T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

MAKİNE TEKNOLOJİSİ TAŞLAMA İŞLEMLERİ

ANKARA 2006

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• •

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ...................................................................................................................iii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ..................................................................................................... 3 1. DÜZLEM YÜZEY TAŞLAMA .......................................................................................... 3 1.1. Düzlem Taşlama Tezgâhları.......................................................................................... 3 1.1.1. Yatay Düzlem Taşlama Tezgâhları ........................................................................ 3 1.1.2. Düşey Taşlama Tezgahları..................................................................................... 4 1.1.3. Düzlem Taşlama Tezgâhlarına İş Bağlama Şekilleri ............................................. 4 1.1.4. Mıknatıslı Bağlama ................................................................................................ 5 1.1.5. Mıknatıssız Bağlama Araçları................................................................................ 7 1.1.6. Düzlem Yüzey Taşlama Tezgâhlarına İş Bağlama Kuralları ................................. 9 1.1.7. Taşlama Tezgâhında Meydana Gelebilecek Arızalar ve Giderilmesi .................. 10 1.1.8. Düzlem Yüzey Taşlama Tezgâhlarına Zımpara Taşının Bağlanması .................. 11 1.1.9. Zımpara Taşlarının Tezgâha Bağlanmasında Alınacak Tedbirler........................ 13 1.1.10. Düzlem Yüzey Taşlamada İşlem Sırası ............................................................. 14 1.1.11. Taşın Çevresel Hızı (Kesme Hızı) ve İşin İlerleme Hızı.................................... 17 1.1.12. Taşlamada Soğutma ........................................................................................... 20 1.1.13. Düzlem Yüzey Taşlamada İşlem Sırası ............................................................. 21 1.1.14. Ölçme ve Kontrol............................................................................................... 22 1.1.15. Düzlem Yüzey Taşlamada Dikkat Edilecek Kurallar ........................................ 22 1.1.16. Taşın ve İşin Hızı ile İlgili Bağıntılar................................................................. 22 1.2. CNC Taşlama Tezgâhları ............................................................................................ 23 UYGULAMA FAALİYETİ............................................................................................... 25 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................................................... 27 PERFORMANS DEĞERLENDİRME .............................................................................. 29 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 31 2. SİLİNDİRİK YÜZEY TAŞLAMA.................................................................................... 31 2.1. Silindirik Yüzey Taşlama Tezgâhlarının Kısımları..................................................... 31 2.1.1. Silindirik Taşlama Tezgâhlarının Çalışma Prensibi............................................. 31 2.1.2. Silindirik Taşlama Tezgâhlarının Ana Kısımları ................................................. 32 2.2. Silindirik Yüzey Taşlama Tezgâhlarında Çalışma Kuralları....................................... 33 2.2.1.Taş Seçimi............................................................................................................. 33 2.2.2 Taşlanacak Malzemenin Cinsine Göre Taş Seçimi............................................... 33 2.2.3 İstenen Hassasiyet ve Yüzey Kalitesine Göre Taş Seçimi .................................... 33 2.2.4. Zımpara Taşının İş Parçasına Değme Yüzeyi ...................................................... 34 2.2.5. Zımpara Taşının Kesme Hızı ............................................................................... 34 2.2.6. İşin Çevresel Hızı................................................................................................. 35 2.2.7. İlerleme ve Talaş Derinliği................................................................................... 36 2.2.8. Kaba ve İnce Taşlama .......................................................................................... 36 2.2.9. Taşlamada Soğutma Sıvısı ................................................................................... 37 2.3. Silindirik Yüzey Taşlamada İşlem Sırası .................................................................... 37 2.4. Taşlanacak İşlerde Aranan Özellikler ......................................................................... 38 2.4.1. Silindirik Yüzey Taşlamaya Etki Eden Faktörler................................................. 38 2.4.2. Silindirik Yüzey Taşlamada Güvenlik Önlemleri ................................................ 38 2.5. Dış Yüzeylerin Taşlanması ......................................................................................... 39 2.5.1. Boyuna Taşlama................................................................................................... 39 i

.............................................................................. PUNTASIZ TAŞLAMA ...........5................................ 43 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME........ 50 3.................................................1...................................................... 40 2....1....................................... 51 3..................................7................................................................................................ 40 2............................................................... Konik Taşlama ..........................4................................ 50 3.............6............................................... İşin Malafa Üzerinde Taşlanması.................................... Boyuna Taşlama için Sevk Taşının Bilenmesi...............3........ 52 3..2........................... 57 KAYNAKÇA ............ 41 2................................................5.........................................................5.........1............................................ 53 3.................................................5............................................................................................................. 51 3...... Puntasız Taşlama Tezgâhının Özellikleri ve Kısımları .......... Dayamalı Taşlama..............................................5................... 53 3.............................5............. 48 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ........ 41 UYGULAMA FAALİYETİ....1.................................................................. 51 3..................................................................................................... Puntasız Taşlamanın Tercih Sebepleri ......1..1.............. Dalma Taşlama...........5..2.....1............... İşin İki Punta Arasında Taşlanması............ 47 PERFORMANS DEĞERLENDİRME .1............... 50 3........................ 58 ii ...........4............ 54 MODÜL DEĞERLENDİRME .............6.................................................................1................... Sevk Yatağının Ayarı..................................................... 52 3................................................... İşin Aynaya Bağlanarak Taşlanması ...........1.............. İşin İlerleme Hareketi................................................2.......8........................................................................... Boyuna Taşlama............. 55 CEVAP ANAHTARI . Dalma Taşlama (Profil Taşlama) .................................... Puntasız Taşlamada Muhtemel Hatalar ve Bunların Sebepleri ...............3................ 39 2.........

mengene. silindirik taşlama tezgâhı.AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 521MMI113 Makine Teknolojisi Makine İmalatçılığı. size ölçme teknikleri uygulayarak kazandığınız bilgi ve becerileri değerlendirecektir. bağlama pabucu ve cıvata. zımpara taşı. Genel Amaçlar Bu modül ile uygun ortam ve gereçler sağlandığında istenilen yüzey tamlığında ve belirtilen sürede düzlem yüzey taşlama ve silindirik yüzey taşlama işlemlerini yapabileceksiniz. mıknatıslı tabla. Endüstriyel Kalıpçılık. Amaçlar Belirtilen sürede düzlem yüzey taşlama işlemleri yapabileceksiniz Silindirik taşlama tezgâhlarında silindirik dış yüzey taşlama işlemlerini istenen yüzey kalitesi ve ölçü tamlığında yapabileceksiniz. fırdöndü ve aynası Modülün içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme soruları ve performans testleri ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek kendinizi değerlendireceksiniz. Öğretmeniniz modül sonunda. Endüstriyel Modellemecilik ve Bilgisayar Destekli Makine Ressamlığı Taşlama İşlemleri Düzlem yüzey taşlama ve silindirik yüzey taşlama tezgâhlarına değişik biçim ve özellikteki iş parçalarını ve zımpara taşlarını güvenli bir şekilde bağlamayı ve taşlama işlemlerini kapsayan eğitim öğrenim materyalidir. AMAÇLAR EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME iii . Düzlem yüzey taşlama tezgâhı. mikrometre. İstenilen yüzey tamlığında işin özelliğine göre değişik profilde yüzey taşlama işlemleri yapmak. 40/24 Makine imalatçılığında gerekli olan iş güvenliği ve iş kazalarına karşı güvenlik önlemleri modüllerini almış olmak.

iv .

zaman. Çalışma şekilleri ve konumları aynı. tezgâhın kullanılması ve elektrik sarfiyatları gibi çalışma ve harcamalar boşa gitmiş olacaktır. temel imalat işlemlerinin en son safhasını oluşturur. endüstriyel modellemecilik ve bilgisayar destekli makine ressamlığı gibi meslek dallarında çalışan kişilerin temel imalat işlemlerini bilmeleri gerekir. Temel taşlamacılık ile ilgili bu modül size: İş bağlama araçları Tezgâh arızalarının giderilmesi Zımpara taşlarının tezgâha bağlanması Düzlem yüzey taşlamada dikkat edilecek kurallar Silindirik yüzey taşlama da dikkat edilecek kurallar Puntasız taşlama konularında bilgi ve beceri kazandırmayı amaçlamaktadır. belli bir sınıfa konabilen tezgâhların işleyiş görev ve yapılarındaki prensipler hep aynıdır. Taşlama tezgâhları değişik tip. büyüklük ve cinslerde yapılmış olmalarına rağmen. sadece görünüşleri ve hareket kolları farklıdır. Taşlamacılık. Eğer bu işlemler istenen yüzey kalitesinde ve ölçüsünde yapılmazsa taşlama safhasına gelmiş iş parçalarının yapımı için harcanan malzeme. Birbiri üzerinde kayarak veya birbiri içerisinde dönerek çalışan iş parçalarının istenen tolerans ve yüzey kalitelerinde işlenmeleri gerekir. işçilik. 1 .GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. endüstriyel kalıpçılık. Makine imalatçılığı.

2

ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1
AMAÇ
Bu öğretim faaliyeti sonunda uygun çalışma koşulları ve gerekli araç–gereç sağlandığında istenilen yüzey tamlığında işin özelliğine göre değişik profilde taşlama işlemi yapabilecek bilgi ve becerileri kazanacaksınız.

ARAŞTIRMA
Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken önemli araştırmalar şunlardır. Atölyenizdeki ve diğer atölyelerdeki iş tezgâhlarının dönel kısımları ile tezgâh kayıt ve kızaklarının yüzey kalitelerini inceleyiniz. Atölyenizdeki düzlem yüzey taşlama tezgâhının hidrolik güç ünitesini inceleyip hidrolik–pnömatik dersine giren öğretmenlerinizden bu konuda ön bilgi alınız. Düzlem yüzey taşlama tezgâhına ait iş bağlama araçları ve diğer avadanlıkların konduğu dolabın içindekileri inceleyiniz.

1. DÜZLEM YÜZEY TAŞLAMA
1.1. Düzlem Taşlama Tezgâhları
Düzlem yüzeylerin taşlanmasında kullanılan tezgâhlardır. Kendi aralarında iki guruba Ayrılır: Yatay düzlem taşlama tezgâhları Düşey düzlem taşlama tezgâhları

1.1.1. Yatay Düzlem Taşlama Tezgâhları
Bu tip taşlama tezgâhları da taş mili yatay düzleme paralel olarak çalışır. Tezgâh tablası sağa-sola, derinlemesine ileri-geri hareket etmektedir. Taş mili başlığı da aşağı yukarı hareket eder. Taşın aşağı ve yukarı hassasiyeti 0,01 mm’dir. Tezgâh tablası hidrolik sistemle tam veya yarı otomatik olarak çalışır. Yatay milli düzlem taşlama tezgâhları ile küçük boyutlu ve hassas parçalar taşlanır. Ayrıca düz kanallar ve benzeri oluklar da bu tezgâhlarda taşlanır.

3

1.1.2. Düşey Taşlama Tezgahları
Düşey milli düzlem taşlama tezgâhlarında, taşın yatay düzleme dik konumda çalışarak alın yüzeyinden kesmesi ile yapılan düzlem taşlama şeklidir. Düşey taşlama tezgâhlarında değişik taşlar kullanılır. Küçük kapasiteli düşey taşlama tezgâhlarında çanak taş, daha kapasiteli düşey taşlama tezgâhlarında ise parçalı taş kullanılır. Zımpara taşları parçalı yapılarak, taşlama sırasında meydana gelebilecek aşırı ısınmalar önlenmiş olur. Düşey taşlamada çevreden kesen taşlara nazaran daha fazla talaş kaldırılır. Taş alın yüzeyi ile kesme yaptığından iş daha kısa sürede taşlanır. Bu tezgâhlar zaman açısından önemli katkılar sağlamalarına rağmen elde edilen yüzey kaliteleri daha kabadır. Taşın sürtünme yüzeyi geniş olduğundan iş parçası daha çok ısınır ve çarpılır. Bu yüzden ince parçalar taşlanırken taşın sürtünme yüzeyini bileyerek daraltmak gerekir.

Resim 1.1: Düzlem taşlama tezgahı ve kısımları

Çanak taşların kesmesini kolaylaştırmak ve temas yüzeyini azaltmak için taş içe doğru konik bilenir. Böylece fazla ısı meydana gelmesi önlenir, taşın kesilmesi kolaylaşır; fakat taş çabuk aşınır.

1.1.3. Düzlem Taşlama Tezgâhlarına İş Bağlama Şekilleri
İş parçaları biçim ve boyutlarına göre düzlem yüzey taşlama tezgâhlarına değişik şekillerde bağlanırlar. Bunlar; Mıknatıslı bağlama Mıknatıssız bağlama olarak sınıflandırılır.

4

Günümüzde kullanılan birçok taşlama tezgâhı tablaları genellikle mıknatıslı olarak imal edilmiştir.1. Mıknatıslı (Manyetik) Tabla Mıknatıslı tabla içinde mıknatıslar bir seri yalıtkan ayırıcı ile sıraya dizilmiştir. Mıknatıslı Bağlama Düzlem taşlanacak parçaların mıknatıs kuvvetiyle bağlanmasıdır. Resim1.2: Mıknatıslı tabla Mıknatıslı tablanın bağlandığı tezgâh masası hidrolik sistemle çalışır. Tablaya akım verildiği zaman. İş parçasının tabla üzerine emniyetli bir şekilde bağlanması gerekir. Diğer işlemlere geçmeden önce bu parçaların mıknatısı özel aygıtlarla giderilmelidir. Mıknatıs tutma kuvveti. Çelik ve diğer mıknatıslanan metaller. Bu tür parçalar doğrudan tezgâh tablasına bağlanır.1. temas yüzeyinin ölçüsüne ve iş parçasının malzeme. Mıknatıslı tabla taşlama tezgâhının masasına cıvata. mıknatıslı tabla üzerinde taşlandıktan sonra üzerlerinde bir miktar mıknatıs taşırlar.6’da mıknatıslı tabla ve mıknatıslı tablaya bağlı iş parçasının taşlanması görülmektedir.1. somun ve pabuçlarla bağlanır. hidrolik güç ünitesinden gelen basınçlı sıvı akışkanla doğrusal hareket yapar.4. parçanın kutuplara göre konumuna. Akım kesildiği zaman manyetik tutma kuvveti sıfıra iner ve böylece iş parçası tabla üzerinden kaldırılır. 5 . biçim ve yüzey kalitesine bağlıdır.4. 1. manyetik akım. Bu tür tezgâhlarda çalışırken doğrudan tezgâh tablasına bağlanabilecek işler için farklı bağlantı elemanları kullanmaya gerek yoktur. tablanın çalışma yüzeyi üzerindeki iş parçasının üzerinden geçerek devresini tamamlar ve iş parçası manyetik kuvvetle tutulur.1. mıknatısların dayanımına. Resim 1. Tablanın gidiş ve geliş hızlarının aynı olması için kullanılan çift milli hidrolik silindir.

Mıknatıslı tablalar özellikle ince iş parçaları için uygundur. Mıknatıslı tablaların düzgünlük kontrolü komparatörle yapılır. eğer taş yalnız çizgileri siliyorsa tablanın yüzey paralelliği iyidir.5: Tablanın kontrolü Küçük parçaları veya yüksekliğine göre tabanı küçük olan parçaları mıknatıslı tablaya bağlarken taşlama basıncı altında parçanın kayması ve eğilmesini önlemek için bir dayama parçası kullanılmalıdır. Resim 1. Pratik olarak şu işlem de uygulanabilir: Mıknatıslı tabla beyaz tahta kalemiyle çizilir. İş parçası yüzeyinin paralel ve düzgün olması mıknatıslı tablanın yüzey düzgünlüğüne bağlıdır.3: Tezgah tablası hidroliği Resim 1.6: Destekli parçanın taşlanması 6 .5× 50× 150 mm boyutlarındaki bir çelik sac parçası. değilse tabla taşlanarak düzeltilir. 1. çizilen çizgilere taş çok hassas olarak yanaştırılır.4: Mıknatıslı tabla bağlantısı Resim 1. Resim 1. küçük parçalar için çok iyi bir dayama görevi yapar.

Mıknatıssız Bağlama Araçları Mıknatıslı tablaya doğrudan bağlanamayan düzgün yüzeyli.7: Tek yönlü ve çift yönlü sinüs cetvelli mıknatıslı tabla 1.1. Üniversal Mengenelerle Bağlama Oturma yüzeyi olmayan veya oturma yüzeyi geniş olmayan değişik biçim ve şekildeki iş parçalarının açılı veya açısız olarak bağlanmasında kullanılır.1.4.1. Çalışma esnasında açısı bozulmayacak şekilde imal edilmiştir. açılı yüzeylerin taşlanması için kullanıldığı gibi aynı zamanda düzlem yüzey taşlama işleri için de kullanılabilir.1. Sinüs cetvelli mıknatıslı bağlama tertibatı.2.8: Sinüs cetveli Resim 1. Mengene ağızları ve yüzeyleri sertleştirilmiştir. Bağlama kanalları olmayan oturma yüzeyi düzgün olan mengeneler ise mıknatıslı tablaya bağlanarak kullanılır.1.5. Resim 1. Sinüs Cetvelli Mıknatıslı Tabla Yüksek tamlıkta bağlama sağlayan sinüs cetvelli mıknatıslı tabla tek tarafa veya her iki tarafa döndürülerek 60º ye kadar açılı bağlama yapılır.5. özdeş ve bağlanması zor olan parçalar değişik aparatlar yardımıyla tablanın üzerine bağlanır. Tezgâh masasının T kanallarına geçen cıvatalar yardımıyla tezgâh masasına bağlanır. Bunlar: Üniversal mengenelerle bağlama İş kalıpları ile bağlama olarak sınıflandırılabilir.9: Mengene 7 . 1. Resim 1.

Açısı ayarlanabilir V yatakları ile istenen açıda bağlama yapılabilir. Düz bağlama pabuçları altlık yardımıyla bağlanır ve parçayı üst yüzeyinden sıkar.Pabuçla bağlama 1.2.11: Açılı V yatağı ve açı ayarının yapılması Pabuç ve Cıvatalar Mıknatıslı tablaya veya mengeneye bağlanamayan büyük ve şekilsiz iş parçaları bağlama pabuçları ile bağlanılır. İş parçalarının ölçülerine ve bağlama yüzeylerinin genişliğine göre değişik biçim ve ölçüde yapılmış bağlama pabuçları vardır.3.5. İş kalıpları ile Kullanılan Parçalar “V” Yatakları Mıknatıslı tablaya bağlanamayan silindirik iş parçalarının bağlanmasında kullanılır. V yatakları ile silindirik yüzeyler üzerine açılmış kanal veya kademeler taşlanır. Bağlama pabuçları mıknatıslı tablaya bağlanan iş parçalarının yan yüzeylerine dayama olarak da konabilir. Resim 1.1. İş Kalıpları Özdeş mengene ve tablaya bağlanarak taşlanması uzun süre alan parçaların seri olarak bağlanıp taşlanması için özel olarak yapılır. Bağlama pabuçları tezgâh masasının T kanallarına cıvata somun ve rondelâ yardımıyla bağlanır. V yatakları mıknatıslı tablaya bağlanarak kullanılır. bağlama kalıplarına mekanik.1. Bu tip kalıplar mutlaka hassas bir bağlamayı gerektirecek. 8 . ucuz ve zaman kaybını en aza indirecek türden olmalıdır. Yüksekliği değişken parçaları T kanallı tablalara tespit etmede kullanılır. İş parçaları. hidrolik veya pnömatik sistem ile tespit edilir.1.10. Merdivenli veya kademeli bağlama pabuçları iş parçalarını merdivenli altlıkları yardımıyla sıkar.5. Resim 1.

Mıknatıs iyice tutmuyorsa başka bir bağlantı şekli düşünülmelidir. Açılı yüzeyler mıknatıslı sinüs tablaları ile işlenmelidir. Gerekli ise parçanın altına paralel altlıklar konularak işin düzgün bağlanması kontrol edilmelidir. Mıknatıslı tablanın yüzeyi iyice temizlenmeli cetvelle kontrol edilmelidir İş parçası tablanın ortasına yerleştirilmelidir. Düzlem Yüzey Taşlama Tezgâhlarına İş Bağlama Kuralları İşin tablaya oturan yüzeyi düzgün olmalıdır.6. parça elle ileri geri hareket ettirilerek sağlam bağlandığı kontrol edilmelidir. 9 . İş tabla üzerine oturtulunca. Bağlantı pabuçları eşit olarak sıkılmalıdır.14: Kanallı pabuç ve kanallı pabuçla işin bağlanması 1.13: Z pabuçlar ve bağlantısı Kanallı pabuçlar seri bağlanan işlerin bağlanmasını kolaylaştırır.1.12: Düz pabuçlar ve bağlantısı Z pabuçlar parça yüzeyinden daha düşük seviyede bağlama yapmak için kullanılır. Parça çok küçük ise mutlaka mıknatıs alanı üzerine oturtulmasına dikkat edilmelidir. Resim 1.Resim 1. Resim 1. Açılı yüzeyleri işlemek için mıknatıslı tablaya açılı mengene bağlanacaksa mengene tabanının düzgün olmasına dikkat etmelidir.

Manometre basıncını kontrol ediniz. Taşlama Tezgâhında Meydana Gelebilecek Arızalar ve Giderilmesi Taşlama tezgâhlarında meydana gelen veya gelebilecek arızalar tezgâhının herhangi bir kısmında olabilir. Süzgeç temizlenmeli veya değiştirilmelidir. 10 . Hidrolik sistem çalışırken basınç sınırlama valfının kolunu manometrede 810 bar basınç değeri okuyuncaya kadar çeviriniz.1. Akış kısma valfı bozuk veya kapalıdır. Oring ve geri getirme yayını değiştiriniz.7. Manometre basıncını kontrol ediniz. 3-Düzlem taşlama tezgâhının tablası hareket etmiyorsa Basınç sınırlama valfı düşük değere ayarlanmıştır. Hidrolik pompasının süzgeci tıkanmış olabilir. Valf sürgüsü veya valf popeti akışkanın geçtiği yolları tam açamıyor veya kapatamıyordur. Hidrolik sistem çalışırken akış kısma valfini sola doğru yavaşça açınız. Yön kontrol valfının sürgüsü yağ kaçırıyordur. Güç ünitesi elektrik motorunun dönüş yönü ters olabilir. Fişi söküp fazlardan iki tanesinin yerini değiştiriniz. Fişi söküp fazlardan iki tanesinin yerini değiştiriniz. Valf sürgüsü keçelerini değiştiriniz. Pompa hava emer. Yön kontrol valfı arızalıdır Pompa sisteme yağ gönderemiyordur 4-Tezgâh masasının sağa ve sola hareket hızı aynı değil. 1-Hidrolik sistem çalışmıyorsa 2-Pompanın hızı düşük Basınç yoktur. Yağın viskozitesi düşük veya yüksektir. Yağ seviyesi düşmüş olabilir. Yağ tamamlanmalıdır. ARIZA NEDENLERİ Bu arızanın sebebi genellikle hidrolik sistemin içindedir. Güç ünitesi elektrik motorunun dönüş yönü ters olabilir.1. ÇÖZÜMLERİ Bunun için şu hususlara dikkat edilir. Pompa arızasını gideriniz. tablanın hareketi değişmezse valfi tamir ettiriniz veya değiştiriniz. Hidrolik haznesine doldurulan yağ tezgâhın özelliğine uygun değildir.

Düzlem Yüzey Taşlama Tezgâhlarına Zımpara Taşının Bağlanması Zımpara taşının taş mili üzerine merkezkaç kuvvetinden etkilenmeyecek şekilde dengeli ve güvenli bir şekilde takılmasına “Bağlama” denir.1.8. Keçe veya oringleri değiştiriniz. Taş mili yatakları yağsız kalmıştır. Zımpara taşının bağlanmasını sağlayan araçlar aşağıda açıklanmıştır. Zımpara taşları yüksek devirde çalışırken kaza meydana gelmemesi için güvenli bir biçimde bağlanmalı ve sağlamlığı kontrol edilmelidir (uygulama sayfasına bakınız). 1. Boşaltılan kısmın dışında 11 . çalışma esnasında ara sıra çıkıyorsa motor mili ile iş mili arasındaki hareket iletimini gözden geçiriniz. 7-Taşın kesme miktarı aynı değil.2. Manometre basıncını 8-10 bar’a ayarlayınız. Yağ çok kalındır. Flanş Zımpara taşının her iki yanında bulunur ve yan yüzeyleri ile taşa temas edip taş milinin dönme hareketini zımpara taşına aktarırlar. 1.8.8.1. Yağ seviyesini ve yağlama sistemini kontrol ediniz. Mil boşluğunu gideriniz. Taş mili gövdedeki yerine çok iyi yataklanmıştır.Hidrolik silindirin oringleri veya keçeleri aşınmıştır. 5-Hidrolik pompa aşırı ısınıyor. Uygun incelikteki yağla değiştiriniz. Mikrometrik tamburun vidalı milinde boşluk vardır. 6-Zımpara taşı mili aniden duruyor veya hızı düşüyor. Kayış kasnak tertibatında arıza vardır. Dengeleme işlemi yapılmamış zımpara taşı taş miline kesinlikle bağlanmamalıdır. Taş Mili Yüksek devirle dönen zımpara taşını üzerinde taşıyan mildir. Basınç çok yüksektir. Yataklanmış mil üzerinde dönen zımpara taşları flanş ve somun ile mile bağlanır. Kayışı yerine takınız.1. Kayış. 1.1. Flanşların zımpara taşına değen yüzeylerinin orta kısmı merkezden çevreye doğru boşaltılmıştır. Dengelenmemiş olarak takılan taş kesme işlemini zorlaştırır ve iş parçasının paralelliğini bozar.

