T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

MAKİNE TEKNOLOJİSİ TAŞLAMA İŞLEMLERİ

ANKARA 2006

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• •

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ...................................................................................................................iii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ..................................................................................................... 3 1. DÜZLEM YÜZEY TAŞLAMA .......................................................................................... 3 1.1. Düzlem Taşlama Tezgâhları.......................................................................................... 3 1.1.1. Yatay Düzlem Taşlama Tezgâhları ........................................................................ 3 1.1.2. Düşey Taşlama Tezgahları..................................................................................... 4 1.1.3. Düzlem Taşlama Tezgâhlarına İş Bağlama Şekilleri ............................................. 4 1.1.4. Mıknatıslı Bağlama ................................................................................................ 5 1.1.5. Mıknatıssız Bağlama Araçları................................................................................ 7 1.1.6. Düzlem Yüzey Taşlama Tezgâhlarına İş Bağlama Kuralları ................................. 9 1.1.7. Taşlama Tezgâhında Meydana Gelebilecek Arızalar ve Giderilmesi .................. 10 1.1.8. Düzlem Yüzey Taşlama Tezgâhlarına Zımpara Taşının Bağlanması .................. 11 1.1.9. Zımpara Taşlarının Tezgâha Bağlanmasında Alınacak Tedbirler........................ 13 1.1.10. Düzlem Yüzey Taşlamada İşlem Sırası ............................................................. 14 1.1.11. Taşın Çevresel Hızı (Kesme Hızı) ve İşin İlerleme Hızı.................................... 17 1.1.12. Taşlamada Soğutma ........................................................................................... 20 1.1.13. Düzlem Yüzey Taşlamada İşlem Sırası ............................................................. 21 1.1.14. Ölçme ve Kontrol............................................................................................... 22 1.1.15. Düzlem Yüzey Taşlamada Dikkat Edilecek Kurallar ........................................ 22 1.1.16. Taşın ve İşin Hızı ile İlgili Bağıntılar................................................................. 22 1.2. CNC Taşlama Tezgâhları ............................................................................................ 23 UYGULAMA FAALİYETİ............................................................................................... 25 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................................................... 27 PERFORMANS DEĞERLENDİRME .............................................................................. 29 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 31 2. SİLİNDİRİK YÜZEY TAŞLAMA.................................................................................... 31 2.1. Silindirik Yüzey Taşlama Tezgâhlarının Kısımları..................................................... 31 2.1.1. Silindirik Taşlama Tezgâhlarının Çalışma Prensibi............................................. 31 2.1.2. Silindirik Taşlama Tezgâhlarının Ana Kısımları ................................................. 32 2.2. Silindirik Yüzey Taşlama Tezgâhlarında Çalışma Kuralları....................................... 33 2.2.1.Taş Seçimi............................................................................................................. 33 2.2.2 Taşlanacak Malzemenin Cinsine Göre Taş Seçimi............................................... 33 2.2.3 İstenen Hassasiyet ve Yüzey Kalitesine Göre Taş Seçimi .................................... 33 2.2.4. Zımpara Taşının İş Parçasına Değme Yüzeyi ...................................................... 34 2.2.5. Zımpara Taşının Kesme Hızı ............................................................................... 34 2.2.6. İşin Çevresel Hızı................................................................................................. 35 2.2.7. İlerleme ve Talaş Derinliği................................................................................... 36 2.2.8. Kaba ve İnce Taşlama .......................................................................................... 36 2.2.9. Taşlamada Soğutma Sıvısı ................................................................................... 37 2.3. Silindirik Yüzey Taşlamada İşlem Sırası .................................................................... 37 2.4. Taşlanacak İşlerde Aranan Özellikler ......................................................................... 38 2.4.1. Silindirik Yüzey Taşlamaya Etki Eden Faktörler................................................. 38 2.4.2. Silindirik Yüzey Taşlamada Güvenlik Önlemleri ................................................ 38 2.5. Dış Yüzeylerin Taşlanması ......................................................................................... 39 2.5.1. Boyuna Taşlama................................................................................................... 39 i

....................................................... 58 ii ............... İşin İki Punta Arasında Taşlanması............................................................................................................................................. 48 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 .............................................. 43 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME.................................... PUNTASIZ TAŞLAMA .................... 40 2...... 55 CEVAP ANAHTARI .........................................1... 47 PERFORMANS DEĞERLENDİRME ............................... 52 3.................................................1........2..............................................2...... 39 2............. 50 3.......................................................1.....................................................................................1...........................................3...5. Puntasız Taşlama Tezgâhının Özellikleri ve Kısımları .... Boyuna Taşlama için Sevk Taşının Bilenmesi......................... İşin İlerleme Hareketi...................................................................................................5..........................................................................1............. 52 3..7............ 41 2...............................2... Boyuna Taşlama..................... 51 3.....................1............................................... Konik Taşlama .................................................... 41 UYGULAMA FAALİYETİ..................... 57 KAYNAKÇA ...6......... İşin Aynaya Bağlanarak Taşlanması .................... 54 MODÜL DEĞERLENDİRME .............5............................8............... Dalma Taşlama. 50 3.........................5............................................................. 50 3..... Dayamalı Taşlama....1.............4... 40 2..............5.........................1...............3................6.. Sevk Yatağının Ayarı............. İşin Malafa Üzerinde Taşlanması........... 51 3............................................1........................................................................................................................................................................ Puntasız Taşlamada Muhtemel Hatalar ve Bunların Sebepleri ....................................5....................................... 53 3.......... Puntasız Taşlamanın Tercih Sebepleri ...4.................... 51 3..5...................................................1................. 53 3................ Dalma Taşlama (Profil Taşlama) ..................................................

40/24 Makine imalatçılığında gerekli olan iş güvenliği ve iş kazalarına karşı güvenlik önlemleri modüllerini almış olmak. Endüstriyel Kalıpçılık. mengene. Düzlem yüzey taşlama tezgâhı. size ölçme teknikleri uygulayarak kazandığınız bilgi ve becerileri değerlendirecektir. Amaçlar Belirtilen sürede düzlem yüzey taşlama işlemleri yapabileceksiniz Silindirik taşlama tezgâhlarında silindirik dış yüzey taşlama işlemlerini istenen yüzey kalitesi ve ölçü tamlığında yapabileceksiniz. AMAÇLAR EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME iii . zımpara taşı. mikrometre. silindirik taşlama tezgâhı.AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 521MMI113 Makine Teknolojisi Makine İmalatçılığı. İstenilen yüzey tamlığında işin özelliğine göre değişik profilde yüzey taşlama işlemleri yapmak. bağlama pabucu ve cıvata. mıknatıslı tabla. fırdöndü ve aynası Modülün içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme soruları ve performans testleri ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek kendinizi değerlendireceksiniz. Genel Amaçlar Bu modül ile uygun ortam ve gereçler sağlandığında istenilen yüzey tamlığında ve belirtilen sürede düzlem yüzey taşlama ve silindirik yüzey taşlama işlemlerini yapabileceksiniz. Öğretmeniniz modül sonunda. Endüstriyel Modellemecilik ve Bilgisayar Destekli Makine Ressamlığı Taşlama İşlemleri Düzlem yüzey taşlama ve silindirik yüzey taşlama tezgâhlarına değişik biçim ve özellikteki iş parçalarını ve zımpara taşlarını güvenli bir şekilde bağlamayı ve taşlama işlemlerini kapsayan eğitim öğrenim materyalidir.

iv .

1 . büyüklük ve cinslerde yapılmış olmalarına rağmen. Taşlama tezgâhları değişik tip. tezgâhın kullanılması ve elektrik sarfiyatları gibi çalışma ve harcamalar boşa gitmiş olacaktır. belli bir sınıfa konabilen tezgâhların işleyiş görev ve yapılarındaki prensipler hep aynıdır. Birbiri üzerinde kayarak veya birbiri içerisinde dönerek çalışan iş parçalarının istenen tolerans ve yüzey kalitelerinde işlenmeleri gerekir. Taşlamacılık. sadece görünüşleri ve hareket kolları farklıdır. endüstriyel kalıpçılık. Makine imalatçılığı. Temel taşlamacılık ile ilgili bu modül size: İş bağlama araçları Tezgâh arızalarının giderilmesi Zımpara taşlarının tezgâha bağlanması Düzlem yüzey taşlamada dikkat edilecek kurallar Silindirik yüzey taşlama da dikkat edilecek kurallar Puntasız taşlama konularında bilgi ve beceri kazandırmayı amaçlamaktadır. endüstriyel modellemecilik ve bilgisayar destekli makine ressamlığı gibi meslek dallarında çalışan kişilerin temel imalat işlemlerini bilmeleri gerekir. zaman. temel imalat işlemlerinin en son safhasını oluşturur.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. Çalışma şekilleri ve konumları aynı. Eğer bu işlemler istenen yüzey kalitesinde ve ölçüsünde yapılmazsa taşlama safhasına gelmiş iş parçalarının yapımı için harcanan malzeme. işçilik.

2

ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1
AMAÇ
Bu öğretim faaliyeti sonunda uygun çalışma koşulları ve gerekli araç–gereç sağlandığında istenilen yüzey tamlığında işin özelliğine göre değişik profilde taşlama işlemi yapabilecek bilgi ve becerileri kazanacaksınız.

ARAŞTIRMA
Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken önemli araştırmalar şunlardır. Atölyenizdeki ve diğer atölyelerdeki iş tezgâhlarının dönel kısımları ile tezgâh kayıt ve kızaklarının yüzey kalitelerini inceleyiniz. Atölyenizdeki düzlem yüzey taşlama tezgâhının hidrolik güç ünitesini inceleyip hidrolik–pnömatik dersine giren öğretmenlerinizden bu konuda ön bilgi alınız. Düzlem yüzey taşlama tezgâhına ait iş bağlama araçları ve diğer avadanlıkların konduğu dolabın içindekileri inceleyiniz.

1. DÜZLEM YÜZEY TAŞLAMA
1.1. Düzlem Taşlama Tezgâhları
Düzlem yüzeylerin taşlanmasında kullanılan tezgâhlardır. Kendi aralarında iki guruba Ayrılır: Yatay düzlem taşlama tezgâhları Düşey düzlem taşlama tezgâhları

1.1.1. Yatay Düzlem Taşlama Tezgâhları
Bu tip taşlama tezgâhları da taş mili yatay düzleme paralel olarak çalışır. Tezgâh tablası sağa-sola, derinlemesine ileri-geri hareket etmektedir. Taş mili başlığı da aşağı yukarı hareket eder. Taşın aşağı ve yukarı hassasiyeti 0,01 mm’dir. Tezgâh tablası hidrolik sistemle tam veya yarı otomatik olarak çalışır. Yatay milli düzlem taşlama tezgâhları ile küçük boyutlu ve hassas parçalar taşlanır. Ayrıca düz kanallar ve benzeri oluklar da bu tezgâhlarda taşlanır.

3

1.1.2. Düşey Taşlama Tezgahları
Düşey milli düzlem taşlama tezgâhlarında, taşın yatay düzleme dik konumda çalışarak alın yüzeyinden kesmesi ile yapılan düzlem taşlama şeklidir. Düşey taşlama tezgâhlarında değişik taşlar kullanılır. Küçük kapasiteli düşey taşlama tezgâhlarında çanak taş, daha kapasiteli düşey taşlama tezgâhlarında ise parçalı taş kullanılır. Zımpara taşları parçalı yapılarak, taşlama sırasında meydana gelebilecek aşırı ısınmalar önlenmiş olur. Düşey taşlamada çevreden kesen taşlara nazaran daha fazla talaş kaldırılır. Taş alın yüzeyi ile kesme yaptığından iş daha kısa sürede taşlanır. Bu tezgâhlar zaman açısından önemli katkılar sağlamalarına rağmen elde edilen yüzey kaliteleri daha kabadır. Taşın sürtünme yüzeyi geniş olduğundan iş parçası daha çok ısınır ve çarpılır. Bu yüzden ince parçalar taşlanırken taşın sürtünme yüzeyini bileyerek daraltmak gerekir.

Resim 1.1: Düzlem taşlama tezgahı ve kısımları

Çanak taşların kesmesini kolaylaştırmak ve temas yüzeyini azaltmak için taş içe doğru konik bilenir. Böylece fazla ısı meydana gelmesi önlenir, taşın kesilmesi kolaylaşır; fakat taş çabuk aşınır.

1.1.3. Düzlem Taşlama Tezgâhlarına İş Bağlama Şekilleri
İş parçaları biçim ve boyutlarına göre düzlem yüzey taşlama tezgâhlarına değişik şekillerde bağlanırlar. Bunlar; Mıknatıslı bağlama Mıknatıssız bağlama olarak sınıflandırılır.

4

Resim 1. Diğer işlemlere geçmeden önce bu parçaların mıknatısı özel aygıtlarla giderilmelidir. temas yüzeyinin ölçüsüne ve iş parçasının malzeme.4. Mıknatıs tutma kuvveti. Bu tür tezgâhlarda çalışırken doğrudan tezgâh tablasına bağlanabilecek işler için farklı bağlantı elemanları kullanmaya gerek yoktur.1. mıknatıslı tabla üzerinde taşlandıktan sonra üzerlerinde bir miktar mıknatıs taşırlar.1.6’da mıknatıslı tabla ve mıknatıslı tablaya bağlı iş parçasının taşlanması görülmektedir. Mıknatıslı tabla taşlama tezgâhının masasına cıvata. 5 . manyetik akım.1. biçim ve yüzey kalitesine bağlıdır. Resim1. somun ve pabuçlarla bağlanır.1.2: Mıknatıslı tabla Mıknatıslı tablanın bağlandığı tezgâh masası hidrolik sistemle çalışır. Akım kesildiği zaman manyetik tutma kuvveti sıfıra iner ve böylece iş parçası tabla üzerinden kaldırılır. mıknatısların dayanımına. Tablanın gidiş ve geliş hızlarının aynı olması için kullanılan çift milli hidrolik silindir.4. Mıknatıslı (Manyetik) Tabla Mıknatıslı tabla içinde mıknatıslar bir seri yalıtkan ayırıcı ile sıraya dizilmiştir. tablanın çalışma yüzeyi üzerindeki iş parçasının üzerinden geçerek devresini tamamlar ve iş parçası manyetik kuvvetle tutulur. Mıknatıslı Bağlama Düzlem taşlanacak parçaların mıknatıs kuvvetiyle bağlanmasıdır. Bu tür parçalar doğrudan tezgâh tablasına bağlanır. İş parçasının tabla üzerine emniyetli bir şekilde bağlanması gerekir. parçanın kutuplara göre konumuna. hidrolik güç ünitesinden gelen basınçlı sıvı akışkanla doğrusal hareket yapar. Çelik ve diğer mıknatıslanan metaller. Tablaya akım verildiği zaman. Günümüzde kullanılan birçok taşlama tezgâhı tablaları genellikle mıknatıslı olarak imal edilmiştir. 1.

çizilen çizgilere taş çok hassas olarak yanaştırılır. değilse tabla taşlanarak düzeltilir.3: Tezgah tablası hidroliği Resim 1. küçük parçalar için çok iyi bir dayama görevi yapar. 1.4: Mıknatıslı tabla bağlantısı Resim 1.5× 50× 150 mm boyutlarındaki bir çelik sac parçası. eğer taş yalnız çizgileri siliyorsa tablanın yüzey paralelliği iyidir. Resim 1.6: Destekli parçanın taşlanması 6 .Mıknatıslı tablalar özellikle ince iş parçaları için uygundur. Pratik olarak şu işlem de uygulanabilir: Mıknatıslı tabla beyaz tahta kalemiyle çizilir. Mıknatıslı tablaların düzgünlük kontrolü komparatörle yapılır. İş parçası yüzeyinin paralel ve düzgün olması mıknatıslı tablanın yüzey düzgünlüğüne bağlıdır. Resim 1.5: Tablanın kontrolü Küçük parçaları veya yüksekliğine göre tabanı küçük olan parçaları mıknatıslı tablaya bağlarken taşlama basıncı altında parçanın kayması ve eğilmesini önlemek için bir dayama parçası kullanılmalıdır.

5.1.1.4. Tezgâh masasının T kanallarına geçen cıvatalar yardımıyla tezgâh masasına bağlanır. Çalışma esnasında açısı bozulmayacak şekilde imal edilmiştir. Bağlama kanalları olmayan oturma yüzeyi düzgün olan mengeneler ise mıknatıslı tablaya bağlanarak kullanılır. Üniversal Mengenelerle Bağlama Oturma yüzeyi olmayan veya oturma yüzeyi geniş olmayan değişik biçim ve şekildeki iş parçalarının açılı veya açısız olarak bağlanmasında kullanılır.8: Sinüs cetveli Resim 1.1.1.9: Mengene 7 .2. açılı yüzeylerin taşlanması için kullanıldığı gibi aynı zamanda düzlem yüzey taşlama işleri için de kullanılabilir. Sinüs Cetvelli Mıknatıslı Tabla Yüksek tamlıkta bağlama sağlayan sinüs cetvelli mıknatıslı tabla tek tarafa veya her iki tarafa döndürülerek 60º ye kadar açılı bağlama yapılır. Resim 1. 1.1.7: Tek yönlü ve çift yönlü sinüs cetvelli mıknatıslı tabla 1.5. Resim 1. Mıknatıssız Bağlama Araçları Mıknatıslı tablaya doğrudan bağlanamayan düzgün yüzeyli. Mengene ağızları ve yüzeyleri sertleştirilmiştir. özdeş ve bağlanması zor olan parçalar değişik aparatlar yardımıyla tablanın üzerine bağlanır. Bunlar: Üniversal mengenelerle bağlama İş kalıpları ile bağlama olarak sınıflandırılabilir. Sinüs cetvelli mıknatıslı bağlama tertibatı.

İş kalıpları ile Kullanılan Parçalar “V” Yatakları Mıknatıslı tablaya bağlanamayan silindirik iş parçalarının bağlanmasında kullanılır. Bu tip kalıplar mutlaka hassas bir bağlamayı gerektirecek.10.5. Resim 1.1. V yatakları mıknatıslı tablaya bağlanarak kullanılır.Pabuçla bağlama 1. Bağlama pabuçları mıknatıslı tablaya bağlanan iş parçalarının yan yüzeylerine dayama olarak da konabilir. İş parçaları. Açısı ayarlanabilir V yatakları ile istenen açıda bağlama yapılabilir. hidrolik veya pnömatik sistem ile tespit edilir.2. Bağlama pabuçları tezgâh masasının T kanallarına cıvata somun ve rondelâ yardımıyla bağlanır. İş Kalıpları Özdeş mengene ve tablaya bağlanarak taşlanması uzun süre alan parçaların seri olarak bağlanıp taşlanması için özel olarak yapılır.3.1. 8 .5. V yatakları ile silindirik yüzeyler üzerine açılmış kanal veya kademeler taşlanır. İş parçalarının ölçülerine ve bağlama yüzeylerinin genişliğine göre değişik biçim ve ölçüde yapılmış bağlama pabuçları vardır. ucuz ve zaman kaybını en aza indirecek türden olmalıdır. Yüksekliği değişken parçaları T kanallı tablalara tespit etmede kullanılır. Resim 1. Merdivenli veya kademeli bağlama pabuçları iş parçalarını merdivenli altlıkları yardımıyla sıkar.11: Açılı V yatağı ve açı ayarının yapılması Pabuç ve Cıvatalar Mıknatıslı tablaya veya mengeneye bağlanamayan büyük ve şekilsiz iş parçaları bağlama pabuçları ile bağlanılır.1. bağlama kalıplarına mekanik. Düz bağlama pabuçları altlık yardımıyla bağlanır ve parçayı üst yüzeyinden sıkar.

Resim 1. Bağlantı pabuçları eşit olarak sıkılmalıdır.1. Mıknatıslı tablanın yüzeyi iyice temizlenmeli cetvelle kontrol edilmelidir İş parçası tablanın ortasına yerleştirilmelidir.13: Z pabuçlar ve bağlantısı Kanallı pabuçlar seri bağlanan işlerin bağlanmasını kolaylaştırır. İş tabla üzerine oturtulunca. Resim 1.14: Kanallı pabuç ve kanallı pabuçla işin bağlanması 1. 9 . Gerekli ise parçanın altına paralel altlıklar konularak işin düzgün bağlanması kontrol edilmelidir. Parça çok küçük ise mutlaka mıknatıs alanı üzerine oturtulmasına dikkat edilmelidir. Mıknatıs iyice tutmuyorsa başka bir bağlantı şekli düşünülmelidir. Açılı yüzeyleri işlemek için mıknatıslı tablaya açılı mengene bağlanacaksa mengene tabanının düzgün olmasına dikkat etmelidir. parça elle ileri geri hareket ettirilerek sağlam bağlandığı kontrol edilmelidir. Düzlem Yüzey Taşlama Tezgâhlarına İş Bağlama Kuralları İşin tablaya oturan yüzeyi düzgün olmalıdır.12: Düz pabuçlar ve bağlantısı Z pabuçlar parça yüzeyinden daha düşük seviyede bağlama yapmak için kullanılır.6. Açılı yüzeyler mıknatıslı sinüs tablaları ile işlenmelidir.Resim 1.

Güç ünitesi elektrik motorunun dönüş yönü ters olabilir. Yön kontrol valfının sürgüsü yağ kaçırıyordur. Süzgeç temizlenmeli veya değiştirilmelidir. Oring ve geri getirme yayını değiştiriniz. Fişi söküp fazlardan iki tanesinin yerini değiştiriniz. Taşlama Tezgâhında Meydana Gelebilecek Arızalar ve Giderilmesi Taşlama tezgâhlarında meydana gelen veya gelebilecek arızalar tezgâhının herhangi bir kısmında olabilir. Hidrolik sistem çalışırken basınç sınırlama valfının kolunu manometrede 810 bar basınç değeri okuyuncaya kadar çeviriniz. tablanın hareketi değişmezse valfi tamir ettiriniz veya değiştiriniz. Hidrolik sistem çalışırken akış kısma valfini sola doğru yavaşça açınız. Manometre basıncını kontrol ediniz. Yağın viskozitesi düşük veya yüksektir. Valf sürgüsü veya valf popeti akışkanın geçtiği yolları tam açamıyor veya kapatamıyordur. Valf sürgüsü keçelerini değiştiriniz.7. 10 . Yön kontrol valfı arızalıdır Pompa sisteme yağ gönderemiyordur 4-Tezgâh masasının sağa ve sola hareket hızı aynı değil. Güç ünitesi elektrik motorunun dönüş yönü ters olabilir. 3-Düzlem taşlama tezgâhının tablası hareket etmiyorsa Basınç sınırlama valfı düşük değere ayarlanmıştır. Pompa hava emer. Hidrolik haznesine doldurulan yağ tezgâhın özelliğine uygun değildir. ARIZA NEDENLERİ Bu arızanın sebebi genellikle hidrolik sistemin içindedir. Pompa arızasını gideriniz. Yağ tamamlanmalıdır.1. Manometre basıncını kontrol ediniz. Yağ seviyesi düşmüş olabilir. 1-Hidrolik sistem çalışmıyorsa 2-Pompanın hızı düşük Basınç yoktur.1. Hidrolik pompasının süzgeci tıkanmış olabilir. Fişi söküp fazlardan iki tanesinin yerini değiştiriniz. Akış kısma valfı bozuk veya kapalıdır. ÇÖZÜMLERİ Bunun için şu hususlara dikkat edilir.

5-Hidrolik pompa aşırı ısınıyor.1. Manometre basıncını 8-10 bar’a ayarlayınız. Kayışı yerine takınız. Yağ çok kalındır. 6-Zımpara taşı mili aniden duruyor veya hızı düşüyor. Basınç çok yüksektir. Düzlem Yüzey Taşlama Tezgâhlarına Zımpara Taşının Bağlanması Zımpara taşının taş mili üzerine merkezkaç kuvvetinden etkilenmeyecek şekilde dengeli ve güvenli bir şekilde takılmasına “Bağlama” denir. Kayış. Zımpara taşının bağlanmasını sağlayan araçlar aşağıda açıklanmıştır. 7-Taşın kesme miktarı aynı değil. Yağ seviyesini ve yağlama sistemini kontrol ediniz. Flanşların zımpara taşına değen yüzeylerinin orta kısmı merkezden çevreye doğru boşaltılmıştır.1. Taş mili gövdedeki yerine çok iyi yataklanmıştır.8. Yataklanmış mil üzerinde dönen zımpara taşları flanş ve somun ile mile bağlanır. 1.1.Hidrolik silindirin oringleri veya keçeleri aşınmıştır. Mil boşluğunu gideriniz. 1. Boşaltılan kısmın dışında 11 . Dengeleme işlemi yapılmamış zımpara taşı taş miline kesinlikle bağlanmamalıdır. Uygun incelikteki yağla değiştiriniz. çalışma esnasında ara sıra çıkıyorsa motor mili ile iş mili arasındaki hareket iletimini gözden geçiriniz. 1.2. Taş Mili Yüksek devirle dönen zımpara taşını üzerinde taşıyan mildir.1.8. Keçe veya oringleri değiştiriniz. Dengelenmemiş olarak takılan taş kesme işlemini zorlaştırır ve iş parçasının paralelliğini bozar. Zımpara taşları yüksek devirde çalışırken kaza meydana gelmemesi için güvenli bir biçimde bağlanmalı ve sağlamlığı kontrol edilmelidir (uygulama sayfasına bakınız).8. Kayış kasnak tertibatında arıza vardır. Flanş Zımpara taşının her iki yanında bulunur ve yan yüzeyleri ile taşa temas edip taş milinin dönme hareketini zımpara taşına aktarırlar. Mikrometrik tamburun vidalı milinde boşluk vardır. Taş mili yatakları yağsız kalmıştır.

