar (805).Batu Han zamanında Moğollar (Altın Orda Devleti Hükümdarı Batu Han). Ülkede Budist tapınakları ile Buda heykellerinin yapılması halkın tepkisine neden oldu. *İstemi Yabgu’nun yerine geçen Tardu. *Mukan Kağandan sonra başa Tapo geçti. 4.II. Çin entrikalarının da etkisiyle kendisini Kağan ilen etti.Ayrıca Slav topluluklarının devlet ve askeri teşkilatlarında etkili oldular. *Üzengiyi ilk defa Avrupa’ya getirenler Avarlar oldular.Uygur yazısı. sanat ve ticarette ilerlemişlerdir. büyük miktarlarda tohumluk darı.Göktürk Devleti’ni kurmuştur. Hazarlar *Hazarlar. *Uygurlar. -Kendisinden sonra gelen Türk devletlerine her türlü imkansızlık içinde dahi bağımsızlıkları elde etme ve koruma bilincini vermiştir. *Kapgan Kağan döneminde Çin. *Hazarlar. Moğol Kitanları.Bulgarlar. -Göktürklere ait Orhun Kitabeleri. -Gelişmiş bir yazı ve takvim kullanmışlardır. II. İtil ve Don ırmakları çevresine hakim oldular. *Müslüman Araplarla savaşan ilk Türk devletidir. Osmanlıların Anadolu’dan Rumeli’ye yerleştirdiği Türkmenlerin soyundandır. Su kaynaklarının Çin tarafından zehirlenmesi üzerine büyük kayıplar verdi.Çin yenilgiye uğratıldı.Çağatay ve Özbek Türkleri bu şekilde ortaya çıkmıştır. *Bögü Kağan zamanında kabul edilen Mani dininin Uygurlar üzerindeki etkileri: Olumsuz Etkisi:Hayvani gıdaları yemeyi yasakladığı için Uygurların savaşçılık özelliklerini kaybetmelerine neden olmuştur. Karluk ve Uygur Türkleri Kutluk Devleti’ne son vermişlerdir. Kutluk Kağan’ın Çin’e yaptığı seferlerin nedenleri: -Türklerin Orta Asya’daki en büyük rakipleri olan Çin’i baskı altında tutmak istemeleri -Yeni kurulmuş olan devletin yiyecek. 11 . *Tapo’nun yanlış siyaseti. *Avarlar birçok Slav topluluğuna baskı yaparak.Volga) Bulgarları diye ikiye ayrıldılar. İşbara dan sonra Doğu Göktürkleri 630 yılında Çin’in egemenliği altına girdi. Kırgızları yendi. *Tuna Bulgarları Avrupa’ya giderek devlet kurdular ve Boris Han zamanında(864) Hristiyanlığı kabul ederek Türklük özelliklerini kaybettiler. XIII. Göktürklerin Türk Tarihindeki Yeri ve Önemi -Tarihte Türk adını taşıyan ilk devlettir. Kapgan Kağan devletin dış politikasını üç ana temel üzerine kurdu: -Çin’i baskı altında tutmak -Çin’de dağınık halde yaşayan Türkleri bir devletin bünyesinde toplamak -Asya’daki bütün Türk boylarını Göktürk bayrağı altına toplamaktı.Bundan sonra Moğollar Uygur Türklerini önemli görevlere getirmişlerdir.Uygurların en önemli özelliği yerleşik hayatı benimseyen ilk Türk toplumu olmalarıdır. *Vezir Tonyukuk ise danışman olarak Kutluk Devleti’nin siyasetinde önemli rol oynamıştır. *Batı Göktürk Hükümdarı Tardu. -Göktürkler Batı Türkistan’ın Türkleşmesini sağlamışlardır.Avarlar Sasanilerle işbirliği yaparak İstanbul’u iki defa kuşattılar.Tuna Bulgar Devleti’ne 1018’de Bizanslılar son verdiler.Kazan Türkleri adıyla da bilinirler. *Doğu Türkistan’a yerleşen Uygurlar. Osman zamanında Müslüman Arap ordularını durdurdular. *Bilge Kağan öldükten sonra Kutluk Devleti’nde iç karışıklıklar başlamıştır. tarım aletleri ve kumaş vermek zorunda kalmıştır. *Çin seferinden dönerken beraberinde getirdiği rahiplerin etkisinde kalarak Budizm’e ilgi duydu.Bu akınlarda pek çok Çin şehri tahrip edildi.Basmil. *Güçlerini kaybeden Batı Göktürkleri de 659 yılında Çin egemenliğine girerek yıkılmışlardır.Büyük miktarlarda ganimet ele geçirildi. Rusları etkileyerek. Moğolların da yazısı olmuştur.Bu nedenle tarım. Volga) Bulgarları Müslüman tüccarların etkisiyle Almış Han zamanında (X. Kama Bulgarlarına son verdiler. Diğer Türk Devletleri ve Toplulukları Avarlar *Göktürklere yenildikten sonra Romanya’ya göç ederek devlet kurdular. Olumlu Etkisi:Uygurlar bu dinin etkisiyle yerleşik hayata geçmişler.Başkenti Orhun kıyısındaki Ordubalık (Karabalgasun) tır. Bilge Kağan zamanında isyan eden Türk boyları itaat altına alındı.Göktürk (Kutluk) Devleti (682-745) *Göktürkleri Çin esaretinden kurtaran Kutluk (İlteriş) Kağan. *Doğu Göktürk Devletinin başına Tapo’dan sonra İşbara geçti.İki yüzyıldan fazla Avrupa’nın önemli bir kısmına egemen oldular. 3.Mani dinine ait tapınaklar yaparak mimaride gelişme göstermişlerdir. *Kutluk Devleti’nin en güçlü olduğu dönemler Kutluk Kağan’ın oğulları Bilge Kağan ve kardeşi Kül Tigin dönemleri olmuştur.Uygur Devleti (744-840) *Bu devletin kurucusu Kutlug Bilge Kül Kağan’dır. Çin üzerine seferler düzenledi. 682-687 yılları arasında 46 akın yapıldı. Türk tarihinin ve Türk edebiyatının ilk yazılı eserlerindendir. *Kutluk Kağan’dan sonra çocukları Bilge ve Kültigin küçük oldukları için kardeşi Kapgan Kağan geçti. -Orta Asya’da yaşayan Türklerin Bizans’la ilişkileri Göktürkler zamanında başlamıştır. diğer Türk boylarını egemenlikleri altına aldılar. Tardu’nun ihtirası ve Çin’in entrikaları sonucu Göktürkler ikiye ayrıldı. XIV. *Kama (İtil. *Matbaayı ve kağıdı kullanan ilk Türk devletidir. ülkesinde bulunan Türkleri serbest bırakarak.Hz.Din konusunda hoşgörülü olmuşlardır.Uygurlar.Bugünkü Bulgaristan’da yaşayan Türkler. Yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı hakimiyetine girdiler. onların Doğu Avrupa ve Tuna havzasına inmelerine neden oldular. *Tardu. bilim ve sanatta önemli eserler meydana getirmişlerdir. giyecek ve at gibi gereksinimlerini karşılama düşüncesi. -İslamiyetten önce kurulan Türk devletleri içinde en geniş sınırlara sahip ve en güçlü olanıdır. diğer Türk toplulukları ile birlikte Moğolların Türkleşmesinde önemli rol oynamışlardır.Çinlilerin Göktürk Devleti’nin içişlerine karışması sonucunda 582 tarihinde ülke ikiye ayrılmıştır. devlet ve ordu teşkilatı yönüyle Rus knezliklerine örnek oldular.. İran ile mücadele ederek topraklarını genişletti. *Tarihte İstanbul’u ilk defa kuşatan Türk devletidir. *Yahudiliği benimseyen tek Türk devletidir. Yüzyıl başları) İslamiyeti kabul ettiler.

Rus saldırılarıyla dağıldılar (958).Mete Han. Binbaşı ve Tümenbaşı gibi). halkın ihtiyaçlarını gidermek. Karluklar *Talas Savaşı’nda Müslüman Arapların(Abbasilerin) yanında yer alarak Orta Asya’nın Çinlileşmesini engellediler. *Almanların doğuya yayılmalarını önleyerek Slavların birlik oluşturmasını engellediler. Kıbrıs ve Balkanlarda yaşayan Türklerin ataları Oğuzlardır. kotuz (sorguç). halkın huzur ve güvenini sağlamaktı.1207’de Moğolların egemenliğine girdiler.Hükümdarların görevi dağınık boyları toplamak.Türk ordusunun temeli.Büyük Selçuklu Devleti. Türk ordusunu “onlu sistem”e göre teşkilatlandırmıştır (Onbaşı. Balkan kavimlerinin Germenleşmesine engel olmuşlardır. *İslamiyeti topluca kabul eden ilk Türk boyudur. *Peçeneklerin saldırılarıyla zayıflayan Hazarlar. *Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılması üzerine başkenti Bişkek olan Kırgızistan Cumhuriyeti’ni kurdular. örgin (taht).000 beyitlik Manas Destanı meşhurdur. *Bizans’a karşı Sasanilerle birleşerek Anadolu’ya girdiler ve Kayseri. *1221 yılında Moğol hakimiyetine girerek bağımsızlıklarını kaybettiler. *Peçeneklerle birlikte hareket ederek Rusların Karadeniz’e inmesini engellediler. Ordu *Türk devletlerinde hemen her Türk savaşa hazır olduğundan. gelenek ve göreneklere göre yönetirlerdi. devlet yönetme görevinin Hükümdarlara Tanrı tarafından verildiğine olan inanç halkın Hakan’a mutlak bağlılığını sağlamıştır. Yüzbaşı. Kıpçaklar (Kumanlar) *Balkaş Gölü ile İrtiş Irmağı arasındaki bölgede yaşarken Moğol kabilelerinin baskısıyla batıya göç ettiler.Kırgızlar. *Uzun boylu. budun) aynen özelliklerini korurlardı. Oğuş (aile)-urug(aileler birliği. yay ve davuldur. Azerbaycan.Eski Türk devletlerindeki bu sosyal teşkilat. *Emevilerle mücadele ederek. *Topluca İslamiyeti kabul ettiler. Osmanlı Devleti. sülale.Bu durum kurultayın danışma meclisine benzediğini göstermektedir. *Osmanlılara kadar Türk devletlerinde “Ülke toprakları hükümdar ailesinin ortak malıdır.Hükümdarlık yetkisinin Gök Tanrı tarafından verilmesi yetkisine KUT denirdi.*Hazar Denizi’ne adlarını verdiler. savaş ve barış gibi konularda devleti ilgilendiren önemli konuları görüşen ve kurultay adı verilen bir meclis bulunuyordu. Suriye. 12 . *Bugün aynı isimle varlıklarını devam ettirmekte olan bu medeniyetin 400.Çin parasında benzer ilk (Türk parasını ) Türgiş parasını Baga Tarkan kendi adına bastırmıştır. onu oluşturan alt birlikler (aile. askerlik özel bir meslek sayılmazdı. tuğ (sancak). Moğol hakimiyetine giren ilk Türk kavmi oldu.Ayrıca irili ufaklı birçok devletin kurulmasına neden olmuştur.Sibirya ismini bu kavimden almıştır. *Türklerde iktidarı ve hükümdarı kontrol eden.Türkiye Selçuklu Devleti. Maveraünnehir bölgesindeki Türkleri ve yerli halkı Emevi saldırılarına karşı korudular. *Türklerde hükümdarlar ülkeyi törelere. atlı askerlerden meydana gelmiştir. Oğuzlar (Uzlar) *Türk milletinin en kalabalık ve tarihte hem siyaset hem de uygarlık alanında en büyük rolü oynayan koludur.Böylece Orta Asya’nın Araplaşmasını önlediler. Devlet Yönetimi *Hükümdarlığın kaynağı ilahi idi ve kutlu hanedan soyundan olanlar hükümdar olabiliyorlardı. bugünkü Gagavuzların atalarını oluşturdular. Malazgirt Savaşı’nda Bizans ordusundan Büyük Selçuklu tarafına geçerek Selçuklulara yardımcı olmuşlardır. *Oymaklar halinde yaşamış ve devlet kuramamışlardır. Peçenekler *Seyhun Nehri ile Aral Gölü kıyılarında yaşarken Oğuz baskıları ile Karadeniz’in kuzeyine geldiler. Macarlar *Peçeneklerin baskısıyla Ural ve İtil bölgesinden bugünkü Macaristan’a göç ettiler. toplumda adalet ve eşitliği sağlamak. Anadolu’da kurulmuş olan Türk beylikleri. *Macaristan’a göç eden Kıpçak toplulukları Hristiyanlığı kabul ederek Türklüklerini kaybettiler. Türkiye. yıkılan bir Türk devletinin yerine yenisinin kurulması kolaylaşırdı. Irak. Eski Türklerde. *Bizans’ın entrikalarıyla zayıflamışlar. *Hristiyanlığı kabul ederek Türklük özelliklerini kaybettiler. İran. *Bazı Türk hükümdarları kurultayın aldığı kararların bir kısmını uygulamamıştır. sarışın olmalarıyla Türk soyunun en güzel görünümlü boyudur.Oğuzlarla yaptıkları mücadeleler “Dede Korkut Hikayeleri”ne .sülale)-boy. -Türk devletleri kısa sürede parçalanmış ve yıkılmıştır. Yüzyılda Avarların baskısı sonucunda Kafkasya’nın kuzeyine yerleştiler. -İç mücadeleler Türk devletlerinin zayıflamasına ve dış müdahalelere ortam hazırlamıştır.” Anlayışı devam etmiştir. *Günümüzde Türkmenistan. Ankara ve Konya’ya kadar ilerlediler. *Kumanlarla birlikte Rusların Karadeniz’e inmelerine engel oldular. *İlk Türk devletlerinde hükümdarlık sembolleri: Otağ (hakan çadırı). Sabirler (Sibirler-Sabarlar) *V. Bu uygulamanın sonuçları şunlardır: -Aile üyeleri arasında sık sık taht kavgaları yaşanmıştır. Türklerin tarih sahnesinden silinmemesinde önemli rol oynamıştır. boy. Ruslarla olan mücadelesi “İgor” destanlarına konu olmuştur. *Karluklar 766 yılında Türgiş Devleti’ne son verdi. *Romanya’nın Dobruca bölgesine yerleşen bir kısım Oğuzlar.Bu nedenle.budun (millet) il(devlet) *İl dağıldığında. Karakoyunlu Devleti ve Safevi Devleti Oğuzlar tarafından kurulmuştur. *Düzenli ve disiplinli ilk Türk ordusunun kurucusu Mete Han’dır. mavi gözlü. *Soğd alfabesinden faydalanarak bir Türk alfabesi yaptılar. Türgişler *Göktürklerin yıkılmasından sonra Göktürklerin mirası üzerinde devlet kurarak bu bölgedeki dağınık Türk kabilelerini tek yönetim altında topladılar. İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Uygarlık Toplum Yapısı *İlk Türk Devletlerinde aile sosyal hayatın en küçük birimiydi. Kırgızlar *Uygurları yıkan Kırgızlar Ötüken’e yerleşip devlet kurdular. *İlk Türk-İslam devleti olan Karahanlıların kurulmasında etkili oldular. Akkoyunlu Devleti.

