T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TALİM VE TERBİYE KURULU BAŞKANLIĞI

İLKÖĞRETİM VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ (8. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA–2010

Öğretim programının hazırlanmasında görev alan komisyon üyeleri: Fadime Pelin ALDEMİR Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Hüseyin SEZER Felsefe Grubu Öğretmeni Mehmet Akif SÜTCÜ Program Geliştirme Uzmanı Mehmet ÜLGER Sınıf Öğretmeni Seçil Buket HARUT Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Dr. Sevim CAN Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Yusuf TOPRAK Felsefe Grubu Öğretmeni Öğretim programının hazırlanmasına katkı sağlayanlar: Betül BUDAK KORKMAZ Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni Elif SEYLİM Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı Himmet GÜVEN Felsefe Grubu Öğretmeni Şevki IŞIKLI Felsefe Grubu Öğretmeni

 

Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nda yer alan ve aşağıda belirtilen Türk Millî Eğitiminin Amaçları ve Temel İlkeleri doğrultusunda hazırlanmıştır: TÜRK MİLLİ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI I. Genel Amaçlar Madde 2. Türk millî eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasa’da ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasa’nın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek, 2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip; insan haklarına saygılı; kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek, 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranış ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. VIII – Demokrasi Eğitimi Madde 11 – (Değişik: 16/6/1983 - 2842/3 md.) Güçlü ve istikrarlı, hür ve demokratik bir toplum düzeninin gerçekleşmesi ve devamı için yurttaşların sahip olmaları gereken demokrasi bilincinin, yurt yönetimine ait bilgi, anlayış ve davranışlarla sorumluluk duygusunun ve manevi değerlere saygının, her türlü eğitim çalışmalarında öğrencilere kazandırılıp geliştirilmesine çalışılır; ancak, eğitim kurumlarında Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine aykırı siyasi ve ideolojik telkinler yapılmasına ve bu nitelikteki günlük siyasi olay ve tartışmalara karışılmasına hiçbir şekilde meydan verilmez.

     

 

 

Demokratik sistemlerde insanı yaşatma ve onu mutlu kılma temel amaç olarak görülmektedir. Yaşanan gelişmeler de yaşadığımız çağın. onu etkisizleştirmekte ve buna bağlı olarak toplumları birey-birey. Devleti ve yurttaşlarını bir arada tutan bağları güçlendirmek amacıyla vatandaşlık eğitimine önem vermek bu dönemde gerçekleştirilen eğitimdeki yenileşme hareketlerinin bir parçası olmuştur. gelecek nesillere daha iyi imkânlar sunmak ve öğrencilerin bilinçli vatandaşlar olarak yetiştirilmelerini sağlamak açısından son derece önemlidir. Öyle ki insan haklarını benimsemek. Demokrasi. diğer yandan geleneksel olanın sınırlarını daraltmakta. Örneğin etnik çatışmalar. Eğitimdeki son gelişmelere baktığımızda vatandaşlık eğitiminin demokratik bir toplumun oluşabilmesi için öğrencileri gerekli bilgi. toplumun iyiliği için harekete geçebilen bireyler olmaları hedeflenmektedir. bir yandan uygarlığı yeni bir aşamaya taşıyacak derecede yeni imkânlar sunmakta. Böylece öğrenciler haklarını. 4    . barış içinde bir arada yaşama kültürüne sahip.GİRİŞ NEDEN VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ? Dünyayı anlama ve anlamlandırmada eğitim programlarının sürekli geliştirilmesi. küresel ölçekte bazı toplumsal sorunların çözümüne gözlenebilir katkılar sunmaktadır. insan hakları çağı olduğu vurgusunu güçlendirmektedir. topluma duyarlı. dünyanın farklı bölgelerinde gelişen olayların bir ülkede yaşayan insanları yakından etkilediği günümüzde eğitimin amacı sadece ülkesindeki değil dünyadaki toplumsal gelişmelere ve değişime uyum sağlayan bireyler yetiştirmek haline gelmiştir. Yirminci yüzyılda yaşanan teknoloji ve bilişim sektöründeki gelişmelerin beraberinde getirdiği küreselleşme. İnsanı merkeze almayan. korumak ve hakların kullanılması bilincine varmak günümüz insanı için zorunluluk hâline gelmiştir. devletlerin gelişmişlik ölçütlerinden biri olarak görülmeye başlanmıştır. birey-toplum ve birey-devlet ilişkilerinde yeni değerlerin arayışına zorlamaktadır. beceri ve değerlerle donatmayı hedeflediği görülmektedir. demokrasiyi de öğrenmektedirler. ırkçılık. geri kalmış toplumlardan gelişmiş toplumlara doğru gidildikçe bireysel önceliklerin daha önemli hâle geldiğini kabul eder. onu birinci ve en büyük amaç olarak belirlemeyen sistemlerin meşruluğu da sorgulanmaktadır. Ülkemizde insan hakları ve demokrasi eğitimi daha önce Yurttaşlık Bilgileri. ayrımcılık yapmamayı. Cumhuriyet döneminde ise yurdunu seven. eşitliği. Öğrencilerden konulara eleştirel bakabilen. Çünkü demokrasi bilinci. küresel ısınma ve insan eliyle meydana gelen çevre sorunlarına karşı toplumsal duyarlılığın kazanılmasında. Bugün ise birey ve bireysel gereksinimler ön plana çıkmaya başlamıştır. Demokratik vatandaşlık eğitimi farklı din. böylece içinde yaşadığı toplumun çeşitli değerlerini anlamayı ve paylaşmayı sağlamaktadır. başkalarının düşüncelerine saygılı. Vatandaşlık Bilgileri ve son olarak Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi gibi dersler içinde verilmiştir. toplum ve toplumsal gereksinimler etrafında şekillenmekteydi. Bu yüzyıldan önce birey-toplum ilişkisi. inanç ve düşünüş şekillerine saygıyı desteklemekte. sorumluluklarını ve özgürlüklerini öğrenirlerken kanunları. vatandaşlık sorumluluklarını bilen bireyler yetiştirmek Türk milli eğitiminin genel amaçları arasında yer almıştır. Sosyal Bilgiler. terör ve suç oranlarındaki artışa bağlı olarak ortaya çıkan güvenlik sorunlarının çözümünde. Birey-toplum ilişkisinde bireyi önceleyen yaklaşım. kültür. kendi düşüncelerini ifade edebilen. adaleti. toplumsal sorunlara çözüm arayışında herkesi sürece dâhil etmeyi gerektirmektedir. demokratik tutum ve yaklaşımlar yardımcı olmaktadır. İletişim ve ulaşım olanaklarının son derece geliştiği. İnsan haklarına verdikleri önem. Vatandaşlık eğitiminin Türk eğitim sisteminde planlı bir biçimde yer alması Tanzimat Dönemi’yle başlar.

tahakkuk etmediği sürece. toplumsal yaşama etkin ve sorumlu bir şekilde katılan birey amaçlanmaktadır. sorgulayan. önyargının olumsuzluğu. Hak ve Özgürlüklerimiz temasında. insan haklarıyla ilgili uluslar arası belgelerde yer alan insanın değeri ve onurunun korunması. neyi. Demokratik vatandaşlık eğitiminin temelinde var olan bakış açısı da budur: “Talep eden. başlangıç koşuludur. vatandaşlık ve demokrasi eğitiminde birbirinden ayrı düşünülemez. tüm kültürel etkinliklerin kökenidir. Hak. demokratik vatandaşlık bağlamında ele alınmıştır. Demokratik toplumlarda hak. hak ve özgürlüklerini kullandıkları sorumluluklarını yerine getirdikleri ölçüde verilen demokrasi eğitimi amacına ulaşmış olur. Bu birey. Bu bağlamda öğretim programında vatandaşlık ve demokrasi eğitimi. ancak eğitim ve öğretim süreçlerine etkin olarak katılacakları bir eğitimle gerçekleşebilir. demokrasi ve demokratik tutumlar vurgulanmaktadır. toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında rol alma. demokrasi ve insan haklarıyla ilgili bazı temel kavramların tanıtılmasının yanı sıra insan haklarının korunup uygulanmasıyla ilgili farkındalık. Programda dört tema yer almaktadır. özgürlük. Demokrasinin “insan”a yaptığı vurgunun yanı sıra demokratik vatandaşlığın gerekleri. düşünce. Hak ve özgürlükleri koruma ve geliştirme. demokrasi ve insan hakları kavramları. birlikte yaşamak için gerekli olan diğer kavramlar türetilmektedir. Demokrasi Kültürü temasında. korunduğu ve geliştirildiği bir çoğunluk yönetimi olarak tanımlanmaktadır. İnsan. modern demokrasi anlayışında temel argümandır. her türlü ayrımcılığın fark edilmesi ve ayrımcılıkla mücadele. Bu açıdan bakıldığında “insan hakları eğitimi” de demokrasi eğitimi içinde yer almaktadır. Hakların kullanılması için hak sahibi olan birey. 5    . hakkın kullanılması ile mümkündür. etkin bir vatandaş olarak kendini ortaya koymalıdır. görev ve sorumluk gibi demokrasinin temel kavramlarını içselleştirmiş. bu anlamda bu kavramların birbiriyle iç içe geçmiş kavramlar olduğu söylenebilir. korunması ve kullanılması. Demokrasinin merkezine yerleştirilen hak ve özgürlük kavramlarından. Bu kavramlar. işbirliği ve iş bölümü gibi beceriler ön plana çıkarılmıştır. insani değerlerin korunması ve geliştirilmesi. tutum ve davranış kazandırma amaçlanmaktadır. Her İnsan Değerlidir adlı birinci temada.Demokrasi. demokratik devlet örgütlenmesine ulaşmış bir toplum içinde tanımlandığında “demokratik vatandaş” olarak adlandırılmaktadır. bu konuda sivil toplum kuruluşlarının rolü ve önemi kavrama. nasıl koruyabileceklerini bilmeleri. genellikle insan hak ve özgürlüklerinin en etkili bir biçimde kullanıldığı. bir ideal olarak kalır. bu hakların neden korunması gerektiğinin bilincine varmaları.” Bireylerin sırf insan olmaları nedeniyle sahip oldukları haklarının farkında olmaları. Bireyler. Böylece demokrasi bilincinin oluşturulması. Bununla birlikte insanın çevresiyle bir bütün olduğu anlayışıyla ekolojik açıdan diğer canlılarla birlikte yaşama zorunluluğu ele alınmıştır. Bununla birlikte vatandaşlık. eşitlik. onları kullanma ve korumayı içtenlikle istemeleri. duyarlılık. insan hak ve özgürlükleri vurgulanmaktadır. niçin. bireysel farklılıklar ve bu farklılıkların birlikte yaşamak için gerekliliğine yer verilmektedir. etkin ve sorumlu vatandaş. Bir hakkın. farklılıkların toplumsal zenginlik olduğu. birlikte yaşama düşüncesinin temelinde “insan”ın olduğunu vurgular. düşünen. bilinç. Bu dersin eğitim ve öğretiminde. diyalog ve etkili iletişimin birlikte yaşama için gerekliliği. Hakların tanınması. demokratik tutum geliştirilmesi. hak olarak varlığının ortaya konulması. TEMALAR Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı tematik yaklaşımla hazırlanmıştır. öğrencilere vatandaşlık. demokrasinin bir yaşam biçimi olarak benimsenmesi hedeflenmektedir.

Tüm bu ihtiyaçlar doğrultusunda dünyada yaşanan gelişmelere paralel olarak öğretim programlarında yeni yaklaşımlar dikkat çeker duruma gelmiştir. demokratik tutum ve davranışlar geliştirerek demokrasiyi bir yaşam biçimi olarak benimsemeleri. sorumlu ve demokratik bir vatandaş olarak toplumsal yaşamın geliştirilmesi ve güçlenmesinde rol almaları. hoşgörülü. • • • • • • • • PROGRAMIN TEMEL YAKLAŞIMI Bu dersin eğitim ve öğretiminde. topluma ve bireylerin birbirlerine karşı sorumluluklarının farkına varma. demokrasi ve insan haklarıyla ilgili bazı temel kavramların yanı sıra insan haklarının korunup uygulanmasıyla ilgili farkındalık. demokratik vatandaşlık bağlamında ele alınmıştır. tutum ve davranış kazandırmak amaçlanmaktadır. toplumsal yaşamı düzenleyen kurallara uyma. Etkin. hak ve özgürlüklerin ihlallerinde demokratik çözüm önerileri getirme gibi beceriler hedeflenmiştir. düşünce. bilginin taşıdığı değeri ve bireyin var olan deneyimlerini dikkate alan bir yaklaşımla hazırlanmıştır. Paylaşılan ortak değerlerin korunması ve geliştirilmesinin önemini benimsemeleri. Belirtilen görev ve sorumluluklarla. 6    . bilinç. öğrencilere vatandaşlık. Atatürk ilke ve inkılâplarının önemini kavrayarak demokratik bir Türkiye Cumhuriyeti Devletinin oluşmasına katkı sağlamaları. çevresiyle etkileşimine olanak sağlayan bir anlayış yaşama geçirilmeye çalışılmaktadır. Kalkınma planları ve millî eğitim şûralarında sıklıkla öğrencilerin bilgiye ulaşma yollarını öğrenmelerine. İnsanlığın bir parçası olduğu bilinci ile ülkesini ve dünyayı ilgilendiren konularda duyarlılık göstermeleri amaçlanmaktadır. devlete. barıştan yana ve kendine güvenen bir birey olarak demokratik ve adaletli bir toplumun oluşmasına katkı sağlamaları. kamu mallarını bilinçli kullanma. demokratik hak arama yollarını kullanma. Öğrencilerin karar verme süreçlerine katılım. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak temel hak ve özgürlüklerini kullanarak sorumluluklarını yerine getirmeleri. sorun çözme ve karar verme becerilerini geliştirmelerine olanak sağlayacak şekilde öğretim programlarının yeniden düzenlenmesine ihtiyaç duyulduğu dile getirilmektedir. Görev ve Sorumluluklarımız adlı son temada ise birlikte yaşam alanlarının demokratikleşmesinde bireylere düşen görev ve sorumluluklar ön plana çıkarılmıştır. adaletçi ve eşitlikçi uygulamaları destekleme gibi becerileri geliştirerek ulaşılabileceği varsayılmaktadır. duyarlılık. öğrencinin kendi yaşantısını ve bireysel farklılıklarını dikkate alan. Özgür. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı.demokrasi ile hak ve özgürlüklerin kullanılması arasındaki ilişkiyi fark edebilme. Bu bağlamda öğretim programında vatandaşlık ve demokrasi eğitimi. Demokratik katılımın ve demokratik yaşamın önemine inanarak kişisel ve toplumsal sorunların çözümüne katkı sunmaları. GENEL AMAÇLAR Bu program ile öğrencilerin. bağımsız. Demokrasi bilincine sahip bir birey olarak. insan yaşam ve onuruna saygı duyulması ile ülkenin birlik ve bütünlüğünün korunup geliştirilmesi hedeflenmiştir. Böylelikle etkinlik merkezli.

14. genel amaçlar ve kazanımların yanı sıra çeşitli temel beceri ve değerlerin verilmesi. 2. kendine özgü bazı becerileri de kazandırmayı amaçlamaktadır. Bilgi teknolojilerini kullanma 7. uzak ya da yakın geçmişte bilgiye dönüştürdüğü verilerle bu derste edindiklerini ilişkilendirmesine ve böylelikle yeni beceri ve değerlere ulaşmasına da katkı sağlayacaktır. 8. Gözlem yapma 10. 4. 10. inceleme ve araştırma yapmaya özendirir. ilköğretim düzeyindeki diğer derslerde öğrencilere kazandırılması tasarlanan 8 becerinin yanında. 17.Bu anlayış doğrultusunda Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı yapısal olarak. Programda. İletişim 5. 18. Değişim ve sürekliliği algılama becerisi 11. 6. manevi ve evrensel değerlere duyarlı olma 12. 7. Eleştirel düşünme 3. 3. 2. PROGRAMIN YAPISI Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı öğrenci merkezli. öğretme yöntem ve tekniklerindeki çeşitliliği dikkate alır. Öğrencilerin bilgi. 9. Millî. öğrencilerin kazanımlar ve etkinlikler yoluyla bu beceri ve değerleri elde etmeleri amaçlanmıştır. Öğrencilerin sahip oldukları hakları ve kültürel zenginliği görmelerini hedefler. Birlikte yaşama Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı ile öğrencilere kazandırılmak istenen değerler şunlardır: 1. 1. 7    . Araştırma 2. 11. 3. Sosyal ve kültürel katılım becerisi 12. Özyönetim 14. 5. 15. Her öğrenciye ulaşabilmek için öğrenme. Program. Öğrencileri gözlem. 4. Türkçeyi doğru. Ayrımcılığa duyarlılık 17. güzel ve etkili kullanma 9. Girişimcilik 8. Empati 13. Dayanışma Hoşgörü Sorumluluk Sevgi Saygı Yardımseverlik Diğerkâmlık Barış Onur Adil olma Özsaygı Paylaşma Vatanseverlik Özgürlük Uzlaşma Eşitlik Farklılıklara saygı duyma Kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık 19. beceri ve değerlerinin gelişmesini sağlayarak öğrenmeyi öğrenmenin gerçekleşmesini ön planda tutar. Yaratıcı düşünme 4. Öğrencilerin öğrenme sürecinde deneyimlerini kullanmalarına ve çevreleriyle etkileşim kurmalarına imkân tanır. Sosyal uyum 16. Kaynakları etkili kullanma 15. 16. Problem çözme 6. 13. Öğrencilerin fiziksel ve duygusal açıdan sağlıklı ve mutlu bireyler olarak yetişmelerini amaçlar. 5. 6. Doğrudan bilgi aktarmak yerine öğrencinin bilgiyi bizzat kendisinin yapılandırdığı bu yaklaşım aynı zamanda öğrencinin. etkinlik temelli ve çoklu zekâ kuramını da içine alan bir yaklaşımla hazırlanmıştır. Bu becerileri şöyle sıralayabiliriz: 1.

6. Bu nedenle yaşama daha fazla nüfuz eden öğrenci merkezli. görsel materyal okuma. diğerkâmlık. yapılandırmacı yöntem ve teknikler kullanılmalıdır. altı şapkalı düşünme. 2. hak ve özgürlükler bağlamında ele alınmalıdır. kullanılması önerilen araç ve gereçlerle dikkat edilmesi gereken noktaları ifade eder. yaratıcı drama vb. Vatandaşlık ve demokrasi eğitimi kuramsal. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ders içi ilişkilendirme Diğer derslerle ilişkilendirme PROGRAM’IN UYGULANMASI İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı 8. Bu sembol. 8    . grup çalışması. ilgili temayla ilişkilendirilebilecek diğer temaların adını. Kişi hak ve özgürlükleri. 3. başarıyı takdir edebilme gibi duygu ve tutumlar öne çıkarılmalıdır. eleştirilere açık olma.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA KULLANILAN SEMBOLLER Bu sembol. drama gibi öğretim yöntem ve teknikleri kullanılabilir. konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarda yapılabileceğini. 4. ilgili kazanımlarını ve konularını gösterir. beyin fırtınası. örnek olay incelemesi. insan hak ve özgürlüklerine duyarlı biri olması. mektup yazma. işlenecek konuların sınırlarını. sınıflarda haftada 1 (bir) ders saati olmak üzere toplam 36 saatlik bir süre öngörülerek hazırlanmıştır. Eğitim öğretim sürecinin her aşamasında önyargısızlık. tolerans. afiş hazırlama. ihtilaflı konularda soğukkanlılık ve yansızlık gibi demokratik tutumlar konusunda azamî dikkat göstermelidir. kazanımların gerçekleştirilmesinde hayati önemdedir. Bu sembol. tartışma. bir sosyalleşme biçimi olarak görülmeli ve ortak demokratik değerler bilincinin oluşturulmasına dikkat edilmelidir. yani sadece bilgi düzeyinde gerçekleşememektedir. sanal alan gezisi. Soru-cevap. ilgili etkinliklerin tümünün. eleştirilere katlanabilme. ilgili temada verilecek beceri ve değer ifadelerini. etkili iletişim. turnuva/istasyon. grup etkinlikleri. Bu sembol.) sınıf içinde yapılacağını gösterir. Demokratik tutumlar. Dersin öğretmeninin bizzat kendisinin. bir kısmının ya da bazı aşamalarının ev. hukuk kurallarının okunarak veya anlatılarak öğretilmesi şeklinde değil kazanıma uygun olarak kurgulanmış etkinliklerle kazandırılmalıdır. film izleme. Vatandaşlık. yönetişim. Bu sembol. Çünkü bu eğitim. doğrudan yaşam pratiği ile ilgilidir ve çoklu zekâ yaklaşımını gerektirir. 5. Bu nedenle öğretmen. ilgili etkinliklerin (çalışma kâğıdı doldurma. kaynak kişilerle yapılacak görüşmeleri ifade eder. görev ve sorumluluklar olarak değil. kütüphane. ilgili temayla ilişkilendirilebilecek diğer dersleri gösterir. münazara. hoşgörü. rol yapma. 1. sorunların barışçıl çözümüne yönelik kararlılık gösterme.

çoklu ortam (multimedia) araçları. özgürlükleri. Dersin öğretiminde kullanılacak ders kitaplarının ölçüleri aşağıdadır: a.5x27. Öğrencilerin gözlem.5 ölçülerinde ve 4-6 forma b. ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMALARINA AİT KAZANIM SAYILARI VE ORAN ÜNİTELER Her İnsan Değerlidir Demokrasi Kültürü Hak ve Özgürlüklerimiz Görev ve Sorumluluklarımız Toplam KAZANIM SAYILARI 6 10 10 12 38 ORANI (%) 15 27 27 31 100 SÜRE DERS SAATİ 6 9 9 12 36 9    . Etkinlikler tasarlanırken okulun bulunduğu yerleşim biriminin sosyo-ekonomik ve sosyokültürel özelliklerinin yanı sıra dersin genel amaçları ve kazanımlarıyla farklı zekâ türlerine sahip öğrencilerin öğrenme stilleri. Dersin işlenişinde fotoğraf. Programdaki değerler. vatandaşlık hak ve sorumlulukları ile demokrasi kültürünün konu alanı içinde ortaya çıkan uygulamalardan hareketle verilmelidir. öğrenmenin ayrılmaz bir parçasıdır.7. telekomünikasyon hizmetleri (internet vb. temaya konu olan insan hakları. inceleme ve araştırma yapmalarına. Öğretmen tarafından temanın yapısına uygun olan değerlendirme araç ve yöntemleri seçilmeli. Ders kitabı:19. 11. öğretmen bu konuda gerekli hassasiyeti göstermelidir. seçilen araç ve yöntemler. 10. 8. öğrenme sürecini de değerlendirmelidir. ilgi ve ihtiyaçları da göz önüne alınmalıdır.5 ölçülerinde ve 9-11 forma Değerlendirme. Öğrenci çalışma kitabı: 19. gezi düzenlenemeyen mekânlara. benzeşim (simülasyon) programları. film. bulgular arasında anlam ilişkisi kurmalarına yardımcı olunmalıdır. 9. CD-ROM. 12.5x27. 13.) dersin bir parçası olarak kabul edilmeli ve imkânlar ölçüsünde uygulanmalı. sanal alan gezileri düzenlenmelidir. Etkinliklerin tasarlanması ve uygulanmasında pedagojik esaslar ve öğrencilerin gelişim düzeyleri göz ardı edilmemeli. sadece öğrenme ürününü değil.

öneri niteliğindedir. “kazanımı gerçekleştirmek” koşuluyla farklı etkinlikler de düzenleyip uygulayabilir. öğrencilerin ve çevrenin özelliklerine göre ilgili. Dersin öğretmeni verilen etkinlikleri aynen kullanabileceği gibi okulun donanımı. fiziki durumu.TEMA VE KAZANIMLAR NOT: Kazanım tablolarında verilen örnek etkinlikler. .

.FARKLILIKLARIMIZLA ÖZELİZ: Öğrencilerin kendilerine has özelliklerini ve topluma yapabilecekleri katkıları drama tekniğini kullanarak ifade etmeleri sağlanır. . [!] “İnsan onuru”nun. HER BİREY ÖZELDİR: Her öğrenci kendini fiziksel ve duygusal özellikleri açısından anlatan bir sunu hazırlar. [!] İnsanının çok boyutlu bir varlık olduğu açıklanır. Kendi bireysel farklarının topluma neler katabileceğine ilişkin çıkarımlarda bulunur. Her insanın değerli ve onurlu olduğunu kabul eder. 1. [!] Kendisinin ve diğer insanların farklı özelliklere sahip olmasının doğal olduğu ve bu farklılıklara saygı duyulması gerektiği vurgulanır. 8. 1. AÇIKLAMALAR [!] Kendi varlığından hareketle insan olmanın değeri vurgulanır. 2. TEMA HER İNSAN DEĞERLİDİR. kendi özelliklerini fark etmelerinin önemi üzerinde durulur. [!] Öğrencilerin. [!] Kişisel özelliklerin ve farklılıkların insanların birbirini tamamlamalarına ve birlikte yaşamalarına yardımcı olduğu vurgulanır.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. 3. insan haklarının özündeki temel değer olduğu vurgulanır. insanın çevresini oluşturan diğer canlı ve cansız varlıkların da değerli olduğu dolayısıyla onlara karşı da duyarlı olunması gerektiği vurgulanır. [!] İnsanla birlikte. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER BEN İNSANIM: Örnek metinlerden yola çıkarak metin analizi yöntemiyle insanın değerli ve onurlu olması ile ilgili kendi yaşantısından örneklerin de yer aldığı sunum hazırlanır. Her bireyin kendine has özelliklerinin olduğunu kabul eder.

iletişim. aşağılama gibi davranışların olumsuzlukları ve insan haklarının özündeki değerlerle bağdaşmadığı konusu. afiş vb.maddesine atıf yapılarak özgürlük. sosyal ve kültürel katılım. [!] Bu temada verilecek temel değerler: Saygı. dayanışma kavramlarına ve insan olmanın bu değerlere sahip olmayı onları içselleştirmeyi ve onlar için çaba göstermeyi gerektirdiğine değinilir.4. saygı. eşitlik.) [!]Atatürk’ün insan hak ve özgürlüklerine verdiği önemi üzerinde durulur. yaratıcı düşünme. Türkçeyi doğru. 5. DEĞERLER KARTI: Özgürlük. ) kullanarak anlatır. sevgi. ZAMAN İÇİNDE İNSAN HAKLARI: İnsan haklarının insan varlığının ve onurunun korunması açısından nasıl bir gelişim izlediğine ilişkin zaman şeridi hazırlanır. resim. dışlama. TEMA HER İNSAN DEĞERLİDİR. İnsanlığın/toplumun insanî değerler ve insanın çabaları ile korunup geliştirileceğini kabul eder. ARKADAŞIM DEĞERLİDİR: Öğrenciler ikişerli gruplara ayrılır. (İnsanın kişiliğini ve onurunu korumayı ve geliştirmeyi amaçladığı. [!] Önyargı. sosyal uyum. onur. 6. örnekler verilerek vurgulanır. hoşgörü. ayrımcılığa duyarlılık. dayanışma kavramları için birer kart oluşturulur. farklılıklara saygı. dostluk. evrensel yönü. empati. adalet. hoşgörü. eleştirel düşünme. Her öğrenci kendi kartındaki kavramı farklı yöntemler (drama. sevgi. Kendisine ve çevresindeki kişilere değer verir. barış. araştırma. dostluk. güzel ve etkili kullanma. bilgi teknolojilerini kullanma. eşitlik. 1. sevgi. İnsanın varlığının ve onurunun korunmasında insan haklarının rolünü fark eder. [!] İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 1. özsaygı. [!] İnsan haklarının önemi vurgulanır. kardeşlik. . [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem. Öğrencilerden grup arkadaşının olumlu özelliklerini listelemeleri ve sınıfla paylaşmaları istenir. ayrım gözetmeksizin tüm insanlığın ortak değerleri olması vb. girişimcilik. saygı. eşitlik. kardeşlik.