3. flanşın sıkma yüzeyi (b) ile gösterilirse düz taş ve konik taşlar için flanş çapı Şekil 1. Taşı karşılıklı olarak sıkan flanşların çapları birbirine eşit olmalıdır. Şekil 1. Flanşlar mile kolay ve kayarak geçmelidir.8.2: Flanşların taşı karşılıklı olarak sıkması 12 .kalan düzgün işlenmiş yüzeyler taşın sıkılmasını sağlarlar.15: Flanş 1. Şekil1. Zımpara taşlarının bağlantısında taş çapı (d).3’deki değerlere göre hesaplanır.1: Taş mili ve yataklanması Resim1.1. flanş çapı (S). Flanşın sıkma yüzeyi taşa her tarafından temas etmelidir. Flanş Çapı Ölçüleri Flanş çapları taş çapının en az 2/3’ü kadar olmalıdır.

Deliklerinde kurşun bulunmayan zımpara taşları flanşların fatura çaplarına uygun olacak şekilde tornalanır. taşın çapına ve şekline uygun bir flanşla tezgâha takılmamalıdır. karton gibi malzemelerden kesilir veya satın alınır.3: Taş çapına göre flanş ölçüleri 1. Sola çevrildiğinde sıkan somunların alın yüzeylerinde Left (sol) anlamına gelen ‘L’ işareti vardır. kalınlıkları 0.6. Taş Mili Sıkma Somunu Taş milinin dönüş yönüne göre flanşların taş yüzeyine oturmasını ve sıkılmasını sağlar.1.5 ile 0. 1.1.4. Taş Göbeği Kurşun Bileziği Deliklerinde kurşun bulunan zımpara taşlarının delik çapları taş mili çapından küçük veya büyük olabilir. Somunun sıkma yönü sol ise somunu sökerken bu husus göz önüne alınmalıdır.8. Contalar Zımpara taşı ile flanş arasına konur. Flanşların taş yüzeyine yapmış oldukları sıkma basıncını taş yüzeyine eşit olarak dağıtır ve sıkmanın düzgün yapılmasını sağlarlar.1.8.20 mm büyük yapılır. Zımpara taşları. lastik. Taşın mile tatlı bir sıkılıkta geçmesi için delik çapı mil çapından 0.75 mm arasındadır. yerlerine takılmadan önce kontrol edilmeli çatlak ve hasarlı olanlar kullanılmamalıdır.8.9.1. Contaların çapı flanş çapından büyüktür.5. 13 . 1. Taşın iyi oturması için fatura köşeleri boşaltılmıştır.15 ile 0. Zımpara Taşlarının Tezgâha Bağlanmasında Alınacak Tedbirler Madeni bir kısma yapıştırılmamış veya herhangi bir şekilde mile bağlanmamış zımpara taşları. 1. Sıkıştırma somunları dönme yönünde gevşemeyecek şekilde olmalıdır.Şekil 1. Delik çapı mil çapından büyükse taş deliğindeki kurşun bilezik çıkarılarak tekrar kurşun dökülür ve mile tatlı bir sıkılıkta geçecek şekilde tornalanır. Delik çapı küçükse mile geçebilmesi için tornalanır. deri. Keçe.

Taşın standart özelliklerini gösteren ve taş üzerine yapıştırılan etiket koparılmamalıdır. imalatçının belirttiği standartlara uymuyorsa tezgâhlarda kullanılmamalıdır. çapı flanş çapından küçük olmayan kâğıt. İş parçalarının dış yüzeylerini parlatmak amacıyla da taşlama yapılabilir.10. yatay milli düzlem yüzey taşlama tezgâhları ve düşey milli düzlem yüzey taşlama tezgâhları olmak üzere iki çeşittir. Yatay milli düzlem taşlama tezgâhları çevreden kesme yapar.Zımpara taşları. zımpara taşı ile yüzeylerden talaş kaldırma işlemidir. tekniğe uygun yapılmış ve yataklanmış olacak. 14 .1.16: Silindirik taşla yapılan düzlem yüzey taşlama Yatay milli düzlem yüzey taşlama tezgâhlarında zımpara taşı kendi ekseninde yüksek devirde dönerken tablaya bağlı iş parçası da taşın altından belirlenmiş bir hızda geçer. dönme yönünde gevşemeyecek tarzda vidalanmış olmalıdır. imalatçının belirttiği hızın üzerinde kullanılmamalıdır. Düzlem Yüzey Taşlamada İşlem Sırası 1. tezgâha takılırken flanşla taş arasına. Zımpara taşının takıldığı miller. salgısız dönecek ve sıkıştırma somunları.10. Resim1. kauçuk ve deri gibi yumuşak malzemeden yapılmış uygun contalar konmalıdır. Çevreden kesen taşlarla daha ince ve daha hassas yüzey kaliteleri elde edilir. 1.1. Düz yüzeyli zımpara taşlarının yan yüzeyleri kullanılmamalıdır. Taşlama Prensipleri Taşlama. Zımpara taşları. Sertleştirilmiş veya yalnızca yüzey sertleştirme işlemi görmüş parçalarda taşlama ile ölçü tamlığı sağlanır. Zımpara taşları. Düzlem yüzey taşlama tezgâhları.1.

Küçük kapasiteli tezgâhlarda çanak taş daha büyük kapasiteli tezgahlarda parçalı taş kullanılır.4: Çevreden ve alından kesen zımpara taşlarının ve iş parçasının hareketleri Düşey milli düzlem taşlama tezgâhları ise değişik şekil ve özelliklerdeki parçaların taşlanmaları için döner tablalı veya dikdörtgen tablalı yapılır. alın yüzeyinden kesme yapar. b ve c’de taş ve iş parçasının bağlandığı tezgah tablasının dönüş ve hareket yönleri görülmektedir. Şekil 1.17: Taş parçalarının sıkılması 15 .5: Düşey milli tezgahlarda tabla ve zımpara taşının hareket yönleri Resim 1. Şekil 1.5 a. Şekil 1.Şekil 1. Büyük ve ağır iş parçaları ile birden fazla iş parçası özdeş ve hızlı bir şekilde işlenmek istendiğinde düşey milli taşlama tezgâhları kullanılır. Taş.5 b’de çok sayıda iş parçasının döner tablalı taşlama tezgahlarında işlenmesi görülmektedir.

Taş gözeneklerinin bu şekilde dolmasından ve körlenen tanelerin dökülmemesinden dolayı taşın yüzeyi kayganlaşır ve yağlanmış gibi durur. Taş düşük devirde çalışmasına rağmen iyi kesmiyorsa taş çok serttir. Zımpara taşının dokuları gözenekli olduğu için bu gözenekler zamanla dolar ve taneciklerin kesmesi zorlaşır. Düzlem taşlamada iş. Zımpara taşlarının körlenmesi daha çabuk olur. taşın altından ne kadar hızlı geçerse yüzey o kadar kaba. 1.10. Taş alın yüzeyi ile kesme yaptığından sürtünme fazla olur. sürtünme yüzeyinin azaltılması ve uygun kesme hızı sağlanmasıyla ince ve pürüzsüz işlenmiş yüzeyler de elde edilebilir. Zımpara Taşlarının Bilenmesi Talaşlı üretimde kullanılan tüm kesiciler gibi zımpara taşları da zamanla körlenir. tiz bir ses çıkarır.18: Taşın hidrolik olarak otomatik bilenmesi 16 .10.3.1. ne kadar yavaş geçerse yüzey o kadar ince çıkar. 1.Tablanın enine hareketi. Körlenen taş kesme yapmadığı için verilen talaş derinliklerine bağlı olarak işe dalma yapar. İyi bir taşlama için gerekli bütün şartlar yerine getirilirse çıkan yüzey kalitesi temiz ve düzgün olur. Taşın körlenmiş olduğu taşlanan yüzeyden anlaşıldığı gibi çıkarmış olduğu sesten de anlaşılır. Düşey mili tezgâhlarda daha büyük kesme (talaş hacmi) olur. İş parçasının yüzeyi çok parlak ve kısmen yanmalar varsa taş körlenmiştir. bu da ısınmayı arttırır. bu hem işi bozar hem de tehlikeli sonuçlar doğurur. bazılarında ise taş başlığından verilir. Taşın iyi bilenmesi. Bu çeşit taşlarla kesme yapmak zordur. Taşın Kesmesi Taş işe temas edince kesme konumunda olan her taş tanesi iş üzerinden talaş kaldırmaya başlar. Resim 1. Keskin taş.2.1. yüzeylerde yanmalar meydana gelir. döner masalı tezgâhların bazılarında tabladan. Taş yağlanmamasına rağmen kesme yapmıyorsa ya iri tanelidir ya da taş ile iş parçası arasındaki sürtünme yüzeyi fazladır. ancak işlenen yüzey kalitesi çok iyi olmaz. Taşın yüzeyinde yağlanma olmasa bile taş bazen kesmekte zorlanır. Kesme sırasında körlenen veya yerlerinde gevşemiş olan taneler taşın basıncı ile talaşlarla birlikte fırlar. İş parçalarının ısıdan dolayı çarpılmalarını önlemek için taş içe doğru konik bilenir. Yüzey kalitesi iyi çıkmaz.

V= Taşın çevresel hızı (kesme hızı) m/s D= Zımpara taşı çapı (mm) N= Tezgâha verilecek devir sayısı (dev/dak) Taşlar kullanıldıkça çapları küçülür. yarıçapı (r) olan bir zımpara taşının çevresinden alacağımız bir A noktası. A noktasının 1 saniyedeki hızı: V= 2. (bir taş tanesi kabul edilebilir) taşın bir devrinde Л.N/60 mm/s şeklinde yazılır.r.1.r.D. Elmas bileyici ile taş arasındaki ısıyı önlemek için soğutma sıvısı kullanmalıdır.N/60 mm/s olur. Kesme hızı değeri taşın özelliklerine göre imalatçı firma tarafından belirlenir. Elmas bileyici veya bileme tekerini taş üzerinde ilerletirken taşın kenarlarının kırılmasını önlemek için taşı kenarlardan dışarıya kaydırmamak gerekir.Körlenen veya keskinliğini kaybeden taşın keskinleştirilmesine Bileme denir. Kesme hızı formülünden (2. Elmas bileyicinin taş üzerindeki ilerleme hızı fazla ise taş kaba. Kesme hızını metreye çevirmek istediğimizde ise: V= П·D·N/ 1000·60 (m/s) olur. Taş kaba taşlama yüzeyi için kaba.1. kesme hızı ve zımpara taşı çapına göre değişir.11. Düzlem yüzey taşlama tezgâhlarında taşların bilenmesi çoğu kez otomatik olarak yapılır. Zımpara taşının hareket şekli düzgün dairesel olduğundan. V= Л. Zımpara taşının devir sayısı. Bu formülde. Taş kenarlara yaklaşırken bileme hızı azaltılmalıdır.11.Л. Taşın Çevresel Hızı (Kesme Hızı) ve İşin İlerleme Hızı 1.1.2r kadar yol alır. Л. A noktası 1 dakikada 2.r) yerine taş çapını (D) yazdığımızda.N kadar yol alır. Taşın çapı küçüldüğü zaman taş milinin devir sayısı da değiştirilmelidir (Matkap tezgâhında küçük çaplı matkap uçları için büyük devir sayısı kullandığınızı hatırlayın ve taş mili devir sayısı ile karşılaştırın). Taş N kadar devir sayısını 60 saniyede yapacağından. 17 . Zımpara Taşının Çevre Hızı Dönmekte olan zımpara taşının çevresindeki bir noktanın saniyede metre cinsinden almış olduğu yola Kesme Hızı denir. ince taşlama yüzeyi için ince bilenir. İş parçasının yüzey kalitesine yani yüzeyin kabalığına ve inceliğine göre taşlar bilenmelidir. Taş 1 dakikada N kadar devir yaparsa. 1. az ise ince bileniyordur.

1. Devir değiştirilemiyorsa tablanın ilerleme hızı değiştirilir. Birçok taşlama tezgâhının kayış ve kasnak tertibatında kayışın yeri değiştirilerek uygun bir devir sayısı sağlanabilmektedir. Taşlanacak malzemeye göre seçilen kesme hızı değerleri devir sayısının seçilmesini etkiler.11. Taşın Kesme Hızı ile İşin İlerleme Hızının İş Kalitesine Etkisi Normal şartlar altında iyi bir taşlama yapabilmek için taşın kesme hızı V=25 ile 30 m/s değerleri arasında seçilir. D N=1000. Taşın kesme hızı 30 m/s alındığına göre taş milinin devir sayısı ne olmalıdır? Verilenler: D=150 mm. Taşın kesme hızı malzemenin cinsine göre değişir. 60. 1.·30/3. CNC tipi tezgâhlarda zımpara taşının devir sayısı. İlerleme hızı. Bu hem işin kalitesini arttırır. Böyle durumlarda işin yüzey kalitesi bozuk çıkar ve taş çabuk körlenir. taşlanacak malzemenin cinsi değişmesine veya taşın çapı küçülmesine rağmen aynı devir sayısı kullanılmaktadır. İdeal bir kesmenin olabilmesi için taşın kesme hızı ve işin ilerleme hızı değerleri tablodan seçilmeli ve uygulanmalıdır. taşın çapına ve malzemenin cinsine göre otomatik olarak ayarlanabilmektedir. hem de taşın körlenmesini geciktirir.·V / П.3. taşlama tezgâhının hidrolik sistemindeki akış kısma valfleriyle azaltılır veya çoğaltılır. Buna taşın ilerleme hızı denir.Motor milinden taş miline hareket veren kasnak sistemindeki kayış çıkartılarak devir değiştirme işlemi yapılır.·D N = 1000.14.11.·150 N= 3822 dev / dak olur. İşin İlerleme Hızı Taşlama işleminde taş kendi ekseninde belirli bir kesme hızı ile dönerken iş parçası da taşın altından belirli bir hızla geçer.·V / П.2.1.·60.1. Ancak bu işlemler çoğu zaman yapılmamakta. Taş miline verilecek devir sayısının hesaplanması ile ilgili olarak aşağıdaki örneği inceleyelim: Örnek: Çapı 150 mm olan zımpara taşı ile çelik bir parça düzlem yüzey taşlama tezgâhında taşlanacaktır.·60. 18 . V=30 m/s Çözüm: V=П·D·N / 1000·60 eşitliğinden N=1000.

001 Tablo 1.005 Döküm Malzeme Kaba taşlama (mm) 0.11.01 .0.32 0.0.01 0.3 0.30 18 . her kursta bir veya iki kursta bir verilir.Taşın çevre hızı (m/s) Yumuşak çelikler Sert Çelikler Gri döküm Hafif metaller Sert madenler 20 .70 60 .0.0. Malzeme cinsi Sertleştirilmiş ve yumuşak çelikler Gri döküm Bakır ve alaşımları Hafif metaller Taşın çevre hızı/ İşin çevre hızı= A Düz taş Çanak taş 85 .16 . Bu oran taşın yüzeyinden aşındırıcı tanelerin kırılmasını veya yerlerinden dökülmelerini sağlayan kuvvetleri belirtir. Kaba taşlamada ilerleme.16 .60 55 40 35 25 Tablo 1.0.03 .005 0.1 .4. devir sayısını değiştirme imkânımızın olmadığı durumlarda tabla ilerleme hızı değerini ne kadar değiştireceğimizi gösterir. taş. Tablo 1.0.002 0.4 0.01 .2: İşlenecek malzemenin cinsine göre taşın kesme hızı ve işin ilerleme hızı değerleri Kusursuz bir taşlama yüzeyi elde edebilmek için işin ilerleme hızı taşın çevresel hızına ve malzemenin cinsine göre ayarlanmalıdır.3: Taşın kesme hızı ile işin ilerleme hız değerleri oranları 1.0. İlerleme değerinin artması talaş debisini yani taşlama payını arttırır.020 .0025 . Hızlardan birinin ayarlanmasıyla (iş parçası hızı tercih edilir) oran dengelenir ve ideal bir aşınma veya kendiliğinden bileme etkisi elde edilebilir. İlerleme Miktarı ve Talaş Derinliği Taş milinin devir sayısı ve tablanın ilerleme hız değeri kadar tablanın enine yani yanlamasına hareketi de çok önemlidir.25 0.05 .13 .0.08 Talaş derinliği (mm) Kaba 0.0.02 . Talaş payı çok olursa iş fazla ısınır ve çarpılır.05 0.25 10 .3’te taşın kesme hızı ve işin ilerleme hızı değerleri görülmektedir.005 İnce 0. Bu işleme tablanın ilerlemesi denir.0.0.16 .01 .03 0.03 İnce taşlama (mm) 0.75 42 .0.15 10 .0. İlerleme. Bu istenilen yüzey kalitesine göre değişir. Çelik malzeme Kaba taşlama (mm) 0.20 .1.100 58 .20 3-5 İşin ilerleme hızı (m/s) 0.010 .0. Bu tablo.3 0.2 0.3 19 İnce taşlama (mm) 0. Tablo 1. işin her iki başında iken verilmelidir.03 0.2 ile beraber kullanılır.10 .0.

Düşey milli tezgâhlarda kurs boyu: L = İş boyu + taş çapı 1. (Resim 1.4’te belirtilmiştir.) .1.1. Tortu taş gözeneklerini doldurduğu gibi taşın da dengesini bozar. Ayrıca iş parçasının çarpılmasını ve paralelliğinin bozulmamasını sağlar. Genelde döküm malzemeleri taşlanırken kullanılır.çelik malzeme için büyük ilerleme hızı 8–16 m/dak alınır. zımpara taşı parçanın her iki ucundan 5–10 mm çıkacak şekilde ayarlanır. ince taşlama için 0. Döküm malzeme için küçük enine ilerleme hızı (6. Kurs Boyu Kurs boyunun ayarı düzlem taşlama tezgâhının yatay milli veya düşey milli oluşuna göre değişir. Taşlamada Soğutma Taşın dönme ve işin taş altında ilerleme hareketi esnasında zımpara taşı taneleri kesici iş parçasının yüzeyine batarak kesme yapar. Soğutma sıvıları genelde iki şekilde yapılır.12.12. Çevreden kesme yapan taşlar için verilmesi gereken değerler Tablo 1.19).05 mm). Yatay milli taşlama tezgâhlarında kurs boyu.005 ile 0. Taşlanacak parçalara verilecek taşlama payları parçanın inceliğine ve kalınlığına göre değişir. Kesme sırasında oluşan talaşlar yüksek sıcaklıkta macunlaşarak zımpara taşının gözeneklerine girer ve taşı köreltir. 15 kg suya yaklaşık 1 kg soda (sodyum karbonat) katılarak hazırlanır. 1.1. Buna Islak Çalışma denir.18).1. Yatay milli tezgâhlarda kurs boyu: L= iş boyu +10 mm Düşey milli tezgâhlarda kurs. Bu olumsuz neticeyi ortadan kaldırmak için taş emdiği suyu dışarı atıncaya kadar yaklaşık beş dakika boşta çalıştırılır.10 m/dak. kesmeyi zorlaştırır. 1.Şekil 1. Her pasoda verilmesi gereken talaş derinliği kaba taşlama için (0.11. 20 . Ancak sodalı su tezgâhın ve taşın üzerinde tortu bırakır. zımpara taşı parçanın her iki ucundan tamamen çıkacak şekilde ayarlanır ( Resim 1.6: Talaş derinliğinin verilmesi Son bitirme talaşı verilirken işin yalnız bir başında enine ilerleme verilmesi gerekir.5.010 mm değerlerini aşmamalıdır. Soğutma suyu macunlaşmayı ve yüksek kesme basıncından dolayı meydana gelen ısıyı düşürür. Sodalı Su ile Yapılan Soğutma İyi bir soğutma şeklidir.

12. yüzey kalitesinin temiz çıkmasına yardımcı olur. iş parçası bağlanır. taş gözeneklerinin almış olduğu hava akımının iş üzerine yansıtılmasıyla sağlanır. 1.12. 15 kg suya (1 teneke su) 1 -1.1. Islak Kesme Taşlama tezgâhlarında soğutma tertibatını kullanarak yapılan kesme işlemine ‘Islak Kesme’ denir. iş parçası ile taş arasındaki sürtünme yüzeyi az olduğunda yapılır. Kuru taşlamada soğutma hızlı olmadığından taş çabuk aşınır ve iş çabuk yanar. Bazı tezgâhlarda hidrolik sistemle ileri doğru gidip gelme hareketi yapan elmas bileme aparatları bulunur. İyi bir soğutma.1.12. İş parçası üzerine. Ancak bu. 21 . Makinenin hidrolik sistemini çalıştıran butonuna basılır. Resim 1.19: Islak çalışma Resim1. Kuru Kesme Kuru taşlamada soğutma. Kuru taşlama. taş yüzüne ve yanlarına bol miktarda sıvı püskürtülür. Tablanın kurs yönü değiştiği anda enine ilerleme elle verilir. Düzlem taşlama tezgahlarında kuru taşlama yapılmasına çok sık rastlanılmaz.2. Tablanın kursu ayarlanır ve yön değiştirme mandalları sıkılır. Islak kesme taşın ömrünü uzatır.4. Bu şekilde taşlama işlemine ‘Kuru Taşlama’ denir.050 mm talaş derinliği verilir. Matkap uçları ve freze tezgahlarında kullanılan kesiciler bilenirlerken kuru taşlama yapılır. En sık kullanılan soğutma şeklidir. Düzlem Yüzey Taşlamada İşlem Sırası Güvenlik önlemleri alındıktan sonra: Taş bilenir. Mıknatıslı tabla temizlenir. Böylece keserken meydana gelen ısı. soğutma için yeterli değildir. en yüksek noktaya değince 0.1. Bor Yağlı Su ile Yapılan Soğutma Çelik cinsi malzemeler için iyi bir soğutma şeklidir. pası ve korozyonu önler. Soğutma sıvısı açılarak taş iş parçasına yanaştırılır. iş parçası üzerinden alınarak sıcaklığın yükselmesi önlenir.13.3. Taşın bilenmesi tabla üzerine konan elmas uçlu taşlama aparatıyla yapılır.1.5 kg bor yağı katılması ile yapılır. 1.20: Kuru çalışma 1. Taşlanacak yüzeyin paralelliğini sağlamak için iş parçası birkaç defa ters çevrilerek taşlanır.1. Kesme işlemi yüksek kalitelidir.

22 . yağlanması.21). Makine tablası yataylık ve düzlemlik yönünden komparatörle kontrol edilmeli ve gerekirse taşlanarak düzeltilmelidir. Zımpara taşı çok sert ise işin yüzeyi cam gibi parlak olur. İnce taşlamada iş parçasının hızı arttırılır. Ölçme ve Kontrol Taşlanacak parçanın istenilen ölçüde olmasını sağlamak için kontrol edilmesi gerekir.14.1. Düzlem Yüzey Taşlamada Dikkat Edilecek Kurallar Tezgâha bağlanacak zımpara taşları. ayarlaması ve bakımı tekniğine uygun olarak yapılmalıdır. iş parçasının hızı azaltılır. taşa verilecek devir sayısı tezgâhta bulunan en büyük devir sayısı dikkate alınarak verilmelidir. İnce talaş öncesi taş bilenerek bitirme talaşı verilir. 1. Bunun için daha ziyade mikrometreden yararlanılır (Resim 1.İş parçasının yüzeyi taşlanırken yanıyorsa ilerleme ve talaş derinliği azaltılır veya daha yumuşak taş kullanılır.15. Taşın ve İşin Hızı ile İlgili Bağıntılar Zımpara taşı çok yumuşak ise ölçüsü çabuk düşeceği için.1. iş parçası çok ısınır. Resim 1.16. iyi kontrol edilmelidir. 1. fakat tabla ilerlemesi değiştirilmez. Taşın zorlanmamasına ve parçaya çarpmamasına dikkat edilmelidir. işin ve tezgâhın özelliğine uygun olmalı. Taş zamanında düzeltilmeli ve bilenmelidir. Mikrometre ile ölçü kontrol edilerek verilecek ince taşlama payı saptanır. Taşlama tezgâhlarındaki dönen kısımların yataklanması.21: Mikrometre ile kalınlık ölçme 1.1. Kademeli düzlem yüzeylerinin taşlanmasında ayarlar. Böyle bir durumda tablanın hızı arttırılır veya taşın hızı azaltılır.

Nümerik Kontrolü imalatları ile bütünleştirerek kendi NC sistemlerini geliştirmişlerdir. taş bileme vb bu döngülere örnektir. Bunlar. bazen 0. Taşlama tezgâhlarında kullanılan kesici miktarı fazla olmadığı için telafi işlemi daha basittir. Ne yazıktır ki taşlama alanında NC kullanımı diğer alanlara göre biraz gecikmiştir. Kademeli ilerleme artışı. Doğrusal (Linear) ve eğrisel (Circular) interpolasyon hız kesilmeden yapılmalı.0001 mm) varan yüksek hassasiyet.02 mm/dak ile 60 m/dak arasında değişir. salınım. CNC Taşlama Tezgâhları Silindirik ve düzlem taşlama işlemlerinde yüksek hassasiyet ve yüzey kalitesi elde edilmesi gerekir. İlerleme hızları 0. Programa sonradan yapılacak veri girişleri ve düzeltme işlemlerinin kolaylıkla yapılabilmesi.2. Torna ve freze tezgâhlarında kullanılan standart kontrol tasarımları taşlama tezgâhlarında kullanışlı değildir. Taşlama işlemleri ile ilgili özel taşlama döngüleri (Canned Grinding Cycles). Çok geniş bir ilerleme hızı alanı. Otomatik kesici telafisinin zımpara taşının bilenmesinden sonra yapılması. Herhangi kontur sapmalarında zımpara taşının bilenmesi. Taşlama ile ilgili bazı özel problemlerini başarı ile çözümleyen imalatçı firmalar. Bu nedenle özellikle teknolojik bakımdan Nümerik Kontrolün temel felsefesine çok uygundur.22: CNC Taşlama tezgâhı ve Taşın görünüşü 23 .1 mikrona (0.1. Resim 1. Bu nedenle taşlama tezgâhlarının kontrol sistemlerinde diğer tür tezgâhlardan farklı çözümlere ihtiyaç vardır. rutin. bekleme.

6 kw 4600 kg 24 .4 mm 1390 dev/dak (rpm) 60° 10 m/dak 225 mm 0.6kw 1 kw 1.6 kw 0.Bir CNC tezgâhının özellikleri CNC SİLİNDİRİK TAŞLAMA TEZGÂHI Tabla Üzeri Çevirme Çapı Taşlama Çapı Puntalar Arası Mesafe Parça Ağırlığı Taş Ebatları Taş Devri Taşlama Açısı Boştaki Eksen Hızları Dalma Kursları Min. Paso Miktarı İş Mili Devri İş Mili Koniği Pinöl Hareketi Punta Koniği Boştaki Hızı Dönme Açısı İş Mili Motoru Kafa Motoru Hidrolik Pompa X Eksen Motoru Z Eksen Motoru Ağırlık G32A/G38A-50 NC ∅380 mm ∅360 mm 500 mm 150 kg 510x50-100x152.001 mm 30-350 dev/dak MT5 25 mm MT5 10 m/dak 7° 5.5 kw 0.

Kumanda panelindeki buton ve kumanda kollarının görevlerini iyi öğreniniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İŞLEM BASAMAKLARI Tezgâhı çalıştırıp durdurunuz. Taşı yerine takarken sağlamlığını kontrol ediniz. Taşın kırık veya çatlak olması durumunda taş parçalanıp fırlayabilir Taş başlığını aşağı indiren kol üzerindeki mikrometrik bileziğin ilerleme miktarını öğreniniz. Zımpara taşını bağlayınız. İşi bağlayınız Taşı bileyiniz Taşı ilk olarak veya yeniden çalıştırırken yana çekiliniz. Bütün emniyet tertiplerinin (muhafazalar. 25 . Tablanın paralellik kontrolünü yapınız. Hidrolik sistem basıncının 8–10 bar arasında olmasına dikkat ediniz. Tabla paralel değilse tablayı mıknatıslayarak taşlayınız. Taşı bileyiniz. kapaklar) yerine takılmış olduğunu görünüz. Tok bir ses gelirse taş sağlam demektir. Taşa tornavida sapı ile tıklayınız. kravatınızı dışarıya taşmayacak şekilde bağlayınız. Mıknatıslı tablayı temizleyiniz. ÖNERİLER Gömleğinizi kolları kıvrılmış olarak giyiniz.

taşın kırılmasına ve yaralanmalara sebep olur. İlerleme yönü değişirken tablayı zımpara taşı genişliğinin dörtte biri kadar enine ilerletiniz.). Tabla dayamalarının yerini belirleyip sıkmazdan önce tablayı elle ilerleterek ilerleme miktarını kontrol ediniz (Taşı iş parçası yüzeyine yaklaşıncaya kadar). Fazla sıkılan cıvata genleşmeye izin vermediğinden parçada eğiklik meydana gelir. aşırı sıkmayınız. İş parçasının sıkıca bağlandığından emin olunuz.Bağlama pabuçları ile iş parçalarını sıkarken her iki uçtaki cıvataları. Soğutma suyunu açınız. 26 . İşin yüzeyinde yanıklar meydana geliyorsa tablanın hızını düşürünüz. Çünkü taşlamadan dolayı ısınan iş parçası genleşir. (Gevşek bağlanmış taş. İş parçasını elinizle kavrayıp sarsınız.

6. 3. 1.ÖLÇME DEĞERLENDİRME ÖLÇME VEVE DEĞERLENDİRME ÖLÇME TESTİ Aşağıdaki soruları cevaplandırınız.50 bar B) 80–100 bar C) 8–10 bar D) 200–250 bar Kesme hızı 30 m/sn. 5. İş parçasının hatalı taşlanması aşağıdakilerden hangisini olumsuz etkiler? A) Malzeme maliyetini B) Tezgâh enerji sarfiyatını C) Zaman kaybını D) Hepsini Aşağıdakilerden hangisi conta malzemesi olarak kullanılmaz? A) Lastik B) Keçe C) Deri D) Sac Taşlama tezgâhının tablasını otomatik olarak hareket ettiren eleman hangisidir? A) Tek etkili silindir B) Çift etkili silindir C) Çift milli silindir D) Teleskopik silindir Yatay milli bir taşlama tezgâhında taşlanacak parçanın boyu 200 mm ise dayamalar arası mesafe ne kadar olmalıdır? A) 210 mm B) 200 mm C) 180 mm D) 280 mm Düzlem taşlama tezgâhında hidrolik sistem basıncı kaç bar olmalıdır? A) 40. 27 . 4. çapı 400 mm olan silindirik bir zımpara taşına verilecek en yakın devir sayısı aşağıdakilerden hangisidir? A) 1495 dev/ dak B) 2300 dev/dak C) 2000 dev/ dak D) 2500 dev/ dak 2.

4.7. Taşlama tezgâhının birinci derecedeki görevi nedir? Taşlama esnasında iş parçası çok ısınıyorsa hangi işlemler yapılır? Taşın ölçüsü çabuk düşüyorsa ne yapmanız gerekir? Taşın körlenmiş olduğunu taşlanan yüzeye bakıp nasıl anlarsınız? 400 mm çapındaki taş 350 mm değerine düşerse taşın yeni devri artan değer mi yoksa azalan değer mi olur? 28 . 2. 5. 3. Düşey milli bir tezgâhta işlenecek parçanın boyu 700 mm ve taş seğmentlerinin oluşturduğu taş çapı 500 mm ise dayamalar arası mesafe ne kadardır? A) 710 mm B) 750 mm C) 1200 mm D) 1700 mm En büyük devir sayısı hangi malzemeye verilir? A) Yumuşak çeliğe B) Pirince C) Sert metale D) Sert çeliğe 8. B-SORULAR 1.

düzlem yüzey olarak taşlayınız. mıknatıslı tabla.) Kullanılacak Araç ve Gereçler Düzlem yüzey taşlama tezgâhı.PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Tolerans ±0. İşlemleri yaparken kontrol listesindeki davranışları evet veya hayır olarak işaretleyiniz. bileme elması Açıklamalar Resmi verilen parçayı.01 (Taşlanacak parça ısıl işlem görmüş olmalıdır. tezgah mengenesi. 29 .

Bunun için öğretmeninizin belirlediği işyeri ve eğitim kurumlarında görsel ve uygulamalı çalışmalar yapabilirsiniz. "Hayır" cevapları kazanamadığınız beceriyi ortaya koyar. sütununda bulunan kutucuğa (X) işareti koyunuz.AÇIKLAMA: Aşağıda listelenen davranışlarını gözlediyseniz gözleyemediyseniz "Hayır". DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Güvenlik önlemlerini aldıktan sonra işe başladınız mı? Kumanda panosunu kullandınız mı? Mıknatıslı tablayı temizlediniz mi? Mıknatıslı tabla yüzey paralelliğini kontrol ettiniz mi? Sistem basıncını ayarladınız mı? Taşı bilediniz mi? Parça kalınlığına uygun destek seçtiniz mi? İş parçasını mıknatıslı tablaya bağladınız mı? İşin ölçüsüne göre tabla hareketini sınırladınız mı? Taşı iş parçasına belli bir mesafe içerisinde otomatik olarak yaklaştırdınız mı? Mikrometrik tamburu kullanarak taşı işe en yüksek değme noktasına değinceye kadar yaklaştırdınız mı? Mikrometrik tamburu sıfırladınız mı? Diğer yüzey için taşlama payı bırakarak parçayı taşladınız mı? Yüzey kalitesine göre tabla ilerleme hızını ayarladınız mı? 60 mm ölçüsünü taşlamak için işi mengeneye bağladınız mı? 45 mm ölçüsünü taşlamak için işi mengeneye bağladınız mı? Tezgâhı temizleyip iş parçanıza numaranızı vurdunuz mu? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Uygulama faaliyetiyle kazandığınız davranışlarda işaretlediğiniz "Evet" cevapları kazandığınız becerileri. Makine Teknolojisi Temel Taşlama İşlemleri AÇIKLAMA: Uyguladığınız ve kazandığınız davranış için EVET. uygulayamadığınız ve kazanamadığınız davranış için HAYIR seçeneğini işaretleyiniz. cevabı verdiğiniz beceri ve davranışları kazanabilmeniz için ilgili konuları tekrar etmelisiniz. HAYIR. Öğrencinin Adı ve Soyadı "Evet". 30 .

1. Silindirik Taşlama Tezgâhlarının Çalışma Prensibi Silindirik iş parçalarının dış yüzeylerini silindirik veya konik olarak taşlayan tezgâhtır. b) İki punta arasına bağlanır. Resim 2. tesviye. Her iki bağlama şeklinde de iş parçası dönme hareketi yapan zımpara taşı önünden uzunlamasına ileri geri hareket ederek geçer. Tablanın her kursundan sonra zımpara taşı. Tabla hidrolik sistemle otomatik olarak hareket ettirilir. mil gibi silindirik veya konik olması istenen yüzeyleri taşlamak için kullanılır. makine kalıp bölümlerinde bulunan makine ve motorların silindirik veya konik delik içerisinde çalışan mil veya muylularının (milin yatak içinde çalışan kısmı) yüzey kalitelerini inceleyiniz.1. Aynı çaplı mil ve deliklerin birbirleri ile çalışma durumlarına göre işleme payları değerlerini. Bu tezgâhlara iş parçaları genellikle iki şekilde bağlanır: a) İş parçası aynaya bağlanarak punta ile desteklenir.1. SİLİNDİRİK YÜZEY TAŞLAMA 2.1: İş parçasının ayna punta arasına fırdöndü ve punta ile bağlanması Taşlama tezgâhları iş parçasını iki punta arasında taşlayacak şekilde yapılmıştır. 2. ARAŞTIRMA Otomotiv. Silindirik Yüzey Taşlama Tezgâhlarının Kısımları 2.ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-2 Bu öğrenim faaliyeti sonunda. torna tezgâhında işlenen parçaların tolerans değerleriyle karşılaştırınız. 31 . parça boyu uzun ise sabit ayaklarla desteklenir. Kovan. Mil delik toleranslarını inceleyiniz. uygun çalışma koşulları sağlandığında istenen tolerans ve yüzey kalitesinde silindirik ve konik yüzeyleri taşlayabileceksiniz. verilecek talaş derinliği kadar iş parçasına doğru ilerletilir. pim.

dış kısmı ise üniversal veya fırdöndü aynasının bağlanması için biçimlendirilmiştir.1. Döner tablası üzerinde yatay olarak kaydırılabilir ve cıvatalar yardımıyla istenilen yere tespit edilebilir.2.1. Resim 2.1. Silindirik Taşlama Tezgâhlarının Ana Kısımları Silindirik taşlama tezgâhlarının ana kısımları şunlardır: a) Fener mili kutusu b) Gezer punta gövdesi c) Kumanda panosu d) Zımpara taşı başlığı Resim 2.3: Elektrik motorundan alınan dönme hareketinin fener miline kayış ve kasnakla aktarılması 32 . Fener milinin yataklanmasını sağlar. Fener milinin iç kısmı sabit puntanın.2. Fener Mili Kutusu Elektrik motorundan kayış ve kasnak sistemi yardımıyla aldığı dönme hareketini iş parçasına iletir.2: Silindirik taşlama tezgahı ve kısımları 2.2. Taş milinin hızına göre iş milinin devrinin azaltılması veya arttırılması kademeli kasnak ve kayışlar ile sağlanır. İç yüzeyi konik olarak işlenmiş ve yataklanmış bir mildir.

4.2. demir olmayan metaller ve metal olmayan gereçleri taşlamak için silisyum karpit taşlar seçilmelidir. Silindirik Yüzey Taşlama Tezgâhlarında Çalışma Kuralları 2. Görevi. Dikkat edilecek en önemli nokta.2. iri taneli taşlar kaba işlenen yüzeyler için uygundur. Resim 2.1. İş parçalarının ayna-punta arasında veya iki punta arasında taşlanmasını sağlar.2. 2. font. Gezer Punta Gövdesi Döner tabla üzerinde yatay olarak hareket eder. 2.2 Taşlanacak Malzemenin Cinsine Göre Taş Seçimi Çelik ve alaşımlı çelikler için alüminyum oksit. 2. zımpara taşı ile işlenecek silindirik veya konik parçanın uyumuna bağlıdır.Taş Seçimi İyi bir kesme işlemi.2.2. 2.2.2. Zımpara Taşı Başlığı Zımpara taşı milini ve bu mile hareket veren elektrik motorunu taşır.4: Gezer punta Resim 2. alın yüzeylerine punta deliği açılmış parçaları punta yardımıyla desteklemektir.2. taş seçimi ve seçilen taşa göre iş parçasının ilerleme ve dönme hızının ayarlanabilmesidir.1.3 İstenen Hassasiyet ve Yüzey Kalitesine Göre Taş Seçimi İnce taneli taşlar ince işlenen yüzeyler için.2.1. 33 .3. Kumanda Panosu Elektrik enerjisi ve hidrolik enerji ile çalışan sistemlere ait buton kol ve düğmelerin bağlandığı kısımdır.1.5: Kumanda panosu 2.

2. Belirlenen bu kesme hızı değerine göre taş milinin devir sayısı hesaplanır. Daha büyük çaplı parçalar uzun talaş kaldırılarak taşlanırsa zımpara taşı daha sertmiş gibi tesir eder ve daha geç aşınır.D .N 1000. Silindirik taşlamada ideal kesme hızı 30 m/s dir.60 m/s 34 .2.60. Zımpara Taşının Kesme Hızı Düzlem yüzey taşlamada öğrendiğimiz gibi zımpara taşının çevresindeki bir noktanın bir saniyede metre cinsinden aldığı yola Kesme Hızı denir Kesme hızı artınca devir sayısı da artar. en büyük çapa göre belirlenmiş bir değer olduğundan taşın çapı küçülünce devir sayısı arttırılmalıdır. Belirli bir zaman içinde aynı miktar metal daha uzun talaşlarla kaldırılırsa bu talaşlar daha ince olur. kısa ve kalın bir talaşa göre daha az kesme basıncı ister.4.V π . Zımpara Taşının İş Parçasına Değme Yüzeyi Bir kesici ağzın metal üzerinden talaş kaldırarak almış olduğu yola zımpara taşı ve iş parçasının temas yüzeyi denir. Temas yüzeyi geniş olduğunda iri taneli taşlar kullanılır. Zımpara taşlarının imalatı sırasında taşa verilebilecek kesme hızı değeri imalatçı firma tarafından belirtilip taş etiketine yazılır veya tablodan alınır. V= π . Temas yüzeyi büyüdükçe daha yumuşak taş kullanılmalıdır. Taşın kesme hızı ve taş çapına göre devir sayısı(N) aşağıdaki formülle hesaplanır: N= 1000. İş parçasının çapı büyüdükçe taşın temas yüzeyi de artar ve daha uzun talaş kaldırır.D dev/dak N = Taş miline verilecek devir (dev/dak) V = Taşın kesme hızı değeri (m/s) D = Taşın çapı (mm) Taş miline verilecek devir sayısına göre zımpara taşının kesme hızı ise aşağıdaki formülle hesaplanır.2. İnce ve uzun bir talaş. Temas yüzey alanı küçükse ince taneli taş kullanılmalıdır. Ancak bu.5.2.

2. İşin çevresel hızı arttırılırsa talaş miktarı artar neticede taş çabuk aşınır. yani işin dönme hızı arttırılmalıdır.28 30 .10 25 25 Tablo 2.30 25 .60.25 25 .30 İç 25 22 . Üretimin arttırılması bakımından böyle bir taşlama yöntemi seçilecekse daha sert taş seçilmelidir.40 8 35 30 10 .30 30 .V ⁄ П. İşin dönme hızı taş taneleri dökülüp yeni keskin tanelerin çıkmasını sağlayacak şekilde olmalıdır.12 25 20 .2.14.200 = 1900 dev/ dak olmalıdır.6. Taşın sertliği malzemenin cinsine uygun olarak seçilmesine rağmen taş çabuk körleniyorsa devir sayısı düşürülmelidir.28 30 . seri çelik Gri döküm Kızıl döküm Sert madenler Hafif metaller Plastik madde ve sert lastik Cam Porselen Granit Silindirik Yüzey Taşlama Düzlem Yüzey Taşlama Dış 25 .Taşlanacak malzemenin cinsi Çelik ve takım çeliği. Taşın etkisi sertse taşın iş parçasıyla olan teması çoğaltılmalı.D ‘den N= 1000.30 /3. İşin Çevresel Hızı İş parçasının hızı taş hızına göre belli bir oranda olmalıdır.40 30 10 .40 25 . Silindirik taşlamada iş ne kadar hızlı dönerse yüzey o kadar kaba ne kadar yavaş dönerse yüzey o kadar ince çıkar.60.1: Zımpara taşına verilecek kesme hızı değerleri Örnek: Kesme hızı 30 m/sn olan bir taşın çapı 200 mm’ye düştüğünde taşa verilecek devir sayısı ne olmalıdır? Çözüm: N = 1000. Taş yumuşak etki yapıyorsa yani taneleri çabuk dökülüyor ve çapı düşüyorsa işin hızı azaltılmalıdır.45 25 . 35 .45 8 25 .12 25 .35 8 20 .25 30 8 .

05 0. Taş genişliği.02 .2: Taşlanacak malzemeye verilecek talaş derinlikleri ve iş parçasının ilerleme hızı Şekil 2.0. Kurs ayarı taş iş parçasından çıkmayacak şekilde verilmelidir.01 0. Kaba ve İnce Taşlama Kaba taşlamada talaş debisi (hacmi) fazladır. Parçaları önce kaba sonra da ince taşlama ile işleyeceksek ince taşlama için son pasoda iki veya daha fazla talaş payı bırakmamız gerekir. Talaşları çabuk kaldırmak için iş parçasının hızı ve enine ilerleme mesafesi (talaş derinliği) arttırılır. kaba talaştaki ilerlemenin 2/3’üne düşürülmelidir.32 0. taşlanacak yüzeyden büyük ise ilerleme verilmez (Bkz.0. Tablanın İlerleme Hızı (m/s) 0.0. Kaba taşlamada ilerleme taş genişliğinin 3/4'ü ince taşlamada ise taş genişliğinin 1/ 3’ ü kadar olmalıdır.08 Talaş Derinliği (mm) Kaba 0.002 0.2 .16 .1: İş parçasının ilerleme hareketi 2.02 .3 0.02 .13 .2 0.4 0.25 0. İlerleme ve Talaş Derinliği İlerleme çok sayıda kesici tanenin iş parçasına dokunmasını sağlayacak şekilde verilmelidir.2.16 .03 0. 36 .03 0.01 .0.2. Dalma taşlama) İri taneli ve yumuşak taşlarda talaş derinliği çok.0.001 Taşlanacak Malzemenin Cinsi Yumuşak çelik Sert çelikler Gri döküm Hafif metaller Sert metaller Tablo 2.7.2. Tabla ilerlemesi.0.01 .0.01 .005 İnce 0.0.8.3 0. ince taneli sert taşlarda ise talaş derinliği az verilmelidir.005 0.0.0.0.16 . Talaş derinliği çok ise işin dönme hızı az verilir.

Resim 2. düzlem taşlama tezgâhlarında olduğu gibi mutlaka kullanılmalıdır.2: Silindirik dış yüzey taşlamada iş kursu Kurs Boyu (İş Kursu) İlerlemede kurs ayarı. 37 .6: Soğutma sıvısı kullanılarak taşlama 2.9.6 soğutma suyu kullanılarak yapılan taşlama işlemi görülmektedir). Kısa parçalar “üç” ayaklı ayna ile bağlanarak taşlanırlar.Şekil 2. Silindirik Yüzey Taşlamada İşlem Sırası İş parçası kademeli ise taşın yan yüzeylere değmesini önlemek için kademe diplerine fatura açılır. İş parçası özelliğine göre. Ancak silindirik yüzeylerin taşlanmasında soğutma suyu. yuvarlak veya yuvarlak olmayan delikler varsa bu delikler sert ağaçla doldurulur. İş parçası üzerinde kama kanalı. iş parçasının taştan tamamen çıkmasını ve taş muhafazalarına çarpmasını önleyecek şekilde olmalıdır.2. 2. İş parçası ısıl işlem görmüşse tavlanarak gerginliği alınır. uygun bir fırdöndü ve gezer punta yardımıyla fırdöndü aynasına veya aynaya bağlanır. Taşlamada Soğutma Sıvısı Küçük tipteki taşlama ve alet bileme tezgâhlarında soğutmaya pek önem verilmez.3. Soğutma sıvısı sıcaklıktan dolayı meydana gelen çarpılmaları (şekil değişikliği) ve ölçü hatalarını önler (Resim 2.

iş parçasının çalışacağı konuma göre verilmeli. kalan taşlama payı ince taşlama yapılarak bitirilir. İş parçasının taş muhafazasına değmemesine dikkat ediniz. Silindirik Yüzey Taşlamaya Etki Eden Faktörler Zımpara taşı uygun nitelikte seçilmiş olmalıdır. Önce kaba talaş verilir. Kademeli millerin ve muyluların düzgün taşlanabilmesi için fatura bitimlerine kanal açılmalıdır.Tabla elle ilerletilerek dayamaların yerleri ayarlanır. İş kursu ayarı yapılırken taş. Taşı flanş çapına kadar kullanmayınız. rasgele verilmemelidir. Ayarlama temizleme ve yağlama yaparken taşı tabladan uzaklaştırınız. Kanalın genişliği ve derinliği.4. iş çapı ile orantılı olmalıdır. İş parçası ve taş hızı arasında belirlenen orana uyulmalıdır (Taş hızı esas alınmalıdır). meydana gelen ısıdan dolayı punta uçlarının iş parçasına kaynaşmasını ve bozulmasını önler. Büyük ve kısa açılmış bir punta deliği taşın baskısıyla iş parçasının fırlamasına ve eğilmesine sebep olur. Gevşek ve kayan kayışlarla taşlama yapmayınız. 2. Taş. iş yüzeyine 1 mm aralık kalıncaya kadar yaklaştırılır. Gres yağı. kaba talaş işlemi bittikten sonra taş bilenir. İş parçaları alın yüzeylerine açılacak punta delikleri. Taş salgısız bağlanmalıdır. Komparatörle işin silindirikliği kontrol edilir. İş parçası dengeli ve sağlam bağlanmalı ve uygun soğutma sıvısı seçilmelidir. Tablayı hareket ettiren hidrolik sistem çalıştırılır ve taş işe yanaştırılarak mikrometrik bilezik sıfırlanır. Tabla yön değiştirme dayamalarının yerini iyi ayarlayınız. Ses vermeyen bir zımpara taşını kullanmayınız. Yanlış sertleştirmeden dolayı eğilen veya çatlayan iş parçaları ölçü hatalarına sebep olur. 2.2.1. Küçük açılmış punta delikleri ise gezer punta veya sabit puntanın iş parçasını yataklayıp tutmasını engeller. İş milini döndüren kayışın gerginliğini iyi ayarlayınız. İki punta arasında işlenecek parçaların punta yuvası gres yağı ile yağlanmalıdır. 38 .4. Taşlanacak İşlerde Aranan Özellikler İş parçaları sertleştirilecek veya yüzey sertleştirilmesi yapılacaksa bu işlem uzman kişilerce yapılmalıdır. 2.4. Taşı askıya alarak tornavida sapıyla hafifçe vurduğunuzda tok bir ses vermesine dikkat ediniz. Mikrometre ile iş parçası ölçülür. Taşın dengelenmiş olmasına dikkat ediniz. Silindirik Yüzey Taşlamada Güvenlik Önlemleri Taş takılmadan önce mutlaka kontrol edilmelidir. genişliğinin 1/3’ ü kadar parçanın kenarından dışarı çıkarılır.

boyuna hareket etmez. mikrometre gibi donanımları tezgâh dolabında ait olduğu yere koyunuz. 2. Boyuna Taşlama İş.3: Boyuna taşlamada işin ve taşın dönüş yönleri Boyuna taşlamada taş sabit olup iş parçası boyuna ilerleme hareketi yapar.5. Profilli parçalarda taş iş parçası biçimine göre bilenir. Ancak iş parçası yalnızca ekseni etrafında döner. İş parçasının ilerleme hareketi taş genişliğinden fazla olmamalıdır.5. Tezgâha ait avadanlık. Dış Yüzeylerin Taşlanması 2. anahtar. Dolapları düzensiz tutarak iş yapma zamanınızı azaltmayınız.4: Dalma taşlama yöntemi ile işlenmiş parçalar 39 . Taş parçaya talaş derinliği kadar dalar.2. Elinizi ve başınızı dönen kısımlardan uzak tutunuz. komparatör. Şekil 2. gres yağı.1. Dalma Taşlama Taşın dönüş yönü ile işin dönüş yönü aynıdır. 2. cebinize koymayınız.Ölçü alet veya mastarlarını kutularında ve tezgâh üzerinde muhafaza ediniz. kendi ekseni etrafında uygun bir çevresel hızla dönerken aynı zamanda boyuna ilerleme hareketi yapar. Şekil 2. Taşın dönüş yönü ile işin dönüş yönü aynıdır.5.

2.100 tgα/2 = 10 /200 = 0.5. İşi döndüren fener mili tarafına takılacak punta sabit veya tırnaklı olur. İşin İki Punta Arasında Taşlanması Düz veya kademeli miller ve bunlara benzer parçalar iki punta arasında taşlanırlar.6: İş parçasının fırdöndü ile bağlanması ve işlenme anı 40 .l tgα/2 = 30–20 /2.3° olmalıdır. Şekil 2.4. boydan boya taşlanacaksa tırnaklı punta kullanılması gerekir. Verilecek açı (ayar açısı) koniklik açısının yarısı kadardır. Tablaya verilecek açının hesaplanması: tgα/2 = D-d / 2.5: Konik yüzeylerin işlenmesi 2.l tgα = Konilik açısının yarısı D: Konik yüzeye ait büyük çap (mm) d: Konik yüzeye ait küçük çap (mm) L: Konik boyu ( mm) Örnek: Büyük çapı 30 mm. İş parçasını bağlamak için fırdöndü aynası ve fırdöndü bileziği kullanır.2 tgα/2 = 11.5).5. Konik Taşlama Boydan boya konik yüzeyler ile iş parçasının uç kısmında veya ortasında bulunan konik yüzeyler tezgâh tablasına açı verilerek işlenirler (Şekil2. Tırnaklı punta işin alın yüzeyine bastırırken punta yuvası da merkezleme yapar.3. Şekil 2. küçük çapı 20 mm ve konik boyu 100 mm olan konik parçayı taşlamak için tablaya verilecek eğim açısı ne olmalıdır? Cevap: tgα/2 = D-d / 2. İş.

Taşlama yaptıktan sonra ayna sökülüp temizlenerek tezgâh dolabına düzenli bir şekilde konmalıdır. dört ayaklı aynaya bağlanır.7: Punta yuvası 2. dikkat edilmezse iş ile beraber dönen puntanın salgısı doğrudan doğruya işe aktarılmış olur.8: Dört ayaklı ayna 2. boyu kısa ve alın yüzeylerine punta yuvası açılamayan parçalar. İşin Aynaya Bağlanarak Taşlanması Kademeli. 41 . aynaya bağlanarak taşlanırlar. Ayna ile iş bağlarken ayakların iyi ve salgısız sıkma yapmasına ve ayna ayaklarının temizliğine dikkat etmelidir. Ara ölçülü ve ortası boydan boya delik olan iş parçalarını silindirik taşlamak için ayarlı malafa kullanılır. Resim 2.5. Dört ayaklı aynalar.8: Üç ayaklı ayna Resim 2.İşi döndüren başlık tarafına sabit punta takılıp taşlama yapılacaksa puntanın salgısının olmamasına dikkat edilmelidir. Şekil 2. Elle kuvvetlice sıkıştırmak yeterlidir. Üç ayaklı aynaya bağlanamayan parçalar.5. İş parçası malafaya çok sıkı olarak geçirilmemelidir. ortasından boydan boya delik olan iş parçalarını silindirik taşlamak için kullanılır.5. İşin Malafa Üzerinde Taşlanması Malafa. Aynaya iş bağlamak daha pratiktir.6. Özellikle hassas olması gereken işlerde bunun önemi büyüktür. simetri ekseni olmayan parçaların uç kısımlarındaki veya ortasındaki silindirik yüzeylerin tezgâha bağlanıp taşlanmasında kullanılır.

10: Ayarlı malafa 42 .9: Malafa Şekil 2.Şekil 2.

Taş milinin kayış gerginliğini kontrol ediniz. Bileme aparatındaki elmasın katere iyi tutturulmasına dikkat ediniz. Tezgâha ait diğer avadanlıkları dolaptaki yerlerine koyunuz. Taşlama tezgâhının puntalarını temiz. Tabla kursu uzunluğuna göre yön değiştirme dayamalarını doğru ayarlamaya dikkat ediniz. Düzgün tınlama sesi vermeyen bir zımpara taşını kullanmayınız. buton ve kolların görevini öğreniniz. Ayarlama temizleme ve yağlama için tablayı elle hareket ettiriniz. Zımpara taşı mile kolay geçmiyorsa. Taşın dengelenmiş olmasını sağlayınız. iş parçasının punta deliklerinin düzgün açılmış ve kirden temizlenmiş olmasına dikkat ediniz. Bütün muhafaza ve kapakların kilitli olmasını sağlayınız. kurşun burcu biraz raspalayınız. Taş çapını ölçerek taşın kesme hızına göre taşa verilecek devir sayısını hesaplayınız. Zımpara taşını tabladan uzaklaştırınız. Eğe veya tornavida sapıyla hafif vurduğunuzda tiz bir ses duymaya dikkat ediniz. Değiştirilmiş bir zımpara taşını mutlaka bileyiniz. Soğutma suyunu kontrol ediniz. 43 . İş elbisenizi kolları kıvrılmış şekilde giyiniz. Tezgâhı çalıştırınız durdurunuz. ve İşe uygun taşı tezgâha bağlayınız ve bileyiniz. Kravatınızı dışarıya taşmayacak şekilde gömleğinizin içine koyunuz veya takmayınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İŞLEM BASAMAKLARI ÖNERİLER Kumanda panelindeki bütün düğme.

İşin dönme hızına göre merdivenli kasnak üzerinde kayışın yerini değiştiriniz. Tabla el tekerinin yanında bulunan tabla kontrol kolunu gevşeterek otomatik ilerleme mekanizmasını elle hareket edecek şekilde ayarlayınız. iki punta arasında taşlamaya göre düzenleyiniz. Tabla eğim açısının 0º olmasına dikkat ediniz 44 . Fener mili kutusunu. Punta uçlarını gres yağıyla yağlayınız. tabla ilerleme miktarını belirleyiniz. Fener mili ucunda takılı bulunan sabit punta ile gezer punta arasına tezgâhın avadanlıkları arasında bulunan mastar mili bağlayarak komparatör yardımıyla tablanın paralelliğini kontrol ediniz.Zımpara taşını döndürerek kaba ilerleme ayarını yapınız.

soğutma suyunu açınız. Tablayı otomatik olarak hareket ettiriniz. 45 . Gezer punta kolunu kendinize doğru çekerek punta ucunun punta deliğine girme miktarını belirleyin. Sonra. Soğutma sıvısının sıçramasını önleyen siperleri yerine takınız.Uygun bir fırdöndüyü parçanın bir ucuna bağlayıp aynı ucu fener puntasıyla irtibatlayınız. İş parçası uzun ise sabit yatağı tabla kızaklarına bağlayınız. gezer puntayı tabla kızağı üzerine sabitleyiniz. Ayakların iş parçasını kurtaracak şekilde açılmalarını sağlayınız. Zımpara taşını çalıştırınız. Puntalar iş parçasını kuvvetle tutacak şekilde yay basıncını ayarlayınız Soğutma sıvısı tertibatını ayarlayınız. Otomatik ilerletme kolunu sıkarak tablayı otomatik hareket edecek şekilde ayarlayınız. iş parçasını döndürünüz. İşi kaba olarak taşlayınız ve ölçünüz. Mikrometrik bileziği sıfırlayınız. Fırdöndünün taş muhafazasına değmediğini ve iş parçası kurs mesafesini doğru ayarladığınızı gördükten sonra taşı iş parçasına yaklaştırınız. İş parçasını tezgâha bağlayınız.

İnce taşlama yaparken tezgâhı çeşitli nedenlerle uzun süre durdurmak gerekiyorsa işi tekrar taşlamadan önce tezgâhı yaklaşık beş dakika boşta çalıştırınız.025 mm talaş payını vererek silindirik taşlamayı bitiriniz. bronz. Pirinç. Taşın kesme hızına göre işin devri yüksekse yüzey kaba çıkar. Eksenlik kontrolü için aynayı elinizle yarım tur çevirerek iş parçasını tekrar ölçünüz. Fener mili kapağını açarak kayışın yerini iş parçası yavaş dönecek şekilde değiştiriniz. Paralellik ve eksenlik kontrolü yapınız. Taşın yüzeyi cam gibi parlak ve sıvanmışsa taşın devrini düşürünüz veya arttırınız. Mikrometre ile parçanın çapını kontrol ediniz. İş parçasının dönme hızını yavaşlatınız. 46 . Bu işlemleri yapmadan önce taşı bileyiniz. Kontrol ediniz. alüminyum ve hatta yumuşak çelikleri taşlarken iş parçasının dönme hızını arttırınız.İnce taşlama için bitirme payı bırakınız ve silindirikliği kontrol ediniz. İşlemlerinizin doğru olduğunu gördükten sonra son paso için bıraktığınız 0.

7. Taşın dönüş yönü ile işin dönüş yönü……………………………………… Punta yuvası ………... 5..... Yanlış cevapladığınız konularla ilgili öğrenme ve uygulama faaliyetlerini tekrarlayınız...... 47 . DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz... kadar olmalıdır.….... Alın yüzeylerine punta yuvası açılamayan parçalar ……. kadarı parçanın kenarından dışarı çıkarılır.. İş kursu ayarı yapılırken taş. bağlanarak taşlanırlar.... 8.. Fener milinin iç kısmı ……….. kanal açılmalıdır.. genişliğinin …….......… yağlanmalıdır.. kadar ince taşlamada ise taş genişliğinin .... Taşın sertliği malzemenin cinsine uygun olarak seçilmesine rağmen taş çabuk körleniyorsa devir sayısı ………………………… Kademeli millerin ve muyluların düzgün taşlanabilmesi için . 1.. 2. 10. yani taneleri çabuk dökülüyor ve çapı düşüyorsa işin hızı …………….. ince taneli sert taşlarda ise talaş derinliği …………… verilmelidir. 4.. 6... Kaba taşlamada ilerleme taş genişliğinin ….…. Taş yumuşak etki yapıyorsa.... dış kısmı ise .. İri taneli ve yumuşak taşlarda talaş derinliği ……………....... aynasının bağlanması için biçimlendirilmiştir....ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda silindirik taşlama ile ilgili olarak verilen soruları cevaplayınız.……...…. 9.…. 3....

ham malzeme çapı Ø30 mm olan parçayı istenilen profile uygun tornaladıktan sonra M24 diş açacak parça programını yaparak CNC torna tezgâhında öğretmenleriniz nezaretinde işleyiniz.01 Açıklamalar Verilen parçanın Ø40 mm ölçüsünü boyuna taşlama.PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Aşağıda imalat resmi verilen. 48 . Ø30 ve Ø20 mm ölçülerini dalma taşlama ile taşlayınız. İşlemlerinizi yaparken kontrol listesindeki davranışlarınızı evet veya hayır olarak işaretleyiniz. Tolerans±0. İşlemi yapabilme süresi = 4 ders saattir.

faaliyette gözlediğiniz eksiklik varsa. uygulayamadığınız ve kazanamadığınız davranış için HAYIR seçeneğini işaretleyiniz. faaliyete tekrar dönerek ya da öğretmeninize danışarak bunları tamamlayınız. gözleyemediyseniz HAYIR sütununda bulunan kutucuğa (+) veya (-) işareti koyunuz. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Güvenlik önlemlerini aldıktan sonra işe başladınız mı? Komparatörle eksenlik ve paralellik kontrolü yaptınız mı? Üç ayaklı aynayı bağladınız mı? Kayışın yerini değiştirerek işin dönme hızını ayarladınız mı? Taşı bilediniz mi? İş parçasını ayna punta arasına bağladınız mı? Taşı. 49 . iş parçasına belli bir mesafe içerisinde hızlı olarak yaklaştırdınız mı? Mikrometrik bileziği sıfırladınız mı? Ø30 mm’ yi dalma taşlama yöntemi ile taşladınız mı? Mikrometre ile ölçü kontrolü yaptınız mı? Ø20 mm’lik yüzeyi dalma taşlama yöntemi ile taşladınız mı? Fırdöndü aynasını bağladınız mı? Ø40 mm’lik kısmı boyuna taşlamak için dayamaların yerini ayarladınız mı? Ø40 mm ölçüsünü boyuna taşladınız mı? Tezgâhı temizleyip işi teslim ettiniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Eğer. Öğrencinin adı ve soyadı Makine teknolojisi Temel taşlama işlemleri 2 Açıklama: Uyguladığınız ve kazandığınız davranış için EVET.AÇIKLAMA: Aşağıda listelenen davranışlarını gözlediyseniz EVET.

İş parçası kesici taştan aldığı hızla dönerken aynı zamanda sevk taşının etkisiyle bir vida gibi boyuna ilerleme yapar. tesviye. Kesici taş. yüksek devirlerde kaba taşlamalar yapılır.1: Puntasız taşlamada taşların ve işin konumu 50 . PUNTASIZ TAŞLAMA 3. frenlemek suretiyle işin dönüş hızını azaltıp işi ilerletmektir.ÖĞRENME FAALİYETİ-3 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-3 Bu öğretim faaliyeti sonunda. makine kalıp bölümlerinde bulunan makine ve motorların silindirik veya konik delik içerisinde çalışan mil veya muylularının (milin yatak içinde çalışan kısmı) yüzey kalitelerini inceleyiniz. Düşük devirlerde ince taşlama. Şekil 3. Mil delik toleranslarını inceleyiniz.1. Puntasız Taşlama Tezgâhının Özellikleri ve Kısımları Puntasız taşlamada iş parçası bağlanmadan. iki taş arasından geçirilerek taşlanır. 3. uygun çalışma koşulları sağlandığında istenilen tolerans ve yüzey kalitesinde silindirik ve konik yüzeyleri taşlayabileceksiniz. aynı çaplı mil ve deliklerin birbirleri ile çalışma durumlarına göre işleme payları değerlerini. taşlama anında işe temas eder etmez işi döndürmeye başlar. Bu nedenle hızı çok düşüktür. Sevk taşının görevi. bir sevk kızağı üzerinde. Aynı zamanda işi hem sevk yatağına hem de sevk taşına bastırır. ARAŞTIRMA Otomotiv. torna tezgâhında işlenen parçaların tolerans değerleriyle karşılaştırınız. Esas taşlama işlemini kesici taş yapar.

3. iş ekseni taş eksenini yaklaşık 3 mm altında olacak şekilde ayarlanmalıdır.1. Yan destekler ayarlanırken.3. Taşlamada işe verilecek ilerleme hızı seçilirken malzemenin cinsi. Bu açı ne kadar büyük olursa iş de o kadar hızlı ilerler. yüzey kalitesi. muylular. Yan desteklerin ayarlanması da ayrı bir dikkat gerektirir. boydan boya silindirik işler taşlanır. Sevk taşı işte bu iki açı sayesinde işi bir vida gibi ilerletir. 6 mm çapa kadar olan ince çubuklar taşlanırken. 3. Sevk taşına 1/4-1/2 derece açı verilir. kavrama pimleri. işin.1. Dalma Taşlama (Profil Taşlama) Değişik profildeki çok sayıda özdeş parçaların taşlanmasında kullanılır. 51 . İşin İlerleme Hareketi İşin ilerleme hareketi için sevk taşına bir açı verilir. kesici taşın ve sevk taşının bütün yüzeyine oturtulması sağlanmalıdır.1. taşın cinsi. Kademeli ve profilli miller iki taş arasına yukarıdan bırakılır. Tezgahın taşlama kapasitesine göre her çaptaki işlerin uygun yüzey kalitesinde taşlanabilmesi için sevk taşı iki devirli (20-36 dev/dak) olarak yapılır. Bu konumda iş parçası taşlanırken sıçrama yapamaz.1. Boyuna Taşlama Boyuna puntasız taşlamada kademesiz. Sevk taşını bileme aparatına da aynı açı verilerek taş bilenir. Dalma taşlama (Profil taşlama) Dayamalı taşlama 3. bilezik ve halkalar bu sistemle taşlanabilir. Bu suretle hem kaba seri taşlama işlemleri hem de hassas ve ince yüzey kaliteli taşlama işlemleri yapılır. Bu bilemenin sonucunda sevk taşının yüzeyi çukur çıkar. Bu açı yardımıyla iş yavaşça ilerleyerek karşı dayamaya dayanır. Fakat taşlama sırasında sevk taşı bütün yüzeyi boyunca işe temas eder.2. soğutma sıvısı ve tezgâhın durumu dikkate alınmalıdır. talaş miktarı. İş iki taş arasından boydan boya geçer. Puntasız taşlama işlemleri genel olarak üç türlü yapılır: Boyuna taşlama. Miller. Dayama iş parçası tarafından itilince bir siviş yardımıyla kesme taşı geri itilir ve parça düşer.

işin çapı. taşın sertliği ve malzemenin cinsi ile orantılıdır. Kesici taş itici İş Sevk taşı Şekil 3. Yükseklik ayarı her iki uçta bulunan ayar vidaları ile yapılır.1.1. 52 .2: Puntasız dalma taşlama 3.5. Paralel kamalar ve cıvatalarla tezgâh gövdesine bağlanan özel bir gövde üzerine tespit edilir. Sertleştirilerek hassas bir şekilde taşlanır. İş dayamaya temas edinceye kadar sevk taşı tarafından veya elle yürütülür. kumanda kolu vasıtası ile dayama tarafından geri itilerek alınır.2: Puntasız dayamalı taşlama 3.4. Sevk yatağının yüksekliği. Dayama. tezgâhın kullanıldığı taraftan bir manivela sistemi ile kumandalıdır. Dayamalı Taşlama Bu sistemde işin ilerleme hareketi bir dayama ile sınırlandırılmıştır. İş dayamaya temas edince. Sevk Yatağının Ayarı Sevk yatağı iyi cins çelikten yapılır.Kesici taş İş Dayama Sevk taşı Şekil 3.

Taşlanan yüzey bozuksa İş oval çıkarsa İş parçası konik çıkıyorsa İş üzerinde izler oluşuyorsa İş yüzeyi çokgen gibi düz yüzeyli çıkıyorsa 53 . İnce taneli taş kullanılmış ve ilerleme fazla verilmiştir. Soğutma sıvısı dengeli dağılmamıştır. Bunun için aşağıdaki özelliklere dikkat edilmelidir: Sevk taşının eğim açısına. Puntasız Taşlamada Muhtemel Hatalar ve Bunların Sebepleri HATALAR SEBEPLERİ Taş uygun değildir.3. Sevk taşı salgılıdır. Sevk yatağının işe temas kısmında eziklik vardır. Soğutma sıvısı uygun özellikte değildir. Sevk taşı gevşektir. Taş konik olarak bilenmiştir. Bileme elmasına verilecek yüksekliğe. Sevk taşında boşluk vardır.1. taşın iş genişliği boyunca parçaya temas etmesi sağlanmalıdır. Taş dengesiz veya yüzeyi yağlanmıştır.1.7. Boyuna Taşlama için Sevk Taşının Bilenmesi Bir işin boydan boya taşlanması için bileme elması taşın eksenine paralel yürütülerek. Sevk taşının yüzeyi yer düzlemine paralel ayarlanmamıştır. Taşın kenarlarında fazlalık vardır. 3. Sevk yatağı uygun özellikte değildir. Boyuna taşlamada sevk taşına +3º lik açı verilerek taşlama yapmak genellikle iyi sonuç verir. Sevk yatağının eğim açısı yeterli değildir. Sevk taşının eğim ve bileme açısı uygun değildir. İş parçası silindirik değildir. Bileme aparatına verilecek açıya. İşin yüzeyi çok kirli veya paslıdır. İşin merkezi taş merkezinden yeterince yüksek değildir. İşin sevk taşına temas yüzeyi küçüktür. Sevk yatağı çok incedir. İş merkezinin taş merkezinden olan yüksekliğine. İşin merkezi çok yüksekte ayarlanmıştır.6. İş merkezi ayarı iyi yapılmamıştır.

Puntasız Taşlamanın Tercih Sebepleri İşin bağlanıp sökülmesi işlemi yoktur. Tezgâhlarda hareketli kısım az olduğundan çok az titreşim olur.3. zaman kazandırır. taşlama zamanı azdır. 54 .1. İş kuvvetli desteklendiği için esneme olmaz. Taşlama payı az bırakılır. Hazırlık işlemleri daha az zaman alır. Taşlama esnasında işe eksenel bir baskı yapılmaz. İyi bir ayarlama yapılırsa hatalı iş çıkmaz.8.

İşlemin süresi = 4 ders saatidir. 2İşlemleri yaparken performans denetim listesindeki davranışları evet veya hayır olarak işaretleyiniz.01 Açıklamalar 1Resmi verilen parçayı dalma taşlama olarak taşlayınız. 2.Uygun sevk yatağı bularak mesafesini ayarlayınız.Parçanın taşlanmamış ölçüsünün resim ölçüsüne uygunluğunu araştırınız.Uygun taşlama taşı ve sevk taşı seçiniz ve bileyiniz. 4.Taşladığınız parçanın temizliğini yaparak parçayı öğretmeninize teslim ediniz. Aşağıda belirtilen uygulama faaliyetini gözlenecek davranışları dikkate alarak gerçekleştiriniz.) 1. YETERLİK ÖLÇME Tolerans ± 0.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Değerlendirme: Yeterli görmediğiniz beceri ve davranışlar için modüldeki konuları tekrarlayınız. İşlem basamakları (Taşlayacağınız parçanın ısıl işlem görmüş olması daha uygundur. Bu konuda öğretmeninizin tavsiyeleri olacaktır.. 3. 55 .

faaliyette gözlediğiniz eksiklik varsa. uygulayamadığınız ve kazanamadığınız davranış için HAYIR seçeneğini işaretleyiniz. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Güvenlik önlemlerini aldıktan sonra işe başladınız mı? Komparatörle eksenellik ve paralellik kontrolü yaptınız mı? İş parçasının çapaklarını temizlediniz mi? Sevk yatağını uygun bağladınız mı? Taşı bilediniz mi? Sevk taşını bilediniz mi? Dayamanın yerini tespit edip monte ettiniz mi? Taşlama taşı ile sevk taşı arasındaki mesafeyi ayarladınız mı? Parçayı güvenli bir şekilde atacağınızı tasarladınız mı? Tezgâhı güvenli çalıştırdınız mı? Parçayı atıp taşlama işlemini bitirdiniz mi? İş parçasını çıkarıp yüzey ve ölçü kontrolü yaptınız mı? İş parçasının çapaklarını aldınız mı? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Eğer.Makine teknolojisi Temel taşlama işlemleri 2 Öğrencinin adı ve soyadı Açıklama: Uyguladığınız ve kazandığınız davranış için EVET. 56 . faaliyete tekrar dönerek ya da öğretmeninize danışarak bunları tamamlayınız.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARI ÖĞRENME FAALİYET-1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 A D D C B A D C ÖĞRENME FAALİYET-2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ¾’ü 1/3’ü kadar 1/3’ü kadar aynıdır. gres yağı düşürülmelidir fatura bitimlerine sabit puntanın azaltılmalıdır Çok az aynaya 57 .

Ankara.com www.com www.com.tsugami. Tesviyecilik Teknolojisi.com. Hamdi.efunda. Ajans Türk Matbaacılık Sanayi.com www.com www.com www. Atelye ve Teknolojisi 3. 1978. www. 1998.com www.leechind. ŞAHİN. Türk Tarih Kurumu Basımevi. Mustafa ASLANER.jp 58 . Ankara.com www. Sami.com www.tr www.de www.nıms.com www.KAYNAKÇA KAYNAKÇA ATAV. Milli Eğitim Basımevi İstanbul 1996.com www.nıkken.com www.jjjtrain. Şefik.akraturn.com www.töreci.knuth.americangrinding. 1970. Ankara. Naci Taşlamacılık Teknolojisi Ankara 1978. Fethi. Tesviyecilik Meslek Teknolojisi.com www.com www.techspex.kent ındustrial. Ankara. Yakup ERİŞGİN. Makinede Çalışma Taşlama Bölümü 1(ABB).sunymachınery. ÖZKARA.gubh.üçer zımpara.com www.com www.co. Gül Yayınevi. ŞAHİN.mfgquate.supertec. Ankara.earth-china.com www.com www.com. ÖZCAN. Güryılmaz Matbaası.akraturn manufacturing. Taşlamacılık Teknolojisi. KARABAY.aerogrinding.blohm.grinding.com www.testmachinesources.ramgrinding. Taşlamacılık ve Alet Bileme Teknolojisi.perfect machina. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Enstitüsü www. Halit BULUT.supfina. BAĞCI Mustafa.net www. 2001.schleifring.tr www.com www. Macit.