P. 1
botanik_bitki organları

botanik_bitki organları

|Views: 296|Likes:
Yayınlayan: Murat Taner Aydemir

More info:

Published by: Murat Taner Aydemir on Aug 14, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/22/2013

pdf

text

original

T.C.

MİLL• EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEK• EĞİTİM VE ƒĞRETİM SİSTEMİNİN

G„…LENDİRİLMESİ PROJESİ)

BAH…ECİLİK

BİTKİ ORGANLARI

ANKARA 2007

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modƒller;  Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait „er„eve …ğretim programlarında ama„lanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya y…nelik geliştirilmiş …ğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modƒller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel …ğrenmeye rehberlik etmek amacıyla …ğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek ƒzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modƒller teknolojik gelişmelere paralel olarak, ama„lanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim …ğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması …nerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. †rgƒn ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modƒllere internet ƒzerinden ulaşılabilirler. Basılmış modƒller, eğitim kurumlarında …ğrencilere ƒcretsiz olarak dağıtılır. Modƒller hi„bir şekilde ticari ama„la kullanılamaz ve ƒcret karşılığında satılamaz.

 

İ…İNDEKİLER İ…İNDEKİLER
݈İNDEKİLER .........................................................................................................i AˆIKLAMALAR ....................................................................................................ii GİRİŞ.......................................................................................................................1 †ĞRENME FAALİYETİ 1...................................................................................... 3 1. BİTKİ ORGANLARI ...........................................................................................3 1.1. K…k................................................................................................................ 3 1.1.1. Genel Karakteri ve Morfolojisi................................................................3 1.1.2. K…kƒn Anatomik Yapısı.......................................................................... 3 1.2. G…vde ............................................................................................................ 5 1.2.1. Genel Karakteri ve Morfolojisi................................................................5 1.2.2. G…vde Metamorfozları ............................................................................ 7 1.2.3. G…vde Anatomisi .................................................................................... 8 1.3. Yaprak........................................................................................................... 9 1.3.1.K…keni ve Dış Şekli ................................................................................. 9 1.3.2. Yaprak Ayası (Lamina) ........................................................................... 9 1.3.3. Damarlanma.......................................................................................... 10 1.3.4. Yaprak Sapı (Petiyol) ............................................................................ 11 1.3.5. Yaprak Kını (Bazis) .............................................................................. 11 1.3.6. Yaprağın Anatomik Yapısı.................................................................... 11 1.3.7. Yaprak Metamorfozları ......................................................................... 12 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................ 13 †LˆME VE DEĞERLENDİRME...................................................................... 14 †ĞRENME FAALİYETİ-2.................................................................................... 16 2. GENERATİF BİTKİ ORGANLARI................................................................... 16 2.1. ˆi„ek ........................................................................................................... 16 2.1.1. ˆi„eğin Genel Yapısı ve Morfolojisi ..................................................... 16 2.1.2. ˆi„eğin Kısımları .................................................................................. 17 2.1.3. ˆi„eklerde Eşeylilik .............................................................................. 19 2.1.4. D…llenme .............................................................................................. 19 2.1.5. ˆi„ek Durumları (infloresans) ............................................................... 20 2.2. Meyve.......................................................................................................... 20 2.2.1. Meyvelerin Oluşumu............................................................................. 20 2.2.2. Meyvelerin Sınıflandırılması................................................................. 21 2.3. Tohum ......................................................................................................... 22 2.3.1. Tohumun Yapısı.................................................................................... 22 2.3.2. Tohumun Yayılması.............................................................................. 23 †LˆME VE DEĞERLENDİRME...................................................................... 25 †NERİLEN KAYNAKLAR .................................................................................. 31 KAYNAKˆA......................................................................................................... 32

i

internet ortamı. Genel Ama† Bu modƒl ile gerekli ortam sağlandığında bitkinin organlarını tanıyabileceksiniz. VCD. tepeg…z. Bitkinin vegetatif organlarını doğru olarak tanıyabileceksiniz.A…IKLAMALAR A…IKLAMALAR KOD ALAN DAL / MESLEK MOD„L„N ADI MOD„L„N TANIMI S„RE ƒN KOŞUL YETERLİLİK 621EEH008 Bah†ecilik Ortak Alan Bitki Organları Bitkilerin organları. yazı tahtası. 40/ 32 †n koşul yoktur. bilgisayar Modƒlƒn i„inde yer alan her …ğrenci faaliyetinden sonra verilen …l„me ara„ları ile kendinizi değerlendireceksiniz. MOD„L„N AMACI EĞİTİM ƒĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ƒL…ME VE DEĞERLENDİRME ii . projeksiyon. Bitkinin generatif organlarını doğru olarak tanıyabileceksiniz. DVD. tavırları …l„mek amacıyla …ğretmen tarafından hazırlanacak …l„me ara„ları ile değerlendirileceksiniz. 2. Ortam: Tepeg…z. Ama†lar 1. Donanım: Televizyon. Vegetatif ve generatif organları incelemek. bƒyƒmeleri. Modƒlƒn sonunda ise kazandığınız bilgi. beceri. sera. sınıf. gelişmeleri ve ƒremeleri konularının anlatıldığı …ğrenme materyalidir.

Onları iyi tanıyın. 1 . Bitkileri bazen ila„ olarak kullanırız. Ne kadar şanslısınız. Binlerce bitkinin yer aldığı bitkiler alemi Botanik dersinin konusudur. Camımızın …nƒne koyduğumuz bir „i„eğin.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili ƒğrenci. Hepinize başarılar dilerim. Ne zaman „i„ek a„acağını. Sizler bu modƒlƒ …ğrendiğinizde bitkilerin yapılarını da …ğrenmiş olacaksınız. besin olarak da sağlıklı yaşamamızı sağlamaktadırlar. yapraklarını yere dƒşƒrdƒğƒnƒ …ğreneceğiz. „i„ek a„ışını. Biliyorsunuz. masum. bu organların yapı ve g…revlerini bu modƒlle …ğreneceksiniz. Bitkinin organlarını. Hem onlarla uğraşmanın zevkini yaşayın. ne zaman tohum vereceğini sabırsızlıkla bekleyeceğiz. Ama ne olursa olsun bitkilerin bizim i„in ne kadar …nemli olduğunu biliriz. Su vermediğimizde neden boynunu bƒktƒğƒnƒ. dƒnyamızdaki canlıları iki aleme ayırarak inceleriz. Yıllardan beri „evrenizdeki bitkilerle i„ i„esiniz. Bizim i„in değerli olan bitkilerin yapısını …ğrenmek bize haz verecek. yapraklarını gƒneşe d…ndƒrƒşƒnƒ. hem de ekonomik getirisini …ğrenin. Bunlar hayvanlar alemi ve bitkiler alemidir. sadakatli canlılarla birlikte olacaksınız. Size ihanet etmeyen. Sizler bitkilerle uğraşmayı meslek olarak se„tiniz. Bitkiler gƒzel g…rƒntƒleriyle ruhumuzu okşarken. Bazen de ƒzerlerine basar ge„eriz. tomurcuklanmasını zevkle izleyeceğiz.

2 .

Her organın kendi g…revlerine uygun …zel yapıları vardır.1. G…revi. aynı zamanda karada yaşayan bitkileri toprağa bağlamaktır. 3 . 1. toprağın sert kısımlarına karşı koruyan yapıdır. KŠk‹n Anatomik Yapısı Gen„ bir k…kte d…rt b…lƒm vardır. ARAŞTIRMA    Bir saksı bitkisinin organlarını inceleyerek. bazı bitki k…kleri hava veya su i„erisinde de gelişebilirler. Bir ağacın organlarını g…stererek şematize ediniz. ˆim bitkisinin organlarını inceleyerek arkadaşlarınızla tartışınız. yaprak. Dış g…rƒnƒş bakımından k…kƒn g…vdeden farkı. yƒksek yapılı bitkilerin …zgƒn organlarından biridir. BİTKİ ORGANLARI ˆeşitli bitkisel dokular bir araya gelerek bitkisel organları oluşturur. En u„ta sarımsı veya kahverengi koni bi„iminde kaliptra bulunur. Bitki organları. Kloroplast taşımadıkları i„in yeşil renkli değildirler. Organları inceleyen bilim dalına Organografi adı verilir. yumuşak ve nazik olan bƒyƒme noktasının b…lƒnƒr dokusunu. g…vde.2. Genel Karakteri ve Morfolojisi K…k. „i„ektir. suda gelişen k…klere su k…kleri denir.1. 1. Kaliptra.1. k…k. şematize ediniz. toprak i„inde bulunan bir organ olmakla beraber. Havada gelişen k…klere hava k…kleri. KŠk 1. 1.ƒĞRENME FAALİYETİ–1 ƒĞRENME FAALİYETİ 1 AMA… Bitki vegetatif organlarını doğru olarak tanıyabileceksiniz. yaprak taşıyan nod (boğum) ve internodyumlara (boğumarası) sahip olmamasıdır. topraktan su ve suda „…zƒnmƒş mineral tuzlarının alınmasına yardım etmek.1. K…k.

toprakla temas edici yƒzeyi artıran k…k epidermisinin „ıkıntılarından oluşan yapıdır. Oluşan hƒcreler …nce bir uzama devresi ge„irirler ve i„ i„e ƒ„ tabaka oluştururlar. adventif k…k veya ek k…kler. en i„te plerom bulunur. daha altta periblem. Yaşlı kısımlarda emici tƒyler ve epiderma par„alanır. Emici tƒylerin …mrƒ „ok kısadır. Dışta dermotojen. B…yle bitkilerde primer k…kƒn yerine …mƒrleri bitkinin …mrƒ kadar uzun olmayan adventif k…kler primer k…kƒn yerini alır.Şekil 1. sekonder k…k veya yan k…k. Primer k…kten belli bir a„ı(45 dereceden fazla) yapacak şekilde „ıkan k…klere sekonder k…k denir. Bu durumda yerine „eperleri mantarlaşmış tabaka oluşur.3. Tohum „imlenince radikula yer „ekiminin etkisiyle toprağın derinliklerine doğru bƒyƒmeye başlar. Şekil 1. K…k tƒyleri. Radikuladan meydana gelen ilk k…k primer k…k veya ana k…ktƒr. Primer k…k veya ana k…k.1: KŠk ucunun boyuna kesiti Bƒyƒme noktasındaki meristem hƒcreleri. K…kler ayrıca kazık. 4 . k…kƒn topraktan mineral madde emme g…revini tam yapabilmesi i„in. Bazı durumlarda primer k…k bitkinin toprak ƒstƒ organları kadar uzun …mƒrlƒ değildir. Bu koruyucu tabakaya ekzodermis denir. KŠk …eşitleri K…kler ƒ„ gruba ayrılır. devamlı b…lƒnme suretiyle hızla bƒyƒmeyi sağlar. ipliksi olarak da sınıflandırılır. sa„ak. etli.1.2: KŠk‹n enine kesiti 1.

Kortekslerinde geniş hƒcreler arası boşluklar vardır. bazı bitkilerde de oksijen almaya yardımcı olurlar. Hava kŠkleri: Hava i„inde gelişen k…klere hava k…kleri denir. havu„ yumrulaşmış k…klerdir. …ekme kŠkleri: Bazı bitkilerde k…kler kısalarak bitkinin g…vdesini toprak altına „ekerler. G…vdeler her ne kadar toprak ƒstƒnde gelişse de bazı bitkilerde hem toprak altı.1.4. †zƒmleme organı olan yapraklarla. K…kƒn genel …zelliklerine sahip olmakla beraber genellikle k…k tƒyleri bulunmaz. †rneğin …kse otunda olduğu gibi.2. KŠk Metamorfozları K…kler esas g…revlerinden başka g…revler yapmak ƒzere metamorfoza uğrarlar. Genel Karakteri ve Morfolojisi G…vde bitkilerde toprak ƒstƒnde bulunur. G…revleri „eşitlidir. Palmiyelerde g…rƒlƒr. Buradaki hava bitkiye oksijen sağlar. GŠvde 1.  Yumru veya depo kŠk: Besin maddelerini depo etmek ƒzere şişkinleşmiş k…klere yumru k…k denir. pancar. yan dalları ve bitkinin ƒreme organını taşır. Bazı bitkilerin g…vdesi su i„inde gelişir. Birinci yılda depoladıkları besinler ile ikinci yılda yeni g…vdenin gelişmesine ve „i„ek a„masına neden olurlar. Diken kŠkler: Savunma g…revini g…rmek i„in diken halini almış k…klere denir. 5 . „retken kŠk: Bazı bitkilerde k…kler g…vde verici tomurcuklar oluşturur. Ayrıca bu bitkiler insanlar i„inde iyi bir besin kaynağıdır. Eme† veya sŠm‹rme kŠkleri: Parazit bitkilerde k…kler değişerek konak bitkiden …z suları emecek eme„ler halini alırlar. Assimilasyon kŠkleri: Bu k…kler klorofil taşıdıkları i„in fotosentez yaparlar. Bu tomurcuklardan sƒren yavru bitkinin ana bitkiden ayrılmasıyla eşeysiz ƒreme yapılır. Bazı su k…klerinin i„i hava doludur.1. Turp.        1. Boşluklar arasında bulunan hava bitkinin su i„erisinde yƒzmesini sağlar. Yumru k…kler genellikle iki yıllık bitkilerde bulunur.2.1. bazı bitkilerde destekleme. Su kŠkleri: Su bitkilerinin su i„erisinde gelişen k…klerine denir. hem de toprak ƒstƒ g…vde bulunur. Duvara ya da başka bir bitkiye tutunma.

İletim demetlerine sahip tipik g…vde yapısı ise eğrelti otlarında g…rƒlƒr. En gelişmiş g…vde „i„ekli bitkilerdedir. G…vde genellikle u„tan bƒyƒr. Bƒyƒmeyi sağlayan tepedeki bƒyƒme noktasıdır.Bitkiler aleminde en basit g…vde kara yosunlarında g…rƒlƒr. G…vdenin yan organları olan yapraklar ve koltuk altı tomurcukları daima ekzogen olarak meydana gelmiştir. Yapraklar ve yan dallar daima nodyumlardan oluşur. G…vdeyi k…kten ayıran …zellikler şunlardır:       G…vde yalnız u„tan bƒyƒmez. G…vdenin iletim demetleri hi„bir zaman ışınsal dağılma g…stermezler. Dağınık veya dairesel dizilmiş bi„imdedir. G…vde k…kƒn aksine negatif jeotropizma g…sterir. Bu nedenle otsu ve odunsu g…vdeler olarak ayırt edilirler.3: Bitki gŠvdesinin boyuna kesiti 6 . Dallanma g…sterir. G…vde pek belirgin olmayan pullar halinde yapraklar taşır. G…vdenin dış yƒzeyinde lentiseller bulunur. G…vdeler bitkilerin tek yıllık veya „ok yıllık olmasına g…re farklı yapılıştadırlar. Şekil 1.

Tomurcuk Şekilleri Bƒyƒme noktalarının ƒstƒ kışın hƒcrelerin zarar g…rmesini …nlemek i„in ƒst ƒste gelen sıkışmış yapraklarla …rtƒlƒr. G…vde metemorfoz „eşitleri:   Toprak altı gŠvdeler: Bu tip g…vdeler depo g…revini ƒstlenmiştir.Bazılarından „i„ek. Lateral dallanma: Ana eksenden yanal olarak bir„ok yan tomurcukların ve sonu„ta yan dalların oluşmasıyla meydana gelir.1.Bir kısmı faal iken bir kısmı pasif kalır. Bunlara kısa sƒrgƒn denir.1. 1. Bu şekilde dallanma ile genellikle koni şeklinde sivri ağa„lar meydana gelir.Bu tomurcukların gelişmesi sonucu benzer yapılar meydana gelmez. Eksen ƒzerindeki yan dalların k…kenini teşkil eden tomurcuğa da lateral tomurcuk ya da yan tomurcuk denir.  Simpodial dallanma: Yan kollar meydana geldikten sonra eksen bƒyƒmesi durur. ˆoğunlukla şişkinleşmiş olup yaprakları iyi gelişmiştir.2. Bu tomurcuğa koltuk altı tomurcuğu denir.2. Dallanma iki şekildedir:   …atalsı dallanma: Basit yapılı bitkilerde g…rƒlƒr.Faal olan tomurcuklara aktif tomurcuk. Dallanma Şekilleri Taşıdığı yaprakları en fazla oranda gƒneşten yararlanmaya sunabilmek ve organik madde yapımında tam verim sağlayabilmek i„in g…vde dallanır. Her lateral tomurcuk bir yaprak koltuğunda bulunur.1. Yaprakların koltuğundaki lateral tomurcukların bulunduğu b…lgeye nod (boğum)denir. İki nod arasına internod veya boğum arası denir. ana g…vdeden farklı olarak yanal uzanırlar.1. Yapraksı gŠvdeler: ‹zerindeki yapraklar k…relmiş olduğundan yaprakların g…revini yapmak ƒzere yassılaşmış g…vdelerdir. G…vdeden „ıkan dalların.Bunlara da uzun sƒrgƒn denir. GŠvde Metamorfozları Bitki. G…vde ve dalların bu tƒr değişikliklerine g…vde metamorfozları denir. Buna tomurcuk denir. Depo g…vdelerdir. Bu sayede hava ile temas eden geniş bir hacim ve yƒzey kazanır. Ana eksenin ucundaki tomurcuğa terminal tomurcuk veya tepe tomurcuğu denir. yetiştiği „evrenin etkisi altında normal g…vdelerden farklı olarak g…rdƒkleri iş ve yapıları bakımından bazı değişiklikler g…sterir. bazılarından dal meydana gelir.Bu tomurcuklar herhangi bir yaralanmada veya budama olduğunda uyanarak yeni sƒrgƒnler oluşturur.G…vde ƒzerindeki tomurcukların hepsi faaliyete ge„mez. Tamamen ana g…vde …zelliğinde olan bu dallar genellikle dikey yƒkselen. 1. İki grupta incelenir:  Monopodial dallanma: Ana g…vde devamlı olarak terminal tomurcuğun faaliyeti ile gelişir ve yan dallara g…re daha ƒstƒndƒr. pasif olan tomurcuklara uyur tomurcuk denir.Bazı sƒrgƒnler ise bƒyƒmeye devam eder.2. bazen kısa bir aradan sonra bƒyƒmesi durur.2.2. 7 .

GŠvde Anatomisi Gen„ bir bitki g…vdesinden enine kesit alıp mikroskopta incelersek bitkinin dikotil ve monokotil oluşuna g…re dokuların dağılış durumu. İletim demetlerinin sayısı ilkel eğreltilerde tektir. S‹l‹k gŠvde: Bir„ok bitkilerde kısa sƒrgƒn değerinde olan yan dallar yapraksız ince ve esnek bir yapı g…sterirler. merkeze doğru seyrek ve bƒyƒk olmak ƒzere dağılır. İletim demetlerinin dizilişi bitkilere g…re değişir.2. Diken gŠvde: Kısa ve uzun sƒrgƒnlerin diken şeklini almasıdır. Demetler epidermanın altından başlar ve „evreye doğru sık ve kƒ„ƒk. devamlılığı ve yapılışı bakımından bƒyƒk farklar g…ze „arpar. Monokotillerde demetler kolleteral kapalı tiptedir. ksilem i„e gelecek şekilde „evreye paralel bir şekilde sıralanır.  Koruyucu doku (Epiderma): Alttaki dokuları koruyan tabakadır. G…revleri bitkiyi korumaktır 1. Kƒtikula tabakası „ok incedir.3. Dikotil bir g…vdenin enine kesitinde dokuların belirli bir tabakalaşma g…sterdikleri g…rƒlƒr ve ƒ„ kısım kolayca ayırt edilir.   Dikotil. 8 . Merkezi silindir: Endodermanın i„ kısmındaki dokular merkezi silindiri meydana getirir. Burada az sayıda emici tƒy ve stomalara da rastlanır. iki „eneklilerde ise kolleteral a„ık demetler bulunur. Yƒksek yapılı bitkilerde birden fazladır. Merkezi silindir dışında bulunan perisikl bir veya birka„ sıra parankima ve sklerankima hƒcrelerinden meydana gelir. Parankima dokusu i„inde floem dışa. G…vdenin merkezinde k…kƒn aksine genellikle parankimatik …z dokusu vardır. G…vdenin eksenine paralel uzanan tek bir hƒcre tabakasından meydana gelir. Nişasta tabakasından sonra merkezi silindir gelir ki bu kısımda dikotil bitkiler i„in tipik bir veya iki daire halinde sıralanmış iletim demetleri gelir. Yƒzeyi kƒtıkula tabakası ile kaplıdır. Selƒloz „eperlidirler. Tutunma ile sarılmaya hizmet ederler. iletim demetlerinin dƒzeni. Korteks (Endoderma): Bu kısımda k…kteki endodermise karşılık olan nişasta tabakası vardır.   Sukkulent gŠvdeler: Kurak b…lgelerde veya tuzlu ortamlarda yaşayan bitkilerin g…vdeleri etlenerek su depolayacak şekilde metemorfoza uğrar. Yapraklar ile k…k sistemi arasında madde iletimini sağlayan iletim demetlerini oluşturur.

3. Yaprak 1. tek „enekli bitkilerde genel olarak ilk g…vde yapısını korudukları halde „ift „enekli bitkiler ve „amlarda ikincil kalınlaşma g…rƒlƒr.3. 9 .4: GŠvdenin enine kesiti G…vdede sekonder bƒyƒme. Transpirasyon (terleme) olaylarının cereyan ettiği başlıca organdır. ˆift „eneklilerde ikincil kalınlaşma g…vde i„inde ve iletim demetleri arasında bulunan kambiyum tabakasının b…lƒnme faaliyetleri ile mƒmkƒn olur.Şekil 1. Başlangı„ta yalnızca iletim demetlerinin floem ve ksilemleri arasında g…rƒlen kambiyum dokusu daha sonra demetler arasındaki parankimatik b…lgede de meydana gelir. Yaprak bitki hayatı i„in „ok …nemli olan iki …nemli olayı ger„ekleştirir:   Fotosentez. Morfolojik olarak yaprak sınırlı bƒyƒme g…stermelerinden dolayı kısa sƒrgƒn olarak kabul edilir. Yaprak ayası bƒtƒn ya da par„alı oluşuna g…re ikiye ayrılır:   Basit yaprak:Yaprak ayası bƒtƒndƒr. Yaprak Ayası (Lamina) Yaprağın g…rev yapan geniş yƒzeyini meydana getiren yassılaşmış ince yeşil kısımdır.2. 1. Bileşik yaprak:Yaprak ayası par„alardan oluşur.1. Bu nedenle geniş yƒzeye sahiptir.KŠkeni ve Dış Şekli Gelişmiş bir g…vdeye sahip her bitki g…vdesi ƒzerinde az veya „ok gelişmiş yapraklar bulunur.3. 1.

Genellikle yaprak ortasından bir orta damar ge„er ve ƒzerenden yan damarlar „ıkar. Yan damarlarda tekrar ince damarlara ayrılır. dişli.5: Yaprak †eşitleri (basit. dƒz. iğnemsi. oksu ve dikd…rtgensi şekilde olabilir. bileşik) 1. testere dişli. oymalı olarak sınıflandırılır.3.3.Yaprak ayasının şekline g…re yaprak. †rneğin „am. Aya ortasında tek damar vardır. yƒreksi. şeritsi. Şekil 1. yumurtamsı. Damarlanma durumlarına g…re yaprak d…rt „eşittir:  Basit damarlanma: Yaprak ayası daralmış iğne veya pul şeklini almış yapraklarda g…rƒlƒr. Yaprak ayasının kenarına g…re. Damarlanma G…vdeden yaprak sapı yoluyla laminaya ge„en iletim demetleri yaprak ayasında dağılarak yaprak damarlarını meydana getirir. Şekil 1.6: Yaprak †eşitleri 10 . loblu.

‹st epidermis tabakasının altında sƒtunlar şeklinde „oğunlukla bir sıra palizat parankiması hƒcrelerinin oluşturduğu tabaka bulunur. ‹st kısma ƒst epidermis. yan ve i„ „eperleri daha incedir. Paralel damarlanma: Orta damar egemen durumdadır. Yan damarlar buna paralel olarak yaprağın yan tabanından u„ kısmına ya da orta damardan yaprağın u„ kısmına uzanırlar. Palizat parankiması bol kloroplastlıdır.4. Buna yastık„ık denir. Kulak„ıklar bazen diken şeklinde olabilir. 1.5. „ok geniş hƒcreler arası boşluk bulunan sƒnger parankiması yer alır.3. Yaprağın Anatomik Yapısı Yapraktan enine kesit alındığında alt ve ƒst yƒzeyin bir sıralı epidermis dokusu ile kaplı olduğu g…rƒlƒr. Bazı yapraklarda yaprak sapı bulunmaz.6.3. Palizat dokusu ve sƒnger dokusu yaprağın i„ini tamamen doldurduğundan fotosentez olayında en „ok iş g…ren organdır. Yaprak kınının fazla geliştiği bitkilerde kının ayaya bağlandığı noktasının ƒstƒne kadar uzanan bir „ıkıntı bulunur. Epidermis tabakasının dış „eperinde kƒtikula tabakası bulunur. Bu damarlardan „ıkan daha ince damarlar bir ağ meydana getirecek şekilde yaprak ayasında dağılır.  1. Nadiren silindir gibi olanı da vardır. Palizat parankiması altında daha az kloroplast taşıyan. Yaprak sapı genel olarak alt yƒzeyi yuvarlak„a ƒst yƒzeyi oluğumsudur. 11 . dƒzgƒn olmayan şekilde dizilmiş. Kƒtikula tabakasının altındaki epidermis hƒcrelerinin kural olarak dış „eperi kalın. Bunu karşı „oğunlukla ayanın yƒzeyine paralel ya da yanal olarak yassılaşır ve ayanın g…revini ƒzerine alır. bunlara kulak„ık (stipul) denir. Ağsı damarlanma: Bir veya birka„ kalın ana damar vardır. Bazen de g…vdeyi tamamen kuşatarak yan tomurcukları da korur. Geniş damarlar ikişer ikişer eşit bƒyƒklƒkte damarlara b…lƒnerek derece derece daha ince damarlara ayrılır. Gerek kalınlığı gerekse sağlamlığı taşıdığı ayanın ağırlığı ile orantılıdır.3. Yaprak doğrudan g…vdeye bağlanır. 1. alt kısma alt epidermis adı verilir. Dikotil bitkilerin bir kısmında yaprak tabanının iki yanında serbest veya sapa bitişik olarak bazen kƒ„ƒk. Yaprak Kını (Bazis) Yaprak sapının g…vdeye birleştiği yere denir.  …atalsı damarlanma: Orta damar yoktur. Bu „ıkıntıya “ligula” denir. Bazen yaprak kını bir yastık gibi şişer. Yaprak Sapı (Petiyol) Yaprak sapı yaprak ayasını taşır ve onu uzunluğuna g…re belli bir a„ı ile g…vdeden uzaklaştırır. bazen asık yaprak bƒyƒklƒğƒnde yaprak şeklinde yapılar meydana gelir.

Bu g…revlerin dışında yapraklar bazen başka g…revlerde yapmak ƒzere değişikliklere uğrayabilirler. Diken yapraklar: ˆoğu hallerde yaprakların orta ve yan damarlarının u„ları diken haline ge„er. yumuşak ve „ok kalın yapraklardan meydana gelmişlerdir. Su depo eden yapraklar: Bir„ok kurak b…lgelerde yetişen bitkilerde yaprakların. dokunmaya karşı hassas ve sarılıcı sƒlƒk denilen yapıya d…nƒşƒr.7.1.     12 . renksiz.3. Soğanlar kısa. geniş. Yaprak Metamorfozları Bilindiği gibi yaprağın asıl g…revi fotosentez yapmak ve transpirasyon yapmaktır.  Besleyici yapraklar( Soğan yapraklar):Bu yapraklar etlenerek soğan g…vdeleri meydana getirirler. su depo edecek tarzda değişikliğe uğradığı g…rƒlmektedir. S‹l‹k yapraklar: †zellikle tırmanıcı bitkilerde yaprağın tamamı veya bir kısmı. Bu yapraklara metamorfoza uğramış yapraklar denir. Kapan yapraklar: B…yle yapraklar b…cek kapmaya …zgƒ karakterler kazanmıştır.

 Yapraklarına g…re bitkileri ayırt edebilir misiniz? ƒneriler  Toprak ƒstƒ b…lƒmleri g…steriniz.  Yaprakları sınıflandırınız.  Toprak ƒstƒ b…lƒmlerini inceleyiniz. 13 . G…vde „eşidini belirtiniz.  Yaprakların ayasını inceleyiniz.  Aynı incelemeyi farklı bitkiler i„inde yapınız.  Bitkilere zarar vermemeye …zen g…steriniz.  Yaprakların damarlarını inceleyiniz  Yaprakların kenarlarını inceleyiniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Bir saksı bitkisi alınız.

yapraklara …rnektir. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı kontrol ediniz. 7. g…vdeler denir. 10. Doğru Yanlış 1 2 3 4 5 Aşağıdaki c‹mlelerin arasındaki boşlukları doğru kelimelerle doldurunuz. 6. B…cek yiyen bitkilerin yaprakları ……………………….. Yapraklar ayalarına g…re basit ve birleşik olmak ƒzere ikiye ayrılır. Değerlendirme ƒl†eği Sƒlƒk yapraklar tırmanmayı sağlar. Hatalı yanıtlarınız i„in konuyu tekrar ediniz. Bitkinin toprak ƒstƒ organlarını ……………. Yaprakların g…revi ……………………. 14 . ƒL…ME SORULARI Aşağıdaki c‹mleler doğru ise kutuculara D yanlışsa Y harfi koyunuz.ƒL…ME VE DEĞERLENDİRME ƒL…ME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda verilen değerlendirme sorularını cevaplandırarak faaliyete ilişkin bilgilerinizi …l„ƒnƒz. Tamamen doğru ise değerlendirme …l„eğine ge„iniz. ˆam bitkisinin yaprakları basit damarlanmaya …rnek g…sterilebilir. Kurak ve tuzlu topraklarda yaşayan bitkilerin g…vdeleri etlenerek su depolayacak şekilde değişikliğe uğramıştır. Kurak b…lge bitkilerinde yapraktaki ……………………… tabakası kalındır. Havu„ bitkisinin yenen kısmı bitkinin g…vdesidir. K…kƒn g…revi su ve suda „…zƒnmƒş mineralleri almaktır. taşır. 8. 9.Bu g…vdelere …………………………. ve ………………… yapmaktır.

Yapmış olduğunuz „alışmayı aşağıdaki kriterlere g…re değerlendiriniz. DEĞERLENDİRME ƒL…EĞİ Değerlendirme Kriterleri Gƒl bitkisi aldın mı? Toprak ƒstƒ organları ayırt edebildiniz mi? Gƒl hangi „eşit g…vdeye sahip? Yaprak ayası basit mi? Yapraklar paralel damarlı mı? Yaprak kenarlarını incelediniz mi? Aynı incelemeyi farklı bitkiler i„inde yaptınız mı? Yaprakları kenarlarına g…re sınıflandırdınız mı? Bir bitkinin organlarını ayırt edebilir mi siniz? Yapraklar arasındaki farkı …ğrendiniz. Tebrik ederiz Evet Hayır DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayısını belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 15 .PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Uygulama faaliyetinde kazandığınız bilgi ve beceriler doğrultusunda gƒl bitkisini inceleyiniz. Tƒm yanıtlar doğru ise bir sonraki …ğrenme faaliyetine ge„iniz. Hatalı yanıtlar i„in bilgi konularını tekrar ediniz.

GENERATİF BİTKİ ORGANLARI 2. ˆi„eklerin kokuları ve renkleri onlara ne yarar sağlar? G…zlemleyerek arkadaşlarınızla tartışınız. ˆi„ekler „i„ek sapı ile g…vdeye bağlanır. Bazı „i„ekler „ok kƒ„ƒk mikroskobik yapıda olmasına karşın 1 m. farklı renkte. şekilde pek „ok „i„ek vardır. ARAŞTIRMA    Bitkilerde ƒreme nasıl ger„ekleşir? Sınıf ortamında tartışınız. Bitki de ƒreme organları nelerdir? Rapor halinde hazırlayınız.1: Tam †i†eğin boyuna kesiti 16 .1. …i†ek Bitkilerde „oğalmanın temeli „i„ek ve bundan oluşacak tohumdur. „apında olan „i„ekler de vardır. Tohum oluşması d…llenme ile mƒmkƒndƒr. Normal bir „i„ekte değişime uğramış d…rt „eşit yaprak bulunur. 2. Bitkilerde d…llenme „i„eklerde olur.1.ƒĞRENME FAALİYETİ–2 ƒĞRENME FAALİYETİ-2 AMA… Bitkinin generatif organlarını doğru olarak tanıyabileceksiniz. Şekil 2. Bitki bireylerinin …zellikleri sonraki bireylere tohumla ge„er. 2.1. …i†eğin Genel Yapısı ve Morfolojisi Değişik bƒyƒklƒkte. ˆi„eklerin yapısı d…llenme ve d…llenmenin sonucunda tohum denilen yapılarda bitkinin minyatƒr …rneğini oluşturarak neslini devam ettirmektir.

Baş†ık: Erkek organın şişkin kısmıdır. …i†eğin Kısımları 2.2. …anak Yapraklar (Kaliks) Dışta yeşil renkli normal yaprağa benzeyen yapraklardan oluşmuş yapıya „anak yaprak denir. Her baş„ık iki b…lƒmden oluşur. ˆanak yapraklar kloroplast organeli taşıdıkları i„in fotosentez yaparak „i„eğin beslenmesini sağlar.1. G…revi. erkek organın baş„ığını taşımaktır. ˆıplak ya da parlak renkli tƒylƒ olabilirler. Kısa. Erkek organın g…revi ƒremeyi sağlamaktır.1. Her tekada iki polen kesesi bulunur.2. Ta† Yapraklar (Korolla) ˆanak yaprakların i„ kısmında bulunan genellikle parlak renkli yapraklara ta„ yapraklar denir.2. B…ylece b…ceklerle tozlaşma sağlanır. Erkek Organ Erkek organlar dişi organın etrafında tek sıralı ya da „ift sıralı olarak dizilmiştir.1. ˆi„eğin diğer kısımlarını dağılmaktan ve dış etkenlerden korur. Ancak „anak yaprakların asıl g…revi koruyuculuktur.1. uzun veya tamamen yok olabilir. Erkek ƒreme organı iki b…lƒmden oluşur.2.1.2. Polen keseleri polen „ekirdeklerini oluşturur.3.2: Erkek organda polenlerin oluşumu 17 . Bu b…lƒmlere teka denir. 2.  Şekil 2.  Sap†ık: Genellikle silindir veya yassı bir iplik şeklindedir. Ta„ yapraklar b…cekleri cezbederek ƒzerine „eker. 2.2.

Dişi organ ƒ„ b…lƒmden oluşur:  Dişicik tepesi: Dişi organın en ƒst kısmıdır. Bu yapıya embriyo kesesi denir. Dişi Organ ˆi„eğin ortasında dişi organ yer alır. Bu yapıların etrafında kalın. Bir polen hƒcresine mikrospor denir. polen keselerinde polen ana hƒcreleri mayoz b…lƒnme ile d…rt polen hƒcresi meydana getirir.Polen kesesinde polen oluşumu ise. bazılarında da yapışkan „eper oluşur. Makrospor ana hƒcresi mayoz b…lƒnme ge„irerek d…rt tane monoploid makrospor oluşturur. Polen tozunun „imlenmesi ile polen tƒpƒnƒn ovaryuma ulaşmasını sağlar. Bir tanesi megaspor denilen hƒcreyi oluşturur. ‹„ tanesi alt kutuba yerleşir. İ„inde tohum taslağı bulunur. Bazı tepecik ise sıvı salgılama …zelliği kazanmıştır.4. Şişkin bir yapıya sahiptir.1.3: Dişi organda yumurta h‹cresinin oluşumu Dişi organda yumurta hƒcresinin oluşumu ise. Genişleyerek yƒzeyi bƒyƒmƒştƒr. dƒz veya pƒrƒzlƒ.2. yumurtalıktaki tohum taslağında diploid makrospor ana hƒcresi bulunur. Megaspor ard arda ƒ„ kez mitoz b…lƒnme ge„irerek sekiz „ekirdekli bir yapı oluşturur. Dişicik borusu: Ovaryum ile dişicik tepesi arasında bulunur. Mikrosporların „ekirdekleri mitoz b…lƒnerek iki „ekirdekli yapı oluşur. Bu ikişer „ekirdekli yapılara „i„ek tozu (polen) denir.   Şekil 2. Bunlardan ƒ„ tanesi eriyerek kaybolur. 2. Bu değişiklikler polen tozunun tepecikte tutunmasını sağlar. Bunlara antipot „ekirdek denir. Bazı tepecik girintili ve „ıkıntılı bir yapı kazanmıştır. Ovaryum(Yumurtalık):Dişi organın en …nemli kısmıdır. Bunlardan bir tanesi yumurta „ekirdeğini oluşturur. renkli. Diğerlerine de sinergit 18 . Embriyo kesesi i„indeki „ekirdeklerden ƒ„ tanesi ƒst kutuba yerleşir. En altta bulunur.

Diklin:Bir „i„ekte erkek veya dişi organdan yalnız biri bulunur.„ekirdekler denir. Polen tƒpƒnƒn u„ kısmının patlaması ile sperm „ekirdekleri embriyo kesesine ulaşır. yumurta hƒcresini oluşturur. 19 . Endosperm besin dokudur. Poligam: Aynı bitki hermafrodit „i„eklerle beraber tek eşeyli „i„eklerde bulunabilir.3. Polen tƒpƒ dişicik borusundan aşağıya iner ve mikropile gelir. Embriyo.4. Bu bitkilerede poligam bitkiler denir. Antipot ve sinergit „ekirdekler …lƒr ve kaybolur. Diğer „ekirdek ise polar „ekirdeklerle birleşir ve endospermi oluşturur. Monoik (Bir evcikli) †i†ek: Bir bitkide hem erkek hem de dişi „i„ek bulunuyorsa bu bitkileri monoik bitki denir.    2. …i†eklerde Eşeylilik   Hermafrodit: Erkek ve dişi organları olan „i„ektir. Polen tƒpƒndeki doğurucu „ekirdek bir mitoz b…lƒnme ge„irerek iki tane sperm „ekirdeği oluşturur. Sperm „ekirdeklerinden biri yumurtayı d…lleyerek embriyoyu oluşturur. Embriyonun beslenmesini sağlar. endosperm ve kabuk tohumu oluşturur. 2. erkek organ bulunduran „i„eklere erkek „i„ek denir. DŠllenme Mikrospor dişi organın tepeciğine gelir ve orada „imlenir.1. ˆimlenen polen tanesi polen tƒpƒnƒ oluşturur. Dioik (İki evcikli) †i†ek: Bir bitkide yalnızca dişi „i„ek veya yalnızca erkek „i„ek bulunuyorsa bu bitkilere iki evcikli bitkiler denir. bir yumurta ve iki polar „ekirdeğe sahip d…llenmeye hazır embriyo kesesi oluşur. İki „ekirdek ise kesenin merkezine yerleşir ve polar „ekirdekleri oluşturur.1. Yumurta „ekirdeği etrafına bir miktar sitoplazma alarak. Sonu„ta.Bu „i„eklere tek eşeyli „i„ek denir.Dişi organ bulunduran „i„eklere dişi „i„ek.

2. En yaşlı „i„ek ana eksenin u„ kısmında olur.4: Tozlaşma ve dŠllenme 2. Basit tipte eksen dallanmamış. Meyve 2. Bu şekilde bir araya toplanmış „i„ek gruplarına infloresans denir. Yan dallar gelişerek ana eksenin yerini alır. Meyvelerin Oluşumu Meyve denince aklımıza gelen elma. Fakat domates. arpa gibi tahıllar da meyvedir. patlıcan. bileşik tipte ise eksen dallanmıştır. portakal gibi meyvelerdir.1. ˆi„ek durumları dallanma tarzına g…re ikiye ayrılır. biber. Bunlarda ikiye ayrılır:    Basit rosem…z Bileşik rosem…z SimŠz †i†ek durumu: Burada ana eksen tepesinde „i„ek teşekkƒl eder ve bƒyƒme durur. fasulye gibi sebzeler. vişne. buğday. İnfloresans basit veya bileşik olmak ƒzere iki tiptir.1.5. şeftali. erik.2. 2. …i†ek Durumları (infloresans) Bazı bitkilerde bir „i„ek sapı ƒzerinde bir tek „i„ek bulunduğu halde. mısır. Yan dallar hakim durumdadır. armut. bazılarında birden fazla „i„ek bir „i„ek sapı ƒzerinde bulunur.Şekil 2.  RosemŠz †i†ek durumu: Ana eksen yan dallara g…re ƒstƒn durumdadır ve daha iyi gelişmiştir. 20 .

D…llenmiş yumurtalık gelişmeye bƒyƒmeye başlar ve „anak yapraklardan oluşan tƒpƒ patlatır. …nce ta„ yapraklar dƒşer. Yumurtalık hızla bƒyƒr ve ƒ„ farklı tabaka oluşur. Basit meyveler etli veya kuru olabilir. Tozlaşmadan sonra d…llenme olursa bitkilerde meyvenin gelişimi tamamlanır ve tohum meydana gelir. erkek organlar ayrılır. „ekirdeksiz ƒzƒmde d…llenme olmuş ama yumurtalık tohum geliştirememiştir. ananas bu „eşit meyvelerdendir. Bazı „ekirdeksiz meyvelerde. 2.†yleyse meyve. i„te ise endokarp g…rƒlƒr. Bir bademde „i„ekten itibaren meyvenin oluşumunu incelersek.1: Basit meyve †eşitleri 21 . Eğer d…llenme olmazsa yumurtalık ve meyvenin gelişmesi durur. Fotoğraf 2. Bunlarda tohum gelişebilir veya gelişemez. Ancak bazı bitkilerde normal meyve gelişimi d…llenme olmadan da olabilir. Diğer taraftan bazen d…llenme olur fakat yumurtalık gelişmez ve tohum olgunlaşmaz. †rneğin. İşte d…llenme olmaksızın gelişmesini tamamlayan meyvelere partenokarp meyve denir. „i„eğin bƒtƒn kısımlarının …zellikle yumurtalığın gelişmesini teşvik eder. Partenokarp meyvelerin ƒretimi olduk„a yaygındır. ortada mezokarp. bir „i„eğin olgunlaşmış yumurtalığıdır. hurma.2. meyveler d…llenme kabiliyeti olmayan polenlerle tozlanarak sağlayabilir. †rneğin. Bu aşamada yumurtalık incelenirse dışta exokarp. D…llenme. Bazen „i„eğin diğer kısımları da olgun yumurtalıkla birleşerek meyve yapısını meydana getirir.2. Salatalık. muz. kiraz. erik. elma basit meyvelerdir. Bu durum partonegenesis ve bunu takip eden adventif embriyoların gelişmesine bağlıdır. Meyvelerin Sınıflandırılması Meyveler ƒ„ grupta sınıflandırılır:  Basit meyveler: Bunlar tek yumurtadan oluşmuştur. Son zamanlarda bazı bƒyƒme dƒzenleyiciler „i„eklere pƒskƒrtƒlerek „ekirdeksiz meyve elde etme „alışmaları yapılmaktadır. buna rağmen meyve normal olarak gelişebilir. †rneğin orkidelerde …lƒ polenler veya polenin su extraları tepeciye sƒrƒlƒnce meyve gelişimi başlar.

Fotoğraf 2. Tohumun Yapısı Tohum.1. yumurtalıkla beraber „i„ek tablası. ayva gibi. protein taşır.3.  22 . Bunun gelişmesiyle daha sonra yeni bir birey oluşur. „ilek. Bu maddeler nişasta. dut gibi. Pek „ok tƒrde tohumlar yıllarca canlı kalır ve olumsuz şartlara karşı diren„lidir. „ƒnkƒ tohumdaki endosperm hƒcreleri yedek besin maddeleriyle doludur. Bu yƒzden kabuğu meydana getiren hƒcrelerin „eperleri sƒberin ve lignin birikmesiyle mantarlaşmış veya odunlaşmıştır. Bunlar yağ. Yalancı meyveler Meyvenin oluşmasına. †rneğin. G…revi embriyoyu korumaktır. Yedek madde embriyo i„inde veya besi doku i„inde toplanabilir. Pek „ok tohum „imlenme ile yeni bir bitki elde edecek şekilde embriyo taşır.3. b…ğƒrtlen. Bazı tohumlarda ise keyif verici maddeler bulunur. Tohum Tohum „oğalmada en …nemli etkendir.2: Ceviz bitkisinin tohumu Olgun bir tohumda normal olarak şu kısımlar bulunur:  Tohum kabuğu: Kabuk. ta„ ve „anak yapraklar katılmışsa bu meyveler yalancı meyvedir. ˆoğu tohum insanlar ve hayvanlar i„in besin kaynağıdır. †rneğin. tohum taslağının kısımları tarafından „evrilmiş ergin bir embriyodur.  Bileşik meyveler: Basit meyvelerin topluluğu şeklinde olabilir. 2. Yumurta hƒcresinin gelişmesiyle meydana gelen embriyo tohumun esas kısmını oluşturur. elma. tohum taslağı …rtƒsƒnƒn değişmesinden meydana gelir. Endosperm (Besin doku):ˆimlenmenin ilk devresinde bitkiyi besler. protein. Embriyonun „imlenmesi i„in yeterli yedek maddeye ihtiya„ vardır. 2. nişasta. armut. yağ ve kalın hƒcre „eperinde birikmiş selƒlozdan ibarettir.

i„i havayla dolu torbalara sahiptir ya da yƒzeyleri pamuksu veya tƒysƒ …rtƒyle kaplıdır. 23 . Embriyo: Bitkinin kƒ„ƒk bir yavrusudur. Embriyonun kısımları şunlardır:      Kotiledon veya „enek Plumula(g…vdeyi oluşturacak meristem b…lgesi) Radikula(k…kƒ oluşturacak meristem b…lgesi) Hipokotil(kotiledonların alt kısmındaki kısa eksen) Epikotil(kotiledonlar ile plumula arasındaki kısa eksen) 2. Her tohumda bir embriyo bulunur. İnsanlarda tarımsal ve ekonomik ama„larla tohumların yayılmasında rol oynarlar. Su ile dağılan tohumlarda yƒzmeye elverişli yapılar olmasa bile suyun akımı tohumların dağılmasını sağlar.2. Rƒzg•rla dağılan bitkilerin tohumları „ok hafiftir ve u„mayı kolaylaştıran …zel bir yapıya ihtiya„ duyulmaksızın taşınırlar. yumurta hƒcresinin sperm „ekirdeği ile birleşmesiyle oluşan zigotun arka arkaya mitoz b…lƒnme ge„irmesiyle oluşur. Yapışkan meyve „eperine sahip tohumlar hayvanların ayaklarına yapışarak „evreye yayılır. Tohumun Yayılması Tohumun yayılması d…llerin devamı a„ısından …nemlidir. Rƒzgarla taşınan meyve veya tohumlar genellikle u„mayı kolaylaştırmak i„in kanat. Tohum i„inde bulunan embriyo. Hayvanlar aracılığı ile taşınan meyve ve tohumlarda hayvanların tƒylerine takılacak …zel yapılar vardır. Tohumların yayılmasında rol oynayan etkenler rƒzg•r. paraşƒt ve zardan yapılmış. †zellikle sulama kanalları bu y…nden „ok …nemlidir. su ve hayvanlardır.3. Hayvanlar tarafından yenen bazı tohumlar hayvanların sindirim borusunda „imlenme yeteneklerini kaybetmeden uzak mesafelere kadar taşınabilirler.

ˆevrenizdeki meyveleri …zelliklerine g…re sınıflandırınız.  Bitki organlarını g…steriniz. BİTKİ ORGANLARINDAKİ FARKLARI GƒREBİLDİN Mİ? 24 . Bulduğunuz tohum …rneklerinin „evreye nasıl dağıldığını a„ıklayınız.UYGULAMA UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları         Uygun bir saksı bitkisi se„iniz. Bitkinin organlarını inceleyiniz. ˆevrenizden „eşitli tohum …rnekleri bulunuz. G…zlemlerinizi dikkatli yapınız. ˆi„eğin kısımlarını g…steriniz.  ƒneriler Bitkilerin bakımına dikkat ediniz. Bir „i„eğin yapısını inceleyiniz. ˆevrenizi iyi g…zlemleyiniz.   İnceleme yaparken bitkiye zarar vermeyiniz.

7. ………………… Yeni bir bitkiyi oluşturacak yapı tohumun i„indeki …………………… dur. 9. Polen tozunun dişi organ tepeciğine gelmesine ………………………… denir. 3 ˆi„ek ƒreme organıdır.ve………………dır.. Aşağıdakilerden hangisi lentisellerle. Yumurta hƒcresi dişi organın tohum taslağında meydana 2 gelir. stomaların ortak …zelliğidir? A)Fotosentez yapabilmeleri B)ATP ƒretmeleri C)A„ılıp kapanabilmeleri D)Ribozom taşımaları E)Gaz alış verişini ger„ekleştirmeleri 25 . Aşağıdaki soruların doğru se†eneklerini bulunuz. 5 Meyveler basit ve bileşik olmak ƒzere iki „eşittir.………………….ƒL…ME VE DEĞERLENDİRME ƒL…ME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda verilen değerlendirme sorularını cevaplandırarak faaliyete ilişkin bilgilerinizi …l„ƒnƒz. Değerlendirme †l„eği Doğru 1 K…kler bitkinin solunum organıdır. Tohum uygun bir ortam oluştuğunda yeni bir bitkiyi 4 meydana getirir. Yaprak ƒ„ kısımdan oluşur…………………. 10. ƒL…ME SORULARI Aşağıdaki c‹mleler doğru ise kutucuklara D yanlış ise Y harfi koyunuz.………… ve ………………… maddeleri almasını sağlar.Bunlar…………………. Yanlış Aşağıdaki c‹mleler arasındaki boşlukları uygun ve doğru kelimelerle doldurunuz. ˆi„ekteki erkek organ iki b…lƒmden oluşur . .. K…k bitkinin ……………… bağlanmasını . 8. 11. 6..

ˆi„ekleri kokusuz ve bal …zƒ taşımayan bitkilerde. Aşağıdakilerden hangisi bitkilerde boşaltıma yardımcı yapılardan biri değildir? A)Hidatod B)Yaprak d…kƒmƒ C)K…k epidermisi D)Lentiseller E)Kaliptra I-Damlama II-Terleme III-Yaprak d…kƒmƒ IV-Okzalat tuzları halinde g…vdeden atma V-Soymuk borularıyla glikozu aşağıya doğru taşıma Yukarıda verilenlerden hangisi bitkilerde boşaltım ama„lı değildir? A) I B) II C) III D) IV E) V Bitkilerde olgun polenler. 15. I-Endosperm II-ˆenek III-Tohum g…mleği IV-Embriyonik k…k V-Embriyonik g…vde Yapılarından hangilerinde nişasta. Tamamen doğru ise değerlendirme …l„eğine ge„iniz. I-Rƒzgar II-Su III-Hayvanlarla Dişi organın tepeciğine ulaşarak tozlaşma yapabilirler. IV ve V 13. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı kontrol ediniz.12. 14. 26 . bu tozlaşma şekillerinden hangilerinin yaygın olduğu s…ylenebilir? A) I ve III B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve II Bir tohumda bulunan. Hatalı yanıtlarınız i„in konuyu tekrar ediniz. protein ve yağ gibi bƒyƒk m…lekƒller depolanır? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) IV ve V E) III.

PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Uygulama faaliyetinde kazandığınız bilgi ve beceriler doğrultusunda „i„eğin organlarını inceleyiniz. Hatalı yanıtlar i„in bilgi konularını tekrar ediniz. DEĞERLENDİRME ƒL…EĞİ Değerlendirme Kriterleri Değişik bitkilerden „i„ek topladınız mı? ˆi„eklerin b…lƒmlerini ayırt edebildiniz mi? Ta„ yapraklarını ayırdınız mı? ˆanak yapraklarını ayırdınız mı? ‹reme organlarını ayırdınız mı? Kısımlarını tespit ettiniz mi? Elinizdeki „i„eklerde farklılık tespit ettiniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 27 . Tƒm yanıtlarınız doğru ise modƒl değerlendirmeye ge„iniz. Yapmış olduğunuz „alışmayı aşağıdaki kriterlere g…re değerlendiriniz.

ƒzerine „eker. ………… ve …………… oluşur.. G…vde k…kƒn aksine …………... K…kƒn bƒyƒme noktasında dışta ……… .. Ta„ yapraklar b…cekleri …………. ve ……….. 6.. Dişi organ ………. Jeotropizma g…sterir. b…lgeleri bulunur. …………ve. 5. 3. ………….. Olgun bir tohumda ……… .MOD„L DEĞERLENDİRME MOD„L DEĞERLENDİRME Aşağıda verilen değerlendirme sorularını cevaplandırarak modƒle ilişkin bilgilerinizi …l„ƒnƒz.. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Modƒlƒ tamamladınız. †ğretmeninizle iletişime ge„iniz.. orta da ………… ve i„te …. . Gen„ bir k…kte …………. 7.. k…kler denir. Bitkilerde klorofil taşıdıkları i„in fotosentez yapan k…klere ……………. 28 . 8. 1. denir. 10. ………. dır. bulunur. Yaprağı g…vdeye bağlayan kısım …………. Meyvenin oluşmasına „i„ek tablası. ta„ ve „anak yaprakta katılmışsa bu meyvelere ……. Erkek ve dişi organları bir arada bulunan „i„eğe ………… „i„ek denir. bulunur. 9. . 4. ………. . 2.... Hatalı yanıtlar i„in bilgi konularını tekrar ediniz. Tƒm yanıtlarınız doğru ise bir sonraki modƒle ge„iniz.

sap. baş†ık Aya.CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARI ƒĞRENME FAALİYETİ -1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D Y D D D Kapan GŠvde Fotosentez ve terleme Kutikula Sukkulent ƒĞRENME FAALİYETİ -2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Y D D D D Toprağa. mineraller İp†ik. su. kın Embriyo Tozlaşma E E E D A 29 .

plorem Asimilasyon Negatif Yaprak sapı Yumurtalık.MOD„L DEĞERLENDİRME CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Kaliptra. endosperm. tepecik Hermofrodit Yalancı meyve Kabuk. embriyo Cezbederek 30 . emici t‹yler Dermotejen. dişicik borusu. kŠk t‹yleri. b‹y‹me noktası. periblem.

Penguen Yayıncılık İstanbul 1994.N.ƒNERİLEN KAYNAKLAR ƒNERİLEN KAYNAKLAR     Berker. ‹niversiteye hazırlık Biyoloji kitapları ‹niversiteye hazırlık Biyoloji testleri 31 . Biyoloji-1-2-3 Ders Kitabı. Gƒcƒn †. Biyoyoji 1–2–3 Ders kitabı. Mega Yayıncılık İstanbul 1994.

32 . Sƒs Bitkileri Meslek Lisesi Ders notları Prof. Biyoloji-2 Ders kitabı. Berker. Ankara 1995. A. İstanbul 1994. Mega Yayıncılık İstanbul 1994.N. Akkol. O. Gƒcƒn †.Akman Botanik Bitki Biyolojisine Giriş. Biyoloji-3 Ders Kitabı. Gazi „niversitesi Botanik Ders notları.KAYNAK…A KAYNAK…A      Do„.Dr. Penguen Yayıncılık. Ankara 1994. Dr. Palme Yayınları.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->