1.

GİRİŞ Günümüz teknoloji çağında endüstri ve ticaretin globalleşmesi, rekabeti de beraberinde getirmiş, kalite ise rekabetin en önemli unsuru olmuştur. Tüketici alışkanlıklarının, en iyi kaliteyi en ucuza edinme isteği, firmaların ürün ve hizmetlerindeki hata oranını en aza indirme ve maliyeti de en düşük seviyeye çekme çabalarını arttırmıştır. Günümüzde tüketiciler, bir ürünü satın aldıktan sonra bir kalite kontrol işlemine başvurmadan, ürünün kalitesine, daha ürünü almadan güvenmek eğiliminde olduklarından, firmalar da bunu gerçekleştirmenin yollarını aramaktadır. Üstün kalite, hatasız ürün veya hizmet ile eşanlamlı düşünülmeye başlanmıştır. Bu gelişme, hatalı ürünlerin hatasızların içinden ayıklanması yerine, sistemin hatasız üretim yapacak şekilde kurulmasını gerekli kılmaktadır. Böylece kalite, en son aşamada değil, üretimin tüm aşamalarında ortaya çıkmakta, bir başka deyişle, kalitenin kendisi üretilmektedir. Bu şekilde hatalar ortaya çıkmadan önlendiği için, maliyetlerde düşmekte ve dolayısıyla rekabette önemli bir koşul olan ucuzluk da sağlanmış olmaktadır (Anık ve Vural, 1996). Üretimin tüm aşamalarında, hataların oluşmasına fırsat vermeden üretmek, tarım makinaları üretimi ile uğraşan sektörlerde de önem kazanmalı ve kalite çalışmalarına daha fazla zaman ayırmaları gerekmektedir. Tarım makinalarının imalatı ve kullanımı alanında çeşitli imalat hataları ile karşılaşılmaktadır. Bu hatalar ve nedenleri araştırılarak ortaya konulmalı, etkin önlemler alınmalı ve kaliteli üretim için gerekenler geciktirilmeden yapılmalıdır. Bunun için tarım makinalarının geçerli ulusal ya da uluslar arası standartlara uygunluğunun sağlanması gereklidir. Trakya Yöresi, ülkemizin tarımsal mekanizasyona elverişli arazi yapısıyla özellikle buğday ve ayçiçeği üretiminde önemli bir konuma sahiptir. Diğer tarımsal ürünlerden soğan, şeker pancarı, çeltik, karpuz-kavun, üzüm ve bazı hububat ürünlerinin de geniş bir alanda ekim, dikim ve hasadı yapılmakla birlikte, en fazla tarımsal makinalaşma ile buğday ve ayçiçeği üretiminde karşılaşılmaktadır. Buna paralel olarak, tarım alet ve makina üreten sanayi de gözle görülebilir bir büyüme evresine girmektedir. Özellikle Tekirdağ ve ilçeleri Hayrabolu’da, Malkara’da daha yoğun ve gelişmiş düzeyde üretici grupları ile karşılaşılmaktadır. Makinaların günümüz teknolojisi ile üretilmesi mutlaka kalitenin yanında başarıyı da getirecektir. Ancak başarının sadece makina, malzeme ve kalifiye işçilikle kazanılamayacağı bilinmelidir. Bunlarla birlikte sistemlerin de ön plana çıkması gerekmektedir. Son yıllarda ISO 9000 Standartları, kalite sistemlerinin kurulmasında iyi bir rehberlik görevi üstlenmiştir. 1.1. Kalite çalışmalarının tarihsel gelişimi İnsanlığın tarihi kadar eski olan üretim faaliyeti sonunda ortaya çıkan mal ve hizmetin amaçlanan gereksinmeyi karşılama derecesi, yani kalitesi de eski çağlardan beri önem verilen bir konu olmuştur. Ortaçağlardan günümüze dek yaşayan çıraklık, kalfalık ve ustalık kavramları kaliteye verilen önemin simgeleri sayılabilir. Batıdaki sanayileşme devrimi ile beraber pek çok konuda olduğu gibi kalite konusunda da önemli gelişmeler oldu, gereksinmeler karşısında yeni kavramlar ortaya çıktı. Kalite kavramının üretim faaliyeti kadar uzun bir geçmişi olduğu söylenebilir. I. ve II. Dünya Savaşlarının çarpıcı etkileri, teknoloji ve ulaşımda sağlanan olağanüstü başarılar, kalitede ustalığın ötesinde kavram ve yöntemlerin ortaya çıkmasını sağladı. İlk takım tezgahlarının ortaya çıktığı 18. asır sonlarından II. Dünya Savaşına kadar, muayene ve kalite kontrol eş anlamlı kullanılıyordu. Bu alandaki gelişme ve yeniliklerin özellikle yüzyılımızın ilk çeyreğinden sonra hız kazandığı göze çarpmaktadır. Sonraları "Toplam Kalite Kontrol" dönemi başlar. İstatistiğin kalite kontrol problemlerinin çözümlenmesinde bir araç olarak

kullanılması ise 1920’lerde başlar. Teorik temellerin oluşturulması ve deneme niteliğindeki ilk uygulamalardan sonra A.B.D.’nin çeşitli bilimsel ve mesleki kuruluşları arasında sıkı bir işbirliği kuruldu. American Society for Testing Materials (ASTM), American Standards Association (ASA), American Society for Mechanical Engineers (ASME) ve benzeri kuruluşlar çeşitli eğitim ve yayın faaliyetleri ile endüstrinin bu konuda bilinçlenmesi ve uygulamaya geçmesi yolunda çaba harcadılar (Kobu, 1987). II. Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkan iki kutuplu dünya ekonomisi, 1989 yılında Berlin Duvarı’nın yıkılışı ile yeni bir şekil almış ve 1990 yılından itibaren serbest piyasa ekonomisi olarak tüm dünya üzerinde bir rüzgar gibi esmeye başlamıştır. Rekabette temel unsurlar, düşük fiyat, mükemmel kalite ve hızlı teslimattır. Rekabette kalite kavramına, multidisipliner bir yaklaşım ile bakılmalı, bir ölçme veya kontrolden çok, başlı başına bir sistem olarak ele alınmalıdır. Rekabet, kaliteyi laboratuardan çıkarmış, multidisipliner tabanda ölçülebilen ve ölçülemeyen parametrelere sahip bir sisteme dönüştürmüştür. Kalite için geliştirilen birçok yaklaşım mevcut olup, tümü kalite sistemleri çatısı altında incelenmektedir. Günümüzde zamana dayalı rekabet stratejisi büyük önem kazanmıştır. Bir bakıma hız, kar veya servetle özdeşleşmiştir. Proaktif bir kalite güvence sisteminde işletmenin her faaliyetinde yer alan parametreler, birbirinden ayrılmaz bir bütün olarak ele alınır (Yerebakan, 1998). 1.2. İmalat hatalarını önlemede kalite kontrolün rolü Ürün kalitesinin korunmasında girdi malların kalite düzeyi çok önemlidir. Kötü malzemenin girdiği bir işletmeden, kötü ürün çıkması kaçınılmazdır. Giriş kontrolü yapmadan malzemeyi üretime sokmak çok ciddi bir risktir. Bu bakımdan işletme mutlaka bir giriş kalite kontrol sistemi oluşturmak zorundadır. Böylelikle kötü malzeme ile işlem yapılması ve bundan dolayı oluşacak zaman ve para kayıpları engellenecektir. Üretim aşamasında ise, kalite planları ve dökümante edilmiş prosedürlere göre test ve kontroller yapılmalıdır. Bu süreç zarfında ortaya çıkan her yarı mamul, ilgili prosedür ya da kalite planları doğrultusunda yapılan muayene ve deney sonuçları alınana ve ürün doğrulanıncaya kadar bir sonraki aşamaya gönderilmemelidir. Kalite planları doğrultusunda ürün kalitesinin korunması için son muayene ve deneylerin yapılması gereklidir. Aktiviteler tamamlanıp kayıt altına alındıktan sonra yetkili personelce gözden geçirilmeli ve ancak onaylandıktan sonra sevkiyata gönderilmelidir. Üründen beklenen koşulların tümü doğrulanmalı, kabul edilemez ürünler karantinaya alınmalıdır. İşlemler sırasında, kırmızı-işlem yapma (hold), sarı-karantina, mavi-hasarlı ve yeşil-serbest, doğrulanmış, anlamına gelen renkli etiketler kullanılmalıdır. Şekil 1.1. de kalite kontrolünde kullanılan uyarı örnekleri verilmiştir.

TARİH........KONTROLÖR.........

TARİH........KONTROLÖR.........

İŞLEM YAPMA
SEBEP:..........................

SERBEST-OK
SEBEP:..........................

TARİH........KONTROLÖR.........

TARİH........KONTROLÖR.........

KARANTİNA
SEBEP:..........................

HASARLI
SEBEP:..........................

Şekil 1.1. Kalite kontrol elemanlarınca kullanılan uyarı örnekleri İmalat hatalarını önlemede İstatistiksel Proses Kontrolünün önemi her geçen gün artmaktadır. İPK bir ürünün en ekonomik ve yararlı bir tarzda üretilmesini sağlamak amacıyla veri toplamak, analiz etmek, yorumlamak ve çözüm yolları önermek üzere istatistik prensip ve tekniklerin üretimin tüm aşamalarında kullanılmasıdır. İPK üretimin önceden belirlenmiş kalite spesifikasyonlarına uygunluğunu sağlayan, standartlara bağlılığı hedef alan, uygun olmayan ürün üretimini en aza indirgemekte kullanılan bir araçtır. Bütün işlemler, makina, takım, yöntem, malzeme, operatör, bakım ve çevre şartlarından kaynaklanan bir değişime uğrarlar. İşlenen parçaların ölçüleri-özellikleri arasında küçük de olsa mutlaka birbirine göre fark vardır. Farklılığın genel sebepleri; titreşim, sıcaklık, nem ve gerilim dalgalanması olduğu gibi, özel sebepleri de takım kırılması, takım aşınması, gevşeyen bağlantılar, tezgah boşlukları, yatak aşınmaları, malzeme cinsleri ve operatör tecrübesizlikleri olabilir. İstatistiksel yöntemlerin kullanılmasında karşılaşılan sorunların en önemlisi veri toplamadır. Yanlış ya da gerçeklerle bağdaşmayan veriler, yetersiz veri toplama yöntemleri, veri iletiminden doğan hatalar ve hatalı matematiksel işlemler, anormal değerlerin kullanılması, uygun istatistiksel yöntemlerin belirlenmemesi ve deneyimsiz kişilerin yaptıkları yanlış uygulamalardan kaçınılması gereklidir. Gerçek verilere dayanmayan fikirler ve kişisel görüşler, kalitenin geliştirilmesinde başlangıç noktası olamazlar. Uygun yöntemlerle toplanan veriler toplandığı şekliyle kalırlarsa rakam yığınından öteye gidemez ve prosesteki değişmelerin anlaşılmasına olanak tanımazlar. Toplanan verilerin tasnifi, değerlendirilmesi ve amaca uygun bir şekilde ifadesi gereklidir. Veriler, ya mevcut durumu tespit etmek için ya da prosesi kontrol altında tutmak ve iyileştirmek için toplanırlar. Verilerin toplanmasında dikkate alınacak konular şöyle sıralanabilir; -Verilerin ne amaçla toplandığı belirlenmelidir. -Nerede, ne zaman ve kim tarafından toplandığı bilinmelidir. -Veriler toplandığı yere göre sınıflandırılmalıdır. -Kullanılacak ölçü aletleri, ölçü birimleri, parti miktarları ve veri sayısı belirlenmelidir. -Veriler hazırlanan bir form üzerine kaydedilmelidir. -Ölçüm yöntemleri ve cihazların doğru olması, periyodik bakımlarının gerçekleştirilmiş ve kalibrasyonlarının yapılmış olması verilerin güvenilir olması açısından önemlidir.

Endüstrinin her alanında kalite kontrolcülerin vazgeçemeyeceği testler arasındaki yerini korumaktadır. hangi kalite düzeyi ve standartlara sahip olması gerektiği çok iyi belirtilmelidir. 1990). % 53’ünün ise yan sanayide yaptırıldığı ya da hazır olarak sağlandığı bulunmuştur (Karagöz. girdi aşamasında daha fazla karşılaşılmaktadır. bakımı. tolerans ve kriterler belirlenirse daha kaliteli bir yan sanayi ürünü elde edilmiş olur. Tarım makinası üreticilerinin dışarıdan hazır olarak aldıkları malzemelerin başında civata-somunlar. Kaynaklı imalatta karşılaşılabilecek pek çok sorunun yine. Tarım makinaları üreten pek çok işletmeci özellikle döküm malzemeleri fason olarak dışarıya yaptırmaktadırlar. uç demirler. Ayrıca malzemeyi tahrip etmeden. basınçlı su. dişliler. her türlü döküm malzemesi. hareket ileten organlar. makinayı % 50 oranında yan sanayi ürünleri ile tamamladıkları önceden araştırılmıştır. Günümüzde üretimin her safhasında uygulanabilen pek çok türde tahribatsız deney türü vardır ve gelişen teknoloji ile önemi daha da artmaktadır. Gözle Kontrol (VT-Visual Test). yaylar.1.1. zincirler. kaynak makinalarının verimli ve doğru çalıştırılması. Döküm malzemeler gibi uç demirlerinin de uygun bir ısıl işlemle yüksek sertlik derecelerinde imal edilmeleri istenmelidir. özellikle kaynakların sızdırmazlık kontrolünde uygulanan testlerden (basınçlı hava. Burada en büyük sorun. tekerlek-lastik. . plastik parçalar ve daha pek çok malzeme bunlara eklenebilir. Genel malzeme hataları Genel malzeme hatalarına. Burada iletişim kuran kişilerin veya satın alma personelinin teknik eleman olmaları gerektiği gibi malzemeden çok iyi anlamaları da zorunludur.4. kullanılacak personelin eğitimi de çok önemli bir konudur. Girici Sıvılarla Kontrol (PTPenetrant Test). Ancak tarım makinaları üreticilerinin. dökümcünün gönderdiği her malzemenin kontrol edilmeden kullanılıyor olmasıdır. Mamul ya da yarı mamul. Üreticiden malzeme spesifikasyonunu. Bir pnömatik ekim makinasının %47’sinin işletme atelyesinde. Ultrases Dalgaları ile Test (UT-Ultrasonik Test) ve Radyoaktif ışınlarla yapılan test (RT-Radyografik Test) sayılabilir. sağlamlığını bozmadan hatalı olanlardan ayırma işlemidir. 1. rulman yataklar. vakum kutusu. kaynak makinaları ve sarf malzemeleri üreten kuruluşlarla da yeterli bir diyalog içerisinde olmadığı görülmektedir. satın alma birimi ile paralel düşünmek zorundadır. Özellikle balta ayaklar için aşınmaya dayanıklı daha sert özellikler istenmelidir. Eğer önceden yapılacak bir anlaşma ile muhtemel hatalar. İmalat hatalarını önlemede tahribatsız testlerin önemi Tahribatsız deneyler . En fazla kullanılanlar. Yan sanayi ile tarım makinaları üreticisi ilişkisi Tarım makinaları üreticileri özellikle ayçiçeği ve buğday üretiminde kullanılan makinaları üretirken. Ayrıca yapılan birleştirmelerin büyük oranda kaynaklı imalata dayalı olduğu düşünülürse.NDT (Non-DestructiveTest) üretilen sağlam mamullerin yararlılığını koruyarak. mukavemet değerlerini ve tam olarak ne tür bir döküm malzemesi istediğini teknik olarak açıklamalı ve bir şartname ile döküm malzemesi çok iyi tanımlanmalıdır. bu konuda uzman kişilerle çözümlenmesi gereklidir.4. Magnetik Parçacıklarla Test (MPT-Magnetik Partikül Test). köpük testleri) de günümüzde geniş ölçüde faydalanılmaktadır. tedarikçiden istenilen her malzemenin özellikleri çok iyi açıklanmalı. 1. Eğer bir firma girdi kontrolü ile ilgili ciddi çalışmalar yapmak istiyorsa.3.

birçok nedenlerin ortak bir sonucu da olabilir. her bir döküm alaşımının katılaşması sırasında benzer bir mekanizma yani yapı oluşumu. 1. Yine birçok nedenin birlikte etkilemesi ile tek bir hata oluşabilmektedir. sıvı metalin kalıba döküldükten son katılaşma haline gelinceye kadar ki sürede farklı etkenlere bağlı olarak oluşur. Bilinen en eski şekillendirme yöntemi olan döküm. dizaynı kalın . Döküm hataları. Bu hatalar ile karşılaşıldığında. Tarım makinaları üreticileri satın aldıkları boyanın imalatçıları ile yeterli bilgi ve tecrübe alışverişi yapmadığı için halen çok yaygın boya ve korozyon sorunları yaşamaktadır. tarım makinaları sanayicimiz için çok önemlidir. boyutta ve görüntüde olabilir. kumun nem miktarı azaltılarak. Boşluk tipi hatalar Gaz boşlukları: Genelde küresel biçimde ve düzgün yüzeylere sahip olan bu tip hatalar yapılarının çok düzgün olmaları nedeniyle radyografik film veya monitörden kolayca tespit edilebilir. Döküm hataları ile ilgili genel tanımlamalar Yan sanayi ürünü döküm malzemelerde. Döküm sıcaklığı azaltılarak. birçok hata doğrudan doğruya insan faktöründen kaynaklanır.2. bazı işlem hataları. hızlı maden akışı düzenlenerek ve döküm sıcaklığı artırılarak önlenebilir.4. Alüminyum alaşımlarında gaz alma işleminin tam olarak yapılamaması veya döküm sırasında hava ile fazla teması tüm döküm parçada dağılmış gaz boşlukları meydana getirir. hatalar malzeme cinsine. Bir döküm hatası. Mikrogözeneklilik: Alüminyum ve magnezyum alaşımlarında bölgesel olarak tane sınırlarında oluşan çok ince gözenekliliktir. Aynı zamanda. Eğer katılaşma. havalandırma delikleri açılarak. Kum dökümde. parça boyutuna ve proses kontrolü gibi birçok değişkene bağlı olarak farklı şekilde. gazların ortamdan uzaklaşmasına olanak sağlamayacak kadar kısa sürede meydana geliyorsa. Aygün (1999). çekme ve hatalar oluşur. kumun gaz geçirgenliği artırılarak. Çok sayıda küçük gözenekten oluşmuş gözeneklilik. kalıp dizaynına. erimiş metaldeki hidrojen gazından kaynaklanmaktadır. malzeme içinde bu tip hatalar oluşacaktır. Temelde. Genelde. sıvı metalin en basit yöntem ile kum kalıba. en gelişmiş yöntem ile seramik kalıplara doldurulması ve katılaşmasıdır. Döküm hatalarını radyografi veya radyoskopi yöntemleri ile tespitindeki görsel anlamı ile boşluk tipi ve çatlak tipi olmak üzere ikiye ayırabiliriz. Tahribatsız muayenenin parçaya zarar vermeden uygulanabilecek tek hata belirleme yöntemi olduğunu vurgulamıştır. kalıpçı ve maça yapımcısının kontrolü dışında meydana gelmekle beraber. kalıp metal reaksiyonu sonucu hidrojen gazının çıkması yüzeyde veya yüzeyin hemen altında 1 mm çapında iğne başı (pinhole) tipi boşluklar oluşturur. döküm hatalarının önce tanımlanarak parçada yerinin ve boyutunun belirlenmesi daha sonra da hataların oluşum nedenlerinin araştırılarak ortadan kaldırılmasının gerekliliği üzerinde durmuştur. Gözeneklilik (porosity) : Döküm parçasının en son soğuyan bölgesinde görülen küçük gözeneklerdir. dökümün üst yüzeyine yakın veya yüzeyin hemen altında oluşurlar. Boşlukların boyutları değişmekle birlikte bir araya toplanmış gaz boşlukları da gözenekliliği oluşturur. Kalıp veya maça gazlarından dolayı oluşan gaz boşlukları.Bunlardan başka boya ve kaplama malzemeleriyle ilgili problemlerde yetkili kurumlarla birlikte çözüm yoluna gidilmelidir. sadece bir tek sebebin fonksiyonu olabildiği gibi. tanımlanabilmesi ve muhtemel sebeplerinin neler olabileceği konusunda fikir yürütülmesi. araştırmasında hatasız bir döküm elde etmek için.

sülfür ve fosfor gibi ergime noktaları düşük olan elementlerin katılaşma ara yüzeyi boyunca merkeze ulaşmaları ve burada katılaşmaları ile meydana gelir. bazı bölgelerin bazı alaşım elementlerince daha fazla zenginleşmesi bu bölgelerde konsantrasyon farklılıkları oluşturur. Kum. Bunlar yuvarlak ve derinliği çok az olan yüzey bozuklukları şeklindedir.kesitleri elimine edecek şekilde değiştirerek. Bazen mikroçekintiden büyüktür ve görüntü olarak süngere benzer. çekmenin sınırlandığı ve gerilimsiz soğumanın mümkün olmadığı durumlarda meydana gelir. metale maksimum dayanma değeri üzerinde statik yük uygulanması sonucu oluşurlar. Yüzey çukurları (Blow holes) : Sıcak ergimiş metal nemli ve kirli kalıba döküldüğünde. dizaynı kalın kesitleri elimine edecek şekilde modifike ederek ve çil kullanarak bu tip hatanın oluşumu önlenebilir. Çatlak tipi hatalar. Ayrıca metale cüruf karışmasından veya ergitme sırasında yüzeye çıkamayan oksit ve pislik ise cüruf kalıntılarını oluşturur. Genelde ince kesitlerde oluşur. gerilimli korozyon çatlaklarına neden olur. kalıp içindeki gazın tamamen boşaltılamaması ve düşük döküm hızında çalışılması. Metalin katılaşması ve soğuması sırasında. Korrosiv ortamlarda statik yük uygulaması. Bu tip hatalar katılaşma noktası sıcaklığında. karbon. Segrigasyon: Alüminyum ve magnezyum gibi düşük atom numarasına sahip alaşımlarda. Çekme boşluğu: Belli bir şekli olmayan. kalın kesitlerde ve besleyici ağızlarında oluşan hatalardır. Sıcak yırtılma (Hot tear) : Parçanın soğuması sırasında ortaya çıkan gerilimlerin oluşturduğu çatlaklardır ve et kalınlığının kalından inceye doğru değiştiği bölgelerde tane sınırları boyunca oluşur. cüruf ve diğer kalıntılar: Kalıptan veya yolluk sisteminden düşen kumlar katılaşma sırasında malzeme içerisinde kalır. döküm sıcaklığı azaltılarak. Mikroçekinti: Döküm parçasının en son katılaşan bölgesinde. Metal yürümemesi: Metal akışkanlığının düşük olması. ince kesitlerde kalıp tamamen dolmadan metalin donmasına neden olur. çil kullanılarak ve fosfor içeriği azaltılarak bu hatanın oluşumu önlenebilir. besleyici ve çil hesapları doğru yapılarak önlenebilir. Önce dökülen metalin yüzeyinde bir oksit tabakası oluşur ve sonradan dökülen metalle birleşme sağlanamaz. Parçanın farklı yerlerinde ve yüke maruz kalan yerlerinde oluşur. kalın kesitlerde bu tür hatalar mikroçekinti olarak ortaya çıkar. Bu tip hatalar. Süngerimsi çekinti (Sponge shrinkage) : Birbirleri ile bağlantısız küçük çekme boşluklarının oluşturduğu bölgelerdir. Döküm sıcaklığı azaltılarak. Çeşitli . pek çok küçük çekme boşluğunun oluşturduğu dallanma şeklinde olan taneler arası çekme boşluklarıdır. en son soğuyan bölgelerde yeterli sıvı metal girdisi olmamasından dolayı oluşur. Bu durum döküm sıcaklığı artırılarak ve kalıp hızlı ve kesintisiz doldurularak giderilebilir. Diğer döküm hataları Soğuk birleşme: Döküm bir seferde yapılmamışsa bu tip hatalar ortaya çıkar. Çatlak : Soğuk çatlaklar. karbon eşdeğeri azaltılarak. sıcak metal nemin hemen buhara dönüşmesine neden olur ve yüzeyden içe doğru bir seri sıralı boşluklar oluşturur. Belli bir elementin zenginleşmesi genellikle merkeze doğru olur.

Kaynak metali ile esas metal veya üs tüste yığılan kaynak metaline ait pasolar arasında birleşmeyen kısımların bulunması sonucunda bu hata ortaya çıkar. esas metal veya ek kaynak metalinin tamamen ergimesine engel olduğundan yetersiz bir birleşme ortaya çıkar. Çok büyük kaynak ağız genişliği. • Uygun kaynak ağzı açılmaması. Bunlar curuf ve oksit kalıntılarıdır. 1. “TS 7536 / Ekim 1989. Kalıntılar gerek kaynak kesitini zayıflatmaları ve gerekse de çatlak başlangıcına neden olduklarından arzu edilmezler. dinamik zorlamaların etkisi altındaki bağlantılarda istenmezler. Bu hata ana malzemede ve dikişin kenarında oyuk veya çentik şeklinde ortaya çıkar. örtülü elektrod halinde olduğu gibi büyük bir sorun değildir çünkü. kav ve diğer demir olmayan yabancı maddelerin varlığı neden olur. oksit. • Akım şiddetinin uygun seçilmemesi. • Birleştirme yerinin geometrisine uygun bir elektrod çapının seçilmemesi. Kötü ağız dizaynı. Ergiyen elektrod ile gazaltı kaynağında iki tür kalıntı ile karşılaşılır. Nüfuziyet azlığı. Nedenleri. • Akım şiddetinin yüksek seçilmesi. • Esas metalin aşırı derecede paslı olması. Arc-Tech Firması'nın "MIG/MAG gazaltı kaynak yöntemi" yayınlarından yararlanılmıştır. • • • • • • Kirli kaynak ağzı yan yüzleri. Bu maddeler. • Kök pasosunun kötü çekilmesi. sürekli veya kesintili olarak devam eder. kaynak . Kaynak anında ergimenin bütün malzeme kalınlığınca aynı olmaması sonucunda. bu olayın tersi gerçekleşir yani merkez bazı alaşım elementlerince fakirleşir. Kalıntılar. Kaynak hataları ve metalik malzemelerin ergitme kaynağında meydana gelen hataların sınıflandırılması” standardından faydalanılmıştır. Ayrıca MIG/MAG gazaltı kaynak yöntemi ve ergiyen elektrod ile yapılan gazaltı kaynağında en çok karşılaşılan hata türleri ve bunların nedenleri üzerinde. • Kaynakçının aşırı hızla çalışması. • Kaynak sırasında elektrodun yanlış açıyla tutulması. Isı girdisi ve çil kullanılarak alaşım elementlerinin homojen dağılımı sağlanabilir. Yetersiz ısı girdisi. Yanma olukları kaynak dikişi kesitini zayıflattıklarından ve çentik etkisi yaptıklarından özellikle. Nedenleri.5. • Elektrodun fazla zig-zag hareketler yapması. Kaynak hataları ile ilgili genel tanımlamalar Kaynak hatalarının değerlendirilmesi ve tanımlamasında. Hatalı bir teknik uygulanması. Yüksek ısı girdisi ile çok hızlı kaynak uygulaması. MİG-MAG kaynak yönteminde curuf kalıntısı problemi. Yanma olukları veya çentikler. bağlantının alt kısımlarında kırılmaya neden olabilecek oyuk ve çentikler oluşur. Oluklar dikiş boyunca. Birleşme azlığına genellikle curuf. MIG-MAG kaynağında nüfuziyet azlığının oluşmasının nedenleri.alüminyum alaşımlarında. Birleştirme azlığı (Yetersiz ergime) .

Çatlaklar . Ana metalde oluşan çatlaklara yalın karbonlu ve az alaşımlı yumuşak çeliklerde nadiren. soğuma hızı ve çekme gerilmeleri bu tür çatlakların başlıca nedenleridir. • Sıcak çatlak oluşumunu teşvik eden elementler içermeyen esas metal kullanmak. Sıcak çatlakların oluşumu için engeller. Bu olaya kaynaktan sonra ısıdan etkilenen bölgenin sertleşmesi neden olmaktadır.banyosu curuf örtüsü yerine bir koruyucu gaz atmosferi tarafından korunmaktadır. • Çok pasolu kaynaklarda. • Temiz koruyucu gaz kullanmak. Taşmanın . Çok pasolu kaynakta bir sonraki pasoya başlamadan önce bunların temizlenmesi özellikle önerilen bir konudur. fosfor ve kurşun içermesi. parçaya verilen ısının çabuk dağılması önlenmelidir. Çatlaklara genellikle dikişteki bölgesel gerilmeler neden olmaktadır. yatay ve düşey düzlemdeki. Esas metalde oluşan çatlaklar. önceden tavlama işlemi uygulanmadığı durumlarda. Bu taşma ya tek tek bölgeler halinde ya da bütün dikiş boyunca ortaya çıkmaktadır. • Kaynak ağzı geometrisini. Kaynak sırasındaki çarpılma ve çekmelere karşı koyan kuvvetler. Kaynak metalinde oluşan çatlaklar. Sıcak çatlaklara çeliklerde ana metalin fazla kükürt. yüksek mukavemetli çeliklerde daha sık olarak rastlanır. Kaynak dikişinin taşması. • Ortam sıcaklığının 0°C ve altında bulunduğu durumlarda yapı çeliklerinin kaynağında dahi hafif bir önısıtmaya gerek vardır. • Kaynak dikişinde oluşan gerilmeleri azaltmak amacı ile öntav-preheat uygulamak. Oluşum şekline göre de kaynak banyosu katılaşmaya başladığı anda oluşan sıcak çatlaklar ve kaynak metali katılaştıktan sonra ortaya çıkan soğuk çatlaklar olarak da gruplandırılırlar. Kaynak metalinin esas metal üzerine birleşme olmadan taşması durumudur. Bu olaya kaynak hızını azaltıp ark gerilimini yükselterek engel olunabilir. iç gerilmelerin dağılmasında önemli rol oynar. • Kaynak dikişinin (kök pasonun) boyutlarını arttırmak. Ana metalin bileşimi. Yumuşak çeliklerde kükürt gibi bazı alaşım elementlerinin fazlalığı da çatlamaya neden olur. • Çelikler halinde yüksek manganlı kaynak elektrodu kullanmak. (yüksek akım şiddeti ile geniş pasolar çekilmelidir). boylamasına ve krater çatlakları gibi gruplarda sınıflandırılır. Kaynak hataları arasında en tehlikelileri çatlaklar olup. Kaynak yerinin bir hava akımı ile çabuk soğutulması veya düşük ortam sıcaklıkları çatlama eğilimini artırır. Önlemek için. yüksek karbonlu ve alaşımlı. dikiş biçimini değiştirmek. Özellikle. MİG-MAG kaynağında yanlış manipülasyon da taşmaya neden olur. Gereğinden fazla kalın elektrod kullanmaktan kaçınılmalıdır. demir dışı metallerde de kükürt ve çinko içermesi sonucu karşılaşılır. Ancak özellikle çeliklerin kaynağında kullanılan bazı tür elektrodlar dikiş üzerinde çok az miktarlarda camsı bir curuf oluştururlar. puntalama işleminden ve arkı kaynak ağzının dışında tutuşturmaktan kaçınılmalıdır. Bu yüzden parçaların olabildiğince serbest hareket edebilecek konumda olmaları istenir. • Kaynak edilecek parçalara kaynaktan önce ve sonra tav uygulanmalıdır. Ayrıca kaynak dikiş kesitinin ana metalin kalınlığı yanında çok küçük olması da bu çatlaklara neden olur. Biçim bakımından enlemesine. • Sertleşme eğilimi fazla çeliklerin kaynağında. çatlak içeren bir kaynaklı bağlantının gerek dinamik ve gerekse statik zorlanmasına izin verilmez. yatay dikişlerin (korniş) kaynağında torçun tutuş açısına ve el hareketine dikkat edilmelidir. • Parçaya verilen ısı miktarı arttırılmalıdır.

Genel kaynak hatalarının radyografik görüntüleri Kaynakların radyografilerinin değerlendirmesinde “Dupont NDT Systems Radiographer’s Weld Interpretation Reference “ fotoğraflarından yararlanılmıştır. uygun olmayan koruyucu gaz türü. Genel olarak CO2 gazı koruyucu gaz olarak kullanılması halinde. çünkü bu noktalarda bir gerilme yığılması oluştururlar. Sıçrantılar (spatter). Şekil 9. Şekil 6. Bunlar gaz kabarcığı denilen tek tek yuvarlak veya gaz kanalı diye adlandırılan uzunlamasına boşluklar halinde dikiş içinde yer alırlar. Bu tür hatalara nedenler olarak. Bu hatanın bağlantının dayanımı yönünden görünür bir etkisi yoktur. Hatalı kaynak biçimi ve boyutu. Şekil 4.Offset or mismatch with LOP (lack of penetration) . fazla içbükey veya dışbükey. Kaynak sırasında çeşitli nedenlerle oluşan patlamaların etkisiyle oluşan küçük metal parçacıklarının çevreye sıçrantısıdır. yanlış torç açısı. genel olarak kaynağa yatkın olmayan ana metal.Burn through – Kökte lokal konkavite.Ölçüsüz kaynak ağzı (kaçıklık). Nedenleri. kaynak metalini veya ana metali bir keski veya tel fırça ile temizlemek gerekir bu da zaman kaybına neden olur. Şekil 11. diğer gazlara göre daha fazla sıçrantı görülür.External concavity or insufficient fill – Yüzeyde eksik nüfuziyet. kaynak ağızlarının iyi hazırlanmaması. çekilen pasoların sayısı ve kaynak hızı gösterilir.Elongated slag lines (Wagon tracks) – Sıralı curuf kalıntısı. kirli tel veya iş parçası. fazla uzun serbest tel ucu. zayıf gaz koruması. uygulanan akım şiddeti. Şekil 5. sıçrantılarla tıkanmış gaz nozulu. akım şiddetinin uygun seçilmesi ve kısa ark boyu ile çalışılmasının da önemli etkisi vardır. Yanlış çalışma tekniği. Aşırı sıçrantı kaynak dikişinin görünüşünü bozduğu gibi gereksiz elektrod tüketimine de neden olur. 1. Şekil 8. Sıçrantıyı yok etmek için . Taşmalar özellikle dinamik zorlamalarda tehlikelidir.İnterpass slag inclusions – Pasolar arası curuf kalıntıları. diğer bakımlardan hatasız fakat dikişin biçim ve boyutu bakımından farklı kaynaklar bu gruba girer.ölçüsüz kaynak ağzı (kökte nüfuziyetsizlik).External undercut – Dışta yanma oluğu. kökte sarkma.İnternal (root) undercut – İçte (kökte) yanma oluğu Şekil 7. örtülü elektrod ile yapılmış punta üzerine MIG-MAG ile paso çekilmesi.önlenmesinde. kalınlık azlığı ve eşit olmayan dikiş uzunluğu şekillerinde olabilmektedir. Çok çeşitli oluşum nedeni olan gözenekler kaynak banyosunda sıkışıp kalan gazların oluşturduğu boşluklardır. uyumsuz tel. Ergiyen elektrod ile gazaltı kaynak yönteminde en sık karşılaşılan kaynak hatası gözeneklerdir. .İnternal concavity (suck back) – Kökte konkavite. kaynak bölgesine rutubet taşınması. Şekil 2. Şekil 10. Gözenekler. Gözenekler dikişin taşıyıcı kesitini azalttığı için dayanım değerlerini de düşürür ve aynı zamanda yerel gerilme birikmelerine neden olurlar. elektrod çapının uygun seçilmemesi.1. çok yüksek ve çok düşük ark gerilimi.5.İncomplete or lack of penetration – Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet. Şekil 1-Offset or mismatch(Hi-Lo) . Bu hatalar. Genellikle. aşırı yüksek kaynak hızı sayılabilir.Excessive penetration – Aşırı nüfuziyet. Şekil 3. yüzey bozukluğu. Dupont’un NDT sistemi referans fotoğrafları görsel açıdan daha iyi fikir vereceği düşünülerek aynı kontrast ve fonda Ek-5 ve Ek-6’da aşağıda açıklanan sıraya göre verilmiştir. Bunlar gerek kaynak dikişinin gerekse ana metalin yüzeyinde istenmeyen ve kesinlikle temizlenmesi gereken küresel kabarcıklar oluştururlar.

Boya akmaya başladığında akıntı yumuşak bir fırça ile dağıtılmalı.Püskürtücü odasından kuvvetli hava çekişi . Boya hataları ile ilgili genel tanımlamalar Boya uygulaması herhangi bir işçinin yapabileceği basit bir iş değildir. Orange pell.Cluster porosity – Yoğun gruplaşmış gaz boşlukları.Sütlenmiş yüzeye retarder katılmış ince bir film geçilir . Pratikte rastlanan en önemli hatalar ve bunların önlenmesi için alınacak tedbirler şu şekilde özetlenebilir. Şekil 13.Solventlerin çok seri buharlaşması .Şekil 12.Boya yüzeyinin yaşlanması Çözüm: 320 nolu zımpara kağıdı ile yüzey temizlenir ve üzerine bir primer surfacer (astar) atılır.Alt kat tamamen kurumalıdır. Şekil 15. Açıklama: Boyaya uygun tiner katılır.Püskürtücü basıncının kötü olması . gerekirse akmalar zımparalanmalı .Tinere % 5. tabancanın yüzeyden uzaklığı normal uygulamalarda 20 cm. yüksek basınçlı uygulamalarda yaklaşık 30 cm olmalıdır.Tabancanın yüzeyden çok uzak tutulması . Akma veya sarkma: Nedenleri: . . Şekil 14. .Tabancanın yüzeye dik açıyla tutulmayıp çeşitli açı ve şekillerde tutulması nedeniyle boyanın bir noktada yığılması Çözüm: . Şekil 18. tabanca daha seri kullanılmalıdır.Lack of side wall fusion (LOF) – Yan yüzeyde nüfuziyetsizlik. Tamamen kuruduktan ve zımparalandıktan sonra üst kat atılır.Boya ve yüzey arasındaki sıcaklık farklılıkları .Longitudinal root crack – Kökte boyuna çatlak. Şekil 17.Interpass cold lap – Pasolar arası soğuk bindirme. Blusning-sütlenme: Nedenleri: .Yetersiz inceltme .Üst katın çok kalın uygulanması .Transverse crack – Enine çatlak. Şekil 16.Tabancanın yüzeye çok yakın tutulması .Kötü tiner kompozisyonu Çözüm: . Yanlış uygulamalar ve yetersiz bir işçinin yapacağı hatalar boya ömrünün azalmasına neden olur. Lifting veya boyanın kalkması: Nedenleri: .Alt katın tamamen kurumasından önce ikinci bir kat uygulanması . Açıklama: .Püskürtücü odasından yüksek nem gelmesi.portakallanma Nedenleri: .6.Yeni kurumuş bir sentetik yüzeye kuvvetli solventler içeren selülozik malzeme atılmamalıdır.Viskozitenin uygun olmaması. tabancanın yakın tutulması . Açıklama: Boyanın viskozitesine çok dikkat edilmeli.Boya miktarı azaltılmalı. 1.Yüksek nemli ortamda uygulama .Çok boya kullanmak .Root pass aligned porosity – Kök pasoda sıralı gaz kanalları.10 retarder ilave edilir.Yetersiz veya dikkatsiz yüzey temizliği .Scattered porosity – Dağınık (saçılmış) gaz boşlukları.Düzensiz kuruma .

Bu süre çok kısa olmadığı taktirde oluşan tebeşirlenme polisajla giderilmeye çalışılır.Kalın uygulama . İkinci bir kat atıldığında boya üzerinde fish eyes-balık gözü denilen açılmalar oluşur. atılan kat üzerine boyanın solventlerinin tamamen buharlaşmasına yetecek bir süre bıraktıktan sonra ikinci bir kat atılmalı .Hatalı tiner kullanımı .Metallerin yetersiz yüzey temizliği . Bu oksidasyon çok çabuk oluyorsa bu bir boya hatasıdır.kabuk Nedenleri: . Çözüm: Yukarıdaki nedenleri önleyecek önlemlerin alınması.Boyanın kuruma karakterleri çevre sıcaklığına bağlı olması dolayısıyla uygun olmayan sıcaklıkta uygulama yapılması Çözüm: . .Boya ile yüzey arasındaki büyük sıcaklık farklılıkları . Pin holes. Blistering-kabarcıklaşma Nedenleri: . Alligatör-skin.Sentetik boyalarda uygulama sonrası 24 saat içinde güneş ışınlarından ve çok sıcak havadan sakınmalı.Korozyon .Uygulama öncesi yüzeyde kalan el izleri . .Çözüm: Portakallı yüzeyi 400-600 numara zımpara ile yaş zımparalayıp üzerine yukarıda bahsedilen nedenlere dikkat edilerek bir kat daha atılır. Tüm boyalar zamanla okside olurlar. Chalking–tebeşirlenme Güneş ve hava şartlarındaki değişmelerle beraber boyanın okside olmasından kaynaklanır.kaynama Nedeni: Kuru sprey tatbikatı veya sıcak havada çok kalın film atılması Çözüm: .Yetersiz veya çok yüksek atomizasyon .Solventlerin çok seri buharlaşması Trinkling-kırışma Nedenler: . Silicone-silikon problemleri Polisaj veya waxlar silikon içereceğinden ikinci bir uygulamada sorun çıkması muhtemeldir.Sprey havasına yağ ve su karışması .Çok kalın uygulamalardan kaçınılır.Tavsiye edilen tinerin kullanılması ve çok seri buharlaşan tinerlerden sakınmalı.Çok kalın uygulama yapılmamalı. .Alt kat kurumadan ikinci bir kat atılması .Çok kalın film .Eğer çok sıcak havalarda uygulama zorunluysa boya içine % 5-10 retarder ilave edilmelidir.Çok yüksek nem.

J. imalat hataları ile karşılaşması kaçınılmazdır. Araştırmanın amacı. 1991). tahıl ekim makinası ve kültüvatör üreten en büyük beş işletmede. Araştırmada bu ürünlerin işlenmesinde kullanılan tahıl ekim makinaları ve kültüvatörlerin imalatında karşılaşılan genel kalite sorunları ele alınmıştır. katma değerlerinin ise %15-18’i olduğunu ortaya koymuştur (Tan ve Peşkircioğlu. 1950’li yıllarda yaptığı araştırmalarında amaca uymayan bir üretimin maliyetinin işçi başına yıllık 180-520 İngiliz Sterlini olduğunu. ülke ekonomisinin kayıplarının ne ölçüde büyük olduğu ortaya çıkar. makinanın işlevini daha erken yitirmesine ve daha da önemlisi. ABD’li kalite uzmanı Dr. Endüstride kalitesizliğin güncel maliyetini tahmin etmek ve böylece ekonomik sonuçlarını ortaya koyarak işletme yönetimlerinin karar organlarına ışık tutmak amacıyla sanayileşmiş bazı ülkelerde yapılan diagnostik analizlere dayalı araştırmalar. daha kaliteli ürün ve imalat için ileri bir adım atılacaktır. işletmelerde kalitesizliğin maliyetinin. Çalışmalarda.7. Buğday ve ayçiçeği.1. her sene binlerce ton çeliğin toprağa karışmasına neden olmaktadır. malzeme ve bazı önemli yan sanayi ürünleri. Malzeme ve kaynak çalışmalarında metalurjik yapı ile ilgili. Ayrıca iyi yapılamayan boya ve kaplama nedeniyle binlerce ton metalin korozyona uğrayarak doğaya karışıp gitmesine. kaynak ve kaynaklı birleştirmeler ve boya işlemleri üzerinde durulmuştur. her üretici firma kendi bünyesinde değerlendirerek kalıcı ve önleyici tedbirleri alabilirse. Yan sanayi ürünü pek çok döküm malzemenin istenen özellikte olmaması ve sadece balta ayakların istenen sertlikte dökülememesi. toprağa karışıp giden metalin eşdeğeri enerji kaybına yol açmaktadır. gerekse işletme açısından doğurduğu zararlar uzun süreden beri bilinmektedir. Bu ise zaman ve maliyet kayıplarını büyük ölçüde azaltacaktır. ya da kültüvatör uç demirlerinin uygun ısıl işlem görmeden yetersiz ölçülerde sertleştirilmesi. Araştırma ile ortaya çıkarılan hataları. Tarım makinası imalatçıları üretimlerini her aşamada kontrol etmeden veya kontrol sistemini kurmadan üretim yaptığı sürece. kaliteyi etkileyen bazı imalat hatalarını ortaya koyarak. düzeltici önlemlerin alınmasında üreticiyi bilgilendirmek ve proseste hiç yapılmayan bazı test ve kontrollerle kalite düzeylerini belirlemek olmuştur. mikroyapı incelemesi. İngiliz kalite uzmanlarından Nixon. kalite düzeltme giderlerini işçi başına yıllık 500-1000 ABD Doları civarında olduğunu tahmin etmiştir. Juran ise.M. . Trakya Yöresinin en fazla üretilen tarımsal ürünleridir. kimyasal analiz. Üretimde girdi olarak kullanılacak malzemelerin belirlenen kalite seviyesinde olması. bu işletmelerin net satışlarının %8-10’u. kuruluşların üretim aşamasında malzemelerden kaynaklanacak bazı olumsuzlukları en baştan tespit edip gidermesini sağlayacaktır. Bunlara istenen kalite ve sağlamlıkta yapılamayan kaynak ve diğer birleştirme elemanlarının kopması ve kırılmasıyla ortaya çıkan kayıpları da eklersek. 1983 yılında Fransa’da 130 örnek işletmede kalitesizliğin maliyeti araştırılmış ve 1982 verilerine göre yapılan araştırmada kalitesizliğin maliyetinin işçi başına 12860 Fransız Frangı olduğu tespit edilmiştir. Tarım makinaları üretiminde kullanılacak malzemelerin kontrolü büyük önem taşımaktadır. mekanik testler ve tahribatsız testler ile boya kalitesini belirleyici önemli testler ve korozyon direnç testleri üzerinde araştırmalar durulmuştur. Araştırmanın önemi ve amacı Kalitesiz üretimin gerek ülke ekonomisi.

makina üretiminde karar verme döngüsünün her aşamasında maliyet üzerinde de etkisi olan bir başka filtredir. imal edilen makinanın satıştan önce test edilme olanağının olmamasıdır. tarım makinaları tasarımında kalite kavramı ve malzeme sorununu ele almışlardır. imalat akışının düzensizliği. Tesadüfi örnekleme yöntemi ile altı firmadan alınan örneklerin kimyasal analiz. ekim makinalarında kullanılan malzemelerin standartlara uygunluğunun saptanması üzerine yaptığı araştırmasında. yıllık üretim miktarlarını. düşük maliyet düşünülerek malzemenin teknik özelliklerinin göz ardı edilmesi. (1995). Ülkemizde. imalatta kullanılacak istenilen kalitede malzemenin zamanında ve yeterince bulunamaması. Kalite teriminin tanımındaki güçlükler nedeniyle son yıllarda. . teknik eleman yetersizliğinden dolayı malzeme seçiminin iyi yapılamaması. dökme çelik ve dökme demir denemeye almıştır.1. Elde edilen bulgulara göre ekim makinası üreten firmaların malzeme ve işletmeyle ilgili sorunları söz konusudur. Son tüketici konumundaki çiftçi de kalite/fiyat ilişkisi bakımından her zaman rasyonel davranmadığından ülkemizde "kalitesiz tarım makinaları parkı" genişlemesini önlemek amacıyla. Tarımsal mekanizasyon üzerine bazı kalite ve sistem çalışmaları Karagöz (1990). Bunlar. Sonuçlarda kimyasal analiz. Yaklaşık yirmi yıl kadar geçmişe dönüldüğünde. Araştırmasının yürütüldüğü işletmenin imal ettiği pnömatik ekim makinası parçalarının % 47 ‘si işletme atelyesinde. %53’ünün ise yan sanayide yaptırıldığını ya da hazır olarak sağlandığını ortaya koymuştur. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2. Bu davranışın temelinde yan sanayinin. tarım makinaları imalatçılarının eğilimi. Tekirdağ’da pnömatik ekim makinası imalatının durumu ve makinanın her bir parçası için imalat evrelerini ayrı ayrı inceleyerek imalat yapan işletme ve atelye düzenlerini. ” Kalite” kavramı. kalitenin ölçülebilir/ tekrarlanabilir/karşılaştırılabilir değerlerle tanımlanması ve objektif yöntemlerle sınanması sürekli olarak tartışılan. Ulusoy ve ark. Birsin (1996). sertlik deneyi. Başlangıçta yabancı kaynaklı makinaları örnek alma veya birbirinden kopya çekme şeklinde üretilse bile. çekme dayanımı ve mikroyapı açısından ilgili TS’lerle karşılaştırılması yapılmıştır. atelye alanı. her parçanın kendisi tarafından yapılmasıdır. tasarım/geliştirme/üretim sürecinin kullanıcının tatminine yönelik "güvenilirlik ve kalite güvencesi" kavramıyla bütünleştirilmesi (ISO 9000 Serisi) ön plana çıkmıştır. gereksinmeyi kantite/ kalite olarak karşılayamaması ve buna dayalı güvensizlik. bugün uluslararası ticaret kodlamalarında yer alan tarım alet ve makinalarının pek çoğunda Türkiye koşullarında geliştirilmiş model ve tipler mevcuttur. eski deneyimlere dayanarak "ustalık" düzeyinde üretim yapan küçük ölçekli tarım makinaları imalatçıları. tarım makinalarında kalite kavramı. ve çekme dayanımı sonucunda elde edilen bulguların ilgili standartlara uygun olmadığını ortaya koymuştur. ekim makinalarında kullanılan normal sac. sertlik. kar marjını arttırma düşüncesi. personel durumu ve mevcut tezgah kapasitelerini ortaya çıkaran bir araştırma yapmıştır. ancak pek yol alınamayan bir konudur. ekonomik değişiklik ve teknik/teknolojik gelişmelere paralel olarak ileriye dönük "araştırma/yeni ürün yaratma" düzeyine geçme gereği duymuşlardır. Parametrelerin çokluğu ve etkileşimlerinin karmaşıklığı nedeniyle.2. işletmenin birçok çeşit üzerinde faaliyet göstermesi. mevcut kapasitenin daha yüksek oranda kullanılması. farklı tarafların katılımıyla bir dizi ortak önlem almak ve dil birliği yaratmak zorunlu görülmektedir. kendine rakip yaratma endişesi gibi geçerli nedenler yatmaktadır.

Artık klasik işletme yapıları yerini kalite mantığına göre hareket eden işletmelere terk etmekte böylece bir taraftan verimlilik sağlanırken bir taraftan da gelişmeye yönelik çabaların hızla uygulamaya girmesine yol açmaktadır. parçalarının testi. Bu araştırma. . tasarım kalitesi (off-line quality. imalat kalitesi (on-line quality) ve kullanım kalitesidir. • Üretilecek makinanın istenilen fonksiyonları yerine getirmesi • Gerinim ve dayanım optimizasyonu • Maliyet planlanması • Makinanın ve montaj öncesinde. Kayhan ve Özkan (2001). diğer makinalarda ise belirli bir periyoda bağlı olmayan bakımların geçerli olduğu görülmektedir. asıl olarak tarım alet ve makinalarının arızalanma olasılıklarının diğer deyişle makina güvenilirliğinin belirlenmesi amacıyla ele alınmış olup. tarım makinalarının kalitesi üzerindeki etkisi üzerinde yaptığı çalışmasında. Tunalıgil ve ark. Amaç üretilen tarım makinalarının müşterilerinin beklentilerine ve gereksinmelerine göre imalatın yönlendirilmesi olmaktadır. proses ile ilgili sürekli eğitim ve kurs gereksinimi Uygun finansal kaynak ve kredi olanakları Isıl işlem departmanının kurulması Kalite güvence bölümünün kurulması. daha fazla aşınmaya maruz kalan kısımlar almaktadır. Bu durumda kaliteyi belirleyen öğeler. tarım makinaları imalat ve kullanımında kalite mantığı çerçevesinde yönetim araçlarının incelenmesini açıklamışlardır. 1997-2000 yılları arasında Trakya Yöresindeki 30 adet tarım işletmesinde kayıt ve anket yöntemi ile yürütülmüştür. dizaynın kaliteye etkisini aşağıdaki şu ana başlıklarla vermiştir. tarım makinaları imalatında kalite geliştirmede istatistiksel proses kontrol tekniğinin uygulanması konusunu işlemişlerdir. Bu amaç doğrultusunda tarım makinaları imalat ve kullanımında yönetim araçlarının bilinmesi. dizayn ve imalat işlemlerinin. kontrol edilmesi gereken bir özellik değil. Son yıllarda her sektörde olduğu gibi tarım makinaları imalat sektöründe de kalite faktörü ön plana alınmaya başlanmıştır. Trakya Yöresinde kullanılan bazı tarım makinalarındaki arızalar ve ekonomik sonuçları üzerinde durmuşlardır. Makinalardaki arızalar büyük oranda aşınmaya bağlı etkenlerden kaynaklanmakta ve bu nedenle arızalanan makina elemanlarında birinci sırayı. üretilmesi gereken bir özellik olarak ele alınmaktadır. Uygun hammadde kullanılması Kalifiye ve tecrübeli insan gücü. Günümüzde kalite. Klasik anlamda tarım makinaları kullanımının giderek azaltılarak tekniğe uygun tarım makinaları hem imalatının hem de kullanımının yaygınlaşmaya başladığı günümüzde diğer sektörlerde olduğu gibi tarım makinalarında da kalite mantığının ele alınmasını zorunlu hale getirmiştir. • • • • • İmalat İşlemlerinin kaliteye etkisini ise aşağıdaki şu ana başlıklarla açıklamıştır.Lammers (1996). Arın ve Eker (2001). Günümüzde verimlilik kavramı içersinde ele alınan konuların başında da kalite kavramı ön plana çıkmaktadır. Bunun sonunda sürekli olarak proses geliştirme ve ürün geliştirme çabaları ön plana çıkmaktadır. işin çözümünde en büyük etken olacaktır. (2001). Çiftçilerin sadece traktör için periyodik bakım alışkanlığına sahip olduğu. Teknolojik gelişmeler her sektörde yeni düşüncelerin uygulamaya girmesine yol açarken çoğu zaman amaç verimliliği sağlayacak parametreler üzerinde yoğunlaşmaya neden olmaktadır.

araştırmasında tarımda verimliliği etkileyen toprak işleme aletleri iş elemanlarının. gübre ve tarımsal savaş ilaçlarının yanı sıra tarımsal üretimden üstün bir verim elde etmek için mekanizasyon araçlarının uygun olması. kaliteli imalat yapabilmenin yolu. belirli alanda ve belirli sürede çalışmalarında oluşan aşınma miktarlarını. Kantarcı (1982). Göktürk (1995). . Akça (2001). Bayhan (1996). mikroyapısını ve malzemenin mekanik özelliklerini saptamıştır. Farklı malzemelerin aşınma miktarları arasında farklar olduğunu ve malzeme sertliği arttıkça aşınma miktarının azaldığını ortaya koymuştur. bu çalışmalardaki ürün kayıplarını azaltacaktır. Bu nedenle öncelikle kalite çalışmalarında organizasyon akış şemalarının oluşturulması gerekir. aşınmaya etkisini saptamıştır. araştırmasında toprak işleme aletlerinin aşınmasını incelemiş ve tarım makinaları imalatçılarının uç demiri malzemesi olarak kullandıkları. 2. toprak işleme organlarının hepsinde aşınma ile sertlik arasında ters bir ilişki olduğunu vurgulamıştır. ülkemizdeki tarım makinaları imalatının kalite açısından incelenmesi üzerine yaptığı bir araştırmada. Sertleştirme işleminin malzemenin aşınmaya karşı direncini iyileştirmede tek başına etkili olmadığını göstermiş ve sertliğin aynı malzeme türlerinde göreceli olarak aşınma direncini iyileştirdiği sonucuna varmıştır. aşınmalarının enerji eşdeğerini hesaplamıştır. ISO 9000 standartlarını benimseyip uygulamaktan geçtiğini vurgulamıştır. Böylece üretimi yapılan tarım ürününün kalitesi ve verimi önemli ölçüde artacaktır. Organizasyon akış şemalarında yer alan birimlerin görev ve yetkileri açık bir şekilde ortaya konulmalıdır. Bu aşınma miktarının eşdeğeri olarak. 42CrMo4 malzemelerden yapılmış uç demirlerini karşılaştırmıştır. tohumluk.2. Ege Bölgesinde imal edilen bazı toprak işleme aletlerinin aşınma miktarlarını saptamaya yönelik araştırmalarında. Yılda yaklaşık 9701850 kilogram çeliğin aşınma neticesinde toprağa karıştığını saptamıştır. tarımsal üretimin yapılabilmesi için gerekli olan toprak. St 70 ve 41Cr4. Ayrıca aşındırıcı tane çapının aşınma miktarı üzerinde önemli bir etkisinin olduğunu saptamıştır. Karamış (1985). su. Uygun makina seçimi ve bunların tarımsal işletmelerde kullanılması tarımsal çalışmaların sürelerini kısaltacağı gibi. kalite oluşturulmasında engelleyici faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizdeki tarım makinaları imalatında genellikle fabrika ya da işletme içinde işlem akış planlarının bulunmayışı. malzeme sertliği ile aşınma arasındaki ilişki üzerinde durmuştur. Ekonomik ve teknik açıdan böylesine önemli bir konuda araştırma çalışmalarını yoğunlaştırmak ve yeni çözümler sunmanın kaçınılmaz olduğunu vurgulamıştır. araştırmasında Trakya Yöresinde üretilen çizel ve kombikürüm tipi toprak işleme ve hazırlama ekipmanlarının uç demirlerinin tarla ve laboratuar koşullarında. Ayrıca örnek malzeme seçilerek bu malzemeden çizel uç demiri imal ederek uygulanan ısıl işlemin. Ülkemizdeki tarım makinaları imalatçıları belirli bir kalite anlayışına sahip değillerdir. Tekirdağ ilinde kullanılan tarım alet ve makinaların kullanım ömrünün saptanması üzerine yaptığı araştırmasında. St 42. tarımsal işlerin yerinde yapılması için önemlidir. St 60.15x106 MJ ‘lük bir enerji kaybı olduğunu ortaya koymuştur. 841. Tarım makinalarının işlevi ve malzeme özellikleri ile ilgili çalışmalar Ulusoy (1977). araştırmasında kültüvatör uç demirlerinin imalatında yaygın olarak kullanılan 60SiMn5 yay çeliğine çeşitli ısıl işlem kombinasyonları uygulanmış ve sonuçta malzemenin kimyasal değişimini.Kuşlar (2001).

Böylece aynı malzemeyi. kombine tahıl mibzeri ve üniversal mibzer olarak ele alınan pnömatik ekim makinaları ile mibzerler ile kültüvatörlerin Türkiye genelinde ve Trakya İllerine göre sayıları Çizelge 2. Denemelerde. Bıçaklara ısıl işlem uygulaması sonucunda. dikim ve gübreleme makinası.7’si ekim.'de verilmiştir. aşınmanın ayçiçek sapı parçalamada 7 gram ve buğday sapı parçalamada 5 gram düzeyine düştüğü görülmüştür.3’ü hasat ve harman makinası.6’sı Edirne ve %9. yörenin ihtiyaçları doğrultusunda en fazla ayçiçeği ve buğday ekim makinaları ürettikleri için. bıçakların hacimsel kayıplarının %7 oranında azaldığı tespit edilmiştir. Tarımsal alet ve makinaların Türkiye ve illere göre sayıları. ancak sertlik derecelerinin yeterli olmaması nedeniyle aşınmanın daha fazla olduğu saptanmıştır. %67. Denemeye alınan bıçaklarda kullanılan malzemelerin standartlara uygun olduğu. Trakya Yöresi’ndeki firmaların %83. Çizelge 2. örnek olarak sap parçalayıcı bıçak imal eden firmalardan alınan örneklerin. aynı işlemde kullanarak.'de ve Çizelge 2. Araştırmaların yapıldığı imalatçı firmalar.2.3’ü Kırklareli’nde bulunmaktadır.Trakya Yöresinde tarım makinaları imalatçılarının %72. Ayrıca ısıl işlem sonunda.1.7’si toprak işleme alet ve makinası. parçalayıcı bıçakları ve makinanın işlevsel özelliklerini tarla ve laboratuar koşullarında incelemiştir.2.1.1998) Makina Türü Tahıl Mibzeri Kombine Tahıl Mibzeri Üniversal Mibzer Kültüvatör Türkiye 81222 139212 69787 383488 TÜRKİYE VE TEKİRDAĞ’A GÖRE DAĞILIM Tekirdağ 2855 11188 2693 17391 Edirne - Kırklareli - . Babacan (2001). ısıl işlem uygulaması ile aşınmada %80-85 iyileşme elde edilmektedir. %18. malzeme özellikleri. DİE ‘nün 2000 yılı bilgilerine göre tahıl mibzeri. %7’si bitki koruma makinası ve %4. Türkiye ve Tekirdağ’da tarım alet ve makina varlığı. yapılan ısıl işlem sonucundaki değişim değerleri saptanmıştır. incelemelerde bu özellikteki makinalar üzerinde çalışılmıştır. araştırmasında sap parçalama makinalarının. 2000) Makina Türü Tahıl Mibzeri Kombine Tahıl Mibzeri Üniversal Mibzer Kültüvatör TÜRKİYE VE TRAKYA İLLERİNE GÖRE DAĞILIM Türkiye 84910 151869 72161 402145 Tekirdağ 2832 11395 2752 17484 Edirne 6545 4008 6512 16387 Kırklareli 1507 7552 2745 6343 Çizelge 2. mibzerler ve kültüvatörler (Anonymous. %9.7’si sulama makinası üretmektedir. mibzerler ve kültüvatörler (DİE. sertlik durumları tespit edildikten sonra.1’i Tekirdağ.

Türkiye genelinde % 4. Anadolu’nun pek çok yöresinde Trakya ve Tekirdağ’da üretilen tarım makinaları kullanılmaktadır.8 artmıştır.8 artarken Tekirdağ’da % 0. . tahıl mibzeri sayısı Türkiye genelinde % 4.Çizelge 2. Kültüvatör varlığı. Türkiye genelinde % 3.9.4 artarken Tekirdağ’da % 2.1 artmıştır.7 azalmıştır.5 artarken Tekirdağ’da % 0. Kombine tahıl mibzeri sayısı. Üniversal mibzer varlığı. ve 2.5 artmıştır.8. Türkiye genelinde % 9 artarken Tekirdağ’da % 1. Yukarıdaki veriler kullanımla ilgili sayılar olduğundan Trakya Yöresinde üretilen makina sayısını yansıtmamaktadır.’ da iki yıllık gelişme incelendiğinde.

Materyal Araştırmada materyal olarak. imalatı en fazla sayıda gerçekleştirilen üniversal ekim makinaları.1.1.1. uç demirler. 3. MATERYAL VE YÖNTEMLER 3. Üniversal ekim makinası Tahıl ekim makinaları ayak tiplerine göre uçtan yaylı baltalı. Üniversal ekim makinası teknik özellikleri Tip: Uçtan yaylı balta ayaklı 18 sıralı Genişlik Yükseklik Uzunluk Tohum depo hacmi Gübre depo hacmi Gübresiz depo hacmi Sıra arası mesafe İş Genişliği Ekici ayak sayısı Çalışma hızı Gerekli güç Ağırlık Birim mm mm mm lt lt lt mm mm Adet km/h kW kg Değer 2484 1550 1450 235 295 488 125 2500 20 5-7 37-44 710 . Ayrıca bu makina ve parçaların yapımında kullanılan kaynak ve boya işlemleri de incelenerek kalite düzeylerini belirleyici çalışmalar yapılmıştır.1. Üniversal ekim makinası genel görünüşü Çizelge 3. civatasomun ve yaylar ele alınmıştır. halk arasındaki adıyla "mibzer" üretiminin malzeme girdisi. Üniversal ekim makinasının. yaylı baltalı ve tek diskli olarak üç farklı türde üretilirler. pnömatik hassas ekim makinaları ve kültüvatörler ile bu makinaların yapımında kullanılan mamul veya yarı mamul bazı yan sanayi ürünleri. balta ayaklar.1.'de ve teknik özellikleri ise Çizelge 3.1.'de verilmiştir. imalat işlemleri ve kontrolünü özetleyen üretim proses akış diyagramı Ek13‘te verilmiştir. yan sanayi.1. Şekil 3.3. Üniversal ekim makinası genel görünüşü Şekil 3.

Üniversal ekim makinası ve incelenen elemanları Şekil 3. BOYA (GENEL) KAYNAK (ANA ÇATI) CİVATA-SOMUN BAĞLANTILAR ÇEKME-BASMA YAYLARI BALTA AYAKLAR Şekil 3.2.2.3.'de Üniversal ekim makinası ve incelenen elemanları.3. Üniversal ekim makinası-uçtan yaylı balta ayaklı (solda) ve yaylı balta ayaklı (sağda) yan görünüşleri .’te ise yan görünüşleri verilmiştir. Şekil 3.Şekil 3.

tekleme ve taşıma işini görür. 4.2.5. domates.4. Genel olarak traktör kuyruk milinden alınan hareketle. çalışma şekli bakımından en gelişmiş makinalardır. traktöre üç nokta askı düzeni ile bağlanabilen. teknik özellikleri ise Çizelge 3. Kapalı bir yapı görünümündeki sistemde. ve 6 sıralı tipleri üretilmektedir. Pnömatik hassas ekim makinaları. kabak. Pnömatik hassas ekim makinası-4 sıralı gübre depolu Pnömatik ekim makinaları sıraya ekilen tohumları hassas olarak ekebilen. süpürge otu.2. 5.3. karpuz. Araştırmada üretilen makinalar emme havalı ekici düzene sahip makinalardır. uygun bir fan tarafından oluşturulan hava akımı.2.'de verilmiştir. delikli disk-plakadır. mısır soya yer fıstığı. Pnömatik hassas ekim makinası üretiminin malzeme girdisi.’de ve incelemeye alınan elemanları Şekil 3. 2. Genellikle gübre depolu ve deposuz olarak.4. ekici düzenle bağlantılı olarak tohumun dolma. üretim proses akış diyagramı Ek-13‘te verilmiştir. Pnömatik hassas ekim makinası genel görünüşü Çizelge 3. Pnömatik hassas ekim makinası genel görünüşü Şekil 3. sebze ve soğan tohumların hassas ekimlerini yapabilen makinalardır. Araştırmada hem gübre deposuz hem de gübre depolu tipi ele alınmıştır. başta ayçiçeği. Şekil 3. Pnömatik hassas ekim makinası teknik özellikleri 4 Sıralı Gübre Depolu Genişlik Yükseklik Uzunluk Tohum depo hacmi Gübre depo hacmi Disk delik sayısı Disk delik çapı Sıra arası mesafe Sıra üzeri mesafe Çalışma hızı Gerekli güç Ağırlık Birim Adet mm " lt " Adet mm " " km/h kW kg Değer 2950 1520 2000 4×23 2×156 Değişken 1-6 250-900 8-50 5-7 37-52 700 .'te. imalat işlemleri ve kontrolü özetleyen. tohumların tek tek depodan alınıp ekilmesinde etkili olan parça.1. lifi alınmış pamuk tohumu.

6.'te. Çizelge 3.3. Pnomatik hassas ekim makinası ön görünüşü (solda) ve yan görünüşü (sağda) Çizelge 3. Pnomatik hassas ekim makinası-4 sıralı gübre depolu-ana elemanları Parça No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Adı Üç nokta askı sistemi Makina ana taşıyıcı şase Emici fan Çizel kolu ve diski Tohum emiş hortumu Tohum sandığı Tohum hücresi Toprak açıcı Tohum ekici balta Toprak kapatıcı çapa Arka baskı tekerleği Parça No 12 13 14 15 16 17 23 24 25 26 Adı Toprak kapatıcı çapa yayı Baskı tekerleği derinlik ayar kolu Gübre sandıkları Gübre sandığı bağlantı şasesi Gübre hortumu Gübre ayağı ve baltası Ön disk bağlantı civatası Tohum ünitesi hareket tekerleği Gübre grubu hareket tekerleği Şaft giriş mili . gübre depolu pnömatik hassas ekim makinasının. Şekil 3. Pnömatik hassas ekim makinasında incelenen elemanlar Şekil 3.5. 4 sıralı.BOYA (GENEL) KAYNAK (ANA ÇATI) CİVATA-SOMUN ÇÖZEBİLİR BAĞLANTILAR YAYLAR BALTA AYAKLAR Şekil 3.6.3.'da gösterilen ön ve yan görünüşe göre ana elemanları tanıtılmıştır.

'de ise kültüvatör ayak yapıları verilmiştir.1. Şekil 3.7.'de kombikürümün genel görünüşü.7.'de ise teknik özellikleri verilmiştir. Kombikürüm teknik özellikleri Kombikürüm Ayak sayısı Taşıma genişliği Yükseklik Uzunluk İş genişliği Ayak arası mesafe Çalışma hızı Traktör gücü Ağırlık Merdaneli ağırlık Birim Adet mm " " " " km/h kw kg kg Değer 17 2285 1250 2250 2000 120 6-10 30-37 300 440 Şekil 3. Çeşitli kültüvatör ayakları (a) S-şeklinde . Kombikürümler-yaylı ve dönel tırmık Kombikürümler ikincil toprak işleme aletlerinden olup.7. Kombikürüm genel görünüşü Çizelge 3.4.8. çatıya bağlı yaylı ayaklar ve uç demirleri. askı düzeni. Çizelge 3. Şekil 3. çatı(kaynaklı).3. (b ve c) yarım yaylı ayaklar. BOYA (GENEL) KAYNAK (ANA ÇATI) CİVATA-SOMUN YAY YAYLI AYAKLAR VE UÇ DEMİRLERİ DÖNEL TIRMIK Şekil 3.8.3. (d ve e) yaysız ayaklar . merdane(dönel tırmık) ana elemanlarını oluşturur.

M20 civatalar. Civata ve somunlar Araştırmaların yapıldığı tarım makinalarında kullanılan bağlama elemanları genellikle dış vidalı bağlama elemanları olup. döküm parçaları ile saç ve demir malzemeler işletmecilerin en fazla talepte bulundukları malzemeler olarak göze çarpmaktadır 3. MUSt 34. vidalar ve saplamalardan oluşmaktadır. altı köşeli M6 . St 37K. Çeki yaylarında standart kanca formları dışında makinanın kullanım amacına uygun kanca formları da kullanılmaktadır.6 4. 3. Genellikle soğuk şekillendirilmiş kaliteli ve özel çeliklerden üretilen yaylardır.3.I ve . TS 1440. % 0. Yan sanayi ürünleri Tarım makinaları imalatçıları ürettikleri makinanın parçalarının % 50’sine yakın bir bölümünü yan sanayiden hazır mamul ya da yarı mamul olarak sağlamaktadırlar.4.6 4.L profilleri (köşebent).1. Fosfor ve kükürt her biri max. Q St 34 Cq 22.1.0. Cq 35K. . bu yan sanayi ürünlerini incelenmesi gereken materyal kapsamına sokmuştur. C 35K. üzerinde çalışılan tarım makinalarında çok sayıda kullanılıyor olması. karbon % 0.2. Cq 35 Cq 35K Cq 45 St 37. küçük çaplı boru. imalat kalitesi 6. civata ve somun.35S 20K C 35. geniş lamalar. Bunlar arasında en fazla kullanılmakta olanlar.3. C 45. C 45 - 3. Civata ve somunlar için uygun çelik çeşitleri Çizelge 3.60 arasında değişen ve SAE’ ye göre 1040.045 olup.6 5. C 15 K.4. C 35 KG St 37K.9 Sıcak şekillendirme için St 34 St 37.6 6.8 civata ve somunlardır. Soğuk çekilmiş bant halinde yay çelikleri olarak ta bilinirler.'de verilmiştir. ) s 20 KG 35 S 20 K. C15 St 50. C 45 KG St 50K. TS 1442 ile de çekme yayları incelenmiştir.1. Çizelge 3. Yan sanayiden karşılanan malzemelerin listesi bir hayli fazla olmasına karşın. 1979) Kalite 3. Cq45.1.5.9 8.8 5. 1060 olarak adlandırılan çeliklerdir. Civata ve somunlar için uygun çelik çeşitleri (TÜKEL. Saç Malzemeler Tarım makinaları imalatçıları.8 6.4. profil demir ve saç malzemeler sayılabilir. çeşitli çeki ve bası yayları. ve TS 1441' le basma yayları. St 37. U . C 35 C 45 C 35.53. QSt 34 St 34K.1.5. çubuk demir. En fazla tüketilen malzemeler içinde. imal edecekleri makinanın türüne göre çok çeşitli çelik malzemeler kullanmaktadırlar.8 6. QSt 34 Cq 35.8 ile 8. 35 Cr 4 41 Cr 4 Talaşlı şekillendirme için St 34 KG St 37 KG.4. 34 Cr 4 41 Cr 4 Soğuk şekillendirme için St 34 St 34. civata ve somunlar gibi çinko ile kaplanmış olarak kullanıldıkları gözlenmiştir. Kullanılan tüm yayların. 9 S 20K. Çekme ve basma yayları Silindirik helisel basma yayları ve çekme yayları. MUSt 34.8 10.15S20 K St 60 KG.

ekim derinliği az olan tohumların ekiminde başarılı bir şekilde kullanılabilirler.6. Balta ayaklar diğer ekici ayaklara göre daha dar bir şerit içerisinde toprakta şekil değişikliği yaptıklarından.60 .60 Mn ve % 2. bazı önemli elementlerin (C.75 Si. Balta ayaklar Trakya Yöresi tarım makinaları üreticilerinin imal ettikleri pnömatik hassas ekim makinaları ve üniversal ekim makinalarında kullanılan balta ayaklar genellikle pik. gerek aşınma özelliğini gerekse sertlik değerlerini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu nitelikleri. Şekil 3. Farklı tiplerde imal edilen bu malzemeler. Şekil 3. S.4.10. dar sıra ekim için geliştirilmiş olan makinalarda kullanılmasına neden olmuştur.Tip.60-0. Aşınma mukavemeti için tavsiye edilen elementler (TÜKEL. Araştırmalarda tohum ekici baltalar (büyük kütleli) 1. Avrupa tipi ekici ayak diye bilinen balta ayaklar. dökümden yapılmış bir göğüs kısmı ile buna iki taraftan perçinle veya kaynakla bağlanmış olan kanatçıklardan oluşur.50-0. Mn. P. Cr) yüzde içerikleri. Si.da sırasıyla bu tip ayaklar gösterilmiştir. ayağı topraktan çıkmaya zorladığından ekim derinliği ek yüklemelerle arttırılabilir. gübre ayağı baltası da 2. Aşınmaya maruz döküm malzemeler için aşınmayı en aza indiren element yüzde değerleri Çizelge 3. S % 0.25 Si % 0. Öte yandan çeki dirençleri de düşüktür. çok fazla aşınmaya maruz kalırlar.Tip balta ayak-gübre ekici Tarım makinalarında kullanılan balta ayaklarda ve uç demirlerinde. makina üzerine daha küçük sıra arası uzaklıkları ile dizilebilirler. % 0. Balta ayaklarda ayarlanabilen ekim derinliği 2-6 cm arasında değişir.40-0.6 C içeriğinde erişilmiştir (TÜKEL 1979). 1. ve Şekil 3.4. sifero ve çelik döküm olarak karşımıza çıkmaktadır.10 max. Çapa ayakların tersine bu ayaklarda geniş batma açısından dolayı bileşke direnç kuvveti.9. 1979) C % 3.1.Tip olarak adlandırılmıştır. 2.10. da verilmiştir.Tip balta ayak-tohum ekici Şekil 3. Buna karşın derin ekim isteyen tohumların ekilmesi bu ayaklarla zordur. Çizelge 3.80 Mn % 0.3.30 max. Cr % 0. bir ayak 2-6 kp çeki direnci gösterir. Balta ayaklarla çok yüzeysel ekim yapılabildiğinden.9.6. Döküm malzemelerde en iyi aşınma mukavemetine % 0.80 P % 0.

parçalama ve kabartma işlemlerini uç demirleri yaparlar. Keskin kenarlar 25-40 mm genişliğinde ve yaklaşık 500 B. Bu uç demirleri 2.D. En yaygın olarak kullanılan uç demirleri her iki ucu da keskinleştirilmiş ve aşındığında ters çevrilerek diğer ucu kullanılabilen dar uç demirleridir.Tip uç demirleri olarak adlandırılmış olup şekil 3.12. kesme genişliğine göre kaz ayaklarında 3-6 mm.S. Kültüvatör uç demirleri Kültüvatörlerde kesme. 1986).'de gösterilmiştir.Tip (çizel) uç demirleri .1. 2.5.'de gösterilmiştir.Tip (dar) uç demirleri Şekil 3.11. yırtma.4.11. 1. dar uç demirlerinde 7-10 mm arasında değişir. Bitkiler arası toprak işlemede ve kuru tarım bölgelerinde yeğlenen uç demiri tipi ise kaz ayağı şeklinde olan uç demiridir.Tip (çizel) uç demirleri olarak adlandırılmış olup şekil 3. Bu uç demirleri 1. sertleştirilir (GÖKÇEBAY.12. Kesme genişlikleri 300 mm’ye kadar olan bu uç demirleri ile yabancı ot savaşında başarılı sonuçlar alınmaktadır.3. Şekil 3. Karbonlu çelikten yapılan kültüvatör uç demirleri kalınlığı. Kesme genişliği 55 mm dolaylarında olan dar uç demirleri ikincil toprak işlemede yaygın olarak kullanılırlar.

3.1.5. Ana malzeme sacı kaynaklı test plakaları Ana malzeme sacı ile kaynatılan test plakalarından, mekanik testlerin yapılabilmesi için çekme, bükme ve makro test örnekleri alınmıştır. Çekme deneyinde kullanılan örnekler, WPS 1G, 2G, 3G kaynaklı test plakaları 10mm kalınlıkta, esas metali St 37 malzeme ve dolgu metali de SG 2 kaynak teli malzemesi seçilmiştir. Makro test için WPQ 1F, 2F, 3F köşe kaynaklı test plakaları aynı malzeme olup sadece kalınlığı 5mm'dir. Bu malzemelerin mukavemet değerleri, TS 5618’e göre çizelge 3.7.'de verilmiştir. Çekme deneyinde mukavemetin esas malzemeye göre değerlendirildiği göz önüne alınarak, kaynak metalinin de çekme ve akma değerleri en az esas malzeme kadar olması istenir. Şekil 3.13.'te Ana malzeme sacı-alın kaynaklı test plakaları, Şekil 3.14.'te ise Ana malzeme sacı-köşe kaynaklı test plakaları gösterilmiştir. Çizelge 3.7. Kaynak metalinin çekme, akma ve % uzama değerleri (TS 5618, EN 440)
Esas Metal Sembol Çekme Dayanımı En Az En Az Sembol Akma Uzama % Dayanımı N/mm2 Dolgu Teli (AWS) ER70S-6 Çekme Dayanımı

En Az En Az Akma Uzama % Dayanımı N/mm2 ksi ksi N/mm2 N/mm2 Y 42 500-640 420 22 SG 2 72 60 22 496,42 413,69 (Saf kaynak metali kütlesinde bağlantı yerinden alınan enine deney parçasında en az çekme değeri, kaynatılan ana metalin en az çekme mukavemetinin %10’u kadar düşük değerde olabilir)

Şekil 3.13. Ana malzeme sacı-alın kaynaklı test plakaları

Şekil 3.14. Ana malzeme sacı-köşe kaynaklı test plakaları

3.1.6. Boya test ve kontrol panelleri Boya testinde kullanılan test panelleri genellikle, firmaların kullandığı 0,8 ile 1,5mm kalınlıklarda ve yaklaşık 1m2 boyutlarda saç malzemelere, proses sırasında hangi boya kullanılıyorsa, boyatılarak elde edilmiştir. En az bir hafta kuruması için beklendikten sonra giyotin makasta 80×150mm boyutlarda kesilerek laboratuar koşullarına hazırlanmıştır. Kesilen sacların boyasız kenar yüzeyleri bantlanarak boyayı kirletmemesi sağlanmış ve marker ile tanımlamaları yapılmıştır. Boya test ve kontrol panelleri-test sonrası görünüşü Şekil 3.15.'te verilmiştir.

Şekil 3.15. Boya test ve kontrol panelleri-test sonrası görünüşü

3.2. Yöntemler 3.2.1. Mikroyapının incelenmesi Metal mikroskopları altında incelenen döküm ve uç demiri örneklerinin metalurjik dokularının değerlendirilmesinde "ASM Metals Handbook 8th edition, Atlas of Microstructures of Industrial Alloys" elkitabından yararlanılmıştır. Metalografik muayene için örnek, sırasıyla kalından inceye doğru zımpara kağıdı ile ısıtılmadan zımparalanır ve sonunda özel çuha üzerinde polisaj pastası ile ıslak uygulamayla parlatılır. Metal örnekler yeterince büyük kesilemezse bakalite almak gerekir. Parlatılmış örnek kısa süreli bir dağlamadan sonra hazır hale getirilir. Asit olarak genellikle nital (%3-5 nitrik asit ve alkol) kullanılır ve bir kısım kristal türü reaksiyona girerken bir tür kristal yapı hiç etkilenmez. Dağlamanın etkisi ile bazı kristal çeşitleri üzerinde kısmen renkli ayrışmalar da meydana gelebilir (SERFİÇELİ, 2000). 3.2.2. Kimyasal analiz Yöntem kimyasal analiz için hazırlanan örneklere, argon koruyucu gazı ortamında, elektrik ark yoluyla enerji verilerek uygulanmıştır. Elementlerin metal içindeki yüzde değerleri, bilgisayar ortamına çok az bir bekleme ile aktarılarak, verilere ulaşılmıştır. Araştırmalarda veriler (Kutes ve Hema AŞ.)nin kimyasal analiz test cihazlarından sağlanmıştır. Aynı firmalardan elde edilen prosedürler ve TS 2799 izlenerek test sonuçları değerlendirilmiştir. 3.2.3. Sertlik ölçme yöntemi Kaynak metali, ana malzeme ve döküm parçalarının sertlik ölçümlerinde TS 7226 "Sertlik Deneyi, Kaynak Dolgu Metali İçin", TS 139 (Brinell sertlik), TS 140 (Rockwell sertlik) standartlarından faydalanılmıştır. Sertlik ölçme deneyleri, Hema ve Tekirdağ MYO Makina Laboratuarlarında, deney ortam şartlarına uygun olarak yapılmıştır. 3.2.4. Yay deformasyon testi TS 1440 Yaylar, (Basınca Çalışan) Silindirik-Helisel Yuvarlak Telden Soğuk Sarılmış, TS 1441 Yaylar, (Basınca Çalışan) Silindirik-Helisel Yuvarlak Çubuktan Sıcak Sarılmış, TS 1442 Yaylar, (Çekmeye Çalışan) Silindirik-Helisel Yuvarlak Çubuktan Soğuk Sarılmış standartlarına göre Hema Hidrolik A.Ş.’ de çeki ve bası yayları için kullanılan Amsler yay test cihazı ile yapılmıştır. İşletmenin özel yay kontrolü için hazırladığı TS 1440’ koşullarını da kapsayan prosedüründen de faydalanılmıştır. Yine cihaz için hazırlanan KG.10.004 kullanma talimatına uyularak deneyler gerçekleştirilmiştir. 3.2.5. Çekme deneyi (Tensile test) ASME Section IX. QW-463, TS 138 " Çekme Deneyleri-Metalik Malzemeler İçin" standartlarından faydalanılmıştır. Bir çekme deneyi, çekme deney parçası, düşük hızda, düzgün ve darbesiz olarak kopuncaya kadar uzatılarak yapılır. Deney sırasında malzemenin sabit olarak artan ve kesit üzerine eşit olarak dağılmış çekme kuvveti etkisi altındaki davranışı takip edilir. Çekme deneyi sonucunda, malzemenin çekme mukavemeti, akma sınırı, elastiklik modülü, kopma uzaması ve kopma büzülmesi gibi değerleri ortaya çıkar (Anık, 1977).

35mm X 6.(250mm veya istenen kadar) y W 6.35 6. da Test plakalarının çekme ve bükme testi uygulanacak bölgeleri.35mm R min 1 in.463.3.1(a) TENSİON – REDUCED SECTION – PLATE .16. QW-463 “Order of Removal “izlenmiştir (Uçtakiler çekme.462.1/16 TO ¾ IN.17.1. Çekme ve bükme test örneklerinin hazırlanması Kaynak testleri ve çekme deney parçaların hazırlanmasında ASME IX.5.1(a) PLATES.35mm 6.5mm – 19mm) X= Kaynak dikiş kabı dahil kalınlık (Reinforcement included) Y= çekme parçası kalınlığı T= Kaynak dikiş kabı hariç kalınlık (Reinforcement excluded) W= Genişlik.2. (25mm) Distorsiyon Şekil 3.17. ortadaki dört adet bükme için). Şekil 3. ( 19mm) Frezede karşılıklı olarak paralel yüzeyler elde edinceye kadar düzlenecek T 10in. 3/4in.16. Şekil 3. Çekme örneklerinin istenilen boyutları QW. Test plakalarının çekme ve bükme testi uygulanacak bölgeleri QW. Hurdaya 1-Çekme deneyi 2-Kökten Eğme 3-Yüzden Eğme 4-Kökten Eğme 5-Yüzden Eğme 6-Çekme Deneyi Hurdaya Atılacak Parçası Parçası Parçası Parçası Parçası Parçası Atılacak Şekil 3. (1. de ise Çekme örneklerinin istenilen boyutları verilmiştir.

Şekil 3.6. de Eğme/bükme deney düzeneği (QW-462. Eğme/bükme deney düzeneği (QW-466. Bükme-eğme deneyi ASME IX. A B=1/2 A C=6t +1/8 C Rmin =3/4in.'de Kökten bükme test örnekleri (2 ve 4 numaralar) QW-462.'da Yüzden bükme test örnekleri (3 ve 5 numaralar).2. yüzden (kaynak yüzeyi) ve kökten bükülmek suretiyle kaynağın kırılmalar olmadan katlanabilir veya katlanamaz özelliği ortaya çıkarılır.20.(19mm) Şekil 3. QW-463’e göre hazırlanmış deney parçalarının QW-462’ de açıklanan ölçülerde hazırlanmış bir düzenekte.20.min(150mm) 1 1/2in(32mm) y T Şekil 3. Yüzden bükme test örnekleri (3 ve 5 numaralar) 6in.2.19. Bükme test örneklerinin hazırlanması Şekil 3.2) 3.2) de açıklandığı şekliyle uygulanmıştır.(32mm) y T Şekil 3.3.1. bükme test örneklerinin hazırlanmasını şematik olarak açıklamaktadır.18. QW-466.19.2 GUIDED-BEND ROLLER JIG (Eğme deney düzeneği) Şekil 3. Kökten bükme test örnekleri (2 ve 4 numaralar) QW-462 .6.min(150mm) 11/2in.18. 6in. Burada ASME IX.

sağlamların ise kırılmadan büküldüğü gözlenir.(75mm) 4in.3. Şekil 3.(4. Makrotest örneklerinin hazırlanması ve istenilen boyutlar Şekil 3. QW-462. şematik olarak verilmiştir. kesit alınarak kaynak nüfuziyeti de incelenir.(100mm) 6in. . Ortada veya ortaya yakın bir yerde durdurulup yeniden başlatılır. fillet size = T Bükme/Kırma Yönü Kaynakta Durup başlama yeri(ortaya yakın) Hurdaya çıkarılacak(karşılıklı 25mm) 3 in.462.22. Bu yöntemde. köşe kaynaklarının eğme veya darbeye karşı mukavemeti ölçüldüğü gibi.7. Köşe kaynakları kırma deneyi (Makrotest) Köşe kaynağı kalifikasyonu makrotest parçasının hazırlanması ve uygulamasında ASME Section IX. T= 3/16 in to 3/8 in.21.(150mm) Şekil 3. Kaynakçıya malzeme kalınlığından büyük olmama koşuluyla tek bir paso kaynak yaptırılır.de ise makrotest örneğinden istenen kesit. Şekil 3.4(b) Fillet Welds-Performance ve TS pr EN 1320'den de faydalanılmıştır.’de makrotest örneklerinin hazırlanması ve istenilen boyutlar ile kırma yönü görülmektedir.22.4(b) Köşe kaynaklı test parçaları uçlardan yaklaşık 25 mm. İstenen kalitede olmayan kaynakların kırıldığı. T 4in.2.21.52mm’ye kadar) Max. Makro test örneğinden istenilen kesit QW.76mm’ den 9. kesildikten sonra ince zımpara ile çok iyi temizlenip silinerek dağlanmış ve kaynakların nüfuziyetleri incelenmiştir.

aletlerle de uygulanır. Prosedür test kaynakları önemli olduğu için. resim. alın kaynağında) Welder Performance Qualification – Kaynakçı kalifikasyon testi. 3. bütün bilgileri içeren ve özetleyen Ek-3 bilgi formu hazırlanmıştır. 3. Visual test olarak da bilinen gözle kontrol.11. mikroskop. günümüzde her alanda uygulanan bir tahribatsız muayenedir.3. minör hatalar varsa “kabul edilebilir”. sağlam gözlere sahip olunması. prosedür ve spesifikasyonlara da büyük ölçüde gereksinim vardır. • Sürekli yeniliklere açık olması için kurs. Göz ve boyut kontrol (visual test) yöntemi TS pr EN 970 "Kaynaklı Birleştirmelerin Gözle Muayenesi". 3. kalifikasyon testinde başarılı olan birer kaynakçı seçilerek. standart. Çünkü visual test sadece tecrübeli personelin yapabileceği bir iştir. Test uygulanış açısından çok kolay görünmesine karşın bazı ön koşullar yerine getirilmeden yapılırsa büyük sakıncalar doğurabilir.8.10. dolaylı olarak ta monitör. genellikle alın kaynağı için seçilen kaynakçılara aynı zamanda. . Kaynakçı kalifikasyon testi (WPQ. 1F. kaynak proses bilgilerini içeren ve özetleyen Ek-2 formu hazırlanmıştır. Ortam sıcaklığı. Direkt olarak gözle ve 10 x büyütmeli büyüteçlerle yapıldığı gibi. Gözle kontrolün pek çok avantajları yanında. İmalat kaynağı prosedür testi (WPS. Ancak bu dokümanların son revizyonları ile çalışılması ve onaylı olması gereklidir. Kaynakçı kalifikasyon testi (WPQ. temizlik derecesi. Değerlendirmeler yapılırken mevcut standart ve normlar göz önüne alınarak. aydınlatma ve ışık şiddeti. ikişer kaynakçı seçilerek. WPS 2G (yan kaynak) ve WPS 3G (dik kaynak) olarak üç ayrı pozisyonda yaptırılarak uygulanmıştır. Yatırım masrafı gerektirmediği için ucuz ve sorunları hemen çözüme götürdüğü için de her sektörde uygulama avantajına sahiptir. renk körlüğü olmaması. gözmalzeme uzaklığı ile açısı da önemli değerlerdir. nemi.2. • Kullanılan ölçü alet ve boyut kontrol gereçlerinin de iyi ve bakımlı durumda tutulması. majör hatalar varsa “tamir gerekir” ya da kabul edilemez ve yeniden yapılması gerekirse “red” şeklinde değerlendirme yapılmıştır. toplam 10 kaynakçı üzerinde ve sadece 1G (yatay pozisyonda) kalifikasyon test kaynağı uygulanmıştır. ayna vb. bütün bilgileri içeren ve özetleyen Ek-1’de verilen form işlenmiştir. Her bir kaynakçı için. TS EN 288-5 standardından da faydalanılmıştır. alın kaynağında) Welder Procedure Qualification – İmalatçı Prosedür Kaynağı olarak bilinen bu test . 2F ve 3F (Fillet/köşe) pozisyonlarında kalifikasyon test kaynağı da yaptırılmıştır. teleskop.2. hata giderildikten sonra geriye kalıcı belge ya da döküman bırakmama gibi bir dezavantajı vardır. • Doküman olarak proje. köşe kaynağında) Araştırma yapılan beş ayrı imalatçıdan. TS 6868 "Kaynakçılara Yeterlilik Sertifikası Verilme Esasları" standardından yararlanılmıştır. WPS kaynak testleri uygulanmıştır.2. eğer gözlük kullanılıyorsa düzenli olarak göz kontrollerinin yapılması gerekir. seminer ve eğitimlere gereken önemin verilmesi. TS 2399 "Tahribatsız Muayene-Gözle Muayenede Yardımcı Aygıtlar " standartlarından yararlanılmıştır. Uyulması gereken tolerans ve kabul kriterleri çok iyi açıklanmalıdır. araştırmaların yapıldığı beş ayrı işletmeden. personelin kalifiye olması ve sertifikalandırılması zorunludur. • Kontrol ve ölçüm yapılacak ortam koşulları da çok önemlidir. Bu koşullar.2. kalibrasyonlarının periyodik olarak yapılması gereklidir. ve min. “hata görülmedi”. • Personel olarak ele alındığında. Her bir kaynakçı için. Her bir prosedür kaynakçısı için.9. bakılması gereken max. WPS 1G (yatay kaynak).

2.3. Amper ve voltaj (Yu Fong dijital clamp meter) ile ark süresi de Hanhart model kronometre ile ölçülerek bulunmuştur. TS 1026 "Somunlar-Altıköşe. çelikten mamul normal dişli somunlar için mukavemet sınıfları ve deneyler".1. Kaynak parametrelerinin ve ısı girdisinin ölçümü Kaynak yapılırken gözlemlenen kaynak parametreleri.2.2. Döküm hataları olarak açıklanan hatalar ile görünümleri de içeren tanımlamalar ve kriterler hazırlanarak. Uç demirlerin göz ve boyut kontrolü Uç demirlerin gözle kontrolü için mevcut visual test prosedüründen yararlanılmıştır.Ş.2. Isı girdilerinin hesaplanmasında aşağıda verilen eşitlikten yararlanılmıştır (ASME Section IX QW-282.2.2.11. 3.Gerilim 60= Düzeltme faktörü S = (cm/dak) kaynak ilerleme hızı . metrik".3) işlenmiştir.2.5.11. Civata ve somunların göz ve boyut kontrolü TS 61 "Bağlama elemanları-Vidalar.3. 3. Kaynak proses ve göz kontrolü 3.f. malzemenin gözle kontrolü yapılır.11. 3. 3.1.4. kaynağın göz kontrolü gibi yapılır. Firmasının malzeme giriş test ve prosedürlerinden de faydalanılmıştır.5. Genel malzeme hataları olarak açıklanan sıcak ve soğuk şekil vermeler. TS 1441. akım-amper.). A × V × 60 Isı Girdisi = ---------------------(Heat İnput) S ( cm/dak) (J/cm) A =Amper-Akım şiddeti V= Voltaj.11.11. Çekme ve basma yaylarının göz ve boyut kontrolü Silindirik helisel basma yayları için TS 1440. TS 1442 standartları ile özel Hema A.4. Döküm parçaların göz ve boyut kontrolü Döküm malzemelerin (balta ayaklar) gözle kontrolü için mevcut visual test prosedüründen yararlanılmıştır. Firmasının malzeme giriş test ve prosedürlerinden de faydalanılmıştır. direnç-voltaj ve ilerleme hızı ölçülerek kaynakçı bilgi formlarına (Ek-1.11. ısıl işlem hataları ile görünümleri de içeren tanımlamalar ve kriterler hazırlanarak.Ş.2. TS 80 "Bağlama Elemanları-Vida Dişi Açılmış-Genel Esaslar standartları ile özel olarak hazırlanmış Hema A.

TS 7536 "Kaynak hataları-metalik malzemelerin ergitme kaynağı için-sınıflandırma.e.2. TS 2399. 1998) Yöntem : MAG kaynağı Uygulama : Yarı otomatik Malzeme kalınlığı mm Ağız türü Aralık mm Ağız açısı (°) Paso sayısı Tel çapı mm Malzeme: Alaşımsız çelik Tel (elektrod): SG 2 DIN 8559 Kaynak gerilimi V Kaynak akımı A Tel ilerleme m/dak Koruyucu gaz debisi lt/dak Kaynak metali g/m Koruyucu gaz tüketimi lt/dak Kaynak süresi (tk) dak/m 10 V-Alın 2.d. TS prEN 970 Kaynak-Ergitme kaynaklı birleştirmelerin gözle muayenesi.528 135290 3. terimler ve tarifler ". de verilmiştir.2. (a) Köşe kaynağı tam ölçüsünde (b) Çeşitli ölçü ağızlı yaprak geyçler (c) Ayak boyutu fazla (d) Amerikan tipi geyçle ayak yüksekliği ölçümü (e) İçbükeylik ölçümü (f) Dışbükeylik ölçümü (g) Kapak yüksekliği ölçümü Şekil 3.c.11.c.g.Alaşımsız çeliklerin MAG kaynağı için önerilen kaynak parametreleri Çizelge 3.23.d.g. Alaşımsız çeliklerin MAG kaynağı için önerilen kaynak parametreleri (TÜLBENTÇİ.b.2-9 10-15 591 134 10.e.a. Visual Inspection.5 50 3 1.6 3.b. Şekil 3. Çeşitli kaynak geyçlerinin kullanılması .f. Kaynakların göz ve boyut kontrolü ASME Section V. gibi standartlardan faydalanılmıştır.8.5.8.23.f.' de çeşitli kaynak geyçleri ve bunların kullanımı ile ilgili şekiller verilmiştir.2 18.a. Çizelge 3.

N..N.Yüzey temizliği b. e. Radyografi ile halen tıp sektöründen her türlü sanayi alanına kadar uzanan geniş bir yelpazede çalışılmaktadır. d. enerji üretim santralleri (nükleer. 3. bu hatalar içerisine sızan kırmızı penetrant boya. ASNT (The American Society for Nondestructive Testing).Yüzeyin tamamen temizliği sağlandıktan sonra geliştirici (developer) tatbik edilir. Test genellikle altı aşamada tamamlanır. f.Sıvı penetrantın uygulaması (15-52 °C ve min. termik ve hidrolik) yapım ve kurulum.Son temizlik antikorozyon solvent ve uçucularla çok iyi yapılmalıdır. seramik. çok iyi yüzey temizliği gerekir. kullanılan malzemeleri ve bilgileri basitçe açıklayan rapor. Liquid Penetrant Method. 291. malzemelere de uygulanabilir.13. 5dak.3. maliyeti düşük ve portatif olması sebebiyle her alanda karşılaşılabilecek bir tahribatsız muayene deneyidir.Yine en az 7 dakika ile maksimum 30 dakika kadar beklenilerek değerlendirme yapılır. Section V. boru hatları. 292. rafineriler. Section V. . Bütün işlemleri. Testin başarılı olabilmesi için malzeme yüzeyinin çok iyi temizlenmiş olması zorunludur. boşluk. Nondestructive Methods of Examination.Terimler" standartlardan faydalanılmıştır.12.A.E. Continuing Education In Nondestructive Testing.) varsa . geliştirici (genellikle beyaz) boyanın üzerine çıkarak yerini ve büyüklüğünü belirtir.2.2. Subsection A. Penetrant test kaynak ve döküm sanayinde çok geniş bir uygulama alanına sahiptir.M. Malzeme yüzeyindeki ve yüzeye açık süreksizliklerin ortaya çıkarılmasında kullanılan. Penetrant test ASME VIII. testi uygulayan kişi tarafından yazılarak ilgili yerlere iletilir.A. Malzeme büyüklüğü. Nondestructive Methods of Examination. 303 nolu yayın ve TS 8824" Tahribatsız Muayene Metodları-Radyografik Muayene . Ç. toz ve yabancı maddelerle tıkanma olasılığına karşı. aşamalarında uygulanan en güvenilir NDT yöntemi olarak bilinmektedir. Ancak yüzeye açık hataların. 30 dakika beklenir) c. plastik vb. Subsection A. NDT Training Program.E. curuf vs.M. TR-287. 1989 Radiographic Inspection. a. uygulaması basit. doğal gaz depolama tankları. petro-kimya tesisleri. ve max.Yeterli süre sonunda yüzeydeki penetrant boya (genellikle kırmızı) sadece bez kullanma koşuluyla silinir. Öncelikle test malzemesinin gözle kontrolden onay alması gerekir. Eğer malzeme yüzeyinde süreksizlikler (çatlak. TR302 (Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi) yayın ve standartlarından yararlanılarak aşağıda açıklanmıştır. boyutu ne olursa olsun her yerde ve sert yapı ve dokuya sahip ise cam. Radyografi testi ASME VIII. Ç. film gibi yıllarca saklanabilecek kalıcı belge sağlaması en büyük üstünlük faktörüdür. Diğer tahribatsız muayene yöntemlerine göre pahalı olması ve dikkatli çalışılma gereğinin yanında. Günümüz teknolojisinde halen.

İşte bu iyonlaşma neticesinde flüor ışıma. γ-ray) zayıflamış olarak filme ulaşırlar ve filmi karartırlar. Test edilecek malzemenin bir tarafına ışın kaynağı (source) diğer tarafına ise film yerleştirilir. Radyografi testinin temel prensipleri Radyografi girici ışınlarla fotoğraf alma tekniğidir. Radyografi testinde görüntü almak için görünür ışıkta olduğu gibi. Bir cismin sadece profilinin değil.1. Radyografik görüntü üç boyutlu cisimlerin iki boyutlu izdüşümüdür.24. Ir-192. Malzeme farklı kalınlıkta bölgelere sahipse. İyonlaştırıcı özellikleri olup geçtikleri ortamdaki atomların dış yörüngelerinden elektron koparırlar. Atomun esas itibariyle 3 temel parçacıktan oluştuğu kabul edilebilir. Se-75 . Bir plaka kaynağından film alma tekniğinin şematik gösterilişi Source-ışın kaynağı( X ve γ ışınları) X ve Gamma ışınları kısa dalga boyuna sahip elektromanyetik ışınlardır. görüntü üzerinden ölçülebilir. Görünür ışıkta olduğu gibi doğrusal ve ışık hızında yayılan enerji paketlerinden oluşurlar. Source (ışın kaynağı-odak) FFD: Film odak mesafesi FFD Kurşun metre IQI Film ID Kaynaklı test parçası Film Şekil 3.13. keV. X ve gamma ışınları arasında oluşum ve enerji dağılımları gibi çeşitli farklılıklar gözlenir. Yb-169 bozunması ile elde edilir. . MeV). J= R/h.24. Gamma ışınları ise bazı radyoaktif elementlerin (radyoizotopların) Co-60. yüksüz nötronlar ve çekirdek etrafında dönen (-) yüklü elektronlardır.) koparılması sonucu geride (+) yüklü ve iyon denilen bir atom kalır. Sapma ve kırılmaya uğramadan malzemelere nüfuz edip içinden geçebilirler. Işınım enerjileri. Böylece elektron (e. Radyografi testinde kullanılan X-ray ve γ-ray ışınlarının üretim ve oluşum şekli dışında bir farkları yoktur. X ışınları (röntgen ışınları) özel katot tüplerinden elektriksel olarak üretilir. Tm-170. elektron volt olarak tanımlanırlar (eV. Süreksizliklerin. X ve gama ışınlarının tanımlanmasında faydalanılan birimler. çatlak ve kalıntı gibi hataların film düzlemine paralel iki boyutu.'te radyografi tekniği ve esas elemanları basitçe gösterilmiştir.2. mR/h Bir maddenin özelliklerini kaybetmeden bölünebileceği en küçük parça atomdur. Şekil 3. fotokimyasal etki ve biyolojik etki gibi yan etkiler ortaya çıkar. Radyoaktivite ışınım miktarı(doz) birimi röntgen(R) dir. J= 1R’lik bir doz 1gr havada normal şartlar altında (P=1. Malzeme kalınlığına ve cinsine bağlı olarak malzemeyi kat eden ışınlar (X-ray. yani boşluk. çekirdeği oluşturan (+) yüklü protonlar. Bu yöntemde radyasyonla çalışıldığı için güvenlik kurallarının çok iyi bilinmesi ve uygulanması zorunludur.3. bu kesitlerden geçen ışınlar kalınlığa bağlı olarak ve değişik ölçülerde zayıflayarak filme ulaşırlar ve film üzerinde farklı kararmalar oluşur ki buna kontrast denilmektedir. bir fotoğraf filminin X ya da γ ışınları kullanılarak karartılması esasına dayanır.61×1012) iyon çifti oluşturan radyasyon miktarı.293mg/cm2) 1. Işınım şiddetleri (radyografik muayenede doz hızı olarak tanımlanır). Atom merkezinde kendi kütlesinin hemen tamamını oluşturan (+) yüklü çekirdek ve bu çekirdeğin etrafında belirli yörüngelerde dönen(-) yüklü elektronlardan oluşan bir sistemdir. kalınlık farklılıklarının ve iç yapıdaki hacimsel süreksizliklerin de bir film üzerinde görünür hale getirildiği çok önemli bir tahribatsız test yöntemidir.

İzotopu hareket ettiren mekanik çevirme kolu Şekil 3. Şekil 3.izotop ışınlama konumunda Şekil 3.26. A= 60 27Co Aynı proton.Çekirdek içerisindeki proton sayısı atom numarasıdır ve (z) ile gösterilir. gönderme borusu. 60 z= 27.25. Radyoaktif özellik gösteren izotoplar da radyoizotop olarak adlandırılır.26. farklı nötron sayılarına sahip çekirdeklere izotop adı verilir.25.27. Şekil 3. Işınlama kabı. Işın kaynağı.27. kapalı kaynak (source). Endüstriyel radyografide kullanılan gamma cihazları Gamma cihazları TS 5737' ye göre kapalı bir radyoaktif kaynaktan salınan gama radyasyonunun endüstride kullanılmasına uygun olarak tasarlanmıştır.'de gösterilmiştir.'da ve izotop koruyucu kabı ise Şekil 3. Örneğin. Mekanik çevirme kolu Şekil 3. source taşıyıcı. İzotop koruyucu kabı . ışınlama kafası gibi elemanlardan oluşur. protonlarla nötronların toplamına kütle numarası denir ve (A) ile gösterilir. uzaktan kumanda aleti.'te ışın kaynağı-izotop ışınlama konumunda görülmektedir.

radyo-izotopun aktivitesi. 2) Filmi alınacak malzemenin plaka. film görüntü kalite belirteçleri (IQI). Burada işlem manuel yani el ile yapıldığı gibi. otomatik olarak ta yapılabilir. geniş-dar ve hazır rulo şeklinde imal edilirler ki. 8) Film karanlık oda şartlarında. Bazı filmler kapalı.Viewer-Işık kasası da denen cihazlarda değerlendirilerek raporlar hazırlanır. ince kurşun levhalar arasında. Daha sonra gerektiğinde incelenmek üzere arşive kaldırılır. de Radyografi yönteminin aşamaları gösterilmiştir. yani Cüri cinsinden ışın değeridir. banyo-proses işlemi için dark room’a (karanlık odaya) gönderilir. film türü. izotop mekanik çevirmeli kol aracılığıyla istenen konuma gönderilir.13.3. en riskli olanı radyografi yöntemidir. 6) Hesaplanan ışınlama süresi kadar beklendikten sonra izotop tekrar koruma kabının içersine sokulur. Radyografi yönteminin işlem sırasıyla açıklaması Tahribatsız muayeneler içersinde uygulanış açısından en uzun ve zahmetli olduğu kadar.2. 5) Gerekli güvenlik önlemlerinin alındığından emin olunduktan sonra. ışık geçirmez plastik kılıflara konarak kasetlenirler. boru veya döküm malzemelerin şekline göre çekim tekniği belirlenir. Radyografi yönteminin aşamaları . Bu işlem expose-time yani uygun ışınlama süresinin hesaplanması için hazırlanmış aristo tipi cetvellerden faydalanılır.28. malzemenin ışın tarafındaki yüzeyine yerleştirilir. bunların kasetlenmesi gerekmez. 3) Malzeme-ışın kaynağı mesafesinin belirlenir. Fixing ve developing (geliştirme) işlemlerinden sonra kurutulan filmler değerlendirmeye hazırlanır. İŞLEMLER Film hazırlanır Çekim tekniği belirlenir İŞLEM YERİ KARANLIK ODA SAHA / ATELYE Işınlama süresi belirlenir Film tanıtımı yapılır ve ışınlanır SAHA / ATELYE SAHA Film proses işlemine girer KARANLIK ODA/ LABORATUAR KARANLIK ODA Değerlendirme ve rapor hazırlanır Şekil 3. malzeme kalınlığı ve cinsi. 7) Işınlanan yani görüntüsü alınan film. Gerekli bilgiler ise.28. Gerek şantiye gerekse işletme şartlarında aşağıdaki işlemler sırası takip edilir.2. 1) Karanlık odada istenen özellikte filmlerin yeterli boyutlarda kesilerek. Şekil 3. 4) Film üzerine lokasyonu belirlemek için kurşun rakamlı şeritmetre ve kimliği tanıtıcı bilgiler için kurşun harflerin yerleştirilmesi bitince.

iyonlaştırıcı özelliğinden dolayı. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Radyasyon Güvenliği Tüzüğü’ne göre en önemli kurallar. Bu oluşan yeni yapı. tüp voltajı ve tüp akımına (X-ray). özellikle kılavuz kablosunda hiçbir hasarın olmamasına dikkat edilmelidir. istenilen yoğunluğa. uyarıcı ışıldaklar v. çekim sınıfına. gelişme çağındaki yapı bozuklukları da genetik etkilerdir. özellikle kan sayımı değerleri personel dosyasında saklanmalıdır. Radyoaktif ışınım. 10-Her çalışma günü sonunda kalem dozimetrede okunan doz değerleri. korunmak için pek çok kurala uyulması zorunludur. izotopun kolimatöre gitme süresi en çok 10 saniye olmalıdır. Hücre sıvısının %80’ i sudan oluşmaktadır. 1.) ile belirlenip. 7-Kullanılan tüm donanımın bakımı. kullanılan film cinsine. 8. Radyografi ve güvenlik Tüm canlı organizmaların yapı taşları hücrelerdir. işe başlarken check-up yaptırmalı. uyarı işaretleri (şeritler. 14-Gidilecek yere trafik kurallarına uyarak. Radyasyonun genel ilk etkileri/belirtileri. cilt yanıkları. Hücre zehiri oluştuğu hücreyi tahrip ettiği gibi enzimlerle taşınarak diğer hücreleri de tahrip edebilir. düzenli olarak yapılmalı. Vücudumuzun radyasyona hassasiyeti organdan organa değişir. yemek yenmemelidir. 5-Kurşun plaka ve benzeri donanımla çekimlerde çok iyi zırhlama (perdeleme) yapılmalı ve mutlaka kolimatör (ışın çıkış düzeneği) kullanılmalıdır. . Radyasyon ile çalışmanın riskleri büyük olması sebebiyle. su moleküllerini birbirinden ayırarak yeni bir yapı meydana getirebilir. 3-Kapalı bir ortamda çalışılıyorsa.b. 4-Bu işle çalışan personel teorik ve pratik olarak çok iyi eğitilmelidir. 11-Fim badge’leri her ay ilgili kuruluşlara (ülkemizde Küçük Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi) gönderilerek sonuçların yine kaydedilmesi gerekmektedir. saç dökülmesi ve ölüm somatik.Işınlama süresi mümkün olduğunca kısa olmalıdır.3. mümkün olan en kısa süre içinde ve en güvenli bir şekilde gidilmelidir.Çalışma bölgesi 40 µSv/h’lık alan.3. 12-Bu işle çalışacak personele. mümkün olduğunca kısa tutulmalı. 2-Gereksiz ışınlamalardan kaçınılmalıdır. bu bölgeye giriş ve çıkışlar kontrol altında tutulmalıdır.2.13. izotop cinsine ve aktivitesine (gamma–ray) bağlıdır. Bu amaçla genel ulaşım araçları kesinlikle kullanılmamalıdır. herkesin özel dosyalarına işlenmelidir. 9-Tüm çalışanların üzerinde kalem dozimetresi. fim badge’i. oksijenli su ya da hücre zehiri olarak adlandırılır. bu ortamda yiyecek ve içecek bulundurulmamalı. Işınlama süresi (expose time). malzeme kalınlığına. uyarıcı doz hızı ölçer radyakmetre türü cihazlar olmalıdır. Sonraki etkiler ise lösemi ve kanser hastalığı gibi tehlikelerdir. 15-Olası bir kaza durumunda (örneğin izotopun dışarıda kalması) mümkün olan en kısa sürede bölge emniyet şeridi ile çevrilerek yetkili kurum ve kuruluşlara (Küçük Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi) haber verilmelidir. 13-Radyoaktif izotoplar özel bir araçla ve gerekli önlemler alınarak (çelik ya da kurşun bir kutu içersinde) taşınmalı ve aracın üzerinde radyoaktif madde taşındığına dair işaretler kullanılmalıdır. 6-Kolimatör ile izotop koruyucu kabı arasındaki mesafe.

relatif nem ölçümü. 160 °C / 20 dak gibi) Boyanın tam olarak kürlenebilmesi. Bazı boyaların üzerine şu veya bu nedenle ikinci bir kat uygulamak gerekirse. Her işletmede bu formlar dikkatlice doldurularak daha sonra yapılan laboratuar testlerinde ne denli etkili olduğu saptanmıştır. Kalite Kontrol El Kitapçıklarından faydalanılmıştır. bütün bilgileri içeren bir Ek-4 bilgi formu hazırlanmıştır.1. Fırın kurumalı boyalar (kuruma için belirli bir sıcaklıkta ve belirli bir süre bekletilen boyalardır. paneller üzerindeki kuru boya film kalınlığı 35 ± 3 µm olmalıdır. . boyanın doğru hazırlanıp hazırlanmadığının kontrolü. Boyaları kuruma şekilleri bakımından iki gruba ayırmak mümkündür. 3. • Tam kuruma. sıcaklığı ve nemi sabit tutulan bir klima odasında (20°C / 55 ±5RH) muhafaza edilmeli. • Retüş edilebilirlik (recoating) . Jotun Boya ve Esmer Teknik A.3. iki bileşenli boyalar).2. Boyalar test panellerine uygulandıktan sonra bir dizi kimyasal ve fiziksel değişiklikler geçirerek kuruyacaktır. Akzo Nobel Ar-Ge ve Laboratuar çalışmaları Marshall Boya. parmağa boya bulaşmadığı ana kadar geçen süredir. yani kendinden beklenilen fiziksel ve kimyasal özelliklerini tam olarak tam olarak kazanabilmesi için kuruma süresinin ve bu süre içinde boya filminin bulunduğu ortam ve koşulların (nem.14. Bu terimlerden yaygın olarak kullanılan bazıları. • Montaj kuruması. Kuruma süresinin kontrolü: Fırın kurumalı boyalarda kuruma süresi zaten belirli bir süre bekletilerek belirlenir.14.1. Boya uygulamalarında yapılan test ve kontroller Boya uygulamalarında yapılan test ve kontrollerde Dewilüx Ar-Ge Çalışmaları.2. 3.1. Toz dökülerek (160 mesh CaCo3 ) veya işaret parmağını boya yüzeyine çok hafif sürterek te tespit edilebilir. Lifler iz bırakmadan hafif üfleme ile boya yüzeyinden uzaklaştırıldığı ana kadar geçen süredir.Ş.2. çözücü buharlaşmasıyla kuruyan boyalar. Boya uygulama ortamında yapılan test ve kontrol Araştırmaların yapıldığı işletmelerde boya uygulamalarının hangi koşullarda ve nasıl yapıldığını belirlemek amacıyla. yapışma zayıflaması gibi film bozuklukları görülür. kırışma. Hava kurumalı boyalar (oksidasyon kurumalı boyalar. Boyalı paneller testten önce son 24 saat. fırın kurumalı boyalar ise fırın çıkışından 24 saat sonra test edilmeli. sıcaklık) etkisi çok büyüktür. ortam hava sıcaklığı ve malzeme yüzey sıcaklığının ölçümü. Bu kritik süreler içinde ikinci kat uygulandığında boya da kabarma. Ortam ve kurutma koşullarının uygunluğu Boya ortamında yapılan kontroller. Film bozulmuyorsa tam kuruma olmuş demektir. ikinci katın uygulanabilmesi için geçmesi için geçen süre en az ve en çok olarak belirtilir. Uygulanmış yaş boya filmi üzerine belirli periyodlarla pamuk lifleri düşürülür ve hafifçe üflenir. uygulama ve kurutma işlemlerinin sağlıklı yapılıp yapılmadığının kontrolü vs. Kolu dik tutarak baş parmakla boya filmine uygulanabilecek maksimum kuvvet uygulandığında film bozulmuyorsa veya kalan iz yumuşak bir bezle silindiğinde kayboluyorsa.14. Boya filmine hafifçe parmakla bastırıldığında boya filminin bozulmadığı. boya montaj kurumasını tamamlamıştır. • Dokunma kuruması. Baş parmak ucuyla kol dik tutularak boya filmine basılır ve yine en fazla kol kuvveti uygulanarak baş parmak 90° çevrilir. Hava kurumalı boyaların kuruması için ise oldukça uzun bir süreç olup bu sürecin çeşitli aşamaları aynı anlamda olan veya anlamları birbirine çok yakın olan farklı terimlerle ifade edilebilir. • Toz kuruması. Aksi belirtilmedikçe hava kurumalı boyalar uygulamadan 7 gün sonra.120 °C / 30 dak.

Test panellerinin hazırlanması.2. Boya filminin esnekliğinin darbe ile belirlenmesi amacıyla yapılır. Boya filminin herhangi bir bozulma göstermeden direnç gösterdiği en fazla yükseklik.2. Boyaların performansını belirlemek üzere sayısı çok fazla olan ve objektif olarak değerlendirilmesi zor olan değişkenlerin kontrol edilebilmesi için boya testlerinde kullanılan panellerin çok itinalı seçilmesi ve hazırlanması gerekir.8 mm 225 x 365 x 0. Darbe direnci testi Amaç. Örneğin.) meydana gelinceye kadar her seferinde yükseklik biraz daha arttırılarak devam edilir.pound veya kg–cm olarak ifade edilir ve panel cinsi film kalınlığı ile birlikte verilir. Panel boyutları testte taraf olan kişilerce karşılıklı olarak herhangi bir ölçüde belirlenebilirse de bir çok spesifikasyonda belirtilmiş olması bakımından. Çelik paneller.1. 3. sertliği. Astarlar için önemlidir.2. 3. Konik bükme ve silindirik bükme testleri gibi boya filminin elastikiyetini belirlemede kullanılan testlerden olup. yapışması ve uygulandığı yüzeyin özelliklerinin bir bileşkesi olarak ölçülür. Sonuçlarda bulunan en fazla yükseklik inç. Genel olarak elastikiyet ölçme testleri çok ağır testlerdir. 36 inç-lb 35 µm kuru film. yüzeyi düzgün soğuk çekilmiş çelikten kesilerek hazırlanmalıdır.8 mm * (testlerin yapıldığı boyutlar) 100 x 365 x 0. Laboratuar koşullarında yapılan test ve kontroller Bu bölümde açıklanan testlerin uygulamasında (Akzo Nobel ve Jotun) boya firmalarının kalite kontrol laboratuarlarından faydalanılmıştır. darbe direnci olarak alınır.14. 75 x 150 x 0.2. kabarma. 3. .• Zımparalama süresi. Her ne kadar boya filmlerinin elastikiyeti uzama katsayısı olarak uygun bir yöntemle oluşturulan serbest boya filminde ölçülebilirse de yine genel olarak pratikte boya filminin elastikiyeti filmin kendi elastikiyeti.2. filmin deforme olmadan uzatılıp bükülebileceği maksimum değeri Erichsen deformasyon cihazı ile saptamak amacı ile yapılır. Burada ilk duruma dönüş söz konusu olabilirde olmayabilirde. 25 kg-cm 35 µm kuru film. ASTM D 2794-69. ucu yarı küresel şekilde olan belirli bir ağırlık yatay durumdaki boyalı panel üzerine dik olarak belirli bir mesafeden düşürülür.2. ASTM D 2794-93 Boya filminin üzerine sürüldüğü yüzeyle birlikte ani darbelere karşı direncinin ölçüldüğü bu testte.8 mm boyutlarındaki paneller boya testleri için uygundur. Bilindiği gibi çelik atmosferik çevreden etkilendiğinden hazırlanan paneller kullanıma kadar geçen depolamabekleme süresince pasa karşı koruyucu bir madde ile korunmalıdır.2. pullanma vs.14.14. Boya testleri için kullanılacak çelik paneller passız. Ne kadar zaman sonra zımpara yapılabileceğini gösterir. İlgili standart. Elastikiyet-derin çekme testi Amaç. Boya türü malzemeler için elastikiyet boya filminin herhangi bir arıza göstermeden bükülebilmesi ve uzatılabilmesi olarak tanımlanabilir. Bu işleme boya filminde bir bozulma (çatlama.

Çatlama olup olmadığına bakılır ve bir seri kontrol yapılarak çatlamanın olmadığı en küçük silindir bulunur. Yüzeylerin bir arada tutulmasını kimyasal ve/veya fiziksel kuvvetler sağlar. uygulanan yüzeyin çok heterojen olması. 8. 2. yüzey pürüzlülüğü ve kirleri gibi kontrol edilmesi son derece güç olan birçok etmen boyalarda bu tür yöntemlerin uygulanmasını olanaksız kılar. Konik bükme: 20mm çatlama 35 µm kuru film Konik bükme: %13. Bunlardan önceden kararlaştırılmış biri seçilerek boyalı panel bunun üzerinde 1-2 saniye içinde 180° bükülür. Elastikiyet ölçümü için kullanılan cihazlar. Ayrıca bütün varsayımlar olsa bile halen. 6. 12.3. 5. ASTM D 3359. 20. çatlama yok 35 µm kuru film . Bu nedenle boyalarda yapışmanın ölçülmesi için yapışmayı sağlayan bütün güçlerin toplamının ölçülmesi esasına dayanan yöntemler kullanılmaktadır. IDerin çekme (Erichsen Cupping Test) IIKonik bükme IIISilindirik bükme Derin çekme testinde boyalı panel çıplak yüzeyinden hidrolik bir küresel ucun ilerlemesiyle çukurlaştırılır. Bunun için geliştirilmeye çalışılan yöntemler birçok varsayımların büyük kısmı geçersiz kalır. çıplak saç panelde veya 10 mm mandrel.2. Reçine. çatlama yok 35 µm kuru film . Konik bükme testinde panel konik bir mandrel etrafında 15 saniye içinde 180° bükülür ve boya filminde çatlamaların uzadığı mesafe koninin küçük tabanından itibaren ölçülerek ( mm ) olarak verilir veya hesapla filmin uzama yüzdesi bulunur. sıcaklık ve paneli esneterek uzatan kuvvetin etki hızına fazlasıyla bağlıdır. etkin olan kuvvetleri ölçmek üzere iyi bir yöntem geliştirilememiştir. Bu işlem yavaş yavaş devam ederken büyüteç ile boya filminin durumu gözlenir. Boya filminde yırtılma. 3. Kuru boya filminin metal yüzeyine veya bir diğer uygulama yüzeyine yapışmasını test etmek amacı ile kullanılır. bu mikro ara kesitte. bunların uygulamadan sonra davranışları. TSH-1503G Yapışma iki yüzeyin bir arada tutulduğu durumdur. pigment. 4. İlgili standart. çatlama gözlendiği anda cihaz durdurulur ve yapılan bombenin derinliği Erichsen elastikiyet değeri olarak ( mm biriminde) ifade edilir. 10.2. Sonuçlar silindir çapı ve film kalınlığı ile birlikte verilir. .14.8 35 µm kuru film Silindirik bükme testinde çapları. Bu nedenle testlerin sabit nemde (% 55 ± 5 relatif nemde) yapılması ve test panellerinin en az 24 saat bu ortamda bekletilmesi gerekir.Elastikiyet özelliği nem. 25 ve 32mm olan bir seri silindirik mandrel kullanılır. 16. Örneğin. çözücü ve katkı maddeleri gibi nitelik ve nicelikleri çok farklı birçok maddenin boya da bulunuşu. Yapışma testi Amaç. İki yüzeyin birbiriyle temas ettiği mikro ara yüzeyde bu kimyasal ve fiziksel kuvvetleri ölçmek son derece güçtür. 14 mm mandrel. Örneğin. 3. çıplak saç panelde.

Şekil 3.Yapışma testi iki şekilde yapılır. Yapışma testi-tarama (kareleme) Şekil 3. film kalınlığı ve kuruma şartları verilmelidir. Sonuçlar banda yapışarak boşalan karelerin toplam alanı (%) olarak ifade edilir.30.29. astar olup olmadığı. Yapışkan bandı bir ucu serbest bırakılarak diğer ucundan tutulan bant ani bir hareketle yüzeye dik olarak çekilir. Yapışkan bant Şekil 3. Yapışma testi-çapraz çizgi II. Film kalınlığı Çizgi aralığı 60 µm ‘ dan küçük 1mm 60-120 µm arası 2mm 120 µm’ dan büyük 3mm Sonuçlar verilirken boyanın tatbik edildiği yüzeyin cinsi.'da verilen tarama (kareleme) test çizgi aralıkları film kalınlığına bağlı olarak üç şekilde hazırlanır. Yapışması zayıf olan boya filmleri için kullanılır.Tarama (kareleme) : Daha çok bu yöntem kullanılır.29. Boya filmi üzerinde 1mm ara ile birbirini dik olarak kesen 11 yatay ve 11 düşey çizgi çizilir. Boya filmi üzerinde 1. I. Bantla panel arasında kalan hava kabarcıkları parmakla ovularak giderilir.5 – 2 cm uzunluğunda 45 ° açılı iki çapraz çizgi çizilir. Böylece 1cm2’lik alan 100 eşit parçaya bölünür. Şekil 3. Çizgi üzerine yan kenarları 135° ‘lik açıların karşısına gelecek şekilde yapışkan bant yapıştırılır. .'da açıklandığı gibi uygulanarak değerlendirme yapılır.30.Çapraz çizgi. Ancak bunu ölçmek pratik olmadığından pratik değerlendirme beş ayrı kategoride yapılır.

Boyasız alan toplam alanın % 65’ini geçmemelidir.2. 60 ve 85° ‘lif açılarla plaka üzerine düşürülür. Çizelge 3. DIN 53151) Değerlendirme ASTM D-3359 Mükemmel –5 Çok iyi – 4 İyi – 3 Orta – 2 Kötü – 1 0 Değerlendirme DIN 53151 Mükemmel Gt – 0 Çok iyi Gt – 1 İyi Gt – 2 Orta Gt – 3 Kötü Gt – 4 - AÇIKLAMA Çiziklerin kenarları tamamen muntazam. 45. Şekil 3.31.4. parlaklık derecesi.2. Işık kaynağı I0 αi αr I Detektör Parlaklık ≈ I / I0 (specular gloss) Test Paneli Şekil 3. Son kat boyaların parlaklığı genellikle 45 ve 60 ° ‘lerde ölçülür. birkaç kare kısmen veya tamamen boşalmıştır. Işık boya ve astar üzerine 20. ASTM D 523-89 Parlaklık bir yüzeyin üzerine düşen ışınları yansıtması demek olup. Yatay ve düşey çizikler boyunca ve kesim yerlerinde boya filmi dökülmüş.' de parlaklık ölçümü şematik olarak gösterilmiştir. birkaç kare kısmen boşalmıştır. 3. Parlaklık ölçümü (gloss test) Amaç. Yapışma testinin değerlendirilmesi (ASTM D-3359. İlgili standart. Sadece çiziklerin kesim noktalarında çok az miktarda boya dökülmüş.14.9. Cihaz ışın kaynağından çıkan ışınları.31. Boyasız alan % 65’ ten çok. Boyasız kalan alan toplam alanın %15’ini geçmemelidir. Parlaklık ölçümü şematik gösterimi . Parlaklık ölçümü foto-elektrik cihazlarla yapılır ve esas olarak bu cihazlar bu cihazlar bir ışın kaynağı ile yansıyan ışının şiddetini ölçen bir detektörden ibarettir. Yansıtma ilkesine göre parlaklık ölçme amacı ile kullanılır.9. Boyasız alan toplam alanın % 35’ini geçmemelidir.ASTM D-3359 ‘a göre yapışma testi sonuçlarının karşılaştırılması Çizelge 3. Çizikler boyunca ve kesim yerlerinde boya filmi dökülmüş. Çizikler boyunca geniş bantlar halinde boya filmi dökülmüştür. tarama ile meydana getirilen karelerin hiçbiri dökülmemiş. Parlaklığın ölçümü ifadesi birkaç şekilde yapılabilirse de yaygın olarak yüzeyden yansıtılan ışığın şiddetinin belirli bir açıda yüzeye düşen ışık şiddetine oranı olarak ifade edilir. Birçok kare kısmen veya tamamen boşalmıştır. boyası dökülmüş alan toplam alanın % 5’ini geçmemelidir. bir kaynaktan gelen ışınlarla yüzeyde oluşan görüntünün netlik derecesi ile ifade edilir. parlaklığı ölçülecek yüzeye değişik açılardan düşürebilecek niteliktedir.'da verilmiştir.

Test süreleri kullanım kolaylığı yönünden 24 saatin katları biçiminde seçilmelidir. "Mağnetik Aletle Ölçme Metodu" en hassas ve hızlı.Ölçüm yapılan aracın cinsi. Daha sonra X boyunca şeffaf bant yapıştırılıp havası iyice alındıktan sonra yapışma testinde olduğu gibi hızla 180° çekilir. çizilmiş kısımlar üste gelecek şekilde oturtulur. Test panellerinin birbiriyle veya herhangi bir yabancı malzeme ile temas etmemesine dikkat edilmelidir.14. 3. damıtık su kule sıcaklığı. 3.30° açı yapabilecek yerleşime uygun hazırlanmış kütüklere. Panel yerleştirilmesinde dikkat edilecek diğer bir husus da herhangi bir panelden diğeri üzerine yoğuşmuş tuzlu su düşmemesini sağlamaktır. blister (kabarcık) boyutlarını ve yoğunluğunu gösteren ASTM figürleri. hava basıncı 15 psı. dijital ekran üzerinde ve mikron hassasiyetinde okuma sağlanmaktadır. ek panel konularak test süresi maksimum hasar noktasına kadar uzatılır.Işığın yüzeye geliş açısı b.6. Test süresi isteğe göre değişebilmektedir.2. Parlaklık ölçüm aracında okunan değer. Panellerin yanları ve arkaları dayanıklı bir boya ile kapatılmalıdır. Kabin içi sıcaklığı. Kullanılan tuzlu su kabin içi sıcaklığında (35°C) yoğuşma ile toplanıp test edildiğinde.2 pH değerini verecek özellikte olmalıdır.14.8°C. Uzun süreli testlerde belirli aralıklarla görsel kontroller yapılmalıdır. 6. Günümüz teknolojisinde anında ve kesin netice veren aletler rağbet gördüğü için. kalibrasyon yapılmasına da olanak sağladığı için her zaman hassas ölçüm yapmak mümkündür. Öte yandan özellikle dekoratif amaçla kullanılan boyalarda parlaklık son derece önemlidir. Korozyon test cihazı. kuru film çıplak saç plakada.5 – 7. boya üretiminde ezilme aşamasının yeterli derecede yapılıp yapılmadığına bağlıdır ve bunların toplam etkilerinin sonucu ortaya çıkan bir özelliktir. Düzgün bir şekle sahip olmayan ya da çok büyük paneller cihazdaki yardımcı araçlara uygun şekilde yerleştirilip test edilmelidirler. Değerlendirmede. 45° ------63 Multiangle Gardner Glossmeter 60° -----98 mic. atomizasyonu sağlayan hava basıncı ASTM B-117-73’e uygun olarak seçilmelidir. eninde ve-ge bant. Test sonunda cihazdan çıkarılan paneller çeşme suyu ile yıkanıp dikkatlice kurutulur. Bant sonrası kopan boya filmleri değerlendirilir. ) gibi.Panelin cinsi c. %5’lik tuzlu su. Testin değerlendirme işlemi 15 dakika içinde tamamlanmalıdır. Cihaz probunu film kalınlığı ölçülecek yüzeyin üzerine tutmak yeterli olmaktadır. Korozyon direnci (tuzlu sis) testi Amaç.2.Parlaklık boyanın pigment bağlayıcı oranın içindeki dolgu maddelerinin miktarına. Örneğin. markası ile birlikte verilir. a. İlgili standartlar. Uygulama. ortam ısısında kürlenebilen vernik. Değerlendirme sonrasında ilgili şartnamede öngörülen test süresi sonunda tolore edilebilecek maksimum hasar oluşmamışsa. boyalı test plakaları veya parçalar üzerine saç yüzeyine inecek kadar ( X ) şeklinde çizgi çizilir. damıtık su kule sıcaklığı 47. . cross-cut bıçağı. varsa X ( cross) ta ve paneldeki blister incelenip kaydedilir.Film kalınlığı d. boya kalınlık ölçme metodudur. Hızlandırılmış dayanım testlerinden olup.2. boya kalınlık ölçümü de mağnetik aletlerle yapılmaktadır. korozif ortamlarda kullanılacak paslanmayı önleyecek boya sistemlerinin performansını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir testtir. Çalışabilir durumdaki test cihazının damıtık su ve tuzlu su yeterlilik kontrolleri yapıldıktan sonra çizilmiş paneller. ASTM B-117-85 Gerekli Araçlar.2. Film kalınlığı kontrol edilmiş. Kuru film kalınlığı ölçümü TS 149’ a göre açıklanan. dikeyle 15° . 1-2cm.5. Ayrıca cihazla ölçümlere başlanmadan önce kalibre edilmesini sağlayan folyolar. Örneğin ( test sıcaklığı 35°C. Bu metodla metal yüzeyler üzerine yapılan boya ve kaplama uygulamalarında.

Bu sıcaklığa ulaşmak için termostat ayarlanır.Tarih:. QCT test cihazının tabanında bulunan su haznesi 25mm derinliğinde damıtılmış su ile doldurulur. ürün gamı. blister ve pas yönlerinden incelenir.14. lokal no: 8MD Bant sonrası açılma: 1cm (min-0/max-1. sis üreten kule filtrelerindeki tıkanmalar. İlkesel olarak ASTM D 4585-87 Gerekli Araçlar.. pH. cross-cut karton bıçağı ile saca kadar inerek çizgi çizilir. QCT(Coil Coating test) cihazı Uygulama.. çatlama ve matlaşma şeklinde olabilir. boş bir panel kontrol için alınan panelin yerine konur. Test panellerinin konulacağı raflar.. test panelleri veya korozyona karşı dirençli boş panellerle tamamen doldurulur. Puan: 70 (0 ile 100 arasında kötüden iyiye doğru olacak şekilde bir puanlandırma standardı geliştirilebilir). test cihazında su buharı kaybına ve sıcaklık dalgalanmasına sebebiyet vermektedir. Test panellerinin yerleştirilmesi esnasında paneller arasında boşluklar oluşur ise.7. No:6M Panelde blister. Sonuç ve değerlendirme. Korozyon direnci testlerinin sonuç ve raporlarında kullanılan bazı harflerin açıklamaları. c.yapışma. Sonuçlar ilgili dosyaya kaydedilir. Test paneli kontrol için yerinden alındığında. X’ ta ve paneldeki genel paslanma ve pas kusması. çok az . Sonuç ve değerlendirme. sıcaklık ayarları. basınç ayarları. bu boşluklar bir bant yardımıyla kapatılır.birkaç. İlgili Standartlar. Korozyon direnci (nem) testi (QCT) Amaç.görünüm. Örnek olarak panelin test sonundaki zayıflamalarını şu şekilde kaydetmek mümkündür. film kalınlığı.2. Test panelleri.... X ‘ta blister.2. Test sırasında yapılan kontrolde panel. Testin tekrarlanabilirliğini etkileyen faktörler şöyle sıralanabilir.. yüzey.5) Görsel değerlendirme: Panelde pas kusması var.. İstenilen test sıcaklığı bu test için 50°C ‘dir. • Uygulamanın yapıldığı panelin yeterince temizlenememesi. Şartnamede bu test için belirlenen süreye ulaşılıncaya kadar cihaz sürekli çalıştırılır. QCT cihazının iç tarafına gelecek şekilde yerleştirilir. QCT testi sonucu (şartnamede belirtilen süre sonunda) elde edilen sonuçların şartnamede istenilen sınırlar içinde olup olmadığı kontrol edilir.Blister.. a. B: Blister-kabarcık D: Dense-yoğunluk P: Panel MD: Medium dense-orta düzeyde yoğunluk X: Cross (çapraz çizik) M: Medium-orta düzey F: Few. blister. yanlış panel yerleştirimleri ve test süre bölünmeleridir.film kalınlığının ölçülmesi gibi kontroller yapılır. test parametreleri bildirilerek kayıt edilir. Test panellerinin boyalı yüzeylerine (X) şeklinde. Tuzlu sis testi: 96 saat.. b.Değerlendirilmesi tamamlanan paneller koruyucu bir vernikle kapatılıp. sonuçlar. d. Film kalınlığı: 35 µm.. 1mm’den büyük boşluklar ve 2mm çapından daha büyük açıklıklar. Genellikle 96 saatlik uygulama sonucunda test panelleri üzerinde yapılan bazı inceleme ve kontrollerde. Test devam ederken paneller için gerekiyorsa ara kontroller yapılabilir. Bu test boya filminin mutlak yoğuşmanın bulunduğu ortamda nem direncinin belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır. vb. Test sonunda incelenen özellikler çizikten itibaren pas ilerlemesi.. pas ilerlemesine izin verilmeksizin saklanır. çalışma kodu:. 3. • Test koşullarındaki değişiklikler.

İstatistiksel yöntemler Civata-somunlar. Boya kalınlıkları. tesadüf bloklarında 3 × 2 faktöriyel deneme desenine göre istatistiksel analizleri yapılmıştır. tesadüf bloklarında 5 × 3 × 3 faktöriyel deneme deseninde değerlendirilmiştir. Civata-somunlar. çekme örnekleri sertlik değerleri. Çekme deney örneklerinin sertlik ölçüm sonuçları. korozyon test sonuçları da Fisher kesin ki kare non-parametrik test ile değerlendirilmiştir (SOYSAL.3. çekme ve basma yayları ve bükme deney sonuçları. . 2000). boya kalınlıkları ve boya korozyon test sonuçları. SPSS paket programından faydalanarak varyans analizinde değerlendirilmiştir.2. Fisher kesin ki kare (non-parametrik) testi ile değerlendirilmiştir. Çekme deney sonucunda elde edilen bulgular.15. tesadüf bloklarında 5 × 3 faktöriyel deneme deseninde değerlendirilmiş. bükme deneyi. çekme deneyi. çekme ve basma yayları.

9.5/100/125/125/150/187. HV olmak üzere 5 değişik türde sertlik ölçme Cihaz adı: OFFİCİNE GALİLEO. kalite kontrol laboratuarı.Ü. HB. işlem sırasına göre 320.Ü. Kimyasal analiz düzeni Cihaz adı: Kimyasal Analiz.11 ve 12' de verilmiştir.8. kalibrasyon blok ve 51x36x12cm boyutlarında çanta ile toplam 6 kg ağırlığında.1. spektrometre Kullanıldığı yer: KUTES A. Tekirdağ M.O. HRB.Ş. Düşey 295mm ve yatay. Sertlik ölçüm cihazları Cihaz adı: Portatif Sertlik Ölçüm Cihazı (Portable Hardness Test Instrument) Kullanıldığı yer:T. Orijin.3. Switzerland Özellikleri: Dijital ekran.10. Japan Özellikleri: 50. 600 ve 800 nolu zımparalarla yapılan silme ve parlatma (polisaj) düzenekleri kullanılmıştır.3. 285x612x930mm boyutlarında ve 150 kg. 31. Tekirdağ Model: Nikon Optiphot. 3. . Çerkezköy Model: Foundry – MASTER. HRC. 10 kg ön yüklemeli.Y.Ş. Orijin. Makina Bölümü Malzeme Laboratuarı.2 / 60/ 62. Araştırmalarda kullanılan ölçü alet ve cihazlar Araştırmalarda kullanılan alet cihaz ve düzenlerin genel görünüşleri aşağıda açıklanan sıraya uygun olarak EK-7.3. 220mm çalışma alanına sahip. ve Panasonic Mini CCTV Monitör Cihaz adı: Metalurjik Mikroskop Kullanıldığı Yer: HEMA Hidrolik A.3.Y. Çerkezköy Model: Zwick ZHV 10 Metalografi mikroskopu ve sertlik ölçüm cihazı Üreticilere ait örneklerin metal mikroskobunda inceleme için hazırlanmasında özel sıvı soğutmalı testereler. Tekirdağ Model: EQUOTİP.Ş.5 ve 250 kg yüklerde kullanılabilen.O. HRC sertlik ölçümü yapabilen. İtaly Özellikleri: Dijital ekran.3. spektrometre Kullanıldığı yer:HEMA Hidrolik A. D tipi standart blok. D tipi prob ve yapıştırma pastası. Makina Bölümü Malzeme Laboratuarı. 200 ve 400 büyütme yapabilen mercekler. Tekirdağ M.O. 100. HS-Shore. Orijin. Makina Bölümü Malzeme Laboratuarı. DUROMETRİ-Hardness Testers Kullanıldığı yer:T.3. Tekirdağ M.Y. kalite kontrol laboratuarı.2. polaroid fotoğraf alma özelliği. Mikroyapı inceleme düzeni Cihaz adı: Metalurjik Mikroskop Kullanıldığı Yer:T. 3.Ü. Vakum optik emisyon spektrometre 3. Tekirdağ Model: Ergotest Comp 25R. Çorlu Cihaz adı: Kimyasal Analiz.

Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. 3. 0.7. Orijin. 10x.3. Kalite Kontrol Laboratuarı.Y.6. Tekirdağ Özellikleri: 305mm (12") kapasiteli. 500 HP Screen. USA .M 6 x 1 2. Tekirdağ M. karbid uçlu. takım odası tipi.5 7.Ü.Y. 20x.75 5.5mm dikey çalışma alanına sahip.Ü. Kapasite: 250 kN.M 10 x 1.Y. 500 HP Optical Comparatör Kullanıldığı yer:T.O. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. Optik komparatör (projeksiyon) Cihaz adı: Micro-vu.Ş. Tekirdağ Özellikleri: Siyah granite. Orijin.M 8 x 1. Kalite Kontrol Laboratuarı. USA Özellikleri: Cam ekran çapı: 300mm. Boyutları.5.01mm. 40 ton. 0.3.4. 1982 Seri No: 118 Kapasite . Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.3.M 20 x 2. Tekirdağ Özellikleri: 1.Ş.O. Orijin. Tekirdağ M.Y. 40x ve 50x büyütme yapabilen lensler. Çekme ve bükme/ kırma test cihazları Cihaz adı: ALŞA Çekme ve Basma Cihazı Kullanıldığı yer: HEMA Hidrolik A.8. Çerkezköy Amsler 3. USA Cihaz adı: Fowler Digital Height Gauge (Dijital mihengir) Kullanıldığı yer:T.M 14 x 2 6. Orijin: Türkiye Cihaz adı: AUTO GRAPH Çekme ve Basma Test Cihazı Kullanıldığı yer: ARC TECH A. Dijital mihengir ve granit pleyt Cihaz adı: Starret 85016 surface plate Kullanıldığı yer:T. Çerkezköy Model: AG-250 kNG SHİMADZU TSE-Sertifika No:801 . İç ve dış çap vida mastarları (geçer-geçmez) Ölçü aleti adı: Vida Mastarları (Tampon ve Delik Tip) Kullanıldığı yer:T.3. Tekirdağ Model: Micro-vu. 300x75mm malzeme bağlama boşluğuna sahip.5 4.5mm odak mesafesine sahip.5 6H 89 Somun için. 150mm yatay. 31.Ü. Tekirdağ M. 6g 89 Civatalar için 3.O. Çerkezköy Model: ODC 003 Üretim Tarihi: Haz. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.Ş.3. 63.O.001 inç okuma hassasiyetli. Yay deformasyon test cihazı Cihaz adı: Kullanıldığı yer: Model: Amsler Yay Deformasyon Test Cihazı HEMA Hidrolik A. Kalite Kontrol Laboratuarı. Orijin: Japonya 3.M 12 x 1.3. Tekirdağ M.25 3. 300x450x75mm.Ü.M 18 x 2.

büyüteç. Ekran.Ü.Ü. Göz ve boyut kontrol ölçü aletleri Ölçü aleti adı: Kumpas. METHODS AB&C Non halogenated solvent 3.Y. fleksibil metal uçlu mıknatıs. 275. Kullanıldığı yer: T. 260gr. Tekirdağ M.2001 BT-69 Cleaner Remover (Solvent) Batch No:CN20010328 / 28.Y. 57mmx70x18 Busbar. Orijin: Taiwan Özellikleri: DC ve AC Akım. Kaynak ağzı ve profili ölçüm geyçleri Alet Adı: 1-Alın ve köşe kaynakları boyutlarının ölçümünde kullanılan geyç(gauge) 2. 701560 seri nolu radyasyon ölçer . mikrometre.12. Tekirdağ M. kurşun şeritmetre. Tic. Orijin: Taiwan Özellikleri: AC Akım (20-600A). Tekirdağ M. Pil. Tekirdağ Model : CİE 2605. BT-69 TYPE I &II METHOD C Class2. Tekirdağ Model: BT-68 TYPE II.2002 Kullanıldığı yer: T.Köşe kaynakları için yapılmış özel tip geyçler 4. Tekirdağ Model : YF. Seri No: 23 Orijin. Kaynak parametreleri ölçü aletleri Alet adı:(1) 1000A AC/DC PENS AMPERMETRE Kullanıldığı yer:T.Y. kurşun harf takımı. DC ve AC Voltaj.11.Ü. Radyografi test cihazı ve gereçleri Cihaz adı: GAMMAMAT Radyografi cihazı (şekil 18.2001 BT-70 Developer Batch No: 20020111 / 11.4x90. çeşitli tiplerde geyçler. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.3. el feneri. çelik şeritmetre.9. X5ER Model. METHODS B&C. metal marker.3. Max. Alet adı: Graetz marka. Ağırlık.Ü. Rezistans ve Frekans ölçme özelliklerine sahip.10.Ü. Tekirdağ Model : Hassasiyet 1/10 second(saniye). boyutlar.3.O. Tekirdağ 3.çene açıklığı. geyci Kullanıldığı yer:T.Köşe kaynakları için yapılmış özel tip geyçler 3. İnce kurşun plakalar. Max. yapıştırıcı bantlar. Orijin: Germany Alet Adı:(4) Crayons (ısı tebeşirleri) 3. İridyum 192.O.5.8020. 9V. 31/2 dijital. Tekirdağ M. Otomatik kapanma 30 dakika. Rezistans ölçme.03. 209x77x36mm. BT-70 TYPE I & II FORM d. AC Voltaj (200-750V).Y.02. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.1) Kullanıldığı yer: İMKOSAN Metal İmalat ve Röntgen Kontrol San.3.13. Tekirdağ 3. çene açıklığı. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. Tekirdağ M.3. Alet Adı:(3) HANHART Felix stop watch-kronometre Kullanıldığı yer:T.O. Ekran. Penetrant test malzemeleri Malzeme adı:BT-68 Penetrant Red Dye Batch No:P20010515 / 15.Y. Alet Adı:(2) YU FONG DİGİTAL CLAMP METER Kullanıldığı yer:T. Model: NEB 211. Germany Gereç Adı: Film Kasetleri (ışık geçirmez plastik). Tekirdağ M.O. çelik gönyeler.O.Alın kaynağında kaynak ağzı açısı kontrol mastarı. Ağırlık.5x43mm. İSTANBUL Özellikleri: İzotop.Ü.Y. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. 57mm. 520gr. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. çelik şeritmetre. boyutlar.3.O. 31/2 dijital. kronometre .

emaye.Ş.Ş. İzmir 3. Çorlu Model ve Özellikleri: Elcometer 345 modeli demir ve çeliğin üzerindeki manyetik olmayan kaplamanın kalınlığını. çerçeveler. Kalite Kontrol Laboratuarı. Kalite Kontrol Laboratuarı.21. radyasyon alarm cihazı ve diğer güvenlik önlem aletleri.18. Kalite Kontrol Laboratuarı. telli penetrametre.Ş. 3. İSTANBUL Gereç Adı: Endüstriyel X-RAY Film.Orjin:Belgium Gereç Adı: Işık kasası (Viewer) karanlık odada film değerlendirme aracı Gereç Adı: Görüntü kalite belirteci. İzmir 3. dakikada 40 okuma yapabilen.3. 10x48 cm AGFA.3. Çorlu 3. İzmir 3. Kalite Kontrol Laboratuarı. Darbe direnci test cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A.Ş. İzmir 3. Korozyon direnci-tuzlu sis test cihazı Cihaz adı: Kullanıldığı yer: Erichsen Tuz Sprey Cihazı Akzo Nobel A. filmin oluşturulması ve kurutulup hazır duruma getirilmesini sağlayan kimyasallar. 0 ile 50°C (32-120 °F) 3.19. Tip: W10 FE 10-16 Gereç Adı: Sürgülü cetvel (expose time)ışınlama süresi ölçüm aleti Gereç Adı: Karanlık oda (dark room) banyo proses. ağırlık pillerle 115 gr.14.Ş.15.3. Kalite Kontrol Laboratuarı. Kuru boya film kalınlığı ölçü aleti Cihaz adı: ELCOMETER 345 Kullanıldığı yer: ESMER TEKNİK A. galvaniz.Ş.Ş.16.3.3. özel lamba. ışıldaklı uyarıcılar. sert krom. İzmir 3. boya. Kalite D5 FW. elektrolitik olmayan nikel gibi kaplamalar üzerinde kullanılabilir. plastik. Yapışma kontrolü test aletleri Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A.17.3.3. Kalite Kontrol Laboratuarı. Parlaklık ölçme cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A. kırmızı bant.Ş. ısıtıcılar. termometre. Dijital göstergeli ekran.3. İzmir . Korozyon direnci-nem testi (QCT) cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A. kurutma dolabı Gereç Adı: Radyasyon ile çalışma kurallarına uygun uyarıcı levhalar. Boyahane nem ve sıcaklık ölçme aleti Cihaz adı: Kullanıldığı yer: HT-3001 C DİGİTAL Humudity / Temperature Meter ESMER TEKNİK A.Kullanıldığı yer:İMKOSAN Metal İmalat ve Röntgen Kontrol San. Minimum kaplama kalınlığı 300µm ve uygun çalışma sıcaklığı.20. boyutları 56x24x120mm. Tic. Erichsen deformasyon-derin çekme test cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A.

/4.1.2. 200 × %C 3.4./4.4./4. Şekil 4. D-Örneği./4.8.39 küresel grafitli yapı tamamlanmamış yüksek karbonlu dökme demir. dağlanmış yüzey 200 × Küresel ve lamel lifler(koyu). G-Örneği. parlatılmış yüzey Şekil 4. .6.5.61-%Si 0. dağlanmış yüzey 200 × 5-8 boyutlu. İ-Örneği. dağlanmış yüzey 200 × Kaba lamel ve taneli grafit (koyu) formu A tipi kır dökme demir yapısında. D-Örneği. ferritik (açık) iç yapıda dağılmış. Şekil 4. 'daki mikroyapılara rastlanmıştır. A ve B tipi lamel grafitli damarlar (koyu).64 -%Mn 0. ARAŞTIRMA SONUÇLARI 4. 4./4.6.5.2.7. ferritik yapı içinde belirsiz dağılım göstermiştir.3./4. Şekil 4.62 -%Mn 0. İ-Örneği.9./4.53 kaba lamel grafitler (koyu).1. parlatılmış yüzey Şekil 4.1.4. ferritik yapı (açık renk) içersinde düzensiz olarak dağılmış.3.1.65-%Cr 0.10. G-Örneği.47 aşınma dirençli ve yüksek karbonlu alaşımlı dökme demir mikroyapısı.91-%Si 0. Mikroyapı (metalurjik doku incelemesi) 4. 1.76-%Si 0./4.72 -%Mn 0.Tip balta ayakların mikroyapıları Şekil Yapılan testler sonucunda denemeye alınan balta ayaklarda. parlatılmış yüzey Şekil 4.1./4. 200 × %C 3. 200 × %C 3.

.08 dana gözü şekilli. parlatılmış yüzey Şekil 4.9.8. M-Örneği. sınıfı 50 ve 7 boyutunda %30 düzeyinde sferolaşmış dökme demir mikroyapısı. % 75 ferritik yapı. K-Örneği. küreselleşmiş grafitli dökme demir. dağlanmış yüzey 200 × Küresel grafit yapı (koyu yuvarlaklar) serbest ferritle (açık renk) çevrilmiş perlit matriksi içindedir.44-%Si 2. K-Örneği. Şekil 4.11-%Si 1.10. dağlanmış yüzey 200 × E tipi lamel grafitler (koyu siyah) interdentritik segregasyon içersinde dağınık yapıdadır.32 -%Mn 0. parlatılmış yüzey Şekil 4. M-Örneği. 200 × %C 3.7.200 × %C 3.16 -%Mn 0.4. Şekil 4.

dağlanmış yüzey .36-%Si 0.11. G-Örneği.14. Şekil 4. Ferrit kristalleri (açık).38-%Cr 0. dağlanmış yüzey 200 × %C 0. 200 × %C 4. perlitik yapıdadır. K-Örneği./4. 2. M-Örneği. dağlanmış yüzey 200 × %C 0.13.48 -%Mn 0. Şekil 4.15. İ-Örneği. Sementit (koyu) ve ferritik (açık) perlit yapı içerisinde dağılmış yapıda./4.14.38-%Cr 0.'deki mikroyapılara rastlanmıştır.11.1 Düşük karbonlu çelik döküm.36-%Si 0.14 -%Mn 0. balta ayaklarda.075 Düşük karbonlu çelik döküm.37 -%Mn 0.56-%Cr 0.15. Şekil 4.73-%Cr 0. 200 × %C 0.12. D-Örneği. Şekil 4.Tip balta ayakların mikroyapıları Yapılan testler sonucunda denemeye alınan 4.4. 60-45-12 derecesinde küresel grafitler (koyu) ve ferrit (açık) ince perlit matriksi içinde dağılmış yapıda.36 -%Mn 0. dağlanmış yüzey Şekil 4. Ferritik yapı (açık).25-%Si 0.43 -%Mn 0.36 Düşük karbonlu çelik döküm.20-%Si 0.12.1.11 Yüksek karbonlu.2./4.12./4.4-%Ni 0. sementit (koyu) bölgeler daha azalmış mikroyapıdadır.049 Düşük karbonlu çelik döküm. demir karbürsementit (koyu). Şekil Şekil 4. alaşımlı dökme demir.05-%Si 0.77-%Cr 0.13. de olduğu gibi karbon oranı daha az olan sementit-demir karbürlü (koyu) ve ferritik (açık) yapı görünümünde. dağlanmış yüzey 200 × %C 0.

Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısı.89-%Cr 0. beyaz noktalar (karbid) olup.18.17.3-%Si 0.21-%Mn 0.17.'deki mikroyapılara rastlanmıştır.16-%Mn 0. Şekil 4.076 Düşük karbonlu çelik (SAE 1030) .31-%Si 0.73-%Cr 0. D-Örneği. Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısındadır. Şekil 4.16.062-%Si 0. dağlanmış yüzey 200 × %C 0.26-%Mn 0./4.26-%Si 0.74-%Cr 0.50-%Cr 0. Şekil 4.Tip uç demirlerinin mikroyapıları Yapılan testler sonucunda denemeye alınan 4.39 Düşük karbonlu çelik (SAE 1030) .7-%Mn 0.16.20. İ-Örneği.1.14 Düşük karbonlu çelik (SAE 1030) . Ferritik ana yapı içine sementit homojen olarak dağılmış.56-%Si > 1.3. Kültüvatör 1. Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısı. dağlanmış yüzey 200 × %C 0. Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısı./4./4.19.25-%Mn 1. dağlanmış yüzey 200 × %C 0. K-Örneği. M-Örneği.003 Düşük karbonlu çelik (SAE 1008) .14 yay çeliği (SAE 9260) . Şekil Şekil 4. G-Örneği. .19. östenitik yapı hakimdir. Isıl işlem görmüş. dağlanmış yüzey Şekil 4./4.4. dağlanmış yüzey 200 × %C 0. yağda sertleştirilmiş.18. 200 × %C 0.20. Büyük geniş(koyu siyah)grafit.28-%Cr 0. uç demirlerinde.

0875 0. %Mn sadece G ve İFirmalarında uygun.'de verilmiştir.0026 0.0132 0.1.0012 0.0583 0.Tip balta ayakların kimyasal analiz sonuçları ELEMENT ADI %C % Si %S %P % Mn % Ni % Cr % Mo % Cu % Ti % Sn % Al % Pb %B % Bi % Mg % Fe D 3. G-Örneği GG 25-lamel grafitli dökme demir.0008 0.0066 0.0567 0.0009 0.0043 0.0313 0. K-Firmasında (10. Döküm balta ayakların kimyasal analiz sonuçları Tarım makinaları üreticilerinden alınan.4409 2.1420 0.0000 0.074 G 3. En yüksek sertlik değeri (48 HRC)'nin İFirmasının örneğinde ve (47.0001 0.0675 0.2.0412 0.3259 0.0140 0.6 HRC) ile D-Firmasının örneğinde ölçülmesi.0055 0.0272 0. Çizelge 3.0060 0.0022 95.0410 0. G-Firmasında (0 HRC).0009 94. K-Örneği GGG 50 küresel grafitli dökme demir (sifero) ve M-Örneğinin de siferolaşmanın yeterli olmadığı çelik döküm grubunda olduğu sonucuna varılmıştır. %Cr değerlerinin ise sadece İ-Firmasında uygun olduğu görülmektedir.6. döküm malzemelerden 1.609 FİRMA ADI İ 3.0124 0.0810 0. Çizelge 4. Kimyasal analiz sonuçları 4. malzeme seçiminin bu firmalar tarafından doğru yapıldığı görüşünü onaylamaktadır.0011 0.0483 0.0011 0.0000 0.4.0011 0.0460 0.0084 0.0000 0.4’de verilen aşınmaya dayanıklı elementlerin (%) değerleri ile karşılaştırıldığında.0606 0. D-Örneği SAE-1010 çelik döküm.635 Yukarıdaki değerler ve kimyasal analiz cihazının bilgisayar ortamına aktardığı verilere dayanarak irdelendiğinde. D-Firmasında (47.6 HRC).4732 0.0436 0.0000 94.0186 0.0032 0.5355 0.0016 0.1.2. İ-Firmasında (48.0853 0. Çizelge 4.1.0046 0.1635 0.0002 0. .'da verilen sertlik değerleri ile karşılaştırıldığında.0033 0.0000 0.0567 0.1214 0.0229 0.4052 0.0093 0.0000 0.9166 0.0035 0. 1. karbon ve silis yüzdelerinin hepsinde uygun olduğu.0000 0.0035 94.6599 0.0024 0. İ-Örneği çelik döküm.0106 0.3928 0.Tip balta ayakların.0209 0.0138 0.0000 0.0716 0.6408 0.0129 0.6150 0.729 M 3.1190 1.3488 0.7699 0. Kutes Döküm Fabrikasında yapılan kimyasal analizleri sonucunda elde edilen onyedi ayrı elementin (%) değerleri.6290 0.0817 0.0812 0.199 K 3.0004 0. Çizelge 4.0006 0.7 HRC) ve MFirmasında (0 HRC) değerleri ölçülmüştür.7220 0.0488 93.5 HRC).

008 < 0.0002 < 0.002 0.0024 0.366 0.014 0.14 0.092 0.020 0.387 0.003 FİRMA ADI İ 94. Tip döküm balta ayakların sonuçlarıda Çizelge 3.085 0.017 0.107 0.Ş.002 0. döküm malzemelerden 2.009 0. D-Örneği SAE-1010 çelik döküm.2.037 < 0.041 0.Tip balta ayakların kimyasal analiz sonuçları ELEMENT ADI % Fe %C % Si % Mn %P %S % Cr % Mo % Ni % Pb %V % Al % As %B % Ca % Co % Cu % Nb % Sn % Ti %W % Zr D 98.0005 < 0. malzeme seçiminin bu firma tarafından doğru yapıldığını göstermektedir. G-Örneği SAE-1015 çelik döküm.057 0. D-Firmasında (0 HRC).010 0.008 0.004 0. K-Örneği SAE-1040 çelik döküm ve M-Örneği SAE-1030 çelik döküm olduğu sonucuna varılmıştır.058 < 0.011 0.011 0.006 0.017 < 0.369 0.005 0.005 0.006 0.6.2'de verilmiştir.020 0. Çizelge 4.217 0.004 0.074 0.402 0.021 0.063 0.002 G 98.15 < 0.7 HRC).053 0.020 < 0.025 0. En yüksek sertlik değeri (45. .040 0. İ-Örneği 34Cr4 yüksek karbonlu çelik döküm.018 < 0.027 0.483 0.0017 0.16 0.037 0.022 0.0017 0.009 0.054 0.005 K 98.002 0.004 0.005 0.004 0.012 0.010 0.430 0.006 0.002 0.4’deki değerlerle karşılaştırıldığında.731 0.106 0.031 0.002 0.004 Yukarıdaki değerler ve kimyasal analiz cihazının bilgisayar ortamına aktardığı verilere dayanarak irdelendiğinde.016 0. K-Firmasında (3 HRC) ve M-Firmasında (0 HRC) değerleri ölçülmüştür.075 0.21 0. Çizelge 4.93 0.0002 < 0.0013 0.252 0.'da verilen sertlik değerleri ile karşılaştırıldığında.387 0.366 0.002 0.Tarım makinaları üreticilerinden alınan. G-Firmasında (0 HRC).005 0.008 < 0.003 M 98.Tip balta ayakların Hema Hidrolik A.002 < 0.004 0. 2. Fabrikasında yapılan kimyasal analizleri sonucunda elde edilen yirmiiki ayrı elementin değerleri.066 0.026 0.0002 0.23 4.149 0.010 0.025 0.031 0. en uygun değerlere İ-Firmasının örneğinde karşılaşılmaktadır.778 0.373 0.002 0. İ-Firmasında (45.002 0.116 0.049 0. 2.7 HRC)'nin İ-Firmasının örneğinde ölçülmesi.002 < 0.563 0.002 0.036 0.0003 < 0.002 0.078 0.016 < 0.002 0. Çizelge 4.051 0.006 0.

005 0.005 0.003 0.027 0.002 0.005 FİRMA ADI İ 98. ölçülmesi.4.025 0. Aşınma dayanımı ve sertlik açısından ele alındığında en uygun malzemelerin G ve Mfirmalarında olduğu gözlenmektedir.005 0.027 0.007 0.Tip (dar) kültüvatör uç demirlerinin Hema Hidrolik A.025 0.016 0.0009 0.062 0.017 0. G-örneği SAE-1030 orta karbonlu çelik.017 < 0. En yüksek sertlik değeri (54 HRC)'nin M-Firmasının örneğinde ve (43.011 0.003 0.008 < 0.149 0.012 < 0.2.3.0010 0.259 1.021 0.004 M 96. D-Firmasında (0 HRC).2 HRC). Çizelge 4.0010 0. .002 0. 1.Tip (dar) uç demirlerinin kimyasal analiz sonuçları ELEMENT ADI % Fe %C % Si % Mn %P %S % Cr % Mo % Ni % Pb %V % Al % As %B % Ca % Co % Cu % Nb % Sn % Ti %W % Zr D 99.0010 > 0.029 < 0.349 0.002 0. K-örneği SAE-1030 çelik döküm ve M-örneği SAE9260 yay çeliği olduğu sonucuna varılmıştır.Ş. İ-örneği SAE1030 çelik.0005 0.255 0. G-Firmasında (43.016 0.745 0.003 0.700 0.265 0.84 0.048 0.011 0.009 < 0.312 0.030 0.168 0.027 0.016 0.028 0.17 0. Çizelge 4.0010 0.2.076 0.018 0.024 0.067 0.002 0.014 0.131 0.007 < 0. Fabrikası’nda yapılan kimyasal analizleri sonucunda elde edilen yirmi iki ayrı elementin değerleri Çizelge 4.6.0010 0.142 0.098 0.3.038 0.134 0.013 0.002 0.050 0.235 0.006 0.014 0.011 < 0.041 0. D-örneği SAE-1008 düşük karbonlu çelik.0005 0.007 0.056 0.899 0.025 < 0.24 0.2 HRC) ile M-Firmasının örneğinde.004 0.212 0.0010 0.002 0.0018 < 0.002 0.564 > 1.501 < 0.037 0.002 K 97.009 0. malzeme seçiminin bu firmalar tarafından doğru yapıldığını göstermektedir.002 0. 1. Kültüvatör uç demirlerinin kimyasal analiz sonuçları Tarım makinaları üreticilerinden alınan.'de verilmiştir.053 0.024 0.005 G 97.003 Yukarıdaki değerler ve kimyasal analiz cihazının bilgisayar ortamına aktardığı verilere dayanarak irdelendiğinde.392 0.007 0.012 0. İ-Firmasında (3 HRC).042 0.06 0.731 0. K-Firmasında (11 HRC) ve M-Firmasında (54 HRC) değerleri ölçülmüştür.002 < 0.14 0.266 0.211 0.006 < 0.280 0.3 0.002 0.003 0.'da verilen sertlik değerleri ile karşılaştırıldığında.011 0.020 0.

Çizelge 4.5.0504 Si 0. malzeme sertifikası verilemediği için.'deki malzeme sınıflandırması yapılmıştır.Tip Balta ayak Pik/sifero/çelik döküm 2. Çizelge 4.0027 Mo 0.2.Tip uç demiri 2. test malzemesi St 37’ ye karşılık gelmektedir. Çizelge 4.Tip uç demiri (-) 0 HRC değeri ölçülmüştür.0012 DIN 17100 Normu ile karşılaştırıldığında.0074 P 0.3.4.0261 Sn 0.0036 Mn 0.3 156 651 245 . Kimyasal analiz sonuçlarına göre malzeme sınıfı PARÇA ADI 1. 47.6 163 265 128 23. Çizelge 4.'da verilmiştir.5.9 54 23 304.3.6. Balta ayakların ve uç demirlerin sertlik değerleri Döküm balta ayakların ve uç demirlerin sertlik ölçümleri çizelge 4.1.3. Denemelerde güvenilir sonuçlar alınması amacıyla.'de verilen kimyasal analizi yaptırılmıştır.Tip balta ayak (Çelik döküm) Uç demiri D Yüksek karbonlu dökme demir SAE1010 Düşük karbonlu çelik döküm SAE1008 Düşük karbonlu çelik G GG25 Pik döküm SAE1015 Düşük karbonlu çelik döküm SAE1030 Düşük karbonlu çelik FİRMA ADI İ Yüksek karbonlu dökme demir 34CR4 Yüksek karbonlu dökme demir (alaşımlı) SAE1030 Düşük karbonlu çelik K GGG50 sifero döküm SAE1040 Düşük karbonlu çelik döküm SAE1030 Düşük karbonlu çelik M Siferolaşma yetersiz dökme demir SAE1030 Düşük karbonlu çelik döküm SAE9260 Yay çeliği 4.4.6 - 607.6.3 163 131.2. 4.5 140 43.7 3 - 599 407 218 145 10.7 3 11 11.2 - 186 154 402 136 48. Balta ayakların ve uç demirlerin (HRC ve HB) sertlik değerleri FİRMA ADI PARÇA ADI HRC D HB HRC G HB İ HRC HB HRC K HB HRC M HB 1.5 215.4. WPS test plakasının kimyasal analizi % Element C 0.4. Kimyasal analiz sonuçlarının değerlendirilmesi Kimyasal analiz sonuçlarına göre Çizelge 4.0092 S 0.Tip balta ayak 1. Ana malzeme sacı kimyasal analiz sonucu Satıcıdan St-37 malzeme olarak istenen esas metalin.5 45.0103 Cr 0. WPS-prosedür kaynak testlerinde aynı esas malzeme kaynatılmıştır.3688 Ni 0. Sertlik ölçüm sonuçları 4.Tip balta ayak 2.0014 Cu 0.

esas metalde (1-5 noktaları ölçüm ortalaması).5 155 106 144 142 157 161 156 180 204 180 150 120 161 173 163 173 149 155 177 193 151 186 159 155 157 220 181 188 169 178 174 163 .5 129.7.7.5 137 129 107 94 117.5 94. Çekme örneklerinin HB-Sertlik değerleri FİRM A KAYNAK METODU Top.5 96.3. Isı etki bölgesi (HAZ)’de (2-4 noktaları ölçüm ortalaması) ve kaynak metali üzerinde (3 noktasında ölçüm) yapılmıştır. BÖLGE ISI ETKİ BÖLGESİ (2-4 Noktaları) 3.5 97. Isı Girdisi J/cm Çekme Örnek No SERTLİK ÖLÇÜM BÖLGESİ 1. BÖLGE ESAS METAL (1-5 Noktaları) 2.5 120 101 107 106.4.5 137.’de verilmiştir.5 88.5 138 127.5 147 127.5 94.5 101 84 132 147.5 91.5 147.21.5 110.5 95 98 128.5 127.5 98 139 135 117 112.21.5 135.5 142. Çekme örneklerinde sertlik ölçüm noktaları Çizelge 4.5 112 223 138. 3 2 4 1 5 Şekil 4.'de ve ölçüm değerleri de Çizelge 4. WPS Testleri çekme örneklerinin sertlik değerleri WPS testlerinden elde edilen çekme deney örneklerinin beş ayrı yerinde yapılan sertlik ölçüm noktaları Şekil 4. Ölçümler. BÖLGE KAYNAK METALİ (3-Noktası) WPS-1G 31 987 44 574 36 074 23134 30946 33653 27621 24695 27383 27463 43523 24539 20046 52073 38112 D WPS-2G WPS-3G WPS-1G G WPS-2G WPS-3G WPS-1G İ WPS-2G WPS-3G WPS-1G K WPS-2G WPS-3G WPS-1G M WPS-2G WPS-3G Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 137 134 102 103 95 108 121 122 108.2.5 135 121.5 131.5 98.5 155.5 91.5 99.5 126.

50 39.80 M 98 188 139.847 F Değeri 142. firmalarda. Önemli bulunan konular ile ilgili AÖF analizi ve ortalamalar.23 4. kaynak metodlarında.28 1.000 0.49 G 84 204 130.21 7887.01).10 12143.8.12 1738680. Çizelge 4.744 349. Sapma 24.000 0.5 193 220 133.006 0.28 327.83A Std.5 Max 180 Ortalamalar 130.57 2616.991 1138.83 22.19) ile KFirmasında elde edilirken en düşük sertlik değeri (HB 130.44A 30.22 FİRMALAR İ K 94 88.8.04 3943.'de verilmiştir.9.9.3.70 25981.25 HKO 38367.63A 32. α=0. .'da verilmiştir.54 22.294 Olasılık 0.97 5586.302 0.19A 30.000 0. bölgelerde ve KM × Bölge interaksiyonunda önemli bulunmuştur (Fh=2. WPS Testleri çekme örneklerinin sertlik değerleri ile ilgili istatistiksel bulgular WPS testlerinden elde edilen çekme örneklerinin sertlik ölçüm değerleri ile ilgili varyasyon analizi.49 330253.71 %VK 18. Çekme örneklerinin sertlik ölçüm değerleri varyans analizi Varyasyon Kaynağı Genel Blok (Firma) KM (Kaynak Metodu) BÖLGE FİRMA × KM FİRMA × BÖLGE KM × BÖLGE FİRMA × KM × BÖLGE HATA TOPLAM SD 45 5 2 2 8 8 4 16 45 90 HKT 1726537.182 1223.132 269.000 0.12a 1651265.4. Çekme örnekleri sertlik değerlerinin firmalarla ilgisi D Min 94. aynı doğal ortamlarda yavaşça soğutulması.116 332.40 51962. kaynaklı parçada aşırı yüksek ve düşük sertlik değerlerinin oluşmamasını sağlamıştır. firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.314 0.10 Çekme örneği sertlik değeri ( HB ) Çizelge 4. incelendiğinde.3. Çizelge 4.01)= 32. çekme örnekleri sertlik ölçüm değerlerinin.8. Çizelge 4.75A 142.63) ile G-Firmasında elde edilmiştir.92 2663. İş parçalarının kaynak sırasında ve kaynak bitiminde.80 27.9. Çizelge 4.423 .243 KARAR Önemli Önemli Önemli Önemli Önemsiz Önemsiz Önemli Önemsiz Çizelge 4.95 25.92 4554.22 1.88 AÖF(P<0.85 14.61 96. incelendiğinde en yüksek ortalama sertlik değeri (HB 142. Çekme örnekleri sertlik değerleri açısından irdelendiğinde.21 1.

10 incelendiğinde en yüksek ortalama sertlik değeri (HB 145.30A 19. Sapma % VK AÖF(P<0.Bölge Isı etki bölgesi 3.5 223 138.9 11.11.Bölge Esas metal 2.37 WPS-3G 91.5 129. sertlik değeri (HB 109.10. Sertleşebilme kabiliyeti ise çeliğin östenit bölgesinden itibaren ani olarak soğutulması sonucu ortaya çıkan martenzitik yapının oluşma kolaylığının bir ölçüsüdür.33B 15. ikinci olarak ısı etkileşim bölgesinde ve esas metalde ölçülmesi doğal bir sonuçtur. Çekme örneklerinin sertlik değerlerinin ölçüm bölgeleri ile ilgisi Çizelge 4.5 19.01)=32.3) ile 1. İç yapı değişiklikleri en fazla kaynak metalinde.29 Çizelge 4.43 14.11.5 137.87 15.33 39.71 27. Bu bakımdan sertleşebilme kabiliyeti.46 22. Çeliğin içerdiği karbon ve diğer alaşım elementleri.49 88. Çekme örneklerinin sertlik değerleri açısından. daha sonra ısıdan etkileşen bölgede ve esas metalde meydana gelir.10. kaynak metalinin sertliğini ve sertleşebilme kabiliyetini etkiler.01)=32. 1998).89 Çizelge 4. Sertlik genel olarak çeliğin içerdiği karbon miktarının bir fonksiyonudur. Çizelge 4. Ergiyerek kaynak metalini oluşturan dolgu teli ve esas metal bir kaynak banyosu meydana getirdikten sonra soğuyarak tekrar katılaşır.06) ile WPS1G Kaynak metodunda elde edilirken en düşük ortalama sertlik değeri (HB 122.49 120 204 145.06 22. Bölgede (esas metal) elde edilmiştir.'de verilmiştir.71) ile WPS2G Kaynak metodunda elde edilmiştir. Sertleşme kabiliyeti kritik soğuma hızı ile doğrudan ilgilidir (ANIK 1975).3) ile 3. Kaynak sırasında en yüksek sıcaklık kaynak metalinde ortaya çıkar.5 109. devamlı bir soğuma-transformasyon ile gerçekleşir.11 incelendiğinde en yüksek ortalama sertlik değeri (HB 167. Genel olarak sertlik değerleri de en yüksek kaynak metalinde. Kaynak metodları arasında farklı ısı girdileri elde edilmesine rağmen sertlik değerlerini aşırı düzeyde etkilememiştir. Çekme örnekleri sertlik değerlerinin kaynak metodları ile ilgisi WPS-1G Çekme örneği sertlik değeri ( HB ) Min Max Ortalamalar Std. bölgeler arasında istatistiksel olarak bir farklılık gözlenmiştir.Çekme örneklerinin sertlik değerlerinin kaynak metodları (WPS 1G/2G/3G) ile ilgisi Çizelge 4.Bölge Kaynak metali Çekme Örneği Sertlik Değeri ( HB ) Min Max Ortalamalar Std. Çekme örnekleri sertlik değerlerinin bölgelerle ilgisi 1. çeliğin kaynak sonrası kaynak bölgesinde göstereceği sertliğin bir bakıma ölçüsüdür (TÜLBENTÇİ.48B 25. kaynak metodları arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.76 WPS-2G 84 178 122.11 84 155.14 28. Kaynak ve diğer ısıl işlemlerde malzeme iç yapısındaki dönüşüm sabit bir sıcaklıkta değil. . Çekme örneklerinin sertlik değerleri açısından.69 120 220 167.da verilmiştir. Çizelge 4. Sapma % VK AÖF(P<0.Bölgede (kaynak metalinde) elde edilirken en düşük ort.

21 122.15 465.43 53.76 44.15 207.75 63.23 232.87 436.33 350.03 352.68 109.12 52.21 356.43 60.06 50.31 44.1 27.94 142.2 33.75 112.75 20.6 296. akma dayanımı.12 49.12.38 145.67 146.77 372.9 83.31 38.55 191.27 139.15 7.08 38.37 43.25 23.06 14.92 3. Isı Girdisi J/cm Çekme Örnek No Örnek Kesiti mm2 Akma Yükü KN Akma Dayanımı N/mm2 Çekme Yükü KN Çekme Dayanımı N/mm2 Uzama % Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARILI * BAŞARISIZ** BAŞARISIZ * BAŞARILI * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ** BAŞARILI** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ * BAŞARILI * BAŞARISIZ** BAŞARILI * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARILI** BAŞARILI* WPS-1G 31 987 44 574 36 074 D WPS-2G WPS-3G Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 139.'e göre değerlendirilmiştir.12.94 137.25 42.56 62.’de verilmiştir.15 28.77 232.31 42.49 128.6 400.42 301.75 52.12 6 45.5 35.25 27.81 46.62 32.7 465.62 6.57 15.5 13.43 23. Deney sonuçları.04 115.56 134.75 34.95 136.7 356.394 114.18 27.4.3 277.55 6.12 49.92 31.4.75 5.25 11.57 3.3.84 303.06 62.84 130.75 33.1 48.73 144.48 192.62 32.9 32.4 18.2 31.79 135.7 15.25 31.02 11.87 130.56 53.54 134.58 133.69 432.93 29.73 362. üç ayrı kaynak metodu ve ısı girdisi ölçümü ile her metod için iki adet çekme örneğinden (toplam 30 adet) elde edilen değerler Çizelge 4.52 WPS-1G 23 134 30 946 33 653 G WPS-2G WPS-3G WPS-1G 27 621 24 695 27 383 İ WPS-2G WPS-3G WPS-1G 27 463 43 523 24 539 K WPS-2G WPS-3G WPS-1G 28 046 52 073 38 112 M WPS-2G WPS-3G ** : Kopma kaynak metalinden olmuştur * : Kopma esas metalden olmuştur Genel olarak bir çekme deneyinde.45 142.96 335.78 145.5 423.25 7.55 28. WPS-1G/2G/3G Çekme deney sonuçları FİRM A KAYNAK METODU Top. esas metalin kaynak metaline göre daha yumuşak ve sünek yapıya sahip olmasından dolayı kopmanın esas metalden olması beklenir.22 27.75 30 10.98 389.67 340.37 12.18 6.31 38 61 36 22 60.37 67.12 51.16 302.46 34.69 341.59 466.43 63.49 443.29 490.52 50.03 145.14 134.67 414.34 473.6 361.75 1 8.18 44.27 316.81 64.5 30.75 32.5 28.4 52.56 48. WPS Testleri çekme deney sonuçları Çekme deneyinde. beş ayrı üretici.75 63.5 32.35 168.31 260.87 50.06 59.73 224.5 226.43 63.23 365.06 34.04 347. .08 227. Çizelge 4.12 138.05 315.1 448.93 144 121.64 140.56 130.4 141. çekme dayanımı ve % uzamalar olup.18 52.6 6.65 230.12 240 226.2 18.4 6. DIN 8559 ve TS 5618 ‘den alınarak hazırlanan Çizelge 3.92 226.87 48.85 346. Ancak kriterleri sağlayan kaynaktan kopmalar da başarılı sayılmaktadır.2 238.31 49.51 136.21 401.25 33 45.4 476.6 251.3 359.14 345.02 151.18 51.

istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır .48 38781.48 19390.71 22493.91 2449.82 2449. WPS Testleri çekme deneyi istatistiksel sonuçlar 4.13’ de verilmiştir.85 Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz ( P >0. firmalar arasında.13 1.11 F Değeri 1.623 Fc %5 2. Akma dayanımı ile ilgili bulgular Tarım makinaları imalatçısı beş ayrı firmada uygulanan WPS kaynak prosedürlerine ilişkin akma dayanımları ile ilgili veri analizi çizelge 4.87 3.30 54018. .65 86218. Çizelge 4.1.49 KARAR %1 4.55 44987.4. çekme örnekleri arasında ve kaynak metodu × çekme örneği interaksiyonunda-karşılıklı etkileşiminde.1.13.63 11946. kaynak metodları arasında. akma dayanımı değerleri açısından.883 0.4.43 5.35 3.21 1.66 17243.05 ) Çizelge 4.1 HKO 13504.4.1.85 8.25 238922.49 4.13' de akma dayanımı ile ilgili varyans analizi incelendiğinde.10 5. Akma dayanımı ile ilgili varyasyon analizi Varyasyon kaynağı Genel Blok (Firma) Alt grup KM (Kaynak Metodu) ÇN (Çekme Örneği) KM × ÇN Hata SD 29 4 5 2 1 2 20 HKT 379159.

76 3.1.23 % VK 18.89 .01)= 171. 2G.4.20 3993.10 5.94 N/mm2 ile ve ort.70 476. Çizelge 4.84 376.05 Fc %5 2. Çekme dayanımının kaynak metodları ile ilgisi WPS-1G Min 191.43 83415. Burada daha yüksek çekme dayanımı değeri .94B Std.67 Çekme Dayanımı Max 361. kaynak metodları (WPS-1G. Çekme dayanımı ile ilgili bulgular Tarım makinaları imalatçısı beş ayrı firmada uygulanan WPS kaynak prosedürlerine ilişkin çekme dayanımları ile ilgili varyans analiz sonuçları Çizelge 4.53 27090.14.65 F Değeri 1. Çizelge 4.22cm/dak ile ve yüksek ısı girdisi sayesinde olmuştur.29 5.4.51B 87.17 26166.14’ de verilmiştir. Kaynak ilerleme hızı arttıkça malzemeye giren ısı enerjisi düşmekte ve nüfuziyeti de azaltmaktadır.85 8.07 4437. α=0.14 88752.72cm/dak kaynak hızı ile WPS-1G kaynak metodunda elde edilmiştir.87 52332.95 HKO 5728. Bunun neticesi de çekme dayanımı düşmektedir.85 Önemsiz Önemli Önemsiz Önemsiz Çekme deneyinde kullanılan örneklerin çekme dayanımı açısından sonuçlar İncelendiğinde (Çizelge 4.15' de verilmiştir.71 Çekme dayanımı açısından WPS-1G ile WPS-2G arasında istatistiksel açıdan farklılık bulunmamıştır.49 KARAR %1 4. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda önemli bulunan konuların AÖF değerlendirmesi ile ilgili ortalamalar Çizelge 4.25 22913.35 3.2.69 414.86 WPS-2G 224. Kaynak hızının artması birim boya verilen ısının azalmasına ve dolayısıyla da esas metalin ergiyen miktarlarının azalmasına neden olur ve bu da nüfuziyeti azaltır.30 2 ( N/mm ) Ortalamalar 312.14).87 3.62 23. 1998). Aşırı derecede yavaş kaynak hızı da fazla miktarda kaynak metalinin yığılması ve nüfuziyetin azalması demektir (TÜLBENTÇİ. 414. WPS-3G dik pozisyonda yapılan ve diğer metodlara göre zorluk derecesi daha yüksek olan bir kaynak metodudur. 95.89 ** 0.14A 69.50 490.22 16. WPS-3G diğer iki metoda göre farklı bir grup oluşturmuştur. En düşük ortalama çekme dayanımı değeri ise 312.27 WPS-3G 277.1 3393. Çekme dayanımı ile ilgili varyasyon analizi Varyasyon Kaynağı Genel Blok (Firma) Alt grup KM ÇN KM × ÇN Hata SD 29 4 5 2 1 2 20 HKT 195082. .36 16683.49 4.60 AÖF(P<0. Sapma 58.53 13545. 3G) arasındaki farklılık önemli bulunmuştur ( Fh=5.15.14 N/mm2 elde edilmesi düşük ve uygun ilerleme hızı ort.43 5. 85.01).

Çekme dayanımı ile ilgili regresyon grafiği Şekil 4.22.'de ve çekme dayanımı ile kaynak metodları arasındaki ilişki Şekil 4.23.'de verilen grafikle açıklanmıştır.

Beklenen %

Gözlenen % Şekil 4.22. Çekme dayanımı ile İlgili regresyon grafiği

Şekil 4.23. Çekme dayanımı ile kaynak metodları arasındaki ilişki

Şekil 4.23 incelendiğinde çekme dayanım değerlerini en çok etkileyen, kaynak metodları ve pozisyona göre ayarlanan kaynak hızları olmuştur. Grafik incelendiğinde hız azaldıkça çekme dayanım değerlerinin yükseldiği, ters orantılı bir ilişki görülmektedir.

4.4.1.3.

Uzama yüzdeleri ile ilgili bulgular

Tarım makinaları imalatçısı beş ayrı firmada uygulanan WPS Kaynak prosedürlerine ilişkin uzama yüzdeleri ile ilgili varyans analiz sonuçları çizelge 4.16’ da verilmiştir. Çizelge 4.16. Çekme örneklerinin uzama yüzdeleri ile ilgili varyasyon analizi Varyasyon Kaynağı
Genel Blok (Firma) Alt grup KM (Kaynak Metodu) ÇN (Çekme Örneği) KM × ÇN Hata

SD
29 4 5 2 1 2 20

HKT
14297,84 1165,13 554,29 220,21 76,23 257,85 1854,5

HKO
291,28 110,86 110,11 76,23 128,93 92,73

Olasılık %5
3,14 * 1,19 0,82 1,39 2,87 3,49 4,35 3,49

Fc %1
4,43 5,85 8,10 5,85

KARAR
Önemli Önemsiz Önemsiz Önemsiz

Çekme deneyinde kullanılan örneklerde uzama yüzdeleri açısından sonuçlar incelendiğinde (çizelge 4.16); firmalar arasında, istatistiksel farklılık önemli bulunmuştur ( Fh=3,14 , α=0,05). Uzama yüzdeleri açısından kaynak metodları, çekme örnekleri ve KM × ÇN interaksiyonunda istatistiksel olarak farklılık önemsiz bulunmuştur. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda önemli bulunan konuların AÖF değerlendirmesi ile ilgili bulgular Çizelge 4.17 ‘de verilmiştir. Çizelge 4.17. Uzama ile ilgili ortalamalar çizelgesi D Min 13,2 Max 35,5 Ortalamalar 28,83A Std. Sapma 8,10 %VK 28,09 AÖF(P<0,01)= 16,61 G 6,4 28,75 18,03A 9,76 54,13 FİRMALAR İ 6,25 33,15 21,95A 12,0 54,66 K 3,57 30,0 15,33A 11,75 76,64 M 1,0 18,75 10,37B 6,2 59,78

Uzama (%)

Uzama yüzdeleri ile ilgili ortalamalar çizelgesi incelendiğinde D, G, İ ve K-firmaları arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır. En düşük uzama yüzdesi (%10,37) MFirmasında gözlenmiştir. Çizelge incelendiğinde en düşük uzama yüzdesi %10,37 ile M-Firmasında, en yüksek yüzde uzaması ise %28,83 ile D-Firmasında gözlenmiştir. Uzamalar aynı esas malzemede ele alındığı için kaynağın nüfuziyetiyle ilgilidir. Kaynak nüfuziyetinin en iyi olduğu DFirmasında en yüksek çekme dayanımı ortalaması (393,87 N/mm2 ) elde edilmesi bu hipotezi doğrulamaktadır. Ortalama uzama yüzdelerinde olduğu gibi ortalama çekme dayanım değerlerinin de en düşük M-Firması ile K-Firmasında gözlenmesi bir rastlantı değildir. Bu firmalarda beş çekme örneğinin de kaynaktan kopması başarısızlığın diğer bir göstergesidir (Çizelge 4.12).

Uzama yüzdesi ile ilgili regresyon grafiği Şekil 4.24.'te ve Firmalarda % uzama değerlerinin karşılaştırılması Şekil 4.23.'de verilen grafikle açıklanmıştır.

Beklenen %

Gözlenen % Şekil 4.24. Uzama % ile ilgili regresyon

Şekil 4.25. Firmalarda % uzama değerlerinin karşılaştırılması 4.4.1.4. Akma dayanımı, çekme dayanımı ve % uzama değerleri arasındaki korelasyon Akma dayanımı, çekme dayanımı ve % uzama değerleri arasındaki korelasyon Çizelge 4.18.'de verilmiştir. Çizelge 4.18. AD, ÇD ve % UZ arasındaki korelasyon AD
Akma dayanımı Çekme dayanımı % Uzama 1 0,714** 0,576**

ÇD
0,714** 1 0494**

% UZ
0,576** 0,494** 1

Çizelge 4.18.de görüldüğü gibi, çekme dayanımı ile akma dayanımı arasındaki ilişki oldukça yüksek (0,714**) bulunmuştur.

da verilmiştir. bükme deney sonuçlarında da diğer firmalardan ayrı bir grup oluşturmuştur.05) Önemsiz Çizelge 4.’de ortaya konmuştur.21 9.4.99 5. Çizelge 4. Bükme deneyi istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh %5 12.19.99 5.99 KARAR Önemli (α=0. En yüksek çekme dayanımı özelliği görülen D ve G-Firmaları.'de bükme deney sonuçları irdelendiğinde.4.99 5. WPS Testleri bükme deneyi istatistik sonuçları 2 Firmalarda bükme deneyleri ile ilgili sonuçlara göre χ analizi uygulanmış ve firmalar arasında istatistiksel olarak farklılıkları Çizelge 4.05) Önemli (α=0.02** 8* 8* 4. WPS 1G/2G/3G bükme deney sonuçları FİRMA KAYNAK METODU Toplam ısı girdisi J/cm Bükme örnek adedi (Yüzden:2 Kökten:2) Bükme testi BAŞARILI Adet Bükme testi BAŞARISIZ Adet WPS 1G 31987 4 4 WPS 2G D 44574 4 0 WPS 3G 36074 4 4 WPS 1G 23134 4 4 WPS 2G G 30946 4 4 WPS 3G 33653 4 0 WPS 1G 27621 4 2 WPS 2G İ 24695 4 0 WPS 3G 27383 4 4 WPS 1G 27463 4 4 WPS 2G K 24523 4 2 WPS 3G 24539 4 0 WPS 1G 28046 4 2 WPS 2G M 52073 4 0 WPS 3G 38112 4 0 BAŞARILI : Yüzden ve kökten bükme sonucunda kaynak metalinde çatlak ve kırılmalar görülmemiştir. çekme dayanım değerleri ve %uzama ile büyük ölçüde ilgili olduğu göze çarpmaktadır. BAŞARISIZ : Yüzden ve kökten bükme sonucunda kaynak metalinde çatlak ve kırılmalar olmuştur 0 4 0 0 0 4 2 4 0 0 2 4 2 4 4 4. İ-Firması ile K-Firması ayrı bir grup oluştururken. 30 adedi yüzden bükme) deney sonuçları Çizelge 4. Kaynaklı test örneklerinin bükme deneylerinde elde edilen sonuçlar.20.02** 12. Çizelge 4. M-Firması tek başına bir grup oluşturmaktadır.21 9.1.21 χc %1 5. WPS Testleri bükme deneyi sonuçları WPS test sonuçlarından elde edilen toplam 60 adet bükme test örneğinin (30 adedi kökten.4.19.2.20.2.01) Önemli (α=0.21 9.01) Önemli (α=0.21 9.83 9. İ ve K-Firmaları da yine ayrı bir grup oluşturarak ikinci derecede .99 5. D-Firması ile G-Firması bir grup.20.

ve 4.37 ile MFirmasında gözlenmiştir.65. . Uzama yüzdesinin düşük olması bükme deney sonucunu olumsuz yönde etkileyerek kaynak dikişinin yeterli elastiklik düzeyine ulaşamadığını göstermektedir. Çizelge 3.8'de önerilen kaynak parametreleri değerlerine göre tatmin edici bulunmamıştır.de görüldüğü gibi uzama yüzdesi ortalaması en düşük % 10.'da MFirmasının elde ettiği test parametreleri ve ısı girdileri değerleri. Şekil 4. Ayrıca Şekil 4.39.. Çizelge 4. genel olarak yetersiz nüfuziyet ve düzensiz kaynak dikişi gibi hatalar göze çarpmaktadır.25.başarılı görülürken M-Firması tek başına bir grup oluşturarak en düşük başarı düzeyinde kalmıştır. 4.70.60.'te verilen kaynak radyografilerinde.

İ. R.M. Çizelge 4. Kaynaktan kırıldı Kaynaktan lokal kırılma Kırılma veya kopma görülmedi Kırılma veya kopma görülmedi Kaynaktan kırıldı Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI BAŞARILI BAŞARISIZ Kırma/bükme testi sonuçlarına göre sadece İ ve K-Firmalarının test örnekleri başarılı olmuştur. Diğer Firmaların test örneklerinde.T. Çizelge 4. İ.Y.23.23.Ç. Makrotest sonuçları (2F pozisyonu) FİRMA Kaynakçı AÇIKLAMA D G İ K M H. Kaynaktan kırıldı Kaynaktan lokal kırılma Kaynaktan kırıldı Kaynaktan kırıldı Kırılma veya kopma görülmedi Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI Kırma/bükme testi sonuçlarına göre sadece M-Firmasının test örneği başarılı olmuştur.K. İ. E. Makrotest sonuçları (1F pozisyonu) ( 1F pozisyonunda ikişer kaynakçı test edilmiştir) FİRMA Kaynakçı AÇIKLAMA D G İ K M R. 2F pozisyonu Çizelge 4. E.5. kaynak bölgelerinde tam ve bölgesel kırılmalar gözlenmiştir. M. S. A. .Ö.B. H.21.E.K. M. 1F pozisyonu sonuçları Çizelge 4. Kaynaktan kırıldı Kaynaktan kırıldı Kırılma veya kopma görülmedi Kırılma veya kopma görülmedi Kaynaktan lokal kırılma Kaynaktan lokal kırılma Kırılma veya kopma görülmedi Kırılma veya kopma görülmedi Kaynaktan kırıldı Kaynaktan kırıldı Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI BAŞARILI BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI BAŞARILI BAŞARISIZ BAŞARISIZ Kırma/bükme testi sonuçlarına göre sadece G ve K-Firmalarının test örnekleri başarılı olmuştur. Diğer firmaların test örneklerinin kaynaklarında tam ve bölgesel kırılmalar gözlenmiştir.B.'de. G. H.F.M.Ç. Diğer firmaların test örneklerinin kaynaklarında tam ve bölgesel kırılmalar gözlenmiştir.'de verilmiştir. A.21. Çizelge 4.K.E. R.M.'de ve 3F pozisyonu sonuçları ise Çizelge 4. Ç. Makrotest (köşe kaynaklı örneklerin kırma/bükme) sonuçları Makrotest örnekleri.Y. Makrotest sonuçları (3F pozisyonu) FİRMA Kaynakçı AÇIKLAMA D G İ K M R.22.22. Y. N. A.K.4.

'te verilen başarı oranları saptanmıştır.24. Çizelge 4. çekme (30 örnek).24 . WPS-2G/F. Çizelge 4.6. WPS-3G/F Çekme.√ 4. bükme ve makrotest sonuçlarının karşılaştırılması D Makrotest Örneği Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri G Makrotest Örneği Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri I Makrotest Örneği Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri K Makrotest Örneği 4 1 Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri Çekme deney örnekleri 1 2 1 2 3 4 1 1 2 1 2 3 4 1 1 2 1 2 3 4 1 1 2 1 2 3 1 2 1 × √ × 1 2 × × √ 1 2 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 × × × 3 × × × 3 × √ × 1 2 √ √ × 2 1 √ √ × 2 1 √ √ × 2 1 √ √ × 2 1 √ × × 1 2 × √ √ 2 1 × × × 0 3 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 × √ × 1 2 × × × 3 × × × 3 √ √ × 2 1 √ × × 1 2 √ √ × 2 1 √ × × 1 2 √ √ × 2 1 × × √ 1 2 × × √ 1 2 √ × × 1 2 Başarılı: 10 Başarısız: 11 Başarılı: 10 Başarısız: 11 Başarı oranı: %47 Başarılı: 9 Başarısız: 12 Başarı oranı: %42 Başarılı: 8 Başarısız: 13 Başarı oranı: %38 Başarılı: 5 Başarısız: 16 Başarı oranı: %47 Başarı oranı: % = Başarılı × = Başarısız . bükme (60 örnek) ve makrotest (15 örnek) ile yapılan toplam 105 adet test örneği sonuçlarına göre. Kaynakların mekanik test sonuçlarına göre başarı oranları Firmalardan alınan kaynaklı test parçalarından elde edilen. WPS-1G/F.

kalıp ve kum hataları. incelendiğinde her gruptan rasgele alınan. Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında.Tip döküm balta 2. Döküm boşlukları. Döküm boşlukları ve girintili yüzey en az düzeyde.Tip döküm balta TOPLAM 1.Tip döküm balta 2. 1.Tip döküm balta TOPLAM 1. Döküm boşlukları ve girintili yüzey en az düzeyde. . 9 adedi 1. % 83 Büyük hacımlı döküm boşlukları.Tip döküm balta TOPLAM G Döküm boşlukları ve girintili yüzeyler gözleniyor.25. ölçüler uygun. K-Firması %83. kalıp ve kum hatalarına rastlanmadı. Büyük hacımlı döküm boşlukları.Tip olmak üzere. kalıp ve kum hataları. Göz ve boyut kontrol sonuçları 4.Tip döküm balta 1 2 3 3 4 7 9 8 17 8 7 15 4 5 9 8 7 15 6 5 11 0 1 1 1 2 3 5 4 9 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 %50 % 94 %16 D 2. kalıp ve kumdan kaynaklanan hatalarla da çok sık karşılaşılmaktadır. MFirması %50 . G-Firması %38 ve D-Firması %16 olarak sıralanmıştır. 2. % 38 Döküm boşlukları. kalıp ve kum hataları.Tip balta ayakların göz ve boyut kontrolleri Çizelge 4.Tip döküm malzemelerde de en fazla görülen hatalar döküm boşlukları ve yüzey pürüzlülükleri olup. Küçük döküm boşlukları ve girintili yüzeyler var.1.4. kalıp ve kum hataları.Tip balta ayakların göz ve boyut kontrol sonuçları Döküm malzemeden yapılmış 1.'te verilmiştir. İ-Firması %94. fazla girintili yüzeyler var. en fazla göze çarpan hatalar döküm boşlukları ve kendini çekmeler olup.7. Döküm balta ayakların gözle kontrolü FİRMA MALZEME Uygun Uygun değil Malzeme Uygun adedi malzeme oranı (%) AÇIKLAMA Gözlenen dış yüzey döküm hataları Büyük hacımlı döküm boşlukları.25. fazla girintili yüzeye sahip. Çizelge 4.Tip ve 2.Tip döküm balta 2. toplam 18 adet döküm malzeme üzerinde yapılan incelemelerde. 1. yine çok sayıda kalıp ve kumdan kaynaklanan hatalarla karşılaşılmaktadır. fazla girintili yüzeyler gözleniyor. ölçüler uygun.25.Tip ve 2.Tip döküm balta TOPLAM 1. kalıp ve kum hatalarına rastlanmadı.Tip döküm balta TOPLAM 1. Büyük hacımlı döküm boşlukları.7. en iyi görünümlü döküm balta ayak kullanan firmalar.Tip döküm balta 2.Tip ve 9 adedi 2. fazla girintili yüzeyler hahim. İ K M Çizelge 4.

7.Tip Uç demirlerin göz ve boyut kontrollerinden elde edilen bulgular Çizelge 4.Tip uç demirleri 2. uygun şekil ve görünümlü uç demiri kullanma oranları sırasıyla.Tip(çizel) uç demirlerinin göz ve boyut kontrol sonuçları Isıl işlemle sertleştirilmiş 1.Tip (dar) ve 2.2. G-Firmasının kullandığı Berk markalı civata ve somunlar uygun bulunmuştur.Tip uç demirleri 4 6 10 7 6 13 8 8 16 7 8 15 7 5 12 5 3 8 2 3 5 1 1 2 2 1 3 2 4 6 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 % 55 % 72 % 88 G İ K 2. G-Firması %72 .7. yine K-Firmasının kullandığı Denet markalı civata ve somunlarla.Tip uç demirleri TOPLAM 1.Tip uç demirleri 1. ezilme ve kirlenmeye karşı civatalara oranla daha iyi korunduğu gözlenmiştir. K. . 4. K-Firması %83.26. 1. preslerde düzgün şekil verilmediği ve hatalı ısıl işlemle sertleştirme yapılırken de tufalleşmenin önlenemediği gözlenmiştir. ısıl işlem öncesi şekil verme operasyonlarından kaynaklanan form hataları olup. M-Firması %66 ve D-Firması %55 bulunmuştur. Gözle yapılan kontrollerde en çok görülen hatalar. dişlerin temiz ve düzgün işlenmemiş. Gözle kontrollerde ve diş mastarlarında yapılan kontrollerde. Civata ve somunların göz ve boyut kontrol sonuçları 4. G.26. somunlar daha iyi ve uygun çıkmış.Tip uç demirleri 1.1.3. genellikle asimetrik ve tufalli yüzeyler gözlenmekte Form hatalı ve tufalli yüzeyler daha az Form hatalı ve tufalli yüzeyler daha az Form hatasız ve temiz yüzeylere sahip Form hatasız ve temiz yüzeylere sahip Form hatası ve tufalli yüzeyler daha az düzeyde Form hatası ve tufalli yüzeyler daha az D 1. 9 adedi 1.Tip uç demirleri 2. incelendiğinde her gruptan rasgele alınan. taşımalarda darbe. Optik komparatörden elde edilen sonuçlar Optik komparatör ile yapılan göz ve boyut kontrolleri sonucunda.sırayı paylaşmaktadırlar.Tip uç demirleri 1. ezik ve çapaklı görünümleri olmuştur.Tip(çizel) olmak üzere.4. diş formlarının içte olmasının. 1.Tip uç demirleri 2. İ-Firması %88. Uç demirlerin gözle kontrolü FİRMA MALZEME Uygun Uygun değil Malzeme adedi Uygun malzeme Oranı (%) AÇIKLAMA Gözlenen dış yüzey hataları Form hataları ve tufalli yüzeyler var Form hataları. toplam 18 adet uç demiri incelendiğinde. Çizelge 4.Tip ve 2.Tip kültüvatör uç demirlerinde ve 2.26.7.Tip (dar) ve 9 adedi 2. M ve D firmalarının hepsinde kullanılan Norm markalı civata ve somunlar uygun ve kabul edilebilir bulunmuş. Diğer üreticilerden Denet ve Berk’ te kalite açısından 2.Tip uç demirleri % 83 % 66 Form hataları ve yüzeydeki tufaller daha az Form hataları ve yüzeydeki tufaller daha az M Çizelge 4. İ. Civata ve somun üreticileri içinde standartlara en uygun ürün olarak Norm civatayı görmekteyiz.'da verilmiştir.Tip çizel uç demirlerinde en fazla görülen hatalar.3.Tip uç demirleri 2. Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında.

27. hazır mamul olarak satın aldıkları civatalar arasında kalite açısından büyük farklılıklar görülmediği anlaşılmaktadır.99 5. Civataların dış çap vida mastarlarıyla uygunluk kontrolü (DIN 960.7. Yapılan araştırmalar sonucunda da bu tür malzemelerin. civataların kontrolüne ilişkin istatistiksel bulgular ise Çizelge 4. İç ve dış çap vida mastarlarından elde edilen sonuçlar Civataların dış çap vida mastarları ile yapılan uygunluk kontrolü Çizelge 4.30 0.'de.4.28.21 9.99 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Civataların dış çap vida mastarlarıyla yapılan uygunluk kontrollerinde firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır. Civataların kontroluna ilişkin istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh 1.21 9.28. Çizelge 4.44 0.99 5.24 1. 609) FİRMA TEKRAR M20 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 × × × √ × × × × × √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × ×√ × √ √ × √ √ √ CİVATALAR VE DEĞERLENDİRME M16 √ √ × √ × × √ × × √ √ × √ √ × √ × × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ × √ × × M12 √ ×× √ √ × √ × × √ √ √ √ √ × √ × × √√ √ √ √ × √ √ × √√ √ √ ×√ √ √ × √ ×√ √ √ × √ √ × M10 √ √ √ √ × × √ √ × √ √ √ √ × × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ × × √ √ × M8 √ √ × √ √ × √ × × TOPLAM √ √ × √ √ × √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ × √ √ × √ √ √ TOPLAM UYGUN 8 7 5 20 12 9 10 31 13 14 13 40 12 13 12 37 10 9 11 29 UYGUN DEĞİL 7 8 10 25 3 6 5 14 2 1 2 5 3 2 3 8 5 6 5 16 TOPLAM ADET 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 TOPLAM BAŞARI D % 44 G % 68 İ % 88 K %82 M % 64 √ : Uygun × : Uygun değil Çizelge 4.27.99 5.21 9.'de verilmiştir.21 χc %1 5.3.40 %5 9. 962.33 0.99 5. .21 9.2. 961. Bu sonuca göre firmaların. genellikle aynı tedarikçi firmalardan temin edildikleri gözlenmiştir.

99 5.21 9. İ-Firması %88 civata -%91 somun.99 5.29. Somunların χ analizine ilişkin istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh 1.53 2.'da verilmiştir. G-Firması %68 civata -%77 somun. hazır olarak satın aldıkları somunları da civatalar gibi genellikle aynı tedarikçi firmalardan temin etmektedirler.29.21 χc %1 5.30.99 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Somunların iç çap vida mastarlarıyla yapılan uygunluk kontrollerinde firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır. Bu sonuca göre firmalar.24 0.'da ve somunların kontrolüne ilişkin istatistiksel bulgular ise Çizelge 4.99 5.30. Somunların iç çap mastarlarıyla uygunluk kontrolü (DIN 962 ) FİRMA TEKRAR M20 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 √ √ √ √ × × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ × × √ √ × ×√ √ SOMUNLAR VE DEĞERLENDİRME M16 √ ×√ √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ × √ M12 ×√ √ √ √ × √ √ √ × √ √ √ √ × √ × √ √√ √ √ × √ √ √ √ ×√ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × M10 √ √ × × √ √ √ √ × √ √ √ √ × √ √ √ × √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ M8 √ √ × √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ × √ √ × √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √√ √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ × × √ √ √ √ √ TOPLAM UYGUN 11 10 13 34 12 11 12 35 14 13 14 41 11 14 13 38 10 11 12 33 UYGUN DEĞİL 4 5 2 11 3 4 3 10 1 2 1 4 4 1 2 7 5 4 3 12 TOPLAM ADET 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 TOPLAM BAŞARI D % 75 G % 77 İ % 91 K % 84 M % 73 √ : Uygun × : Uygun değil 2 Çizelge 4.36 0.21 9. K-Firması %82 civata -%84 somun.21 9. . bulunmuştur.99 5. M-Firması %64 civata -%75 somun ve D-Firması %44 civata -%73 somun.60 0. en kaliteli ve iyi görünümlü civata-somun kullanan firmalar sırasıyla.Somunların iç çap vida mastarları ile yapılan uygunluk kontrolü Çizelge 4. Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında.21 9. Çizelge 4.68 %5 9.

Çekme ve basma yaylarının özellikleri YAYLAR Çekme (DIN 2097 ) ve Basma (DIN 2095 ) Yaylarının Özellikleri d Dm L0 Sargı sayısı Yüksüz boy Tel çapı Ort. Çekme ve basma yaylarının deformasyon test sonuçları Tarım makinalarında tohum ekici düzenlerde en çok kullanılan 2’şer tip çekme ve basma yayı incelenmiştir.TİP BASMA YAYI 2.'de açıklanmıştır. Bunlar.4. Çizelge 4.Tip ve 2. Çizelge 4.Tip × × √ × √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × × √ √ √ √ √ × √ × × √ × √ √ 2. 1.'de.33.Tip ×√ √ × × √ √ √ √ × ×√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ × √ UYGUN UYGUN DEĞİL TOPLAM ADET TOPLAM BAŞARI 2.TİP ÇEKME YAYI 2.TİP BASMA YAYI Çekme ve basma yaylarının deformasyon test sonuçları Çizelge 4.TİP ÇEKME YAYI 1.'te verilmiştir. sargı çapı mm mm mm 70 2.Tip çekme ve basma yayları olarak Çizelge 4. Çekme ve basma yaylarının deformasyon test sonuçları FİRMA TEKRAR YAYLARIN DEFORMASYONA UYGUNLUĞU 2 ÇEKME YAYI 1.5 43 44 37 22 12 16 Tip (h) İngiliz kanca (a) Yarım Alman kanca Düz.32.7.31.Tip 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 √ × √ × ×√ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ × √ √ √ √ × √ √ × √ √ BASMA YAYI 1.32.5 24 28 116 162 205 5 6 6.Tip √ √ √ × √ × TOPLAM √ √ √ × √ √ TOPLAM √ √ √ × × √ TOPLAM √ √ √ × √ √ TOPLAM √ √ √ × √ √ TOPLAM 4 4 3 11 7 5 6 18 8 6 5 19 7 6 7 20 5 5 7 17 4 4 5 13 1 3 2 6 0 2 3 5 1 2 1 4 3 3 1 7 8 8 8 24 8 8 8 24 8 8 8 24 8 8 8 24 8 8 8 24 D % 45 G % 75 İ % 79 K % 83 M % 70 √ : Uygun × : Uygun değil .31. son sarım yüzeyleri taşlanmış Son sarım yüzeyleri taşlanmamış 1.4. Yayların χ analizine ilişkin istatistik sonuçları ise Çizelge 4.

TS 7536 / Ekim 1989 “ Kaynak Hataları Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı için .7. Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında. G-Firması %75. her firmadan ikişer kaynakçı test edilmiş ve sonuçlar Çizelge 4.21 9. yanma oluğu Aşırı kaynak. Kaynakların göz ve boyut kontrol sonuçları 4.99 5.M.52 1.Y.99 5. 4. R. İFirması %79.F.21 9.D.21 9. M WPQ Kaynakçı kalifikasyon testlerinin (1G pozisyonu) gözle kontrolünde kaynaklar kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur. E.5.99 5. 4.21 9.99 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Çekme ve basma yaylarının deformasyon testi uygunluk kontrollerinde firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.2. WPQ Kaynakçı kalifikasyon testlerinin (1G pozisyonu) gözle kontrolünde. . geniş ve yüksek kapak Az sıçrantı.M. düzensiz yüzey Az sıçrantı Kaynak arka yüz Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Az sıçrantı Hataya rastlanmadı Boşluk (Gaz gözeneği) Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Az sıçrantı.99 5.'te verilmiştir. A. R. en iyi görünümlü ve kaliteli çekme-basma yayı kullanan firmalar sırasıyla.33. M.21 χc %1 5.5.Sınıflandırma Terimler ve Tarifler “ standardına göre değerlendirilmiştir. K-Firması %83. S.32 3. düzensiz paso Sıçrantı Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir İ Ç. tarım makinaları üretici firmalarının yan sanayiden hazır olarak aldıkları yayları. Çizelge 4.7. yüzeyde eksik dolgu Fazla sıçrantı. WPQ Kalifikasyon testlerinin (alın kaynaklı) gözle kontrolü ASME Section V.34. Kaynak ön yüz Eksik dolgu Hızlı çekilmiş kaynak (düzensiz yüzey) Az sıçrantı Hataya rastlanmadı Eksik dolgu Az sıçrantı. Y.32 1. Sonuçlar. İ.T. G.5.61 %5 9.1.K. Yayların χ analizine ilişkin istatistik sonuçları Firma D G İ K M 2 χh 0.53 0.34. WPQ Kaynakçı kalifikasyon testlerinin (1G pozisyonu) gözle kontrolü FİRMA D G Kaynakçı R. genellikle aynı tedarikçi firmalardan temin ettiklerini göstermektedir. Visual Inspection.7.Çizelge 4.B. K A. M-Firması %70 D-Firması %45 olarak bulunmuştur.

4 24.5 12 12 12 20 20 20 12 12 12 12 5152 12792 9677 27621 8855 9926 5914 24695 5540 6718 7581 7544 27383 .5 8.5 11 11 11 11 11 8.37.5 5.5 5.6 25 23 26.35.8 84 33.5 26 26 22 34 21 22 22 21 86 74 105 80 259 110 60 65 57 292 65 60 55 50 230 5.5 112.5 5.27 41. G-Firması.39. D-Firması .2 1.91 23 25 27.5 29.2 22 34. WPS 1G.5 5.'da verilmiştir. Çizelge 4.8 26./ 4.7 27.2 28.5 185 190 190 160 755 24 24 25 73 26.5 23 31.3 31./ 4.5 140 597.3 14 14 14 - 6838 11088 5208 23134 9614 13056 8276 30946 10306 12202 11145 33653 Çizelge 4.5 5.2 32 53.38. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm D TOPLAM D WPS 1G WPS 2G TOPLAM D WPS 3G TOPLAM 1 2 3 3 1 2 3 4 4 1 2 3 4 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 DC + “ “ DC + “ “ “ DC + “ “ “ 140 145 165 450 150 155 152.5 34 22.2 34.7 48.2 30 75.4.37. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm G TOPLAM G TOPLAM G TOPLAM WPS 1G WPS 2G WPS 3G 1 2 3 3 1 2 3 3 1 2 3 3 1 1 1 1.5 5.7. WPS Prosedür testlerinin kaynak parametreleri ve ısı girdileri sonuçları Firmalara ait WPS Prosedür testlerinin kaynak parametreleri ve ısı girdileri sonuçları sırasıyla Çizelge 4. İ-Firması.5 8.2 109.2 1.25 108 27. WPS 1G.27 13.3 27.2./ 4.5 5. WPS 1G.6 95.5.36.2 1.2 1.5 5.2 DC + “ “ DC + “ “ DC + “ “ 185 200 200 385 190 200 200 390 220 235 240 695 21 21 21 63 23 24 24 71 26 27 27 80 44 66 31 141 55 68 43 166 45 48 43 136 8.36.2 1.5 5./ 4.20 - 9946 14616 7425 31987 17537 9672 10343 7022 44574 10101 10032 9221 6720 36074 Çizelge 4.31 67.5 5.8 99.35.3 105 27. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm İ TOPLAM İ TOPLAM İ WPS 1G WPS 2G WPS 3G TOPLAM 1 2 3 3 1 2 3 3 1 2 3 4 5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 DC + “ “ DC + “ “ DC + “ “ “ 200 205 210 615 175 220 220 615 140 170 175 180 23 24 24 71 23 24 24 18 19 19 19 75 28 65 48 141 55 47 28 130 55 52 57 55 219 8 8 9 8 8 9 6 6 6 6 53.

4 24.2 20 60 23 148.4 41. ve 4.7. çentik darbe tokluğu.5 9.2 1.2 1.95 39. Kaynağa ne kadar iyi bir tahribatsız muayene yöntemi uygulanırsa uygulansın.2 1.2 24.5 9.5 5 5 4.8 11 “ “ 11 “ “ - 9408 9324 9314 28046 17785 20059 14229 52073 12003 13763 12346 38112 Elde edilen sonuçlara göre ısı girdilerinin kaynak kalitesini.19.1 12 “ “ 12 “ “ “ “ 10 “ “ “ 8568 11940 6955.4 15.2 DC + “ “ DC + “ “ “ “ DC + “ “ “ 200 210 210 620 165 195 195 165 180 900 130 210 220 220 780 21 23 23 67 20 20 20 20 20 100 20 21 21 21 83 51 62 36 149 80 55 75 25 65 250 38 36 32 45 151 4.5 9.5 8 9 9 23.2 27463 10560 8603 11700 3300 9360 43523 3959 6350 5914 8316 24539 TOPLAM K TOPLAM WPS 3G Çizelge 4. Bu faktörler. 4.3. WPS 1G. kaynaklı bağlantının dayanımı.5. 1996).Çizelge 4.27 18. özellikle Çizelge 4. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm M TOPLAM M TOPLAM M TOPLAM WPS 1G WPS 2G WPS 3G 1 2 3 3 1 2 3 3 1 2 3 3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 DC + “ “ DC + “ “ DC + “ “ 175 180 195 550 220 235 210 665 220 230 230 680 21 21 21 63 22 22 22 66 22 22 22 66 64 60 58 182 86 97 77 260 62 68 61 191 8.2 22 24.6 46. metalurjik yapısı veya korozyon direnci tespit edilemez.6 95. K-Firması. uygun ve tavsiye edilen kaynak parametreleri ile çalışmanın gerekliliği ortaya çıkmıştır. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm K TOPLAM K WPS 1G WPS 2G 1 2 3 3 1 2 3 4 5 5 1 2 3 4 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1.8 33. . M-Firması. Bu nedenle kaynak işleminin bir kalite sistemi tarafından kontrol edilmesi gerekir (Anık ve Vural.5 9.39. Sonuçlar incelendiğinde.27 41. WPS 1G.'da verilen çekme ve bükme test sonuçlarını büyük ölçüde etkilediği görülmüştür.3 161.12.1 17.5 5 5 5 5 5 5 5 5 29.7 75.4 25 26.4 19.6 70. kullanılan kaynak ilave malzemelerinden ve ısı girdilerinden etkilenirler.75 27.38.5 8.4 52.

Kaynak ön yüz Küçük boyutlu undercut. M. A. WPS-1G.E. Çizelge 4.42.K. R. WPS-3G prosedür testlerinin gözle kontrolü FİRMA D G İ K M Kaynakçı R. Kaynak ön yüz Sıçrantı Hataya rastlanmadı Küçük yanma oluğu Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Kaynak arka yüz Gaz boşluğu Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Kabul Kabul Çizelge 4.M.K. WPS-2G prosedür testlerinin gözle kontrolü FİRMA D G İ K M Kaynakçı H.M. E.5.41. diğerleri kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur. H. Visual Inspection./ 4.40.3.G. WPS-1G prosedür testlerinin gözle kontrolü FİRMA D G İ K M Kaynakçı R. N. WPS-2G. taşma-bindirme Hataya rastlanmadı Kabul edilebilir Undercut Kabul edilebilir Hataya rastlanmadı Kabul edilebilir Küçük undercut Kabul / Red az Kabul edilebilir Kabul edilebilir Çizelge 4.41. İ. sıçrantı Yüksek kapak ve sıçrantılar Yetersiz kapak ve küçük undercut Düzensiz ve yüksek kapak Düzensiz ve yüksek kapak Kaynak arka yüz Küçük boyutlu undercut.B.Ç. WPS Prosedür test parçalarının gözle kontrolü ASME Section V.K.Ö. . TS 7536/Ekim 1989 "Kaynak Hataları-Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı İçin-Sınıflandırma Terimler ve Tarifler" standardına göre değerlendirilmiştir.'de verilmiştir.Ç. A.Y. M.E./ 4.7.40.4. WPS-3G prosedür kaynaklarından sadece İ-Firmasına ait test parçasında tamir gerekecek ölçüde kaynak hatası (yüksek kap ve undercut) gözlenmiş. WPS-3G prosedür testlerinin gözle kontrolleri sırasıyla Çizelge 4. Kaynak ön yüz Küçük undercut Geniş ve düşük kapak Fazla undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz kapak Kaynak arka yüz Hataya rastlanmadı Kabul edilebilir Hataya rastlanmadı Yüksek kap ve fazla undercut Tamir gerekir Kabul edilebilir Kabul / Red Kabul edilebilir Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz Kabul edilebilir kapak WPS-1G ve WPS-2G prosedür test kaynakları kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur. H. İ. İ.M.42.Ö.

A. M. H. diğer test örnekleri kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur. Makrotest (1F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolünde ikişer örnek değerlendirilmiş ve sonuçlar Çizelge 4. Ç.'te verilmiştir. M.7. Makrotest (2F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Firma Kaynakçı sembolü Yüzeyde değerlendirme Hataya rastlanmadı Gözenekler. S. Y.K. TS 7536 / Ekim 1989 “ Kaynak Hataları . İ. R.4.'te verilmiştir. Makrotest (3F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Firma Kaynakçı sembolü Yüzeyde değerlendirme Hataya rastlanmadı Gözenekler. Tek bir paso ve maksimum malzeme kalınlığı ölçüsünde kaynatılmasına dikkat edilmiş. . Makrotest (1F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Firma Kaynakçı sembolü Yüzeyde değerlendirme Sıçrantı var Sıçrantı var Küçük yanma oluğu Hataya rastlanmadı Sıçrantı var Sıçrantı var Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Sıçrantı var Sıçrantı var Kesitte değerlendirme Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet iyi Nüfuziyet iyi Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet orta Nüfuziyet iyi Nüfuziyet iyi Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet zayıf Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir D G İ K M R.Sınıflandırma Terimler ve Tarifler “ Standardına göre değerlendirilmiştir.4. H.43.K.Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı için . G.B. İ.F.45. QW-462.43. ASME Section V. Ç.45. gaz boşlukları var Hataya rastlanmadı Kökte az boşluk var Kökte az boşluk var Kesitte değerlendirme Nüfuziyet orta Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet iyi Nüfuziyet orta Nüfuziyet zayıf Kabul / Red Kabul edilebilir Red Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir D G İ K M H. K. R. Y. Çizelge 4.M.4(b) de açıklandığı gibi hazırlanmış test parçaları kaynak yapılmıştır. E. Makrotest-köşe kaynakların gözle kontrolü ASME Section IX.Y.5. ve Makrotest (3F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Çizelge 4. E. N. Sonuçlar incelendiğinde.M. Ö. İ.B A. ortaya yakın noktada durdurularak tekrar başlama sağlanmış ve böylece parametrelere dikkat edilmiştir. Çizelge 4. E.T. M. Makrotest (2F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Çizelge 4. E. K. Makrotest (2F pozisyonu) köşe kaynaklarında G-Firmasının örneği ve Makrotest (3F pozisyonu) köşe kaynaklarında ise G ile İ-Firmalarının örnekleri red edilmiş.44. gaz boşlukları var Fazla Dışbükeylik var Kökte çok az boşluk var Hataya rastlanmadı Kesitte değerlendirme Nüfuziyet iyi Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet orta Nüfuziyet iyi Kabul / Red Kabul edilebilir Red Red Kabul edilebilir Kabul D G İ K M R. A. Çizelge 4. Ç.44. Visual Inspection.

kaynakçı A. kaynak formu uygun görülmektedir.34.1. kaynak formu eksik görülmektedir.32 / 4. Nüfuziyet iyi.32. İ-Firması.33. Makrotest (1F pozisyonu) örnekleri üzerinde yapılan testler sonucunda.28.35. kaynak formu uygun görülmektedir.T. Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir.28 / 4. Nüfuziyet iyi. kaynak formu uygun görülmektedir.B. kaynak formu uygun görülmektedir.5.26.K. Şekil 4. Şekil 4.7. kaynakçı R.29 / 4.33 / 4. Şekil 4. kaynakçı A. Nüfuziyet iyi. Nüfuziyet iyi. İ-Firması. G-Firması. kaynakçı H.5. M-Firması.B. kaynakçı İ.29.Y. Şekil 4. . Şekil 4. Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir. K-Firması. Nüfuziyet orta.5. Şekil 4.31.'de gösterilen kesitler elde edilmiştir. Şekil 4. kaynakçı Ç.4.M. kaynakçı E. Şekil 4.5.M. D-Firması.30 / 4.27. G-Firması.27 / 4. kaynakçı M. Şekil 4. kaynakçı R.30. Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir. M-Firması. D-Firması. kaynakçı Y. Şekil 4.F.35. Makrotest kaynak kesitlerinin dağlanarak incelenmesi Makrotest kaynak kesitleri (1F pozisyonu) 4.31/ 4.7. Şekil 4.26 / 4.34 / 4.S. K-Firması.G.

kaynakçı: M.36 / 4.5.37. Şekil 4. Nüfuziyetin zayıf.Y. G-Firması.K. Şekil 4.Ç. Kökte az boşluk bırakılmış. gaz boşluklu ve gözenekli yapı olduğu görülmektedir. Makrotest kaynak kesitleri (2F pozisyonu) Makrotest (2F pozisyonu) örnekleri üzerinde yapılan incelemelerde.2. M-Firması. Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir. kaynakçı: E. Kökte az boşluk bırakılmış. kaynakçı: H.40.39.37 / 4. Nüfuziyet ve kaynak formu orta düzeyde olduğu gözlenmektedir. Nüfuziyet ve kaynak formu iyi düzeyde olduğu görülmektedir.K. K-Firması.38. Nüfuziyet zayıf ve kaynak formu orta düzeyde gözlenmektedir.7. İ-Firması. Şekil 4. D-Firması. kaynakçı: R. Şekil 4.'da görüntülenen kaynak kesitleri elde edilmiştir.36.Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir. . Nüfuziyet zayıf ve kaynak formu orta düzeyde gözlenmektedir. Şekil 4. kaynakçı: İ.39 / 4. 4.E. Şekil 4.38 / 4.5.40.

41. Nüfuziyet ve kaynak formu orta düzeyde gözlenmektedir.44 / 4.Ç. D-Firması. G-Firması. Şekil 4. Fazla dışbükeylik göze çarpmaktadır. Makrotest kaynak kesitleri (3F pozisyonu) Makrotest (3F pozisyonu) örnekleri üzerinde yapılan incelemelerde.5.3.45.43. kaynakçı: İ.44. İ-Firması. M-Firması. kaynakçı: H. Şekil 4. Nüfuziyet iyi. Nüfuziyetin zayıf.7. Nüfuziyet iyi.4.5.41 / 4.K. gaz boşluklu ve gözenekli yapı olduğu görülmektedir.'de görüntülenen kaynak kesitleri elde edilmiştir. Şekil 4. kaynakçı: N.Ö. Şekil 4. Şekil 4. . K-Firması. kaynak formu orta düzeyde olduğu görülmektedir. kaynakçı: R.42.43 / 4. kaynak formu orta düzeyde olduğu görülmektedir.45. Nüfuziyetin zayıf.E. kaynakçı: A.M. Kökte az boşluk bırakılmış.42 / 4. Şekil 4.

B. Çizelge 4. H.48.8. İ.‘de verilmiştir. . M.K. İ. İ. A. göz testi yapıldıktan hemen sonra PT uygulanmış ve alınan sonuçlar Çizelge 4.Ö.E. N. E.Ç.47.G.K.48.46. A.46. WPS 3G prosedür kaynakları penetrant test sonucu FİRMA D G İ K M Kaynakçı R.Ö.47.E. R./ 4. az taşma Hataya rastlanmadı Undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Çizelge 4. H. WPS 1G prosedür kaynakları penetrant test sonucu FİRMA D G İ K M Kaynakçı R. Kaynak ön yüz Sıçrantılar Hataya rastlanmadı Küçük yanma oluğu Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Kaynak arka yüz Küçük boşluklar Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Yüzeyde gaz curufları Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Çizelge 4.M. WPS 2G prosedür kaynakları penetrant test sonucu FİRMA D G İ K M Kaynakçı H. M.M. Kaynak ön yüz Küçük undercut Sıçrantı ve yüksek kapak Yetersiz kapak ve küçük undercut Düzensiz ve yüksek kapak Düzensiz ve yüksek kapak Kaynak arka yüz Küçük undercut. Penetrant test sonuçları WPS 1G.M.4./ 4.Ç. 2G ve 3G prosedür kaynaklarına.K. diğer test örnekleri kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur. Kaynak ön yüz Küçük undercut Geniş ve düşük kapak Fazla undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz kapak Kaynak arka yüz Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Fazla undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz kapak Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Tamir Gerekir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Sonuçlar incelendiğinde sadece İ-Firmasının WPS 3G prosedür kaynaklarında tamir gerekecek düzeyde hataya rastlanmış.Y.

kaynakçı R.46. Şekil-9 Şekil 4.49. Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet olarak görülüyor. oradan da yazıcıyla çıktıları elde edilmiştir. Referans. Şekil-5-9-15 .51/ 4. Kısmi olarak kökte yetersiz nüfuziyet saptanmaktadır. Şekil-9 Şekil 4.48.G.4.9.' de gösterilmiştir. Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet çok belirgin olarak görülmektedir. prosedür testleri ve diğer yan sanayi ürünü metal ve döküm malzemelerin radyografi test sonuçları.47. görüntüleri de aşağıda verilmiştir. kaynakçı A. rapordan alınan açıklamalar yanında. Radyografi test sonuçları ASME SECTİON V. Ek-5 ve 6'da. G. D.53 / 4.M En belirgin hata. Referans. kaynakçı E.Firması.54 / 4.50 / 4. Şekil 4. G.48 / 4.49 / 4. kaynakçı Y.55. ışık kasasından dijital fotoğraf makinası ile alınarak bilgisayara kaydedilmiş.46 / 4. Ek-5'te. dışta yanma oluğu ve porozite var. Ek-5'te. Kökte bölgesel. Radyografi test prosedürüne uygun olarak ve yetkili kalifiye personellerce filmleri alınan kaynakçı testleri. Şekil-9 Şekil 4.Y.47 / 4. yetersiz nüfuziyet.Firması.S. Referans. WPQ Kalifikasyon kaynağı radyografileri (1G pozisyonu) WPQ Kalifikasyon kaynağı radyografileri (1G pozisyonu). Referans. D. Ek-5'te.1.9.Firması.52 / 4. Üretici firmalara ait radyografi filmlerinin siyah beyaz (negatif) görüntüleri. Şekil 4.Firması. 4.

kaynakçı İ.M. Şekil-4-5 Şekil 4. kaynakçı Ç. kaynakçı M.52.Firması.54.50. kaynakçı: R. Geniş ve düzensiz kaynak ve saçılmış gaz boşlukları görülmektedir. Bölgesel ve aralıklı kökte yetersiz nüfuziyet ile sıçrantılar görülüyor. K. M-Firması.Firması. kaynakçı: A.9 Şekil 4.Şekil 4. Ek-5'te. K-Firması.F. Referans.K.55. İ-Firması. Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet çok belirgin olarak görülmektedir. Ek-5'te. Şekil-4 . Referans. Şekil-14 Şekil 4. Referans. Sürekli olmayan kökte yetersiz nüfuziyet ve kökte sarkma var. M. Ek-5'te. Ek-6'da. Referans. Referans. Aşırı nüfuziyet-kökte sarkma görülmektedir. Ek-5'te. İ. Şekil-9 Şekil 4. Referans.53. Şekil-2-6 Şekil 4.T.B.Firması. Ek-5'te. kaynakçı R. Aşırı nüfuziyet ve dışta yanma oluğu görülmektedir. Şekil-4.D.51.

M-Firması. Ek-6'da.58 / 4.M.'da gösterilmiştir. Referans.9. Ek-5'te.60.B.M.56 / 4. Şekil 4. kaynakçı H. kaynakçı A.2. kaynakçı M. K-Firması. Küçük boyutlarda dışta yanma oluğu var. Şekil 4. kaynakçı İ.60. Şekil-15-18 Şekil 4. kaynakçı R. G-Firması. Referans. Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4.57. Belirgin bir hataya rastlanmadı . D-Firması.59 / 4.57 / 4. Yoğun gruplaşmış gaz boşlukları ve kökte çatlak görülmektedir.Ö. Şekil-5 Şekil 4. İ-Firması. Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4. WPS Prosedür kaynağı radyografileri (1G pozisyonu) WPS Prosedür kaynağı radyografileri (1G pozisyonu).4.58.56.G.59.

62 / 4.61 / 4. Referans. Düzensiz ve pasolar arası soğuk bindirme var. kaynakçı: R.65. Şekil-5 Şekil 4. Düzensiz bindirme ve pasolar arası soğuk bindirmeler var.64 / 4.3.K.63.Ç.Y.62.61.K.65. M-Firması. İ-Firması. Belirgin bir hataya rastlanmadı. WPS Prosedür kaynağı radyografileri (2G pozisyonu) WPS Prosedür kaynağı radyografileri (2G pozisyonu). Referans. kaynakçı: E. Ek-5'te.'de gösterilmiştir. D-Firması. Şekil 4. Ek-6'te. K-Firması.9. G-Firması. Şekil-13 Şekil 4. Şekil-8 Şekil 4.64. Referans. Şekil-13 . Referans.E. Ek-6'te. kaynakçı: H. Kökte lokal konkavite (iki bölgede) görülüyor. kaynakçı: İ. Şekil 4.63 / 4. Şekil 4. Dışta yanma oluğu ve akma-sıçrantılar gözlenmektedir. kaynakçı: M.4. Ek-5'te.

Aşırı Nüfuziyet ve dışta yanma oluğu var.Ö. Şekil-14-15 Şekil 4.M.66 / 4. İ-Firması. Ek-6'da. kaynakçı: A. Dağınık ve yoğun gruplaşmış gaz boşlukları görülmektedir.69.69 / 4.70.70.68. K-Firması. G-Firması. Pasolar arası soğuk bindirme ve aşırı nüfuziyet hataları gözleniyor.'de gösterilmiştir. D-Firması. kaynakçı: R. Şekil-4-5 Şekil 4. Referans. M-Firması.Ç. Referans. Belirgin bir hataya rastlanmadı. WPS Prosedür kaynağı radyografileri (3G pozisyonu) WPS Prosedür kaynağı radyografileri (3G pozisyonu). Şekil-4-13 .E.4.67. Referans. kaynakçı: İ.66.9.68 / 4. Şekil 4. kaynakçı: N.K. Yan yüzeyde nüfuziyetsizlik ve dağınık gaz boşlukları belirgin. Ek-5'te. Şekil-12-14 Şekil 4.67 / 4. kaynakçı: H. Ek-5-6'da. Şekil 4. Referans. Şekil 4. Ek-6'da.4.

'de gösterilmiştir.72.74 / 4. .71.73 / 4. İ-Firması 2.Tip balta ayaklar ve 1.Tip balta ayak ve 1.72 / 4.4.Tip (dar) uç demirlerin radyografileri Döküm 2.75. D-Firması 2. Şekil 4.Tip balta ayak ve 1.Tip(dar) uç demirlerin birlikte alınan radyografileri Şekil 4.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir.9. G-Firması 2.5. Şekil 4.73.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir.Tip balta ayak ve 1.Tip Balta ayakların ve 1.71 / 4. 2.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal ve dikine büyük çatlaklar gözlenmektedir. Şekil 4.

Tip balta ayak ve 1. K-Firması 2. .Şekil 4.Tip balta ayak ve 1.75. Şekil 4. M-Firması 2.Tip uç demiri Balta ayakta büyük çaplı döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir.74.

4.Tip (çizel) uç demirlerin birlikte alınan radyografileri.76.79 / 4. K-Firması 2. G-Firması 1. Şekil 4.80. D-Firması 1.'de gösterilmiştir.78. M-Firması 1.80.Tip (çizel) uç demiri hatalı bükme işlemi ve derinliği gözlenmektedir. Şekil 4.Tip (çizel) uç demirlerin radyografileri Isıl işlemle sertleştirilmiş 1.Tip-çizel uç demirlerin radyografisi 2.78 / 4.Tip-dar ve 2.Tip-dar uç demiri radyografisi Belirgin bir hataya rastlanmadı.Tip-çizel uç demiri radyografisi 2. Şekil 4. Şekil 4.77.9.Tip (dar) ve 2.Tip-çizel uç demirlerin radyografisi 2.77 / 4. Şekil 4.79. 1.Tip-dar ve 2.76 / 4. İ-Firması 1.6.Tip-dar uç demirlerin radyografisi Belirgin bir hataya rastlanmadı.Tip (dar) ve 2. Şekil 4. .Tip (çizel) uç demiri hatalı bükme işlemi ve derinliği gözlenmektedir.Tip (çizel) uç demiri hatalı bükme işlemi ve derinliği gözlenmektedir.

85.84 / 4. civata-somun ve yayların birlikte alınmış radyografileri. Çekme ve basma yayı Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4. civata-somun ve yayların radyografileri Farklı döküm ürünleri.82. Farklı balta uçları Kılcal çatlaklar ve dağınık gaz boşlukları görülmektedir. Civata-somun ve rulman yatağı Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4.81.4. Şekil 4.84.83. . Balta ayaklar ve civatalar Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4.81 / 4. Şekil 4.82 / 4.'de gösterilmiştir.85. Şekil 4. Farklı döküm ürünleri. Balta ayaklar Alt konumdaki balta ayakta büyük boyutlu gaz boşlukları görülmektedir.7.9.83 / 4.

49. Parlaklık (gloss) test sonuçları Çizelge 4.51.'de verilmiştir.86.Tekrar 3.87.10.Tekrar 3.cm) (kg.10.5 >8 FİRMA G 6. Kuru boya film kalınlıkları Çizelge 4.51.1.49. Yapışma test sonuçları FİRMA BULGULAR ( 0B -5B ) ( 0B -5B ) ( 0B-5B ) 1. Derin çekme test sonuçları Çizelge 4.52.Tekrar 3.4.50.cm) (kg. Derin çekme test sonuçları BULGULAR ( mm ) ( mm ) ( mm 1.cm) 1. Kalite kontrol laboratuarlarında gerçekleştirilmiş ve elde edilen bulgular.3.Tekrar 2. Darbe direnci test sonuçları Çizelge 4. Yapışma test sonuçları Çizelge 4.5 >8 7 İ 1 >8 7 K 1.'te ve Kuru boya kalınlıklarının karşılaştırılması ise Şekil 4.Tekrar 2. ve Jotun Boya A.Tekrar Ön / Arka D <10 <5 50 <10 FİRMA G <10 <10 60 <10 İ >36 18 60 <10 K >36 >36 >100 >100 M <20 18 50 <10 4. 4.'de.Ş.5 >8 >8 M 1. Darbe direnci test sonuçları BULGULAR (kg.10.10.Tekrar D >8 3.Tekrar 2.4 6 6 4.2.50. Yapışma test sonuçları Çizelge 4. Darbe direnci test sonuçları Çizelge 4.86. Boya yapışma derecelerinin karşılaştırılması .'de verilmiş ve Boya yapışma derecelerinin karşılaştırılması Çizelge Şekil 4.53. çizelge ya da şekillerle verilmiştir. Derin çekme test sonuçları Çizelge 4.Tekrar D 4B 1B 0B G 4-5B 4B 1B İ 5B 3B 3B K 5B 3B 4B M 4-5B 1B 2B Şekil 4.'daki grafikle açıklanmıştır.'de.'da. Boya kontrol ve test sonuçları Boya ile ilgili testler. Akzo Nobel A.Ş.

9 72. Kuru boya film kalınlıkları BULGULAR (µm) (µm) (µm D 48-54 60-61 80-106 FİRMA G İ 57-61 35-44 85-90 80-85 87-107 30-41 K 19-22 120-128 30-42 M 54-64 113-129 28-37 1.10. Tekrar 2.2 81. Parlaklık (gloss) test sonuçları FİRMA BULGULAR 60° 85° 20° 60° 20° 60° 1.1 İ 30 42. Tekrar D 88 96 28 74.6 81.5 58.2 72.6 93. Kuru boya kalınlıklarının karşılaştırılması .9 4. Parlaklık (gloss) test sonuçları Çizelge 4.4.10.3 60.8 87 38.3 87.52. Tekrar Şekil 4.4. Tekrar 3. Kuru boya film kalınlığı ölçüm sonuçları Çizelge 4.2 41 81 55.2 87.5.5 G 91.53. Tekrar 3.5 92 70.4 95 M 50 53.2 36.Tekrar 2.87.1 K 16 19 80.

2 68.06 20.91 0.'te ise Boya kalınlıkları ile ilgili varyans analizi verilmiştir.44 60.4 53. incelendiğinde boya kalınlıkları arasındaki istatistiksel farklılık.38 58.07 16308.000 Çizelge 4.54 27241.2 60.5 125 40 55 118 35 1 2 3 TOP.66 1409.5029 16.000 0.2042 3.6 81 40.03 184. Çizelge 4.000 0. Boya kalınlık kontrolünün istatistiksel sonuçları Çizelge 4.7815 1.54.01).62 34760.81 1.3589 6.'te verilen kuru boya film kalınlıkları.84 68250.55.8 46.38 59.55.9235 8.4 82.78 4.4037 47.5 100 59 90 102 38 82 40 21.1145 5.7 125.55.4 70.6469 38.6 87.10.33 2904.8 95.5 93.0 121.2 60.54. .69 3.'te Boya kalınlıkları ile ilgili istatistiksel bulgular verilmiştir.68 15. en büyük ve en küçük değerleri göstermektedir.93 N-ölçme sayısı 5 5 5 15 5 5 5 15 5 5 5 15 5 5 5 15 5 5 5 15 25 25 25 75 1 D 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 48 60 106 57 85 107 35 80 41 19 120 42 54 113 37 2 50.49 1159. Boya kalınlıkları ile ilgili istatistiksel bulgular FİRMA BOYAMA KALINLIK µm Ortalama Standart Sapma 2.3808 0.4.66 341250. firmalar arasında.44 31.06 25. boyamalarda ve FİRMA × BOYAMA interaksiyonunda önemli bulunmuştur (α<0.52 694.46 1. Bu ölçümlerde her bir test örneği için beş ayrı kalınlık değeri bulunmuştur. Boya kalınlıkları varyans analizi Varyasyon Kaynağı Genel FİRMA BOYAMA FİRMA × BOYAMA Hata Toplam SD HKT HKO F değeri Olasılık 15 5 2 8 60 75 408627.6733 1. 3 53 61 95 61 87 90 42 85 39 22 127 38 60 120 32 4 54 60 85 60 89 87 44 83 30 20 126 31 62 125 28 5 52 61 80 61 88 92 43 82 32 21 128 30 64 129 30 51.0 32.76 66.13 30.7 59.08 23.5 10.72 410037.0299 21.2 36.663 19.78 ORTALAMA G ORTALAMA İ ORTALAMA K ORTALAMA M ORTALAMA TOPLA M Çizelge 4.8166 5.53. Çizelge 4. Çizelge 4.38 32616.000 0.2048 3.22 95.4 36.6.31 4345.

'da Boya kalınlıklarının firmalar açısından incelenmesi ile ilgili ortalamalar verilmiş ve Çizelge 4.8B 38.56.06D 21. Boya kalınlıklarının boyama işlemi açısından incelenmesi Boya Kalınlıkları (µm) Min.57. M-Firması. D-Firması ile M-Firmalarında kurutma fırını olmayıp doğal kurutma yöntemi ile boyalarını kurutmaktadırlar. Araştırmalarda her boyama işleminde farklı tecrübelere sahip boyacıların uygulama yaptıkları gözlenmiştir. Boya kalınlıkları açısından D-Firması ile M-Firması arasında bir farklılık bulunmazken G-Firması.56. Boya kalınlıklarının firmalar açısından incelenmesi Boya Kalınlıkları (µm) D Min. SD %VK AÖF(P<0.69 20.13 26. 48 Max. Çizelge 4. Ort.81 41.45 AÖF(P<0.46 %VK 28.80 Boya kalınlıkları firmalar açısından incelendiğinde maximum kalınlık (129 µm) ile MFirmasında.10 K 19 128 60.).06 32.68 54.56).01)=7. minumum kalınlık ise (19 µm) ile K-Firmasında ölçülmüştür (Çizelge 4.38B SD 19. .71 M 28 129 70.38A 25. Diğer üç firma kurutma fırını kullanmakta ve son kat boyalarını Akzo marka boya ile yapmaktadırlar.67.22C 15. D-Firmasında her boyamada farklı boya markası kullanıldığı gözlenmiştir (Çizelge 4.63 Çizelge 4.76B 30.32 G 57 107 81A 16.'de Boya kalınlıkları boyama işlemi açısından incelenmiştir.57). Boyamalar arasında da istatistiksel farklılıklar önemli bulunmuştur (Çizelge 4. K-firması ve G-Firmasında pek fazla değişmezken.34 Boyama-3 28 107 58. 106 Ort.78 78. Max.7C 47. Kullanılan boya markaları İ-Firması. 68.Çizelge 4. İ-Firması ve K-Firması arasında istatistiksel olarak farklılık bulunmuştur.58 Boyama-2 60 129 95.57.32 Boyama-1 19 64 46.60 İ 30 44 53.01)=7.44 51.

5 4B 5B 91.5 76-126 57-61 72.5 5B 16 19 20°/ 60° Boya film kalınlığı 48-54 µm 28 74.5 18 >8 3B 60 < 10 7 3B >36 1.'de karşılaştırılması yapılmıştır.5 1B 50 < 10 >8 0B < 10 6.8 87 80-85 38.1 27-41 19-22 1 . TEKRAR G 3.6 93.Firmalarda boya kalitesinin araştırılması için yapılan testlerin ve elde edilen bulguların. TEKRAR 2.6 81. TEKRAR 1. TEKRAR 1.2 < 10 >8 4B 60 < 10 7 1B >36 1 5B 30 42.2 87. TEKRAR 2.2 60-61 36.58. TEKRAR 2.3 87.1 109-127 35-44 58.3 85-90 60. Çizelge 4. Firmalarda boya test sonuçlarının karşılaştırılması FİRMALAR D TEST ADI 1. Çizelge 4.9 72. TEKRAR T Darbe direnci kg.58. TEKRAR 1. TEKRAR İ 3. TEKRAR 3.cm Derin çekme mm Yapışma 0B-5B Parlaklık 60°/ 85° <10 >8 4B 88 96 <5 3.

100.50.61.5cm açılma 75-85 90-95 Lokal kopma 135-140 80-85 Bant eninde açılma var 101-105 D X: 6+8MD P: Yok G X: 4+6MD P: 6F Lokal FİRMA İ X: 6+8MD P: YOK K X: 2+4+6M P: YOK M X: 4M P: 6MD Çizelge 4.Tekrar) BULGULAR Blister Pas Açılma Film kalınlığı (µm) 90-95 Cross’ta lokal kopma var 50-55 100 X’te ≈0. Tuzlu sis testi sonuçları (1.Tekrar) BULGULAR Blister miktarı-M Blister boyutu-C (0–5) Pas Açılma VAR Film kalınlığı (µm) 78-98 YOK 82-102 VAR 29-40 YOK 28-40 YOK 27-35 D M0C0 G M0C0 FİRMA İ M0C0 K M1C1 M M0C0 >3mm 0 >3mm 0 0 .59 / 4.60 / 4.'de verilmiştir.5cm açılma (Lokal) 78-83 95-100 X’ta ≈0.61.5cm açılma var 61-66 90-95 Bant eninde açılma var 32-34 D X: 6+8F P: Yok G X: 4+6M P: Yok FİRMA İ X: 2+8M P: 4+6F K M X: 4+6+8MD P: Yok 90-95 Bant eninde lokal kopma var 57-58 X: 8D P: 8D Aşırı pas kusması <50 Yok 17-19 Çizelge 4.10. Korozyon direnci .Tekrar) BULGULAR Blister Pas Açılma Film kalınlığı (µm) 85-90 X’ta ≈0. Çizelge 4.7cm açılma 45-46 85-90 X’ta ≈0. Tuzlu sis testi sonuçları (2.100. Tuzlu sis testi sonuçları (3.20.4.7. üç tekrarlı olarak yapılmış ve sonuçlar sırasıyla Çizelge 4.60.59.tuzlu sis testi sonuçları Boyada korozyon direnç ölçümünde uygulanan tuzlu sis testi.

63.63 / 4. Nem testi sonuçları (2.Tekrar) BULGULAR Blister Görünüm Yapışma 0B Film kalınlığı (µm) 58-60 0B 76-81 4B 89-94 0B 121-132 D 8D Matlaşma Var G 6D Matlaşma yok FİRMA İ 6+8D Matlaşma Yok K Yok Matlaşma Yok M 6D Matlaşma yok 1B (Blister boyutunda kopma) 67-78 Çizelge 4.'te verilmiştir.64.10.4.64. Korozyon direnci-nem testi sonuçları Boyada korozyon direnç ölçümünde uygulanan nem testi. Nem testi sonuçları (1. üç tekrarlı olarak yapılmış ve sonuçlar sırasıyla Çizelge 4.8. Çizelge 4.Tekrar) BULGULAR Blister Görünüm Yapışma Film kalınlığı (µm) D M4C3 %60 Parlaklık kaybı var 0B 75-105 G M5C2 Parlaklık kaybı yok 0B 85-105 FİRMA İ M2C3 Parlaklık kaybı yok 2B 28-42 K M0C0 M M5C2 Parlaklık kaybı Parlaklık kaybı yok yok 1B 29-41 0B 26-33 .62 / 4. Nem testi sonuçları (3.62.Tekrar) BULGULAR Blister Görünüm Yapışma Film kalınlığı (µm) D 8D Matlaşma var 0B(saçtan) G 6+8D Matlaşma yok 0B(saçtan) FİRMA İ 8D Hafif matlaşma var Blister boyutunda noktasal 26-29 K Yok Matlaşma ve paslanma var 5B M 8D Matlaşma yok 0B(astardan) 42-52 55-65 15-16 60 Çizelge 4.

Bu sonuca göre firmaların uyguladıkları boya. firmaların boya uygulama koşullarının benzer yanlarını ortaya koymaktadır. aralarında pek farklılık görülmediği.66. Firmalarda korozyon sonuçları ile ilgili istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh 0.66’da verilmiştir.'te verilen bilgiler. göz önüne alınarak yapılan χ2 analizine ilişkin istatistiksel bulgular Çizelge 4.63 6.84 3.65. Çizelge 4. Korozyon testleri ile ilgili istatistik bulgular Boyada korozyon direnç ölçümünde uygulanan tuzlu sis testi ve nem testinden elde edilen sonuçlara göre.65. Çizelge 4. Firmalarda korozyon test sonuçları ile ilgili başarı oranları FİRMA TEKRAR KOROZYON TESTİ Tuzlu sis testi Paslanma Blister × √ √ Blister × × √ Blister × √ √ Blister √ √ × Blister × × √ Açılma × × × Paslanma √ √ × Paslanma √ √ √ Paslanma √ √ √ Paslanma √ √ √ Paslanma √ √ √ Nem testi Blister × × × Blister × × × Blister × × × Blister × √ √ Blister × × × Matlaşma × × × Matlaşma √ √ √ Matlaşma √ √ √ Matlaşma × √ √ Matlaşma √ √ √ TOPLAM BAŞARI Başarılı Başarısız % Başarı D 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 √ √ × Paslanma √ √ √ Paslanma × √ × Paslanma × √ √ Paslanma √ √ √ 6 12 33 Açılma × × √ Açılma × × × Açılma √ × √ Açılma × × √ G 11 7 61 İ 9 9 55 K 13 5 72 M 11 7 61 √ = BAŞARILI × = BAŞARISIZ Çizelge 4.27 0.63 6.'te firmaların başarı oranları çıkarılmıştır.23 2 0.84 3.4.9.98 0.27 %5 6.84 3.63 χc %1 3. yöntem ve işlemler dikkate alınarak korozyon testleri irdelendiğinde.65. Çizelge 4.65.84 3. Çizelge 4. korozyona dayanıklı boya yapılamadığı kanısı ortaya çıkmaktadır.84 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Korozyon testleri sonuçlarına göre firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.63 6. .10.63 6.

boya (*) (**) K-Firması denemeler sırasında işletmelerine özel bir kurutma fırını ilave etmiştir.boya 2.boya 3. Çizelge.boya Kurutma şekli (*) 1.boya 2.10. Akzo Kanat.4.boya 1.boya 3. araştırmaların yapıldığı işletmelerin boya uygulama koşullarını karşılaştırmaktadır.boya 2.boya 2. Akzo 4 4 5 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Özel Fırında Özel Fırında Özel Fırında Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile K 55 64 52. İ-Firması denemeler sonuçlanmak üzere iken yüzey temizliği için kumlama ünitesi kurmuştur.boya 1. kanat Akzo.boya Boya öncesi yüzey 1.1 22 25 17.2 22 24 13 Akzo. kanat Yok 7 8 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Doğal ortamda Doğal ortamda Özel Fırında Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile M 53 57 54 23 25 18 Sintaş Sintaş Sintaş 6 6 7 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Doğal ortamda Doğal ortamda Doğal ortamda Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Boyacı tecrübesi ( yıl) Boya proses tipi 1.67.boya temizlik işlemi (**) 2. Adolin.boya 3.boya 2.boya 3. Kanat. Hob Hob.5 2 3 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Özel Fırında Özel Fırında Özel Fırında Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile ÖLÇÜLEN / GÖZLENEN Ortam nem kontrolü ( RH %) Ortam sıcaklık Kontrolü ( °C ) Kullanılan boya Üretici adı Tekrar 1. Penta Kanat. kanat Akzo.boya 3.boya 3.Genç. Çizelge 4. Ebru 5 5 1 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Doğal ortamda Doğal ortamda Doğal ortamda Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile G 54 59 56 23 27 19 Penta.10. Firmaların boya uygulama koşullarının karşılaştırılması FİRMALAR İ 53 63 54 21 26 18 Akzo Akzo Akzo 1. Dyo Hob. .'deki bilgiler özetlenmiştir.boya 2.67.boya 1.boya 3.5 Akzo.boya D 54 67 47. Boya uygulama ortamında yapılan gözlem ve kontroller Araştırmalar sırasında boya ile ilgili bilgi formlarından (Ek-4) faydalanılarak Çizelge 4. Dyo. Genç.

Gözle kontrol sonuçlarına göre en fazla rastlanan hatalar. 1.11 ile 3. diğer örneklerden farklılığını ortaya koymaktadır. M-Örneğindeki %Mn ve %Cr değerleri de bir hayli yüksek bulunmuş ve malzemeye sertlik kazandırmıştır.4’de belirtildiği gibi kimyasal analiz ve mikroyapı incelemeleri sonucu. çalışma ortamındaki darbe ve yüklere karşı dayanıklılığını düşürerek. döküm boşlukları. G-Örneğinde sertlik değeri düşük olduğundan (0 HRC) değerine karşın (186 HB) ölçülmüştür. pürüzlü yüzeyler. Radyografi testi 10 × 24 film boyutlarına sığmadığı için uygulanamamıştır. .1. döküm boşlukları ve döküm çatlaklarına rastlanmıştır. K-Örneğinin SAE 1030 düşük karbonlu çelik ve M-Örneğinin ise SAE 9260 yay çeliği olduğu sonucuna varılmıştır.2 ve çizelge 4. K-Örneğinde küresel grafit yapı oluşumu görülmekte ve bunu sağlayan Mg ve Cu elementlerinin yüzdeleri.75.5 HRC). İ-Örneğinde (48. İ ve D-Örneklerindeki yüzde değerleri. 5. Kimyasal analiz sonuçlarına göre beş ayrı firmanın örneği de yüksek karbonlu (%C 3. İ ve D-Örneklerinin ise ısıl işlem görmüş-temperlenmiş döküm oldukları sonucuna varılmıştır.Tip balta ayakların gözle kontrol sonuçlarında da döküm boşlukları. Döküm balta ayaklar 1.1.Tip balta ayaklarda olduğu gibi en yüksek İ-Firmasının örneğinde (45. Tip döküm baltaların Çizelge 4. K-Örneği SAE 1040. Kaynak ve testleri ile ilgili tartışma ve öneriler. Sertlik değerleri kimyasal yapı ve doku incelemesinde de açıklandığı gibi. Yan sanayi ürünleri ile ilgili tartışma ve öneriler. kırılmalara neden olmaktadır. İÖrneğinin SAE 1030.Tip döküm balta ayaklar üzerinde uygulanan mikroyapı-doku incelemelerinde.9 HRC) ve K-Örneğinde (10. Tip balta ayakların sertlik düzeylerinin çok düşük olduğu tedarikçi firmalarla görüşerek önlem almaları gerekmektedir.1. DÖrneğinde (47. Ayrıca aşınma ve sertlik değerini yükselten elementlerden Cr ve Mn'ın.Tip dar uç demirlerin Çizelge 4. D-Örneğinin SAE 1008.'te verilen M-Firmasının örneğinde görülmektedir.5. yüksek sertlik derecelerinin rastlantı olmadığı sonucunu vermektedir. G ve M-Örneklerinin ise GG 25 kır döküm olduğu. kum boşlukları. En fazla döküm boşlukları ve çatlakları ise Şekil 4. en yüksek sertlik değeri yüksek karbonlu yapıya bağlı olarak sırasıyla. 2. oksit ve curuf inklüzyonları ve kalıp hatalarından kaynaklanan kaçıklıklar olarak gözlenmiştir. M-Örneğinde (23. D-Örneği SAE 1010.91) arasında olan pik döküm malzeme yapısına uymaktadır. TARTIŞMA VE ÖNERİLER Araştırmada elde edilen bulgular üç ana başlıkta açıklanmıştır. G-Örneği SAE 1015. Yan sanayi ürünleri ile ilgili tartışma ve öneriler 5. G-Örneğinin SAE 1030. KÖrneğinin GGG 50 sifero-küresel grafitli döküm olduğu.7 HRC) ölçülmüştür.4’de belirtildiği gibi kimyasal analiz ve mikroyapı incelemeleri sonucunda. Boya ve korozyonla ilgili tartışma ve önerilerdir. Sertlik değerleri de 1.6 HRC). 2. Bilindiği gibi balta ayakların hatalı döküm sonucu iç yapılarında oluşan çatlaklar ve boşluklar.3 ve 4. K ve G-Firmalarının kullandıkları 1.7 HRC ) ölçülmüş diğerlerinde çok düşük değerlerle karşılaşılmıştır. kum boşlukları. pürüzlü yüzey. Firmalardan alınan balta ayak örneklerinin radyografi testlerinde. M-Örneği SAE 1030 düşük karbonlu çelik ve İ-Örneği ise 34Cr4 yüksek karbonlu (%4 C) çelik olduğu sonucuna varılmıştır. oksit ve curuf inklüzyonları ve kalıp hatalarından kaynaklanan kaçıklıklar en fazla gözlenen hatalar olmuştur.

5. Gözle kontrol sonucuna göre de M-Firmasının örneği dışında diğer üreticilerin çizel uç demirlerinde tufal ve form bozuklukları en fazla göze çarpan hatalar olarak gözlenmiştir. Diğer firmaların 1.) sırasıyla. 2.1. G-Firması %75. Radyografi sonuçlarında bükmelerden dolayı oldukça derin darbe izleri görülmektedir.Tip dar uç demirleri gibi düşük karbonlu çelik olduklarını kabul etmek gerekir. diğer ürünler ya optik komparatörde ya da diş mastarlarında uygun bulunmamışlardır.’deki uygun malzeme başarı oranları elde edilmiştir. somun vida dişlerinin içte oluşu. M16.28.Tip uç demirlerinde alınan sertlik değerleri K-Örneğinde (11 HRC) ölçülmüş.Sertlik ölçüm sonuçlarına göre de en yüksek sertlik derecesi M-Örneğinde (54 HRC) ölçülmüştür.33. Somunlar için yapılan işlemler civatalardan farklı olmayıp diş mastarlarla yapılan aynı kontrol ve araştırmalar sonucunda somunlarda uygunluk oranları (çizelge 4. Bazı civata ve somunların radyografik testlerinde (Şekil 4. K-Firması %84 ve MFirması %73 olarak gözlenmiştir. 5. D-Firması %45.82/4. Metrik M20. HEMA A. En düşük uygunluk oranına sahip DFirması ise çoğunlukla kendi ürettiği yayları kullandıklarını belirtmişlerdir. ve 4. Diğer firmalarda da civataya oranla başarı oranlarının biraz daha yüksek oluşu. Çekme ve basma yayları Çekme ve basma yaylarından iki ayrı tip ve ikişer adet örnek toplanarak göz ve boyut kontrolünden geçenlerin deformasyon testi uygulanarak çizelge 4.27.Tip çizel uç demirlerin kimyasal analizleri yapılmamış ancak aynı tedarikçiden temin edildikleri ve aynı tür malzemeden üretildikleri için 1.30) sırasıyla şöyledir. Metiş marka spiral yay üreten Çanakkale yapımı yay Firması göze çarpmaktadır. Başarı oranı en yüksek (%88) ile İ-Firması göze çarpmaktadır. darbe ve ezilmelere karşı daha korunaklı oluşu gösterilebilir.3. K-Firması %83 ve M-Firması %70’lik başarı oranları elde etmişlerdir. K-Firmasında %82 ve M-Firmasında %64 olarak bulunmuştur.) ise herhangi bir hataya rastlanmamıştır.81/4. Gözle kontrol sonuçlarına göre tufal ile kaplı bir yüzey gözlenmiştir. İ-Firması %91. Bu sonuca göre uç demirlerin ısıl işlemle sertleştirmede yetersiz oldukları görülmektedir. İ-Firmasında %88. Civata ve somunlar Civata ve somunların göz ve boyut kontrolleri. Radyografi sonuçlarında önemli sayılabilecek hatalara rastlanmamıştır. Denet ve Berk markalı ürünler gözle kontrolde başarılı olmuş. D-Firması %75. M8 ölçülerinde beş ayrı tip civata ve somun örneklerinin her birinden üçer örnek alınarak işletmede yapılan dişli mastar kontrol sonucunda on beş adet civata somun tedarikçisi içerisinde ancak. Optik komparatör iş mastarları ve Fowler dijital mihengir ile yapılmıştır.Ş. D-Firması . Norm. ve 4. M10. Sertlik ölçüm sonuçları da bu görüşü doğrular değerlerde olup en yüksek sertlik derecesi yine M-Firmasının çizel uç örneğinde ölçülmüştür (23 HRC). Civatalar üzerinde yapılan üç tekrarlı kontroller sonucunda toplam onbeşer adet çoğunlukla altı köşe başlı civatalarda geçer-geçmez mastarlara göre uygun malzeme kullanma oranları (çizelge 4.2. M12. Yine İ-Firması %77 başarı oranı ile ilk sırada ve Norm Civata markasını kullandığı görülmektedir. Diğer firmalarda kullanılan çizel uç demirlerinde ölçülen sertlik değerlerinin çok düşük oldukları gözlenmiştir.83. İ-Firması %79. Uygun malzeme kullanma oranı en yüksek olan K-Firmasının tedarikçisi araştırıldığında.1. G-Firması %68. D-Firması %44.32. Kalite Kontrol laboratuarında yapılan testlerde elde sonuçlar sırasıyla. G-Firması %77. Kullanılan civataların tedarikçisi araştırıldığında Norm Civata markası öne çıkmaktadır. diğer firmalarda çok düşük düzeylerde kalmıştır.29 ve 4.

Özellikle kökte yetersiz nüfuziyet. Alın kaynaklı test plakalarının gözle ve boyut kontrollerinde (çizelge 4. dağlanmış yüzeylerde nüfuziyetler incelenmiştir. Ayrıca Bağımsız Devletler Topluluğuna ait ülkelerden de ucuz ithal saçlar sağlanmaktadır.4. şimdiye kadar konusuyla ilgili ciddi bir eğitim almadığını belgelemektedir.1. WPQ-Kaynakçı kalifikasyon testleri (1G pozisyonu).26. Bilindiği gibi Ereğli Demir Çelik sacları üzerinde her türlü tanıtıcı bilgi olması hatalı ürün kullanımını önlemektedir.81) çekme ve basma yaylarında da hata gözlenmemiştir. İ ve M-Firmalarının birer adet kaynağı başarılı olmuş.44’de verildiği gibi beş adet köşe kaynağının gözle ve boyut kontrolleri yapılmış ve sadece G-Firmasının test örneği red . G. Çizelge 4. kaynak işlemi ile ilgili veriler bu forma işlenmiştir. Radyografilerini aldığımız (Şekil 4. 5. Burada kaynakçı personelinin eğitimi gibi bazı imalatçıların kaynak makina ve teçhizatlarının bakımına gereken önemi vermedikleri söylenebilir.34) reddedilmeyi gerektirecek kadar önemli bir hataya rastlanmamıştır. kaynak sırasında ve sonrasında gözlenen gerekli bilgileri içeren Ek-1. WPQ-Kaynakçı kalifikasyon test plakalarının radyografi test neticelerinde. Ön ve arka yüzler üzerinde yapılan kontrollerde. kabarcık ve sıçrantılar en fazla rastlanan kaynak hatalar olarak göze çarpmaktadır.55’e kadar olan radyografik test görüntüleri. Şekil 4.35’e kadar olan şekillerde de görüldüğü gibi. WPQ-Makrotest köşe kaynakları testi (1F/2F/3F pozisyonu). Kaynak ve testleri ile ilgili tartışma ve öneriler Kaynak işlemi. WPQkalifikasyon Alın kaynağında olduğu gibi EK-2’te verilen bilgiler doldurulmuş. üç ayrı kaynak testi üzerinde çalışılmıştır. DFirmasının kaynakları ise başarısız olmuştur. Çizelge 4. makrotest sonuçlarına bakılarak karar verilmiştir. WPQ-2F yan duvar köşe kaynağında beşer adet kaynakçı (WPS-2G pozisyonunda kaynak yapan kaynakçılarla aynı) test edilmiştir. on ayrı kaynakçının da testte başarısız olmalarına sebebiyet verecek kadar hatalı kaynak yaptıklarını ortaya koymaktadır. Şekil 4.dışındaki üreticilerin çekme ve basma yaylarının gözle ve boyut kontrolleri sonucunda uygunsuzluğa rastlanmamıştır. Saçlar İmalatçıların çoğunda Erdemir sacı kullanıldığı gözlenmiştir.Kaynakçı performans-kalifikasyon testi. WPQ. WPS-İmalatçı prosedür testidir. 5.24’e göre makrotest örneklerinin kırma test sonuçlarına göre ancak K-Firmasının iki. kaynaklarının test ve kontrollerinde. uzun süredir kaynakçı olarak çalışan personelin. makrotest köşe kaynaklarının testi.’ dan 4. 'deki form kullanılmış ve her kaynakçı için uygulanmıştır. kabul edilebilir (minör) hatalar gözlenmiştir. WPQ-1F pozisyonunda ve WPQ-kalifikasyon test kaynakçılarına yaptırılmıştır.43’de verildiği gibi on adet makrotest köşe kaynağının gözle ve boyut kontrolleri yapılmış ve kabul edilir bulunmuştur. Bunlar. özellikle MIG-MAG kaynağı. Her üreticiden ikişer kaynakçı olmak üzere on adet kaynakçı üzerinde ve sadece 1G pozisyonunda uygulanmıştır.46’dan Şekil 4. Bazı test kaynaklarının sağlamlığı konusunda. Kaynak öncesinde.2. Çizelge 4. tarım makinaları üreticilerimizin en fazla uyguladıkları imalat yöntemlerinden biri olduğu için. Bu sonuçlar.

Diğer dört firmanın kaynakları da hatasız bulunmuştur. diğerleri "kabul edilir" bulunmuştur. G-Firmasının ve İ-Firmasının kaynaklarında porosity-gaz boşluklarına rastlanmıştır.' den 4.46’da.'de değerler HB sertlik değerinde verilmiştir. Çizelge 4. G. sadece D-Firmasının kaynağında. Çizelge 4. G ve İ-Firmalarının test örnekleri red edilmiş. gözle kontrolden onay almışlardır. İ ve D-firmalarının kaynakları testte kırılarak başarısız olmuştur. Değerlendirilmeler sırasıyla. her firmanın kaynakçısı için hazırlanmış ve doldurulmuştur.19.42’de WPS-3G kaynaklarının gözle kontrol sonuçları verilmiştir. D-Firmasının WPS-1G’de ve WPS-3G’de dörder örnekleri . iki adet kökten) test parçaları hazırlanmıştır. K. M-Firmasının da sadece iki adet WPS-3G çekme örnekleri başarılı olmuştur. G-Firmasının sadece WPS-2G’de bir adet çekme örneği başarılı olmuştur.'de verilmiştir.her bir test plakasından iki adet çekme ve dört adet bükme (iki adet yüzden. WPS3G kaynaklarının radyografileri de Şekil-4. Makrotest sonuçlarına göre sadece İ ve K-Firmalarının kaynakları başarılı olmuş.66/67/68/69/70.' de görüntülenmiştir. D-Firmasının WPS-2G’de ve WPS-3G’de birer çekme örneği başarılı olmuştur.16’da açıklandığı gibi kesilerek. gaz ve benzeri sarf malzemeleri gözden geçirmeleri gerekmektedir. Makrotest sonuçlarına göre sadece M-Firmasının kaynağı başarılı olmuş. Şekil 4. 1-Çizelge 4.'da. Daha sonra sırasıyla aşağıdaki NDT ve mekanik test işlemleri yapılmıştır.61/62/63/64/65. WPS-2G prosedür testinde sadece D-Firmasının kaynağında yüzeyde sıçrantılar .45’de verildiği gibi beş adet köşe kaynağının gözle ve boyut kontrolleri yapılmış. 4-Radyografi testinden sonra kaynaklar Şekil 3. öncelikle kaynak makinalarını ve teçhizatlarını. dağlanmış yüzeylerde kaynak nüfuziyetleri incelenmiştir. WPS-1G prosedür testinde. diğerleri "kabul edilir" bulunmuştur.Bükme test örneklerinin bükme deneyi sonuçları Çizelge 4. 6-Çekme test örneklerinin çekme deneyi sonuçları Çizelge 4. Bazı kaynaklarda küçük boyutlarda yanma oluğu.56/57/58/59/60. G-Firmasının örneğinde.’de belirtilen bilgi formu bu testte kaynak yapan. Bu neticelere göre beş firmanın da. G.36. WPS-2G kaynaklarının radyografileri Şekil-4. 5-Hazırlanan çekme test örnekleri üzerinde beş noktada sertlik ölçülmüş ve çizelge 4.WPS-1G kaynaklarının penetrant test sonuçları Çizelge 4.'te. dağlanmış yüzeylerde kaynak nüfuziyetleri incelenmiştir. bir imalatta uygulanan en önemli kaynak testidir.'a kadar olan şekillerde de görüldüğü gibi. ‘da verilmiştir. WPQ-3F dik köşe kaynağında beşer adet kaynakçı (WPS-3G pozisyonunda kaynak yapan kaynakçılar) test edilmiştir.40. 7. WPS-Prosedür testi (1G/2G/3G pozisyonu).edilmiş.41. WPS-3G prosedür testinde. sıçrantı ve yüksek kapak hataları gözlenmesine rağmen kaynaklar.48’de verilmiş ve gözle kontrolde olduğu gibi "kabul edilebilir" onayı almışlardır. 2.45. kullandıkları tel. Bu test için bazı kaynakçılar önceden WPQ ve makrotest kaynaklarında başarısız olmalarına rağmen kısa süreli bir açıklama ve bilgilendirme sonrası tekrar teste alınmışlardır.'dan 4. WPS-2G kaynaklarının PT sonuçları Çizelge 4. 3-Gözle kontrol ve penetrant testlerden onay alındıktan sonra kaynaklı plakaların radyografik testleri yapılmış ve WPS-1G kaynaklarının radyografileri Şekil4. WPS. Ek-3. Değerlendirilmeler sırasıyla. Şekil 4.41’de WPS-2G ve Çizelge 4.12. yüzeyde ve kabul değerleri içersinde porosity-gaz boşluğuna rastlanmıştır.47’de ve WPS-3G kaynaklarının PT sonuçları Çizelge 4. G-Firmasının köşe kaynak kesitinde gaz boşlukları belirgin olarak görülmektedir. köşe kaynak kesitinde gaz boşlukları ve İ-Firmasının örneğinde fazla dışbükey kaynak kesiti belirgin olarak görülmektedir. D ve M-Firmalarının kaynakları ise başarısız olmuştur. K-Firmasının başarılı örneği gözlenmemiştir.40’da WPS-1G. İFirmasının WPS-2G’de ve WPS-3G’de birer çekme örneği başarılı olmuş.7.'e kadar olan şekillerde de görüldüğü gibi.

gelecekte ürünlerinde ciddi sorunlara neden olabileceğini ortaya koymaktadır.67.’de oluşturulan bilgiler. İ ve KFirmaları. CO2 ya da karışım gazı tedarikçileri ile diyaloga girmeleri önerilir. WPS-2G bükme örnekleri ise başarısız olmuştur. ekonomik olmadığı için fırını kullanmayıp. beş üreticinin de imalatta yaptıkları kaynaklı birleştirmelerin. KFirması %38 ve M-Firması %23 oranında gerçekleşmiştir. Araştırma sonuçlarına göre üreticilerin boya uygulaması ile ilgili herhangi bir prosedür veya talimat izlemedikleri gözlenmektedir. Öncelikle boya ile ilgili işlemlerin imalathane ortamından. K. gres. Firmaların gerek güvenlik gerekse temiz ve sağlıklı çalışma ortamı açısından bakıldığında.3. tecrübe kazandırmalı ve kalifiye olmaları sağlanmalıdır. M ve D-firmaları ayrı bir kısmı boyahane olarak kullanırken. G. bükme ve makrotest) karşılaştırması ve başarı oranları Çizelge 4. İ-Firması %42. Ayrıca taşıma ve transport işlemlerinde kullanılan yöntemlerde. WPS-3G'de başarısız olmuştur. Kaynak makinalarının. 5.’de verilmiştir. az miktarda malzeme boyanacağı durumlarda. Çizelge 4. tamamen ayrılması gerekir. Elde edilen sonuçlar. Değerlendirmeler sırasıyla. sahip oldukları kurutma fırınlarıyla avantajlı konumlarını sürdürmekle birlikte. seminer ya da kurslar düzenleyerek. beş ayrı tarım makinaları üreticisinin de uygulama alanında olan bir proses olarak göze çarpmaktadır. yapışma. WPS-2G'de başarısız olmuştur. ezilme ve kirlenmelerine neden olunmaktadır. açıklanan maddeleri yeterince temizleyemediği gibi. Toplam beş tarım makinaları üreticisi ile yürütülen kaynakla ilgili mekanik testlerin (çekme. D-Firması başarı oranı %47. doğal kurutma yöntemini seçmektedirler. Boya işlemi. kir. İ ve KFirmaları. Araştırmalarda boya işlemi yapılırken uyulması gereken kuralların yeterince bilinmediği ve boya işlemlerinin uygulayıcıları boyacıların yeterli eğitim ve tecrübe düzeyine sahip olmadıkları gözlenmiştir. boyalı yüzeylerde oldukça ciddi hasarlara neden olmaktadır. Masraflı ve zaman alacağı düşünülerek diğer kumlama ve asitle temizleme gibi güvenilir yöntemlere ilgi gösterilmemektedir. Ayrıca kaynakçılarına eğitim. G. boyalı yüzeylerin önemli ölçüde çizilme. firmaların boya uygulama koşullarını özetlemektedir. Diğer bir ortak sorun ise. boya öncesi temizliğin en ucuz ve kolay yolu. imalathane içinde bir köşede boya işlemini sürdürmektedirler. tiner veya benzine emdirilmiş bez kullanarak yapmaktadırlar. İ-Firmasının WPS1G’de iki ve WPS-3G’de dört adet bükme örneği başarılı olurken.24. eski boya artıkları ve benzeri organik kirlerin temizlenmesi amacıyla yapılan bu uygulama. kaynak teli ve kullanılan argon. Boya ve korozyonla ilgili tartışma ve öneriler Bilindiği gibi boya işlemleri korozyonu önleme açısından çok önemli olduğu için araştırmaların bir boyutu da boya film kalınlıklarını ölçme. aynı bez kullanılarak temiz yüzeylerinde kirlenmesine neden olmaktadır. Yağ. Boya test ve kontrollerinde elde edilen bulgulardan da anlaşılacağı gibi. ayrı birer boya atelyelerine gereksinimleri olduğu söylenebilir.başarılı olmuş. taleplerin karşılanmakta zorluk çekildiği dönemlerde boyanmış malzemelerin kuruma sürecini tamamlamadan montaja sokulmasıyla. WPS-3G'de başarısız olmuştur. G-Firmasının WPS-1G ve WPS-2G bükme test örnekleri başarılı. Asıl giderilmesi gereken pas ve oksitlenmiş yüzeye ise hiçbir etkisi olmamaktadır. G-Firması %47. darbe ve deformasyon testleri ile de dayanıklılıklarını ortaya koymak olmuştur.Firmasının WPS-1G’de dört ve WPS-2G’de iki adet bükme test örneği başarılı. . donanım veya teçhizatlarının bir an önce gözden geçirilmesi. M-Firmasında sadece iki adet WPS-1G bükme örnekleri başarılı olmuştur. tarım makinaları imalatçıları.

Değerler iyiden kötüye doğru sıralanırsa.87’de verilmiştir.cm’ den büyük (uygun bulunmuş). 3. ve D-Firmalarının panellerinde 8mm’ den büyük bulunarak en iyi değerler ölçülmüş. İ-Firmasında 3B-iyi. .G . MFirmasında (1. K-Firmasında (1.Tekrarda elde edilen bulgulara göre K ve İFirmalarının panellerinde değerler uygun (36 kg. M-Firmasının paneli 6 mm-iyi. 2.5mm).yarı mat. M. İ ve M-Firmalarının panellerinde sadece arka yüzeylerde limiti geçebilmiştir. M-Firmasında 2B-orta ve D-Firmasında ise 0B-çok kötü yapışma değerleri saptanmıştır.5 mm ölçülerek kötü elastikiyet değeri saptanmıştır. D . Değerler iyiden kötüye doğru sıralanırsa. G-Firmasının panelinde iyi (6. sadece K-Firmasının değeri 36 kg.50’de açıklandığı gibi. K ve İ. Parlaklık–gloss test sonuçları. Derin çekme test sonuçları Çizelge 4. 3.86’da. Tekrarda elde edilen sonuçlara göre. Tekrarda alınan sonuçlarda yapışma oranları oldukça düşük çıkmıştır.53’de ve şekil 4. M ve D-Firmalarında ise 1B-kötü yapışma değerleri saptanmıştır. İ ve G-Firmasının panellerinde 8mm’ den büyük bulunarak en iyi değerler ölçülmüş.49’da. Tekrarda yapılan derin çekme test sonuçlarına göre K. Kuru boya film kalınlıkları ise Çizelge 4.cm’ den büyük). 1. G ve D-Firmalarının panelleri ise (parlak) olarak değerlendirilmiştir. sadece K-Firmasının değeri 36 kg. 3.51’de ve Şekil 4. Tekrarda yapılan derin çekme test sonuçlarına göre K.4 mm ) ve İ-Firmasının panelinde (1mm) bulunarak. İ ve M-Firmalarının panelinde 18 kg.Tekrarda alınan sonuçlara göre beş üreticinin de panellerinde 5B-mükemmel sonucu alınmıştır. incelendiğinde. Tekrarda elde edilen sonuçlara göre. kötü elastikiyet değerleri gözlenmiştir.51. 2.cm’ den küçük olması sebebiyle. Tekrarda alınan sonuçlarda yapışma oranları oldukça düşük çıkmıştır. Parlaklık-gloss test sonuçları Çizelge 4.Firmalarında 3Biyi. G-Firmasının panelinde 4B-çok iyi. M-Firmasında 20’den küçük. D-Firmasının panelinde çok iyi (8mm’den büyük).52’de.50’de.5mm). uygun bulunmuş). Yapışma test sonuçları Çizelge 4. Tekrarda da en zayıf darbe direnç değerini aldığı gözlenmiştir. Yapışma test sonuçlarında Çizelge 4. Darbe direnci test sonuçları Çizelge 4. Tekrarda alınan sonuçlara göre elastikiyet iyiden kötüye doğru sıralanırsa.cm .Firmalarının panelleri (mat). D-Firmasının paneli ise 3.cm ve D-Firmasında 5 kg. G ve İ-Firmasının panelinde 7mm-iyi. 1. 1. M-Firmasının panelinde ise 6 mm -iyi ölçülerek en zayıf elastikiyet değeri saptanmıştır. G-Firmasının panelinde 15 kg. ve Şekil 4.Laboratuar test sonuçları ile ilgili tartışma.cm’den küçük değerler bulunarak D-Örneği’nin 2.Tekrar sonuçlarına göre 60° de yapılan ölçümler sonucunda. K ve İ. K ve G-Firmalarının panellerinde 4B-çok iyi. Derin çekme test sonuçları Çizelge 4.86. darbe dirençlerinin zayıf olduğu sonucuna varılır. 2.cm’den büyük (100’den büyük. G ve D-Firmalarında ise 10 kg. Darbe direnci test sonuçlarında. 1.

53. blister ve matlaşma özelliklerinin değerlendirildiği nem testinde. incelendiğinde 1.54/4. Çizelge 4. 2. blister ve açılma değerlerinin incelendiği Çizelge 4. K-Firması 95 değeri ile en parlak ve D-Firması ise 72. M-Firmasında (5464µm). K-Firmasında (120-128µm). kalından inceye doğru şöyle sıralanmıştır.tekrar.tekrar. Ölçülen kalınlıklar. Nem testi. Film kalınlık sonuçlarının 2. G-Firmasında (109-127µm). bu kadar yüksek değerler ölçülmesinin ana nedenlerinden biri. Korozyon direncinin paslanma. parlak sonucuna varılmıştır.55/4. ve 4. 60° ‘de yapılan ölçümlerde beş firmanın panellerinde 70 üzeri değerler verdiği için. K-Firmasında 92 değeri ile en parlak ve D-Firmasında ölçülen 74. Kalınlıklarla ilgili istatistiksel bulgular ve varyans analiz sonuçları.65.63/4. G-Firmasında %66. İ-Firmasında %66.66.87.62/4. 60° ‘de yapılan ölçümlerde beş firmanın panellerinde 70 üzeri değerler saptanmış. 3.’e göre 1. ve Şekil 4. G-(85-90µm). Tuzlu sis testi.66’da istatistiksel analizleri yapılmıştır.59/4. Tekrarda alınan sonuçlara göre. Çizelge 4. Tekrarda alınan sonuçlara göre. Çizelge 4. K-Firmasının paneli en fazla mat ve D-Firmasının paneli ise en parlak olarak gözlenmiştir. 2. İ-Firmasında (80-85µm) ve D-Firmasında (60-61µm).tekrar ve 3.65 ve 4. 2. Korozyon direncinin paslanma.61. 1. İ-Firmasının panelinde de minimum 35 µm sınır değerine yakın kalınlıklar ölçülmüştür. korozyon testi istatistiksel analiz bulguları elde edilmiştir. Bu sonuçlara göre K-Firmasının paneli.65. en kalından en inceye doğru şöyle sıralanmaktadır. 2. D-Firmasında %44. D-Firmasında %22. Çizelge 4.65’te.56/4. M-Firmasında (113129µm). İ-Firmasında (27-41µm) ve DFirmasında (76-126µm).57. minimum 35µm boya film kalınlığını dahi sağlayamamaktadır.60/4.’de sonuçlar verilmiş.64. Çizelge 4.’de açıklanmıştır.tekrarda elde edilen düşük değerlere karşı önlem alınmış olmasıdır. parlak sonucuna varılmıştır. 3. Çizelge 4.Tekrarda ise alınan sonuçlara göre kalınlıklar şöyledir.Tekrarda ise alınan sonuçlar oldukça tatmin edici bulunmuştur. D-Firmasında (48-54µm).tekrar ve 3.Tekrarda alınan sonuçlara göre ölçülen boya film kalınlıkları. KFirmasında %77 ve M-Firmasında %66 olarak saptanmıştır. MFirmasında (28-37µm).85° ‘de alınan sonuçlara göre. G-Firmasında (57-61µm). Çizelge 4.tekrar test sonuçlarına göre başarı oranları. . İ-Firmasında (35-44µm) ve KFirmasında (19-22µm).’da tuzlu sis deney sonuçları ile birlikte.tekrarında. G-Firmasında %55. K-Firmasında %66 ve M-Firmasında %55 olarak belirlenmiştir.tekrar test sonuçları birlikte incelenmiş ve başarı oranları. boya işlemini yapan personel tarafından 1. K-Firmasında (31-42µm).5 ile parlaklığı en zayıf paneller olarak ölçülmüştür. değerlendirilme sırası yine bozulmamış.’de sonuçlar verilmiş.2 ile parlaklığı en az paneller ölçülmüştür. İ-Firmasında %33.

gerekli her konuda yardımlaşmalıdırlar. . %55 ile İ-Firması ve %33 başarı oranı ile D-Firması gelmektedir. Diğer firmalarda boya tedarikçi firmalarıyla düzenli olarak diyalog içerisinde olmalı. en yüksek başarıyı %72 ile KFirması.Korozyon direnç testleri birlikte değerlendirildiğinde. %61 ile G ve M-firmaları. Bu sonuçlar ışığında D-Firmasının boya uygulamalarını tekrar gözden geçirerek gerekli önlemleri alması gerekmektedir.

T. AKÇA. S.A. Ç. Ergör Matbaası. A. 8. M.303. 9. 2001. Endüstriyel Uygulama Bölümü...R. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. Fen Bilimleri Enstitüsü.R. A. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. ANONYMOUS.. Ekim 1991. Kütüphanesi. K.. İstanbul. N. Trakya İlinde Kullanılan Tarım Alet ve Makinaların Kullanım Ömrünün Saptanması Üzerine Bir Araştırma.. İstanbul.. ADSAN. Tahribatsız Test: Radyografi İçin Karanlık Oda ve Banyo İşlemleri. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. T.Ü.Ü. 3. Milli Eğitim Basımevi. BAŞ.. YILDIRIM. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi.. Tahribatsız Test: Sıvı Penetrant. AKGÜN. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi.A. AKGÜN. Tekirdağ.M.R.N. M. AKGÜN.M. TÜLBENTÇİ.. Ç. BAŞ.M. AKGÜN. Kaynak Tekniği Cilt. N. 1983.T. ANIK. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.Ü.N. BAŞ. A. 7. F. İstanbul.A. Endüstriyel Uygulama Bölümü. N. ARIN. Tarımsal Mekanizasyon 20. Kaynak Teknolojisi El Kitabı. Tarım Makinaları İmalat ve Kullanımında Kalite Mantığı Çerçevesinde Yönetim Araçlarının İncelenmesi. YILDIRIM.R.287. 1984. AKGÜN. 5. YILDIRIM. E. Ç. Ulusal Kongresi. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.N. İstanbul. A. Tahribatsız Test: Radyografik Donanım.E. N.292. İstanbul. B. F. 13. S. Sayı: 883. Kütüphanesi. AKGÜN. Endüstriyel Uygulama Bölümü. 12. A. 15. BAŞ.M. ANIK. Ş. YILDIRIM. Tahribatsız Test: Malzeme Süreksizlikleri. 10. İstanbul. A. DİE... Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. Endüstriyel Uygulama Bölümü. Tahribatsız Test: Radyografi Tekniği – Seviye 1. T.A.. 11. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu..E. İstanbul. G.R....R. 4. Temmuz 1991. DEĞER).E. Kaynak Tekniği Cilt. A. YILDIRIM. Ç. F. Yüksek Lisans Tezi. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. 1975. F..N. 13-15 Eylül..M. Endüstriyel Uygulama Bölümü. 1991 1991Örtülü Elektrod İle Elektrik Ark Kaynağı..E. FİYAT. T.291.. BAŞ. Ç.. F. AKGÜN. 14. AKSU..302. F.N. s. TARIMSAL YAPI (ÜRETİM. A. TEMEL M. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. N.T. A.E. Temmuz 1991.A. İ. S..A. ANIK. Şanlıurfa. İstanbul. S. T. İstanbul. 2. ANIK. F. S. Nisan 1990. Ç. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.290. T.M. T. 2000. AKSU. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.KAYNAKLAR 1. Endüstriyel Uygulama Bölümü.. 2001. İstanbul.. A. İstanbul. T. A.A. KALUÇ.E. İstanbul.R.N.. Endüstriyel Uygulama Bölümü. Mayıs 1991.N. İ... 3. Tahribatsız Test: Radyograf Elde Etmek. Otomatik (İleri) Kaynak Teknolojisi.E. Ç.M. EKER. Gedik Holding A. Sayı: 1030. Tahribatsız Test: Radyografi Film Çekimi. A. K. 6.301. Kasım 1990. 2. 1972. Mayıs 1992.79-84 .

17. H. Fen Bilimleri Enstitüsü. ASTM Designation: E 1114-92. PROCEEDİNGS. A.. K. Tahribatsız Test: Radyografi İçin Radyasyon Fiziği. Sayı: 670. Kaynak Metalurjisi.10 . BİLDİRİLER KİTABI. Kütüphanesi..16. ASTM.. Second Edition.T. 18.Ü. Standard Method of Salt Spray (Fog) Testing. Section V. (Reapproved 1994) Evaluating Degree of Blistering of Paints. 24. . ASTM. Doktora Tezi. Anız Toprak İşlemede Bitki Artıklarının Toprağa Karıştırılmasında Kullanılan Döner Parçalayıcıların İşleyici Organlarının Geliştirilmesi Üzerine Bir Araştırma.. KURTÇEBE. Standard Practice for Testing Water Resistance of Coatings Using Controlled Condensation. 28. M. ANIK. Nondestructive Methods of Examination. LIQUID PENETRANT METHOD. Standard Test Methods for 23.Ü. TÜLBENTÇİ. ASME BOILER AND PRESSURE VESSEL CODE AND AMERICAN NATIONAL STANDARD..Ü. 29. SECTİON IX. T. Trakya Yöresinde İmal Edilen Bazı Toprak İşleme Aletlerinin Uç Demirlerindeki Aşınma ve Aşınmaya Etkili Bazı Etkenlerin Saptanması Üzerinde Bir Araştırma. AKSU. Philedelphia PA 19103. 30. Tekirdağ.. Standard Test Methods for Specular Gloss. Fen Bilimleri Enstitüsü. 1996. BİNGÖLDAĞ. Ankara. Tekirdağ. 25. T. Continuing Education In Nondestructive Testing. 1989 Edition USA. A. 22. Ohio USA. Designation: D 3359-97.. NDT Training Program. Uluslar arası Tahribatsız Muayene sempozyumu ve Sergisi. Qualification Standard for Welding and brazing Operatörs.. Uluslararası Tahribatsız Muayene sempozyumu ve Sergisi. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. 19. ASTM.09-01. s. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. USA. 21. Doktora Tezi. 1. ASME-VIII.. İ. BAGGERUD. M. Designation: B 117-85. Endüstriyel Uygulama Bölümü. Designation: D 523-89 (Reapproved 1994). Y.. . M. Ankara. T. 1989 USA. 2001. 185-191 26. ASTM..09-01. Designation: D 714-87. Standard Test Methods for Measuring Adhesion by Tape Test. 20. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. 1966. BAYHAN. S. Designation: D 4585-97. Standard Test Method for Determining the Focal Size of Iridium-192 Industrial Radiographhic Sources. Döküm Hatalarının Radyografik ve Radyoskopik Muayene Yöntemleri ile Belirlenmesi. The American Society for Nondestructive Testing 1979.10 . BABACAN. AYGÜN. Subsection A. 1999. İstanbul. ASNT. 29.. 27. 29. 1999 1. ASTM. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.

Kültüvatör Uç Demirlerine uygulanan Farklı Isıl İşlemlerin Mekanik Özelliklere Etkilerinin Karşılaştırılması Üzerine Bir Araştırma. Gedik Eğitim Vakfı. 45. BOYA’95. 1996. 1986. UYTES. Fen Bilimleri Enstitüsü..cam. EROL. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları. GEV. ÇERKEZKÖY.Classification. Fen Bilimleri Enstitüsü.. HEMA ENDÜSTRİ A. MÜREKKEP VE YARDIMCI MADDELER SANAYİ KONGRESİ VE SERGİSİ. A. GÖKTÜRK. ve Muayene Enstitüsü. Araştırma. Tarım Makinaları Anabilim Dalı.Wire electrodes and deposits for gas shielded metal arc welding of non alloy and fine grain steels . 1995. EKİNCİ.. 36.vnetsys.. Tarım Makinaları 1. Nisan 1991. H.. January 1990. GÖKÇEBAY. 48.31. EN 440 EUROPEAN STANDARD. Luton College of Higher Education. May 1988.com. Toronto 7. T. Weld Quality Control and Inspection. M. VERNİK. 34. T. http://www. O. London.A.uk/iiw/iiw. Ç. DIN 17100 DEUTSCHE NORMEN September 1966. ÖZGÜLER.G. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. T. http://www.ac. Welding consumables . Steels for General Structural Purposes Quality Specifications. No:979. 41.A. 46.org. 42.Ü.amweld. İstanbul. September 1994.. s: 327-334 33. H. 47. Ankara. DURSUN. 1995.295.html. . Ziraat Fakültesi. S. F.. Kaynak Teknolojisi Eğitim. Tahribatsız Test: Tahribatsız Testle İlgili Üretim İşlemleri ve Hataların Oluş Nedenleri. Tekirdağ.dow. R.M..asminternational. Yayın No: 1421. Kimya Mühendisleri Odası.M. 2002. 32. 43.uytes. Fifth (revised) Edition. 35. BİRSİN.Ü. Doküman No: 1. CANADA. Tekirdağ. 22-24 Kasım BİLDİRİLER. Ekim Makinalarında Kullanılan Malzemelerin.org..O. SHOTBOLT. B-1050 Brussels. YAVUZCAN.N.R. Yayın No:1. 37.. Endüstriyel Uygulama Bölümü. DIN 54111 Part 1.Ş. 39. htt://www.B. Yüksek Lisans Tezi. 44. Ankara. C. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi.tr/ipk. Ş.. Giriş Muayene Prosedürü. GALYER. III.Ü.M. Welding Information Network.. METROLOGY FOR ENGİNEERS. 40.011. J. B. ULUSLAR ARASI BOYA. Kadıköy İstanbul.ve M. American Society Metallurji Organisation. Http:/www. T. Uygulama Klavuzu: 242. Ankara. Non-destructive testing Radiographic Examination of metallic Materials by x-ray or gamma rays.E. American Welding Society..htm. 38. CANADIAN WELDING BUREAU. htt://vnsgate.com/win/index. B. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. A Division of Canadian Standards Association. International Institute of Welding. Standartlara Uygunluğunun Saptanması Üzerine Bir Araştırma. W. Toprak İşleme Aletlerine İlişkin Hesaplama Yöntemleri. Ders Kitabı:289. Yüksek Lisans Tezi.

E. Fen Bilimleri Enstitüsü. K..N. 59.. 51. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. 63. Ulusal Kongresi. KOENIGSBERGER. KANTARCI. M..49. Tekirdağ İlinde Pnömatik Ekim Makinası İmalatında Kullanılan Tezgahlar ve İşlemler. 1985. 56.E. 61. ÖZDAŞ.. 1990. 7. PAKSOY. Bornava-İzmir 2002. İstanbul. İşletme Fakültesi.. Metal Mesleğinde Tablolar.T. 2001 Tekirdağ.M. Sayı: 579. Htt://www. Kimya Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi. Malzeme Bilgisi.Ü.. Kütüphanesi. ÖZKAN. JUSTİN. Welding Technology Institute of Australia.Ü. 54. İstanbul Üniversitesi Yayınları No: 3425. Y.T. KEÇECİOĞLU. İ. Makina Konstrüksiyonu. GÜLSOYLU.. Makina Fakültesi. Tekirdağ. American Society for Metals. Yayınları 2919.. Uluslar arası Tarımsal Mekanizasyon ve Enerji Kongresi. KUŞLAR.592-597 55. Tarımsal Mekanizasyon 20. California.Ü. M. H. s. GÜRLEYİK Y. Ankara. İ. Fen Bilimleri Enstitüsü. USA. KAYHAN. Trabzon. 1972.Ü. Yüksek Lisans Tezi. SCHNEEMAN. 1964. USA. 50. Atlas of Microstructures of Industrial Alloys. İndustrial X-Ray İnterpretation. KARAGÖZ. 1977. SERFİÇELİ.. S. Mühendis ve Makina. 1987 İstanbul. Sayı: 467.. 62. M. METALS HANDBOOK. Ankara . Tarım Makinaları Anabilim Dalı.. 1999 A. Trakya Bölgesinde Kullanılan Bazı Tarım Makinalarındaki Arızalar ve Ekonomik Sonuçları. Toprak İşleme Aletlerinde İş Organlarının Aşınmasının Etüdü. G. 60. DEMİR DÖKÜMHANESİ. Edition Vol.Ü. TMMOB.. ISBN: 975 94854-6-X. E. KARAMIŞ. 57. K. 8th. T. SELÇUK.Elektrik Fakültesi. 65. Endüstriyel Kalite Kontolu. Doktora Tezi. Aralık 1998. 2001. Doktora Tezi. G. Şanlıurfa. F. H. Sanayii’nde Kaynak 58.B. İ.au. S. T. . B. Library of Congress Catalog Card Number 68-59309. 53. ANKARA. 1996. KOBU. 2000. 64. 1995. Ülkemizdeki Tarım Makinaları İmalatının Kalite Açısından İncelenmesi Üzerine Bir Araştırma.com. Ankara. LAMMERS. Kayseri. President X-Ray Products Corporation Pico Rivera. Makina .. 13-15 Eylül. E. Toprak İşleme Makinaları (1. İstanbul. E. Ü. JUNGBLUTH.wtia. Yüksek Lisans Tezi. Basım). 52. Toprak İşleme Aletlerinde Aşınma. İstanbul. 6.T..Ü. s:48-56. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No: 545. M. Boya El Kitabı. TMMOB Makina Mühendisleri Odası Aylık Yayın Organı. Ohio 44073.. 1982. S..

Ulusal Kongresi. Kalite yönetimi ve Kalite Güvencesi Standardları-Seçim ve Kullanım Kılavuzu. MIG-MAG Eriyen Elektrod ile Gazaltı Kaynağı. K. Biometrinin Prensipleri ( İstatistik I ve II Ders Notları ) T. TS-IS0 9005/Aralık 1991. 73.. Bakanlıklar. TÜRK STANDARDLARI. Tekirdağ Ziraat Fakültesi. S. 74. 76. T. Bakanlıklar Ankara. 1979. TUNALIGİL. 29/3/96. ANKARA. Bakanlıklar. Metalik Malzemeler-Kaynaklı Birleştirmeler-Kırılma Deneyleri. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Şanlıurfa. 1998 İstanbul. GH Yayını. Kalite yönetimi ve Kalite Sistemi Elemanları-Kılavuz. TÜLBENTÇİ.. Kalite SistemleriTasarım/Geliştirme. TS prEN 970. Bakanlıklar.Ü. 77. TÜRK STANDARDLARI... TS-IS0 9004/Aralık 1991. 75. TS-IS0 9003/Aralık 1991. M. Kalite Sözlüğü Bakanlıklar. 72. Tarım Makinaları İmalatında Kalite Geliştirmede İstatistiksel Proses Kontrol Tekniğinin Uygulanması. 13-15 Eylül. Üretim Tesis ve Hizmette Kalite Güvencesi Modeli.. ISO 9000 ve Kalibrasyon Eğitimi .G. TS-IS0 9002/Aralık 1991. 2000. Bakanlıklar Ankara. İstanbul. 2001.. TÜKEL.A. MIG / MAG Gazaltı Kaynak Yöntemi. TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ. Tekirdağ. PEŞKİRCİOĞLU.İ. ANKARA. s: 27 68.C. 67. Ankara. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Ders notu No: 64 . Kalite Sistemleri-Üretim ve Tesiste Kalite Güvencesi Modeli. A. N. Bakanlıklar. 80.. TS EN 288-5. 81.III. 78.M. N. 4/4/1996. Tarımsal Mekanizasyon 20.M. TÜRK STANDARDLARI. s. Kalite Sistemleri-Son Muayene ve Deneylerde Kalite Güvencesi Modeli. . 69. TÜLBENTÇİ. Bakanlıklar. TS-IS0 9000/Aralık 1991. ANKARA.İ. İ. TAN. EKER. T. ANKARA. ANKARA. 1991. Makina Bölümü. SOYSAL. ACAR. Kalitesizliğin Maliyeti. TÜRK STANDARDLARI. İstatistiksel Proses Kontrol Eğitim Notu. Malzeme ve Ölçme Tekniği Kürsüsü. Yayın No:95. TÜRK STANDARDLARI. ANKARA. TS prEN 1320. İPK 01. TS-IS0 9001/Aralık 1991. 82.C. B. TSE-ISO-EN 9000. Kaynak-Ergitme Kaynaklı Birleştirmelerin Gözle MuayenesiWelding-Visual Examination of Fusion Welded Joints.D. TAYSAD – KOSGEB. 221-303 71. s. Demir-Karbon Alaşımları.C. Bakanlıklar Ankara. MPM Yayını.. TÜRK STANDARDLARI. Malzeme. 79. T. B. 1995. K.. K-Q. Metalik Malzemelerin Kaynak Prosedürlerinin Şartnamesi ve Onayı Kısım 5. İstanbul 1990.66.13-14 70. İstanbul.

Bakanlıklar Ankara. 1992.C. Metal ve Metal Alaşımlarının Korozyonu-Genel Terimler ve Tarifler. 11/4/1995. 88. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. T. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 91. 8/11/1973 Yaylar (Basınca Çalışan) Silindirik Helisel. T.C.C. Muayene ve Deney İçin Örnek Alma Metodları. Rockwell Sertlik Deneyi (Metalik Malzemeler İçin). Bakanlıklar Ankara. TS 61 Bağlama elemanları-Vidalar. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü.C. Bakanlıklar Ankara.C. Gözle Muayenede Yardımcı Aygıtlar. Yuvarlak Telden. Çekme Deneyleri-Metalik malzemeler için. TS 140. TS 138. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü.C. TS 2765. Yuvarlak Telden. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Bakanlıklar Ankara. Elektrotlar ve Teller. Tahribatsız Muayeneler. Bakanlıklar Ankara. T. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 85. Sertlik Deneyi-Kaynak Dolgu Metali için-Testing of Filler Metals by Means of Weld Metal Specimens-Test Piece for Determining the hardness for Surfacing. T. 18/4/1988. Terimler ve Tarifler. Soğuk Sarılmış. Bakanlıklar Ankara. Metalik Malzemenin Brinell Sertlik Deneyi. Bakanlıklar Ankara. T. TS 1442. Yuvarlak Çubuktan Sıcak Sarılmış.C.C. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Bakanlıklar Ankara. TS 6868. 96. TS 7227. 1977. 89.C.C. TS 139.C.C. Sertlik Deneyi 87.C. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 92. Soğuk Sarılmış. Kaynak Hataları-Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı İçinSınıflandırma. TS 7536.C. T. Bakanlıklar Ankara. Yaylar (Basınca Çalışan) Silindirik-Helisel. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. T. Bakanlıklar Ankara. 24/10/1989. T. T. Alevle ve Plazma ile Kesme Hataları-Sınıflandırma. 11/4/1989. TS 1026 Bağlama Elemanları-Somunlar. T. T. T. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Bakanlıklar Ankara. . TS 7226. TS 2399. Kaynakçılara Yeterlilik Sertifikası Verilme Esasları-Çelik kaynağı için. TS 2799. 98. Düşük ve Güçlü Büyüteçlerin Seçimi. 86. Bakanlıklar Ankara. Demir ve Çeliklerin Kimyasal Analiz Metodları. 21/03/1988. 8/11/1973. TS 5371. T. 95. 99. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü.Alaşımsız ve Düşük Alaşımlı Çeliklerin Gazaltı Ark Kaynağı İçin. Bakanlıklar Ankara.C. Bakanlıklar Ankara. T.83. 93. Bakanlıklar Ankara. 1978. TS 5618. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 16/5/89. 94. T. T. 1992. 8/11/1973. Yaylar (Çekmeye Çalışan) Silindirik-Helisel. Bakanlıklar Ankara. T.C. Terimler ve Tarifler. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. TS 1440. 97. TS 1441.C. Bakanlıklar Ankara. 84. 90.

. 1995. ISO 9000 DANIŞMAN. KAYİŞOĞLU. Canadian Welding Bureau. THOMAS. 109. Tarımsal Mekanizasyon 16. İstanbul. P. İstanbul. Toronto. Kaynak İlave Metallerinin Deneyi-Kaynak Metali Örnekleri Yardımıyla Ark Kaynaklı Deney Parçalarının Mekanik ve Teknolojik Deneyleri. ANIK. Doçentlik Tezi. Brussels. E. MEYER LTD... 110. Y. AWS. T. BAYHAN.B. Tarım Makinaları İlkeleri (Gözden geçirilmiş ikinci baskı). TS 8824. 107. T. Ü.M. 105.. A Division of Canadian Standards Association. AKDEMİR.. S. E.C. 5-7 Eylül. SAĞLAM. B. ANIK. 111. T. CANADA. N. Bazı Toprak İşleme Alet ve Makinalarında İş Organlarının Aşınması Üzerinde Araştırmalar. F.100. PINAR. Mühendisler İçin Korozyon. BAYHAN. 1977. Bakanlıklar Ankara.M.. USA. Ziraat Fakültesi. ULUSOY. Y. Theoretical Course. Malzeme Bilgisi ve Muayenesi. Seventh Edition. USA. EKER. N. 103. Tahribatsız Muayene metodları-Radyografik muayene-Terimler. YALÇIN. WELD QUALİTY CONTROL AND INSPECTION. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü.. Ulusal Kongresi. 7-9 .. T. M. ÇAKMAK. P.. 106. H. İzmir.. Çev. Y. ÜLGER. 1998. Bursa. ÜLGER. ULUSOY. Bakanlıklar Ankara. Fakülteler matbaası. B. Kalite Yöneticisi El Kitabı. Weissbach. 104. Tarım Makinaları Tasarımında Kalite Kavramı ve Malzeme Sorunu. TS 7706. Library of Congress Catalog Card Number 65-14084. Kimya Mühendisleri Odası İstanbul şubesi. Welding Handbook 1982. Authorized İnspection Agency. KOÇ.. YEREBAKAN. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. TECHNICAL DATA REQUIREMENTS FOR SYSTEMS ENGİNEERİNG AND SUPPORT.. 102. WALTON. 101.. Volume -4. E. W.Belgium. C. GÜZEL.O. E. 108.E. Metals and Their Weldability. VİNÇOTTE. B.C. Welding İnspection.. S. 12/12/1989. s. 2002. B.

mikroyapı inceleme düzeni. pnömatik hassas ekim makinası.EKLER Ek-1 Ek-2 Ek-3 Ek-4 Ek-5 Ek-6 Ek-7 Ek-8 Ek-9 Ek-10 Ek-11 Ek-12 Ek-13 WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-alın kaynağında WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-köşe kaynağında WPS Prosedür Kaynak Testi Bilgi Formu. Boyahane nem ve sıcaklık ölçüm aleti. kimyasal analiz düzeni Sertlik ölçüm cihazları. Dijital mihengir ve granit pleyt Göz ve boyut kontrol ölçü aletleri. Kuru boya film kalınlığı ölçme aleti Boya direnci test cihazı. yaylı ayaklı döner tırmıklı kültüvatör 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 . Korozyon direnci test cihazları (tuzlu sis-nem testi) İmalat İşlem Diyagramları. Üniversal ekim makinası. Penetrant test malzemeleri Radyografi test cihazı ve gereçleri.alın kaynağında Boya Uygulama Bilgi Formu Genel kaynak hataları referans radyografik görüntüler (Dupont NDT systems radiographer's weld interpretation reference) Şekil 1-9 Genel kaynak hataları referans radyografik görüntüler (Dupont NDT systems radiographer's weld interpretation reference) Şekil 10-18 Araştırmada Kullanılan Alet ve Cihazlar. Yapışma kontrolü test aletleri. İç ve dış çap vida mastarları (geçer-geçmez). çekme bükme test cihazları Yay deformasyon test cihazı. Optik komparatör (projeksiyon).

Radyografik Test Macro Test Fusion(Makro Test Nüfuziyeti) Fillet Weld. Welded From Both Sides.) (QW-405) Backing Gas for GTAW. MANUFACTURER’S RECORD OF WELDER OR WELDING OPERATOR QUALIFICATION TESTS(WPQ) Manufacturer’s Name: Welder’s Name(Kaynakçı Adı): Welding Process(es) Used(Kullanılan kaynak İşlemi): Base Material Welded(kaynatılan esas malzeme): 60° Date(Tarih): Type(Tip): Thickness(kalınlık): 2 10mm 1 3 Kaynak Kesiti(Joint Dizaynı ve kaynak sırası) Manual or Semiautomatic Variables for Each Process ( QW-350) Manuel veya Yarıotomatik Her bir proses için Değişkenler Backing(Metal.PAW or GMAW (QW-408) (Koruyucu Gaz) GMAW Transfer Mode (QW-409) GMAW Welding Current Type / Polarity Test Results(Test Sonuçları) Test Türü Accept (Kabul) / Reject / Red V.Ek-1 WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-alın kaynağında WPQ-WELDERS PERFORMANCE QUALIFICATION(Kaynakçı Performans Testleri). to ASME P-No.Fracture Test Values (Değerler) WBS-Welded from Both Sides Remarks(Açıklamalar) .T-Penetran Test R. Weld Metal.T. (QW-403) Plate or Pipe (Enter Diameter if pipe) Filler Metal Specification(SFA): Classification(QW-404) Manufacturer-İmalatçı: Weld Deposit Thickness for Each Welding Process ( Kaynaklı malzeme kalınlığı) Weld Position( 1G.T-Visual Test (Gözle Kontrol) P. etc. 5G. Flux.) (QW-402) ASME P-No. etc.

MANUFACTURER’S RECORD OF WELDER OR WELDING OPERATOR QUALIFICATION TESTS(WPQ) Manufacturer’s Name: Welder’s Name(Kaynakçı Adı): Welding Process(es) Used(Kullanılan kaynak İşlemi): Base Material Welded(kaynatılan esas malzeme): Date(Tarih): Type(Tip): Thickness(kalınlık): Manual or Semiautomatic Variables for Each Process ( QW-350) Manuel veya Yarıotomatik Her bir proses için Değişkenler Backing(Metal. 5G.T-Penetran Test R.) (QW-402) ASME P-No.PAW or GMAW (QW-408) (Koruyucu Gaz) GMAW Transfer Mode (QW-409) GMAW Welding Current Type / Polarity Test Results(Test Sonuçları) Test Türü Accept (Kabul) / Reject / Red V. to ASME P-No.Radyografik Test Macro Test Fusion(Makro Test Nüfuziyeti) Fillet Weld.) (QW-405) Backing Gas for GTAW. Welded From Both Sides. Weld Metal.Fracture Test Values (Değerler) WBS-Welded from Both Sides Remarks(Açıklamalar) . Flux.Ek-2 WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-köşe kaynağında WPQ-WELDERS PERFORMANCE QUALIFICATION(Kaynakçı Performans Testleri).T. etc. (QW-403) Plate or Pipe (Enter Diameter if pipe) Filler Metal Specification(SFA): Classification(QW-404) Manufacturer-İmalatçı: Weld Deposit Thickness for Each Welding Process ( Kaynaklı malzeme kalınlığı) Weld Position( 1G.T-Visual Test (Gözle Kontrol) P. etc.

(QW-403) Plate or Pipe (Enter Diameter if pipe) Filler Metal Specification(SFA): Classification(QW-404) Weld Deposit Thickness for Each Welding Process ( Kaynaklı malzeme kalınlığı) Weld Position( 1G.T-Visual Test (Gözle Kontrol) P.Ek-3 WPS Prosedür Kaynak Testi Bilgi Formu-alın kaynağında WPS-WELDİNG PROCEDURE SPECIFICATION(İmalatçının Kaynak İşlem Spesifikasyonu) Manufacturer’s Name: Welder’s Name(Kaynakçı Adı): Welding Process(es) Used(Kullanılan kaynak İşlemi): Base Material Welded(kaynatılan esas malzeme): Date(Tarih): Type(Tip): Thickness(kalınlık): 60° 2 10mm 1 3 Kaynak Kesiti(Joint Dizaynı ve kaynak sırası) Paso No 1 2 3 Manual or Semiautomatic Variables for Each Process ( QW-350) Manuel veya Yarıotomatik Her bir proses için Değişkenler Backing(Metal.Radyografik Test Bend-Eğme Testi ( 2 adet yüzden) Bend-Eğme Testi ( 2 adet kökten) Macro Test Fusion(Makro Test Nüfuziyeti) Fillet Weld. to ASME P-No.) (QW-402) ASME P-No.Fracture Test Welding Test Conducted by (Test kaynağını yürüten): Nondestructive Tests Conducted by (Tahribatsız Testleri Yürüten): Mechanical Tests Conducted by (Mekanik Testleri Yürüten): Values (Değerler) WBS-Welded from Both Sides Elektrod/Tel Çapı mm AkımTürü/ kutup Akım A Gerilim V Tel İlerleme hızı (m/d) Kaynak İlerlemeHızı (cm/d) Gaz Debisi Lt/d Isı Girdisi J/cm Remarks(Açıklamalar) . etc. Welded From Both Sides. etc.T-Penetran Test R. Weld Metal.PAW or GMAW (QW-408) (Koruyucu Gaz) GMAW Transfer Mode (QW-409) GMAW Welding Current Type / Polarity Test Results(Test Sonuçları) Test Türü Accept (Kabul) / Reject / Red V.) (QW-405) Backing Gas for GTAW. Flux.T. 5G.

Süre:........................İMALATÇISI : BOYACI ADI : BOYA PROSES TİPİ : BOYA MAKİNASI : KULLANILAN BOYA TÜRÜ VE İMALATCISI : ÜRETİM TARİHİ VEYA PARTİ NO : FIRIN veya DOĞAL KURUTMA : FIRIN Kurutma ise ÖZELLİKLERİ : FIRINLAMA ile Kurutuluyorsa......... KAT: ASTAR 2..... 2... (µm) ÖLÇÜM NO (µm) ÖLÇÜM NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ........... Sıcaklık.............. KAT: BOYA 3.... 6.... 1............... KUMLAMA PİKLİNG (ASİTLE) BENZİN VEYA TİNERLE TEL FIRÇA VEYA BEZLE TAŞLAMA HİÇBİRİ MONTAJDAKİ ÜRÜNÜN KURU BOYA KALINLIK KONTROLÜ (µm) ÖLÇME SAYISI : Her bir makinanın rasgele 20 ayrı noktasından yapılan ölçümler........ 5......Ek-4 Boya Uygulama Bilgi Formu Tarih: / / RH(Relative Humidity %): TEMP(0C): TARIM MAK..... 3.. MAKİNA No: ................ ÖLÇME Cihazı: ELCOMETER 345 ÖLÇÜM NO (µm) ÖLÇÜM NO (µm) MAKİNA Türü:....... KAT: BOYA ÖNCESİ TEMİZLİK : 1.......... 4.....

Ek-5 Genel Kaynak Hataları Referans Radyografik Görüntüler (Dupont NDT Systems Radiodrapher's Weld İnterpretation Reference) Şekil 1-9 Şekil-1 Şekil-2 Şekil-3 Şekil-4 Şekil-5 Şekil-6 Şekil-7 Şekil-8 Şekil-9 .

Ek-6 Genel Kaynak Hataları Referans Radyografik Görüntüler (Dupont NDT Systems Radiodrapher's Weld İnterpretation Reference) Şekil 10-18 Şekil-10 Şekil-11 Şekil-12 Şekil-13 Şekil-14 Şekil-15 Şekil-16 Şekil-17 Şekil-18 .

Vakum optik emisyon spektrometre .Ek-7 ARAŞTIRMADA KULLANILAN ALET VE CİHAZLAR Cihaz adı : Metalurjik Mikroskop Model : Nikon Optiphot. Orijin. Japan Cihaz adı : Metalurjik Mikroskop Model : Zwick ZHV 10 Metalografi mikroskobu ve sertlik ölçüm cihazı Cihaz adı : Kimyasal Analiz. spektrometre Model : Foundry – MASTER.

Ek-8

Cihaz adı : OFFİCİNE GALİLEO, DUROMETRİ- Sertlik Ölçüm Cihazı Model : Ergotest Comp 25R, Orijin; İtalya

Cihaz adı : Portable Hardness Test Instrument-Portatif Sertlik Ölçüm Cihazı Model : EQUOTİP, Orjin; Switzerland

Çekme ve bükme test cihazları Cihaz adı : ALŞA Çekme ve Basma Cihazı Model : ODC 003 Üretim Tarihi: Haz. 1982 Seri No: 118

Cihaz adı : AUTO GRAPH Çekme ve Basma Test Cihazı Model : AG-250 kNG SHİMADZU

Ek-9

Yay deformasyon test cihazı Cihaz adı : Amsler Yay Deformasyon Test Cihazı

Optik komparatör (projeksiyon) Cihaz adı : Micro-vu, 500 HP Optical Comparatör

İç ve dış çap vida mastarları (geçer-geçmez) Ölçü aleti adı : Vida Mastarları (Tampon ve Delik Tip)

Dijital mihengir ve Granit pleyt Cihaz adı : Starret 85016 surface plate Cihaz adı : Fowler Digital Height Gauge- Dijital mihengir

Ek-10

Göz ve boyut kontrol ölçü aletleri

Kaynak parametreleri ölçü aletleri Alet Adı:(1)1000A AC/DC Pens ampermetre Alet Adı:(2)YU FONG Dijital clamp meter Alet Adı:(3)HANHART Felix stop watch-kronometre , Alet Adı:(3): Isı tebeşeri

Kaynak ağzı ve profili ölçüm geyçleri; 1-Amerikan tipi çok amaçlı geyç 2-Köşe kaynak kontrol geyci, 3-Köşe kaynak için yaprak geyç 4-Kaynak ağzı açısı için yaprak geyç

Penetrant test malzemeleri Malzeme adı:BT-68 Penetrant Red Dye Batch BT-69 Cleaner Remover (Solvent) Batch No:CN20010328 / 28.03.2001

Seri No: 23 Cihaz adı: Viewer-Film yorumlama ışık kasası.Ek-11 Radyografi test cihazı ve gereçleri Cihaz adı : GAMMAMAT Radyografi cihazı Özellikleri : İzotop. Radyakmetre(radyasyon ölçer) Boyahane nem ve sıcaklık ölçme aleti Cihaz adı : HT-3001 C DİGİTAL Humudity / Temperature Meter Kuru boya film kalınlığı ölçme aleti Cihaz adı: ELCOMETER 345 . İridyum 192. Model: NEB 211.

Ek-12 Darbe direnci test cihazı Tubular impact tester-Tüp darbe direnci test cihazı Yapışma kontrolü test aleti Cross Hatch Cutter-Çapraz ve kare çizici/kesici Korozyon direnci-tuzlu sis test cihazı Cihaz adı : Salt spray corrosion cabinets-Tuz sprey cihazı Korozyon direnci-nem testi cihazı Cihaz adı : Humidity cabinets-Nem dolabı cihazı .

Ek-13 İMALAT İŞLEM DİYAGRAMLARI Üniversal ekim makinası imalat işlem diyagramı Pnömatik hassas ekim makinası imalat işlem diyagramı Kombikürüm imalat işlem diyagramı .

KURT. Prof. Meslekdaşım ve yeğenim Ege YILDIZOĞLU'na teşekkür ederim. Tarım Makinaları Anabilim Dalı hocalarım Prof. Kemal GÜRKAN’a. Doç. MERTSAN VE DURMAZ KARDEŞLER Tarım Makinaları imalatçılarına. Birol KAYİŞOĞLU’na ve diğer Tarım Makinaları Öğretim Üyelerine. Kalite Güvence Müdürü Nazmi SUCUKÇU’ya. Dr. Bahattin AKDEMİR’e.TEŞEKKÜR Tez çalışmalarımın planlanması. Dr. Dr. GEDİK A. Gör. Prof. İMKOSAN A. Muhittin ÖZDEN’e. Dr.Ş. yürütülmesi ve ortaya çıkarılmasında yardımlarını ve ilgilerini esirgemeyen başta danışman hocam Prof. KUTES A. Prof. ESMER TEKNİK A. AKZO NOBEL Kalite Güvence Müdürü Demet EROL’a. Mehmet TURAN’a. Dr. Dr. ARCTECH Firması Eğitim ve teknik danışmanı Prof. Öğr. Y. Müdürü ve sahibi Mehmet ESMER’e. Atilla BABACAN’a. Poyraz ÜLGER’e. Dr. Dr. Öğr. OERLİKON Eğitim müdürü Hacı DOLUTAŞ’a. Selçuk ALBUT’a. TSE Tekirdağ ve Edirne Mahalli Temsilciliklerine teşekkürü bir borç bilirim. Bana her zaman manevi destekleri ile güç veren aileme. Ş.Ş. Kalite Güvence Müdürü Selçuk ÖZGÜLER ve laboratuar personeline. GÜNGÖR. Yard. JOTUN BOYA Kalite Güvence Müdürü Bülent SEZGİN’e.Ş. . Savaş DALMIŞ’a. Prof. Teknisyen Füruzan BALCI’ya. Eğitim Müdürü Prof. İhsan SOYSAL’a. Teknisyen Mansur SARIGÜL’e ve Bilgin TERZİ'ye. eşime ve kızıma şükranlarımı sunuyorum. Çalışmalarımı işletmelerinde sürdürmeme izin veren İRTEM. Dr. Dr. Gör. Selçuk ARIN’a. Meslek Yüksekokulu personeli mesai arkadaşlarım Dr. Kutsal TÜLBENTÇİ’ye ve Kalite Kontrol Bölümü çalışanlarına. Teknisyen Arslancan DEMİRKIRAN'a. Tuncay TUNA’ya. Doç. E. Kamil ALİBAŞ'a. Prof. Prof. Dr. HEMA Hidrolik A. Dr.Ş. Yöneticisi Erdoğan AVCI ve çalışanlarına. Dr. Bülent EKER’e.

Zonguldak Mühendislik Fakültesi. Halen Tekirdağ Meslek Yüksekokulunda öğretim görevlisi ve Makine 1. 1997’ de aynı anabilim dalında ve Prof Dr. 1993 yılında T. Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Makinaları Anabilim Dalında Prof Dr. Yüksek öğrenimime Hacettepe Üniversitesi. Tekirdağ Meslek Yüksekokulunda öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladım. İlk ve orta öğrenimimi Düzce’de tamamladım. Selçuk ARIN'ın danışmanlığında yüksek lisans öğrenimime başladım ve 1996’ da tamamladım. Askerlik hizmetimi asteğmen olarak 1984’te tamamladıktan sonra bazı özel şirketlerde makine mühendisi olarak görev aldım. 1992 yılında YÖK/Dünya Bankası II. Evliyim ve bir kız çocuk babasıyım. ENKA ve STFA Firmalarında. Makine Mühendisliğinde devam ettim ve 1982’ de mezun oldum. Bu proje kapsamında İngiltere'de yedi aylık süre ile teknik eğitim ve kurslara gönderildim. değişik projelerde kalite kontrol ve kaynak mühendisi olarak 1992 yılına kadar çalıştım.Ü.ÖZGEÇMİŞ 1957 yılında Düzce’de doğdum.Öğretim Program Danışmanlığı görevimi sürdürmekteyim. Selçuk ARIN'ın danışmanlığında doktoraya başladım.Ü. T. Endüstriyel Eğitim Projesi kapsamında. .