ÖRNEK ETKİNLİK DEMOKRASİYİ TANIMLA: Beyin fırtınası yöntemi ile her öğrencinin demokrasiyi tanımlayan bir kelime söylemesi istenir.”: Bir iradesine verdiği önemi fark eder. aktif olarak katılırlar ve gözlemlerini not ederek sınıfa aktarırlar. [!] Konu. egemenlik ve demokrasi arasındaki ilişkiye [!] Milli egemenliğin anlamı ve önemi konusunda yönelik kompozisyon yazılır. Farklı görüş. Bunlar tahtaya yazılır.Farklı tanımlarından yola çıkarak demokrasinin temel özelliklerini kavrar. çoğulculuk.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIM Bu temanın sonunda öğrenciler. milli [!] Demokrasinin. Atatürk’ün sözlerinden örnekler verilir. Resimler birleştirilerek bütününde sağlaması gerektiğinin önemi vurgulanır. katılımcılık. 1. 2. olmanın gereklerini örneklerle Demokratik ortamların oluşması ve yerleşmesi demokratik davranış biçimini içselleştirmiş vb. SEÇİM VAR: Demokratik bir seçimin bütün süreçlerini gösteren örnek uygulama yapılır. BİZİM SINIFIMIZ: Sınıf gruplara ayrılır. hak ve özgürlüklere saygılı. insan onuruna yakışan ve bu özelliği nedeniyle diğer yönetim biçimlerinden ayrılan bir yönetim ve yaşam biçimi olduğuna vurgu yapılır. özgürlükçülük. sosyal adaletçilik. desen. kavrar. eşitlikçilik. kullanılan renk. ailede. Demokrasinin insana ve insan “CUMHURİYET FAZİLETTİR. SINIF AÇIKLAMALAR [!] Demokratik yönetimlerin hukuk devleti olma. bulunduğuna değinilir. özellikleri açıklar. [!] Demokratik bir vatandaşın. [!] Önyargılı davranmanın bireyler arasındaki ilişkilere olumsuz etki ettiği üzerinde önemle durulur. Okul Öğrenci Meclisi faaliyetlerine sergilenmesi çerçevesinde ele alınır. insan haklarına saygılı olma. özelliklerine değinilir. okulda ve toplumsal çevrede demokratik 3. Demokrasiyi bir yaşam biçimi OKUL ÖĞRENCİ MECLİSLERİ: ve insan haklarının özündeki değerlere uygun davranışlar olarak benimser. Öğrenciler. inanç. birleştirilir ve ortak bir tanıma ulaşılır. ve bunun korunmasının önemine dikkat çekilir. figürü kapsayacak bir [!] Farklılıklara saygının dünya barışına da katkıda hikâye yazmaları istenir. anlayış ve kültürel değerlerin Her grubun sınıfı tanımlayan resim yapmaları [!] Farklılıkların toplumun birlik ve beraberliğine katkı toplumsal yaşamı zenginleştirdiğini istenir. eşitlikçi. 4. 2. TEMA DEMOKRASİ KÜLTÜRÜ . Demokratik bir vatandaş DEMOKRASİNİN ÖNCÜLERİ: sosyal adaletçi. uzlaşmacılık vb. katılımcı. amacıyla çeşitli faaliyetlerde bulunan bireylerle vurgulanır. ilgili biyografi çalışması yapılır. düşünce. 8. yönetim biçimi olarak cumhuriyet. sivil toplum örgütlenmesini destekleyicilik. etkin ve sorumlu. [!] Toplumdaki farklılıkların doğal olduğunun kabulüne 5.

mezhep. milliyet. [!] Her tür ayrımcılığın. KIZLAR OKULA: Eğitim. Bu özellikler cinsiyetçi bakış ve kalıplaşmış roller açısından tartışılır. iş ve ev hayatında yaşadıkları zorluklar. 7. dil. Karşılaştığı sorunların çözümünde demokratik tutum ve davranışları benimseyerek bu konudaki eleştirel yaklaşımları olgunlukla karşılar. yaşanan bir sorunla ilgili demokratik çözüm [!] Sorunların çözümünde kuvvet ve şiddete başvurmayı önerileri geliştirmeleri. unsurlara dayalı ayrımcılık ve toplumsal dışlama küresel boyutta ele alınır. [!] Atatürk’ün kadın haklarına verdiği önemi belirten örnekler verilir. [!] Toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin insan haklarına aykırı olduğu üzerinde durulur. konuyla ilgili rapor hazırlanır. bu nedenle tüm insan hakları belgelerinde yasaklandığı vurgulanır.6. bu önerilerini sınıf ve hukuk dışı yolları reddeden yöntemlerin gereğine ve ortamında paylaşarak tartışmaları ve ilgili önemine vurgu yapılır. sosyal sınıf/tabaka vb. özellikleri açısından tanımlamaları istenir. EŞİTLİK GÜÇLENDİRİR: Kadın ve erkekleri fiziksel ve duygusal vb. cinsiyet. . TEMA DEMOKRASİ KÜLTÜRÜ NASIL BAŞARDILAR: Yakın çevredeki meslek sahibi başarılı kadınlarla eğitimleri. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin güçlendirilmesinde kendi konumuna uygun sorumluluklar üstlenir. [!] Ayrımcılığı önlemenin hukuksal düzenleme ve önlemlerin yanında bireysel çabalar da gerektirdiği vurgulanır. konuları kapsayan sözlü tarih çalışması yapılır. HAYDİ. [!] Edinilen bilgilerin farklı bakış açıları da kullanılarak ÖNERİYORUM: Öğrencilerin çevrelerinde analiz edilmesinin önemi açıklanır. din. tüm insan haklarından eşitlik koşulları içinde yararlanılmasını engellediği. 2. yerlere sunmaları veya göndermeleri sağlanır. sağlık ve benzeri alanlarda cinsiyete dayalı ayrımcılığın önlenmesi için düzenlenecek bir kampanyada kullanılmak üzere konuşma. 8. [!] Irk. başarı hikâyeleri vb. ARAŞTIR-YORUMLA: Ayrımcılıkla ilgili duyarlılık geliştiren yazılı ve görsel materyaller incelenerek. afiş ve broşür hazırlanır. mesleğe başlamaları. Ayrımcılığın çeşitli biçimlerini sorgulayarak ayrımcılık yapmama konusunda duyarlılık gösterir. bölge.

yardımseverlik. olaylarda toplumların birlikte hareket etmelerine ilişkin kampanya hazırlanır. her düzeyde işbölümü ve işbirliğini zorunlu kıldığı vurgulanır. İşbölümü ve işbirliğinin. yaratıcı düşünme. birlikte yaşama. . güzel ve etkili kullanma [!] Bu temada verilecek temel değerler: Saygı. Türkçeyi doğru. empati. [!] Çağımızda toplumların karşı karşıya bulunduğu sorunların. karşılaştıkları sorunları nasıl çözdüklerini sorgulamaları sağlanır. girişimcilik. salgın hastalık vb. hoşgörü. problem çözme. Birlikte yaşama kültürü için diyalog ve etkili iletişimin önemini fark eder. sorumluluk. demokratik toplum yaşamı için taşıdığı önemi örneklerle açıklar. sel.9. Yunus Emre. iletişim. 10. Bektaşi Veli vb. hoşgörü. KONUŞUYORUZ: Öğrencilerin araştırmaları sonucu elde ettikleri olumlu/olumsuz iletişim örnekleri sınıf ortamında drama yöntemi ile canlandırılır. işbirliği vb. [!] Herkesin fikirlerini ifade etmesine olanak sağlamanın önemi vurgulanır. farklılıklara saygı. yangın. adil olma. dayanışma. paylaşma. diğerkâmlık. ayrımcılığa duyarlılık. eleştirel düşünme. sevgi. kavramlara EĞER İSTERSEN: Birlikte çalışma süreçlerinde vurgu yapılır. H. eşitlik. kişilerden konuyla ilgili özlü sözler sınıf ortamında birlikte yaşama açısından değerlendirilir. BİRLİKTE YAŞAM İÇİN DİYALOG: Mevlana. araştırma. kaynakları etkili kullanma. [!] Paylaşma. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. EL ELE BERABERCE: Deprem.

TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ [!] Kişinin hak ve özgürlüklerini kullanırken başkalarının hak ve özgürlüklerine saygı duyması gerektiği vurgulanacaktır. eğitim. dilekçe. konut dokunulmazlığı. [!] Demokratik ve barışçıl hak arama yollarına değinilir. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER HAKLARIM. Hak. yaşama. özel hayatın gizliliği. düşünce. 3. hangi sorumluluklarını yerine getiremediklerini listelemeleri ve bunları birbirleriyle ilişkilendirmeleri istenir (1 ve 2. 8. 2. haklar üzerinde durulur. sağlık.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. Sahip olduğu hakların korunup geliştirilmesinde demokratik hak arama yollarını kullanır. [!] Hak kavramı işlenirken İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. BM Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi metinlerinden örnekler verilir. ailesinin ya da çevresinin yaşantısından hareketle hak ve özgürlüklere örnekler verir. örgütlenme. [!] Kişi dokunulmazlığı/özgürlüğü ve güvenliği. İnsan haklarının ve özgürlüklerinin herkes için doğuştan ve vazgeçilmez olduğunu kavrar. kolluk kuvvetleri. çalışma. hangi hak ve özgürlüklerini kullanamadıklarını. seçme ve seçilme hakkı vb. inanç ve ifade özgürlüğü. [!] Adalete kolay ve hızlı erişim ve koruyucu hukuk uygulamalarına değinilir.) anlatmaları istenir. özgürlüklerini kullanabildiklerini ve hangi sorumluluklarını yerine getirdiklerini. özgürlük ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi fark eder. [!] Temel hakların Anayasamızla güvence altına alındığına vurgu yapılır. [!] Kamuoyu oluşturma. HAKLAR PANOSU: Bir pano oluşturulur. Kendisinin. ÖZGÜRLÜKLERİM VE SORUMLULUKLARIM: Öğrencilerden bir gün içerisinde hangi hak. fotoğraf. kazanım) BENCE ÇOCUK HAKLARI: Çocuk Hakları Sözleşmesinin maddeleri fişlere yazılarak öğrencilere dağıtılır. . dilekçe hakkını kullanma. afiş. 1. 4. idari ve yargı mercilerine başvurma konuları öğrenci düzeyine uygun olarak verilir. AÇIKLAMALAR [!] Öğrencilerin kendi haklarını ve özgürlüklerini örneklendirmeleri ve bu doğrultudaki sorumlulukları ile ilişkilendirmeleri sağlanır. Çocuk Hakları Sözleşmesi. Öğrencilerden bu hakları farklı yöntemlerle (resim. drama vb. 3. Bu panoya öğrencilerin haklarıyla ilgili sorunlarını ve önerilerini yazmaları istenir.

ÇÖZÜM NEDİR? Medyadan hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği örnek bir olay sınıf ortamında tartışılır. Hak ve özgürlüklerin demokratik bir ortamda gerçekleşebileceğini fark eder. 3. fotoğraf. 7. [!] Demokratik ortamın özgür ve bağımsız kararlar alabilen birey olma açısından önemi vurgulanır. film vb. çocuk işçiliği. örnekler verilebilir. . ayrımcılık. şiddete maruz kalma. karikatür. Bu konuda bireye. Hak ve özgürlüklerin korunup geliştirilmesinde sivil toplum kuruluşlarının önemini kavrar. Çözüm önerileri geliştirilir. haber.5. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ 6. [!] Hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği durumlara örnek olarak yaşanmış bir olay. Örneklerin seçiminde pedagojik esaslar ve öğrencinin gelişim düzeyi dikkate alınmalıdır. topluma ve devlete düşen görevler ile ilgili üç ayrı broşür hazırlanır. yaşam ve onurunu tehdit eden sorunlardan özellikle dışlanma. [!] Çözüm arayışlarında hukuk ve insan haklarını temel alan demokratik çözüm yollarının geliştirilmesinin gerektiğine vurgu yapılır. eğitim hakkından yoksun bırakılma gibi sorunlar ele alınır. Hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği durumlara ilişkin demokratik çözüm önerileri geliştirir. Münazara sırasında öğrencilerin demokratik bir ortamda fikirlerini özgürce ifade etmeleri sağlanır. SİZ OLSAYDINIZ: Çocukların. ÖZGÜRLÜĞÜN OLDUĞU YERDE ÖZGÜRSÜN: Öğrencilere demokratik olan ve olmayan iki ortamın karşılaştırıldığı drama/skeç çalışması yaptırılır. Sınıf ortamında tartışılır. MÜNAZARA: Öğrencilere belirlenen bir konuda münazara yaptırılır. HABER YAPIYORUM: Öğrencilerin çocuk haklarıyla ilgili çalışmalar yapan STK’ları araştırarak bunlarla ilgili görsel ve yazılı haberleri sınıfta paylaşmaları istenir. [!] Düşüncenin üretilmesinde ve özgürce ifade edilmesinde demokratik ortamın önemi üzerinde durulur. En başarılı çözüm önerisi demokratik usullerle seçilerek sınıf panosunda sergilenir.

[!] İnsan haklarına ilişkin gelişmelere örnekler verilir. bilgi teknolojilerini kullanma. 3. [!] İnsan hakları ile ilgili gelişmeleri izlemede kitle iletişim araçlarının rolleri farklı boyutlarıyla değerlendirilir. KURAL KOYUYORUM: Öğrenciler sınıfları için kendi demokratik kurallarını oluşturur ve uygular. yaratıcı düşünme. manevi ve evrensel değerlere duyarlı olma STK OLUŞTURUYORUZ: Öğrencilere kendilerinin belirleyeceği bir konuda faaliyet gösteren Sivil Toplum Kuruluşu kurdurulur. Demokratik yönetimlerde sivil toplum kuruluşlarının işlevini ve sivil toplum kuruluşlara katılımın önemini kavrar. Hukukun üstünlüğünü kabul eder. araştırma. [!] Bireylerin hak ve özgürlüklerini güvence altına almanın hukuk devletinin bir görevi olduğu vurgulanır. haberler bularak sınıfta paylaşmaları istenir. . konularda faaliyet gösteren STK’lara vurgu yapılır. kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık. araştırma. çevre.8. adaletin ve güven duygusunun tesisi için hukukun üstünlüğüne ve yargı bağımsızlığının önemine vurgu yapılır. dergi. iletişim. 10. güzel ve etkili kullanma. kadın ve çocuk hakları vb. vb. Türkçeyi doğru. [!] Toplumda demokrasinin. eleştirel düşünme. adil olma. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ [!] İnsan hakları ile ilgili çalışmalara gönüllü katılmanın önemi vurgulanır. dayanışma. uzlaşma. girişimcilik. internet. problem çözme. TV. [!] Eğitim. sorumluluk. milli. NE VAR NE YOK? Öğrencilerin insan hakları ile ilgili gelişmelerle hakkında gazete. kazanım [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. KİM NE YAPAR? Öğrencilerin insan hakları konusunda çalışma yapan kurum ve kuruluşlara ait bilgi toplamaları ve sınıfta paylaşmaları istenir. sağlık. [!] Bu temada verilecek temel değerler: Özgürlük. 7. sosyal ve kültürel katılım. 9. değişim ve sürekliliği algılama. İnsan hakları ile ilgili gelişmeleri takip etmeye istekli olur.

[!] Atatürk’ün yurtta ve dünyada barışa verdiği öneme örnekler verilir. toplumsal eşitliği engelli ve ihtiyaç sahibi arkadaşlarına yardım etme vb. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER EMPATİ: Öğrencilerden. İçinde yaşadığı topluma ve tüm insanlığa karşı sorumluluklarının bulunduğunun bilincine varır ve bunları yerine getirmek için çaba harcar. Kendisinin ve başkalarının yaşamına ve onuruna saygı duyar. önerilerini ilgili yerlere sunarlar. 1. [!] Özsaygı ve onurlu davranış kavramları kişisel sorumluluk açısından ele alınır. gerçekleştirmek konularına değinilir. KATILIMCI DEMOKRASİ GRUBU: Öğrenciler kendilerini ilgilendiren konularda görüşlerinin alınması ve paydaş olarak kabul edilmeleri için bir grup oluştururlar. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ 2. [!] Sorumluluk üstlenmenin insanî bir davranış olduğu ve sorunların çözümüne katkı sağladığı vurgulanır. barış ve küçük sınıflardaki öğrencilere ders çalıştırma ya da huzurunu sağlamak. okuluna ve çevresine karşı görev ve sorumluluklar ve bunların önemi örneklendirilir. [!] Veda Hutbesi. Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi uluslar arası belgelerin yanı sıra.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. . 4. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ: Öğrenciler okullarında eğitim kalitesinin artırılması için TKY grubu oluştururlar. [!] Ailesine. AÇIKLAMALAR [!] İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. [!]İnsancıl eylem kavramına değinilir. [!] Çalışmak. kitle iletişim araçlarından okudukları ya da izledikleri ve insan yaşamına ve onuruna aykırı olduğu tartışılmaz bir olayın kahramanının kendileri olmaları durumunda neler hissedeceklerini yazmaları istenir. 8. yardımlaşmak. üretmek. YARDIMLAŞIYORUZ: Öğrencilerin daha toplumun ve insanlığın refahı. 3. metinlerden düzeye uygun ve konuyu destekleyen örnekler verilir. Yapılacak çalışmalar demokratik bir şekilde planlanır ve bu doğrultuda gerçekleştirilir. Kendisinin ve toplumun yaşam kalitesinin yükseltilmesi için sorumluluk üstlenmenin önemini fark eder. Mesnevi. Makalat vb. [!]Atatürk’ün ülkemizin her alanda kalkınıp gelişmesi için yaptığı çalışmalara örnekler verilir. Öneriler geliştirir. konularda görev almaları sağlanır. 4. Demokratik ve insan haklarına saygılı bir çevrenin oluşmasında görev ve sorumluluklarını bilinçle yerine getirir.

işyeri kuralları vb. ahlak. Karar verme süreçlerine katılmanın önemini bilir ve kendi konumuna uygun sorumluluklar üstlenir. konut dokunulmazlığı. [!]Örnekler günlük hayattan (trafik kuralları. [!] Toplum yaşamını düzenleyen (hukuk. yükümlülükleri belirtilir. VATANDAŞ BÜLTENİ: Devletin görevlerinden.4. [!] Katılımcılık ve etkin vatandaşlık vb. çevrede ve toplumda karar verme süreçlerine katılım örneklendirilir. her grup toplum yaşamını düzenleyen bir kuralın gerekçelerini farklı tekniklerle sunar. ailenin korunması. 7.kurallara örnekler verilir. Devletin vatandaşlarına karşı görev ve sorumluluklarına örnekler verir. okul.) seçilir. arkadaş grubu içerisinde alınan karar verme süreçlerinde etkin ve sorumlu olmanın önemine ilişkin örnekler sınıfta paylaşılır/tartışılır. örf ve adetler vb). okul kuralları. . insan haklarına saygılı olmak ve vatandaşlara karşı sorumluluklarını yerine getirmek vb. (Drama. okulda. [!]Ailede. kavramlar ilişkilendirilir. hikâye yazma. şiddetin önlenmesi. [!] Devletin hak ve özgürlükleri korumak. afiş. maddesinde sıralanan devletin nitelikleri ile devletin görev ve sorumlulukları arasında nedensellik ilişkisi kurulur. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ 5. Toplum yaşamını düzenleyen kurallara uymanın sorumluluğunu üstlenir. özel hayatın gizliliği gibi konularla ilgili bülten hazırlanır.) BEN DE VARIM: Aile. [!] Anayasamızın 2. film vb. KURALLAR OLMASAYDI: Sınıf gruplara ayrılır. 6.

her grup engelli. TÜRKİYE İÇİN HEP BİRLİKTE: Birlik ve beraberlik ve bir arada yaşamanın önemine ilişkin örneklerle ilgili sunu hazırlanır. değerler vb. manevî ve kültürel değerlere hakkında ailesinden. kişilerin hayatını kolaylaştıracak çalışmalar planlanır ve sınıfta sunulur. Kamu mallarının ve ortak yaşam alanlarının korunmasında sorumluluk üstlenir. Vatandaşlık görevlerinin ülkenin ve toplumun birlik ve beraberliği açısından önemini kavrar.) GÖRÜŞME: Toplumun birlik ve beraberliğine dönük [!] Millî.) dikkatli kullanılması ve bunlara kendileri için daha yararlı hale getirebilecek bir zarar vermekten kaçınılmasının gerekliliği proje/etkinlik çalışması yaptırılır. parklar. 4. ahlaki düzenlenir. yaşlı vb. [!] Toplumsal birlikteliğimizi sağlayan ögelere ÖDÜLLÜ YARIŞMA: Toplumsal değerlere ilişkin örnekler verilir.8. [!] Dayanışmanın. sosyal Öğrencilere okullarını/çevrelerini güzelleştirecek. yakın çevresinden. BİYOGRAFİ ÇALIŞMASI Toplum yararına çalışmalarda rol almış kişilerle ilgili biyografi çalışması yapılır. 10. ahlâkî. konularda ödüllü bir yarışma bütünlüğünü sağlayan. vurgulanabilir. film vb. oy kullanma vb. üzerinde durulur. kişilerin toplumla uyumlu ve mutlu bir yaşam sürdürebilmeleri için gerekli koşulların sağlanması konusunda önerilerde bulunur. afiş. [!] Cumhuriyet’ten sonra vatandaşlık hak ve görevlerinde meydana gelen bazı gelişmelere Atatürk’ün sözlerinden ve ya uygulamalarından örnekler verilir. tarih. vurgulanır. Engelli. din. 11. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ .) [!] Toplumun bir arada barış ve huzur içinde yaşayabilmesi ve ülkemizin daha da gelişebilmesi için vatanseverliğin ve birlik-beraberliğin önemi üzerinde durulur. [!] Kamu mallarının ve ortak yaşam alanlarının OKULUMU GÜZELLEŞTİRİYORUM: (okullar. [!] Vatandaş olarak sorumluluklarımıza örnekler verilir. resim. Toplumun birlik ve beraberliğini sağlayan değerleri tanır ve bunları koruma/geliştirme konusunda sorumluluk üstlenir.(Bir milletin/toplumun birlik ve hikâye. 9. tesisler vb. SİZ OLSAYDINIZ? Sınıf gruplara ayrılarak. vergi vermek. ilgili değerleri korumanın ve geliştirmenin önemi kurum kuruluşlardan kişilerle görüşmeler yapılır. dil. yaşlı.(Askerlik. milli birlik ve beraberliğe etkisini üzerinde durularak Atatürk’ün bu konudaki sözlerinden örnekler verilir. toplu taşım araçları. kimsesiz çocuklar vb. insanî.

özsaygı. sorunlara değinilir. yardımseverlik. sosyal ve kültürel katılım. yaratıcı düşünme.[!] Açlık. [!] Birey olarak sorumluluk almanın sorunların çözümüne katkıda bulunduğu vurgulanır. sevgi. insanlığı tehdit eden hastalıklar. ÇÖZÜM PANOSU: Belirlenen bir sorun ile ilgili çözüm panosu oluşturulur. manevî ve evrensel değerlere duyarlı olma. dayanışma. çevre kirliği. barış. vatanseverlik 12. girişimcilik. sosyal uyum. israf. araştırma. kaynakların azalması vb. işsizlik. farklılıklara saygı duyma. değişim ve sürekliliği algılama. sorumluluk. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. . trafik. kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık. yoksulluk. göç. millî. özyönetim. Toplumsal sorunların çözümünde konumuna uygun çözüm önerileri geliştirir. empati. eleştirel düşünme. problem çözme. onur. birlikte yaşama [!] Bu temada verilecek temel değerler: Adil olma. çölleşme. küresel ısınma. eşitlik. hoşgörü. kaynakları etkili kullanma. bilgi teknolojilerini kullanma.

eleştirel düşünme. karar verme. sınıflarda haftada bir saat okutulacak seçmeli dersler arasında yer almıştır. problem çözme. beceri ve tutumlarını sergileyebilecekleri çoklu değerlendirme fırsatları sunulmalıdır. bir sembol ya da en çok birkaç kelime ile cevaplanabilen soru türüdür. Öğretim programlarının öğrencilere kazandırılmasını öngördüğü üst düzey bilgi. Öğrenciler. arkadaşlarının hazırladığı ödevler. öğrenme. Grup değerlendirme. Çoktan Seçmeli Sorular: Daha çok bilgi. kazanımları ve kendine özgü beceri ve değerleri nedeniyle ölçme ve değerlendirmesinin de kendine özgü bir yapı taşıması gerekmektedir. 2010-2011 öğretim yılında ders notla değerlendirilmeyecek. karnede öğrencinin bu dersi aldığı belirtilecektir. öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak. ilköğretim okulları haftalık ders çizelgesinde 8. alternatif ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılması geleneksel ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılmayacağı anlamına gelmemektedir. 20112012 yılından itibaren ise zorunlu ders olarak okutulacaktır. Grup değerlendirmede. beceri ve tutumlara ilişkin doğrudan veri toplayabilmek için alternatif ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılması gerekmektedir.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Ölçme ve değerlendirme. Yaratıcı düşünme. öğretmene öğrencilerin gelişim ve yeterlik düzeyleri hakkında geri bildirim sağlar. kazanımın ifade edildiği veya sorunun sorulduğu kısımdır. niteliği ve uzunluğu açısından cevaplayıcı serbest bırakılır. Bu programda değerlendirme. raporlar vb. eşleştirme. çalışmalarını değerlendirmesidir. soru cümlesi ve eksik cümle olmak üzere iki türlüdür. doğru yanlış. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersi. Kısa cevaplı sorular. soru cümlesi ve seçeneklerden oluşur. zihinsel beceri ve yeteneklerin ölçülmesinde kullanılır. araştırmalar. beceri ve tutumların sadece geleneksel ölçme ve değerlendirme araç veya yöntemleri olarak bilinen çoktan seçmeli. grupların çalışmalarındaki yeterlik düzeylerini değerlendirirken kendilerinin eleştirel düşünme becerileri gelişir. eksikliklerini belirlemek. Öğrenmede bireysel farklılıkları dikkate alan. Seçenekler de öğrencinin önüne konulan muhtemel cevaplardır. boşluk doldurma. uzun veya kısa cevaplı sorulardan oluşan yazılı sınavlar ya da testler kullanılarak ölçülmesi mümkün ve yeterli değildir. bireyin kendine özgü özelliklerini ön plana çıkararak herkesin sahip olduğu bilgilerle yeni aldığı bilgileri kendine özgü biçimde yapılandırdığını kabul eden ve bu nedenle de öğretim yöntem ve tekniklerinin mümkün olduğunca çeşitlendirilmesi gerektiğini vurgulayan öğrenme yaklaşımlarına göre ölçme ve değerlendirmede de öğrencilere bilgi. Ancak. Açık Uçlu Sorular: Bu tip sorularda cevabın içeriği. Soru cümlesi. analiz sentez ve değerlendirme becerilerinin ölçülmesinde kullanılabilir. Bir soru. Öğrencilerin kazandığı bilgi. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Öğretim Programının temaları. Her iki ölçme ve değerlendirme araç veya yöntemlerinin birlikte ve dengeli bir şekilde kullanılması önerilmektedir. öğrencilerin yanlı davranışlarını önlemek için ölçütlerin öğrencilere verilmesi yararlı olur. öğrenme sürecine önem vererek öğrencinin gelişimini izlemeyi amaçlar. 23 . Aşağıda Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersinde kullanılabilecek bazı ölçme araçları ve yöntemleri ile ilgili kısa bilgiler verilmiştir: Kısa Cevaplı Sorular: Bir kelime. süreç içerisindeki gelişimine ilişkin geri bildirim sağlamak amacıyla yapılır. projeler. Grup Değerlendirme: Öğrencilerin.

konumsa. özgün düşünce üretme ve çıkarımlarda bulunma amacıyla ders öğretmeni rehberliğinde yapacakları çalışmalardır. • Grup çalışmalarına ve tartışmalarına katılımlarını. 24 . yöntemi. kavrama ve hitap düzeyleri hakkında bilgi toplamak için uygun araçlardır. öğrencilerin deneyimsizliği nedeniyle yanılgılara neden olabilir. Bunlar öğrencinin hedeflenen düzeye gelip gelmediğini belirlemek için kullanılır. gözlenmesi istenen bilgi. Görüşme (Mülakat): Öğrencilerle yapılan görüşmeler. dereceli puanlama anahtarı ya da akran değerlendirme ölçekleri ile değerlendirme yapılabilir. Sözlü sunumlar öğrencilerin hatırlama. Bu tur değerlendirmenin olumsuz yönleri de vardır. • Kendini değerlendirme. Kontrol listelerinin dersin işlenişi ya da ilgili etkinliğin gerçekleştirilmesi sırasında doldurulması daha yararlı olacaktır. Kontrol listeleri gözlemlerin kaydı için kullanılmalı. Öğretmen. Öz Değerlendirme: Belli bir konuda bireyin kendi kendisini değerlendirmesine öz değerlendirme denir. görüş geliştirme. Listeler sıklıkla kullanılabilecek şekilde tasarlanmalıdır. • Kendilerine dışarıdan bakma yetisi gelişir. öğrencilerin kendi güçlü ve zayıf yönlerini tanımalarına yardım eder. Gözlem.Gözlem: Öğrenci performanslarının görülebildiği bazı alanlarda bu yöntem kullanılabilir. Öz değerlendirme. bireyin kendi yeteneklerini kendilerinin keşfetmelerine yardımcı bir yaklaşımdır. Başlangıçta kendini değerlendirme. istedikleri bir alanda/konuda inceleme. Öz değerlendirme öğrencilerin okulda yaptıkları çalışmaları. not verme amaçlı kullanılmamalıdır. nasıl düşündüğünü ve nasıl yaptığını değerlendirmelerini gerektirir. • Kendini değerlendirme ile öğrenci surecin bir parçası olduğunu hisseder. öğrencilerin çalışmaları hakkında ve konuları nasıl anladıkları konusunda anlama düzeylerinin daha iyi değerlendirilmesine yardım eder. öğrenciler hakkında doğru ve çabuk bilgi sağlar. Verilen proje konuları öğrencilerin düzeyine uygun ve yerel imkânlara göre yapılabilecek nitelikte olmalıdır. Öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri hakkında iyi bilgi sağlarlar. Yine de öğrenciler daha fazla deneyim kazandıkça aldıkları kararlar daha doğru olacaktır. • Sınıf içi tartışmalara katılımlarını. yeni bilgilere ulaşma. • Öğrencilerin değişik durumlarda davranışlarını kontrol altına almalarını sağlar. Kontrol listeleri. Aynı zamanda problem çözme becerileri de bu yöntemle ölçülebilir. dil sanatları gibi birçok alanda kullanılabilir. Genellikle kendi performanslarını değerlendirirken yanlılığın varlığı göz ardı edilmemelidir. beceri ve tutumların listesidir. Kontrol Listesi: Kontrol listeleri. dil eğitimi. fikri) değişik yolla açıklayabilir misin? _ Bu etkinliği tekrar yapsaydın aynı sonuçları bulur muydun? _ Bu etkinliği daha kolay yapmanın başka bir yolu var mı? _ Bu konuyla ilgili “gerçek yaşamından” bir örnek verebilir misin? Sözlü Sunum: Sözlü sunum. • Performansının düzeyi hakkında karar vermek için kişisel ya da kişiler arası kıstas koymada ve öğrencinin motivasyonunun yükselmesinde öğrencilere fırsat verir. öğrencilerin: • Soru ve önerilere verdikleri cevapları. araştırma ve yorum yapma. Proje: Öğrencilerin grup hâlinde veya bireysel olarak. Proje konuları zümre öğretmenleri tarafından belirlenebileceği gibi öğrenciler de kendi ilgi duydukları alanlara göre bireysel ya da grup hâlinde proje konusu belirleyebilirler. Uygulamada hız ve zaman önemlidir. Aşağıda bazı örnek görüşme soruları verilmiştir: _ Bir olayı (konuyu.

öğrenciler kendilerinden ne beklendiğini bilerek çalışmalarını ona göre yönlendirirler. sınav saatleriyle sınırlandırılmaksızın geniş bir zaman diliminde çalışma ve tekrar yapma. Performans Değerlendirme: Performans değerlendirme. aynı zamanda hem öğretmen hem de öğrenci için bir değerlendirme yöntemidir. • Öğrencilerine başarılarının karşılığı olarak daha güvenilir notlar verebileceklerdir. velisinin ve öğretmenlerinin izleyebilmesine olanak sağlayan bir çalışmadır. • Dereceli puanlama anahtarı. yansıtılmasıyla oluşan öğrenci urun dosyası. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarının eğitim sistemi içerisindeki kullanılış amaçlarının geniş bakış açısı içinde ele alınması bu uygulamalardan elde edilecek faydanın en üst düzeye çıkmasını sağlayacaktır. öğrencinin günlük yaşamındaki problemleri nasıl çözeceğini ve problem çözmek için sahip olduğu bilgi ve becerileri nasıl kullanacağını göstermesini ister. Herhangi bir çalışmanın puanlanması için geliştirilmiş ölçütleri içeren bir araçtır. tek bir cevap yoktur. öğrencinin başarısı için bir yol haritasına dönüşür. Böylece değerlendirme surecinde. • Başarılı bir değerlendirme yapmak için her bir performans ödevi bir dereceli puanlama anahtarı (rubric) ile esleştirilmelidir. • Performans ödevlerinde. Ödevi tamamlamak için değişik yollar bulunmaktadır. • Performans değerlendirmeyle öğrenciler. • Performans değerlendirme. Bu noktada sorumluluğun çok büyük kısmı uygulamalardan birinci derecede sorumlu olan öğretmenlerdir. • Öğretim yöntem ve tekniklerinin ne derece etkili olduğunu değerlendirebilecekler. zamana bağlı değildir. • Öğrenciler performans ödeviyle dereceli puanlama anahtarının bir örneğini alırlar. öğrencilerin bir ya da birkaç alandaki çalışmalarını. Öğrencinin gelişimini. öğrenme türleri gibi bireysel özellikleri dikkate alınarak. • Öğrencilerinin öğrenme eksikliklerini zamanında ve yerinde tespit edebilecekler ve bu sayede sınıf içi öğretim uygulamalarıyla ilgili planlama yaparken öğrenme eksikliklerinin oluşumuna yol açan etkenleri belirleyerek bunların giderilmesi için gerekli önlemleri alabilecekler. Belirtilen çok sayıda ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin uygun ve etkili bir şekilde kullanılması sayesinde öğretmenlerimiz. geçirdiği evreleri gösteren başarılarının koleksiyonudur. • Performans değerlendirme süreç içine yayılmıştır. Öğrenci Urun Dosyası (Portfolyo): Öğrenci urun dosyası. eğitsel ve kişisel yönden daha iyi yönlendirebilecekler. bunları eyleme dönüştürmelerini sağlayacak durum ve ödevler olarak tanımlanabilir. En faydalı dereceli puanlama anahtarı. harcadığı çabayı. • Gözlenebilen bir performans veya somut bir ürünle sonuçlanmaktadır. • Öğrencilerinin sahip oldukları yeterlik alanlarını belirleyerek onları özellikle mesleki. Sınıf içi etkinliklerin öğrencinin secimi sonucunda bir araya getirilip. Bu nedenle iyi tanımlanmış bir ölçütle değerlendirmelidir. öğrencinin yeni bilgiyi yapılandırmasını gerektirir. • Performans değerlendirme. performansı tanımlayan ölçütleri içeren puanlama rehberidir.Dereceli Puanlama Anahtarı (Rubric): Dereceli puanlama anahtarı. öğrencilerin. kendi yaptıklarınızdır. • Öğrencilerinin öğrenme düzeylerini arttırabilecekler. oluşturulan ölçütlere göre yeterlik derecelerini ortaya koyma olanaklarına sahip olurlar. 25 .

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME FORM ÖRNEKLERİ 26 .

Ulaştığı kaynaklardan etkin bir biçimde yararlanır. 4. ETKİNLİKLERE KATILMA 2. Bilgi kaynaklarına nasıl ulaşacağını bilir. Yeni ve özgün sorular sorar. Kendisine verilen kaynaklarla yetinmeyip başka kaynaklar araştırır. 2. Toplam II. ARAŞTIRMA. 6. yapılan çalışmalara katılma düzeylerini gözlemeniz amacıyla hazırlanmıştır. Toplam III. İnceleme ve araştırma ödevlerini özenerek yapar. Derse değişik yardımcı kaynaklarla gelir. Bilgi toplamak için çeşitli kaynaklara başvurur. Hiçbir zaman 1 DERECELER Nadiren Bazen Sıklıkla 2 3 4 Her zaman 5 BECERİLER I. : ……………… Sınıfı : ……………… AÇIKLAMA: Bu form. 5. İNCELEME. Derse hazırlıklı gelir. GÖZLEM 1. Dersi iyi dinlediği izlenimi veren sorular sorar. 4. DERSE HAZIRLIK 1. Belirttiği görüşler ve verdiği örnekler özgündür. Gözlemlerini dikkatli bir şekilde yapar. 5. Toplam GENEL TOPLAM 27 . Gözlemleri sonucunda mantıksal çıkarımlarda bulunur. etkinlik süresince öğrencilerin. 3. 4. 2. Görüşü sorulduğunda söyler. Araştırma ve inceleme sonucunda genellemeler yapar.ÖĞRENCİ GÖZLEM FORMU Tema adı: ……… Adı ve soyadı : ……………… Nu. 3. 3.

internet.) 2. grafik. seçmeyi düşündüğünüz konuyu araştırıp araştıramayacağınıza. 3 sayfayı geçmeyecek biçimde olmalıdır. basamak: Raporu resim. neden bu konuyu seçtiğinizi. Bu kaynaklar. Not: Bu konular dışında ilgi duyduğunuz bir konuyu da belirleyebilirsiniz. Kaynakça Proje hazırlanırken izlenecek basamaklar 1.PROJE ÇALIŞMASI Seçilebilecek konular 1.) 3. 3. hazırlayacağınız proje sonucunda neye ulaşmak istediğinizi belirleyiniz. basamak: Çalışmalarınızın sunumunu yapınız. basamak: Ulaştığınız kaynaklardan elde ettiğiniz bilgileri değerlendirerek çözüm önerileri üretiniz. 8. 2. basamak: Bir önceki basamakta ulaştığınız tüm kaynaklardan elde ettiğiniz bilgilerden faydalanarak oluşturduğunuz bilgileri metne dönüştürünüz (Oluşturacağınız metin 2. Proje çalışması içinde belirlenen durumun ya da sorunun ayrıntılı biçimde tanımlanması (Bu kısımda projenin amacı belirtilmekle birlikte durum ya da sorun net biçimde açıklanmalı ve açıklama 2. 2. konuyla ilgili kaynaklara ne düzeyde ulaşacağınıza ilişkin inceleme yaparak konu seçimine hazırlık yapınız. Projenin konusu (Konu açık ve net bir biçimde ifade edilmiş olmalıdır. basamak: Çalışmalarınızı rapor hâline dönüştürünüz. kütüphane. basamak: Seçtiğiniz konu ile ilgili yeterli bilgiye ulaşmak amacıyla gerekli kaynaklara ulaşınız. 3 sayfayı geçmemelidir. TV. gazete haberi. 5. istatistik ve çizimlerinizle destekleyerek poster hâline dönüştürünüz.). Bu çözüm önerilerini belirleme nedenlerinizi ortaya koyunuz. tablo. 4. radyo ve konuyla ilgili kaynak kişiler olabilir. 3 sayfayı geçmeyecek şekilde anlatılmalıdır. Projenin adı (1–15 sözcük arası olmalıdır. basamak: Bir önceki basamakta yaptığınız incelemeler sonucunda belirlediğiniz konunun önemini.) 4. Öğretmeniniz ile araştırmayı düşündüğünüz konuyu paylaşarak konu belirlemede ondan yardım alınız.) 5. 28 . Geliştirme sürecinin açıklanması (Bu aşamada toplanan bilgilerden yola çıkılarak bir ürün ortaya koymaya yönelik ya da öneriler geliştirmeye dönük yapılanlar 2. 7. Süre: İki ay Çalışma içeriğinde yer alması gereken konu başlıkları 1. Sonuç ve öneriler 6. 6. basamak: Bu aşamada.

6. 4. 2. 29 . Öğretmenimin önerilerini dinledim. Sorumluluklarımı tam anlamıyla yerine getirdim. Çalışmalarım sırasında planıma uygun hareket ettim. Her zaman Bazen Hiçbir zaman Bu etkinlik sırasında en iyi yaptığım şeyler ve yorumlarım: …………………………………. Araştırmada çeşitli kaynaklardan yararlandım. ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ………………………………………..ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU Adı ve soyadı: Nu. DERECELER DEĞERLENDİRİLECEK TUTUM VE DAVRANIŞLAR 1. : Sınıfı : AÇIKLAMA: Aşağıdaki tabloda çalışmalarınızı en iyi şekilde ifade eden seçeneğin altına (X) işareti koyunuz. Çalışmalarım sırasında değişik materyallerden yararlandım. 5. 3. Planlı çalışmaya özen gösterdim.

GRUP DEĞERLENDİRME FORMU AÇIKLAMA: Aşağıdaki form. Grupta. Görüşlerini gerekçeleri ile ortaya koyma Farklı görüşlere saygı duyma Görev almaya istekli oluş Zamanı verimli k llanma Ödevleri tamamlama Çalışmaya hazır oluş Sorumlulukları paylaşma Grup arkadaşlarını destekleme Tartışmalara katılma Başkalarını dinleme ÖĞRENCİNİN Nu. Eğer grup arkadaşınız okuduğunuz ifadedeki davranışı gerçekleştirdi ise o ifadenin altına (X) işareti koyunuz. gruptaki her bir öğrencinin değerlendirilmesi içindir. Adı ve soyadı YORUMLAR ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… Ödevlerini saklama 30 . birlikte çalıştığınız her bir arkadaşınız için ifadeleri okuyarak değerlendirme yapınız.

Arı Yayınları. Erdoğan Mustafa. Türkiye İnsan Hakları Kurumu Vakfı Yayını. Anıl. Human Rights Education in the School System of Europe. Savaş. Ankara 2009. ERG. İlknur Aka. İstanbul 1998.. Levent. Çiftçi. Demokrasi ve İnsan Hakları. Yuttaşlık Tartışmaları: Yeni Yaklaşımlar. Eğitimciler İçin İnsan Hakları ve Vatandaşlık. Volume III. İstanbul. Demokratik Hesap Verme Sorumluluğu( Çev: Paradigma Tercüme Ltd. Yaşadıkça Eğitim Dergisi. Herkes İçin Demokrasi ve İnsan Hakları. İnsan Hakları Gündemi Derneği. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. Eğitim Hakkı ve Eğitimde Haklar Uluslararası İnsan Hakları Belgeleri Işığında Ulusal Mevzuatın Değerlendirilmesi. Council of Europe Publishing. Demokrasi Eğitimi. Kartal. Ayrımcılık Karşıtı Hukuk. İzmir. PEGEM. Doğan. Ahmet. İstanbul 1995. Central Asia and North America: A Compendium of Good Practice. Tüm İnsanlar.ÖĞRETİM PROGRAMININ HAZIRLANMASINDA YARARLANILAN VE DERSİN UYGULANMASINDA YARARLANILABİLECEK KAYNAKLAR Ataman. İstanbul 2002. İnsan Hakları ve Eğitimi.. Gündoğan. Kabapınar. Freeman Michael. Council of Europe. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. Sayı 76. İmge. Çağdaş ve Demokratik Eğitim. İstanbul. İnsan Hakları Teorisi ve Hukuku. Mesut. İsmail. Yurttaşlığın Kısa Tarihi. İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. Volume VI. OSCE/ODIHR. Habermas. çev. Council of Europe 2008. Remzi Kitabevi. Gündoğan Gülsun ve Günay Mustafa. Ankara 2007. Hakan. Gülmez. Giritli İsmet ve Güngör Hasan Atilla. Filiz. Beetham David. Teaching Democracy. Ankara 2010. İzmir 2008. Bilgen Nihat. 2007. ‘Keşke’siz Bir Yaşam İçin İletişim. Ankara 2007. Ankara 2007. Liberte Yayınları. “Sosyal Empati”. Remzi Kitabevi. Egemenlik İnsanındır. YKY. İlya Yayınevi. Living in Democracy. Derek. Ankara 2008. Council of Europe 2007. TODAİE. Council of Europe 2008. Liberte Yayınları. İstanbul 1991. Dersimiz Yurttaşlık. Ankara1993 Büyükkaragöz. Modern Toplumda Vatandaşlık. Eğitim Hakkı ve İnsan Hakları Eğitimi. Ankara 2001. 2002. 2008. İhsan ve Polat Necati. Der Yayınları. 2004. Demokrasi ve İnsan Hakları (Çev: Bilal CANATAN). Tarihsiz. No 303. ………………….. 31   .). Ankara 2000. Dağı. Cüceloğlu. İnsan İnsana. İnsan Hakları Eğitimi İçin Elkitabı. Behn Robert D. Etienne Balibar. OHCHR 2009. Vatandaşlık Bilgisi. Öteki Olmak Öteki ile Yaşamak. UNESCO. İstanbul 2002. Ankara. İstanbul 2010 Heater.. Polity Pres UK. Kıncal. İnsan Hakları Gündemi Derneği. Human Rights An Interdisciplinary Approach. İstanbul 2009. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık. 2007. Korkut. TODAİE Yayını. İnsan Hakları. ………………. Milli Eğitim Basımevi. Kesit Yayıncılık.). Yasemin. Ankara 2006. Nobel. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. Yücel. Council of Europe Publishing. Günümüzde İnsan Hakları. Jurgen. Ankara 1990. Orion Kitabevi. Exploring Children Rights. Ankara 2004. Demokrasi ve İnsan Hakları. Ankara.). Şti). Remzi. Doğan. Kepenekçi. Türk Demokrasi Yayınları. Council of Europe Publishing. Vatandaşlık Bilgisi. Çeçen. Volume V. Ekinoks Yayınevi.

Elli Yıllık Deneyimlerim Işığında Türkiye’de ve Dünyada İnsan Hakları. Mengüşoğlu. Ankara 1999. TSA / Yıl: 11. Julide. Üstel. Pogge Thomas. Yurttaşlık ve Demokrasi. Ankara.Kuçuradi. Remzi Kitabevi. Raif Kamil B. 32   . İonna. Türkiye Bilimler Akademisi. Adem. Rüştü-Aydın. Demokrasi Eğitimi ve Okul Meclisleri. Ankara 1999. Tüzün. Dost Kitabevi. Tezgel. Yurttaş Olmak İçin Eğitici El Kitabı. Ankara 1999. Umut Vakfı Yayınları. Bülent. İstanbul 1988. Ankara 2009. 18 Mart Üniversitesi. İnsan Haklarının Gelişimi. Makbul Vatandaşın Peşinde. Türkiye’de Demokrasi ve İnsan Hakları. Davut. Solak. Vahap.G. Füsun.. TDV Demokrasi ve İnsan Hakları Serisi. Ders Kitaplarında İnsan Hakları II Tarama Sonuçları. Ankara 2001. Yeşil. Ankara 2000. Türkiye Felsefe Kurumu. Türk. TDV/DİHEP Demokrasi Dosyası. Küresel Yoksulluk ve İnsan Hakları. İstanbul 2004. Çocuklar İçin İnsan Hakları Eğitimi Kılavuzu. Bilgi Üniversitesi Yayınları. Recep.Kömürcüler. İstanbul 1998. İnsan Felsefesi. Takiyettin. Recep. İstanbul 2009. Pusulacık. Türk Demokrasi Vakfı. Türkiye’de ve Dünyada İnsan Hakları. Uluslararası Demokrasi Eğitimi Sempozyumu Bildiriler. Özpolat. İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi. çev. Ankara 2009. TODAİE İnsan Hakları Araştırma ve Derleme Merkezi. Demokratik Değerlerin Eğitiminde Yöntem ve Zamanlama. Yeni İlköğretim Programlarında İnsan Hakları. Ankara 2006. Anı. Ağustos 2007. Bilgi Üniversitesi Yayınları. İstanbul 2010.. Füsun. Demokratik Vatandaşlık. Uygun Oktay. 1996. HEGEM Mardin Raporu. Pusula. Öğretmen El Kitabı. Okul ve Ailede İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. Tarih Vakfı. Tezgel. İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu Yayınları. Yeşil. 1998. Bilge Köyü Olayı. Ankara. Ankara 1999. Çanakkale 2004. Raif Kamil B. Gürel.Peker. Vatandaşlık ve Kentlilik Eğitimi. İletişim. TBMM Yayınları Ankara 2006. Ankara 2007. Veysel.. Nobel Ankara 2002. ve Mollaoğlu B. Sönmez. HEGEM. Ankara 2009. Gençlerle İnsan Hakları Eğitimi Kılavuzu. ………………. Hacettepe Ü. Türkiye’de İnsan Hakları. Tübitak. S: 2. Rüştü. İnsan Hakları Kavramları Sorunları. Bilgi Üniversitesi Y. Üstel. Hikmet Sami.