Bu gelişmeler sonucunda Türklerde mimari gelişmiş.Hukuk *Eski Türklerde yazılı hukuk yoktu. *Bu arada Güneş ve Ay kutsal sayılmıştır. çıplakların giydirilmesi” gibi ifadeler “sosyal devlet” anlayışının en açık örnekleridir.Göktürk Devleti (Kutluk Devleti)’nin hükümdarlarından Bilge Kağan (735). *Kurgan denilen mezarların başlarına Balbal denilen basit heykelcikler dikmişlerdir. 6. aşk ve doğa konularını işleyen eserlerdir. Peçenekler ve Kumanlar Hristiyanlığı kabul ettiler. *Yenilgiye uğratılan ve egemenlik altına alınan ülkelerden alınan yıllık vergiler ve halktan toplanan vergiler Türk ekonomisine destek olmuştur. Uygur (milli alfabe). *Orhun Yazıtları. saraylar ve şehirler kurulmuştur. *Türklerin yaşadıkları topraklardan geçen İpek ve Kürk Yolları Türk devletlerine önemli ölçüde gelir sağlamıştır.Ayrıca Türklerde kölecilik anlayışı yayılmamıştır.Manas destanı. Musevilik.Türk hukuku ilk defa Uygurlar tarafından yazılı hale getirilmiştir. Budizm ve Mani dinlerini benimsediler. Gassaniler. tapınaklar. Tedmürlüler.(Türklerde ölen kişinin ardından yas tutulur). Sosyal ve Ekonomik Hayat *Hunlar ve Göktürkler dönemlerinde göçebe bir hayat süren halk çadırlarda yaşıyordu. yüzyıla ait Yenisey Yazıtları ile 8. II. (göçebe yaşam olduğu için) *Uygurlarla birlikte hukuk daha sağlam ve şekilci bir nitelik kazanmıştır. *Türklerin her tür eşyada çeşitli hayvanların (at.Hazarlar arasında Musevilik. Asya Hunları--. *Orhun Yazıtları. vadi gibi varlıklarda birtakım gizli güçlerin bulunduğuna inanılırdı.Ticaret hayatının gelişmesi. şölenlerde kopuz eşliğinde söylenip çalınan. kahramanlık konularını işleyen eserlerdir. *Türkler yakın komşularıyla yoğun ticari ilişkilerde bulunmuşlar. *Orhun Yazıtlarında hükümdarın halkına hesap vermesi. şehircilik ve şehir kültürü ortaya çıkmıştır. keçi gibi) figürlerini gösteren motifler kullanarak yaptıkları süslemeye “Hayvan üslubu” denilmektedir. adalet.Uygurlar ve Hazarlar din konusunda hoşgörülüdürler. *Bununla beraber. *Yuğ denilen ölü gömme törenleri vardır. Bulgarlar. kişiler arasındaki ilişkilerin “kanıtlanabilir” nitelikte olmasını gerektirdiğinden yazılı ve tanıklı sözleşmeler önem kazanmıştır. yüzyıla ait Orhun Yazıtları’dır. 1893 yılında Danimarkalı Thomsen (Tomsen) tarafından okunmuştur. halkın mutluluğu için çalıştığını belirtmesi Türklerde “demokrasi” anlayışının bir kanıtıdır.Türkler Maniheizm. adam öldürme ve namusa tecavüz etme gibi büyük suçların cezası ölümdür.Savlar ise atasözleridir.Alp Er Tunga ve Şu.Gökten başka bazı dağ.Yine yazıtlarda geçen “açların doyurulması. *Göçebe yaşam sürdüren Türklerde sanat eserleri genellikle küçük ve kolay taşınabilir eşyalardır. *Maden işlemeciliği özellikle demircilikte ilerlemişlerdir. *İslamiyet dışındaki dinleri benimseyen Türk boyları. Hristiyanlık ve İslamiyet yayıldı. Süryani. Bilim ve Sanat *Göçebe yaşantıdan dolayı mimari gelişmemiştir. kösele.Oğuz Kağan. *Türklerde ceza işlerinin kesin hükme bağlanması ve devlet tarafından takip edilmesi toplumda “kan gütme” geleneğini engellemiştir.Türeyiş ve Göç Kırgızlar--. sonsuzdur ve herhangi bir şekle sokulamaz. Soğd. Budizm. *Elverişli bölgelerde tarım faaliyetleriyle uğraşılmıştır. Uygurların yerleşik hayata geçmeleriyle başlar. kürk ve hayvani gıdalar satmışlardır. koyun.Türkler arpa.Daha hafif suç işleyenler de on güne kadar hapisle cezalandırılırdı.Göçebe olarak yaşadıkları için uzun süreli hapis cezası uygulanmamıştır.Eski Türklerde tanrı. Din ve İnanış *Türklerde en eski din Gök Tanrı dinidir.Bu durum Türklerin göçebe yaşam tarzı ile doğa kuvvetlerine olan inançlarından kaynaklanmaktadır.Bunlar:Sagular. *Türk devletlerinde sosyal hayat sınıfsızdı.Bundan dolayı Türklerde putçuluk olmadığı gibi putları korumak için yapılan tapınaklar da yoktur. Türklerin cenaze törenlerinde söyledikleri şiirlerdir. *Türklerin en eski yazıtları. birlik ve beraberlik.Koşuk. *Macarlar. Nasturizm (tabiatçılık). Uygurlar--. konserve et. törenin anayasa niteliğinde.Hükümdar başta olmak üzere herkes töreye uymak zorundadır. eşitlik ve iyilik gibi değişmez ilkeleri vardı. İSLAM TARİHİ İslamiyetten Önce Arap Yarımadası Siyasi Durum Güney Arabistan’da Main .Başarılı olan bir kişi en üst görevlere kadar çıkabilirdi.Türklerdeki tek Allah inancı ve yeniden dirilme düşüncesi Türklerin İslam dinini kolaylıkla benimsemelerinde etkili olmuştur. bulundukları coğrafyada azınlıkta kalmanın da etkisiyle bir süre sonra Türklük özelliğini kaybetmişlerdir. kardeşi Kül Tigin (732) ve vezir Tonyukuk (727) adına dikilmiştir.Hırsızlara çaldığı malın on katı ödetilirdi. *En Eski Türk destanları: Sakalar--.Ancak mimari. *Töreye göre devlete başkaldırma. Seba ve Himyeri devletleri. Kuzey Arabistan’da Nebatlılar. Hristiyanlık ve Müslümanlık gibi inançları kabul etmişlerdir. vatanın kutsallığı.Türklerin âdet. *On İki Hayvanlı Takvimi bulmaları astronomide ilerlediklerini göstermektedir.Bu durum İslamiyetten önceki Türklerde kanun üstünlüğü ilkesinin benimsendiğini gösterir. ölülerini günlük eşyalarıyla birlikte gömerlerdi. buğday ve darı gibi tahılları yetiştirmişlerdir. Arap. gelenek ve göreneklerinden oluşan yazısız hukuka “töre” (türe) denilirdi. Türk tarihinin ve Türk edebiyatının ilk yazılı belgeleri olması yönünden büyük önem taşır. Yenisey Irmağı dolaylarında bulunmuş olup Kırgız Türklerinin mezar taşlarına yazdıkları yazılardır.Uygurlar.Yenisey Yazıtları.Bilge Kağan ve Kül Tigin adına dikilen yazıtlar Yoluğ Tigin tarafından yazılmıştır. Dil ve Edebiyat *Sözlü edebiyat gelişmiştir.Türklerin yaşadıkları coğrafi şartlar hayvancılık faaliyetlerini öne çıkarmıştır. Kiril ve Latin alfabelerini kullanmışlardır. Göktürkler---Bozkurt ve Ergenekon. ticaret yaptıkları ülkelere canlı hayvan.Destanlar da bağımsızlık. *Türklerde sosyal sınıf farklılıkları ve kölelik yoktur. deri. *Öldükten sonra dirilmeye inanan Hunlar. asker kaçakları. *Türkler Uygurlar döneminde yerleşik hayata geçmişlerdir.Uygurlarla birlikte evler.Orhun Yazıtlarındaki yazılar. Amelikalılar ve 13 . *Türkler tarih boyunca Göktürk(milli alfabe). ırmak.

burada panayırlar kurulurdu. -Muhacirlerle Ensar kardeş ilan edilmiştir. Hz. -Hz. Medineli yerli Müslümanlara Ensar. Hz. Peygamberin İslamiyet’i yaymak istemesi Hicretin Sonuçları -Medine’de İslam şehir devleti kurulmuştur.Muhammed’i Medine’ye davet etmişlerdir. Uhud Savaşı (625) Nedenleri: -Bedir Savaşı’nda mağlup olan Mekkelilerin. Müslümanlarla aynı haklara sahip olacaklar ve ibadetlerini serbestçe yapabilecekler. Muhammed’e olan güven artmıştır.Ganimetlerin 1/5’i hazineye aktarılırken.) -Müslümanlar Mekkelilerin işkence ve baskılarından kurtulmuştur. Ebubekir. (Yahudiler de Hz.Bu vatandaşlık antlaşması İslam tarihinin ilk anayasası kabul edilmiştir. 4/5’i savaşa teşvik amacıyla savaşanlara dağıtılmıştır. 14 . 610 yılında 40 yaşındayken peygamberlikle görevlendirilmiş ve İslam dinini yaymaya başlamıştır. *Mekke’de bulunan Kâbe kutsal bir mekandı. Yapılan Vatandaşlık Antlaşması’na göre.Böylece Müslümanlar arasında sosyal dayanışma artmıştır.Putlar burada bulunuyordu.) c)Yahudiler ve Medine’deki Araplar arasında bir sorun çıkarsa Hz. Peygamberin görevlendirdiği komutanın yaptığı savaşlardır. Muhammed. bu yenilginin acısını çıkarmak istemeleri -Mekkelilerin daha fazla kuvvetlenmeden Müslümanları yok etmek istemeleri -Medinedeki Yahudilerin Mekkelileri Müslümanlara karşı kışkırtması Sonuçları: -Uhud Dağı eteklerinde yapılan savaşı Müslümanlar kaybettiler. Muhammed’i devlet başkanı. Muhammed’e başvurulacak. -Kureyş’in mağlup olmasıyla etraftaki kabileler arasında İslamiyetin yayılması hızlanmıştır. Medine’de birlik ve düzeni sağlamak istemiştir. kısa zamanda Müslümanlar büyük bir siyasal güç haline gelmişlerdir. Hristiyanlık ve Hanif dinine inananlar da vardı.Muhammed. Peygamberin bizzat katıldığı savaşlardır. a)Medineliler dışarıdan gelecek saldırılara karşı birlikte karşı koyacaklar. Kadınların hiçbir hakkı yoktu. Ali.) -Şam ticaret yolu Müslümanların kontrolüne geçmiştir.(Mekke’nin dini merkez olduğunun göstergesidir.) *Kölelik anlayışı vardı. Mekke’den Medine’ye göç edenlere ise Muhacir denilmektedir. Muhammed Devri Siyasi Olayları Gazve:Hz. (İslam savaş hukukunun temelleri atılmıştır. (Bu durum İslamiyet’in hoşgörülü bir din olduğunun göstergesidir. Zeyd ve Hz. -Hz. Muhammed’in buna bir misilleme olarak Şam’dan dönen kervanın mallarına el koymak istemesi -Mekkelilerin Müslümanları ortadan kaldırmak istemeleri Bu gelişme üzerine Mekkelilerle Müslümanlar arasında Bedir Savaşı yapılmıştır.(Bu durum Mekke’nin ticaret merkezi olduğunun göstergesidir. Muhammed Dönemi Hz.Lahmiler bulunuyordu.(Bu durum sosyal hayatta eşitliğin olmadığının ve kişilerin hak ve özgürlüklerinin engellendiğinin göstergesidir) İslamiyet’in Doğuşu ve Hz. -Esirlerden on Müslümana okuma-yazma öğretenler serbest bırakılmıştır.(Arabistan’da siyasal birliğin olmadığının göstergesidir) Siyasal Birliğin Olmamasının Nedenleri: -Arapların kabile yaşantıları -Kabileler arası kan davaları -Arap Yarımadası’nda değişik dini inanışların bulunması -Bizans ve Sasanilerin baskıları Din ve İnanış *Puta tapıcılık yaygın olmakla beraber Musevilik.) *Mekke’deki putlar ziyaret edilip kurban kesilir. -Elde edilen ganimetler paylaştırılmıştır. Kan davaları yaygındı.) b)Yahudiler. Sonuçları: -Müslümanlar siyasi ve dini yönden daha güçlü hale gelmiştir. Hendek Savaşı (627) Nedenleri: -Yahudilerin maddi destek vererek Mekkelileri kışkırtması -Mekkelilerin Müslümanların son bir darbe ile gelişmesini engellemek istemeleri Sonuçları: -Müslümanların kuvvetlerinin arttığı ve mağlup edilemeyeceği Kureyşliler tarafından anlaşılmıştır. -İslamiyet Medine’de daha hızlı bir yayılma göstermiş. Mekke’den Medine’ye Hicret (622) Hicretin Nedenleri -Mekkelilerin Müslümanlara karşı baskılarını artırmaları ve İslamiyet’in Mekke’de yaşanamaz hale gelmesi -Hz. Hz.(Bu durum siyasal birliğin sağlanmasını engellemiştir.) Sosyal ve Ekonomik Yaşam *Araplar kabileler halinde göçebe bir yaşam sürüyorlardı. başkomutan ve yargıç olarak kabul etmişlerdir. Seriyye: Hz.(İslamiyetin eğitim öğretime verdiği önem ve teşviki gösterir) -Uhud Savaşı’na neden olmuştur. Bedir Savaşı (624) Nedenleri: -Medine’ye hicret eden Müslümanların Mekke’deki mallarının yağmalanıp Şam’da satılması üzerine Hz. (Hz. Hatice. -Müslümanlarla Yahudiler ve Müslüman olmayan Araplar arasında savunma ittifakı kurulmuştur. 621 ve 622 yıllarında gerçekleşen “Akabe Biatları” ile Medineli Müslümanlar Hz. Mekkelilerin İslam Dinine Karşı Çıkmalarının Nedenleri -İslamiyet’in insanları eşit olarak kabul etmesi(köle ve soylu ayrımı olmaksızın) -İslamiyet’in puta tapmayı kaldırması -İslamiyet’in ahiret inancını getirmesi -İslamiyet’in kabile üstünlüğünü ve kötü alışkanlıkları kabul etmemesi -Mekke’nin ileri gelenlerinin ekonomik durumlarının zedeleneceğinden endişe duymaları -Mekkelilerin geleneklerinden vazgeçmek istememeleri Mekkelilerin baskı ve işkencelerinin artması nedeniyle ilk hicret Habeşistan’a 615 yılında yapılmıştır. Muhammed Uhud Savaşı sırasında önceden yapılan antlaşmaya uymayan Yahudileri şehir dışına sürgün etmiştir. İslamiyeti kabul eden ilk dört kişi:Hz. -Müslümanların Medine’ye yerleşmeleri Mekkelilerin kullandığı Şam ticaret yolunu tehlikeye sokmuştur.

Dış Olaylar *Hz. Muhammed. Mekkeliler üzerine 10. o yıl Mekke’ye girmeyecekler. -Taraflar arasında sert davranışlar yumuşamış. -Hendek Savaşı Müslümanların son savunma savaşı oldu. Muhammed. Muhammed’in hazırladığı ordu Hz. böylece Medine tamamen Müslümanların denetimine geçmiştir. Hz. ağaç gibi) korunmasındaki zorluklar etkili olmuştur. *İslam ordularının Suriye topraklarına girmesi ve Filistin’e kadar ilerlemesi üzerine Bizans ordusu yola çıktı ve yapılan Yermük Savaşı (634) ile Bizanslılar yenilgiye uğratılarak Suriye’nin kapıları Müslümanlara açılmış oldu. Muhammed. Hz. Hicaz’da müşriklerin son kalesi olan Taif’i fethetmek istemeleri. ancak ertesi yıl üç gün süreyle Kâbe’yi ziyaret edebilecekler. Hudeybiye Antlaşması (628) Medine’ye hicret eden Müslümanlar Mekke’ye gidip Kabe’yi ve akrabalarını ziyaret etmek istediler.Müslümanlar Arap Yarımadası’ndaki en büyük siyasi güç haline gelmiştir. Muhammed’in vefatından sonra zekat vermeyen ve dinden dönenlerle mücadele edilerek düzen sağlanmıştır. Hz. *İlk kez halifeye. Müslümanların zaferiyle sonuçlanmıştır. Sonucu:Huneyn Savaşı.Tebük Seferi. vefatı sırasında fertlerin seçme haklarına saygılı davranmak amacıyla yerine kimseyi tayin etmemiştir. *Ülke içi karışıklıkların giderilmesi. ciddi bir direnme görmeden Mekke’yi fethetmiştir.Dört Halife Devri’nde Halifeler seçimle belirlendiği için. Dört Halife Devri (632-661) Hz. -Bizans ile Müslümanlar arasında yapılan ilk savaş olması yönüyle önem taşır. Sonuçları: -Müslümanlar bu savaşta Bizans ordusuna karşı kesin bir başarı sağlayamamıştır. Hz.Yermük Zaferi Bizans’a karşı kazanılan ilk zaferdir.İki taraf arasındaki görüşmeler sonucunda antlaşma imzalanmıştır. -Hz. Maddeleri: -Her iki taraf on yıl süreyle birbiriyle savaşmayacak. Mute Savaşı (629) Nedeni:Bizans egemenliğindeki Gassanilerin. Muhammed’in vefat etmesi -Yalancı peygamberlerin ortaya çıkması -Hafızların savaşlarda şehit olmaları -Ayetlerle hadislerin birbirine karışmasının önlenmek istenmesi -Kuran ayetleri arasına rivayetlerin girmesinin önlenmek istenmesi -Kuran’ın yazılı olduğu malzemenin (deri.Taif halkı bir yıl sonra kendi istekleriyle İslamiyeti kabul Tebük Seferi(631) Nedeni:Bizans İmparatoru Heraklius’un Arabistan üzerine bir sefer düzenleyeceğinin haber alınması. Taif Seferi(630) Nedeni:Müslümanların. Kur’an-ı Kerim’in kitap haline getirilmesinde. -Müslümanlarla Mekkeliler arasında kaynaşma olmuş. Ömer Dönemi (634-644) 15 . Hayber’in Fethi (629) Nedenleri: -Hayber Yahudilerinin Hendek Savaşı’nda Mekkelileri kışkırtmaları -Yahudilerin Müslümanların ticaret faaliyetlerini engellemeleri Sonuçları: -Yahudilerin vergi ödemeleri şartıyla burada yaşamalarına izin verildi. Ebubekir Dönemi (632-634) İç Olaylar *Hz. Taif şehrini kuşatmışlar ancak alamamışlardır. bir Müslüman keşif kolunu pusuya düşürmeleri Arap olmayan uluslarla Müslümanların ilk mücadelesi Mute Savaşı’yla başlamıştır. Ebubekir’i halife seçtiler. *Yalancı peygamberler ortadan kaldırılmıştır.Mekkeliler Hz. Sonucu: Bizans ordusuna karşı yapılan Tebük Seferi sırasında Gassani Arapları Müslümanlığı kabul ettiler. Mekke’nin Fethi (630) Nedeni:Mekkeli müşriklerin Hudeybiye Antlaşması’na uymaması. valilere ve ordu komutanlarına maaş bağlanmıştır.Hz.Güçlenen ordu şehri kuşatmış. İslamiyet Mekkeliler ve etrafındaki kabileler arasında yayılmıştır.Veda Haccından sonra Hz. Hudeybiye Antlaşması’yla. Sonucu:Müslümanlar. Ekonomik yönü en ağır basan savaştır. -Müslümanlar. Muhammed’in önderlik yaptığı bu grubu Mekke’ye sokmadılar. Ebubekir tarafından Suriye’ye gönderilmiştir. Sonuçları: -Kâbe Müslümanların eline geçmiş ve putlardan temizlenmiştir. *Kur’an-ı Kerim ayetleri toplanarak bir kitap haline getirilmiştir. Müslümanlardan Mekke’ye sığınanlar ise iade edilmeyecek. -Şam ticaret yolunun güvenliği kesin olarak sağlanmıştır. -Müslümanların siyasi bir varlık olarak imzaladıkları ilk antlaşmadır. Muhammed’in son seferi olmuştur.Bu seferle Arap Yarımadası dışına ilk sefer yapıldı. bu döneme “Cumhuriyet” denilmiştir.Tebük Seferi Arap Yarımadası’nda siyasal birliğin önemli ölçüde kurulduğunu göstermektedir. -Her iki taraf istediği kabilelerle ittifak yapabilecek ancak asker ve silah yardımı yapılmayacak. Tebük Seferi’nden Medine’ye döndükten bir yıl sonra hac yapmak amacıyla Mekke’ye gitmiştir.000 kadar askerle sefere çıktı.Böylece Mekkeliler Müslümanları hukuken tanımıştır. Muhammed rahatsızlanarak 8 Haziran 632’de 63 yaşındayken vefat etmiştir. -Mekkelilerden Medine’ye sığınanlar iade edilecek.-Yahudiler Medine’den çıkarılarak içeriden gelebilecek tehlikeler önlenmiş. -Arabitan’da Müslümanların karşısındaki en büyük engel ortadan kaldırılmıştır.Hz. 1. taş. Huneyn Savaşı(630) Nedeni:İslamiyeti kabul etmeyen Arapların(müşriklerin) ve Yahudilerin Müslümanları Mekke’den atmak için Huneyn’de toplanmaları. Ömer döneminde fetihlere ağırlık verilmesine zemin hazırlamıştır.Müslümanlar Kureyş’in ileri gelenlerinden Hz. 2. buna paralel olarak ticaret faaliyetleri artmıştır.Bu savaştan sonra Mekkeliler savunmaya çekilmiştir.Mekke’nin fethini kolaylaştırmıştır.

beyt’ül mal (devlet hazinesi) kurulmuştur. Muaviye ve Hz. Ali galip gelmek üzereyken Hz. Ali taraftarları -Hz.Hz.Bu durumu önlemek amacıyla Hz. Yezid Dönemi (680-685) Yezid döneminin en önemli gelişmesi Kerbela Olayı’dır. -İslam dünyasında ilk defa anarşi faaliyetleri başlamıştır.Hz. Hz. 3. -Hz. *639’da Mısır ve Libya alınarak Müslümanlar ilk kez Afrika kıtasında fetihlere başlamışlardır. Muaviye’nin başını çektiği Şam grubu ile Hz.(Muaviye bununla Hz.Kerbela’da Hz.Farklı dil ve şiveleri kullanan toplumlarda Kur’an-ı Kerim’in değişik okuma şekilleri ortaya çıktı. Trablusgarp ve Tunus fethedilmiştir. Ali taraftarlarına karşı güvenliğini sağlamayı amaçlamıştır. Bu nedenle Hz. İslam dünyasında Emevilere karşı isyanların çıkmasına ve düşmanlığın artmasına neden olmuştur. Ali grubu arasında Cemel Savaşı yapılmıştır (656).Müslümanlar arasında yapılan bu ilk savaşı Hz. Hz. *Hz. Sebe’nin ve İslamiyeti kabul etmiş gibi görünüp.Böylece İslam sınırları ilk kez Anadolu’yla komşu oldu. gerçekte benimsemeyen (münafık) kişilerin çalışmaları -Ganimet gelirlerinin azalması ve orduda memnuniyetsizlikler isyanları başlatmıştır.634’teki Köprü Savaşı kaybedilmesine rağmen 636 Kadisiye. -Fethedilen yerler ilk defa yönetim birimlerine ayrıldı. Teşkilatlanma Alanındaki Gelişmeler Hz. Osman’ın katillerinin bulunmasında yavaş davranıldığını ileri süren Hz. ondan sonra Hz. iç düzen yeniden sağlamlaştırıldıktan sonra.Bir müddet sonra Hz. Hüseyin’i ve yanındakileri Kerbela’da durdurdu.) *İlk posta teşkilatı kurulmuştur. Ömer döneminde stratejik önemi olan yerlere daimi ordugahlar (cündler) kurulmuştur. Hz.Böylece yargı ile yönetim ilk kez birbirinden ayrılmıştır. fetihler yeniden başlatılmıştır.Kafkaslara giren İslam orduları Hazarlara yenilerek Kafkasların güneyine çekilmiştir. Ömer döneminde toprakların genişlemesiyle yeni düzenlemelere gidilmiştir.Hz. -İslam dünyasında başlayan görüş ayrılıkları. yılında daha çok mali problemleri çözümlemek için ilk divan örgütü kurulmuştur. Kıbrıs bu donanmanın seferleri sonucunda vergiye bağlanmış. -Vilayetlere gönderilen valilerin yanına adalet işlerinden sorumlu kadılar gönderilmiştir. Osman döneminde bir heyet kurularak Kur’an çoğaltılarak değişik yerlere gönderilmiştir. Osman döneminde yaşanan bu olaylar sonucunda. Hakem Olayı İslam dünyasındaki ilk siyasi ayrılıklara neden olmuştur. (651). Ali Dönemi (656-661) *Hz. Rodos fethedilmiştir. gayri Müslimlerden haraç vergisi alınmaya başlanmış. *İslam kültürü ilk kez bu dönemde farklı kültürlerle karşılaşmıştır. -İlk defa Hz. ancak Muaviye’nin halifelikteki ısrarı üzerine Hz. Kur’an-ı Kerim’in Çoğaltılması Dört Halife Döneminde sınırların genişlemesine paralel olarak değişik uluslar İslamiyeti benimsemişti. Muaviye ve Amr bin As’ı öldürmeye karar vermişler . -İslam Devleti bir imparatorluk halini almıştır. İlk iç karışıklıklar bu dönemde ortaya çıkmıştır. -İlk kez cizye alınmaya başlanmıştır. Dört Halife döneminde en çok fetihlerin yapıldığı dönem Hz.Ebubekir’in vasiyeti üzerine halife seçilmiştir. Hasan bazı şartlarla (yaşadığı sürece Muaviye halife olarak kalacak.(İsyanların zamanında öğrenilmesi ve bastırılmasını sağladığı için ülkede bütünlüğün korunmasını sağlamıştır) *Muaviye döneminin en önemli olaylarından birisi de kendisi ölmeden oğlu Yezid’i veliaht ilan etmesidir. Ali’nin halife seçilmesinden kısa bir süre sonra. Ali kazanmış ve İslam dünyasında herhangi bir ayrılık olmamıştır. Şiiler ve Sünniler şeklinde kesin olarak gruplara ayrılmasına neden olmuştur. Ali’nin şehit edilmesinden sonra Hz. *fetihlerin hızlanması. 16 . Muaviye’ye bırakmıştır. -Hicretin 20. Muaviye-Amr bin As’ı -Hz.Merkez Kûfe’ye taşınmıştır. Hz. Aişe’nin önderliğindeki Mekke grubu ile Hz.Fakat Yezid’in komutanı Ubeydullah. Ali. halifeliğin babadan oğula geçemeyeceğini ve seçim yapılması gerektiğini söyleyerek Kûfe’ye doğru yola çıktı. *637’de Kudüs ve Filistin alındı. Aişe. Hüseyin. Ali arasında Sıffin Savaşı yapılmıştır (657). Ömer’in vefatı ile altı kişilik bir Şura tarafından seçilmiştir. *Azerbaycan fethedilmiştir. Hüseyin’i ve yanındakileri kılıçtan geçirdi (10 Muharrem 680). -Vergilerde yeni düzenlemeler yapılmış. İç Karışıklıkların Başlaması Hz. Emeviler Devleti (661-750) Muaviye Dönemi (661-680) *Muaviye döneminde. Osman döneminde. *Başkent Kûfe’den Şam’a taşınmıştır.Hz. Peygamberin torunu Hz. Muaviye taraftarları -Hariciler Hariciler Hz. Ali’nin halifeliğini tanımadılar. karışıklıklara ve fetihlerin durmasına neden olmuştur. İstanbul iki kez Müslümanlar tarafından kuşatılmış.Bizans ve Sasani kültürleri İslam kültürünü olumlu yönde etkilemiştir.Müslümanlar 3 gruba bölünmüştür: -Hz. *Şam’da ilk kez donanma kurulmuş. 4. Peygamberin torununun şehit edilmesi. Bu olay Müslümanların.Hz.En uzun hilafet dönemidir. Ömer dönemidir. *İran’daki Sasani İmparatorluğu ile ilk savaşlar bu dönemde yapılmıştır. -Önemli görevlere Emevi ailesinden kişilerin getirilmesi -Yahudi asıllı Abdullah b. 637 Celula ve nihayet 642 Nihavent Savaşı sonucunda Sasani İmparatorluğu ortadan kaldırılarak İran ve Irak toprakları Müslümanların eline geçmiştir. -Hicri takvim kullanılmaya başlandı (639). Hüseyin halife olacaktı) halifeliği Hz. *İran’ın fethi tamamlanmış.Hz.Doğu’da Maveraünnehir’e girilmiş.Hariciler. *zaman kazanılması. Muaviye taraftarlarının mızrakların ucuna Kur’an yaprakları takması savaşın durmasına ve Hakem Olayı’na neden olmuştur. -İkta sistemi ilk defa bu dönemde uygulanmıştır.Böylece halifelik babadan oğula geçen saltanata dönüşmüştür. Ali’nin küçük oğlu Hz. fakat başarı sağlanamamıştır.Böylece ülke büyük illere bölünmüştür. Hasan halife seçilmiş. Ali’yi şehit etmişlerdir. *bölgenin Müslümanlaşması *sınırların güvenliğini sağlamak amaçlanmıştır. Siyasal Gelişmeler *Bizans’la yapılan Ecnadin Savaşı (636) ile Suriye’nin tamamı fethedildi.Bu ordugahların kurulmasıyla. Hz. sadece 661’de Hz.Osman Dönemi (644-656) *Hz. Ali-Ebu Musa el-Eşari’yi hakem seçmiştir.

İhşitler (Mısır/Türk-İslam) -Fatimiler (Mısır/Arap-Şii) -Büveyhoğulları. Bağdat’ı işgal ederek Abbasileri yıkmış ve son Abbasi Halifesinin amcası Mısır’a kaçarak Memlüklere sığınmıştır.Avrupa’da Rönesans hareketlerine etki etmişlerdir. *Halife Mansur döneminde ilk kez eski Yunan ve Helenistik medeniyete ait eserler tercüme edilmeye başlanmıştır(Batı kültürünün etkisi). Ağlebiler (Kuzey Afrika) -Safariler (Sistan) *Abbasiler Şii tehlikesine karşı(Büveyhoğullarının Abbasi halifesine baskısı) 1055’te Büyük Selçukluların koruyuculuğu altına girmiştir. Abbasilerin Yıkılış Nedenleri: -Emir-ül Ümeraların keyfi tutumları -Hassa ordularını yabancılardan kurmaları -Mutezile mezhebini resmi mezhep kabul ederek.Abbasi toprakalarında kurulan bu devletler şunlardır: -Samanoğulları (İran-Horasan/Sünni) -Tolunoğulları.751’de yapılan Talas Savaşı’nda Türkler Karluk.Daha sonra buraya Endülüs ismi verilmiştir. *Emevilerin Arapları üstün görme politikası (Arap milliyetçiliği) Türkler arasında (Türgişler) İslamiyetin yayılmasını engellemiştir. *Abbasilerin en parlak dönemi Harun Reşid’in halifeliği sırasında yaşanmıştır. Kufe’de Ebu Müslim tarafından halife ilan edilerek Abbasi Devleti kurulmuştur.Abdülmelik Dönemi (685-705) Arapça’nnın resmi dil olarak kabul edilmesi ilk İslam parasının bastırılması (ekonomik bağımsızlık) Abdülmelik döneminde gerçekleştirilmiştir. ordu komutanlıklarında ve valiliklerde görev verilmiş. Abbasilerin Dağılması ve Yeni Devletlerin Kurulması IX. Emevilerin yıkılmasında.Bu parçalanmayla ortaya çıkan devletlerden Beni Ahmer Devleti(1232-1492)’nin başkenti Gırnata olup kültür ve uygarlık alanında ilerledi. Abbasilerin Genel Özellikleri -Abbasiler döneminde Emevilere göre daha az fetih yapılmıştır.Devlet merkezi Kufe’den Haşimiye’ye taşındı. Türklerin diğer uluslarla karışmasını ve savaşçı özelliklerinin kaybolmasını önlemek amacıyla Bağdat yakınlarında “Samarra” şehri kurularak onları buraya yerleştirmiştir. ehl-i sünnet alimlerine cezalar vermeleri -Fetih hareketlerinin durması -Moğolların Bağdat’ı işgal etmeleri *1258’de İlhanlı hükümdarı Hülagu. -Arap milliyetçiliği yapmaları ve diğer milletlere değer vermemeleri(en önemlisi) -Fetih hareketlerinin durması -Emevilerin Hz. *Müslümanlar 732’de Puvatya Savaşı’nda Franklara yenilinceye kadar ilerlediler. Böylece Halifelik Memlüklerin koruyuculuğu altına girmiştir. *1492 yılında İspanya’da İslam egemenliği sona erdi. *Kütüphane. -Türkler ilk kez bu dönemde İslamiyet’i kitleler halinde benimsemişlerdir. *Daha çok bilim ve kültür alanında ilerlemişler ve Avrupa’nın kültürel yönden gelişmesini sağlamışlardır. savaştan sonra da İstamiyeti kabul etmişlerdir. *X. *İlk kez İslam mimarisi Hristiyan mimarisiyle yarışabilecek seviyeye gelmiştir. (Kurtuba. Gırnata’da) *Devlet Hristiyanların saldırıları sonucu 1031 yılında parçalandı.(Şam’da Emeviye Camii. Kudüs’te Kubbetü’s Sahra) Endülüs Emevi Devleti (756-1031) *Emevi ailesinden Halife Hişam’ın torunu Abdurrahman tarafından İspanya’da kuruldu. Yağma ve Çiğil boyları Abbasilere yardım etmiş. kültür ve mimari alanda çalışmalar yapılmıştır. medrese ve mimarisiyle ünlüdür.) *Başkenti Kurtuba’dır. İslam tarihindeki ikinci büyük fetih hareketleri Halife Velid Döneminde görülür. -Bu dönemde Emevilere göre bilim ve kültür alanında daha çok gelişme gözlenmiştir.Tavaif-ül Mülük denilen devletler ortaya çıkmıştır. Muhammed’in soyundan gelenlere iyi davranmamaları -Arap kabileleri arasındaki rekabetin savaşlara dönüşmesi -Emeviler Devleti. Fatimi ve Endülüs Emevi halifeliklerinin ortaya çıkması İslam dünyasında siyasal ve mezhep ayrılıklarının olduğunun göstergesidir.Kastilya Kraliçesi İzabel ile Aragonya Kralı Ferdinand’ın evlenmesiyle İspanya birliği kurulmuş. Horasan valisi Ebu Müslim Horasani’nin isyanı ve Emevi halifesi Mervan’ın öldürülmesiyle sona ermesi gibi nedenler etkili olmuştur. -İlk kez Abbasi Halifeliği sırasında dünyada halifeliğe bağlı yeni devletler kurulmuştur.Anadolu’da Tarsus’tan doğu yönüne uzanan bir hat boyunca kurulan bu şehirlere Türkler yerleştirilmiştir.(Avrupa’da kurulmuş ilk İslam devletidir. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Abbasi halifelerinin otoritesinin zayıflaması nedeniyle eyaletlerdeki askeri valiler (Emir’ül Ümera) bağımsızlıklarını ilan etmeye başlamışlardır.Bu da Beni Ahmer Devleti’ni zor durumda bıraktı. Tahiriler (İran/Şii) -İdrisiler.İspanya’daki Müslümanları ve Yahudileri Oruç Reis ve kardeşi Hızır Reis(Barbaros) gemilerle Kuzey Afrikaya taşıdılar. Harun Reşid döneminde Bizans sınırında “Avasım” eyaleti kuruldu.Bu dönemde halkın yaşam standartı yükselmiş. -Abbasiler Arap olmayan uluslara hoşgörüyle yaklaşmış ve İslamiyet’in daha fazla yayılmasını sağlamışlardır. *İlk İslam parasının basılması. Arapçanın resmi dil ilan edilmesi ve Arap olmayan Müslümanlara “Mevali” demeleri Emevilerin Arap milliyetçiliği yaptığının birer göstergesidir.Puvatya Savaşı sonucunda Avrupa’daki son sınır Pirene Dağları olarak kalmıştır. yüzyılda Abbasi. Abbasiler Devleti (750-1258) *Ebul Abbas Abdullah.Ayrıca Bağdat kenti kurularak başkent yapılmıştır. (Abbasilerin sınır güvenliği sağlanmıştır.) *Mutasım döneminde Türklere önem verilmiş. Velid Dönemi (705-715) *Tarık b.Osmanlılar da İspanya’dan çıkarılan Müslümanları ve Yahudileri ülkeye kabul ettiler. 17 .Halifelik 1517’deki Yavuz’un Mısır Seferiyle Osmanlı Devleti’ne geçecektir. -Abbasilerin denizciliğe önem vermemeleri ticari ve askeri alanda gelişmelerini engellemiştir. Ziyad komutasındaki İslam orduları 711’de Kadiks Savaşı’yla İspanya fethedilmiştir.Böylece Abbasi sınırları giderek daralmıştır. orduda.

Abbasilerde Moğol istilası oluşturulan medeniyetleri yok etmiştir. *Tolunoğulları döneminde Mısır’da mimari alanda Ulu Camii. -İslamiyetin ahlaki kurallarıın Türk ahlak anlayışına uygun olması. tezhip.Toplanan gelirler orduya. yetim ve hastalara harcanırdı. Afganistan.Karahanlılar (840-1212) *Karahanlılar Devleti. Tolunoğulları ve İhşidilerin hükümdarları.(siyasi) -İslamiyet Türkler arasında yayılmış ve Orta Asya İslamlaşmıştır.Ömer döneminde İran’ın fethiyle sınır komşusu olmuşlardır. dul. sultanların sultanı demektir. bayındırlık işlerine. *Eski ve köklü bir kültüre sahip olan Türkler İslamiyeti kabul etmekle milli benliklerini kaybetmemişler ve milli kültürlerini korumuşlardır. kale yapımlarına. Sonuçları:Dini. Bangladeş ve Hindistan’ın bir kısmı ile Balkanlar).(siyasi) -Türkler. sanat alanında Bizans.İspanya’da Hristiyan. Yıkılışı: Fatimiler tarafından ortadan kaldırıldı. kendi istekleriyle ve Müslüman tüccarlar aracılığıyla tanıyarak benimsemişlerdir. oymacılık sanatları gelişme göstermiştir.(siyasi) -Çin’in batıya ilerleme politikası başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Bu durumdan yararlanan Abbasiler. -İslam kültür ve medeniyetini geliştirip yaydılar.-13. ancak minyatür. halkı Araplardan oluştuğu için bu iki devlet kısa sürede yıkılmıştır. Tolunoğullarına son verdiler (905). *Başkenti Fustat(Eski Kahire)’tır. *Başkenti Fustat’tır. 3. daha sonra da İtil(Volga) Bulgarları İslamiyeti kabul ettiler. -Halifeliği koruyup(Büveyhoğularının baskısından) halifeliğin devam etmesini sağladılar. *Abbasi Devleti’nin Mısır valisi olan Tolunoğlu Ahmet tarafından Mısır’da kurulmuştur. Mısır’ın bayındır hale getirilmesinde. haraç. Tolunoğlu Ahmet Camii gibi önemli eserler yapılmıştır. *Hz. Uygurların dağılmasından sonra Karluk.Hicaz bölgesine hakim olan ilk Türk devletidir. 18 . -Türklerin de yardımıyla Abbasi ordusu Çin ordusunu yenilgiye uğratmıştır. hat. İslam dünyasındaki gelişmeleri Endülüs Emevileri ve Sicilya Müslümanları aracılığıyla öğrendi. *Tolunoğlu Ahmet döneminde Suriye .İhşidiler (Akşitler) (935-969) *Mısır’da kurulan ikinci Müslüman Türk devletidir. Abbasi Devleti’nin hizmetinde görev almışlardır.(siyasi) -Türk-Arap(Müslüman) mücadeleleri sona ermiştir.Selçuklular ve Osmanlılar döneminde büyük gelişme gösterdi. Filistin ve Hicaz’ı ele geçirdi. maden. barut ve pusulayı Müslümanlardan öğrendi. Yıkılışı: Tolunoğlu Ahmet’in ölümünden sonra oğulları zamanında iç karışıklıklar çıktı. cizye vergileri. *Tolunoğlu Ahmet’in ölümünden sonra oğulları arasında karışıklıklar çıktı. -İslam dinini yaydılar. İslam Uygarlığının Diğer Uygarlıklara Etkisi -Avrupa. matematik alanında Hint. *Abbasi Devleti’nin Mısır valisi Muhammed Toğaç tarafından Mısır’da kuruldu. tüccarlardan alınan vergiler devletin gelir kaynaklarını oluşturuyordu. *Tolunoğulları. Türklerin İslam Devletindeki Hizmetleri -İslam dünyasını dış saldırılara karşı (Bizans ve Haçlı saldırılarına) korudular. (Pakistan.) *Muhammed Toğaç Suriye.10. yöneticileri ve orduları Türk. Yağma ve Çiğil Türkleri tarafından Doğu ve Batı Türkistan’da kurulmuştur.orman. Arapların. *Tavaif-i Mülük devletlerindendir.Suriye’ye hakim olan ilk Türk devletidir. YÜZYILLAR) Türklerin İslamiyet’e Girmeleri *Türkler ile Müslümanlar Hz. *Türkler İslamiyeti siyasi hakimiyet yolu ile değil. (İhşid. -Haçlı Seferleriyle Avrupalılar kâğıt. heykelcilik yasaklanmış. İran ve Türk sanatından etkilendi. -Her iki inanç sisteminde de ahiret düşüncesinin olması.Osman döneminde Türkler ile Müslümanlar arasında ilk kez savaşlar başlamıştır. 2. İslam Uygarlığının Oluşumunda Diğer Uygarlıkların Etkisi İslam uygarlığı tıp alanında Yunan ve İran.Bu nedenle Tolunoğulları dönemine “Mısır’ın altın çağı” denilmiştir. Türklerin İslamiyeti Kabul Etmelerini Kolaylaştıran Etkenler -İslamiyetteki Allah inancı ile Türklerdeki Gök Tanrı inancı arasındaki benzerlik.Bağdat’tan gönderilen Halifenin ordusu isyanı bastırdı. sulama bentleri ve kanalların açılmasında büyük çaba harcadılar ve halkın refah düzeyini yükselttiler. (Dini) -Kâğıt Çin dışında da üretilmeye başlanmıştır. *Abbasiler döneminde özellikle 751 Talas Savaşı’ndan sonraki dönemde Türklerle Araplar arasındaki savaşlar sona ermiş ve İslamiyet Türkler arasında hızla yayılmaya başlamıştır. *Emeviler döneminde bu savaşlar devam etmiş ve Emevilerin Arapları diğer Müslümanlardan üstün tutmaları ve Türklere karşı son derece sert davranmaları nedeniyle bu dönemde Türkler arasında İslamiyet yayılmamıştır. kakmacılık. siyasi ve kültürel sonuçları vardır. Filistin. Türk-İslam Devletleri 1. bağlı devletlerin vergileri. *İslam devletlerinde resim.Tolunoğulları (868-905) *Mısır’da kurulan ilk Müslüman Türk devleti olup Mısır’daki bin yıllık Türk egemenliğinin öncüsü olmuştur. ganimetlerin 1/5’i. Talas Savaşı (751) (Abbasiler-Çinliler) Nedeni:Çin’in Orta Asya’yı ele geçirmek için harekete geçmesi. öşür. İslam Uygarlığının Temelleri İslam uygarlığı. hediyeler.(Kültürel) *İslamiyeti kabul eden ilk Türk boyları Karluk. *Tavaif-i Mülük devletlerindendir. TÜRK-İSLÂM DEVLETLERİ (10. matbaa. yüzyılın başlarında Oğuzlar. -İslam dünyasında siyasi birliği sağladılar. -İslamiyetteki Cihad düşüncesi ile Türklerdeki Cihan hakimiyeti düşünceleri arasındaki benzerlik. *İslam devletlerinde zekat. (siyasi) -751 yılı Türk-İslam Tarihinin başlangıcı olmuştur. *Halife tarafından Muhammed Toğaç’a İhşid ünvanı verildi. *Harun döneminde Suriye’de isyan eden Karmatilere karşı başarılı olunamadı.(siyasi) -Orta Asya Çinlileşmekten kurtulmuştur. Lübnan ve Bingazi ele geçirildi. otlak. Yağma ve Çiğil Türkleridir. Türklerin ve İslamiyeti kabul eden diğer ulusların ortak eseridir. tuzla gelirleri.

*Gazneli Mahmut’un oğlu Mesut 1040’da Dandanakan Savaşı’nda Selçuklulara yenilince Gazneliler Horasan’daki topraklarını kaybederek. -Bizanslıların. edebiyat dili olarak da Farsça’yı kullanmışlardır.Gazneli Mahmut Arslan Beyi yakalayıp hapsedince yerine Selçuk Beyin torunları Tuğrul ve Çağrı Beyler geçti. *Devlete ismini veren Selçuk Bey Oğuz Devleti’nde subaşı (ordu komutanı) idi.Selçuk Bey.Bundan dolayı Abbasi halifesi kendisine “Sultan” ünvanını verdi. Afganistan’daki Gazne şehrinde Samanoğullarının Herat valisi Alp Tigin tarafından kurulmuştur. -Doğu Karahanlılar (başkenti Kaşgar) 1211’de Karahitaylar tarafından -Batı Karahanlılar (başkenti Semerkant) da 1212’de Harzemşahlar tarafından yıkılmıştır. -Gürcü Kralı Liparit esir alınmıştır.*Kurucusu Bilge Kül Kadir Han’dır. Oğuz Yabgusu ile arasının açılmasından (Oğuz Yabgusunun yerine geçmek istediği için) sonra Cent’e gelerek bağımsız bir beylik kurdu.En önemli eserleri.Büyük Selçuklular (1040-1157) Büyük Selçuklu Devleti’nin Kuruluşu ve Genişlemesi *Oğuzların “Üçok” kolunun “Kınık” boyu tarafından kurulmuştur.Böylece tarihte sultan ünvanını ilk kez kullanan kişi oldu. Yıkılış Nedenleri:  Selçuklularla yapılan Dandanakan Savaşından sonra devletin zayıflamaya başlaması. Horasan. *Dandanakan yenilgisi ile zayıflayan Gazneliler toparlanamayarak 1187’de Afgan yerlilerinden olan Gurlular tarafından yıkıldı. Hindistan ve Afganistan’da varlıklarını sürdürmeye çalışmışlardır. -Bizans İmparatoru ile bir antlaşma yapılmıştır. Hindistan’a 17 sefer düzenleyerek Kuzey Hindistan’a hakim olmuşlar ve burada İslamiyet’i yaymışlardır. *Tuğrul (1040-1063) ve Çağrı Bey Dönemi (Selçuk Bey’in oğlu Mikail’in çocukları) Çağrı Bey. *Selçuk Beyin ölümünden sonra yerine oğlu Arslan Bey geçti. *En güçlü oldukları dönem Yusuf Kadir Han’dır. *Karahanlıların hakim oldukları topraklarda Türkler yaşadıkları için Arapça ve Farsça gelişmemiştir. *Başkenti Balasagun’dur. -Gazneliler yıkılış sürecine girmiştir. *Sultan Mahmut döneminde Gazneliler. 5. -Rey şehri alınarak başkent yapıldı. ilim dili olarak Arapça. Bizanslılar kendi ülkelerindeki camilerde Abbasi halifesi ve Tuğrul Bey adına hutbe okutmayı kabul etmiştir. (Karahanlıların ulusçu bir anlayışı benimsediklerini gösterir) *Türk dilini ve kültürünü devam ettiren Karahanlılar ilk Türkİslam eserlerini ortaya koymuşlardır. -Tuğrul Bey sultan ilan edildi.  Karahanlıların 1058’de Doğu ve Batı Karahanlılar olmak üzere ikiye ayrılmasıdır. Tuğrul Bey Dönemi (1040-1063) Pasinler Savaşı (1048) Nedenleri: -Dandanakan Savaşı’ndan sonra Selçuklular’ın batı yönünde ilerlemeleri.Çağrı Bey’in bu akınları 1021’de tamamlanmıştır. *Türk tarihinde ilk kervansarayları (Ribat) kurarak ticareti geliştirmişlerdir.Antlaşmaya göre. *Başkenti Gazne’dir. Horasan’ı almak için Gaznelilerle yaptıkları savaşlarda yenildiler. -Horasan kesin olarak Selçuklulara geçmiştir. -Selçukluların kendilerine yurt arayışı içinde olmaları. Dandanakan Savaşı (1040) Nedenleri: -Gaznelilerin Horasan topraklarına hakim olan Selçukluları bölgeden atmak istemeleri. Yıkılış Nedenleri:  Yusuf Kadir Han’ın ölmeden önce ülkesini çocukları arasında paylaştırması. Gurlular) bünyesinde bulundurmaları parçalanmalarında ve yıkılmalarında önemli rol oynamıştır.(Nasr Ali Han dönemi).Karahanlılar yazıda Uygur alfabesini kullanmışlardır. *Türkçe’ye ve Türk kültürüne gereken önemi verememişler. *Gaznelilerin birçok ulusu (Türkler.  Ülkede iç karışıklıkların çıkması. Yusuf Has Hacib-------Kutadgu Bilig Kaşgarlı Mahmut------Divan-ı Lügati’t Türk Ahmet Yesevi------------Divan-ı Hikmet Edip Ahmet Yükneki----Atabetül Hakayık *Türk-İslam tarihinde ilk medreseleri kurarak eğitime önem vermişlerdir. *Gazneliler en parlak dönemlerini Sultan Mahmut zamanında yaşamışlardır. 1016’da yurt edinmek için Anadolu’ya keşif amaçlı bir akın düzenlemiştir.  Çıkan karışıklıklar ve taht kavgaları. -Büyük Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur. *Abbasi Halifesini Şii Büveyhoğullarına karşı korudu. *Türkçe’ye önem vermişler ve resmi dil olarak kullanmışlardır.Gazneliler (963-1187) *Gazneliler Devleti. 19 . -Selçuklular savaştan kısa bir süre sonra büyük bir imparatorluk haline gelerek İslam dünyasının siyasi lideri oldular. *Karahanlı hükümdarlarından Satuk Buğra Han’ın etkisiyle Karahanlılar arasında İslamiyet’in yayılması hızlanmış ve Karahanlılar Orta Asya’da ilk Müslüman Türk devleti haline gelmiştir. Hindular. Afganistan ve Kuzey Hindistan’a hakim oldular. *Türklerin İslamiyet’e geçişlerinde ve Türk kültürüyle İslam kültürünün kaynaşmasında etkili olmuşlardır. İranlılar. Sonuçları: -Gazneliler yenilmiştir. Türklerin Anadolu’ya girmelerini engellemek istemeleri. *Gaznelilerden Horasan’ı almak için yaptıkları Nesa (1035) ve Serahs (1038) savaşlarını kazanarak bu bölgeye egemen olan Selçuklular. Kültür ve uygarlık alanında ilerleyen Karahanlılar. Devleti Çağrı Bey ile birlikte yönetti. *İran. *Samanoğulları Devleti’ne 999’da son verdiler. Nişabu’u da alarak burada Tuğrul Bey adına hutbe okutmuşlardır. 4. Sonuçları: -Selçuklu ordusu Bizans ve Gürcü kuvvetlerini yenilgiye uğratmıştır.Selçukluların Anadolu’ya yaptıkları ilk akındır. -Van’dan Trabzon’a kadar olan Doğu Anadolu toprakları Selçukluların eline geçmiştir.

sosyal ve ekonomik faaliyetlerine karışmadılar. Filistin alınmıştır.Batıniler Nizamülmülk’ü öldürmüşlerdir. Abbasi halifesi ise dini liderliğini devam ettirmiştir. -Bizans’ın Türkleri Anadolu’dan atmak istemesi. Savaş esnasında Bizans ordusunda bulunan Peçenek ve Uzlar. *Melikşah’ın ölümüyle Büyük Selçukluların yıkılış dönemi başlamıştır. 1141 Katvan Savaşı’nda Moğol kökenli Karahitaylara yenilince Büyük Selçuklu Devleti zayıflamış ve 1157’de Sultan Sencer’in ölümüyle yıkılmıştır. . Tuğrul Bey Bağdat Seferi’ne çıkarak halifeyi esaretten kurtarmıştır (1055). Sencer Dönemi (1117-1157) Son hükümdar Sencer döneminde devlet toparlandıysa da Sencer. Büyük Selçukluların Bizans ile yaptıkları ilk büyük savaştır. *Kutalmışoğlu Süleyman Şah. *Nizamiye Medresesi ilk kez Alp Arslan döneminde Nizamülmülk tarafından Bağdat’ta kurulmuştur (1067).Başlangıçta Büyük Selçuklulara bağlı iken daha sonra Atsız’ın oğlu İl Arslan.Harzemşahlar (1097-1231) *Aral Gölü’nün güneyinde yer alan Harezm bölgesinde kuruldu. Büyük Selçuklu Devleti’nin Parçalanma Nedenleri -Ülkenin hükümdar ailesinin ortak malı sayılmasından kaynaklanan taht kavgaları -Devlete küstürülen Oğuzların ayaklanmaları (Devletin esas kurucuları olan Oğuzlara yönetimde yer verilmeyip önemli görevlere Farslar (İranlılar)ın getirilmesi ve kendilerinden vergi almak için gelen memurun zorluk çıkarması nedeniyle ayaklanmışlardır. Fatimi Devleti’nin din(Şii) görüntüsü altında siyasi terör faaliyetidir.Keşif amaçlı akınlar yerini yurt edinmeye yönelik akınlara bırakmıştır.) *Salgurlular (Fars Atabeyliği) (1147-1284) *İldenizliler (Azerbaycan Atabeyliği) (1146-1225) *Beğteğinoğulları (Erbil Atabeyliği) (1146-1232) *Böriler (Şam(Dımaşk) Atabeyliği) (1128-1154) *Zengiler (Musul Atabeyliği) (1127-1259) -Fatimilerin çalışmaları -Hasan Sabbah’ın Bâtınilik propagandası (Batınilik. *Anadolu. 1231’de Moğollar bu devlete son vermişlerdir. komutanlarından Gümüştegin. Mengücekler. Nedenleri: -Selçukluların yurt edinmek amacıyla Anadolu’ya akınlar düzenlemesi.Selçuklu Türkleri de Ermenilerin dinsel inançlarına.Bağdat Seferi’nden sonra Büyük Selçuklu Devleti İslam dünyasının siyasal liderliğini üstlenmiş. 20 . “Doğunun ve batının hükümdarı” ilan etmiştir. Afşin. Savaşın sonunda esir düşen Romen Diyojen ile bir antlaşma yapılmış olmasına rağmen Bizans’ta taht değişikliği meydana geldiği için antlaşma uygulanamamıştır. Selçuklu egemenliğinden kurtulmak için yürüttükleri çalışmalar -Karahitayların saldırıları ve 1141 Katvan Savaşı gibi nedenler etkili olmuştur. İki ordu arasında Muş yakınlarında yapılan Malazgirt Savaşı’nı Büyük Selçuklular kazanmıştır . Ahmet Şah. Ani ve Kars kalelerini ele geçirdi. Suriye. Melikşah Dönemi (1072-1092) *İlk önce kendisine karşı ayaklanan amcası Kavurd’la mücadele ederek onu ortadan kaldırdı. Arslantaş ve Dilmaçoğlunu Anadolu’ya akınlar düzenlemekle görevlendirdi.Bu gelişme üzerine halife Tuğrul Bey’i. Bizans’a karşı ayaklanan Ermeniler yakalanıp öldürülmüş. *En geniş sınırlara ulaşılmıştır.1108-1117 arasında Fetret Dönemi yaşanmıştır.Pasinler Savaşı.1067’de Türk kuvvetleri Malatya dolaylarında Bizans kuvvetlerini yenerek Kayseri’yi ele geçirdiler. -Anadolu’nun fethini hızlandırmak ve Türkleşmesini sağlamak için ilk beylikler kurulmuştur.Bizans İmparatorluğu Doğu Anadolu’yu ele geçirerek buradaki Ermenileri Orta Anadolu’ya göç etmeye zorlamışlardır. Sencer’in ölümünden sonra bağımsızlığını ilan etmiştir. -İslam dünyası üzerindeki Bizans baskısı sona ermiştir. Selçukluların Tarihteki Rolleri -Anadolu’nun Türk yurdu haline getirilmesi -Anadolu’nun İslamlaşması -Halifeliğin korunması -Haçlılara karşı İslam dünyasını korumaları 6.Ermeniler ağır vergiler altında ezilmiş.Anadolu’nun kapıları Türklere açılmıştır. *Şii Büveyhoğulları Abbasi halifesini esir edince.) -Abbasi halifelerinin. Malazgirt Savaşı’nın sonucunda. Pusuya yatan Türk askerlerinin seri hücumu ile Bizans ordusu büyük bir yenilgiye uğradı. *Alparslan. *Melikşah döneminin en önemli iç olayı. *Türkler Anadolu’ya geldiğinde Ermeniler Bizans İmparatorluğu’na bağlı küçük krallıklar halinde yaşıyorlardı. *Devletin en güçlü olduğu dönemdir.Danişmentliler. -Türklerin batı yönünde ilerlemesi ve Bizans’ın kışkırtmaları sonucunda Türk-İslam dünyası üzerine Haçlı Seferleri başlamıştır.) -Haçlı Seferleri -Hanedana mensup beylerin bağımsız devletler kurmaları *Irak ve Horasan Selçukluları (1119-1194) *Kirman Selçukluları (1048-1187) *Suriye Selçukluları (1069-1118) *Türkiye Selçukluları (1077-1308) -Atabeylerin merkezden ayrılıp ayrı devlet kurmaları (Görevleri yanına verildikleri melikleri iyi bir komutan ve devlet adamı yetiştirmek olan bu kişiler devletin zayıflaması üzerine bağımsızlıklarını elde etmişlerdir. Mengücekler. dinsel kıyımlar yapılmıştır. *Alp Arslan döneminin en önemli gelişmesi Bizans ile yapılan Malazgirt Savaşı (1071)’dır. Celalettin Harzemşah döneminde Selçuklulara ait toprakları(Ahlat) ele geçirmek isteyince 1230 Yassı Çemen Savaşı’nda Anadolu Selçuklularına yenilmiş. Selçuklu tarafına geçtiler. Çaka Beyliği) -Türkiye Tarihi’nin başlangıcı sayılmıştır.(Saltuklular. *1067’deki Türkistan seferinde Cent ve Gürgenç’i aldı. Muhammed Tapar ve Sencer arasında taht kavgaları başlamıştır. *Devletin kurucusu Atsız’dır. *Sultan Alaattin Muhammet döneminde en geniş sınırlara ulaşmışlardır. Alp Arslan Dönemi (1063-1072) *Alparslan ilk seferini Azerbaycan ve Kafkasya üzerine yaptı.Oğulları Berkyaruk. *Harzemşahların tarihteki en önemli rolleri Moğol istilasının hızını kesmiş olmalarıdır.(Doğuda Maveraünnehir’den batıda Azerbaycan’a kadar) *Moğol istilası sonucu topraklarının büyük bir kısmını kaybederek Azerbaycan’a çekilen Harzemşahlar. Tutak ve Artuk Beyleri Anadolu’nun fethiyle görevlendirdi. Hasan Sabbah’ın Selçukluları içten yıkmak ve yönetimi ele geçirerek kendi görüş ve düşüncelerini yaymak amacıyla yaptığı Bâtınilik çalışmalarıdır.

