T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TALİM VE TERBİYE KURULU BAŞKANLIĞI

İLKÖĞRETİM VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ (8. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA–2010

Öğretim programının hazırlanmasında görev alan komisyon üyeleri: Fadime Pelin ALDEMİR Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Hüseyin SEZER Felsefe Grubu Öğretmeni Mehmet Akif SÜTCÜ Program Geliştirme Uzmanı Mehmet ÜLGER Sınıf Öğretmeni Seçil Buket HARUT Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Dr. Sevim CAN Tarih/Sosyal Bilgiler Öğretmeni Yusuf TOPRAK Felsefe Grubu Öğretmeni Öğretim programının hazırlanmasına katkı sağlayanlar: Betül BUDAK KORKMAZ Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni Elif SEYLİM Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı Himmet GÜVEN Felsefe Grubu Öğretmeni Şevki IŞIKLI Felsefe Grubu Öğretmeni

 

Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nda yer alan ve aşağıda belirtilen Türk Millî Eğitiminin Amaçları ve Temel İlkeleri doğrultusunda hazırlanmıştır: TÜRK MİLLİ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI I. Genel Amaçlar Madde 2. Türk millî eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasa’da ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasa’nın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek, 2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip; insan haklarına saygılı; kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek, 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranış ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. VIII – Demokrasi Eğitimi Madde 11 – (Değişik: 16/6/1983 - 2842/3 md.) Güçlü ve istikrarlı, hür ve demokratik bir toplum düzeninin gerçekleşmesi ve devamı için yurttaşların sahip olmaları gereken demokrasi bilincinin, yurt yönetimine ait bilgi, anlayış ve davranışlarla sorumluluk duygusunun ve manevi değerlere saygının, her türlü eğitim çalışmalarında öğrencilere kazandırılıp geliştirilmesine çalışılır; ancak, eğitim kurumlarında Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine aykırı siyasi ve ideolojik telkinler yapılmasına ve bu nitelikteki günlük siyasi olay ve tartışmalara karışılmasına hiçbir şekilde meydan verilmez.

     

 

 

toplumun iyiliği için harekete geçebilen bireyler olmaları hedeflenmektedir. terör ve suç oranlarındaki artışa bağlı olarak ortaya çıkan güvenlik sorunlarının çözümünde. böylece içinde yaşadığı toplumun çeşitli değerlerini anlamayı ve paylaşmayı sağlamaktadır. Demokrasi. demokratik tutum ve yaklaşımlar yardımcı olmaktadır. insan hakları çağı olduğu vurgusunu güçlendirmektedir. toplumsal sorunlara çözüm arayışında herkesi sürece dâhil etmeyi gerektirmektedir. kültür. Öyle ki insan haklarını benimsemek. kendi düşüncelerini ifade edebilen. diğer yandan geleneksel olanın sınırlarını daraltmakta. küresel ısınma ve insan eliyle meydana gelen çevre sorunlarına karşı toplumsal duyarlılığın kazanılmasında. beceri ve değerlerle donatmayı hedeflediği görülmektedir. ırkçılık. Ülkemizde insan hakları ve demokrasi eğitimi daha önce Yurttaşlık Bilgileri. birey-toplum ve birey-devlet ilişkilerinde yeni değerlerin arayışına zorlamaktadır. İnsanı merkeze almayan. demokrasiyi de öğrenmektedirler. Demokratik vatandaşlık eğitimi farklı din. bir yandan uygarlığı yeni bir aşamaya taşıyacak derecede yeni imkânlar sunmakta. Yirminci yüzyılda yaşanan teknoloji ve bilişim sektöründeki gelişmelerin beraberinde getirdiği küreselleşme. onu etkisizleştirmekte ve buna bağlı olarak toplumları birey-birey. devletlerin gelişmişlik ölçütlerinden biri olarak görülmeye başlanmıştır. Vatandaşlık Bilgileri ve son olarak Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi gibi dersler içinde verilmiştir. Yaşanan gelişmeler de yaşadığımız çağın. 4    . Sosyal Bilgiler. Vatandaşlık eğitiminin Türk eğitim sisteminde planlı bir biçimde yer alması Tanzimat Dönemi’yle başlar. Eğitimdeki son gelişmelere baktığımızda vatandaşlık eğitiminin demokratik bir toplumun oluşabilmesi için öğrencileri gerekli bilgi. adaleti. onu birinci ve en büyük amaç olarak belirlemeyen sistemlerin meşruluğu da sorgulanmaktadır. toplum ve toplumsal gereksinimler etrafında şekillenmekteydi. Böylece öğrenciler haklarını. ayrımcılık yapmamayı. Devleti ve yurttaşlarını bir arada tutan bağları güçlendirmek amacıyla vatandaşlık eğitimine önem vermek bu dönemde gerçekleştirilen eğitimdeki yenileşme hareketlerinin bir parçası olmuştur. başkalarının düşüncelerine saygılı. gelecek nesillere daha iyi imkânlar sunmak ve öğrencilerin bilinçli vatandaşlar olarak yetiştirilmelerini sağlamak açısından son derece önemlidir. sorumluluklarını ve özgürlüklerini öğrenirlerken kanunları. inanç ve düşünüş şekillerine saygıyı desteklemekte. Bu yüzyıldan önce birey-toplum ilişkisi. İnsan haklarına verdikleri önem. korumak ve hakların kullanılması bilincine varmak günümüz insanı için zorunluluk hâline gelmiştir. topluma duyarlı. eşitliği. Örneğin etnik çatışmalar. dünyanın farklı bölgelerinde gelişen olayların bir ülkede yaşayan insanları yakından etkilediği günümüzde eğitimin amacı sadece ülkesindeki değil dünyadaki toplumsal gelişmelere ve değişime uyum sağlayan bireyler yetiştirmek haline gelmiştir. Demokratik sistemlerde insanı yaşatma ve onu mutlu kılma temel amaç olarak görülmektedir. Çünkü demokrasi bilinci. Öğrencilerden konulara eleştirel bakabilen. Birey-toplum ilişkisinde bireyi önceleyen yaklaşım. barış içinde bir arada yaşama kültürüne sahip. geri kalmış toplumlardan gelişmiş toplumlara doğru gidildikçe bireysel önceliklerin daha önemli hâle geldiğini kabul eder. küresel ölçekte bazı toplumsal sorunların çözümüne gözlenebilir katkılar sunmaktadır. vatandaşlık sorumluluklarını bilen bireyler yetiştirmek Türk milli eğitiminin genel amaçları arasında yer almıştır. Cumhuriyet döneminde ise yurdunu seven. Bugün ise birey ve bireysel gereksinimler ön plana çıkmaya başlamıştır.GİRİŞ NEDEN VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ? Dünyayı anlama ve anlamlandırmada eğitim programlarının sürekli geliştirilmesi. İletişim ve ulaşım olanaklarının son derece geliştiği.

Demokrasinin “insan”a yaptığı vurgunun yanı sıra demokratik vatandaşlığın gerekleri. işbirliği ve iş bölümü gibi beceriler ön plana çıkarılmıştır. demokratik tutum geliştirilmesi. neyi. Böylece demokrasi bilincinin oluşturulması. her türlü ayrımcılığın fark edilmesi ve ayrımcılıkla mücadele. Hak. bireysel farklılıklar ve bu farklılıkların birlikte yaşamak için gerekliliğine yer verilmektedir. önyargının olumsuzluğu. birlikte yaşamak için gerekli olan diğer kavramlar türetilmektedir. düşünen. birlikte yaşama düşüncesinin temelinde “insan”ın olduğunu vurgular. İnsan. nasıl koruyabileceklerini bilmeleri. hak olarak varlığının ortaya konulması. demokrasi ve insan hakları kavramları. öğrencilere vatandaşlık. insan haklarıyla ilgili uluslar arası belgelerde yer alan insanın değeri ve onurunun korunması. demokrasi ve insan haklarıyla ilgili bazı temel kavramların tanıtılmasının yanı sıra insan haklarının korunup uygulanmasıyla ilgili farkındalık. düşünce. farklılıkların toplumsal zenginlik olduğu. tüm kültürel etkinliklerin kökenidir. demokratik vatandaşlık bağlamında ele alınmıştır. Bu kavramlar.Demokrasi. Bireyler. Her İnsan Değerlidir adlı birinci temada. bu hakların neden korunması gerektiğinin bilincine varmaları. bir ideal olarak kalır. Programda dört tema yer almaktadır. tahakkuk etmediği sürece. duyarlılık. Bir hakkın. Hak ve Özgürlüklerimiz temasında. korunduğu ve geliştirildiği bir çoğunluk yönetimi olarak tanımlanmaktadır. Hak ve özgürlükleri koruma ve geliştirme. demokrasi ve demokratik tutumlar vurgulanmaktadır. 5    . görev ve sorumluk gibi demokrasinin temel kavramlarını içselleştirmiş. Bununla birlikte insanın çevresiyle bir bütün olduğu anlayışıyla ekolojik açıdan diğer canlılarla birlikte yaşama zorunluluğu ele alınmıştır. tutum ve davranış kazandırma amaçlanmaktadır. genellikle insan hak ve özgürlüklerinin en etkili bir biçimde kullanıldığı. bu konuda sivil toplum kuruluşlarının rolü ve önemi kavrama. Bununla birlikte vatandaşlık. Bu dersin eğitim ve öğretiminde. Bu birey. Bu bağlamda öğretim programında vatandaşlık ve demokrasi eğitimi. insan hak ve özgürlükleri vurgulanmaktadır. ancak eğitim ve öğretim süreçlerine etkin olarak katılacakları bir eğitimle gerçekleşebilir. korunması ve kullanılması. Bu açıdan bakıldığında “insan hakları eğitimi” de demokrasi eğitimi içinde yer almaktadır. hak ve özgürlüklerini kullandıkları sorumluluklarını yerine getirdikleri ölçüde verilen demokrasi eğitimi amacına ulaşmış olur. niçin. Demokratik toplumlarda hak. modern demokrasi anlayışında temel argümandır. toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında rol alma. Demokrasinin merkezine yerleştirilen hak ve özgürlük kavramlarından.” Bireylerin sırf insan olmaları nedeniyle sahip oldukları haklarının farkında olmaları. eşitlik. insani değerlerin korunması ve geliştirilmesi. demokrasinin bir yaşam biçimi olarak benimsenmesi hedeflenmektedir. toplumsal yaşama etkin ve sorumlu bir şekilde katılan birey amaçlanmaktadır. demokratik devlet örgütlenmesine ulaşmış bir toplum içinde tanımlandığında “demokratik vatandaş” olarak adlandırılmaktadır. özgürlük. Hakların tanınması. bu anlamda bu kavramların birbiriyle iç içe geçmiş kavramlar olduğu söylenebilir. vatandaşlık ve demokrasi eğitiminde birbirinden ayrı düşünülemez. Demokratik vatandaşlık eğitiminin temelinde var olan bakış açısı da budur: “Talep eden. onları kullanma ve korumayı içtenlikle istemeleri. etkin ve sorumlu vatandaş. etkin bir vatandaş olarak kendini ortaya koymalıdır. bilinç. TEMALAR Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı tematik yaklaşımla hazırlanmıştır. sorgulayan. hakkın kullanılması ile mümkündür. diyalog ve etkili iletişimin birlikte yaşama için gerekliliği. Demokrasi Kültürü temasında. başlangıç koşuludur. Hakların kullanılması için hak sahibi olan birey.

sorumlu ve demokratik bir vatandaş olarak toplumsal yaşamın geliştirilmesi ve güçlenmesinde rol almaları. Demokrasi bilincine sahip bir birey olarak. İnsanlığın bir parçası olduğu bilinci ile ülkesini ve dünyayı ilgilendiren konularda duyarlılık göstermeleri amaçlanmaktadır. Kalkınma planları ve millî eğitim şûralarında sıklıkla öğrencilerin bilgiye ulaşma yollarını öğrenmelerine. tutum ve davranış kazandırmak amaçlanmaktadır. Demokratik katılımın ve demokratik yaşamın önemine inanarak kişisel ve toplumsal sorunların çözümüne katkı sunmaları. demokrasi ve insan haklarıyla ilgili bazı temel kavramların yanı sıra insan haklarının korunup uygulanmasıyla ilgili farkındalık. topluma ve bireylerin birbirlerine karşı sorumluluklarının farkına varma. bilinç. demokratik tutum ve davranışlar geliştirerek demokrasiyi bir yaşam biçimi olarak benimsemeleri. Bu bağlamda öğretim programında vatandaşlık ve demokrasi eğitimi. toplumsal yaşamı düzenleyen kurallara uyma. demokratik hak arama yollarını kullanma. kamu mallarını bilinçli kullanma. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı. Böylelikle etkinlik merkezli. Özgür. çevresiyle etkileşimine olanak sağlayan bir anlayış yaşama geçirilmeye çalışılmaktadır. bağımsız. sorun çözme ve karar verme becerilerini geliştirmelerine olanak sağlayacak şekilde öğretim programlarının yeniden düzenlenmesine ihtiyaç duyulduğu dile getirilmektedir. Etkin. Öğrencilerin karar verme süreçlerine katılım. GENEL AMAÇLAR Bu program ile öğrencilerin. Paylaşılan ortak değerlerin korunması ve geliştirilmesinin önemini benimsemeleri. Belirtilen görev ve sorumluluklarla. 6    . bilginin taşıdığı değeri ve bireyin var olan deneyimlerini dikkate alan bir yaklaşımla hazırlanmıştır.demokrasi ile hak ve özgürlüklerin kullanılması arasındaki ilişkiyi fark edebilme. öğrencinin kendi yaşantısını ve bireysel farklılıklarını dikkate alan. hak ve özgürlüklerin ihlallerinde demokratik çözüm önerileri getirme gibi beceriler hedeflenmiştir. öğrencilere vatandaşlık. düşünce. adaletçi ve eşitlikçi uygulamaları destekleme gibi becerileri geliştirerek ulaşılabileceği varsayılmaktadır. duyarlılık. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak temel hak ve özgürlüklerini kullanarak sorumluluklarını yerine getirmeleri. Görev ve Sorumluluklarımız adlı son temada ise birlikte yaşam alanlarının demokratikleşmesinde bireylere düşen görev ve sorumluluklar ön plana çıkarılmıştır. devlete. hoşgörülü. Atatürk ilke ve inkılâplarının önemini kavrayarak demokratik bir Türkiye Cumhuriyeti Devletinin oluşmasına katkı sağlamaları. Tüm bu ihtiyaçlar doğrultusunda dünyada yaşanan gelişmelere paralel olarak öğretim programlarında yeni yaklaşımlar dikkat çeker duruma gelmiştir. demokratik vatandaşlık bağlamında ele alınmıştır. barıştan yana ve kendine güvenen bir birey olarak demokratik ve adaletli bir toplumun oluşmasına katkı sağlamaları. • • • • • • • • PROGRAMIN TEMEL YAKLAŞIMI Bu dersin eğitim ve öğretiminde. insan yaşam ve onuruna saygı duyulması ile ülkenin birlik ve bütünlüğünün korunup geliştirilmesi hedeflenmiştir.

16. 11. inceleme ve araştırma yapmaya özendirir. 5. Sosyal uyum 16. 10. Millî. Türkçeyi doğru. İletişim 5. 3. 7. Bilgi teknolojilerini kullanma 7. Eleştirel düşünme 3. Öğrencilerin bilgi.Bu anlayış doğrultusunda Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı yapısal olarak. etkinlik temelli ve çoklu zekâ kuramını da içine alan bir yaklaşımla hazırlanmıştır. 13. Kaynakları etkili kullanma 15. Özyönetim 14. 7    . güzel ve etkili kullanma 9. 6. genel amaçlar ve kazanımların yanı sıra çeşitli temel beceri ve değerlerin verilmesi. 14. 17. Program. ilköğretim düzeyindeki diğer derslerde öğrencilere kazandırılması tasarlanan 8 becerinin yanında. 4. Ayrımcılığa duyarlılık 17. Programda. Birlikte yaşama Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı ile öğrencilere kazandırılmak istenen değerler şunlardır: 1. Yaratıcı düşünme 4. öğrencilerin kazanımlar ve etkinlikler yoluyla bu beceri ve değerleri elde etmeleri amaçlanmıştır. Gözlem yapma 10. Bu becerileri şöyle sıralayabiliriz: 1. 3. Araştırma 2. uzak ya da yakın geçmişte bilgiye dönüştürdüğü verilerle bu derste edindiklerini ilişkilendirmesine ve böylelikle yeni beceri ve değerlere ulaşmasına da katkı sağlayacaktır. manevi ve evrensel değerlere duyarlı olma 12. Öğrencilerin sahip oldukları hakları ve kültürel zenginliği görmelerini hedefler. Problem çözme 6. Öğrencilerin fiziksel ve duygusal açıdan sağlıklı ve mutlu bireyler olarak yetişmelerini amaçlar. 8. öğretme yöntem ve tekniklerindeki çeşitliliği dikkate alır. beceri ve değerlerinin gelişmesini sağlayarak öğrenmeyi öğrenmenin gerçekleşmesini ön planda tutar. 4. 15. 9. Sosyal ve kültürel katılım becerisi 12. Girişimcilik 8. Öğrencileri gözlem. Öğrencilerin öğrenme sürecinde deneyimlerini kullanmalarına ve çevreleriyle etkileşim kurmalarına imkân tanır. kendine özgü bazı becerileri de kazandırmayı amaçlamaktadır. Değişim ve sürekliliği algılama becerisi 11. Empati 13. Doğrudan bilgi aktarmak yerine öğrencinin bilgiyi bizzat kendisinin yapılandırdığı bu yaklaşım aynı zamanda öğrencinin. 2. PROGRAMIN YAPISI Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı öğrenci merkezli. Her öğrenciye ulaşabilmek için öğrenme. 2. 18. 1. 6. 5. Dayanışma Hoşgörü Sorumluluk Sevgi Saygı Yardımseverlik Diğerkâmlık Barış Onur Adil olma Özsaygı Paylaşma Vatanseverlik Özgürlük Uzlaşma Eşitlik Farklılıklara saygı duyma Kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık 19.

grup etkinlikleri. Demokratik tutumlar. kaynak kişilerle yapılacak görüşmeleri ifade eder.) sınıf içinde yapılacağını gösterir. eleştirilere açık olma. drama gibi öğretim yöntem ve teknikleri kullanılabilir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ders içi ilişkilendirme Diğer derslerle ilişkilendirme PROGRAM’IN UYGULANMASI İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Öğretim Programı 8. görsel materyal okuma. afiş hazırlama. ilgili temayla ilişkilendirilebilecek diğer dersleri gösterir. turnuva/istasyon. hoşgörü. Bu sembol. Bu nedenle öğretmen. konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarda yapılabileceğini. Bu sembol. Vatandaşlık. hak ve özgürlükler bağlamında ele alınmalıdır. kütüphane. yönetişim. sınıflarda haftada 1 (bir) ders saati olmak üzere toplam 36 saatlik bir süre öngörülerek hazırlanmıştır. 2. başarıyı takdir edebilme gibi duygu ve tutumlar öne çıkarılmalıdır. rol yapma. ilgili kazanımlarını ve konularını gösterir. 5. bir kısmının ya da bazı aşamalarının ev. Çünkü bu eğitim. etkili iletişim. işlenecek konuların sınırlarını. ilgili etkinliklerin (çalışma kâğıdı doldurma. insan hak ve özgürlüklerine duyarlı biri olması. kullanılması önerilen araç ve gereçlerle dikkat edilmesi gereken noktaları ifade eder. ilgili etkinliklerin tümünün. 8    . tartışma. eleştirilere katlanabilme. Bu nedenle yaşama daha fazla nüfuz eden öğrenci merkezli. grup çalışması. ihtilaflı konularda soğukkanlılık ve yansızlık gibi demokratik tutumlar konusunda azamî dikkat göstermelidir. Bu sembol. yani sadece bilgi düzeyinde gerçekleşememektedir. 6. hukuk kurallarının okunarak veya anlatılarak öğretilmesi şeklinde değil kazanıma uygun olarak kurgulanmış etkinliklerle kazandırılmalıdır. beyin fırtınası. 3.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA KULLANILAN SEMBOLLER Bu sembol. mektup yazma. 1. Kişi hak ve özgürlükleri. diğerkâmlık. yapılandırmacı yöntem ve teknikler kullanılmalıdır. sorunların barışçıl çözümüne yönelik kararlılık gösterme. 4. ilgili temayla ilişkilendirilebilecek diğer temaların adını. tolerans. doğrudan yaşam pratiği ile ilgilidir ve çoklu zekâ yaklaşımını gerektirir. görev ve sorumluluklar olarak değil. Bu sembol. örnek olay incelemesi. Dersin öğretmeninin bizzat kendisinin. bir sosyalleşme biçimi olarak görülmeli ve ortak demokratik değerler bilincinin oluşturulmasına dikkat edilmelidir. münazara. Soru-cevap. Eğitim öğretim sürecinin her aşamasında önyargısızlık. yaratıcı drama vb. film izleme. ilgili temada verilecek beceri ve değer ifadelerini. sanal alan gezisi. altı şapkalı düşünme. Vatandaşlık ve demokrasi eğitimi kuramsal. kazanımların gerçekleştirilmesinde hayati önemdedir.

Öğrencilerin gözlem.5x27. Programdaki değerler. bulgular arasında anlam ilişkisi kurmalarına yardımcı olunmalıdır. özgürlükleri.) dersin bir parçası olarak kabul edilmeli ve imkânlar ölçüsünde uygulanmalı. çoklu ortam (multimedia) araçları. 8. 9. seçilen araç ve yöntemler. 13.5 ölçülerinde ve 4-6 forma b. Öğretmen tarafından temanın yapısına uygun olan değerlendirme araç ve yöntemleri seçilmeli. vatandaşlık hak ve sorumlulukları ile demokrasi kültürünün konu alanı içinde ortaya çıkan uygulamalardan hareketle verilmelidir. Etkinliklerin tasarlanması ve uygulanmasında pedagojik esaslar ve öğrencilerin gelişim düzeyleri göz ardı edilmemeli.5x27. 11.7. öğretmen bu konuda gerekli hassasiyeti göstermelidir. sanal alan gezileri düzenlenmelidir. sadece öğrenme ürününü değil. öğrenme sürecini de değerlendirmelidir. Etkinlikler tasarlanırken okulun bulunduğu yerleşim biriminin sosyo-ekonomik ve sosyokültürel özelliklerinin yanı sıra dersin genel amaçları ve kazanımlarıyla farklı zekâ türlerine sahip öğrencilerin öğrenme stilleri. Öğrenci çalışma kitabı: 19. 10. 12. Ders kitabı:19. gezi düzenlenemeyen mekânlara. Dersin öğretiminde kullanılacak ders kitaplarının ölçüleri aşağıdadır: a. öğrenmenin ayrılmaz bir parçasıdır. ilgi ve ihtiyaçları da göz önüne alınmalıdır. Dersin işlenişinde fotoğraf. CD-ROM. telekomünikasyon hizmetleri (internet vb. film. inceleme ve araştırma yapmalarına. benzeşim (simülasyon) programları.5 ölçülerinde ve 9-11 forma Değerlendirme. temaya konu olan insan hakları. ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMALARINA AİT KAZANIM SAYILARI VE ORAN ÜNİTELER Her İnsan Değerlidir Demokrasi Kültürü Hak ve Özgürlüklerimiz Görev ve Sorumluluklarımız Toplam KAZANIM SAYILARI 6 10 10 12 38 ORANI (%) 15 27 27 31 100 SÜRE DERS SAATİ 6 9 9 12 36 9    .

Dersin öğretmeni verilen etkinlikleri aynen kullanabileceği gibi okulun donanımı. fiziki durumu. öneri niteliğindedir. öğrencilerin ve çevrenin özelliklerine göre ilgili.TEMA VE KAZANIMLAR NOT: Kazanım tablolarında verilen örnek etkinlikler. “kazanımı gerçekleştirmek” koşuluyla farklı etkinlikler de düzenleyip uygulayabilir. .

2. [!] Öğrencilerin.FARKLILIKLARIMIZLA ÖZELİZ: Öğrencilerin kendilerine has özelliklerini ve topluma yapabilecekleri katkıları drama tekniğini kullanarak ifade etmeleri sağlanır. Kendi bireysel farklarının topluma neler katabileceğine ilişkin çıkarımlarda bulunur. insan haklarının özündeki temel değer olduğu vurgulanır. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER BEN İNSANIM: Örnek metinlerden yola çıkarak metin analizi yöntemiyle insanın değerli ve onurlu olması ile ilgili kendi yaşantısından örneklerin de yer aldığı sunum hazırlanır. HER BİREY ÖZELDİR: Her öğrenci kendini fiziksel ve duygusal özellikleri açısından anlatan bir sunu hazırlar. [!] İnsanının çok boyutlu bir varlık olduğu açıklanır. Her insanın değerli ve onurlu olduğunu kabul eder. . 1. [!] Kişisel özelliklerin ve farklılıkların insanların birbirini tamamlamalarına ve birlikte yaşamalarına yardımcı olduğu vurgulanır. 8. 3. . 1. [!] Kendisinin ve diğer insanların farklı özelliklere sahip olmasının doğal olduğu ve bu farklılıklara saygı duyulması gerektiği vurgulanır. kendi özelliklerini fark etmelerinin önemi üzerinde durulur. insanın çevresini oluşturan diğer canlı ve cansız varlıkların da değerli olduğu dolayısıyla onlara karşı da duyarlı olunması gerektiği vurgulanır. Her bireyin kendine has özelliklerinin olduğunu kabul eder. [!] İnsanla birlikte.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. TEMA HER İNSAN DEĞERLİDİR. AÇIKLAMALAR [!] Kendi varlığından hareketle insan olmanın değeri vurgulanır. [!] “İnsan onuru”nun.

sevgi. eleştirel düşünme. hoşgörü. [!] İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 1. resim. onur. farklılıklara saygı. girişimcilik. dayanışma kavramları için birer kart oluşturulur. dayanışma kavramlarına ve insan olmanın bu değerlere sahip olmayı onları içselleştirmeyi ve onlar için çaba göstermeyi gerektirdiğine değinilir. [!] İnsan haklarının önemi vurgulanır. dostluk. empati.maddesine atıf yapılarak özgürlük. kardeşlik. araştırma. adalet. saygı. İnsanın varlığının ve onurunun korunmasında insan haklarının rolünü fark eder. Her öğrenci kendi kartındaki kavramı farklı yöntemler (drama. bilgi teknolojilerini kullanma. sosyal uyum.4. Türkçeyi doğru. yaratıcı düşünme. örnekler verilerek vurgulanır. eşitlik. Kendisine ve çevresindeki kişilere değer verir. [!] Önyargı. dışlama. sevgi. aşağılama gibi davranışların olumsuzlukları ve insan haklarının özündeki değerlerle bağdaşmadığı konusu. sosyal ve kültürel katılım. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem. 6. saygı.) [!]Atatürk’ün insan hak ve özgürlüklerine verdiği önemi üzerinde durulur. 5. (İnsanın kişiliğini ve onurunu korumayı ve geliştirmeyi amaçladığı. dostluk. İnsanlığın/toplumun insanî değerler ve insanın çabaları ile korunup geliştirileceğini kabul eder. eşitlik. ARKADAŞIM DEĞERLİDİR: Öğrenciler ikişerli gruplara ayrılır. ) kullanarak anlatır. sevgi. ayrım gözetmeksizin tüm insanlığın ortak değerleri olması vb. TEMA HER İNSAN DEĞERLİDİR. barış. eşitlik. güzel ve etkili kullanma. ZAMAN İÇİNDE İNSAN HAKLARI: İnsan haklarının insan varlığının ve onurunun korunması açısından nasıl bir gelişim izlediğine ilişkin zaman şeridi hazırlanır. iletişim. evrensel yönü. özsaygı. [!] Bu temada verilecek temel değerler: Saygı. 1. Öğrencilerden grup arkadaşının olumlu özelliklerini listelemeleri ve sınıfla paylaşmaları istenir. . DEĞERLER KARTI: Özgürlük. afiş vb. kardeşlik. ayrımcılığa duyarlılık. hoşgörü.

egemenlik ve demokrasi arasındaki ilişkiye [!] Milli egemenliğin anlamı ve önemi konusunda yönelik kompozisyon yazılır. SINIF AÇIKLAMALAR [!] Demokratik yönetimlerin hukuk devleti olma. Demokratik bir vatandaş DEMOKRASİNİN ÖNCÜLERİ: sosyal adaletçi. özgürlükçülük. [!] Demokratik bir vatandaşın. 4. milli [!] Demokrasinin. 1. ve bunun korunmasının önemine dikkat çekilir. amacıyla çeşitli faaliyetlerde bulunan bireylerle vurgulanır. çoğulculuk. birleştirilir ve ortak bir tanıma ulaşılır. etkin ve sorumlu. TEMA DEMOKRASİ KÜLTÜRÜ . Okul Öğrenci Meclisi faaliyetlerine sergilenmesi çerçevesinde ele alınır. 8. aktif olarak katılırlar ve gözlemlerini not ederek sınıfa aktarırlar.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIM Bu temanın sonunda öğrenciler. özelliklerine değinilir. hak ve özgürlüklere saygılı. Demokrasinin insana ve insan “CUMHURİYET FAZİLETTİR. 2. kullanılan renk. Resimler birleştirilerek bütününde sağlaması gerektiğinin önemi vurgulanır. [!] Toplumdaki farklılıkların doğal olduğunun kabulüne 5. anlayış ve kültürel değerlerin Her grubun sınıfı tanımlayan resim yapmaları [!] Farklılıkların toplumun birlik ve beraberliğine katkı toplumsal yaşamı zenginleştirdiğini istenir. özellikleri açıklar. insan onuruna yakışan ve bu özelliği nedeniyle diğer yönetim biçimlerinden ayrılan bir yönetim ve yaşam biçimi olduğuna vurgu yapılır. yönetim biçimi olarak cumhuriyet. Öğrenciler. eşitlikçilik. katılımcılık.”: Bir iradesine verdiği önemi fark eder. inanç. uzlaşmacılık vb. ilgili biyografi çalışması yapılır. Bunlar tahtaya yazılır. desen. eşitlikçi. ÖRNEK ETKİNLİK DEMOKRASİYİ TANIMLA: Beyin fırtınası yöntemi ile her öğrencinin demokrasiyi tanımlayan bir kelime söylemesi istenir. [!] Konu. düşünce. Atatürk’ün sözlerinden örnekler verilir. Farklı görüş. bulunduğuna değinilir. okulda ve toplumsal çevrede demokratik 3. 2. kavrar. ailede. insan haklarına saygılı olma. SEÇİM VAR: Demokratik bir seçimin bütün süreçlerini gösteren örnek uygulama yapılır. katılımcı. olmanın gereklerini örneklerle Demokratik ortamların oluşması ve yerleşmesi demokratik davranış biçimini içselleştirmiş vb. sosyal adaletçilik. figürü kapsayacak bir [!] Farklılıklara saygının dünya barışına da katkıda hikâye yazmaları istenir. [!] Önyargılı davranmanın bireyler arasındaki ilişkilere olumsuz etki ettiği üzerinde önemle durulur. BİZİM SINIFIMIZ: Sınıf gruplara ayrılır. Demokrasiyi bir yaşam biçimi OKUL ÖĞRENCİ MECLİSLERİ: ve insan haklarının özündeki değerlere uygun davranışlar olarak benimser.Farklı tanımlarından yola çıkarak demokrasinin temel özelliklerini kavrar. sivil toplum örgütlenmesini destekleyicilik.

bölge. mesleğe başlamaları. 7. TEMA DEMOKRASİ KÜLTÜRÜ NASIL BAŞARDILAR: Yakın çevredeki meslek sahibi başarılı kadınlarla eğitimleri. başarı hikâyeleri vb. [!] Atatürk’ün kadın haklarına verdiği önemi belirten örnekler verilir. din. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin güçlendirilmesinde kendi konumuna uygun sorumluluklar üstlenir. HAYDİ. afiş ve broşür hazırlanır. özellikleri açısından tanımlamaları istenir. [!] Ayrımcılığı önlemenin hukuksal düzenleme ve önlemlerin yanında bireysel çabalar da gerektirdiği vurgulanır. bu nedenle tüm insan hakları belgelerinde yasaklandığı vurgulanır. mezhep. Karşılaştığı sorunların çözümünde demokratik tutum ve davranışları benimseyerek bu konudaki eleştirel yaklaşımları olgunlukla karşılar. sağlık ve benzeri alanlarda cinsiyete dayalı ayrımcılığın önlenmesi için düzenlenecek bir kampanyada kullanılmak üzere konuşma. [!] Her tür ayrımcılığın. [!] Edinilen bilgilerin farklı bakış açıları da kullanılarak ÖNERİYORUM: Öğrencilerin çevrelerinde analiz edilmesinin önemi açıklanır. milliyet. EŞİTLİK GÜÇLENDİRİR: Kadın ve erkekleri fiziksel ve duygusal vb. bu önerilerini sınıf ve hukuk dışı yolları reddeden yöntemlerin gereğine ve ortamında paylaşarak tartışmaları ve ilgili önemine vurgu yapılır.6. 8. . Bu özellikler cinsiyetçi bakış ve kalıplaşmış roller açısından tartışılır. unsurlara dayalı ayrımcılık ve toplumsal dışlama küresel boyutta ele alınır. cinsiyet. Ayrımcılığın çeşitli biçimlerini sorgulayarak ayrımcılık yapmama konusunda duyarlılık gösterir. 2. konuyla ilgili rapor hazırlanır. [!] Toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin insan haklarına aykırı olduğu üzerinde durulur. iş ve ev hayatında yaşadıkları zorluklar. [!] Irk. yerlere sunmaları veya göndermeleri sağlanır. ARAŞTIR-YORUMLA: Ayrımcılıkla ilgili duyarlılık geliştiren yazılı ve görsel materyaller incelenerek. KIZLAR OKULA: Eğitim. yaşanan bir sorunla ilgili demokratik çözüm [!] Sorunların çözümünde kuvvet ve şiddete başvurmayı önerileri geliştirmeleri. konuları kapsayan sözlü tarih çalışması yapılır. dil. tüm insan haklarından eşitlik koşulları içinde yararlanılmasını engellediği. sosyal sınıf/tabaka vb.

İşbölümü ve işbirliğinin. kaynakları etkili kullanma. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. her düzeyde işbölümü ve işbirliğini zorunlu kıldığı vurgulanır. diğerkâmlık. [!] Paylaşma. KONUŞUYORUZ: Öğrencilerin araştırmaları sonucu elde ettikleri olumlu/olumsuz iletişim örnekleri sınıf ortamında drama yöntemi ile canlandırılır. adil olma. Türkçeyi doğru. salgın hastalık vb. Birlikte yaşama kültürü için diyalog ve etkili iletişimin önemini fark eder. problem çözme. Bektaşi Veli vb. farklılıklara saygı. araştırma. dayanışma. eleştirel düşünme. . ayrımcılığa duyarlılık. empati. sevgi. sorumluluk. Yunus Emre. [!] Herkesin fikirlerini ifade etmesine olanak sağlamanın önemi vurgulanır. EL ELE BERABERCE: Deprem. güzel ve etkili kullanma [!] Bu temada verilecek temel değerler: Saygı. karşılaştıkları sorunları nasıl çözdüklerini sorgulamaları sağlanır. olaylarda toplumların birlikte hareket etmelerine ilişkin kampanya hazırlanır. demokratik toplum yaşamı için taşıdığı önemi örneklerle açıklar. kavramlara EĞER İSTERSEN: Birlikte çalışma süreçlerinde vurgu yapılır. yaratıcı düşünme. eşitlik. işbirliği vb. H. yangın. 10. [!] Çağımızda toplumların karşı karşıya bulunduğu sorunların. paylaşma. BİRLİKTE YAŞAM İÇİN DİYALOG: Mevlana. yardımseverlik. birlikte yaşama. iletişim. kişilerden konuyla ilgili özlü sözler sınıf ortamında birlikte yaşama açısından değerlendirilir. hoşgörü. sel. hoşgörü.9. girişimcilik.

dilekçe hakkını kullanma. [!] Temel hakların Anayasamızla güvence altına alındığına vurgu yapılır. hangi sorumluluklarını yerine getiremediklerini listelemeleri ve bunları birbirleriyle ilişkilendirmeleri istenir (1 ve 2. İnsan haklarının ve özgürlüklerinin herkes için doğuştan ve vazgeçilmez olduğunu kavrar. Kendisinin. sağlık. dilekçe. kolluk kuvvetleri. Bu panoya öğrencilerin haklarıyla ilgili sorunlarını ve önerilerini yazmaları istenir. kazanım) BENCE ÇOCUK HAKLARI: Çocuk Hakları Sözleşmesinin maddeleri fişlere yazılarak öğrencilere dağıtılır. 3.) anlatmaları istenir. özgürlük ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi fark eder. HAKLAR PANOSU: Bir pano oluşturulur. çalışma. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER HAKLARIM. hangi hak ve özgürlüklerini kullanamadıklarını. özel hayatın gizliliği. [!] Hak kavramı işlenirken İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. idari ve yargı mercilerine başvurma konuları öğrenci düzeyine uygun olarak verilir. Hak. eğitim. fotoğraf. özgürlüklerini kullanabildiklerini ve hangi sorumluluklarını yerine getirdiklerini. 2. düşünce. haklar üzerinde durulur.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. 4. [!] Demokratik ve barışçıl hak arama yollarına değinilir. BM Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi metinlerinden örnekler verilir. ÖZGÜRLÜKLERİM VE SORUMLULUKLARIM: Öğrencilerden bir gün içerisinde hangi hak. Öğrencilerden bu hakları farklı yöntemlerle (resim. seçme ve seçilme hakkı vb. [!] Kişi dokunulmazlığı/özgürlüğü ve güvenliği. 1. konut dokunulmazlığı. . TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ [!] Kişinin hak ve özgürlüklerini kullanırken başkalarının hak ve özgürlüklerine saygı duyması gerektiği vurgulanacaktır. AÇIKLAMALAR [!] Öğrencilerin kendi haklarını ve özgürlüklerini örneklendirmeleri ve bu doğrultudaki sorumlulukları ile ilişkilendirmeleri sağlanır. drama vb. 8. inanç ve ifade özgürlüğü. Sahip olduğu hakların korunup geliştirilmesinde demokratik hak arama yollarını kullanır. örgütlenme. ailesinin ya da çevresinin yaşantısından hareketle hak ve özgürlüklere örnekler verir. afiş. yaşama. [!] Kamuoyu oluşturma. 3. [!] Adalete kolay ve hızlı erişim ve koruyucu hukuk uygulamalarına değinilir. Çocuk Hakları Sözleşmesi.

çocuk işçiliği. eğitim hakkından yoksun bırakılma gibi sorunlar ele alınır. Hak ve özgürlüklerin demokratik bir ortamda gerçekleşebileceğini fark eder. Sınıf ortamında tartışılır. ÇÖZÜM NEDİR? Medyadan hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği örnek bir olay sınıf ortamında tartışılır. film vb. Hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği durumlara ilişkin demokratik çözüm önerileri geliştirir. ÖZGÜRLÜĞÜN OLDUĞU YERDE ÖZGÜRSÜN: Öğrencilere demokratik olan ve olmayan iki ortamın karşılaştırıldığı drama/skeç çalışması yaptırılır. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ 6. En başarılı çözüm önerisi demokratik usullerle seçilerek sınıf panosunda sergilenir. [!] Düşüncenin üretilmesinde ve özgürce ifade edilmesinde demokratik ortamın önemi üzerinde durulur.5. Münazara sırasında öğrencilerin demokratik bir ortamda fikirlerini özgürce ifade etmeleri sağlanır. [!] Demokratik ortamın özgür ve bağımsız kararlar alabilen birey olma açısından önemi vurgulanır. . [!] Hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği durumlara örnek olarak yaşanmış bir olay. Çözüm önerileri geliştirilir. haber. Bu konuda bireye. 3. karikatür. şiddete maruz kalma. Örneklerin seçiminde pedagojik esaslar ve öğrencinin gelişim düzeyi dikkate alınmalıdır. topluma ve devlete düşen görevler ile ilgili üç ayrı broşür hazırlanır. Hak ve özgürlüklerin korunup geliştirilmesinde sivil toplum kuruluşlarının önemini kavrar. yaşam ve onurunu tehdit eden sorunlardan özellikle dışlanma. örnekler verilebilir. 7. [!] Çözüm arayışlarında hukuk ve insan haklarını temel alan demokratik çözüm yollarının geliştirilmesinin gerektiğine vurgu yapılır. HABER YAPIYORUM: Öğrencilerin çocuk haklarıyla ilgili çalışmalar yapan STK’ları araştırarak bunlarla ilgili görsel ve yazılı haberleri sınıfta paylaşmaları istenir. MÜNAZARA: Öğrencilere belirlenen bir konuda münazara yaptırılır. SİZ OLSAYDINIZ: Çocukların. fotoğraf. ayrımcılık.

Türkçeyi doğru. [!] İnsan hakları ile ilgili gelişmeleri izlemede kitle iletişim araçlarının rolleri farklı boyutlarıyla değerlendirilir. kazanım [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. TEMA HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİM İZ [!] İnsan hakları ile ilgili çalışmalara gönüllü katılmanın önemi vurgulanır. manevi ve evrensel değerlere duyarlı olma STK OLUŞTURUYORUZ: Öğrencilere kendilerinin belirleyeceği bir konuda faaliyet gösteren Sivil Toplum Kuruluşu kurdurulur. [!] İnsan haklarına ilişkin gelişmelere örnekler verilir. araştırma. adil olma. problem çözme. dayanışma. [!] Eğitim. bilgi teknolojilerini kullanma. uzlaşma. konularda faaliyet gösteren STK’lara vurgu yapılır. sağlık. KİM NE YAPAR? Öğrencilerin insan hakları konusunda çalışma yapan kurum ve kuruluşlara ait bilgi toplamaları ve sınıfta paylaşmaları istenir. değişim ve sürekliliği algılama. internet. Hukukun üstünlüğünü kabul eder. sosyal ve kültürel katılım. girişimcilik. araştırma. eleştirel düşünme. 10. dergi. adaletin ve güven duygusunun tesisi için hukukun üstünlüğüne ve yargı bağımsızlığının önemine vurgu yapılır. [!] Bu temada verilecek temel değerler: Özgürlük. vb. İnsan hakları ile ilgili gelişmeleri takip etmeye istekli olur. [!] Bireylerin hak ve özgürlüklerini güvence altına almanın hukuk devletinin bir görevi olduğu vurgulanır. kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık. 7. çevre. sorumluluk. NE VAR NE YOK? Öğrencilerin insan hakları ile ilgili gelişmelerle hakkında gazete. TV. kadın ve çocuk hakları vb. güzel ve etkili kullanma. iletişim. Demokratik yönetimlerde sivil toplum kuruluşlarının işlevini ve sivil toplum kuruluşlara katılımın önemini kavrar. 9. . 3. yaratıcı düşünme.8. [!] Toplumda demokrasinin. milli. KURAL KOYUYORUM: Öğrenciler sınıfları için kendi demokratik kurallarını oluşturur ve uygular. haberler bularak sınıfta paylaşmaları istenir.

AÇIKLAMALAR [!] İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. önerilerini ilgili yerlere sunarlar. 3. . İçinde yaşadığı topluma ve tüm insanlığa karşı sorumluluklarının bulunduğunun bilincine varır ve bunları yerine getirmek için çaba harcar. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ 2. Makalat vb. [!] Sorumluluk üstlenmenin insanî bir davranış olduğu ve sorunların çözümüne katkı sağladığı vurgulanır. Öneriler geliştirir. [!] Ailesine. [!]İnsancıl eylem kavramına değinilir. [!] Çalışmak. Kendisinin ve başkalarının yaşamına ve onuruna saygı duyar. Mesnevi. [!] Veda Hutbesi. [!]Atatürk’ün ülkemizin her alanda kalkınıp gelişmesi için yaptığı çalışmalara örnekler verilir. KATILIMCI DEMOKRASİ GRUBU: Öğrenciler kendilerini ilgilendiren konularda görüşlerinin alınması ve paydaş olarak kabul edilmeleri için bir grup oluştururlar.VATANDAŞLIK VE DEMOKRASİ EĞİTİMİ TEMA KAZANIMLAR Bu temanın sonunda öğrenciler. metinlerden düzeye uygun ve konuyu destekleyen örnekler verilir. SINIF ÖRNEK ETKİNLİKLER EMPATİ: Öğrencilerden. kitle iletişim araçlarından okudukları ya da izledikleri ve insan yaşamına ve onuruna aykırı olduğu tartışılmaz bir olayın kahramanının kendileri olmaları durumunda neler hissedeceklerini yazmaları istenir. Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi uluslar arası belgelerin yanı sıra. 8. Demokratik ve insan haklarına saygılı bir çevrenin oluşmasında görev ve sorumluluklarını bilinçle yerine getirir. YARDIMLAŞIYORUZ: Öğrencilerin daha toplumun ve insanlığın refahı. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ: Öğrenciler okullarında eğitim kalitesinin artırılması için TKY grubu oluştururlar. yardımlaşmak. Kendisinin ve toplumun yaşam kalitesinin yükseltilmesi için sorumluluk üstlenmenin önemini fark eder. Yapılacak çalışmalar demokratik bir şekilde planlanır ve bu doğrultuda gerçekleştirilir. 4. okuluna ve çevresine karşı görev ve sorumluluklar ve bunların önemi örneklendirilir. konularda görev almaları sağlanır. 4. [!] Atatürk’ün yurtta ve dünyada barışa verdiği öneme örnekler verilir. [!] Özsaygı ve onurlu davranış kavramları kişisel sorumluluk açısından ele alınır. barış ve küçük sınıflardaki öğrencilere ders çalıştırma ya da huzurunu sağlamak. üretmek. 1. gerçekleştirmek konularına değinilir. toplumsal eşitliği engelli ve ihtiyaç sahibi arkadaşlarına yardım etme vb.

konut dokunulmazlığı.kurallara örnekler verilir. [!]Ailede. örf ve adetler vb). (Drama. çevrede ve toplumda karar verme süreçlerine katılım örneklendirilir. ailenin korunması.4. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ 5. kavramlar ilişkilendirilir. KURALLAR OLMASAYDI: Sınıf gruplara ayrılır. okul kuralları. Karar verme süreçlerine katılmanın önemini bilir ve kendi konumuna uygun sorumluluklar üstlenir. maddesinde sıralanan devletin nitelikleri ile devletin görev ve sorumlulukları arasında nedensellik ilişkisi kurulur. Devletin vatandaşlarına karşı görev ve sorumluluklarına örnekler verir. [!] Katılımcılık ve etkin vatandaşlık vb. afiş. 6. okul. [!] Devletin hak ve özgürlükleri korumak. [!] Anayasamızın 2.) seçilir. her grup toplum yaşamını düzenleyen bir kuralın gerekçelerini farklı tekniklerle sunar. VATANDAŞ BÜLTENİ: Devletin görevlerinden. Toplum yaşamını düzenleyen kurallara uymanın sorumluluğunu üstlenir. [!]Örnekler günlük hayattan (trafik kuralları. film vb. insan haklarına saygılı olmak ve vatandaşlara karşı sorumluluklarını yerine getirmek vb.) BEN DE VARIM: Aile. 7. işyeri kuralları vb. özel hayatın gizliliği gibi konularla ilgili bülten hazırlanır. arkadaş grubu içerisinde alınan karar verme süreçlerinde etkin ve sorumlu olmanın önemine ilişkin örnekler sınıfta paylaşılır/tartışılır. [!] Toplum yaşamını düzenleyen (hukuk. hikâye yazma. okulda. ahlak. yükümlülükleri belirtilir. . şiddetin önlenmesi.

9. üzerinde durulur.8. parklar. sosyal Öğrencilere okullarını/çevrelerini güzelleştirecek. insanî. her grup engelli. kişilerin toplumla uyumlu ve mutlu bir yaşam sürdürebilmeleri için gerekli koşulların sağlanması konusunda önerilerde bulunur. dil. manevî ve kültürel değerlere hakkında ailesinden. oy kullanma vb. Kamu mallarının ve ortak yaşam alanlarının korunmasında sorumluluk üstlenir. yakın çevresinden. din. vurgulanır.) GÖRÜŞME: Toplumun birlik ve beraberliğine dönük [!] Millî. [!] Vatandaş olarak sorumluluklarımıza örnekler verilir. yaşlı. ilgili değerleri korumanın ve geliştirmenin önemi kurum kuruluşlardan kişilerle görüşmeler yapılır. yaşlı vb. kimsesiz çocuklar vb.) [!] Toplumun bir arada barış ve huzur içinde yaşayabilmesi ve ülkemizin daha da gelişebilmesi için vatanseverliğin ve birlik-beraberliğin önemi üzerinde durulur. Toplumun birlik ve beraberliğini sağlayan değerleri tanır ve bunları koruma/geliştirme konusunda sorumluluk üstlenir. 11. vurgulanabilir. tesisler vb. Vatandaşlık görevlerinin ülkenin ve toplumun birlik ve beraberliği açısından önemini kavrar. SİZ OLSAYDINIZ? Sınıf gruplara ayrılarak. 4. Engelli. ahlâkî. BİYOGRAFİ ÇALIŞMASI Toplum yararına çalışmalarda rol almış kişilerle ilgili biyografi çalışması yapılır. ahlaki düzenlenir.(Bir milletin/toplumun birlik ve hikâye. afiş. [!] Dayanışmanın.) dikkatli kullanılması ve bunlara kendileri için daha yararlı hale getirebilecek bir zarar vermekten kaçınılmasının gerekliliği proje/etkinlik çalışması yaptırılır. resim. konularda ödüllü bir yarışma bütünlüğünü sağlayan. toplu taşım araçları.(Askerlik. vergi vermek. [!] Kamu mallarının ve ortak yaşam alanlarının OKULUMU GÜZELLEŞTİRİYORUM: (okullar. [!] Cumhuriyet’ten sonra vatandaşlık hak ve görevlerinde meydana gelen bazı gelişmelere Atatürk’ün sözlerinden ve ya uygulamalarından örnekler verilir. TÜRKİYE İÇİN HEP BİRLİKTE: Birlik ve beraberlik ve bir arada yaşamanın önemine ilişkin örneklerle ilgili sunu hazırlanır. TEMA GÖREV VE SORUMLULUKLARIMIZ . tarih. milli birlik ve beraberliğe etkisini üzerinde durularak Atatürk’ün bu konudaki sözlerinden örnekler verilir. kişilerin hayatını kolaylaştıracak çalışmalar planlanır ve sınıfta sunulur. değerler vb. [!] Toplumsal birlikteliğimizi sağlayan ögelere ÖDÜLLÜ YARIŞMA: Toplumsal değerlere ilişkin örnekler verilir. 10. film vb.

insanlığı tehdit eden hastalıklar. trafik.[!] Açlık. hoşgörü. özyönetim. dayanışma. araştırma. israf. işsizlik. ÇÖZÜM PANOSU: Belirlenen bir sorun ile ilgili çözüm panosu oluşturulur. kaynakları etkili kullanma. kaynakların azalması vb. göç. [!] Birey olarak sorumluluk almanın sorunların çözümüne katkıda bulunduğu vurgulanır. Toplumsal sorunların çözümünde konumuna uygun çözüm önerileri geliştirir. manevî ve evrensel değerlere duyarlı olma. özsaygı. girişimcilik. eleştirel düşünme. sorumluluk. farklılıklara saygı duyma. yoksulluk. sosyal ve kültürel katılım. eşitlik. barış. kültürel mirası yaşatmaya duyarlılık. [!] Bu temada verilecek temel beceriler: Gözlem yapma. bilgi teknolojilerini kullanma. yaratıcı düşünme. empati. onur. problem çözme. birlikte yaşama [!] Bu temada verilecek temel değerler: Adil olma. çevre kirliği. küresel ısınma. sevgi. sosyal uyum. vatanseverlik 12. . sorunlara değinilir. millî. yardımseverlik. çölleşme. değişim ve sürekliliği algılama.

Açık Uçlu Sorular: Bu tip sorularda cevabın içeriği. eşleştirme. niteliği ve uzunluğu açısından cevaplayıcı serbest bırakılır. kazanımın ifade edildiği veya sorunun sorulduğu kısımdır. Bu programda değerlendirme. Grup değerlendirmede. Grup değerlendirme. araştırmalar. uzun veya kısa cevaplı sorulardan oluşan yazılı sınavlar ya da testler kullanılarak ölçülmesi mümkün ve yeterli değildir. öğrenme sürecine önem vererek öğrencinin gelişimini izlemeyi amaçlar. Kısa cevaplı sorular. süreç içerisindeki gelişimine ilişkin geri bildirim sağlamak amacıyla yapılır. projeler. beceri ve tutumlarını sergileyebilecekleri çoklu değerlendirme fırsatları sunulmalıdır. karnede öğrencinin bu dersi aldığı belirtilecektir. bir sembol ya da en çok birkaç kelime ile cevaplanabilen soru türüdür. ilköğretim okulları haftalık ders çizelgesinde 8. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersi. grupların çalışmalarındaki yeterlik düzeylerini değerlendirirken kendilerinin eleştirel düşünme becerileri gelişir. boşluk doldurma. öğrenme. kazanımları ve kendine özgü beceri ve değerleri nedeniyle ölçme ve değerlendirmesinin de kendine özgü bir yapı taşıması gerekmektedir. beceri ve tutumlara ilişkin doğrudan veri toplayabilmek için alternatif ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılması gerekmektedir. 23 . eleştirel düşünme. çalışmalarını değerlendirmesidir. öğretmene öğrencilerin gelişim ve yeterlik düzeyleri hakkında geri bildirim sağlar. Ancak. Öğrenmede bireysel farklılıkları dikkate alan. 2010-2011 öğretim yılında ders notla değerlendirilmeyecek. raporlar vb. 20112012 yılından itibaren ise zorunlu ders olarak okutulacaktır. Aşağıda Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersinde kullanılabilecek bazı ölçme araçları ve yöntemleri ile ilgili kısa bilgiler verilmiştir: Kısa Cevaplı Sorular: Bir kelime. karar verme. Çoktan Seçmeli Sorular: Daha çok bilgi. öğrencilerin yanlı davranışlarını önlemek için ölçütlerin öğrencilere verilmesi yararlı olur. Grup Değerlendirme: Öğrencilerin. beceri ve tutumların sadece geleneksel ölçme ve değerlendirme araç veya yöntemleri olarak bilinen çoktan seçmeli. eksikliklerini belirlemek. sınıflarda haftada bir saat okutulacak seçmeli dersler arasında yer almıştır. problem çözme. bireyin kendine özgü özelliklerini ön plana çıkararak herkesin sahip olduğu bilgilerle yeni aldığı bilgileri kendine özgü biçimde yapılandırdığını kabul eden ve bu nedenle de öğretim yöntem ve tekniklerinin mümkün olduğunca çeşitlendirilmesi gerektiğini vurgulayan öğrenme yaklaşımlarına göre ölçme ve değerlendirmede de öğrencilere bilgi. doğru yanlış. Seçenekler de öğrencinin önüne konulan muhtemel cevaplardır. Soru cümlesi.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Ölçme ve değerlendirme. Her iki ölçme ve değerlendirme araç veya yöntemlerinin birlikte ve dengeli bir şekilde kullanılması önerilmektedir. Öğrenciler. zihinsel beceri ve yeteneklerin ölçülmesinde kullanılır. analiz sentez ve değerlendirme becerilerinin ölçülmesinde kullanılabilir. Yaratıcı düşünme. Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Öğretim Programının temaları. öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak. alternatif ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılması geleneksel ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin kullanılmayacağı anlamına gelmemektedir. soru cümlesi ve seçeneklerden oluşur. Öğrencilerin kazandığı bilgi. Bir soru. Öğretim programlarının öğrencilere kazandırılmasını öngördüğü üst düzey bilgi. arkadaşlarının hazırladığı ödevler. soru cümlesi ve eksik cümle olmak üzere iki türlüdür.

görüş geliştirme. Başlangıçta kendini değerlendirme. öğrencilerin kendi güçlü ve zayıf yönlerini tanımalarına yardım eder. • Kendini değerlendirme ile öğrenci surecin bir parçası olduğunu hisseder. Gözlem.Gözlem: Öğrenci performanslarının görülebildiği bazı alanlarda bu yöntem kullanılabilir. Öz değerlendirme öğrencilerin okulda yaptıkları çalışmaları. Verilen proje konuları öğrencilerin düzeyine uygun ve yerel imkânlara göre yapılabilecek nitelikte olmalıdır. özgün düşünce üretme ve çıkarımlarda bulunma amacıyla ders öğretmeni rehberliğinde yapacakları çalışmalardır. Proje: Öğrencilerin grup hâlinde veya bireysel olarak. dil eğitimi. Kontrol listeleri. • Kendilerine dışarıdan bakma yetisi gelişir. Öz Değerlendirme: Belli bir konuda bireyin kendi kendisini değerlendirmesine öz değerlendirme denir. Listeler sıklıkla kullanılabilecek şekilde tasarlanmalıdır. Kontrol Listesi: Kontrol listeleri. kavrama ve hitap düzeyleri hakkında bilgi toplamak için uygun araçlardır. araştırma ve yorum yapma. Bu tur değerlendirmenin olumsuz yönleri de vardır. • Kendini değerlendirme. nasıl düşündüğünü ve nasıl yaptığını değerlendirmelerini gerektirir. öğrenciler hakkında doğru ve çabuk bilgi sağlar. Kontrol listeleri gözlemlerin kaydı için kullanılmalı. Aşağıda bazı örnek görüşme soruları verilmiştir: _ Bir olayı (konuyu. Sözlü sunumlar öğrencilerin hatırlama. • Grup çalışmalarına ve tartışmalarına katılımlarını. yeni bilgilere ulaşma. Genellikle kendi performanslarını değerlendirirken yanlılığın varlığı göz ardı edilmemelidir. Öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri hakkında iyi bilgi sağlarlar. istedikleri bir alanda/konuda inceleme. • Sınıf içi tartışmalara katılımlarını. Proje konuları zümre öğretmenleri tarafından belirlenebileceği gibi öğrenciler de kendi ilgi duydukları alanlara göre bireysel ya da grup hâlinde proje konusu belirleyebilirler. not verme amaçlı kullanılmamalıdır. bireyin kendi yeteneklerini kendilerinin keşfetmelerine yardımcı bir yaklaşımdır. • Performansının düzeyi hakkında karar vermek için kişisel ya da kişiler arası kıstas koymada ve öğrencinin motivasyonunun yükselmesinde öğrencilere fırsat verir. • Öğrencilerin değişik durumlarda davranışlarını kontrol altına almalarını sağlar. Kontrol listelerinin dersin işlenişi ya da ilgili etkinliğin gerçekleştirilmesi sırasında doldurulması daha yararlı olacaktır. öğrencilerin: • Soru ve önerilere verdikleri cevapları. Yine de öğrenciler daha fazla deneyim kazandıkça aldıkları kararlar daha doğru olacaktır. Uygulamada hız ve zaman önemlidir. 24 . yöntemi. dereceli puanlama anahtarı ya da akran değerlendirme ölçekleri ile değerlendirme yapılabilir. Aynı zamanda problem çözme becerileri de bu yöntemle ölçülebilir. konumsa. öğrencilerin çalışmaları hakkında ve konuları nasıl anladıkları konusunda anlama düzeylerinin daha iyi değerlendirilmesine yardım eder. dil sanatları gibi birçok alanda kullanılabilir. beceri ve tutumların listesidir. öğrencilerin deneyimsizliği nedeniyle yanılgılara neden olabilir. Öğretmen. Öz değerlendirme. gözlenmesi istenen bilgi. fikri) değişik yolla açıklayabilir misin? _ Bu etkinliği tekrar yapsaydın aynı sonuçları bulur muydun? _ Bu etkinliği daha kolay yapmanın başka bir yolu var mı? _ Bu konuyla ilgili “gerçek yaşamından” bir örnek verebilir misin? Sözlü Sunum: Sözlü sunum. Bunlar öğrencinin hedeflenen düzeye gelip gelmediğini belirlemek için kullanılır. Görüşme (Mülakat): Öğrencilerle yapılan görüşmeler.

Herhangi bir çalışmanın puanlanması için geliştirilmiş ölçütleri içeren bir araçtır. öğrencinin günlük yaşamındaki problemleri nasıl çözeceğini ve problem çözmek için sahip olduğu bilgi ve becerileri nasıl kullanacağını göstermesini ister. • Performans değerlendirmeyle öğrenciler. öğrencinin başarısı için bir yol haritasına dönüşür. öğrencinin yeni bilgiyi yapılandırmasını gerektirir. sınav saatleriyle sınırlandırılmaksızın geniş bir zaman diliminde çalışma ve tekrar yapma. Belirtilen çok sayıda ölçme değerlendirme araç veya yöntemlerinin uygun ve etkili bir şekilde kullanılması sayesinde öğretmenlerimiz. • Performans değerlendirme. • Öğrenciler performans ödeviyle dereceli puanlama anahtarının bir örneğini alırlar. Bu nedenle iyi tanımlanmış bir ölçütle değerlendirmelidir. velisinin ve öğretmenlerinin izleyebilmesine olanak sağlayan bir çalışmadır. • Öğrencilerinin öğrenme düzeylerini arttırabilecekler. performansı tanımlayan ölçütleri içeren puanlama rehberidir. yansıtılmasıyla oluşan öğrenci urun dosyası.Dereceli Puanlama Anahtarı (Rubric): Dereceli puanlama anahtarı. bunları eyleme dönüştürmelerini sağlayacak durum ve ödevler olarak tanımlanabilir. zamana bağlı değildir. oluşturulan ölçütlere göre yeterlik derecelerini ortaya koyma olanaklarına sahip olurlar. Sınıf içi etkinliklerin öğrencinin secimi sonucunda bir araya getirilip. tek bir cevap yoktur. • Performans değerlendirme. • Öğrencilerine başarılarının karşılığı olarak daha güvenilir notlar verebileceklerdir. öğrenciler kendilerinden ne beklendiğini bilerek çalışmalarını ona göre yönlendirirler. Böylece değerlendirme surecinde. kendi yaptıklarınızdır. En faydalı dereceli puanlama anahtarı. • Gözlenebilen bir performans veya somut bir ürünle sonuçlanmaktadır. Performans Değerlendirme: Performans değerlendirme. Bu noktada sorumluluğun çok büyük kısmı uygulamalardan birinci derecede sorumlu olan öğretmenlerdir. • Öğretim yöntem ve tekniklerinin ne derece etkili olduğunu değerlendirebilecekler. Öğrenci Urun Dosyası (Portfolyo): Öğrenci urun dosyası. • Dereceli puanlama anahtarı. harcadığı çabayı. Ödevi tamamlamak için değişik yollar bulunmaktadır. • Performans değerlendirme süreç içine yayılmıştır. • Performans ödevlerinde. Öğrencinin gelişimini. • Öğrencilerinin öğrenme eksikliklerini zamanında ve yerinde tespit edebilecekler ve bu sayede sınıf içi öğretim uygulamalarıyla ilgili planlama yaparken öğrenme eksikliklerinin oluşumuna yol açan etkenleri belirleyerek bunların giderilmesi için gerekli önlemleri alabilecekler. öğrencilerin. eğitsel ve kişisel yönden daha iyi yönlendirebilecekler. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarının eğitim sistemi içerisindeki kullanılış amaçlarının geniş bakış açısı içinde ele alınması bu uygulamalardan elde edilecek faydanın en üst düzeye çıkmasını sağlayacaktır. • Öğrencilerinin sahip oldukları yeterlik alanlarını belirleyerek onları özellikle mesleki. 25 . öğrencilerin bir ya da birkaç alandaki çalışmalarını. aynı zamanda hem öğretmen hem de öğrenci için bir değerlendirme yöntemidir. • Başarılı bir değerlendirme yapmak için her bir performans ödevi bir dereceli puanlama anahtarı (rubric) ile esleştirilmelidir. geçirdiği evreleri gösteren başarılarının koleksiyonudur. öğrenme türleri gibi bireysel özellikleri dikkate alınarak.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME FORM ÖRNEKLERİ 26 .

4. : ……………… Sınıfı : ……………… AÇIKLAMA: Bu form. Toplam GENEL TOPLAM 27 .ÖĞRENCİ GÖZLEM FORMU Tema adı: ……… Adı ve soyadı : ……………… Nu. 4. 2. ARAŞTIRMA. Belirttiği görüşler ve verdiği örnekler özgündür. Araştırma ve inceleme sonucunda genellemeler yapar. İnceleme ve araştırma ödevlerini özenerek yapar. 3. Toplam II. Dersi iyi dinlediği izlenimi veren sorular sorar. 3. 5. Hiçbir zaman 1 DERECELER Nadiren Bazen Sıklıkla 2 3 4 Her zaman 5 BECERİLER I. Derse hazırlıklı gelir. Kendisine verilen kaynaklarla yetinmeyip başka kaynaklar araştırır. DERSE HAZIRLIK 1. Bilgi kaynaklarına nasıl ulaşacağını bilir. Gözlemlerini dikkatli bir şekilde yapar. GÖZLEM 1. Gözlemleri sonucunda mantıksal çıkarımlarda bulunur. 2. Yeni ve özgün sorular sorar. Görüşü sorulduğunda söyler. 6. 3. 4. Toplam III. Bilgi toplamak için çeşitli kaynaklara başvurur. etkinlik süresince öğrencilerin. 5. Derse değişik yardımcı kaynaklarla gelir. ETKİNLİKLERE KATILMA 2. yapılan çalışmalara katılma düzeylerini gözlemeniz amacıyla hazırlanmıştır. Ulaştığı kaynaklardan etkin bir biçimde yararlanır. İNCELEME.

basamak: Bir önceki basamakta ulaştığınız tüm kaynaklardan elde ettiğiniz bilgilerden faydalanarak oluşturduğunuz bilgileri metne dönüştürünüz (Oluşturacağınız metin 2. hazırlayacağınız proje sonucunda neye ulaşmak istediğinizi belirleyiniz. 28 . Projenin adı (1–15 sözcük arası olmalıdır. 3 sayfayı geçmeyecek şekilde anlatılmalıdır. 2. Bu çözüm önerilerini belirleme nedenlerinizi ortaya koyunuz. Geliştirme sürecinin açıklanması (Bu aşamada toplanan bilgilerden yola çıkılarak bir ürün ortaya koymaya yönelik ya da öneriler geliştirmeye dönük yapılanlar 2. 3 sayfayı geçmeyecek biçimde olmalıdır. basamak: Seçtiğiniz konu ile ilgili yeterli bilgiye ulaşmak amacıyla gerekli kaynaklara ulaşınız. konuyla ilgili kaynaklara ne düzeyde ulaşacağınıza ilişkin inceleme yaparak konu seçimine hazırlık yapınız. basamak: Ulaştığınız kaynaklardan elde ettiğiniz bilgileri değerlendirerek çözüm önerileri üretiniz. basamak: Çalışmalarınızı rapor hâline dönüştürünüz.) 4. Not: Bu konular dışında ilgi duyduğunuz bir konuyu da belirleyebilirsiniz. radyo ve konuyla ilgili kaynak kişiler olabilir. basamak: Bu aşamada. Bu kaynaklar. grafik. basamak: Çalışmalarınızın sunumunu yapınız. 3. 6.) 2. Süre: İki ay Çalışma içeriğinde yer alması gereken konu başlıkları 1. 8. basamak: Raporu resim. Projenin konusu (Konu açık ve net bir biçimde ifade edilmiş olmalıdır. TV.) 5. neden bu konuyu seçtiğinizi. kütüphane. basamak: Bir önceki basamakta yaptığınız incelemeler sonucunda belirlediğiniz konunun önemini. 2. Kaynakça Proje hazırlanırken izlenecek basamaklar 1. Öğretmeniniz ile araştırmayı düşündüğünüz konuyu paylaşarak konu belirlemede ondan yardım alınız. gazete haberi. 3 sayfayı geçmemelidir.PROJE ÇALIŞMASI Seçilebilecek konular 1.). tablo. seçmeyi düşündüğünüz konuyu araştırıp araştıramayacağınıza. 7. Sonuç ve öneriler 6. internet. Proje çalışması içinde belirlenen durumun ya da sorunun ayrıntılı biçimde tanımlanması (Bu kısımda projenin amacı belirtilmekle birlikte durum ya da sorun net biçimde açıklanmalı ve açıklama 2.) 3. istatistik ve çizimlerinizle destekleyerek poster hâline dönüştürünüz. 4. 5.

Sorumluluklarımı tam anlamıyla yerine getirdim. Planlı çalışmaya özen gösterdim. 6. Çalışmalarım sırasında değişik materyallerden yararlandım. 29 . 3. Her zaman Bazen Hiçbir zaman Bu etkinlik sırasında en iyi yaptığım şeyler ve yorumlarım: …………………………………. ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ………………………………………. 2. DERECELER DEĞERLENDİRİLECEK TUTUM VE DAVRANIŞLAR 1. 5.. Araştırmada çeşitli kaynaklardan yararlandım.ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU Adı ve soyadı: Nu. Öğretmenimin önerilerini dinledim. Çalışmalarım sırasında planıma uygun hareket ettim. 4. : Sınıfı : AÇIKLAMA: Aşağıdaki tabloda çalışmalarınızı en iyi şekilde ifade eden seçeneğin altına (X) işareti koyunuz.

Adı ve soyadı YORUMLAR ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… Ödevlerini saklama 30 .GRUP DEĞERLENDİRME FORMU AÇIKLAMA: Aşağıdaki form. Grupta. Görüşlerini gerekçeleri ile ortaya koyma Farklı görüşlere saygı duyma Görev almaya istekli oluş Zamanı verimli k llanma Ödevleri tamamlama Çalışmaya hazır oluş Sorumlulukları paylaşma Grup arkadaşlarını destekleme Tartışmalara katılma Başkalarını dinleme ÖĞRENCİNİN Nu. gruptaki her bir öğrencinin değerlendirilmesi içindir. birlikte çalıştığınız her bir arkadaşınız için ifadeleri okuyarak değerlendirme yapınız. Eğer grup arkadaşınız okuduğunuz ifadedeki davranışı gerçekleştirdi ise o ifadenin altına (X) işareti koyunuz.

Ankara 2010. Yücel. Korkut. Eğitimciler İçin İnsan Hakları ve Vatandaşlık. Egemenlik İnsanındır. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. “Sosyal Empati”. Sayı 76. İnsan Hakları ve Eğitimi. İlknur Aka. Levent. Council of Europe Publishing. Exploring Children Rights. İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. ………………. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. Ankara 2004. Behn Robert D. Bilgen Nihat. 2007. Kepenekçi. Kıncal. İnsan Hakları Gündemi Derneği. İstanbul 1998. İstanbul 2009. Ankara 2008.). İnsan Hakları Eğitimi İçin Elkitabı. Volume VI. Giritli İsmet ve Güngör Hasan Atilla. Ankara 2009. Cüceloğlu. Council of Europe Publishing. Erdoğan Mustafa. Dağı. Kabapınar. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık. Remzi Kitabevi. Council of Europe 2007. Eğitim Hakkı ve İnsan Hakları Eğitimi. İnsan Hakları Teorisi ve Hukuku. YKY. Liberte Yayınları. Remzi. Demokrasi ve İnsan Hakları. Eğitim Hakkı ve Eğitimde Haklar Uluslararası İnsan Hakları Belgeleri Işığında Ulusal Mevzuatın Değerlendirilmesi. Liberte Yayınları. Ankara 2007. Vatandaşlık Bilgisi. Yurttaşlığın Kısa Tarihi. Gündoğan Gülsun ve Günay Mustafa. Öteki Olmak Öteki ile Yaşamak. TODAİE Yayını. Arı Yayınları. 2004. Yuttaşlık Tartışmaları: Yeni Yaklaşımlar. 2007.. Yaşadıkça Eğitim Dergisi. İsmail. Living in Democracy. İmge. Human Rights Education in the School System of Europe. Çeçen. Polity Pres UK. UNESCO. Ankara1993 Büyükkaragöz. Kesit Yayıncılık. Milli Eğitim Basımevi. Modern Toplumda Vatandaşlık. Ankara 2007. TODAİE. Council of Europe 2008. İhsan ve Polat Necati. Der Yayınları. İstanbul. Yasemin. 2008. Hakan. Çiftçi. çev. Çağdaş ve Demokratik Eğitim. Ekinoks Yayınevi. Demokrasi ve İnsan Hakları. No 303. Ankara 1990. Ahmet. Teaching Democracy. Vatandaşlık Bilgisi. …………………. Gollob Rolf ve Peter Krapf (Ed. İstanbul 2002. Tarihsiz. Volume V. Volume III.ÖĞRETİM PROGRAMININ HAZIRLANMASINDA YARARLANILAN VE DERSİN UYGULANMASINDA YARARLANILABİLECEK KAYNAKLAR Ataman. ‘Keşke’siz Bir Yaşam İçin İletişim. Nobel. Freeman Michael. Ankara 2000.. İstanbul. Filiz. Kartal. Türk Demokrasi Yayınları. Savaş. Dersimiz Yurttaşlık. İnsan İnsana. Herkes İçin Demokrasi ve İnsan Hakları. Günümüzde İnsan Hakları. Habermas. Ayrımcılık Karşıtı Hukuk. Ankara 2007. İzmir. Council of Europe 2008. Human Rights An Interdisciplinary Approach. İstanbul 2010 Heater. Ankara 2006. ERG. Gülmez.. Central Asia and North America: A Compendium of Good Practice. Jurgen. Orion Kitabevi. Ankara. Türkiye İnsan Hakları Kurumu Vakfı Yayını. İstanbul 1991. İnsan Hakları. İstanbul 2002. Doğan. OHCHR 2009. PEGEM. Demokrasi Eğitimi. Council of Europe. Ankara. Etienne Balibar. Demokratik Hesap Verme Sorumluluğu( Çev: Paradigma Tercüme Ltd.). Gündoğan.. Ankara 2001. Derek. Mesut. İlya Yayınevi. 2002. OSCE/ODIHR. Beetham David. Tüm İnsanlar. Demokrasi ve İnsan Hakları (Çev: Bilal CANATAN). Remzi Kitabevi. Council of Europe Publishing. İzmir 2008. 31   .). İstanbul 1995. Doğan. İnsan Hakları Gündemi Derneği. Şti). Anıl.

. Julide. Solak. Yurttaşlık ve Demokrasi. Ankara 2001. Adem. Ankara 2007.. Ankara 2009. İletişim. Demokrasi Eğitimi ve Okul Meclisleri. 18 Mart Üniversitesi. 1996. Ankara 1999.G. Küresel Yoksulluk ve İnsan Hakları. Ankara 1999. Bilgi Üniversitesi Yayınları. Uluslararası Demokrasi Eğitimi Sempozyumu Bildiriler. Üstel. Ders Kitaplarında İnsan Hakları II Tarama Sonuçları. 32   . HEGEM. Davut. Demokratik Vatandaşlık. Anı. S: 2. Ankara 2009. Yeşil. Gençlerle İnsan Hakları Eğitimi Kılavuzu. Tezgel. çev. Tüzün. İstanbul 1988. Türk Demokrasi Vakfı. Elli Yıllık Deneyimlerim Işığında Türkiye’de ve Dünyada İnsan Hakları. Recep. Uygun Oktay. Hikmet Sami. Öğretmen El Kitabı. Demokratik Değerlerin Eğitiminde Yöntem ve Zamanlama. Umut Vakfı Yayınları. Türk. Yurttaş Olmak İçin Eğitici El Kitabı. Üstel. 1998. Ankara 2006. Ankara 1999. Ankara 1999. Bilgi Üniversitesi Y. İnsan Felsefesi. Özpolat. Takiyettin. Türkiye’de İnsan Hakları. İstanbul 1998. Veysel.Kuçuradi. İonna. Makbul Vatandaşın Peşinde. HEGEM Mardin Raporu. Gürel. Mengüşoğlu. Recep. Yeşil. TDV/DİHEP Demokrasi Dosyası. Ankara 2009.Kömürcüler. Raif Kamil B. Tezgel. Türkiye Bilimler Akademisi. Füsun. Raif Kamil B. Ankara 2000. İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi. Nobel Ankara 2002. Pogge Thomas. Rüştü-Aydın. Bilge Köyü Olayı. ………………. Tarih Vakfı. İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu Yayınları. TSA / Yıl: 11. TBMM Yayınları Ankara 2006. Türkiye’de ve Dünyada İnsan Hakları. Bülent. TDV Demokrasi ve İnsan Hakları Serisi. Çanakkale 2004. Tübitak. Ankara. Vahap. ve Mollaoğlu B. Yeni İlköğretim Programlarında İnsan Hakları. Hacettepe Ü. Dost Kitabevi. Sönmez. İstanbul 2004. Türkiye’de Demokrasi ve İnsan Hakları. Bilgi Üniversitesi Yayınları. Okul ve Ailede İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. Rüştü. Füsun. Pusula. Türkiye Felsefe Kurumu. İstanbul 2010. Pusulacık. Ağustos 2007. Ankara.Peker. Vatandaşlık ve Kentlilik Eğitimi. İnsan Haklarının Gelişimi. İnsan Hakları Kavramları Sorunları. Çocuklar İçin İnsan Hakları Eğitimi Kılavuzu. İstanbul 2009.. Remzi Kitabevi. TODAİE İnsan Hakları Araştırma ve Derleme Merkezi.