Flanşın sıkma yüzeyi taşa her tarafından temas etmelidir. Zımpara taşlarının bağlantısında taş çapı (d).kalan düzgün işlenmiş yüzeyler taşın sıkılmasını sağlarlar. Şekil1. flanşın sıkma yüzeyi (b) ile gösterilirse düz taş ve konik taşlar için flanş çapı Şekil 1.8.2: Flanşların taşı karşılıklı olarak sıkması 12 .1: Taş mili ve yataklanması Resim1. Taşı karşılıklı olarak sıkan flanşların çapları birbirine eşit olmalıdır.3’deki değerlere göre hesaplanır. Şekil 1.15: Flanş 1.3. flanş çapı (S). Flanşlar mile kolay ve kayarak geçmelidir. Flanş Çapı Ölçüleri Flanş çapları taş çapının en az 2/3’ü kadar olmalıdır.1.

1. taşın çapına ve şekline uygun bir flanşla tezgâha takılmamalıdır. karton gibi malzemelerden kesilir veya satın alınır.Şekil 1. Keçe. Sıkıştırma somunları dönme yönünde gevşemeyecek şekilde olmalıdır. kalınlıkları 0.8. Zımpara taşları. Contaların çapı flanş çapından büyüktür. Contalar Zımpara taşı ile flanş arasına konur. yerlerine takılmadan önce kontrol edilmeli çatlak ve hasarlı olanlar kullanılmamalıdır. Deliklerinde kurşun bulunmayan zımpara taşları flanşların fatura çaplarına uygun olacak şekilde tornalanır. Taş Mili Sıkma Somunu Taş milinin dönüş yönüne göre flanşların taş yüzeyine oturmasını ve sıkılmasını sağlar.3: Taş çapına göre flanş ölçüleri 1. lastik. Zımpara Taşlarının Tezgâha Bağlanmasında Alınacak Tedbirler Madeni bir kısma yapıştırılmamış veya herhangi bir şekilde mile bağlanmamış zımpara taşları.20 mm büyük yapılır.6. deri. Flanşların taş yüzeyine yapmış oldukları sıkma basıncını taş yüzeyine eşit olarak dağıtır ve sıkmanın düzgün yapılmasını sağlarlar. 1.5.1.8. 13 . 1.15 ile 0.9. 1.1.8. Somunun sıkma yönü sol ise somunu sökerken bu husus göz önüne alınmalıdır. Delik çapı küçükse mile geçebilmesi için tornalanır.5 ile 0.75 mm arasındadır. Sola çevrildiğinde sıkan somunların alın yüzeylerinde Left (sol) anlamına gelen ‘L’ işareti vardır.4. Delik çapı mil çapından büyükse taş deliğindeki kurşun bilezik çıkarılarak tekrar kurşun dökülür ve mile tatlı bir sıkılıkta geçecek şekilde tornalanır. Taşın mile tatlı bir sıkılıkta geçmesi için delik çapı mil çapından 0. Taşın iyi oturması için fatura köşeleri boşaltılmıştır.1. Taş Göbeği Kurşun Bileziği Deliklerinde kurşun bulunan zımpara taşlarının delik çapları taş mili çapından küçük veya büyük olabilir.

çapı flanş çapından küçük olmayan kâğıt. Düz yüzeyli zımpara taşlarının yan yüzeyleri kullanılmamalıdır.1. Yatay milli düzlem taşlama tezgâhları çevreden kesme yapar. 14 . tekniğe uygun yapılmış ve yataklanmış olacak.10. dönme yönünde gevşemeyecek tarzda vidalanmış olmalıdır. Resim1. kauçuk ve deri gibi yumuşak malzemeden yapılmış uygun contalar konmalıdır.1. Çevreden kesen taşlarla daha ince ve daha hassas yüzey kaliteleri elde edilir.16: Silindirik taşla yapılan düzlem yüzey taşlama Yatay milli düzlem yüzey taşlama tezgâhlarında zımpara taşı kendi ekseninde yüksek devirde dönerken tablaya bağlı iş parçası da taşın altından belirlenmiş bir hızda geçer. 1. Taşın standart özelliklerini gösteren ve taş üzerine yapıştırılan etiket koparılmamalıdır.Zımpara taşları. Zımpara taşının takıldığı miller. Düzlem Yüzey Taşlamada İşlem Sırası 1.10. Düzlem yüzey taşlama tezgâhları. zımpara taşı ile yüzeylerden talaş kaldırma işlemidir. İş parçalarının dış yüzeylerini parlatmak amacıyla da taşlama yapılabilir. Zımpara taşları. Sertleştirilmiş veya yalnızca yüzey sertleştirme işlemi görmüş parçalarda taşlama ile ölçü tamlığı sağlanır.1. tezgâha takılırken flanşla taş arasına. Zımpara taşları. Taşlama Prensipleri Taşlama. imalatçının belirttiği hızın üzerinde kullanılmamalıdır. imalatçının belirttiği standartlara uymuyorsa tezgâhlarda kullanılmamalıdır. salgısız dönecek ve sıkıştırma somunları. yatay milli düzlem yüzey taşlama tezgâhları ve düşey milli düzlem yüzey taşlama tezgâhları olmak üzere iki çeşittir.

Büyük ve ağır iş parçaları ile birden fazla iş parçası özdeş ve hızlı bir şekilde işlenmek istendiğinde düşey milli taşlama tezgâhları kullanılır. b ve c’de taş ve iş parçasının bağlandığı tezgah tablasının dönüş ve hareket yönleri görülmektedir. Şekil 1.5 a. Şekil 1.Şekil 1. alın yüzeyinden kesme yapar.5: Düşey milli tezgahlarda tabla ve zımpara taşının hareket yönleri Resim 1. Taş.5 b’de çok sayıda iş parçasının döner tablalı taşlama tezgahlarında işlenmesi görülmektedir.4: Çevreden ve alından kesen zımpara taşlarının ve iş parçasının hareketleri Düşey milli düzlem taşlama tezgâhları ise değişik şekil ve özelliklerdeki parçaların taşlanmaları için döner tablalı veya dikdörtgen tablalı yapılır. Küçük kapasiteli tezgâhlarda çanak taş daha büyük kapasiteli tezgahlarda parçalı taş kullanılır.17: Taş parçalarının sıkılması 15 . Şekil 1.

ancak işlenen yüzey kalitesi çok iyi olmaz. bu hem işi bozar hem de tehlikeli sonuçlar doğurur. Körlenen taş kesme yapmadığı için verilen talaş derinliklerine bağlı olarak işe dalma yapar. ne kadar yavaş geçerse yüzey o kadar ince çıkar. tiz bir ses çıkarır. Keskin taş. 1.18: Taşın hidrolik olarak otomatik bilenmesi 16 . İş parçalarının ısıdan dolayı çarpılmalarını önlemek için taş içe doğru konik bilenir. Taşın yüzeyinde yağlanma olmasa bile taş bazen kesmekte zorlanır. Zımpara Taşlarının Bilenmesi Talaşlı üretimde kullanılan tüm kesiciler gibi zımpara taşları da zamanla körlenir. taşın altından ne kadar hızlı geçerse yüzey o kadar kaba. bazılarında ise taş başlığından verilir.10. Taş alın yüzeyi ile kesme yaptığından sürtünme fazla olur. Taş gözeneklerinin bu şekilde dolmasından ve körlenen tanelerin dökülmemesinden dolayı taşın yüzeyi kayganlaşır ve yağlanmış gibi durur. Taş yağlanmamasına rağmen kesme yapmıyorsa ya iri tanelidir ya da taş ile iş parçası arasındaki sürtünme yüzeyi fazladır. yüzeylerde yanmalar meydana gelir. Zımpara taşının dokuları gözenekli olduğu için bu gözenekler zamanla dolar ve taneciklerin kesmesi zorlaşır. bu da ısınmayı arttırır. Bu çeşit taşlarla kesme yapmak zordur. Zımpara taşlarının körlenmesi daha çabuk olur. Kesme sırasında körlenen veya yerlerinde gevşemiş olan taneler taşın basıncı ile talaşlarla birlikte fırlar. Düzlem taşlamada iş. Taşın iyi bilenmesi.1.10. Taşın Kesmesi Taş işe temas edince kesme konumunda olan her taş tanesi iş üzerinden talaş kaldırmaya başlar.1.Tablanın enine hareketi. Resim 1. sürtünme yüzeyinin azaltılması ve uygun kesme hızı sağlanmasıyla ince ve pürüzsüz işlenmiş yüzeyler de elde edilebilir. Yüzey kalitesi iyi çıkmaz. İyi bir taşlama için gerekli bütün şartlar yerine getirilirse çıkan yüzey kalitesi temiz ve düzgün olur.3. döner masalı tezgâhların bazılarında tabladan.2. 1. Taşın körlenmiş olduğu taşlanan yüzeyden anlaşıldığı gibi çıkarmış olduğu sesten de anlaşılır. İş parçasının yüzeyi çok parlak ve kısmen yanmalar varsa taş körlenmiştir. Düşey mili tezgâhlarda daha büyük kesme (talaş hacmi) olur. Taş düşük devirde çalışmasına rağmen iyi kesmiyorsa taş çok serttir.

1.1. Л. yarıçapı (r) olan bir zımpara taşının çevresinden alacağımız bir A noktası.2r kadar yol alır. Elmas bileyicinin taş üzerindeki ilerleme hızı fazla ise taş kaba.Körlenen veya keskinliğini kaybeden taşın keskinleştirilmesine Bileme denir. Taşın çapı küçüldüğü zaman taş milinin devir sayısı da değiştirilmelidir (Matkap tezgâhında küçük çaplı matkap uçları için büyük devir sayısı kullandığınızı hatırlayın ve taş mili devir sayısı ile karşılaştırın).11. Taş 1 dakikada N kadar devir yaparsa.1.r) yerine taş çapını (D) yazdığımızda. A noktasının 1 saniyedeki hızı: V= 2. Düzlem yüzey taşlama tezgâhlarında taşların bilenmesi çoğu kez otomatik olarak yapılır.r.r.1. Zımpara taşının hareket şekli düzgün dairesel olduğundan. Taş kaba taşlama yüzeyi için kaba. Zımpara taşının devir sayısı. ince taşlama yüzeyi için ince bilenir. Taş N kadar devir sayısını 60 saniyede yapacağından. Kesme hızı değeri taşın özelliklerine göre imalatçı firma tarafından belirlenir. Elmas bileyici ile taş arasındaki ısıyı önlemek için soğutma sıvısı kullanmalıdır. V= Taşın çevresel hızı (kesme hızı) m/s D= Zımpara taşı çapı (mm) N= Tezgâha verilecek devir sayısı (dev/dak) Taşlar kullanıldıkça çapları küçülür. Taşın Çevresel Hızı (Kesme Hızı) ve İşin İlerleme Hızı 1.N/60 mm/s şeklinde yazılır. Taş kenarlara yaklaşırken bileme hızı azaltılmalıdır. İş parçasının yüzey kalitesine yani yüzeyin kabalığına ve inceliğine göre taşlar bilenmelidir.11.Л. az ise ince bileniyordur.N/60 mm/s olur. A noktası 1 dakikada 2. V= Л. Kesme hızını metreye çevirmek istediğimizde ise: V= П·D·N/ 1000·60 (m/s) olur.D. Kesme hızı formülünden (2. 17 . Zımpara Taşının Çevre Hızı Dönmekte olan zımpara taşının çevresindeki bir noktanın saniyede metre cinsinden almış olduğu yola Kesme Hızı denir.N kadar yol alır. kesme hızı ve zımpara taşı çapına göre değişir. Elmas bileyici veya bileme tekerini taş üzerinde ilerletirken taşın kenarlarının kırılmasını önlemek için taşı kenarlardan dışarıya kaydırmamak gerekir. (bir taş tanesi kabul edilebilir) taşın bir devrinde Л. Bu formülde.

Motor milinden taş miline hareket veren kasnak sistemindeki kayış çıkartılarak devir değiştirme işlemi yapılır.·D N = 1000.1. V=30 m/s Çözüm: V=П·D·N / 1000·60 eşitliğinden N=1000.·V / П. Taşlanacak malzemeye göre seçilen kesme hızı değerleri devir sayısının seçilmesini etkiler. Taşın kesme hızı malzemenin cinsine göre değişir. 60. İlerleme hızı. Devir değiştirilemiyorsa tablanın ilerleme hızı değiştirilir.·V / П.·150 N= 3822 dev / dak olur.14.·30/3. taşlanacak malzemenin cinsi değişmesine veya taşın çapı küçülmesine rağmen aynı devir sayısı kullanılmaktadır. CNC tipi tezgâhlarda zımpara taşının devir sayısı. Taşın kesme hızı 30 m/s alındığına göre taş milinin devir sayısı ne olmalıdır? Verilenler: D=150 mm. D N=1000. Ancak bu işlemler çoğu zaman yapılmamakta. taşlama tezgâhının hidrolik sistemindeki akış kısma valfleriyle azaltılır veya çoğaltılır. Taşın Kesme Hızı ile İşin İlerleme Hızının İş Kalitesine Etkisi Normal şartlar altında iyi bir taşlama yapabilmek için taşın kesme hızı V=25 ile 30 m/s değerleri arasında seçilir.11.·60. Birçok taşlama tezgâhının kayış ve kasnak tertibatında kayışın yeri değiştirilerek uygun bir devir sayısı sağlanabilmektedir. Bu hem işin kalitesini arttırır. 18 .2. Buna taşın ilerleme hızı denir.11. 1.3. İşin İlerleme Hızı Taşlama işleminde taş kendi ekseninde belirli bir kesme hızı ile dönerken iş parçası da taşın altından belirli bir hızla geçer. İdeal bir kesmenin olabilmesi için taşın kesme hızı ve işin ilerleme hızı değerleri tablodan seçilmeli ve uygulanmalıdır. Böyle durumlarda işin yüzey kalitesi bozuk çıkar ve taş çabuk körlenir. taşın çapına ve malzemenin cinsine göre otomatik olarak ayarlanabilmektedir.·60. hem de taşın körlenmesini geciktirir. Taş miline verilecek devir sayısının hesaplanması ile ilgili olarak aşağıdaki örneği inceleyelim: Örnek: Çapı 150 mm olan zımpara taşı ile çelik bir parça düzlem yüzey taşlama tezgâhında taşlanacaktır.1. 1.

01 .70 60 .0.001 Tablo 1.0.16 . İlerleme değerinin artması talaş debisini yani taşlama payını arttırır.11.05 .4 0.10 .0.05 0. Tablo 1.13 . Hızlardan birinin ayarlanmasıyla (iş parçası hızı tercih edilir) oran dengelenir ve ideal bir aşınma veya kendiliğinden bileme etkisi elde edilebilir. Bu işleme tablanın ilerlemesi denir.03 0.2: İşlenecek malzemenin cinsine göre taşın kesme hızı ve işin ilerleme hızı değerleri Kusursuz bir taşlama yüzeyi elde edebilmek için işin ilerleme hızı taşın çevresel hızına ve malzemenin cinsine göre ayarlanmalıdır.0. Bu tablo.16 .3 0.0.0. işin her iki başında iken verilmelidir.0025 .32 0. her kursta bir veya iki kursta bir verilir.01 .0.03 . Tablo 1.3 0.03 İnce taşlama (mm) 0.15 10 .0. İlerleme.1.16 . İlerleme Miktarı ve Talaş Derinliği Taş milinin devir sayısı ve tablanın ilerleme hız değeri kadar tablanın enine yani yanlamasına hareketi de çok önemlidir.25 0.2 0.02 . Çelik malzeme Kaba taşlama (mm) 0.30 18 .0.08 Talaş derinliği (mm) Kaba 0.20 3-5 İşin ilerleme hızı (m/s) 0.25 10 .01 0.005 İnce 0.100 58 .005 0.010 .75 42 .Taşın çevre hızı (m/s) Yumuşak çelikler Sert Çelikler Gri döküm Hafif metaller Sert madenler 20 .2 ile beraber kullanılır. Kaba taşlamada ilerleme.005 Döküm Malzeme Kaba taşlama (mm) 0.20 .0.1 .020 .0. Bu istenilen yüzey kalitesine göre değişir.3 19 İnce taşlama (mm) 0.002 0.3: Taşın kesme hızı ile işin ilerleme hız değerleri oranları 1. Talaş payı çok olursa iş fazla ısınır ve çarpılır.0.03 0. devir sayısını değiştirme imkânımızın olmadığı durumlarda tabla ilerleme hızı değerini ne kadar değiştireceğimizi gösterir.0.3’te taşın kesme hızı ve işin ilerleme hızı değerleri görülmektedir.60 55 40 35 25 Tablo 1. Bu oran taşın yüzeyinden aşındırıcı tanelerin kırılmasını veya yerlerinden dökülmelerini sağlayan kuvvetleri belirtir.01 . Malzeme cinsi Sertleştirilmiş ve yumuşak çelikler Gri döküm Bakır ve alaşımları Hafif metaller Taşın çevre hızı/ İşin çevre hızı= A Düz taş Çanak taş 85 . taş.0.4.0.

19). 1. Genelde döküm malzemeleri taşlanırken kullanılır. Döküm malzeme için küçük enine ilerleme hızı (6.005 ile 0. kesmeyi zorlaştırır. Düşey milli tezgâhlarda kurs boyu: L = İş boyu + taş çapı 1. Her pasoda verilmesi gereken talaş derinliği kaba taşlama için (0.10 m/dak.11.05 mm).1. Çevreden kesme yapan taşlar için verilmesi gereken değerler Tablo 1.5. Kesme sırasında oluşan talaşlar yüksek sıcaklıkta macunlaşarak zımpara taşının gözeneklerine girer ve taşı köreltir.18). Kurs Boyu Kurs boyunun ayarı düzlem taşlama tezgâhının yatay milli veya düşey milli oluşuna göre değişir. Ancak sodalı su tezgâhın ve taşın üzerinde tortu bırakır. 20 . Yatay milli tezgâhlarda kurs boyu: L= iş boyu +10 mm Düşey milli tezgâhlarda kurs.Şekil 1. Ayrıca iş parçasının çarpılmasını ve paralelliğinin bozulmamasını sağlar.1. Soğutma suyu macunlaşmayı ve yüksek kesme basıncından dolayı meydana gelen ısıyı düşürür. zımpara taşı parçanın her iki ucundan tamamen çıkacak şekilde ayarlanır ( Resim 1. ince taşlama için 0.) .çelik malzeme için büyük ilerleme hızı 8–16 m/dak alınır.1. Soğutma sıvıları genelde iki şekilde yapılır. Buna Islak Çalışma denir. Sodalı Su ile Yapılan Soğutma İyi bir soğutma şeklidir. Taşlanacak parçalara verilecek taşlama payları parçanın inceliğine ve kalınlığına göre değişir. zımpara taşı parçanın her iki ucundan 5–10 mm çıkacak şekilde ayarlanır.12.1.4’te belirtilmiştir. (Resim 1.12. Tortu taş gözeneklerini doldurduğu gibi taşın da dengesini bozar. 15 kg suya yaklaşık 1 kg soda (sodyum karbonat) katılarak hazırlanır.6: Talaş derinliğinin verilmesi Son bitirme talaşı verilirken işin yalnız bir başında enine ilerleme verilmesi gerekir. Taşlamada Soğutma Taşın dönme ve işin taş altında ilerleme hareketi esnasında zımpara taşı taneleri kesici iş parçasının yüzeyine batarak kesme yapar.010 mm değerlerini aşmamalıdır. 1. Bu olumsuz neticeyi ortadan kaldırmak için taş emdiği suyu dışarı atıncaya kadar yaklaşık beş dakika boşta çalıştırılır. Yatay milli taşlama tezgâhlarında kurs boyu.

Tablanın kursu ayarlanır ve yön değiştirme mandalları sıkılır. iş parçası ile taş arasındaki sürtünme yüzeyi az olduğunda yapılır.12.12. taş yüzüne ve yanlarına bol miktarda sıvı püskürtülür. 15 kg suya (1 teneke su) 1 -1. iş parçası bağlanır. Islak kesme taşın ömrünü uzatır. Islak Kesme Taşlama tezgâhlarında soğutma tertibatını kullanarak yapılan kesme işlemine ‘Islak Kesme’ denir. 1. Soğutma sıvısı açılarak taş iş parçasına yanaştırılır. soğutma için yeterli değildir.1. Taşlanacak yüzeyin paralelliğini sağlamak için iş parçası birkaç defa ters çevrilerek taşlanır. İyi bir soğutma.20: Kuru çalışma 1. Resim 1. Taşın bilenmesi tabla üzerine konan elmas uçlu taşlama aparatıyla yapılır. Kesme işlemi yüksek kalitelidir. 1. Ancak bu.19: Islak çalışma Resim1. Bu şekilde taşlama işlemine ‘Kuru Taşlama’ denir. Böylece keserken meydana gelen ısı. Düzlem Yüzey Taşlamada İşlem Sırası Güvenlik önlemleri alındıktan sonra: Taş bilenir. Makinenin hidrolik sistemini çalıştıran butonuna basılır.1.13.5 kg bor yağı katılması ile yapılır. iş parçası üzerinden alınarak sıcaklığın yükselmesi önlenir.1. Düzlem taşlama tezgahlarında kuru taşlama yapılmasına çok sık rastlanılmaz.12. pası ve korozyonu önler.1. Kuru Kesme Kuru taşlamada soğutma. En sık kullanılan soğutma şeklidir. Tablanın kurs yönü değiştiği anda enine ilerleme elle verilir.4. Kuru taşlama. 21 . Bazı tezgâhlarda hidrolik sistemle ileri doğru gidip gelme hareketi yapan elmas bileme aparatları bulunur.050 mm talaş derinliği verilir. Kuru taşlamada soğutma hızlı olmadığından taş çabuk aşınır ve iş çabuk yanar. yüzey kalitesinin temiz çıkmasına yardımcı olur. Mıknatıslı tabla temizlenir.1. Bor Yağlı Su ile Yapılan Soğutma Çelik cinsi malzemeler için iyi bir soğutma şeklidir.3. İş parçası üzerine.2. Matkap uçları ve freze tezgahlarında kullanılan kesiciler bilenirlerken kuru taşlama yapılır. taş gözeneklerinin almış olduğu hava akımının iş üzerine yansıtılmasıyla sağlanır. en yüksek noktaya değince 0.

1. Mikrometre ile ölçü kontrol edilerek verilecek ince taşlama payı saptanır.15. İnce talaş öncesi taş bilenerek bitirme talaşı verilir. taşa verilecek devir sayısı tezgâhta bulunan en büyük devir sayısı dikkate alınarak verilmelidir. İnce taşlamada iş parçasının hızı arttırılır. fakat tabla ilerlemesi değiştirilmez. Kademeli düzlem yüzeylerinin taşlanmasında ayarlar. Düzlem Yüzey Taşlamada Dikkat Edilecek Kurallar Tezgâha bağlanacak zımpara taşları. ayarlaması ve bakımı tekniğine uygun olarak yapılmalıdır. 1. iş parçası çok ısınır. Resim 1.21). işin ve tezgâhın özelliğine uygun olmalı.14.1.21: Mikrometre ile kalınlık ölçme 1. Ölçme ve Kontrol Taşlanacak parçanın istenilen ölçüde olmasını sağlamak için kontrol edilmesi gerekir. Taşın ve İşin Hızı ile İlgili Bağıntılar Zımpara taşı çok yumuşak ise ölçüsü çabuk düşeceği için. 22 . Taşlama tezgâhlarındaki dönen kısımların yataklanması. Taşın zorlanmamasına ve parçaya çarpmamasına dikkat edilmelidir.İş parçasının yüzeyi taşlanırken yanıyorsa ilerleme ve talaş derinliği azaltılır veya daha yumuşak taş kullanılır.16. Zımpara taşı çok sert ise işin yüzeyi cam gibi parlak olur. 1. Makine tablası yataylık ve düzlemlik yönünden komparatörle kontrol edilmeli ve gerekirse taşlanarak düzeltilmelidir. Bunun için daha ziyade mikrometreden yararlanılır (Resim 1. yağlanması.1. iyi kontrol edilmelidir. Böyle bir durumda tablanın hızı arttırılır veya taşın hızı azaltılır. Taş zamanında düzeltilmeli ve bilenmelidir. iş parçasının hızı azaltılır.

Otomatik kesici telafisinin zımpara taşının bilenmesinden sonra yapılması. salınım. Taşlama işlemleri ile ilgili özel taşlama döngüleri (Canned Grinding Cycles). Taşlama tezgâhlarında kullanılan kesici miktarı fazla olmadığı için telafi işlemi daha basittir. Taşlama ile ilgili bazı özel problemlerini başarı ile çözümleyen imalatçı firmalar. Resim 1. rutin. İlerleme hızları 0. Torna ve freze tezgâhlarında kullanılan standart kontrol tasarımları taşlama tezgâhlarında kullanışlı değildir. bazen 0.1. Doğrusal (Linear) ve eğrisel (Circular) interpolasyon hız kesilmeden yapılmalı. Bu nedenle özellikle teknolojik bakımdan Nümerik Kontrolün temel felsefesine çok uygundur. Programa sonradan yapılacak veri girişleri ve düzeltme işlemlerinin kolaylıkla yapılabilmesi. Çok geniş bir ilerleme hızı alanı.22: CNC Taşlama tezgâhı ve Taşın görünüşü 23 . Ne yazıktır ki taşlama alanında NC kullanımı diğer alanlara göre biraz gecikmiştir. Herhangi kontur sapmalarında zımpara taşının bilenmesi. taş bileme vb bu döngülere örnektir. Kademeli ilerleme artışı. CNC Taşlama Tezgâhları Silindirik ve düzlem taşlama işlemlerinde yüksek hassasiyet ve yüzey kalitesi elde edilmesi gerekir. bekleme.1 mikrona (0.02 mm/dak ile 60 m/dak arasında değişir.2. Bunlar. Bu nedenle taşlama tezgâhlarının kontrol sistemlerinde diğer tür tezgâhlardan farklı çözümlere ihtiyaç vardır.0001 mm) varan yüksek hassasiyet. Nümerik Kontrolü imalatları ile bütünleştirerek kendi NC sistemlerini geliştirmişlerdir.

Bir CNC tezgâhının özellikleri CNC SİLİNDİRİK TAŞLAMA TEZGÂHI Tabla Üzeri Çevirme Çapı Taşlama Çapı Puntalar Arası Mesafe Parça Ağırlığı Taş Ebatları Taş Devri Taşlama Açısı Boştaki Eksen Hızları Dalma Kursları Min.6 kw 0.001 mm 30-350 dev/dak MT5 25 mm MT5 10 m/dak 7° 5.4 mm 1390 dev/dak (rpm) 60° 10 m/dak 225 mm 0.5 kw 0.6kw 1 kw 1. Paso Miktarı İş Mili Devri İş Mili Koniği Pinöl Hareketi Punta Koniği Boştaki Hızı Dönme Açısı İş Mili Motoru Kafa Motoru Hidrolik Pompa X Eksen Motoru Z Eksen Motoru Ağırlık G32A/G38A-50 NC ∅380 mm ∅360 mm 500 mm 150 kg 510x50-100x152.6 kw 4600 kg 24 .

kapaklar) yerine takılmış olduğunu görünüz. Kumanda panelindeki buton ve kumanda kollarının görevlerini iyi öğreniniz. İşi bağlayınız Taşı bileyiniz Taşı ilk olarak veya yeniden çalıştırırken yana çekiliniz. Zımpara taşını bağlayınız. Taşı yerine takarken sağlamlığını kontrol ediniz. Tok bir ses gelirse taş sağlam demektir.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İŞLEM BASAMAKLARI Tezgâhı çalıştırıp durdurunuz. Bütün emniyet tertiplerinin (muhafazalar. Tablanın paralellik kontrolünü yapınız. Hidrolik sistem basıncının 8–10 bar arasında olmasına dikkat ediniz. Tabla paralel değilse tablayı mıknatıslayarak taşlayınız. Taşın kırık veya çatlak olması durumunda taş parçalanıp fırlayabilir Taş başlığını aşağı indiren kol üzerindeki mikrometrik bileziğin ilerleme miktarını öğreniniz. Taşa tornavida sapı ile tıklayınız. 25 . kravatınızı dışarıya taşmayacak şekilde bağlayınız. Taşı bileyiniz. ÖNERİLER Gömleğinizi kolları kıvrılmış olarak giyiniz. Mıknatıslı tablayı temizleyiniz.

İş parçasını elinizle kavrayıp sarsınız. Çünkü taşlamadan dolayı ısınan iş parçası genleşir. (Gevşek bağlanmış taş. Fazla sıkılan cıvata genleşmeye izin vermediğinden parçada eğiklik meydana gelir. taşın kırılmasına ve yaralanmalara sebep olur. Tabla dayamalarının yerini belirleyip sıkmazdan önce tablayı elle ilerleterek ilerleme miktarını kontrol ediniz (Taşı iş parçası yüzeyine yaklaşıncaya kadar).Bağlama pabuçları ile iş parçalarını sıkarken her iki uçtaki cıvataları. İş parçasının sıkıca bağlandığından emin olunuz. İlerleme yönü değişirken tablayı zımpara taşı genişliğinin dörtte biri kadar enine ilerletiniz. İşin yüzeyinde yanıklar meydana geliyorsa tablanın hızını düşürünüz.). aşırı sıkmayınız. Soğutma suyunu açınız. 26 .

İş parçasının hatalı taşlanması aşağıdakilerden hangisini olumsuz etkiler? A) Malzeme maliyetini B) Tezgâh enerji sarfiyatını C) Zaman kaybını D) Hepsini Aşağıdakilerden hangisi conta malzemesi olarak kullanılmaz? A) Lastik B) Keçe C) Deri D) Sac Taşlama tezgâhının tablasını otomatik olarak hareket ettiren eleman hangisidir? A) Tek etkili silindir B) Çift etkili silindir C) Çift milli silindir D) Teleskopik silindir Yatay milli bir taşlama tezgâhında taşlanacak parçanın boyu 200 mm ise dayamalar arası mesafe ne kadar olmalıdır? A) 210 mm B) 200 mm C) 180 mm D) 280 mm Düzlem taşlama tezgâhında hidrolik sistem basıncı kaç bar olmalıdır? A) 40. 4. 27 . 5.50 bar B) 80–100 bar C) 8–10 bar D) 200–250 bar Kesme hızı 30 m/sn. 3.ÖLÇME DEĞERLENDİRME ÖLÇME VEVE DEĞERLENDİRME ÖLÇME TESTİ Aşağıdaki soruları cevaplandırınız. çapı 400 mm olan silindirik bir zımpara taşına verilecek en yakın devir sayısı aşağıdakilerden hangisidir? A) 1495 dev/ dak B) 2300 dev/dak C) 2000 dev/ dak D) 2500 dev/ dak 2. 1. 6.

B-SORULAR 1. Taşlama tezgâhının birinci derecedeki görevi nedir? Taşlama esnasında iş parçası çok ısınıyorsa hangi işlemler yapılır? Taşın ölçüsü çabuk düşüyorsa ne yapmanız gerekir? Taşın körlenmiş olduğunu taşlanan yüzeye bakıp nasıl anlarsınız? 400 mm çapındaki taş 350 mm değerine düşerse taşın yeni devri artan değer mi yoksa azalan değer mi olur? 28 . 2. 5. Düşey milli bir tezgâhta işlenecek parçanın boyu 700 mm ve taş seğmentlerinin oluşturduğu taş çapı 500 mm ise dayamalar arası mesafe ne kadardır? A) 710 mm B) 750 mm C) 1200 mm D) 1700 mm En büyük devir sayısı hangi malzemeye verilir? A) Yumuşak çeliğe B) Pirince C) Sert metale D) Sert çeliğe 8. 3.7. 4.

düzlem yüzey olarak taşlayınız. İşlemleri yaparken kontrol listesindeki davranışları evet veya hayır olarak işaretleyiniz. tezgah mengenesi.01 (Taşlanacak parça ısıl işlem görmüş olmalıdır. bileme elması Açıklamalar Resmi verilen parçayı. mıknatıslı tabla. 29 .PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Tolerans ±0.) Kullanılacak Araç ve Gereçler Düzlem yüzey taşlama tezgâhı.

Bunun için öğretmeninizin belirlediği işyeri ve eğitim kurumlarında görsel ve uygulamalı çalışmalar yapabilirsiniz. uygulayamadığınız ve kazanamadığınız davranış için HAYIR seçeneğini işaretleyiniz.AÇIKLAMA: Aşağıda listelenen davranışlarını gözlediyseniz gözleyemediyseniz "Hayır". cevabı verdiğiniz beceri ve davranışları kazanabilmeniz için ilgili konuları tekrar etmelisiniz. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Güvenlik önlemlerini aldıktan sonra işe başladınız mı? Kumanda panosunu kullandınız mı? Mıknatıslı tablayı temizlediniz mi? Mıknatıslı tabla yüzey paralelliğini kontrol ettiniz mi? Sistem basıncını ayarladınız mı? Taşı bilediniz mi? Parça kalınlığına uygun destek seçtiniz mi? İş parçasını mıknatıslı tablaya bağladınız mı? İşin ölçüsüne göre tabla hareketini sınırladınız mı? Taşı iş parçasına belli bir mesafe içerisinde otomatik olarak yaklaştırdınız mı? Mikrometrik tamburu kullanarak taşı işe en yüksek değme noktasına değinceye kadar yaklaştırdınız mı? Mikrometrik tamburu sıfırladınız mı? Diğer yüzey için taşlama payı bırakarak parçayı taşladınız mı? Yüzey kalitesine göre tabla ilerleme hızını ayarladınız mı? 60 mm ölçüsünü taşlamak için işi mengeneye bağladınız mı? 45 mm ölçüsünü taşlamak için işi mengeneye bağladınız mı? Tezgâhı temizleyip iş parçanıza numaranızı vurdunuz mu? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Uygulama faaliyetiyle kazandığınız davranışlarda işaretlediğiniz "Evet" cevapları kazandığınız becerileri. Öğrencinin Adı ve Soyadı "Evet". 30 . Makine Teknolojisi Temel Taşlama İşlemleri AÇIKLAMA: Uyguladığınız ve kazandığınız davranış için EVET. "Hayır" cevapları kazanamadığınız beceriyi ortaya koyar. sütununda bulunan kutucuğa (X) işareti koyunuz. HAYIR.

Bu tezgâhlara iş parçaları genellikle iki şekilde bağlanır: a) İş parçası aynaya bağlanarak punta ile desteklenir. Mil delik toleranslarını inceleyiniz.1. b) İki punta arasına bağlanır. makine kalıp bölümlerinde bulunan makine ve motorların silindirik veya konik delik içerisinde çalışan mil veya muylularının (milin yatak içinde çalışan kısmı) yüzey kalitelerini inceleyiniz. Tabla hidrolik sistemle otomatik olarak hareket ettirilir. Resim 2.1. torna tezgâhında işlenen parçaların tolerans değerleriyle karşılaştırınız. 2. mil gibi silindirik veya konik olması istenen yüzeyleri taşlamak için kullanılır.ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-2 Bu öğrenim faaliyeti sonunda. Silindirik Taşlama Tezgâhlarının Çalışma Prensibi Silindirik iş parçalarının dış yüzeylerini silindirik veya konik olarak taşlayan tezgâhtır. verilecek talaş derinliği kadar iş parçasına doğru ilerletilir. SİLİNDİRİK YÜZEY TAŞLAMA 2. Silindirik Yüzey Taşlama Tezgâhlarının Kısımları 2.1: İş parçasının ayna punta arasına fırdöndü ve punta ile bağlanması Taşlama tezgâhları iş parçasını iki punta arasında taşlayacak şekilde yapılmıştır. Kovan. Aynı çaplı mil ve deliklerin birbirleri ile çalışma durumlarına göre işleme payları değerlerini. ARAŞTIRMA Otomotiv. 31 . parça boyu uzun ise sabit ayaklarla desteklenir. pim. uygun çalışma koşulları sağlandığında istenen tolerans ve yüzey kalitesinde silindirik ve konik yüzeyleri taşlayabileceksiniz. Tablanın her kursundan sonra zımpara taşı.1. Her iki bağlama şeklinde de iş parçası dönme hareketi yapan zımpara taşı önünden uzunlamasına ileri geri hareket ederek geçer. tesviye.

Fener milinin yataklanmasını sağlar. dış kısmı ise üniversal veya fırdöndü aynasının bağlanması için biçimlendirilmiştir.3: Elektrik motorundan alınan dönme hareketinin fener miline kayış ve kasnakla aktarılması 32 .2: Silindirik taşlama tezgahı ve kısımları 2. Döner tablası üzerinde yatay olarak kaydırılabilir ve cıvatalar yardımıyla istenilen yere tespit edilebilir. İç yüzeyi konik olarak işlenmiş ve yataklanmış bir mildir. Fener Mili Kutusu Elektrik motorundan kayış ve kasnak sistemi yardımıyla aldığı dönme hareketini iş parçasına iletir. Taş milinin hızına göre iş milinin devrinin azaltılması veya arttırılması kademeli kasnak ve kayışlar ile sağlanır.2. Fener milinin iç kısmı sabit puntanın. Silindirik Taşlama Tezgâhlarının Ana Kısımları Silindirik taşlama tezgâhlarının ana kısımları şunlardır: a) Fener mili kutusu b) Gezer punta gövdesi c) Kumanda panosu d) Zımpara taşı başlığı Resim 2.1.2. Resim 2.1.1.2.

5: Kumanda panosu 2. Gezer Punta Gövdesi Döner tabla üzerinde yatay olarak hareket eder. Zımpara Taşı Başlığı Zımpara taşı milini ve bu mile hareket veren elektrik motorunu taşır. 33 . alın yüzeylerine punta deliği açılmış parçaları punta yardımıyla desteklemektir. Kumanda Panosu Elektrik enerjisi ve hidrolik enerji ile çalışan sistemlere ait buton kol ve düğmelerin bağlandığı kısımdır. zımpara taşı ile işlenecek silindirik veya konik parçanın uyumuna bağlıdır. 2.3 İstenen Hassasiyet ve Yüzey Kalitesine Göre Taş Seçimi İnce taneli taşlar ince işlenen yüzeyler için.2.2.2. Resim 2. iri taneli taşlar kaba işlenen yüzeyler için uygundur.2.2.4. font. Görevi.1.1. demir olmayan metaller ve metal olmayan gereçleri taşlamak için silisyum karpit taşlar seçilmelidir.1.1.2.2. 2. İş parçalarının ayna-punta arasında veya iki punta arasında taşlanmasını sağlar. taş seçimi ve seçilen taşa göre iş parçasının ilerleme ve dönme hızının ayarlanabilmesidir. 2.3.2 Taşlanacak Malzemenin Cinsine Göre Taş Seçimi Çelik ve alaşımlı çelikler için alüminyum oksit.2. Dikkat edilecek en önemli nokta.2. Silindirik Yüzey Taşlama Tezgâhlarında Çalışma Kuralları 2.Taş Seçimi İyi bir kesme işlemi. 2.4: Gezer punta Resim 2.

2.5. Temas yüzey alanı küçükse ince taneli taş kullanılmalıdır.2.2. Belirli bir zaman içinde aynı miktar metal daha uzun talaşlarla kaldırılırsa bu talaşlar daha ince olur. İş parçasının çapı büyüdükçe taşın temas yüzeyi de artar ve daha uzun talaş kaldırır. İnce ve uzun bir talaş. Silindirik taşlamada ideal kesme hızı 30 m/s dir. Zımpara Taşının Kesme Hızı Düzlem yüzey taşlamada öğrendiğimiz gibi zımpara taşının çevresindeki bir noktanın bir saniyede metre cinsinden aldığı yola Kesme Hızı denir Kesme hızı artınca devir sayısı da artar.D dev/dak N = Taş miline verilecek devir (dev/dak) V = Taşın kesme hızı değeri (m/s) D = Taşın çapı (mm) Taş miline verilecek devir sayısına göre zımpara taşının kesme hızı ise aşağıdaki formülle hesaplanır.N 1000.60 m/s 34 . Temas yüzeyi geniş olduğunda iri taneli taşlar kullanılır. Zımpara Taşının İş Parçasına Değme Yüzeyi Bir kesici ağzın metal üzerinden talaş kaldırarak almış olduğu yola zımpara taşı ve iş parçasının temas yüzeyi denir. Ancak bu. Belirlenen bu kesme hızı değerine göre taş milinin devir sayısı hesaplanır.60.V π . V= π . Taşın kesme hızı ve taş çapına göre devir sayısı(N) aşağıdaki formülle hesaplanır: N= 1000. kısa ve kalın bir talaşa göre daha az kesme basıncı ister.2. Zımpara taşlarının imalatı sırasında taşa verilebilecek kesme hızı değeri imalatçı firma tarafından belirtilip taş etiketine yazılır veya tablodan alınır. en büyük çapa göre belirlenmiş bir değer olduğundan taşın çapı küçülünce devir sayısı arttırılmalıdır.D . Daha büyük çaplı parçalar uzun talaş kaldırılarak taşlanırsa zımpara taşı daha sertmiş gibi tesir eder ve daha geç aşınır.4. Temas yüzeyi büyüdükçe daha yumuşak taş kullanılmalıdır.

45 25 .30 30 . Silindirik taşlamada iş ne kadar hızlı dönerse yüzey o kadar kaba ne kadar yavaş dönerse yüzey o kadar ince çıkar.45 8 25 .12 25 .14.200 = 1900 dev/ dak olmalıdır.60.Taşlanacak malzemenin cinsi Çelik ve takım çeliği.60.10 25 25 Tablo 2.40 30 10 .35 8 20 . Taş yumuşak etki yapıyorsa yani taneleri çabuk dökülüyor ve çapı düşüyorsa işin hızı azaltılmalıdır. Taşın etkisi sertse taşın iş parçasıyla olan teması çoğaltılmalı.30 25 . Taşın sertliği malzemenin cinsine uygun olarak seçilmesine rağmen taş çabuk körleniyorsa devir sayısı düşürülmelidir.1: Zımpara taşına verilecek kesme hızı değerleri Örnek: Kesme hızı 30 m/sn olan bir taşın çapı 200 mm’ye düştüğünde taşa verilecek devir sayısı ne olmalıdır? Çözüm: N = 1000.40 8 35 30 10 .25 30 8 . Üretimin arttırılması bakımından böyle bir taşlama yöntemi seçilecekse daha sert taş seçilmelidir. İşin Çevresel Hızı İş parçasının hızı taş hızına göre belli bir oranda olmalıdır.30 İç 25 22 .V ⁄ П.30 /3. İşin dönme hızı taş taneleri dökülüp yeni keskin tanelerin çıkmasını sağlayacak şekilde olmalıdır.6.40 25 .28 30 .25 25 . yani işin dönme hızı arttırılmalıdır.D ‘den N= 1000.2. İşin çevresel hızı arttırılırsa talaş miktarı artar neticede taş çabuk aşınır. 2. 35 . seri çelik Gri döküm Kızıl döküm Sert madenler Hafif metaller Plastik madde ve sert lastik Cam Porselen Granit Silindirik Yüzey Taşlama Düzlem Yüzey Taşlama Dış 25 .28 30 .12 25 20 .

2 0.2: Taşlanacak malzemeye verilecek talaş derinlikleri ve iş parçasının ilerleme hızı Şekil 2. İlerleme ve Talaş Derinliği İlerleme çok sayıda kesici tanenin iş parçasına dokunmasını sağlayacak şekilde verilmelidir.0. Talaşları çabuk kaldırmak için iş parçasının hızı ve enine ilerleme mesafesi (talaş derinliği) arttırılır. Kaba taşlamada ilerleme taş genişliğinin 3/4'ü ince taşlamada ise taş genişliğinin 1/ 3’ ü kadar olmalıdır. Tablanın İlerleme Hızı (m/s) 0.13 .16 .02 .0.005 İnce 0.01 . Tabla ilerlemesi. 36 . Parçaları önce kaba sonra da ince taşlama ile işleyeceksek ince taşlama için son pasoda iki veya daha fazla talaş payı bırakmamız gerekir. taşlanacak yüzeyden büyük ise ilerleme verilmez (Bkz.8.01 0.2 .02 .01 .1: İş parçasının ilerleme hareketi 2.3 0. Talaş derinliği çok ise işin dönme hızı az verilir.2.0.001 Taşlanacak Malzemenin Cinsi Yumuşak çelik Sert çelikler Gri döküm Hafif metaller Sert metaller Tablo 2.0.4 0. Kurs ayarı taş iş parçasından çıkmayacak şekilde verilmelidir.005 0.25 0.05 0.03 0.2. Taş genişliği.0. Kaba ve İnce Taşlama Kaba taşlamada talaş debisi (hacmi) fazladır.0.7.002 0.16 .2. ince taneli sert taşlarda ise talaş derinliği az verilmelidir.0.01 .0.03 0.32 0.02 .0.0.0.16 .3 0. kaba talaştaki ilerlemenin 2/3’üne düşürülmelidir.08 Talaş Derinliği (mm) Kaba 0. Dalma taşlama) İri taneli ve yumuşak taşlarda talaş derinliği çok.

2. İş parçası ısıl işlem görmüşse tavlanarak gerginliği alınır. İş parçası üzerinde kama kanalı. İş parçası özelliğine göre. Resim 2. Taşlamada Soğutma Sıvısı Küçük tipteki taşlama ve alet bileme tezgâhlarında soğutmaya pek önem verilmez. uygun bir fırdöndü ve gezer punta yardımıyla fırdöndü aynasına veya aynaya bağlanır. Soğutma sıvısı sıcaklıktan dolayı meydana gelen çarpılmaları (şekil değişikliği) ve ölçü hatalarını önler (Resim 2. Kısa parçalar “üç” ayaklı ayna ile bağlanarak taşlanırlar.3.2: Silindirik dış yüzey taşlamada iş kursu Kurs Boyu (İş Kursu) İlerlemede kurs ayarı.6: Soğutma sıvısı kullanılarak taşlama 2. yuvarlak veya yuvarlak olmayan delikler varsa bu delikler sert ağaçla doldurulur.9.6 soğutma suyu kullanılarak yapılan taşlama işlemi görülmektedir). düzlem taşlama tezgâhlarında olduğu gibi mutlaka kullanılmalıdır. Ancak silindirik yüzeylerin taşlanmasında soğutma suyu. 37 .Şekil 2. iş parçasının taştan tamamen çıkmasını ve taş muhafazalarına çarpmasını önleyecek şekilde olmalıdır.2. Silindirik Yüzey Taşlamada İşlem Sırası İş parçası kademeli ise taşın yan yüzeylere değmesini önlemek için kademe diplerine fatura açılır.

Gres yağı. İş parçası ve taş hızı arasında belirlenen orana uyulmalıdır (Taş hızı esas alınmalıdır).4. İş parçası dengeli ve sağlam bağlanmalı ve uygun soğutma sıvısı seçilmelidir. İş parçaları alın yüzeylerine açılacak punta delikleri. Komparatörle işin silindirikliği kontrol edilir. İş parçasının taş muhafazasına değmemesine dikkat ediniz. Tabla yön değiştirme dayamalarının yerini iyi ayarlayınız. 2. Taş. Önce kaba talaş verilir. İki punta arasında işlenecek parçaların punta yuvası gres yağı ile yağlanmalıdır. Küçük açılmış punta delikleri ise gezer punta veya sabit puntanın iş parçasını yataklayıp tutmasını engeller. Taşı flanş çapına kadar kullanmayınız. Ses vermeyen bir zımpara taşını kullanmayınız. meydana gelen ısıdan dolayı punta uçlarının iş parçasına kaynaşmasını ve bozulmasını önler. kaba talaş işlemi bittikten sonra taş bilenir. 2.2. 38 . İş milini döndüren kayışın gerginliğini iyi ayarlayınız.4. Büyük ve kısa açılmış bir punta deliği taşın baskısıyla iş parçasının fırlamasına ve eğilmesine sebep olur. genişliğinin 1/3’ ü kadar parçanın kenarından dışarı çıkarılır. kalan taşlama payı ince taşlama yapılarak bitirilir. rasgele verilmemelidir. iş parçasının çalışacağı konuma göre verilmeli. iş yüzeyine 1 mm aralık kalıncaya kadar yaklaştırılır. Taşı askıya alarak tornavida sapıyla hafifçe vurduğunuzda tok bir ses vermesine dikkat ediniz. İş kursu ayarı yapılırken taş. Tablayı hareket ettiren hidrolik sistem çalıştırılır ve taş işe yanaştırılarak mikrometrik bilezik sıfırlanır. Gevşek ve kayan kayışlarla taşlama yapmayınız. Kademeli millerin ve muyluların düzgün taşlanabilmesi için fatura bitimlerine kanal açılmalıdır.4. 2. Taş salgısız bağlanmalıdır. Silindirik Yüzey Taşlamada Güvenlik Önlemleri Taş takılmadan önce mutlaka kontrol edilmelidir. Taşlanacak İşlerde Aranan Özellikler İş parçaları sertleştirilecek veya yüzey sertleştirilmesi yapılacaksa bu işlem uzman kişilerce yapılmalıdır.Tabla elle ilerletilerek dayamaların yerleri ayarlanır.1. iş çapı ile orantılı olmalıdır. Taşın dengelenmiş olmasına dikkat ediniz. Mikrometre ile iş parçası ölçülür. Yanlış sertleştirmeden dolayı eğilen veya çatlayan iş parçaları ölçü hatalarına sebep olur. Ayarlama temizleme ve yağlama yaparken taşı tabladan uzaklaştırınız. Kanalın genişliği ve derinliği. Silindirik Yüzey Taşlamaya Etki Eden Faktörler Zımpara taşı uygun nitelikte seçilmiş olmalıdır.

2.5.2. cebinize koymayınız. kendi ekseni etrafında uygun bir çevresel hızla dönerken aynı zamanda boyuna ilerleme hareketi yapar. gres yağı. anahtar. Profilli parçalarda taş iş parçası biçimine göre bilenir. komparatör. Boyuna Taşlama İş.5.5. Taşın dönüş yönü ile işin dönüş yönü aynıdır. Ancak iş parçası yalnızca ekseni etrafında döner. boyuna hareket etmez.Ölçü alet veya mastarlarını kutularında ve tezgâh üzerinde muhafaza ediniz. Elinizi ve başınızı dönen kısımlardan uzak tutunuz. Tezgâha ait avadanlık. Dolapları düzensiz tutarak iş yapma zamanınızı azaltmayınız.3: Boyuna taşlamada işin ve taşın dönüş yönleri Boyuna taşlamada taş sabit olup iş parçası boyuna ilerleme hareketi yapar.4: Dalma taşlama yöntemi ile işlenmiş parçalar 39 . Dalma Taşlama Taşın dönüş yönü ile işin dönüş yönü aynıdır. 2. Şekil 2. İş parçasının ilerleme hareketi taş genişliğinden fazla olmamalıdır. mikrometre gibi donanımları tezgâh dolabında ait olduğu yere koyunuz. Taş parçaya talaş derinliği kadar dalar. Şekil 2.1. Dış Yüzeylerin Taşlanması 2.

100 tgα/2 = 10 /200 = 0. Tablaya verilecek açının hesaplanması: tgα/2 = D-d / 2. Şekil 2.l tgα/2 = 30–20 /2. İşi döndüren fener mili tarafına takılacak punta sabit veya tırnaklı olur. İşin İki Punta Arasında Taşlanması Düz veya kademeli miller ve bunlara benzer parçalar iki punta arasında taşlanırlar.3° olmalıdır.5.2 tgα/2 = 11. Şekil 2. İş. küçük çapı 20 mm ve konik boyu 100 mm olan konik parçayı taşlamak için tablaya verilecek eğim açısı ne olmalıdır? Cevap: tgα/2 = D-d / 2.l tgα = Konilik açısının yarısı D: Konik yüzeye ait büyük çap (mm) d: Konik yüzeye ait küçük çap (mm) L: Konik boyu ( mm) Örnek: Büyük çapı 30 mm.3. Verilecek açı (ayar açısı) koniklik açısının yarısı kadardır.6: İş parçasının fırdöndü ile bağlanması ve işlenme anı 40 . İş parçasını bağlamak için fırdöndü aynası ve fırdöndü bileziği kullanır.4. Tırnaklı punta işin alın yüzeyine bastırırken punta yuvası da merkezleme yapar.5).2. Konik Taşlama Boydan boya konik yüzeyler ile iş parçasının uç kısmında veya ortasında bulunan konik yüzeyler tezgâh tablasına açı verilerek işlenirler (Şekil2.5: Konik yüzeylerin işlenmesi 2. boydan boya taşlanacaksa tırnaklı punta kullanılması gerekir.5.

boyu kısa ve alın yüzeylerine punta yuvası açılamayan parçalar. İşin Malafa Üzerinde Taşlanması Malafa. ortasından boydan boya delik olan iş parçalarını silindirik taşlamak için kullanılır. Taşlama yaptıktan sonra ayna sökülüp temizlenerek tezgâh dolabına düzenli bir şekilde konmalıdır. Dört ayaklı aynalar. Aynaya iş bağlamak daha pratiktir.8: Üç ayaklı ayna Resim 2. simetri ekseni olmayan parçaların uç kısımlarındaki veya ortasındaki silindirik yüzeylerin tezgâha bağlanıp taşlanmasında kullanılır. İşin Aynaya Bağlanarak Taşlanması Kademeli. Üç ayaklı aynaya bağlanamayan parçalar. Ayna ile iş bağlarken ayakların iyi ve salgısız sıkma yapmasına ve ayna ayaklarının temizliğine dikkat etmelidir. dört ayaklı aynaya bağlanır. dikkat edilmezse iş ile beraber dönen puntanın salgısı doğrudan doğruya işe aktarılmış olur. Özellikle hassas olması gereken işlerde bunun önemi büyüktür. Resim 2. aynaya bağlanarak taşlanırlar. Elle kuvvetlice sıkıştırmak yeterlidir. Ara ölçülü ve ortası boydan boya delik olan iş parçalarını silindirik taşlamak için ayarlı malafa kullanılır.5. 41 .6. İş parçası malafaya çok sıkı olarak geçirilmemelidir. Şekil 2.5.İşi döndüren başlık tarafına sabit punta takılıp taşlama yapılacaksa puntanın salgısının olmamasına dikkat edilmelidir.7: Punta yuvası 2.5.8: Dört ayaklı ayna 2.

10: Ayarlı malafa 42 .Şekil 2.9: Malafa Şekil 2.

Taş çapını ölçerek taşın kesme hızına göre taşa verilecek devir sayısını hesaplayınız. ve İşe uygun taşı tezgâha bağlayınız ve bileyiniz. Taşlama tezgâhının puntalarını temiz. İş elbisenizi kolları kıvrılmış şekilde giyiniz. kurşun burcu biraz raspalayınız. Zımpara taşını tabladan uzaklaştırınız. Tabla kursu uzunluğuna göre yön değiştirme dayamalarını doğru ayarlamaya dikkat ediniz. buton ve kolların görevini öğreniniz. Taş milinin kayış gerginliğini kontrol ediniz. Ayarlama temizleme ve yağlama için tablayı elle hareket ettiriniz. Zımpara taşı mile kolay geçmiyorsa. Bütün muhafaza ve kapakların kilitli olmasını sağlayınız. Kravatınızı dışarıya taşmayacak şekilde gömleğinizin içine koyunuz veya takmayınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İŞLEM BASAMAKLARI ÖNERİLER Kumanda panelindeki bütün düğme. 43 . Taşın dengelenmiş olmasını sağlayınız. Düzgün tınlama sesi vermeyen bir zımpara taşını kullanmayınız. Değiştirilmiş bir zımpara taşını mutlaka bileyiniz. Soğutma suyunu kontrol ediniz. Tezgâhı çalıştırınız durdurunuz. Bileme aparatındaki elmasın katere iyi tutturulmasına dikkat ediniz. iş parçasının punta deliklerinin düzgün açılmış ve kirden temizlenmiş olmasına dikkat ediniz. Eğe veya tornavida sapıyla hafif vurduğunuzda tiz bir ses duymaya dikkat ediniz. Tezgâha ait diğer avadanlıkları dolaptaki yerlerine koyunuz.

tabla ilerleme miktarını belirleyiniz. Punta uçlarını gres yağıyla yağlayınız.Zımpara taşını döndürerek kaba ilerleme ayarını yapınız. Fener mili ucunda takılı bulunan sabit punta ile gezer punta arasına tezgâhın avadanlıkları arasında bulunan mastar mili bağlayarak komparatör yardımıyla tablanın paralelliğini kontrol ediniz. iki punta arasında taşlamaya göre düzenleyiniz. Tabla eğim açısının 0º olmasına dikkat ediniz 44 . Fener mili kutusunu. İşin dönme hızına göre merdivenli kasnak üzerinde kayışın yerini değiştiriniz. Tabla el tekerinin yanında bulunan tabla kontrol kolunu gevşeterek otomatik ilerleme mekanizmasını elle hareket edecek şekilde ayarlayınız.

Puntalar iş parçasını kuvvetle tutacak şekilde yay basıncını ayarlayınız Soğutma sıvısı tertibatını ayarlayınız. Ayakların iş parçasını kurtaracak şekilde açılmalarını sağlayınız. Fırdöndünün taş muhafazasına değmediğini ve iş parçası kurs mesafesini doğru ayarladığınızı gördükten sonra taşı iş parçasına yaklaştırınız. 45 . Mikrometrik bileziği sıfırlayınız. Zımpara taşını çalıştırınız. Gezer punta kolunu kendinize doğru çekerek punta ucunun punta deliğine girme miktarını belirleyin. gezer puntayı tabla kızağı üzerine sabitleyiniz.Uygun bir fırdöndüyü parçanın bir ucuna bağlayıp aynı ucu fener puntasıyla irtibatlayınız. Tablayı otomatik olarak hareket ettiriniz. Otomatik ilerletme kolunu sıkarak tablayı otomatik hareket edecek şekilde ayarlayınız. Sonra. soğutma suyunu açınız. İşi kaba olarak taşlayınız ve ölçünüz. İş parçası uzun ise sabit yatağı tabla kızaklarına bağlayınız. iş parçasını döndürünüz. Soğutma sıvısının sıçramasını önleyen siperleri yerine takınız. İş parçasını tezgâha bağlayınız.

Kontrol ediniz. Bu işlemleri yapmadan önce taşı bileyiniz. Pirinç. Eksenlik kontrolü için aynayı elinizle yarım tur çevirerek iş parçasını tekrar ölçünüz. Taşın kesme hızına göre işin devri yüksekse yüzey kaba çıkar. Fener mili kapağını açarak kayışın yerini iş parçası yavaş dönecek şekilde değiştiriniz. Paralellik ve eksenlik kontrolü yapınız. Mikrometre ile parçanın çapını kontrol ediniz. İş parçasının dönme hızını yavaşlatınız. bronz. İnce taşlama yaparken tezgâhı çeşitli nedenlerle uzun süre durdurmak gerekiyorsa işi tekrar taşlamadan önce tezgâhı yaklaşık beş dakika boşta çalıştırınız. 46 . İşlemlerinizin doğru olduğunu gördükten sonra son paso için bıraktığınız 0.İnce taşlama için bitirme payı bırakınız ve silindirikliği kontrol ediniz. alüminyum ve hatta yumuşak çelikleri taşlarken iş parçasının dönme hızını arttırınız.025 mm talaş payını vererek silindirik taşlamayı bitiriniz. Taşın yüzeyi cam gibi parlak ve sıvanmışsa taşın devrini düşürünüz veya arttırınız.

...... kadarı parçanın kenarından dışarı çıkarılır..…….. genişliğinin …….. Yanlış cevapladığınız konularla ilgili öğrenme ve uygulama faaliyetlerini tekrarlayınız...….…. kadar olmalıdır... 10.. 47 .....… yağlanmalıdır.. kanal açılmalıdır. 4. yani taneleri çabuk dökülüyor ve çapı düşüyorsa işin hızı …………….. bağlanarak taşlanırlar.. 8...…..….. İş kursu ayarı yapılırken taş......ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda silindirik taşlama ile ilgili olarak verilen soruları cevaplayınız. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. dış kısmı ise .. 2... 9... 3. 6.. 5. kadar ince taşlamada ise taş genişliğinin ... 7. Taşın dönüş yönü ile işin dönüş yönü……………………………………… Punta yuvası ………. İri taneli ve yumuşak taşlarda talaş derinliği …………….. Kaba taşlamada ilerleme taş genişliğinin …... Fener milinin iç kısmı ………. Taş yumuşak etki yapıyorsa. 1.. aynasının bağlanması için biçimlendirilmiştir.... Alın yüzeylerine punta yuvası açılamayan parçalar …….......... Taşın sertliği malzemenin cinsine uygun olarak seçilmesine rağmen taş çabuk körleniyorsa devir sayısı ………………………… Kademeli millerin ve muyluların düzgün taşlanabilmesi için ... ince taneli sert taşlarda ise talaş derinliği …………… verilmelidir.

Tolerans±0.01 Açıklamalar Verilen parçanın Ø40 mm ölçüsünü boyuna taşlama.PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Aşağıda imalat resmi verilen. İşlemlerinizi yaparken kontrol listesindeki davranışlarınızı evet veya hayır olarak işaretleyiniz. ham malzeme çapı Ø30 mm olan parçayı istenilen profile uygun tornaladıktan sonra M24 diş açacak parça programını yaparak CNC torna tezgâhında öğretmenleriniz nezaretinde işleyiniz. Ø30 ve Ø20 mm ölçülerini dalma taşlama ile taşlayınız. İşlemi yapabilme süresi = 4 ders saattir. 48 .

uygulayamadığınız ve kazanamadığınız davranış için HAYIR seçeneğini işaretleyiniz. iş parçasına belli bir mesafe içerisinde hızlı olarak yaklaştırdınız mı? Mikrometrik bileziği sıfırladınız mı? Ø30 mm’ yi dalma taşlama yöntemi ile taşladınız mı? Mikrometre ile ölçü kontrolü yaptınız mı? Ø20 mm’lik yüzeyi dalma taşlama yöntemi ile taşladınız mı? Fırdöndü aynasını bağladınız mı? Ø40 mm’lik kısmı boyuna taşlamak için dayamaların yerini ayarladınız mı? Ø40 mm ölçüsünü boyuna taşladınız mı? Tezgâhı temizleyip işi teslim ettiniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Eğer. Öğrencinin adı ve soyadı Makine teknolojisi Temel taşlama işlemleri 2 Açıklama: Uyguladığınız ve kazandığınız davranış için EVET. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Güvenlik önlemlerini aldıktan sonra işe başladınız mı? Komparatörle eksenlik ve paralellik kontrolü yaptınız mı? Üç ayaklı aynayı bağladınız mı? Kayışın yerini değiştirerek işin dönme hızını ayarladınız mı? Taşı bilediniz mi? İş parçasını ayna punta arasına bağladınız mı? Taşı. gözleyemediyseniz HAYIR sütununda bulunan kutucuğa (+) veya (-) işareti koyunuz. faaliyete tekrar dönerek ya da öğretmeninize danışarak bunları tamamlayınız. 49 . faaliyette gözlediğiniz eksiklik varsa.AÇIKLAMA: Aşağıda listelenen davranışlarını gözlediyseniz EVET.

Kesici taş.1: Puntasız taşlamada taşların ve işin konumu 50 . Sevk taşının görevi. PUNTASIZ TAŞLAMA 3. frenlemek suretiyle işin dönüş hızını azaltıp işi ilerletmektir. torna tezgâhında işlenen parçaların tolerans değerleriyle karşılaştırınız. Bu nedenle hızı çok düşüktür. Esas taşlama işlemini kesici taş yapar. bir sevk kızağı üzerinde. iki taş arasından geçirilerek taşlanır. 3.ÖĞRENME FAALİYETİ-3 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-3 Bu öğretim faaliyeti sonunda. Puntasız Taşlama Tezgâhının Özellikleri ve Kısımları Puntasız taşlamada iş parçası bağlanmadan.1. Düşük devirlerde ince taşlama. tesviye. Mil delik toleranslarını inceleyiniz. yüksek devirlerde kaba taşlamalar yapılır. uygun çalışma koşulları sağlandığında istenilen tolerans ve yüzey kalitesinde silindirik ve konik yüzeyleri taşlayabileceksiniz. taşlama anında işe temas eder etmez işi döndürmeye başlar. Şekil 3. makine kalıp bölümlerinde bulunan makine ve motorların silindirik veya konik delik içerisinde çalışan mil veya muylularının (milin yatak içinde çalışan kısmı) yüzey kalitelerini inceleyiniz. ARAŞTIRMA Otomotiv. Aynı zamanda işi hem sevk yatağına hem de sevk taşına bastırır. İş parçası kesici taştan aldığı hızla dönerken aynı zamanda sevk taşının etkisiyle bir vida gibi boyuna ilerleme yapar. aynı çaplı mil ve deliklerin birbirleri ile çalışma durumlarına göre işleme payları değerlerini.

Sevk taşına 1/4-1/2 derece açı verilir. işin. Yan destekler ayarlanırken. kavrama pimleri. Bu konumda iş parçası taşlanırken sıçrama yapamaz. Dalma Taşlama (Profil Taşlama) Değişik profildeki çok sayıda özdeş parçaların taşlanmasında kullanılır. Miller. iş ekseni taş eksenini yaklaşık 3 mm altında olacak şekilde ayarlanmalıdır. talaş miktarı. 51 . Taşlamada işe verilecek ilerleme hızı seçilirken malzemenin cinsi. Bu açı yardımıyla iş yavaşça ilerleyerek karşı dayamaya dayanır. Fakat taşlama sırasında sevk taşı bütün yüzeyi boyunca işe temas eder. 6 mm çapa kadar olan ince çubuklar taşlanırken. Bu açı ne kadar büyük olursa iş de o kadar hızlı ilerler. Yan desteklerin ayarlanması da ayrı bir dikkat gerektirir.1. Sevk taşı işte bu iki açı sayesinde işi bir vida gibi ilerletir. Dayama iş parçası tarafından itilince bir siviş yardımıyla kesme taşı geri itilir ve parça düşer.1.1. bilezik ve halkalar bu sistemle taşlanabilir.3. Kademeli ve profilli miller iki taş arasına yukarıdan bırakılır. soğutma sıvısı ve tezgâhın durumu dikkate alınmalıdır. 3. Sevk taşını bileme aparatına da aynı açı verilerek taş bilenir. Bu bilemenin sonucunda sevk taşının yüzeyi çukur çıkar. İş iki taş arasından boydan boya geçer. taşın cinsi. kesici taşın ve sevk taşının bütün yüzeyine oturtulması sağlanmalıdır.1.2. Dalma taşlama (Profil taşlama) Dayamalı taşlama 3. İşin İlerleme Hareketi İşin ilerleme hareketi için sevk taşına bir açı verilir. Tezgahın taşlama kapasitesine göre her çaptaki işlerin uygun yüzey kalitesinde taşlanabilmesi için sevk taşı iki devirli (20-36 dev/dak) olarak yapılır.3. yüzey kalitesi. Boyuna Taşlama Boyuna puntasız taşlamada kademesiz. boydan boya silindirik işler taşlanır. Puntasız taşlama işlemleri genel olarak üç türlü yapılır: Boyuna taşlama. muylular. Bu suretle hem kaba seri taşlama işlemleri hem de hassas ve ince yüzey kaliteli taşlama işlemleri yapılır.

Sevk yatağının yüksekliği. taşın sertliği ve malzemenin cinsi ile orantılıdır.2: Puntasız dayamalı taşlama 3. kumanda kolu vasıtası ile dayama tarafından geri itilerek alınır.2: Puntasız dalma taşlama 3. işin çapı.4. Kesici taş itici İş Sevk taşı Şekil 3.1. tezgâhın kullanıldığı taraftan bir manivela sistemi ile kumandalıdır. İş dayamaya temas edince. Sevk Yatağının Ayarı Sevk yatağı iyi cins çelikten yapılır. Paralel kamalar ve cıvatalarla tezgâh gövdesine bağlanan özel bir gövde üzerine tespit edilir.1. Yükseklik ayarı her iki uçta bulunan ayar vidaları ile yapılır. Dayamalı Taşlama Bu sistemde işin ilerleme hareketi bir dayama ile sınırlandırılmıştır. 52 . Sertleştirilerek hassas bir şekilde taşlanır.Kesici taş İş Dayama Sevk taşı Şekil 3. İş dayamaya temas edinceye kadar sevk taşı tarafından veya elle yürütülür.5. Dayama.

İşin merkezi çok yüksekte ayarlanmıştır. İş merkezi ayarı iyi yapılmamıştır. Sevk taşının yüzeyi yer düzlemine paralel ayarlanmamıştır. Sevk yatağının eğim açısı yeterli değildir. Taşın kenarlarında fazlalık vardır. Bileme elmasına verilecek yüksekliğe. Sevk taşının eğim ve bileme açısı uygun değildir.3. Taş konik olarak bilenmiştir. Sevk taşında boşluk vardır. 3.7. Soğutma sıvısı uygun özellikte değildir. Sevk yatağı çok incedir. İşin merkezi taş merkezinden yeterince yüksek değildir.1. Sevk taşı salgılıdır. Taş dengesiz veya yüzeyi yağlanmıştır. taşın iş genişliği boyunca parçaya temas etmesi sağlanmalıdır. Boyuna Taşlama için Sevk Taşının Bilenmesi Bir işin boydan boya taşlanması için bileme elması taşın eksenine paralel yürütülerek.1. Boyuna taşlamada sevk taşına +3º lik açı verilerek taşlama yapmak genellikle iyi sonuç verir. Bileme aparatına verilecek açıya. Sevk taşı gevşektir. Bunun için aşağıdaki özelliklere dikkat edilmelidir: Sevk taşının eğim açısına.6. Puntasız Taşlamada Muhtemel Hatalar ve Bunların Sebepleri HATALAR SEBEPLERİ Taş uygun değildir. Taşlanan yüzey bozuksa İş oval çıkarsa İş parçası konik çıkıyorsa İş üzerinde izler oluşuyorsa İş yüzeyi çokgen gibi düz yüzeyli çıkıyorsa 53 . İşin yüzeyi çok kirli veya paslıdır. İnce taneli taş kullanılmış ve ilerleme fazla verilmiştir. Soğutma sıvısı dengeli dağılmamıştır. İşin sevk taşına temas yüzeyi küçüktür. Sevk yatağı uygun özellikte değildir. İş parçası silindirik değildir. Sevk yatağının işe temas kısmında eziklik vardır. İş merkezinin taş merkezinden olan yüksekliğine.

1. taşlama zamanı azdır. Taşlama payı az bırakılır. Tezgâhlarda hareketli kısım az olduğundan çok az titreşim olur. Hazırlık işlemleri daha az zaman alır.8.3. Puntasız Taşlamanın Tercih Sebepleri İşin bağlanıp sökülmesi işlemi yoktur. 54 . İş kuvvetli desteklendiği için esneme olmaz. zaman kazandırır. Taşlama esnasında işe eksenel bir baskı yapılmaz. İyi bir ayarlama yapılırsa hatalı iş çıkmaz.

Bu konuda öğretmeninizin tavsiyeleri olacaktır.. 3.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Değerlendirme: Yeterli görmediğiniz beceri ve davranışlar için modüldeki konuları tekrarlayınız. İşlemin süresi = 4 ders saatidir. 4. İşlem basamakları (Taşlayacağınız parçanın ısıl işlem görmüş olması daha uygundur. YETERLİK ÖLÇME Tolerans ± 0. 2.Uygun taşlama taşı ve sevk taşı seçiniz ve bileyiniz. 2İşlemleri yaparken performans denetim listesindeki davranışları evet veya hayır olarak işaretleyiniz.) 1. Aşağıda belirtilen uygulama faaliyetini gözlenecek davranışları dikkate alarak gerçekleştiriniz.Taşladığınız parçanın temizliğini yaparak parçayı öğretmeninize teslim ediniz. 55 .01 Açıklamalar 1Resmi verilen parçayı dalma taşlama olarak taşlayınız.Parçanın taşlanmamış ölçüsünün resim ölçüsüne uygunluğunu araştırınız.Uygun sevk yatağı bularak mesafesini ayarlayınız.

56 . uygulayamadığınız ve kazanamadığınız davranış için HAYIR seçeneğini işaretleyiniz. faaliyete tekrar dönerek ya da öğretmeninize danışarak bunları tamamlayınız. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Güvenlik önlemlerini aldıktan sonra işe başladınız mı? Komparatörle eksenellik ve paralellik kontrolü yaptınız mı? İş parçasının çapaklarını temizlediniz mi? Sevk yatağını uygun bağladınız mı? Taşı bilediniz mi? Sevk taşını bilediniz mi? Dayamanın yerini tespit edip monte ettiniz mi? Taşlama taşı ile sevk taşı arasındaki mesafeyi ayarladınız mı? Parçayı güvenli bir şekilde atacağınızı tasarladınız mı? Tezgâhı güvenli çalıştırdınız mı? Parçayı atıp taşlama işlemini bitirdiniz mi? İş parçasını çıkarıp yüzey ve ölçü kontrolü yaptınız mı? İş parçasının çapaklarını aldınız mı? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Eğer. faaliyette gözlediğiniz eksiklik varsa.Makine teknolojisi Temel taşlama işlemleri 2 Öğrencinin adı ve soyadı Açıklama: Uyguladığınız ve kazandığınız davranış için EVET.

gres yağı düşürülmelidir fatura bitimlerine sabit puntanın azaltılmalıdır Çok az aynaya 57 .CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARI ÖĞRENME FAALİYET-1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 A D D C B A D C ÖĞRENME FAALİYET-2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ¾’ü 1/3’ü kadar 1/3’ü kadar aynıdır.

kent ındustrial. Taşlamacılık Teknolojisi. ŞAHİN. BAĞCI Mustafa. KARABAY. Ankara.jp 58 . Macit.com www.nıkken. 1978.com www.tr www.üçer zımpara.com www.techspex.ramgrinding.com www.com www.americangrinding.KAYNAKÇA KAYNAKÇA ATAV. Milli Eğitim Basımevi İstanbul 1996.jjjtrain.com www. 2001. Hamdi.com www.com.com. 1970.com www.schleifring.tr www. Makinede Çalışma Taşlama Bölümü 1(ABB). Gül Yayınevi. Ajans Türk Matbaacılık Sanayi.tsugami.testmachinesources. Ankara.nıms. Tesviyecilik Teknolojisi. ÖZCAN. ŞAHİN. Ankara. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Enstitüsü www.com www.aerogrinding.grinding. Sami. Halit BULUT.akraturn manufacturing. Fethi.com www. www.com www.knuth.com www.com www. Şefik.com www. Türk Tarih Kurumu Basımevi.supfina. Naci Taşlamacılık Teknolojisi Ankara 1978. Ankara.gubh.de www.com www. Yakup ERİŞGİN.com www. Atelye ve Teknolojisi 3.akraturn.com www.com.leechind. Taşlamacılık ve Alet Bileme Teknolojisi. Ankara. Güryılmaz Matbaası. ÖZKARA. 1998.mfgquate.com www.blohm.net www.töreci.efunda. Tesviyecilik Meslek Teknolojisi.sunymachınery.supertec.perfect machina. Mustafa ASLANER.com www.earth-china.com www.co.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful