T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TALİM VE TERBİYE KURULU BAŞKANLIĞI

İLKÖĞRETİM VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ (8. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA–2010

Öğretim programının hazırlanmasında görev alan komisyon üyeleri: Fadime Pelin ALDEMİR Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Hüseyin SEZER Felsefe Grubu Öğretmeni Mehmet Akif SÜTCÜ Program Geliştirme Uzmanı Mehmet ÜLGER Sınıf Öğretmeni Seçil Buket HARUT Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Dr. Sevim CAN Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Yusuf TOPRAK Felsefe Grubu Öğretmeni Öğretim programının hazırlanmasına katkı sağlayanlar: Betül BUDAK KORKMAZ Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni Elif SEYLİM Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı Himmet GÜVEN Felsefe Grubu Öğretmeni Şevki IŞIKLI Felsefe Grubu Öğretmeni

 

Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nda yer alan ve aşağıda belirtilen Türk Millî Eğitiminin Amaçları ve Temel İlkeleri doğrultusunda hazırlanmıştır: TÜRK MİLLİ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI I. Genel Amaçlar Madde 2. Türk millî eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasa’da ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasa’nın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek, 2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip; insan haklarına saygılı; kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek, 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranış ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. VIII – Demokrasi Eğitimi Madde 11 – (Değişik: 16/6/1983 - 2842/3 md.) Güçlü ve istikrarlı, hür ve demokratik bir toplum düzeninin gerçekleşmesi ve devamı için yurttaşların sahip olmaları gereken demokrasi bilincinin, yurt yönetimine ait bilgi, anlayış ve davranışlarla sorumluluk duygusunun ve manevi değerlere saygının, her türlü eğitim çalışmalarında öğrencilere kazandırılıp geliştirilmesine çalışılır; ancak, eğitim kurumlarında Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine aykırı siyasi ve ideolojik telkinler yapılmasına ve bu nitelikteki günlük siyasi olay ve tartışmalara karışılmasına hiçbir şekilde meydan verilmez.

     

 

 

Demokrasi. bir yandan uygarlığı yeni bir aşamaya taşıyacak derecede yeni imkânlar sunmakta. onu etkisizleştirmekte ve buna bağlı olarak toplumları birey-birey. Vatandaşlık Bilgileri ve son olarak Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi gibi dersler içinde verilmiştir. beceri ve değerlerle donatmayı hedeflediği görülmektedir. Vatandaşlık eğitiminin Türk eğitim sisteminde planlı bir biçimde yer alması Tanzimat Dönemi’yle başlar. İnsan haklarına verdikleri önem. İnsanı merkeze almayan. diğer yandan geleneksel olanın sınırlarını daraltmakta. böylece içinde yaşadığı toplumun çeşitli değerlerini anlamayı ve paylaşmayı sağlamaktadır. Yaşanan gelişmeler de yaşadığımız çağın. toplumun iyiliği için harekete geçebilen bireyler olmaları hedeflenmektedir. demokratik tutum ve yaklaşımlar yardımcı olmaktadır. ırkçılık. geri kalmış toplumlardan gelişmiş toplumlara doğru gidildikçe bireysel önceliklerin daha önemli hâle geldiğini kabul eder. küresel ısınma ve insan eliyle meydana gelen çevre sorunlarına karşı toplumsal duyarlılığın kazanılmasında. sorumluluklarını ve özgürlüklerini öğrenirlerken kanunları. barış içinde bir arada yaşama kültürüne sahip. Cumhuriyet döneminde ise yurdunu seven. vatandaşlık sorumluluklarını bilen bireyler yetiştirmek Türk milli eğitiminin genel amaçları arasında yer almıştır. İletişim ve ulaşım olanaklarının son derece geliştiği. dünyanın farklı bölgelerinde gelişen olayların bir ülkede yaşayan insanları yakından etkilediği günümüzde eğitimin amacı sadece ülkesindeki değil dünyadaki toplumsal gelişmelere ve değişime uyum sağlayan bireyler yetiştirmek haline gelmiştir. Eğitimdeki son gelişmelere baktığımızda vatandaşlık eğitiminin demokratik bir toplumun oluşabilmesi için öğrencileri gerekli bilgi. onu birinci ve en büyük amaç olarak belirlemeyen sistemlerin meşruluğu da sorgulanmaktadır. Öğrencilerden konulara eleştirel bakabilen. inanç ve düşünüş şekillerine saygıyı desteklemekte. Bugün ise birey ve bireysel gereksinimler ön plana çıkmaya başlamıştır. Sosyal Bilgiler. gelecek nesillere daha iyi imkânlar sunmak ve öğrencilerin bilinçli vatandaşlar olarak yetiştirilmelerini sağlamak açısından son derece önemlidir. insan hakları çağı olduğu vurgusunu güçlendirmektedir. Demokratik sistemlerde insanı yaşatma ve onu mutlu kılma temel amaç olarak görülmektedir. devletlerin gelişmişlik ölçütlerinden biri olarak görülmeye başlanmıştır. korumak ve hakların kullanılması bilincine varmak günümüz insanı için zorunluluk hâline gelmiştir. Ülkemizde insan hakları ve demokrasi eğitimi daha önce Yurttaşlık Bilgileri. kültür. Öyle ki insan haklarını benimsemek. topluma duyarlı. 4    . adaleti. Demokratik vatandaşlık eğitimi farklı din. Böylece öğrenciler haklarını. başkalarının düşüncelerine saygılı. Örneğin etnik çatışmalar. Çünkü demokrasi bilinci. terör ve suç oranlarındaki artışa bağlı olarak ortaya çıkan güvenlik sorunlarının çözümünde. eşitliği.GİRİŞ NEDEN VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ? Dünyayı anlama ve anlamlandırmada eğitim programlarının sürekli geliştirilmesi. küresel ölçekte bazı toplumsal sorunların çözümüne gözlenebilir katkılar sunmaktadır. ayrımcılık yapmamayı. Bu yüzyıldan önce birey-toplum ilişkisi. demokrasiyi de öğrenmektedirler. kendi düşüncelerini ifade edebilen. Devleti ve yurttaşlarını bir arada tutan bağları güçlendirmek amacıyla vatandaşlık eğitimine önem vermek bu dönemde gerçekleştirilen eğitimdeki yenileşme hareketlerinin bir parçası olmuştur. toplum ve toplumsal gereksinimler etrafında şekillenmekteydi. Yirminci yüzyılda yaşanan teknoloji ve bilişim sektöründeki gelişmelerin beraberinde getirdiği küreselleşme. birey-toplum ve birey-devlet ilişkilerinde yeni değerlerin arayışına zorlamaktadır. toplumsal sorunlara çözüm arayışında herkesi sürece dâhil etmeyi gerektirmektedir. Birey-toplum ilişkisinde bireyi önceleyen yaklaşım.

Bu açıdan bakıldığında “insan hakları eğitimi” de demokrasi eğitimi içinde yer almaktadır. neyi. düşünen. hakkın kullanılması ile mümkündür. demokrasi ve demokratik tutumlar vurgulanmaktadır. insan haklarıyla ilgili uluslar arası belgelerde yer alan insanın değeri ve onurunun korunması. korunduğu ve geliştirildiği bir çoğunluk yönetimi olarak tanımlanmaktadır. bir ideal olarak kalır. başlangıç koşuludur. bu anlamda bu kavramların birbiriyle iç içe geçmiş kavramlar olduğu söylenebilir. diyalog ve etkili iletişimin birlikte yaşama için gerekliliği. farklılıkların toplumsal zenginlik olduğu. Bu kavramlar. demokrasi ve insan hakları kavramları. modern demokrasi anlayışında temel argümandır. toplumsal yaşama etkin ve sorumlu bir şekilde katılan birey amaçlanmaktadır. Bununla birlikte insanın çevresiyle bir bütün olduğu anlayışıyla ekolojik açıdan diğer canlılarla birlikte yaşama zorunluluğu ele alınmıştır. Bununla birlikte vatandaşlık. Demokrasinin “insan”a yaptığı vurgunun yanı sıra demokratik vatandaşlığın gerekleri. Böylece demokrasi bilincinin oluşturulması. eşitlik. 5    . toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında rol alma. Demokratik vatandaşlık eğitiminin temelinde var olan bakış açısı da budur: “Talep eden. demokratik vatandaşlık bağlamında ele alınmıştır. Bireyler. işbirliği ve iş bölümü gibi beceriler ön plana çıkarılmıştır. bilinç. demokratik devlet örgütlenmesine ulaşmış bir toplum içinde tanımlandığında “demokratik vatandaş” olarak adlandırılmaktadır. genellikle insan hak ve özgürlüklerinin en etkili bir biçimde kullanıldığı. Her İnsan Değerlidir adlı birinci temada. her türlü ayrımcılığın fark edilmesi ve ayrımcılıkla mücadele. demokratik tutum geliştirilmesi. bu konuda sivil toplum kuruluşlarının rolü ve önemi kavrama. birlikte yaşamak için gerekli olan diğer kavramlar türetilmektedir. ancak eğitim ve öğretim süreçlerine etkin olarak katılacakları bir eğitimle gerçekleşebilir. korunması ve kullanılması.Demokrasi. Bu birey. Demokrasi Kültürü temasında. Hak. Bu dersin eğitim ve öğretiminde. bu hakların neden korunması gerektiğinin bilincine varmaları. Hak ve Özgürlüklerimiz temasında. Demokrasinin merkezine yerleştirilen hak ve özgürlük kavramlarından. tüm kültürel etkinliklerin kökenidir. Hakların tanınması. etkin ve sorumlu vatandaş. sorgulayan. hak ve özgürlüklerini kullandıkları sorumluluklarını yerine getirdikleri ölçüde verilen demokrasi eğitimi amacına ulaşmış olur. Hakların kullanılması için hak sahibi olan birey. tutum ve davranış kazandırma amaçlanmaktadır. niçin. hak olarak varlığının ortaya konulması. insani değerlerin korunması ve geliştirilmesi. Programda dört tema yer almaktadır. Demokratik toplumlarda hak.” Bireylerin sırf insan olmaları nedeniyle sahip oldukları haklarının farkında olmaları. İnsan. onları kullanma ve korumayı içtenlikle istemeleri. Hak ve özgürlükleri koruma ve geliştirme. özgürlük. Bir hakkın. etkin bir vatandaş olarak kendini ortaya koymalıdır. insan hak ve özgürlükleri vurgulanmaktadır. TEMALAR Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı tematik yaklaşımla hazırlanmıştır. birlikte yaşama düşüncesinin temelinde “insan”ın olduğunu vurgular. demokrasi ve insan haklarıyla ilgili bazı temel kavramların tanıtılmasının yanı sıra insan haklarının korunup uygulanmasıyla ilgili farkındalık. bireysel farklılıklar ve bu farklılıkların birlikte yaşamak için gerekliliğine yer verilmektedir. düşünce. görev ve sorumluk gibi demokrasinin temel kavramlarını içselleştirmiş. önyargının olumsuzluğu. tahakkuk etmediği sürece. demokrasinin bir yaşam biçimi olarak benimsenmesi hedeflenmektedir. öğrencilere vatandaşlık. nasıl koruyabileceklerini bilmeleri. duyarlılık. Bu bağlamda öğretim programında vatandaşlık ve demokrasi eğitimi. vatandaşlık ve demokrasi eğitiminde birbirinden ayrı düşünülemez.

GENEL AMAÇLAR Bu program ile öğrencilerin. Tüm bu ihtiyaçlar doğrultusunda dünyada yaşanan gelişmelere paralel olarak öğretim programlarında yeni yaklaşımlar dikkat çeker duruma gelmiştir. demokratik vatandaşlık bağlamında ele alınmıştır. Böylelikle etkinlik merkezli. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak temel hak ve özgürlüklerini kullanarak sorumluluklarını yerine getirmeleri. bilginin taşıdığı değeri ve bireyin var olan deneyimlerini dikkate alan bir yaklaşımla hazırlanmıştır. Atatürk ilke ve inkılâplarının önemini kavrayarak demokratik bir Türkiye Cumhuriyeti Devletinin oluşmasına katkı sağlamaları. İnsanlığın bir parçası olduğu bilinci ile ülkesini ve dünyayı ilgilendiren konularda duyarlılık göstermeleri amaçlanmaktadır. Öğrencilerin karar verme süreçlerine katılım. adaletçi ve eşitlikçi uygulamaları destekleme gibi becerileri geliştirerek ulaşılabileceği varsayılmaktadır. Belirtilen görev ve sorumluluklarla. Bu bağlamda öğretim programında vatandaşlık ve demokrasi eğitimi. tutum ve davranış kazandırmak amaçlanmaktadır. devlete. Özgür. 6    . Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı. demokratik tutum ve davranışlar geliştirerek demokrasiyi bir yaşam biçimi olarak benimsemeleri. hak ve özgürlüklerin ihlallerinde demokratik çözüm önerileri getirme gibi beceriler hedeflenmiştir. düşünce. Paylaşılan ortak değerlerin korunması ve geliştirilmesinin önemini benimsemeleri. • • • • • • • • PROGRAMIN TEMEL YAKLAŞIMI Bu dersin eğitim ve öğretiminde. sorun çözme ve karar verme becerilerini geliştirmelerine olanak sağlayacak şekilde öğretim programlarının yeniden düzenlenmesine ihtiyaç duyulduğu dile getirilmektedir. Demokrasi bilincine sahip bir birey olarak. duyarlılık. Demokratik katılımın ve demokratik yaşamın önemine inanarak kişisel ve toplumsal sorunların çözümüne katkı sunmaları.demokrasi ile hak ve özgürlüklerin kullanılması arasındaki ilişkiyi fark edebilme. demokratik hak arama yollarını kullanma. öğrencilere vatandaşlık. toplumsal yaşamı düzenleyen kurallara uyma. Etkin. topluma ve bireylerin birbirlerine karşı sorumluluklarının farkına varma. demokrasi ve insan haklarıyla ilgili bazı temel kavramların yanı sıra insan haklarının korunup uygulanmasıyla ilgili farkındalık. öğrencinin kendi yaşantısını ve bireysel farklılıklarını dikkate alan. çevresiyle etkileşimine olanak sağlayan bir anlayış yaşama geçirilmeye çalışılmaktadır. Kalkınma planları ve millî eğitim şûralarında sıklıkla öğrencilerin bilgiye ulaşma yollarını öğrenmelerine. barıştan yana ve kendine güvenen bir birey olarak demokratik ve adaletli bir toplumun oluşmasına katkı sağlamaları. Görev ve Sorumluluklarımız adlı son temada ise birlikte yaşam alanlarının demokratikleşmesinde bireylere düşen görev ve sorumluluklar ön plana çıkarılmıştır. hoşgörülü. bilinç. sorumlu ve demokratik bir vatandaş olarak toplumsal yaşamın geliştirilmesi ve güçlenmesinde rol almaları. bağımsız. insan yaşam ve onuruna saygı duyulması ile ülkenin birlik ve bütünlüğünün korunup geliştirilmesi hedeflenmiştir. kamu mallarını bilinçli kullanma.

Eleştirel düşünme 3. Programda. ilköğretim düzeyindeki diğer derslerde öğrencilere kazandırılması tasarlanan 8 becerinin yanında. Değişim ve sürekliliği algılama becerisi 11. etkinlik temelli ve çoklu zekâ kuramını da içine alan bir yaklaşımla hazırlanmıştır. Türkçeyi doğru. PROGRAMIN YAPISI Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı öğrenci merkezli. kendine özgü bazı becerileri de kazandırmayı amaçlamaktadır. Araştırma 2. 14. Bilgi teknolojilerini kullanma 7. 6. 11. uzak ya da yakın geçmişte bilgiye dönüştürdüğü verilerle bu derste edindiklerini ilişkilendirmesine ve böylelikle yeni beceri ve değerlere ulaşmasına da katkı sağlayacaktır. 10.Bu anlayış doğrultusunda Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı yapısal olarak. Öğrencilerin fiziksel ve duygusal açıdan sağlıklı ve mutlu bireyler olarak yetişmelerini amaçlar. 5. Program. 13. öğretme yöntem ve tekniklerindeki çeşitliliği dikkate alır. Girişimcilik 8. Her öğrenciye ulaşabilmek için öğrenme. 5. Dayanışma Hoşgörü Sorumluluk Sevgi Saygı Yardımseverlik Diğerkâmlık Barış Onur Adil olma Özsaygı Paylaşma Vatanseverlik Özgürlük Uzlaşma Eşitlik Farklılıklara saygı duyma Kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık 19. Problem çözme 6. Ayrımcılığa duyarlılık 17. Yaratıcı düşünme 4. manevi ve evrensel değerlere duyarlı olma 12. 1. 15. Öğrencileri gözlem. 16. Birlikte yaşama Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı ile öğrencilere kazandırılmak istenen değerler şunlardır: 1. 6. Kaynakları etkili kullanma 15. 18. Empati 13. genel amaçlar ve kazanımların yanı sıra çeşitli temel beceri ve değerlerin verilmesi. beceri ve değerlerinin gelişmesini sağlayarak öğrenmeyi öğrenmenin gerçekleşmesini ön planda tutar. inceleme ve araştırma yapmaya özendirir. 4. Doğrudan bilgi aktarmak yerine öğrencinin bilgiyi bizzat kendisinin yapılandırdığı bu yaklaşım aynı zamanda öğrencinin. İletişim 5. 4. Millî. 2. Öğrencilerin öğrenme sürecinde deneyimlerini kullanmalarına ve çevreleriyle etkileşim kurmalarına imkân tanır. Öğrencilerin sahip oldukları hakları ve kültürel zenginliği görmelerini hedefler. Bu becerileri şöyle sıralayabiliriz: 1. Öğrencilerin bilgi. Özyönetim 14. 3. 17. Gözlem yapma 10. 8. 9. güzel ve etkili kullanma 9. 7. 2. 7    . Sosyal uyum 16. Sosyal ve kültürel katılım becerisi 12. 3. öğrencilerin kazanımlar ve etkinlikler yoluyla bu beceri ve değerleri elde etmeleri amaçlanmıştır.

Soru-cevap. Çünkü bu eğitim. mektup yazma. konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarda yapılabileceğini. kaynak kişilerle yapılacak görüşmeleri ifade eder. görsel materyal okuma. bir sosyalleşme biçimi olarak görülmeli ve ortak demokratik değerler bilincinin oluşturulmasına dikkat edilmelidir. tolerans. Eğitim öğretim sürecinin her aşamasında önyargısızlık. ilgili temayla ilişkilendirilebilecek diğer temaların adını. bir kısmının ya da bazı aşamalarının ev. ilgili etkinliklerin (çalışma kâğıdı doldurma. 6. beyin fırtınası. görev ve sorumluluklar olarak değil. eleştirilere açık olma. tartışma.) sınıf içinde yapılacağını gösterir. münazara. ilgili temada verilecek beceri ve değer ifadelerini. Dersin öğretmeninin bizzat kendisinin. Kişi hak ve özgürlükleri. Vatandaşlık. 8    . sorunların barışçıl çözümüne yönelik kararlılık gösterme. grup çalışması. ilgili etkinliklerin tümünün. diğerkâmlık. sınıflarda haftada 1 (bir) ders saati olmak üzere toplam 36 saatlik bir süre öngörülerek hazırlanmıştır. ilgili kazanımlarını ve konularını gösterir. Bu sembol. insan hak ve özgürlüklerine duyarlı biri olması. Bu nedenle öğretmen. Bu sembol. ihtilaflı konularda soğukkanlılık ve yansızlık gibi demokratik tutumlar konusunda azamî dikkat göstermelidir. Bu sembol. örnek olay incelemesi. grup etkinlikleri. doğrudan yaşam pratiği ile ilgilidir ve çoklu zekâ yaklaşımını gerektirir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ders içi ilişkilendirme Diğer derslerle ilişkilendirme PROGRAM’IN UYGULANMASI İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı 8. altı şapkalı düşünme. yaratıcı drama vb. 5. eleştirilere katlanabilme. işlenecek konuların sınırlarını. yapılandırmacı yöntem ve teknikler kullanılmalıdır. etkili iletişim. başarıyı takdir edebilme gibi duygu ve tutumlar öne çıkarılmalıdır. afiş hazırlama.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA KULLANILAN SEMBOLLER Bu sembol. kazanımların gerçekleştirilmesinde hayati önemdedir. Bu nedenle yaşama daha fazla nüfuz eden öğrenci merkezli. yani sadece bilgi düzeyinde gerçekleşememektedir. kütüphane. 2. 4. drama gibi öğretim yöntem ve teknikleri kullanılabilir. ilgili temayla ilişkilendirilebilecek diğer dersleri gösterir. rol yapma. Bu sembol. Vatandaşlık ve demokrasi eğitimi kuramsal. film izleme. Demokratik tutumlar. sanal alan gezisi. 3. 1. yönetişim. hoşgörü. turnuva/istasyon. hak ve özgürlükler bağlamında ele alınmalıdır. hukuk kurallarının okunarak veya anlatılarak öğretilmesi şeklinde değil kazanıma uygun olarak kurgulanmış etkinliklerle kazandırılmalıdır. kullanılması önerilen araç ve gereçlerle dikkat edilmesi gereken noktaları ifade eder.

5x27. Öğrenci çalışma kitabı: 19. gezi düzenlenemeyen mekânlara. ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMALARINA AİT KAZANIM SAYILARI VE ORAN ÜNİTELER Her İnsan Değerlidir Demokrasi Kültürü Hak ve Özgürlüklerimiz Görev ve Sorumluluklarımız Toplam KAZANIM SAYILARI 6 10 10 12 38 ORANI (%) 15 27 27 31 100 SÜRE DERS SAATİ 6 9 9 12 36 9    .) dersin bir parçası olarak kabul edilmeli ve imkânlar ölçüsünde uygulanmalı. 11. temaya konu olan insan hakları. Öğretmen tarafından temanın yapısına uygun olan değerlendirme araç ve yöntemleri seçilmeli. Programdaki değerler. benzeşim (simülasyon) programları. 12. Etkinlikler tasarlanırken okulun bulunduğu yerleşim biriminin sosyo-ekonomik ve sosyokültürel özelliklerinin yanı sıra dersin genel amaçları ve kazanımlarıyla farklı zekâ türlerine sahip öğrencilerin öğrenme stilleri. Ders kitabı:19. seçilen araç ve yöntemler. sanal alan gezileri düzenlenmelidir. 13.5 ölçülerinde ve 4-6 forma b. vatandaşlık hak ve sorumlulukları ile demokrasi kültürünün konu alanı içinde ortaya çıkan uygulamalardan hareketle verilmelidir. öğrenmenin ayrılmaz bir parçasıdır. ilgi ve ihtiyaçları da göz önüne alınmalıdır. bulgular arasında anlam ilişkisi kurmalarına yardımcı olunmalıdır. 8. çoklu ortam (multimedia) araçları. 9. CD-ROM. Dersin işlenişinde fotoğraf. sadece öğrenme ürününü değil. 10. Dersin öğretiminde kullanılacak ders kitaplarının ölçüleri aşağıdadır: a. telekomünikasyon hizmetleri (internet vb. film.5x27. öğrenme sürecini de değerlendirmelidir.7. Etkinliklerin tasarlanması ve uygulanmasında pedagojik esaslar ve öğrencilerin gelişim düzeyleri göz ardı edilmemeli. Öğrencilerin gözlem. özgürlükleri. inceleme ve araştırma yapmalarına. öğretmen bu konuda gerekli hassasiyeti göstermelidir.5 ölçülerinde ve 9-11 forma Değerlendirme.

öğrencilerin ve çevrenin özelliklerine göre ilgili.TEMA VE KAZANIMLAR NOT: Kazanım tablolarında verilen örnek etkinlikler. fiziki durumu. . “kazanımı gerçekleştirmek” koşuluyla farklı etkinlikler de düzenleyip uygulayabilir. Dersin öğretmeni verilen etkinlikleri aynen kullanabileceği gibi okulun donanımı. öneri niteliğindedir.

[!] Öğrencilerin. kendi özelliklerini fark etmelerinin önemi üzerinde durulur. 8. . Kendi bireysel farklarının topluma neler katabileceğine ilişkin çıkarımlarda bulunur. 1. 1. 3. 2. . [!] Kendisinin ve diğer insanların farklı özelliklere sahip olmasının doğal olduğu ve bu farklılıklara saygı duyulması gerektiği vurgulanır. Her insanın değerli ve onurlu olduğunu kabul eder. TEMA HER İNSAN DEĞERLİDİR. insanın çevresini oluşturan diğer canlı ve cansız varlıkların da değerli olduğu dolayısıyla onlara karşı da duyarlı olunması gerektiği vurgulanır. Her bireyin kendine has özelliklerinin olduğunu kabul eder. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER BEN İNSANIM: Örnek metinlerden yola çıkarak metin analizi yöntemiyle insanın değerli ve onurlu olması ile ilgili kendi yaşantısından örneklerin de yer aldığı sunum hazırlanır. [!] Kişisel özelliklerin ve farklılıkların insanların birbirini tamamlamalarına ve birlikte yaşamalarına yardımcı olduğu vurgulanır. [!] “İnsan onuru”nun. [!] İnsanla birlikte. HER BİREY ÖZELDİR: Her öğrenci kendini fiziksel ve duygusal özellikleri açısından anlatan bir sunu hazırlar. AÇIKLAMALAR [!] Kendi varlığından hareketle insan olmanın değeri vurgulanır.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler.FARKLILIKLARIMIZLA ÖZELİZ: Öğrencilerin kendilerine has özelliklerini ve topluma yapabilecekleri katkıları drama tekniğini kullanarak ifade etmeleri sağlanır. insan haklarının özündeki temel değer olduğu vurgulanır. [!] İnsanının çok boyutlu bir varlık olduğu açıklanır.

İnsanın varlığının ve onurunun korunmasında insan haklarının rolünü fark eder. kardeşlik.maddesine atıf yapılarak özgürlük.) [!]Atatürk’ün insan hak ve özgürlüklerine verdiği önemi üzerinde durulur. resim. yaratıcı düşünme. ) kullanarak anlatır. barış. onur. dayanışma kavramlarına ve insan olmanın bu değerlere sahip olmayı onları içselleştirmeyi ve onlar için çaba göstermeyi gerektirdiğine değinilir. sevgi. dostluk. . örnekler verilerek vurgulanır. empati. sosyal uyum. sevgi. Türkçeyi doğru. kardeşlik. İnsanlığın/toplumun insanî değerler ve insanın çabaları ile korunup geliştirileceğini kabul eder. afiş vb. [!] Bu temada verilecek temel değerler: Saygı. sevgi. sosyal ve kültürel katılım. [!] Önyargı. TEMA HER İNSAN DEĞERLİDİR. Öğrencilerden grup arkadaşının olumlu özelliklerini listelemeleri ve sınıfla paylaşmaları istenir.4. 5. eşitlik. iletişim. bilgi teknolojilerini kullanma. eşitlik. hoşgörü. evrensel yönü. aşağılama gibi davranışların olumsuzlukları ve insan haklarının özündeki değerlerle bağdaşmadığı konusu. hoşgörü. ayrım gözetmeksizin tüm insanlığın ortak değerleri olması vb. ZAMAN İÇİNDE İNSAN HAKLARI: İnsan haklarının insan varlığının ve onurunun korunması açısından nasıl bir gelişim izlediğine ilişkin zaman şeridi hazırlanır. eşitlik. [!] İnsan haklarının önemi vurgulanır. araştırma. 1. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem. farklılıklara saygı. dayanışma kavramları için birer kart oluşturulur. dostluk. saygı. (İnsanın kişiliğini ve onurunu korumayı ve geliştirmeyi amaçladığı. saygı. [!] İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 1. 6. girişimcilik. güzel ve etkili kullanma. eleştirel düşünme. ayrımcılığa duyarlılık. ARKADAŞIM DEĞERLİDİR: Öğrenciler ikişerli gruplara ayrılır. DEĞERLER KARTI: Özgürlük. Kendisine ve çevresindeki kişilere değer verir. dışlama. özsaygı. adalet. Her öğrenci kendi kartındaki kavramı farklı yöntemler (drama.

Bunlar tahtaya yazılır. 2. BİZİM SINIFIMIZ: Sınıf gruplara ayrılır. Öğrenciler. etkin ve sorumlu. Demokratik bir vatandaş DEMOKRASİNİN ÖNCÜLERİ: sosyal adaletçi. kullanılan renk. milli [!] Demokrasinin. özgürlükçülük. [!] Toplumdaki farklılıkların doğal olduğunun kabulüne 5. [!] Önyargılı davranmanın bireyler arasındaki ilişkilere olumsuz etki ettiği üzerinde önemle durulur. özelliklerine değinilir. Demokrasiyi bir yaşam biçimi OKUL ÖĞRENCİ MECLİSLERİ: ve insan haklarının özündeki değerlere uygun davranışlar olarak benimser. bulunduğuna değinilir.Farklı tanımlarından yola çıkarak demokrasinin temel özelliklerini kavrar. [!] Konu. hak ve özgürlüklere saygılı. ve bunun korunmasının önemine dikkat çekilir. figürü kapsayacak bir [!] Farklılıklara saygının dünya barışına da katkıda hikâye yazmaları istenir. kavrar. çoğulculuk. eşitlikçilik. TEMA DEMOKRASİ KÜLTÜRÜ . olmanın gereklerini örneklerle Demokratik ortamların oluşması ve yerleşmesi demokratik davranış biçimini içselleştirmiş vb. SINIF AÇIKLAMALAR [!] Demokratik yönetimlerin hukuk devleti olma. [!] Demokratik bir vatandaşın. egemenlik ve demokrasi arasındaki ilişkiye [!] Milli egemenliğin anlamı ve önemi konusunda yönelik kompozisyon yazılır. Farklı görüş. Resimler birleştirilerek bütününde sağlaması gerektiğinin önemi vurgulanır. yönetim biçimi olarak cumhuriyet. Okul Öğrenci Meclisi faaliyetlerine sergilenmesi çerçevesinde ele alınır. inanç. aktif olarak katılırlar ve gözlemlerini not ederek sınıfa aktarırlar. ilgili biyografi çalışması yapılır.”: Bir iradesine verdiği önemi fark eder. Demokrasinin insana ve insan “CUMHURİYET FAZİLETTİR. 8. ailede. eşitlikçi. SEÇİM VAR: Demokratik bir seçimin bütün süreçlerini gösteren örnek uygulama yapılır. katılımcılık. özellikleri açıklar. insan haklarına saygılı olma. uzlaşmacılık vb. amacıyla çeşitli faaliyetlerde bulunan bireylerle vurgulanır. anlayış ve kültürel değerlerin Her grubun sınıfı tanımlayan resim yapmaları [!] Farklılıkların toplumun birlik ve beraberliğine katkı toplumsal yaşamı zenginleştirdiğini istenir. insan onuruna yakışan ve bu özelliği nedeniyle diğer yönetim biçimlerinden ayrılan bir yönetim ve yaşam biçimi olduğuna vurgu yapılır. sivil toplum örgütlenmesini destekleyicilik. Atatürk’ün sözlerinden örnekler verilir. 2. 4.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIM Bu temanın sonunda öğrenciler. sosyal adaletçilik. katılımcı. düşünce. 1. ÖRNEK ETKİNLİK DEMOKRASİYİ TANIMLA: Beyin fırtınası yöntemi ile her öğrencinin demokrasiyi tanımlayan bir kelime söylemesi istenir. birleştirilir ve ortak bir tanıma ulaşılır. okulda ve toplumsal çevrede demokratik 3. desen.

konuları kapsayan sözlü tarih çalışması yapılır. HAYDİ. 7. cinsiyet. başarı hikâyeleri vb. yaşanan bir sorunla ilgili demokratik çözüm [!] Sorunların çözümünde kuvvet ve şiddete başvurmayı önerileri geliştirmeleri. TEMA DEMOKRASİ KÜLTÜRÜ NASIL BAŞARDILAR: Yakın çevredeki meslek sahibi başarılı kadınlarla eğitimleri. Karşılaştığı sorunların çözümünde demokratik tutum ve davranışları benimseyerek bu konudaki eleştirel yaklaşımları olgunlukla karşılar. 2. [!] Her tür ayrımcılığın. KIZLAR OKULA: Eğitim. [!] Ayrımcılığı önlemenin hukuksal düzenleme ve önlemlerin yanında bireysel çabalar da gerektirdiği vurgulanır. [!] Edinilen bilgilerin farklı bakış açıları da kullanılarak ÖNERİYORUM: Öğrencilerin çevrelerinde analiz edilmesinin önemi açıklanır. milliyet. dil. 8. EŞİTLİK GÜÇLENDİRİR: Kadın ve erkekleri fiziksel ve duygusal vb. mesleğe başlamaları. ARAŞTIR-YORUMLA: Ayrımcılıkla ilgili duyarlılık geliştiren yazılı ve görsel materyaller incelenerek. afiş ve broşür hazırlanır. Bu özellikler cinsiyetçi bakış ve kalıplaşmış roller açısından tartışılır. mezhep. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin güçlendirilmesinde kendi konumuna uygun sorumluluklar üstlenir. iş ve ev hayatında yaşadıkları zorluklar. [!] Toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin insan haklarına aykırı olduğu üzerinde durulur. din. bu nedenle tüm insan hakları belgelerinde yasaklandığı vurgulanır. bu önerilerini sınıf ve hukuk dışı yolları reddeden yöntemlerin gereğine ve ortamında paylaşarak tartışmaları ve ilgili önemine vurgu yapılır. [!] Atatürk’ün kadın haklarına verdiği önemi belirten örnekler verilir. sosyal sınıf/tabaka vb. sağlık ve benzeri alanlarda cinsiyete dayalı ayrımcılığın önlenmesi için düzenlenecek bir kampanyada kullanılmak üzere konuşma. tüm insan haklarından eşitlik koşulları içinde yararlanılmasını engellediği. yerlere sunmaları veya göndermeleri sağlanır. Ayrımcılığın çeşitli biçimlerini sorgulayarak ayrımcılık yapmama konusunda duyarlılık gösterir. konuyla ilgili rapor hazırlanır. özellikleri açısından tanımlamaları istenir.6. unsurlara dayalı ayrımcılık ve toplumsal dışlama küresel boyutta ele alınır. . [!] Irk. bölge.

Yunus Emre. hoşgörü. [!] Çağımızda toplumların karşı karşıya bulunduğu sorunların. yaratıcı düşünme. H. sevgi. sel.9. [!] Herkesin fikirlerini ifade etmesine olanak sağlamanın önemi vurgulanır. iletişim. [!] Paylaşma. kişilerden konuyla ilgili özlü sözler sınıf ortamında birlikte yaşama açısından değerlendirilir. kavramlara EĞER İSTERSEN: Birlikte çalışma süreçlerinde vurgu yapılır. farklılıklara saygı. girişimcilik. güzel ve etkili kullanma [!] Bu temada verilecek temel değerler: Saygı. dayanışma. araştırma. salgın hastalık vb. her düzeyde işbölümü ve işbirliğini zorunlu kıldığı vurgulanır. işbirliği vb. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. Bektaşi Veli vb. diğerkâmlık. birlikte yaşama. adil olma. paylaşma. Türkçeyi doğru. KONUŞUYORUZ: Öğrencilerin araştırmaları sonucu elde ettikleri olumlu/olumsuz iletişim örnekleri sınıf ortamında drama yöntemi ile canlandırılır. yardımseverlik. EL ELE BERABERCE: Deprem. 10. İşbölümü ve işbirliğinin. sorumluluk. ayrımcılığa duyarlılık. eleştirel düşünme. BİRLİKTE YAŞAM İÇİN DİYALOG: Mevlana. . Birlikte yaşama kültürü için diyalog ve etkili iletişimin önemini fark eder. yangın. problem çözme. olaylarda toplumların birlikte hareket etmelerine ilişkin kampanya hazırlanır. eşitlik. kaynakları etkili kullanma. hoşgörü. empati. karşılaştıkları sorunları nasıl çözdüklerini sorgulamaları sağlanır. demokratik toplum yaşamı için taşıdığı önemi örneklerle açıklar.

özgürlük ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi fark eder. drama vb. haklar üzerinde durulur. 2. BM Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi metinlerinden örnekler verilir. Hak. . Sahip olduğu hakların korunup geliştirilmesinde demokratik hak arama yollarını kullanır. 4. [!] Kamuoyu oluşturma. Öğrencilerden bu hakları farklı yöntemlerle (resim. AÇIKLAMALAR [!] Öğrencilerin kendi haklarını ve özgürlüklerini örneklendirmeleri ve bu doğrultudaki sorumlulukları ile ilişkilendirmeleri sağlanır. yaşama. hangi sorumluluklarını yerine getiremediklerini listelemeleri ve bunları birbirleriyle ilişkilendirmeleri istenir (1 ve 2. eğitim. 3. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ [!] Kişinin hak ve özgürlüklerini kullanırken başkalarının hak ve özgürlüklerine saygı duyması gerektiği vurgulanacaktır. özgürlüklerini kullanabildiklerini ve hangi sorumluluklarını yerine getirdiklerini. 8. [!] Temel hakların Anayasamızla güvence altına alındığına vurgu yapılır. HAKLAR PANOSU: Bir pano oluşturulur. Kendisinin. afiş. idari ve yargı mercilerine başvurma konuları öğrenci düzeyine uygun olarak verilir. düşünce.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. dilekçe. konut dokunulmazlığı.) anlatmaları istenir. çalışma. inanç ve ifade özgürlüğü. dilekçe hakkını kullanma. Bu panoya öğrencilerin haklarıyla ilgili sorunlarını ve önerilerini yazmaları istenir. seçme ve seçilme hakkı vb. [!] Demokratik ve barışçıl hak arama yollarına değinilir. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER HAKLARIM. sağlık. özel hayatın gizliliği. ÖZGÜRLÜKLERİM VE SORUMLULUKLARIM: Öğrencilerden bir gün içerisinde hangi hak. 3. [!] Adalete kolay ve hızlı erişim ve koruyucu hukuk uygulamalarına değinilir. İnsan haklarının ve özgürlüklerinin herkes için doğuştan ve vazgeçilmez olduğunu kavrar. hangi hak ve özgürlüklerini kullanamadıklarını. [!] Kişi dokunulmazlığı/özgürlüğü ve güvenliği. kolluk kuvvetleri. 1. örgütlenme. [!] Hak kavramı işlenirken İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. Çocuk Hakları Sözleşmesi. ailesinin ya da çevresinin yaşantısından hareketle hak ve özgürlüklere örnekler verir. kazanım) BENCE ÇOCUK HAKLARI: Çocuk Hakları Sözleşmesinin maddeleri fişlere yazılarak öğrencilere dağıtılır. fotoğraf.

çocuk işçiliği. ayrımcılık. karikatür. örnekler verilebilir. Münazara sırasında öğrencilerin demokratik bir ortamda fikirlerini özgürce ifade etmeleri sağlanır. HABER YAPIYORUM: Öğrencilerin çocuk haklarıyla ilgili çalışmalar yapan STK’ları araştırarak bunlarla ilgili görsel ve yazılı haberleri sınıfta paylaşmaları istenir.5. Hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği durumlara ilişkin demokratik çözüm önerileri geliştirir. eğitim hakkından yoksun bırakılma gibi sorunlar ele alınır. topluma ve devlete düşen görevler ile ilgili üç ayrı broşür hazırlanır. En başarılı çözüm önerisi demokratik usullerle seçilerek sınıf panosunda sergilenir. Hak ve özgürlüklerin korunup geliştirilmesinde sivil toplum kuruluşlarının önemini kavrar. Çözüm önerileri geliştirilir. film vb. SİZ OLSAYDINIZ: Çocukların. [!] Hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği durumlara örnek olarak yaşanmış bir olay. [!] Çözüm arayışlarında hukuk ve insan haklarını temel alan demokratik çözüm yollarının geliştirilmesinin gerektiğine vurgu yapılır. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ 6. Sınıf ortamında tartışılır. yaşam ve onurunu tehdit eden sorunlardan özellikle dışlanma. Hak ve özgürlüklerin demokratik bir ortamda gerçekleşebileceğini fark eder. 7. şiddete maruz kalma. Bu konuda bireye. Örneklerin seçiminde pedagojik esaslar ve öğrencinin gelişim düzeyi dikkate alınmalıdır. haber. [!] Düşüncenin üretilmesinde ve özgürce ifade edilmesinde demokratik ortamın önemi üzerinde durulur. 3. ÖZGÜRLÜĞÜN OLDUĞU YERDE ÖZGÜRSÜN: Öğrencilere demokratik olan ve olmayan iki ortamın karşılaştırıldığı drama/skeç çalışması yaptırılır. fotoğraf. . [!] Demokratik ortamın özgür ve bağımsız kararlar alabilen birey olma açısından önemi vurgulanır. MÜNAZARA: Öğrencilere belirlenen bir konuda münazara yaptırılır. ÇÖZÜM NEDİR? Medyadan hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği örnek bir olay sınıf ortamında tartışılır.

KURAL KOYUYORUM: Öğrenciler sınıfları için kendi demokratik kurallarını oluşturur ve uygular. [!] İnsan haklarına ilişkin gelişmelere örnekler verilir. araştırma. konularda faaliyet gösteren STK’lara vurgu yapılır. değişim ve sürekliliği algılama. araştırma. adil olma. 3. kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık. sosyal ve kültürel katılım. Türkçeyi doğru. 7. haberler bularak sınıfta paylaşmaları istenir. çevre. TV. internet. 10. adaletin ve güven duygusunun tesisi için hukukun üstünlüğüne ve yargı bağımsızlığının önemine vurgu yapılır. yaratıcı düşünme. milli. Demokratik yönetimlerde sivil toplum kuruluşlarının işlevini ve sivil toplum kuruluşlara katılımın önemini kavrar. Hukukun üstünlüğünü kabul eder. dergi.8. İnsan hakları ile ilgili gelişmeleri takip etmeye istekli olur. girişimcilik. vb. NE VAR NE YOK? Öğrencilerin insan hakları ile ilgili gelişmelerle hakkında gazete. [!] Toplumda demokrasinin. [!] İnsan hakları ile ilgili gelişmeleri izlemede kitle iletişim araçlarının rolleri farklı boyutlarıyla değerlendirilir. güzel ve etkili kullanma. [!] Eğitim. dayanışma. 9. [!] Bireylerin hak ve özgürlüklerini güvence altına almanın hukuk devletinin bir görevi olduğu vurgulanır. sorumluluk. kadın ve çocuk hakları vb. sağlık. KİM NE YAPAR? Öğrencilerin insan hakları konusunda çalışma yapan kurum ve kuruluşlara ait bilgi toplamaları ve sınıfta paylaşmaları istenir. uzlaşma. kazanım [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. iletişim. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ [!] İnsan hakları ile ilgili çalışmalara gönüllü katılmanın önemi vurgulanır. problem çözme. . [!] Bu temada verilecek temel değerler: Özgürlük. bilgi teknolojilerini kullanma. eleştirel düşünme. manevi ve evrensel değerlere duyarlı olma STK OLUŞTURUYORUZ: Öğrencilere kendilerinin belirleyeceği bir konuda faaliyet gösteren Sivil Toplum Kuruluşu kurdurulur.

3. [!] Sorumluluk üstlenmenin insanî bir davranış olduğu ve sorunların çözümüne katkı sağladığı vurgulanır. gerçekleştirmek konularına değinilir. 8. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ 2. [!]İnsancıl eylem kavramına değinilir. 4. Öneriler geliştirir. [!] Ailesine. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER EMPATİ: Öğrencilerden. kitle iletişim araçlarından okudukları ya da izledikleri ve insan yaşamına ve onuruna aykırı olduğu tartışılmaz bir olayın kahramanının kendileri olmaları durumunda neler hissedeceklerini yazmaları istenir. Demokratik ve insan haklarına saygılı bir çevrenin oluşmasında görev ve sorumluluklarını bilinçle yerine getirir. KATILIMCI DEMOKRASİ GRUBU: Öğrenciler kendilerini ilgilendiren konularda görüşlerinin alınması ve paydaş olarak kabul edilmeleri için bir grup oluştururlar. AÇIKLAMALAR [!] İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. konularda görev almaları sağlanır. Makalat vb. Mesnevi. [!] Veda Hutbesi. barış ve küçük sınıflardaki öğrencilere ders çalıştırma ya da huzurunu sağlamak. metinlerden düzeye uygun ve konuyu destekleyen örnekler verilir. okuluna ve çevresine karşı görev ve sorumluluklar ve bunların önemi örneklendirilir. [!] Atatürk’ün yurtta ve dünyada barışa verdiği öneme örnekler verilir. [!] Özsaygı ve onurlu davranış kavramları kişisel sorumluluk açısından ele alınır. Kendisinin ve başkalarının yaşamına ve onuruna saygı duyar. . Kendisinin ve toplumun yaşam kalitesinin yükseltilmesi için sorumluluk üstlenmenin önemini fark eder. yardımlaşmak. [!] Çalışmak.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. toplumsal eşitliği engelli ve ihtiyaç sahibi arkadaşlarına yardım etme vb. [!]Atatürk’ün ülkemizin her alanda kalkınıp gelişmesi için yaptığı çalışmalara örnekler verilir. İçinde yaşadığı topluma ve tüm insanlığa karşı sorumluluklarının bulunduğunun bilincine varır ve bunları yerine getirmek için çaba harcar. önerilerini ilgili yerlere sunarlar. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ: Öğrenciler okullarında eğitim kalitesinin artırılması için TKY grubu oluştururlar. 1. Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi uluslar arası belgelerin yanı sıra. 4. YARDIMLAŞIYORUZ: Öğrencilerin daha toplumun ve insanlığın refahı. üretmek. Yapılacak çalışmalar demokratik bir şekilde planlanır ve bu doğrultuda gerçekleştirilir.

6. Devletin vatandaşlarına karşı görev ve sorumluluklarına örnekler verir. [!] Katılımcılık ve etkin vatandaşlık vb. . [!] Devletin hak ve özgürlükleri korumak. insan haklarına saygılı olmak ve vatandaşlara karşı sorumluluklarını yerine getirmek vb. şiddetin önlenmesi.) BEN DE VARIM: Aile. çevrede ve toplumda karar verme süreçlerine katılım örneklendirilir. afiş. kavramlar ilişkilendirilir. KURALLAR OLMASAYDI: Sınıf gruplara ayrılır. 7. (Drama. [!] Anayasamızın 2.) seçilir. okulda. okul kuralları. [!]Ailede. okul.kurallara örnekler verilir. Karar verme süreçlerine katılmanın önemini bilir ve kendi konumuna uygun sorumluluklar üstlenir. hikâye yazma. konut dokunulmazlığı. [!]Örnekler günlük hayattan (trafik kuralları. film vb. [!] Toplum yaşamını düzenleyen (hukuk. yükümlülükleri belirtilir.4. işyeri kuralları vb. özel hayatın gizliliği gibi konularla ilgili bülten hazırlanır. Toplum yaşamını düzenleyen kurallara uymanın sorumluluğunu üstlenir. maddesinde sıralanan devletin nitelikleri ile devletin görev ve sorumlulukları arasında nedensellik ilişkisi kurulur. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ 5. ahlak. arkadaş grubu içerisinde alınan karar verme süreçlerinde etkin ve sorumlu olmanın önemine ilişkin örnekler sınıfta paylaşılır/tartışılır. her grup toplum yaşamını düzenleyen bir kuralın gerekçelerini farklı tekniklerle sunar. örf ve adetler vb). ailenin korunması. VATANDAŞ BÜLTENİ: Devletin görevlerinden.

vergi vermek. SİZ OLSAYDINIZ? Sınıf gruplara ayrılarak. kişilerin hayatını kolaylaştıracak çalışmalar planlanır ve sınıfta sunulur. kimsesiz çocuklar vb. vurgulanır. din. tarih. toplu taşım araçları. ilgili değerleri korumanın ve geliştirmenin önemi kurum kuruluşlardan kişilerle görüşmeler yapılır.) dikkatli kullanılması ve bunlara kendileri için daha yararlı hale getirebilecek bir zarar vermekten kaçınılmasının gerekliliği proje/etkinlik çalışması yaptırılır. 4. kişilerin toplumla uyumlu ve mutlu bir yaşam sürdürebilmeleri için gerekli koşulların sağlanması konusunda önerilerde bulunur. Engelli. sosyal Öğrencilere okullarını/çevrelerini güzelleştirecek. konularda ödüllü bir yarışma bütünlüğünü sağlayan. parklar. manevî ve kültürel değerlere hakkında ailesinden. insanî. tesisler vb. Toplumun birlik ve beraberliğini sağlayan değerleri tanır ve bunları koruma/geliştirme konusunda sorumluluk üstlenir.) GÖRÜŞME: Toplumun birlik ve beraberliğine dönük [!] Millî.) [!] Toplumun bir arada barış ve huzur içinde yaşayabilmesi ve ülkemizin daha da gelişebilmesi için vatanseverliğin ve birlik-beraberliğin önemi üzerinde durulur. milli birlik ve beraberliğe etkisini üzerinde durularak Atatürk’ün bu konudaki sözlerinden örnekler verilir. 10.(Askerlik. [!] Toplumsal birlikteliğimizi sağlayan ögelere ÖDÜLLÜ YARIŞMA: Toplumsal değerlere ilişkin örnekler verilir. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ . üzerinde durulur. vurgulanabilir. oy kullanma vb. yaşlı vb. [!] Kamu mallarının ve ortak yaşam alanlarının OKULUMU GÜZELLEŞTİRİYORUM: (okullar. değerler vb. 9. dil. TÜRKİYE İÇİN HEP BİRLİKTE: Birlik ve beraberlik ve bir arada yaşamanın önemine ilişkin örneklerle ilgili sunu hazırlanır. Vatandaşlık görevlerinin ülkenin ve toplumun birlik ve beraberliği açısından önemini kavrar. yaşlı. film vb. BİYOGRAFİ ÇALIŞMASI Toplum yararına çalışmalarda rol almış kişilerle ilgili biyografi çalışması yapılır. her grup engelli. [!] Dayanışmanın. resim. ahlaki düzenlenir.(Bir milletin/toplumun birlik ve hikâye. [!] Vatandaş olarak sorumluluklarımıza örnekler verilir.8. afiş. Kamu mallarının ve ortak yaşam alanlarının korunmasında sorumluluk üstlenir. 11. [!] Cumhuriyet’ten sonra vatandaşlık hak ve görevlerinde meydana gelen bazı gelişmelere Atatürk’ün sözlerinden ve ya uygulamalarından örnekler verilir. ahlâkî. yakın çevresinden.

farklılıklara saygı duyma. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. israf. değişim ve sürekliliği algılama. [!] Birey olarak sorumluluk almanın sorunların çözümüne katkıda bulunduğu vurgulanır. kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık. problem çözme. yardımseverlik.[!] Açlık. eleştirel düşünme. yoksulluk. özsaygı. sosyal uyum. eşitlik. empati. manevî ve evrensel değerlere duyarlı olma. dayanışma. küresel ısınma. sorunlara değinilir. araştırma. hoşgörü. insanlığı tehdit eden hastalıklar. vatanseverlik 12. trafik. ÇÖZÜM PANOSU: Belirlenen bir sorun ile ilgili çözüm panosu oluşturulur. yaratıcı düşünme. çevre kirliği. sosyal ve kültürel katılım. bilgi teknolojilerini kullanma. göç. kaynakları etkili kullanma. millî. kaynakların azalması vb. girişimcilik. sevgi. onur. çölleşme. sorumluluk. birlikte yaşama [!] Bu temada verilecek temel değerler: Adil olma. Toplumsal sorunların çözümünde konumuna uygun çözüm önerileri geliştirir. özyönetim. işsizlik. . barış.

öğrencilerin yanlı davranışlarını önlemek için ölçütlerin öğrencilere verilmesi yararlı olur. karnede öğrencinin bu dersi aldığı belirtilecektir. beceri ve tutumlara ilişkin doğrudan veri toplayabilmek için alternatif ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılması gerekmektedir. Yaratıcı düşünme. Grup Değerlendirme: Öğrencilerin. analiz sentez ve değerlendirme becerilerinin ölçülmesinde kullanılabilir. soru cümlesi ve seçeneklerden oluşur. Grup değerlendirmede. Grup değerlendirme. projeler. öğretmene öğrencilerin gelişim ve yeterlik düzeyleri hakkında geri bildirim sağlar. grupların çalışmalarındaki yeterlik düzeylerini değerlendirirken kendilerinin eleştirel düşünme becerileri gelişir. eşleştirme. niteliği ve uzunluğu açısından cevaplayıcı serbest bırakılır. karar verme. bireyin kendine özgü özelliklerini ön plana çıkararak herkesin sahip olduğu bilgilerle yeni aldığı bilgileri kendine özgü biçimde yapılandırdığını kabul eden ve bu nedenle de öğretim yöntem ve tekniklerinin mümkün olduğunca çeşitlendirilmesi gerektiğini vurgulayan öğrenme yaklaşımlarına göre ölçme ve değerlendirmede de öğrencilere bilgi. boşluk doldurma. çalışmalarını değerlendirmesidir. uzun veya kısa cevaplı sorulardan oluşan yazılı sınavlar ya da testler kullanılarak ölçülmesi mümkün ve yeterli değildir. Açık Uçlu Sorular: Bu tip sorularda cevabın içeriği. beceri ve tutumların sadece geleneksel ölçme ve değerlendirme araç veya yöntemleri olarak bilinen çoktan seçmeli. Bu programda değerlendirme. zihinsel beceri ve yeteneklerin ölçülmesinde kullanılır. 20112012 yılından itibaren ise zorunlu ders olarak okutulacaktır. 23 . Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Öğretim Programının temaları. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersi. Çoktan Seçmeli Sorular: Daha çok bilgi. öğrenme sürecine önem vererek öğrencinin gelişimini izlemeyi amaçlar. süreç içerisindeki gelişimine ilişkin geri bildirim sağlamak amacıyla yapılır. Aşağıda Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersinde kullanılabilecek bazı ölçme araçları ve yöntemleri ile ilgili kısa bilgiler verilmiştir: Kısa Cevaplı Sorular: Bir kelime. bir sembol ya da en çok birkaç kelime ile cevaplanabilen soru türüdür. 2010-2011 öğretim yılında ders notla değerlendirilmeyecek. Her iki ölçme ve değerlendirme araç veya yöntemlerinin birlikte ve dengeli bir şekilde kullanılması önerilmektedir. arkadaşlarının hazırladığı ödevler. alternatif ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılması geleneksel ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılmayacağı anlamına gelmemektedir. Öğrenmede bireysel farklılıkları dikkate alan. soru cümlesi ve eksik cümle olmak üzere iki türlüdür. Kısa cevaplı sorular. beceri ve tutumlarını sergileyebilecekleri çoklu değerlendirme fırsatları sunulmalıdır. problem çözme. Bir soru. eleştirel düşünme. öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak. kazanımları ve kendine özgü beceri ve değerleri nedeniyle ölçme ve değerlendirmesinin de kendine özgü bir yapı taşıması gerekmektedir. doğru yanlış. Ancak. ilköğretim okulları haftalık ders çizelgesinde 8. raporlar vb. sınıflarda haftada bir saat okutulacak seçmeli dersler arasında yer almıştır. Öğrenciler. araştırmalar. öğrenme. eksikliklerini belirlemek. Öğrencilerin kazandığı bilgi. Öğretim programlarının öğrencilere kazandırılmasını öngördüğü üst düzey bilgi. kazanımın ifade edildiği veya sorunun sorulduğu kısımdır. Soru cümlesi.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Ölçme ve değerlendirme. Seçenekler de öğrencinin önüne konulan muhtemel cevaplardır.

dereceli puanlama anahtarı ya da akran değerlendirme ölçekleri ile değerlendirme yapılabilir. Öz değerlendirme öğrencilerin okulda yaptıkları çalışmaları. Başlangıçta kendini değerlendirme. • Kendilerine dışarıdan bakma yetisi gelişir. • Performansının düzeyi hakkında karar vermek için kişisel ya da kişiler arası kıstas koymada ve öğrencinin motivasyonunun yükselmesinde öğrencilere fırsat verir. Öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri hakkında iyi bilgi sağlarlar.Gözlem: Öğrenci performanslarının görülebildiği bazı alanlarda bu yöntem kullanılabilir. dil eğitimi. görüş geliştirme. Öğretmen. nasıl düşündüğünü ve nasıl yaptığını değerlendirmelerini gerektirir. Aynı zamanda problem çözme becerileri de bu yöntemle ölçülebilir. Kontrol Listesi: Kontrol listeleri. • Öğrencilerin değişik durumlarda davranışlarını kontrol altına almalarını sağlar. Görüşme (Mülakat): Öğrencilerle yapılan görüşmeler. Verilen proje konuları öğrencilerin düzeyine uygun ve yerel imkânlara göre yapılabilecek nitelikte olmalıdır. bireyin kendi yeteneklerini kendilerinin keşfetmelerine yardımcı bir yaklaşımdır. 24 . Proje konuları zümre öğretmenleri tarafından belirlenebileceği gibi öğrenciler de kendi ilgi duydukları alanlara göre bireysel ya da grup hâlinde proje konusu belirleyebilirler. Öz Değerlendirme: Belli bir konuda bireyin kendi kendisini değerlendirmesine öz değerlendirme denir. öğrencilerin çalışmaları hakkında ve konuları nasıl anladıkları konusunda anlama düzeylerinin daha iyi değerlendirilmesine yardım eder. beceri ve tutumların listesidir. Sözlü sunumlar öğrencilerin hatırlama. Uygulamada hız ve zaman önemlidir. Listeler sıklıkla kullanılabilecek şekilde tasarlanmalıdır. öğrencilerin deneyimsizliği nedeniyle yanılgılara neden olabilir. not verme amaçlı kullanılmamalıdır. Bunlar öğrencinin hedeflenen düzeye gelip gelmediğini belirlemek için kullanılır. Gözlem. Kontrol listeleri gözlemlerin kaydı için kullanılmalı. Yine de öğrenciler daha fazla deneyim kazandıkça aldıkları kararlar daha doğru olacaktır. öğrencilerin kendi güçlü ve zayıf yönlerini tanımalarına yardım eder. araştırma ve yorum yapma. gözlenmesi istenen bilgi. Proje: Öğrencilerin grup hâlinde veya bireysel olarak. Öz değerlendirme. öğrencilerin: • Soru ve önerilere verdikleri cevapları. Kontrol listeleri. istedikleri bir alanda/konuda inceleme. Kontrol listelerinin dersin işlenişi ya da ilgili etkinliğin gerçekleştirilmesi sırasında doldurulması daha yararlı olacaktır. Bu tur değerlendirmenin olumsuz yönleri de vardır. yeni bilgilere ulaşma. özgün düşünce üretme ve çıkarımlarda bulunma amacıyla ders öğretmeni rehberliğinde yapacakları çalışmalardır. fikri) değişik yolla açıklayabilir misin? _ Bu etkinliği tekrar yapsaydın aynı sonuçları bulur muydun? _ Bu etkinliği daha kolay yapmanın başka bir yolu var mı? _ Bu konuyla ilgili “gerçek yaşamından” bir örnek verebilir misin? Sözlü Sunum: Sözlü sunum. • Kendini değerlendirme ile öğrenci surecin bir parçası olduğunu hisseder. Aşağıda bazı örnek görüşme soruları verilmiştir: _ Bir olayı (konuyu. öğrenciler hakkında doğru ve çabuk bilgi sağlar. kavrama ve hitap düzeyleri hakkında bilgi toplamak için uygun araçlardır. Genellikle kendi performanslarını değerlendirirken yanlılığın varlığı göz ardı edilmemelidir. • Sınıf içi tartışmalara katılımlarını. konumsa. yöntemi. • Kendini değerlendirme. • Grup çalışmalarına ve tartışmalarına katılımlarını. dil sanatları gibi birçok alanda kullanılabilir.

Öğrenci Urun Dosyası (Portfolyo): Öğrenci urun dosyası. • Performans değerlendirme. oluşturulan ölçütlere göre yeterlik derecelerini ortaya koyma olanaklarına sahip olurlar. öğrenciler kendilerinden ne beklendiğini bilerek çalışmalarını ona göre yönlendirirler. öğrencilerin. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarının eğitim sistemi içerisindeki kullanılış amaçlarının geniş bakış açısı içinde ele alınması bu uygulamalardan elde edilecek faydanın en üst düzeye çıkmasını sağlayacaktır. öğrencinin başarısı için bir yol haritasına dönüşür. • Dereceli puanlama anahtarı. • Öğrencilerinin öğrenme düzeylerini arttırabilecekler. Belirtilen çok sayıda ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin uygun ve etkili bir şekilde kullanılması sayesinde öğretmenlerimiz. Sınıf içi etkinliklerin öğrencinin secimi sonucunda bir araya getirilip.Dereceli Puanlama Anahtarı (Rubric): Dereceli puanlama anahtarı. En faydalı dereceli puanlama anahtarı. 25 . Böylece değerlendirme surecinde. Ödevi tamamlamak için değişik yollar bulunmaktadır. tek bir cevap yoktur. eğitsel ve kişisel yönden daha iyi yönlendirebilecekler. Performans Değerlendirme: Performans değerlendirme. harcadığı çabayı. • Öğrenciler performans ödeviyle dereceli puanlama anahtarının bir örneğini alırlar. • Öğrencilerinin öğrenme eksikliklerini zamanında ve yerinde tespit edebilecekler ve bu sayede sınıf içi öğretim uygulamalarıyla ilgili planlama yaparken öğrenme eksikliklerinin oluşumuna yol açan etkenleri belirleyerek bunların giderilmesi için gerekli önlemleri alabilecekler. • Başarılı bir değerlendirme yapmak için her bir performans ödevi bir dereceli puanlama anahtarı (rubric) ile esleştirilmelidir. bunları eyleme dönüştürmelerini sağlayacak durum ve ödevler olarak tanımlanabilir. yansıtılmasıyla oluşan öğrenci urun dosyası. öğrencilerin bir ya da birkaç alandaki çalışmalarını. sınav saatleriyle sınırlandırılmaksızın geniş bir zaman diliminde çalışma ve tekrar yapma. • Performans değerlendirme süreç içine yayılmıştır. kendi yaptıklarınızdır. • Performans ödevlerinde. zamana bağlı değildir. geçirdiği evreleri gösteren başarılarının koleksiyonudur. Bu noktada sorumluluğun çok büyük kısmı uygulamalardan birinci derecede sorumlu olan öğretmenlerdir. öğrenme türleri gibi bireysel özellikleri dikkate alınarak. • Öğretim yöntem ve tekniklerinin ne derece etkili olduğunu değerlendirebilecekler. • Gözlenebilen bir performans veya somut bir ürünle sonuçlanmaktadır. • Öğrencilerine başarılarının karşılığı olarak daha güvenilir notlar verebileceklerdir. Herhangi bir çalışmanın puanlanması için geliştirilmiş ölçütleri içeren bir araçtır. öğrencinin yeni bilgiyi yapılandırmasını gerektirir. • Öğrencilerinin sahip oldukları yeterlik alanlarını belirleyerek onları özellikle mesleki. Öğrencinin gelişimini. performansı tanımlayan ölçütleri içeren puanlama rehberidir. öğrencinin günlük yaşamındaki problemleri nasıl çözeceğini ve problem çözmek için sahip olduğu bilgi ve becerileri nasıl kullanacağını göstermesini ister. velisinin ve öğretmenlerinin izleyebilmesine olanak sağlayan bir çalışmadır. Bu nedenle iyi tanımlanmış bir ölçütle değerlendirmelidir. • Performans değerlendirmeyle öğrenciler. • Performans değerlendirme. aynı zamanda hem öğretmen hem de öğrenci için bir değerlendirme yöntemidir.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME FORM ÖRNEKLERİ 26 .

Belirttiği görüşler ve verdiği örnekler özgündür. ARAŞTIRMA. Hiçbir zaman 1 DERECELER Nadiren Bazen Sıklıkla 2 3 4 Her zaman 5 BECERİLER I. Toplam III. etkinlik süresince öğrencilerin. 3. 4. Derse hazırlıklı gelir. İnceleme ve araştırma ödevlerini özenerek yapar. GÖZLEM 1. 4. İNCELEME. Kendisine verilen kaynaklarla yetinmeyip başka kaynaklar araştırır. Bilgi toplamak için çeşitli kaynaklara başvurur. ETKİNLİKLERE KATILMA 2. Dersi iyi dinlediği izlenimi veren sorular sorar.ÖĞRENCİ GÖZLEM FORMU Tema adı: ……… Adı ve soyadı : ……………… Nu. : ……………… Sınıfı : ……………… AÇIKLAMA: Bu form. Gözlemlerini dikkatli bir şekilde yapar. yapılan çalışmalara katılma düzeylerini gözlemeniz amacıyla hazırlanmıştır. 5. 6. Toplam GENEL TOPLAM 27 . Toplam II. Yeni ve özgün sorular sorar. 3. 5. Görüşü sorulduğunda söyler. 2. Ulaştığı kaynaklardan etkin bir biçimde yararlanır. DERSE HAZIRLIK 1. Araştırma ve inceleme sonucunda genellemeler yapar. Derse değişik yardımcı kaynaklarla gelir. Gözlemleri sonucunda mantıksal çıkarımlarda bulunur. 3. 4. 2. Bilgi kaynaklarına nasıl ulaşacağını bilir.

basamak: Çalışmalarınızın sunumunu yapınız. 2. 5. Projenin adı (1–15 sözcük arası olmalıdır.) 2. tablo. Geliştirme sürecinin açıklanması (Bu aşamada toplanan bilgilerden yola çıkılarak bir ürün ortaya koymaya yönelik ya da öneriler geliştirmeye dönük yapılanlar 2. 3. 3 sayfayı geçmeyecek biçimde olmalıdır. Not: Bu konular dışında ilgi duyduğunuz bir konuyu da belirleyebilirsiniz. istatistik ve çizimlerinizle destekleyerek poster hâline dönüştürünüz.) 4. Bu çözüm önerilerini belirleme nedenlerinizi ortaya koyunuz. basamak: Çalışmalarınızı rapor hâline dönüştürünüz. basamak: Bu aşamada. 3 sayfayı geçmeyecek şekilde anlatılmalıdır. neden bu konuyu seçtiğinizi. 3 sayfayı geçmemelidir. hazırlayacağınız proje sonucunda neye ulaşmak istediğinizi belirleyiniz.) 5. Öğretmeniniz ile araştırmayı düşündüğünüz konuyu paylaşarak konu belirlemede ondan yardım alınız. Sonuç ve öneriler 6. internet. basamak: Ulaştığınız kaynaklardan elde ettiğiniz bilgileri değerlendirerek çözüm önerileri üretiniz. TV. seçmeyi düşündüğünüz konuyu araştırıp araştıramayacağınıza. basamak: Bir önceki basamakta yaptığınız incelemeler sonucunda belirlediğiniz konunun önemini. kütüphane. radyo ve konuyla ilgili kaynak kişiler olabilir. Proje çalışması içinde belirlenen durumun ya da sorunun ayrıntılı biçimde tanımlanması (Bu kısımda projenin amacı belirtilmekle birlikte durum ya da sorun net biçimde açıklanmalı ve açıklama 2. 8.) 3. 28 . basamak: Bir önceki basamakta ulaştığınız tüm kaynaklardan elde ettiğiniz bilgilerden faydalanarak oluşturduğunuz bilgileri metne dönüştürünüz (Oluşturacağınız metin 2.). Süre: İki ay Çalışma içeriğinde yer alması gereken konu başlıkları 1. Kaynakça Proje hazırlanırken izlenecek basamaklar 1. gazete haberi. konuyla ilgili kaynaklara ne düzeyde ulaşacağınıza ilişkin inceleme yaparak konu seçimine hazırlık yapınız. basamak: Raporu resim. grafik. 2.PROJE ÇALIŞMASI Seçilebilecek konular 1. Projenin konusu (Konu açık ve net bir biçimde ifade edilmiş olmalıdır. 6. 7. 4. Bu kaynaklar. basamak: Seçtiğiniz konu ile ilgili yeterli bilgiye ulaşmak amacıyla gerekli kaynaklara ulaşınız.

4. 3. Her zaman Bazen Hiçbir zaman Bu etkinlik sırasında en iyi yaptığım şeyler ve yorumlarım: …………………………………. ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ………………………………………. Çalışmalarım sırasında değişik materyallerden yararlandım. Araştırmada çeşitli kaynaklardan yararlandım. DERECELER DEĞERLENDİRİLECEK TUTUM VE DAVRANIŞLAR 1. Planlı çalışmaya özen gösterdim. Çalışmalarım sırasında planıma uygun hareket ettim. 29 . 5. Öğretmenimin önerilerini dinledim.. Sorumluluklarımı tam anlamıyla yerine getirdim.ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU Adı ve soyadı: Nu. 2. 6. : Sınıfı : AÇIKLAMA: Aşağıdaki tabloda çalışmalarınızı en iyi şekilde ifade eden seçeneğin altına (X) işareti koyunuz.

GRUP DEĞERLENDİRME FORMU AÇIKLAMA: Aşağıdaki form. Eğer grup arkadaşınız okuduğunuz ifadedeki davranışı gerçekleştirdi ise o ifadenin altına (X) işareti koyunuz. Adı ve soyadı YORUMLAR ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… Ödevlerini saklama 30 . birlikte çalıştığınız her bir arkadaşınız için ifadeleri okuyarak değerlendirme yapınız. gruptaki her bir öğrencinin değerlendirilmesi içindir. Grupta. Görüşlerini gerekçeleri ile ortaya koyma Farklı görüşlere saygı duyma Görev almaya istekli oluş Zamanı verimli k llanma Ödevleri tamamlama Çalışmaya hazır oluş Sorumlulukları paylaşma Grup arkadaşlarını destekleme Tartışmalara katılma Başkalarını dinleme ÖĞRENCİNİN Nu.

TODAİE. Liberte Yayınları. Dersimiz Yurttaşlık. Hakan. OHCHR 2009.. Günümüzde İnsan Hakları. Öteki Olmak Öteki ile Yaşamak. Kartal. Kabapınar. Filiz. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. Ankara. İnsan Hakları Eğitimi İçin Elkitabı. Anıl.. 2002. Ankara 2007. Ankara 2007. PEGEM. Yaşadıkça Eğitim Dergisi. İstanbul 2002. Ahmet.ÖĞRETİM PROGRAMININ HAZIRLANMASINDA YARARLANILAN VE DERSİN UYGULANMASINDA YARARLANILABİLECEK KAYNAKLAR Ataman. Ankara 2006. Demokrasi ve İnsan Hakları. İmge. Polity Pres UK. Council of Europe. İlknur Aka. Ankara 2001.). Ankara 2000. Ankara. İhsan ve Polat Necati. ‘Keşke’siz Bir Yaşam İçin İletişim. Council of Europe 2008. Ankara 2004. Ankara 2010. Eğitim Hakkı ve İnsan Hakları Eğitimi. Gündoğan Gülsun ve Günay Mustafa. Modern Toplumda Vatandaşlık. Kıncal. Etienne Balibar. Milli Eğitim Basımevi. İnsan Hakları. Jurgen. ERG.). Derek. Ankara1993 Büyükkaragöz. Erdoğan Mustafa. Çeçen. Vatandaşlık Bilgisi. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık. İstanbul. Vatandaşlık Bilgisi. İnsan Hakları Gündemi Derneği. Behn Robert D. 2008. İstanbul. Remzi Kitabevi. Demokrasi ve İnsan Hakları (Çev: Bilal CANATAN). İstanbul 2010 Heater. Herkes İçin Demokrasi ve İnsan Hakları. TODAİE Yayını. Yuttaşlık Tartışmaları: Yeni Yaklaşımlar. Türk Demokrasi Yayınları. İsmail. Çağdaş ve Demokratik Eğitim. Korkut. …………………. İstanbul 1998. İnsan İnsana. Kesit Yayıncılık. Freeman Michael. Ankara 2009. ………………. Liberte Yayınları. Council of Europe 2007. 2007. Giritli İsmet ve Güngör Hasan Atilla. Savaş. İstanbul 2009. Volume VI. Teaching Democracy. Demokratik Hesap Verme Sorumluluğu( Çev: Paradigma Tercüme Ltd. Council of Europe 2008. Çiftçi. Ankara 1990. Mesut. OSCE/ODIHR. UNESCO. Doğan. Sayı 76.. Cüceloğlu. No 303. Demokrasi Eğitimi. Tarihsiz. Demokrasi ve İnsan Hakları. Eğitimciler İçin İnsan Hakları ve Vatandaşlık. çev. Council of Europe Publishing. 2007. Yücel. Kepenekçi. YKY. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. Gülmez. 2004.). Levent. Eğitim Hakkı ve Eğitimde Haklar Uluslararası İnsan Hakları Belgeleri Işığında Ulusal Mevzuatın Değerlendirilmesi. Türkiye İnsan Hakları Kurumu Vakfı Yayını. Remzi. İstanbul 2002. “Sosyal Empati”. Beetham David. İzmir. İstanbul 1991. Gündoğan. Ayrımcılık Karşıtı Hukuk. Arı Yayınları. Ekinoks Yayınevi. Council of Europe Publishing. Exploring Children Rights. Doğan. İnsan Hakları Gündemi Derneği. Remzi Kitabevi. Der Yayınları. İzmir 2008. Şti). Nobel. Orion Kitabevi. Yurttaşlığın Kısa Tarihi. Living in Democracy. Volume V. Egemenlik İnsanındır. 31   . İstanbul 1995. Human Rights Education in the School System of Europe. Habermas. Ankara 2007. Bilgen Nihat. Volume III. İnsan Hakları ve Eğitimi. İlya Yayınevi. Dağı. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. Human Rights An Interdisciplinary Approach. Council of Europe Publishing. Tüm İnsanlar. Yasemin. Central Asia and North America: A Compendium of Good Practice.. Ankara 2008. İnsan Hakları Teorisi ve Hukuku.

Kuçuradi. Çanakkale 2004. Yurttaşlık ve Demokrasi. Bilgi Üniversitesi Yayınları. Bülent. 32   . İnsan Hakları Kavramları Sorunları. Gençlerle İnsan Hakları Eğitimi Kılavuzu. TDV Demokrasi ve İnsan Hakları Serisi. Ankara. Üstel. Rüştü. Elli Yıllık Deneyimlerim Işığında Türkiye’de ve Dünyada İnsan Hakları. Füsun. Bilgi Üniversitesi Yayınları. Ankara 1999. İstanbul 1988. 1996. Tarih Vakfı. Uygun Oktay. Ankara 1999. Nobel Ankara 2002. Küresel Yoksulluk ve İnsan Hakları. Davut. Anı. Ders Kitaplarında İnsan Hakları II Tarama Sonuçları. Türkiye’de Demokrasi ve İnsan Hakları. Türkiye Felsefe Kurumu. Yeşil. Türk. HEGEM. Pusulacık. Remzi Kitabevi. Ankara 2001. Okul ve Ailede İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu Yayınları.. Yurttaş Olmak İçin Eğitici El Kitabı. Gürel. Türkiye’de ve Dünyada İnsan Hakları. İstanbul 2009. Ankara 2000. Ankara 1999.Peker. Raif Kamil B. Veysel. Makbul Vatandaşın Peşinde.. Mengüşoğlu. Öğretmen El Kitabı. Uluslararası Demokrasi Eğitimi Sempozyumu Bildiriler. TODAİE İnsan Hakları Araştırma ve Derleme Merkezi. İonna. Bilgi Üniversitesi Y. Takiyettin. S: 2. Ankara 2009. Yeşil. Ankara 1999. Yeni İlköğretim Programlarında İnsan Hakları. Hikmet Sami. Ankara 2009. Demokratik Değerlerin Eğitiminde Yöntem ve Zamanlama. Bilge Köyü Olayı. Sönmez. Demokrasi Eğitimi ve Okul Meclisleri. Üstel. Tübitak. Tezgel. Ankara 2009. TDV/DİHEP Demokrasi Dosyası. İletişim. Pogge Thomas. İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi. Ankara. Ankara 2007. Vahap. TBMM Yayınları Ankara 2006. TSA / Yıl: 11. Demokratik Vatandaşlık. Adem. Hacettepe Ü. Umut Vakfı Yayınları. Raif Kamil B. çev. İstanbul 2010. Ankara 2006. 18 Mart Üniversitesi. Türkiye’de İnsan Hakları. ve Mollaoğlu B.. Julide. Pusula. 1998. Vatandaşlık ve Kentlilik Eğitimi. Tüzün. Rüştü-Aydın. İnsan Haklarının Gelişimi. İstanbul 1998. ………………. HEGEM Mardin Raporu. Solak.G. Çocuklar İçin İnsan Hakları Eğitimi Kılavuzu. Dost Kitabevi. Tezgel. İstanbul 2004. İnsan Felsefesi. Türk Demokrasi Vakfı. Türkiye Bilimler Akademisi. Recep.Kömürcüler. Ağustos 2007. Recep. Özpolat. Füsun.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful