T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TALİM VE TERBİYE KURULU BAŞKANLIĞI

İLKÖĞRETİM VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ (8. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA–2010

Öğretim programının hazırlanmasında görev alan komisyon üyeleri: Fadime Pelin ALDEMİR Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Hüseyin SEZER Felsefe Grubu Öğretmeni Mehmet Akif SÜTCÜ Program Geliştirme Uzmanı Mehmet ÜLGER Sınıf Öğretmeni Seçil Buket HARUT Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Dr. Sevim CAN Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Yusuf TOPRAK Felsefe Grubu Öğretmeni Öğretim programının hazırlanmasına katkı sağlayanlar: Betül BUDAK KORKMAZ Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni Elif SEYLİM Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı Himmet GÜVEN Felsefe Grubu Öğretmeni Şevki IŞIKLI Felsefe Grubu Öğretmeni

 

Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nda yer alan ve aşağıda belirtilen Türk Millî Eğitiminin Amaçları ve Temel İlkeleri doğrultusunda hazırlanmıştır: TÜRK MİLLİ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI I. Genel Amaçlar Madde 2. Türk millî eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasa’da ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasa’nın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek, 2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip; insan haklarına saygılı; kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek, 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranış ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. VIII – Demokrasi Eğitimi Madde 11 – (Değişik: 16/6/1983 - 2842/3 md.) Güçlü ve istikrarlı, hür ve demokratik bir toplum düzeninin gerçekleşmesi ve devamı için yurttaşların sahip olmaları gereken demokrasi bilincinin, yurt yönetimine ait bilgi, anlayış ve davranışlarla sorumluluk duygusunun ve manevi değerlere saygının, her türlü eğitim çalışmalarında öğrencilere kazandırılıp geliştirilmesine çalışılır; ancak, eğitim kurumlarında Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine aykırı siyasi ve ideolojik telkinler yapılmasına ve bu nitelikteki günlük siyasi olay ve tartışmalara karışılmasına hiçbir şekilde meydan verilmez.

     

 

 

ayrımcılık yapmamayı. İletişim ve ulaşım olanaklarının son derece geliştiği. İnsan haklarına verdikleri önem. topluma duyarlı. toplum ve toplumsal gereksinimler etrafında şekillenmekteydi. Öğrencilerden konulara eleştirel bakabilen. devletlerin gelişmişlik ölçütlerinden biri olarak görülmeye başlanmıştır. birey-toplum ve birey-devlet ilişkilerinde yeni değerlerin arayışına zorlamaktadır. Öyle ki insan haklarını benimsemek. Böylece öğrenciler haklarını. barış içinde bir arada yaşama kültürüne sahip. inanç ve düşünüş şekillerine saygıyı desteklemekte. ırkçılık. küresel ısınma ve insan eliyle meydana gelen çevre sorunlarına karşı toplumsal duyarlılığın kazanılmasında. böylece içinde yaşadığı toplumun çeşitli değerlerini anlamayı ve paylaşmayı sağlamaktadır. diğer yandan geleneksel olanın sınırlarını daraltmakta. Demokratik sistemlerde insanı yaşatma ve onu mutlu kılma temel amaç olarak görülmektedir. Eğitimdeki son gelişmelere baktığımızda vatandaşlık eğitiminin demokratik bir toplumun oluşabilmesi için öğrencileri gerekli bilgi. Devleti ve yurttaşlarını bir arada tutan bağları güçlendirmek amacıyla vatandaşlık eğitimine önem vermek bu dönemde gerçekleştirilen eğitimdeki yenileşme hareketlerinin bir parçası olmuştur. bir yandan uygarlığı yeni bir aşamaya taşıyacak derecede yeni imkânlar sunmakta. demokratik tutum ve yaklaşımlar yardımcı olmaktadır. korumak ve hakların kullanılması bilincine varmak günümüz insanı için zorunluluk hâline gelmiştir. dünyanın farklı bölgelerinde gelişen olayların bir ülkede yaşayan insanları yakından etkilediği günümüzde eğitimin amacı sadece ülkesindeki değil dünyadaki toplumsal gelişmelere ve değişime uyum sağlayan bireyler yetiştirmek haline gelmiştir. İnsanı merkeze almayan. Demokrasi. geri kalmış toplumlardan gelişmiş toplumlara doğru gidildikçe bireysel önceliklerin daha önemli hâle geldiğini kabul eder. onu birinci ve en büyük amaç olarak belirlemeyen sistemlerin meşruluğu da sorgulanmaktadır. vatandaşlık sorumluluklarını bilen bireyler yetiştirmek Türk milli eğitiminin genel amaçları arasında yer almıştır. Yirminci yüzyılda yaşanan teknoloji ve bilişim sektöründeki gelişmelerin beraberinde getirdiği küreselleşme. onu etkisizleştirmekte ve buna bağlı olarak toplumları birey-birey. beceri ve değerlerle donatmayı hedeflediği görülmektedir. Sosyal Bilgiler. Bu yüzyıldan önce birey-toplum ilişkisi. Birey-toplum ilişkisinde bireyi önceleyen yaklaşım. Ülkemizde insan hakları ve demokrasi eğitimi daha önce Yurttaşlık Bilgileri. Çünkü demokrasi bilinci. Demokratik vatandaşlık eğitimi farklı din. Cumhuriyet döneminde ise yurdunu seven. başkalarının düşüncelerine saygılı. küresel ölçekte bazı toplumsal sorunların çözümüne gözlenebilir katkılar sunmaktadır. sorumluluklarını ve özgürlüklerini öğrenirlerken kanunları. insan hakları çağı olduğu vurgusunu güçlendirmektedir. demokrasiyi de öğrenmektedirler. Yaşanan gelişmeler de yaşadığımız çağın. terör ve suç oranlarındaki artışa bağlı olarak ortaya çıkan güvenlik sorunlarının çözümünde. kendi düşüncelerini ifade edebilen. Vatandaşlık eğitiminin Türk eğitim sisteminde planlı bir biçimde yer alması Tanzimat Dönemi’yle başlar.GİRİŞ NEDEN VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ? Dünyayı anlama ve anlamlandırmada eğitim programlarının sürekli geliştirilmesi. 4    . Bugün ise birey ve bireysel gereksinimler ön plana çıkmaya başlamıştır. kültür. toplumsal sorunlara çözüm arayışında herkesi sürece dâhil etmeyi gerektirmektedir. eşitliği. gelecek nesillere daha iyi imkânlar sunmak ve öğrencilerin bilinçli vatandaşlar olarak yetiştirilmelerini sağlamak açısından son derece önemlidir. toplumun iyiliği için harekete geçebilen bireyler olmaları hedeflenmektedir. Vatandaşlık Bilgileri ve son olarak Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi gibi dersler içinde verilmiştir. Örneğin etnik çatışmalar. adaleti.

Hakların kullanılması için hak sahibi olan birey. duyarlılık. Bu birey. başlangıç koşuludur. bu konuda sivil toplum kuruluşlarının rolü ve önemi kavrama. Bununla birlikte vatandaşlık. önyargının olumsuzluğu. farklılıkların toplumsal zenginlik olduğu. neyi. etkin ve sorumlu vatandaş. insani değerlerin korunması ve geliştirilmesi. Bu dersin eğitim ve öğretiminde. öğrencilere vatandaşlık. insan hak ve özgürlükleri vurgulanmaktadır. insan haklarıyla ilgili uluslar arası belgelerde yer alan insanın değeri ve onurunun korunması. 5    . bir ideal olarak kalır. genellikle insan hak ve özgürlüklerinin en etkili bir biçimde kullanıldığı. nasıl koruyabileceklerini bilmeleri. bireysel farklılıklar ve bu farklılıkların birlikte yaşamak için gerekliliğine yer verilmektedir. görev ve sorumluk gibi demokrasinin temel kavramlarını içselleştirmiş. TEMALAR Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı tematik yaklaşımla hazırlanmıştır. Hak ve Özgürlüklerimiz temasında. birlikte yaşama düşüncesinin temelinde “insan”ın olduğunu vurgular. hak ve özgürlüklerini kullandıkları sorumluluklarını yerine getirdikleri ölçüde verilen demokrasi eğitimi amacına ulaşmış olur. düşünen. Demokrasi Kültürü temasında. ancak eğitim ve öğretim süreçlerine etkin olarak katılacakları bir eğitimle gerçekleşebilir. tutum ve davranış kazandırma amaçlanmaktadır. korunması ve kullanılması. onları kullanma ve korumayı içtenlikle istemeleri. demokrasinin bir yaşam biçimi olarak benimsenmesi hedeflenmektedir. Bireyler. Her İnsan Değerlidir adlı birinci temada. düşünce. birlikte yaşamak için gerekli olan diğer kavramlar türetilmektedir. her türlü ayrımcılığın fark edilmesi ve ayrımcılıkla mücadele. demokrasi ve demokratik tutumlar vurgulanmaktadır. tüm kültürel etkinliklerin kökenidir. sorgulayan. diyalog ve etkili iletişimin birlikte yaşama için gerekliliği. özgürlük. toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında rol alma. tahakkuk etmediği sürece. demokratik vatandaşlık bağlamında ele alınmıştır. bilinç. Demokratik toplumlarda hak. işbirliği ve iş bölümü gibi beceriler ön plana çıkarılmıştır. demokrasi ve insan haklarıyla ilgili bazı temel kavramların tanıtılmasının yanı sıra insan haklarının korunup uygulanmasıyla ilgili farkındalık. etkin bir vatandaş olarak kendini ortaya koymalıdır. Demokratik vatandaşlık eğitiminin temelinde var olan bakış açısı da budur: “Talep eden. korunduğu ve geliştirildiği bir çoğunluk yönetimi olarak tanımlanmaktadır. bu hakların neden korunması gerektiğinin bilincine varmaları.Demokrasi. eşitlik. Hak. Bir hakkın. toplumsal yaşama etkin ve sorumlu bir şekilde katılan birey amaçlanmaktadır. demokrasi ve insan hakları kavramları. modern demokrasi anlayışında temel argümandır. hak olarak varlığının ortaya konulması.” Bireylerin sırf insan olmaları nedeniyle sahip oldukları haklarının farkında olmaları. Bu açıdan bakıldığında “insan hakları eğitimi” de demokrasi eğitimi içinde yer almaktadır. Hakların tanınması. hakkın kullanılması ile mümkündür. Demokrasinin “insan”a yaptığı vurgunun yanı sıra demokratik vatandaşlığın gerekleri. bu anlamda bu kavramların birbiriyle iç içe geçmiş kavramlar olduğu söylenebilir. Bu kavramlar. Bununla birlikte insanın çevresiyle bir bütün olduğu anlayışıyla ekolojik açıdan diğer canlılarla birlikte yaşama zorunluluğu ele alınmıştır. vatandaşlık ve demokrasi eğitiminde birbirinden ayrı düşünülemez. Bu bağlamda öğretim programında vatandaşlık ve demokrasi eğitimi. Programda dört tema yer almaktadır. Böylece demokrasi bilincinin oluşturulması. Hak ve özgürlükleri koruma ve geliştirme. demokratik devlet örgütlenmesine ulaşmış bir toplum içinde tanımlandığında “demokratik vatandaş” olarak adlandırılmaktadır. demokratik tutum geliştirilmesi. Demokrasinin merkezine yerleştirilen hak ve özgürlük kavramlarından. niçin. İnsan.