İlhanlılar son verdi. *Eyyubilerde ve Memlüklerde ordu daimi askerler(süvariler ki bunların çoğunluğunu Kafkasya ve Kıpçak ülkesinden satın 21 . *Harzemşahlarda saray teşkilatı. Hukuk İlk Türk-İslam devletlerinde hukuk. *Türk-İslam devletlerinde.Bu sisteme göre sık sık taht kavgaları çıkmış ve Türk devletleri kısa sürede parçalanmıştır.Orduda Türk. örfî hukukun başında da Emir-i Dad bulunuyordu. yönetimde ikili yönetimi (doğu-batı) esas almışlardır.Bu da iç istikrarı bozmuştur. Hintli ve Afganlı askerler vardı.Baybars’ın amacı. *Devletin kurucusu Selahattin Eyyubi’dir.Bu nedenle de Memlüklerde sık sık taht değişiklikleri yaşanmıştır.Suriye ve Irak’taki Eyyubilere.Büyük Divan’ın dışında aşağıdaki divanlar bulunuyordu: Tuğra Divanı:Devletin iç ve dış. ülke toprakları haneden üyelerinin ortak malı kabul edilmiştir. *Sultan Baybars. -Haçlılardan Kudüs’ü alarak İslam dünyasına kazandırdı. *Baharat Yolu’na hakim olmuşlardır. Eyyubilerin Tarihi Önemi -Selahattin Eyyubi. terör örgütleri kurmuşlar(Batınilik) ve haçlıları davet etmişlerdir. ülkeyi kardeşi ve çocukları arasında paylaştırdı. İranlı. -Memlüklerin Anadolu’daki Ramazanoğulları ile Dulkadiroğulları beyliklerini egemenlik altına almak istemeleri. Elbistan’da Moğolları yenilgiye uğratarak Kayseri’yi ele geçirmiş.Ölümünden sonra ülkede iç karışıklıklar çıktı. Mısır’a geri dönmüştür. devlet yönetiminde Samanoğullarından etkilenmişlerdir. *Harzemşahlarda orduyu tımarlı sipahiler. *Karahanlılar.Ancak Anadolu beyleri gerekli yardımı yapmayınca Baybars.*Harzemşahlar kendilerini Büyük Selçukluların mirasçısı olarak kabul etmişler ve Büyük Selçuklu Devleti’nin bıraktığı boşluğu büyük ölçüde doldurmuşlardır. Suriye. İşraf Divanı:Devletin adli ve idari işlerini denetlerdi. eyalet askerleri. Büyük Selçukluların saray teşkilatına göre düzenlenmişti. FATİMİLER! (909-1174) *Ebu Muhammet Ubeydullah.Haçlı Seferi’nde Kudüs’ü koruyamayarak Haçlılara bırakmışlardır. Osmanlı-Memlük ilişkilerinin bozulmasının nedenleri: -Fatih’in Hicaz su yollarının ortaklaşa onarılması önerisinin Memlükler tarafından iç işlerine karışılması olarak değerlendirilmesi. Arz Divanı:Askerlerin kayıtlarını ve maaş defterlerini tutardı. *Selahattin Eyyubi.Memlükler (1250-1517) *Aybey tarafından Mısır’da kurulmuştur. kısa zamanda Filistin. Yağma ve Çiğil Türkleri) oluşuyordu. ücretli askerler ve gönüllülerden oluşuyordu.(Bu durum İslam dünyasındaki siyasal birliği bozmuştur. *Büyük Selçuklularda şehzadeleri devlet yönetimi ve askerlik konularında yetiştirmekle “atabey” denilen deneyimli devlet adamları sorumluydu. *Selahaddin Eyyubi tarafından yıkılmışlardır. Suriye. 7. devlet teşkilatını oluştururken Gaznelileri ve Abbasileri örnek almışlardır.Şer’i hukukun başında Kadı-ul Kudad.) *Türklerin desteklediği Abbasi halifesine karşı üstünlük sağlayamayınca. devlet yönetiminde Büyük Selçuklulardan etkilendiler.Bunların dışında Sultanın başkanlık ettiği Divan-ı Mezalim denilen mahkemede ağır siyasi suçlar görüşülür ve karara bağlanırdı. *Şiiliği(İsmailiye mezhebi) devlet politikası olarak benimsemişler. yönetim ve askerlik konularında Büyük Selçukluları örnek almışlardır.(En önemli başarısı) *Baharat Yolu’na hakim oldular. *Selahattin Eyyubi’nin ölümünden sonra Eyyubiler eski gücünü kaybetmiştir. şer’i ve örfî hukuk olmak üzere ikiye ayrılırdı. Irak ve Güneydoğu Anadolu’yu ele geçirdi. -Memlüklerin II.Böylece Moğolları tarihte ilk kez yenen ve durduran devlet olmuşlardır. *İhşitler’den Mısır’ı alarak bu devlete son vermişlerdir. bütün İslam dünyasını Memlüklerin çevresinde toplamaktı. *Büyük Selçuklular. -Suriye ve Filistin üzerindeki Hristiyan üstünlüğüne son verdi. İslam öncesi Türk devletlerinde görülen “Ülke hanedan mensuplarının ortak malıdır” ve “Kut” anlayışları geçerliliğini korumuştur. Bağdat’tan kaçan Mustansır’ı Mısır’da halife ilan etti. 8. *Baybars. Hicaz ve Yemen bölgelerini ele geçirerek imparatorluk haline geldiler. Ordu *Karahanlı ordusunun çoğu atlıydı ve Türklerden (Karluk.Eyyubiler (1171-1250) *Mısırdaki Fatimi Devleti’nin yıkılmasıyla kurulmuştur. -Mısır’ın imarına önem veren Eyyubiler burada önemli eserler meydana getirdiler. Kut anlayışına göre. *Eyyubiler. İstifa Divanı:Başında Hazinedar’ın (Müstevfi) bulunduğu bu divan devletin maliye işlerine bakardı. *Yavuz Sultan Selim döneminde 1516 Mercidabık ve 1517 Ridaniye savaşları sonucunda Osmanlı Devleti tarafından yıkılmıştır. *Memlükler askeri bir yönetim oluşturmuşlardır. 1243 Kösedağ Savaşı sonrasında Moğol baskısının Anadolu’da artması karşısında Türk beyleri tarafından Anadolu’ya davet edilmiş. *İslam dünyasında ayrılıklara neden olmuşlardır. tüm yazışmalarını yapardı. düzenli birlikler.Bayezit’e karşı Cem Sultanı desteklemeleri.Mısır’da Aybey Memlükler Devleti’ni kurdu. Abbasi devlet teşkilatı ile benzerlik gösteriyordu.Gazneli hükümdarlar. *Kudüs kralını Hattin Savaşı’nda yenerek Kudüs’ü Haçlılardan aldı.Memlüklerde asker kökenli emirlerin hükümdar olma hakkı vardı.Bu dönemde Filistin. devlet yönetiminde geniş yetkilere sahiptiler. Fatimi Devleti’ne son vererek Müslümanlar arasındaki mezhep kavgalarını önemli ölçüde önledi. *Fatimiler en geniş sınırlarına Halife El Mustansır (1036-1094) zamanında ulaştılar. *Memlükler.Baybars. *Selahattin Eyyubi. *İlk Türk-İslam devletlerinde. Tunus’taki Aglebiler Devleti’ni yıkarak kurmuştur. kölelerden oluşan hassa ordusu ve gönüllü askerler oluşturuyordu. -Osmanlıların Memlüklerle işbirliği içerisinde olan Karamanoğulları Beyliğine son vermeleri. *Gazne ordusu gulamlar(köleler). hükümdarlarını halife ilan etmişlerdir. *Sultan Kutuz İlhanlı Hükümdarı Hülagu’yu 1260 Ayn Calut Savaşı’nda yenilgiye uğrattı. Türk-İslam Devletlerinde Kültür ve Medeniyet Devlet Yönetimi *Tolunoğulları ve İhşidilerde devlet yönetimi. *Gazneliler.I. devlet işleri Büyük Divan(Divan-ı Saltanat)’da görüşülüp karara bağlanırdı.

*köylüler tarım ve az da olsa hayvancılıkla. *kentliler de ticaret ve zanaatla uğraşırlardı. Türkmenler. *Memlükler döneminde ticaret büyük önem kazanmıştır. kuzeyde Sibirya ortalarından güneyde Himalayalara kadar uzanmıştır.İkta toprağının gelirleri ikta sahibine ödenirdi. Türkçe yazılan ilk siyasetnamedir. Sosyal ve Ekonomik Yaşam Türk-İslam devletlerinde halk göçebeler. Moğol istilasından kaçarak Anadolu’ya geldiler ve Türk nüfusunun hızla artmasını sağladılar. Siyasetname. -Üretimde verimlilik ve süreklilik sağlanırdı. İkta sisteminin yararları -Hazineden para harcanmadan büyük ve güçlü bir ordu kurulurdu. ikta askerleri. *Moğolların batıya yaptığı seferlerde büyük ve gelişmiş kentler yakılıp yıkıldı. *Çin üzerine sefer düzenleyerek Pekin’i aldı. resmi yazışma dili Farsça. Abbasi halifesini Büveyhoğullarının baskısından kurtardılar. cömertlikten. *Göçebeler hayvancılıkla. *Tolunoğulları ve İhşidiler tarımın gelişmesine önem vermişler ve Baharat Yolu ile zenginleşmişlerdir.Bu eserde Türklerin kültürü ve ekonomik hayatıyla ilgili ayrıntılı bilgiler verilmiştir.alınan Türk gençleri “ Memlükler-Kölemenler” oluşturuyordu. Karahanlı Hükümdarı Satuk Buğra Han’ın Müslümanlığı kabul etmesi ve yayması ile ilgili olayları ele alır. (Asıl adı Temuçin) *Cengiz Han Moğol kabilelerini egemenliği altına aldı. -Göçebe Türkmenlerin yerleşik unsulara zarar vermesi önlenirdi. ikta ve haraci olarak üçe ayrılırdı. Atabetül Hakayık. *Satuk Buğra Han Destanı. *Selçuklular ticarete önem vermişler ve lonca teşkilatı ekonomik yaşamın gelişmesini sağlamıştır. Bilim ve Sanat *İlk Selçuklu medresesi. -İkta sahipleri devlet otoritesini en ücra köşelere kadar götürürler ve asayişi sağlarlardı. doğuda Çin Denizi’nden batıda Orta Avrupa’ya. *Gaznelilerde resmi dil Arapça. kibir ve hırslı olmanın kötülüğünden bahsedilmektedir. İlhanlılar. yabancı dinden olanları korumuşlardır. Divan-ı Hikmet. *Gazneliler tarım ve ticarete önem vermişlerdir. *Büyük Selçuklularda ordu altı bölümden oluşuyordu. İslamiyeti kabul ettikten sonra kurdukları devletlerle. *Moğol istilasının Türk tarihi açısından en önemli sonucu Anadolu’nun hızla Türkleşmesini sağlamasıdır.Bunun sonucunda Türk kültürünün etkisinde kalmışlardır. *Büyük Selçuklularda.Haraci topraklar da Müslüman olmayanlara aitti. bilimin insanı mutluluğa götüren yol oluşundan. Şehname. Kutadgu Bilig. yasalar ve siyaset üzerine görüşler açıklanmış. *Cengiz Han. *Moğollarda yönetime Uygur Türkleri getirilmiş. Gaznelilerden III. ailesine ve yakınlarına verilirdi. bağlı devletlerin ve beyliklerin askerleri.Haraci toprağın geliri hazineye giderdi. Karahanlılar döneminde Karahan prenslerinden Kaşgarlı Mahmut. *Kurucusu Batu Handır. *Tolunoğullarından Tolunoğlu Ahmet Camii. dini konularda oldukça hoşgörülü davranmışlar. 22 . Biruni ve İbni Sina yetişen ünlü bilim adamlarından bazılarıdır. Dil ve Edebiyat *Karahanlılarda resmi dil Türkçeydi. YÜZYIL) Cengiz ve Moğol Devleti (1196-1227) *Moğollar. Divan-ı Lugat-it Türk.Cengizname. Meliklerin. Türk dilinin güzelliklerini anlatmak ve Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazmıştır. *Selçuklularda en büyük medreseyi vezir Nizamülmülk Bağdat’ta yaptırdı. -Vergiler düzenli olarak toplanırdı. *Türk-İslam devletlerinde Farabi. *Türkler. köylüler ve kentliler olmak üzere üçe ayrılırlardı. *1218’de Cengiz Han’ın eşlerine.Moğollara direnenler yok edildi. Büyük Selçuklu veziri Nizamülmülk tarafından yazılmış olup Sultanlara ögütler vermektedir. TÜRK DÜNYASI (13.İkta toprakları ordu mensupları arasında paylaştırılırdı. *Moğol Devleti’nin kurucusu Cengiz Handır. hükümdarlara devlet yönetimi konusunda öğütlerde bulunulmuştur. hassa askerleri. Karahanlılardan Ayşe Bibi Türbesi. Din ve İnanış *Türkler.İkta sahibi de gelirinin bir kısmıyla atlı asker beslerdi.Bu iki eser Türk-İslam edebiyatının ilk önemli sözlü eserleridir. yaşadıkları dönemde Anadolu’nun Türkleşmesine katkıda bulunmuşlar ve Türkmenlerin dini duygularını güçlendirmeye çalışmışlardır. *Ülke toprakları has. askeri valilerin askerleri. Karahanlılar döneminde Edip Ahmet Yükneki tarafından Uygur alfabesiyle yazılmış olan bu eserde.Bu yerleşme Anadolu’da Türk birliğinin kurulmasına ve Anadolu’nun tamamen Türk yurdu olmasını sağladı.Horasan.-19. Maveraünnehir ve Türkistan’da yaşayan Türkmenler. günlük konuşma dili Türkçeydi. bilim dili Arapça.Bu kişilere Horasan’dan geldikleri için Horasan erenleri de denmektedir. *Türk hükümdarları ve devlet adamları. *Melikşah döneminde Celali Takvimi düzenlenmiştir. Karahanlılar döneminde Ahmet Yesevi tarafından Türkçe yazılmış bir eserdir. *Cengiz Han 1227’deki Çin seferinde öldü.Gulaman-ı Saray(Saray köleleri).Karahanlı Hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunulan bu eserde Türk devlet anlayışı. *Kolonizatör Türk dervişleri. *Cengiz Han döneminde devletin sınırları. Göktürklerin ve Uygurların egemenliği altında ayrı kabileler halinde yaşadılar.Mesut Zafer Kulesi günümüze kadar gelen eserlerdir. İslamiyeti geniş coğrafi alanlara yaymaya çalıştılar. İranlı şair Firdevsi tarafından Gazneli Mahmut’a sunulan Farsça bir eserdir. oğullarına ve komutanlarına getirilen hediyelere Otrar Valisi tarafından el konulması sonucu Harzemşahlarla arası açıldı.Moğol egemenliğini kabul edenler yüksek vergi ödemek zorunda kalmışlardır. Çağataylılar ve Kubilay Hanlığı kuruldu. *Eyyubiler tarım ve ticaretin gelişmesine önem vermişler. Hunların. saray ve ordu dili Türkçeydi. *Başkenti Saray’dır. eski Türk töresini temel alarak devlet işlerini Cengiz Yasalarına göre yürütmüştür. Moğol Devleti’nin Parçalanması ve Moğol-Türk Devletleri Cengiz Han’ın ölümüyle Moğol topraklarında Altın Orda.) ve gönüllülerden meydana geliyordu.Has toprakları saraya ait olup gelirleri sultana. Tuğrul Bey tarafından Nişabur’da açıldı. Oğuz ve Uygur beylerini anlatan destansı öykülerden oluşur. *Karahanlılar “ribat” adı verilen ilk kervansarayları yapmışlardır. Altın Orta Devleti (1227-1502) *Karadeniz’in kuzeyinde kurulmuştur. *Karahanlılar döneminde tarım gelişmiş ve İpek Yolu sayesinde önemli gelirler elde etmişlerdir.

Kazan.Anadolu kentleri yakılıp yıkıldı. Çağatay Türkçesinin en büyük şairi olarak kabul edilir) Timurlulardan Sonraki Siyasi Gelişmeler Altın Orda Devleti’nin parçalanmasıyla Karadeniz’in kuzeyinde Kırım Hanlığı. *Kubilay Han. Çağatay hanları soyundan birini tahta çıkardı ve biçimsel olarak da olsa ona bağlı kaldı. 1402’de Ankara Savaşı’nda Yıldırım Bayezit’i yenilgiye uğratmıştır. Timurlular (1369-1507) *Çağatay Hanlığı’nı yıkan Timur tarafından Türkistan’da kurulmuştur. Muhakemet’ül Lûgateyn adlı eserini Türkçe’nin Farsçadan daha zengin olduğunu kanıtlamak için yazmıştır. Çağataylıları egemenlik altına aldı. Hokand. *Timur. büyük astronom ve matematikçiydi. Çepniler ve Kaçarlar) tarafından kurulmuştur. İran ve Azerbaycan’ı ele geçirerek büyük bir devlet kurmuştur.Anadolu’dan İran’a göçen Türkmenler(Afşarlar.Türkiye Selçuklu Devleti’nin yıkılmasında önemli rol oynadılar. *İlyas Hoca Han zamanında Timur. Kuzey Hindistan’da İslamiyetin güçlenmesini ve geniş alanlara yayılmasını sağladı.(Ali Şir Nevai. *Uluğ Bey döneminde Semerkant bir kültür merkezi haline geldi. Zend Hanedanlığı (1750-1779). Çağataylılar (1227-1369) *Türkistan’da kurulmuştur. Ayn Calut Savaşı’nda (1260) İlhanlıları yenerek Filistin ve Suriye’den çıkardılar. Kazaklar da Semerkant’ı ele geçirdiler. İlhanlılar ve Çağataylılar İslamiyeti kabul ettiler ve Türkleştiler.(Baybars tarafından) *Gazan Mahmut Han zamanında Müslümanlığı kabul ettiler.Hindistan’a egemen oldu. *Başkent önce Tebriz sonra Isfahan’dı.Altın Orda Devleti’nin parçalanması Rusya’nın güçlenmesine ve Karadeniz kıyılarına inmesine yol açtığı için Türk dünyası açısından zararlı olmuştur. Altın Orda Devleti. sanat ve edebiyatın gelişmesini sağlamış. Nogay. Kazan Hanlığı.Kubilay Hanlığı ise Çinlileşmiştir.Abdullah Han’dır. *Ali Şir Nevai. *Hüseyin Baykara’nın ölümünden sonra doğudan Özbeklerin.Kendisi de şair olan Hüseyin Baykara. kültür merkezi haline gelmiştir. *Kurucusu Çağatay Handır. Şeybaniler (1428-1598):Batu Han’ın kardeşi Şeyban’ın soyundan gelen Ebulhayr Han tarafından (Özbekler tarafından) kuruldu. şairleri ve bilim adamlarını korumuştur. Doğu ve Orta Anadolu’dan batı bölgelere göç ettiler. Safeviler (1502-1736): *Kurucusu Şah İsmail’dir. Altın Orda Devleti’ne iki sefer yaparak bu devletin parçalanmasına neden olmuştur.Türkler.Herat. Ejderhan (Astarhan) Hanlığı. 1280’de Çin’in fethini tamamladı. Rusların kısa sürede geniş topraklara egemen olmaları. Anadolu’da Türk birliğinin bozulmasına neden oldu.Babür. *Hülagu Han. *Timur. İlhanlılar (1256-1336) *İran’da kurulmuştur. *Memlükler.Ticaret geriledi. Berke Han zamanında İslamiyeti kabul etti.Türklerin Avrupa’da ilerlemesini engelledi. *Başkenti Tebriz’dir. *Altın Orda Devleti.Delhi Türk Sultanlığı. *Kırım Hanı Mengli Giray tarafından son verilmiştir. Moskova ve Kiev kentlerini aldı.*Batu Han. Babürlüler ve Şeybanilerle de savaştılar. Hive.İstanbul’un fethini geciktirdi. Kaçar Türkleri(1779-1925) ve 1925’en sonra da Pehlevi Hanedanlığı dönemi yaşanmıştır. Babürlüler (1526-1858): *Delhi Türk Sultanlığı’nın yıkılmasından sonra Hindistan’da kurulan ikinci Türk Devletidir. *İlhanlı vezirlerinden Reşidüddin’in yazdığı. *Kurucusu Hülagu Handır. *Uluğ Bey’den sonraki karışıklıklar sonucunda Hüseyin Baykara yönetime geçti.İkinci olarak İlhanlılar Elbistan’da yenildiler. *1736’dan sonra Avşar Hanedanlığı(1736-1750). *Safeviler. Sistan. Sibir(Küçüm) ve Kasım hanlıkları.En güçlü dönemleri II. Kubilay Hanlığı (1280-1368) *Çin’de kurulmuştur. Buhara Hanlığı (1599-1920) ve Hokand Hanlığını(1710-1876) kurdular.Kendi yaşamı hikayesi olan hatıralarını.Türk kültürünü bu bölgelere yaydı. dağınık ve birbirlerinden kopuk olmaları ve teknolojik bakımdan geri kalmalarından kaynaklanmaktadır. Özbek.1597’de Safeviler Horasan’ı.Uluğ Bey. Kabil’i aldı. Ruslar ve Lehlilerle savaştı.Timur’un ölümünden sonraki mücadeleler sonucunda önce Şahruh sonra da Uluğ Bey başa geçti. 1597 yılından sonra Özbekler ülkenin değişik bölgelerinde Hive Hanlığı(1512-1783). *Timur’un yaptığı seferler sonucunda devlet parçalanmış ve birçok hanlıklar kurulmuştur. *Özbek Han ve Canibek Han dönemleri devletin en güçlü dönemleridir. *Timur kısa sürede Harzem. *Timur. başkenti Agra’dır. 1405’te çıktığı Çin seferinde Otrar’da öldü. *Kurucusu Timur’un torunlarından Babür. Cengiz soyundan gelmediği için.Bu durum Babür Devleti’nin güçlü ve başarılı olmasında önemli rol oynadı. Anadolu’ya egemen olmak isteyince Osmanlı ile Çaldıran’da savaşarak yenildi. *Şah İsmail. Cami-üt-tevarih ile Cüveyni’nin yazdığı Tarih-i Cihangüşa bu dönemin önemli eserleridir. *1326’da İslamiyeti kabul ettiler. Buhara. batıdan Karakoyunlu ve Akkoyunluların saldırılarıyla Timur Devleti yıkılmıştır. *Timur. Türk kavimlerinin sayıca az. Horasan. *Timur’dan kaçan Karakoyunlu Kara Yusuf ile Bağdat Hükümdarı Ahmet Celayir’in Yıldırım Bayezit’e sığınması ve bu iki hükümdarın Timur’a verilmemesi Timur-Yıldırım gerginliğine yol açmıştır. Babürname adıyla Türkçe 23 .Kırım. Küçüm (Sibir) Hanlığı ve Nogay Hanlığı kurulmuştur. *Timur. *Başkenti Semerkant’tır. *Özbek Han zamanında Altın Orda halkı Müslüman oldu ve İslamiyet kesin olarak bu bölgede yerleşti. *Türkiye Selçuklu Devleti’ni egemenlik altına aldı. Kasım Hanlığı. 1258’de Bağdat’ı alarak Abbasi Devleti’ni yıkmıştır. Delhi Türk Sultanlığı (1206-1413):Aybeg tarafından tarafından kurulmuştur.Japonya ve Hindistan dışında bütün Asya’yı ele geçirdi. *Başkenti Han Balık (Pekin)’tır.

Danişmentliler (1080-1178) *Tokat.Akkoyunlular son verdi. *Kurucusu Artuk Beyin oğullarıdır.Ancak Bizans. *Gürcülerle savaşarak topraklarını genişlettiler.Artukluların en uzun süre varlığını sürdüren koludur.Alaattin Keykubat ortadan kaldırıldı. Anadolu Selçuklu Devleti 3. Çaka Bey Devleti (1081-1093) *İzmir’de kurulmuştur. Kayseri ve Amasya’da kuruldu. *Erzincan kolu I. Ahlatşahlar ve Artukluların egemenliğinde kaldı.Eyyubiler tarafından yıkılmıştır. -Haçlılarla.Kurucusu Tanrıvermiş adlı bir Türkmen beyidir.Kılıç Arslan’ın arasını açtı.1234’te I. -Anadolu’nun her köşesinde birçok sanat eseri yaptılar.Danişment Gazi. *Melik Gazi döneminde güçlü bir devlet haline geldiler. Bizans’ı ele geçirmek için Türkiye Selçukluları ve Peçeneklerle anlaştı. Çubukoğulları (1085-1213) Harput’ta kurulmuştur. I. Türkiye Cumhuriyeti Türkiye’de Kurulan İlk Türk Devletleri(Beylikleri) Saltuklular (1072-1202) *Anadolu’da kurulan ilk beyliktir.Kılıç Arslan ile arasının açılmasına neden oldu. *Melik Gazi’nin ölümünden sonra çocukları arasındaki taht kavgaları devletin zayıflamasına neden oldu. Melikşah’ın fermanı ve Abbasi halifesinin menşuru ile 1077’de kurulmuştur. Osmanlı Devleti 5.Alaattin Keykubat son verdi. İkinci Beylikler Dönemi (Kösedağ Savaşı’ndan sonra kurulanlar) 4. *Üç kol halinde varlıklarını sürdürdüler. Tarsus ve Antakya’yı almıştır.Çaka Bey. 1858’de Hindistan’ı sömürge haline getirdiler. Artuklular (1102-1409) *Diyarbakır ve Mardin’de kuruldu. Hindistan’da Türk kültürünün yayılmasına katkıda bulundular.Kurucusu İnal Beydir. İnaloğulları (1098-1183) Diyarbakır merkez olmak üzere kurulmuştur. Gürcülerle. *Rükneddin Süleyman Şah tarafından yıkıldı. Mardin Artukluları Kurucusu İlgazi Beydir. *İngilizler. TÜRKİYE TARİHİ 1. *Anadolu’da ilk medreseyi kuran beyliktir. Dilmaçoğulları (Toğan Arslanoğulları) (1085-1394) Bitlis dolaylarında kuruldu. *Erzurum’da kurulmuş olup devletin merkezi Erzurum’dur.Halep’i kuşatması nedeniyle Suriye Selçuklu Sultanı Tutuş ile 24 .Artuklular son verdi. *Türkiye Selçuklu Devleti. Anadolu’nun birçok yerini fethederek Anadolu’yuTürkleştirdiler. *Trabzon Rumlarının güneye inmesini önlediler. Türkiye’de Kurulan İlk Türk Devletlerinin(Beyliklerinin) Anadolu’nun Türkleşmesine Olan Hizmetleri -Türkiye’de kurulan ilk Türk devletleri. Türkiye Selçuklu Devleti (1077-1308) Kuruluş Dönemi (1077-1155) Malazgirt Zaferi’nden sonra. *Kurucusu Danişmentoğlu Ahmet Gazi’dir. *İlk beylikler içinde en güçlü olanıdır. *Haçlılarla savaştılar. *İlk Türk donanmasını Çaka Bey kurmuştur. *Kurucusu Ebulkasım Saltuk Beydir.Kılıç Arslan tarafından yıkıldı. Hasan Keyf Artukluları Kurucusu Artuk Beyin oğlu Sökmen Beydir.Kurucusu Çubuk Beydir. *II.Şah Cihan.Divriği kolu da 1252 yılına kadar Türkiye Selçuklu Devleti’ne bağlı olarak devam etti. Bizans İmparatorluğu’ndan ve Anadolu’ya gönderdiği memurlardan memnun olmaması -Anadolu Türk beyliklerinin kurulması Anadolu’nun Türkleşmesini hızlandırmıştır. *Babürlüler.(Başarıları kadar başarısızlıklarını da yazmıştır. Kumanları. İlk Beylikler Dönemi (Malazgirt’ten sonra kurulan beylikler) 2. *Kurucusu Mengücek Gazidir. Çaka Bey üzerine gönderdiği donanma yenilir.) *Devletin en güçlü dönemi Şah Cihan dönemidir.Eyyubiler son verdi.Çubuk Beyin oğlu Mehmet Beyin ölümünden sonra batıya göç ederek Germiyan’a yerleştiler. Peçenekler üzerine saldırttı.Daha sonra Sakız.Bizans İmparatorluğu son verdi. İznik’i ele geçirerek bağımsızlığını ilan etti (1077). ölen eşi Mümtaz Mahal için Agra’da Tac Mahal’i yaptırmıştır.olarak yazmıştır. *Devletin sınırlarını Bizans yönünde genişletmiş. Sivas ve Malatya kollarına ayrıldı. *Gürcüler ve Rumlarla savaştılar.Kılıç Arslan tarafından öldürttürüldü.Çaka Bey ile I.Sırasıyla Türkiye Selçukluları. Tanrıvermişoğulları (1081-1093) Batı Anadolu’da Efes ve dolaylarında kurulmuştur. *Kurucusu Çaka Beydir. *Mengücek Gazinin oğlu İshak’ın ölümünden sonra devlet Erzincan ve Divriği kollarına ayrıldı. sonra da doğuya yönelerek Adana.Kılıç Arslan’a yenildi. *Çaka Bey.Daha sonra da Çaka Bey Haçlı donanmasını yenilgiye uğrattı.Çaka Beyin güçlenmesinden endişelenen Bizansın. Mengücekliler (1080-1228) *Erzincan’da kurulmuş olup devletin merkezi Erzincan’dır. *Danişmentlilerle birleşerek Haçlılarla savaştılar. *Çaka Beyin asıl hedefi Bizans’ı ele geçirmekti. Sisam ve Rodos adalarını aldı. *Merkezi Sivas’tır. Süleyman Şah Dönemi (1077-1086) *Türkiye Selçuklu Devleti’nin kurucusu Süleyman Şah. Midilli.Kurucusu Dilmaçoğlu Mehmet Beydir. Sökmenliler (Ahlatşahlar) (1110-1207) Ahlat’ta kurulmuştur. *Çaka Beyin öldürülmesi Türk denizciliğinin gelişmesini engelledi.1231’de Eyyubiler son verdiler.Kurucusu Sökmendir. Ermenilerle ve Bizanslılarla savaştılar. Harput Artukluları Kurucusu Mardin Artuklularından Melik İmadettin Ebubekirdir.1409’da Karakoyunlular son verdi. -Bizans’ın Anadolu’daki etkinliğini kaybetmesi -Türkmenlerin gruplar halinde Anadolu’ya göç etmesi -Anadolu halkının ağır vergiler ve adaletsizlikten dolayı.Devlet Kayseri. kasaba ve köylere Türkçe adlar verdiler.Merkezi önce Hasankeyf sonra Diyarbakır olmuştur. -Türkler yerleştikleri kent. Urla ve Foça dolaylarını ele geçirdi.Çaka Bey. I. *Danişment Gazi’nin Malatya’yı alması I.

Haçlı Seferi. Haçlıları İstanbul’a davet etti. Haçlılar Anadolu’da ele geçirdikleri yerleri Bizans’a verecekler.Haçlı Seferlerinin Nedenleri Dinsel Nedenler -Hristiyanların.Lui Şam’ı kuşatılarsa da bir sonuç alamadılar. Akka’ya (1228). 2.) Haçlı Seferleri (1096-1270) Hristiyan Avrupalıların birleşerek XI.Bu dönemde ülkeyi Ebul Kasım.Birinci ve Dördüncü Haçlı Seferine krallar katılmamıştır.Kılıç Arslan’ın ölümünden sonra Anadolu’da üstünlük Danişmentlilere geçmiştir. Fransa Kralı Filip Ogüst. Yafa ve Trablusşam’da birer kontluk kurdular. Konya’yı aldıktan sonra Silifke Çayında boğuldu.Mesut Dönemi (1116-1155) I.Mesut Selçuklu tahtını kayın babası ve Danişment hükümdarı Emir Gazi’nin yardımıyla elde etmiştir.Antlaşmaya göre. Şahin Şah(1110-111) Büyük Selçuklu Sultanı Mehmet Tapar tarafından serbest bırakılan I.Mesut’a yenilir ve İstanbul’dan deniz yoluyla Suriye’ye gider. Konya ovasında I. Antakya ve Kudüs’ü aldılar.Haçlı Seferinde Danişmentlilerin yardımıyla başarı elde etmiştir. 4.Haçlı Seferi (1189-1192) Nedeni:Selahattin Eyyubi’nin Kudüs Kralını Hıttin Savaşı’nda yenilgiye uğratarak Kudüs’ü Haçlılardan alması. -Kudüs’ü kuşattılarsa da başarılı olamadılar. Mısır’a (1270) ve 8. Kılıç Arslan tahta geçtikten sonra devleti yeniden düzenlemeye ve Anadolu’da birliği sağlamaya çalışmıştır. Bizanslılar da Haçlılara yardım edeceklerdi.VII. Süleymanşah’ın ölümünden sonra olduğu gibi Anadolu tahtının ikinci kez boş kalması Bizans’ın tekrar Türkler üzerine saldırmasına neden olmuştur. -Türkiye Selçuklu Devleti başkenti İznik’ten Konya’ya taşıdı. Yüzyılın sonlarından itibaren Anadolu. ekonomik düzeyi yüksek olan Türk ve İslam ülkelerini ele geçirerek zengin olmak istemeleri -Avrupalıların doğudan gelen ticaret yollarına hakim olmak istemesi -Toprak sahibi olamayan soyluların toprak kazanmak için yaptığı çalışmalar Siyasal Nedenler -Malazgirt Savaşı’ndan sonra kısa zamanda Anadolu’yu ele geçiren Türkleri durduramayan Bizans İmparatorluğu’nun Avrupalılardan yardım istemesi -Avrupalıların doğu ülkelerinde derebeylik sistemini kurmak istemeleri -Avrupalıların Türkleri denizlerden ve Ön Asya’dan uzaklaştırmak istemeleri Bu nedenlerle 8 Haçlı Seferi düzenlenmiştir. Batı Anadolu.Kılıç Arslan’ın Suriye’ye yönelerek Büyük Selçuklu Devleti’ne ait olan Musul’u alması nedeniyle Mehmet Tapar’ın gönderdiği Emir Çavlı ile Habur Nehri kıyısında yaptığı savaşı kaybetmiş ve atıyla nehri geçerken boğularak ölmüştür. Bu sefere Alman İmparatoru Frederik Barbaros. Müslümanların elinde bulunan kutsal yerleri (Kudüs) geri almak istemeleri -X.Böylece I.(I. 1.Böylece Bizans kendisi için tehlikeli olabilecek güç birliğini önlemiş oldu. İznik Rum İmparatorluğu 1261’de İstanbul’u geri alarak Bizans İmparatorluğu’nu tekrar kurdular.Trabzon Rum İmparatorluğu ise Fatih tarafından 1461’de yıkılmıştır. Sonuçları: -Bizans’ın yardımıyla Anadolu’ya geçirilen Haçlılar. Melikşah. 6.Haçlı Seferi . 1. Batı Anadolu’yu boşaltarak merkezini Konya’ya taşımak zorunda kalmıştır.Haçlı Seferi.Kılıç Arslan Dönemi (1092-1107) *Melikşah’ın ölümünden sonra serbest kalarak İznik’e geldi ve Ebul Gazi’den babasının tahtını teslim alarak tahta çıktı.Haçlı Seferinin en önemli özelliği. Süleyman Şah’ın oğlu Kılıçarslan’ı yanında götürünce Türkiye Selçuklu Devleti. Sonuçları: -Haçlılar.Kılıç Arslan ve Çaka Bey ittifakını) *I. Akka’ya(1217).Haçlı Seferi (1202-1204) Nedeni:Eyyubilerin Haçlıların elinde bulunan Yafa’yı almaları. kralların ve imparatorların ilk kez seferlere katılmış olmalarıdır. Ebul Gazi (Ebul Kasım’ın kardeşi) gibi komutanlar yönetmiştir. kardeşi Mesut ile girdiği taht mücadelesini kaybetti. Suriye ve Filistin’e düzenledikleri seferlere “Haçlı Seferleri” denir. I.Haçlı Seferi (1147-1149) Nedeni:Musul Atabeyi İmadettin Mahmut Zengi’nin Urfa’yı Haçlılardan geri alması. III. I. II. Sonuçları: -Filip Ogüst ve Arslan Yürekli Rişar Akka Kalesini ele geçirdiler. Frederik Barbaros. Melikşah’ın ölümüne kadar 6 yıl boyunca hükümdarsız kalmıştır. 3. İznik.Kılıç Arslan’ın ölümüyle ortaya çıkan siyasi boşluk sona erdi. İngiltere Kralı Arslan Yürekli Rişar katılmıştır. Yüzyılda Fransa’da ortaya çıkan Kluni tarikatının Hristiyanları Müslümanlarla savaşmak için kışkıtması -Katolik Kilisesi’nin Ortodoks Kilisesi’ne hakim olmak istemesi Ekonomik Nedenler -Açlık ve yoksulluk içinde bulunan Avrupalıların.Urfa.mücadelesinde hem yaptığı savaşı ve hem de hayatını kaybetmiştir. Urfa.Şahin Şah. İznik ve Trabzon’da Rum imparatorlukları kurdular. -Kudüs’te bire krallık. Danişmentlilerin Anadolu’daki üstünlüğüne son vermiştir. Haçlı Seferi’ne katılan orduları durduramayan Anadolu Selçuklu Devleti. Bu sefere Alman İmparatoru III.Konrad. Tunus’a(1270) yapılmıştır. I. *Bizans’ın kışkırtmasıyla Çaka Bey’i öldürtmüştür. İstanbul’da bir Latin Krallığı kurdular.Haçlı Seferi. Sonucu:III. Kayseri ve Malatya kollarına ayrılması Türkiye Selçuklularının Danişmentlilerin himayesinden kurtulmasını sağlamıştır. 7. 2. 25 . Antakya. -İstanbul’dan kaçan Rumlar. Bizans’a imparator olmak isteyen Aleksios.Kılıç Arslan’ın oğlu Şahin Şah Konya’da tahta çıktı. Türklerin Balkanlara geçmesiyle Haçlı Seferleri yeniden başlamıştır. (İznik ve Batı Anadolu’da üstünlük Bizans’ın eline geçmiştir) *I.Konrad ve VII. Lui katılmıştır.Lui de Antalya’ya gelir ve deniz yoluyla Suriye’ye gider.Haçlı Seferi (1096-1099) Karadan İstanbul önlerine gelen Haçlılarla Bizans arasında bir antlaşma yapıldı. ilk para(bakır) bu dönemde basılmıştır. (Danişmentlilerin taht kavgalarıyla Sivas.Konrad ve Fransa Kralı VII. 5. *I.

Musul Atabeyliği(Nurettin Mahmut Zengi) ve kardeşi Şahin Şah ittifakına karşı mücadele etti. II. Bu savaşın sonucunda. . Bizans ise savunmaya geçmiştir. Kılıç Arslan döneminde. Türk Devlet geleneklerine göre ülkeyi 11 oğlu arasında paylaştırmıştır. Yeni Çağ’da Avrupa’nın her alanda ilerlemesine ortam hazırlamıştır. bankacılığın gelişmesine ortam hazırlamıştır. Ermeni ve Gürcülerle mücadele etmiştir. şeker. Türklerin güçlenmesinden ve topraklarını genişletmesinden rahatsızlık duymuş ve Türkleri Anadolu’dan atmak amacıyla farklı uluslardan oluşan büyük bir orduyu Anadolu’ya göndermiştir. skolastik düşünce zayıflamıştır. -Türklerin elinde bulunan toprakların bir kısmı istilaya uğramış. bir kısmı da ordularını ve eski topraklarını kaybettiler. Müslüman bilginlerin eserleri tercüme edilmiştir.Haçlı Seferlerinin Sonuçları Dinsel Sonuçlar -Katolik Kilisesi zayıflamış ve din adamlarına olan güven sarsılmıştır. Sosyal Alandaki Sonuçları -Feodalite rejiminin zayıflaması sonucunda Avrupa’da köylüler yeni haklar elde etmiş. (Bu durum. tarçın ve ipek işlemeciliğini öğrenmişlerdir.Miryokefalon Savaşı diye bilinen mücadeleyi Türkiye Selçukluları kazanmıştır (1176). mutlak krallıkların güçlenmesine yol açmıştır.Bu amaca ulaşmak için I. Saltuklu Beyliği’ne son vermiş. *II. -Anayasa niteliğindeki bu ferman bir süre sonra İngiltere’de parlamento yönetiminin kurulmasına ortam hazırlamıştır. bu durum Türklerin Müslümanların yaşadığı bölgelerde önemini artırmıştır. Bizans İmparatoru Manuel.İngiltere Mutlak Krallık yönetiminden Meşruti Krallık yönetimine geçmiştir. Bu ferman ile. askeri hareketlerini ekonomik ve ticari çıkarlar doğrultusunda düzenlemiştir. halk okulları açılmış.İzzeddin Keykavus Dönemi (1211-1220) *Kıbrıs Krallığı ve Venediklilerle ticaret antlaşmaları yapılmış. Müslümanlardan kağıt.Ayrıca Avrupalılar kağıt. Haçlı saldırılarına karşı İslam dünyasını korumuşlar. İlk gümüş ve altın parayı bastırmıştır.Milletler arası ticareti geliştirmek amacıyla da Venedikliler ile ilk ticaret antlaşması nıyapmıştır.1215 yılında İngiltere Kralı John ile soylular arasında imzalanmıştır.Türklerin Anadolu’dan atılamayacağı anlaşıldı (Anadolu kesin olarak Türk yurdu oldu) . Bizansla mücadele etmiş kısa süre sonra da kardeşi Rükneddin Süleyman Şah’ı tahta geçti.Saltanat 1192-1196.Önce Bizans’la antlaşma yaptı ve ardından Danişmentlileri ortadan kaldırmıştır. Ekonomik Sonuçlar -Doğu-Batı arasındaki ticaret faaliyetleri gelişmiş ve Akdeniz limanlarının önemi artmıştır. Bilim ve Teknik Alandaki Sonuçlar -Avrupalılar Türk ve İslam dünyasını daha yakından tanıma olanağı bulmuşlardır.(Hem ticaret gelirlerinin artırılması hem de Anadolu’nun Türkleştirilmesi amaçlanmıştır. Suriye ve Filistin’deki şehirler zarara uğramış ve bölgedeki Türk devletleri ekonomik yönden olumsuz etkilenmişlerdir.Saltanat 1205-1211) II. I. -Türkler. matbaa. -Seferler sırasında gerekli mali desteğin sağlanması için krallıkların İtalya bankerlerinden borç para almaları. barut. -Papa ve kilisenin baskısı kalkınca bilim. çiftçilerin sosyal etkinliği artmıştır.Böylece bölgenin en güçlü hükümdarı haline geldi.Giyaseddin Keyhüsrev’in ikinci saltanatı sırasında. Danişmentliler.Giyaseddin Keyhüsrev Dönemi (I. Fırat’a kadar tek bir yönetim altında birleştirdi. Trabzon Rum İmparatorluğu’nu yenilgiye uğratarak Karadeniz ticaret yolunu açmış. -Skolastik düşüncenin yerini özgür düşünce almaya başlamış.) *1214’te Sinop’u alarak ihracat ve ithalat limanı haline getirilmiş. edebiyat ve sanat alanlarındaki gelişmeleri hızlanmış. deri işleme ve dokuma sanayisini öğrenmişlerdir.Giyaseddin Keyhüsrev.Kılıç Arslan Dönemi (1155-1192) *Kendisine karşı oluşturulan Bizans. Giyaseddin Keyhüsrev.Dolayısıyla Avrupa’da kültürel ve bilimsel hayat canlanmıştır.Nurettin Mahmut Zengi’yi Selçuklu topraklarından çıkarmıştır.Bu durum derebeylerinin zayıflamasına..Türkiye Selçuklu Devleti’nin ilk donanması Antalya’da kurulmuştur. -Avrupa dışında misyonerlikler kurularak Hristiyanlık dini Asya ve Afrika’da yayılmaya çalışılmıştır. Yükselme Dönemi (1155-1237) II.(Böylece Anadolu’da üretilen mallar Akdeniz ülkeleri ve Avrupa pazarlarına gönderildi.Ayrıca İznik Rum İmparatorluğu ile mücadele etmiştir. pusula. -Türk-İslam dünyası üzerinde Bizans baskısı sona erdi. Rükneddin Süleyman Şah (1196-1204). -Ticaret ve sanatla uğraşan burjuva sınıfı zenginleşmiş ve önem kazanmıştır.Haçlı Seferi ile Bizans’ın eline geçen Batı Anadolu’daki üstünlük Selçukluların eline geçmiştir. diğer taraftan da Antalya’yı fethederek Akdeniz’i Türk ticaretine açmıştır. -İngiltere’de kralın yetkileri sınırlandırılmıştır.Avrupalıların bu teknolojik buluşları öğrenmeleri.) 26 . hayatlarında önemli değişikliklere neden olmuş.Kılıç Arslan’ın ölümünden sonra tahta geçen oğlu I. II. daha hayatta iken oğulları arasında taht kavgalarının başlamasına sebep olmuştur) I. -Türklerin batı yönündeki ilerleyişleri bir süre durmuştur.2.Türkler taarruza. -Avrupalılar. başta tüccarlar olmak üzere buraya birçok Türk yerleştirilmiştir. Batı Anadolu Bizans’ın eline geçmiştir. -İngiltere’de demokratikleşme süreci başlamıştır. *Selçuklu topraklarını Sakarya’dan. *İngiliz demokrasisinin temeli sayılan Manga Charta krala zorla kabul ettirildi.Türkiye Selçukluları Orta Anadolu’ya çekilmiştir. cam.Kılıçarslan. -Haçlıların deniz yoluyla taşınması gereği gemiciliğin gelişmesinde etkili olmuştur. -Anadolu. I. I.Dolayısıyla Haçlı Seferleri Türklerin Balkanlara geçişini geciktirmiştir. Siyasal Sonuçlar -Seferlere katılan derebeylerin bir kısmı öldü. Magna Charta (Büyük Şart) (1215) *İngiltere’de halkın kişisel haklarının tanındığını belirten ilk siyasal belgedir.

Mesut’un ölümüyle Türkiye Selçuklu Devleti yıkılmıştır.Alaaddin Keykubat tarafından Ankara’nın batısındaki Karacadağ dolaylarına yerleştirildiler. 1243 Kösedağ Savaşı’ndan sonra Anadolu Selçuklu Devleti’nin Moğol hakimiyetine girmesi üzerine. *I. kuzey-güney yönlerinde ticaret kervanlarının gelip gittiği canlı bir ticaret merkezi olmuştur. yüzyılda Asya’daki Moğol istilası pek çok Türkmenin Anadolu’ya göç etmesine neden olmuştur. -Anadolu Moğolların hakimiyetine girmiş ve Türkiye Selçukluları Devleti Moğollara bağlı hale gelmiştir. *Beylik Konya ve Karaman ‘da kurulmuştur. sınır bölgelerine yerleştirmişlerdir.Erzincan yakınlarında yapılan Yassıçemen Savaşı’nı Alaaddin Keykubat kazanmıştır (1230). II.Alaaddin Keykubat. I.Giyaseddin Keyhüsrev’in yetenekli olmayışı -Vezir Sadettin Köpek’in entrikaları -Baba İshak İsyanı -Taht kavgaları. -Doğudaki şehirlerin surları tamir edildi.Giyaseddin Keyhüsrev geçmiştir. Kösedağ Savaşı (1243) Anadolu Selçuklularının doğu sınırlarına dayanan Moğollar. sanat ve ticaret merkezleri tahribata uğramış. Baba İshak isyanından sonra Anadolu’yu istilaya karar verdiler. Selçukluların zayıfladığını ortaya çıkarmış ve Moğolları Anadolu’yu istila etme konusunda cesaretlendirmiştir. *Anadolu Selçuklularının Yassıçemen Savaşı’nı kazanmaları Moğolların Anadolu’ya gelişini geciktirmiştir. 27 .Türk kültürü Anadolu’nun batısında da yayılmıştır. -Merkezi otoritesini kaybeden Anadolu Selçukluları dağılma ve yıkılma sürecine girmiştir. *Selçuklular Akdeniz’den sonra Karadeniz’deki Suğdak limanını da ele geçirdiler. merkezi otoritenin bozulması -Beyliklerin bağımsızlıklarını ilan etmeleri -Haçlı Seferleri’nin etkisi -Ülkenin hanedan üyeleri arasında paylaşılması Uclarda Hayat ve Beylikler Türkiye Selçukluları. Söğüt ve Domaniç’i aldı.Alaaddin Keykubat tarafından Mut ve Ermenek dolaylarına yerleştirildiler. 1299’da bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı Beyliğini kurdu.Bu durum Selçukluların denizcilikte büyük bir gelişme göstermesini sağlamıştır. *Kurucusu Kerimüttin Karaman Beydir. Eyyubi ittifakı kurulmaya çalışıldı. -Moğol hanı Ögeday ile dostluk kurulmaya çalışıldı.Bu durum Anadolu halkının ekonomik hayatını olumsuz yönde etkilemiştir. Karamanoğulları (1256-1487) *Oğuzların Avşar boyundandır.Böylece Anadolu’da kurulan Türk siyasal birliği bozulmuştur. Böylece Anadolu. *Kayıların başında bulunan Ertuğrul Bey.*Selçukluların elinden çıkan Antalya yeniden alınarak Türkiye Selçuklu topraklarına katılmıştır.Anadolu’nun batısında yoğunlaşan beyliklerin nüfus ve askeri gücünü Moğolların baskısından kaçan Türkmenler oluşturuyordu. ancak iki yıl sonra isyanı bastırabilmiştir.Moğolların hakimiyetini kabul etmek istemeyen uc beyleri ve aşiret beyleri bağımsızlıklarını ilan ederek Türkiye’de “Beylikler Dönemi”nin başlamasına neden olmuşlardır.Sivas’ın doğusunda yapılan Kösedağ Savaşı’nda Anadolu Selçuklu ordusu yenilmiştir. -Anadolu’daki önemli bilim. fakat tampon bölge kalktığı için Moğollar daha rahat ilerleme imkanı bulacaktır. Türkmenlerin desteğini alan Baba İshak isyanı kısa sürede yayıldı. *Osman Bey.Alaaddin Keykubat’ın ölümüyle Türkiye Selçukluları eski gücünü kaybetmiştir. Baba İshak (Babailer) İsyanı (1240) *XIII. Anadolu’nun batı kısımlarında bağımsız Türk beylikleri kurulmuştur. Bu savaş ile Anadolu Selçuklu devleti gücünü göstermiş ve Moğolların Anadolu’yu istilası gecikmiş.Suğdak’ın alınmasıyla hem Karadeniz’de ticari güvenlik sağlandı hem de Anadolu’ya askeri ve ekonomik rahatlık getirdi. sınır boylarındaki Türkmen beylerine de “Uc Beyi” denirdi. Uc beylerinin görevleri: -Sınırları korumak -Bizans üzerine akınlar düzenleyerek fetihlerde bulunmak -Anadolu’yu bir Türk yurdu haline getirmek. doğu-batı.(Deniz gücünün göstergesidir) *I. *Celaleddin Harzemşah’ın Selçuklulara ait Ahlat’ı alarak tahrip etmesi ilişkilerin bozulmasına neden olmuştur. Bu savaşın sonucunda. Harzemşah. (Tampon bölge) -Anadolu Selçuklu Devleti. Yıkılma Nedenleri: -Moğol baskısı ve Kösedağ Savaşı -II.Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya gelen Türkmenler yer ve otlak darlığı nedeniyle sıkıntı çekiyordu. (Askeri birlik göndermiştir) -Harzemşahlar’ın Doğu Anadolu ve Azerbaycan’a yerleşmelerine müsaade edilmiştir.Alaaddin Keykubat Dönemi (1220-1237) *Anadolu Selçuklu Devleti en parlak dönemini yaşamıştır. babası kadar yetenekli değildi.Sınır boylarına “Uc”. Dağılma Dönemi(1237-1308) II. Ancak Baba İshak İsyanı’nın güçlükle bastırılması.Eski gücünü kaybeden Anadolu Selçukluları bu isyanı bastırmakta zorlanmış.Vezir Sadettin Köpek’in etkisi altında kalan hükümdar. I. 1281’de ölünce yerine oğlu Osman Bey geçti. Osmanoğulları (1299-1918) *Oğuzların Kayı boyundandırlar. *I.Giyaseddin Keyhüsrev Dönemi (1237-1246) I. uc beyleri serbest hareket etmeye ve Anadolu Selçuklu sultanlarını tanımamaya başladılar.Alaaddin Keykubat’ın ölümünden sonra yerine oğlu II. Asya’da büyük bir tehlike haline gelen Moğollara karşı tedbirler aldı.Bu sefer Türkiye Selçuklu Devleti’nin ilk denizaşırı seferi ve başarısı oldu. *Beyliğin ilk merkezi Söğüt’tür *Osmanoğulları zamanla diğer Anadolu beyliklerini egemenliği altına alarak Anadolu’da Türk siyasi birliğini sağlamıştır. Bu savaştan sonra Harzemşahlar kesin olarak yıkılmıştır (1231).Bölge halkının sosyal ve ekonomik sıkıntılarını değerlendiren Baba İshak isimli bir kişi isyan başlattı. *Trabzon Rum İmparatorluğu ve Çukurova bölgesindeki Ermeniler vergiye bağlanmıştır. kültürel gelişmeler durmuştur. Akdeniz’de önemli ticaret merkezlerinden biri olan Alanya’yı (Alaiye) topraklarına kattı (1223) ve Alanya’da tersane kuruldu.Ertuğrul Bey. -Trabzon Rum İmparatorluğu ve Ermeni Krallığı Selçuklu hakimiyetinden çıkmış. Moğol Tehlikesine karşı alınan tedbirler. ticaret faaliyetleri durma noktasına gelmiş ve üretim azalmıştır. -Moğolların baskısından kurtulmak isteyen Türkmenler Anadolu’nun batısında yoğunlaşmışlardır. -Anadolu’da can ve mal güvenliği kalmamış.Alaaddin Keykubat. doğudan gelen Türkmen boylarını. *Türkiye Selçuklu Sultanı I. -Halife ile ilişkiler yoğunlaşmıştır.

*Orhan Bey döneminde Osmanlı Devleti’ne katıldı.Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar kurulan beylik II. Denizli ve Söke’yi alındı. *Kurucusu Şemsettin Yaman Candar’dır. bilgin ve sanatçıyı koruyarak Anadolu’da Türk kültürüne hizmet etmelerini sağladılar. Candaroğulları Beyliği’ne katıldı.Murat tarafından son verildi. Sahip Ataoğulları (1275-1342) *Afyonkarahisar’da kuruldu. -Beyler. *Osmanlı padişahı I.Bu dönemde Yunanistan ve Adalara seferler düzenlendi. *Marmara’da önemli bir deniz gücüne sahipti. *II. Güzelcehisar. Isparta ve Eğridir’de kuruldu.Onun ölümünden sonra beylik. *Kurucusu Saruhan Beydir.Murat tarafından ortadan kaldırıldı. Fethiye. *Yıldırım Bayezit’in son verdiği beylik Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar kurulduysa da II. Saruhanoğulları (1313-1410) *Manisa ve çevresinde kuruldu. *Ankara Savaşı’ndan sonra Osmanlıya katılan ilk beyliktir. *Kerimüttin Karaman Beyin oğlu Karamanoğlu Mehmet Bey Konyayı alarak II.Donanma kurularak Ege ve Akdeniz’de fetihler yapıldı. Menteşeoğulları (1261-1424) *Muğla’da kuruldu. *Mehmet Beyden sonra Gazi Umur Bey geçti. *Gazi Çelebi. Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) (1335-1461) *Kastamonu ve Sinop yöresinde kurulmuş olup merkezi Kastamonu’dur. Candaroğullarının Kastamonu kolunu ortadan kaldırdı. *Kurucusu Eşrefoğlu Süleyman Şah’tır. *Kurucusu Yakup Beydir.Daha sonra Alaiye. Kırım’a sefer düzenledi ve buradaki Cenevizlileri yendi. (Çelebi Mehmet) İkinci Türk Beyliklerinin Anadolu’nun Türkleşmesine Hizmetleri -Beylikler. *Kurucusu Tacettin Doğanşah’tır. *İkinci Anadolu beylikleri içerisinde en güçlü beyliktir. Bolvadin ve Seydişehir’i fethetti. *Osmanlı Devleti’ne katılan ilk beyliktir. *İlk defa Yıldırım Bayezit beyliğe son verdi. birçok düşünür. *Yıldırım Bayezit tarafından son verilen beylik Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar kurulduysa da Çelebi Mehmet tarafından ortadan kaldırıldı.Yakup Edirne’ye gelerek II. Germiyanoğulları (1299-1429) *Kütahya merkez olmak üzere kuruldu. Selçuk ve İzmir tersanelerinde büyük bir donanma inşa ettirdi. Karesioğulları (1304-1360) *Balıkesir’de kuruldu.Murat zamanında Germiyanoğullarından çeyiz olarak Kütahya.Bayezit zamanında beyliğe kesin olarak son verildi.Süleyman zamanında beylik zayıflayarak Moğollara bağlandı. Emet ve Simav toprakları alınmıştır.II. Karesioğullarının Osmanlı Devleti’ne katılması Anadolu’da Türk siyasi birliğini sağlama yolunda atılan ilk adımdır. *1293’te Karamanoğulları ele geçirdi. *I. *Mehmet Bey’den sonra oğlu II. Bizans ve Moğollarla savaştılar. *Kurucusu Türkiye Selçuklu Devleti veziri Pervane Muineddin Süleyman’ın oğlu Mehmet Beydir. Eretna ve Kadı Burhanettin devletlerine bağlı olarak yaşadılar.Murat’ın isteği üzerine topraklarının bir bölümünü Osmanlılara para karşılığında sattılar. Alaiye Beyleri (1293-1471) *Alaiye. *Karamanoğlu Mehmet Bey Türkçeyi resmi dil ilan etti.Murat’ın ölümünden sonra Osmanlılara karşı Karamanoğulları ile ittifak yaptılar. Akşehir. *İlhanlılara.Ankara Savaşı’ndan sonra II. *Kendilerini Türkiye Selçuklu Devletinin varisi olarak görmektedirler. Pervaneoğulları (1277-1322) *Sinop ve çevresinde kuruldu.Gazi Umur Beyin Egedeki başarılarını kendileri için tehlikeli gören Hristiyanlar. *Yıldırım Bayezit’in son verdiği beylik Ankara Savaşı’ndan sonra yeniden kurulduysa da II. I. *Kurucusu Hamit Beyin torunu Dündar Beydir.Muratla görüşmüş ve beyliği vasiyet yolu ile Osmanlı Devletine bırakmıştır.Alaattin Keykubat tarafından fethedildi. *Osmanlı Devleti ile en fazla mücadele eden beyliktir. Canik Beyleri (Tacettinoğulları) (1348-1428) *Niksar dolaylarında kuruldu. *Karamanoğulları ilk kez Yıldırım Bayezit zamanında Osmanlı Devletine katılmıştır.Bu dönemde Aydın. *Seyfettin Süleyman Beyin 1302’de ölümünden sonra yerine geçen oğlu Mehmet Bey.Murat tarafından Osmanlı topraklarına katıldı.İzzettin Keykavus’un oğlu Gıyasettin Siyavuş’u sultan ilan etti. Eşrefoğulları (1284-1326) *Beyşehir merkez olmak üzere kuruldu. *Denizcilikte en ileri beyliktir. bu beyliğin deniz gücü ile Rumeli’ye geçti.*İlk merkezleri Ermenek daha sonra Karaman ve Konya olmuştur.Mehmet Bey. Ilgın. Hamitoğulları (1300-1423) *Antalya. *Yıldırım Bayezit tarafından alınan beylik Ankara Savaşı’ndan sonra yeniden kurulduysa da II. *Kurucusu Menteşe Beydir. Murat tarafından Osmanlı topraklarına katıldı.Süleymanın İlhanlı Valisi Timurtaş tarafından öldürülmesiyle beylik sona erdi.Osmanlı Devleti. *I. *Beyliğin toprakları Germiyanoğulları Beyliği’ne katıldı. Aydınoğulları (1308-1426) *Aydın merkez olmak üzere kuruldu. Bafra ve Samsun’u aldı. Yıldırım Bayezit’e bağlı olarak hükümdarlığını sürdürdü. *Kurucusu Türkiye Selçuklu vezirlerinden Sahip Ata Fahrettin Ali’dir.Sinop’ta İsfendiyar Bey. *Menteşe Beyden sonra oğlu Mesut Bey zamanında beylik en parlak dönemini yaşadı. *Bir ara İlhanlı egemenliği altına girdiler. *Yıldırım Bayezit. *Ankara Savaşı’ndan sonra İsfendiyaroğulları Beyliği adını alan beyliğe Fatih son verdi. Tavşanlı. *Mesut. *Fatih zamanında Gedik Ahmet Paşa Osmanlı topraklarına kattı. *Kurucusu Aydınoğlu Mehmet Beydir. 28 . bir Haçlı donanmasıyla İzmir’i alıp Aydınoğulları donanmasını yaktılar. Memlüklere bağlı beyler tarafından yönetildi.

hanedanın ortak malı kabul edilmiş ve şehzadeler arasında paylaştırılmıştır.Türk devlet geleneğinde olduğu gibi. *Kara Yusuf’un ölümünden sonra İskender Bey. Amasya Emirliği. Osmanlılara karşı cephe alması üzerine Yavuz Sultan Selim.-Beylikler döneminde Türkçe. askeri davalara kadıasker(kadı-yı leşker) bakardı. sonra Kayseri oldu. Candaroğulları.Uzun Hasan. -Beyler. uc bölgelerine gelen göçebelere toprak vererek bu bölgelerin Türkleşmesini sağladılar. *Başlangıçta Memlüklere bağlıyken Yavuz Sultan Selim’den itibaren Osmanlı Devleti’ne bağlandılar.Bu dönemde İran. Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan’a yenildi. *En güçlü dönemleri Uzun Hasan dönemidir. *Safeviler tarafından yıkıldılar. Maraş. Malatya. Tokat. Antalya ve Samsun’da tersaneler kurdular. Divan-ı Tuğra:Devletin her türlü yazışmalarından sorumluydu. Frank ve Ruslardan) Türkiye Selçukluları gulam sistemini güçlendirip Türk beylerinin gücünü kırmak istemişler ancak başaramamışlardır. Türkiye Selçuklularında ülke eyaletlere ayrılmıştır: -Merkeze bağlı vilayetler -Meliklerin yönettiği vilayetler -Uc eyaletleri Ordu Askeri teşkilat Büyük Selçuklu askeri teşklatına benzemektedir. Niğde ve Erzincan’ı aldı. Türk-İslam devletlerinde ağır siyasi suçlar. 1473’te Otlukbeli Savaşı’nda Fatih’e yenildi. *Dulkadiroğullarının Osmanlı-Memlük savaşlarında. Çaldıran Savaşı’ndan sonra 1515’te Turnadağ Savaşı ile bu devleti yıktı. 29 . *En büyük hükümdarları Kara Yusuf.Devlet idaresinde vezirden sonra gelirdi. Dulkadiroğulları (1337-1515) *Zeynettin Ahmet Karaca Bey tarafından Elbistan merkez olmak üzere kuruldu.Bu yenilgiden sonra Akkoyunlular bir daha kendilerini toparlayamadılar.Osmanlı-Memlük ilişkilerinin bozulmasına neden oldu. Devlet işleri Büyük Divan’da görüşülürdü.Hükümdar başkentte olmadığı zamanlarda devlet işlerini yürütür ve hükümdara vekalet eder. *Eretna Bey. Erzincan Emirliği. Divan-ı Pervane:Arazi defterlerinde tutulan has ve iktaların düzenlenmesinden sorumluydu. *Uzun Hasan’ın . Divan-ı İstifa:Devletin gelir ve gider hesaplarına bakan divandı.Akkoyunlu beylerinden Kara Yülük Osman ile yaptığı savaşta yenildi ve öldürüldü.Böylece Anadolu Türk birliği kesin olarak sağlandı.Sultanlar çocuklarını(melik) vilayetlere göndermiş yanlarına da “atabey” denilen meliklerin devlet yönetimi ve askerlik konularında deneyim kazanmalarını sağlayan kişiler verilmiştir. Ordu komutanına emir’ül-ümera. Divan-ı Arz:Ordunun ihtiyaçlarının karşılanmasından sorumluydu. Büyük Divan’a bağlı alt divanlar ise şunlardır: Niyabet-i Saltanat:Bu makamı idare edene naib-i sultan denirdi. Karamanoğulları ve Tacettinoğulları üzerinde egemenlik kurdu. Türkiye Selçuklularında da ülke. Kadı Burhanettin Devleti (1381-1398) *Oğuzların Salur boyundan olan Kadı Burhanettin tarafından Sivas’ta kuruldu. İskenderin yerine kardeşi Cihan Şah’ı Karakoyunlu hükümdarı olarak belirledi. Sinop. Bayram Hoca tarafından Erciş merkez olmak üzere kuruldu. *Zeynettin Ahmet Karaca Beyden sonra yerine geçen oğlu Halil Bey. *Uygur Türklerinden olan Eretna Bey tarafından Sivas’ta kuruldu. Doğu Anadolu ve Azerbaycan’ı ele geçirildi. Timur’a karşı yaptığı mücadeleyi kaybedince Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezit’e sığındı. Büyük Selçuklu hukukunda olduğu gibi şer’i hukuk ve örfi hukuk olarak ikiye ayrılıyordu. Timur’un oğlu Şahruh’a yenilince Osmanlılara sığındı.Önde gelen devlet adamları ve komutanlar arasından seçilirdi. Ramazanoğulları (1353-1608) *Yüreğir boyu beylerinden Ramazan Bey tarafından Adana ve Tarsus dolaylarında kuruldu. Hukuk Türkiye Selçuklu hukuku. Tebriz ve Azerbaycan’ı aldı. Akkoyunlular (1350-1502) *Oğuzların Bayındır boyundan gelen Kara Yülük Osman Bey tarafından Diyarbakır merkez olmak üzere kuruldu. Türkiye’de Kurulan Diğer Devletler Eretna Devleti (1336-1381) *İlhanlıların Anadolu valisi Timurtaş. Amasya. Şer’i davalara kadılar. donanma komutanına da meliküs-sevahi(sahiller meliki) veya reisül bahr(deniz reisi) denirdi. -Birçok yerleşim yerine Türkçe adlar verildi. Trabzon Rum İmparatorluğu’nu ve Karamanoğullarını korumak istemesi Osmanlılar ile arasının açılmasına neden oldu. isyan ederek *Mısır’a kaçarken yerine Türk komutanlarından Eretna Beyi bırakmıştı. Karakoyunlular (1365-1469) *Oğuz boylarından olan Karakoyunlular Moğol istilasından kaçarak Doğu Anadolu’ya geldiler. *İkta askerleri:Tımarlı sipahiler *Sınır boylarındaki Türkmen birlikleri *Bağlı devlet ve beylik askerleri *Ücretli askerler(Rum. resmi dil olarak gelişti.Şahruh. Kültür ve Medeniyet Devlet Yönetimi Türkiye Selçuklu Devleti.Daha sonra başkent Tebriz oldu.Timur’un ölümünden sonra Kara Yusuf.Uzun Hasan Karakoyunlular Devleti’ne son verdi. -Anadolu bayındır hale getirildi. Şer’i mahkemelere bakan kadıların başı kadi’l-kudat. *Ramazanoğulları topraklarını genişletmek için Dulkadiroğulları ve Karamanoğulları ile savaştı. *Eretna Beyin ölümünden sonra ülkenin karışıklıklar içinde kalmasından yararlanan vezir Kadı Burhanettin sultanlığını ilan ederek Eretna Devleti’ne son verdi. örfi yargı sisteminin başında ise emir-i dad bulunurdu. Divan-ı İşraf:Ülkedeki askeri ve adli işler dışındaki idari ve mali teşkilatın işleyişini denetlerdi. *Kadı Burhanettin. Türkiye Selçuklu Devleti’nde ordu şu bölümlerden oluşmaktadır: *Hassa askerleri: Gulam askerleri-değişik milletlerden küçük yaşta satın alınan veya toplanan çocuklardan oluşurdu.Cihan Şah. *Devlet. sultanın başkanlığındaki Divan-ı Mezalim adı verilen mahkemede görüşülerek karar verilirdi. *Yıldırım Bayezit tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. Alanya. Büyük Selçuklu Devleti’nin devamı gibidir. *Başkent önce Sivas. Harput ve Amik dolaylarını ele geçirdi.

Ermeniler. Moğol istilası sırasında Anadolu halkını koruyup kollayan teşkilatların başlıcaları: *Abdalan-ı Rum (Anadolu dervişleri teşkilatı) *Bacıyan-ı Rum (Anadolu kadınları teşkilatı) *Feteyan-ı Rum (Anadolu gençler teşkilatı) *Gaziyan-ı Rum (Anadolu gazileri teşkilatı) Toprak Yönetimi Türkiye Selçuklu Devleti’nde toprakların çoğunun mülkiyeti Büyük Selçuklularda olduğu gibi devletin malı kabul edilmiştir. saraylar.Türkiye Selçukluları ve beylikler döneminde topraklar dörde ayrılmıştır: Has Arazi:Geliri hükümdara ayrılan topraklar olup hükümdar bu topraklarda istediği tasarrufu yapabilirdi. medreseler. Sivil mimaride:köşkler. -Mesleki eğitim sonucunda çırak.Din Türkiye Selçuklularında tarikat ve medrese arasındaki görüş farklılıkları zaman zaman siyasi boyut kazanmış. Sosyal Hayat Malazgirt Zaferi’nden sonra. Sinop.Türkiye Selçukluları döneminde Anadolu uluslar arası ticaret merkezi haline gelmiştir. Mevlana Celaleddin Rumi(Mesnevi adlı eseri). külliyeler.Anadolu’da yapılan ilk kervansaray. ahlaki ve diğer alanlarda bilgilerinin artırılmasına çalışmıştır. bölge ticaretinin gelişmesine ortam hazırlamıştır. hat(yazı) sanatı. -Ticareti geliştirmek amacıyla Akdeniz ve Karadeniz’de fetihler yapılmıştır (Antalya. kümbetler(silindirik.Türkler Anadolu’da yaşayan Hristiyan unsurlarla birlikte (Rumlar. -Esnaflar arasında dayanışmayı sağlamıştır.Ordu mensuplarına ayrılan bu topraklar hizmetlerini sürdürmeleri şartıyla babadan ooğula geçebilirdi. mescitler.İktalar göreve bağlıydı. bunun sonucunda Anadolu’da alınan ürünlerin ihtiyaç fazlasını (tarım ve hayvan ürünlerini) dışarıya satmıştır. -Büyük ticaret merkezlerinde hanlar ve kapalı çarşılar yapılmıştır. Ticaret Anadolu’da ticaretin gelişmesi için Türkiye Selçukluları döneminde şu tedbirler alınmıştır: -Ticarette kullanılmak üzere yollar yapılmış ve bu yollarda güvenlik sağlanmıştır. -Tüccarların korsan. darüşşifalar(hastaneler). -Gümrük vergileri hafifletilmiştir. konik veya piramit çatılı olan mezarlara denir).Devlete ait bu topraklara miri arazi denilirdi. Ekonomik Hayat Tarım ve Hayvancılık Anadolu Selçuklu sultanları ve beyler. Türkçeyi resmi dil ilan etmiştir(1277). tezhip(kitapları yaldız ve boya ile süsleme) ve cilt sanatı. Hacı Bektaş Veli(Makâlât adlı eseri). -Ticari önemi olan merkezlere Türk ve Müslüman tüccarlar yerleştirilmiştir. Ahilik Teşkilatı Ahilik.Selçuklu sultanları Hristiyan ahaliye adaletli ve hoşgörülü davranmış. türbeler(dört duvarının üzerleri kubbe ile örtülen mezarlara denir). İkta Arazi:Ordu mensuplarına ve devlet memurlarına hizmet ve maaş karşılığı olarak verilen topraklardır. musiki gelişmiştir. taş ve maden işlemeciliği. -Ticaret yolları üzerine tüccarların konaklaması ve ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kervansaraylar yapılmıştrı. Anadolu Selçuklu Devleti. Süryaniler) yaşamlarını sürdürmüştür. II. Orta Asya’dan gelen konar-göçerler Anadolu’ya yerleştirilerek Anadolu’da Rum ve Hristiyanlara karşı nüfus üstünlüğü sağlanmıştır. Dil ve Edebiyat Türkiye Selçukluları ve Beylikler döneminde yaşayan başlıca fikir adamları: Muhyiddin Arabi(İslam dünyasında şeyh-i ekber adıyla ün kazanmış). daha sonra gelen Selçuklu sultanları tarafından devam ettirilmiş ve kervansaraylar komşu ülkelerden tüccarların Anadolu’ya gelmesinde önemli rol oynamıştır. devlet ve edebiyat dili Farsçaydı. köylüleri topraklarda tutabilmek amacıyla belirli zamanlarda vergi affı ve ya vergilerin hafifletilmesi gibi tedbirler almışlardır.Beylikler döneminde Karamanoğlu Mehmet Bey. Türkiye Selçuklularında ilk medrese 1193 tarihinde açılan Kayseri Koca Hasan Medresesi’dir. En çok gelişen sanat dalı mimaridir. Türkiye Selçuklu Devleti döneminde (XIII. Mülk Arazi:Devlet adamlarına başarılarından dolayı verilen topraklardır.Bu durum Türkçenin gelişmesini yavaşlatmıştır. Yüzyılda ) ortaya çıkmış.II. esnaf ve zanaatkarların ticari hayatını şekillendiren sosyal bir teşkilattı.) Türkiye Selçuklularında bilim dili Arapça. kalfa ve usta yetiştirerek bunlara diploma vermiştir. Suğdak). -Üretim kalitesinin artırılmasına ve fiyatların ayarlanmasına çalışmıştır. -Moğol istilasından sonra Anadolu’da huzur ve güvenliği sağlamaya çalışmıştır. çokgen gövdeli. hamamlar. Alanya. Selçukluların sembolü olan “çift başlı kartal” ve başka hayvan figürleri surlarda ve diğer yapılarda kullanılmıştır. ağaç. medreseye karşı olan bazı tarikat üyeleri. Vakıf Arazi:Miri ve mülk arazilerden gelirleri ilmi veya sosyal kuruluşların masraflarına ayrılan topraklardır.Kılıç Arslan döneminde başlayan Kervansaray yapımı. eşkıya ve tabii afetlerden dolayı uğrayacağı zararları karşılamak üzere bir çeşit devlet sigortası yapılmıştır. Bilim ve Sanat Anadolu’da ilk medrese 1151 yılında Danişment Hükümdarı Yağıbasan tarafından Niksar’da kurulmuştur. kervansaraylar(hanlar). medreseyi asıl eğitim kurumu sayan devletle mücadele etmişlerdir. tarım ve hayvancılığın gelişmesine yardımcı olmuş. surlar yapılmıştır. Fikir. Askeri mimaride:kaleler.Görevden ayrılan kişinin iktası elinden alınıp başkasına verilirdi. Bu teşkilat. Mimari dışında çinicilik. Yunus Emre(şiirlerini Divan ve Risaletü’n-Nushiye adlı eserlerinde topladı. Dini mimaride:camiler. köprüler. -SON- 30 . Güney-Kuzey ticaret yollarının üzerinde bulunması ve kıtaları birbirine bağlaması. tekke ve zaviyeler.Kılıç Arslan döneminde tamamlanan Aksaray-Kayseri yolu üzerindeki Alay Han’dır. Sadreddin Konevi. karşılığında onlar da Selçuklu idaresini benimsemişlerdir. Anadolu’nun Doğu-Batı. -Üyelerinin dini. -Kıbrıs Krallığı ve İtalyan Cumhuriyetleriyle ticaret antlaşmaları yapılmıştır. halı ve kilim dokumacılığı.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->