P. 1
Sihhi Tesisat Meslek Resim2

Sihhi Tesisat Meslek Resim2

|Views: 3,644|Likes:

More info:

Published by: Fethi Arslan Kılınç on Aug 03, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/03/2012

pdf

text

original

Sections

  • GİRİŞ
  • ÖĞRENME FAALİYETİ–1
  • 1.1. Uç Malzemelerinin Plan Görünüşüne Yerleştirilmesi
  • 1.1.1. Mutfağa Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi
  • ÖĞRENME FAALİYETİ-1
  • 1.1.2. Tuvaletlere Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi
  • 1.2. Boru Tesisatlarının Plan Görünüşüne Çizilmesi
  • 1.2.1. Soğuk Su Borularının Çizilmesi
  • 1.2.2. Sıcak Su Borularının Çizilmesi
  • 1.2.3. Atık Su Borularının Çizilmesi
  • ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
  • PERFORMANS TESTİ
  • ÖĞRENME FAALİYETİ-2
  • 2. ÇİZİLEN PLAN GÖRÜNÜŞLERİNİN ŞEMA GÖRÜNÜŞLERİ
  • 2.1. Şema Görünüşlerini Çizmek
  • 2.1.1. Uç Malzemelerinin Şema Görünüşlerini Çizmek
  • 2.1.2. Soğuk Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek
  • 2.1.3. Sıcak Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek
  • 2.1.4. Atık Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek
  • 2.2. Boru Çaplarının Hesaplanması
  • 2.2.1. Soğuk Su Boru Çaplarının Hesaplanması
  • UYGULAMA FAALİYETİ
  • ÖĞRENME FAALİYETİ-3
  • 3. BİR BİNANIN KOMPLE SIHHİ TESİSAT PROJESİ
  • 3.1. Mimari Projelerin Okunması
  • 3.1.1. Mimari Projelerde Kullanılan Semboller ve İşaretler
  • 3.2. Mimari Planların Çizilmesi
  • 3.4. Borulama Tesisatlarının Çizilmesi
  • 3.5. Plan Görünüşüne Uygun Şema Görünüşünün Çizilmesi
  • 3.6. Atık Su ve Temiz Su Tesisatı Boru Çaplarının Hesaplanması
  • PERFORMANS DEĞERLENDİRME
  • MODÜL DEĞERLENDİRME
  • CEVAP ANAHTARLARI
  • ÖNERİLEN KAYNAKLAR
  • KAYNAKLAR

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

GAZ VE TESİSAT TEKNOLOJİSİ

SIHHİ TESİSAT RESİM-2

ANKARA 2007

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;  Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilir. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

  

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 1. SIHHİ TESİSAT UÇ MALZEMELERİNİN VE BORULAMA TESİSATLARININ PLAN GÖRÜNÜŞLERİ .......................................................................................................... 3 1.1. Uç Malzemelerinin Plan Görünüşüne Yerleştirilmesi .................................................. 3 1.1.1. Mutfağa Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi ......................................................... 3 1.1.2. Tuvaletlere Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi .................................................... 5 1.2. Boru Tesisatlarının Plan Görünüşüne Çizilmesi ........................................................... 9 1.2.1. Soğuk Su Borularının Çizilmesi ............................................................................ 9 1.2.2. Sıcak Su Borularının Çizilmesi ........................................................................... 10 1.2.3. Atık Su Borularının Çizilmesi ............................................................................. 11 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 14 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 17 PERFORMANS TESTİ ..................................................................................................... 19 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 22 2. ÇİZİLEN PLAN GÖRÜNÜŞLERİNİN ŞEMA GÖRÜNÜŞLERİ.................................... 22 2.1. Şema Görünüşlerini Çizmek ....................................................................................... 22 2.1.1. Uç Malzemelerinin Şema Görünüşlerini Çizmek ................................................ 23 2.1.2. Soğuk Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek ............................................ 24 2.1.3. Sıcak Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek ............................................. 25 2.1.4. Atık Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek ............................................... 26 2.2. Boru Çaplarının Hesaplanması ................................................................................... 31 2.2.1. Soğuk Su Boru Çaplarının Hesaplanması............................................................ 31 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 57 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 58 PERFORMANS TESTİ ..................................................................................................... 59 PERFORMANS DEĞERLENDİRME .............................................................................. 60 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ................................................................................................... 63 3. BİR BİNANIN KOMPLE SIHHİ TESİSAT PROJESİ ..................................................... 63 3.1. Mimari Projelerin Okunması ...................................................................................... 63 3.1.1. Mimari Projelerde Kullanılan Semboller ve İşaretler.......................................... 63 3.2. Mimari Planların Çizilmesi ......................................................................................... 66 3.3. Planların İçine Islak Mekânların Düzenlenmesi (Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi) ........................................................................................................................................... 70 3.4. Borulama Tesisatlarının Çizilmesi.............................................................................. 73 3.5. Plan Görünüşüne Uygun Şema Görünüşünün Çizilmesi ............................................ 77 3.6. Atık Su ve Temiz Su Tesisatı Boru Çaplarının Hesaplanması.................................... 79 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 83 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 84 PERFORMANS TESTİ ..................................................................................................... 85 PERFORMANS DEĞERLENDİRME .............................................................................. 88 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 91 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 94 ÖNERİLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 95 KAYNAKLAR....................................................................................................................... 96 i

resim alet EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE ve takımları. 2. 3. DONANIMLARI Modülün içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. Sınıf resihane. Çizilen plan görünüşlerinin. Bir binanın sıhhi tesisat projesini standart ve tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz.AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI 582YIM028 Gaz ve Tesisat Teknolojisi Alan Ortak Sıhhi Tesisat Meslek Resim II Bir yapının. yazı tahtası. Sıhhi tesisat uç malzemelerinin ve boru tesisatlarının standart ve tekniğine uygun olarak MODÜLÜN AMACI plan görünüşlerini çizebileceksiniz. ölçekli olarak sıhhi tesisat projelerini çizebileceksiniz. Amaçlar 1. tepegöz/projeksiyon. standart ve tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz. 40/32 Sıhhi Tesisat Resim I modülünü almış olmak Sıhhi tesisat projesini çizebilmek MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK Genel Amaç Gerekli ortam sağlandığında standart ve tekniğine uygun. Modül sonunda ise kazandığınız bilgi. standartlarına ve tekniğine uygun olarak. komple sıhhi tesisat projesinin çizimi ve hesaplamalarının yapımı becerisinin kazandırılmasını amaçlayan öğrenme materyalidir. resim kalemleri. öğretmen tarafından hazırlanacak ölçme DEĞERLENDİRME araçları ile değerlendirileceksiniz. yazı şablonu. ii . beceri. resim şablonu. resim kağıtları. şema görünüşlerini. davranışları ÖLÇME ölçmek amacıyla.

Sıhhi tesisat projeleri. Dolayısıyla bir sıhhi tesisatçı projeyi okumayı bilmiyorsa standardına ve tekniğine uygun iş yapamaz. boruların nerelerden geçirileceğini. Aynı zamanda bir sıhhi tesisat projesine baktığınızda tüm teknik ayrıntılarını yorumlayacak düzeye gelebileceksiniz. banyo ve tuvalet gibi bölümlerin sıhhi tesisatları da bir projeye göre yapılmıştır. hangi armatürlerin kullanılacağını. 1 . hangi uç malzemesinin nereye konulacağını. Çevremizdeki yapılar önceden projeleri çizilmiş bu projelere göre inşa edilmişlerdir. Bu eğitim materyalinde sizlere bir sıhhi tesisat projesinin aşama aşama nasıl hazırlandığını. Bu yapılarda yer alan mutfak. nasıl çizildiğini. çizilirken hangi ölçütlerin göz önüne alındığını ve hesaplamaların nasıl yapıldığını standardına ve tekniğine uygun olarak öğretmek hedeflenmiştir.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci.. Sıhhi tesisatçılar montaj işlemlerini sıhhi tesisat projelerine göre yaparlar. Bu modülden gerektiği biçimde faydalandığınızda bir sıhhi tesisat projesi çizebilmek için gerekli bilgiye sahip olabileceksiniz. çaplarının ne olacağını gibi sıhhi tesisatla ilgili daha pek çok konuyu kapsar.

2 .

1. Mutfağa Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi Mutfak. Mutfaklar tek sıralı. pişirme. bulaşık. kullanışlı olmasına etki eder. Uç Malzemelerinin Plan Görünüşüne Yerleştirilmesi Bir yapının ıslak mekânları sayılan mutfak. Tüm bu işlerin rahat yapılması için kullanışlı bir mutfağa gereksinim duyulur.1’de verilmiştir. L ve U biçiminde olabilir. konumları da projede belirtilmiştir. Tezgâh genişliği 600 mm ve tezgâh önündeki kullanım alanı da en az 900 mm olmalıdır. Oturduğunuz konutun projesini bulunuz ve evinizin yerleşimi ile projeyi karşılaştırınız. Yemek hazırlama. Elde ettiğiniz bilgileri sınıf ortamında arkadaşlarınızla paylaşınız. temizlik gibi işler için mutfakta zaman geçirilir.1. Gerek mutfağın büyüklüğü ve gerekse yerleşimi. sofra hazırlama. Islak mekânlara yerleştirilmesi gereken uç malzemelerinin ve temiz su.1. 1. Tek sıralı. Tek sıralı mutfaklar genellikle küçük ve orta büyüklükteki aileler için uygundur. SIHHİ TESİSAT UÇ MALZEMELERİNİN VE BORULAMA TESİSATLARININ PLAN GÖRÜNÜŞLERİ 1. L ve U biçimli mutfakların minimum ölçüleri şekil 1. pis su borularının yerleri.ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Sıhhi tesisat uç malzemelerini ve boru tesisatlarını standart ve tekniğine uygun olarak plan görünüşüne çizebileceksiniz. Montaj uygulaması yapılırken bu tesisat elemanları projede belirtilen yerlere yerleştirilmelidir. ARAŞTIRMA    Piyasada daha önce uygulanmış bir proje bularak uç malzemelerinin nasıl yerleştirildiğini ve boru tesisatlarının nasıl çizildiğini inceleyiniz. L ve U biçimli mutfaklar kalabalık aileler içindir. Bu tip mutfaklarda tezgâh kullanım alanı daha fazladır. Bu tip mutfaklarda duvar uzunluğu 2400 mm’den az olmamalıdır. wc ve banyo gibi hacimleri ve konumları proje aşamasında belirlenir.1. 3 . özellikle ev hanımlarının sıklıkla kullandıkları bir mahaldir.

kombi ve aspiratör gibi cihazlar bulunabilmektedir. Şekil 1. Bu cihazlar yerleştirilirken bazı hususlar göz önüne alınmalıdır. Ayıca eviyeye gün ışığı sol yandan gelmektedir. Ocağın konulduğu yerde baca bulunmaktadır. ocak. Mutfağa eviye ve bulaşık makinesi için tesisat çekilir. Tezgâh üzerinde hazırlama masası için yeteri kadar alan bırakılmıştır. Şekil 1. Ocak (fırın) davlumbaza yakın olmalıdır. bulaşık makinesi. L ve U biçimli mutfakların minimum yerleştirme ölçüleri Alttaki mutfak yerleşimini inceleyelim. Ocak ve buzdolabı yanana getirilmemiştir.Mutfaklarda eviye. fırın ve buzdolabı yan yana gelmemelidir. buzdolabı. Davlumbaz yok ise baca bağlantısı yapılmak suretiyle aspiratör yerleştirilmelidir. Mutfak tezgâhı üzerinde eviyenin dışında buzdolabı ve ocak için yer ayrılmıştır. Eviyeler kirli su kolonuna da yakın olmalıdır. Yandaki mutfakta eviyenin kirli su kolonuna yakın olduğu görülmektedir. Eviye ise zorunluluk yoksa pencereden gelecek ışığı önden yada sol yandan alacak şekilde yerleştirilmelidir. Mutfakta ayrıca ocak (fırın) ve buzdolabı için yer bulunmalıdır. Örneğin.2: Tek sıralı mutfak yerleştirme 4 .1: Tek sıralı.

2.3: Tuvaletlerin yerleştirilmesi 5 . Tuvalete konulan lavabonun. Konutlarda bulunan tuvaletlerde genellikle bir helâ taşı ve bir lavabo bulunur. Tuvaletlere Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi Konutlarda. Aydınlatma da yeterli olmalıdır. Evsel kullanımlarda havalandırma penceresi yeterli olurken. helâ taşının kullanım alanını işgal edecek şekilde yerleştirilmesi doğru olmaz. Tuvaletlerin iyi bir şekilde havalandırılması gerekir. Buradaki lavabo banyodaki lavaboya göre küçük boyutludur.1. Helâ taşı kolona yakın yerleştirilmelidir. Tuvaletler bulunduğu yapıya göre tasarlanır. Şekil 1. hastanelerde kısaca her yapıda tuvalet mevcuttur. iş yerlerinde. dizi halindeki hela taşlarının bulunduğu konut dışı tuvaletlerde aspiratör ile havalandırma yapılmalıdır.1. okullarda. Kullanma pozisyonuna göre sol tarafında taharet musluğu bulunmalıdır.

Havalandırma Pis su kolonu Şekil 1. Sırt sırta döşenen helâ taşlarının arasında da tesisat bacası olması bir çok açıdan yararlıdır.4: Yanlış yerleştirme uygulamaları Konut dışı tuvaletlerin düzenlenmesi yapılırken.1200 450 1200 1550 Şekil 1.5: Dizi halinde hela taşı montajında tesisat bacasının kullanılması 6 1550 . dizi halindeki helâ taşlarının tesisat bacalarına göre yerleştirilmesi önemlidir.

Banyolarda bir lavabo. Banyo kapısının tam açılmasını engelleyecek yerleştirmelerden kaçınılmalıdır. klozet ile yan yana olmasında yarar vardır. Banyoya konulacak uç malzemesinin sayısı ve türü kullanıcı isteğine ve kişi sayısına göre değişebilir. Bu kullanım alanı için önemli bir husustur. 10. Hela taşı pis su kolonuna yakındır. 8. bazılarında da klozet olabilir. klozetin taharet musluğu yakınına ya da yıkanma yerindeki (küvet. Ayrıca kapının çalışmasını engellemeyecek yere konulmuştur. Tuvalete konulan lavabolar. Tuvaletlere genellikle bir helâ taşı bir de lavabo konur. Küvetler veya duş tekneleri. Yer süzgeci. duş teknesi) batarya tarafına konulması uygun olur. 7. Klozet (alafranga hela taşı) mutlaka pis su kolonuna yakın yere konmalıdır. Aşağıda değişik ölçülerdeki banyoların minimum montaj ölçüleri gösterilmiştir. Bu wc’de hela taşı ekseni. 4. 5. Soğuk ve sıcak su boruları soğuk iklimlerde dış duvardan geçirilmemelidir. Hela taşları genellikle yerleştirileceği kenarın ortasına gelecek şekilde monte edilir. Şekil. kişilerin rahat kullanabileceği ve ulaşabileceği şekilde yerleştirilmelidir. Banyoya konulacak uç malzemeleri banyo büyüklüğüne göre tercih edilmelidir. 9. Uç malzemeleri. jakuzi (sağlık havuzu) gibi cihazlar da konabilir. Pis su kolonu 600 450 Lavabonun ise eksenden duvar mesafesi en az 450 mm’dir. Ancak günümüzde klozetlerde banyoda olması gereken uç malzemeleri arasında yerini almıştır. Planlamada klozet ve küvet (veya duş teknesi) arası uzaksa. küvet (veya duş teknesi) ile klozet arasına yerleştirilmelidir. 6. Yatay döşenen pis su boruları mümkün olduğu kadar kısa tutulmalıdır. 2. yan duvardan en az 600 mm açıklıktadır. banyodaki lavabolara oranla küçük olur.6: Tuvaletlere uç malzemelerinin yerleştirilmesi Banyolara konacak tüm uç malzemelerinin türü ve adedi kullanacak kişi sayısına göre belirlenir. bir duş teknesi veya küvet ve yer süzgeci konulması şarttır. Banyo odaları yerleştirilirken şu hususlara dikkat edilmelidir: 1. yıkanan kişinin kapıyı görebileceği yere yerleştirilmelidir. Daha geniş banyo odalarında bide. Klozetlerin banyo kapısının yakınında olmasından kaçınılmalıdır. 3.Aşağıdaki tuvaletin yerleştirilmesini inceleyelim. 7 . Banyoda eğer bide varsa.1. Bazı tuvaletlerde alaturka helâ taşı. çamaşır makinesi.

450

450

600

1600

1600

1600

1600

2200

Şekil 1.7: Küçük banyolar için yerleştirme uygulamaları
2950 1150 600 600 450

1700

1600

750

600

2800

Şekil 1.8: Büyük banyolar için yerleştirme uygulamaları

3550

1700

750

750

600

600

450

Şekil 1.9: Tam konforlu banyolar için yerleştirme uygulaması (küvet, çamaşır makinesi, klozet, bide, yer süzgeci, lavabo)

8

1600

Aşağıdaki banyo odasının yerleşimini inceleyelim. Bu banyo odası küvet, lavabo, klozet ve yer süzgecinden oluşmaktadır. Banyonun yerleşimine baktığımızda, hiçbir uç malzemesi kapının çalışmasını engelleyecek şekilde monte edilmemiştir. Küvet, kullanan kişinin kapıyı rahat görebileceği yere yerleştirilmiştir. Ayrıca küvetin konduğu yer, banyo odasında ölü hacme (kullanılmaya müsait olmayan alan) sebebiyet vermemiştir. Klozet için uygun yer olarak küvet yanı seçilmiştir. Pis su kolonuna fazla uzak olmamasına dikkat edilmiştir. Pis su kolonu iç duvar tarafında olmamalıdır. Varsa tesisat bacasından geçmelidir. Yer süzgeci, suyun zemine akma olasılığının yüksek olduğu küvet ve klozet arasına yapılmıştır. Süzgeçlerin banyonun orta yerine konması estetik açıdan uygun değildir. Lavabo, sık kullanılan bir uç malzemesi olduğundan en kolay ulaşılır yere konmuştur.

Tesisat Bacası Pis su kolonu
Şekil 1.10: Banyo yerleştirme uygulaması

1.2. Boru Tesisatlarının Plan Görünüşüne Çizilmesi
Sıhhi tesisat projelerinde soğuk su, sıcak su ve atık su boruları çizilirken birtakım hususların dikkate alınması gerekir. Boruların geçirileceği yerlerin, yapının kullanılmasına olumsuz etki yapmamasına özen gösterilmelidir. Tesisatın işleyişi bakımından da boru tesisatları önem taşır. Şöyle ki; borularda gereğinden fazla yön değiştirme olursa basınç kayıpları oluşur. Boru hattı uzadıkça maliyet artar ve boru içindeki akışkan bakımından da problemler doğabilir.

1.2.1. Soğuk Su Borularının Çizilmesi
Bir sıhhi tesisat projesinde uç malzemelerinin kullanılacağı yerlere ve diğer su akıtma yerlerine soğuk su ağızları bırakmak gerekir. Kolon borusundan hat alınarak su akıtma yerlerine su iletilir. Sıhhi tesisat projelerinde soğuk su boruları sürekli çizgi şeklinde çizilir. Çizgi, 0.3 kalınlığındaki rapido kalemle çizilir. Açıkta döşenen borular duvar üzerinden çizilirken, sıva altından geçen borular duvar içine çizilir.

9

Soğuk su boruları çizilirken şunları göz önünde bulundurmalıyız:  Açıkta döşenen borular, mümkünse tesisat bacası veya boru bacasından geçirilmelidir.  Donma tehlikesi olan borular mutlaka izole edilmelidir.  Açıkta döşenen borular estetik bakımdan, görünüşü bozmayacak yerlerden geçirilmelidir.  Ankastre (sıva altı) döşenen borular kolon ve kirişlere zarar vermeyecek şekilde döşenmelidir.  Ankastre döşenen borular ıslak mekânlardan (banyo, wc, mutfak) geçirilmeli; salon, oda gibi hacimlerin duvarlarından geçirilmemelidir.  Boruların döşeme içinden geçirilmesinden kaçınılmalıdır. Döşeme içinden geçirilen borular çabuk çürür ve delinebilir. Yerden boru zorunlu olarak geçirilecekse korozyondan mutlaka korunmalıdır.  Borular tavandan geçirilmemelidir.  Üst üste yatay döşenen borularda, yüzeyde yoğunlaşan suyun alttaki borulara korozif etki etmemesi için, en alttan soğuk su borusunun geçmesi sağlanmalıdır.  Soğuk su boruları soğuk iklimlerde dış duvar içinden geçirilmemelidir.  Temiz su kolonları genellikle wc’lerin kapı arkasından geçirilir.  Batarya kullanılan su akıtma yerlerinde soğuk su ağızları, kullanım pozisyonuna göre sağda olacak şekilde çizilmelidir. Soğuk su borularının çizilmesi ile ilgili örnek aşağıda verilmiştir.

BANYO

MUTFAK

GİRİŞ

Şofben WC Temiz su kolonu HOL

Şekil 1.11: Daire içinde soğuk su borularının temiz su kolonundan alınarak dağıtılması

1.2.2. Sıcak Su Borularının Çizilmesi
Sıcak su; şofben, termosifon, güneş kollektörü veya boyler ile elde edilir. Temiz su borusundan bir hat alınarak su ısıtıcısına verilir. Burada sıcak su elde edilerek lavabo, küvet veya duş teknesi, bide, kurna gibi uç malzemelerine iletilir. 10

insan sağlığını tehdit etmeyecek şekilde en kısa yoldan yapı dışına çıkarılmalıdır. 0.3 kalınlığındaki rapido kalemle çizilir. sıva altından geçen sıcak su boruları duvar içine çizilir. Atık Su Borularının Çizilmesi Su akıtma yerlerinde kullanılan su. 11 . Pis ve kirli suları bina dışına ve oradan da kanalizasyona ileten borulara atık su boruları denir. Sıcak su borularının çizilmesi ile ilgili örnek aşağıda verilmiştir. Sıcak su boruları çizilirken şunları göz önünde bulundurmalıyız:  Sıcak su boruları mümkün mertebe dış duvardan geçirilmemelidir.Sıcak su boruları sıhhi tesisat projelerinde. BANYO MUTFAK GİRİŞ Şofben WC Temiz su kolonu HOL Şekil 1.  Açıktan veya dış duvardan geçirilen sıcak su boruları ısı kaybına karşı yalıtılmalıdır. noktalı kesik çizgi ile gösterilir.  Batarya kullanılan su akıtma yerlerinde sıcak su ağızları. borular terleme yaptığında etkilenmemiş olur.  Basınç kaybını önlemek için gereksiz dönüşlerden kaçınılmalıdır.12: Daire içinde sıcak suyun şofbenden alınarak dağıtılması 1.  Sıcak su boruları yatay konumda döşendiğinde diğer borulara göre üstte olacak şekilde yapılırsa. Açıkta döşenen sıcak su boruları duvar üzerinden çizilirken. Tuvaletten akıtılan sulara pis su.2.3. kullanım pozisyonuna göre solda olacak şekilde çizilmelidir. Çizgi. banyo ve mutfaktan akıtılan sulara da kirli su adı verilir.

 En üst seviyedeki atık su bağlantısı yapıldıktan sonra kolon borusu çapı değiştirilmeden çatı katına kadar çıkartılmalıdır. eviye gibi sağlık gereçlerine yakın olmalıdır. 0.  Kolon hatları özellikle alaturka helâ taşı.  Kolon altlarına temizleme borusu konulmalıdır.  Atık su boruları mümkün olan en kısa yoldan ve en az dönüşle kanalizasyona aktarılmalıdır. Bina içi atık su boruları.Atık su boruları projelerde muflu bağlantı şeklinde gösterilir. Atık su borularının çizilmesi ile ilgili örnek aşağıda verilmiştir.13: Daire içinde atık su borularının çizimi 12 . Bodrum kattaki yatay boruların uzun olması durumunda bu borulara da temizleme borusu konulmasında yarar vardır.  Mutfak. klozet.  Kolonlar iç duvar tarafından geçirilmemeli.  Yatay borular daire içinde mutlak suretle ankastre yapılmalıdır. dış duvar tarafından veya tesisat bacalarından geçirilmelidir. P2 P3 BANYO MUTFAK P1 GİRİŞ Şofben WC Temiz su kolonu HOL Şekil 1. banyo ve tuvalete koyduğunuz her bir atık su kolonu için numaralandırma yapınız. Kolon altlarına temizleme borusu konulması iyi olur. Atık su boruları çizilirken şunları göz önünde bulundurmalıyız:  Atık su boruları kesinlikle oturma alanlarından geçirilmemelidir.5 kalınlığındaki rapido kalemle çizilir. Bodrum katta tüm kolonlar birleşerek yatay borular ile bina dışına çıkarılır. düşük döşeme içinden ve duvar içlerinden geçirilir. Bu numaralama işlemini soldan başlayarak belirli bir sıraya göre yapınız.  Kolonlar en alt kattan en üst kata kadar yön değiştirmeden çıkmalıdır.

14: Atık su ve temiz su borularının plan görünüşe çizimi 13 . Şehir şebekesinden gelen temiz su ise ana sayaçtan geçtikten sonra kollektöre gelmiş ve buradan katlara dağıtılmıştır.Bodrum katta atık su ve soğuk su borularının çizimi ile ilgili bir örnek aşağıda verilmiştir. P2 Kollektör WC R P1 P3 SIĞINAK SIĞINAK BODRUM KAT Şekil 1. Bordum katta pis su boruları toplanarak rögara bağlanmıştır.

Tesisat şablonunuzla ve 0. 14 . Tesisat şablonunuzla ve 0. Banyo konumuna göre uç malzemelerinin yerlerini planlayınız. Küvet. Kapının açılıp kapanmasını ve helâ taşının kullanım alanını göz önüne alarak lavabo yerini belirleyiniz. Kolon yerini belirleyiniz. Klozet eğer uygunsa küvetin yakınına konulmalı ve atık su kolonuna uzak olmamalıdır. Temiz su kolonundan hat alınız. bulaşık makinesi ve ocak sembollerini planladığınız yerlere çiziniz. Mimari planda banyonun yerini bulunuz. Eviyenin yerini belirlerken pencerenin ve kolonun yerini göz önüne alınız. Kolon yerini belirleyiniz. Eviyeyi nereye yerleştireceğinize karar veriniz.  Mimari planda wc’nin yerini bulunuz. küvet pis su gider tarafı ile klozet taharet musluklarına yakın olması kuralını hatırlayınız.           Banyonun planlanmasını  yaparak uç  malzemelerini çiziniz. Helâ taşının kolona yakın olması gerektiğini unutmayınız.     Düzenlenen mutfağın  soğuk su.5 rapido kaleminizle alaturka hela taşı ve lavabonun sembollerini planladığınız yerlere çiziniz. yer süzgeci ve lavabonun sembollerini planladığınız yerlere çiziniz.5 rapido kaleminizle küvet. sıcak su ve atık su borularını çiziniz. Tesisat bacası var ise kolonları buradan geçiriniz. malzemelerini çiziniz.5 rapido kaleminizle eviye. Mutfağın konumuna göre kolon yerini belirleyiniz.      Tuvaletin planlanmasını yaparak uç malzemelerini çiziniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları     Öneriler Mimari plan üzerinde mutfak için ayrılan hacmi bulunuz. Alaturka helâ taşının yerini belirleyiniz. klozet. kapının rahat görüleceği yerde olmalıdır. Lavabonun yerini belirleyiniz. Yer süzgecinin. Tesisat bacası yok ise kolonun dış duvar tarafında olmasına özen gösteriniz.  Mutfağın planlanmasını  Ocak (fırın) yerini bacaya göre belirleyiniz. Banyoya koyacağınız uç malzemelerini belirleyiniz. Temiz su kolonunun genellikle WC kapısının arkasında bulunduğunu hatırlayınız. Tesisat bacası yok ise kolonun dış duvar tarafında olmasına özen gösteriniz. yaparak uç  Tesisat şablonunuzla ve 0.

 Eviyeden kirli su kolonuna bağlantı borusunu çiziniz.  Sıcak su borusunu 0.  Helâ taşını kullanma pozisyonuna göre solda olacak şekilde bir ağız da taharet musluğu için bırakınız. sıcak su ve atık  Soğuk su ağzını sağda olacak şekilde çiziniz.  Çizdiğiniz çizgileri kolon ve ya kiriş içinden geçmeyecek şekilde çizmeye özen gösteriniz.  Bulaşık makinesinin yerinden kolona bağlantı borusu çiziniz.  Soğuk su hattından banyoya giriş yapınız.  Klozete rezervuar doldurma musluğu için ağız bırakınız.  Soğuk su hattından tuvalette bulunan helâ taşı için bir bas ve ya rezervuar ağzı bırakınız.  Lavabonun kolona bağlantısını çiziniz.  Sıcak su bağlantısını çizmek için şofbenden sıcak su hattı alarak eviyeye kadar götürünüz.  Klozete taharet musluğu için ağız bırakınız.  Pis su bağlantısını muflu boru şeklinde çiziniz. Düzenlenen WC’nin soğuk  Tuvaletteki lavaboya sadece soğuk su ağzı bırakmak su.  Soğuk su ağzının bataryanın sağında olması gerektiğini unutmayınız.  WC’de sıcak su kullanımı olmadığından sıcak su hattı çekilmez. 15 .3 rapido kalemle ve kesik noktalı çizgi ile gösteriniz.  Lavabo için bir ağız bırakınız.  Sıcak su borularını çizerken duvar içinden çiziniz. su borularını çiziniz.  Pis su borusunun 0. sıcak su ve atık su yeterlidir.  Lavaboya soğuk su ağzı sağda olacak şekilde ağız bırakınız.  Pis su kolonuna numara vererek yuvarlak içine alınız.  Soğuk su borularını 0.5 kalınlığındaki rapido kalemle çizildiğini unutmayınız.  Düzenlenen banyonun  Küvet için soğuk su batarya ağzı bırakınız.  Soğuk su borusundan bir kol daha alarak şofbene götürünüz. hela taşının kolona bağlantısını çiziniz. soğuk su. borularını çiziniz. Duvar içlerinden geçirerek mutfağa ulaştırınız.3 rapido kalemle ve sürekli çizgi şeklinde çiziniz.  Eviyeye soğuk su ağzı bırakınız.  Bulaşık makinesi için bir ağız bırakmayı unutmayınız.  Eğer varsa çamaşır makinesi için soğuk su ağzı bırakınız.  Pis su tesisatı çiziminde.  Duvar içinden tüm su akıtma yerlerine soğuk su borusunu çiziniz.  Kirli su kolonuna numara vererek yuvarlak içine alınız.

bir ağız da lavaboya bırakınız.  Boruları mümkün olan en kısa yoldan ve fazla dönüş yaptırmadan kolona bağlayınız. 16 . klozetin ve lavabonun kolona bağlantısını çiziniz.  Sıcak su için bir ağız küvete. Sıcak su hattından kol alarak banyoya getiriniz. süzgecin.  Bu bağlantıları yaparken akışı zorlaştıracak çizim yapmayınız. küvetin.  Sıcak su ağızlarının solda olması gerektiğini unutmayınız.  Pis su tesisatı için.  Pis su kolonuna numara vererek yuvarlak içine alınız.  Hem kullanım hem de maliyet bakımından tüm borular tekniğine uygunluğunu bozmadan en kısa biçimde tasarlanmalıdır.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki test sorularını cevaplandırarak bilgilerinizi ölçünüz.7 17 . 6. Arka sayfada yer alan cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Aşağıdakilerden hangisi banyoya konulan uç malzemelerinden değildir? A) Klozet B) Bide C) Yer süzgeci D) Eviye 2. 1.3 C) 0. Uç malzemeleri mimari plana ne ile çizilir? A) Serbest elle çizilir B) Cetvele çizilir C) Tesisat şablonu ile çizilir D) Yazı şablonu ile çizilir 5.2 B) 0. Uç malzemeleri hangi rapido kalemle çizilmelidir? A) 0. Eviye yerleştirirken aşağıdakilerden hangisi göz önüne alınmaz? A) Pencerenin konumu B) Kirli su kolonunun yeri C) Mutfağın yönü D) Kullanım alanı 3. C) Gözden uzak yerlere konulmalıdır. D) Banyolarda en az iki adet olmalıdır.5 D) 0. Pis su kolonları için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Uç malzemesine yakın olmalıdır B) İç duvardan geçirilmemelidir. Aşağıdakilerden hangi ikisi yan yana yerleştirilirse kullanım açısından kolaylık sağlar? A) Klozet–bide B) Küvet –lavabo C) Duş teknesi–lavabo D) Eviye –küvet 4.

5 D) 0.7 8. Temiz su boruları hangi rapido kalemle çizilmelidir? A) 0.2 B) 0. Sıcak su boruları hangi çizgi ile gösterilir? A) Sürekli çizgi B) Kesik çizgi C) Kesik noktalı çizgi D) Kesik çift noktalı çizgi 9. Temiz su boruları hangi çizgi ile gösterilir? A) Sürekli çizgi B) Kesik çizgi C) Kesik noktalı çizgi D) Kesik çift noktalı çizgi 18 .3 C) 0.7.

Bu faaliyeti gerçekleştirirken uyguladığınız her işlem sırası için kontrol listesinde işaretleme yapınız. Soğuk su ve atık su kolon yerlerini belirleyiniz.15: Daire mimari planı 19 6 0/ 5 0 .PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Aşağıda size bir uygulama faaliyeti verilmiştir. sıcak su ve atık su borularını çiziniz. Soğuk su. ODASI MUTFAK 150/ 150 Şekil 1. b. 150/ 150 60/ 50 SALON 15 0/ 15 0 W C BANYO HOL KİLER GİRİŞ BALKON Y. Uç malzemelerini yerleştiriniz. c. Aşağıda verilen plana: a.

Uç malzemelerini nerelere yerleştireceğinizi belirlediniz mi? c. Soğuk su borularını sürekli çizgi şeklinde çizdiniz mi? i. Lavabo kullanım alanını dikkate aldınız mı? j. Uç malzemelerinin yerlerini belirlediniz mi? c. Eviye için bıraktığınız soğuk su ağzı bataryanın sağ tarafında mı? f. Eviyenin konumu pencereye uygun mu?  WC’nin plan görünüşüne yerleştirilmesi ve uç malzemelerinin çizilmesi a. Şofben için soğuk su girişine ağız bıraktınız mı? g. Hela taşının çizimini yaptınız mı? d. Lavabonun kapı hareketini engellemediğinden emin oldunuz mu?  Banyonun plan görünüşüne yerleştirilmesi ve uç malzemelerinin çizilmesi a. Küveti tesisat şablonu ile çizdiniz mi? d. Klozeti çizdiniz mi? f. Mutfağa hangi uç malzemelerini yerleştireceğinizi belirlediniz mi? b. Mutfağa çizdiğiniz soğuk su hattından eviye için ağız bıraktınız mı? e. Hela taşı için yeteri kadar kullanma alanı var mı? f. Tüm soğuk su borularını 0. Süzgeci su sıçrama olasılığı yüksek olan yere yerleştirdiniz mi?  Düzenlenen mutfağın soğuk su. Lavabonun çizimini yaptınız mı? i. Klozet pis su kolonuna yakın mı? g. Küveti kullanan kişi kapıyı rahatlıkla görebilir mi? e. Wc’ye hangi uç malzemelerini yerleştireceğinizi belirlediniz mi? b. Süzgecin çizimini yaptınız mı? k. sıcak su ve atık su borularının çizilmesi a. Eviyeyi yerleştireceğiniz yer kolona yakın mı? d. Şofbenden sıcak su hattı alarak eviyeye sıcak su ağzı bıraktınız mı? 20 1 2 3 4 Hayır . Soğuk su borusunu duvar içinden çizdiğinizden emin misiniz? d. Soğuk su kolonunu tuvalet kapısı arkasına çizdiniz mi? b.KONTROL LİSTESİ Bitirdiğiniz faaliyetin sonunda aşağıdaki performans testini doldurunuz. Bu kolondan hat alarak mutfağa ulaştırdınız mı? c. “Hayır” olarak işaretlediğiniz işlemleri modül bilgi sayfasına dönerek ve öğretmeninizden yardım alarak gidermeye çalışınız. Hela taşı kolona yakın mı? e.3 rapido kaleminizle çizdiniz mi? h. Klozetin kapı kenarında olmadığından emin oldunuz mu? h. Evet Sıra No Gözlemlenecek Davranışlar  Mutfağın plan görünüşüne yerleştirilmesi ve uç malzemelerinin çizilmesi a. Uç malzemelerinin yerini belirlediniz mi? c. Banyoya hangi uç malzemelerini yerleştireceğinizi belirlediniz mi? b.

Çalıştığınız yeri temizlediniz mi?  Verimli çalışma a. Lavabo için bıraktığınız soğuk su batarya ağzı sağda mı? d. Küvete sıcak su borusunu çizdiniz mi? j. Eksikliklerinizi. Teharet musluğu için ağız bıraktınız mı? d. Yaptığınız çizimi tekniğine uygun yapabilidiz mi? b. 21 . Taharet musluğunu hela taşının solunda olacak şekilde çizdiniz mi? e. Pis su kolonunu çizdiniz mi? l.3 rapido kaleminizle çizdiniz mi? k.j. Sıcak su borusunu 0. faaliyete dönerek. Kendinizi başarılı buluyorsanız ikinci faaliyete geçiniz. Sıcak su ağzını küvet bataryasının soluna gelecek şekilde bıraktınız mı? k. Rezervuar veya bas için ağız bıraktınız mı? c. Küvet için soğuk su ağzını bataryanın sağ tarafına bıraktınız mı? e. Soguk su hattından banyoya hat aldınız mı? b. Küvet. Klozet – kolon bağlantısını çizdiniz mi? m. Sıcak su borusundan hat alarak banyoya kadar çizdiniz mi? g. Lavabo – kolon bağlantısını çizdiniz mi?  Düzenlenen banyonun soğuk su. lavabo ve süzgecin pis su bağlantılarını kolona kadar çizdiniz mi?  Tertipli ve düzenli çalışma a. Sıcak su borularını kesik noktalı çizgi şeklinde çizdiniz mi? l. Pis ve kirli su borularını 0. Pis su kolon yerini belirlediniz mi? f. Çalışırken yeteri kadar sabırlı ve dikkatli oldunuz mu? b. Eviyeden kirli su kolonuna bağlantı borusunu çizdiniz mi? n. sıcak su ve atık su borularının çizilmesi a. rezervuar ve taharet musluğu için ağız bıraktınız mı? f. Çizimi yaparken zorlandığınız yerler oldu mu? 5 6 7 8 DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. sıcak su ve atık su borularının çizilmesi a. Soğuk su borusundan uç malzemelerine ağız bıraktınız mı? c. Lavaboya sıcak su borusunu çizdiniz mi? h. Hela taşı – kolon bağlantısını çizdiniz mi? g. Klozete. Pis ve kirli su borularını muflu olarak çizdiniz mi?  Düzenlenen tuvaletin soğuk su. Kirli su kolon yerini belirlediniz mi? m. Soğuk su hattından lavabo için ağız bıraktınız mı? b. Sıcak su ağzını bataryanın soluna gelecek şekilde bıraktınız mı? i. araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayınız. Kullandığınız çizim takımlarını düzgünce yerine koydunuz mu? c.5 rapido ile çizdiğinizden emin oldunuz mu? o.

zemin kat ve bir normal kat olarak gösterilir. Şema görünüşünde kolon boruları ve bağlantı boruları net olarak görülebilir. Kolon numarası plan görünüşünde daha önce belirlendiği için buradan bakılarak alınır. Planda en sağda bulunan uç malzemesi sağa doğru. Mutlaka ikisinin de kullanılması gerekir. Bunun nedeni plan görünüşündeki kolonun şema görünüşünde doğru olarak ifade edebilmektir. 2. Bina kaç katlı olursa olsun. Öğrendiğiniz bilgileri sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız. Ayrıca tüm bağlantı borularının uç malzemelerine ve kolonlara nasıl bağlandığını şema görünüşünde görmek mümkündür. Çevrenizdeki mühendislik firmalarına giderek kolon şemasının nasıl çıkarılması gerektiğine dair pratik bilgiler edininiz. 22 . birinci kat ile en üst kat mimari olarak aynı ise plan görünüşünde sadece bir normal kat çizmek yeterlidir.ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ Çizilen plan görünüşlerinin şema görünüşlerini standartlarına ve tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz. Plan görünüşü bodrum kat.1. ÇİZİLEN PLAN GÖRÜNÜŞLERİNİN ŞEMA GÖRÜNÜŞLERİ 2. Plan görünüşünde çizmiş olduğumuz uç malzemelerinin ve tüm boruların ön görünüş olarak gösterilmesine şema görünüşü denir. Kolon şemasında öncelikle pis su ve temiz su kolonları çizilmelidir. en soldaki uç malzemesi de sola doğru yatırılmış gibi düşünülerek kolon şeması çıkarılır. Şema görünüşünü çizerken plan görünüşünden yararlanılır. Plan görünüşü tamamlandıktan sonra şema görünüşü çizilir. Kolon numaraları verildikten sonra hangi kolonda hangi uç malzemesi varsa plan görünüşü göz önüne alınarak çizilir. Pis su kolonu çizildikten sonra en üst noktasına kolon numarası yazılır. Şema görünüşünde ise bodrum kat. ARAŞTIRMA   Bitmiş sıhhi tesisat projesi bularak plan görünüşlerin şema görünüşlerinde nasıl göründüğünü inceleyiniz. Şema Görünüşlerini Çizmek Projelerde plan görünüşleri üstten görünüşle ilgili ayrıntıları içerir. Sadece plan görünüşüyle ya da sadece şema görünüşüyle bir projeyi ifade edemeyiz. zemin kat ve bina kaç katlı ise o kadar normal kat çizimi yapılır.

Pis su kolonuna en yakında küvet bulunmaktadır.1’deki banyonun şeması Tesisat Bacası 23 . Şekil 2.2: Şekil 2.1. Uç Malzemelerinin Şema Görünüşlerini Çizmek Uç malzemelerinin şema görünüşleri tesisat şablonları ile çizilir. süzgeç ve küvet tek çatal ile kat borusuna bağlanmışlardır. Küveti süzgeç. Kat yüksekliği 3 metre olduğu için 1/50 ölçekli şema görünüşünde iki kat aralığı 60 mm olarak gösterilir. Uç malzemelerinin şema gösterimi ile ilgili semboller Sıhhi Tesisat Resim-1 Modülü’nde gösterilmiştir. Burada tüm uç malzemelerinin pis su kolonunun sağında olduğu görülmektedir. lavabo ve süzgeç bulunmaktadır. klozet ve lavabo izlemektedir.1.2.5 kalemle çizilir. Aşağıda verilen banyonun uç malzemelerini plan görünüşüne yerleştirelim. Uç malzemeleri 0.1: Banyoya uç malzemelerin yerleştirilmesi Bu plan görünüşünde küvet. Bu bilgiler ışığında şema görünüşü şu şekilde olur: Şekil 2. klozet. Tek pis su kolonuna bağlantıları yapılan bu uç malzemelerinin şema görünüşünü çıkarırken uç malzemelerinin pis su kolonuna göre konumlarına bakmalıyız. Ayrıca klozet. Kolon şemasına uç malzemeleri yerleştirilirken yerden yüksekliklerine göre yerleştirilir.

Aşağıda uç malzemesinin şema görünüşüne yerleştirilmesi ile ilgili örnek verilmiştir.

Eviye

Lavabo Küvet Klozet

Lavabo

a

II. Normal Kat

Döşeme

Hela taşı

ÜST KATIN AYNISIDIR.

I. Normal Kat

ÜST KATIN AYNISIDIR.

Zemin Kat

Bodrum Kat

a: Kat yüksekliği 3 metre olduğundan 50 ölçeğinde 60 mm ile gösterilir.
Şekil 2.3: Şema görünüşüne uç malzemelerinin yerleştirilmesi

1

2.1.2. Soğuk Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek
Soğuk su boruları şema görünüşü çizilirken çizime bodrum kattan başlanır. Şehir şebeke suyu girişinden başlanarak ana sayaç ve dağıtıcı (kollektör) çizimi yapılır. Kolon boruları her kata daire sayısı kadar çizilir. Bu da plan görünüşünden yararlanılarak yapılır. Buradan da en uçtaki su akıtma yerine kadar bağlantı boruları çizilir. Örneğin, plan görünüşünde temiz su kolonu tuvaletten geçiyorsa, şema görünüşü çıkarırken temiz su kolonunu tuvaletin bulunduğu yerden çizmeliyiz. 24

Aşağıdaki örnekte bodrum kattan üst kata kadar temiz su borularının şema görünüşleri verilmiştir.
Çatı Katı

2. Normal Kat

1. Normal Kat

Zemin Kat

S S S S

S S S S

Şehir Şebekesi B. Kat
S

Şekil 2.4: Şema görünüşüne soğuk su borularının çizilmesi

2.1.3. Sıcak Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek
Bağımsız sistemlerde (şofben, kombi vs) sıcak su cihazının sıcak su çıkışından hat alınarak gerekli tüm uç malzemelerine sıcak su dağıtımı çizilir. Merkezi sıcak sulu sistemlerde de bodrum katta boyler ve bağlantıları çizilir. Boyler sıcak su çıkışından hat alınarak sıcak su kolonu çizilir. Bağlantı boruları çizilerek uç malzemelerine sıcak su iletilmiş olur. Tüm bu çizimler plan görünüşe göre yapılır. Sıcak su boruları 0.3 kalemle ve kesik noktalı çizgi ile çizilir.

25

2.1.4. Atık Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek
Atık su borularının şema üzerinde gösterilirken kolon sayısı göz önüne alınır. Plan görünüşünde pis su kolonları numaralandırılmıştır. Kolon şeması çıkarıldığında soldan sağa doğru kolonlar sıra ile yerleştirilir. Kolonlar en üst bağlantı yerinden çatı katına kadar devam ettirilir. Bu boruya havalandırma borusu denir ve kolon çapı ile aynı çapta olur. Kolonların en üst seviyesine kolon numarası yazılarak daire içine alınır. Bodrum katta ise pis su ana boruları bağlantıları gösterilir. Üst katlardaki kolon yerleri bodrum katta da belirtilir ve bu kolonlardan yatay borularla pis su toplanarak en kısa yoldan bina dışında yer alan rögarlara iletilir. Rögarlarda toplanan su büz borular ile kanalizasyon hattına aktarılır.

P2 P1

8

8

4 5

7

6

7

4

1. Bina dışı bağlantı hattı 2. Ana kanal 3. Toplama hattı (pis su ana boru) 4. Tekil bağlantı borusu 5. Müşterek bağlantı borusu 6. Birleştirme borusu 7. Kolon 8. Havalandırma hattı 9. Yağmur suyu kolonu 10. Temizleme borusu
9

3

7

10 2

2 1

Şekil 2.5: Şema görünüşünde atık su borularının bölümleri

Aşağıda bodrum, zemin ve iki normal kattan oluşan plan görünüşleri verilmiştir. Bu plan projeden yararlanarak, uç malzemelerinin ve soğuk su borularının şema görünüşlerini çıkaralım.

26

6: Bodrum kat planı SIĞINAK 27 P6 P1 SIĞINAK BODRUM KAT .P2 P5 P3 P4 KAZAN DAİRESİ Şekil 2.

ODASI ÇOCUK ODASI 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 P1 P6 ZEMİN KAT 15 0 / 15 0 15 0 / 15 0 SALON SALON Şekil 2.7: Zemin kat planı 28 .P2 6 0/ 5 0 6 0/ 5 0 6 0/ 5 0 P3 P4 P5 6 0/ 5 0 15 0 / 15 0 WC 15 0/ 15 0 BANYO WC BANYO HOL HOL 15 0 / 15 0 Y. ODASI MUTFAK MUTFAK ÇOCUK ODASI Y.

ve 2. ODASI ÇOCUK ODASI 100/ 15 0 100/ 15 0 BALKON BALKON 1.P2 6 0/ 5 0 6 0/ 5 0 6 0/ 5 0 6 0/ 5 0 P3 P4 P5 AYDINLIK 15 0 / 15 0 SALON WC 15 0/ 15 0 BANYO WC BANYO SALON HOL HOL Şekil 2.8: Normal kat planı MUTFAK MUTFAK ÇOCUK ODASI 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 29 P1 P6 Y. NORMAL KAT . ODASI Y.

9: Bodrum. NORMAL KAT ÜST KATIN AYNISIDIR Şekil 2.P1 P2 P3 P4 P5 P6 ÇATI KATI 2. zemin ve normal kat planlarının şemaları ÜST KATIN AYNISIDIR S S S S S S 30 Şehir Şebekesi 1. NORMAL KAT ZEMİN KAT S BODRUM KAT .

basınç kayıplarına aşağıdaki unsurlar etki eder:  Plan ve şemadan elde edilecek açılmış boru uzunlukları  Boru kısımlarının yükler  En yüksekteki su akıtma yerinin basınç kaynağından yüksekliği  Kullanılan boru cinsi (Bu unsurlar tablolardan elde edilen değerler yardımıyla hesaplanır.) 1. 1. Yükleme birimi daha detaylı bir yöntemken musluk birimi küçük ölçekli binalarda tercih edilir. Boru çapının hesaplanabilmesi için bir takım ölçütlere gereksinim duyulur.1’de verilmiştir. Suyun mevcut basıncı 6.2. Temiz su ve sıcak su tesisatlarında boru çapları doğru seçilmezse hem maliyet artar hem de su basıncı istenilen değerde olmaz ayrıca tesisatın gürültülü çalışmasına sebebiyet verebilir. Bu da zamanla tortulaşarak tıkanıklıklara sebep olur. Yükleme Birimi Yöntemi Bu yöntemde 10 mm çapındaki (3/8”) musluktan belirli bir akma basıncında akan suyun debisi esas alınır. Bu miktar 1 YB (yükleme birimi) olarak kabul edilir ve diğer su akıtma yerlerinin yükleme birimleri de bunun katları olarak belirlenir. Boru çaplarının hesaplanmasında gerekli olan akma basınçları.2. Görüldüğü üzere boru çaplarının tayini tesisatın çalışması açısından oldukça önemlidir.25 litre (15 l/d) su akıtır. Boru Çaplarının Hesaplanması Projelerdeki boru çapı hesabı. içinde katı atıklar bulunan pis su boru dibinde sürtünmeye maruz kalacağı için gerekli akıntı meydana gelmez. Su sayacının neden olacağı basınç kayıpları 5. Küçük boru çapı ise vakum etkisi yaratarak tesisattaki sifonların işlevlerini engelleyerek binaya koku yayılmasına sebep olur. su akıtma yerlerinde istenilen akma basıncını sağlamak için yapılır. Temiz su. 31 . 2. Atık su tesisatında da uygun boru çapları seçilmezse tesisat sık sık tıkanabilir ve maliyet yüksek olabilir.2. Su akıtma yerlerinde istenilen en az akma basınçları 2. sıcak su ve atık su tesisatlarında boru çapları hesapları yapılır. Aynı anda kullanılacak su akıtma yerlerinin sayısı 4. Boru çapı büyük seçilirse. Soğuk Su Boru Çaplarının Hesaplanması Soğuk su boru çaplarının tayininde yükleme birimi ve musluk birimi yöntemleri kullanılır. Tesisatta bulunan su akıtma yerlerinin türleri ve sayıları 3. debileri ve yükleme birimleri değerleri tablo – 2. 10 mm çapındaki musluk saniyede 0. Borulardaki basınç kayıpları.1.

5 1.25 ile çarpımının toplam debiyi vereceği kabul edilir.5 Tablo 2. Batarya DN 10 (3/8”) 5 DN 15 (1/2”) 5 DN 20 (3/4”) 5 DN 25 (1”) 5 Gazlı Şofben 10 l/d 25 16 l/d 25 26 l/d 25 Lavabo 5 Banyo Küvet Bataryası DN 15 5 DN 20 5 Banyo Duş Bataryası DN 15 10 DN 20 10 Basınçlı Hela Yıkayıcı DN 15 13 DN 20 12 DN 25 4 Rezervuar Musluğu 5 Pisuvar 5 Çamaşır Makinesi 5 Bulaşık Makinesi 5 Debi l/s 0.0 2.Armatür Standart Akma (kullanma yeri) Basıncı (mSS) Musluk.43 0.40 1. Bunun yerine toplam debiyi bulurken.25 2.5 2.25 0. Z=ΣYB q= 0. Toplam debi aşağıdaki ifade ile hesaplanır.25 0. Bu nedenle toplam debi bulunurken YB’ ne karşılık gelen debi değerlerinin toplamı alınmaz.0 3.5 16 6 11 27 0. debileri ve yükleme birimleri Bir yapıda muslukların aynı anda açılması beklenemez.5 16 36 0.2 0.0 0.80 1.125 0.5 16 2. o borunun beslediği tüm armatürlerin yükleme birimleri toplanarak toplam YB bulunur.175 0.40 0.175 0.25 değeri ile çarpılır.1 0. çok sayıda armatürü besleyen bir boruda olması gereken debiyi bulmak için. Bu değerin 1 YB’ ne denk gelen 0. Çıkan sonuç boruda istenen toplam su debisini verir.25 Z (l/s) Z: Debisi hesaplanacak borunun beslediği tüm armatürlerin YB toplamı q: Toplam su debisi 32 .0 0. YB değerlerinin toplamının kareköküne eşdeğer musluğun aynı anda açılacağı varsayılır.60 0. Bir başka deyişle.40 1.25 0.5 0.1: Su akıtma yerlerinin akma basınçları. Bu değerin karekökü alınarak 0.0 1.125 0.40 Yükleme Birimi 1.25 0.5 2.

9) 0.648 (345. kütüphane vs) 1 m/s değerinin altında akma basıncı kullanılabilir. Borularda meydana gelen basınç kayıpları boruların iç yüzeylerinden ve kullanılan bağlantı parçalarından kaynaklanır.152 (74.635 (111. Buralarda kaybolan basınç miktarı göz önüne alınarak boru çapları belirlenir.4) 0.25 olduğuna göre (bk.5 ile 1000 YB arasındaki yükler için debi ve çeşitli çaplardaki boruların basınç kayıpları mSS/m cinsinden verilmiştir.757 (49.3) 1.242 (24.556 (493.878 (12. Basınç kaybı tablolarında 0.646 (6.1) 0.6) 0.506 (36.484 (98.615 (6.0) 1.4) 0.25) Z= 1. İyi bir tesisatta su sayacının neden olduğu basınç kaybı 5 mSS olarak kabul edilir.4) 1.43 l/s Basınç kaybı yaratan etkenlerden biri de su sayacıdır.324 (86.1) 1.589 (5.757 (49. Ancak sese duyarlı yapılarda (hastane.4) 2.833 (11.4) 2.5) + (3 x 0.621 (6.527 (4.5) 0.318 (27.7) 0.969 (395.1) 0.964 (61.5.5) 1. Sayaç kapasitesi m3/h Sayaç anma çapı mm Sayaçtaki Basınç Kaybı (mSS) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Debi l/s (YB) 0.1) 0.25 3 q= 0.8) 0.521 (37.944 (60.982 (15.1) 1.389 (30.3) 1.2) 0.627 (42.3) 1.1) 1.3) 2.75 Z= 3 YB q= 0.373 (2.3) 2.4) 4.0) 0.868 (12.745 (7.2: Su sayaçlarının çeşitli debilerdeki basınç kayıp değerleri Borularda akma basıncının 1 m/s – 2 m/s arasında olması istenir.065 (18.778 (123.7) 2.439 (3.Örnek: 3 adet lavabo.75 + 0.375 (30.9) 1.514 (197.3) 0.076 (18.1) 0.270 (444.485 (98.25) + (3 x 0.3) 0.3) 1.230 (24.696 (7.5) 2. Tablo 2.8) 20 25 32 38 50 3 5 7 10 20 Tablo 2.456 (3.8) 1.1) 1.5 + 0.264 (1.303 (294.25 ve pisuvarın YB’ i 0.7) 3. Tesisattaki her dönüş boru içindeki suyun basıncını düşürür.1) 4.928 (264.7) 1.4) 0. Su sayacının yarattığı basınç kaybı sayacın büyüklüğüne göre değişir.878 (12. Tabloda yer alan 33 .4) 3.8) 4.1) 5.162 (21.1) Z= (3 x 0.0) 3.5) 5.761 (9.6) 1.845 (54.791 (10.2’ de su sayacının anma çapları ve debilerine göre neden olacakları basınç kayıpları verilmiştir. 3 adet rezervuar musluğu ve 2 adet pisuvarı besleyen borunun toplam debisi ne olmalıdır? Çözüm: Lavabonun YB’ i 0.513 (148.8) 1.739 (48.242 (22. rezervuar musluğunun YB’ i 0.2) 1.9) 1.2) 0. tablo .

046.5 olan galvanizli boru bölümünde 0. Ölçekli çizilmiş şema görünüşü üzerinden ölçülerek bulunur. d. 0. Mevcut Su Basıncı: Sistem hidroforlu ise hidrofor alt basıncı. Metre olarak yazılır. Mevcut su basıncından su akıtma yerinin yüksekliği ile akma basıncının toplamı çıkarılarak bulunur. En Üstteki Su Akıtma Yerinin Basınç Kaynağından Yüksekliği: Şehir şebeke borusundan binanın en üst seviyesinde bulunan su akıtma yeri arasındaki yükseklik değeridir.046 değerinin bulunduğu sütundan yukarıya doğru çıktığımızda boru çapının 1” (25 mm-bir parmak) olduğunu görürüz. c. Kalan Basınç: En elverişsiz su akıtma yerindeki durgun basınç değeridir.0 ile 2. Tablo 2. c. Bu durumda Tablo 2. 1.046 mSS/m basınç kaybı öngörülmüştür. Bu basınç değeri su akıtma yerlerinde bulunan en yüksek akma basıncı değeridir. en üstteki su akıtma yerinde musluk. Bu değerin hizasında sırasıyla 0. d. 0. (mSS) b.1’den en yüksek akma basıncının gazlı şofbenin değeri olan 25 mSS olduğu görülür. Su hızının 0.0 m/s arasında bulunduğu değerleri göstermektedir. Koyu rakamların üstünde kalan rakamlar 1. Bu tablolarda yükleme birimi. 0.5 m/s ve 2. Örneğin.5 m/s. suyun borulardaki akma hızının 1. Su Akıtma Yerinde Gerekli Akma Basıncı: En üstteki su akıtma yerinde bulunan armatür için gerekli akma basıncıdır.5 m/s olduğu değerlerin altı çizilmiştir.değerlerden koyu rakamlar.004. boru basınç kaybı (mSS/m) ve boru çapı olmak üzere üç veri bulunur. Koyu rakamların alt kısmında kalan rakamlar ise akma basıncının 2.0 m/s değerinden yüksek akma hızını gösterir. Basınç kayıpları ile ilgili tabloların kullanımı kolaydır.012. a. 0.5 değeri bulunur. direk şehir şebekesinden besleme yapılıyorsa şehir şebeke basınç değeri mevcut su basıncı olarak alınır.3’te ilk sütunda YB değeri olan 9. f. çamaşır makinesi. gazlı şofben ve rezervuar musluğu bulunsun. YB ve boru basınç kaybı değerlerinin bilinmesi durumunda boru çapı tablo üzerinden okunabilir. Mevcut su basıncı (mSS) En üstteki su akıtma yerinin basınç kaynağından yüksekliği (m) Su akıtma yerinde gerekli akma basıncı (mSS) Kalan basınç (mSS) Su sayacı basınç kaybı (mSS) Emre hazır basınç Borunun açılmış uzunluğu (m) Boruda ortalama basınç kaybı (mSS/m) Yukarıdaki kavramları açıklayalım: a. e. 34 . h.156. Buna göre uygun boru çapını bulalım.001 değerleri görülmektedir.0 m/s akma basıncından düşük hızları gösterir. b. 0. Örnek: Yükleme birimi değeri 9. Boru çapının hesaplanmasında aşağıdaki değerlerin bilinmesi gerekir. g.

emre hazır basıncın açılmış boru uzunluğuna bölümüyle elde edilir. Boruda Ortalama Basınç Kaybı: Hesabı yapılan boru bölümünün ortalama basınç kaybı. Emre hazır basınç 18 mSS olur. g. h. Örneğin.2’de su sayaçlarının debilere göre basınç kayıpları verilmiştir. kalan basınç 23 mSS. Buna göre boruda ortalama basınç kaybı 18/21= 0. Su akıtma yerinin yüksekliği 12 metre olsun. Örneğin.4) şema görünüşü verilen tesisatın soğuk su boru çapı hesaplanacaktır. Plan ve şema görünüşleri üzerinde boru boyları ölçülerek 1/50 ölçeğine göre gerçek uzunluğu bulunur. Şehir şebeke basıncı 5 kgf/cm 2 yani 50 mSS’dir. Emre Hazır Basınç: Kalan basınç ile su sayacı basınç kaybı arasındaki farktır. Akma basıncı ise 5 mSS olsun. Borunun Açılmış Uzunluğu: borudaki basınç kayıpları boru uzunluğuna bağlı olduğundan gerçek boru uzunluğunun bilinmesi gerekir. Bu bilgiler ışığında aşağıdaki örnek uygulamayı yapalım. su sayacı basınç kaybı ise 5 mSS olsun. emre hazır basınç 18 mSS. Su şehir şebekesinden doğrudan sağlanmaktadır. Bu durumda.85 olur. borunun açılmış uzunluğu 21 m olsun. Tesisat galvanizli demir boru ile yapılacaktır. Kalan Basınç = 40 – (12+5) = 23 mSS bulunur. Su Sayacının Basınç Kaybı: İyi tasarlanmış bir tesisatta su sayacının 5 mSS basınç kaybı yaratacağı kabul edilir.Örneğin. mevcut su basıncı 40 mSS olsun. e. f. Aşağıda (Şekil 2. Ayıca Tablo 2. 35 . Pratik olarak kat araları 3 m olarak alınır.

Ardından bu YB değerlerini toplayarak ayrı ayrı kolonların toplam YB değerlerini bulup ilgili kolon üzerine yazarız. Tablo 2. Her kolon öncelikle numaralandırılır.00 2. Burada birinci kolonun (TS1) YB değeri toplam 17. TS2 kolonu üst kat ile aynı olduğundan bu kolonun YB değeri de 17.5 TS 2 ÜST KATIN AYNISIDIR.5 olarak kolona yazılır. NORMAL KAT 3.5 0. Burada 42 YB değeri toplam değerdir ve bu 3 kolona su taşıyan boru üzerine bu değer yazılır.00 42 YB BODRUM KAT Şehir Şebekesi S 3.00 3.5 0.5+0.5 olarak bulunmuştur.ÇATI KATI 16.5 1.5 6 2.00 S S S 5. NORMAL KAT 0.5 6 2. Şekil 2. Sonra tüm su akıtma yerlerinin YB değerlerini ilgili boru bölümü üzerine yazılır.1'den alınmıştır.10: Soğuk su boru çapının hesaplanması Tesisatta dizi sistem uygulanmıştır.5 0.00 12.00 Not: Yeşil renkli rakamlar YB değerleridir.00 6.5+6) kolon üzerine yazılır. TS3 kolonu toplam yükleme birimi değeri 7 bulunarak (0. Bu 3 kolonun toplam YB değerleri toplanarak bunları besleyen boru üzerine yazılır. 17.5 17.5 TS 1 1 0.00 11.00 TS 3 0. 36 . 3 adet kolon vardır.5 6 ZEMİN KAT 7 1.

5 0.0 25 14 5 9 28 0.0 25 17 5 12 25. 37 . Üstteki çizelgede I.0 8. Kolon 50.Boru çapı hesaplanırken çizelgeler oluşturmak kolaylık sağlar.0 11. Boru çapı hesabını aşağıdaki gibi çizelge yaparak gösterebiliriz. Borunun açılmış uzunluğu h. Kolonun ortalama basınç kaybı 0. Su akıtma yerinde gerekli akma basıncı d.5 0.5 Boru çapının hesaplanmasına ortalama basınç kaybı en küçük olan kolondan başlanır.32 değeri en küçük değerdir. Su sayacı basınç kaybı f.5 I. Yukarıda yaptığımız işlemleri bir çizelge üzerinde gösterelim. Mevcut su basıncı b. Kalan basınç a . Boruda ortalama basınç kaybı f / g Birimi mSS m mSS mSS mSS mSS m mSS/m I.5 0. Kolon) Zemin Kat (III. Kolon 50.5 0. Basınç Hesabı Çizelgesi Hesap için gerekli ölçütler a.5 6 6 1 2.5 0. Bu durumda boru çapı hesabına I numaralı kolondan başlamalıyız. Katlar II.0 13 32 5 27 18 1.5 Toplam 17.47 III. En üstteki su akıtma yerinin yüksekliği c. Kat (I.32 II.(b+c) e.5 0. Emre hazır basınç d .5 6 Toplam 7 TOPLAM YB 42 Şimdi kolon şemasından yararlanarak ortalama basınç kayıplarını çizelgede gösterelim.e g. Kolon) Bodrum Kat Toplam 17. Kolon 50. Kat (II.0 5. Kolon ) Su Akıtma Yerleri Lavabo Musluğu Lavabo Musluğu Bulaşık Teknesi Taharet Musluğu Bas (DN 15) Bas (DN 15) Gazlı Şofben 16 l/d Küvet (DN 15) Üst Katın Aynısıdır Lavabo Musluğu Bulaşık Teknesi Bas (DN 15) YB 0.

Şema üzerinde borunun gerçek boyu (11 m) ikinci sütuna yazılır. Kolonun Boru Çapı Hesap Çizelgesi a b c d e cxe YB m mm Boru Çapı Boru Bölümü inch mSS/m mSS 1 2 Şehir Şebeke Borusu – Kollektör Arası Kollektör – II. ( Emre Hazır Basınç > Toplam Basınç Kaybı ) Toplam basınç kaybı değeri. Basınç Hesabı Çizelgesinde bulduğumuz Emre Hazır Basınç değeri. İlk sütuna bu değer (42) yazılır. Şehir şebeke borusu ile kollektör arasında bulunan borunun çapı şu şekilde bulunmuştur. Bu boru bölümünün YB değeri daha önce bulunmuştu.2 3. Boru çapı hesaplanmasında önemli bir kural vardır. Aynı işlemler tüm kolonlarda ve boru bölümlerinde uygulanarak boru çapları tayin edilmiş olur. ve 4. Emre Hazır Basınç değerinden büyük olursa sistemdeki su basıncı gereğinden fazla olur. Boru Çapı Hesap Çizelgesinde bulduğumuz Toplam Basınç Kaybı değerinden büyük olmalıdır. Toplam basınç kaybı sütununa ise boru uzunluğu ve basınç kaybı çarpından elde edilen değer (1. sütuna yazılır.76) yazılır.5 11 10 21 40 32 1 ½” 1 ¼” 0.76 2.16 değeri 5. Bulduğumuz 0. Sütuna yazılır.22 1.I. Kat Arası 42 17. 38 Toplam Basınç Kaybı Yükleme Birimi Sıra Boru Uzunluğu Basınç Kaybı .16 değeri bulunur ve sütun başında yer alan boru çapı değeri mm ve inch olarak 3.16 0.96 Yukarıda boru bölümlerine ait boru çapı hesabı yapılmıştır.96 Emre hazır basınç > Toplam Basınç Kaybı 9 > 3.3’ten YB değeri olan 42’ ye karşılık gelen 0. Tablo 2.

Kolonun Boru Çapı Hesap Çizelgesi a b c d e cxe YB m mm Boru Çapı Boru Bölümü inch mSS/m mSS 1 Kollektör – I.22 1.5 25 4.53 1.53 Emre hazır basınç > Toplam Basınç Kaybı 27 > 1. Kolonun Boru Çapı Hesap Çizelgesi a b c d e cxe YB m mm Boru Çapı Boru Bölümü inch mSS/m mSS 1 Kollektör – Zemin Kat Arası 7 4.53 Aşağıda bazı boru türleri için basınç kaybı tabloları verilmiştir.II.5 7 7 32 1 ¼” 0. 39 Toplam Basınç Kaybı Sıra Yükleme Birimi Boru Uzunluğu Basınç Kaybı Toplam Basınç Kaybı Sıra Yükleme Birimi Boru Uzunluğu Basınç Kaybı .34 1.54 1.54 Emre hazır basınç > Toplam Basınç Kaybı 12 > 1.5 1 0.54 III. Kat Arası 17.

002 0.002 0.007 0.025 0.685 0.677 1.013 0.044 0.055 0.002 0.020 0.001 0.039 0.020 0.001 0.018 0.006 0.005 0.002 0.017 0.056 0.935 0.132 0.002 0.005 0.027 0.002 0.001 0.031 0.013 0.014 0.037 0.002 0.137 0.968 1.001 0.032 0.306 0.015 0.057 0.479 1.006 0.003 0.013 0.002 0.010 0.012 0.032 0.049 0.601 1.006 0.001 0.002 0.041 0.012 0.027 Döküm Boru (mm) 50 65 80 0.001 0.004 0.015 0.007 0.025 0.061 0.006 0.001 0.004 0.196 0.156 0.001 0.001 0.001 0.049 0.002 0.001 0.001 0.034 0.001 0.048 0.062 0.038 0.006 0.001 0.001 0.003 0.146 0.004 0.063 0.001 0.5 2 2.001 0.003 0.001 0.025 0.003 0.006 0.005 0.115 0.001 0.014 0.001 0.015 0.107 0.011 0.005 0.011 0.046 0.008 0.040 0.500 1.009 0.001 Tablo 2.093 0.006 0.001 0.001 0.008 0.003 0.026 0.002 0.002 0.003 0.001 0.034 0.005 0.008 0.001 0.011 0.433 0.017 0.004 0.041 0.001 0.088 0.001 0.197 0.002 0.066 0.714 1.007 0.006 0.006 0.001 0.001 0.022 0.001 0.148 0.001 0.001 0.007 0.139 0.002 0.001 0.003 0.005 0.001 0.004 0.901 0.001 0.026 0.021 0.612 0.041 0.161 0.001 0.090 0.013 0.005 0.006 0.009 0.023 0.001 0.001 0.074 0.005 0.003 0.018 0.007 0.001 0.008 0.009 0.395 0.117 0.019 0.230 25 0.001 0.164 0.199 1.771 0.007 0.011 0.003 0.005 0.5 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 Debi L/s 0.005 0.732 1.166 32 0.001 0.051 0.002 0.001 0.008 0.015 0.047 0.015 0.043 0.001 0.001 0.003 0.002 0.016 0.001 0.004 0.010 0.001 0.274 0.009 0.018 0.005 0.005 0.001 0.4: Galvaniz çelik ve döküm temiz su boruları basınç kaybı değerleri 40 .019 0.006 0.006 0.002 0.001 0.001 0.002 0.012 0.014 0.022 0.005 0.023 0.141 0.009 0.004 0.036 0.127 0.005 0.007 0.009 0.102 0.007 0.016 0.005 0.001 0.5 4 4.004 0.541 1.017 0.5 8 8.001 0.468 0.002 0.028 0.213 0.004 0.225 1.0.003 0.001 0.250 1.018 0.024 0.002 0.004 0.001 0.001 0.002 0.003 0.001 0.001 0.001 0.003 0.123 0.019 0.001 0.001 0.007 0.001 0.005 0.001 0.003 0.024 0.323 1.052 0.561 1.016 0.001 0.5 6 6.001 0.001 0.014 0.002 0.003 0.003 0.173 1.013 0.001 0.458 1.001 0.003 0.001 0.001 0.581 1.5 5 5.007 0.001 0.060 0.002 0.008 0.003 0.057 0.016 0.011 0.001 0.5 3 3.033 0.521 1.005 0.016 0.002 0.011 0.020 0.050 0.82 0.005 0.696 1.046 0.078 0.353 20 0.829 0.001 0.122 0.791 0.017 0.021 0.004 0.001 0.658 1.001 0.002 0.118 1.001 0.112 0.002 0.005 0.118 0.005 0.001 0.107 0.001 0.006 0.013 0.002 0.001 0.151 0.002 0.018 0.001 0.008 0.001 0.007 0.010 0.354 0.013 0.017 0.037 0.559 0.003 0.098 0.022 0.002 0.025 0.Yük Birimi Z 0.012 0.146 1.235 0.001 0.005 0.001 0.003 0.620 1.001 0.059 0.004 0.661 0.007 0.003 0.064 40 50 65 40 0.008 0.004 0.045 0.005 0.004 0.015 0.) Çelik Boru (mm) 15 0.008 0.5 1 1.039 0.500 0.029 0.054 0.707 0.029 0.156 0.010 0.001 0.020 0.073 0.177 0.313 0.586 0.003 0.414 1.369 1.750 1.157 0.003 0.006 0.001 0.001 0.008 0.001 0.083 0.024 0.00 1.002 0.001 0.180 0.033 0.768 1 m.004 0.004 0.001 0.5 7 7.019 0.001 0.017 0. Borudaki basınç kaybı değeri armatürlerdeki kaybı da içermektedir.001 0.530 0.012 0.014 0.004 0.054 0.637 0.866 0.006 0.001 0.002 0.299 1.001 0.005 0.346 1.017 0.003 0.003 0.004 0.750 0.436 1.010 0.010 0.068 0.014 0.004 0.002 0.250 0.098 0.059 0.023 0.027 0.002 0.061 1.001 0.002 0.011 0.392 1.002 0.005 0.004 0.001 0.001 0.001 0.001 0.001 0.078 0.010 0.007 0.031 1.019 0. Borudaki basınç kaybı (1 m.022 0.001 0.002 0.001 0.729 0.003 0.042 0.001 0.004 0.001 0.639 1.001 0.002 0.131 0.002 0.5 9 9.001 0.090 1.001 0.004 0.275 1.001 0.

001 0.007 0.010 0.080 0.053 0.003 0.006 0.088 0.066 0.677 4.096 0.001 0.507 4.002 0.005 0.002 0.372 2.002 0.017 0.001 0.003 0.096 0.001 0.681 2.006 0.004 Tablo 2.937 2.030 0.080 0.056 0.005 0.027 0.003 0.006 0.039 0.030 0.007 0.008 0.004 0.841 5.001 0.045 0.001 0.008 0.018 0.010 0.013 0.014 0.068 0.043 0.021 0.124 6.006 0.002 0.374 6.003 0.011 0.026 0.002 0.016 2.001 0.019 0.165 2.010 0.020 0.104 0.112 3.020 0.666 3.003 0.001 0.Yük Birimi Z 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 105 110 115 120 125 130 135 140 145 150 155 160 165 170 175 180 185 190 195 200 105 210 215 220 225 230 235 240 245 250 275 300 325 350 375 400 425 450 475 500 550 600 650 700 750 800 850 900 950 1000 Debi L/s 1.002 0.002 0.045 0.008 0.001 0.002 0.011 0.001 0.305 2.001 0.014 0.001 0.009 0.009 0.002 0.) (mm) 65 0.001 0.079 0.056 0.003 0.854 1.029 0.146 4.108 0.035 0.002 0.001 0.024 0.059 0.002 0.028 0.007 0.016 0.063 0.003 0.446 3.002 0.002 0.061 0.016 0.001 0.001 0.006 0.053 0.027 80 0.006 0.049 0.035 0.289 7.064 0.005 0.004 0.007 0.003 0.008 0.002 0.003 0.001 0.536 3.003 0.016 0.002 0.040 0.057 0.016 0. Borudaki basınç kaybı 32 0.003 0.002 0.026 0.006 0.004 0.002 0.002 0.001 0.008 0.009 0.048 0.008 0.007 0.067 0.069 0.003 0.006 0.014 0.032 0.003 0.025 0.018 0.004 0.005 0.031 0.120 Döküm Boru (mm) 50 65 80 0.085 0.089 0.006 0.010 0.007 0.004 0.032 0.001 0.002 0.001 0.003 0.028 0.002 0.040 0.002 0.056 0.001 0.002 0.117 0.036 0.070 0.001 0.003 0.739 2.003 0.012 0.062 3.005 0.002 0.025 0.002 0.003 0.044 0.012 0.905 2.083 0.023 0.001 0.022 0.002 0.331 4.115 40 0.016 0.001 0.011 0.008 0.020 0.025 0.001 0.005 0.025 0.001 0.018 0.001 0.112 0.400 3.026 0.958 3.007 0.022 0.005 0.750 3.002 0.009 100 40 0.001 0.953 4.087 0.107 0.009 0.044 0.023 0.001 0.001 0.004 0.085 (1 m.001 0.019 0.003 0.093 0.023 0.002 0.004 0.002 0.017 0.036 0.034 0.001 0.015 0.002 0.001 0.102 0.009 0.009 0.005 0.003 0.006 0.008 0.008 0.003 0.795 2.002 0.001 0.010 0.022 0.019 0.001 0.032 0.004 0.004 0.006 0.071 0.036 0.006 0.001 0.001 0.042 0.036 0.067 0.015 0.006 0.034 0.002 0.623 3.072 0.003 0.002 0.007 0.038 0.004 0.001 0.017 0.001 0.021 0.001 0.002 0.013 0.031 0.029 0.863 6.024 0.010 0.009 0.081 0.002 0.001 0.021 0.032 0.077 0.001 0.001 0.010 0.008 0.025 0.001 0.001 0.001 0.048 0.500 2.003 0.040 0.004 0.001 0.002 0.010 3.021 0.006 0.001 0.075 0.001 0.590 5.033 0.099 0.023 0.004 0.002 0.307 3.045 0.491 3.029 0.002 0.012 100 Çelik Boru 50 0.076 0.034 0.002 0.001 0.005 0.077 0.002 0.015 0.038 0.706 7.009 0.033 0.211 3.015 0.562 2.003 0.002 0.001 0.052 0.063 0.001 0.023 0.037 0.017 0.001 0.006 0.028 0.791 3.051 0.007 0.004 0.001 0.236 2.051 0.003 0.083 0.002 0.002 0.002 0.001 0.019 0.162 3.013 0.012 0.028 0.025 0.832 3.002 0.001 0.001 0. Borudaki basınç kaybı değeri armatürlerdeki kaybı da içermektedir.027 0.006 0.014 0.4: (Devam) Galvaniz çelik ve döküm temiz su boruları basınç kaybı değerleri 41 .051 0.000 5.074 0.071 7.001 0.001 0.847 7.614 6.010 0.003 0.001 0.009 0.011 0.042 0.012 0.005 0.034 0.062 0.001 0.001 0.002 0.002 0.006 0.002 0.001 0.001 0.011 0.002 0.004 0.001 0.007 0.006 0.101 0.002 0.873 3.004 0.354 3.055 0.002 0.002 0.002 0.437 2.001 0.005 0.001 0.038 0.002 0.005 0.001 0.260 3.061 0.001 0.091 0.002 0.012 0.002 0.006 0.005 0.008 0.010 0.003 0.001 0.002 0.004 0.006 0.005 0.007 0.011 0.500 7.005 0.012 0.001 0.109 0.018 0.021 0.002 0.003 0.001 0.002 0.906 1 m.037 0.001 0.002 0.059 0.004 0.005 0.622 2.001 0.021 0.007 0.003 0.004 0.015 0.030 0.708 3.064 0.003 0.004 0.037 0.001 0.003 0.007 0.002 0.053 0.449 5.026 0.009 0.013 0.003 0.092 2.029 0.002 0.007 0.001 0.579 3.020 0.003 0.115 0.001 0.019 0.002 0.083 0.017 0.004 0.004 0.070 0.072 0.013 0.850 2.001 0.001 0.009 0.005 0.047 0.913 3.154 5.001 0.039 0.003 0.014 0.007 0.059 0.024 0.023 0.012 0.001 0.001 0.001 0.303 5.078 0.007 0.003 0.003 0.048 0.027 0.024 0.075 0.027 0.001 0.

001 0.001 0.Yük Birimi Z 0.061 1.079 0.005 0.001 0.003 0.001 0.018 0.006 0.088 0.001 0.004 0.004 0.003 0.5 6 6.005 0.027 0.009 0.066 0.612 0.041 0.006 0.001 0.004 0.002 0.003 0.088 0.003 0.023 0.866 0.003 0.001 0.026 0.034 0.001 0.009 0.002 0.346 1.001 0.046 0.001 0.037 0.541 1.010 0.002 0.003 0.5 8 8.016 0.026 0.003 0.012 0.008 0.003 0.008 0.001 0.015 0.001 0. Borudaki basınç kaybı 13 0.044 0.103 0.001 0.032 0.001 0.001 0.001 0.002 0.004 0.002 0.018 0.001 0.677 1.001 0.003 0.007 0.561 1.006 0.029 0.004 0.001 0.012 0.063 0.014 0.275 1.500 0.008 0.057 0.005 0.020 0.004 0.017 0.009 0.002 0.146 1.015 0.414 1.005 0.001 0.030 0.001 0.09 0.003 0.008 0.68 0.354 0.007 0.001 0.079 0.024 0.586 0.004 0.083 0.014 0.048 0.118 0.002 0.003 0.001 0.001 0.001 0.001 0.004 0.002 0.008 0.002 0.000 1.049 0.001 0.001 0.017 0.003 0.004 0.002 0.026 0.768 1 m.003 0.132 0.001 0.003 0.006 0.001 0.001 0.007 0.5 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 Debi L/s 0.016 0.5 4 4.037 0.053 0.001 0.001 0.018 0.500 1.005 0.002 0.003 0.005 0.729 0.017 0.001 0.002 0.004 0.010 0.001 0.061 0.042 0.008 0.013 0.001 0.006 0.053 0.001 0.089 0.004 0.018 0.060 0.306 0.014 0.5 5 5.044 0.008 0.040 0.016 0.004 0.001 0.017 0.105 0.001 0.029 0.001 0.003 0.011 0.001 0.045 0.118 1.002 0.019 0.001 0.004 0.045 0.019 0.001 0.001 0.5 3 3.001 0.038 0.005 0.479 1.007 0.001 0.013 0. Borudaki basınç kaybı değeri armatürlerdeki kaybı da içermektedir.074 0.001 0.036 0.005 0.006 0.003 0.031 0.001 0.001 0.004 0.058 0.002 0.001 0.436 1.004 0.001 0.017 0.001 0.001 0.005 0.002 0.001 0.136 0.521 1.002 0.002 0.003 0.5: Bakır temiz su boruları basınç kaybı değerleri 42 .002 0.639 1.5 2 2.016 0.002 0.003 0.323 1.147 0.006 0.042 0.001 0.006 0.581 1.035 0.003 0.173 1.003 0.002 0.050 0.003 0.043 0.002 0.076 0.014 0.002 0.001 0.250 0.829 0.005 0.001 0.066 0.071 0.750 1.048 0.008 0.001 0.022 0.395 0.007 0.005 0.020 0.009 0.097 0.771 0.011 0.013 0.002 0.003 0.001 0.031 0.001 0.001 0.015 0.004 0.031 1.468 0.559 0.007 0.047 0.025 0.011 0.007 0.001 0.004 0.002 0.001 0.022 0.003 0.029 0.001 0.003 0.009 0.055 0.117 0.012 0.015 0.002 0.021 0.002 0.658 1.685 0.033 0.004 0.002 0.008 0.026 0.001 0.021 0.034 0.002 0.001 0.047 0.039 0.009 0.005 0.199 1.025 0.002 0.001 0.012 0.013 0.020 0.009 0.006 0.011 0.040 0.005 0.005 0.004 0.070 0.007 0.039 0.087 0.001 Tablo 2.707 0.002 0.002 0.003 0.006 0.001 0.011 0.002 0.004 0.433 0.661 0.004 0.181 0.530 0.009 0.001 0.003 0.007 0.392 1.001 0.001 0.002 0.732 1.005 0.458 1.020 0.028 0.226 16 0.002 0.004 0.018 0.084 0.001 0.010 0.005 0.022 0.032 0.024 0.003 0.002 0.250 1.009 0.001 0.001 0.081 0.014 0.090 1.637 0.009 0.123 (1 m.019 0.044 0.009 0.002 0.714 1.002 0.001 0.009 0.791 0.5 9 9.003 60 0.901 0.005 0.5 1 1.001 0.001 0.021 0.010 0.045 0.010 0.002 0.005 0.003 0.007 0.968 1.5 7 7.059 0.162 20 0.750 0.075 0.299 1.008 0.114 0.013 0.601 1.021 0.620 1.935 0.696 1.020 0.003 0.010 0.010 0.003 0.225 1.) Bakır Boru (mm) 25 30 35 40 45 50 0.369 1.002 0.005 0.035 0.073 0.002 0.

002 0.001 0.012 0.001 0.623 3.013 0.009 0.739 2.002 0.001 0.007 0.016 0.008 0.906 1 m.003 0.032 0.622 2.001 0.011 0.008 0.007 0.001 0.009 0.023 0.001 0.001 0.013 0.002 0.001 0.001 0.012 0.002 0.010 0.059 0.010 0.006 0.004 0.005 0.005 0.030 0.002 0.001 0.006 0.014 0.054 0.112 3.007 0.016 0.863 6.006 0.001 0.014 0.016 0.001 0.004 0.064 0.001 0.030 0.002 0.002 0.011 0.002 0.008 0.001 0.005 0.028 0.004 0.009 0.018 0.165 2.001 0.001 0.001 0.030 0.002 0.001 0.014 0.002 0.002 0.007 0.579 3.014 0.046 (1 m.010 0.372 2.016 2.009 0.008 0.590 5.013 0.002 0.022 0.002 0.013 0.014 0.002 0.025 0.012 0.847 7.008 0.003 0.001 0.035 0.002 0.005 0.012 0.015 0.027 0.023 0.007 0.001 0.041 0.009 0.001 0.841 5.027 0.012 0.015 0.854 1.004 0.001 0.001 0.001 0.018 0.047 0.033 0.001 0.562 2.791 3.162 3.146 4.037 0.001 0.354 3.001 0.014 0.002 0.708 3.007 0.023 0.004 0.005 0.005 0.015 0.001 0.021 0.43 0.004 0.001 0.614 6.004 0.001 0.004 0.026 0.374 6.009 0.002 0.002 0.023 0.009 0.437 2.001 0.006 0.038 0.001 0.211 3.681 2.002 0.001 0.023 0.004 0.001 0.009 0.034 0.002 0.051 0.020 0.031 0.014 0.018 0.001 0.002 0.029 0.026 0.019 0.850 2.000 5.003 0.003 0.004 0.002 0.017 0.795 2.010 3.001 0.001 0.007 0.001 0.002 0.011 0.003 0.001 0.062 3.002 0.023 70 0.010 0.011 0.001 0.040 0.937 2.001 0.017 0.002 0.002 0.004 0.303 5.002 0.750 3.053 0.038 0.124 6.001 0.044 0.036 0.008 0.001 0.002 0.032 0.001 0.039 0.004 0.001 0.028 0.001 0.002 0.001 0.014 0.002 0.) Bakır Boru 45 0.026 0.002 0.400 3.500 2.004 0.005 0.154 5.003 Tablo 2.029 0.031 0.004 0.028 0.092 2.001 0.005 0.003 0.011 0.036 0.001 0.001 0.260 3.001 0.832 3.004 0.038 50 0.004 0.015 0.307 3.001 0.004 0.001 0.010 80 90 0.008 0.001 0.002 0.007 0.012 0.001 0.002 0.002 0.001 0.013 0.001 0.005 0.001 0.002 0.019 0.022 0.005 0.905 2.026 0.027 0.012 0.011 0.003 0.001 0.449 5.002 0.536 3.006 0.002 0.666 3.017 0.001 0.009 0.002 0.004 0.001 0.003 0.014 0.001 0.005 0.010 0.491 3.025 0.006 0.045 0.005 0.Yük Birimi Z 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 105 110 115 120 125 130 135 140 145 150 155 160 165 170 175 180 185 190 195 200 205 210 215 220 225 230 235 240 245 250 275 300 325 350 375 400 425 450 475 500 550 600 650 700 750 800 850 900 950 1000 Debi L/s 1.021 0.022 0.706 7.008 0.003 0.5: (Devam) Bakır temiz su boruları basınç kaybı değerleri 43 .003 0.002 0.016 0.005 0.500 7.958 3.022 0.020 0.001 0.001 0.002 0.004 0.042 0.003 0.003 0.001 0.045 0.004 0.002 0.024 0.006 0.014 0.010 0.003 0.055 40 0. Borudaki basınç kaybı değeri armatürlerdeki kaybı da içermektedir.019 0.024 0.305 2.001 0.010 0.020 0.002 0.001 0.011 0.001 0.006 0.035 0.004 0.005 0.069 35 0.289 7.019 0.024 0.005 0.007 0.001 0.006 0.020 0.005 0.033 0.040 0.025 0.010 0.005 0.001 0.953 4.002 0.021 0.026 0.034 0.677 4.236 2.003 0.331 4.002 0.001 0.071 7.001 0.049 0.022 0.034 (mm) 60 0.507 4.043 0. Borudaki basınç kaybı 30 0.021 0.001 0.001 0.001 0.017 0.873 3.017 0.913 3.013 0.001 0.446 3.015 0.002 0.003 0.001 0.020 0.006 0.004 0.

5 – 2. Su Akıtma Yeri Musluk Birimi Lavabo 0.5 m/s olduğu değerlerin altına çizgi çekilmiştir.5 Pisuvar 0. Bu yöntem yükleme birimine göre daha kolaydır.5 15 mm’ lik musluk 1 Çamaşır teknesi 1 Eviye 1 Su alma teknesi 1 Yıkanma teknesi 2 Bas 2 20 mm’ lik musluk 2 Tablo 2.5 m/s – 1. Ayrıca hızın 0. Bu yöntemde 15 mm’lik musluğun akıttığı su miktarı birim alınır.5 Rezervuar 0.5 – 20 21 – 3 5 36 – 50 51 ve üzeri 15 20 25 32 40 50 Boru Çapı mm 1/2 ıı inch (yarım parmak) 3/4 ıı (üç çeyrek parmak ) 1 ıı (bir parmak) 1 1/4 ıı (bir tam bir çeyrek parmak) 1 1/2 ıı (bir tam yarım parmak) 2 ıı (iki parmak) Tablo 2. Temiz su tesisatında su hızı 1 m/s ile 2 m/s arasında olmalıdır. şehir şebeke basıncının 3 – 5 kg/cm 2 ve açılmış boru uzunluğu 30 metreyi aşmayan tesisatlarda kullanılır.7: Musluk birimi değerlerine göre boru çapları Yukarıdaki tablolar. Tablolarda 1 m/s ile 2 m/s arasındaki basınç kaybı değerleri koyu yazılmıştır. su akıtma yerlerinin su sarfiyatları bu birimin katları olarak ifade edilir. Musluk Birimi Yöntemi Küçük yapıların tesisatlarında bu yöntem kullanılarak boru çapı hesaplanır. açılmış boru 44 . 2.Yukarıdaki tablolarda YB veya debiye göre.5 Bide 0.5 10 mm’ lik musluk 0. çeşitli çaptaki borularda 1 m uzunlukta meydana gelen basınç kayıpları verilmiştir.5 m/s ve 2. Şehir şebeke basıncının düşük.5 3–5 5.6: Su akıtma yerlerine göre musluk birimi değerleri Musluk Birimi 0.

5 1" 1. Bir boru bölümü ne kadar su akıtma yerini besliyorsa o su akıtma yerlerinin MB değerleri toplanarak bu boru bölümü üzerine yazılır.5 1" ÜST KATIN AYNISIDIR. Tablo 2. NORMAL KAT 3/4" 3.5 1 2.5 0.5) şema görünüşünde musluk birimi yöntemini kullanarak boru çaplarını bulalım. Öncelikle her su akıtma yerinin musluk birimi (MB) değeri Tablo 2. NORMAL KAT ÜST KATIN AYNISIDIR. ÇATI KATI 0. Mor renkli rakamlar boru çaplarını göstermektedir. 8. En uç su akıtma yerinden başlanarak şebeke borusuna kadar olan tüm boruların MB boru üzerlerine yazılır.5 BODRUM KAT 11" 4 Şehir Şebekesi S Not: Yeşil renkli rakamlar MB değerleridir.5 1/2" 1 1/2" 1 2 1/2" 2.11: Boru çaplarının musluk birimi yöntemi ile hesaplanması 45 .5 0.5 1/2" 1/2" 0.7' den alınmıştır. 8.6'dan alınmıştır. Aşağıdaki (şekil-2. Şekil 2.6’dan bakılarak yazılır.5 4 3/4" 5 1/2" 3/4" 4.7’den MB’ne karşılık gelen boru çapı bulunarak boru üzerine yazılır.5 1" ZEMİN KAT S S S 25. Daha sonra her boru için Tablo 2. Tablo 2.uzunluğunun 30 m’ den fazla olduğu sistemlerde tablolarda verilen boru çaplarının bir büyük değeri seçilmelidir.5 1/2" 3/4" 4 1/2" 3/4" 1/2" 1/2" 2 2 1/2" 8.

25 Hasta ne 4 9 27 90 90 126 340 0. yapının kullanım amacı.6 Otel İş Hanı Okul Endüstiyel Tesisler 8 9 54  90  1000 0.8: Bazı yapılarda 60C’ ye göre sıcak su ihtiyaçları (l/h) 46 .      Şofben ile sıcak su hazırlama Termosifon ile sıcak su hazırlama Kat kaloriferi ile sıcak su hazırlama Güneş enerjisi ile sıcak su hazırlama Boyler ile sıcak su hazırlama Bu sistemlerden boyler ile sıcak su hazırlamanın dışında olanlar bağımsız sistem ya da lokal sistemler olarak adlandırılır.40 1. Boyler Hacminin Hesaplanması Merkezi sıcak su hazırlama sisteminde kullanılan sıcak suyun miktarı. Güneş enerjili sistem hem merkezi hem lokal olarak tesis edilebilir. Kullanım Yerleri Bağı msız Ev 2 9  90 45 90 136 1 0. Sıcak Su Boru Çaplarının Hesaplanması Binalarda sıcak su tesisatları değişik şekillerde yapılabilir.d.40 1.30 2.00 7 9 68  90  1000 0.25 0.8’de kullanım suyunun 60C olması durumunda sıcak su ihtiyaçları verilmiştir. Bu sistemler ½” ve ¾ “ çapında borularla yapılabilir. istenilen suyun sıcaklığı ve su akıtma yerlerinin sayısı boyler hacmini belirleyen faktörlerdir. Ayrıca boru çapı hesabı gerektirmezler.0 1 Özel Lavabo Genel Lavabo Banyo Eviye Çamaşır Makinesi Duş Kullanma eş zaman faktörü (1) Depolama faktörü (2 ) 5 9 90 90 136 126 340 0. Boyler gibi merkezi sıcak su hazırlama tesisatlarında boru çapı hesabı yapılmalıdır. Buradaki boru çapı hesabı.25 0. Bu nedenle küçük sistemlerdir.00 Tablo 2.70 Apar tman 3 9 18 90 45 90 136 1 1. Tablo – 2.8 6 9 27  90  136 0. soğuk su boru çapı hesabında belirtilen esaslara göre yapılabilir. Lokal sistemler sadece ait oldukları dairenin sıcak su ihtiyacını karşılar. Aşağıda bazı sıcak su hazırlama yöntemleri verilmiştir.

V= 4940 x 1 x 1.Tablodaki kullanım eş zaman faktörü. Lavabo Duş Eviye 26 x 9 = 234 26 x 136 = 3536 26 x 45 = 1170 V1 = 4940 l/h V=V1 x 1 x 2 formülünü kullanırsak. Buna göre boyler hacmini hesaplayınız. depolama faktörü ise depolanacak suyun yüzde olarak hesaplanmasını kolaylaştır.8’den apartman için verilen değerler su akıtma yeri sayısıyla çarpılarak her bir uç malzemesi için gerekli sıcak su miktarı bulunur. V=V1 x 1 x 2 V: Boyler hacmi (l/h) V1: Sıcak su miktarı (l/h) 1: Kullanma eş zaman faktörü 2: Depolama faktörü Örnek: 26 daireden oluşan bir apartmana merkezi sistemle sıcak su hazırlanacaktır.25 V= 6175 l/h Boyler standartlarından bu değere en yakın üst değer seçilir. Tablo 2. Çözüm: Bu apartmanın her dairesinde sıcak su kullanım yeri olarak lavabo. Aşağıdaki ifade ile boyler hacmini hesaplayabiliriz. aynı anda kullanılacak toplam sıcak su miktarının. duş ve eviye bulunmaktadır. 47 .

5 = 7 MB yazılır. katta musluk birimi toplamı 3. Boyler hacmi bulunurken önce uç malzemeleri için gerekli sıcak su miktarını bulalım. Burada 1.6’ dan alınarak su akıtma yerlerine yazılır. Buna göre kullanma sıcak suyu boru çaplarını musluk birimi yöntemine göre hesaplayalım. V=V1 x 1 x 2 formülünü kullanırsak. Boyler hacmini bulalım. Öncelikle uç malzemelerinin musluk birimi değerleri tablo 2. V= 380 x 1 x 1.5 MB bulunarak kolona yazılmıştır.7’den boru çapları bulunarak ilgili boru bölümlerine yazılır. Zemin kat da aynısı olduğundan kolonun zemin kat bölümüne 3. Daha sonra kolona doğru toplayarak musluk birimi değerleri bulunur.5 + 3. Musluk birimi değerlerine göre Tablo 2. Lavabo Duş Eviye 2 x 9 = 18 2 x 136 = 272 2 x 45 = 90 V1 = 380 l/h Daha sonra boyler hacmini bulalım.UYGULAMA Aşağıda verilen şema görünüşünde merkezi sistemle sıcak su hazırlama yöntemi kullanılmıştır.25 V= 475 l/h 48 .

12: Merkezi sistem sıcak su tesisatı boru çapı hesabı 1" 3 1 49 S S S ŞEHİR ŞEBEKESİ S 2 B.5 MB S 1/2" 1 MB 0. Sıcak Su Kazanı 3. Sıcak Su Sayaçları 1.Çatı Katı 1/2" 4 1/2" 1/2" 2 MB 3/4" 1/2" 1.5 MB 3. Kat Şekil 2. Kat . Gömlekli Boyler 2.5 MB 1. Kat 3.5 MB S ÜST KATIN AYNISI 1" 7 MB Z. Soğuk Su Sayaçları 4.

Boru içinde atık su ve hava (pis kokulu gazlar) birlikte bulunur.5 h Boru çapı küçük (Sifonlarda emilme olur) Atık su boruları yatay döşenmişse belirli bir eğimde olmalıdır.01 0.05 Tablo 2.08 0. Hava Atık su d Boru çapı büyük (Tıkanma olabilir) h/d = 0. Bu eğim atık suyun kendi ağırlığı ile kanalizasyona akmasını sağlayacak şekilde olmalıdır. Atık Su Boru Çaplarının Hesaplanması Pis su boruları. Boru içindeki pis su akarken katı atıkları da beraberinde sürükler.015 0.01 0.01 BİNA İÇİ YAĞMUR SUYU TESİSATI EĞİMİ 0.01 0. boru içinde atık su fazla olurken.015 0. Atık su boru çapları hesaplanırken hava da göz önüne alınmalıdır. Atık su borularında pis su ile katı atıklar birlikte akar.e.02 0.9: Pis su borularının eğim değerleri Pis su boru çapları hesaplanırken Yük Değerleri (YD) esas alınır. Bir borunun YD biliniyorsa içinden geçen su debisi de bilinir. atık su boru çapına oranının 0.02 0. Bina dışı tesisatta da bu oran 0.015 0.5 olması öngörülür.01 BİNA DIŞI PİS SU TESİSATI EĞİMİ 0. PİS SU BORUÇAPI 50 70 100 125 150 200 BİNA İÇİ PİS SU TESİSATI EĞİMİ 0. Boru çapı küçük olursa.01 0. Bu da sifonlarda kokuyu engelleyen suyun tesisata kaçması sorununu yaratacaktır.01 0. su kullanım yerlerindeki pis ve kirli suların çevreye ve insan sağlığına zarar vermeden en kısa yoldan bina dışına çıkarılmasını sağlayan borulardır. Boru çapı yüksek olduğunda atık su boru dibinde az miktarda bulunacak ve pis suyun katı atıkları sürüklemeye debisi yetmeyecektir.7 olur. Aşağıdaki tabloda eğim değerleri verilmiştir. 50 . Bina içi pis su tesisatında yatay borularda atık su miktarının. hava oranı azalacak ve emme meydana gelecektir.01 0.02 0. Bu da zamanla borunun tıkanmasına yolacaktır.06 0.02 0.

5 L/s Pis su tesisatı gereçlerinin yük değerleri ve bağlantı borusu çapları aşağıdaki tablodan alınır.5 1 1 50 70 1 1 Tablo 2.5 1 2 1 1.5 2. bide 3 yön değiştirmeye kadar 3 yön değiştirmeden fazla Eviye Çamaşır makinesi Bulaşık makinesi Ticari bulaşık makinesi Pisuvar tek havuzlu Pisuvar 4 kişilik düz Pisuvar 6’ dan fazla düz Yer süzgeci Yer süzgeci Yer süzgeci Klozet Alaturka hela taşı Duş Doğrudan bağlı banyo küveti Banyo küveti veya duş dolaylı bağlantı (yer süzgeci ile birlikte) Bağlantı uzunluğu 2 metreye kadar Bağlantı uzunluğu 2 metreden fazla Bağlantı Borusu Çapı 40 50 50 50 50 100 50 70 100 50 70 100 100 100 50 50 Yük Değeri (YD) 0.5 0.5 1 1 1 2 0.Yük değeri ile debi arasında aşağıdaki ilişki vardır.11’den alınır) YD : Borunun taşıdığı toplam yük değeri Örnek: Bir konuttaki pis su borusunun toplam yük değeri (YD) 9 ise bu pis su borusundan geçen suyun debisi kaçtır? Qs = 0. Sıhhi Tesisat Gereci Lavabo.  YD Qs : Pis su debisi L/s K : Akış katsayısı L/s (tablo 2. 9 Qs = 1.5 .5 2 2.10: Pis su tesisatı gereçlerinin yük değerleri ve bağlantı borusu çapları 51 . Qs = K .

Kolon altlarına ve uzun yatay boru hatlarına temizleme borusu konulmalıdır. Pis su tesisatı ile ilgili bilmemiz gereken bazı hususlar şunlardır:       Klozet ve hela taşları  100’ lük PVC boru ile kolon hattına bağlanır.5 4. Eviye  70’lik kolona 50’ lik PVC boru ile kolon hattına bağlanır. Aşağıda değişik havalandırma durumlarına göre kolon çapı tabloları verilmiştir.0 5.7 1. Klozet YD sayısı 9 64 13 112 22 154 31 408 82 K=0. Klozet YD sayısı 2 16 4 28 7 38 10 102 25 Tablo 2.7 0. 1 Boru Çapı 70 100 125 150 2 İzin verilen en yüksek su hızı 1. Kolonlar havalandırma boruları vasıtasıyla çatı katına kadar çap değiştirmeden çıkartılır. Pis su kolonlarının çapları havalandırma durumuna göre hesaplanır.7 l/s Max. Pis su borularında asla büyük çaptan küçük çapa geçiş yapılmaz.2 Tablo 2.5 0.1 3 4 5 6 7 8 K=0.5 l/s Max. Küvetler ve lavabolar  50’lik PVC boru ile kolon hattına bağlanır. Klozet YD sayısı 5 33 8 57 14 78 20 208 52 K=1.5 0.12: Ana havalandırma borusu ile havalandırılanpis su kolonu renkli bölge konutlar için kullanılan değerlerdir 52 .0 1.2 10.0 l/s Max.Yapının Türü Konut Otel Ofis Okul Hastane Büyük otel Sıra yıkanma ve duş yerleri Endüstriyel tesisler K (L/s) 0.11: Akış katsayıları Pis su tesisatı hesabında tecrübenin payı büyüktür.7 0.5 0.3 6.

1 4 K=0. Klozet YD sayısı 4 31 8 55 14 76 20 199 50 7 Tablo 2. Klozet YD sayısı 9 64 16 112 28 154 39 406 102 5 8 K=1.6 6.7 l/s Max.0 l/s Max.8 9.13: Yardımcı havalandırma borusu ile havalandırılan pis su kolonu renkli bölge konutlar için kullanılan değerlerdir 1 Boru Çapı 70 100 125 150 2 İzin verilen en yüksek su hızı 2.0 l/s Max.14: Bağımsız (sekonder) havalandırma borusu ile havalandırılan pis su kolonu renkli bölge konutlar için kullanılan değerlerdir 53 .2 3 4 5 6 7 8 K=0. Klozet YD sayısı 27 185 37 324 65 441 88 183 237 K=0.7 l/s Max.5 l/s Max.0 10.5 l/s Max.6 7.7 14.4 8. Klozet YD sayısı 18 125 13 219 22 303 31 795 159 3 6 K=0.1 Boru Çapı 70 100 125 150 2 İzin verilen en yüksek su hızı 2. Klozet YD sayısı 14 94 24 165 41 225 56 604 151 K=1.5 17. Klozet YD sayısı 7 46 12 81 20 110 28 296 74 Tablo 2.1 5.

Kolon üzerinde helâ taşı veya klozet bulunduğu durumlarda hesaplamanın sonucu 70 çıksa bile 100’lük kolon borusu seçilmelidir. Atık su tesisatının 3 adet kolonundan oluştuğunu görüyoruz. (tablo 2. Örneğin.12) 54 . eviyenin yük değeri tablo 2. Pis ve kirli suyun akış yönüne göre her boru bölümünün akıtacağı yük değeri belirlenerek boru bölümü üzerine yazılır. Her malzemenin yük değerini üzerine yazarız. Bir başka deyişle alt katlara inildikçe YD artar. Helâ taşının kolona bağlantısı her zaman  100 olur.10’dan 1 olarak bulunur ve eviyenin üzerine 1YD olarak yazılır. Bu tesisat ana havalandırma boruları ile havalandırılmıştır. Hesaplamaya uç malzemelerinin pis su yük değerlerini tablo 2.10’dan bularak başlarız.13) şema görünüşünün pis su tesisatı boru çaplarını hesaplayalım. Kolonlardaki pis su miktarlarına baktığımızda en üst kattan aşağı doğru inildikçe arttığını görürüz.UYGULAMA Aşağıdaki (Şekil 2. Toplam Yük değerleri bulunduktan sonra tablolar yardımı ile boru çaplarının belirlenmesine geçilir.

5 YD 1 YD 2. NORMAL KAT O 70 1 YD 2 YD O100 6 YD O 100 O50 O100 ZEMİNKAT 10 YD O 70 3 YD O 100 9 YD 19 YD O100 BODRUMKAT Şekil 2.5 YD O 50 O50 O 100 1 YD O50 3 YD O50 1.5 YD 1 YD O50 O50 O 100 2.5 YD 2. NORMAL KAT 0.5 YD O 50 O50 2.5 YD 2.5 YD 1 YD O 50 O70 1 YD 1 YD O 100 O 100 5 YD O 100 0.13: Atık su boru çaplarının hesaplanması 55 .P1 P2 P3 ÇATI KATI O70 O100 Havalandırma boruları O100 1 YD 0.5 YD O50 0.

12’den çap seçilir. Bodrum katta I. Bunların yük değerleri tablo 2. Kolon ile rögar arasındaki boru bölümü 9 + 10 = 19 YD olarak yazılır. Bu yük değerlerine göre tablo 2. kattaki YD de 5 olduğu için bu iki katın toplam yük değeri 10 olarak kolon üzerine yazılır. Kolon arasındaki boru bölümü 3 YD’ dir. kattaki atık suyu toplayan boru bölümüne 5 YD yazılır. 1. Alt kattaki eviye yük değeri de 1 olduğundan üstteki eviye ile arasında bulunan boru bölümünün yük değeri 1+1= 2 YD yazılır. P2 Kolon Hesabı Bu kolonda 2. ve 1. 56 . Zemin kattaki eviye yük değeri eklenerek kolon yük değeri 3 bulunur. Kolon üzerine toplam YD yazılır. P3 Kolon Hesabı Banyo malzemeleri bulunan bu kolonda yük değerleri toplanarak boru bölümüne yazılır. bu kolona bağlı lavabo. katta birer hela taşı ile lavabo bulunmaktadır. Kolon arasındaki boru bölümü 3 +6 = 9 YD’ dir. Bağlantı borusu çapları da aynı tablodan alınarak yazılır. Eviyenin yük değeri 1’dir. Örneğin. Kolon ile II. Bu çap değeri 100’ den küçük çıkarsa dikkate alınmaz. Eviyenin kolon çapı en az 70 olduğundan kolon üzerine bu değer yazılır. III. Dolayısıyla 2.P1 Kolon Hesabı Her katta bir olmak üzere toplam 3 eviye bulunmaktadır. II. süzgeç ve küvetin toplam yük değeri 5’tir. Bu boru bölümünde hela taşı bulunduğu için  100’lük boru seçilmelidir. Kolonun yük değeri 6 bulunur ve tablo 2. Eviyenin bağlantı borusu çapı tablodan 50 olarak bulunur.12’den boru çapları seçilir.10’dan alınarak üzerine yazılır. klozet. Kolon ile III.

şema görünüşlerini  Kesik noktalı çizgi kullanınız.  Bu değerlere göre tablolardan boru çaplarını bulunuz.  Bina kapasitesi küçük ise musluk birimini kullanabilirsiniz.  En uçtan kolona doğru boru bölümlerini belirleyiniz. 57 .  En son kolon ile su akıtma yerleri arasındaki boru bölümünü çiziniz. çaplarının hesabını  YD toplamlarını bulunuz.  Atık su borularını  Kolon numaralarını dikkate alınız.  Bulduğunuz çap değerlerini ilgili boru bölümlerine yazınız.  MB değerlerine göre boru çaplarını tablo 2.7’den seçiniz. kollektör görünüşlerini hattı ve soğuk su kolonlarını çiziniz. solda kalanları sola doğru açınız. çiziniz. borularının şema  Şehir şebeke borusundan başlayarak ana sayaç.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler  Plan görünüşüne  Plan görünüşünde hangi kolona hangi uç malzemesinin uygun uç bağlandığını tespit ediniz. çaplarının hesabını  MB değerlerini toplayarak kolondaki boru bölümüne yapınız. yazınız. şema görünüşlerini  Tesisata karşıdan baktığınızda sağda kalan kolonları sağa.  Sıcak su kullanım yerlerine MB değerlerini tablo 2.  Bina taşıyıcı elemanlarından boruları geçirmeyiniz. malzemelerinin şema görünüşlerini çiziniz.  Atık su boru  Tüm uç malzemelerinin yük değerlerini üzerlerine yazınız. kolonlardan da rögara doğru ilerleyiniz. çiziniz. yapınız.  Tesisatta sıcak suyu sağlayan cihazdan hat alarak sıcak su  Sıcak su borularını tüketim yerlerine kadar çiziniz. çiziniz.6’dan  Sıcak su boru alınız.  Hesaba en uçtaki su kullanma yerlerinden başlayarak kolonlara doğru. yapınız.  Soğuk su boru  Büyük kapasiteli yapılarda yükleme birimi yöntemini çaplarının hesabını kullanınız.  Bodrum kat plan görünüşünü göz önüne alarak şemayı  Soğuk su oluşturunuz.

3. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Eksikliklerinizi.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki test sorularını cevaplandırarak bilgilerinizi ölçünüz. 58 . faaliyete tekrar dönerek.” Tanımı aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır? A) Yük değeri B) Musluk birimi C) Yük birimi D) Emre hazır basınç 2. 5.. 6. 1. kat C) Zemin kat D) Bodrum kat Musluk birimi yöntemi hangisinde kullanılır? A) Pis su tesisatı boru çapı hesabında B) Küçük boyutlu binaların temiz su boru çapı hesabında C) Büyük boyutlu binaların temiz su boru çapı hesabında D) Kanalizasyon hattı boru çapı hesabında “10 mm çapında bir musluktan belirli bir akma basıncında akan suyun miktarının (debisinin) esas alındığı yöntemdir. 4. Kat yüksekliği 3 metre ise 1/50 ölçeğinde şema görünüşünde kat aralığı kaç mm olarak çizilir? A) 30 mm B) 60 mm C) 90 mm D) 100 mm Bir projenin şema görünüşü çıkarılırken aşağıdakilerden hangisi gereklidir? A) Bodrum kat planı B) Zemin kat planı C) Normal kat planı D) Hepsi Atık su kolonunun numaralandırılmasının amacı aşağıdakilerden hangisidir? A) Plan görünüşündeki kolonu şema görünüşünde doğru olarak ifade edebilmek. B) Binanın kaç katlı olduğunu anlamak C) Tesisatta hangi tür borunun kullanılacağını belirlemek D) Atık su tesisatı eğimini belirlemek Soğuk su borularının şema görünüşlerinin çizimine hangi kattan başlanmalıdır? A) En üst kat B) 1. araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayınız.

Uç malzemelerini şema görünüşünü çizerek yerleştiriniz.14: Tesisat uç malzemeleri ve boru tesisatı çizilmiş normal kat planı 59 . Şekil 2.PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Aşağıda size bir uygulama faaliyeti verilmiştir. b. sıcak su ve atık su borularının boru çaplarını hesaplayınız. Bu faaliyeti gerçekleştirirken uyguladığınız her işlem sırası için kontrol listesinde işaretleme yapınız. Aşağıda verilen normal kat planında a. sıcak su ve atık su borularının şema görünüşünü çiziniz. Soğuk su. c. Soğuk su.

küvet ve eviyeye ilettiniz mi? b. Plan görüşüşünden yararlanarak kolon numaralarını yazdınız mı? c. Şofbenden sıcak su çıkışı alarak lavabo. “Hayır” olarak işaretlediğiniz işlemleri modül bilgi sayfasına dönerek ve öğretmeninizden yardım alarak gidermeye çalışınız. 3. Kat boruları ile uç malzemesi arasındaki bağlantı borularını çizdiniz mi? f. Hangi kolona hangi uç malzemesinin bağlandığını incelediniz mi? d. Batarya kullanılacak yerlerde soğuk suyu ağzı sağ tarafta mı? f. Tüm uç malzemelerini şema üzerinde gösterdiğinizden emin oldunuz mu? Soğuk su borularının şema görünüşlerinin çizilmesi a. Kat çizgilerini ölçeğine uygun olarak çizdiniz mi? b. Bodrum katta şehir şebeke borusunu çizdiniz mi? b. Soğuk su kolonundan tüm uç malzemelerine soğuk su ağzı çizdiniz mi? e. Tesisat şablonundan doğru sembolleri kullandığınızdan emin oldunuz mu? e. KONTROL LİSTESİ Hayır  1  2  3  4 Plan görünüşüne uygun uç malzemelerinin şema görünüşlerini çiziniz. Kolonları uç malzemelerinin konumuna göre belirlediniz mi? b. katta yer alan uç malzmelerini dizilimlerine göre çizdiniz mi? c. Bodrum katta ana sayaç ve kollektörü çizdiniz mi? c. Sıcak su ağızları solda olacak şekilde çizdiniz mi? Atık su borularının şema görünüşlerinin çizilmesi a. Kesik noktalı çizgi kullandınız mı? c. Kollektörden soğuk su kolonunu 3.PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Bitirdiğiniz faaliyetin sonunda aşağıdaki performans testini doldurunuz. Plan görünüşüne göre yerleştirme sırası doğru mu? d. Uç malzemeleri ile kolon arasındaki kat borularını çizdiniz mi? e. Şofbene ağız bıraktınız mı? Sıcak su borularının şema görünüşlerinin çizilmesi a. kata kadar çizdiniz mı? d. a. Çatı katına kadar havalandırma borularını çizdiniz mi? 60 Evet Sıra No Gözlemlenecek Davranışlar .

Rögar ile kanalizasyon hattı bağlantısını çizdiniz mi?  Soğuk su boru çaplarının hesabının yapılması a. En uçtaki su akıtma yerinden kolona doğru boru bölümlerinin toplam MB (musluk birimi) değerlerini yazdınız mı? d. Kolonları bodrum kata kadar indirdiniz mi? Bodrum katta yatay pis su ana borularını çizdiniz mi? Kolon ile pis su ana borusu bağlantılarını çizdiniz mi? Pis su ana borusunu bina dışında yer alan rögara kadar çizdiniz mi? k. Doğru kalem ve çizgi türü kullandınız mı? d.10’a göre boru bölümüne yazdınız mı? d. Tüm su kullanma yerlerinin yük değerlerini üzerine yazdınız mı? b. Tablo 2.7’ yi kullanarak MB değerine göre kolon boru çapını buldunuz mu? f. Boru çaplarını yazarken tablo 2. i. Yük değerleri toplamını kolonun ilgili bölümüne yazdınız mı? f. Musluk birimi değerlerini yazarken Tablo 2. Bulduğunuz boru çapı değerini kolonun üzerine yazdınız mı? g.10’ a göre aldınız mı c. Yük değerlerine göre her boru bölümünün çapını üzerine yazdınız mı? g.12’ten yararlandınız mı? Dikkatli ve titiz çalışma a. Yük değerlerini toplayarak kolona doğru boru bölümlerine yazdınız mı? e. Diğer boru bölümleri için aynı işlemleri tekrarladınız mı? Sıcak su boru çaplarının hesabının yapılması a. Toplam musluk birimi değerini kolonun bu kata ait bölümüne yazdınız mı? e. Yük değerlerini tablo 2. j. Yaptığınız işlemleri kontol ettiniz mi? e.g. h. Tablolardan gerektiği gibi yararlandınız mı? c. Kullandığınız çizim takımlarını düzgünce yerine koydunuz mu? 61 . Bağlantı borusu çaplarını tablo 2. Su akıtma yerlerinin üzerine musluk birimi değerlerini yazdınız mı? b.6’dan yararlandınız mı? c. Lokal sistemlerde sıcak su boru çapının 15mm alındığını hatırladınız mı? b. Sıcak su boru bölümleri üzerine boru çaplarını 15mm yazdınız mı? 5  6  7 8  Atık su boru çaplarının hesabının yapılması a. Çalışırken yeteri kadar sabırlı ve dikkatli oldunuz mu? b.

Çalıştığınız yeri temizlediniz mi? Verimli çalışma a. Yaptığınız çizimi tekniğine uygun yapabilidiz mi? b. Çizimi yaparken zorlandığınız yerler oldu mu? 62 . 9 f.

pencerelerini vb ve bunların nasıl olacağını gösteren projedir. Sıhhi tesisat projesi çizerken bu sembol ve işaretleri tanımalıyız.  Bu projenin hesaplarının nasıl yapıldığını araştırarak kendi bilgilerinizle karşılaştırınız. Mimari planlar çoğunlukla 1/50 ve 1/100 ölçeğinde çizilmektedir. Şekil 3. ARAŞTIRMA  Bitmiş herhangi bir sıhhi tesisat projesi bularak plan ve şema görünüşlerini inceleyiniz. 3. Örneğin şofben yerleştireceğimiz yerin bacaya yakın olması gerekir. Mimari plan. 3.1.ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 AMAÇ Bir binanın sıhhi tesisat projesini standartlarına ve tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz. cadde ve sokağa göre konumunu. stadyum. Ya da “kolon ve kirişlerden kesinlikle boru geçirilmemelidir” kuralın Aşağıdaki mimari plan üzerinde bulunan sembol ve işaretleri inceleyelim. Mimari Projelerde Kullanılan Semboller ve İşaretler Mimari planlarda her yapı elemanı belirli bir işaretle ve sembolle gösterilir. (Şekil 3. duvarlarını. binanın vaziyet planını.1.1. iş merkezi. Mimari Projelerin Okunması Mimari plan. gökdelen vb yapılar da olabilir. yönünü.  Çevrenizdeki mühendislik firmalarına giderek başından sonuna kadar bir sıhhi tesisat projesinin hangi aşamalardan geçerek yapıldığı hakkında bilgi edininiz. Bacanın nasıl gösterildiğini bilirsek çizimimizi ona göre daha doğru yapabiliriz. Binalarda bacalar da mevcuttur.1’de mavi olarak gösterilen yerler 63 . Diğer teknik elemanlar gibi sıhhi tesisatçılarda projelerle ilgili asgari düzeyde bilgi sahibi olmalıdır.1) Binanın dış ortam ile temas halindeki duvarları dış duvar olarak adlandırılır. BİR BİNANIN KOMPLE SIHHİ TESİSAT PROJESİ 3. yapının kolonlarını. tasarımı düşünülmüş bir binanın mimari kurallar uygulanarak çizilmiş projesidir. Mimari plan bir konut olabildiği gibi. mutfak gibi bölümleri oluşturan duvarlarda iç duvar denir ve dış duvardan daha incedir. Yapı içinde oda. dış görünümünü.  Öğrendiğiniz bilgileri sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.

Aşağıdaki planda eflatun renkli çizgiler pencereleri göstermektedir. Zemin kat bir giriş katıdır ve konutlar bu kattan başlar.1’de bina bölümlerini görmekteyiz. b. Binalara giriş çıkışı sağlamak amacı ile merdivenler bulunmaktadır. eğlence salonları. Bina Katlarının Bilinmesi Mimari planlar. Binadaki bölümlerini iç duvarlar oluşturur.bacalardır. Mimari planın niteliğine göre bina bölümleri farklılık gösterebilir. Daha geniş konutlarda ise ebeveyn banyosu. Pencerelerin üzerine ölçülerini gösteren rakamlar yazılır. Bina içini gün ışığından yararlandırmak için ışıklık ya da aydınlık dediğimiz bölümler vardır. Her yapıda bulunmayabilir. kazan dairesi. herkesin kullanımına açık tuvaletler vs bulunur. Banyo. Normal katlarda da daireler bulunur. wc (ikisi birlikte de yapılabilir). Konutlarda ise. Planda her katın ismi ve ölçeği yazılır. 64 . Banyo ve wc gibi alanlarda bulunan pencereler küçük boyutlu olurlar. Şekil 3. Plana baktığımızda bu ifadeden yararlanarak hangi kat olduğunu ve ölçeğini anlayabiliriz. Şekil 3. konutun büyüklüğüne göre bazı bölümler bulunur. Bina Bölümlerinin Bilinmesi Mimari planlar belli bölümlerden oluşur. Örneğin bir iş merkezi projesinde dükkânlar. Bodrum katta sığınak.1) Şema görünüşünde ise binaya ait tüm kat sayısı kadar kat çizmemiz gerekir. (bk. üzerlerine yazılır. a. zemin kat planı ve normal kat planı bulunur. Katlara göre baktığımızda bodrum kat planı. Merdivenlerde çıkış yönü ok işareti ile gösterilir. Bazı projelerde çatı katı da gösterilir. yapının birbirinden farklı tüm katlarını ayrı ayrı çizmek suretiyle oluşturulur. antre gibi bölümler bulunabilir. Şekil 3. mutfak ve odalar hemen her konutta bulunur. bodrum katı ve bir normal katı çizmek yeterli olabilir. kömürlük. banyo ve tuvaletlerin ortak adı ıslak mekânlardır.1’de hem banyo ve wc’ yi havalandırmak hem de tesisat borularını gizlemek için tesisat bacası görülmektedir. su deposu ve hidrofor için kullanılan alanlar bulunabilir. Şema görünüşü mimari plandan yararlanılarak çizilir. Sıhhi tesisat uygulamaları ıslak mekânlarda yapılır. Mimari planlarda bina bölümleri. kiler. Örneğin bina 6 katlı ise ve 6 katta birbirinden farklı ise hepsinin mimari planda çizilmesi gerekir. balkon. Mutfak. Pencereler ise yapının hemen her bölümünde bulunur. Ya da bodrum kat haricinde 8 katlı bir binada tüm katlar aynı ise mimari planda.

DUŞ Şekil 3.1: Mimari planlarda kullanılan işaret ve semboller 65 .

balkon ve evin diğer bölümleri (oda. 66 . iç sıva ve dış sıva çizgileri tesisat projesi çizilirken mimari plandan çıkarılır. Sıhhi tesisat projesi çizilirken de bu mimari plan kopya edilerek içine uç malzemeleri ve borulama tesisatları çizilir. pencere.2 rapido kalemle çizilir. Mimari planlar projenin büyüklüğüne göre 1/50 ve ya 1/100 ölçekli olarak çizilir. salon. kolon. ıslak mekanlar gibi) bulunur. tesisat bacası.2. Sıhhi tesisat projesi çizilirken tüm mimari ayrıntıların çizilmesine gerek yoktur. Şimdi aşağıdaki mimari projeyi çizerek komple bir sıhhi tesisat uygulama örneği yapalım. Örneğin. Mimari Planların Çizilmesi Mimari planları mimarlar tasarlarlar ve çizerler. Mimari planlar üzerinde duvar. baca gibi yapı elemanlarını yanı sıra merdiven. kapı.3. Mimari planlar 0.

SIĞINAK OTOPARK BODRUMKAT PLANI 1/50 Şekil 3.2: Bodrum kat mimari planı 67 .

ODASI O.GİRİŞ BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC WC ANTRE Şekil 3. ODASI O. ODASI O. ODASI BANYO Y. ODASI . ODASI ZEMİN KAT PLANI 1/50 Y.3: Zemin kat mimarı planı 68 BANYO O.

ODASI O. 2..BALKON BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC WC ANTRE MUTFAK Şekil 3. ODASI Y. ODASI 1. NORMAL KAT PLANI 1/50 69 Y. ODASI . ODASI O. ODASI O.4: Normal kat mimari planı BANYO BANYO O. ve 3.

banyoya da lavabo.3. klozet. Projede banyo. Burada wc’ye helâ taşı ve lavabo. Yerleştirme yapılırken birinci bölümde anlatılan bilgiler göz önüne alınmalıdır. mutfağa eviye. çamaşır makinesi. şofben ve bulaşık makinesi. Uç malzemelerinin birbirlerinin kullanım alanlarını engellememesi sağlanmalıdır. oturmalı küvet ve süzgeç yerleştirilmesi uygun bulunmuştur. Planların İçine Islak Mekânların Düzenlenmesi (Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi) Yukarıdaki mimari plana uç malzemelerini yerleştirmek için daha önce öğrendiğimiz bilgileri kullanmalıyız. Zemin kat ve normal katın ıslak mekânları aşağıdaki biçimde yerleştirilmiştir.3. wc ve mutfağı bularak hangi uç malzemelerinin yerleştirileceğine karar veririz. insanların ergonomik olarak kullanabilecekleri şekilde tasarlanmalıdır. Islak mekânlar. 70 .

ODASI O. ODASI O. ODASI .5: Normal kat ve zemin kat ıslak bölümlerin uç malzeme yerleşimi 71 BANYO O.GİRİŞ BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC WC BM ANTRE BM Şekil 3. ODASI BANYO Y. ODASI O. ODASI ZEMİN KAT PLANI 1/50 Y.

NORMAL KAT PLANI 1/50 Y. 2. ve 3.. ODASI 1.3. ODASI O.2.BALKON BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC WC BM ANTRE MUTFAK BM Şekil 3. ODASI O.katların ıslak bölümlerin uç malzeme yerleşimi 72 BANYO BANYO O. ODASI Y. ODASI . ODASI O.6: Normal kat ve 1.

batarya konulan yerler içinse soğuk su ağzının sağda olmasına dikkat edilmelidir. Hem tesisatın dağıtımının kolay olması hem de estetik açıdan boruların gözden uzakta olması nedeniyle wc kapısının arkası tercih edilmiştir.4. 73 . Dağıtım yaparken taharet musluğunun solda. Atık su borularının muf yönleri ters çizilmemelidir. Dağıtım hattı üzerinde bina taşıyıcı sistemi (kolon. Soğuk su dağıtımı bittikten sonra. Borulama Tesisatlarının Çizilmesi Uç malzemelerinin çizimi bittikten sonra soğuk ve sıcak su boru tesisatı çizilir. Mümkün mertebe borular tavan ve döşemeden geçirilmemelidir. mutfakta ise eviyeye sıcak su dağıtımı çizilir. kiriş) varsa borular etrafından geçirilmelidir. şofbenden sıcak su çıkışı alınarak banyoda küvet ve lavaboya. Belirlenen kolondan hat alarak sırasıyla tüm uç malzemelerine dağıtım yapılmıştır. Boru tesisatlarının çiziminden önce soğuk su kolon yerlerini belirlemeliyiz. Kolonlara sıra ile numara verilir. Atık su tesisatı için kolon yerleri belirlenir. Uç malzemeleri ile kolonlar arasındaki borular pis su akışını kolaylaştıracak şekilde çizilmelidir. Kolonların özellikle klozet ve alaturka hela taşına yakın olmasına dikkat etmeliyiz. Aşağıda zemin ve normal katların soğuk ve sıcak su dağıtımları çizilmiştir.3.

ODASI .BALKON BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC P3 P5 P2 BANYO BANYO P4 WC ANTRE MUTFAK BM BM P1 P6 Şekil 3. ve 3. ODASI O. ODASI O. NORMAL KAT PLANI 1/50 74 Y. 2. ODASI O. ODASI 1.7: Normal kat ıslak bölümlerin borulama tesisatları Y. ODASI O..

ODASI O. ODASI .8: Zemin kat ıslak bölümlerin borulama tesisatları 75 O. ODASI Y. ODASI O. ODASI ZEMİN KAT PLANI 1/50 Y. ODASI O.GİRİŞ BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC P2 BANYO BANYO P3 P5 P4 WC ANTRE MUTFAK BM BM P6 P1 Şekil 3.

Bodrum katta borular genellikle tavadan geçirilir. Kat planında kolonlara verilen numaralar aynı şekilde bodrum kattaki kolonlara da yazılır. soğuk su kolon yerleri ve atık su kolon yerleri aynen bodrum katta da çizilir. Soğuk kolon yerleri ile şehir şebekesi arasındaki bağlantılar çizilir.Zemin ve normal kat borulama tesisatı çizildikten sonra. Şebekeden binaya giriş borusuna vana – ana sayaç – vana çizilir.10: Bodrum kat borulama tesisatları 76 ŞEBEKEDEN . SIĞINAK Tavandan R P1 P2 P3 P4 P5 P6 KANALA Tavandan OTOPARK S S BODRUM KAT PLANI 1/50 Şekil 3. Atık su boruları da genellikle bodrum kat tavanından geçirilirler. Sonra kollektör çizilerek kollektör ile kolon yerlerinin çizimi yapılır. Pis su kolonlarının bina dışındaki rögarlara bağlantıları çizilir.

normal kat ve 3. Şema görünüşü değişik yöntemlerle çıkartılabilir. O halde bu iki kolondan bir tel gibi tutup çektiğimizi düşünürsek. 77 . Bodrum katta kollektör gösterilir. Tesisatın en uç iki noktasında P1 ve P2 kolonları vardır. normal kat bulunduğundan şema görünüşünde bunları göstermemiz gerekir. normal kat. Aynı şekilde temiz su kolonları ve bağlantıları çizilir. Bodrum katta ise tavandan pis su ana kolonu çizilir ve rögara bağlantısı yapılır.3. Şema görünüşü ile ilgili tüm veriler plan görünüşünden alınmalıdır. Bu projede bodrum kat. Burada önemli olan kolonları birbirlerine göre konumlarının doğru olması ve kolonlar ile uç malzemeleri arasındaki bağlantıların doğru gösterilmesidir. en sola P1 ve sırasıyla en sona P6 kolonu gelir. zemin kat.5. 1. Buna göre kolon çizilerek uç malzemeleri yerleştirilir ve kat borularının bağlantıları çizilir. Sıcak su bağlantıları çizilir. Plan Görünüşüne Uygun Şema Görünüşünün Çizilmesi Plan görünüşlerine ait tüm çizimler tamamlandıktan sonra şema görünüşüne geçilir. 2.

P1 P2 P3 P4 P5 P6 ÇATI KATI 3. NORMAL KAT ÜST KATIN AYNISI ÜST KATIN AYNISI 2. NORMAL KAT Şekil 3.11: Binanın tesisat planına göre şeması ÜST KATIN AYNISI ÜST KATIN AYNISI S S S S S S S S 78 Şebekeden S ÜST KATIN AYNISI 1. NORMAL KAT ÜST KATIN AYNISI ZEMİN KAT BODRUM KAT R ŞEMA GÖRÜNÜŞÜ .

Bu konularda anlatılan bilgilerden yararlanarak projenin temiz su ve pis su boru çaplarını hesaplayalım. 79 . Atık su boru çapları da Yük Değerleri yardımıyla bulunur. Sıcak su bağımsız olarak hazırlandığı için boru çapı hesabı gerektirmez. lavabonun MB değerini tablodan 0. Bu boru çapları ilgili boru bölümlerine yazılır. Yazılan yük değerleri toplanarak kolon yük değeri bulunur.6.6’dan boru çapları belirlenerek ilgili boru bölümlerine yazılır. Bu işlemi tüm uç malzemeleri için tekrarlarız. Daha sonra boru kısımları (bölümleri) belirlenir. Atık Su ve Temiz Su Tesisatı Boru Çaplarının Hesaplanması Yukarıdaki proje ile ilgili boru çapı hesapları önceki konularda anlatılmıştı. Yük değerleri Tablo 2. Alttaki katlar da aynı olduğu için kolona MB değerleri toplamı yazılır. Tüm boru bölümleri bitirildikten sonra Tablo 2. Temiz su boru çapını musluk birimi yöntemini kullanarak hesaplayalım.7) akış değeri bulunur.6 kullanılarak MB değerlerine göre boru çapları tayin edilir.5 olarak okuyup lavabo üzerine yazarız. Akış değeri tablosundan (Tablo 2.3. Örneğin. Tüm uç malzemelerinin musluk birimi değerleri Tablo 2. Boru bölümlerinin yük değerleri ve akış değerine göre Tablo 2. Pis su tesisatı gereçlerinin yük değerleri ve bağlantı borusu çapları aşağıdaki tablodan alınır.6’dan bulunarak yazılır. Bu şekilde hesabı yapılan kattaki dağıtım borusunun ve kolonun MB değeri bulunmuş olur. MB değerleri toplanarak boru bölümlerine yazılır.6’dan bulunarak uç malzemelerine yazılır.

5 MB 3/4" 4 MB 1/2" 1/2" 5 MB 1/2" 0.5 MB 9.5 YD 2.5 MB 5 MB 2 MB 1 MB 1 MB 2 MB 0.5 MB 18 YD O 100 O 100 O 100 80 9 YD 9 YD O 100 ÜST KATIN AYNISI ÜST KATIN AYNISI 1.5 MB 12.5 MB 1" 6 YD O 100 O 50 O 50 O 50 O 50 1 YD 1" 1" 9.12: Şema görünüşleri 6 YD 1" 1" 12.5 MB 3/4" 1 MB 1 MB 1 YD 1/2" 0.5 MB 12.5 MB 1/2" 1/2" 0.5 MB 0.5 MB 5.5 MB 12.5 MB 12 YD 44 YD O 100 O 100 8 YD 12 YD 24 YD O 100 O 70 O 70 36 YD O 100 32 YD S S S S S S S S O 100 O 100 44 YD 100 MB 2" BODRUM KAT S R ŞEMA GÖRÜNÜŞÜ .5 YD 1 MB 1 MB 0. NORMAL KAT 4 YD 12.5 YD 2 MB 1 YD 2.5 MB 4 YD O 70 O 70 12 YD O 100 6 YD Şekil 3.5 YD 1 YD 1 YD O 50 O 50 O 100 ÜST KATIN AYNISI 1" 1" ÜST KATIN AYNISI 2.5 YD O 50 O 50 O 100 O 50 3/4" 0.5 YD O 50 2 MB 2 MB 1 MB 2 MB 1 YD O 50 1 YD O 50 O 50 3.5 MB 1/2" 1/2" 1/2" 0.5 YD 1 MB 0.5 MB 12 YD O 100 O 100 O 100 12. N. NORMAL KAT 6 YD 6 YD O 70 O 70 18 YD ÜST KATIN AYNISI 1" ÜST KATIN AYNISI 1" O 100 ZEMİN KAT 8 YD 12.5 MB 3 MB 1/2" 3/4" 1/2" 1/2" 1 MB 1 MB 0.5 MB 24 YD O 100 O 70 12. KAT 2 YD 1 YD 2.5 YD 3 YD 3 YD O 100 O 100 O 50 1 YD 6 YD 1" O 100 O 100 O 70 2.P1 P6 P2 P3 P4 P5 ÇATI KATI O 70 O 100 O 100 O 100 O 100 O 70 1" 1" 7.5 MB 1 " 1" 1" 7.5 MB 2 YD 1 YD O 70 4 MB 1/2" 3/4" 1/2" 3 MB 3/4" 1 " 5.

5 MB O 50 3/4" 1 MB 1/2" 2 MB 0.13: Şema görünüşleri 12.5 YD 1 YD 2. NORMAL KAT 12 YD 6 YD O 100 ÜST KATIN AYNISI 1" 6 YD O 70 O 100 Yukarıdaki şema görünüşü daha detaylı olarak iki parça halinde aşağıda verilmiştir.5 YD O 100 O 100 1" 7.5 MB 24 YD O 100 12 YD 32 YD 44 YD S S S S 100 MB BODRUM KAT S ŞEMA GÖRÜNÜŞÜ A .5 MB 1/2" 0. Şekil 3.5 MB 1/2" 1 YD 3.5 YD 12.5 MB 2.5 YD 1 MB O 50 1 MB 1 YD O 50 O 50 O 100 O 50 1 YD 1" 5 MB 1 " 5.5 MB 0. NORMAL KAT 9 YD O 100 ÜST KATIN AYNISI 1" 8 YD O 70 O 70 O 100 ZEMİN KAT 12.5 MB 1" 2 MB 1 YD O 50 2 YD O 70 1 MB O 50 4 MB 1 MB 3 MB 1/2" 3/4" 1/2" 1/2" 2 MB 0. KAT 6 YD 1" 1" O 100 ÜST KATIN AYNISI 4 YD 12.5 MB O 100 O 70 2.5 MB 18 YD 81 1.P1 P2 P3 ÇATI KATI O 70 O 100 O 100 1/2" 3/4" 9. N.5 MB 3 YD 0.

5 YD 2 YD 1 YD O 70 O 50 O 50 1" 1" 1" 7.5 MB 5 MB 0.5 MB 3/4" 4 MB 1/2" 0.5 YD O 50 1/2" 3 MB 3/4" 1/2" 1/2" 2 MB 0.5 YD 12.5 MB 4 YD 12 YD O 100 O 70 ÜST KATIN AYNISI O 100 6 YD Şekil 3.5 MB 1 YD 1 YD O 50 O 100 6 YD O 100 3 YD 2.5 MB 1" O 100 1" 12.5 MB 24 YD O 100 O 100 8 YD 36 YD O 100 O 70 12 YD O 100 44 YD O 100 O 100 S S S S 2" R B ŞEMA GÖRÜNÜŞÜ .14: Şema görünüşleri 82 ÜST KATIN AYNISI 1" 12.5 MB 0.5 MB 5.5 MB 6 YD O 100 9 YD 18 YD O 70 O 100 ÜST KATIN AYNISI 1" 12.5 YD 1 MB O 50 2.P4 P6 P5 O 70 O 100 1" O 100 1/2" 1/2" 1 MB 1 MB O 50 1 YD O 50 9.5 MB 1/2" 1 YD 3/4" 1 MB 2 MB 2 MB 1 MB 0.

sağınızda kalan kolonları sağa.  Mimari planları çiziniz. wc’ye.  En uçlarda bulunan su akıtma yerlerini belirleyiniz.  Banyoya.  Kolonlara bağlı uç malzemelerini ve atık su bağlantılarını çiziniz.  Sıcak su batarya ağızlarını sol tarafa bırakınız.  Proje hakkında yeterli ön bilgiye sahip olunuz.  Soğuk su ve atık su kolon yerlerini önceki konularda anlatılan kıstaslara göre belirleyiniz. Rögara bağlantılarını yapınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Mimari projeyi inceleyiniz ve bölümlerine ayırınız. .  Tesisata tam karşısından bakıyormuş gibi düşünerek.  Planlar üzerinde ıslak mekânları düzenleyerek uç malzemelerini çiziniz. Bu işlem bittikten sonra rapido kalem ile çizime geçiniz. ıslak mekânların yerlerini belirleyiniz.  Kolon yerlerini aynı eksende bodrum kata çizmeyi unutmayınız.  Soğuk su batarya ağızlarını sağ tarafa bırakınız.  Temiz su kolonlarını çizerek su dağıtımlarını plana göre yapınız. 83  Borulama tesisatlarını plan üzerine çiziniz. Gerek soğuk su ve gerekse atık su borularını en uygun ve en kısa şekilde çiziniz. solunuzda kalan kolonları sola çiziniz. Uygun olmayanları tekrar çiziniz.  Atık su bağlantılarını çizerken pis suyun akış yönüne göre çiziniz.  Mimari planları aydınger kâğıdınızın altına koyarak kopya ediniz.  Gerekli tüm uç malzemelerini önce kurşun kalemle çizerek kontrol ediniz.  Plan görünüşüne uygun kolon şemasını çiziniz. zemin kat ve normal kat planlarını inceleyiniz.  Boru çapları hesaplarını Faaliyet 1’de verilen bilgilerden yararlanarak yapınız.  Her kolonu çatı katına kadar çıkararak planda verilen numaraları aynı sıraya göre kolon tepelerine yazınız.  Sıcak su dağıtımını plan görünüşüne göre çiziniz. Öneriler  Mimari projenin bodrum kat.  Soğuk su. sıcak su ve atık su tesisatlarının boru çapı hesaplarını yapınız.  Temiz su şehir şebekesi ile kolon bağlantılarını çiziniz.  Atık su kolonlarına belirli bir sırayı takip edecek şekilde numara veriniz. Bu size zaman kazandıracaktır. mutfağa hangi uç malzemelerini yerleştirebileceğinizi belirleyiniz. Örneğin bazı banyolara küvet koymak mümkün olmayabilir.  Her boru bölümüne ait temiz su ve atık su boru çaplarını ilgili boru bölümü üzerine yazmayı unutmayınız.  Atık su borularını en az dönüş ile ve en kısa şekilde bina dışına çıkaracak şekilde çiziniz.

5. 84 . 4. wc ve mutfak bölümlerinin ortak adıdır? A) Kat planı B) Islak zemin C) Şema görünüşü D) Düşük döşeme Zorunlu olmadıkça soğuk iklimlerde temiz su boruları nerelerden geçirilmemelidir? A) Dış duvardan B) Asma tavan içinden C) İç duvardan D) Tesisat bacasından Aşağıdakilerden hangisine göre şema görünüş çıkarılır? A) Mimari normal kat planı B) Vaziyet planı C) Tesisatı çizilmiş plan D) Donatıları çizilmiş taslak planlar Bodrum katta temiz su boruları nereden geçirilmez? A) Bodrum kat tavanından B) Bodrum kat döşemesinden C) Bodrum kat duvarı sıva altından D) Bodrum kat döşeme altından Aşağıdakilerden hangisi mimari atık su bina dışı toplanma yeridir? A) Kollektör B) Vana C) Şehir şebeke borusu D) Rögar 2. Aşağıdakilerden hangisi mimari plandaki banyo. Arka sayfada yer alan cevap anahtarı ile karşılaştırınız.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları cevaplandırarak bilgilerinizi ölçünüz. 3. 1.

Plan görünüşlerine uygun şema görünüşünü çiziniz. e.PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Aşağıda size bir uygulama faaliyeti verilmiştir. çamaşır makinesi. Buna göre. zemin ve iki normal kattan oluşmaktadır. (lavabo. eviye. Bu faaliyeti gerçekleştirirken uyguladığınız her işlem sırası için kontrol listesinde işaretleme yapınız. Aşağıdaki mimari plan bodrum. alaturka helâ taşı. klozet. a. d. Verilen mimari planı çiziniz. süzgeç.15: Bodrum kat mimari planı BODRUM KAT 85 . Borulama tesisatlarını çiziniz. SIĞ IN A K Şekil 3. b. Uç malzemelerini yerleştiriniz. bulaşık makinesi) c. Temiz su (musluk birimi yöntemi ile) ve atık su boru çaplarını hesaplayınız. küvet. şofben.

WC SALON BANYO Y. ODASI MUTFAK KİLER ZEMİNKAT Şekil 3.17:Zemin kat mimari planı 86 .

Rapido kalemi 4. A4 aydınger resim kağıdı 3. Tesisat şablonu 87 . Gönye (45 ve 60’lik) 5. Uygun çizim ortamı 2. ve 2.WC SALON BANYO Y. ODASI BALKON MUTFAK KİLER 1. Te cetveli 6. NORMALKATLAR Şekil 3.18: Normal katlar mimari planı ARAÇ VE GEREÇLER 1.

Dağıtıcı (kollektör) ve kolon bağlantı borularını çizdiniz mi? k. zemin kat ve normal kat mimari planlarını çiziniz. ve süzgeci çizdiniz mi? d. Normal kat planını çizdiniz mi?  3 4 Plandaki ıslak mekanları düzenleyerek uç malzemelerini çiziniz. Uç malzemelerini yerleştirme kurallarına göre çizdiniz mi?  Borulama tesisatlarını plan görünüşüne çiziniz. Bodrum kat planını çizdiniz mi? b. a. küveti. a. Banyonun pis su bağlantılarını çizdiniz mi? m. Ana sayaç ve dağıtıcıyı çizdiniz mi? j. a.PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME KONTROL LİSTESİ  1  2 Mimari projeyi inceleyiniz ve bölümlerine ayırınız. lavabo ve eviyeye kadar çizdiniz mi? g. Şehir şebeke girişini çizdiniz mi? i. Kolondan hat alarak tüm uç malzemelerine dağıtımını çizdiniz mi? c. Zemin kat planını çizdiniz mi? c. çamaşır mak. Dağıtım yaparken en uygun yerden geçecek şekilde boruları çizdiniz mi? d. WC’nin pis su bağlantılarını çizdiniz mi? 88 Hayır Evet Sıra No Gözlemlenecek Davranışlar . Normal katta temiz su kolon yerini belirlediniz mi? b. Mutfağa eviye. Banyoya lavaboyu. Uç malzemelerinin ıslak mekanlardaki yerlerini belirlediniz mi? b. Zemin katta temiz su kolon yerini belirlediniz mi? e. a. Pis su kolonlarına numara verdiniz mi? o. normal kat şeklinde bölümlere ayırdınız mı? Bodrum kat. Bodrum katta temiz su kolon yerlerini belirlediniz mi? h. zemin. Şofbenden sıcak su alarak küvet. Normal kat planında WC’nin pis su kolon yerini çizdiniz mi? n. Kolondan hat alarak tüm uç malzemelerine dağıtımını çizdiniz mi? f. Tuvalete hela taşını ve lavaboyu çizdiniz mi? c. bulaşık makinesi ve şofbeni çizdiniz mi? e. klozeti. Projedeyi bodrum. Normal kat planında banyonun pis su kolon yerini çizdiniz mi? l.

3. Kolonların havalandırma borularını çizdiniz mi? e. Yaptığınız işlemleri kontol ettiniz mi? e. Plan görünüşünden yararlanarak kat çizgilerini çizdiniz mi? b. Çalışırken yeteri kadar sabırlı ve dikkatli oldunuz mu? b. s. Zemin kat uç malzemelerini çizdiniz mi? l. u. Kolonlara göre uç malzemelerini çizdiniz mi? g. Toplam MB değerlerini buldunuz mu? c.p. soğuk su ve sıcak su borularını çizdiniz mi? m. Akış katsayısına ve yük değerlerine göre tablodan boru çaplarını bularak boru bölümlerine yazdınız mı? i. Tablodan akış katsayısını buldunuz mu? h. Soğuk su boru çapı için MB değerlerini tablodan aldınız mı? b. Uç malzemeleri ile kolonlar arasındaki bağlantı borularını çizdiniz mi? h. Tablodan MB değerlerine göre boru çaplarını buldunuz mu? d. q. Bodrum kat şema görünüşünü plan görünüşüne göre çizdiniz mi? n. pis su borularını 0. Sıcak su dağıtımlarını çizdiniz mi? k. Temiz su kolonlarını çizdiniz mi? i. Temiz su boru dağıtımlarını çizdiniz mi? j. a. t. Hela taşı ve klozetlerin pis su boru çaplarını 100 olarak belirttiniz mi? Dikkatli ve titiz çalışma a. Plan görünüşe göre tesisatı sağa ve sola açtınız mı? c. Pis su kolonlarını çizdiniz mi? d. Kolon numaralarını kolonların üstlerine yazdınız mı? f. Bulduğunuz boru çaplarını boru bölümlerine yazdınız mı? e. sıcak su ve atık su boru çaplarını hesaplayınız a. Yük değerleri toplamını bularak boru bölümleri üzerine yazdınız mı? g. r. Pis su.5 kalemle çizdiniz mi? 5  6  7 Plan görünüşüne uygun şema görünüşünü çiziniz. Temiz su ve pis suyun bodrum kat bağlantılarını çizdiniz mi? Soğuk su. Tablolardan gerektiği gibi yararlandınız mı? c.  Zemin kat planında da pis su için aynı işlemleri yaptınız mı? Bodrum katta pis su kolon yerlerini buldunuz mu? Rögar yerlerini belirlediniz mi? Pis su kolonlarının rögarlara bağlantılarını çizdiniz mi? Pis su borularını en kısa yoldan bina dışına çıkardınız mı? Temiz su borularını 0. Pis su yük değerlerini tablodan alıp uç malzemelerine yazdınız mı? f. Doğru kalem ve çizgi türü kullandınız mı? d. Kullandığınız çizim takımlarını düzgünce yerine koydunuz mu? f. Çalıştığınız yeri temizlediniz mi? 89 .

Hesapları tekniğine uygun yapabildiniz mi? DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevaplarınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 8 Verimli çalışma a. Eksikliklerinizi. 90 . Çizimi yaparken zorlandığınız yerler oldu mu? c. araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayınız. faaliyete dönerek. Yaptığınız çizimi tekniğine uygun yapabilidiz mi? b.

PERFORMANS DENETİM LİSTESİ Bitirdiğiniz faaliyetin sonunda aşağıdaki performans testini doldurunuz. a.Bodrum kat planını çizdiniz mi? b. Soğuk su.  1  2 Mimari projeyi inceleyiniz ve bölümlerine ayırınız. Planın şema görünüşünü çıkarınız.Banyoya lavaboyu. d. çamaşır mak. Kolondan hat alarak tüm uç malzemelerine dağıtımını çizdiniz 91  3 4  Hayır Evet Sıra No Gözlemlenecek Davranışlar . zemin. ve süzgeci çizdiniz mi? d. Çevrenizdeki proje bürolarından küçük bir mimari plan edininiz. sıcak su ve atık su boru çaplarını hesaplayınız. c. Mutfağa eviye. normal) Plan görünüşüne uç malzemelerini yerleştiriniz. (bodrum. Islak mekanları belirlediniz mi? Bodrum kat. “Hayır” olarak işaretlediğiniz işlemleri modül bilgi sayfasına dönerek ve öğretmeninizden yardım alarak gidermeye çalışınız.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Aşağıda size bir uygulama faaliyeti verilmiştir. Soğuk su. zemin kat ve normal kat mimari planlarını çiziniz.Uç malzemelerinin ıslak mekanlardaki yerlerini belirlediniz mi? b. e. zemin ve normal katları tespit ettiniz mi? b. Projede bodrum. Bu faaliyeti gerçekleştirirken uyguladığınız her işlem sırası için Performans Denetim Listesi’nde işaretleme yapınız. a. Aşağıda verilen uygulamaları yapınız. Mimari planı aydınger kağıdına çiziniz. küveti.Normal kat planını çizdiniz mi? Plandaki ıslak mekanları düzenleyerek uç malzemelerini çiziniz. klozeti. a. sıcak su ve atık su boru bağlantılarını çiziniz. Tuvalete hela taşını ve lavaboyu çizdiniz mi? c. Zemin kat planını çizdiniz mi? c. bulaşık makinesi ve şofbeni çizdiniz mi? e. a. a. b. Normal katta temiz su kolon yerini belirlediniz mi? b.Uç malzemelerini yerleştirme kurallarına göre çizdiniz mi? Borulama tesisatlarını plan görünüşüne çiziniz.

sıcak su ve atık su boru çaplarını hesaplayınız. a.  mi? Dağıtım yaparken en uygun yerden geçecek şekilde boruları çizdiniz mi? Zemin katta temiz su kolon yerini belirlediniz mi? Kolondan hat alarak tüm uç malzemelerine dağıtımını çizdiniz mi? Şofbenden sıcak su alarak küvet. Plan görünüşünden yararlanarak kat çizgilerini çizdiniz mi? b. e. pis su borularını 0. Temiz su ve pis suyun bodrum kat bağlantılarını çizdiniz mi? Soğuk su. l. o.3. Bodrum kat şema görünüşünü plan görünüşüne göre çizdiniz mi? n. f. r. a. Kolon numaralarını kolonların üstlerine yazdınız mı? f. Uç malzemeleri ile kolonlar arasındaki bağlantı borularını çizdiniz mi? h. n. k. t. d. Sıcak su dağıtımlarını çizdiniz mi? k. Kolonların havalandırma borularını çizdiniz mi? e. Pis su kolonlarını çizdiniz mi? d. j. u. i. q. Pis su. s.c. h. Tablodan MB değerlerine göre boru çaplarını buldunuz mu? 92 . Soğuk su boru çapı için MB değerlerini tablodan aldınız mı? b. Temiz su kolonlarını çizdiniz mi? i. g. soğuk su ve sıcak su borularını çizdiniz mi? m.5 kalemle çizdiniz mi? 5 6  Plan görünüşüne uygun şema görünüşünü çiziniz. lavabo ve eviyeye kadar çizdiniz mi? Bodrum katta temiz su kolon yerlerini belirlediniz mi? Şehir şebeke girişini çizdiniz mi? Ana sayaç ve dağıtıcıyı çizdiniz mi? Dağıtıcı (kollektör) ve kolon bağlantı borularını çizdiniz mi? Normal kat planında banyonun pis su kolon yerini çizdiniz mi? Banyonun pis su bağlantılarını çizdiniz mi? Normal kat planında WC’nin pis su kolon yerini çizdiniz mi? Pis su kolonlarına numara verdiniz mi? WC’nin pis su bağlantılarını çizdiniz mi? Zemin kat planında da pis su için aynı işlemleri yaptınız mı? Bodrum katta pis su kolon yerlerini buldunuz mu? Rögar yerlerini belirlediniz mi? Pis su kolonlarının rögarlara bağlantılarını çizdiniz mi? Pis su borularını en kısa yoldan bina dışına çıkardınız mı? Temiz su borularını 0. Zemin kat uç malzemelerini çizdiniz mi? l. Toplam MB değerlerini buldunuz mu? c. Temiz su boru dağıtımlarını çizdiniz mi? j. Plan görünüşe göre tesisatı sağa ve sola açtınız mı? c. p. Kolonlara göre uç malzemelerini çizdiniz mi? g. m.

 7 d. Çalıştığınız yeri temizlediniz mi? Verimli çalışma a. Tablolardan gerektiği gibi yararlandınız mı? c. Hesaplamaları modülde anlatılan esaslara göre yapatınız mı?  8 Modül ile ilgili durumunuz öğretmeniniz tarafından uygulanacak performans denetim listesi sonuçlarına göre değerlendirilecektir. Bu değerlendirmeler için öğretmeninize başvurunuz. Yaptığınız işlemleri kontol ettiniz mi? e. Bulduğunuz boru çaplarını boru bölümlerine yazdınız mı? e. Pis su yük değerlerini tablodan alıp uç malzemelerine yazdınız mı? f. 93 . Akış katsayısına ve yük değerlerine göre tablodan boru çaplarını bularak boru bölümlerine yazdınız mı? i. Hela taşı ve klozetlerin pis su boru çaplarını 100 olarak belirttiniz mi? Dikkatli ve titiz çalışma a. Tablodan akış katsayısını buldunuz mu? h. Yaptığınız çizimi tekniğine uygun yapabilidiz mi? b. Doğru kalem ve çizgi türü kullandınız mı? d. Kullandığınız çizim takımlarını düzgünce yerine koydunuz mu? f. Çizimi yaparken zorlandığınız yerler oldu mu? c. Yük değerleri toplamını bularak boru bölümleri üzerine yazdınız mı? g. Bu değerlendirmeyi öğretmen yukarıdaki performans denetim listesine veya kendi belirleyeceği ölçütlere göre yapacaktır. Çalışırken yeteri kadar sabırlı ve dikkatli oldunuz mu? b.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 D C A C D C B C A ÖĞRENME FAALİYETİ-2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 B D A D B C ÖĞRENME FAALİYETİ-3 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 B A C A D 94 .

1997  Y. Yapıda Sıhhi Tesisat. İstanbul. SIDAL Cavit. Matbaası. Serel Seramik Sanayi ve Ticaret A.  KUMRAL Sabri. 2004. G.E. Tesisat Teknolojisi İş ve İşlem Yaprakları II. Mühendisi KÜÇÜKÇALI Rüknettin.ÖNERİLEN KAYNAKLAR ÖNERİLEN KAYNAKLAR  Dr. Etem Sait ÖZ. Sıhhi Tesisat ve Isıtma Bölümü Bilgi – İşlem – İş Yaprakları Sınıf II.  Vitra Seramik Sağlık Gereçleri Ürün Katalogu. Isısan Çalışmaları No: 147. Etem Sait ÖZ. Devlet kitapları Müdürlüğü. 1987. Sıhhi Tesisat.Sınıf.Ş. 1984  Fırat Plastik Ürün Katalogu  Hakan Plastik Ürün Katalogu  Pilsa Ürün Katalogu  Serel Montaj El Kitabı.Ü. Ankara. 2003. 95 .F. İstanbul.Y. SIDAL Cavit.Dr. Ankara.  Makine. Emel Matbaacılık.T.

1987 KUMRAL Sabri. 1999 DOĞAN Hikmet. İstanbul. İstanbul. Lazer Ofset. Ankara. Ethem Sait. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları. Sıhhi Tesisat. İstanbul 2004 ISISAN. İstanbul. Yapıda Sıhhi Tesisat. Sınıf. Öz. 1993 96 . Montaj El Kitabı.KAYNAKLAR KAYNAKLAR       SIDAL Cavit. Birsen Yayın Evi. Makina Mühendisleri Odası Yayın No: 122. Sıhhi Tesisat Proje Hazırlama Teknik Esasları. Tesisat Teknolojisi İş ve İşlem Yaprakları 11. Isısan Çalışmaları Yayın No: 272. Tesisat Meslek Matematiği. İstanbul MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI. 2001 SEREL.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->