Kalkınma planları ve millî eğitim şûralarında sıklıkla öğrencilerin bilgiye ulaşma yollarını öğrenmelerine. İnsanlığın bir parçası olduğu bilinci ile ülkesini ve dünyayı ilgilendiren konularda duyarlılık göstermeleri amaçlanmaktadır. demokratik hak arama yollarını kullanma. çevresiyle etkileşimine olanak sağlayan bir anlayış yaşama geçirilmeye çalışılmaktadır. hoşgörülü. Bu bağlamda öğretim programında vatandaşlık ve demokrasi eğitimi. demokratik vatandaşlık bağlamında ele alınmıştır. Tüm bu ihtiyaçlar doğrultusunda dünyada yaşanan gelişmelere paralel olarak öğretim programlarında yeni yaklaşımlar dikkat çeker duruma gelmiştir. Öğrencilerin karar verme süreçlerine katılım.demokrasi ile hak ve özgürlüklerin kullanılması arasındaki ilişkiyi fark edebilme. Etkin. Paylaşılan ortak değerlerin korunması ve geliştirilmesinin önemini benimsemeleri. 6    . Demokratik katılımın ve demokratik yaşamın önemine inanarak kişisel ve toplumsal sorunların çözümüne katkı sunmaları. demokratik tutum ve davranışlar geliştirerek demokrasiyi bir yaşam biçimi olarak benimsemeleri. Demokrasi bilincine sahip bir birey olarak. bağımsız. barıştan yana ve kendine güvenen bir birey olarak demokratik ve adaletli bir toplumun oluşmasına katkı sağlamaları. hak ve özgürlüklerin ihlallerinde demokratik çözüm önerileri getirme gibi beceriler hedeflenmiştir. insan yaşam ve onuruna saygı duyulması ile ülkenin birlik ve bütünlüğünün korunup geliştirilmesi hedeflenmiştir. demokrasi ve insan haklarıyla ilgili bazı temel kavramların yanı sıra insan haklarının korunup uygulanmasıyla ilgili farkındalık. devlete. düşünce. adaletçi ve eşitlikçi uygulamaları destekleme gibi becerileri geliştirerek ulaşılabileceği varsayılmaktadır. bilinç. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak temel hak ve özgürlüklerini kullanarak sorumluluklarını yerine getirmeleri. Atatürk ilke ve inkılâplarının önemini kavrayarak demokratik bir Türkiye Cumhuriyeti Devletinin oluşmasına katkı sağlamaları. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı. öğrencinin kendi yaşantısını ve bireysel farklılıklarını dikkate alan. Özgür. • • • • • • • • PROGRAMIN TEMEL YAKLAŞIMI Bu dersin eğitim ve öğretiminde. duyarlılık. sorumlu ve demokratik bir vatandaş olarak toplumsal yaşamın geliştirilmesi ve güçlenmesinde rol almaları. kamu mallarını bilinçli kullanma. tutum ve davranış kazandırmak amaçlanmaktadır. topluma ve bireylerin birbirlerine karşı sorumluluklarının farkına varma. toplumsal yaşamı düzenleyen kurallara uyma. GENEL AMAÇLAR Bu program ile öğrencilerin. Belirtilen görev ve sorumluluklarla. öğrencilere vatandaşlık. Böylelikle etkinlik merkezli. sorun çözme ve karar verme becerilerini geliştirmelerine olanak sağlayacak şekilde öğretim programlarının yeniden düzenlenmesine ihtiyaç duyulduğu dile getirilmektedir. bilginin taşıdığı değeri ve bireyin var olan deneyimlerini dikkate alan bir yaklaşımla hazırlanmıştır. Görev ve Sorumluluklarımız adlı son temada ise birlikte yaşam alanlarının demokratikleşmesinde bireylere düşen görev ve sorumluluklar ön plana çıkarılmıştır.

10. öğrencilerin kazanımlar ve etkinlikler yoluyla bu beceri ve değerleri elde etmeleri amaçlanmıştır. 2. uzak ya da yakın geçmişte bilgiye dönüştürdüğü verilerle bu derste edindiklerini ilişkilendirmesine ve böylelikle yeni beceri ve değerlere ulaşmasına da katkı sağlayacaktır. Eleştirel düşünme 3. 8. inceleme ve araştırma yapmaya özendirir. Sosyal ve kültürel katılım becerisi 12. Öğrencileri gözlem. Gözlem yapma 10. 3. Program. 7    . kendine özgü bazı becerileri de kazandırmayı amaçlamaktadır. Doğrudan bilgi aktarmak yerine öğrencinin bilgiyi bizzat kendisinin yapılandırdığı bu yaklaşım aynı zamanda öğrencinin. Problem çözme 6. Türkçeyi doğru. Değişim ve sürekliliği algılama becerisi 11. 9. Empati 13. 4. 18. güzel ve etkili kullanma 9. PROGRAMIN YAPISI Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı öğrenci merkezli. Girişimcilik 8. 6. 5. 7. Dayanışma Hoşgörü Sorumluluk Sevgi Saygı Yardımseverlik Diğerkâmlık Barış Onur Adil olma Özsaygı Paylaşma Vatanseverlik Özgürlük Uzlaşma Eşitlik Farklılıklara saygı duyma Kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık 19. 2. İletişim 5. Programda. Yaratıcı düşünme 4. Millî. Öğrencilerin öğrenme sürecinde deneyimlerini kullanmalarına ve çevreleriyle etkileşim kurmalarına imkân tanır. 17. Birlikte yaşama Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı ile öğrencilere kazandırılmak istenen değerler şunlardır: 1. etkinlik temelli ve çoklu zekâ kuramını da içine alan bir yaklaşımla hazırlanmıştır. Ayrımcılığa duyarlılık 17. Bilgi teknolojilerini kullanma 7. 13. 3. 14. Öğrencilerin bilgi.Bu anlayış doğrultusunda Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı yapısal olarak. Araştırma 2. Kaynakları etkili kullanma 15. manevi ve evrensel değerlere duyarlı olma 12. 15. Öğrencilerin sahip oldukları hakları ve kültürel zenginliği görmelerini hedefler. ilköğretim düzeyindeki diğer derslerde öğrencilere kazandırılması tasarlanan 8 becerinin yanında. Bu becerileri şöyle sıralayabiliriz: 1. 16. öğretme yöntem ve tekniklerindeki çeşitliliği dikkate alır. 6. Özyönetim 14. genel amaçlar ve kazanımların yanı sıra çeşitli temel beceri ve değerlerin verilmesi. Sosyal uyum 16. beceri ve değerlerinin gelişmesini sağlayarak öğrenmeyi öğrenmenin gerçekleşmesini ön planda tutar. 1. 5. Her öğrenciye ulaşabilmek için öğrenme. 11. 4. Öğrencilerin fiziksel ve duygusal açıdan sağlıklı ve mutlu bireyler olarak yetişmelerini amaçlar.

eleştirilere açık olma. münazara. 1. ilgili kazanımlarını ve konularını gösterir. kaynak kişilerle yapılacak görüşmeleri ifade eder. Bu nedenle öğretmen. turnuva/istasyon. Çünkü bu eğitim. 3. beyin fırtınası. Bu sembol. drama gibi öğretim yöntem ve teknikleri kullanılabilir. sanal alan gezisi. 5. Soru-cevap. Vatandaşlık ve demokrasi eğitimi kuramsal. yönetişim. sorunların barışçıl çözümüne yönelik kararlılık gösterme. 8    . kazanımların gerçekleştirilmesinde hayati önemdedir. doğrudan yaşam pratiği ile ilgilidir ve çoklu zekâ yaklaşımını gerektirir. diğerkâmlık. görsel materyal okuma. ilgili temada verilecek beceri ve değer ifadelerini.) sınıf içinde yapılacağını gösterir. hukuk kurallarının okunarak veya anlatılarak öğretilmesi şeklinde değil kazanıma uygun olarak kurgulanmış etkinliklerle kazandırılmalıdır. Dersin öğretmeninin bizzat kendisinin. kullanılması önerilen araç ve gereçlerle dikkat edilmesi gereken noktaları ifade eder. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ders içi ilişkilendirme Diğer derslerle ilişkilendirme PROGRAM’IN UYGULANMASI İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı 8. Vatandaşlık. eleştirilere katlanabilme. yani sadece bilgi düzeyinde gerçekleşememektedir. 4. grup etkinlikleri. yaratıcı drama vb. Kişi hak ve özgürlükleri. film izleme. Eğitim öğretim sürecinin her aşamasında önyargısızlık. örnek olay incelemesi. tolerans. bir sosyalleşme biçimi olarak görülmeli ve ortak demokratik değerler bilincinin oluşturulmasına dikkat edilmelidir. afiş hazırlama. tartışma. hak ve özgürlükler bağlamında ele alınmalıdır. 6. görev ve sorumluluklar olarak değil. mektup yazma. rol yapma. 2. altı şapkalı düşünme. hoşgörü. kütüphane. Demokratik tutumlar. Bu nedenle yaşama daha fazla nüfuz eden öğrenci merkezli. sınıflarda haftada 1 (bir) ders saati olmak üzere toplam 36 saatlik bir süre öngörülerek hazırlanmıştır. ilgili etkinliklerin (çalışma kâğıdı doldurma. ilgili temayla ilişkilendirilebilecek diğer temaların adını. başarıyı takdir edebilme gibi duygu ve tutumlar öne çıkarılmalıdır.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA KULLANILAN SEMBOLLER Bu sembol. yapılandırmacı yöntem ve teknikler kullanılmalıdır. ihtilaflı konularda soğukkanlılık ve yansızlık gibi demokratik tutumlar konusunda azamî dikkat göstermelidir. Bu sembol. ilgili temayla ilişkilendirilebilecek diğer dersleri gösterir. ilgili etkinliklerin tümünün. işlenecek konuların sınırlarını. grup çalışması. bir kısmının ya da bazı aşamalarının ev. Bu sembol. Bu sembol. konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarda yapılabileceğini. insan hak ve özgürlüklerine duyarlı biri olması. etkili iletişim.

5x27. inceleme ve araştırma yapmalarına.5 ölçülerinde ve 4-6 forma b. öğretmen bu konuda gerekli hassasiyeti göstermelidir. gezi düzenlenemeyen mekânlara. 12. seçilen araç ve yöntemler. özgürlükleri. Dersin işlenişinde fotoğraf. Etkinliklerin tasarlanması ve uygulanmasında pedagojik esaslar ve öğrencilerin gelişim düzeyleri göz ardı edilmemeli. bulgular arasında anlam ilişkisi kurmalarına yardımcı olunmalıdır. ilgi ve ihtiyaçları da göz önüne alınmalıdır. Dersin öğretiminde kullanılacak ders kitaplarının ölçüleri aşağıdadır: a. 8.5 ölçülerinde ve 9-11 forma Değerlendirme. film. 9. öğrenme sürecini de değerlendirmelidir. çoklu ortam (multimedia) araçları. Öğrencilerin gözlem. öğrenmenin ayrılmaz bir parçasıdır. CD-ROM. 10. Etkinlikler tasarlanırken okulun bulunduğu yerleşim biriminin sosyo-ekonomik ve sosyokültürel özelliklerinin yanı sıra dersin genel amaçları ve kazanımlarıyla farklı zekâ türlerine sahip öğrencilerin öğrenme stilleri. Programdaki değerler.7.) dersin bir parçası olarak kabul edilmeli ve imkânlar ölçüsünde uygulanmalı. 13. Ders kitabı:19. 11. temaya konu olan insan hakları. telekomünikasyon hizmetleri (internet vb. sanal alan gezileri düzenlenmelidir. ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMALARINA AİT KAZANIM SAYILARI VE ORAN ÜNİTELER Her İnsan Değerlidir Demokrasi Kültürü Hak ve Özgürlüklerimiz Görev ve Sorumluluklarımız Toplam KAZANIM SAYILARI 6 10 10 12 38 ORANI (%) 15 27 27 31 100 SÜRE DERS SAATİ 6 9 9 12 36 9    . Öğrenci çalışma kitabı: 19. Öğretmen tarafından temanın yapısına uygun olan değerlendirme araç ve yöntemleri seçilmeli.5x27. benzeşim (simülasyon) programları. sadece öğrenme ürününü değil. vatandaşlık hak ve sorumlulukları ile demokrasi kültürünün konu alanı içinde ortaya çıkan uygulamalardan hareketle verilmelidir.

fiziki durumu. Dersin öğretmeni verilen etkinlikleri aynen kullanabileceği gibi okulun donanımı. . öğrencilerin ve çevrenin özelliklerine göre ilgili. “kazanımı gerçekleştirmek” koşuluyla farklı etkinlikler de düzenleyip uygulayabilir.TEMA VE KAZANIMLAR NOT: Kazanım tablolarında verilen örnek etkinlikler. öneri niteliğindedir.

1. kendi özelliklerini fark etmelerinin önemi üzerinde durulur. 3. 2. TEMA HER İNSAN DEĞERLİDİR. . Her bireyin kendine has özelliklerinin olduğunu kabul eder. [!] “İnsan onuru”nun.FARKLILIKLARIMIZLA ÖZELİZ: Öğrencilerin kendilerine has özelliklerini ve topluma yapabilecekleri katkıları drama tekniğini kullanarak ifade etmeleri sağlanır. [!] İnsanının çok boyutlu bir varlık olduğu açıklanır.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. [!] Kişisel özelliklerin ve farklılıkların insanların birbirini tamamlamalarına ve birlikte yaşamalarına yardımcı olduğu vurgulanır. Kendi bireysel farklarının topluma neler katabileceğine ilişkin çıkarımlarda bulunur. [!] İnsanla birlikte. Her insanın değerli ve onurlu olduğunu kabul eder. insanın çevresini oluşturan diğer canlı ve cansız varlıkların da değerli olduğu dolayısıyla onlara karşı da duyarlı olunması gerektiği vurgulanır. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER BEN İNSANIM: Örnek metinlerden yola çıkarak metin analizi yöntemiyle insanın değerli ve onurlu olması ile ilgili kendi yaşantısından örneklerin de yer aldığı sunum hazırlanır. [!] Öğrencilerin. HER BİREY ÖZELDİR: Her öğrenci kendini fiziksel ve duygusal özellikleri açısından anlatan bir sunu hazırlar. 8. AÇIKLAMALAR [!] Kendi varlığından hareketle insan olmanın değeri vurgulanır. 1. . insan haklarının özündeki temel değer olduğu vurgulanır. [!] Kendisinin ve diğer insanların farklı özelliklere sahip olmasının doğal olduğu ve bu farklılıklara saygı duyulması gerektiği vurgulanır.

) [!]Atatürk’ün insan hak ve özgürlüklerine verdiği önemi üzerinde durulur. eşitlik. eşitlik. kardeşlik. iletişim. eşitlik. evrensel yönü. sosyal uyum. [!] İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 1. saygı. hoşgörü. TEMA HER İNSAN DEĞERLİDİR. sevgi. kardeşlik. dostluk. sosyal ve kültürel katılım. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem. afiş vb. sevgi. ARKADAŞIM DEĞERLİDİR: Öğrenciler ikişerli gruplara ayrılır. Kendisine ve çevresindeki kişilere değer verir. resim. Her öğrenci kendi kartındaki kavramı farklı yöntemler (drama. 1. İnsanlığın/toplumun insanî değerler ve insanın çabaları ile korunup geliştirileceğini kabul eder. dayanışma kavramları için birer kart oluşturulur. sevgi. bilgi teknolojilerini kullanma. dostluk. Türkçeyi doğru. saygı. ZAMAN İÇİNDE İNSAN HAKLARI: İnsan haklarının insan varlığının ve onurunun korunması açısından nasıl bir gelişim izlediğine ilişkin zaman şeridi hazırlanır. örnekler verilerek vurgulanır.maddesine atıf yapılarak özgürlük. onur. araştırma. adalet. (İnsanın kişiliğini ve onurunu korumayı ve geliştirmeyi amaçladığı. ) kullanarak anlatır. özsaygı.4. dayanışma kavramlarına ve insan olmanın bu değerlere sahip olmayı onları içselleştirmeyi ve onlar için çaba göstermeyi gerektirdiğine değinilir. girişimcilik. empati. ayrımcılığa duyarlılık. barış. yaratıcı düşünme. hoşgörü. [!] Bu temada verilecek temel değerler: Saygı. güzel ve etkili kullanma. dışlama. eleştirel düşünme. . [!] Önyargı. ayrım gözetmeksizin tüm insanlığın ortak değerleri olması vb. DEĞERLER KARTI: Özgürlük. Öğrencilerden grup arkadaşının olumlu özelliklerini listelemeleri ve sınıfla paylaşmaları istenir. 5. farklılıklara saygı. aşağılama gibi davranışların olumsuzlukları ve insan haklarının özündeki değerlerle bağdaşmadığı konusu. 6. İnsanın varlığının ve onurunun korunmasında insan haklarının rolünü fark eder. [!] İnsan haklarının önemi vurgulanır.

