P. 1
Gençlik İstihdamı Raporu

Gençlik İstihdamı Raporu

|Views: 753|Likes:
TOG tarafından ERG, Koç Vakfı ve Dünya Bankası desteğiyle yazılan gençlik istihdamıyla ilgili kamu kurumlarının yaptıklarını haritalandıran rapor.
TOG tarafından ERG, Koç Vakfı ve Dünya Bankası desteğiyle yazılan gençlik istihdamıyla ilgili kamu kurumlarının yaptıklarını haritalandıran rapor.

More info:

Published by: Toplum Gönüllüleri Vakfı on Aug 15, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/30/2012

pdf

text

original

 

                     

 

GENÇLİK  İSTİHDAMI  
YUVARLAK  MASA  TOPLANTILARI  
SONUÇ  RAPORU  
Temmuz  2011     Hazırlayan:  Derya  Kılıçalp    

         

 

 

 

 

 

 

 

 
       

 

  2    

İçindekiler  
1-­‐GİRİŞ............................................................................................................................... 3   1.1  Araştırmanın    amacı...............................................................................................................6   1.2  Faaliyetler..............................................................................................................................6   1.3  Yöntem ..................................................................................................................................6   2-­‐  Kurum  Görüşmeleri........................................................................................................ 8   321  Kurum  Görüşmeleri  Değerlendirme  Notları ......................................................................... 10   2.2  Gençlik  Algısı  –Gençlerin  ihtiyaç  ve  beklentileri  perspektifi .................................................. 10   2.3  Toplumsal  Cinsiyet  algısının  gençlik  istihdam  sürecine  etkisi ................................................ 11   2.4  Kurumsal  işbirlikleri  -­‐Veri  toplama  ve  değerlendirme  sorunları ............................................ 12   2.5  İş  gücü  piyasası  arz-­‐talep  uyuşmazlığı  sorunu ...................................................................... 12   3.  Kurum  Görüşmelerinin,  Gençlerle  yapılan  Odak  Grup  Görüşmeleri  doğrultusunda   değerlendirilmesi ............................................................................................................. 15  
3.1  Okul  ve  Branş  seçimi ............................................................................................................ 15   3.2  Sınav  Sistemi............................................................................................................................ .................................................................................................................................................. 16   3.2  Staj ...................................................................................................................................... 17   3.3  İş  Arama  İşe  geçiş  yöntemleri............................................................................................... 18   3.4  İstihdam  sorununa  “genç  “  olarak  bakmamanın  etkileri....................................................... 19  

4.Gençlerden  Öneriler...................................................................................................... 20   5.Sonuç ............................................................................................................................ 21   EKLER............................................................................................................................... 25   EK  1  KURUM  GÖRÜŞMELERİ ...................................................................................................... 25   EK  2:  SORULAR .......................................................................................................................... 49  
     

           
  3    

 

  1-­‐GİRİŞ       Gençlik  istihdamı  alanında,  kamu,  özel  sektör  ve  STK  işbirlikleri  çerçevesinde  yapılan  birçok   çalışma   ve   proje   bulunmaktadır.   Alanda   çalışan   kurumlar,   gençlerin   istihdamıyla   ilgili   sorunların   parçalarını   ve   bunların   birbirinden   bağımsız   çabalarla   çözülemeyeceğini   kabul   etmekte  ve  bu  yönde  işbirlikleri  yapmaktadır.   Bu  çalışmaların  bütüncül  bir  yaklaşımla  ele  alınmasıyla  ilgili  sorunları  bir  yana  bırakırsak  –  ki   bu  Türkiye’de  gençlerle  ilgili  politikaların  da  temel  derdidir  -­‐  gençlerin  istihdama  katılımı  ile   ilgili   kamu   tarafından   sağlanan   mekanizmaların   güçlendirilirken   ve   ihtiyaçlar   temelinde   yenileri   tasarlanırken,   geliştirilmesi   gereken   en   önemli   unsurlardan   biri   gençlerin   bu   araçlara   erişimidir.   Uluslararası   Çalışma   Örgütü’nün   hazırlamış   olduğu   Gençlerin   İstihdam   Programı1   ve   Dokuzuncu  Kalkınma  Planı2  referans  alınarak  söylenebilir  ki;  gençlerin  istihdam  edilebilirliğini   arttıracak  yeni  mekanizmalara  ihtiyaç  duyulmaktadır.   Diğer  taraftan  da  gençlerin  istihdamını  artırmak  için  somut  ve  sonuç  odaklı  önlemlere  ihtiyaç   vardır.   Bu   önlemler;   piyasanın   ihtiyaçlarıyla   örtüşen   alanlarda   meslek   edindirme   kursları   ile   işsiz  gençleri  güncel  bilgi  ve  becerilerle  donatarak  istihdam  edilebilirliklerini  artırmak  kadar,   kursların   tamamlanmasını   takip   eden   dönemde   gençleri   yeni   edindikleri   becerileri   hayata   geçirebilecekleri  staj  programlarına  yerleştirerek  iş  yaşamına  katılmalarına  destek  olmayı  da   içermek  durumundadır.  Fakat  bu  süreçlerin  en  başında,  gençlerin  doğru  bilgiye  kendilerinin   kolaylıkla  anlayabişeceği  bir  dil  ile  ulaşabilmesi  için  modellerin  geliştirilmesi  gerekmektedir.       Bu   tespitten   hareket   ile   yeni   yaratılan   bu   mekanizmaların   ve   mevcut   mekanizmaların,   gençlerin;   ihtiyaçları,   talepleri   yönünde   düzenlenmesi   ve   gençlere   sunulan   imkanların   ve   fırsatların,   gençlerin   erişebileceği,   aldığı   bilgiyi   kullanabileceği   ve   uygulayabileceği   araçlar   geliştirmek   gerekliliğidir.   Sosyal   medya   araçlarının   ve   internetin   sağladığı   imkanların   kullanımı  bu  alanda  yapılacak  çalışmada  önemli  bir  yer  tutmaktadır.     Bu  tespitler  doğrultusunda,  gençlik  istihdamı  alanında  çalışan  kamu  kurum  ve    kuruluşları    ve   gençler   ile   görüşerek   tarafların   mevcut   durumlarını   analiz   etme   ihtiyacı   çerçevesinde   bu   çalışmayı  hayata  geçirdik.  Bu  analiz  çerçevesine  giren  başlıklar  ise;     • Türkiye’de   gençlik   istihdamı   alanında   kamu   kurumlarının   sunduğu   imkanlar   ve   mekanizmalar,  
                                                                                                                     
1 2

 http://www.ilo.org/public/turkish/region/eurpro/ankara/areas/youth/2_08_nap_guide_tr.pdf    http://www.sp.gov.tr/documents/KP2007-­‐2013.pdf  

  4    

• Hizmete  erişim  ve  sonuçları  ile  ilgili  durum,   • Kamu  kurumlarının  hizmetlerini  sunarken  yaşadıkları  sorunlar  ve  bunlara  bağlı  olarak   ihtiyaçlarının  tespiti   • Hizmetten   faydalanan   ve   potansiyel   faydalanıcı   olan   gençlerin   ihtiyaçlarının   ve   taleplerinin  tespitidir.                                                                        
  5    

1.1  Araştırmanın    amacı   Gençlik  istihdamı  alanında  çalışan  kamu  kurum  ve  kuruluşlar  ve  iş  yaşamına  geçiş  sürecinde   gençler  ile  görüşerek,  tarafların  mevcut  durumlarını  analiz  etmek,  istihdam  mekanizmalarının   genç   dostu   haline   getirilmesi   için   bir   haritalama   çalışması   yapmaktır.   Bu   çalışma   Toplum   Gönüllüleri  (TOG)  ve  Dünya  Bankası  (DB)  ortaklığında,  Eğitim  Reformu  Girişimi  (ERG)  ve  Koç   Holding  işbirliği  ile  yürütülmüştür.   1.2  Faaliyetler   I  -­‐  Gençlik  İstihdamı  –  Yuvarlak  Masa  Toplantıları,  Gençlerle  Odak  Grup  görüşmeleri     Mayıs  ve  Haziran  ayları  içinde,  Meslek  ve  Teknik  liselerinin  farklı  bölümlerinde  ve  düz  lisede   okuyan   30   gençle   ikisi   İstanbul‘da   ve   biri   Samsun’da   olmak   üzere   3   görüşme   yapıldı.   Görüşmeler,   gençlerin   aldıkları   lise   eğitimi,   iş   yaşamına   geçiş   süreçleri,   staj   dönemleri,   gelecekle  ilgili  beklentileri  ve  gençlik  algısı  üzerine  şekillendi.     II-­‐   Gençlik   İstihdamı   –   Yuvarlak   Masa   Toplantıları,   İstihdam   olanakları   sağlayan   kurum   görüşmeleri     Haziran   ayında   yapılan   bir   dizi   kurum   görüşmesi   ile   Gençlik   İstihdamı   Yuvarlak   Masa   Toplantıları   haritalama   çalışmasının   görüşme   ayağı   tamamlandı.   Toplantılar   dizisinde   şu   kurumlarla   görüşmeler   yapıldı:   Erkek   Teknik   Öğretim   Genel   Müdürlüğü,   Ticaret   ve   Turizm   Öğretimi   Genel   Müdürlüğü,   Çıraklık   ve   Yaygın   Eğitim   Genel   Müdürlüğü,   Kız   Teknik   Öğretim   Genel   Müdürlüğü,   KOSGEB,   İŞKUR,   Çalışma   Ve   Sosyal   Güvenlik   Bakanlığı,   Devlet   Planlama   Teşkilatı,  Uluslar  Arası  Çalışma  Örgütü,  Ulusal  Ajans.   1.3  Yöntem   Odak  Grup  Görüşmeleri;   • Odak   grup   çalışmaları   bir   kişinin   moderasyonunda   gerçekleştirilmiştir.   Moderatör,   belli   temalar   için   sorular   (bkz:   Ek’1)   sormuş   ve   katılımcılar   da   kendi   aralarında   istedikleri  sırayla  soruları  cevaplamışlardır.     • Odak   grup   çalışmaları,   sadece   katılımcıların   ve   moderatörün   bulunduğu,   dış   etkenlerden  izole  ve  sessiz  bir  alanda  gerçekleştirilmiştir.   • Odak  grup  görüşmeleri  5  grupla  yapılmıştır.     • Odak  grup  görüşmelerinin  toplam  süresi  264,44  dk.dır.   • Görüşmeler  15  kız  –  15  erkek  öğrenci  ile  yapılmıştır.  Görüşmecilerin  yaş  aralığı  15-­‐19   dur.    

  6    

Branş   Kaynak   Muhasebe   Dış  Ticaret   Teknik  Resim     Makine  Ressamı   Çocuk  Gelişimi   Kimya   Bilgisayar  Programcılığı   İnşaat   Bilgisayar   İklimlendirme   Makine  İmalatı   Düz  Lise  –  Kız  Lisesi   Düz  Lise  –  Karma  Lise  

K     1     2     2   4           1   2   2   1  

E   1   1   1  

    3   2   3   2         2  

       

 

  7    

2-­‐  Kurum  Görüşmeleri   Kurumlardan   randevu   alınarak   gençlik   istihdamı   alanında   çalışan   birimlerin   yetkilileri   ile   görüşülmüştür.   Tüm   kurumlarla   görüşmeler   önceden   hazırlanmış   ve   kurumlarla   paylaşılmış   sorular  için  eke  bakabilirsiniz.    
Görüşme  Yapılan  Kurum   Erkek  Teknik  Öğretim  Genel  Müdürlüğü   Ticaret  ve  Turizm  Öğretimi  Genel  Müdürlüğü     Çıraklık  ve  Yaygın  Eğitim  Genel  Müdürlüğü   Kız  Teknik  Öğretim  Genel  Müdürlüğü     KOSGEB   İŞKUR   Çalışma  Ve  Sosyal  Güvenlik  Bakanlığı   Temsilci   Yücel  Yüksel  -­‐Daire  Başkanı   Şahap  Yılmaz  –  Daire  Başkanı   Şevket  Alp  -­‐  Şube  Müdürü   Hakkı  Kapusuz  -­‐  Daire  Başkanı   Mehmet  Ömerbeyoğlu-­‐    Daire  Başkanı   Abdülkadir  Yanıcı-­‐İşgücü  Yetiştirme  Şube  Müdürü   Esra  Sermin  Ata-­‐  Çalışma  Uzmanı   Gökhan   Güder   -­‐   İstihdam   ve   Çalışma   Hayatı   Daire   Başkan  V.   Ozan   Çakmak-­‐   Birleşmiş   Milletler   Gençlik   İstihdamı   Ortak  Programı  -­‐Program  Asistanı   Musa  Ceylan  -­‐  LLP  Genel  Koordinatörü  

Devlet  Planlama  Teşkilatı  

Uluslararası  Çalışma  Örgütü   Ulusal  Ajans*  

UA’nın  Gençlik  İstihdamı  alanında  Leonardo  da  Vinci**  programı  vardır.  Raporlama  içeriğine  -­‐  gençlerin  gerçek   kişi  olarak  başvuru  yapamadığı,  tüzel  kişilik  başvurusu  kabul  ederek  başvuru  aldığı  için  eklenmemiştir.   **Leonardo   da   Vinci   -­‐Temel   düzeyde   mesleki   eğitim   almakta   olan   öğrenciler   (IVT)   ile,   işsizler   de   dahil   olmak   üzere   işgücü   dünyasındaki   kişiler   (PLM)   ve   mesleki   eğitimden   sorumlu   kişilerin   (VETPRO)   katıldığı   ülkelerarası   staj   ve   çalışma   ziyareti   olarak   adlandırılabilecek   hareketlilik   faaliyetleridir.   Burada   esas   nokta,   temel   mesleki   eğitim   ve   sürekli   mesleki   eğitimin   Avrupa   boyutunun   güçlendirilmesi,   kişilerin   teori   ve   uygulama   içeren   faaliyetlerden,   özellikle   iş   bağlantılı   eğitimle   deneyim   kazanmaya   teşvik   edilmesi,   dil   becerilerinin,   ülkelerarası   bağlantıların,   eğitmenler   ve   insan   kaynakları   yöneticileri   için   başarılı   uygulamaların   değişimlerinin   geliştirilmesidir.   Bu   tür   bir   faaliyet   alanı   mesleki   eğitim   alanındaki   tüm   sosyal   ortakların   bir   araya   gelmesini   sağlayarak   hem   ülkelerarası   işbirliğinin   hem   de   iş   dünyası   ile   eğitim   kurumları   arasındaki   ilişkilerin   güçlendirilmesi  için  yararlıdır.  Bu  programa  başvurular  kurumsal  düzeyde  yapılmaktadır.    

Kurumların   genç   istihdamı   alanında   verdiği   hizmetlerden   ve   yaptığı   projelerden   bazıları   aşağıdadır.   Hizmet   ve   projelerle   ilgili   detaylı   bilgiye   kurumların   internet   sitelerinden   ulaşılabilir.  Bu  adresler  Ek  1’de  sunulmaktadır.      
Kurum   Hizmet  

  8  

 

MEGEP  kapsamında     Uzmanlaşmış   Meslek   Edindirme   Merkezlerinin   (UMEM)   Beceri’10  Projesi  icra  kurulu   Eğitim  Bakanlığı  ve  Sanayi  Bakanlığı  işgücü  piyasasıyla,   UMEM  kapsamında  hizmet  içi  eğitimler   Erkek  Teknik  Öğretim  Genel  Müdürlüğü   İkili  meslek  eğitimi   Mesleki   ve   Teknik   Eğitim   Merkezleri-­‐   sertifika   programları   TUREM-­‐  Turizm  işletmelerine  Personel  Yetiştirme  Temel   Eğitim  Kursu   Ticaret  ve  Turizm  Öğretimi  Genel  Müdürlüğü     TUREİS   Çıraklık  –kalfalık-­‐  ustalık  eğitimleri   Meslek  Eğitimi  –  Geliştirme  ve  Uyum  Kursları   Çıraklık  ve  Yaygın  Eğitim  Genel  Müdürlüğü   Meslek  Eğitimi   MEGEP   Kız  Teknik  Öğretim  Olgunlaşma  Enstitüleri   Orta  Öğretim  projesi   “İşte  Biz  De  Varız”  Yarışması:   Kız  Teknik  Öğretim  Genel  Müdürlüğü     SKILLS  Türkiye  Beceri  Yarışmaları”     Girişimcilik  eğitimi   KOSGEB   KOBİ  ve  HİBE  fonları   İş  başı  eğitim  programı   Meslek  Eğitimi     UMEM   Girişimcilik  Eğitimi   İŞKUR   İşe  Yerleştirme  Hizmetleri   Herkes   için   İnsana   Yakışır   İş:   Ulusal   Gençlik   İstihdam   Programı  ve  Antalya  Pilot  Bölge  Uygulaması”   UMEM   MEGEP   Çalışma  Ve  Sosyal  Güvenlik  Bakanlığı   Herkes   için   İnsana   Yakışır   İş:   Ulusal   Gençlik   İstihdam   TUREM     9   Programı  ve  Antalya  Pilot  Bölge  Uygulaması”   UMEM   MEGEP   Çalışma  Ve  Sosyal  Güvenlik  Bakanlığı   TUREM  

 

Ulusal  Ajans  

Leonardo  da  Vinci  

    2.1  Kurum  Görüşmeleri  Değerlendirme  Notları   Gençlik  İstihdamı  konu  başlığı  altında  10  kamu  kurumu  ziyaret  edilmiştir.  Konunun  yetkilileri   ile   yapılan   görüşmeler   sonrasında   ortaklaşan   sorunlar,   çözüm   önerileri,   farklı   uygulamalar   ve   çalışma  alanları  tespit  edilmiştir.   Bu   raporlamada   kurumların   alandaki   faaliyetleri   aktarılırken   aynı   zamanda   da,   kamu,   özel   sektör,   STK   işbirlikleri   ile   hedef   kitle   olan   gençlere   sunulan   iş   piyasasına   geçiş   süreçlerinin   iyileştirilmesi  ve  geliştirilmesi  önünde  engel  olan  bazı  etkenlerin  tespitleri  de  yapılmıştır.     2.2  Gençlik  Algısı  –Gençlerin  ihtiyaç  ve  beklentileri  perspektifi   Genel   çerçeveye   bakıldığında,   istihdam   alanında   gençlik,   örgün   eğitim   sistemi   dışında   tarif   edilmiş   bir   hedef   kitle   olarak   belirlenmemiştir.   Fakat   sağlanan   hizmetlerin   yararlanıcılarının   genelde   gençler   olduğu   görülmektedir.   Gençlik   kategorisi   istihdama   yönelik   sağlanan   hizmetlerde  net  ve  odak  olarak  tanımlanamamıştır.    
Gençlerin   talepleri;   80   binin   1/3’ü   berberlik-­‐   kuaförlük,   Otomotiv   –   elektronik   bölümlerinden   hizmet   alıyorlar.   Kısa   süre   de   iş   yeri   açmak   istemeleri   ve   buna   ihtiyaç   duymaları   nedeni   ile   hizmet   alıyorlar.ÇYGM     Mesleki  eğitim  kapsamında  sunulan  mesleki  gelişimlerini  sağlayacak  projeler,  mesleki  rehberlik  ve  iş   imkanı   sağlayacak   eğitim   programlarını   kapsayan   yaygın   ve   örgün   eğitim   hizmetlerinden   yararlanıyorlar.  KTÖGM  
derya 8/1/11 12:10 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm

  Raporlamada,   kurumlara   sorulan   8   sorudan,   4.,   5.   ve   7.soruların   cevaplarının   eksik   olduğu   görülmektedir.3   Kurumlar   tarafından   bu   sorulara   cevap   verilemeyişinin   nedenleri,   iş   piyasasına   geçiş   sürecinde,   gençlerin   eğilimlerini,   ilgi   alanlarını,   sorunlarını,   ihtiyaçlarını   ve  
                                                                                                                      3  4-­‐  Gençler  daha  çok  hangi  hizmetleriniz  kullanıyorlar?  Size  bir  geri  dönüş  oluyor  mu?  
5-­‐  Hangi  yollarla  geribildirim  alıyorsunuz?   7-­‐  Gençler  en  çok  hangi  mesleki  alanlara  yöneliyorlar,  en  çok  nelere  ihtiyaç  duyuyorlar?     Soruların  tamamı  Ek  1.2’de  yer  almaktadır.    

  10    

hizmetlerle   ilgili   değerlendirmelerini   öğrenebilecek   mekanizmaların   kurulmamış   olmasıdır.   Bu  alanda  eksikliğini  gören  kimi  kurumlar,  internet  sitelerini  güncelleyerek  elektronik  anket   uygulamaları,   hizmet   verilen   kurum   bazında   rehberlik-­‐danışmanlık   hizmetleri   gibi   çözümler   üreterek   kurum   içi   çalışmalarına   başlamıştır.   Ancak,   gençlerle   birebir   temasa   geçmek,   konusunda  uzman  gençlik  çalışanlarından  oluşan  bir  ekip  oluşturmak,  alan  ziyaretleri  yapmak   gibi  gençlerin  öneri  ve  beklentilerini  almaya  yönelik  bir  model  kurgulanamamıştır.    
Gençler,   mutfak   alanında   eğitim   ve   hizmet   almayı   tercih   ediyorlar.   Bunun   da   nedeni   iyi   bir   mutfak   çalışanının  –  şef  aşçı  gibi  -­‐  çok  iyi  para  kazanıyor  olması.  Okullarda  donanım  olabilir,  öğrencide  olabilir,     bilişim   bölümü   ya   da   teknolojik   bir   bölüm   de   olabilir   ama   meslek   lisesi   öğrencileri   artık   bu   okulları   tercih   etmiyor.   Çünkü   mezun   olunca   iş   bulamıyorlar;   bunun   da   nedeni,   işgücü   piyasası   ve   mesleki   eğitim   uyuşmazlığı.   Biz   sektörle   uyum   içinde   olmak   için,   toplantılar   yapıyoruz,   görüşmeler   düzenliyoruz,  eğitmen  kadromuzu  sektörün  içine  sokup,  hizmet  içi  eğitimlerimizi  sektörde  yaptırıyoruz.   Bu   eğitimin   içeriğine   kalitesine   yansıyor.   Gençlerin   mezun   olduklarında   iş   bulabilecekleri   alanlarda   eğitim  almaya  ihtiyaçları  var.  TTÖGM     Öğrencinin  beklentisi  sosyal  aktivite  ile  öğrenmek  iken  okul  öğrencinin  ilgisini  çekemiyor,  öğrenci  okulu   sevmiyor.  Haftalık  45  saatlik  çok  yoğun  program  içinde  de  yönlendirmeler  ve  rehberlik  olması  gerektiği   gibi  yapılamıyor  ve  zaman  problemi  yaşanıyor.KTOGM     Ülke   genelinde,   özellikle   mesleki   ve   teknik   orta   öğretimde   kız   öğrenciler   tarafından   ağırlıklı   olarak   tercih   edilen   alanlar   sırası   ile:   Çocuk   Gelişimi   ve   Eğitimi   (86.000),   Giyim   Üretim   Teknolojisi   (27.137),   Yiyecek   İçecek   Hizmetleri   (25.896),   Bilişim   Teknolojiler   Alanı   (31.963),   Grafik-­‐Fotoğraf   (14.855),   Güzellik  ve  Saç  Bakım  (10.801)  şeklinde  devam  etmektedir.  KTOGM    
derya 8/1/11 12:11 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm derya 8/1/11 12:10 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm derya 8/1/11 12:10 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm

2.3  Toplumsal  Cinsiyet  algısının  gençlik  istihdam  sürecine  etkisi   İlköğretimden,   ortaöğretime   geçiş   sürecinde   kız   çocuklarının   okula   devamlılığıyla   ilgili   ciddi   bir   sorun   yaşanmaktadır.   Bu   sorunların   başında   kız   çocuklarının   eğitim   ve   öğrenimlerine   gerek   olup   olmadığı   tartışılırken   bir   sonraki   aşama   da   tartışılan   şey   karma   okullara   gidip   gitmemeleri  olabilmektedir.  Kız  çocuklarının  ortaöğrenime  devam  etmeleri  yönünde  bir  karar   verilmiş   ise   devam   edecekleri   okulda   branşlaşma   aşamasında   mesleğini   evinde   de   uygulayabileceği  (Çocuk  Gelişimi  ve  Eğitimi,  Giyim,  Gıda  vb.)  branşlara  ya  da  kendi  iş  yerlerini   açabilecekleri,   mümkünse   masa   başı   işlere   velileri,   daha   çok   babaları   tarafından   yönlendirilmektedirler.   Eğitim   sisteminde,   branşlaşma   danışmanlığı   ya   da   rehberliği   alırken   gençler,   öğretmenleri   tarafından   cinsiyetlerine   göre   de   yönlendirilmektedirler.   Teknik   bölümlerde   okuyan   kız  
  11    

öğrenciler   için,   daha   çok   makine   ressamlığı,   mimarlık,   bilgisayar   programcılığı   bölümleri   referans   gösterilmektedir.   Kız   öğrencilere,   iş   piyasasında,   istihdamdan   bir   adım   önce   staj   döneminde,   aldıkları   mesleki   eğitimin   ne   olduğu   dikkate   alınmadan,   geri   planda,   mesleki   uzmanlık   gerektirmeyen,   vasıfsız   işler   yaptırılmakta,   mesleki   gelişimlerine   destek   olacak   iş   başı–staj  uygulaması  yeterli  düzeyde  sağlanmamaktadır.  İstihdama  geçiş  sürecinde,  işe  alım   aşamasında   meslek   eğitimine   değil   sektörün   cinsiyet   odaklı   tercihini   gözeterek   işe   almalar   gerçekleşmektedir.  
Ülkemizin   toplumsal   yapısı   ile   geleneksel   yaşam   kültüründe   kız   çocuklarına   ve   kadına   yönelik   yaklaşımların   evrensel   değerler   bakımından   bazı   dezavantajlar   barındırmaktadır.   Okuma-­‐yazma   oranı,   kız   çocuklarının   okullaşma   oranı,   kadın   istihdamındaki   sayısal   veriler   vb.   istatistikler   bu   konularda   özel   projelerin   oluşturulmasına   ihtiyaç   olduğunu   göstermektedir.   İstihdamı   artırıcı   makroekonomik   politikaların   benimsenmesi:   bu   taleplerin   gerçekleştirilebilmesinde   izlenen   makroekonomik   politikalar   belirleyici   öneme   sahiptir.   Kadınların   istihdama   katılmalarının   önündeki   engelleri  kaldırmaya,  kadın  işgücü  arzını  artırmaya  yönelik  politikaların,  genel  olarak  işgücü  talebini,   özel   olarak   da   kadın   işgücü   talebini   artıracak   politikalarla   desteklenmesi   şarttır.   Bu   açıdan   yatırım   politikaları   özel   önem   taşımaktadır.   Üretim   kapasitesini   yükseltmenin   önkoşulu   olan   yatırımlar,   istihdamın   ve   büyümenin   sürekliliğinin   temelini   oluşturur.   Kamu   yatırım   programlarında   istihdam   kapasitesi   yaratacak   farklı   ölçeklerde   yatırımların   kapsanmasının   yanı   sıra,   insana   yakışır   istihdam   yaratacak   özel   kesim   yatırımlarını   teşvik   etmeye   yönelik   önlemler   tasarlanmalıdır.   Yatırımlarla   bağlantılı   olarak   kadın   ve   erkeklerde   istihdam   artışlarındaki   dengenin   gözetilmesi   sağlanmalıdır.   Bakım  hizmetlerine  yönelik  yatırımlar  yatırım  politikasının  temel  bileşeni  olmalıdır.  KTOGM  
derya 8/1/11 12:11 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm

  2.4  Kurumsal  işbirlikleri  -­‐Veri  toplama  ve  değerlendirme  sorunları   Kurumların   çalışma   alanlarında   sundukları   hizmetlerin   tutarlı,   düzenli,   çalışmanın   tüm   paydaşlarını   ve   faydalanıcılarını   ilgilendiren,   değerler,   sayısal   veriler   ve   belgeler   eksiksiz   olarak   tutulamamaktadır.   Hizmet   sağlayıcı   kurumların,   faaliyet   alanları   çerçevesinde   ürettikleri   bilgi   ve   hizmetin,   konuyla   ilgili   diğer   kurumlara   aktarımı   ve   bilginin   paylaşımı   da   sürekli  olarak  sağlanamamaktadır.     Gençlik   istihdamı   alanında,   güncel   ve   gençleri   de   kapsayan   istatistiki   bilgiye   ulaşılamayan   hizmet  ve  faaliyetin  çok  olması,  farklı  kurumların,  aynı  işleri,  aynı  zamanda  ve  ayrı  bir  bütçe,   insan   kaynağı   ile   yeniden  yapmasına  ya  da  yaptırmasına  neden  olmaktadır.  Gençlerle  birebir   çalışarak   veri   toplama   ve   ihtiyaç   analizi   yapma   kültürü   henüz   kamu   kurumlarının   çalışma   pratiklerinde   çok   yer   etmediği   için,   özellikle   işgücü   piyasası   ihtiyaç   analizi   üzerine   kurumların   sağladığı   hizmetlerde   ki   yapısal   değişikliler,   gençlerin   taleplerinden   bağımsız   tek   taraflı   kalmaktadır.     2.5  İş  gücü  piyasası  arz-­‐talep  uyuşmazlığı  sorunu         -­‐Staj  ve  mesleki  eğitim  yapısının  uyuşmazlığa  yansıması-­‐   İş   gücü   arz   ve   talebi   arasındaki   uyuşmazlık,   gençlik   istihdamı   alanında   hizmet   veren   tüm   kurumlar  tarafından  iyileştirilemeyen  bir  sorun  olarak  tespit  edilmektedir.  Birleşmiş  Milletler   Ortak   Programı   "Herkes   İçin   İnsana   Yakışır   İş:   Ulusal   Gençlik   İstihdam   Programı   ve   Antalya   Pilot   Bölge   Uygulaması"   ve   UMEM   gibi   programlar   kapsamında   işgücü   ihtiyaç   analizleri,   TEPAV   ve   TOBB–ETÜ   gibi   kuruluşlar   tarafından   yapılmakta   bölgesel   olarak   ihtiyaçlar   tespit  
  12    

edilmektedir.  İhtiyaç  analizleri,  illerin  istihdam  durumları,  meslek  talepleri  ve  mesleki  eğitim   ihtiyaçları  gibi  verileri  ortaya  koyması  açısından  önem  taşıyor.  Çalışma  kapsamında  firmalarla   yüzyüze   görüşülerek   anketler   yapılıyor.   Anketler   28   sorudan   ve   firmalardan   stajyer   taleplerinin  alındığı  "Niyet  Formu"ndan  oluşuyor.  Bu  süreçte  anketler  illerdeki  Odalar  ve  ilgili   Türkiye   Sektör   Meclisleri'yle   birlikte   gerçekleştiriliyor.   "İşgücü   Piyasası   İhtiyaç   Analizleri"   doğrultusunda     illerde   ortaya   çıkan     ihtiyaçların   belirlenmesiyle   bunlara   uygun   kurslar   açılmaktadır.    
İş  gücü  piyasası,  sanayicilerin  şikâyeti  hep  aradığım  elemanı  bulamıyorum  oluyor.  Birlikte  çalışmalar   yapıp   ihtiyaçları   çıkarttığımızda   ve   istedikleri   kalitede   ve   alanda   mezun   verdiğimizde   de,   teknolojiyi   geri  buluyorlar.  Okullarımızda  öğrenciler  teknik  donanım  yeterli  olmadığı  için,  sayıları  çok  olduğu  için,   müfredat   ağır   olduğu   için   uzmanlaşamıyorlar.   İş   yaşamında   da   işveren   mezuna   güvenmediği   için   ekipmanını   teslim   edemiyor   hatta   işe   almıyor.   AB   ülkelerinde   işe   yeni   başlayan   için   intibak   programları  var,  mühendis  bile  olsa  bunu  yapıyorlar,  bizde  sanayiciler  hazır  yetişmiş  eleman  arıyor.   ETÖGM  
derya 8/1/11 12:11 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm

  Özellikle   mesleki   eğitim   programlarının   içerikleri   ve   okulların   teknik   donanımları   bu   işgücü   piyasasının  ihtiyaç  ve  talepleri  doğrultusunda  yapılandırılsa  da  uyuşmazlık  devam  etmektedir.   İşgücü   piyasasının   farklı   sektörlerinde   gençlerden   beklentiler   (ileri   ve   yüksek   teknoloji   ile   üretim   yapan   makinelerin   işletmeye   gelindiğinde   gençler   tarafından   biliniyor   ve   kullanılabiliyor   olması,   hem   işinde   uzman   olması,   hem   de   birden   fazla   işi   yapabilecek   kapasitede   olması,   sektör   ve   kuruluş   intibakı   (oryantasyon)   için   zaman   ve   insan   kaynağı   ayırmasına   gerek   kalmayacak   kalifiye   işçi   ile   çalışmak)   gençlere   eğitim   veren   kurumların   alanlarını  daraltmaktadır.      
Kız  Teknik  Öğretim  Genel  Müdürlüğü  mesleki  eğitim  ile  istihdam  arasındaki  ilişkilerin  güçlendirilmesini   sağlamak,   Mesleki   ve   Teknik   Eğitimin   geliştirilmesine   katkıda   bulunmak,   eğitim   ve   öğretimde   karşılaşılan   problemleri   çözmek   ve   farkındalık   yaratmak   amacıyla;   sektör   ve   sektörü   temsil   eden   kurum   kuruluşlar,   sivil   toplum   kurum   ve   kuruluşları,   diğer   bakanlıklar,   ilgili   Genel   Müdürlüklerle   ortak   program   geliştirme,   mesleki   ve   teknik   eğitimin   yaygınlaştırılması   ve   mezunların   istihdam   edilebilirliğini  güçlendirmeye  yönelik  çalışmaları  ulusal  ve   uluslararası  proje  ve  protokollerle  projelerle   desteklenerek  sürdürülmektedir.  KTOGM  
derya 8/1/11 12:11 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm

  Eğitim   programlarında   uygulanan   ağır   programın,   işgücü   piyasasına   adaptasyonu   için   gereken   süreç   ve   ortam,   mesleki   staj   yapılan   işletmelerde   desteklenmesi   beklenmektedir;   ancak   gençler   için   staj   dönemi   de   verimsiz   ve   umut   kırıcı   geçmektedir.     Daha   önce   de   belirtildiği  üzere,  işletmeler,  ileri  ve  yüksek  teknoloji  ile  üretim  yapan  makinelerin  işletmeye   gelen   gençler   tarafından   biliniyor,   kullanılabiliyor   olmasını   istemektedir.   Gençler   bu  
  13    

makineleri   kullanabilecek   kapasiteye   sahip   değillerse   gençlere   bu   makineler   teslim   edilmemektedir.     Gençlerden   birden   fazla   işi   yapabilecek   kapasite   olması   da,   işinde   uzman   olması   da   beklenmektedir.   İşletmeler   intibak   için   zaman   ve   insan   kaynağı   ayırmasına   gerek   kalmayacak  kalifiye  işçi  ile  çalışmak  istemektedir.  Bu  gibi  nedenlerle,  gençler  için  staj  dönemi   de  verimsiz  ve  umut  kırıcı  geçmektedir.    
Sahaya  çıkıyoruz,  okulları  geziyoruz.  Öğrencilerin    %99'u  üniversiteye  gitmek  istiyor.  Öğrenci  “meslek   lisesini   bitirip   işe   başlayacağım   demiyor”.   Anne,   babanın   kafasında   da   o   var.   “Çocuğum   avukat   olsun,   doktor   olsun,   öğretmen   olsun”   diyor.   “Çırak   olsun,   ayakkabıcı   olsun,   işçi   olsun…”   demiyor.-­‐   Meslek   liseleri  de  bunun  için  var.  Önceliği,  öğrencileri  hem  mesleğe  hem  de  yükseköğretime  hazırlamak.  Bizim   öğrencilerimize   genel   lisedeki   30   saat   normal   müfredatın   üzerine   bir   de   meslek   eğitimi   veriyoruz.   70'ten   sonra   meslek   lisesi   mezunlarına   üniversiteye   giriş   hakkı   verildi.   Böyle   olunca   da   işletmelerin   istediği   gibi   de   yetişmiyor   öğrenciler,   biz   her   şeyden   biraz   öğretiyoruz   öğrencilere.   Yanlış   kanı   şu;   meslek   lisesi   dersleri   hafiftir.   Durum   teknik   liselerde   de   aynı.   Endüstri   meslek   lisesinde   biraz   daha   hafif,   daha   mesleki   ağırlıklı   eğitim   veriliyor.   Böyle   olunca   da   iki   sene   üst   üste   kalınca   da   öğrenci   atılıyor.ETÖGM     Yoğunlaştırılmış   hizmet   içi   eğitimlerle   öğrenci   yetiştiriyoruz,   öğrencilerimiz   okullarımızda   aldıkları   eğitimden  sonra  %100  istihdam  ediliyorlar.  Staj  yaptıkları  kurumlarda  kalıyorlar.  TTÖGM   İşletme   ve   işçi   uyumsuzluğu;   teorik   bilgileri   veriyoruz,     geniş   tabanlı   eğitim   veriyoruz.   Mesleğim   temelleri   veriliyor   eğitimlerde.   İstihdam   edilebilir   çeşitlilik   çok   fazla   bu   sebeple   iş   yerine   uyum   eğitiminden  mutlaka  geçmesi  gerekir.  Bu  uyum  eğitiminden  sonra  işletmenin  istediği  alanda  hizmet   verebilir.   Çıraklık   eğitimi   alan   gençler   işletmelerde   alanlarında   çalıştırılmazlarsa   mesleki   başarıları   artmayabiliyor.  ÇYGM  
derya 8/1/11 12:12 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm derya 8/1/11 12:11 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm derya 8/1/11 12:11 PM Formatted Table

derya 8/1/11 12:12 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm

İşgücü   arz   talep   uyuşmazlığında   önemli   nedenlerden   biri   de   ücret   rejimi   düzenlemeleridir.   Mesleki  eğitim  alan  gençlerin  ürettikleri  iş  karşısında  beklentileri  ile  iş  piyasasının  yapılan  iş   karşısında   uygun   bulduğu   ücretlendirme   karşılıklı   beklentilerde   örtüşmemektedir.   İşgücü   piyasasının   istihdam   alanında   sorumluluğu   ve   yükümlülüğü,   kişi   ve   kurumların   üzerindedir.   Piyasanın  reel  ücretlendirme  politikalarını  gözden  geçirip  gençlik  istihdamı  alanında  gereken   sorumluğu  alması,  kamu  ile  işbirliğine  açık  olduğu  kadar  aynı  zamanda  ücretlendirme  rejimi   konusunda  çözüm  üretme  aşamasında  aktif  rol  almalıdır.  
    Sektörün   belgesiz   işçi   çalıştırıyor   olması.     Avrupa   ülkelerinde   meslek   eğitiminde   şöyle   bir   yöntem   var,     belgelendirme   akredite   eden   kurumlarda   veriliyor.   Bu   sistem   de   öğrenci   sayısı   az   ama  birebir   eğitimi   imkanlı  ve  sağlıklı  kılıyor.  TTÖGM  
derya 8/1/11 12:12 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm derya 8/1/11 12:12 PM Formatted Table

  14    

 

 
3.   Kurum   Görüşmelerinin,   Gençlerle   yapılan   Odak   Grup   Görüşmeleri   doğrultusunda   değerlendirilmesi   Gençlerle  yapılan  odak  grup  görüşmelerinde,  ortaöğretimden  iş  yaşamına  geçiş  süreçlerinin   ve   gelecekleri   ile   ilgili   planlarının   mesleki   eğitim   perspektifinden   değerlendirilmesi   yapılmıştır.   Gençlerin,   okul   ve   branş   seçimlerinden,   yüksek   öğrenim   planlarına   kadar   tüm   tercihlerinin   kendi  beklentilerini  ve  ihtiyaçlarını  karşılayıp  karşılamadığı,  gençlerin  gözünden  incelenmiştir.     3.1  Okul  ve  Branş  seçimi   Gençler,   öncelikli   olarak   meslek   liselerini,   ilköğretimde   akademik   başarılarının   çok   iyi   olmaması   ve   ortaöğretimde   başarısız   olma   kaygısı   ile   tercih   ediyorlar.   Orta   öğretim   genel   müdürlükleri   öğrencilerin   bu   nedenle   meslek   okullarını   seçtiklerini   kabul   ediyorlar.   Ancak   velilerin   ve   öğrencilerin   sandığı   gibi   meslek   liselerinde   verilen   eğitim   programının   diğer   liselere  göre  daha  kolay  olduğunu  düşünmüyorlar.   Hem  velilerin,  hem  öğrencilerin  öncelikli  ve  büyük  hedefi,  yükseköğrenime  devam  ederek  bir   meslek   sahibi   olmaktır.   Ancak   Türkiye’nin   ekonomik   şartlarına   ve   genç   işsizlik   oranına   bakarak   reel   bir   karar   vermeleri   gerektiğinde,   “Orta   öğretimi   bitirdiklerinde   en   azından   bir   meslek  sahibi  olmaları”  niyetiyle  veliler  tarafından  meslek  liselerine  yönlendiriliyorlar.     Daha   önce   de   vurgulandığı     üzere   (kızlarda   daha   belirgin   olmakla   birlikte)   okul   ve   branş   seçiminde   velilerin   (daha   çok   da   babaların)   belirgin   yönlendirilmeleri   var.   Gençler,   öğretmenleri  tarafından  da  cinsiyetlerine  göre  de  yönlendiriliyorlar.     15-­‐19   yaş   arası   mesleki   eğitim   alan   gençlerle   yapılan   görüşmelerde   okul   ve   branş   seçimleri   ile  ilgili  verdikleri  bilgiler  şöyledir;  
  “Kendi  akılsızlığımız,  biz  diyoruz  ki  düz  liseye  gidersek,  orta  okulda  zaten  yapamadık,  zaten   yapamıyoruz,     kazanamadık,   meslek   lisesine   gidelim   bari   belki   bir   mesleğimiz   olur.   Düz   liseye   gidersek   sınıfta   kalırız.   Gittiğim   okula   ben   kuaförlük   var   diye   gittim   yokmuş   makine   ressamı  oldum”-­‐  İstanbul  –  Makine  Ressamı  –  K-­‐     “ÖKS   vardı   o   zaman.   Puanlama   sistemiyle   ben   sağlık   okumak   istemiştim.   Puanım   yetmeyince  en  yakın  burası  diye  buraya  geldim.”İstanbul-­‐  Çocuk  Gelişimi-­‐  K-­‐     15    
derya 8/1/11 12:13 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:12 PM Formatted Table derya 8/1/11 12:13 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:12 PM Formatted Table

  Sınav   ve   seçim…kazanç,   ÖKS’de   310   yapmıştım,   en   düşük   Anadolu   lisesi   355’le   alıyordu.   Zaten   orda   bir   afallıyorsun.   310   aldım   tamamen   bitti     zaten   benim   için.   Kalemleri   falan   atmıştım.   Evde   kalem   falan   yoktu,   bitti   gibi   bakıyordum.   Ondan   sonra   tercihleri   falan   yapıyorsun,   zaten   orda   tercih   dönemindeki   psikoloji,   öyle   bir   psikoloji   yok   yani,   psikoloji   darmadağınık   oluyor.   Mesela   ben   hastaneden   nefret   eden   biriyim   ilk   iki   tercihim   sağlık   meslek  anestezi,  radyoloji.  İyi  ki  de  çıkmadı.  Bilgisayarda  oyun  oynuyorum,  tercih  yapıyorum   falan  filan  çünkü  psikolojin  çok  beter  oluyor  o  dönemde…”İstanbul  –  Dış  Ticaret  –E-­‐  
derya 8/1/11 12:13 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:12 PM Formatted Table

 
Gençlere,  “yüksek  öğreniminize  branşlarınız  doğrultusunda  mı  devam  etmek  istiyorsunuz”?  sorusu   sorulduğunda,  cevapları  şöyle  oldu;     “İster   istemez   branşın   doğrultusunda   mecburen.   Artık   üniversite   sınavları   hiç   adil   değil,   endüstriye  döküldü.    Dershaneye  gidemeyen  bir  kere  üniversiteyi  kazanamıyor,  dershaneye   mutlaka  gitmek  zorundasın…”İstanbul  –Teknik  Resim  –  K-­‐     “Dershaneye  mecburen  gitmek  zorundasın  çünkü  okulda  yeterince  eğitim  vermiyorlar  bunu   da  dershaneden  karşılıyorlar”  İstanbul-­‐  Muhasebe  –  E  -­‐     “Niye  okulda  yeteri  kadar  eğitim  vermiyorlar?”  İstanbul  –  Dış  Ticaret  –  E-­‐     “Çünkü  dershane  sahipleri  hükümete  yakın  kişiler”  İstanbul-­‐  Muhasebe  –  E  -­‐  
derya 8/1/11 12:14 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:14 PM Formatted Table

derya 8/1/11 12:14 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:14 PM Formatted Table derya 8/1/11 12:14 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space After: 12 pt derya 8/1/11 12:14 PM Formatted Table derya 8/1/11 12:14 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:14 PM Formatted Table

  Görüleceği   üzere   kurumların   gençlerin   okul   ve   branş   seçimi   üzerinde   herhangi   bir   etkisi   ve   yönlendirmesi   bulunmuyor.   Okul   seçimi   öğrenciler,   büyük   ölçüde   de   veliler   tarafından   yapılıyor.   Seçim   aşamasında   herhangi   bir   bilgilendirme   ve   yönlendirme   bulunulmuyor.   Bu   nedenle   özellikle   ilk   öğretimde   başarısız   olan   öğrenciler   eğitimlerinin   takip   eden   aşamalarında   da   bilgi   ve   yeteneği   sınırlı   fertler   olarak   yetişiyor.   Bu   gençlerin   istihdam   edilme   imkanları   oldukça   sınırlı.   Bunları   istihdam   edilebilir   bir   hale   getirmek   için   kamunun   başka   yatırımlar   yapması   zorunluluk   arz   ediyor.   Bu   durumun   kamu   kaynaklarının   etkin   kullanımı   mantığıyla  sorgulanması  gerekiyor.     3.2  Sınav  Sistemi   Gençler   sınav   sisteminin,   fırsat   eşitsizliklerinin   ve   tek   tip   okulların   gençler   arasındaki   mesafeyi   açmasından   sıkıntı   duyuyorlar.   Özel   üniversitelerin   artması,   devlet   üniversitelerinin  
  16    

eğitim   kalitesinin   düşmesi,   parası   olan   gençlerin   özel   üniversitelerde   okumasının   haksızlık   olduğunu  belirtiyorlar.     Sınavlardan   sonra   yaşanan   sorunların   (şifre   skandalı   gibi)   ciddi   bir   güvensizliğe   neden   olduğunu,   bu   nedenle   okumaktan   vazgeçen   arkadaşlarının   olduğunu;   sınav   ve   eğitim   sistemine  karışmış  ve  iktidara  yakın  olan  yapılanmaların  okulları,  sınav  sistemini,  dershaneleri   ele   geçirdiğini;   kendilerinin   de   bu   sistem   içinde   gidip   geldiklerini   ve   bu   arada   olanın   gençlere   olduğunu  söylediler.   Sınav   sistemi,   gençlerin   kendileri   için   istedikleri   gelecek   planlarını   uygulamanın   önünde   bir   engel   olarak   görülüyor.   Üniversiteyi   kazanabilseler   bile   yapmak   istemedikleri   meslekler   için   en   az   4   yıl   okuyup,   iş   bulunmadığını;   bulsalar   da   mutsuz   olunduğunu   çevrelerinden   gördüklerini   söylüyorlar.   Sınav   sistemi   sürekli   değiştikçe,   okumaya   dair   motivasyonlarının   azaldığını,  kendilerini  çaresiz  ve  güvensiz  hissettiklerini  belirttiler.  
  “Sınav  sistemi  başlı  başına  haksızlık.”İstanbul  –  Düz  Lise  –  E-­‐     “Her   konuda   haksızlık   var   bence,   sınav   sistemini   geçtim.   Mesela   biz   İstanbul’da   yaşayan   insanlar   olarak,   devlet   her   konuda   her   şeyi   İstanbul’a   yapıyor.   Ama   mesela   atıyorum   .   Van’da   yaşayan,   Diyarbakır’da   yaşayan   insanlara   aynı   ilgi   gösterilmiyor.   Tamam   ben   burada   iyi   bir   durumda   oluyorum   ama   orda   ki   insanlar,   orda   ki   çocuklar   çok   büyük   haksızlığa  uğruyor.  Öğretmenleri  bile  olmuyor,  en  basitinden  bu  konuda  bile  haksızlık  var.   Yani   sonra   insanları   cahil   bırakıyorlar,   sonrada   olanları     görüyoruz   yani,   cahil   insanların   yaptığı   şeyleri   de   görüyoruz.   Sonra   devlet   o   insanları   suçluyor,   şunu   yapıyorsunuz   bunu   yapıyorsunuz  diye.  En  başından  bir  şey  yapmıyorlar  sonradan  da  suçlu  o  insanlar  oluyor.   Ben  çoğu  zaman  orda  ki  insanlara  hak  veriyorum  yani.”  İstanbul  –  Düz  Lise  –  K-­‐  
derya 8/1/11 12:15 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:15 PM Formatted Table derya 8/1/11 12:15 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:15 PM Formatted Table

 
Gençlerin   sınav   sistemi   ile   ilgili   değerlendirmeleri   çoğunlukla   sübjektif.   Sınav   sisteminin   etkin   ve  adil  olup  olmadığı  ayrı  bir  tartışma  konusu.  Bununla  birlikte  gençler  karşı  karşıya  kaldıkları   haksızlıkların  tümünü  sınav  sistemi  üzerinde  odaklıyorlar.  Bu  noktada  dikkat  çekici  olan  kamu   kurumlarının   da   sınav   sisteminden   menun   olmadıklarına   yönelik   açıklamaları.   (SBS   sınavlarının   azlatılması/kaldırılması,   vb.)   Yine   de   bu   konuda   gençleri   tatmin   edecek   yeni   bir   sistem  ya  da  mevcut  sistemin  iyileştirilmesine  yönelik  hususlar  gençlerle  tartışılmıyor.   3.3  Staj   Orta   öğretim   kurumları   staj   döneminde   gençlerin,   mesleği   öğrenmeleri   yada   işçi   haklarının   korunması   yönünde   aktif   rol   alamamaktadır.   İş   gücü   piyasasının   staj   yapan   gençlere   karşı   tutumu  mesleki  hizmet  alanlarında  destek  olmaktan  daha  çok  iş  güçlerini  meslekleri  dışında   faaliyetlerde   kullanmaya   yöneliktir.   Ne   eğitim   kurumlarının   ne   de  Çalışma  ve  Sosyal  Güvenlik  
  17    

Bakanlığının  staj  döneminde  gençlerin  yaşadığı  olumsuz  koşulların  iyileştirilmesi  yönünde  iş   gücü  piyasasına  bir  yaptırımı  yoktur.  Diğer  taraftan,  Bakanlığın  mesleki  eğitim  süresince  staj  yapan   öğrencilerin  durumları  hakkında  belirli  bir  politikasının  da  olmadığı  görülmektir.   Gençler   bu   olumsuzluklara   rağmen   staj   yaptıkları   işletmelerde   kalmayı   tercih   edebiliyorlar   İşsizlik,   gelecek   kaygısı,   işletmeye   alışmış   olmak   ve   eksik   mesleki   bilgi   ile   yeni   bir   kuruma   kendini   kabul   ettirme   çabasını   göze   alamamak,   staj   yapılan   bazı   kurumların   alanlarında,   sektörde  çok  iyi  olması  gibi  nedenler  bu  tercihlerinde  etkili  olabiliyor.  
Staj  dönemine  ait  yasal  haklarınızı  biliyor  musunuz?    “  -­‐Hepimiz  biliyoruz  da  bir  sindirilmiştik  var.     -­‐Okulda  staj  öncesi  haklarla  ilgili  bilgilendirme  yapılıyor  mu?  Yoo,  hayır.   -­‐   Staja   başlarken   bir   sözleşme   var,   zaten   orada   hepsi   açıkça   yazıyor.   Mesela   biz   8   saat   çalışmak   zorundayız.   Bana   da   dediler,   8’de   geleceksin,   6’da   çıkacaksın.   Ben   8,5   –   5   te   bırakıyorum.   Sonuçta   sözleşmeyi   imzaladılar,   bana   hiçbir   şekilde   mecburen   kalmak   zorundasın  diyemezler.     -­‐O  sözleşmeyi  okumayan  bir  çok  arkadaşım  var  benim.”  İstanbul  –  grupta  karşılıklı  konuşma     “Okulda  hiç  bilmedikleri  halde  staj  yerlerinde  çok  iyi  öğrenen  arkadaşlarım  var,  mesela  ben   burada   staj   yapıyorum.   Ben   bayan   olduğum   için,   teknik   serviste   yapıyorum   ben,   daha   çok   erkeklerin   işleri   olduğu   için   bana   hiç   bir   şey   yaptırmıyorlar.   Bunun   için   hiç   bir   şey   öğrenemedim  açıkçası”    İstanbul  –  Makine  Ressamlığı-­‐  K-­‐  
derya 8/1/11 12:16 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:16 PM Formatted Table derya 8/1/11 12:16 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:16 PM Formatted Table

  Kamunun   staj   ile   ilgili   olarak   yaptığı   yasal   düzenlemelerin   gerçek   hayatta   yeterince   uygulanmadığı   görülüyor.   Düzenleme   eksikliğinden   çok   uygulamanın   takibi   ve   kontrolü   yetersiz.     3.4  İş  Arama  İşe  geçiş  yöntemleri   Düz   lisede   okuyan   gençler,   orta   öğretimden   sonra   yüksek   öğretime   geçişi   hedeflemeleri   nedeni  ile  iş  yaşamına  geçişle  ilgili  bir  planlama  yapmıyorlar.   Mesleki  eğitim  alan  gençlerin  öncelikli  planı  yüksek  öğretime  devam  etmek.  Yüksek  öğretime   devam   edememe   durumlarında   iş   aramakla   ilgili   planları   daha   çok   yakın   çevre   ve   staj   yaptıkları   kurumlar   üzerinden   oluyor.   Gençler   İŞKUR’u   ya   duymamışlar   yada   faaliyet   alanı   hakkında  bilgi  sahibi  değiller.   Ajanslar,   insan   kaynağı   şirketlerinin   internet   siteleri,   gazete   ilanları   gibi   kanalları   bildiklerini   ancak   iş   aramak   için   öncelikli   tercih   edecekleri   kanalların   bunlar   olmadığını   belirtiyorlar.   Çünkü   kendilerini,   İŞKUR’da   dahil   olmak   üzere   kurumsal   araçlar   üzerinden   iş   arayacak   ve  
  18    

istihdam   edilecek   nitelikte   bulmuyorlar.   Bu   sebeple   fiziki   ortam   olarak   mahalle   ya   da   yakın   çevrede,   satış   danışmanlığı,   sekreterlik,   büro   işleri,   tezgahtarlık   gibi   işler   yapabileceklerini   şanslılarsa  mesleklerini  yapabilecekleri  bir  iş  bulabileceklerini  düşünüyorlar.   Düz   lise   de   okuyan   gençlerin   iş   aramak   ya   da   liseden   sonra   çalışmakla   ilgili   hiçbir   gündemlerinin  olmaması  ve  tüm  kaygılarının  sınav  sistemi  üzerine  kurulmuş  olması;  meslek   eğitimi   alan   akranlarıyla   aralarında   iş   yaşamı,   ekonomik   kaygılar   ve   işsizlikle   ilgili   kaygı   ve   öncelik  sıralamaları  oluşmasına  neden  oluyor.   İstihdama   yönelik   hizmet   veren   kurumların   genç   dostu   bir   dil   kullanmaları   büyük   önem   arz   ediyor.   Ancak,   gözlemlenen   bu   kurumların   gençlere   ulaşmakta   çok   da   başarılı   olmadıkları.   Gençlerin  tek  bir  hedefe  odaklanmaları  ve  eğitim  ve  istihdam  gibi  kararları  aynı  anda  seçenek   olarak   değerlendirmemeleri   normal.  Konuyla   ilgili   kamu  kurumları   ne   yazık  ki  gençlere   tüm   seçenekleri  içeren  bir  menü  sunmakta  yeterli  işbirliği  içinde  olmadıkları  görülüyor.       3.5  İstihdam  sorununa  “genç  “  olarak  bakmamanın  etkileri   Kurumlarla  yapılan  görüşmelerde  gençlik  istihdamı  alanında  çalışmalar  yürütülürken  aslında   bu   istihdam   programlarının,   gençlik   dönemi,   beklentileri,   ihtiyaçları   çerçevesinde   oluşturulmadığı,   tespiti   yapılmıştır.   Kurumların   verdiği   hizmetler   gençler   için   spesifik   olarak   kurgulanmamıştır,   bu   hizmetlerden   yararlanıcıların   yaş   aralığına   bakıldığında   daha   çok   gençler   olarak   görülmüştür.   Buradan   yola   çıkarak   gençlerde   kendilerinin   ihtiyaç   ve   beklentilerinin  çok  fazla  önemsenmediğini  düşünmektedir.   Gençler,   çevreleri   ve   aileleri   tarafından   yükseköğrenime   devam   etmeleri   ya   da   bir   an   önce   iş   yaşamına   geçişleri   ile   ilgili   baskı   altına   alınırken;   gençler   de   kendileriyle   ilgili   beklentileri   yerine  getirmekle  ilgili  kendilerini  baskı  altına  alıyorlar.   Gençler,   kısıtlanmanın   ve   kaygı   içinde   yaşamanın   kendileri   için   en   büyük   sorun   olduğunu   belirtiyorlar.   Gençlerin   yükseköğrenime   geçiş   ve   iş   piyasasına   geçiş   arasında   sıkışıp   kalma   durumlarını   kendileri,   “genciz   biz   akranlarımız   gibi   hayatın   tadını   çıkartmaya   devam   etmek   istiyoruz   bu   kadar  erken,  iş,  yaşam,  geçip  kaygısı  içine  düşmek  istemiyoruz”  diyerek  özetliyorlar.   Gençler;   ülkede   yaşanan   işsizlik   sorunun   çok   büyük   ve   önemli   olduğunu   ortaya   koyuyorlar.   İşsizliğin  sorun  olmasında  hükümetin  önemli  rolü  olduğunu  ve  işsizlik,  sınav  sistemi,  okulda   verilen   eğitimin   yetersizliği,   öğrencilerin   dershanelere   yönlendirilmesi,   gençlerin   bilgisiz   ve   donanımsız   bırakılmasının   bilinçli   birer   tercih   olarak   önlerine   sunulduğunu   söylüyorlar   şeylerin  bilinçli  olarak  birbirini  destekleyici  etkenler  olduğunu  söylüyorlar.    
“Oysa;  biz  genciz,  bu  yaşlarda  gezmeli,  hayatın  tadını  çıkartmalı,  gelecek  kaygısı  duyarak   yaşamamalıyız.   Ama   şimdi   önce   geleceğimizi   düşünmek   zorundayız.   Biz   rahat,   ferah   tasasız  bile  olsak,  ailelerimiz,  çevre  bizi  baskı  altına  alıyor  zaten…”  İstanbul  Dış  Ticaret-­‐  E-­‐     19    
derya 8/1/11 12:17 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space After: 12 pt derya 8/1/11 12:16 PM Formatted Table

  “Nereye  gidiyor  bu  gençlik  diye  soruyorum  kendime…”İstanbul-­‐  Çocuk  Gelişimi-­‐  K-­‐     “Gençlik  diye  bir  şey  kalmadı  bu  18  yaş  sınırının  değişmesinden  sonra  alkolde  24  yaş  sınırı  ,   silah  satın  alma  yaşı  18  çok  saçma.”  İstanbul  Dış  Ticaret-­‐  E-­‐     “Nereye   gidiyor   bu   gençlik   diye   soruyorum,   çok   rahatlar,   aşırı   rahatlar,   hükümet   birinci   sırada   sorun   ama   gençlerin   bu   kadar   rahat   davranmasını   da   anlayamıyorum.”Samsun   –   Kimya-­‐E-­‐     “Bu  yaşlarda  rahat  davranmamız  gezmemi  dolaşmamız  gerekmiyor  mu,  şu  anda  gelecek   kaygımız   var   ama   şu   yaşımda   bunu   düşünmemeliydim   diye   düşünüyorum.”İstanbul-­‐   Muhasebe-­‐  E  

derya 8/1/11 12:17 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:16 PM Formatted Table derya 8/1/11 12:17 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:16 PM Formatted Table derya 8/1/11 12:17 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:16 PM Formatted Table

derya 8/1/11 12:17 PM Formatted: Indent: Left: 0.2 cm, Space Before: 0 pt, After: 12 pt derya 8/1/11 12:16 PM Formatted Table

 
4.Gençlerden  Öneriler  
 

 Staj   dönemlerinin   değiştirilmesi;   tüm   staj   yapanların,   turizm   meslek   liselerinde   okuyan   öğrenciler   gibi   yaz   döneminde   stajlarını   yapmasını   ve   dönem   içinde   yüksek   öğrenime  geçişle  ilgili  görmeleri  gereken    dersleri  kesintisiz  almaları,      Yüksek   öğrenime   geçişte,   standart   sınav   sistemine   tabi   tutulmak   yerine   mesleki   yeterlilik  sınavı  ile  yüksek  öğrenime  geçişin  sağlanması,    Bölüm  dışına  çıkmak  isteyenlerin    genel  sınava  girmeleri  şekline  bir  sistem  kurulması,    Sınav  sisteminin  tamamen  kalkması,    Okullarda   seçtikleri   branşların   çalışma   koşulları,   avantajları,   dezavantajları   konusunda   bilgilendirilmeleri,    Cinsiyette  tek  tip  okulların    kaldırılması.  
  20    

     

 

5.Sonuç   2008  rakamlarına  göre  Türkiye’deki  15-­‐24  yaşları  arasındaki  gençlerin  %30’u  çalışıyor,  %30’u   okuyor  ve  %40’ı  ne  okuyor  ne  çalışıyor.4  Küresel  kriz  sonrası  bu  rakamlar  gençlerin  aleyhine   değişti;  ekonomik  kriz  ortamlarında  işe  son  girenlerin  iş  akdi  herkesten  önce  sonlandığı  için.   Avrupa’daki  ülkelerde  de  olduğu  gibi  genç  işsizliğinin  genel  işsizlik  rakamlarının  en  az  iki  katı   olduğu   düşünülürse5   özellikle   eğitimle   istihdam   arasındaki   ilişkinin   istenilen   düzeyde   olmadığı  görülmekte.   Bu  çalışma  kapsamında  bu  zayıf  ilişki  aşağıdaki  şekilde  özetlenebilir:   • Gençler   hayallerinde   ve   hedeflerinde   yükseköğrenime   geçmek   motivasyonu   ile   mesleki   eğitim   alıyorlar.   Mesleki   eğitimlerin   ağır   olması   ve   genel   kültür   derslerini,   yükseköğrenime   geçecek   kalitede   alamıyor   olmaları   gelecek   beklentilerini   önemli   derece   de   etkiliyor.   Özellikle   mesleklerinin   niteliği,   staj   dönemi,   eğitim   sonrası   alternatifler   konusunda   eğitim   kurumlarından   yeteri   kadar   destek   alamamak,   kendilerini   yükseköğrenim   görmüş   ve   görecek   gençler   arasında   dezavantajlı   hissetmelerine  neden  oluyor.   • Gençlerin   orta   öğretimde   meslek   liselerini   seçmelerinin   nedenlerinden   biri   meslek   liseleri  müfredatının  ve  eğitim  programlarının  daha  kolay  olduğunu  düşünmeleri.  Bu   yanılgının   ortadan   kalkması   ve   gerçekten   mesleki   eğitim   almak   isteyen   gençlerin   bu   okullara   yönlenmesi   için   ilköğretimden   ortaöğretime   geçiş   aşamasında   orta   öğretim   kurumlarının  gereken  bilgilendirmeyi  yap(a)mıyorlar.     • İş  piyasası  ve  gençleri  istihdama  hazırlayan  kurumlar,  gençlerin  ne  yapmak  istediğini   ve   ne   hissettiğini   öğrenerek,   algılayarak,   “gençlik”   kavramını   odağa   koyarak,   istihdam   politikalarını   ve   programlarını   belirlemesi,   uygulama,   üretme,   çözüm   sürecinde   gençlerin  aktif  rol  alma  kanallarını  açamıyorlar.     • Gençlerin,   iş   yaşamına   geçişte,   eğitim   kurumları   ve   hizmet   sağlayıcılar   tarafından   yeterince   akredite   edilmemiş   olmaları,   kurumlar   arasındaki   uyuşmazlık,   gençlerin   kendilerini   güvensiz   ve   garantisi   olmayan   bir   iş   piyasası   ortamında   hissetmelerine   neden  oluyor.     • Gençlerin   iş   piyasasına   geçiş   süreçlerinde,   kamu   kurumlarının   sunduğu   hizmetlere,   gençlerin   erişiminin   ve   yaygınlaştırılmasının   önünde   türlü   engeller   bulunuyor.   Gençlere   ulaşan   duyuru   ve   tanıtım   kanallarının   kullanılmaması,   rehberlik   hizmetlerinin  eksikliği  bunlardan  bazılarıdır.   • Örgün   öğretim   dışında   kalan   eğitim   programlarından,   gençlerin   yararlanabilmesi   ve   sonrasında   istihdam   edilebilmesi   için   İŞKUR’a   kayıtlı   olmaları   gerekmekte.   Ancak   İŞKUR’un   sağladığı   işgücü   piyasasına   hazırlama   ve   mesleki   eğitim   hizmetlerinden  
                                                                                                                     
4 5

 Türkiye  2008  İnsani  Gelişme  Raporu:  Türkiye’de  Gençlik,  UNDP,  2008.    Türkiye’de  Genç  İşsizliği,  N.  Yentürk  ve  C.  Başlevent,  İstanbul  Bilgi  Üniversitesi  Gençlik  Çalışmaları  Birimi   Araştırma  Raporu,  2007.  

  21    

sadece  İŞKUR’a  kayıtlı  gençler  faydalanabilmekte.  İŞKUR’a  kayıt  yaptırabilmek  için,  il   ve   ilçelerdeki   İŞKUR   şubelerine   gitmek   ya   da   internet   sitesi   üzerinden   başvuru   yapmak   gerekiyor.   Ancak   gençler   için   bazen   bu   ikisi   de   mümkün   olamamaktadır.   İŞKUR’a  kayıtlı  olmanın  önemi,  gerekliliği  konusunda  gençlere  herhangi  bir  rehberlik   yapılmıyor  ve  bilgilendirme  desteği  verilmşyor.     • Mesleki  eğitim  okulları,  1739  sayılı  Milli  Eğitim  Temel  Kanunu  gereğince  öğrencilerin   beceri   ve   yetenekleri   doğrultusunda   hem   mesleğe   hem   de   yükseköğretime   veya   iş   alanlarına   hazırlamakla   yükümlü   olduklarından,   okullarda   verilen   45   saatlik   eğitimin   kapsamında,   mesleki   eğitim   verilen   dersler   ve   genel   kültür   dersleri   bulunmuyor.   Bu   yoğun   ve   sıkıştırılmış   programın   yüksek   öğrenime   ve   istihdama   geçişte   olumsuz   etkileri  var.   • Eğitim   sürecine   ilişkin   sorunlar,   işgücü   arz   ve   talebi   uyuşmazlığını   arttıran   nitelikte.   Ancak   bunun   yanında   işgücü   piyasasının   gençlik   istihdamı   ve   gençlerin   işgücü   piyasasına  geçişini  arttıracak  yönde  destekler  vermek  konusunda  yetersiz  ve  isteksiz   olmaları  da  bu  uyuşmazlığı  çözümsüzlüğe  götürmekte.   Eğitimle   istihdam   arasındaki   zayıf   ilişki   yukarıda   ve   birçok   farklı   araştırma   ve   politika   dokümanlarında   ayrıntılı   olarak   analiz   edilmiş   durumda.   Bu   durumu   gençlerin   lehine   dönüştürmekle  ilgili  önermeler  bütünü  –  genellikle  -­‐  eğitim  süreçlerinin  iyileştirilmesini  temel   alıyor.  Bu  yaklaşımın  öneminin  ve  aciliyetinin  altını  çizerek  sonuç  olarak  alternatif  bir  çözüm   önereceğiz.   Bu   önerinin   özüne   de   gençlikle   ilgili   mevcut   kamu   hizmetlerinin   gençler   tarafından   algılanmasına   yönelik   bilgilendirme   sistemlerinin   kurulması   ve   mevcut   olanların   iyileştirilmesini  koyuyoruz.  Bu  yönelimin  temel  araçlarından  biri  yerel  yönetimler  ve  Gençlik   ve   Spor   Genel   Bakanlığı’na6   bağlı   gençlik   merkezleri   olabilir.   Halen   sayıları   150’nin   üstünde   olan   bu   merkezler   hem   örgün   eğitim   sistemi   kurumları   dahil   olmak   üzere   diğer   kamu   kurumlarıyla   gençlik   istihdamı   alanında   işbirliği   yaparak   gençlerin   bu   konularda   rehberlik   programları   çerçevesinde   bilgilenmelerini   destekleyebilir.   Merkezler   alternatif   birer   kurs   mekanı   olmaktan   öte   –   ki   bizce   bu   merkezlerin   istihdamla   ilgili   doğrudan   kurs   düzenleme,   sertifika   sağlama   gibi   fonksiyonları   kesinlikle   olmamalıdır   –   istihdamla   ilgili   mevcut   bilginin   gençlerin   dilinde   ve   gençlerin   mekanlarında   yaygınlaştırılmasını   sağlayabilir.   Buna   ek   olarak   özellikle   staj   gibi   hak   ihlallerinin   sıklıkla   yaşandığı   bir   alanda   merkezler   gençlerin   bu   konularda  bilgilenmesini  de  desteklemek  amacıyla  bir  fonksiyon  yüklenebilir.   Bu   araştırmanın   da   gösterdiği   temel   bulgulardan   biri,   istihdamla   ilgili   kamu   hizmetlerinin   ağırlıklı  bir  çoğunluğunun  gençlere  göre  tasarlanmadığı  yönünde.  Gençlerle  ilgili  bir  istihdam   sorunu   tanımlanmasına   rağmen   genel   bir   istihdamı   arttırıcı   politikanın   gençlerin   lehine   işleyeceğiyle  ilgili  bir  ön  kabul  var.  Oysa  günlük  hayat  pratikleri  farklı  olan  gençlere  ulaşmak   için   kullanılacak   olan   araçların   da   buna   göre   tasarlanması   gerekiyor.   Mesela   dünyada   750   milyon   kullanıcısı   olan   sosyal   paylaşım   ağı   Facebook’un   Türkiye’deki   kullanıcı   sayısı   yaklaşık   29   milyon.   Bu   kullanıcıların   %53’ü   13   –   24   yaşları   arasında.   13   –   34   yaşları   arasındaki  
                                                                                                                     
6

 Bu  araştırmanın  yapıldığı  dönemde  Gençlik  ve  Spor  Genel  Müdürlüğü  yerine  bir  Gençlik  ve  Spor  Bakanlığı   kuruldu.  Ancak  bu  Bakanlığın  çalışma  biçimi  ve  görevleriyle  ilgili  çok  net  bir  fotoğraf  olmadığı  için  daha  ayrıntılı   bir  öneri  geliştiremiyoruz.  

  22    

kullanıcılara   bakıldığında   oran   %82’ye   çıkıyor.7   Oysa   ilgili   kamu   kurumlarıyla   yapılan   görüşmelerde  internet  ve  Facebook  tabanlı  bir  kullanımla  ilgili  bir  veri  bulamadık.  Oysa  sosyal   ağların  ve  internetin  kamu  kurumları  tarafından  genç  dostu  biçimde  kullanılması  en  azından   internet   kullanan   gençlere   ulaşmakta   ciddi   bir   rahatlama   sağlayacaktır.   Ancak   bir   önceki   paragrafta   da   belirttiğimiz   üzere   özellikle   büyük   kentlerin   alt   orta   sınıf   mahallelerinde,   nispeten   küçük   şehirlerde   ve   kasabalarda   internete   erişimi   bulunmayan   gençleri   de   düşünerek   bilgilendirmeyle   ilgili   çalışmalar   tasarlanmalıdır.   Aksi   taktirde   sadece   internet   tabanlı   bir   yaklaşım   zaten   imkanları   kısıtlı   olan   gençler   içindeki   bir   kesimin   dezavantajlı   durumlarını   sürdürecektir.   Burada   belki   kullanılabilecek   alternatif   bir   araç   yerel   medya   olabilir.   Özellikle   haber   servisi   yapmakta   malzemeye   ihtiyacı   olan   bu   kurumların   gündemlerine   bu   hizmetlerle   ilgili   haberleri   sokmanın   sonucu   hem   basın   hem   kamu   kurumları  açısından  bir  kazan  kazan  sonucu  doğurabilir.     Benzer   biçimde   örgün   eğitim   sistemi   içindeki   gençlerin   bu   hizmetlerle   ilgili   bilgilendirilmesi   için   mevcut   rehberlik   sistemleri   kullanılabilir.   Ancak   buradaki   temel   sorunlardan   biri,   mevcut   rehberlik   sistemlerinin   ne   kadar   çalıştığı   olmakla   birlikte   alternatif   malzeme   desteğiyle   (el   ilanları,   poster,   vb.)   en   azından   bu   kamu   hizmetlerinin   varlığı,   staj   süreçleriyle   ilgili   olası   sorunlar  ve  çözümleri  gibi  konularda  iyileştirmeler  mümkün  olabilir.   Bir   diğer   tespitimiz   mevcut   kurumların   sağladıkları   hizmetlerle   ilgili   –   eğer   proje   temelli   bir   işbirlikleri   yoksa   –   bir   bilgiye   sahip   olmadıkları   yönündeydi.   Bu   da   belirli   hizmetlerin   hem   kalitesini   hem   de   yaygınlığını   olumsuz   etkileyen   bir   faktör.   Oysa   belirli   kurumların   stratejik   ortaklıkları   bütüncül   bir   gençlik   istihdamı   politikası   oluşturulması   ve   uygulanmasına   katkı   sağlar,   hem   de   gençlik   istihdamının   Türkiye’deki   gençlik   politikaları   şemsiyesi   altında   gençlikle   ilgili   diğer   politikalarla   uyumunu   da   geliştirir.   Bu   sürecin   kendisi   sektörel   politika   yaklaşımında  eğitim  gibi  diğer  sektörel  politikalarla  gençlik  istihdamının  ilişkisinin  daha  kolay   kurulmasını   sağlayabilir.   Bu   durumda   bir   tartışma   başlatmak   adına   hem   bir   Gençlik   İstihdamı   Koordinasyon   Kurulu,   hem   de   içinde   gençlik   istihdamıyla   ilgili   kamu   (ve   sivil)   tarafların   bulunacağı  bir  Gençlik  Politikaları  Koordinasyon  Kurulu  oluşturulması  bu  durumun  gençlerin   lehine   değişmesinde   önemli   olacaktır.   2011   Haziran   seçimlerinin   hemen   öncesinde   kurulan   Gençlik  ve  Spor  Bakanlığı’nın  temel  işlevlerinden  biri  bu  koordinasyonu  sağlamak  olabilir.   Kamu  kurumlarının  sağladığı  hizmetlerin  veri  tabanlı  olmaması  da  odak  gruplardaki  gençlerin   ihtiyaçlarıyla   kamu   kurumlarının   sağladığı   hizmetlerin   birbirlerine   yeterince   dokunamaması   sonucunu  doğuruyor.  Oysa  gençlerin  sınav,  staj  ve  eğitimle  ilgili  beklentilerinin  karar  alıcılar   nezdinde  daha  çok  bilinmesi,  daha  verimli  ve  ihtiyaç  temelli  politikaların  hayata  geçmesini  de   geliştirecektir.   Görüldüğü   üzere   gençlik   istihdamı   ile   ilgili   gençlerin   lehine   yapılacak   değişiklikler,   sadece   eğitim  ve  istihdam  politikalarında  yapılacak  değişikliklerine  bağlı  değil.  Mevcut  kaynakların   belirli   bir   koordinasyon   çerçevesinde   hedefe   yönelik   ve   ihtiyaçlar   temelinde   uygulanması   da   mevcut   durumda   iyileştirmeler   sağlayacaktır.   Bu   politikaların   genel   bir   gençlik   politikaları   şemsiyesi   altında   uygulanması   da   özellikle   yeni   kurulan   Bakanlık   ile   mümkün   olabilir.   Tabi   tüm   bu   çalışmaların   akademi   ve   sivil   toplumun   katılımıyla   uygulanması   da  
                                                                                                                     
7

 http://www.webrazzi.com/2011/06/03/facebook-­‐turkiye-­‐infografigi/  

  23    

hem   katılımcılık   temelinde   ihtiyaç   sahipleri   ile   kamu   kurumları   arasındaki   ilişkiyi   güçlendirecek,   hem   de   mevcut   politikaların   ihtiyaçlar   temelinde   ve   daha   verimli   halde   uygulanmasını  getirecektir.      
 

  24    

EKLER  
 

EK  1  KURUM  GÖRÜŞMELERİ    
1.1 Görüşülen  Kurumların  ve  Uygulanan  programları  WEB  Adresleri      

Erkek  Teknik  Orta  Öğretim  Genel  Müdürlüğü  –    http://etogm.meb.gov.tr/   Ticaret  ve  Turizm  Öğretimi  Genel  Müdürlüğü  -­‐  http://ttogm.meb.gov.tr/   Çıraklık  ve  Yaygın  Eğitim  Genel  Müdürlüğü-­‐  http://cygm.meb.gov.tr/   Kız  Teknik  Öğretim  Genel  Müdürlüğü  -­‐http://ktogm.meb.gov.tr/  
KOSGEP-­‐  http://www.kosgeb.gov.tr   İŞKUR-­‐http://www.iskur.gov.tr/  

Çalışma  ve  Sosyal  Güvenlik  Bakanlığı-­‐    http://www.csgb.gov.tr   Devlet  Planlama  Teşkilatı-­‐  http://www.dpt.gov.tr   Uluslar   arası   Çalışma   Örgütü-­‐  
http://www.ilo.org  

(http://www.ilo.org/public/turkish/region/eurpro/ankara/)  

Ulusal  Ajans-­‐  http://www.ua.gov.tr/  
 

Proje  ve  Programların  web  adresleri  
http://megep.meb.gov.tr   http://www.beceri10.org.tr/   http://www.skillsturkey.org/   http://www.istebizdevariz.com/   http://oop.meb.gov.tr   http://www.mdgf-­‐tr.org/   http://www.sodes.gov.tr  

 
  25    

 

1.2  Kurumlara  Sorulan  Sorular     1-­‐  (İstihdama  geçişi  sağlamaya  yönelik)  Ne  gibi  hizmetler  sağlıyorsunuz?   2-­‐  Bunların  duyurusunu  nasıl  sağlıyorsunuz?   3-­‐   Sağladığınız   hizmetlerle   hedeflediğiniz   gruplar   üzerine   ölçme   ya   da   değerlendirme   çalışmalarınız  var  mı?   4-­‐  Gençler  daha  çok  hangi  hizmetleriniz  kullanıyorlar?  Size  bir  geri  dönüş  oluyor  mu?   5-­‐  Hangi  yollarla  geribildirim  alıyorsunuz?   6-­‐  Gençlerin  istihdamına  yönelik  çalışmalarda  farklı  kurumlarla  işbirliği  yürütüyor  musunuz?   Nasıl?   7-­‐  Gençler  en  çok  hangi  mesleki  alanlara  yöneliyorlar,  en  çok  nelere  ihtiyaç  duyuyorlar?   8-­‐   Sizin   daha   iyi   hizmet   almada   karsılaştığınız   güçlükler   neler?   Bunlar   için   ne   gibi   çözümler   düşünülebilir?       1.3  Kurum  Yetkilileri  ile  Yapılan  Görüşmeler   i-­‐  Erkek  Teknik  Öğretim  Genel  Müdürlüğü   1-­‐  (İstihdama  geçişi  sağlamaya  yönelik)  Ne  gibi  hizmetler  sağlıyorsunuz?   MEGEP(*)   kapsamında   tüm   öğretim   programları   güncellendi   ve   düzenlendi.   İş   gücü   ihtiyacıyla,  mesleki  ve  teknik  okullarının  çıktıları  arasındaki  boşluğu  kapatabilmek  için  TESK  ve   TOBB  ile  meslek  alanları  belirlenme  çalışmaları  yapıldı.   2009  yılında  Çalışma  Bakanlığının  talebi  üzerine,  Eğitim  Bakanlığı  ve  Sanayi  Bakanlığı  işgücü   piyasasıyla,   mesleki   ve   teknik   eğitimler   arasındaki   uyuşmazlığın   giderilmesi   yönünde   neler   yapabilecekleri  üzerine  çalışıldı.  Bu  çalışmaya  TOBB’da  dahil  oldu.     Uzmanlaşmış   Meslek   Edindirme   Merkezlerinin   (UMEM)   Beceri’10  Projesi,   bir   beceri   kazandırma   ve   iş   edindirme   seferberliğidir.   Türkiye   Odalar   ve   Borsalar   Birliği,   Çalışma   ve   Sosyal   Güvenlik   Bakanlığı,   Milli   Eğitim   Bakanlığı   ve   TOBB   Ekonomi   ve   Teknoloji   Üniversitesi   (TOBB-­‐ETÜ)   arasında   imzalanan   protokol   kapsamında   pilot   olarak   Adana,   Ankara,   Antalya,  
  26    

Bursa,   Denizli,   Diyarbakır,   Erzurum,   Gaziantep,   İstanbul,   İzmir,   Kayseri,   Kocaeli,   Konya,   Malatya,   Manisa,   Mersin,   Samsun,   Tekirdağ,   Trabzon   olmak   üzere   19   ilde   hayata   geçirilmiştir.  Çalışma  ve  Sosyal  Güvenlik  Bakanlığı  Müsteşar  yardımcısı,  İŞKUR  Genel  Müdürü,   Erkek  Teknik  Öğretim  Genel  Müdürlüğü  Genel  Müdürü,  TOBB  Genel  Sekreteri  ve  TOBB-­‐ETÜ   Rektöründen  oluşan  İcra  Kurulu’nun  oluşturulması.   Proje   kapsamında   İşgücü   Piyasası   İhtiyaç   Analizleri   yapılacak,   bu   analizler   neticesinde   belirlenen  ihtiyaçlar  doğrultusunda,  81  ildeki  111  okulun  makine/teçhizat  donanım  ihtiyaçları   karşılanacak   ve   eğiticiler   bu   ihtiyaçlara   göre   eğitilecektir.   Şu   anda   19   pilot   ilde   çalışmalar   sürmektedir.   Ayrıca   analizler   doğrultusunda   firmaların   ihtiyaç   duyduğu   alanlarda   kurslar   açılacak,   bu   kurslara  İŞKUR  veritabanından  işsizler  yerleştirilecektir.   UMEM  kapsamında,  öğretmenler  için  hizmet  içi  eğitim  kursları  açılmıştır.  2000  öğretmen  bu   kursları  almıştır.  Hedeflenen  öğretmen  sayısı  6000  kişidir.   TOBB   Ekonomi   ve   Teknoloji   Üniversitesi   bu   çalışmaya   dahil   oldu   ve   19   ilde   işgücü   piyasası   ihtiyaç   analizi   yapıldı.   Bu   analiz   sonrasında   en   çok   ihtiyaç   belirlenen   sektörlerden   birinin   tekstil  alanı  olduğu  ortaya  çıktı.    
*   MEGEP-­‐   Türkiye,   ekonomisinin   işgücü   ihtiyacıyla,   mesleki   ve   teknik   okullarının   çıktıları   arasındaki   boşluğu   kapatabilmek  amacıyla  bazı  proje  fikirleri  geliştirmiştir.  Bu  yöndeki  ilk  adim  olarak,  4  Temmuz  2000  tarihinde,   Türkiye   Cumhuriyeti   Hükümeti   ile   Avrupa   Birliği   arasında   Türkiye'deki   Mesleki   Eğitim   ve   Öğretim   Sisteminin   Güçlendirilmesi   Projesinin   (MEGEP)   anlaşması   (DG1A-­‐D/MEDTQ/04-­‐98)   imzalanmıştır.   Projenin   Teknik   Yardım   Ekibi  30  Eylül  2002  tarihinde  çalışmalarına  başlamıştır.  MEGEP'in  süresi  beş  yıldır;  ilk  altı  ayı  başlangıç  dönemi,   geri  kalan  4,5  yıllık  süre  ise  uygulama  dönemi  olarak  ayrılmıştır.    http://megep.meb.gov.tr/indextr.html  

  İŞKUR’a   kaydını   yaptırmış   kişiler,   tekstil   alanında   donanımı   sağlanmış   okullara   yönlendirildi.   Proje   katılımcılarına   kurs   ve   staj   süresi   (teorik   ve   pratik   eğitim)   boyunca   günlük   15   TL   ödenmekte,  ayrıca   kursiyerlere   "İş   Kazası   ve   Meslek   Hastalığı   Sigortası"   ve   "Genel   Sağlık   Sigortası"  İŞKUR  tarafından  yaptırılmaktadır.   Genel   Müdürlük   ikili   meslek   lisesi   eğitimi   uygulaması   başlattı.   Öğrenci   endüstri   meslek   lisesinde   derslerinde   başarılı   olmadığında   ve   okuldan   atılacak   duruma   geldiğinde   biz   bu   öğrenciyi   ikili   mesleki   eğitimime   alıyoruz.   Burada   da   bir   işletmeyle   protokol   imzalıyoruz.   Haftada  iki  gün  okul,  üç  gün  işletmede  uygulamada  oluyor.  1,5  yıl  sonra  ara  sınav  var,  geçme   kalma  yok  bu  sistemde,  3.yılın  sonunda  okul  öğretmenlerinin,  sanayi  temsilcilerinin  katıldığı   bir  mülakat  yapılıyor.  Başarılı  olursa,  kalfalık  belgesi  alıyor.  Bu  uygulama  74  okulda  var.       2-­‐  Bunların  duyurusunu  nasıl  sağlıyorsunuz?  
  27    

Yapılan   projenin   bir   internet   sitesi   var.   Bu   site   üzerinden   detaylı   bilgi   alınabilir   ve   başvuru   yapılabilir.   Projenin  aynı  zamanda  broşürleri  ve  tanıtım  kiti  var.  http://www.umem.org.tr/       9.   Sınıfda   rehberlik   ve   yönlendirme   dersleri   var.   Öğretmenler   meslekleri   ve   branşları   tanıtıyorlar.   Okullar  kendi  tanıtımlarını  yerelde  yapıyorlar.  Yerel  gazetelerde  ilanlar  açılıyor.  Muhtarlıklar,   Cami   hocaları   halka   geniş   katılımlı   mecralarda   duyurular   yapıyorlar.   Okulların   uygulama   modüllerini,   her   okul   kendi   imkanları   ile   veli   desteği,   yerel   kaynak   gibi   bastırıp   öğrencilere   dağıtıyor.     Bu   tanıtımların   yeterli   olup   olmadığını   da   araştırmak   gerekiyor.   Belki   de   okul   bazlı   örgütlenmeler   is   gücünün   mobil   itesi   önünde   engel   olabilir.   Okulun   bulunduğu   civarda   sunduğu   meslek   ile   ilgili   yeterli   istihdam   olmayabilir,   ya   da   belirli   alanda   mesleki   eğitime   ihtiyaç  duyulan  bölge  duyuru  kanallarının  dışında  kalabilir.     3-­‐   Sağladığınız   hizmetlerle   hedeflediğiniz   gruplar   üzerine   ölçme   ya   da   değerlendirme   çalışmalarınız  var  mı?   Bu   konuda   bir   araştırma   yapmadık.   Sayısal   verilerimiz   sadece   okulda   kayıtlı   olan   öğrencilerdir.   4-­‐  Gençler  daha  çok  hangi  hizmetleriniz  kullanıyorlar?  Size  bir  geri  dönüş  oluyor  mu?   5-­‐  Hangi  yollarla  geribildirim  alıyorsunuz?   6-­‐   Gençlerin   istihdamına   yönelik   çalışmalarda   farklı   kurumlarla   işbirliği   yürütüyor   musunuz?  Nasıl?     UMEM   -­‐    Türkiye   Odalar   ve   Borsalar   Birliği,   Çalışma   ve   Sosyal   Güvenlik   Bakanlığı,   Milli   Eğitim   Bakanlığı  ve  TOBB  Ekonomi  ve  Teknoloji  Üniversitesi  (TOBB-­‐ETÜ)  arasında  protokolümüz  var.   OSEP   –   Okul   Sanayi   Eğitim   Programı   -­‐   MEB   ve   ASO   İşbirliği   ile   istihdam   garantili   mesleki   eğitim   projesi        2007-­‐2008   Eğitim   Öğretim   yılında   MEB,   ASO   ve   OSTİM   OSB   arasında   imzalanan   protokol   ile   OSTİM’de   uygulamaları   başlatılan   OSEP   projesi   kapsamında   ortaokulu   yeni   bitirmiş   gençlere   İş   Makineleri,   Elektroteknik,   Kaynak   ve   CNC   alanlarında   uygulamalı   mesleki  eğitim  verildi.    
  28    

7-­‐  Gençler  en  çok  hangi  mesleki  alanlara  yöneliyorlar,  en  çok  nelere  ihtiyaç  duyuyorlar?   Meslek  Lisesi  mezunu  tek  bir  konuda  uzmanlaşmıyor.    Uzmanlaşmış  mesleki  eğitim  merkezi   kapsamında   mesleki   uzmanlık   eğitimi   veriliyor.   Meslek   lisesi   mezunları   bu   programa   katılabilirler.   Teknik   lise   mezunu   biri   mesela   kaynakçı   ve   mesleki   uzmanlığı   yeterli   değil   bu   programa   katılarak   donanımını   arttırabilir   Bu   program,   öğrencinin       okulda   gördüğü   derslerden   onu   muaf   ederek     %50   kısaltılabilir   .Dolayısıyla   böyle   bir   destekle   meslek   lisesi   mezunları  istihdamda  daha  avantajlı  duruma  geçebiliyor.     8-­‐   Sizin   daha   iyi   hizmet   sağlamada   karşılaştığınız   güçlükler   neler?   Bunlar   için   ne   gibi   çözümler  düşünülebilir?   İş   gücü   piyasası,   sanayicilerin   şikâyeti   hep   aradığım   elemanı   bulamıyorum   oluyor.   Birlikte   çalışmalar   yapıp   ihtiyaçları   çıkarttığımızda   ve   istedikleri   kalitede   ve   alanda   mezun   verdiğimizde  de,  teknolojiyi  geri  buluyorlar.  Okullarımızda  öğrenciler  teknik  donanım  yeterli   olmadığı   için,   sayıları   çok   olduğu   için,   müfredat   ağır   olduğu   için   uzmanlaşamıyorlar.   İş   yaşamında   da   işveren   mezuna   güvenmediği   için   ekipmanını   teslim   edemiyor   hatta   işe   almıyor.   AB   ülkelerinde   işe   yeni   başlayan   için   intibak   programları   var,   mühendis   bile   olsa   bunu  yapıyorlar,  bizde  sanayiciler  hazır  yetişmiş  eleman  arıyor.     Türkiye’de   eğitim   ve   meslek   sistemi   içinde   serbest   dolaşım,   mesleki   geçiş   esnekliği   yok,   meslekten   mesleğe   geçiş   mümkün   ya   da   kolay   değil.   Mevzuat   zor   ve   katı.   Diğer   ülkelerde   mesleki   eğitimler   ve   istihdam   çalışmaları   aynı   bakanlıklarda   oluyor.   Örneğin   Japonya’da,   uygulamalar  bölünmemiş  oluyor.   Mesleki   eğitimin   güçlendirilmesi   ve   istihdama   geçiş   konusunda   endüstriyel   anlamda   bir   yatırım  yok  ve  bunun  eksikliği  duyuluyor.     Not:   Sahaya   çıkıyoruz,   okulları   geziyoruz.   Öğrencilerin     %99'u   üniversiteye   gitmek   istiyor.   Öğrenci  “meslek  lisesini  bitirip  işe  başlayacağım  demiyor”.  Anne,  babanın  kafasında  da  o  var.   “Çocuğum  avukat  olsun,  doktor  olsun,  öğretmen  olsun”  diyor.  “Çırak  olsun,  ayakkabıcı  olsun,   işçi  olsun…”  demiyor.-­‐   Meslek  liseleri  de  bunun  için  var.  Önceliği,  öğrencileri  hem  mesleğe  hem  de  yükseköğretime   hazırlamak.   Bizim   öğrencilerimize   genel   lisedeki   30   saat   normal   müfredatın   üzerine   bir   de   meslek   eğitimi   veriyoruz.   70'ten   sonra   meslek   lisesi   mezunlarına   üniversiteye   giriş   hakkı   verildi.   Böyle   olunca   da   işletmelerin   istediği   gibi   de   yetişmiyor   öğrenciler,   biz   her   şeyden   biraz   öğretiyoruz   öğrencilere.   Yanlış   kanı   şu;   meslek   lisesi   dersleri   hafiftir.   Durum   teknik  
  29    

liselerde   de   aynı.   Endüstri   meslek   lisesinde   biraz   daha   hafif,   daha   mesleki   ağırlıklı   eğitim   veriliyor.  Böyle  olunca  da  iki  sene  üst  üste  kalınca  da  öğrenci  atılıyor.     ii-­‐  Ticaret  ve  Turizm  Öğretim  Genel  Müdürlüğü   1-­‐ (İstihdama  geçişi  sağlamaya  yönelik)  Ne  gibi  hizmetler  sağlıyorsunuz?  

Okullarımızda,   hizmet   sektörünün  ticaret   ve   turizm   ayağına   odaklı   ve   uygulamalı   eğitimler   veriyoruz.   Ayrıca   okullarımız;   mesleki   ve   teknik   eğitim   alanlarında   ortaöğretimde   diploma,   sertifika   ve   belge   programlarının   uygulandığı   örgün   ve   yaygın   eğitim   veren   kurumlardır.   Mesleki  ve  Teknik  Eğitim  Merkezlerinde,  öğrencilere  ortaöğretim  seviyesinde,  iş  alanlarına  ve   yükseköğretime  hazırlayan  programlar  uygulanmaktadır.     TUREM;   bu   merkezlerde,     mesleki   ve   teknik   eğitim   alanlarında   ortaöğretimde   örgün   ve   yaygın   olarak   uygulanan   ilgili   programların   aynısı   uygulanır.   Turizm   Eğitim   Merkezlerinde,   sektörün   ihtiyaç   duyduğu   Yiyecek   İçecek   ile   Konaklama   ve   Seyahat   Hizmetleri   alanlarındaki   Mutfak  (Aşçı),  Pastacı,  Barmen,  Servis,  Kat  Hizmetleri,  Ön  Büro  vb.  alanlardaki  nitelikli  insan   gücünün   yetiştirilmesi   için   “Turizm   işletmelerine   Personel   Yetiştirme   Temel   Eğitim   Kurs”   programları  uygulanmaktadır.   Yoğunlaştırılmış   hizmet   içi   eğitimlerle   öğrenci   yetiştiriyoruz,   öğrencilerimiz   okullarımızda   aldıkları  eğitimden  sonra  %100  istihdam  ediliyorlar.  Staj  yaptıkları  kurumlarda  kalıyorlar.   2-­‐ Bunların  duyurusunu  nasıl  sağlıyorsunuz?  

İnternet   sitemiz   çok   detaylı   bir   şekilde   hazırlanmıştır.   Her   türlü   hizmete   ne   şekilde   ulaşılabileceğine   site   üzerinden   erişmek   mümkün.   Okular   kendi   duyurularını   kendileri   yapıyorlar.   3-­‐   Sağladığınız   hizmetlerle   hedeflediğiniz   gruplar   üzerine   ölçme   ya   da   değerlendirme   çalışmalarınız  var  mı?   E-­‐mezun   takip   programı   kapsamında,   internet   sitemiz   üzerinden,   okul,   işveren,   mezun,   öğrenci,  öğretmen  gibi  tüm  tarafların  bilgi  akışının  yapılabildiği  ve  değerlendirme  yapılabildiği   bir  sistemimiz  var.  Öğrenciler  bu  sitede,  aldıkları  hizmetlerle  ilgili  anketler  dolduruyorlar.   4-­‐  Gençler  daha  çok  hangi  hizmetleriniz  kullanıyorlar?  Size  bir  geri  donuş  oluyor  mu?   5-­‐  Hangi  yollarla  geribildirim  alıyorsunuz?   Gerek   öğrencilerden   gerek   velilerden   çok   fazla   mail   alıyoruz.   Koordinatör   okullar   var,   tüm   Türkiye’deki   okullar,   ihtiyaçları,   gelişmeleri   ve   öğrencilerle   ilgili   genel   değerlendirmelerin  
  30    

yapıldığı   toplantılar   yapıyorlar.   Bilgi   ağımız   çok   güçlü.   Otelcilik   lisesi   müdürleri   ve   TUREM   müdürleri  ile  toplantılar  yapılır  ve  geri  bildirim  için  anketler  düzenlenir.   Mesleki   İngilizce   eğitim   kitaplarının,   içeriği,   kapsamı,   görselleri   hakkında   öğrencilere   anket   yapıldı.   Web   sitesinde   öğretim   programlarına   dair   formlar   var   öğretmenler   geri   bildirim   verebiliyorlar.  Öğrencilerin  gönderdiği  her  türlü  mektuba,  e-­‐postaya  önem  veriyoruz.   6-­‐   Gençlerin   istihdamına   yönelik   çalışmalarda   farklı   kurumlarla   işbirliği   yürütüyor   musunuz?  Nasıl?   Daha  çok  Turizm  Bakanlığı  ile  çalışmalarımız  var.   İŞKUR’la  –  UMEM  projesini  yürütüyoruz.   Sektörün  kalifiye  eleman  talebini  karşılayabilmek  adına.TÜRSAB’la  çalışmalarımız  var.   Büyük   alış   veriş   merkezleriyle,   öğrencilerimizin   bu   kurumlarda   çalışabilmesi   için   protokollerimiz  var.   7-­‐  Gençler  en  çok  hangi  mesleki  alanlara  yöneliyorlar,  en  çok  nelere  ihtiyaç  duyuyorlar?   Gençler,   mutfak   alanında   eğitim   ve   hizmet   almayı   tercih   ediyorlar.   Bunun   da   nedeni   iyi   bir   mutfak  çalışanının  –  şef  aşçı  gibi  -­‐  çok  iyi  para  kazanıyor  olması.   Okullarda  donanım  olabilir,  öğrencide  olabilir,    bilişim  bölümü  ya  da  teknolojik  bir  bölüm  de   olabilir  ama  meslek  lisesi  öğrencileri  artık  bu  okulları  tercih  etmiyor.  Çünkü  mezun  olunca  iş   bulamıyorlar   bunun   da   nedeni,   işgücü   piyasası   ve   mesleki   eğitim   uyuşmazlığı.   Biz   sektörle   uyum  içinde  olmak  için,  toplantılar  yapıyoruz,  görüşmeler  düzenliyoruz,  eğitmen  kadromuzu   sektörün   içine   sokup,   hizmet   içi   eğitimlerimizi   sektörde   yaptırıyoruz.   Bu   eğitimin   içeriğine   kalitesine  yansıyor.  Gençlerin  mezun  olduklarında  iş  bulabilecekleri  alanlarda  eğitim  almaya   ihtiyaçları  var.   8-­‐   Sizin   daha   iyi   hizmet   sağlamada   karsılaştığınız     güçlükler   neler?   Bunlar   için   ne   gibi   çözümler  düşünülebilir?   Sektörün  belgesiz  işçi  çalıştırıyor  olması.    Avrupa  ülkelerinde  meslek  eğitiminde  şöyle   bir   yöntem   var,     belgelendirme   akredite   eden   kurumlarda   veriliyor.   Bu   sistem   de   öğrenci   sayısı  az  ama  birebir  eğitimi  imkanlı  ve  sağlıklı  kılıyor.  
 

iii-­‐  Çıraklık  ve  Yaygın  Eğitim  Genel  Müdürlüğü  
  31    

1-­‐  (İstihdama  geçişi  sağlamaya  yönelik)  Ne  gibi  hizmetler  sağlıyorsunuz?   Türkiye   genelinde   Çıraklık   ve   Yaygın   Mesleki   Eğitim   Merkezi   324   tane,   969   Halk   Eğitimi   Merkezi   var.   Mesleki   eğitimi   merkezlerinde   180.000   çırak   eğitim   alıyor,   5000   kalfa   öğretmen   ve   7000’e   kadar   usta   öğretici   var.   Yılda   5   milyon   kişi   bu   merkezlerden   eğitim   alıyor.   153   meslek  dalında,  1345  çeşit  programda  eğitim  veriliyor.   Çıraklık  ve  Yaygın  Mesleki  Eğitim  Merkezlerindeki  eğitimlere,  ilköğretimi  bitirmiş,  15  yaşından   gün  almış  herkes  katılabiliyor.  Halk  eğitimleri  merkezinde  ki  eğitimlere  herkes  katılabiliyor.     Çıraklar   hafta   da   1   gün   okula   gelir   5   gün   işte   çalışırlar.   Örgün   eğitimden   ayrılmış   ve   bir   işletmede   çalışmaya   başlamış,   merkezlerimizde   çıraklık   eğitimi   alan   kişiler,     sözleşme   ile   8-­‐10   saat   arası   ders   alırlar.   4   saat   genel   kültür,   6   saat   mesleki   teori   eğitimi   alırlar.   1   yılda   2   dönemlik  eğitimlere  katılırlar.  Çıraklık  eğitimi  2  ila  3  yıl  arasında  sürer,  sınavı  geçince  kalfalık   belgesi   alırlar,   isterlerse   ustalık   çalışmasına   katılırlar   240   saatlik   kurstan   sonra   sınava   girerler   ve  ustalık  belgesi  alırlar.  Kendi  adlarına  iş  yeri  açabilirler.    Devam  etmek  isterlerse  +40  saat   daha  eğitim  alarak  usta  öğretici  olabilirler.   Çıraklık   eğitiminin   ücretlendirilmesi;   işletme   çırağa   en   az   asgari   ücretin   %30’u   kadar   ücret   ödemek   zorunda.   İş   kazası   ve   meslek   hastalığı   sigortası   devlet   tarafından   ödeniyor.   Yeni   Torba  yasası  ile  genel  sağlık  sigortası  da  ödeniyor.   Ayrıca  “Meslek  Eğitimi  –  Geliştirme  ve  Uyum  Kursları”  da  açılır.   Geliştirme   ve   Uyum   kursları   düzenlenir,   örgün   veya   yaygın   mesleki   ve   teknik   eğitim   programına   devam   etmiş   veya   tamamlamış   olanların   kazandıkları   bilgi   ve   becerilerini   uygulama  içerisinde  geliştirmek  ve  işindeki  verimini  artırmak,  yeni  teknolojilere  uyumunu  ve   mesleklerinde   gelişmelerini   sağlamak   amacıyla   öncelikle   üretim   atölye/lâboratuarlarında   eğitim   düzenlenir,   işletmelerde   çalışan   personel   için   geliştirme   ve   uyum   kursları   açılır.   Bünyesinde  kanuna  göre  eğitim  birimi  oluşturan  işletmeler,  kendi  olanakları  ile  kurs  açarlar.       Meslek   Eğitimi;   Örgün   eğitim   sisteminden   ayrılmış   istihdam   için   gerekli   niteliklere   sahip   olmayan   kişileri,   iş   hayatında   istihdam   olanağı   bulunan   görevlere   hazırlamak,   mesleğinde   ilerlemek   ve   meslek   değiştirmek   isteyenleri   ilgi   alanlarına,   yeteneklerine   ve   sektörün   gereksinim  duyduğu  niteliklere  uygun  olarak  o  mesleğin  gerektirdiği  becerilerin  geliştirilmesi   amacıyla   ilgili   kurum   ve   kuruluşların   görüşü   alınarak   meslek   kursları   düzenlenir.   Meslek   kurslarına  katılan  kursiyerlerin  sigorta  primleri,  Kanun  hükümlerine  göre  Bakanlık  bütçesine   konulan  ödenekten  karşılanır.     2-­‐  Bunların  duyurusunu  nasıl  sağlıyorsunuz?  
  32    

Okullar,  hemen  hemen  her  ilde,  ilçede  organize  sanayinin  içinde  kurulmuşlar.  Okullar  kendi   tanıtımlarını   kendileri   yapıyorlar.   18   yaşından   küçükler   için   veli   ile   işletme   yetkilisi,   okul   müdürü  3  imzalı  sözleşme  yapılarak  hizmetlerden  faydalanılıyor.  Çırakların  velileri  eğitimleri   ile  ilgisiz.   3-­‐   Sağladığınız   hizmetlerle   hedeflediğiniz   gruplar   üzerine   ölçme   ya   da   değerlendirme   çalışmalarınız  var  mı?   Öğretmenler   işletmelerde   çırakları   hafta   da   bir   gün   kontrol   için   gider   ve   raporlama   yapar.   16   çırağa   bir   usta   öğretici   düşüyor,   onu   takip   ediyor   ve   usta   öğreticiden   raporlama   alınıyor.   Denklik  değerlendirme  merkezileri  var  buralarda  kayıt  yapılırken  kişinin  iş  ve  öğrenim  geçmişi   ile  ilgili  bilgi  alınıyor.   Otomasyon   sistemi   kullanılıyordu,   yetersiz   olduğu   için   yeni   bir   sistem   ile   bakanlığın   hazırlattığı  mesleki  eğitim  otomasyon  sistemine  geçilecek.   4-­‐  Gençler  daha  çok  hangi  hizmetleriniz  kullanıyorlar?  Size  bir  geri  dönüş  oluyor  mu?   Gençler  daha  çok  çıraklık  eğitimi  alıyorlar.   5-­‐  Hangi  yollarla  geribildirim  alıyorsunuz?   Yüksek   Lisans   Tezini   çıraklık   eğitimi   üzerine   yapan   Şevket   Alp,   tezi   için   bir   anket   çalışması   yapmış,   sonuçlar   eğitimlerden   memnuniyet   ve   olumlu   olarak   çıkmış.   Anket   çalışması   300   kişi   ile  yapılmış.   Zaman  zaman  geri  bildirim  almak  için  merkezlerde  anketler  yapıyoruz  ama  her  yıl  yaptığımız   bir  anket  değil.  Bir  de  bakanlığın  EARGED  (Eğitim  Araştırma  ve  Geliştirme  Dairesi  Başkanlığı     (http://earged.meb.gov.tr/)  var    onların  yaptığı    araştırmalar  var.  Biz  araştırma  konusu  talep   ediyoruz  onlar  yapıyorlar.  Mesela  modüler  programı  bir  değerlendirecekler.   6-­‐   Gençlerin   istihdamına   yönelik   çalışmalarda   farklı   kurumlarla   işbirliği   yürütüyor   musunuz?  Nasıl?   Türkiye  Esnaf  Sanatkarları  Konfederasyonu,  odalar,  özel  ve  resmi  tüm  kurumlarla  çalışıyoruz.     Programların  içeriği  AB’den  sağlanan  kredilerle  güçlendirildi.  Bazı  kuruluşlar  özel  programlar   talep  edebiliyor.   7-­‐  Gençler  en  çok  hangi  mesleki  alanlara  yöneliyorlar,  en  çok  nelere  ihtiyaç  duyuyorlar?   Gençlerin   talepleri;   80   binin   3/1   berberlik-­‐   kuaförlük,   Otomotiv   –   elektronik   bölümlerinden   hizmet   alıyorlar.   Kısa   süre   de   iş   yeri   açmak   istemeleri   ve   buna   ihtiyaç   duymaları   nedeni   ile   hizmet  alıyorlar.  
  33    

8-­‐  Sizin  daha  iyi  hizmet  almada  karsılaştığınız  güçlükler  neler?  Bunlar  için  ne  gibi  çözümler   düşünülebilir?   Yeterli   öğretim   görevlisi   yok,   uzman   sorunu   yaşanıyor.   Çıraklık   eğitimi   alanlar,   günlük   10   saatlik  eğitim  süresini  çok  fazla  buluyorlar,  haklılar.     İşletme   ve   işçi   uyumsuzluğu;   teorik   bilgileri   veriyoruz,     geniş   tabanlı   eğitim   veriyoruz.   Mesleğim  temelleri  veriliyor  eğitimlerde.  İstihdam  edilebilir  çeşitlilik  çok  fazla  bu  sebeple  iş   yerine   uyum   eğitiminden   mutlaka   geçmesi   gerekir.   Bu   uyum   eğitiminden   sonra   işletmenin   istediği  alanda  hizmet  verebilir.   Çıraklık   eğitimi   alan   gençler   işletmelerde   alanlarında   çalıştırmazlarsa   mesleki   başarıları   artmayabiliyor.     NOT:   Çıraklık   eğitiminde   rehberlik-­‐   danışmalık   var   mı?   Talep   ediyoruz,   birkaç   öğretmen   dışında  henüz    yok.   Sosyal  haklar  -­‐  işçi  hakları  konusunda  bilgi  veriliyor  mu?       Çıraklık   eğitiminde,   işletme   bilgisi   ve   yönetimi   dersleri   içinde   haklarla   ilgili   bilgi   veriliyor,   Ustalık  dersleri  içinde  mevzuat  ve  hakları  anlatılıyor.   Yasal  devamsızlık  süresi  nedir?     Dönemim  4/1’i.     iv-­‐  Kız  Teknik  Öğretim  Genel  Müdürlüğü   (Kız  Teknik’in  detaylı  görüşlerini  olduğu  gibi  kullanabiliriz.  Özetlemeye  gerek  yok.)-­‐14  sayfa   ve  bazıları  konuyla  ilgili  değiller.çeviriyi  de  düşünerek  hepsine  yer  vermemek  daha  uygun   geldi  bana.   1-­‐İstihdama  geçişi  sağlamaya  yönelik  ne  gibi  hizmetler  sağlıyorsunuz?   Örgün   mesleki   ve   teknik   ortaöğretim   program   çalışmaları   kapsamında;   mesleki   ve   teknik   eğitimde   uygulanmakta   olan   örgün   eğitim   programlarının   uluslararası   kabul   görmüş   olan   "Uluslararası   Eğitim   Programlarının   Sınıflandırılması"   (ISCED-­‐97)   sistemine   uygun   hale   getirilmesi   amacıyla   Mesleki   Eğitim   ve   Öğretim   Sisteminin   Güçlendirilmesi   Projesi   (MEGEP)   ile;   17   alanda   pilot   uygulama   başlamış   42   alan   194   dal   geliştirilmiş   ve   bu   programlar   güncellenerek  Talim  ve  Terbiye  Kurulunun  14.09.2007  tarih  ve  152  sayılı  Kurul  Kararı  ile  42   alan   197   dal   programı   2007-­‐2008   eğitim   öğretim   yılında   Türkiye   genelinde   tüm   mesleki   ve   teknik   ortaöğretim   okul   ve   kurumlarında,   Kız   Teknik   Öğretim   Olgunlaşma   Enstitülerinde   uygulanmaya  başlamıştır.  
  34    

Orta   Öğretim   projesi   (Genel,   mesleki   ve   teknik   orta   öğretim   sisteminin   yeniden   yapılandırılması,  programların  geliştirilmesi,  yenilenen  programlara  göre  öğretmen  eğitimi  ve   eğitim   ortamlarının   donatılması)   kapsamında,     Genel   Müdürlüğümüzce   hazırlanan   Aile   ve   Tüketici   Bilimleri   alanına   yönelik,   pilot   olarak   belirlenen   32   okul   için   donatım   listeleri   ve   teknik  şartnameleri  hazırlanarak  Projeler  Koordinasyon  Merkezi  Başkanlığına  sunulmuştur.     İstihdam   ve   mesleki   eğitim   ilişkisinin   güçlendirilmesi   eylem   planı   kapsamında   hayat   boyu   öğrenme   merkezlerinin   oluşturulması   çalışmalarına   başlanmış,   ilgili   birimlerin   de   katılımıyla   toplantılar  yapılmış  ve  Genel  Müdürlüğümüzce  taslak  okul/  kurum  yönetim  modeli  ve  raporu   hazırlanarak  makama  sunulmuştur.       “İşte  Biz  De  Varız”  Yarışması:   Ayrıca,   Kız   Teknik   Öğretim   Genel   Müdürlüğü   ve   British   Council,   arasında   yapılan   eğitim   iş   birliği   protokolü   kapsamında   mesleki   ve   teknik   öğrenim   gören   öğrencilerin   girişimcilik   ve   yaratıcılık   becerilerinin   geliştirilmesi   ve   iş   hayatındaki   ağırlıklarının   artırılması   amacıyla   düzenlenen   “İşte   Biz   De   Varız”   yarışmasının.   2011   Yılı   Nisan   ayında   düzenlenen   yarışmaya   Türkiye   genelinde   toplam   730   başvuru   yapılmıştır.   3   Bölge   yarışması   ile   Finale   kalan   öğrenciler   İstanbul’da   Finali   gerçekleştirmişlerdir.   Bölge   yarışmalarına   320   öğrenci,   final   yarışmasına  105  öğrenci  katılmıştır.   “SKILLS  Türkiye  Beceri  Yarışmaları”     Skills   Türkiye;   ülkemizde   meslek   eğitimi   alan,   alanında   başarı   gösteren   ve   Türkiye’yi   WorldSkills   ve   EuroSkills   yarışmalarında   temsil   edecek   genç   yetenekleri;   Dünya   ve   Avrupa   Beceri   yarışmaları   kriterleri   ile   değerlendirildiği   bölgesel   ve   ulusal   yarışmalar   ile   olarak   saptamak   ve   ulusal   yarışmada   dereceye   giren   gençlerimize   katılacakları   Dünya   ve   Avrupa   Beceri   yarışmaları   öncesi   hazırlık   yapmalarını   (beceri   eğitimi   kampları)   organize   etmek   amacı   ile   kurulmuş   beceri   yarışması   organizasyonudur.   EuroSkills,   Avrupa’dan   üye   ülkelerinin   kuruluşlarına  (doğrudan  devlet  kuruluşu,  eğitim  kurumu,  özel  kurumlar,  meslek  birlikleri  v.b.)   mesleki  ve  teknik  eğitimin  kalitesini  yükseltme  ve  böylece  cazibesini  artırma  çabalarına  ortak   olarak  katılacakları  bir  platform  sunmaktadır.       Proje  ile  ilgili  güncel  bilgilere  www.skillsturkey.org    adresinden  ulaşılabilir.   2-­‐  Bunların  duyurusunu  nasıl  sağlıyorsunuz?   Genel  müdürlüğümüzün  web  sayfasından  duyurular  yapılmaktadır.  http://ktogm.meb.gov.tr/   3-­‐   Sağladığınız   hizmetlerle   hedeflediğiniz   gruplar   üzerine   ölçme   ya   da   değerlendirme   çalışmalarınız  var  mı?   Modüler   öğretime   dayalı   eğitim   sistemimizde,   öğretim   programlarında   uygulanan   bireysel   öğretim   materyali   olan   modüllerin   içerisinde   kazanılan   yeterliklerin   ölçme   ve   değerlendirmesi   yapılmaktadır.   Ayrıca   meslek   eğitiminin   tamamlanabilmesi   için,   öğretim   programının  bir  parçası  olan  işletmelerde  beceri  eğitimi  sınavları  yapılmaktadır.  Öğrencilerin   eğitim   ortamlarının   dışında   sektöründe   dahil   edildiği,   ülke   genelinde   öğrencilerin   kazanımlarının  ölçülmesi,  değerlendirilmesi  ve  sistemin  zayıf  yanlarını  güçlendirmek  amacıyla  
  35    

ulusal   yarışmalar   düzenlenmekte   ve   uluslar   arası   düzenlenen   yarışmalara   da   katılım   sağlanmaktadır.     4-­‐  Gençler  daha  çok  hangi  hizmetlerinizi  kullanıyorlar?  Size  bir  geribildirim  oluyor  mu?   Mesleki   eğitim   kapsamında   sunulan   mesleki   gelişimlerini   sağlayacak   projeler,   mesleki   rehberlik   ve   iş   imkanı   sağlayacak   eğitim   programlarını   kapsayan   yaygın   ve   örgün   eğitim   hizmetlerinden  yararlanıyorlar.   Tüm  bireylere  sunulan  yaygın  eğitim  hizmetlerinde  eğitim  sistemi  dışında  kalan  genç  kız  ve   kadınlar   (Genel   lise   mezunları   da   dahil   olmak   üzere)   Açık   Liseden   Meslek   Lisesi   Diploması   almaktadırlar.   Özellikle   ev   kadınlarının   girişimciliğinin   arttırılması   ve   evinde   üretim   yaparak   aile   ekonomisine  katkı  sağlayacak  beceriler  kazanmak  amacıyla  kurslardan  yararlanmaktadırlar.   Eğitim  ortamlarında/okullarda,  yarışmalarda,  METEF  (Mesleki  ve  Teknik  Eğitim  Fuarında)  geri   bildirimler  alınmaktadır.   5-­‐  Hangi  yollarla  geribildirim  alıyorsunuz?   Okullarda   rehber   öğretmenler,   meslek   alan   dersi   öğretmenleri   ve   idarecilerle   öğrenci   ve   velilerin   yapmış   olduğu   görüşmeler   ve   yönetici,   öğretmen,   öğrenci,   veli,   işveren   ve   işçilere   uygulanan  anketler  yoluyla  geri  bildirimler  alınmaktadır.   Ayrıca,   Bakanlığımız   ve   özellikle   Genel   Müdürlüğümüzün   taşra   teşkilatı   yönetici   ve   öğretmenlerinin   katılımları   ile   gerçekleştirilen   seminer,   teknik   çalışma   programları   vb.   etkinliklerde   olumlu   olumsuz   tüm   gelişmeler   paylaşılarak   geribildirimler   alınarak   eğitim   sisteminin  etkin  ve  verimli  yürütülmesi  hususunda  çalışmalar  yapılmaktadır.   6-­‐   Gençlerin   istihdamına   yönelik   çalışmalarda   farklı   kurumlarla   işbirliği   yürütüyor   musunuz?  Nasıl?   Kız   Teknik   Öğretim   Genel   Müdürlüğü   mesleki   eğitim   ile   istihdam   arasındaki   ilişkilerin   güçlendirilmesini   sağlamak,   Mesleki   ve   Teknik   Eğitimin   geliştirilmesine   katkıda   bulunmak,   eğitim  ve  öğretimde  karşılaşılan  problemleri  çözmek  ve  farkındalık  yaratmak  amacıyla;  sektör   ve  sektörü  temsil  eden  kurum  kuruluşlar,  sivil  toplum  kurum  ve  kuruluşları,  diğer  bakanlıklar,   ilgili   Genel   Müdürlüklerle   ortak   program   geliştirme,   mesleki   ve   teknik   eğitimin   yaygınlaştırılması   ve   mezunların   istihdam   edilebilirliğini   güçlendirmeye   yönelik   çalışmaları   ulusal  ve  uluslararası  proje  ve  protokollerle  projelerle  desteklenerek  sürdürülmektedir.   1992   yılında   MEB   ile   Türkiye   İş   Kurumu   arasında   mesleki   rehberlik   hizmetlerinin   yürütülmesine  ilişkin  bir  iş  birliği  protokolü  imzalanmıştır.   Protokolü   güncellemek   ve   çalışmalara   katkı   sağlayan   kurum/kuruluşların   da   protokole   katılması   gereğinden   hareketle   2004   yılında   Mesleki   Bilgi   Rehberlik   ve   Danışmanlık   Hizmetleri  İşbirliği  Protokolü  imzalanmıştır.  Protokol  tarafları:   ►  Milli  Eğitim  Bakanlığı-­‐Özel  Eğitim  Rehberlik  ve  Danışma  Hizmetleri  Genel  Müdürlüğü,    
  36    

►  Çalışma  ve  Sosyal  Güvenlik  Bakanlığı-­‐  Türkiye  İş  Kurumu  Genel  Müdürlüğü,     ►  Yükseköğretim  Kurumu  (YÖK),     ►  Devlet  Planlama  Teşkilatı  Müsteşarlığı  (DPT),     ►  Türkiye  İstatistik  Kurumu  (TÜİK),     ►  Küçük  ve  Orta  Ölçekli  İşletmeleri  Geliştirme  ve  Destekleme  İdaresi  Başkanlığı  (KOSGEB),     ►  Milli  Prodüktivite  Merkezi  (MPM),     ►  Türkiye  Odalar  ve  Borsalar  Birliği  (TOBB),     ►  Türkiye  Esnaf  ve  Sanatkârları  Konfederasyonu  (TESK),     ►  Türkiye  İşveren  Sendikaları  Konfederasyonu  (TİSK),     ►  Türkiye  İşçi  Sendikaları  Konfederasyonu  (TÜRK-­‐İŞ)  Başkanlığı       7-­‐  Gençler  en  çok  hangi  mesleki  alanlara  yöneliyorlar,  en  çok  nelere  ihtiyaç  duyuyorlar?   Ülke   genelinde,   özellikle   mesleki   ve   teknik   orta   öğretimde   kız   öğrenciler   tarafından   ağırlıklı   olarak   tercih   edilen   alanlar   sırası   ile:   Çocuk   Gelişimi   ve   Eğitimi   (86.000   ),   Giyim   Üretim   Teknolojisi   (27.137),   Yiyecek   İçecek   Hizmetleri   (25.896),   Bilişim   Teknolojiler   Alanı   (31.963),   Grafik-­‐Fotoğraf  (14.855),  Güzellik  ve  Saç  Bakım  (10.801)  şeklinde  devam  etmektedir.   8-­‐   Sizin   daha   iyi   hizmet   sağlamada   karşılaştığınız   güçlükler   neler?   Bunlar   için   ne   gibi   çözümler  düşünülebilir?   Ülkemizin   toplumsal   yapısı   ile   geleneksel   yaşam   kültüründe   kız   çocuklarına   ve   kadına   yönelik   yaklaşımların   evrensel   değerler   bakımından   bazı   dezavantajlar   barındırmaktadır.   Okuma-­‐ yazma   oranı,   kız   çocuklarının   okullaşma   oranı,   kadın   istihdamındaki   sayısal   veriler   vb.   istatistikler  bu  konularda  özel  projelerin  oluşturulmasına  ihtiyaç  olduğunu  göstermektedir.   İstihdamı   artırıcı   makroekonomik   politikaların   benimsenmesi:   bu   taleplerin   gerçekleştirilebilmesinde   izlenen   makroekonomik   politikalar   belirleyici   öneme   sahiptir.   Kadınların   istihdama   katılmalarının   önündeki   engelleri   kaldırmaya,   kadın   işgücü   arzını   artırmaya   yönelik   politikaların,   genel   olarak   işgücü   talebini,   özel   olarak   da   kadın   işgücü   talebini  artıracak  politikalarla  desteklenmesi  şarttır.  Bu  açıdan  yatırım  politikaları  özel  önem   taşımaktadır.   Üretim   kapasitesini   yükseltmenin   önkoşulu   olan   yatırımlar,   istihdamın   ve   büyümenin   sürekliliğinin   temelini   oluşturur.   Kamu   yatırım   programlarında   istihdam   kapasitesi   yaratacak   farklı   ölçeklerde   yatırımların   kapsanmasının   yanı   sıra,   insana   yakışır   istihdam   yaratacak   özel   kesim   yatırımlarını   teşvik   etmeye   yönelik   önlemler   tasarlanmalıdır.   Yatırımlarla  bağlantılı  olarak  kadın  ve  erkeklerde  istihdam  artışlarındaki  dengenin  gözetilmesi   sağlanmalıdır.   Bakım   hizmetlerine   yönelik   yatırımlar   yatırım   politikasının   temel   bileşeni   olmalıdır.  
  37    

NOT   • İlköğretim  sonrası  kız  çocukları  meslek  liselerine  gelemiyorlar.  Kız  çocuklarına  uygun   programların   yapılması   ve   yatırımcılarının   istihdam   ve   okul   donanımı   konusunda   destek  olması  gerekiyor.   • Staj-­‐   öğrencilerin   staj   süreçlerinde,   sosyal   ve   sağlık   ile   sosyal   güvenlik   teminatlarını   Çalışma   Sosyal   Güvenlik   Bakanlığı   sağlıyor.     Stajyerine   kurum   içi   eğitim   vermeyen,   stajyerlerin  iş  haklarını  istismar  eden  işletmelere  karşı  herhangi  bir  yaptırımı  yok.   • İşletmelerin  sertifikasız,  belgesiz  işçi  çalıştırmaması  gerekir  ve  bu  denetlenmelidir.   • Milli  Eğitimin  –  Kız  Meslek  Genel  müdürlüğünün  asli  işi  eğitim  sağlamaktır,  istihdam   konusunda  sektör  daha  fazla  sorumluluk  almalıdır.   • Öğrencinin   beklentisi   sosyal   aktivite   ile   öğrenmek   iken   okul   öğrencinin   ilgisini   çekemiyor,   öğrenci   okulu   sevmiyor.   Haftalık   45   saatlik   çok   yoğun   program   içinde   d   yönlendirmeler   ve   rehberlik   olması   gerektiği   gibi   yapılamıyor   ve   zaman   problemi   yaşanıyor.   İstihdamın  güçlendirilmesi  ve  meslek  liselerine  talebin  arttırılmasını  sağlamak  yönünde  eylem   planı  için  çeşitli  önerilerde  bulunduk;   • Asgari   ücretin,   meslek   lisesi   mezunlarına   daha   fazla   ödenmesinin,   düzenlenmesi   ile   ilgili  teklif  getirdik.     • Mesleki   eğitime   başlandığı   an   gencin   sigortasının   başlanması   erken   yaşta   emeklilik   teşviki  önerisinde  bulunduk.   • Askerlik   süresinin   kısaltılması   aynı   zamanda   askerde   meslek   eğitimine   devam   edebilecek  ya  da  mesleğini  yapabilecek  bir  görevlendirmenin  yapılması.   v-­‐  Çalışma  ve  Sosyal  Güvenlik  Bakanlığı   1-­‐  (İstihdama  geçişi  sağlamaya  yönelik)  Ne  gibi  hizmetler  sağlıyorsunuz?   Gençlerin   istihdamını   geliştirmeye   yönelik   alınan   tedbirler   genelde   İŞKUR   üzerinden   uygulanıyor.  Bakanlığın,  ilgili  kuruluşu  ve  uygulamadan  sorumlu  birimi  İŞKUR’dur.   Yurtta  işsizliğin  önemli  sebeplerinden  birisi  istihdam  ve  mesleki  eğitim  ilişkisinin  yetersiz      ya   da   olması   gerektiği   gibi   olmamasıdır.   İstihdam   ve   mesleki   eğitim   ilişkisini   güçlendirmeye   yönelik   bir   çalışma   yapılıyor,   bir   eylem   planı   hazırlandı.   Mesleki   yeterlilik   kurulunun   koordinasyonunda  bu  eylem  planında  çeşitli  sorumlu  kurumlar  belirlenerek  genç  istihdamını   artırmaya  yönelik  bir  takım  tedbirler  belirleniyor.  
  38    

Bakanlığımız   ulusal   istihdam   stratejisinin   hazırlanmasıyla   ilgileniyor.   Bir   süredir   bu   stratejinin   ana  öncelik  eksenlerinden  bir  tanesi  dezavantajlı  grupların,  kadınların,  gençlerin,  engellilerin   istihdamını  geliştirmeye  yönelik  tedbirlerin  alınmasını  içeriyor.  Bu  çerçevede  belirlenmiş  bir   takım   tedbirler   var.   Bu   çalışmalar   40’ın   üzerinde   kurumun   katılımıyla   gerçekleşen   çalıştaylarda   olgunlaştırıldı.   Dolayısıyla   konunun   sadece   genç   istihdamıyla   ilgili   kısmı   değil   tüm   taraflarıyla   bir   araya   gelerek   değerlendirdiğimiz   ve   tedbirler   geliştirdiğimiz   çalışmalar   oldu.   Gençlerin   istihdamını   geliştirmeye   yönelik   bir   takım   teşvik   politikaları   var.   Bakanlık   2008   yılından  bu  yana  5760  sayılı  kanundan  beri  istihdam  teşvikleri  veriyor.   6111   sayılı   kanunla   yeni   bir   teşvik   sistemi   geliştirildi.   Burada   hem   kadın   ve   genç   istihdamı   destekleniyor.  Hem  de  mesleki  eğitim,  mesleki  yeterlilik  belgesine  sahip  olanlar  İŞKUR  beceri   kazandırma   kurslarına   katılmış   olanlar   gibi   değişik   grupların   kadın   ve   gençlerin   ilave   destek   almaları  sağlanıyor.   2-­‐  Bunların  duyurusunu  nasıl  sağlıyorsunuz?   Bakanlığın  web  sitesi  üzerinden  bilgilendirmeler  yapılıyor.  Büyük  katılımlı  basın  açıklamaları   düzenleniyor.   Aynı  zamanda  İŞKUR  ve  SGK  kendi  çalışmalarında  da  bu  bilgilendirmeyi  sağlıyorlar.  İŞKUR  ve   SGK’nın  bütün  illerde  yerel  teşkilatı  da  var.  O  nedenle  gençlere  ulaşma  kanalları  bizden  çok   daha   fazla.   İŞKUR’un   hem   il   müdürlüklerinden   hem   kendi   web   sitesinden   yaptığı   bilgilendirmeler   ya   da   meslek   danışmanlıkları   üzerinden   tek   tek   okullara   ya   da   gençlere   ulaşma  imkanları  da  var  bu  çalışmalarda  yaptığı  bilgilendirmeler  de  bir  o  kadar  etkilidir.       3-­‐   Sağladığınız   hizmetlerle   hedeflediğiniz   gruplar   üzerine   ölçme   ya   da   değerlendirme   çalışmalarınız  var  mı?   İŞKUR   ve   SGK   periyodik   olarak   bilgilendiriyor.   Örneğin   verilen   teşviklerin   kaç   kişinin   yararlandığı   neler   verildiği   konusunda   periyodik   olarak   bilgi   akışı   sağlanıyor.   İşgücü   piyasası   izleme   değerlendirme   sisteminin   kurulmasıyla   ilgili   İŞKUR’da   böyle   bir   sistemin   geliştirilmesiyle  ilgili  çalışmaları  var  ama  bakanlık  yine  bu  sisteme  eklemlenen  ve  bilgi  alan  bir   statüde   olacak.   Bu   sistemin   geliştirilmesine   yönelik   çalışmalar   hem   İŞKUR’un   bir   projesinde   yürütülüyor  hem  de  bakanlığın  hazırladığı  proje  kapsamında  değerlendiriliyor.     4-­‐  Gençler  daha  çok  hangi  hizmetleriniz  kullanıyorlar?  Size  bir  geri  dönüş  oluyor  mu?   Genç  ve  kadın  teşvikleri  yoğun  olarak  2008  yılından  beri  kullanılıyor.  Bunlar  gençlerin  tercihi   değil   onları   istihdam   edenlerin   tercihiyle   ilgili   elbette.   Geçmişte   kısıtlılık   vardı   işveren   aynı  
  39    

anda  birkaç  teşvikten  yararlanamıyordu.  6111  sayılı  kanunla  birlikte  5  puanlık  pirim  indirimi   teşvikiyle   bahsettiğim   kadın   ve   genç   istihdamı   teşviki   birada   uygulanabiliyor.   Dolayısıyla   işverenler  açısından  çok  daha  tercih  edilebilir.  Genç  istihdamı  konusuna  olumlu  yansıyacaktır   kısa  orta  vadede.      Gençlerin   daha   çok   staj   hizmetlerini   kullanıyorlar.   Uzmanlaştırılmış   meslek   edindirme   merkezi   projesi,   MEB,   TOBB,   Çalışma   Bakanlığı   ve   İŞKUR’un   birlikte   çalıştığı   bir   proje.   Gençlerin  hem  teorik  eğitim  alması  hem  de  staj  programlarıyla  pratik  eğitim  alması  hem  de   daha  sonra  istihdama  kazandırılması  amaçlanıyor.  Bu  proje  kapsamında  yoğun  olarak  bu  tarz   eğitim  ve  staj  programları  İŞKUR  üzerinden  yoğun  olarak  uygulanıyor.   5-­‐  Hangi  yollarla  geribildirim  alıyorsunuz?   Gençlerden  direkt  geri  bildirim  almıyoruz,  kurumlar  üzerinden  bilgiye  ulaşıyoruz.   6-­‐   Gençlerin   istihdamına   yönelik   çalışmalarda   farklı   kurumlarla   işbirliği   yürütüyor   musunuz?  Nasıl?   Eylem   planı   üç   bakanlığın   koordinasyonuyla   çalışıyor.     Sanayi   ve   Ticaret   Bakanlığı,   Çalışma   ve   Sosyal   Güvenlik   Bakanlığı   ve   Mili   Eğitim   Bakanlığı   genelde   yılda   bir   kez   yapılan   yıl   sonunda   yapılan   toplantıya   bakanlar   da   katılıyor   en   üst   düzeyde   politik   destek   sağlanıyor.     Hem   bilgilendirme  yapılıyor  hem  destek  alınıyor.   7-­‐  Gençler  en  çok  hangi  mesleki  alanlara  yöneliyorlar,  en  çok  nelere  ihtiyaç  duyuyorlar?     8-­‐   Sizin   daha   iyi   hizmet   sağlamada   karsılaştığınız   güçlükler   neler?   Bunlar   için   ne   gibi   çözümler  düşünülebilir?   NOT:   Genç   işsizliği   normal   işsizliğinde   üzerinde   seyrettiği   için   gençlerin   en   çok   hangi   alanlarda  sorunla  karşılaşıyor.  Yoğun  sıkıntılar  nerelerde  yaşanıyor  bunu  bilmek  çok  önemli,   Bir  takım  tespitlerimiz  elbette  var.  Söz  ettiğim  strateji  çalışmalarında  kimi  kurumlardan  tespit   ettiğimiz  sorunlar  var  ama  gençlerin  birebir  sormak  daha  başka  bir  şey.  Çünkü  durumun  bir   gençler   bir   de   işverenler   boyutu   var.   İşverenler   kısmını   biz   zaten   İŞKUR   üzerinden   işgücü   piyasası   birliği   anketleri   üzerinden   yapıyoruz,   ulaşmaya   çalışıyoruz.   Ciddi   bir   topluluğa   ulaştığımızı  söyleyebilirim  ama  gençler  üzerinden  edindiğimiz  bilgi  son  derece  sınırlı  o  yüzden   yapılacak  çalışmanın  sonuçlarını  almak  bizim  için  de  çok  önemli.   Şöyle  bir  tehdit  var  deneyimsiz  olmak  genç  istihdamını  son  derece  kısıtlayan  sınırlayan  bir  şey   bu   deneyimsizlik   sorununa   yönelik   bir   takım   tedbirler   oluşturmaya   çalışıyoruz.   İstihdam   teşvikleri  gibi  deneme  süreli  çalışma  staj  programı  gibi  çalışmaların  ne  kadar  etkili  olduğu  ya   da  gençler  açısından  da  anlamlı  olup  olmadığı  sorulabilir.    
  40    

Bir  de  İŞKUR’un  verdiği  beceri  kazandırma  eğitimlerinin  ne  kadar  takip  ediyorlar.  Bunun  takip   edilme  oranının  düşük  olduğunu  biliyoruz  ama  temelde  takip  edilmeme  nedenlerini  bilirsek   İŞKUR’da   verilen   eğitimlerin   geliştirilmesine   yönelik   kimi   tedbirler   almamız   mümkün   olur.   Bunları  öğrenmek  bizim  için  aydınlatıcı  olur.       vi-­‐  İŞKUR   1-­‐  (İstihdama  geçişi  sağlamaya  yönelik)  Ne  gibi  hizmetler  sağlıyorsunuz?   Verdiğimiz   hizmetleri   genel   hizmet   alıcılara   sunulmuştur.   Gençler   olarak   ayrıca   kategorize   etmiyoruz  ancak,  hizmet  alanların  %45-­‐47  kadarı  17-­‐  35  yas  arası.   Sağladığımız  iş  imkanları  içinde,  Milli  Eğitim  Bakanlığı  ile  yaptığımız  çalışmalar  var.  Okulların   temizliği  ve  ağaçlandırma  gibi  iş  alanlarını  genelde  gençler  tercih  ediyorlar.   İş  gücü  yetiştirme  kurslarına  genelde  genç  kızların  ve  kadınların  katılım  oranı  yüksek.   60   ila   72   saat   arasında   girişimcilik   eğitimi   veriyoruz.   Bu   eğitimi   alanlardan   kendi   işini   kuranların  oranı  %5,  bu  oranı  başarılı  bir  sonuç  olarak  değerlendiriyoruz.  Dünya  değerleri  ve   KOSGEB  %3  oranını  başarılı  sonuç  olarak  değerlendiriyor.   Girişimcilik   eğitimi   süresince   katılımcılara   sigorta   ve   günlük   15   TL   ödeme   yapılıyor.   Bazen   sadece   bu   avantajları   kullanmak   için   gelenler   olabiliyor.   Bu   nedenle   doğru   kişilere   ulaşabilmek  için,  eğitime  katılmayı  hak  kazanma  kriterleri  oluşturuluyor,  anket,  test  yapılarak   eleme  yapılacak.  10  bin  kişiye  eğitim  verme  hedefi  var.   Bir  diğer  hizmet  iş  başı  eğitimidir;    İşbaşı  Eğitim(Staj  )Programı  en  az  lise,  (lise  dengi  ve  üstü)   düzeyindeki   eğitim   programlarından   mezun   olmuş   işsizlerin,   istihdam   edilmelerinin   kolaylaştırılması   ve   bir   meslek   edinmeleri   amacıyla   mesleki   yeterliliklerini   geliştirebilecekleri,   staj   programlarıdır.   Kişinin   vasıfları   ile   fabrika/   işletme   taleplerini   belirli   kriterler   doğrultusunda   eşleştiriyoruz.   100   kişilik   bir   işletme   ise   5   kişilik   stajyer   hakkı   veriyoruz.   İşletme   eşleştirdiğimiz   stajyerleri   almazsa,   bizden   yeniden   stajyer   talep   etme   hakkı   kalmıyor.     Bu  hizmetin  süresi  6  ay,  altı  ayın  sonunda  işletme  yeninde  stajyer  talep  edebiliyor.  Stajyerler,   %65  oranında  staj  sonrası  istihdam  ediliyor.   Stajyerlere  günlük  15  TL  veriliyor  ve  İş  Kazası  ve  Meslek  Hastalığı  Sigortası"  ve  "Genel  Sağlık   Sigortası  devlet  tarafından  ödeniyor.  İşletmelerin  6  ayın  sonunda  stajyerleri  istihdam  etmek   gibi  bir  zorunluluğu  yok.  6111  sayılı  Torba  Yasası  ile  işe  alımlarda  teşvik  fonları  arttı.  Stajyer   İŞKUR   aracılığıyla   eğitim   almışsa   24   ay,   meslek   lisesi   mezunu   ise   12   ay     “Kazası   ve   Meslek   Hastalığı  Sigortası"  ve  "Genel  Sağlık  Sigortası  devlet  tarafından  ödenmeye  devam  ediliyor.  Bu   hizmetten  yararlananlar  daha  çok  15  –  24  yaş  arası  gençler  ve  kadınlardır.  
  41    

Mesleki   eğitim;   işgücü   piyasası   ile   işçinin   potansiyelini   karşılaştırıp,   uygun   eşleştirmeyi   yapmak   ve   denge   kurmak   gerekiyor.   İşletmeler   gençleri   yeterli   görmüyor   ve   bu   nedenle   İŞKUR  işyerine  ve  işe  adaptasyonu  hızlandırmak  için  mesleki  eğitim  desteği  veriyor.   İşletme  İŞKUR’dan  eğitim  talep  ediyorsa  dernek  vakıf  eğitim  kurumları  ise  %20  -­‐    özel  işletme   ise     %51   istihdam   garantisi   vermek   zorunda.   İstihdam   süresi,   3aylık   eğitim   süresi   ile   aynı   olmalı.  Hizmet  sağlayıcılarının  istihdam  etme  oranları  arttı  ancak  eğitim  talep  oranları  azaldı.     UMEM   -­‐   İl   bazında   ihtiyaç   analizleri   yapılarak,   işgücü   piyasasının   talepleri   tespit   edildi.   İhtiyaçlar  doğrultusunda  100  Meslek  Lisesi’nin  donanımı  arttırıldı.  Eğitimciler  eğitime  alındı.   Okul   öğrencileri   de,   öğrenci   olamayanlarda   eğitim   alabiliyor.   Kurul   başvuranlar   içinde   kimlerin   katılacağını   seçiyor.   İstihdam   oranı   %90’nı   buluyor.   2011’de   eğitimlere   başlandı,   %10  oranında  hedeflenene  ulaşıldığı.   Programa   saat   17’den   sonra   gece   23’e   kadar   ya   da   hafta   sonu   olduğunda   katılım   zorlukları   olabiliyor.   2-­‐  Bunların  duyurusunu  nasıl  sağlıyorsunuz?   Duyurular   internet   sitesinde   yapılıyor.   Hizmet   sağlayıcı   ile   bir   anlaşmamız   varsa   kendi   kanalları  ile  duyurular  yapıyorlar.  Yerel  basın  kullanılıyor.  İŞKUR’a  kayıtlı  kişilerin  adreslerine   davet  postalanıyor  ve  cep  telefonlarına  mesaj  gönderiliyor.   3-­‐   Sağladığınız   hizmetlerle   hedeflediğiniz   gruplar   üzerine   ölçme   ya   da   değerlendirme   çalışmalarınız  var  mı?   Girişimcilik  eğitimlerinin  etki  araştırması  yapılıyor   Yönetmelikte  kursların  izlenmesi  yapılıyor.    İzleme  değerlendirme  yöntemi  uygulanmıyor.     Kursiyerlere  bilgi  almak  ve  memnuniyet  ölçmek  için  uygulanan  5-­‐6  soruluk  bir  anket  var.   4-­‐  Gençler  daha  çok  hangi  hizmetleriniz  kullanıyorlar?  Size  bir  geri  dönüş  oluyor  mu?   18-­‐29   yaş   arası   gençler   talepte   bulunuyorlar.   Yaş   aralığı   verebiliyoruz   ancak   gençlerin   taleplerini  kayıt  servisindeki  kişiler  bilirler.   5-­‐  Hangi  yollarla  geribildirim  alıyorsunuz?   Şu   anda   300   tane   meslek   danışmanı   var.   Gençler,   işçiler,   işverenle   ilgili   yaşanılan   sorun   ve   olumsuzlukları  danışmalar  ile  paylaşırlar.  

  42    

İşyerinin   uygunluğu,   işveren,   eğitmenler   gibi   4   başlık   altında   bir   anket   uyguluyoruz.   Bizim   yanımızda   doldurdukları   için   işverene   ait   sonuçlar   kötü,   bize   ait   sonuçlar   iyi   çıkıyor.   Bu   nedenle  tarafsız  olmasını  sağlamak  için  internet  üzerinden  doldurulmasına  yönlendiriyoruz.     6-­‐   Gençlerin   istihdamına   yönelik   çalışmalarda   farklı   kurumlarla   işbirliği   yürütüyor   musunuz?  Nasıl?   Milli  Eğitim  Bakanlığı  -­‐  Kosgeb  –  Turkcell  -­‐  Turk  Telekom  -­‐  Sosyal  Yardımlaşma  ve  Dayanışma   Genel  Müdürlüğü  -­‐  Çevre  ve  Orman  Bakanlığı    işbirliği  içinde  olduğumuz  bazı  kurumlar.   Emniyet   Genel   Müdürlüğü,   Umut   Yıldızı   adında   suça   sürüklenen   çocuklarla   ilgili   bir   proje   yaptık.   Suça   karışma   ihtimali   yüksek   çocukların   mesleki   eğitim   alması   teşvik   edildi.   Meslek   eğilimlerini  tespit  etmek  için  çalışmalar  yapıldı.  Hizmet  satın  alma  usulü  ile  teklif  açılıp  işgücü   piyasası  proje  dahil  edildi.     7-­‐  Gençler  en  çok  hangi  mesleki  alanlara  yöneliyorlar,  en  çok  nelere  ihtiyaç  duyuyorlar?   8-­‐   Sizin   daha   iyi   hizmet   sağlamada   karsılaştığınız   güçlükler   neler?   Bunlar   için   ne   gibi   çözümler  düşünülebilir?   En  büyük  sorun  bürokrasi.   İş  gücü  piyasasıyla  ilgili  sorunumuz,  iyi  niyet  sorunu,  ihtiyaçlarını  analiz  ediyoruz,  ihtiyaçlarına   yönelik,   eğitim,   kurs,   destek   programı   hazırlıyoruz   yine   de   memnun   olmuyorlar.   Kaynakları   kullanmak  adına  hizmetleri  su  istimal  edebiliyorlar.   Gençlerde/   işsizlerde   iş   beğenmeme   sorunu   yaşıyoruz.   İŞKUR   aracılığı   ile   bir   işletmeye   gittiğinde,   beklentilerini   yüksek   oluyor,   çalışma   şartlarının   daha   iyi   olmasını   bekliyor.   Hafta   sonu   çalışmamak,   saat   17’den   sonra   çalışmamak,   OSTİM   gibi   bölgelerde   çalışmamak   gibi   beklentileri  var.     Mesleki  eğitimlerin  koordinasyonu  için  planlama  eksiğimiz  var.   NOT:   Gençler  taleplerini  dile  getirsinler.  Ne  istediklerini  söylesinler.  Danışmanlık  mı  istiyor,  su  altı   kaynakçılığı  eğitimi  mi  istiyor  ne  istiyorlar  söylesinler.     vii-­‐  KOSGEB   1-­‐ (İstihdama  geçişi  sağlamaya  yönelik)  Ne  gibi  hizmetler  sağlıyorsunuz?  
  43    

KOBİ’leri   ve   işsizleri   destekleyen   girişimci   hibe   fonları   ve   destek   fonları   sağlamaktadır.   Gençlik   istihdamı   alanında   direkt   bir   çalışma   yürütmez.   Üniversite   öğrencileri   için   ARGE   projelerine  destek  olunan  programlar  vardır.  Bu  destek  için  öğrencinin  araştırma  projesi  bir   kurula  girer  ve  kurul  tarafından  uygun  ve  yeterli  görüldüğünde  desteklenir.  Kurulda  sanayi  ve   Ticaret   odaları   da   vardır.   Girişimciyi   desteklemek   üzerine   çalışmalar   yürütülür.   İŞKUR,   özel   sektör,   üniversite   ortaklığında   protokoller   vardır.   Girişimcilik   eğitimleri   düzenlenip   sertifika   verilmektedir.  Ayrıca  KOSGEB  artık  hizmet  sektörünü  de  desteklemektedir.   2-­‐ Bunların  duyurusunu  nasıl  sağlıyorsunuz?  

İnternet   sitesi   üzerinden   duyurular   yapmakta.     İllerde,   il   sanayi   odaları,   esnaf   odaları   üzerinden   çalışmalarının   duyurusunu   yapar.   İşsizler   bu   odalara   kayıtlı   olmadığı   için   internet   sitelerini   takip   ederek   haber   alabilirler.   KOSGEB   artık   81   ilde   de   olacak.   60   ilde   tanıtım   ve   bilgilendirme   toplantı   ve   seminerler   yapıyoruz.   İşsizler   için,   işsizlik   alanında   bir   program   düzenlenebilir  ve  farklı  ortaklarla,  sosyal  güvenlik  kurumları  bu  alana  dahil  edilebilir.  Ancak   şuanda  böyle  bir  çalışma  yapılmıyor.   3-­‐   Sağladığınız   hizmetlerle   hedeflediğiniz   gruplar   üzerine   ölçme   ya   da   değerlendirme   çalışmalarınız  var  mı?   Şirketleri   takip   ediyoruz,   ancak   ölçme   değerlendirme   ya   da   hedef   kitle   içinde   gençlerin   aldığı   hizmetlerin  izlemesi  yapılmıyor.   4-­‐  Gençler  daha  çok  hangi  hizmetlerinizi  kullanıyorlar?  Size  bir  geri  dönüş  oluyor  mu?   Bununla  ilgili  bir  veri  tabanımız  yok   5-­‐  Hangi  yollarla  geribildirim  alıyorsunuz?   Web   sitesi   kullanımı   ile   hedef   kitleye   ulaşabiliyoruz.   Sitemiz   uluslararası   ödül   aldı.   Sitenin   aktif   kullanılabilmesi   için   kurumsal   destekler   aldık.   Veri   toplama   konusunda   siteyi   kullanıyoruz.  http://www.kosgeb.gov.tr     6-­‐   Gençlerin   istihdamına   yönelik   çalışmalarda   farklı   kurumlarla   işbirliği   yürütüyor   musunuz?  Nasıl?   Talepte  bulunan  tüm  kurumlarla  ortaklaşa  çalışmalar  yürütüyoruz.     7-­‐  Gençler  en  çok  hangi  mesleki  alanlara  yöneliyorlar,  en  çok  nelere  ihtiyaç  duyuyorlar?   Bu  konuda  da  net  bir  bilgimiz  yok.  
  44    

8-­‐   Sizin   daha   iyi   hizmet   sağlamada   karsılaştığınız   güçlükler   neler?   Bunlar   için   ne   gibi   çözümler  düşünülebilir?   Mesleki  lise  mezunlarının  yeterlilikleri  ve  piyasanın  ihtiyaçları  bir  biriyle  örtüşmüyor.   Piyasada  karşılığı  olmayan  işler  hala  okullarda  öğretiliyor.       viii-­‐  Uluslararası  Çalışma  Örgütü  (ILO)     1-­‐  (Istihdama  gecisi  saglamaya  yonelik)  Ne  gibi  hizmetler  sagliyorsunuz?   Yürütülmesinde   ILO’nun   da   ortaklık   yaptığı,   Gençler   arasında   işsizliğin   azaltılmasını   ve  özellikle   genç   kadınların   işgücüne   katılımının   artırılmasını   amaçlayan   Birleşmiş   Milletler   Ortak   Programı   “Herkes   için   İnsana   Yakışır   İş:   Ulusal   Gençlik   İstihdam   Programı   ve   Antalya   Pilot  Bölge  Uygulaması”  2009  sonunda  başladı  ve  2012’de  sona  erecek.   Bu   kapsamda   Uluslararası   Çalışma   Örgütü   (ILO),   Ulusal   Gençlik   İstihdamı   Eylem   Planı’nın   “insana  yakışır  iş”  ilkeleri  doğrultusunda  Ulusal  Teknik  Ekip  tarafından  hazırlanmasına,  ayrıca,   Türkiye   İstatistik   Kurumu   (TUİK)   ve   İŞKUR   işbirliği   ile   ulusal   boyutta   Mesleki   Görünüm   çalışmasının   gerçekleştirilmesine   destek   sunacaktır.   Yerel   düzeyde   ise,   Antalya'da   İŞKUR   ile   birlikte   mesleki   eğitim   faaliyetlerinin   düzenlenmesine   ve   İŞKUR   Antalya   İl   Müdürlüğü’nün   kurumsal  kapasitesinin  geliştirilmesine  katkı  sunmaktadır.   2-­‐  Bunların  duyurusunu  nasıl  sağlıyorsunuz?   Çalışmalar  ve  araştırmalar  ulusal  ve  yerel    basın  aracılığı  ile  duyurulmuştur.  Antalya  özelinde   yürütülen  çalışma  için  İŞKUR  koordinasyon  sağlamıştır.   3-­‐   Sağladığınız   hizmetlerle   hedeflediğiniz   gruplar   üzerine   ölçme   ya   da   değerlendirme   çalışmalarınız  var  mı?   15-­‐24   yaş   arası   genç   nüfusun   insana   yakışır   istihdam   oranını   artırmayı   ve   istihdamda   sürekliliği   ve   kayıtlılığı   geliştirmeyi   hedefleyen   bir   proje   ve   İŞKUR’a   kaydını   yaptıran   işsiz   gençlerin   içinde   yer   alabileceği   bir   proje   bu   kanalla   ölçme-­‐   değerlendirmesinin   yapılması   planlanıyor.   4-­‐  Gençler  daha  çok  hangi  hizmetleriniz  kullanıyorlar?  Size  bir  geri  dönüş  oluyor  mu?   5-­‐  Hangi  yollarla  geribildirim  alıyorsunuz?   6-­‐   Gençlerin   istihdamına   yönelik   çalışmalarda   yasal   hükümler   farklı   kurumlarla   işbirliği   yürütüyor  musunuz?  Nasıl?  
  45    

2009  yılı  sonunda  başlayan  ve  2012’de  sona  ermesi  öngörülen  BM  Ortak  Programı     dört  BM   kuruluşu  FAO  (Birleşmiş   Milletler   Gıda   ve   Tarım   Örgütü),ILO  (Uluslararası   Çalışma   Örgütü),  IOM  (Uluslararası   Göç   Örgütü)   ve  UNDP(Birleşmiş   Milletler   Kalkınma   Programı)   ile   Ulusal   Program   uygulayıcısı   olarak   İŞKUR  (Türkiye   İş   Kurumu)   ortaklığında  yürütülüyor.   BM   Ortak   Programı’nın   finansmanı   İspanya   Hükümeti’nin   sağladığı   Binyıl   Kalkınma   Hedefleri   Fonu’ndan  (MDG-­‐F)  destekleniyor.   7-­‐  Gençler  en  çok  hangi  mesleki  alanlara  yöneliyorlar,  en  çok  nelere  ihtiyaç  duyuyorlar?   Antalya   bölgesinde   turizme   alanında   talep   oldukça   fazla   ancak   bu   proje   ile   farklı   iş   kolları   yaratmak  için  çalışmalar  sürüyor.  Gençler  turizm  alanında  iş  olduğunu  düşündüğü  için  turizm   talebinde  bulunuyorlar  ancak  farklı  iş  kolları  imkanlarını  bu  proje    onlara    sunacaktır.   8-­‐   Sizin   daha   iyi   hizmet   sağlamada   karşılaştığınız   güçlükler   neler?   Bunlar   için   ne   gibi   çözümler  düşünülebilir?     ix-­‐   DPT   1-­‐  (İstihdama  geçişi  sağlamaya  yönelik)  Ne  gibi  hizmetler  sağlıyorsunuz?   -­‐    

• Sahası     ve   uygulaması   olan   gençlik   istihdamına   yönelik   birebir   uygulamalar   yapmıyoruz.  Direkt  gençlik  istihdamını  artırmak  yönünde  elimizde    bir  doküman  yok.   Plan   ve   programda   kadınlarla     ilgili   dezavantajlı   gruplarla   ilgili   programlar   oluşturulması    ile  ilgili  öneriler  veriliyor.  İşsizlik  oranlarını  belirtiyoruz.   • Gençlik   istihdamı   alanında,   önerilerimiz     mesleki   eğitim   ve   istihdam   uyuşmazlığını   gidermeye  yönelik  çalışmaların  yapılması  oluyor.   • Çalışmalarımız   içinde   esnek   çalışma   biçimlerini   desteklemek   ve   bununla   ilgili   önerilerde  bulunmak  var.       • Konuyla   ilgili   toplantılara   katılmak,   madde   eklenmesi   önerileri,   yönlendirme   gibi     süreç  içinde  roller  alıyoruz.   • BM   ortak   programına   üyeyiz.   MDG   fonu   ile   yürütülen   İnsana   Yakışır   iş   Antalya   pilot   Bölge   ulusal   eylem   planı   hazırlanmasında   –   İLO   -­‐   UNDP   –   IOM   –   FAO   ile   birlikte   çalışıyoruz.  Programın  koordinasyonu  İŞKUR  yürütüyor.     Antalya   bölgesinde   farklı   iş   kolları   yaratmak   konusunda   ne   yapılabilir   sorusu   cevabı   aranıyor.   Alternatif   iş   kolları   yaratmak   konusunda,   Tarım   Bakanlığı-­‐   Milli   Eğitim   Bakanlığı   -­‐     TÜİK-­‐  İŞKUR  -­‐  DPT    ulusal  teknik  ekip  olarak    fikir  bazında  katkı  sağlıyor.  
  46    

• Saha   uygulaması   olan   Doğu   Anadolu   ve   Güney   Doğu   Anadolu   da   uygulanan   bir   istihdam   projesi   var.   SODES   (sosyal   Destek   Programı   -­‐   http://www.sodes.gov.tr/SODES.portal     )   Gençlere   yönelik   mesleki   eğitimler,   kırılgan   gruplar,   yoksul,   dezavantajlı   gruplar     –   mesleki   eğitim   faaliyetleri   ,   spor,   faaliyetleri,   çeşitli    kurslar    ilgi  görüyor.  Valilikler  üzerinden  yürüyen  bu  proje  yerelden  büyük  ilgi   görüyor.   Sosyal   içerme   anlamında   yapılan   en   iyi   projelerden   biri.   Yerel   inisiyatiflerle   oluşan   ,   çeşitli  STK  işbirlikleriyle    yapılan  projeler  geliştiriliyor.  Projeler  1  yıllık  yazılıyor.   • DPT     –     kendi   merkezinde   yüksek   öğretim   gören   gençler   için   bir   destek   programı   oluşturarak  kendi  bünyesinde  staj  imkanları  sağlıyor.     2-­‐  Bunların  duyurusunu  nasıl  sağlıyorsunuz?       Bu   saydığımız   çalışmaların   uygulama     ayağı   bizim   tarafımızdan   yürütülmediği   için   duyurusu   da   bizim   tarafımızdan   yapılmıyor.   SODES   kendi   başına   bir   program   olduğu   için   internet   sitesi   üzerinden   tüm   güncellemeler   ve   bilgilere   ulaşılabiliyor.   Kitap   –   Broşür   gibi   dokümanları  da  var.   Duyurular,   ilanlar   ve   teklif   çağrıları   ile   yapılan   çalışmalarla   ilgili   bilgilendirmeler   yapılmış   oluyor.     3-­‐   Sağladığınız   hizmetlerle   hedeflediğiniz   gruplar   üzerine   ölçme   ya   da   değerlendirme   çalışmalarınız    var  mı?   Yatırım   programlarının   desteklerin,     İşkur’un   meslek     eğitim   faaliyetlerinin   etkinliğinin     değerlendirilmesi  programı  var.   Sodes’in  etki  değerlendirme  çalışması  yapılacak.   İzlemesi  yapılamayan  bir  başka  çalışma  daha  var.Genlik  hizmetleri  genel  müdürlüğüyle  de  detaylı   çalışmalar   yürüttük.     Gençlik   stratejileri   programı   ,gençlik   birimi   çalışmaları   yürütüldü   ancak   taslak  meclise  gitti  ama  şuanda  uygulanmıyor.  Gençlik  ve  Spor  Bakanlığı  dendiğinde,  gençlik   unutuluyor,   çalışmalar     sporla   sınırlı   kalıyor   şimdi   gençlik   algısı   biraz   değişti   tabi.     Meclise  
kadar   gitti   taslak,   yapılan   çalışmalar   için     kanun   bile   düşünüldü.   Ama   simdi   ne   kadar   etkimiz   oldu   bilmiyoruz.   Vurgu,   gereklilik   ve   ihtiyacı   etkilemişizdir   muhakkak.   Mevzuat   alanında   baya   çalıştık.   Kuruluşa  destek  sağlıyoruz,  sonra  gerisini  kuruma  bırakıyoruz  

  4-­‐  Gençler  daha  çok  hangi  hizmetlerinizi  kullanıyorlar?  Size  bir  geri  dönüş  oluyor  mu?  

  47    

SODES’de   saha   çalışması   yapılıyor.   Proje   yürütüldüğü   illerde   saha   çalışmaları,   röportaj   lar   yapılıyor.  Projelerle  ilgili    mektuplar,    mailler  geliyor,  kuruma    ziyaretler,  geziler  düzenleniyor.       5-­‐  Hangi  yollarla  geribildirim  alıyorsunuz?   Direkt  geri  bildirim  almıyoruz.     6-­‐   Gençlerin   istihdamına   yönelik   çalışmalarda   farklı   kurumlarla   işbirliği   yürütüyor     musunuz?  Nasıl?     Kamu   kuruluşları,     gençlik   dernekleri   ve   sivil   toplum   kuruluşları   ile   ortaklıklarımız   oluyor.   Onun   dışında   bir   çok   kamu   kuruluşu   için   yönlendirmelerde   destek   olan   kurum   olarak   rol   alıyoruz.     7-­‐  Gençler  en  çok  hangi  mesleki  alanlara  yöneliyorlar,  en  çok  nelere  ihtiyaç  duyuyorlar?   Özellikle   SODES     üzerinden   gençlere   ulaşılıyor.   Eğitim   alanında   projeler   daha   başarılı,   daha   çabuk   sonuç   alınıyor.   Mesleki   eğitimde   ise     projeler   sonrasında   istihdam   sağlanamadığında   başarısız,  mutsuz…  hissediliyor  ve  beklentiler  düşüyor.     Eğitim  projeleri  eğitim  alanında  başarılar  elde  ediliyor.  Sonuçları  açısından  sürdürülebilir.   Kültür-­‐   sanat   kursları   ve   etkinlikler   de   olumlu   oldu.   Sosyal   hayata   katılım   hızlı   sağlandı.   Mesleki  eğitim  projeleri  ise  bu  kadar  sonuç  alınabilir  şeyler  değil.     8-­‐   Sizin   daha   iyi   hizmet   sağlamada   karsılaştığınız   güçlükler   neler?   Bunlar   için   ne   gibi   çözümler  düşünülebilir?     Siyasi,   bürokratik   yapı   alanında   güçlükler   çekiliyor.   işçi   işveren   kesimi   ile   iş   gücü   piyasasına   giriş     için   esnek   çalışma   programı   konusunda   uzlaşılamıyor,     gereken     değeri   görmüyor.   Statükocu   bir   bakış   açısı   var.   Sendikalar   esnek   çalışma   programlarına   yanaşmıyor.   İş   veren   gençleri  kötü  koşullarda  çalıştırmak  istiyor.     Yapılan   işler   bir   program   dahilinde   gitmiyor.   Hedef   kitleyi   somutlaştırmak   çok   zor   oluyor,   kurumsal  bilgi  paylaşımı  veri  aktarımı  yapılamıyor.   Teşvik   kanunu   çıkarıldı   ama   bu   incelenmedi,   sonuçları   paylaşılmadı.   Etki   edip   etmediğini   bilmiyoruz.  Kurumsal  görev  ,    iş  tanımı  boşluğu  var.  

  48    

 

EK  2:  SORULAR   Odak  Grup  Görüşme  Soruları  
1. Kendilerine  yönelik  programlar  hakkında  bilgileri  var  mı?  

 Gençliğin  sorun  ve  ihtiyaçlarına  yönelik  programlar    Staj  ve  destekleyici  programlar    Ücretli/Ücretsiz  eğitim  programları    
2. Hangi  kurum  ve  kuruluşları  tanıyorlar?  

 Eğitim  ve  kişisel  gelişim  ile  ilgili    İstihdam  ile  ilgili  
3. Eğitim  ve  gelecek  planlarına  yönelik  sorular  

Lise  türü  seçimi  kararlarını  nasıl  veriyorlar?    Yönlendirmeler:   • Ailenin   • Arkadaşın   • Soysal  çevrenin   • Öğretmenler    Cinsiyet  ayrımı    Gelecekteki  kazanç  beklentisi    Yetenekler,  yatkınlıklar    Mekansal  yakınlık,  sonrasındaki  yüksek  eğitim  imkanları     Eğitim  programının  yeterliliği    İçeriğin  güncelliği    Kolay  öğrenilebilirliği  
  49    

 Uygulama  imkanları     Stajların  öğrenci  gözüyle  değerlendirilmesi   • Stajda  olumlu/olumsuz  deneyimler   • Mesleği  öğrenmede  katkısı   • Maddi  imkan  mı/öğrenme  fırsatı  mı?   • Staj  sırasında  alınan  destekler   o Okuldan   o Özel  şahıslardan   • Stajların  tarihi  ve  zamanı  uygun  mu?   o Saatleri  (gece,  hafta  sonu)     Gelecek  beklentileri    İleride  çalışmayı  arzuladığı  alan  branşıyla  ilgili  mi?    Daha  fazla  eğitim  almaya  ihtiyaç  duyuyor  mu?   • Hangi  alanda?   • Ek  sertifika  ya  da  açıktan  eğitim  imkanları?      Yüksek  öğrenim  hedefliyor  mu?    Mezun  olur  olmaz  hemen  çalışmayı  hedefliyor  mu?     Nasıl  iş  arıyor,  iş  arama  yöntemlerini  biliyor  mu?    Nerelere  başvurabilir?    Kimden  yardım  alınır?    İlgili  internet  siteleri  hangileri?    Şimdiye  kadar  hangi  yöntemlerden  yararlanmış?  
  50    

 En  kolay  nasıl  iş  bulabileceğini  düşünüyor?     Cinsiyet  farklılığının  değerlendirilmesi    Kız  öğrenci  olmak  /  erkek  öğrenci  olmak  farklı  roller/beklentiler  getiriyor  mu?    Evlilik  ve  askerlik  hakkındaki  görüşler    Eğitim  ortamının  karma  olması  mı  ayrı  olması  mı  yararlı  olur?    
4. Sosyal  Bağlantılar  

Yaşadıkları  il-­‐  ilçede,  haberleri  alma  kanalları  neler?          

  51    

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->