T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TALİM VE TERBİYE KURULU BAŞKANLIĞI

İLKÖĞRETİM VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ (8. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA–2010

Öğretim programının hazırlanmasında görev alan komisyon üyeleri: Fadime Pelin ALDEMİR Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Hüseyin SEZER Felsefe Grubu Öğretmeni Mehmet Akif SÜTCÜ Program Geliştirme Uzmanı Mehmet ÜLGER Sınıf Öğretmeni Seçil Buket HARUT Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Dr. Sevim CAN Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Yusuf TOPRAK Felsefe Grubu Öğretmeni Öğretim programının hazırlanmasına katkı sağlayanlar: Betül BUDAK KORKMAZ Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni Elif SEYLİM Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı Himmet GÜVEN Felsefe Grubu Öğretmeni Şevki IŞIKLI Felsefe Grubu Öğretmeni

 

Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nda yer alan ve aşağıda belirtilen Türk Millî Eğitiminin Amaçları ve Temel İlkeleri doğrultusunda hazırlanmıştır: TÜRK MİLLİ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI I. Genel Amaçlar Madde 2. Türk millî eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasa’da ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasa’nın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek, 2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip; insan haklarına saygılı; kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek, 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranış ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. VIII – Demokrasi Eğitimi Madde 11 – (Değişik: 16/6/1983 - 2842/3 md.) Güçlü ve istikrarlı, hür ve demokratik bir toplum düzeninin gerçekleşmesi ve devamı için yurttaşların sahip olmaları gereken demokrasi bilincinin, yurt yönetimine ait bilgi, anlayış ve davranışlarla sorumluluk duygusunun ve manevi değerlere saygının, her türlü eğitim çalışmalarında öğrencilere kazandırılıp geliştirilmesine çalışılır; ancak, eğitim kurumlarında Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine aykırı siyasi ve ideolojik telkinler yapılmasına ve bu nitelikteki günlük siyasi olay ve tartışmalara karışılmasına hiçbir şekilde meydan verilmez.

     

 

 

Yaşanan gelişmeler de yaşadığımız çağın. insan hakları çağı olduğu vurgusunu güçlendirmektedir. toplumsal sorunlara çözüm arayışında herkesi sürece dâhil etmeyi gerektirmektedir. küresel ısınma ve insan eliyle meydana gelen çevre sorunlarına karşı toplumsal duyarlılığın kazanılmasında. Böylece öğrenciler haklarını. geri kalmış toplumlardan gelişmiş toplumlara doğru gidildikçe bireysel önceliklerin daha önemli hâle geldiğini kabul eder. Vatandaşlık Bilgileri ve son olarak Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi gibi dersler içinde verilmiştir. Cumhuriyet döneminde ise yurdunu seven. toplumun iyiliği için harekete geçebilen bireyler olmaları hedeflenmektedir. Eğitimdeki son gelişmelere baktığımızda vatandaşlık eğitiminin demokratik bir toplumun oluşabilmesi için öğrencileri gerekli bilgi. ayrımcılık yapmamayı. kültür. demokrasiyi de öğrenmektedirler. İnsan haklarına verdikleri önem. İletişim ve ulaşım olanaklarının son derece geliştiği. Devleti ve yurttaşlarını bir arada tutan bağları güçlendirmek amacıyla vatandaşlık eğitimine önem vermek bu dönemde gerçekleştirilen eğitimdeki yenileşme hareketlerinin bir parçası olmuştur. topluma duyarlı. inanç ve düşünüş şekillerine saygıyı desteklemekte. birey-toplum ve birey-devlet ilişkilerinde yeni değerlerin arayışına zorlamaktadır. Demokrasi. Öğrencilerden konulara eleştirel bakabilen. böylece içinde yaşadığı toplumun çeşitli değerlerini anlamayı ve paylaşmayı sağlamaktadır. Öyle ki insan haklarını benimsemek.GİRİŞ NEDEN VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ? Dünyayı anlama ve anlamlandırmada eğitim programlarının sürekli geliştirilmesi. vatandaşlık sorumluluklarını bilen bireyler yetiştirmek Türk milli eğitiminin genel amaçları arasında yer almıştır. Çünkü demokrasi bilinci. kendi düşüncelerini ifade edebilen. İnsanı merkeze almayan. barış içinde bir arada yaşama kültürüne sahip. beceri ve değerlerle donatmayı hedeflediği görülmektedir. Ülkemizde insan hakları ve demokrasi eğitimi daha önce Yurttaşlık Bilgileri. toplum ve toplumsal gereksinimler etrafında şekillenmekteydi. 4    . Demokratik sistemlerde insanı yaşatma ve onu mutlu kılma temel amaç olarak görülmektedir. Bu yüzyıldan önce birey-toplum ilişkisi. Vatandaşlık eğitiminin Türk eğitim sisteminde planlı bir biçimde yer alması Tanzimat Dönemi’yle başlar. Birey-toplum ilişkisinde bireyi önceleyen yaklaşım. Örneğin etnik çatışmalar. terör ve suç oranlarındaki artışa bağlı olarak ortaya çıkan güvenlik sorunlarının çözümünde. Sosyal Bilgiler. eşitliği. diğer yandan geleneksel olanın sınırlarını daraltmakta. onu etkisizleştirmekte ve buna bağlı olarak toplumları birey-birey. gelecek nesillere daha iyi imkânlar sunmak ve öğrencilerin bilinçli vatandaşlar olarak yetiştirilmelerini sağlamak açısından son derece önemlidir. devletlerin gelişmişlik ölçütlerinden biri olarak görülmeye başlanmıştır. ırkçılık. sorumluluklarını ve özgürlüklerini öğrenirlerken kanunları. demokratik tutum ve yaklaşımlar yardımcı olmaktadır. başkalarının düşüncelerine saygılı. Demokratik vatandaşlık eğitimi farklı din. Yirminci yüzyılda yaşanan teknoloji ve bilişim sektöründeki gelişmelerin beraberinde getirdiği küreselleşme. Bugün ise birey ve bireysel gereksinimler ön plana çıkmaya başlamıştır. bir yandan uygarlığı yeni bir aşamaya taşıyacak derecede yeni imkânlar sunmakta. dünyanın farklı bölgelerinde gelişen olayların bir ülkede yaşayan insanları yakından etkilediği günümüzde eğitimin amacı sadece ülkesindeki değil dünyadaki toplumsal gelişmelere ve değişime uyum sağlayan bireyler yetiştirmek haline gelmiştir. korumak ve hakların kullanılması bilincine varmak günümüz insanı için zorunluluk hâline gelmiştir. onu birinci ve en büyük amaç olarak belirlemeyen sistemlerin meşruluğu da sorgulanmaktadır. küresel ölçekte bazı toplumsal sorunların çözümüne gözlenebilir katkılar sunmaktadır. adaleti.

insani değerlerin korunması ve geliştirilmesi. görev ve sorumluk gibi demokrasinin temel kavramlarını içselleştirmiş. tutum ve davranış kazandırma amaçlanmaktadır. farklılıkların toplumsal zenginlik olduğu. toplumsal yaşama etkin ve sorumlu bir şekilde katılan birey amaçlanmaktadır. modern demokrasi anlayışında temel argümandır. birlikte yaşama düşüncesinin temelinde “insan”ın olduğunu vurgular. Bir hakkın. demokrasi ve insan haklarıyla ilgili bazı temel kavramların tanıtılmasının yanı sıra insan haklarının korunup uygulanmasıyla ilgili farkındalık. birlikte yaşamak için gerekli olan diğer kavramlar türetilmektedir. Hak. niçin. Bu birey. Bu açıdan bakıldığında “insan hakları eğitimi” de demokrasi eğitimi içinde yer almaktadır. TEMALAR Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı tematik yaklaşımla hazırlanmıştır. Böylece demokrasi bilincinin oluşturulması. Hakların tanınması. bu hakların neden korunması gerektiğinin bilincine varmaları. Bu bağlamda öğretim programında vatandaşlık ve demokrasi eğitimi. demokrasi ve demokratik tutumlar vurgulanmaktadır. toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında rol alma. bu konuda sivil toplum kuruluşlarının rolü ve önemi kavrama. Demokratik toplumlarda hak. etkin ve sorumlu vatandaş. Bireyler. demokratik tutum geliştirilmesi. düşünce. tüm kültürel etkinliklerin kökenidir. demokrasinin bir yaşam biçimi olarak benimsenmesi hedeflenmektedir. Demokrasinin “insan”a yaptığı vurgunun yanı sıra demokratik vatandaşlığın gerekleri. duyarlılık. korunması ve kullanılması. başlangıç koşuludur. insan hak ve özgürlükleri vurgulanmaktadır. Hak ve Özgürlüklerimiz temasında. vatandaşlık ve demokrasi eğitiminde birbirinden ayrı düşünülemez. hak ve özgürlüklerini kullandıkları sorumluluklarını yerine getirdikleri ölçüde verilen demokrasi eğitimi amacına ulaşmış olur. Bununla birlikte insanın çevresiyle bir bütün olduğu anlayışıyla ekolojik açıdan diğer canlılarla birlikte yaşama zorunluluğu ele alınmıştır. 5    . insan haklarıyla ilgili uluslar arası belgelerde yer alan insanın değeri ve onurunun korunması. düşünen. özgürlük. Demokrasinin merkezine yerleştirilen hak ve özgürlük kavramlarından. Bununla birlikte vatandaşlık. demokratik vatandaşlık bağlamında ele alınmıştır. Bu kavramlar. sorgulayan. Her İnsan Değerlidir adlı birinci temada. demokrasi ve insan hakları kavramları. Demokrasi Kültürü temasında. demokratik devlet örgütlenmesine ulaşmış bir toplum içinde tanımlandığında “demokratik vatandaş” olarak adlandırılmaktadır.Demokrasi. Hak ve özgürlükleri koruma ve geliştirme. öğrencilere vatandaşlık. Demokratik vatandaşlık eğitiminin temelinde var olan bakış açısı da budur: “Talep eden. hakkın kullanılması ile mümkündür. diyalog ve etkili iletişimin birlikte yaşama için gerekliliği. onları kullanma ve korumayı içtenlikle istemeleri. İnsan. etkin bir vatandaş olarak kendini ortaya koymalıdır. neyi. korunduğu ve geliştirildiği bir çoğunluk yönetimi olarak tanımlanmaktadır. eşitlik. nasıl koruyabileceklerini bilmeleri. genellikle insan hak ve özgürlüklerinin en etkili bir biçimde kullanıldığı. bu anlamda bu kavramların birbiriyle iç içe geçmiş kavramlar olduğu söylenebilir. bireysel farklılıklar ve bu farklılıkların birlikte yaşamak için gerekliliğine yer verilmektedir.” Bireylerin sırf insan olmaları nedeniyle sahip oldukları haklarının farkında olmaları. Bu dersin eğitim ve öğretiminde. tahakkuk etmediği sürece. ancak eğitim ve öğretim süreçlerine etkin olarak katılacakları bir eğitimle gerçekleşebilir. hak olarak varlığının ortaya konulması. işbirliği ve iş bölümü gibi beceriler ön plana çıkarılmıştır. her türlü ayrımcılığın fark edilmesi ve ayrımcılıkla mücadele. bir ideal olarak kalır. Programda dört tema yer almaktadır. Hakların kullanılması için hak sahibi olan birey. bilinç. önyargının olumsuzluğu.

Etkin. Atatürk ilke ve inkılâplarının önemini kavrayarak demokratik bir Türkiye Cumhuriyeti Devletinin oluşmasına katkı sağlamaları.demokrasi ile hak ve özgürlüklerin kullanılması arasındaki ilişkiyi fark edebilme. duyarlılık. Demokrasi bilincine sahip bir birey olarak. bağımsız. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı. Tüm bu ihtiyaçlar doğrultusunda dünyada yaşanan gelişmelere paralel olarak öğretim programlarında yeni yaklaşımlar dikkat çeker duruma gelmiştir. öğrencilere vatandaşlık. bilinç. toplumsal yaşamı düzenleyen kurallara uyma. kamu mallarını bilinçli kullanma. devlete. öğrencinin kendi yaşantısını ve bireysel farklılıklarını dikkate alan. Kalkınma planları ve millî eğitim şûralarında sıklıkla öğrencilerin bilgiye ulaşma yollarını öğrenmelerine. hak ve özgürlüklerin ihlallerinde demokratik çözüm önerileri getirme gibi beceriler hedeflenmiştir. çevresiyle etkileşimine olanak sağlayan bir anlayış yaşama geçirilmeye çalışılmaktadır. demokrasi ve insan haklarıyla ilgili bazı temel kavramların yanı sıra insan haklarının korunup uygulanmasıyla ilgili farkındalık. hoşgörülü. sorun çözme ve karar verme becerilerini geliştirmelerine olanak sağlayacak şekilde öğretim programlarının yeniden düzenlenmesine ihtiyaç duyulduğu dile getirilmektedir. bilginin taşıdığı değeri ve bireyin var olan deneyimlerini dikkate alan bir yaklaşımla hazırlanmıştır. Öğrencilerin karar verme süreçlerine katılım. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak temel hak ve özgürlüklerini kullanarak sorumluluklarını yerine getirmeleri. tutum ve davranış kazandırmak amaçlanmaktadır. Paylaşılan ortak değerlerin korunması ve geliştirilmesinin önemini benimsemeleri. demokratik vatandaşlık bağlamında ele alınmıştır. • • • • • • • • PROGRAMIN TEMEL YAKLAŞIMI Bu dersin eğitim ve öğretiminde. Özgür. insan yaşam ve onuruna saygı duyulması ile ülkenin birlik ve bütünlüğünün korunup geliştirilmesi hedeflenmiştir. GENEL AMAÇLAR Bu program ile öğrencilerin. sorumlu ve demokratik bir vatandaş olarak toplumsal yaşamın geliştirilmesi ve güçlenmesinde rol almaları. düşünce. barıştan yana ve kendine güvenen bir birey olarak demokratik ve adaletli bir toplumun oluşmasına katkı sağlamaları. Demokratik katılımın ve demokratik yaşamın önemine inanarak kişisel ve toplumsal sorunların çözümüne katkı sunmaları. demokratik hak arama yollarını kullanma. Bu bağlamda öğretim programında vatandaşlık ve demokrasi eğitimi. Böylelikle etkinlik merkezli. İnsanlığın bir parçası olduğu bilinci ile ülkesini ve dünyayı ilgilendiren konularda duyarlılık göstermeleri amaçlanmaktadır. Belirtilen görev ve sorumluluklarla. demokratik tutum ve davranışlar geliştirerek demokrasiyi bir yaşam biçimi olarak benimsemeleri. Görev ve Sorumluluklarımız adlı son temada ise birlikte yaşam alanlarının demokratikleşmesinde bireylere düşen görev ve sorumluluklar ön plana çıkarılmıştır. 6    . topluma ve bireylerin birbirlerine karşı sorumluluklarının farkına varma. adaletçi ve eşitlikçi uygulamaları destekleme gibi becerileri geliştirerek ulaşılabileceği varsayılmaktadır.

6. öğretme yöntem ve tekniklerindeki çeşitliliği dikkate alır. Öğrencilerin bilgi. 4. 2. İletişim 5. 10. beceri ve değerlerinin gelişmesini sağlayarak öğrenmeyi öğrenmenin gerçekleşmesini ön planda tutar. 3.Bu anlayış doğrultusunda Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı yapısal olarak. Sosyal ve kültürel katılım becerisi 12. Dayanışma Hoşgörü Sorumluluk Sevgi Saygı Yardımseverlik Diğerkâmlık Barış Onur Adil olma Özsaygı Paylaşma Vatanseverlik Özgürlük Uzlaşma Eşitlik Farklılıklara saygı duyma Kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık 19. Doğrudan bilgi aktarmak yerine öğrencinin bilgiyi bizzat kendisinin yapılandırdığı bu yaklaşım aynı zamanda öğrencinin. Program. Eleştirel düşünme 3. uzak ya da yakın geçmişte bilgiye dönüştürdüğü verilerle bu derste edindiklerini ilişkilendirmesine ve böylelikle yeni beceri ve değerlere ulaşmasına da katkı sağlayacaktır. 8. Her öğrenciye ulaşabilmek için öğrenme. 5. kendine özgü bazı becerileri de kazandırmayı amaçlamaktadır. 14. etkinlik temelli ve çoklu zekâ kuramını da içine alan bir yaklaşımla hazırlanmıştır. Öğrencilerin fiziksel ve duygusal açıdan sağlıklı ve mutlu bireyler olarak yetişmelerini amaçlar. Problem çözme 6. Programda. ilköğretim düzeyindeki diğer derslerde öğrencilere kazandırılması tasarlanan 8 becerinin yanında. Öğrencilerin öğrenme sürecinde deneyimlerini kullanmalarına ve çevreleriyle etkileşim kurmalarına imkân tanır. genel amaçlar ve kazanımların yanı sıra çeşitli temel beceri ve değerlerin verilmesi. Girişimcilik 8. güzel ve etkili kullanma 9. Millî. 13. Ayrımcılığa duyarlılık 17. 18. 3. Araştırma 2. Türkçeyi doğru. Öğrencileri gözlem. Öğrencilerin sahip oldukları hakları ve kültürel zenginliği görmelerini hedefler. Özyönetim 14. Bu becerileri şöyle sıralayabiliriz: 1. Birlikte yaşama Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı ile öğrencilere kazandırılmak istenen değerler şunlardır: 1. Empati 13. 4. 9. 2. 7    . 15. 7. 16. öğrencilerin kazanımlar ve etkinlikler yoluyla bu beceri ve değerleri elde etmeleri amaçlanmıştır. 11. Değişim ve sürekliliği algılama becerisi 11. 17. Gözlem yapma 10. 1. Kaynakları etkili kullanma 15. 6. Yaratıcı düşünme 4. manevi ve evrensel değerlere duyarlı olma 12. Sosyal uyum 16. inceleme ve araştırma yapmaya özendirir. PROGRAMIN YAPISI Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı öğrenci merkezli. 5. Bilgi teknolojilerini kullanma 7.

hoşgörü. 3. işlenecek konuların sınırlarını. mektup yazma. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ders içi ilişkilendirme Diğer derslerle ilişkilendirme PROGRAM’IN UYGULANMASI İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı 8. 2. ilgili etkinliklerin (çalışma kâğıdı doldurma. 8    . altı şapkalı düşünme. diğerkâmlık. ilgili temada verilecek beceri ve değer ifadelerini. Kişi hak ve özgürlükleri. hak ve özgürlükler bağlamında ele alınmalıdır. drama gibi öğretim yöntem ve teknikleri kullanılabilir. ilgili kazanımlarını ve konularını gösterir. görsel materyal okuma. Vatandaşlık ve demokrasi eğitimi kuramsal. rol yapma. tolerans. ilgili etkinliklerin tümünün. grup çalışması.) sınıf içinde yapılacağını gösterir. yani sadece bilgi düzeyinde gerçekleşememektedir. başarıyı takdir edebilme gibi duygu ve tutumlar öne çıkarılmalıdır. Soru-cevap. grup etkinlikleri. film izleme. eleştirilere katlanabilme. kütüphane. Bu sembol. bir sosyalleşme biçimi olarak görülmeli ve ortak demokratik değerler bilincinin oluşturulmasına dikkat edilmelidir.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA KULLANILAN SEMBOLLER Bu sembol. Bu sembol. görev ve sorumluluklar olarak değil. Demokratik tutumlar. beyin fırtınası. doğrudan yaşam pratiği ile ilgilidir ve çoklu zekâ yaklaşımını gerektirir. Çünkü bu eğitim. Vatandaşlık. 5. sorunların barışçıl çözümüne yönelik kararlılık gösterme. ilgili temayla ilişkilendirilebilecek diğer dersleri gösterir. yaratıcı drama vb. Bu sembol. sanal alan gezisi. sınıflarda haftada 1 (bir) ders saati olmak üzere toplam 36 saatlik bir süre öngörülerek hazırlanmıştır. Eğitim öğretim sürecinin her aşamasında önyargısızlık. 6. kaynak kişilerle yapılacak görüşmeleri ifade eder. yapılandırmacı yöntem ve teknikler kullanılmalıdır. Dersin öğretmeninin bizzat kendisinin. tartışma. kazanımların gerçekleştirilmesinde hayati önemdedir. etkili iletişim. ilgili temayla ilişkilendirilebilecek diğer temaların adını. eleştirilere açık olma. ihtilaflı konularda soğukkanlılık ve yansızlık gibi demokratik tutumlar konusunda azamî dikkat göstermelidir. 1. Bu nedenle yaşama daha fazla nüfuz eden öğrenci merkezli. hukuk kurallarının okunarak veya anlatılarak öğretilmesi şeklinde değil kazanıma uygun olarak kurgulanmış etkinliklerle kazandırılmalıdır. Bu sembol. örnek olay incelemesi. bir kısmının ya da bazı aşamalarının ev. münazara. konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarda yapılabileceğini. 4. Bu nedenle öğretmen. turnuva/istasyon. kullanılması önerilen araç ve gereçlerle dikkat edilmesi gereken noktaları ifade eder. yönetişim. afiş hazırlama. insan hak ve özgürlüklerine duyarlı biri olması.

5x27. ilgi ve ihtiyaçları da göz önüne alınmalıdır.5 ölçülerinde ve 9-11 forma Değerlendirme. Etkinliklerin tasarlanması ve uygulanmasında pedagojik esaslar ve öğrencilerin gelişim düzeyleri göz ardı edilmemeli. Etkinlikler tasarlanırken okulun bulunduğu yerleşim biriminin sosyo-ekonomik ve sosyokültürel özelliklerinin yanı sıra dersin genel amaçları ve kazanımlarıyla farklı zekâ türlerine sahip öğrencilerin öğrenme stilleri. 8. vatandaşlık hak ve sorumlulukları ile demokrasi kültürünün konu alanı içinde ortaya çıkan uygulamalardan hareketle verilmelidir. Öğrenci çalışma kitabı: 19. seçilen araç ve yöntemler. öğrenme sürecini de değerlendirmelidir. öğrenmenin ayrılmaz bir parçasıdır.5 ölçülerinde ve 4-6 forma b. 10. sanal alan gezileri düzenlenmelidir. özgürlükleri. telekomünikasyon hizmetleri (internet vb. benzeşim (simülasyon) programları. Dersin işlenişinde fotoğraf. çoklu ortam (multimedia) araçları. Öğretmen tarafından temanın yapısına uygun olan değerlendirme araç ve yöntemleri seçilmeli. öğretmen bu konuda gerekli hassasiyeti göstermelidir.) dersin bir parçası olarak kabul edilmeli ve imkânlar ölçüsünde uygulanmalı.7. 13. inceleme ve araştırma yapmalarına. 12. Ders kitabı:19. temaya konu olan insan hakları. gezi düzenlenemeyen mekânlara. sadece öğrenme ürününü değil. Dersin öğretiminde kullanılacak ders kitaplarının ölçüleri aşağıdadır: a. bulgular arasında anlam ilişkisi kurmalarına yardımcı olunmalıdır. 11.5x27. Programdaki değerler. 9. Öğrencilerin gözlem. ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMALARINA AİT KAZANIM SAYILARI VE ORAN ÜNİTELER Her İnsan Değerlidir Demokrasi Kültürü Hak ve Özgürlüklerimiz Görev ve Sorumluluklarımız Toplam KAZANIM SAYILARI 6 10 10 12 38 ORANI (%) 15 27 27 31 100 SÜRE DERS SAATİ 6 9 9 12 36 9    . film. CD-ROM.

“kazanımı gerçekleştirmek” koşuluyla farklı etkinlikler de düzenleyip uygulayabilir. fiziki durumu.TEMA VE KAZANIMLAR NOT: Kazanım tablolarında verilen örnek etkinlikler. Dersin öğretmeni verilen etkinlikleri aynen kullanabileceği gibi okulun donanımı. . öğrencilerin ve çevrenin özelliklerine göre ilgili. öneri niteliğindedir.

Her bireyin kendine has özelliklerinin olduğunu kabul eder. 2. [!] Kendisinin ve diğer insanların farklı özelliklere sahip olmasının doğal olduğu ve bu farklılıklara saygı duyulması gerektiği vurgulanır. AÇIKLAMALAR [!] Kendi varlığından hareketle insan olmanın değeri vurgulanır. kendi özelliklerini fark etmelerinin önemi üzerinde durulur. insanın çevresini oluşturan diğer canlı ve cansız varlıkların da değerli olduğu dolayısıyla onlara karşı da duyarlı olunması gerektiği vurgulanır. 8.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. Kendi bireysel farklarının topluma neler katabileceğine ilişkin çıkarımlarda bulunur. 3.FARKLILIKLARIMIZLA ÖZELİZ: Öğrencilerin kendilerine has özelliklerini ve topluma yapabilecekleri katkıları drama tekniğini kullanarak ifade etmeleri sağlanır. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER BEN İNSANIM: Örnek metinlerden yola çıkarak metin analizi yöntemiyle insanın değerli ve onurlu olması ile ilgili kendi yaşantısından örneklerin de yer aldığı sunum hazırlanır. insan haklarının özündeki temel değer olduğu vurgulanır. 1. Her insanın değerli ve onurlu olduğunu kabul eder. HER BİREY ÖZELDİR: Her öğrenci kendini fiziksel ve duygusal özellikleri açısından anlatan bir sunu hazırlar. . [!] Kişisel özelliklerin ve farklılıkların insanların birbirini tamamlamalarına ve birlikte yaşamalarına yardımcı olduğu vurgulanır. [!] İnsanının çok boyutlu bir varlık olduğu açıklanır. [!] “İnsan onuru”nun. 1. TEMA HER İNSAN DEĞERLİDİR. [!] Öğrencilerin. [!] İnsanla birlikte. .

saygı. (İnsanın kişiliğini ve onurunu korumayı ve geliştirmeyi amaçladığı. 5.4. . yaratıcı düşünme. dışlama. empati. dostluk. araştırma. örnekler verilerek vurgulanır. sevgi. ARKADAŞIM DEĞERLİDİR: Öğrenciler ikişerli gruplara ayrılır. saygı. adalet. Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma. kardeşlik. 6. aşağılama gibi davranışların olumsuzlukları ve insan haklarının özündeki değerlerle bağdaşmadığı konusu. özsaygı. [!] İnsan haklarının önemi vurgulanır. onur. iletişim. sosyal uyum. [!] Önyargı. kardeşlik. ) kullanarak anlatır. eşitlik. evrensel yönü. eşitlik. girişimcilik. ZAMAN İÇİNDE İNSAN HAKLARI: İnsan haklarının insan varlığının ve onurunun korunması açısından nasıl bir gelişim izlediğine ilişkin zaman şeridi hazırlanır. Her öğrenci kendi kartındaki kavramı farklı yöntemler (drama. İnsanlığın/toplumun insanî değerler ve insanın çabaları ile korunup geliştirileceğini kabul eder. dayanışma kavramları için birer kart oluşturulur. hoşgörü. dostluk. İnsanın varlığının ve onurunun korunmasında insan haklarının rolünü fark eder. hoşgörü. farklılıklara saygı. [!] İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 1. barış. sosyal ve kültürel katılım. eleştirel düşünme. [!] Bu temada verilecek temel değerler: Saygı. Öğrencilerden grup arkadaşının olumlu özelliklerini listelemeleri ve sınıfla paylaşmaları istenir. ayrım gözetmeksizin tüm insanlığın ortak değerleri olması vb. resim. TEMA HER İNSAN DEĞERLİDİR. 1. ayrımcılığa duyarlılık. Kendisine ve çevresindeki kişilere değer verir.maddesine atıf yapılarak özgürlük. eşitlik.) [!]Atatürk’ün insan hak ve özgürlüklerine verdiği önemi üzerinde durulur. bilgi teknolojilerini kullanma. dayanışma kavramlarına ve insan olmanın bu değerlere sahip olmayı onları içselleştirmeyi ve onlar için çaba göstermeyi gerektirdiğine değinilir. afiş vb. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem. sevgi. DEĞERLER KARTI: Özgürlük. sevgi.

2. SEÇİM VAR: Demokratik bir seçimin bütün süreçlerini gösteren örnek uygulama yapılır. 2. insan onuruna yakışan ve bu özelliği nedeniyle diğer yönetim biçimlerinden ayrılan bir yönetim ve yaşam biçimi olduğuna vurgu yapılır. milli [!] Demokrasinin. ve bunun korunmasının önemine dikkat çekilir. amacıyla çeşitli faaliyetlerde bulunan bireylerle vurgulanır. Atatürk’ün sözlerinden örnekler verilir. SINIF AÇIKLAMALAR [!] Demokratik yönetimlerin hukuk devleti olma. sivil toplum örgütlenmesini destekleyicilik.Farklı tanımlarından yola çıkarak demokrasinin temel özelliklerini kavrar. [!] Önyargılı davranmanın bireyler arasındaki ilişkilere olumsuz etki ettiği üzerinde önemle durulur. Okul Öğrenci Meclisi faaliyetlerine sergilenmesi çerçevesinde ele alınır. TEMA DEMOKRASİ KÜLTÜRÜ . yönetim biçimi olarak cumhuriyet. okulda ve toplumsal çevrede demokratik 3. ilgili biyografi çalışması yapılır. Demokratik bir vatandaş DEMOKRASİNİN ÖNCÜLERİ: sosyal adaletçi. Demokrasinin insana ve insan “CUMHURİYET FAZİLETTİR. 4. desen. hak ve özgürlüklere saygılı.”: Bir iradesine verdiği önemi fark eder. katılımcılık. insan haklarına saygılı olma. Demokrasiyi bir yaşam biçimi OKUL ÖĞRENCİ MECLİSLERİ: ve insan haklarının özündeki değerlere uygun davranışlar olarak benimser. figürü kapsayacak bir [!] Farklılıklara saygının dünya barışına da katkıda hikâye yazmaları istenir. 1. Bunlar tahtaya yazılır. BİZİM SINIFIMIZ: Sınıf gruplara ayrılır. [!] Konu. eşitlikçi. aktif olarak katılırlar ve gözlemlerini not ederek sınıfa aktarırlar. özelliklerine değinilir. [!] Toplumdaki farklılıkların doğal olduğunun kabulüne 5.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIM Bu temanın sonunda öğrenciler. özellikleri açıklar. egemenlik ve demokrasi arasındaki ilişkiye [!] Milli egemenliğin anlamı ve önemi konusunda yönelik kompozisyon yazılır. düşünce. sosyal adaletçilik. anlayış ve kültürel değerlerin Her grubun sınıfı tanımlayan resim yapmaları [!] Farklılıkların toplumun birlik ve beraberliğine katkı toplumsal yaşamı zenginleştirdiğini istenir. olmanın gereklerini örneklerle Demokratik ortamların oluşması ve yerleşmesi demokratik davranış biçimini içselleştirmiş vb. uzlaşmacılık vb. kullanılan renk. Öğrenciler. etkin ve sorumlu. Resimler birleştirilerek bütününde sağlaması gerektiğinin önemi vurgulanır. çoğulculuk. ailede. özgürlükçülük. katılımcı. eşitlikçilik. Farklı görüş. birleştirilir ve ortak bir tanıma ulaşılır. [!] Demokratik bir vatandaşın. 8. kavrar. ÖRNEK ETKİNLİK DEMOKRASİYİ TANIMLA: Beyin fırtınası yöntemi ile her öğrencinin demokrasiyi tanımlayan bir kelime söylemesi istenir. bulunduğuna değinilir. inanç.

[!] Atatürk’ün kadın haklarına verdiği önemi belirten örnekler verilir. din. konuları kapsayan sözlü tarih çalışması yapılır. 7. 2. 8. bölge. milliyet.6. EŞİTLİK GÜÇLENDİRİR: Kadın ve erkekleri fiziksel ve duygusal vb. Bu özellikler cinsiyetçi bakış ve kalıplaşmış roller açısından tartışılır. başarı hikâyeleri vb. [!] Ayrımcılığı önlemenin hukuksal düzenleme ve önlemlerin yanında bireysel çabalar da gerektirdiği vurgulanır. özellikleri açısından tanımlamaları istenir. tüm insan haklarından eşitlik koşulları içinde yararlanılmasını engellediği. [!] Irk. KIZLAR OKULA: Eğitim. unsurlara dayalı ayrımcılık ve toplumsal dışlama küresel boyutta ele alınır. bu nedenle tüm insan hakları belgelerinde yasaklandığı vurgulanır. mezhep. Karşılaştığı sorunların çözümünde demokratik tutum ve davranışları benimseyerek bu konudaki eleştirel yaklaşımları olgunlukla karşılar. HAYDİ. afiş ve broşür hazırlanır. [!] Edinilen bilgilerin farklı bakış açıları da kullanılarak ÖNERİYORUM: Öğrencilerin çevrelerinde analiz edilmesinin önemi açıklanır. sağlık ve benzeri alanlarda cinsiyete dayalı ayrımcılığın önlenmesi için düzenlenecek bir kampanyada kullanılmak üzere konuşma. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin güçlendirilmesinde kendi konumuna uygun sorumluluklar üstlenir. Ayrımcılığın çeşitli biçimlerini sorgulayarak ayrımcılık yapmama konusunda duyarlılık gösterir. ARAŞTIR-YORUMLA: Ayrımcılıkla ilgili duyarlılık geliştiren yazılı ve görsel materyaller incelenerek. iş ve ev hayatında yaşadıkları zorluklar. yerlere sunmaları veya göndermeleri sağlanır. [!] Her tür ayrımcılığın. yaşanan bir sorunla ilgili demokratik çözüm [!] Sorunların çözümünde kuvvet ve şiddete başvurmayı önerileri geliştirmeleri. konuyla ilgili rapor hazırlanır. mesleğe başlamaları. sosyal sınıf/tabaka vb. TEMA DEMOKRASİ KÜLTÜRÜ NASIL BAŞARDILAR: Yakın çevredeki meslek sahibi başarılı kadınlarla eğitimleri. dil. . [!] Toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin insan haklarına aykırı olduğu üzerinde durulur. cinsiyet. bu önerilerini sınıf ve hukuk dışı yolları reddeden yöntemlerin gereğine ve ortamında paylaşarak tartışmaları ve ilgili önemine vurgu yapılır.

farklılıklara saygı. Türkçeyi doğru. kavramlara EĞER İSTERSEN: Birlikte çalışma süreçlerinde vurgu yapılır. olaylarda toplumların birlikte hareket etmelerine ilişkin kampanya hazırlanır. sorumluluk. Birlikte yaşama kültürü için diyalog ve etkili iletişimin önemini fark eder. paylaşma. diğerkâmlık. 10. problem çözme. [!] Herkesin fikirlerini ifade etmesine olanak sağlamanın önemi vurgulanır. adil olma. yangın. kişilerden konuyla ilgili özlü sözler sınıf ortamında birlikte yaşama açısından değerlendirilir. hoşgörü. kaynakları etkili kullanma. hoşgörü. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. Bektaşi Veli vb. EL ELE BERABERCE: Deprem. H. İşbölümü ve işbirliğinin. sevgi. işbirliği vb. her düzeyde işbölümü ve işbirliğini zorunlu kıldığı vurgulanır. eleştirel düşünme. dayanışma. araştırma. salgın hastalık vb. birlikte yaşama. BİRLİKTE YAŞAM İÇİN DİYALOG: Mevlana. KONUŞUYORUZ: Öğrencilerin araştırmaları sonucu elde ettikleri olumlu/olumsuz iletişim örnekleri sınıf ortamında drama yöntemi ile canlandırılır. Yunus Emre.9. demokratik toplum yaşamı için taşıdığı önemi örneklerle açıklar. karşılaştıkları sorunları nasıl çözdüklerini sorgulamaları sağlanır. ayrımcılığa duyarlılık. empati. yaratıcı düşünme. [!] Çağımızda toplumların karşı karşıya bulunduğu sorunların. . [!] Paylaşma. eşitlik. yardımseverlik. iletişim. güzel ve etkili kullanma [!] Bu temada verilecek temel değerler: Saygı. sel. girişimcilik.

[!] Demokratik ve barışçıl hak arama yollarına değinilir. [!] Kişi dokunulmazlığı/özgürlüğü ve güvenliği. Hak. afiş. eğitim. haklar üzerinde durulur. dilekçe. Çocuk Hakları Sözleşmesi. kazanım) BENCE ÇOCUK HAKLARI: Çocuk Hakları Sözleşmesinin maddeleri fişlere yazılarak öğrencilere dağıtılır. [!] Kamuoyu oluşturma. 1. [!] Hak kavramı işlenirken İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. sağlık. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ [!] Kişinin hak ve özgürlüklerini kullanırken başkalarının hak ve özgürlüklerine saygı duyması gerektiği vurgulanacaktır. ailesinin ya da çevresinin yaşantısından hareketle hak ve özgürlüklere örnekler verir.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. 3. drama vb. 2. 8. idari ve yargı mercilerine başvurma konuları öğrenci düzeyine uygun olarak verilir. BM Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi metinlerinden örnekler verilir. AÇIKLAMALAR [!] Öğrencilerin kendi haklarını ve özgürlüklerini örneklendirmeleri ve bu doğrultudaki sorumlulukları ile ilişkilendirmeleri sağlanır. özgürlük ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi fark eder. Kendisinin. Sahip olduğu hakların korunup geliştirilmesinde demokratik hak arama yollarını kullanır. ÖZGÜRLÜKLERİM VE SORUMLULUKLARIM: Öğrencilerden bir gün içerisinde hangi hak. düşünce. yaşama. HAKLAR PANOSU: Bir pano oluşturulur. Öğrencilerden bu hakları farklı yöntemlerle (resim. fotoğraf. [!] Temel hakların Anayasamızla güvence altına alındığına vurgu yapılır. dilekçe hakkını kullanma. kolluk kuvvetleri. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER HAKLARIM. örgütlenme. özel hayatın gizliliği.) anlatmaları istenir. İnsan haklarının ve özgürlüklerinin herkes için doğuştan ve vazgeçilmez olduğunu kavrar. Bu panoya öğrencilerin haklarıyla ilgili sorunlarını ve önerilerini yazmaları istenir. . seçme ve seçilme hakkı vb. 3. [!] Adalete kolay ve hızlı erişim ve koruyucu hukuk uygulamalarına değinilir. 4. hangi hak ve özgürlüklerini kullanamadıklarını. inanç ve ifade özgürlüğü. çalışma. konut dokunulmazlığı. hangi sorumluluklarını yerine getiremediklerini listelemeleri ve bunları birbirleriyle ilişkilendirmeleri istenir (1 ve 2. özgürlüklerini kullanabildiklerini ve hangi sorumluluklarını yerine getirdiklerini.

haber. Sınıf ortamında tartışılır. film vb. ÇÖZÜM NEDİR? Medyadan hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği örnek bir olay sınıf ortamında tartışılır. Örneklerin seçiminde pedagojik esaslar ve öğrencinin gelişim düzeyi dikkate alınmalıdır. En başarılı çözüm önerisi demokratik usullerle seçilerek sınıf panosunda sergilenir. . 3. Hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği durumlara ilişkin demokratik çözüm önerileri geliştirir. karikatür. HABER YAPIYORUM: Öğrencilerin çocuk haklarıyla ilgili çalışmalar yapan STK’ları araştırarak bunlarla ilgili görsel ve yazılı haberleri sınıfta paylaşmaları istenir. SİZ OLSAYDINIZ: Çocukların. [!] Düşüncenin üretilmesinde ve özgürce ifade edilmesinde demokratik ortamın önemi üzerinde durulur. örnekler verilebilir. şiddete maruz kalma. ÖZGÜRLÜĞÜN OLDUĞU YERDE ÖZGÜRSÜN: Öğrencilere demokratik olan ve olmayan iki ortamın karşılaştırıldığı drama/skeç çalışması yaptırılır. ayrımcılık. MÜNAZARA: Öğrencilere belirlenen bir konuda münazara yaptırılır. yaşam ve onurunu tehdit eden sorunlardan özellikle dışlanma. eğitim hakkından yoksun bırakılma gibi sorunlar ele alınır. fotoğraf. topluma ve devlete düşen görevler ile ilgili üç ayrı broşür hazırlanır.5. Çözüm önerileri geliştirilir. 7. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ 6. [!] Hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği durumlara örnek olarak yaşanmış bir olay. [!] Demokratik ortamın özgür ve bağımsız kararlar alabilen birey olma açısından önemi vurgulanır. Bu konuda bireye. Hak ve özgürlüklerin demokratik bir ortamda gerçekleşebileceğini fark eder. [!] Çözüm arayışlarında hukuk ve insan haklarını temel alan demokratik çözüm yollarının geliştirilmesinin gerektiğine vurgu yapılır. çocuk işçiliği. Hak ve özgürlüklerin korunup geliştirilmesinde sivil toplum kuruluşlarının önemini kavrar. Münazara sırasında öğrencilerin demokratik bir ortamda fikirlerini özgürce ifade etmeleri sağlanır.

dayanışma. değişim ve sürekliliği algılama. araştırma. adaletin ve güven duygusunun tesisi için hukukun üstünlüğüne ve yargı bağımsızlığının önemine vurgu yapılır. adil olma. uzlaşma. [!] Bu temada verilecek temel değerler: Özgürlük. KURAL KOYUYORUM: Öğrenciler sınıfları için kendi demokratik kurallarını oluşturur ve uygular. bilgi teknolojilerini kullanma. . 7. TV. [!] Bireylerin hak ve özgürlüklerini güvence altına almanın hukuk devletinin bir görevi olduğu vurgulanır. girişimcilik. [!] Eğitim. güzel ve etkili kullanma. Türkçeyi doğru. eleştirel düşünme. kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık. araştırma. Hukukun üstünlüğünü kabul eder. konularda faaliyet gösteren STK’lara vurgu yapılır. sorumluluk. çevre. kazanım [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. internet. milli. 10. [!] Toplumda demokrasinin. sosyal ve kültürel katılım. iletişim. vb. 3. dergi. manevi ve evrensel değerlere duyarlı olma STK OLUŞTURUYORUZ: Öğrencilere kendilerinin belirleyeceği bir konuda faaliyet gösteren Sivil Toplum Kuruluşu kurdurulur. NE VAR NE YOK? Öğrencilerin insan hakları ile ilgili gelişmelerle hakkında gazete. 9. [!] İnsan hakları ile ilgili gelişmeleri izlemede kitle iletişim araçlarının rolleri farklı boyutlarıyla değerlendirilir. KİM NE YAPAR? Öğrencilerin insan hakları konusunda çalışma yapan kurum ve kuruluşlara ait bilgi toplamaları ve sınıfta paylaşmaları istenir. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ [!] İnsan hakları ile ilgili çalışmalara gönüllü katılmanın önemi vurgulanır. haberler bularak sınıfta paylaşmaları istenir. yaratıcı düşünme.8. Demokratik yönetimlerde sivil toplum kuruluşlarının işlevini ve sivil toplum kuruluşlara katılımın önemini kavrar. problem çözme. kadın ve çocuk hakları vb. sağlık. [!] İnsan haklarına ilişkin gelişmelere örnekler verilir. İnsan hakları ile ilgili gelişmeleri takip etmeye istekli olur.

metinlerden düzeye uygun ve konuyu destekleyen örnekler verilir. Makalat vb. gerçekleştirmek konularına değinilir.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. [!] Çalışmak. [!] Veda Hutbesi. [!] Sorumluluk üstlenmenin insanî bir davranış olduğu ve sorunların çözümüne katkı sağladığı vurgulanır. Mesnevi. okuluna ve çevresine karşı görev ve sorumluluklar ve bunların önemi örneklendirilir. 8. [!]Atatürk’ün ülkemizin her alanda kalkınıp gelişmesi için yaptığı çalışmalara örnekler verilir. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER EMPATİ: Öğrencilerden. [!] Atatürk’ün yurtta ve dünyada barışa verdiği öneme örnekler verilir. toplumsal eşitliği engelli ve ihtiyaç sahibi arkadaşlarına yardım etme vb. 3. 1. barış ve küçük sınıflardaki öğrencilere ders çalıştırma ya da huzurunu sağlamak. 4. 4. Kendisinin ve başkalarının yaşamına ve onuruna saygı duyar. . [!] Ailesine. KATILIMCI DEMOKRASİ GRUBU: Öğrenciler kendilerini ilgilendiren konularda görüşlerinin alınması ve paydaş olarak kabul edilmeleri için bir grup oluştururlar. önerilerini ilgili yerlere sunarlar. Demokratik ve insan haklarına saygılı bir çevrenin oluşmasında görev ve sorumluluklarını bilinçle yerine getirir. üretmek. YARDIMLAŞIYORUZ: Öğrencilerin daha toplumun ve insanlığın refahı. Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi uluslar arası belgelerin yanı sıra. kitle iletişim araçlarından okudukları ya da izledikleri ve insan yaşamına ve onuruna aykırı olduğu tartışılmaz bir olayın kahramanının kendileri olmaları durumunda neler hissedeceklerini yazmaları istenir. Yapılacak çalışmalar demokratik bir şekilde planlanır ve bu doğrultuda gerçekleştirilir. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ 2. yardımlaşmak. Öneriler geliştirir. AÇIKLAMALAR [!] İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. konularda görev almaları sağlanır. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ: Öğrenciler okullarında eğitim kalitesinin artırılması için TKY grubu oluştururlar. İçinde yaşadığı topluma ve tüm insanlığa karşı sorumluluklarının bulunduğunun bilincine varır ve bunları yerine getirmek için çaba harcar. [!] Özsaygı ve onurlu davranış kavramları kişisel sorumluluk açısından ele alınır. [!]İnsancıl eylem kavramına değinilir. Kendisinin ve toplumun yaşam kalitesinin yükseltilmesi için sorumluluk üstlenmenin önemini fark eder.

[!] Devletin hak ve özgürlükleri korumak. [!] Katılımcılık ve etkin vatandaşlık vb. okul. işyeri kuralları vb. maddesinde sıralanan devletin nitelikleri ile devletin görev ve sorumlulukları arasında nedensellik ilişkisi kurulur. 7. (Drama. 6. okulda. özel hayatın gizliliği gibi konularla ilgili bülten hazırlanır. arkadaş grubu içerisinde alınan karar verme süreçlerinde etkin ve sorumlu olmanın önemine ilişkin örnekler sınıfta paylaşılır/tartışılır. konut dokunulmazlığı.kurallara örnekler verilir. [!] Toplum yaşamını düzenleyen (hukuk. ailenin korunması. insan haklarına saygılı olmak ve vatandaşlara karşı sorumluluklarını yerine getirmek vb. [!]Örnekler günlük hayattan (trafik kuralları.) BEN DE VARIM: Aile. çevrede ve toplumda karar verme süreçlerine katılım örneklendirilir. ahlak. okul kuralları. KURALLAR OLMASAYDI: Sınıf gruplara ayrılır. . örf ve adetler vb). TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ 5. hikâye yazma. kavramlar ilişkilendirilir. şiddetin önlenmesi. afiş. [!] Anayasamızın 2. yükümlülükleri belirtilir. VATANDAŞ BÜLTENİ: Devletin görevlerinden. Toplum yaşamını düzenleyen kurallara uymanın sorumluluğunu üstlenir. Karar verme süreçlerine katılmanın önemini bilir ve kendi konumuna uygun sorumluluklar üstlenir. [!]Ailede. Devletin vatandaşlarına karşı görev ve sorumluluklarına örnekler verir. her grup toplum yaşamını düzenleyen bir kuralın gerekçelerini farklı tekniklerle sunar.) seçilir. film vb.4.

oy kullanma vb. dil. [!] Dayanışmanın. kişilerin hayatını kolaylaştıracak çalışmalar planlanır ve sınıfta sunulur. insanî. tarih. vurgulanır. ilgili değerleri korumanın ve geliştirmenin önemi kurum kuruluşlardan kişilerle görüşmeler yapılır. BİYOGRAFİ ÇALIŞMASI Toplum yararına çalışmalarda rol almış kişilerle ilgili biyografi çalışması yapılır. yakın çevresinden. 10. [!] Kamu mallarının ve ortak yaşam alanlarının OKULUMU GÜZELLEŞTİRİYORUM: (okullar. [!] Vatandaş olarak sorumluluklarımıza örnekler verilir. Vatandaşlık görevlerinin ülkenin ve toplumun birlik ve beraberliği açısından önemini kavrar. [!] Toplumsal birlikteliğimizi sağlayan ögelere ÖDÜLLÜ YARIŞMA: Toplumsal değerlere ilişkin örnekler verilir. değerler vb. resim. 9.8. TÜRKİYE İÇİN HEP BİRLİKTE: Birlik ve beraberlik ve bir arada yaşamanın önemine ilişkin örneklerle ilgili sunu hazırlanır. parklar. 11.) dikkatli kullanılması ve bunlara kendileri için daha yararlı hale getirebilecek bir zarar vermekten kaçınılmasının gerekliliği proje/etkinlik çalışması yaptırılır. din. yaşlı vb.) GÖRÜŞME: Toplumun birlik ve beraberliğine dönük [!] Millî. kişilerin toplumla uyumlu ve mutlu bir yaşam sürdürebilmeleri için gerekli koşulların sağlanması konusunda önerilerde bulunur. manevî ve kültürel değerlere hakkında ailesinden. vergi vermek. kimsesiz çocuklar vb. vurgulanabilir. toplu taşım araçları. milli birlik ve beraberliğe etkisini üzerinde durularak Atatürk’ün bu konudaki sözlerinden örnekler verilir. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ . 4. [!] Cumhuriyet’ten sonra vatandaşlık hak ve görevlerinde meydana gelen bazı gelişmelere Atatürk’ün sözlerinden ve ya uygulamalarından örnekler verilir. yaşlı. Toplumun birlik ve beraberliğini sağlayan değerleri tanır ve bunları koruma/geliştirme konusunda sorumluluk üstlenir.) [!] Toplumun bir arada barış ve huzur içinde yaşayabilmesi ve ülkemizin daha da gelişebilmesi için vatanseverliğin ve birlik-beraberliğin önemi üzerinde durulur. SİZ OLSAYDINIZ? Sınıf gruplara ayrılarak.(Bir milletin/toplumun birlik ve hikâye. sosyal Öğrencilere okullarını/çevrelerini güzelleştirecek. Engelli.(Askerlik. ahlaki düzenlenir. konularda ödüllü bir yarışma bütünlüğünü sağlayan. Kamu mallarının ve ortak yaşam alanlarının korunmasında sorumluluk üstlenir. film vb. her grup engelli. afiş. ahlâkî. üzerinde durulur. tesisler vb.

vatanseverlik 12. Toplumsal sorunların çözümünde konumuna uygun çözüm önerileri geliştirir. eşitlik. . sosyal uyum. farklılıklara saygı duyma. birlikte yaşama [!] Bu temada verilecek temel değerler: Adil olma. onur. yoksulluk. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. bilgi teknolojilerini kullanma. sevgi. yardımseverlik. kaynakları etkili kullanma. kaynakların azalması vb. insanlığı tehdit eden hastalıklar. küresel ısınma. [!] Birey olarak sorumluluk almanın sorunların çözümüne katkıda bulunduğu vurgulanır. özsaygı. yaratıcı düşünme. israf. eleştirel düşünme. kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık. çölleşme. araştırma. çevre kirliği. barış. işsizlik. girişimcilik. sosyal ve kültürel katılım. sorumluluk. problem çözme. göç. millî. değişim ve sürekliliği algılama. trafik. manevî ve evrensel değerlere duyarlı olma. sorunlara değinilir.[!] Açlık. özyönetim. empati. dayanışma. ÇÖZÜM PANOSU: Belirlenen bir sorun ile ilgili çözüm panosu oluşturulur. hoşgörü.

problem çözme. öğrenme sürecine önem vererek öğrencinin gelişimini izlemeyi amaçlar. Grup Değerlendirme: Öğrencilerin.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Ölçme ve değerlendirme. süreç içerisindeki gelişimine ilişkin geri bildirim sağlamak amacıyla yapılır. Seçenekler de öğrencinin önüne konulan muhtemel cevaplardır. öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Öğretim Programının temaları. kazanımın ifade edildiği veya sorunun sorulduğu kısımdır. 23 . eleştirel düşünme. Grup değerlendirme. uzun veya kısa cevaplı sorulardan oluşan yazılı sınavlar ya da testler kullanılarak ölçülmesi mümkün ve yeterli değildir. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersi. sınıflarda haftada bir saat okutulacak seçmeli dersler arasında yer almıştır. Grup değerlendirmede. karar verme. kazanımları ve kendine özgü beceri ve değerleri nedeniyle ölçme ve değerlendirmesinin de kendine özgü bir yapı taşıması gerekmektedir. araştırmalar. Öğrenmede bireysel farklılıkları dikkate alan. Öğrenciler. Soru cümlesi. beceri ve tutumlarını sergileyebilecekleri çoklu değerlendirme fırsatları sunulmalıdır. eşleştirme. 20112012 yılından itibaren ise zorunlu ders olarak okutulacaktır. Her iki ölçme ve değerlendirme araç veya yöntemlerinin birlikte ve dengeli bir şekilde kullanılması önerilmektedir. boşluk doldurma. raporlar vb. Bir soru. soru cümlesi ve seçeneklerden oluşur. öğrencilerin yanlı davranışlarını önlemek için ölçütlerin öğrencilere verilmesi yararlı olur. arkadaşlarının hazırladığı ödevler. Aşağıda Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersinde kullanılabilecek bazı ölçme araçları ve yöntemleri ile ilgili kısa bilgiler verilmiştir: Kısa Cevaplı Sorular: Bir kelime. öğrenme. zihinsel beceri ve yeteneklerin ölçülmesinde kullanılır. Çoktan Seçmeli Sorular: Daha çok bilgi. 2010-2011 öğretim yılında ders notla değerlendirilmeyecek. alternatif ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılması geleneksel ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılmayacağı anlamına gelmemektedir. Yaratıcı düşünme. Öğretim programlarının öğrencilere kazandırılmasını öngördüğü üst düzey bilgi. analiz sentez ve değerlendirme becerilerinin ölçülmesinde kullanılabilir. beceri ve tutumların sadece geleneksel ölçme ve değerlendirme araç veya yöntemleri olarak bilinen çoktan seçmeli. Kısa cevaplı sorular. eksikliklerini belirlemek. Açık Uçlu Sorular: Bu tip sorularda cevabın içeriği. soru cümlesi ve eksik cümle olmak üzere iki türlüdür. projeler. bireyin kendine özgü özelliklerini ön plana çıkararak herkesin sahip olduğu bilgilerle yeni aldığı bilgileri kendine özgü biçimde yapılandırdığını kabul eden ve bu nedenle de öğretim yöntem ve tekniklerinin mümkün olduğunca çeşitlendirilmesi gerektiğini vurgulayan öğrenme yaklaşımlarına göre ölçme ve değerlendirmede de öğrencilere bilgi. grupların çalışmalarındaki yeterlik düzeylerini değerlendirirken kendilerinin eleştirel düşünme becerileri gelişir. niteliği ve uzunluğu açısından cevaplayıcı serbest bırakılır. öğretmene öğrencilerin gelişim ve yeterlik düzeyleri hakkında geri bildirim sağlar. karnede öğrencinin bu dersi aldığı belirtilecektir. Bu programda değerlendirme. bir sembol ya da en çok birkaç kelime ile cevaplanabilen soru türüdür. doğru yanlış. ilköğretim okulları haftalık ders çizelgesinde 8. çalışmalarını değerlendirmesidir. beceri ve tutumlara ilişkin doğrudan veri toplayabilmek için alternatif ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılması gerekmektedir. Ancak. Öğrencilerin kazandığı bilgi.

dil sanatları gibi birçok alanda kullanılabilir. Sözlü sunumlar öğrencilerin hatırlama. Öz değerlendirme öğrencilerin okulda yaptıkları çalışmaları. Öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri hakkında iyi bilgi sağlarlar. 24 . öğrenciler hakkında doğru ve çabuk bilgi sağlar. Kontrol listeleri gözlemlerin kaydı için kullanılmalı. • Performansının düzeyi hakkında karar vermek için kişisel ya da kişiler arası kıstas koymada ve öğrencinin motivasyonunun yükselmesinde öğrencilere fırsat verir. Görüşme (Mülakat): Öğrencilerle yapılan görüşmeler. not verme amaçlı kullanılmamalıdır. Yine de öğrenciler daha fazla deneyim kazandıkça aldıkları kararlar daha doğru olacaktır. araştırma ve yorum yapma. Proje konuları zümre öğretmenleri tarafından belirlenebileceği gibi öğrenciler de kendi ilgi duydukları alanlara göre bireysel ya da grup hâlinde proje konusu belirleyebilirler. istedikleri bir alanda/konuda inceleme. yeni bilgilere ulaşma. Aynı zamanda problem çözme becerileri de bu yöntemle ölçülebilir. kavrama ve hitap düzeyleri hakkında bilgi toplamak için uygun araçlardır. Öz Değerlendirme: Belli bir konuda bireyin kendi kendisini değerlendirmesine öz değerlendirme denir. öğrencilerin: • Soru ve önerilere verdikleri cevapları. öğrencilerin çalışmaları hakkında ve konuları nasıl anladıkları konusunda anlama düzeylerinin daha iyi değerlendirilmesine yardım eder. • Kendini değerlendirme ile öğrenci surecin bir parçası olduğunu hisseder. Bunlar öğrencinin hedeflenen düzeye gelip gelmediğini belirlemek için kullanılır. özgün düşünce üretme ve çıkarımlarda bulunma amacıyla ders öğretmeni rehberliğinde yapacakları çalışmalardır. gözlenmesi istenen bilgi. beceri ve tutumların listesidir. • Sınıf içi tartışmalara katılımlarını.Gözlem: Öğrenci performanslarının görülebildiği bazı alanlarda bu yöntem kullanılabilir. Verilen proje konuları öğrencilerin düzeyine uygun ve yerel imkânlara göre yapılabilecek nitelikte olmalıdır. • Kendilerine dışarıdan bakma yetisi gelişir. öğrencilerin deneyimsizliği nedeniyle yanılgılara neden olabilir. Kontrol Listesi: Kontrol listeleri. Kontrol listeleri. • Kendini değerlendirme. fikri) değişik yolla açıklayabilir misin? _ Bu etkinliği tekrar yapsaydın aynı sonuçları bulur muydun? _ Bu etkinliği daha kolay yapmanın başka bir yolu var mı? _ Bu konuyla ilgili “gerçek yaşamından” bir örnek verebilir misin? Sözlü Sunum: Sözlü sunum. görüş geliştirme. Proje: Öğrencilerin grup hâlinde veya bireysel olarak. • Öğrencilerin değişik durumlarda davranışlarını kontrol altına almalarını sağlar. nasıl düşündüğünü ve nasıl yaptığını değerlendirmelerini gerektirir. Bu tur değerlendirmenin olumsuz yönleri de vardır. Öğretmen. dereceli puanlama anahtarı ya da akran değerlendirme ölçekleri ile değerlendirme yapılabilir. Gözlem. Listeler sıklıkla kullanılabilecek şekilde tasarlanmalıdır. Uygulamada hız ve zaman önemlidir. Öz değerlendirme. dil eğitimi. Aşağıda bazı örnek görüşme soruları verilmiştir: _ Bir olayı (konuyu. Kontrol listelerinin dersin işlenişi ya da ilgili etkinliğin gerçekleştirilmesi sırasında doldurulması daha yararlı olacaktır. Genellikle kendi performanslarını değerlendirirken yanlılığın varlığı göz ardı edilmemelidir. • Grup çalışmalarına ve tartışmalarına katılımlarını. konumsa. bireyin kendi yeteneklerini kendilerinin keşfetmelerine yardımcı bir yaklaşımdır. Başlangıçta kendini değerlendirme. öğrencilerin kendi güçlü ve zayıf yönlerini tanımalarına yardım eder. yöntemi.

• Öğrencilerine başarılarının karşılığı olarak daha güvenilir notlar verebileceklerdir. tek bir cevap yoktur. Performans Değerlendirme: Performans değerlendirme. öğrencilerin. • Gözlenebilen bir performans veya somut bir ürünle sonuçlanmaktadır.Dereceli Puanlama Anahtarı (Rubric): Dereceli puanlama anahtarı. öğrenciler kendilerinden ne beklendiğini bilerek çalışmalarını ona göre yönlendirirler. Ödevi tamamlamak için değişik yollar bulunmaktadır. Öğrencinin gelişimini. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarının eğitim sistemi içerisindeki kullanılış amaçlarının geniş bakış açısı içinde ele alınması bu uygulamalardan elde edilecek faydanın en üst düzeye çıkmasını sağlayacaktır. Böylece değerlendirme surecinde. Bu noktada sorumluluğun çok büyük kısmı uygulamalardan birinci derecede sorumlu olan öğretmenlerdir. bunları eyleme dönüştürmelerini sağlayacak durum ve ödevler olarak tanımlanabilir. kendi yaptıklarınızdır. • Performans değerlendirme. zamana bağlı değildir. Öğrenci Urun Dosyası (Portfolyo): Öğrenci urun dosyası. • Performans değerlendirmeyle öğrenciler. yansıtılmasıyla oluşan öğrenci urun dosyası. oluşturulan ölçütlere göre yeterlik derecelerini ortaya koyma olanaklarına sahip olurlar. harcadığı çabayı. En faydalı dereceli puanlama anahtarı. öğrenme türleri gibi bireysel özellikleri dikkate alınarak. • Dereceli puanlama anahtarı. öğrencinin başarısı için bir yol haritasına dönüşür. eğitsel ve kişisel yönden daha iyi yönlendirebilecekler. • Öğrencilerinin öğrenme eksikliklerini zamanında ve yerinde tespit edebilecekler ve bu sayede sınıf içi öğretim uygulamalarıyla ilgili planlama yaparken öğrenme eksikliklerinin oluşumuna yol açan etkenleri belirleyerek bunların giderilmesi için gerekli önlemleri alabilecekler. öğrencinin yeni bilgiyi yapılandırmasını gerektirir. performansı tanımlayan ölçütleri içeren puanlama rehberidir. velisinin ve öğretmenlerinin izleyebilmesine olanak sağlayan bir çalışmadır. • Performans ödevlerinde. Herhangi bir çalışmanın puanlanması için geliştirilmiş ölçütleri içeren bir araçtır. • Öğretim yöntem ve tekniklerinin ne derece etkili olduğunu değerlendirebilecekler. • Öğrencilerinin sahip oldukları yeterlik alanlarını belirleyerek onları özellikle mesleki. 25 . Belirtilen çok sayıda ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin uygun ve etkili bir şekilde kullanılması sayesinde öğretmenlerimiz. öğrencilerin bir ya da birkaç alandaki çalışmalarını. geçirdiği evreleri gösteren başarılarının koleksiyonudur. Sınıf içi etkinliklerin öğrencinin secimi sonucunda bir araya getirilip. sınav saatleriyle sınırlandırılmaksızın geniş bir zaman diliminde çalışma ve tekrar yapma. Bu nedenle iyi tanımlanmış bir ölçütle değerlendirmelidir. • Öğrencilerinin öğrenme düzeylerini arttırabilecekler. • Performans değerlendirme. öğrencinin günlük yaşamındaki problemleri nasıl çözeceğini ve problem çözmek için sahip olduğu bilgi ve becerileri nasıl kullanacağını göstermesini ister. • Başarılı bir değerlendirme yapmak için her bir performans ödevi bir dereceli puanlama anahtarı (rubric) ile esleştirilmelidir. aynı zamanda hem öğretmen hem de öğrenci için bir değerlendirme yöntemidir. • Öğrenciler performans ödeviyle dereceli puanlama anahtarının bir örneğini alırlar. • Performans değerlendirme süreç içine yayılmıştır.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME FORM ÖRNEKLERİ 26 .

Toplam GENEL TOPLAM 27 . yapılan çalışmalara katılma düzeylerini gözlemeniz amacıyla hazırlanmıştır. Hiçbir zaman 1 DERECELER Nadiren Bazen Sıklıkla 2 3 4 Her zaman 5 BECERİLER I. 2. 6. İnceleme ve araştırma ödevlerini özenerek yapar. ETKİNLİKLERE KATILMA 2. 3. Bilgi kaynaklarına nasıl ulaşacağını bilir. İNCELEME. 4. 4. Araştırma ve inceleme sonucunda genellemeler yapar. 5. Bilgi toplamak için çeşitli kaynaklara başvurur. 5. Görüşü sorulduğunda söyler. DERSE HAZIRLIK 1. etkinlik süresince öğrencilerin. 3. GÖZLEM 1. Toplam II. Belirttiği görüşler ve verdiği örnekler özgündür. 2. Gözlemleri sonucunda mantıksal çıkarımlarda bulunur. Derse hazırlıklı gelir.ÖĞRENCİ GÖZLEM FORMU Tema adı: ……… Adı ve soyadı : ……………… Nu. Dersi iyi dinlediği izlenimi veren sorular sorar. ARAŞTIRMA. Toplam III. Kendisine verilen kaynaklarla yetinmeyip başka kaynaklar araştırır. Yeni ve özgün sorular sorar. Derse değişik yardımcı kaynaklarla gelir. 4. Ulaştığı kaynaklardan etkin bir biçimde yararlanır. : ……………… Sınıfı : ……………… AÇIKLAMA: Bu form. 3. Gözlemlerini dikkatli bir şekilde yapar.

basamak: Çalışmalarınızın sunumunu yapınız. Proje çalışması içinde belirlenen durumun ya da sorunun ayrıntılı biçimde tanımlanması (Bu kısımda projenin amacı belirtilmekle birlikte durum ya da sorun net biçimde açıklanmalı ve açıklama 2. Sonuç ve öneriler 6. 8.PROJE ÇALIŞMASI Seçilebilecek konular 1. 28 . basamak: Raporu resim. grafik. 4. basamak: Seçtiğiniz konu ile ilgili yeterli bilgiye ulaşmak amacıyla gerekli kaynaklara ulaşınız. 2. basamak: Bu aşamada. Geliştirme sürecinin açıklanması (Bu aşamada toplanan bilgilerden yola çıkılarak bir ürün ortaya koymaya yönelik ya da öneriler geliştirmeye dönük yapılanlar 2. internet. basamak: Bir önceki basamakta yaptığınız incelemeler sonucunda belirlediğiniz konunun önemini.). tablo.) 2. 3 sayfayı geçmeyecek şekilde anlatılmalıdır. konuyla ilgili kaynaklara ne düzeyde ulaşacağınıza ilişkin inceleme yaparak konu seçimine hazırlık yapınız. 5. Kaynakça Proje hazırlanırken izlenecek basamaklar 1. Bu kaynaklar. kütüphane. 6.) 3. 2. Bu çözüm önerilerini belirleme nedenlerinizi ortaya koyunuz. 3 sayfayı geçmemelidir. basamak: Çalışmalarınızı rapor hâline dönüştürünüz. seçmeyi düşündüğünüz konuyu araştırıp araştıramayacağınıza. 3.) 4. basamak: Bir önceki basamakta ulaştığınız tüm kaynaklardan elde ettiğiniz bilgilerden faydalanarak oluşturduğunuz bilgileri metne dönüştürünüz (Oluşturacağınız metin 2. TV. Projenin konusu (Konu açık ve net bir biçimde ifade edilmiş olmalıdır. istatistik ve çizimlerinizle destekleyerek poster hâline dönüştürünüz. neden bu konuyu seçtiğinizi. 3 sayfayı geçmeyecek biçimde olmalıdır. Öğretmeniniz ile araştırmayı düşündüğünüz konuyu paylaşarak konu belirlemede ondan yardım alınız.) 5. Not: Bu konular dışında ilgi duyduğunuz bir konuyu da belirleyebilirsiniz. hazırlayacağınız proje sonucunda neye ulaşmak istediğinizi belirleyiniz. Süre: İki ay Çalışma içeriğinde yer alması gereken konu başlıkları 1. gazete haberi. radyo ve konuyla ilgili kaynak kişiler olabilir. basamak: Ulaştığınız kaynaklardan elde ettiğiniz bilgileri değerlendirerek çözüm önerileri üretiniz. 7. Projenin adı (1–15 sözcük arası olmalıdır.

3. 29 . 2. DERECELER DEĞERLENDİRİLECEK TUTUM VE DAVRANIŞLAR 1. Sorumluluklarımı tam anlamıyla yerine getirdim. 6. 4. ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ………………………………………. Planlı çalışmaya özen gösterdim. Çalışmalarım sırasında planıma uygun hareket ettim.ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU Adı ve soyadı: Nu. 5. Her zaman Bazen Hiçbir zaman Bu etkinlik sırasında en iyi yaptığım şeyler ve yorumlarım: ………………………………….. : Sınıfı : AÇIKLAMA: Aşağıdaki tabloda çalışmalarınızı en iyi şekilde ifade eden seçeneğin altına (X) işareti koyunuz. Çalışmalarım sırasında değişik materyallerden yararlandım. Araştırmada çeşitli kaynaklardan yararlandım. Öğretmenimin önerilerini dinledim.

Görüşlerini gerekçeleri ile ortaya koyma Farklı görüşlere saygı duyma Görev almaya istekli oluş Zamanı verimli k llanma Ödevleri tamamlama Çalışmaya hazır oluş Sorumlulukları paylaşma Grup arkadaşlarını destekleme Tartışmalara katılma Başkalarını dinleme ÖĞRENCİNİN Nu. Adı ve soyadı YORUMLAR ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… Ödevlerini saklama 30 . birlikte çalıştığınız her bir arkadaşınız için ifadeleri okuyarak değerlendirme yapınız.GRUP DEĞERLENDİRME FORMU AÇIKLAMA: Aşağıdaki form. gruptaki her bir öğrencinin değerlendirilmesi içindir. Grupta. Eğer grup arkadaşınız okuduğunuz ifadedeki davranışı gerçekleştirdi ise o ifadenin altına (X) işareti koyunuz.

İmge. Dağı. İstanbul 1995. Ankara 1990. Liberte Yayınları. Remzi. Council of Europe Publishing. Kartal. TODAİE Yayını. OSCE/ODIHR. Gündoğan Gülsun ve Günay Mustafa. Eğitimciler İçin İnsan Hakları ve Vatandaşlık. Ankara 2010. İzmir. Ankara1993 Büyükkaragöz.). Demokrasi ve İnsan Hakları. PEGEM. Yaşadıkça Eğitim Dergisi. ERG. Çeçen. Freeman Michael. İnsan Hakları Eğitimi İçin Elkitabı. Yurttaşlığın Kısa Tarihi. İstanbul 1998.).. Anıl. Polity Pres UK. TODAİE. Doğan. Herkes İçin Demokrasi ve İnsan Hakları. Behn Robert D. Kepenekçi. Council of Europe 2008. Human Rights An Interdisciplinary Approach. Günümüzde İnsan Hakları. Milli Eğitim Basımevi. çev. İstanbul 2010 Heater. Mesut. Gülmez. Teaching Democracy. İstanbul 2002. Ankara 2004. Der Yayınları. …………………. İhsan ve Polat Necati. Ankara. Tüm İnsanlar. Volume VI. Derek. Demokrasi ve İnsan Hakları (Çev: Bilal CANATAN). Dersimiz Yurttaşlık. İzmir 2008. Vatandaşlık Bilgisi. Arı Yayınları. 2007. Ekinoks Yayınevi. YKY. Şti). Ahmet. Korkut. Ankara 2008. Türk Demokrasi Yayınları. UNESCO. ……………….. Ankara. Council of Europe 2007. Nobel.. Sayı 76. İnsan İnsana. Kıncal. Yasemin. Ayrımcılık Karşıtı Hukuk. Ankara 2007. Eğitim Hakkı ve Eğitimde Haklar Uluslararası İnsan Hakları Belgeleri Işığında Ulusal Mevzuatın Değerlendirilmesi. Volume III. Council of Europe Publishing. Yücel. Yuttaşlık Tartışmaları: Yeni Yaklaşımlar. Demokrasi ve İnsan Hakları. Gündoğan. İstanbul 2009. Ankara 2000. Erdoğan Mustafa. Modern Toplumda Vatandaşlık. Council of Europe 2008. Egemenlik İnsanındır. 2007. Demokrasi Eğitimi. Giritli İsmet ve Güngör Hasan Atilla. OHCHR 2009. İlknur Aka. İnsan Hakları ve Eğitimi. Doğan. Çiftçi. Living in Democracy. Bilgen Nihat. Habermas. Liberte Yayınları. Volume V. İstanbul. İnsan Hakları Teorisi ve Hukuku. Çağdaş ve Demokratik Eğitim. Tarihsiz. “Sosyal Empati”. İnsan Hakları Gündemi Derneği. Central Asia and North America: A Compendium of Good Practice. Exploring Children Rights. 2002. Jurgen. Ankara 2007. Cüceloğlu. İstanbul. Beetham David. Levent. Hakan. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. Vatandaşlık Bilgisi. 31   . Kesit Yayıncılık. Savaş. ‘Keşke’siz Bir Yaşam İçin İletişim. Remzi Kitabevi. Eğitim Hakkı ve İnsan Hakları Eğitimi. Filiz. Ankara 2009. İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. Remzi Kitabevi. No 303. İstanbul 2002. Ankara 2001. Kabapınar. İnsan Hakları. Türkiye İnsan Hakları Kurumu Vakfı Yayını. İnsan Hakları Gündemi Derneği. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık. İstanbul 1991. Ankara 2006. 2008. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. Ankara 2007. İsmail. 2004. Orion Kitabevi.ÖĞRETİM PROGRAMININ HAZIRLANMASINDA YARARLANILAN VE DERSİN UYGULANMASINDA YARARLANILABİLECEK KAYNAKLAR Ataman.. Council of Europe Publishing. İlya Yayınevi. Öteki Olmak Öteki ile Yaşamak.). Human Rights Education in the School System of Europe. Demokratik Hesap Verme Sorumluluğu( Çev: Paradigma Tercüme Ltd. Council of Europe. Etienne Balibar. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed.

Bilgi Üniversitesi Yayınları. Uygun Oktay. Öğretmen El Kitabı. Tezgel. Demokrasi Eğitimi ve Okul Meclisleri. Dost Kitabevi. Okul ve Ailede İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. Uluslararası Demokrasi Eğitimi Sempozyumu Bildiriler. 1996. Gürel. Remzi Kitabevi. çev. Türk. Yeşil.. Ankara 1999.Kuçuradi. Türkiye Bilimler Akademisi. Makbul Vatandaşın Peşinde. Takiyettin. TSA / Yıl: 11. Tarih Vakfı. Pusulacık. İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi.Peker. Rüştü.. İletişim. İstanbul 2004. ………………. Bilgi Üniversitesi Y.G. Mengüşoğlu. Ankara 2009. Raif Kamil B. Vahap. Ankara 2009. Ankara 1999. 18 Mart Üniversitesi. Adem. Julide. Gençlerle İnsan Hakları Eğitimi Kılavuzu. Özpolat. İnsan Hakları Kavramları Sorunları. Veysel. ve Mollaoğlu B. Bülent. İstanbul 1998. Demokratik Değerlerin Eğitiminde Yöntem ve Zamanlama. TDV/DİHEP Demokrasi Dosyası. Yurttaşlık ve Demokrasi. TDV Demokrasi ve İnsan Hakları Serisi. Füsun. Çanakkale 2004. Hacettepe Ü. Tübitak. Ankara 2006. Solak. Hikmet Sami. İstanbul 2010. Ağustos 2007. İstanbul 2009. Pusula. Türk Demokrasi Vakfı. Çocuklar İçin İnsan Hakları Eğitimi Kılavuzu. İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu Yayınları. Ders Kitaplarında İnsan Hakları II Tarama Sonuçları. İstanbul 1988. 1998. Ankara. Davut. Vatandaşlık ve Kentlilik Eğitimi. Yeni İlköğretim Programlarında İnsan Hakları. Küresel Yoksulluk ve İnsan Hakları. Ankara. Demokratik Vatandaşlık. Üstel.Kömürcüler. Rüştü-Aydın. Tüzün. Ankara 2001. Elli Yıllık Deneyimlerim Işığında Türkiye’de ve Dünyada İnsan Hakları. TBMM Yayınları Ankara 2006. İnsan Felsefesi. Türkiye Felsefe Kurumu. Bilge Köyü Olayı. Füsun. Ankara 2000. Sönmez. TODAİE İnsan Hakları Araştırma ve Derleme Merkezi. İnsan Haklarının Gelişimi. S: 2. Raif Kamil B. HEGEM. Pogge Thomas. Umut Vakfı Yayınları. İonna. Bilgi Üniversitesi Yayınları. Ankara 2007. Recep. Türkiye’de Demokrasi ve İnsan Hakları. Türkiye’de İnsan Hakları. Tezgel. Yeşil. Recep. Ankara 2009. Anı. 32   . Yurttaş Olmak İçin Eğitici El Kitabı. Üstel.. Türkiye’de ve Dünyada İnsan Hakları. Nobel Ankara 2002. Ankara 1999. HEGEM Mardin Raporu. Ankara 1999.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful