P. 1
Tezhib Sanatinda Saz Yolu Saz Style in the Turhish Illumination Art

Tezhib Sanatinda Saz Yolu Saz Style in the Turhish Illumination Art

|Views: 2,078|Likes:
Yayınlayan: siyahkalem

More info:

Published by: siyahkalem on Jul 10, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/02/2012

pdf

text

original

İslam süsleme sanatlarında figür pek kullanılmadığından bunların yerini
motifler ve geometrik düzenlemeler almıştır. Motifleri üç gurupta inceleyebiliriz:

A. Bitkisel Motifler ( natüralist motifler )

B. Hayvansal Motifler

C. Sembolik Motifler

R13

A. Bitkisel Motifler ( natüralist motifler )

A.a Palmetus – Lotus: Nilüfer çiçeğinin sadeleştirilmiş halidir. Kaynak
olarak Asurlular bilinmektedir (Bkz. Şekil 1)

Şekil 1

R14

A.b. Hatâyî: herhangi bir çiçeğin boyuna kesitinin anatomik hatların
üslûplaştırılmış şekline denir. Kökeni 11. y.y. Orta Asya’ya dayanır (Bkz. Şekil 2)

Şekil 2

R15

A.c. Penç: çiçeklerin kuş bakışı görünüşünün stilize edilerek çizilmiş
şeklidir. 13. 14. 15.ve özellikle 16. y.y.da kullanıldığı görülür (Bkz. Şekil 3)

Şekil 3

16

B.

Hayvansal Motifler:

B.a. Rûmî: Kuş beden ve kanatlarından stilize edilerek ortaya çıkan motif.
Rûmî Motifi çizilişine ve kompozisyondaki kullanımına göre iki gruba ayrılır.

.

Çizilişine Göre:

1

a) Dendanlı Rûmî: Münhanî örneklerle süslenmiş Rûmî örneğidir.

b) Kanatlı Rûmî: Bu motifin iki kola ayrılarak çizilmiş şekline denir.

c) İşlemeli Rûmî: motifin içerisinde Hatâyî motifleri yer alır.

d) Sade Rûmî: Basit çizilmiş Rûmî’dir.

e) Sarılma Rûmî: motifin üzerine çıkarak motife sarılan Rûmî.
f) Sencide Rûmî: İki tarafı ölçülü çizilen Rûmî’dir.
(Bkz. Şekil 4)

2.

Kompozisyondaki Kullanımına Göre:

a) Ayrılma Rûmî: Kompozisyonda deseni bölümlere ayırarak, burada uygun
görünüm sağlamaya denir.
b) Tepelik Rûmî: Kompozisyonda sonlandırıcı olarak kullanılır.
c) Ortabağ Rûmî: Rûmî kompozisyon çiziminde motiflerin birleşmesini
sağlayan Rûmîli düzenlemeye denir.
d) Salyangoz: Rûmî tarzındaki bu küçük kıvrımlar bağlayıcı bir özellik taşır
e) Üç İplik Rûmî: Bordürlerde kompozisyonu sınırlayıcı öğe olarak kullanılır
(Bkz. Şekil 5)

R17

Şekil 4

Çizilişine göre Rûmîler

R

18

Şekil 5

Kompozisyondaki kullanımlarına göre Rûmîler

19

B.b. Münhanî: Anlamı Eğri çizilmiş olandır. 11. ve 15. y.y.da yazma eserlerin
bazı bölümlerinde bazen tek başına bazen de bordür şeklinde kullanılmıştır (Bkz.
Şekil 6)

Şekil 6

20

C.

Sembolik Motifler:

Bu motifler iki gruba ayrılmıştır:

a)

Bulutlar

b)

Çintamâni

C.a. Bulutlar:

Bulutların kullanılma nedeni doğanın bir parçası olduğu fikrindendir. Bunlar da
çizilişine ve kompozisyondaki kullanım özelliklerine göre iki gruba ayrılırlar (Bkz.
Şekil 7).

1. Çizimdeki Özelliklerine Göre:

a) Serbest bulut: Kompozisyona isteğe göre yerleştirilir.

b) Yağma bulut: Bulut şekilleri bir arada ya da serbest olarak da

yerleştirilebilir.

2. Kompozisyondaki Kullanıma Göre:

a) Nokta bulut: Desende motiflerin yer alacağı yerlerin çıkış noktasını

belirlerler.

b) Ayırma bulut: Desenin daha ahenkli görünmesini sağlarlar, ayırma
rûmîlerin kullanılmadığı alanlarda görev yaparlar.

c) Orta bağ bulut: İki bulut arasında bağlantıyı sağlar.

d) Tepelik bulut: Kompozisyon sınırlamada kullanılır ve desen bitişini

belirler.

e) Hurde bulut: Düzenlemede rûmîlerden farklı olarak kendi bünyelerinde
değil, yaprak veya hatâyî çiçeğiyle beraber kullanılarak değerlendirilirler.

R21

Şekil 7

22

C.b. Çintamâni :

Üçgen oluşturan ikisi üste biri altta olan dairelerden oluşan düzenlemeye
verilen ad. Bu motif Orta Asya kaynaklıdır. Çintamâni denmesinin nedeni Timur
devletine ait sikkelerde görülmüş bu üç beneğe Timuçin denmektedir. İşte bu
kelimeden türemiş ve bu motife çintamâni denmiştir.

Sonrasında bu motif Türk Bezeme Sanatında gücün ve saltanatın sembolü
olarak kullanılmıştır (Bkz. Şekil 8)

Şekil 8

R23

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->