desen.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIM Bu temanın sonunda öğrenciler. kullanılan renk. 1. Demokrasinin insana ve insan “CUMHURİYET FAZİLETTİR. hak ve özgürlüklere saygılı.Farklı tanımlarından yola çıkarak demokrasinin temel özelliklerini kavrar. figürü kapsayacak bir [!] Farklılıklara saygının dünya barışına da katkıda hikâye yazmaları istenir. özellikleri açıklar. [!] Önyargılı davranmanın bireyler arasındaki ilişkilere olumsuz etki ettiği üzerinde önemle durulur. sosyal adaletçilik. eşitlikçilik. okulda ve toplumsal çevrede demokratik 3. Atatürk’ün sözlerinden örnekler verilir. Resimler birleştirilerek bütününde sağlaması gerektiğinin önemi vurgulanır.”: Bir iradesine verdiği önemi fark eder. düşünce. katılımcı. bulunduğuna değinilir. [!] Toplumdaki farklılıkların doğal olduğunun kabulüne 5. egemenlik ve demokrasi arasındaki ilişkiye [!] Milli egemenliğin anlamı ve önemi konusunda yönelik kompozisyon yazılır. anlayış ve kültürel değerlerin Her grubun sınıfı tanımlayan resim yapmaları [!] Farklılıkların toplumun birlik ve beraberliğine katkı toplumsal yaşamı zenginleştirdiğini istenir. 8. inanç. etkin ve sorumlu. 4. [!] Konu. TEMA DEMOKRASİ KÜLTÜRÜ . Demokrasiyi bir yaşam biçimi OKUL ÖĞRENCİ MECLİSLERİ: ve insan haklarının özündeki değerlere uygun davranışlar olarak benimser. aktif olarak katılırlar ve gözlemlerini not ederek sınıfa aktarırlar. uzlaşmacılık vb. ÖRNEK ETKİNLİK DEMOKRASİYİ TANIMLA: Beyin fırtınası yöntemi ile her öğrencinin demokrasiyi tanımlayan bir kelime söylemesi istenir. SINIF AÇIKLAMALAR [!] Demokratik yönetimlerin hukuk devleti olma. çoğulculuk. 2. özgürlükçülük. birleştirilir ve ortak bir tanıma ulaşılır. ve bunun korunmasının önemine dikkat çekilir. insan haklarına saygılı olma. 2. BİZİM SINIFIMIZ: Sınıf gruplara ayrılır. Okul Öğrenci Meclisi faaliyetlerine sergilenmesi çerçevesinde ele alınır. milli [!] Demokrasinin. [!] Demokratik bir vatandaşın. Demokratik bir vatandaş DEMOKRASİNİN ÖNCÜLERİ: sosyal adaletçi. özelliklerine değinilir. ilgili biyografi çalışması yapılır. amacıyla çeşitli faaliyetlerde bulunan bireylerle vurgulanır. insan onuruna yakışan ve bu özelliği nedeniyle diğer yönetim biçimlerinden ayrılan bir yönetim ve yaşam biçimi olduğuna vurgu yapılır. SEÇİM VAR: Demokratik bir seçimin bütün süreçlerini gösteren örnek uygulama yapılır. kavrar. Öğrenciler. Bunlar tahtaya yazılır. olmanın gereklerini örneklerle Demokratik ortamların oluşması ve yerleşmesi demokratik davranış biçimini içselleştirmiş vb. eşitlikçi. ailede. Farklı görüş. yönetim biçimi olarak cumhuriyet. katılımcılık. sivil toplum örgütlenmesini destekleyicilik.

dil. bölge.6. [!] Atatürk’ün kadın haklarına verdiği önemi belirten örnekler verilir. HAYDİ. afiş ve broşür hazırlanır. başarı hikâyeleri vb. bu nedenle tüm insan hakları belgelerinde yasaklandığı vurgulanır. mezhep. özellikleri açısından tanımlamaları istenir. sağlık ve benzeri alanlarda cinsiyete dayalı ayrımcılığın önlenmesi için düzenlenecek bir kampanyada kullanılmak üzere konuşma. Karşılaştığı sorunların çözümünde demokratik tutum ve davranışları benimseyerek bu konudaki eleştirel yaklaşımları olgunlukla karşılar. [!] Her tür ayrımcılığın. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin güçlendirilmesinde kendi konumuna uygun sorumluluklar üstlenir. [!] Edinilen bilgilerin farklı bakış açıları da kullanılarak ÖNERİYORUM: Öğrencilerin çevrelerinde analiz edilmesinin önemi açıklanır. konuları kapsayan sözlü tarih çalışması yapılır. [!] Irk. sosyal sınıf/tabaka vb. cinsiyet. konuyla ilgili rapor hazırlanır. tüm insan haklarından eşitlik koşulları içinde yararlanılmasını engellediği. [!] Ayrımcılığı önlemenin hukuksal düzenleme ve önlemlerin yanında bireysel çabalar da gerektirdiği vurgulanır. [!] Toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin insan haklarına aykırı olduğu üzerinde durulur. TEMA DEMOKRASİ KÜLTÜRÜ NASIL BAŞARDILAR: Yakın çevredeki meslek sahibi başarılı kadınlarla eğitimleri. bu önerilerini sınıf ve hukuk dışı yolları reddeden yöntemlerin gereğine ve ortamında paylaşarak tartışmaları ve ilgili önemine vurgu yapılır. Ayrımcılığın çeşitli biçimlerini sorgulayarak ayrımcılık yapmama konusunda duyarlılık gösterir. yerlere sunmaları veya göndermeleri sağlanır. 2. milliyet. Bu özellikler cinsiyetçi bakış ve kalıplaşmış roller açısından tartışılır. mesleğe başlamaları. 8. ARAŞTIR-YORUMLA: Ayrımcılıkla ilgili duyarlılık geliştiren yazılı ve görsel materyaller incelenerek. din. 7. iş ve ev hayatında yaşadıkları zorluklar. unsurlara dayalı ayrımcılık ve toplumsal dışlama küresel boyutta ele alınır. . yaşanan bir sorunla ilgili demokratik çözüm [!] Sorunların çözümünde kuvvet ve şiddete başvurmayı önerileri geliştirmeleri. EŞİTLİK GÜÇLENDİRİR: Kadın ve erkekleri fiziksel ve duygusal vb. KIZLAR OKULA: Eğitim.

EL ELE BERABERCE: Deprem. güzel ve etkili kullanma [!] Bu temada verilecek temel değerler: Saygı. sorumluluk. paylaşma. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. ayrımcılığa duyarlılık. empati. [!] Herkesin fikirlerini ifade etmesine olanak sağlamanın önemi vurgulanır. H. İşbölümü ve işbirliğinin. salgın hastalık vb. kişilerden konuyla ilgili özlü sözler sınıf ortamında birlikte yaşama açısından değerlendirilir. işbirliği vb. . adil olma. [!] Paylaşma. eşitlik. BİRLİKTE YAŞAM İÇİN DİYALOG: Mevlana. girişimcilik. Yunus Emre. farklılıklara saygı. hoşgörü. birlikte yaşama. yangın. eleştirel düşünme. yaratıcı düşünme. problem çözme. hoşgörü. 10. sevgi. Birlikte yaşama kültürü için diyalog ve etkili iletişimin önemini fark eder. sel. kaynakları etkili kullanma. Bektaşi Veli vb. yardımseverlik. KONUŞUYORUZ: Öğrencilerin araştırmaları sonucu elde ettikleri olumlu/olumsuz iletişim örnekleri sınıf ortamında drama yöntemi ile canlandırılır. diğerkâmlık. araştırma.9. [!] Çağımızda toplumların karşı karşıya bulunduğu sorunların. demokratik toplum yaşamı için taşıdığı önemi örneklerle açıklar. karşılaştıkları sorunları nasıl çözdüklerini sorgulamaları sağlanır. dayanışma. her düzeyde işbölümü ve işbirliğini zorunlu kıldığı vurgulanır. kavramlara EĞER İSTERSEN: Birlikte çalışma süreçlerinde vurgu yapılır. Türkçeyi doğru. olaylarda toplumların birlikte hareket etmelerine ilişkin kampanya hazırlanır. iletişim.

. [!] Demokratik ve barışçıl hak arama yollarına değinilir. Kendisinin. 2. seçme ve seçilme hakkı vb. 4. 3. haklar üzerinde durulur. afiş. Bu panoya öğrencilerin haklarıyla ilgili sorunlarını ve önerilerini yazmaları istenir. Sahip olduğu hakların korunup geliştirilmesinde demokratik hak arama yollarını kullanır. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER HAKLARIM.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. yaşama. [!] Kamuoyu oluşturma. [!] Adalete kolay ve hızlı erişim ve koruyucu hukuk uygulamalarına değinilir. hangi sorumluluklarını yerine getiremediklerini listelemeleri ve bunları birbirleriyle ilişkilendirmeleri istenir (1 ve 2. 3. BM Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi metinlerinden örnekler verilir. idari ve yargı mercilerine başvurma konuları öğrenci düzeyine uygun olarak verilir. [!] Hak kavramı işlenirken İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. eğitim.) anlatmaları istenir. dilekçe hakkını kullanma. ÖZGÜRLÜKLERİM VE SORUMLULUKLARIM: Öğrencilerden bir gün içerisinde hangi hak. 8. ailesinin ya da çevresinin yaşantısından hareketle hak ve özgürlüklere örnekler verir. [!] Kişi dokunulmazlığı/özgürlüğü ve güvenliği. 1. inanç ve ifade özgürlüğü. özgürlüklerini kullanabildiklerini ve hangi sorumluluklarını yerine getirdiklerini. İnsan haklarının ve özgürlüklerinin herkes için doğuştan ve vazgeçilmez olduğunu kavrar. dilekçe. örgütlenme. Öğrencilerden bu hakları farklı yöntemlerle (resim. HAKLAR PANOSU: Bir pano oluşturulur. konut dokunulmazlığı. AÇIKLAMALAR [!] Öğrencilerin kendi haklarını ve özgürlüklerini örneklendirmeleri ve bu doğrultudaki sorumlulukları ile ilişkilendirmeleri sağlanır. hangi hak ve özgürlüklerini kullanamadıklarını. kolluk kuvvetleri. Çocuk Hakları Sözleşmesi. [!] Temel hakların Anayasamızla güvence altına alındığına vurgu yapılır. özel hayatın gizliliği. fotoğraf. özgürlük ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi fark eder. Hak. çalışma. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ [!] Kişinin hak ve özgürlüklerini kullanırken başkalarının hak ve özgürlüklerine saygı duyması gerektiği vurgulanacaktır. düşünce. kazanım) BENCE ÇOCUK HAKLARI: Çocuk Hakları Sözleşmesinin maddeleri fişlere yazılarak öğrencilere dağıtılır. sağlık. drama vb.

MÜNAZARA: Öğrencilere belirlenen bir konuda münazara yaptırılır. [!] Hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği durumlara örnek olarak yaşanmış bir olay. eğitim hakkından yoksun bırakılma gibi sorunlar ele alınır. Sınıf ortamında tartışılır.5. film vb. ayrımcılık. şiddete maruz kalma. [!] Demokratik ortamın özgür ve bağımsız kararlar alabilen birey olma açısından önemi vurgulanır. 7. Münazara sırasında öğrencilerin demokratik bir ortamda fikirlerini özgürce ifade etmeleri sağlanır. Bu konuda bireye. . Hak ve özgürlüklerin korunup geliştirilmesinde sivil toplum kuruluşlarının önemini kavrar. Hak ve özgürlüklerin demokratik bir ortamda gerçekleşebileceğini fark eder. [!] Düşüncenin üretilmesinde ve özgürce ifade edilmesinde demokratik ortamın önemi üzerinde durulur. yaşam ve onurunu tehdit eden sorunlardan özellikle dışlanma. ÇÖZÜM NEDİR? Medyadan hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği örnek bir olay sınıf ortamında tartışılır. haber. SİZ OLSAYDINIZ: Çocukların. topluma ve devlete düşen görevler ile ilgili üç ayrı broşür hazırlanır. çocuk işçiliği. fotoğraf. 3. Hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği durumlara ilişkin demokratik çözüm önerileri geliştirir. karikatür. [!] Çözüm arayışlarında hukuk ve insan haklarını temel alan demokratik çözüm yollarının geliştirilmesinin gerektiğine vurgu yapılır. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ 6. Örneklerin seçiminde pedagojik esaslar ve öğrencinin gelişim düzeyi dikkate alınmalıdır. ÖZGÜRLÜĞÜN OLDUĞU YERDE ÖZGÜRSÜN: Öğrencilere demokratik olan ve olmayan iki ortamın karşılaştırıldığı drama/skeç çalışması yaptırılır. örnekler verilebilir. Çözüm önerileri geliştirilir. En başarılı çözüm önerisi demokratik usullerle seçilerek sınıf panosunda sergilenir. HABER YAPIYORUM: Öğrencilerin çocuk haklarıyla ilgili çalışmalar yapan STK’ları araştırarak bunlarla ilgili görsel ve yazılı haberleri sınıfta paylaşmaları istenir.

kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık. NE VAR NE YOK? Öğrencilerin insan hakları ile ilgili gelişmelerle hakkında gazete. İnsan hakları ile ilgili gelişmeleri takip etmeye istekli olur. [!] Bu temada verilecek temel değerler: Özgürlük. [!] İnsan hakları ile ilgili gelişmeleri izlemede kitle iletişim araçlarının rolleri farklı boyutlarıyla değerlendirilir. 7. adaletin ve güven duygusunun tesisi için hukukun üstünlüğüne ve yargı bağımsızlığının önemine vurgu yapılır. haberler bularak sınıfta paylaşmaları istenir. sosyal ve kültürel katılım. araştırma. değişim ve sürekliliği algılama. KİM NE YAPAR? Öğrencilerin insan hakları konusunda çalışma yapan kurum ve kuruluşlara ait bilgi toplamaları ve sınıfta paylaşmaları istenir. uzlaşma. .8. sağlık. KURAL KOYUYORUM: Öğrenciler sınıfları için kendi demokratik kurallarını oluşturur ve uygular. araştırma. [!] İnsan haklarına ilişkin gelişmelere örnekler verilir. [!] Bireylerin hak ve özgürlüklerini güvence altına almanın hukuk devletinin bir görevi olduğu vurgulanır. 3. Türkçeyi doğru. 9. dergi. vb. milli. kazanım [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. eleştirel düşünme. [!] Toplumda demokrasinin. dayanışma. girişimcilik. [!] Eğitim. konularda faaliyet gösteren STK’lara vurgu yapılır. bilgi teknolojilerini kullanma. adil olma. TV. Demokratik yönetimlerde sivil toplum kuruluşlarının işlevini ve sivil toplum kuruluşlara katılımın önemini kavrar. Hukukun üstünlüğünü kabul eder. güzel ve etkili kullanma. sorumluluk. 10. iletişim. problem çözme. yaratıcı düşünme. manevi ve evrensel değerlere duyarlı olma STK OLUŞTURUYORUZ: Öğrencilere kendilerinin belirleyeceği bir konuda faaliyet gösteren Sivil Toplum Kuruluşu kurdurulur. kadın ve çocuk hakları vb. internet. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ [!] İnsan hakları ile ilgili çalışmalara gönüllü katılmanın önemi vurgulanır. çevre.

konularda görev almaları sağlanır. metinlerden düzeye uygun ve konuyu destekleyen örnekler verilir. okuluna ve çevresine karşı görev ve sorumluluklar ve bunların önemi örneklendirilir. 3. Kendisinin ve toplumun yaşam kalitesinin yükseltilmesi için sorumluluk üstlenmenin önemini fark eder. Yapılacak çalışmalar demokratik bir şekilde planlanır ve bu doğrultuda gerçekleştirilir. İçinde yaşadığı topluma ve tüm insanlığa karşı sorumluluklarının bulunduğunun bilincine varır ve bunları yerine getirmek için çaba harcar.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. . barış ve küçük sınıflardaki öğrencilere ders çalıştırma ya da huzurunu sağlamak. 4. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER EMPATİ: Öğrencilerden. 8. 1. önerilerini ilgili yerlere sunarlar. Demokratik ve insan haklarına saygılı bir çevrenin oluşmasında görev ve sorumluluklarını bilinçle yerine getirir. 4. üretmek. [!]İnsancıl eylem kavramına değinilir. yardımlaşmak. kitle iletişim araçlarından okudukları ya da izledikleri ve insan yaşamına ve onuruna aykırı olduğu tartışılmaz bir olayın kahramanının kendileri olmaları durumunda neler hissedeceklerini yazmaları istenir. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ 2. Kendisinin ve başkalarının yaşamına ve onuruna saygı duyar. [!] Ailesine. YARDIMLAŞIYORUZ: Öğrencilerin daha toplumun ve insanlığın refahı. Makalat vb. Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi uluslar arası belgelerin yanı sıra. [!] Atatürk’ün yurtta ve dünyada barışa verdiği öneme örnekler verilir. [!] Sorumluluk üstlenmenin insanî bir davranış olduğu ve sorunların çözümüne katkı sağladığı vurgulanır. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ: Öğrenciler okullarında eğitim kalitesinin artırılması için TKY grubu oluştururlar. toplumsal eşitliği engelli ve ihtiyaç sahibi arkadaşlarına yardım etme vb. Mesnevi. AÇIKLAMALAR [!] İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. Öneriler geliştirir. [!] Veda Hutbesi. [!] Çalışmak. [!] Özsaygı ve onurlu davranış kavramları kişisel sorumluluk açısından ele alınır. KATILIMCI DEMOKRASİ GRUBU: Öğrenciler kendilerini ilgilendiren konularda görüşlerinin alınması ve paydaş olarak kabul edilmeleri için bir grup oluştururlar. gerçekleştirmek konularına değinilir. [!]Atatürk’ün ülkemizin her alanda kalkınıp gelişmesi için yaptığı çalışmalara örnekler verilir.

işyeri kuralları vb.) BEN DE VARIM: Aile. okulda. okul. (Drama. özel hayatın gizliliği gibi konularla ilgili bülten hazırlanır. 6. Devletin vatandaşlarına karşı görev ve sorumluluklarına örnekler verir. her grup toplum yaşamını düzenleyen bir kuralın gerekçelerini farklı tekniklerle sunar. okul kuralları. [!] Anayasamızın 2. yükümlülükleri belirtilir. [!] Devletin hak ve özgürlükleri korumak. konut dokunulmazlığı. VATANDAŞ BÜLTENİ: Devletin görevlerinden. arkadaş grubu içerisinde alınan karar verme süreçlerinde etkin ve sorumlu olmanın önemine ilişkin örnekler sınıfta paylaşılır/tartışılır. KURALLAR OLMASAYDI: Sınıf gruplara ayrılır. afiş. [!]Örnekler günlük hayattan (trafik kuralları. [!] Katılımcılık ve etkin vatandaşlık vb. maddesinde sıralanan devletin nitelikleri ile devletin görev ve sorumlulukları arasında nedensellik ilişkisi kurulur. [!]Ailede. ahlak.kurallara örnekler verilir. şiddetin önlenmesi.4. ailenin korunması. örf ve adetler vb). Toplum yaşamını düzenleyen kurallara uymanın sorumluluğunu üstlenir. Karar verme süreçlerine katılmanın önemini bilir ve kendi konumuna uygun sorumluluklar üstlenir. film vb. çevrede ve toplumda karar verme süreçlerine katılım örneklendirilir. insan haklarına saygılı olmak ve vatandaşlara karşı sorumluluklarını yerine getirmek vb. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ 5. [!] Toplum yaşamını düzenleyen (hukuk. hikâye yazma. . kavramlar ilişkilendirilir.) seçilir. 7.

dil. afiş.) [!] Toplumun bir arada barış ve huzur içinde yaşayabilmesi ve ülkemizin daha da gelişebilmesi için vatanseverliğin ve birlik-beraberliğin önemi üzerinde durulur. 10. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ . vurgulanır. ahlâkî. sosyal Öğrencilere okullarını/çevrelerini güzelleştirecek. TÜRKİYE İÇİN HEP BİRLİKTE: Birlik ve beraberlik ve bir arada yaşamanın önemine ilişkin örneklerle ilgili sunu hazırlanır. [!] Kamu mallarının ve ortak yaşam alanlarının OKULUMU GÜZELLEŞTİRİYORUM: (okullar. yakın çevresinden. SİZ OLSAYDINIZ? Sınıf gruplara ayrılarak. 9.(Bir milletin/toplumun birlik ve hikâye.8. tarih.(Askerlik. manevî ve kültürel değerlere hakkında ailesinden. vurgulanabilir. yaşlı. BİYOGRAFİ ÇALIŞMASI Toplum yararına çalışmalarda rol almış kişilerle ilgili biyografi çalışması yapılır. tesisler vb. toplu taşım araçları. konularda ödüllü bir yarışma bütünlüğünü sağlayan. yaşlı vb. vergi vermek. Vatandaşlık görevlerinin ülkenin ve toplumun birlik ve beraberliği açısından önemini kavrar. ilgili değerleri korumanın ve geliştirmenin önemi kurum kuruluşlardan kişilerle görüşmeler yapılır. milli birlik ve beraberliğe etkisini üzerinde durularak Atatürk’ün bu konudaki sözlerinden örnekler verilir. 11. [!] Vatandaş olarak sorumluluklarımıza örnekler verilir. kişilerin hayatını kolaylaştıracak çalışmalar planlanır ve sınıfta sunulur. kişilerin toplumla uyumlu ve mutlu bir yaşam sürdürebilmeleri için gerekli koşulların sağlanması konusunda önerilerde bulunur. [!] Dayanışmanın. her grup engelli. ahlaki düzenlenir. değerler vb. [!] Cumhuriyet’ten sonra vatandaşlık hak ve görevlerinde meydana gelen bazı gelişmelere Atatürk’ün sözlerinden ve ya uygulamalarından örnekler verilir. film vb. Engelli. [!] Toplumsal birlikteliğimizi sağlayan ögelere ÖDÜLLÜ YARIŞMA: Toplumsal değerlere ilişkin örnekler verilir.) GÖRÜŞME: Toplumun birlik ve beraberliğine dönük [!] Millî. Toplumun birlik ve beraberliğini sağlayan değerleri tanır ve bunları koruma/geliştirme konusunda sorumluluk üstlenir. oy kullanma vb. resim. din. parklar. kimsesiz çocuklar vb. insanî. Kamu mallarının ve ortak yaşam alanlarının korunmasında sorumluluk üstlenir.) dikkatli kullanılması ve bunlara kendileri için daha yararlı hale getirebilecek bir zarar vermekten kaçınılmasının gerekliliği proje/etkinlik çalışması yaptırılır. üzerinde durulur. 4.

bilgi teknolojilerini kullanma. çölleşme. kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık. özyönetim. araştırma. yaratıcı düşünme. trafik. eşitlik. eleştirel düşünme. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. kaynakları etkili kullanma. birlikte yaşama [!] Bu temada verilecek temel değerler: Adil olma. sosyal ve kültürel katılım. empati. sosyal uyum. israf. insanlığı tehdit eden hastalıklar. çevre kirliği. değişim ve sürekliliği algılama. millî. girişimcilik. hoşgörü. yardımseverlik. sorunlara değinilir. . farklılıklara saygı duyma. onur. işsizlik. vatanseverlik 12.[!] Açlık. özsaygı. ÇÖZÜM PANOSU: Belirlenen bir sorun ile ilgili çözüm panosu oluşturulur. Toplumsal sorunların çözümünde konumuna uygun çözüm önerileri geliştirir. kaynakların azalması vb. barış. manevî ve evrensel değerlere duyarlı olma. sorumluluk. dayanışma. problem çözme. sevgi. [!] Birey olarak sorumluluk almanın sorunların çözümüne katkıda bulunduğu vurgulanır. yoksulluk. göç. küresel ısınma.

Her iki ölçme ve değerlendirme araç veya yöntemlerinin birlikte ve dengeli bir şekilde kullanılması önerilmektedir. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Öğretim Programının temaları. problem çözme. analiz sentez ve değerlendirme becerilerinin ölçülmesinde kullanılabilir. beceri ve tutumlara ilişkin doğrudan veri toplayabilmek için alternatif ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılması gerekmektedir. arkadaşlarının hazırladığı ödevler. öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak. Açık Uçlu Sorular: Bu tip sorularda cevabın içeriği.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Ölçme ve değerlendirme. Grup Değerlendirme: Öğrencilerin. eksikliklerini belirlemek. süreç içerisindeki gelişimine ilişkin geri bildirim sağlamak amacıyla yapılır. bireyin kendine özgü özelliklerini ön plana çıkararak herkesin sahip olduğu bilgilerle yeni aldığı bilgileri kendine özgü biçimde yapılandırdığını kabul eden ve bu nedenle de öğretim yöntem ve tekniklerinin mümkün olduğunca çeşitlendirilmesi gerektiğini vurgulayan öğrenme yaklaşımlarına göre ölçme ve değerlendirmede de öğrencilere bilgi. öğrenme. soru cümlesi ve eksik cümle olmak üzere iki türlüdür. Bu programda değerlendirme. doğru yanlış. Ancak. soru cümlesi ve seçeneklerden oluşur. eleştirel düşünme. Aşağıda Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersinde kullanılabilecek bazı ölçme araçları ve yöntemleri ile ilgili kısa bilgiler verilmiştir: Kısa Cevaplı Sorular: Bir kelime. Soru cümlesi. öğretmene öğrencilerin gelişim ve yeterlik düzeyleri hakkında geri bildirim sağlar. eşleştirme. grupların çalışmalarındaki yeterlik düzeylerini değerlendirirken kendilerinin eleştirel düşünme becerileri gelişir. Bir soru. Öğretim programlarının öğrencilere kazandırılmasını öngördüğü üst düzey bilgi. öğrencilerin yanlı davranışlarını önlemek için ölçütlerin öğrencilere verilmesi yararlı olur. ilköğretim okulları haftalık ders çizelgesinde 8. projeler. Seçenekler de öğrencinin önüne konulan muhtemel cevaplardır. Grup değerlendirme. araştırmalar. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersi. Grup değerlendirmede. 2010-2011 öğretim yılında ders notla değerlendirilmeyecek. zihinsel beceri ve yeteneklerin ölçülmesinde kullanılır. beceri ve tutumlarını sergileyebilecekleri çoklu değerlendirme fırsatları sunulmalıdır. beceri ve tutumların sadece geleneksel ölçme ve değerlendirme araç veya yöntemleri olarak bilinen çoktan seçmeli. Öğrenciler. çalışmalarını değerlendirmesidir. raporlar vb. uzun veya kısa cevaplı sorulardan oluşan yazılı sınavlar ya da testler kullanılarak ölçülmesi mümkün ve yeterli değildir. karar verme. karnede öğrencinin bu dersi aldığı belirtilecektir. Öğrenmede bireysel farklılıkları dikkate alan. Öğrencilerin kazandığı bilgi. 20112012 yılından itibaren ise zorunlu ders olarak okutulacaktır. Yaratıcı düşünme. kazanımın ifade edildiği veya sorunun sorulduğu kısımdır. bir sembol ya da en çok birkaç kelime ile cevaplanabilen soru türüdür. 23 . sınıflarda haftada bir saat okutulacak seçmeli dersler arasında yer almıştır. Çoktan Seçmeli Sorular: Daha çok bilgi. öğrenme sürecine önem vererek öğrencinin gelişimini izlemeyi amaçlar. alternatif ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılması geleneksel ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılmayacağı anlamına gelmemektedir. boşluk doldurma. kazanımları ve kendine özgü beceri ve değerleri nedeniyle ölçme ve değerlendirmesinin de kendine özgü bir yapı taşıması gerekmektedir. Kısa cevaplı sorular. niteliği ve uzunluğu açısından cevaplayıcı serbest bırakılır.

yöntemi. Sözlü sunumlar öğrencilerin hatırlama. Aşağıda bazı örnek görüşme soruları verilmiştir: _ Bir olayı (konuyu. Öz değerlendirme öğrencilerin okulda yaptıkları çalışmaları. araştırma ve yorum yapma. not verme amaçlı kullanılmamalıdır. Öğretmen. beceri ve tutumların listesidir. öğrencilerin: • Soru ve önerilere verdikleri cevapları. Kontrol listeleri. öğrencilerin kendi güçlü ve zayıf yönlerini tanımalarına yardım eder. • Sınıf içi tartışmalara katılımlarını.Gözlem: Öğrenci performanslarının görülebildiği bazı alanlarda bu yöntem kullanılabilir. Uygulamada hız ve zaman önemlidir. Bunlar öğrencinin hedeflenen düzeye gelip gelmediğini belirlemek için kullanılır. kavrama ve hitap düzeyleri hakkında bilgi toplamak için uygun araçlardır. dereceli puanlama anahtarı ya da akran değerlendirme ölçekleri ile değerlendirme yapılabilir. istedikleri bir alanda/konuda inceleme. öğrencilerin çalışmaları hakkında ve konuları nasıl anladıkları konusunda anlama düzeylerinin daha iyi değerlendirilmesine yardım eder. 24 . nasıl düşündüğünü ve nasıl yaptığını değerlendirmelerini gerektirir. gözlenmesi istenen bilgi. Öz değerlendirme. dil eğitimi. öğrenciler hakkında doğru ve çabuk bilgi sağlar. Kontrol Listesi: Kontrol listeleri. • Kendilerine dışarıdan bakma yetisi gelişir. Öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri hakkında iyi bilgi sağlarlar. öğrencilerin deneyimsizliği nedeniyle yanılgılara neden olabilir. Kontrol listeleri gözlemlerin kaydı için kullanılmalı. yeni bilgilere ulaşma. Aynı zamanda problem çözme becerileri de bu yöntemle ölçülebilir. • Öğrencilerin değişik durumlarda davranışlarını kontrol altına almalarını sağlar. Listeler sıklıkla kullanılabilecek şekilde tasarlanmalıdır. görüş geliştirme. fikri) değişik yolla açıklayabilir misin? _ Bu etkinliği tekrar yapsaydın aynı sonuçları bulur muydun? _ Bu etkinliği daha kolay yapmanın başka bir yolu var mı? _ Bu konuyla ilgili “gerçek yaşamından” bir örnek verebilir misin? Sözlü Sunum: Sözlü sunum. Kontrol listelerinin dersin işlenişi ya da ilgili etkinliğin gerçekleştirilmesi sırasında doldurulması daha yararlı olacaktır. Proje: Öğrencilerin grup hâlinde veya bireysel olarak. Gözlem. • Performansının düzeyi hakkında karar vermek için kişisel ya da kişiler arası kıstas koymada ve öğrencinin motivasyonunun yükselmesinde öğrencilere fırsat verir. bireyin kendi yeteneklerini kendilerinin keşfetmelerine yardımcı bir yaklaşımdır. özgün düşünce üretme ve çıkarımlarda bulunma amacıyla ders öğretmeni rehberliğinde yapacakları çalışmalardır. Bu tur değerlendirmenin olumsuz yönleri de vardır. konumsa. Genellikle kendi performanslarını değerlendirirken yanlılığın varlığı göz ardı edilmemelidir. Yine de öğrenciler daha fazla deneyim kazandıkça aldıkları kararlar daha doğru olacaktır. dil sanatları gibi birçok alanda kullanılabilir. • Kendini değerlendirme. Görüşme (Mülakat): Öğrencilerle yapılan görüşmeler. • Kendini değerlendirme ile öğrenci surecin bir parçası olduğunu hisseder. • Grup çalışmalarına ve tartışmalarına katılımlarını. Öz Değerlendirme: Belli bir konuda bireyin kendi kendisini değerlendirmesine öz değerlendirme denir. Başlangıçta kendini değerlendirme. Verilen proje konuları öğrencilerin düzeyine uygun ve yerel imkânlara göre yapılabilecek nitelikte olmalıdır. Proje konuları zümre öğretmenleri tarafından belirlenebileceği gibi öğrenciler de kendi ilgi duydukları alanlara göre bireysel ya da grup hâlinde proje konusu belirleyebilirler.

öğrencilerin. Bu nedenle iyi tanımlanmış bir ölçütle değerlendirmelidir. Böylece değerlendirme surecinde. velisinin ve öğretmenlerinin izleyebilmesine olanak sağlayan bir çalışmadır. • Başarılı bir değerlendirme yapmak için her bir performans ödevi bir dereceli puanlama anahtarı (rubric) ile esleştirilmelidir. • Performans değerlendirme. • Performans değerlendirme. • Öğretim yöntem ve tekniklerinin ne derece etkili olduğunu değerlendirebilecekler.Dereceli Puanlama Anahtarı (Rubric): Dereceli puanlama anahtarı. bunları eyleme dönüştürmelerini sağlayacak durum ve ödevler olarak tanımlanabilir. • Performans değerlendirme süreç içine yayılmıştır. • Performans değerlendirmeyle öğrenciler. • Öğrencilerinin sahip oldukları yeterlik alanlarını belirleyerek onları özellikle mesleki. • Gözlenebilen bir performans veya somut bir ürünle sonuçlanmaktadır. öğrencinin yeni bilgiyi yapılandırmasını gerektirir. öğrencilerin bir ya da birkaç alandaki çalışmalarını. Ödevi tamamlamak için değişik yollar bulunmaktadır. Performans Değerlendirme: Performans değerlendirme. aynı zamanda hem öğretmen hem de öğrenci için bir değerlendirme yöntemidir. öğrencinin başarısı için bir yol haritasına dönüşür. Bu noktada sorumluluğun çok büyük kısmı uygulamalardan birinci derecede sorumlu olan öğretmenlerdir. Öğrencinin gelişimini. eğitsel ve kişisel yönden daha iyi yönlendirebilecekler. performansı tanımlayan ölçütleri içeren puanlama rehberidir. yansıtılmasıyla oluşan öğrenci urun dosyası. tek bir cevap yoktur. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarının eğitim sistemi içerisindeki kullanılış amaçlarının geniş bakış açısı içinde ele alınması bu uygulamalardan elde edilecek faydanın en üst düzeye çıkmasını sağlayacaktır. kendi yaptıklarınızdır. Herhangi bir çalışmanın puanlanması için geliştirilmiş ölçütleri içeren bir araçtır. sınav saatleriyle sınırlandırılmaksızın geniş bir zaman diliminde çalışma ve tekrar yapma. öğrencinin günlük yaşamındaki problemleri nasıl çözeceğini ve problem çözmek için sahip olduğu bilgi ve becerileri nasıl kullanacağını göstermesini ister. Belirtilen çok sayıda ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin uygun ve etkili bir şekilde kullanılması sayesinde öğretmenlerimiz. • Performans ödevlerinde. • Öğrencilerinin öğrenme eksikliklerini zamanında ve yerinde tespit edebilecekler ve bu sayede sınıf içi öğretim uygulamalarıyla ilgili planlama yaparken öğrenme eksikliklerinin oluşumuna yol açan etkenleri belirleyerek bunların giderilmesi için gerekli önlemleri alabilecekler. zamana bağlı değildir. harcadığı çabayı. • Öğrenciler performans ödeviyle dereceli puanlama anahtarının bir örneğini alırlar. öğrenme türleri gibi bireysel özellikleri dikkate alınarak. Sınıf içi etkinliklerin öğrencinin secimi sonucunda bir araya getirilip. Öğrenci Urun Dosyası (Portfolyo): Öğrenci urun dosyası. geçirdiği evreleri gösteren başarılarının koleksiyonudur. oluşturulan ölçütlere göre yeterlik derecelerini ortaya koyma olanaklarına sahip olurlar. 25 . öğrenciler kendilerinden ne beklendiğini bilerek çalışmalarını ona göre yönlendirirler. • Öğrencilerine başarılarının karşılığı olarak daha güvenilir notlar verebileceklerdir. • Dereceli puanlama anahtarı. • Öğrencilerinin öğrenme düzeylerini arttırabilecekler. En faydalı dereceli puanlama anahtarı.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME FORM ÖRNEKLERİ 26 .

3. 4. Gözlemleri sonucunda mantıksal çıkarımlarda bulunur. Toplam III. : ……………… Sınıfı : ……………… AÇIKLAMA: Bu form. Ulaştığı kaynaklardan etkin bir biçimde yararlanır. Belirttiği görüşler ve verdiği örnekler özgündür. 3. 6. Dersi iyi dinlediği izlenimi veren sorular sorar. İnceleme ve araştırma ödevlerini özenerek yapar. 2. 5. 5. 4. GÖZLEM 1. Kendisine verilen kaynaklarla yetinmeyip başka kaynaklar araştırır. Araştırma ve inceleme sonucunda genellemeler yapar. Gözlemlerini dikkatli bir şekilde yapar. 4. Derse hazırlıklı gelir. Toplam II. ETKİNLİKLERE KATILMA 2. ARAŞTIRMA.ÖĞRENCİ GÖZLEM FORMU Tema adı: ……… Adı ve soyadı : ……………… Nu. Görüşü sorulduğunda söyler. Bilgi toplamak için çeşitli kaynaklara başvurur. Hiçbir zaman 1 DERECELER Nadiren Bazen Sıklıkla 2 3 4 Her zaman 5 BECERİLER I. yapılan çalışmalara katılma düzeylerini gözlemeniz amacıyla hazırlanmıştır. Yeni ve özgün sorular sorar. 2. Derse değişik yardımcı kaynaklarla gelir. 3. etkinlik süresince öğrencilerin. Toplam GENEL TOPLAM 27 . İNCELEME. Bilgi kaynaklarına nasıl ulaşacağını bilir. DERSE HAZIRLIK 1.

basamak: Raporu resim. kütüphane. basamak: Çalışmalarınızın sunumunu yapınız. 3. 8. seçmeyi düşündüğünüz konuyu araştırıp araştıramayacağınıza. neden bu konuyu seçtiğinizi.) 3. tablo. Kaynakça Proje hazırlanırken izlenecek basamaklar 1.PROJE ÇALIŞMASI Seçilebilecek konular 1. TV. Öğretmeniniz ile araştırmayı düşündüğünüz konuyu paylaşarak konu belirlemede ondan yardım alınız. Projenin konusu (Konu açık ve net bir biçimde ifade edilmiş olmalıdır. Bu kaynaklar. Süre: İki ay Çalışma içeriğinde yer alması gereken konu başlıkları 1. 3 sayfayı geçmeyecek biçimde olmalıdır. basamak: Çalışmalarınızı rapor hâline dönüştürünüz. radyo ve konuyla ilgili kaynak kişiler olabilir. basamak: Bir önceki basamakta ulaştığınız tüm kaynaklardan elde ettiğiniz bilgilerden faydalanarak oluşturduğunuz bilgileri metne dönüştürünüz (Oluşturacağınız metin 2. 3 sayfayı geçmeyecek şekilde anlatılmalıdır. 7.) 4. Bu çözüm önerilerini belirleme nedenlerinizi ortaya koyunuz. Not: Bu konular dışında ilgi duyduğunuz bir konuyu da belirleyebilirsiniz. basamak: Ulaştığınız kaynaklardan elde ettiğiniz bilgileri değerlendirerek çözüm önerileri üretiniz.) 5. hazırlayacağınız proje sonucunda neye ulaşmak istediğinizi belirleyiniz. 2. 5. 4. gazete haberi. grafik. 6. istatistik ve çizimlerinizle destekleyerek poster hâline dönüştürünüz. Geliştirme sürecinin açıklanması (Bu aşamada toplanan bilgilerden yola çıkılarak bir ürün ortaya koymaya yönelik ya da öneriler geliştirmeye dönük yapılanlar 2.). 28 . Sonuç ve öneriler 6. Projenin adı (1–15 sözcük arası olmalıdır. internet. konuyla ilgili kaynaklara ne düzeyde ulaşacağınıza ilişkin inceleme yaparak konu seçimine hazırlık yapınız. 3 sayfayı geçmemelidir. basamak: Bu aşamada. 2. Proje çalışması içinde belirlenen durumun ya da sorunun ayrıntılı biçimde tanımlanması (Bu kısımda projenin amacı belirtilmekle birlikte durum ya da sorun net biçimde açıklanmalı ve açıklama 2. basamak: Bir önceki basamakta yaptığınız incelemeler sonucunda belirlediğiniz konunun önemini. basamak: Seçtiğiniz konu ile ilgili yeterli bilgiye ulaşmak amacıyla gerekli kaynaklara ulaşınız.) 2.

2. Her zaman Bazen Hiçbir zaman Bu etkinlik sırasında en iyi yaptığım şeyler ve yorumlarım: …………………………………. 29 .ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU Adı ve soyadı: Nu. : Sınıfı : AÇIKLAMA: Aşağıdaki tabloda çalışmalarınızı en iyi şekilde ifade eden seçeneğin altına (X) işareti koyunuz. 4. Sorumluluklarımı tam anlamıyla yerine getirdim. DERECELER DEĞERLENDİRİLECEK TUTUM VE DAVRANIŞLAR 1. Çalışmalarım sırasında planıma uygun hareket ettim. Çalışmalarım sırasında değişik materyallerden yararlandım. 6. 3.. Araştırmada çeşitli kaynaklardan yararlandım. ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ………………………………………. 5. Öğretmenimin önerilerini dinledim. Planlı çalışmaya özen gösterdim.

GRUP DEĞERLENDİRME FORMU AÇIKLAMA: Aşağıdaki form. gruptaki her bir öğrencinin değerlendirilmesi içindir. Eğer grup arkadaşınız okuduğunuz ifadedeki davranışı gerçekleştirdi ise o ifadenin altına (X) işareti koyunuz. Grupta. Adı ve soyadı YORUMLAR ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… Ödevlerini saklama 30 . birlikte çalıştığınız her bir arkadaşınız için ifadeleri okuyarak değerlendirme yapınız. Görüşlerini gerekçeleri ile ortaya koyma Farklı görüşlere saygı duyma Görev almaya istekli oluş Zamanı verimli k llanma Ödevleri tamamlama Çalışmaya hazır oluş Sorumlulukları paylaşma Grup arkadaşlarını destekleme Tartışmalara katılma Başkalarını dinleme ÖĞRENCİNİN Nu.

OSCE/ODIHR. Günümüzde İnsan Hakları. Volume VI. Yücel. Orion Kitabevi.. Human Rights An Interdisciplinary Approach. 2002. Ankara 2010. ‘Keşke’siz Bir Yaşam İçin İletişim. Jurgen. Giritli İsmet ve Güngör Hasan Atilla. “Sosyal Empati”. Kartal. İstanbul 1995. Kıncal. Ankara.). Ankara1993 Büyükkaragöz. Savaş. İstanbul 2010 Heater. Demokratik Hesap Verme Sorumluluğu( Çev: Paradigma Tercüme Ltd. Ankara 2007. İstanbul. İnsan Hakları Gündemi Derneği. 2007. Gündoğan Gülsun ve Günay Mustafa. Çeçen. Liberte Yayınları. İstanbul 2002. İnsan Hakları. Levent. No 303. Yurttaşlığın Kısa Tarihi. Central Asia and North America: A Compendium of Good Practice. Ankara 2009. Ankara 2008. TODAİE Yayını. Ankara 2007. Gündoğan.). Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. İnsan İnsana. Yaşadıkça Eğitim Dergisi. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık. ERG. Arı Yayınları. Dersimiz Yurttaşlık. Yuttaşlık Tartışmaları: Yeni Yaklaşımlar. Eğitim Hakkı ve Eğitimde Haklar Uluslararası İnsan Hakları Belgeleri Işığında Ulusal Mevzuatın Değerlendirilmesi. Türkiye İnsan Hakları Kurumu Vakfı Yayını. çev. Council of Europe 2008. Ankara 2001. İmge. Remzi Kitabevi. PEGEM. Council of Europe 2007. Remzi Kitabevi.ÖĞRETİM PROGRAMININ HAZIRLANMASINDA YARARLANILAN VE DERSİN UYGULANMASINDA YARARLANILABİLECEK KAYNAKLAR Ataman. Bilgen Nihat. İnsan Hakları Eğitimi İçin Elkitabı. Behn Robert D. Vatandaşlık Bilgisi. 2007. Freeman Michael. Council of Europe. Derek. Der Yayınları.. Council of Europe 2008. İstanbul 1991. …………………. Ekinoks Yayınevi. Şti). Beetham David. Ankara. İstanbul 1998. Doğan. Egemenlik İnsanındır. İlya Yayınevi. 2008. İzmir. Kepenekçi. YKY. İstanbul 2009. Demokrasi ve İnsan Hakları. Ayrımcılık Karşıtı Hukuk. Ankara 2000. Türk Demokrasi Yayınları. Cüceloğlu. Kesit Yayıncılık. Modern Toplumda Vatandaşlık. Teaching Democracy. İnsan Hakları ve Eğitimi. İstanbul 2002. ………………. Kabapınar. Herkes İçin Demokrasi ve İnsan Hakları. Polity Pres UK. Council of Europe Publishing. 31   . Çiftçi. Council of Europe Publishing. Volume III. Eğitimciler İçin İnsan Hakları ve Vatandaşlık. İlknur Aka. Demokrasi ve İnsan Hakları (Çev: Bilal CANATAN). Volume V. İstanbul. OHCHR 2009. Yasemin. Filiz. Tarihsiz. Demokrasi ve İnsan Hakları. Dağı. Çağdaş ve Demokratik Eğitim. Anıl. Nobel. Ankara 1990. Etienne Balibar. Doğan. Remzi. TODAİE. Liberte Yayınları. Demokrasi Eğitimi. Korkut. Eğitim Hakkı ve İnsan Hakları Eğitimi. Exploring Children Rights. Habermas. 2004. Gülmez. Öteki Olmak Öteki ile Yaşamak. İzmir 2008. Council of Europe Publishing. Erdoğan Mustafa. Ankara 2007. Human Rights Education in the School System of Europe. Ankara 2004. Hakan. Sayı 76. UNESCO. İnsan Hakları Gündemi Derneği. İsmail. Milli Eğitim Basımevi. Ahmet... Ankara 2006. Mesut. İnsan Hakları Teorisi ve Hukuku. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed.). Living in Democracy. İhsan ve Polat Necati. İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. Vatandaşlık Bilgisi. Tüm İnsanlar. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed.

Mengüşoğlu. Elli Yıllık Deneyimlerim Işığında Türkiye’de ve Dünyada İnsan Hakları. Hikmet Sami. Demokrasi Eğitimi ve Okul Meclisleri. TDV/DİHEP Demokrasi Dosyası. Ankara 2000.. Üstel. Gençlerle İnsan Hakları Eğitimi Kılavuzu. 1996. Ağustos 2007. Recep. 1998. İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu Yayınları. Ankara. İnsan Hakları Kavramları Sorunları. Türkiye’de İnsan Hakları. Füsun. Türkiye Bilimler Akademisi. İstanbul 2004. İstanbul 2009.Peker. Solak. Demokratik Vatandaşlık. Umut Vakfı Yayınları. Yurttaşlık ve Demokrasi. İnsan Felsefesi. Raif Kamil B. Ankara 2006. Ankara 1999. Öğretmen El Kitabı. Yurttaş Olmak İçin Eğitici El Kitabı. ………………. Adem. Yeni İlköğretim Programlarında İnsan Hakları. Tezgel. Tübitak. Türk. Dost Kitabevi.Kuçuradi. Demokratik Değerlerin Eğitiminde Yöntem ve Zamanlama. Remzi Kitabevi. Rüştü-Aydın. Okul ve Ailede İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. İstanbul 2010. Türkiye Felsefe Kurumu. Bilgi Üniversitesi Yayınları. Pogge Thomas.G. Ankara 2009. Çocuklar İçin İnsan Hakları Eğitimi Kılavuzu.Kömürcüler. TODAİE İnsan Hakları Araştırma ve Derleme Merkezi. İstanbul 1988. HEGEM Mardin Raporu.. Ankara 1999. Tarih Vakfı.. Ders Kitaplarında İnsan Hakları II Tarama Sonuçları. Veysel. Vatandaşlık ve Kentlilik Eğitimi. Uluslararası Demokrasi Eğitimi Sempozyumu Bildiriler. Çanakkale 2004. Ankara 2001. Bilgi Üniversitesi Y. Özpolat. Türkiye’de ve Dünyada İnsan Hakları. Raif Kamil B. TDV Demokrasi ve İnsan Hakları Serisi. Vahap. Takiyettin. Davut. Pusula. Yeşil. Ankara 1999. Sönmez. Füsun. İnsan Haklarının Gelişimi. Yeşil. İstanbul 1998. 32   . Nobel Ankara 2002. ve Mollaoğlu B. Bülent. Ankara 1999. Pusulacık. Ankara 2007. İletişim. TBMM Yayınları Ankara 2006. Üstel. Anı. Türkiye’de Demokrasi ve İnsan Hakları. HEGEM. İonna. Tüzün. S: 2. Türk Demokrasi Vakfı. Julide. çev. Gürel. Tezgel. Ankara. TSA / Yıl: 11. Ankara 2009. Hacettepe Ü. Rüştü. 18 Mart Üniversitesi. Makbul Vatandaşın Peşinde. Uygun Oktay. Bilge Köyü Olayı. Ankara 2009. Recep. İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi. Küresel Yoksulluk ve İnsan Hakları. Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful