P. 1
Met In

Met In

|Views: 173|Likes:
Yayınlayan: Memo Kahya

More info:

Published by: Memo Kahya on Jun 21, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/07/2013

pdf

text

original

1.

GİRİŞ Günümüz teknoloji çağında endüstri ve ticaretin globalleşmesi, rekabeti de beraberinde getirmiş, kalite ise rekabetin en önemli unsuru olmuştur. Tüketici alışkanlıklarının, en iyi kaliteyi en ucuza edinme isteği, firmaların ürün ve hizmetlerindeki hata oranını en aza indirme ve maliyeti de en düşük seviyeye çekme çabalarını arttırmıştır. Günümüzde tüketiciler, bir ürünü satın aldıktan sonra bir kalite kontrol işlemine başvurmadan, ürünün kalitesine, daha ürünü almadan güvenmek eğiliminde olduklarından, firmalar da bunu gerçekleştirmenin yollarını aramaktadır. Üstün kalite, hatasız ürün veya hizmet ile eşanlamlı düşünülmeye başlanmıştır. Bu gelişme, hatalı ürünlerin hatasızların içinden ayıklanması yerine, sistemin hatasız üretim yapacak şekilde kurulmasını gerekli kılmaktadır. Böylece kalite, en son aşamada değil, üretimin tüm aşamalarında ortaya çıkmakta, bir başka deyişle, kalitenin kendisi üretilmektedir. Bu şekilde hatalar ortaya çıkmadan önlendiği için, maliyetlerde düşmekte ve dolayısıyla rekabette önemli bir koşul olan ucuzluk da sağlanmış olmaktadır (Anık ve Vural, 1996). Üretimin tüm aşamalarında, hataların oluşmasına fırsat vermeden üretmek, tarım makinaları üretimi ile uğraşan sektörlerde de önem kazanmalı ve kalite çalışmalarına daha fazla zaman ayırmaları gerekmektedir. Tarım makinalarının imalatı ve kullanımı alanında çeşitli imalat hataları ile karşılaşılmaktadır. Bu hatalar ve nedenleri araştırılarak ortaya konulmalı, etkin önlemler alınmalı ve kaliteli üretim için gerekenler geciktirilmeden yapılmalıdır. Bunun için tarım makinalarının geçerli ulusal ya da uluslar arası standartlara uygunluğunun sağlanması gereklidir. Trakya Yöresi, ülkemizin tarımsal mekanizasyona elverişli arazi yapısıyla özellikle buğday ve ayçiçeği üretiminde önemli bir konuma sahiptir. Diğer tarımsal ürünlerden soğan, şeker pancarı, çeltik, karpuz-kavun, üzüm ve bazı hububat ürünlerinin de geniş bir alanda ekim, dikim ve hasadı yapılmakla birlikte, en fazla tarımsal makinalaşma ile buğday ve ayçiçeği üretiminde karşılaşılmaktadır. Buna paralel olarak, tarım alet ve makina üreten sanayi de gözle görülebilir bir büyüme evresine girmektedir. Özellikle Tekirdağ ve ilçeleri Hayrabolu’da, Malkara’da daha yoğun ve gelişmiş düzeyde üretici grupları ile karşılaşılmaktadır. Makinaların günümüz teknolojisi ile üretilmesi mutlaka kalitenin yanında başarıyı da getirecektir. Ancak başarının sadece makina, malzeme ve kalifiye işçilikle kazanılamayacağı bilinmelidir. Bunlarla birlikte sistemlerin de ön plana çıkması gerekmektedir. Son yıllarda ISO 9000 Standartları, kalite sistemlerinin kurulmasında iyi bir rehberlik görevi üstlenmiştir. 1.1. Kalite çalışmalarının tarihsel gelişimi İnsanlığın tarihi kadar eski olan üretim faaliyeti sonunda ortaya çıkan mal ve hizmetin amaçlanan gereksinmeyi karşılama derecesi, yani kalitesi de eski çağlardan beri önem verilen bir konu olmuştur. Ortaçağlardan günümüze dek yaşayan çıraklık, kalfalık ve ustalık kavramları kaliteye verilen önemin simgeleri sayılabilir. Batıdaki sanayileşme devrimi ile beraber pek çok konuda olduğu gibi kalite konusunda da önemli gelişmeler oldu, gereksinmeler karşısında yeni kavramlar ortaya çıktı. Kalite kavramının üretim faaliyeti kadar uzun bir geçmişi olduğu söylenebilir. I. ve II. Dünya Savaşlarının çarpıcı etkileri, teknoloji ve ulaşımda sağlanan olağanüstü başarılar, kalitede ustalığın ötesinde kavram ve yöntemlerin ortaya çıkmasını sağladı. İlk takım tezgahlarının ortaya çıktığı 18. asır sonlarından II. Dünya Savaşına kadar, muayene ve kalite kontrol eş anlamlı kullanılıyordu. Bu alandaki gelişme ve yeniliklerin özellikle yüzyılımızın ilk çeyreğinden sonra hız kazandığı göze çarpmaktadır. Sonraları "Toplam Kalite Kontrol" dönemi başlar. İstatistiğin kalite kontrol problemlerinin çözümlenmesinde bir araç olarak

kullanılması ise 1920’lerde başlar. Teorik temellerin oluşturulması ve deneme niteliğindeki ilk uygulamalardan sonra A.B.D.’nin çeşitli bilimsel ve mesleki kuruluşları arasında sıkı bir işbirliği kuruldu. American Society for Testing Materials (ASTM), American Standards Association (ASA), American Society for Mechanical Engineers (ASME) ve benzeri kuruluşlar çeşitli eğitim ve yayın faaliyetleri ile endüstrinin bu konuda bilinçlenmesi ve uygulamaya geçmesi yolunda çaba harcadılar (Kobu, 1987). II. Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkan iki kutuplu dünya ekonomisi, 1989 yılında Berlin Duvarı’nın yıkılışı ile yeni bir şekil almış ve 1990 yılından itibaren serbest piyasa ekonomisi olarak tüm dünya üzerinde bir rüzgar gibi esmeye başlamıştır. Rekabette temel unsurlar, düşük fiyat, mükemmel kalite ve hızlı teslimattır. Rekabette kalite kavramına, multidisipliner bir yaklaşım ile bakılmalı, bir ölçme veya kontrolden çok, başlı başına bir sistem olarak ele alınmalıdır. Rekabet, kaliteyi laboratuardan çıkarmış, multidisipliner tabanda ölçülebilen ve ölçülemeyen parametrelere sahip bir sisteme dönüştürmüştür. Kalite için geliştirilen birçok yaklaşım mevcut olup, tümü kalite sistemleri çatısı altında incelenmektedir. Günümüzde zamana dayalı rekabet stratejisi büyük önem kazanmıştır. Bir bakıma hız, kar veya servetle özdeşleşmiştir. Proaktif bir kalite güvence sisteminde işletmenin her faaliyetinde yer alan parametreler, birbirinden ayrılmaz bir bütün olarak ele alınır (Yerebakan, 1998). 1.2. İmalat hatalarını önlemede kalite kontrolün rolü Ürün kalitesinin korunmasında girdi malların kalite düzeyi çok önemlidir. Kötü malzemenin girdiği bir işletmeden, kötü ürün çıkması kaçınılmazdır. Giriş kontrolü yapmadan malzemeyi üretime sokmak çok ciddi bir risktir. Bu bakımdan işletme mutlaka bir giriş kalite kontrol sistemi oluşturmak zorundadır. Böylelikle kötü malzeme ile işlem yapılması ve bundan dolayı oluşacak zaman ve para kayıpları engellenecektir. Üretim aşamasında ise, kalite planları ve dökümante edilmiş prosedürlere göre test ve kontroller yapılmalıdır. Bu süreç zarfında ortaya çıkan her yarı mamul, ilgili prosedür ya da kalite planları doğrultusunda yapılan muayene ve deney sonuçları alınana ve ürün doğrulanıncaya kadar bir sonraki aşamaya gönderilmemelidir. Kalite planları doğrultusunda ürün kalitesinin korunması için son muayene ve deneylerin yapılması gereklidir. Aktiviteler tamamlanıp kayıt altına alındıktan sonra yetkili personelce gözden geçirilmeli ve ancak onaylandıktan sonra sevkiyata gönderilmelidir. Üründen beklenen koşulların tümü doğrulanmalı, kabul edilemez ürünler karantinaya alınmalıdır. İşlemler sırasında, kırmızı-işlem yapma (hold), sarı-karantina, mavi-hasarlı ve yeşil-serbest, doğrulanmış, anlamına gelen renkli etiketler kullanılmalıdır. Şekil 1.1. de kalite kontrolünde kullanılan uyarı örnekleri verilmiştir.

TARİH........KONTROLÖR.........

TARİH........KONTROLÖR.........

İŞLEM YAPMA
SEBEP:..........................

SERBEST-OK
SEBEP:..........................

TARİH........KONTROLÖR.........

TARİH........KONTROLÖR.........

KARANTİNA
SEBEP:..........................

HASARLI
SEBEP:..........................

Şekil 1.1. Kalite kontrol elemanlarınca kullanılan uyarı örnekleri İmalat hatalarını önlemede İstatistiksel Proses Kontrolünün önemi her geçen gün artmaktadır. İPK bir ürünün en ekonomik ve yararlı bir tarzda üretilmesini sağlamak amacıyla veri toplamak, analiz etmek, yorumlamak ve çözüm yolları önermek üzere istatistik prensip ve tekniklerin üretimin tüm aşamalarında kullanılmasıdır. İPK üretimin önceden belirlenmiş kalite spesifikasyonlarına uygunluğunu sağlayan, standartlara bağlılığı hedef alan, uygun olmayan ürün üretimini en aza indirgemekte kullanılan bir araçtır. Bütün işlemler, makina, takım, yöntem, malzeme, operatör, bakım ve çevre şartlarından kaynaklanan bir değişime uğrarlar. İşlenen parçaların ölçüleri-özellikleri arasında küçük de olsa mutlaka birbirine göre fark vardır. Farklılığın genel sebepleri; titreşim, sıcaklık, nem ve gerilim dalgalanması olduğu gibi, özel sebepleri de takım kırılması, takım aşınması, gevşeyen bağlantılar, tezgah boşlukları, yatak aşınmaları, malzeme cinsleri ve operatör tecrübesizlikleri olabilir. İstatistiksel yöntemlerin kullanılmasında karşılaşılan sorunların en önemlisi veri toplamadır. Yanlış ya da gerçeklerle bağdaşmayan veriler, yetersiz veri toplama yöntemleri, veri iletiminden doğan hatalar ve hatalı matematiksel işlemler, anormal değerlerin kullanılması, uygun istatistiksel yöntemlerin belirlenmemesi ve deneyimsiz kişilerin yaptıkları yanlış uygulamalardan kaçınılması gereklidir. Gerçek verilere dayanmayan fikirler ve kişisel görüşler, kalitenin geliştirilmesinde başlangıç noktası olamazlar. Uygun yöntemlerle toplanan veriler toplandığı şekliyle kalırlarsa rakam yığınından öteye gidemez ve prosesteki değişmelerin anlaşılmasına olanak tanımazlar. Toplanan verilerin tasnifi, değerlendirilmesi ve amaca uygun bir şekilde ifadesi gereklidir. Veriler, ya mevcut durumu tespit etmek için ya da prosesi kontrol altında tutmak ve iyileştirmek için toplanırlar. Verilerin toplanmasında dikkate alınacak konular şöyle sıralanabilir; -Verilerin ne amaçla toplandığı belirlenmelidir. -Nerede, ne zaman ve kim tarafından toplandığı bilinmelidir. -Veriler toplandığı yere göre sınıflandırılmalıdır. -Kullanılacak ölçü aletleri, ölçü birimleri, parti miktarları ve veri sayısı belirlenmelidir. -Veriler hazırlanan bir form üzerine kaydedilmelidir. -Ölçüm yöntemleri ve cihazların doğru olması, periyodik bakımlarının gerçekleştirilmiş ve kalibrasyonlarının yapılmış olması verilerin güvenilir olması açısından önemlidir.

% 53’ünün ise yan sanayide yaptırıldığı ya da hazır olarak sağlandığı bulunmuştur (Karagöz. 1990). dökümcünün gönderdiği her malzemenin kontrol edilmeden kullanılıyor olmasıdır. 1. satın alma birimi ile paralel düşünmek zorundadır. Ultrases Dalgaları ile Test (UT-Ultrasonik Test) ve Radyoaktif ışınlarla yapılan test (RT-Radyografik Test) sayılabilir. En fazla kullanılanlar. Genel malzeme hataları Genel malzeme hatalarına. mukavemet değerlerini ve tam olarak ne tür bir döküm malzemesi istediğini teknik olarak açıklamalı ve bir şartname ile döküm malzemesi çok iyi tanımlanmalıdır. makinayı % 50 oranında yan sanayi ürünleri ile tamamladıkları önceden araştırılmıştır. Ayrıca yapılan birleştirmelerin büyük oranda kaynaklı imalata dayalı olduğu düşünülürse. Özellikle balta ayaklar için aşınmaya dayanıklı daha sert özellikler istenmelidir. İmalat hatalarını önlemede tahribatsız testlerin önemi Tahribatsız deneyler . Ancak tarım makinaları üreticilerinin. girdi aşamasında daha fazla karşılaşılmaktadır. tolerans ve kriterler belirlenirse daha kaliteli bir yan sanayi ürünü elde edilmiş olur. Gözle Kontrol (VT-Visual Test). Yan sanayi ile tarım makinaları üreticisi ilişkisi Tarım makinaları üreticileri özellikle ayçiçeği ve buğday üretiminde kullanılan makinaları üretirken. tekerlek-lastik. özellikle kaynakların sızdırmazlık kontrolünde uygulanan testlerden (basınçlı hava. rulman yataklar. tedarikçiden istenilen her malzemenin özellikleri çok iyi açıklanmalı. her türlü döküm malzemesi. kullanılacak personelin eğitimi de çok önemli bir konudur. hangi kalite düzeyi ve standartlara sahip olması gerektiği çok iyi belirtilmelidir. vakum kutusu. Ayrıca malzemeyi tahrip etmeden.NDT (Non-DestructiveTest) üretilen sağlam mamullerin yararlılığını koruyarak. Burada en büyük sorun.3. bakımı. Tarım makinaları üreten pek çok işletmeci özellikle döküm malzemeleri fason olarak dışarıya yaptırmaktadırlar. zincirler. Magnetik Parçacıklarla Test (MPT-Magnetik Partikül Test). Eğer bir firma girdi kontrolü ile ilgili ciddi çalışmalar yapmak istiyorsa. uç demirler. hareket ileten organlar. Mamul ya da yarı mamul. Bir pnömatik ekim makinasının %47’sinin işletme atelyesinde.1.1. Üreticiden malzeme spesifikasyonunu. Tarım makinası üreticilerinin dışarıdan hazır olarak aldıkları malzemelerin başında civata-somunlar. kaynak makinaları ve sarf malzemeleri üreten kuruluşlarla da yeterli bir diyalog içerisinde olmadığı görülmektedir. Günümüzde üretimin her safhasında uygulanabilen pek çok türde tahribatsız deney türü vardır ve gelişen teknoloji ile önemi daha da artmaktadır. dişliler. Döküm malzemeler gibi uç demirlerinin de uygun bir ısıl işlemle yüksek sertlik derecelerinde imal edilmeleri istenmelidir.4. Burada iletişim kuran kişilerin veya satın alma personelinin teknik eleman olmaları gerektiği gibi malzemeden çok iyi anlamaları da zorunludur. bu konuda uzman kişilerle çözümlenmesi gereklidir. plastik parçalar ve daha pek çok malzeme bunlara eklenebilir.4. Eğer önceden yapılacak bir anlaşma ile muhtemel hatalar. . Kaynaklı imalatta karşılaşılabilecek pek çok sorunun yine. basınçlı su. kaynak makinalarının verimli ve doğru çalıştırılması. Endüstrinin her alanında kalite kontrolcülerin vazgeçemeyeceği testler arasındaki yerini korumaktadır. yaylar. sağlamlığını bozmadan hatalı olanlardan ayırma işlemidir. köpük testleri) de günümüzde geniş ölçüde faydalanılmaktadır. Girici Sıvılarla Kontrol (PTPenetrant Test). 1.

bazı işlem hataları. sadece bir tek sebebin fonksiyonu olabildiği gibi. Döküm hatalarını radyografi veya radyoskopi yöntemleri ile tespitindeki görsel anlamı ile boşluk tipi ve çatlak tipi olmak üzere ikiye ayırabiliriz. dizaynı kalın . sıvı metalin en basit yöntem ile kum kalıba. kumun gaz geçirgenliği artırılarak.2. Kalıp veya maça gazlarından dolayı oluşan gaz boşlukları. kalıp dizaynına. Döküm hataları. kalıpçı ve maça yapımcısının kontrolü dışında meydana gelmekle beraber. havalandırma delikleri açılarak. araştırmasında hatasız bir döküm elde etmek için. Bilinen en eski şekillendirme yöntemi olan döküm. her bir döküm alaşımının katılaşması sırasında benzer bir mekanizma yani yapı oluşumu. kumun nem miktarı azaltılarak. sıvı metalin kalıba döküldükten son katılaşma haline gelinceye kadar ki sürede farklı etkenlere bağlı olarak oluşur. Eğer katılaşma. Boşlukların boyutları değişmekle birlikte bir araya toplanmış gaz boşlukları da gözenekliliği oluşturur. Mikrogözeneklilik: Alüminyum ve magnezyum alaşımlarında bölgesel olarak tane sınırlarında oluşan çok ince gözenekliliktir. Boşluk tipi hatalar Gaz boşlukları: Genelde küresel biçimde ve düzgün yüzeylere sahip olan bu tip hatalar yapılarının çok düzgün olmaları nedeniyle radyografik film veya monitörden kolayca tespit edilebilir. tanımlanabilmesi ve muhtemel sebeplerinin neler olabileceği konusunda fikir yürütülmesi. boyutta ve görüntüde olabilir. Tahribatsız muayenenin parçaya zarar vermeden uygulanabilecek tek hata belirleme yöntemi olduğunu vurgulamıştır. erimiş metaldeki hidrojen gazından kaynaklanmaktadır. Döküm sıcaklığı azaltılarak. çekme ve hatalar oluşur. tarım makinaları sanayicimiz için çok önemlidir.4.Bunlardan başka boya ve kaplama malzemeleriyle ilgili problemlerde yetkili kurumlarla birlikte çözüm yoluna gidilmelidir. Temelde. hızlı maden akışı düzenlenerek ve döküm sıcaklığı artırılarak önlenebilir. birçok nedenlerin ortak bir sonucu da olabilir. malzeme içinde bu tip hatalar oluşacaktır. Bu hatalar ile karşılaşıldığında. birçok hata doğrudan doğruya insan faktöründen kaynaklanır. kalıp metal reaksiyonu sonucu hidrojen gazının çıkması yüzeyde veya yüzeyin hemen altında 1 mm çapında iğne başı (pinhole) tipi boşluklar oluşturur. Alüminyum alaşımlarında gaz alma işleminin tam olarak yapılamaması veya döküm sırasında hava ile fazla teması tüm döküm parçada dağılmış gaz boşlukları meydana getirir. Döküm hataları ile ilgili genel tanımlamalar Yan sanayi ürünü döküm malzemelerde. Genelde. Aynı zamanda. döküm hatalarının önce tanımlanarak parçada yerinin ve boyutunun belirlenmesi daha sonra da hataların oluşum nedenlerinin araştırılarak ortadan kaldırılmasının gerekliliği üzerinde durmuştur. en gelişmiş yöntem ile seramik kalıplara doldurulması ve katılaşmasıdır. Çok sayıda küçük gözenekten oluşmuş gözeneklilik. parça boyutuna ve proses kontrolü gibi birçok değişkene bağlı olarak farklı şekilde. gazların ortamdan uzaklaşmasına olanak sağlamayacak kadar kısa sürede meydana geliyorsa. Tarım makinaları üreticileri satın aldıkları boyanın imalatçıları ile yeterli bilgi ve tecrübe alışverişi yapmadığı için halen çok yaygın boya ve korozyon sorunları yaşamaktadır. Yine birçok nedenin birlikte etkilemesi ile tek bir hata oluşabilmektedir. Aygün (1999). Bir döküm hatası. Kum dökümde. Gözeneklilik (porosity) : Döküm parçasının en son soğuyan bölgesinde görülen küçük gözeneklerdir. 1. hatalar malzeme cinsine. dökümün üst yüzeyine yakın veya yüzeyin hemen altında oluşurlar.

sıcak metal nemin hemen buhara dönüşmesine neden olur ve yüzeyden içe doğru bir seri sıralı boşluklar oluşturur. kalıp içindeki gazın tamamen boşaltılamaması ve düşük döküm hızında çalışılması. Mikroçekinti: Döküm parçasının en son katılaşan bölgesinde. Korrosiv ortamlarda statik yük uygulaması. karbon. ince kesitlerde kalıp tamamen dolmadan metalin donmasına neden olur. Diğer döküm hataları Soğuk birleşme: Döküm bir seferde yapılmamışsa bu tip hatalar ortaya çıkar. karbon eşdeğeri azaltılarak. Ayrıca metale cüruf karışmasından veya ergitme sırasında yüzeye çıkamayan oksit ve pislik ise cüruf kalıntılarını oluşturur. cüruf ve diğer kalıntılar: Kalıptan veya yolluk sisteminden düşen kumlar katılaşma sırasında malzeme içerisinde kalır. Belli bir elementin zenginleşmesi genellikle merkeze doğru olur. Kum. döküm sıcaklığı azaltılarak. Çeşitli . Bu durum döküm sıcaklığı artırılarak ve kalıp hızlı ve kesintisiz doldurularak giderilebilir. Genelde ince kesitlerde oluşur. pek çok küçük çekme boşluğunun oluşturduğu dallanma şeklinde olan taneler arası çekme boşluklarıdır. Sıcak yırtılma (Hot tear) : Parçanın soğuması sırasında ortaya çıkan gerilimlerin oluşturduğu çatlaklardır ve et kalınlığının kalından inceye doğru değiştiği bölgelerde tane sınırları boyunca oluşur. Süngerimsi çekinti (Sponge shrinkage) : Birbirleri ile bağlantısız küçük çekme boşluklarının oluşturduğu bölgelerdir. dizaynı kalın kesitleri elimine edecek şekilde modifike ederek ve çil kullanarak bu tip hatanın oluşumu önlenebilir. Bu tip hatalar. çekmenin sınırlandığı ve gerilimsiz soğumanın mümkün olmadığı durumlarda meydana gelir.kesitleri elimine edecek şekilde değiştirerek. gerilimli korozyon çatlaklarına neden olur. Yüzey çukurları (Blow holes) : Sıcak ergimiş metal nemli ve kirli kalıba döküldüğünde. Önce dökülen metalin yüzeyinde bir oksit tabakası oluşur ve sonradan dökülen metalle birleşme sağlanamaz. Çatlak : Soğuk çatlaklar. kalın kesitlerde bu tür hatalar mikroçekinti olarak ortaya çıkar. Döküm sıcaklığı azaltılarak. sülfür ve fosfor gibi ergime noktaları düşük olan elementlerin katılaşma ara yüzeyi boyunca merkeze ulaşmaları ve burada katılaşmaları ile meydana gelir. Çekme boşluğu: Belli bir şekli olmayan. en son soğuyan bölgelerde yeterli sıvı metal girdisi olmamasından dolayı oluşur. Metalin katılaşması ve soğuması sırasında. Parçanın farklı yerlerinde ve yüke maruz kalan yerlerinde oluşur. bazı bölgelerin bazı alaşım elementlerince daha fazla zenginleşmesi bu bölgelerde konsantrasyon farklılıkları oluşturur. Metal yürümemesi: Metal akışkanlığının düşük olması. çil kullanılarak ve fosfor içeriği azaltılarak bu hatanın oluşumu önlenebilir. Bunlar yuvarlak ve derinliği çok az olan yüzey bozuklukları şeklindedir. Bazen mikroçekintiden büyüktür ve görüntü olarak süngere benzer. metale maksimum dayanma değeri üzerinde statik yük uygulanması sonucu oluşurlar. Segrigasyon: Alüminyum ve magnezyum gibi düşük atom numarasına sahip alaşımlarda. Bu tip hatalar katılaşma noktası sıcaklığında. besleyici ve çil hesapları doğru yapılarak önlenebilir. Çatlak tipi hatalar. kalın kesitlerde ve besleyici ağızlarında oluşan hatalardır.

kav ve diğer demir olmayan yabancı maddelerin varlığı neden olur. Yanma olukları veya çentikler. Bunlar curuf ve oksit kalıntılarıdır. Kalıntılar. Ergiyen elektrod ile gazaltı kaynağında iki tür kalıntı ile karşılaşılır. Yetersiz ısı girdisi. • Akım şiddetinin uygun seçilmemesi. oksit. Kötü ağız dizaynı. sürekli veya kesintili olarak devam eder. Kaynak hataları ve metalik malzemelerin ergitme kaynağında meydana gelen hataların sınıflandırılması” standardından faydalanılmıştır. Kaynak anında ergimenin bütün malzeme kalınlığınca aynı olmaması sonucunda. • Elektrodun fazla zig-zag hareketler yapması. Kalıntılar gerek kaynak kesitini zayıflatmaları ve gerekse de çatlak başlangıcına neden olduklarından arzu edilmezler. Nüfuziyet azlığı. Isı girdisi ve çil kullanılarak alaşım elementlerinin homojen dağılımı sağlanabilir. Birleştirme azlığı (Yetersiz ergime) . bu olayın tersi gerçekleşir yani merkez bazı alaşım elementlerince fakirleşir. Bu maddeler. Ayrıca MIG/MAG gazaltı kaynak yöntemi ve ergiyen elektrod ile yapılan gazaltı kaynağında en çok karşılaşılan hata türleri ve bunların nedenleri üzerinde. bağlantının alt kısımlarında kırılmaya neden olabilecek oyuk ve çentikler oluşur. Oluklar dikiş boyunca. dinamik zorlamaların etkisi altındaki bağlantılarda istenmezler. Kaynak metali ile esas metal veya üs tüste yığılan kaynak metaline ait pasolar arasında birleşmeyen kısımların bulunması sonucunda bu hata ortaya çıkar. • Kaynakçının aşırı hızla çalışması. Kaynak hataları ile ilgili genel tanımlamalar Kaynak hatalarının değerlendirilmesi ve tanımlamasında. “TS 7536 / Ekim 1989. • Birleştirme yerinin geometrisine uygun bir elektrod çapının seçilmemesi. esas metal veya ek kaynak metalinin tamamen ergimesine engel olduğundan yetersiz bir birleşme ortaya çıkar.5. 1.alüminyum alaşımlarında. MİG-MAG kaynak yönteminde curuf kalıntısı problemi. Birleşme azlığına genellikle curuf. Yanma olukları kaynak dikişi kesitini zayıflattıklarından ve çentik etkisi yaptıklarından özellikle. • Esas metalin aşırı derecede paslı olması. Yüksek ısı girdisi ile çok hızlı kaynak uygulaması. MIG-MAG kaynağında nüfuziyet azlığının oluşmasının nedenleri. Nedenleri. • • • • • • Kirli kaynak ağzı yan yüzleri. • Uygun kaynak ağzı açılmaması. kaynak . Çok büyük kaynak ağız genişliği. Nedenleri. Arc-Tech Firması'nın "MIG/MAG gazaltı kaynak yöntemi" yayınlarından yararlanılmıştır. • Kök pasosunun kötü çekilmesi. örtülü elektrod halinde olduğu gibi büyük bir sorun değildir çünkü. Hatalı bir teknik uygulanması. • Kaynak sırasında elektrodun yanlış açıyla tutulması. • Akım şiddetinin yüksek seçilmesi. Bu hata ana malzemede ve dikişin kenarında oyuk veya çentik şeklinde ortaya çıkar.

demir dışı metallerde de kükürt ve çinko içermesi sonucu karşılaşılır. Kaynak dikişinin taşması. puntalama işleminden ve arkı kaynak ağzının dışında tutuşturmaktan kaçınılmalıdır. Bu olaya kaynak hızını azaltıp ark gerilimini yükselterek engel olunabilir. Çatlaklara genellikle dikişteki bölgesel gerilmeler neden olmaktadır. Kaynak metalinin esas metal üzerine birleşme olmadan taşması durumudur. • Temiz koruyucu gaz kullanmak. yüksek karbonlu ve alaşımlı. önceden tavlama işlemi uygulanmadığı durumlarda. Çatlaklar . • Parçaya verilen ısı miktarı arttırılmalıdır. • Sertleşme eğilimi fazla çeliklerin kaynağında. Ana metalin bileşimi. Sıcak çatlaklara çeliklerde ana metalin fazla kükürt. Kaynak yerinin bir hava akımı ile çabuk soğutulması veya düşük ortam sıcaklıkları çatlama eğilimini artırır. (yüksek akım şiddeti ile geniş pasolar çekilmelidir). Oluşum şekline göre de kaynak banyosu katılaşmaya başladığı anda oluşan sıcak çatlaklar ve kaynak metali katılaştıktan sonra ortaya çıkan soğuk çatlaklar olarak da gruplandırılırlar. yatay dikişlerin (korniş) kaynağında torçun tutuş açısına ve el hareketine dikkat edilmelidir. Ana metalde oluşan çatlaklara yalın karbonlu ve az alaşımlı yumuşak çeliklerde nadiren. yüksek mukavemetli çeliklerde daha sık olarak rastlanır. boylamasına ve krater çatlakları gibi gruplarda sınıflandırılır. parçaya verilen ısının çabuk dağılması önlenmelidir. Kaynak hataları arasında en tehlikelileri çatlaklar olup. Yumuşak çeliklerde kükürt gibi bazı alaşım elementlerinin fazlalığı da çatlamaya neden olur. Biçim bakımından enlemesine. Gereğinden fazla kalın elektrod kullanmaktan kaçınılmalıdır. yatay ve düşey düzlemdeki. • Çelikler halinde yüksek manganlı kaynak elektrodu kullanmak. Bu yüzden parçaların olabildiğince serbest hareket edebilecek konumda olmaları istenir. çatlak içeren bir kaynaklı bağlantının gerek dinamik ve gerekse statik zorlanmasına izin verilmez. • Kaynak dikişinde oluşan gerilmeleri azaltmak amacı ile öntav-preheat uygulamak.banyosu curuf örtüsü yerine bir koruyucu gaz atmosferi tarafından korunmaktadır. Ancak özellikle çeliklerin kaynağında kullanılan bazı tür elektrodlar dikiş üzerinde çok az miktarlarda camsı bir curuf oluştururlar. • Kaynak dikişinin (kök pasonun) boyutlarını arttırmak. Özellikle. iç gerilmelerin dağılmasında önemli rol oynar. Kaynak sırasındaki çarpılma ve çekmelere karşı koyan kuvvetler. • Sıcak çatlak oluşumunu teşvik eden elementler içermeyen esas metal kullanmak. Önlemek için. MİG-MAG kaynağında yanlış manipülasyon da taşmaya neden olur. Taşmanın . Sıcak çatlakların oluşumu için engeller. Bu olaya kaynaktan sonra ısıdan etkilenen bölgenin sertleşmesi neden olmaktadır. • Ortam sıcaklığının 0°C ve altında bulunduğu durumlarda yapı çeliklerinin kaynağında dahi hafif bir önısıtmaya gerek vardır. • Çok pasolu kaynaklarda. • Kaynak ağzı geometrisini. dikiş biçimini değiştirmek. fosfor ve kurşun içermesi. Ayrıca kaynak dikiş kesitinin ana metalin kalınlığı yanında çok küçük olması da bu çatlaklara neden olur. soğuma hızı ve çekme gerilmeleri bu tür çatlakların başlıca nedenleridir. Bu taşma ya tek tek bölgeler halinde ya da bütün dikiş boyunca ortaya çıkmaktadır. Esas metalde oluşan çatlaklar. Çok pasolu kaynakta bir sonraki pasoya başlamadan önce bunların temizlenmesi özellikle önerilen bir konudur. Kaynak metalinde oluşan çatlaklar. • Kaynak edilecek parçalara kaynaktan önce ve sonra tav uygulanmalıdır.

Bunlar gerek kaynak dikişinin gerekse ana metalin yüzeyinde istenmeyen ve kesinlikle temizlenmesi gereken küresel kabarcıklar oluştururlar. yanlış torç açısı. Genellikle. çünkü bu noktalarda bir gerilme yığılması oluştururlar. Şekil 5. Sıçrantılar (spatter).önlenmesinde. sıçrantılarla tıkanmış gaz nozulu. uyumsuz tel. kirli tel veya iş parçası.Burn through – Kökte lokal konkavite. Çok çeşitli oluşum nedeni olan gözenekler kaynak banyosunda sıkışıp kalan gazların oluşturduğu boşluklardır. diğer bakımlardan hatasız fakat dikişin biçim ve boyutu bakımından farklı kaynaklar bu gruba girer. zayıf gaz koruması. Şekil 6. yüzey bozukluğu. Şekil 8.ölçüsüz kaynak ağzı (kökte nüfuziyetsizlik). Kaynak sırasında çeşitli nedenlerle oluşan patlamaların etkisiyle oluşan küçük metal parçacıklarının çevreye sıçrantısıdır.İnternal concavity (suck back) – Kökte konkavite. Gözenekler dikişin taşıyıcı kesitini azalttığı için dayanım değerlerini de düşürür ve aynı zamanda yerel gerilme birikmelerine neden olurlar. Şekil 2.İnternal (root) undercut – İçte (kökte) yanma oluğu Şekil 7.Elongated slag lines (Wagon tracks) – Sıralı curuf kalıntısı. Taşmalar özellikle dinamik zorlamalarda tehlikelidir. Yanlış çalışma tekniği. Bu tür hatalara nedenler olarak. Şekil 1-Offset or mismatch(Hi-Lo) . Şekil 10. örtülü elektrod ile yapılmış punta üzerine MIG-MAG ile paso çekilmesi. Nedenleri. Şekil 9. Şekil 11.Excessive penetration – Aşırı nüfuziyet. genel olarak kaynağa yatkın olmayan ana metal. kaynak bölgesine rutubet taşınması. 1.Offset or mismatch with LOP (lack of penetration) . kaynak ağızlarının iyi hazırlanmaması. Şekil 3. kalınlık azlığı ve eşit olmayan dikiş uzunluğu şekillerinde olabilmektedir. fazla uzun serbest tel ucu. Bu hatanın bağlantının dayanımı yönünden görünür bir etkisi yoktur. Gözenekler.Ölçüsüz kaynak ağzı (kaçıklık). Bunlar gaz kabarcığı denilen tek tek yuvarlak veya gaz kanalı diye adlandırılan uzunlamasına boşluklar halinde dikiş içinde yer alırlar.External concavity or insufficient fill – Yüzeyde eksik nüfuziyet. kaynak metalini veya ana metali bir keski veya tel fırça ile temizlemek gerekir bu da zaman kaybına neden olur.İnterpass slag inclusions – Pasolar arası curuf kalıntıları. Sıçrantıyı yok etmek için . Genel kaynak hatalarının radyografik görüntüleri Kaynakların radyografilerinin değerlendirmesinde “Dupont NDT Systems Radiographer’s Weld Interpretation Reference “ fotoğraflarından yararlanılmıştır. kökte sarkma. uygun olmayan koruyucu gaz türü. Ergiyen elektrod ile gazaltı kaynak yönteminde en sık karşılaşılan kaynak hatası gözeneklerdir.External undercut – Dışta yanma oluğu. Genel olarak CO2 gazı koruyucu gaz olarak kullanılması halinde. fazla içbükey veya dışbükey. çok yüksek ve çok düşük ark gerilimi.1. elektrod çapının uygun seçilmemesi. çekilen pasoların sayısı ve kaynak hızı gösterilir. aşırı yüksek kaynak hızı sayılabilir.5. Aşırı sıçrantı kaynak dikişinin görünüşünü bozduğu gibi gereksiz elektrod tüketimine de neden olur. Dupont’un NDT sistemi referans fotoğrafları görsel açıdan daha iyi fikir vereceği düşünülerek aynı kontrast ve fonda Ek-5 ve Ek-6’da aşağıda açıklanan sıraya göre verilmiştir. akım şiddetinin uygun seçilmesi ve kısa ark boyu ile çalışılmasının da önemli etkisi vardır. . uygulanan akım şiddeti. diğer gazlara göre daha fazla sıçrantı görülür. Şekil 4.İncomplete or lack of penetration – Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet. Hatalı kaynak biçimi ve boyutu. Bu hatalar.

Pratikte rastlanan en önemli hatalar ve bunların önlenmesi için alınacak tedbirler şu şekilde özetlenebilir.Düzensiz kuruma . Şekil 18. Boya hataları ile ilgili genel tanımlamalar Boya uygulaması herhangi bir işçinin yapabileceği basit bir iş değildir.Tinere % 5.Kötü tiner kompozisyonu Çözüm: . Şekil 14.Püskürtücü odasından yüksek nem gelmesi. Şekil 15.Longitudinal root crack – Kökte boyuna çatlak.Yetersiz inceltme .Yüksek nemli ortamda uygulama .Yetersiz veya dikkatsiz yüzey temizliği . Şekil 13.Boya ve yüzey arasındaki sıcaklık farklılıkları . Açıklama: . Tamamen kuruduktan ve zımparalandıktan sonra üst kat atılır.Transverse crack – Enine çatlak. Açıklama: Boyanın viskozitesine çok dikkat edilmeli.Scattered porosity – Dağınık (saçılmış) gaz boşlukları.Boya akmaya başladığında akıntı yumuşak bir fırça ile dağıtılmalı. tabancanın yüzeyden uzaklığı normal uygulamalarda 20 cm.Püskürtücü basıncının kötü olması . 1.Root pass aligned porosity – Kök pasoda sıralı gaz kanalları. Lifting veya boyanın kalkması: Nedenleri: . .6.Tabancanın yüzeye çok yakın tutulması .Püskürtücü odasından kuvvetli hava çekişi .Alt katın tamamen kurumasından önce ikinci bir kat uygulanması .Lack of side wall fusion (LOF) – Yan yüzeyde nüfuziyetsizlik.Interpass cold lap – Pasolar arası soğuk bindirme. Orange pell. tabancanın yakın tutulması .Çok boya kullanmak .Yeni kurumuş bir sentetik yüzeye kuvvetli solventler içeren selülozik malzeme atılmamalıdır. tabanca daha seri kullanılmalıdır.10 retarder ilave edilir. . Şekil 17.Cluster porosity – Yoğun gruplaşmış gaz boşlukları.Boya miktarı azaltılmalı. Akma veya sarkma: Nedenleri: . Yanlış uygulamalar ve yetersiz bir işçinin yapacağı hatalar boya ömrünün azalmasına neden olur. Açıklama: Boyaya uygun tiner katılır. gerekirse akmalar zımparalanmalı .Üst katın çok kalın uygulanması .portakallanma Nedenleri: .Boya yüzeyinin yaşlanması Çözüm: 320 nolu zımpara kağıdı ile yüzey temizlenir ve üzerine bir primer surfacer (astar) atılır.Sütlenmiş yüzeye retarder katılmış ince bir film geçilir . yüksek basınçlı uygulamalarda yaklaşık 30 cm olmalıdır. Şekil 16.Solventlerin çok seri buharlaşması . Blusning-sütlenme: Nedenleri: .Alt kat tamamen kurumalıdır.Tabancanın yüzeyden çok uzak tutulması .Viskozitenin uygun olmaması.Tabancanın yüzeye dik açıyla tutulmayıp çeşitli açı ve şekillerde tutulması nedeniyle boyanın bir noktada yığılması Çözüm: .Şekil 12.

Sentetik boyalarda uygulama sonrası 24 saat içinde güneş ışınlarından ve çok sıcak havadan sakınmalı.Solventlerin çok seri buharlaşması Trinkling-kırışma Nedenler: .kaynama Nedeni: Kuru sprey tatbikatı veya sıcak havada çok kalın film atılması Çözüm: .Çok kalın uygulama yapılmamalı. Chalking–tebeşirlenme Güneş ve hava şartlarındaki değişmelerle beraber boyanın okside olmasından kaynaklanır. İkinci bir kat atıldığında boya üzerinde fish eyes-balık gözü denilen açılmalar oluşur. Alligatör-skin.Çözüm: Portakallı yüzeyi 400-600 numara zımpara ile yaş zımparalayıp üzerine yukarıda bahsedilen nedenlere dikkat edilerek bir kat daha atılır. Pin holes. .Hatalı tiner kullanımı .Çok kalın uygulamalardan kaçınılır.Uygulama öncesi yüzeyde kalan el izleri . Silicone-silikon problemleri Polisaj veya waxlar silikon içereceğinden ikinci bir uygulamada sorun çıkması muhtemeldir. .Sprey havasına yağ ve su karışması .Korozyon .Çok kalın film . Tüm boyalar zamanla okside olurlar. atılan kat üzerine boyanın solventlerinin tamamen buharlaşmasına yetecek bir süre bıraktıktan sonra ikinci bir kat atılmalı .kabuk Nedenleri: .Alt kat kurumadan ikinci bir kat atılması . Bu süre çok kısa olmadığı taktirde oluşan tebeşirlenme polisajla giderilmeye çalışılır. Çözüm: Yukarıdaki nedenleri önleyecek önlemlerin alınması. Bu oksidasyon çok çabuk oluyorsa bu bir boya hatasıdır.Yetersiz veya çok yüksek atomizasyon .Eğer çok sıcak havalarda uygulama zorunluysa boya içine % 5-10 retarder ilave edilmelidir.Kalın uygulama .Boya ile yüzey arasındaki büyük sıcaklık farklılıkları .Metallerin yetersiz yüzey temizliği .Boyanın kuruma karakterleri çevre sıcaklığına bağlı olması dolayısıyla uygun olmayan sıcaklıkta uygulama yapılması Çözüm: .Çok yüksek nem. . Blistering-kabarcıklaşma Nedenleri: .Tavsiye edilen tinerin kullanılması ve çok seri buharlaşan tinerlerden sakınmalı.

daha kaliteli ürün ve imalat için ileri bir adım atılacaktır. kuruluşların üretim aşamasında malzemelerden kaynaklanacak bazı olumsuzlukları en baştan tespit edip gidermesini sağlayacaktır. Araştırmada bu ürünlerin işlenmesinde kullanılan tahıl ekim makinaları ve kültüvatörlerin imalatında karşılaşılan genel kalite sorunları ele alınmıştır.1.M. Bu ise zaman ve maliyet kayıplarını büyük ölçüde azaltacaktır. ya da kültüvatör uç demirlerinin uygun ısıl işlem görmeden yetersiz ölçülerde sertleştirilmesi. kaynak ve kaynaklı birleştirmeler ve boya işlemleri üzerinde durulmuştur. her sene binlerce ton çeliğin toprağa karışmasına neden olmaktadır. 1983 yılında Fransa’da 130 örnek işletmede kalitesizliğin maliyeti araştırılmış ve 1982 verilerine göre yapılan araştırmada kalitesizliğin maliyetinin işçi başına 12860 Fransız Frangı olduğu tespit edilmiştir. Trakya Yöresinin en fazla üretilen tarımsal ürünleridir. Çalışmalarda. katma değerlerinin ise %15-18’i olduğunu ortaya koymuştur (Tan ve Peşkircioğlu. İngiliz kalite uzmanlarından Nixon.7. ABD’li kalite uzmanı Dr. Tarım makinaları üretiminde kullanılacak malzemelerin kontrolü büyük önem taşımaktadır. toprağa karışıp giden metalin eşdeğeri enerji kaybına yol açmaktadır. Yan sanayi ürünü pek çok döküm malzemenin istenen özellikte olmaması ve sadece balta ayakların istenen sertlikte dökülememesi. Araştırmanın önemi ve amacı Kalitesiz üretimin gerek ülke ekonomisi. kaliteyi etkileyen bazı imalat hatalarını ortaya koyarak. . bu işletmelerin net satışlarının %8-10’u. Bunlara istenen kalite ve sağlamlıkta yapılamayan kaynak ve diğer birleştirme elemanlarının kopması ve kırılmasıyla ortaya çıkan kayıpları da eklersek. Endüstride kalitesizliğin güncel maliyetini tahmin etmek ve böylece ekonomik sonuçlarını ortaya koyarak işletme yönetimlerinin karar organlarına ışık tutmak amacıyla sanayileşmiş bazı ülkelerde yapılan diagnostik analizlere dayalı araştırmalar. Araştırmanın amacı.J. makinanın işlevini daha erken yitirmesine ve daha da önemlisi. Tarım makinası imalatçıları üretimlerini her aşamada kontrol etmeden veya kontrol sistemini kurmadan üretim yaptığı sürece. Üretimde girdi olarak kullanılacak malzemelerin belirlenen kalite seviyesinde olması. gerekse işletme açısından doğurduğu zararlar uzun süreden beri bilinmektedir. kimyasal analiz. malzeme ve bazı önemli yan sanayi ürünleri. tahıl ekim makinası ve kültüvatör üreten en büyük beş işletmede. düzeltici önlemlerin alınmasında üreticiyi bilgilendirmek ve proseste hiç yapılmayan bazı test ve kontrollerle kalite düzeylerini belirlemek olmuştur. mikroyapı incelemesi. Buğday ve ayçiçeği. mekanik testler ve tahribatsız testler ile boya kalitesini belirleyici önemli testler ve korozyon direnç testleri üzerinde araştırmalar durulmuştur. Araştırma ile ortaya çıkarılan hataları. Malzeme ve kaynak çalışmalarında metalurjik yapı ile ilgili. her üretici firma kendi bünyesinde değerlendirerek kalıcı ve önleyici tedbirleri alabilirse. işletmelerde kalitesizliğin maliyetinin. kalite düzeltme giderlerini işçi başına yıllık 500-1000 ABD Doları civarında olduğunu tahmin etmiştir. Ayrıca iyi yapılamayan boya ve kaplama nedeniyle binlerce ton metalin korozyona uğrayarak doğaya karışıp gitmesine. 1991). imalat hataları ile karşılaşması kaçınılmazdır. ülke ekonomisinin kayıplarının ne ölçüde büyük olduğu ortaya çıkar. Juran ise. 1950’li yıllarda yaptığı araştırmalarında amaca uymayan bir üretimin maliyetinin işçi başına yıllık 180-520 İngiliz Sterlini olduğunu.

Bunlar. imal edilen makinanın satıştan önce test edilme olanağının olmamasıdır. Bu davranışın temelinde yan sanayinin. sertlik. gereksinmeyi kantite/ kalite olarak karşılayamaması ve buna dayalı güvensizlik. dökme çelik ve dökme demir denemeye almıştır. Araştırmasının yürütüldüğü işletmenin imal ettiği pnömatik ekim makinası parçalarının % 47 ‘si işletme atelyesinde. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2. tarım makinaları imalatçılarının eğilimi. kendine rakip yaratma endişesi gibi geçerli nedenler yatmaktadır. ekonomik değişiklik ve teknik/teknolojik gelişmelere paralel olarak ileriye dönük "araştırma/yeni ürün yaratma" düzeyine geçme gereği duymuşlardır. . Tarımsal mekanizasyon üzerine bazı kalite ve sistem çalışmaları Karagöz (1990). mevcut kapasitenin daha yüksek oranda kullanılması. ekim makinalarında kullanılan malzemelerin standartlara uygunluğunun saptanması üzerine yaptığı araştırmasında. eski deneyimlere dayanarak "ustalık" düzeyinde üretim yapan küçük ölçekli tarım makinaları imalatçıları. Sonuçlarda kimyasal analiz. ancak pek yol alınamayan bir konudur. işletmenin birçok çeşit üzerinde faaliyet göstermesi. sertlik deneyi. Ulusoy ve ark. (1995). Yaklaşık yirmi yıl kadar geçmişe dönüldüğünde. Parametrelerin çokluğu ve etkileşimlerinin karmaşıklığı nedeniyle. kar marjını arttırma düşüncesi. bugün uluslararası ticaret kodlamalarında yer alan tarım alet ve makinalarının pek çoğunda Türkiye koşullarında geliştirilmiş model ve tipler mevcuttur. tarım makinalarında kalite kavramı. kalitenin ölçülebilir/ tekrarlanabilir/karşılaştırılabilir değerlerle tanımlanması ve objektif yöntemlerle sınanması sürekli olarak tartışılan. farklı tarafların katılımıyla bir dizi ortak önlem almak ve dil birliği yaratmak zorunlu görülmektedir. yıllık üretim miktarlarını. ekim makinalarında kullanılan normal sac. Ülkemizde. ve çekme dayanımı sonucunda elde edilen bulguların ilgili standartlara uygun olmadığını ortaya koymuştur. Kalite teriminin tanımındaki güçlükler nedeniyle son yıllarda. Tesadüfi örnekleme yöntemi ile altı firmadan alınan örneklerin kimyasal analiz. Başlangıçta yabancı kaynaklı makinaları örnek alma veya birbirinden kopya çekme şeklinde üretilse bile. Elde edilen bulgulara göre ekim makinası üreten firmaların malzeme ve işletmeyle ilgili sorunları söz konusudur. atelye alanı. ” Kalite” kavramı. tarım makinaları tasarımında kalite kavramı ve malzeme sorununu ele almışlardır. düşük maliyet düşünülerek malzemenin teknik özelliklerinin göz ardı edilmesi. Son tüketici konumundaki çiftçi de kalite/fiyat ilişkisi bakımından her zaman rasyonel davranmadığından ülkemizde "kalitesiz tarım makinaları parkı" genişlemesini önlemek amacıyla. personel durumu ve mevcut tezgah kapasitelerini ortaya çıkaran bir araştırma yapmıştır. imalatta kullanılacak istenilen kalitede malzemenin zamanında ve yeterince bulunamaması. teknik eleman yetersizliğinden dolayı malzeme seçiminin iyi yapılamaması. makina üretiminde karar verme döngüsünün her aşamasında maliyet üzerinde de etkisi olan bir başka filtredir. her parçanın kendisi tarafından yapılmasıdır. tasarım/geliştirme/üretim sürecinin kullanıcının tatminine yönelik "güvenilirlik ve kalite güvencesi" kavramıyla bütünleştirilmesi (ISO 9000 Serisi) ön plana çıkmıştır. Birsin (1996). imalat akışının düzensizliği. çekme dayanımı ve mikroyapı açısından ilgili TS’lerle karşılaştırılması yapılmıştır. %53’ünün ise yan sanayide yaptırıldığını ya da hazır olarak sağlandığını ortaya koymuştur.2.1. Tekirdağ’da pnömatik ekim makinası imalatının durumu ve makinanın her bir parçası için imalat evrelerini ayrı ayrı inceleyerek imalat yapan işletme ve atelye düzenlerini.

Teknolojik gelişmeler her sektörde yeni düşüncelerin uygulamaya girmesine yol açarken çoğu zaman amaç verimliliği sağlayacak parametreler üzerinde yoğunlaşmaya neden olmaktadır.Lammers (1996). Bu amaç doğrultusunda tarım makinaları imalat ve kullanımında yönetim araçlarının bilinmesi. Bu durumda kaliteyi belirleyen öğeler. tarım makinaları imalatında kalite geliştirmede istatistiksel proses kontrol tekniğinin uygulanması konusunu işlemişlerdir. Uygun hammadde kullanılması Kalifiye ve tecrübeli insan gücü. 1997-2000 yılları arasında Trakya Yöresindeki 30 adet tarım işletmesinde kayıt ve anket yöntemi ile yürütülmüştür. üretilmesi gereken bir özellik olarak ele alınmaktadır. Trakya Yöresinde kullanılan bazı tarım makinalarındaki arızalar ve ekonomik sonuçları üzerinde durmuşlardır. imalat kalitesi (on-line quality) ve kullanım kalitesidir. parçalarının testi. Artık klasik işletme yapıları yerini kalite mantığına göre hareket eden işletmelere terk etmekte böylece bir taraftan verimlilik sağlanırken bir taraftan da gelişmeye yönelik çabaların hızla uygulamaya girmesine yol açmaktadır. Klasik anlamda tarım makinaları kullanımının giderek azaltılarak tekniğe uygun tarım makinaları hem imalatının hem de kullanımının yaygınlaşmaya başladığı günümüzde diğer sektörlerde olduğu gibi tarım makinalarında da kalite mantığının ele alınmasını zorunlu hale getirmiştir. dizaynın kaliteye etkisini aşağıdaki şu ana başlıklarla vermiştir. tasarım kalitesi (off-line quality. . kontrol edilmesi gereken bir özellik değil. Günümüzde verimlilik kavramı içersinde ele alınan konuların başında da kalite kavramı ön plana çıkmaktadır. işin çözümünde en büyük etken olacaktır. diğer makinalarda ise belirli bir periyoda bağlı olmayan bakımların geçerli olduğu görülmektedir. Günümüzde kalite. Kayhan ve Özkan (2001). Tunalıgil ve ark. Arın ve Eker (2001). asıl olarak tarım alet ve makinalarının arızalanma olasılıklarının diğer deyişle makina güvenilirliğinin belirlenmesi amacıyla ele alınmış olup. • • • • • İmalat İşlemlerinin kaliteye etkisini ise aşağıdaki şu ana başlıklarla açıklamıştır. • Üretilecek makinanın istenilen fonksiyonları yerine getirmesi • Gerinim ve dayanım optimizasyonu • Maliyet planlanması • Makinanın ve montaj öncesinde. tarım makinalarının kalitesi üzerindeki etkisi üzerinde yaptığı çalışmasında. Çiftçilerin sadece traktör için periyodik bakım alışkanlığına sahip olduğu. Amaç üretilen tarım makinalarının müşterilerinin beklentilerine ve gereksinmelerine göre imalatın yönlendirilmesi olmaktadır. Bunun sonunda sürekli olarak proses geliştirme ve ürün geliştirme çabaları ön plana çıkmaktadır. (2001). Son yıllarda her sektörde olduğu gibi tarım makinaları imalat sektöründe de kalite faktörü ön plana alınmaya başlanmıştır. proses ile ilgili sürekli eğitim ve kurs gereksinimi Uygun finansal kaynak ve kredi olanakları Isıl işlem departmanının kurulması Kalite güvence bölümünün kurulması. tarım makinaları imalat ve kullanımında kalite mantığı çerçevesinde yönetim araçlarının incelenmesini açıklamışlardır. Makinalardaki arızalar büyük oranda aşınmaya bağlı etkenlerden kaynaklanmakta ve bu nedenle arızalanan makina elemanlarında birinci sırayı. Bu araştırma. dizayn ve imalat işlemlerinin. daha fazla aşınmaya maruz kalan kısımlar almaktadır.

tohumluk. bu çalışmalardaki ürün kayıplarını azaltacaktır. Ekonomik ve teknik açıdan böylesine önemli bir konuda araştırma çalışmalarını yoğunlaştırmak ve yeni çözümler sunmanın kaçınılmaz olduğunu vurgulamıştır. Ülkemizdeki tarım makinaları imalatçıları belirli bir kalite anlayışına sahip değillerdir. Göktürk (1995). Bu aşınma miktarının eşdeğeri olarak. tarımsal üretimin yapılabilmesi için gerekli olan toprak. belirli alanda ve belirli sürede çalışmalarında oluşan aşınma miktarlarını. St 70 ve 41Cr4. Organizasyon akış şemalarında yer alan birimlerin görev ve yetkileri açık bir şekilde ortaya konulmalıdır. Tarım makinalarının işlevi ve malzeme özellikleri ile ilgili çalışmalar Ulusoy (1977). malzeme sertliği ile aşınma arasındaki ilişki üzerinde durmuştur. Yılda yaklaşık 9701850 kilogram çeliğin aşınma neticesinde toprağa karıştığını saptamıştır. Uygun makina seçimi ve bunların tarımsal işletmelerde kullanılması tarımsal çalışmaların sürelerini kısaltacağı gibi. Farklı malzemelerin aşınma miktarları arasında farklar olduğunu ve malzeme sertliği arttıkça aşınma miktarının azaldığını ortaya koymuştur. Akça (2001). Ayrıca örnek malzeme seçilerek bu malzemeden çizel uç demiri imal ederek uygulanan ısıl işlemin. 42CrMo4 malzemelerden yapılmış uç demirlerini karşılaştırmıştır. tarımsal işlerin yerinde yapılması için önemlidir. Ege Bölgesinde imal edilen bazı toprak işleme aletlerinin aşınma miktarlarını saptamaya yönelik araştırmalarında. Ülkemizdeki tarım makinaları imalatında genellikle fabrika ya da işletme içinde işlem akış planlarının bulunmayışı. ISO 9000 standartlarını benimseyip uygulamaktan geçtiğini vurgulamıştır. Sertleştirme işleminin malzemenin aşınmaya karşı direncini iyileştirmede tek başına etkili olmadığını göstermiş ve sertliğin aynı malzeme türlerinde göreceli olarak aşınma direncini iyileştirdiği sonucuna varmıştır. 841. Karamış (1985). gübre ve tarımsal savaş ilaçlarının yanı sıra tarımsal üretimden üstün bir verim elde etmek için mekanizasyon araçlarının uygun olması.Kuşlar (2001). ülkemizdeki tarım makinaları imalatının kalite açısından incelenmesi üzerine yaptığı bir araştırmada. Bayhan (1996). St 42. mikroyapısını ve malzemenin mekanik özelliklerini saptamıştır. kaliteli imalat yapabilmenin yolu. Bu nedenle öncelikle kalite çalışmalarında organizasyon akış şemalarının oluşturulması gerekir.15x106 MJ ‘lük bir enerji kaybı olduğunu ortaya koymuştur. araştırmasında toprak işleme aletlerinin aşınmasını incelemiş ve tarım makinaları imalatçılarının uç demiri malzemesi olarak kullandıkları. St 60. toprak işleme organlarının hepsinde aşınma ile sertlik arasında ters bir ilişki olduğunu vurgulamıştır. . Tekirdağ ilinde kullanılan tarım alet ve makinaların kullanım ömrünün saptanması üzerine yaptığı araştırmasında. Ayrıca aşındırıcı tane çapının aşınma miktarı üzerinde önemli bir etkisinin olduğunu saptamıştır. 2.2. araştırmasında tarımda verimliliği etkileyen toprak işleme aletleri iş elemanlarının. kalite oluşturulmasında engelleyici faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Kantarcı (1982). su. aşınmalarının enerji eşdeğerini hesaplamıştır. Böylece üretimi yapılan tarım ürününün kalitesi ve verimi önemli ölçüde artacaktır. aşınmaya etkisini saptamıştır. araştırmasında kültüvatör uç demirlerinin imalatında yaygın olarak kullanılan 60SiMn5 yay çeliğine çeşitli ısıl işlem kombinasyonları uygulanmış ve sonuçta malzemenin kimyasal değişimini. araştırmasında Trakya Yöresinde üretilen çizel ve kombikürüm tipi toprak işleme ve hazırlama ekipmanlarının uç demirlerinin tarla ve laboratuar koşullarında.

bıçakların hacimsel kayıplarının %7 oranında azaldığı tespit edilmiştir. yapılan ısıl işlem sonucundaki değişim değerleri saptanmıştır. aynı işlemde kullanarak. %18.1. Trakya Yöresi’ndeki firmaların %83. DİE ‘nün 2000 yılı bilgilerine göre tahıl mibzeri.7’si sulama makinası üretmektedir. mibzerler ve kültüvatörler (DİE.2.1.'de verilmiştir. araştırmasında sap parçalama makinalarının. ısıl işlem uygulaması ile aşınmada %80-85 iyileşme elde edilmektedir.1998) Makina Türü Tahıl Mibzeri Kombine Tahıl Mibzeri Üniversal Mibzer Kültüvatör Türkiye 81222 139212 69787 383488 TÜRKİYE VE TEKİRDAĞ’A GÖRE DAĞILIM Tekirdağ 2855 11188 2693 17391 Edirne - Kırklareli - . Denemelerde. ancak sertlik derecelerinin yeterli olmaması nedeniyle aşınmanın daha fazla olduğu saptanmıştır. malzeme özellikleri. aşınmanın ayçiçek sapı parçalamada 7 gram ve buğday sapı parçalamada 5 gram düzeyine düştüğü görülmüştür. parçalayıcı bıçakları ve makinanın işlevsel özelliklerini tarla ve laboratuar koşullarında incelemiştir.6’sı Edirne ve %9. kombine tahıl mibzeri ve üniversal mibzer olarak ele alınan pnömatik ekim makinaları ile mibzerler ile kültüvatörlerin Türkiye genelinde ve Trakya İllerine göre sayıları Çizelge 2. yörenin ihtiyaçları doğrultusunda en fazla ayçiçeği ve buğday ekim makinaları ürettikleri için. Türkiye ve Tekirdağ’da tarım alet ve makina varlığı. Araştırmaların yapıldığı imalatçı firmalar. 2000) Makina Türü Tahıl Mibzeri Kombine Tahıl Mibzeri Üniversal Mibzer Kültüvatör TÜRKİYE VE TRAKYA İLLERİNE GÖRE DAĞILIM Türkiye 84910 151869 72161 402145 Tekirdağ 2832 11395 2752 17484 Edirne 6545 4008 6512 16387 Kırklareli 1507 7552 2745 6343 Çizelge 2.7’si toprak işleme alet ve makinası.Trakya Yöresinde tarım makinaları imalatçılarının %72. %9. Çizelge 2. Böylece aynı malzemeyi.'de ve Çizelge 2. Babacan (2001). mibzerler ve kültüvatörler (Anonymous.7’si ekim. Denemeye alınan bıçaklarda kullanılan malzemelerin standartlara uygun olduğu. sertlik durumları tespit edildikten sonra.1’i Tekirdağ. örnek olarak sap parçalayıcı bıçak imal eden firmalardan alınan örneklerin.3’ü Kırklareli’nde bulunmaktadır. Bıçaklara ısıl işlem uygulaması sonucunda. Ayrıca ısıl işlem sonunda. dikim ve gübreleme makinası. incelemelerde bu özellikteki makinalar üzerinde çalışılmıştır. %67. Tarımsal alet ve makinaların Türkiye ve illere göre sayıları. %7’si bitki koruma makinası ve %4.3’ü hasat ve harman makinası.2.

1 artmıştır.7 azalmıştır. Anadolu’nun pek çok yöresinde Trakya ve Tekirdağ’da üretilen tarım makinaları kullanılmaktadır. ve 2. Türkiye genelinde % 4.5 artarken Tekirdağ’da % 0.5 artmıştır. Üniversal mibzer varlığı. Kültüvatör varlığı.8. Yukarıdaki veriler kullanımla ilgili sayılar olduğundan Trakya Yöresinde üretilen makina sayısını yansıtmamaktadır.4 artarken Tekirdağ’da % 2. tahıl mibzeri sayısı Türkiye genelinde % 4.9. Türkiye genelinde % 3. Türkiye genelinde % 9 artarken Tekirdağ’da % 1.8 artarken Tekirdağ’da % 0. Kombine tahıl mibzeri sayısı.8 artmıştır.Çizelge 2. .’ da iki yıllık gelişme incelendiğinde.

Üniversal ekim makinası genel görünüşü Çizelge 3.1. Üniversal ekim makinası Tahıl ekim makinaları ayak tiplerine göre uçtan yaylı baltalı. civatasomun ve yaylar ele alınmıştır.'de verilmiştir. uç demirler.3. imalatı en fazla sayıda gerçekleştirilen üniversal ekim makinaları. imalat işlemleri ve kontrolünü özetleyen üretim proses akış diyagramı Ek13‘te verilmiştir. pnömatik hassas ekim makinaları ve kültüvatörler ile bu makinaların yapımında kullanılan mamul veya yarı mamul bazı yan sanayi ürünleri. MATERYAL VE YÖNTEMLER 3.1. Ayrıca bu makina ve parçaların yapımında kullanılan kaynak ve boya işlemleri de incelenerek kalite düzeylerini belirleyici çalışmalar yapılmıştır. Şekil 3.1. Üniversal ekim makinası teknik özellikleri Tip: Uçtan yaylı balta ayaklı 18 sıralı Genişlik Yükseklik Uzunluk Tohum depo hacmi Gübre depo hacmi Gübresiz depo hacmi Sıra arası mesafe İş Genişliği Ekici ayak sayısı Çalışma hızı Gerekli güç Ağırlık Birim mm mm mm lt lt lt mm mm Adet km/h kW kg Değer 2484 1550 1450 235 295 488 125 2500 20 5-7 37-44 710 .1. Üniversal ekim makinası genel görünüşü Şekil 3. Üniversal ekim makinasının. balta ayaklar.1.'de ve teknik özellikleri ise Çizelge 3.1.1. 3. yaylı baltalı ve tek diskli olarak üç farklı türde üretilirler. halk arasındaki adıyla "mibzer" üretiminin malzeme girdisi. yan sanayi. Materyal Araştırmada materyal olarak.

Üniversal ekim makinası-uçtan yaylı balta ayaklı (solda) ve yaylı balta ayaklı (sağda) yan görünüşleri . BOYA (GENEL) KAYNAK (ANA ÇATI) CİVATA-SOMUN BAĞLANTILAR ÇEKME-BASMA YAYLARI BALTA AYAKLAR Şekil 3.’te ise yan görünüşleri verilmiştir.Şekil 3.3. Üniversal ekim makinası ve incelenen elemanları Şekil 3.3.2.2.'de Üniversal ekim makinası ve incelenen elemanları. Şekil 3.

2.4. Pnömatik hassas ekim makinası üretiminin malzeme girdisi. 5. başta ayçiçeği. lifi alınmış pamuk tohumu. sebze ve soğan tohumların hassas ekimlerini yapabilen makinalardır.’de ve incelemeye alınan elemanları Şekil 3. mısır soya yer fıstığı. traktöre üç nokta askı düzeni ile bağlanabilen. süpürge otu. Araştırmada üretilen makinalar emme havalı ekici düzene sahip makinalardır. çalışma şekli bakımından en gelişmiş makinalardır.5. ve 6 sıralı tipleri üretilmektedir. tekleme ve taşıma işini görür. delikli disk-plakadır.'de verilmiştir. Genel olarak traktör kuyruk milinden alınan hareketle. imalat işlemleri ve kontrolü özetleyen. teknik özellikleri ise Çizelge 3.4.3. Pnömatik hassas ekim makinası genel görünüşü Çizelge 3. Kapalı bir yapı görünümündeki sistemde. 2. uygun bir fan tarafından oluşturulan hava akımı. Pnömatik hassas ekim makinası teknik özellikleri 4 Sıralı Gübre Depolu Genişlik Yükseklik Uzunluk Tohum depo hacmi Gübre depo hacmi Disk delik sayısı Disk delik çapı Sıra arası mesafe Sıra üzeri mesafe Çalışma hızı Gerekli güç Ağırlık Birim Adet mm " lt " Adet mm " " km/h kW kg Değer 2950 1520 2000 4×23 2×156 Değişken 1-6 250-900 8-50 5-7 37-52 700 .2. üretim proses akış diyagramı Ek-13‘te verilmiştir. Araştırmada hem gübre deposuz hem de gübre depolu tipi ele alınmıştır. Pnömatik hassas ekim makinası genel görünüşü Şekil 3. kabak. 4. domates. karpuz.2. tohumların tek tek depodan alınıp ekilmesinde etkili olan parça. Şekil 3. ekici düzenle bağlantılı olarak tohumun dolma.'te.1. Pnömatik hassas ekim makinaları. Pnömatik hassas ekim makinası-4 sıralı gübre depolu Pnömatik ekim makinaları sıraya ekilen tohumları hassas olarak ekebilen. Genellikle gübre depolu ve deposuz olarak.

Pnomatik hassas ekim makinası-4 sıralı gübre depolu-ana elemanları Parça No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Adı Üç nokta askı sistemi Makina ana taşıyıcı şase Emici fan Çizel kolu ve diski Tohum emiş hortumu Tohum sandığı Tohum hücresi Toprak açıcı Tohum ekici balta Toprak kapatıcı çapa Arka baskı tekerleği Parça No 12 13 14 15 16 17 23 24 25 26 Adı Toprak kapatıcı çapa yayı Baskı tekerleği derinlik ayar kolu Gübre sandıkları Gübre sandığı bağlantı şasesi Gübre hortumu Gübre ayağı ve baltası Ön disk bağlantı civatası Tohum ünitesi hareket tekerleği Gübre grubu hareket tekerleği Şaft giriş mili .3. 4 sıralı. gübre depolu pnömatik hassas ekim makinasının.BOYA (GENEL) KAYNAK (ANA ÇATI) CİVATA-SOMUN ÇÖZEBİLİR BAĞLANTILAR YAYLAR BALTA AYAKLAR Şekil 3. Şekil 3.5.6.3.'te.6. Pnomatik hassas ekim makinası ön görünüşü (solda) ve yan görünüşü (sağda) Çizelge 3.'da gösterilen ön ve yan görünüşe göre ana elemanları tanıtılmıştır. Çizelge 3. Pnömatik hassas ekim makinasında incelenen elemanlar Şekil 3.

1.8.3.'de ise teknik özellikleri verilmiştir. Çeşitli kültüvatör ayakları (a) S-şeklinde . merdane(dönel tırmık) ana elemanlarını oluşturur. Kombikürüm teknik özellikleri Kombikürüm Ayak sayısı Taşıma genişliği Yükseklik Uzunluk İş genişliği Ayak arası mesafe Çalışma hızı Traktör gücü Ağırlık Merdaneli ağırlık Birim Adet mm " " " " km/h kw kg kg Değer 17 2285 1250 2250 2000 120 6-10 30-37 300 440 Şekil 3.'de ise kültüvatör ayak yapıları verilmiştir. Kombikürüm genel görünüşü Çizelge 3. Şekil 3. BOYA (GENEL) KAYNAK (ANA ÇATI) CİVATA-SOMUN YAY YAYLI AYAKLAR VE UÇ DEMİRLERİ DÖNEL TIRMIK Şekil 3. (d ve e) yaysız ayaklar .8. (b ve c) yarım yaylı ayaklar. Şekil 3.7.4. Kombikürümler-yaylı ve dönel tırmık Kombikürümler ikincil toprak işleme aletlerinden olup.'de kombikürümün genel görünüşü. çatıya bağlı yaylı ayaklar ve uç demirleri. çatı(kaynaklı).3. Çizelge 3.7. askı düzeni.7.

6 4.5.1.2. küçük çaplı boru.60 arasında değişen ve SAE’ ye göre 1040. Cq45. 1979) Kalite 3.8 6. Yan sanayi ürünleri Tarım makinaları imalatçıları ürettikleri makinanın parçalarının % 50’sine yakın bir bölümünü yan sanayiden hazır mamul ya da yarı mamul olarak sağlamaktadırlar. Cq 35K. Saç Malzemeler Tarım makinaları imalatçıları.8 10.3. profil demir ve saç malzemeler sayılabilir. C 15 K. TS 1440. C 35 C 45 C 35. ) s 20 KG 35 S 20 K. St 37.6 6. QSt 34 St 34K.8 ile 8. çeşitli çeki ve bası yayları. civata ve somun.4. MUSt 34.8 6.L profilleri (köşebent). imalat kalitesi 6. QSt 34 Cq 35.3. Civata ve somunlar için uygun çelik çeşitleri Çizelge 3.4. karbon % 0. 1060 olarak adlandırılan çeliklerdir. St 37K. döküm parçaları ile saç ve demir malzemeler işletmecilerin en fazla talepte bulundukları malzemeler olarak göze çarpmaktadır 3.'de verilmiştir. Kullanılan tüm yayların. TS 1442 ile de çekme yayları incelenmiştir. U . Bunlar arasında en fazla kullanılmakta olanlar. 3.0. Çeki yaylarında standart kanca formları dışında makinanın kullanım amacına uygun kanca formları da kullanılmaktadır. Genellikle soğuk şekillendirilmiş kaliteli ve özel çeliklerden üretilen yaylardır.35S 20K C 35.6 5.1.4.9 Sıcak şekillendirme için St 34 St 37.5. imal edecekleri makinanın türüne göre çok çeşitli çelik malzemeler kullanmaktadırlar. bu yan sanayi ürünlerini incelenmesi gereken materyal kapsamına sokmuştur. 34 Cr 4 41 Cr 4 Soğuk şekillendirme için St 34 St 34.9 8. çubuk demir. MUSt 34. C 35K.8 civata ve somunlardır.045 olup. ve TS 1441' le basma yayları. C 35 KG St 37K. Q St 34 Cq 22. Civata ve somunlar Araştırmaların yapıldığı tarım makinalarında kullanılan bağlama elemanları genellikle dış vidalı bağlama elemanları olup. Çekme ve basma yayları Silindirik helisel basma yayları ve çekme yayları.I ve . C 45 - 3. geniş lamalar. Cq 35 Cq 35K Cq 45 St 37. Yan sanayiden karşılanan malzemelerin listesi bir hayli fazla olmasına karşın. Çizelge 3.M20 civatalar. 9 S 20K. C 45 KG St 50K. üzerinde çalışılan tarım makinalarında çok sayıda kullanılıyor olması.53.1. 35 Cr 4 41 Cr 4 Talaşlı şekillendirme için St 34 KG St 37 KG.15S20 K St 60 KG. civata ve somunlar gibi çinko ile kaplanmış olarak kullanıldıkları gözlenmiştir. altı köşeli M6 . .1. Fosfor ve kükürt her biri max. C 45. % 0.6 4. Soğuk çekilmiş bant halinde yay çelikleri olarak ta bilinirler.8 5. C15 St 50. En fazla tüketilen malzemeler içinde. Civata ve somunlar için uygun çelik çeşitleri (TÜKEL. vidalar ve saplamalardan oluşmaktadır.1.4.

Döküm malzemelerde en iyi aşınma mukavemetine % 0. Mn. da verilmiştir.4. Çapa ayakların tersine bu ayaklarda geniş batma açısından dolayı bileşke direnç kuvveti.4. gübre ayağı baltası da 2. Farklı tiplerde imal edilen bu malzemeler. Cr % 0. Balta ayaklarla çok yüzeysel ekim yapılabildiğinden.80 Mn % 0. sifero ve çelik döküm olarak karşımıza çıkmaktadır. Buna karşın derin ekim isteyen tohumların ekilmesi bu ayaklarla zordur.60 .10. makina üzerine daha küçük sıra arası uzaklıkları ile dizilebilirler.80 P % 0. 1979) C % 3. ve Şekil 3. 2.75 Si.9.40-0.Tip balta ayak-gübre ekici Tarım makinalarında kullanılan balta ayaklarda ve uç demirlerinde.Tip. dar sıra ekim için geliştirilmiş olan makinalarda kullanılmasına neden olmuştur. Avrupa tipi ekici ayak diye bilinen balta ayaklar.6 C içeriğinde erişilmiştir (TÜKEL 1979). Çizelge 3. bir ayak 2-6 kp çeki direnci gösterir.Tip balta ayak-tohum ekici Şekil 3.3.9.da sırasıyla bu tip ayaklar gösterilmiştir.6.6. Balta ayaklarda ayarlanabilen ekim derinliği 2-6 cm arasında değişir. Şekil 3. Bu nitelikleri. P. Si. Balta ayaklar diğer ekici ayaklara göre daha dar bir şerit içerisinde toprakta şekil değişikliği yaptıklarından. ekim derinliği az olan tohumların ekiminde başarılı bir şekilde kullanılabilirler.1. S. Aşınma mukavemeti için tavsiye edilen elementler (TÜKEL.Tip olarak adlandırılmıştır. Balta ayaklar Trakya Yöresi tarım makinaları üreticilerinin imal ettikleri pnömatik hassas ekim makinaları ve üniversal ekim makinalarında kullanılan balta ayaklar genellikle pik.50-0. Cr) yüzde içerikleri.30 max. % 0.10.60 Mn ve % 2. gerek aşınma özelliğini gerekse sertlik değerlerini önemli ölçüde etkilemektedir. çok fazla aşınmaya maruz kalırlar. Araştırmalarda tohum ekici baltalar (büyük kütleli) 1. bazı önemli elementlerin (C. ayağı topraktan çıkmaya zorladığından ekim derinliği ek yüklemelerle arttırılabilir.60-0. Aşınmaya maruz döküm malzemeler için aşınmayı en aza indiren element yüzde değerleri Çizelge 3. S % 0.25 Si % 0. Şekil 3. Öte yandan çeki dirençleri de düşüktür. dökümden yapılmış bir göğüs kısmı ile buna iki taraftan perçinle veya kaynakla bağlanmış olan kanatçıklardan oluşur. 1.10 max.

Karbonlu çelikten yapılan kültüvatör uç demirleri kalınlığı. Bu uç demirleri 2.11.Tip uç demirleri olarak adlandırılmış olup şekil 3.Tip (dar) uç demirleri Şekil 3. Bitkiler arası toprak işlemede ve kuru tarım bölgelerinde yeğlenen uç demiri tipi ise kaz ayağı şeklinde olan uç demiridir. kesme genişliğine göre kaz ayaklarında 3-6 mm.3. 1986). Keskin kenarlar 25-40 mm genişliğinde ve yaklaşık 500 B.1.Tip (çizel) uç demirleri olarak adlandırılmış olup şekil 3. Kesme genişliği 55 mm dolaylarında olan dar uç demirleri ikincil toprak işlemede yaygın olarak kullanılırlar.5.11.12.12.4. 1. 2.'de gösterilmiştir. parçalama ve kabartma işlemlerini uç demirleri yaparlar. yırtma. sertleştirilir (GÖKÇEBAY.D. Şekil 3.'de gösterilmiştir. En yaygın olarak kullanılan uç demirleri her iki ucu da keskinleştirilmiş ve aşındığında ters çevrilerek diğer ucu kullanılabilen dar uç demirleridir. dar uç demirlerinde 7-10 mm arasında değişir. Kesme genişlikleri 300 mm’ye kadar olan bu uç demirleri ile yabancı ot savaşında başarılı sonuçlar alınmaktadır.Tip (çizel) uç demirleri . Kültüvatör uç demirleri Kültüvatörlerde kesme. Bu uç demirleri 1.S.

3.1.5. Ana malzeme sacı kaynaklı test plakaları Ana malzeme sacı ile kaynatılan test plakalarından, mekanik testlerin yapılabilmesi için çekme, bükme ve makro test örnekleri alınmıştır. Çekme deneyinde kullanılan örnekler, WPS 1G, 2G, 3G kaynaklı test plakaları 10mm kalınlıkta, esas metali St 37 malzeme ve dolgu metali de SG 2 kaynak teli malzemesi seçilmiştir. Makro test için WPQ 1F, 2F, 3F köşe kaynaklı test plakaları aynı malzeme olup sadece kalınlığı 5mm'dir. Bu malzemelerin mukavemet değerleri, TS 5618’e göre çizelge 3.7.'de verilmiştir. Çekme deneyinde mukavemetin esas malzemeye göre değerlendirildiği göz önüne alınarak, kaynak metalinin de çekme ve akma değerleri en az esas malzeme kadar olması istenir. Şekil 3.13.'te Ana malzeme sacı-alın kaynaklı test plakaları, Şekil 3.14.'te ise Ana malzeme sacı-köşe kaynaklı test plakaları gösterilmiştir. Çizelge 3.7. Kaynak metalinin çekme, akma ve % uzama değerleri (TS 5618, EN 440)
Esas Metal Sembol Çekme Dayanımı En Az En Az Sembol Akma Uzama % Dayanımı N/mm2 Dolgu Teli (AWS) ER70S-6 Çekme Dayanımı

En Az En Az Akma Uzama % Dayanımı N/mm2 ksi ksi N/mm2 N/mm2 Y 42 500-640 420 22 SG 2 72 60 22 496,42 413,69 (Saf kaynak metali kütlesinde bağlantı yerinden alınan enine deney parçasında en az çekme değeri, kaynatılan ana metalin en az çekme mukavemetinin %10’u kadar düşük değerde olabilir)

Şekil 3.13. Ana malzeme sacı-alın kaynaklı test plakaları

Şekil 3.14. Ana malzeme sacı-köşe kaynaklı test plakaları

3.1.6. Boya test ve kontrol panelleri Boya testinde kullanılan test panelleri genellikle, firmaların kullandığı 0,8 ile 1,5mm kalınlıklarda ve yaklaşık 1m2 boyutlarda saç malzemelere, proses sırasında hangi boya kullanılıyorsa, boyatılarak elde edilmiştir. En az bir hafta kuruması için beklendikten sonra giyotin makasta 80×150mm boyutlarda kesilerek laboratuar koşullarına hazırlanmıştır. Kesilen sacların boyasız kenar yüzeyleri bantlanarak boyayı kirletmemesi sağlanmış ve marker ile tanımlamaları yapılmıştır. Boya test ve kontrol panelleri-test sonrası görünüşü Şekil 3.15.'te verilmiştir.

Şekil 3.15. Boya test ve kontrol panelleri-test sonrası görünüşü

3.2. Yöntemler 3.2.1. Mikroyapının incelenmesi Metal mikroskopları altında incelenen döküm ve uç demiri örneklerinin metalurjik dokularının değerlendirilmesinde "ASM Metals Handbook 8th edition, Atlas of Microstructures of Industrial Alloys" elkitabından yararlanılmıştır. Metalografik muayene için örnek, sırasıyla kalından inceye doğru zımpara kağıdı ile ısıtılmadan zımparalanır ve sonunda özel çuha üzerinde polisaj pastası ile ıslak uygulamayla parlatılır. Metal örnekler yeterince büyük kesilemezse bakalite almak gerekir. Parlatılmış örnek kısa süreli bir dağlamadan sonra hazır hale getirilir. Asit olarak genellikle nital (%3-5 nitrik asit ve alkol) kullanılır ve bir kısım kristal türü reaksiyona girerken bir tür kristal yapı hiç etkilenmez. Dağlamanın etkisi ile bazı kristal çeşitleri üzerinde kısmen renkli ayrışmalar da meydana gelebilir (SERFİÇELİ, 2000). 3.2.2. Kimyasal analiz Yöntem kimyasal analiz için hazırlanan örneklere, argon koruyucu gazı ortamında, elektrik ark yoluyla enerji verilerek uygulanmıştır. Elementlerin metal içindeki yüzde değerleri, bilgisayar ortamına çok az bir bekleme ile aktarılarak, verilere ulaşılmıştır. Araştırmalarda veriler (Kutes ve Hema AŞ.)nin kimyasal analiz test cihazlarından sağlanmıştır. Aynı firmalardan elde edilen prosedürler ve TS 2799 izlenerek test sonuçları değerlendirilmiştir. 3.2.3. Sertlik ölçme yöntemi Kaynak metali, ana malzeme ve döküm parçalarının sertlik ölçümlerinde TS 7226 "Sertlik Deneyi, Kaynak Dolgu Metali İçin", TS 139 (Brinell sertlik), TS 140 (Rockwell sertlik) standartlarından faydalanılmıştır. Sertlik ölçme deneyleri, Hema ve Tekirdağ MYO Makina Laboratuarlarında, deney ortam şartlarına uygun olarak yapılmıştır. 3.2.4. Yay deformasyon testi TS 1440 Yaylar, (Basınca Çalışan) Silindirik-Helisel Yuvarlak Telden Soğuk Sarılmış, TS 1441 Yaylar, (Basınca Çalışan) Silindirik-Helisel Yuvarlak Çubuktan Sıcak Sarılmış, TS 1442 Yaylar, (Çekmeye Çalışan) Silindirik-Helisel Yuvarlak Çubuktan Soğuk Sarılmış standartlarına göre Hema Hidrolik A.Ş.’ de çeki ve bası yayları için kullanılan Amsler yay test cihazı ile yapılmıştır. İşletmenin özel yay kontrolü için hazırladığı TS 1440’ koşullarını da kapsayan prosedüründen de faydalanılmıştır. Yine cihaz için hazırlanan KG.10.004 kullanma talimatına uyularak deneyler gerçekleştirilmiştir. 3.2.5. Çekme deneyi (Tensile test) ASME Section IX. QW-463, TS 138 " Çekme Deneyleri-Metalik Malzemeler İçin" standartlarından faydalanılmıştır. Bir çekme deneyi, çekme deney parçası, düşük hızda, düzgün ve darbesiz olarak kopuncaya kadar uzatılarak yapılır. Deney sırasında malzemenin sabit olarak artan ve kesit üzerine eşit olarak dağılmış çekme kuvveti etkisi altındaki davranışı takip edilir. Çekme deneyi sonucunda, malzemenin çekme mukavemeti, akma sınırı, elastiklik modülü, kopma uzaması ve kopma büzülmesi gibi değerleri ortaya çıkar (Anık, 1977).

da Test plakalarının çekme ve bükme testi uygulanacak bölgeleri. (1. ( 19mm) Frezede karşılıklı olarak paralel yüzeyler elde edinceye kadar düzlenecek T 10in.35mm R min 1 in.(250mm veya istenen kadar) y W 6. de ise Çekme örneklerinin istenilen boyutları verilmiştir. 3/4in.16. Şekil 3.1(a) TENSİON – REDUCED SECTION – PLATE .17.5mm – 19mm) X= Kaynak dikiş kabı dahil kalınlık (Reinforcement included) Y= çekme parçası kalınlığı T= Kaynak dikiş kabı hariç kalınlık (Reinforcement excluded) W= Genişlik. Hurdaya 1-Çekme deneyi 2-Kökten Eğme 3-Yüzden Eğme 4-Kökten Eğme 5-Yüzden Eğme 6-Çekme Deneyi Hurdaya Atılacak Parçası Parçası Parçası Parçası Parçası Parçası Atılacak Şekil 3.2.5. (25mm) Distorsiyon Şekil 3.1.1/16 TO ¾ IN.3. Şekil 3.1(a) PLATES. Test plakalarının çekme ve bükme testi uygulanacak bölgeleri QW. ortadaki dört adet bükme için). Çekme ve bükme test örneklerinin hazırlanması Kaynak testleri ve çekme deney parçaların hazırlanmasında ASME IX. Çekme örneklerinin istenilen boyutları QW.17.35 6.35mm X 6.463.35mm 6.16. QW-463 “Order of Removal “izlenmiştir (Uçtakiler çekme.462.

de Eğme/bükme deney düzeneği (QW-462.1. A B=1/2 A C=6t +1/8 C Rmin =3/4in.2.19. Burada ASME IX.19.2 GUIDED-BEND ROLLER JIG (Eğme deney düzeneği) Şekil 3.6.18. 6in.'de Kökten bükme test örnekleri (2 ve 4 numaralar) QW-462. QW-466.min(150mm) 11/2in.2. Yüzden bükme test örnekleri (3 ve 5 numaralar) 6in.3.20. Eğme/bükme deney düzeneği (QW-466. Kökten bükme test örnekleri (2 ve 4 numaralar) QW-462 .2) de açıklandığı şekliyle uygulanmıştır.(32mm) y T Şekil 3. yüzden (kaynak yüzeyi) ve kökten bükülmek suretiyle kaynağın kırılmalar olmadan katlanabilir veya katlanamaz özelliği ortaya çıkarılır.18. Bükme test örneklerinin hazırlanması Şekil 3.20. QW-463’e göre hazırlanmış deney parçalarının QW-462’ de açıklanan ölçülerde hazırlanmış bir düzenekte. bükme test örneklerinin hazırlanmasını şematik olarak açıklamaktadır.6. Şekil 3.2) 3.min(150mm) 1 1/2in(32mm) y T Şekil 3. Bükme-eğme deneyi ASME IX.'da Yüzden bükme test örnekleri (3 ve 5 numaralar).(19mm) Şekil 3.

7. QW-462.(100mm) 6in.52mm’ye kadar) Max.4(b) Fillet Welds-Performance ve TS pr EN 1320'den de faydalanılmıştır. T 4in. şematik olarak verilmiştir.3. T= 3/16 in to 3/8 in.22.462.’de makrotest örneklerinin hazırlanması ve istenilen boyutlar ile kırma yönü görülmektedir.(75mm) 4in. . kesildikten sonra ince zımpara ile çok iyi temizlenip silinerek dağlanmış ve kaynakların nüfuziyetleri incelenmiştir.21. Köşe kaynakları kırma deneyi (Makrotest) Köşe kaynağı kalifikasyonu makrotest parçasının hazırlanması ve uygulamasında ASME Section IX. Makrotest örneklerinin hazırlanması ve istenilen boyutlar Şekil 3.21.(150mm) Şekil 3.22. Makro test örneğinden istenilen kesit QW.de ise makrotest örneğinden istenen kesit. Kaynakçıya malzeme kalınlığından büyük olmama koşuluyla tek bir paso kaynak yaptırılır.(4.76mm’ den 9. Ortada veya ortaya yakın bir yerde durdurulup yeniden başlatılır. sağlamların ise kırılmadan büküldüğü gözlenir. Şekil 3. köşe kaynaklarının eğme veya darbeye karşı mukavemeti ölçüldüğü gibi.4(b) Köşe kaynaklı test parçaları uçlardan yaklaşık 25 mm. Şekil 3. fillet size = T Bükme/Kırma Yönü Kaynakta Durup başlama yeri(ortaya yakın) Hurdaya çıkarılacak(karşılıklı 25mm) 3 in.2. Bu yöntemde. kesit alınarak kaynak nüfuziyeti de incelenir. İstenen kalitede olmayan kaynakların kırıldığı.

• Kontrol ve ölçüm yapılacak ortam koşulları da çok önemlidir.2. Test uygulanış açısından çok kolay görünmesine karşın bazı ön koşullar yerine getirilmeden yapılırsa büyük sakıncalar doğurabilir. Kaynakçı kalifikasyon testi (WPQ.2. Çünkü visual test sadece tecrübeli personelin yapabileceği bir iştir. • Sürekli yeniliklere açık olması için kurs. 3. Visual test olarak da bilinen gözle kontrol. teleskop. Gözle kontrolün pek çok avantajları yanında. bütün bilgileri içeren ve özetleyen Ek-3 bilgi formu hazırlanmıştır. mikroskop. genellikle alın kaynağı için seçilen kaynakçılara aynı zamanda. WPS 2G (yan kaynak) ve WPS 3G (dik kaynak) olarak üç ayrı pozisyonda yaptırılarak uygulanmıştır. Göz ve boyut kontrol (visual test) yöntemi TS pr EN 970 "Kaynaklı Birleştirmelerin Gözle Muayenesi". Ancak bu dokümanların son revizyonları ile çalışılması ve onaylı olması gereklidir.10.9. personelin kalifiye olması ve sertifikalandırılması zorunludur.3. kaynak proses bilgilerini içeren ve özetleyen Ek-2 formu hazırlanmıştır. Ortam sıcaklığı. gözmalzeme uzaklığı ile açısı da önemli değerlerdir. Uyulması gereken tolerans ve kabul kriterleri çok iyi açıklanmalıdır.8. 3. günümüzde her alanda uygulanan bir tahribatsız muayenedir. sağlam gözlere sahip olunması.11. toplam 10 kaynakçı üzerinde ve sadece 1G (yatay pozisyonda) kalifikasyon test kaynağı uygulanmıştır. alın kaynağında) Welder Procedure Qualification – İmalatçı Prosedür Kaynağı olarak bilinen bu test .2. temizlik derecesi. İmalat kaynağı prosedür testi (WPS. nemi. Her bir kaynakçı için. aletlerle de uygulanır. • Kullanılan ölçü alet ve boyut kontrol gereçlerinin de iyi ve bakımlı durumda tutulması.2. TS 2399 "Tahribatsız Muayene-Gözle Muayenede Yardımcı Aygıtlar " standartlarından yararlanılmıştır. bütün bilgileri içeren ve özetleyen Ek-1’de verilen form işlenmiştir. resim. Prosedür test kaynakları önemli olduğu için. kalifikasyon testinde başarılı olan birer kaynakçı seçilerek. Değerlendirmeler yapılırken mevcut standart ve normlar göz önüne alınarak. Direkt olarak gözle ve 10 x büyütmeli büyüteçlerle yapıldığı gibi. renk körlüğü olmaması. “hata görülmedi”. bakılması gereken max. araştırmaların yapıldığı beş ayrı işletmeden. hata giderildikten sonra geriye kalıcı belge ya da döküman bırakmama gibi bir dezavantajı vardır. . seminer ve eğitimlere gereken önemin verilmesi. köşe kaynağında) Araştırma yapılan beş ayrı imalatçıdan. WPS 1G (yatay kaynak). minör hatalar varsa “kabul edilebilir”. TS EN 288-5 standardından da faydalanılmıştır. Her bir prosedür kaynakçısı için. Bu koşullar. majör hatalar varsa “tamir gerekir” ya da kabul edilemez ve yeniden yapılması gerekirse “red” şeklinde değerlendirme yapılmıştır. eğer gözlük kullanılıyorsa düzenli olarak göz kontrollerinin yapılması gerekir. 3. ayna vb. • Personel olarak ele alındığında. Her bir kaynakçı için. TS 6868 "Kaynakçılara Yeterlilik Sertifikası Verilme Esasları" standardından yararlanılmıştır. ikişer kaynakçı seçilerek. prosedür ve spesifikasyonlara da büyük ölçüde gereksinim vardır. 2F ve 3F (Fillet/köşe) pozisyonlarında kalifikasyon test kaynağı da yaptırılmıştır. standart. kalibrasyonlarının periyodik olarak yapılması gereklidir. Kaynakçı kalifikasyon testi (WPQ. aydınlatma ve ışık şiddeti. dolaylı olarak ta monitör. ve min. WPS kaynak testleri uygulanmıştır. Yatırım masrafı gerektirmediği için ucuz ve sorunları hemen çözüme götürdüğü için de her sektörde uygulama avantajına sahiptir. 1F. • Doküman olarak proje. alın kaynağında) Welder Performance Qualification – Kaynakçı kalifikasyon testi.

Genel malzeme hataları olarak açıklanan sıcak ve soğuk şekil vermeler. TS 1441.4. TS 1026 "Somunlar-Altıköşe.11. kaynağın göz kontrolü gibi yapılır. ısıl işlem hataları ile görünümleri de içeren tanımlamalar ve kriterler hazırlanarak. A × V × 60 Isı Girdisi = ---------------------(Heat İnput) S ( cm/dak) (J/cm) A =Amper-Akım şiddeti V= Voltaj. 3. Döküm hataları olarak açıklanan hatalar ile görünümleri de içeren tanımlamalar ve kriterler hazırlanarak.11. Civata ve somunların göz ve boyut kontrolü TS 61 "Bağlama elemanları-Vidalar. direnç-voltaj ve ilerleme hızı ölçülerek kaynakçı bilgi formlarına (Ek-1.Ş.11. Uç demirlerin göz ve boyut kontrolü Uç demirlerin gözle kontrolü için mevcut visual test prosedüründen yararlanılmıştır.2. 3. TS 80 "Bağlama Elemanları-Vida Dişi Açılmış-Genel Esaslar standartları ile özel olarak hazırlanmış Hema A.11.3) işlenmiştir.Ş.11.2. Firmasının malzeme giriş test ve prosedürlerinden de faydalanılmıştır.5. Döküm parçaların göz ve boyut kontrolü Döküm malzemelerin (balta ayaklar) gözle kontrolü için mevcut visual test prosedüründen yararlanılmıştır.2. Kaynak proses ve göz kontrolü 3.). TS 1442 standartları ile özel Hema A.3.1. malzemenin gözle kontrolü yapılır. çelikten mamul normal dişli somunlar için mukavemet sınıfları ve deneyler". Isı girdilerinin hesaplanmasında aşağıda verilen eşitlikten yararlanılmıştır (ASME Section IX QW-282. Çekme ve basma yaylarının göz ve boyut kontrolü Silindirik helisel basma yayları için TS 1440.Gerilim 60= Düzeltme faktörü S = (cm/dak) kaynak ilerleme hızı .2. Amper ve voltaj (Yu Fong dijital clamp meter) ile ark süresi de Hanhart model kronometre ile ölçülerek bulunmuştur.11.5.3.f. 3. 3.2.2. metrik". Kaynak parametrelerinin ve ısı girdisinin ölçümü Kaynak yapılırken gözlemlenen kaynak parametreleri.2. Firmasının malzeme giriş test ve prosedürlerinden de faydalanılmıştır.2. akım-amper.4.1.

g.f.e.23. Şekil 3.11. Çeşitli kaynak geyçlerinin kullanılması .2 18.a.c. TS prEN 970 Kaynak-Ergitme kaynaklı birleştirmelerin gözle muayenesi.d.2-9 10-15 591 134 10.8.b.Alaşımsız çeliklerin MAG kaynağı için önerilen kaynak parametreleri Çizelge 3.e. 1998) Yöntem : MAG kaynağı Uygulama : Yarı otomatik Malzeme kalınlığı mm Ağız türü Aralık mm Ağız açısı (°) Paso sayısı Tel çapı mm Malzeme: Alaşımsız çelik Tel (elektrod): SG 2 DIN 8559 Kaynak gerilimi V Kaynak akımı A Tel ilerleme m/dak Koruyucu gaz debisi lt/dak Kaynak metali g/m Koruyucu gaz tüketimi lt/dak Kaynak süresi (tk) dak/m 10 V-Alın 2.2. (a) Köşe kaynağı tam ölçüsünde (b) Çeşitli ölçü ağızlı yaprak geyçler (c) Ayak boyutu fazla (d) Amerikan tipi geyçle ayak yüksekliği ölçümü (e) İçbükeylik ölçümü (f) Dışbükeylik ölçümü (g) Kapak yüksekliği ölçümü Şekil 3. gibi standartlardan faydalanılmıştır.6 3. Kaynakların göz ve boyut kontrolü ASME Section V. TS 7536 "Kaynak hataları-metalik malzemelerin ergitme kaynağı için-sınıflandırma. terimler ve tarifler ".f.5. TS 2399.23.528 135290 3. de verilmiştir.' de çeşitli kaynak geyçleri ve bunların kullanımı ile ilgili şekiller verilmiştir.2.c.8. Visual Inspection.g.a.b.d.5 50 3 1. Alaşımsız çeliklerin MAG kaynağı için önerilen kaynak parametreleri (TÜLBENTÇİ. Çizelge 3.

Nondestructive Methods of Examination.M. Penetrant test ASME VIII. 5dak. boşluk.2. 291. Subsection A.3. Subsection A. malzemelere de uygulanabilir. aşamalarında uygulanan en güvenilir NDT yöntemi olarak bilinmektedir. çok iyi yüzey temizliği gerekir. 292.13. rafineriler. 303 nolu yayın ve TS 8824" Tahribatsız Muayene Metodları-Radyografik Muayene . Malzeme büyüklüğü. toz ve yabancı maddelerle tıkanma olasılığına karşı. petro-kimya tesisleri. Penetrant test kaynak ve döküm sanayinde çok geniş bir uygulama alanına sahiptir. testi uygulayan kişi tarafından yazılarak ilgili yerlere iletilir. seramik.Son temizlik antikorozyon solvent ve uçucularla çok iyi yapılmalıdır. doğal gaz depolama tankları. Günümüz teknolojisinde halen.N. TR-287.. Öncelikle test malzemesinin gözle kontrolden onay alması gerekir. Section V. Radyografi testi ASME VIII. e. film gibi yıllarca saklanabilecek kalıcı belge sağlaması en büyük üstünlük faktörüdür. 30 dakika beklenir) c. ve max. curuf vs. kullanılan malzemeleri ve bilgileri basitçe açıklayan rapor. Testin başarılı olabilmesi için malzeme yüzeyinin çok iyi temizlenmiş olması zorunludur. 1989 Radiographic Inspection. Test genellikle altı aşamada tamamlanır. ASNT (The American Society for Nondestructive Testing). d. maliyeti düşük ve portatif olması sebebiyle her alanda karşılaşılabilecek bir tahribatsız muayene deneyidir. Liquid Penetrant Method. boyutu ne olursa olsun her yerde ve sert yapı ve dokuya sahip ise cam. geliştirici (genellikle beyaz) boyanın üzerine çıkarak yerini ve büyüklüğünü belirtir. Radyografi ile halen tıp sektöründen her türlü sanayi alanına kadar uzanan geniş bir yelpazede çalışılmaktadır. Ç.A. TR302 (Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi) yayın ve standartlarından yararlanılarak aşağıda açıklanmıştır.2. Ancak yüzeye açık hataların.Yüzeyin tamamen temizliği sağlandıktan sonra geliştirici (developer) tatbik edilir. enerji üretim santralleri (nükleer.) varsa . plastik vb.E.12. Diğer tahribatsız muayene yöntemlerine göre pahalı olması ve dikkatli çalışılma gereğinin yanında. f.M. 3. a.Terimler" standartlardan faydalanılmıştır. Malzeme yüzeyindeki ve yüzeye açık süreksizliklerin ortaya çıkarılmasında kullanılan. uygulaması basit. Eğer malzeme yüzeyinde süreksizlikler (çatlak.Yüzey temizliği b. termik ve hidrolik) yapım ve kurulum. . Section V. Ç.N.A. Bütün işlemleri. NDT Training Program. bu hatalar içerisine sızan kırmızı penetrant boya. boru hatları.Yine en az 7 dakika ile maksimum 30 dakika kadar beklenilerek değerlendirme yapılır. Continuing Education In Nondestructive Testing.Sıvı penetrantın uygulaması (15-52 °C ve min. Nondestructive Methods of Examination.Yeterli süre sonunda yüzeydeki penetrant boya (genellikle kırmızı) sadece bez kullanma koşuluyla silinir.E.

) koparılması sonucu geride (+) yüklü ve iyon denilen bir atom kalır. Gamma ışınları ise bazı radyoaktif elementlerin (radyoizotopların) Co-60. Böylece elektron (e. Görünür ışıkta olduğu gibi doğrusal ve ışık hızında yayılan enerji paketlerinden oluşurlar. çekirdeği oluşturan (+) yüklü protonlar. Şekil 3. Bu yöntemde radyasyonla çalışıldığı için güvenlik kurallarının çok iyi bilinmesi ve uygulanması zorunludur. Source (ışın kaynağı-odak) FFD: Film odak mesafesi FFD Kurşun metre IQI Film ID Kaynaklı test parçası Film Şekil 3. MeV). yüksüz nötronlar ve çekirdek etrafında dönen (-) yüklü elektronlardır. γ-ray) zayıflamış olarak filme ulaşırlar ve filmi karartırlar. Bir cismin sadece profilinin değil. J= R/h.61×1012) iyon çifti oluşturan radyasyon miktarı. çatlak ve kalıntı gibi hataların film düzlemine paralel iki boyutu. . Radyografi testinde kullanılan X-ray ve γ-ray ışınlarının üretim ve oluşum şekli dışında bir farkları yoktur.24.1. İyonlaştırıcı özellikleri olup geçtikleri ortamdaki atomların dış yörüngelerinden elektron koparırlar.2. Sapma ve kırılmaya uğramadan malzemelere nüfuz edip içinden geçebilirler. keV. mR/h Bir maddenin özelliklerini kaybetmeden bölünebileceği en küçük parça atomdur. bir fotoğraf filminin X ya da γ ışınları kullanılarak karartılması esasına dayanır. elektron volt olarak tanımlanırlar (eV. Yb-169 bozunması ile elde edilir. fotokimyasal etki ve biyolojik etki gibi yan etkiler ortaya çıkar. Tm-170. kalınlık farklılıklarının ve iç yapıdaki hacimsel süreksizliklerin de bir film üzerinde görünür hale getirildiği çok önemli bir tahribatsız test yöntemidir. Işınım enerjileri. Süreksizliklerin. X ışınları (röntgen ışınları) özel katot tüplerinden elektriksel olarak üretilir. İşte bu iyonlaşma neticesinde flüor ışıma. Atom merkezinde kendi kütlesinin hemen tamamını oluşturan (+) yüklü çekirdek ve bu çekirdeğin etrafında belirli yörüngelerde dönen(-) yüklü elektronlardan oluşan bir sistemdir.293mg/cm2) 1. X ve gama ışınlarının tanımlanmasında faydalanılan birimler.13. Atomun esas itibariyle 3 temel parçacıktan oluştuğu kabul edilebilir. Ir-192. Radyografi testinin temel prensipleri Radyografi girici ışınlarla fotoğraf alma tekniğidir. bu kesitlerden geçen ışınlar kalınlığa bağlı olarak ve değişik ölçülerde zayıflayarak filme ulaşırlar ve film üzerinde farklı kararmalar oluşur ki buna kontrast denilmektedir.3. Malzeme farklı kalınlıkta bölgelere sahipse. Radyografi testinde görüntü almak için görünür ışıkta olduğu gibi. Se-75 . Test edilecek malzemenin bir tarafına ışın kaynağı (source) diğer tarafına ise film yerleştirilir. Radyografik görüntü üç boyutlu cisimlerin iki boyutlu izdüşümüdür.'te radyografi tekniği ve esas elemanları basitçe gösterilmiştir.24. yani boşluk. görüntü üzerinden ölçülebilir. Radyoaktivite ışınım miktarı(doz) birimi röntgen(R) dir. Bir plaka kaynağından film alma tekniğinin şematik gösterilişi Source-ışın kaynağı( X ve γ ışınları) X ve Gamma ışınları kısa dalga boyuna sahip elektromanyetik ışınlardır. X ve gamma ışınları arasında oluşum ve enerji dağılımları gibi çeşitli farklılıklar gözlenir. Malzeme kalınlığına ve cinsine bağlı olarak malzemeyi kat eden ışınlar (X-ray. Işınım şiddetleri (radyografik muayenede doz hızı olarak tanımlanır). J= 1R’lik bir doz 1gr havada normal şartlar altında (P=1.

27.'de gösterilmiştir.Çekirdek içerisindeki proton sayısı atom numarasıdır ve (z) ile gösterilir. Endüstriyel radyografide kullanılan gamma cihazları Gamma cihazları TS 5737' ye göre kapalı bir radyoaktif kaynaktan salınan gama radyasyonunun endüstride kullanılmasına uygun olarak tasarlanmıştır.'te ışın kaynağı-izotop ışınlama konumunda görülmektedir. Radyoaktif özellik gösteren izotoplar da radyoizotop olarak adlandırılır. ışınlama kafası gibi elemanlardan oluşur. İzotopu hareket ettiren mekanik çevirme kolu Şekil 3. Şekil 3. uzaktan kumanda aleti. Örneğin. 60 z= 27.26. source taşıyıcı. farklı nötron sayılarına sahip çekirdeklere izotop adı verilir.'da ve izotop koruyucu kabı ise Şekil 3.25. A= 60 27Co Aynı proton. Işınlama kabı.27. kapalı kaynak (source). Mekanik çevirme kolu Şekil 3. Işın kaynağı.25.26.izotop ışınlama konumunda Şekil 3. protonlarla nötronların toplamına kütle numarası denir ve (A) ile gösterilir. gönderme borusu. Şekil 3. İzotop koruyucu kabı .

de Radyografi yönteminin aşamaları gösterilmiştir.28.13. 4) Film üzerine lokasyonu belirlemek için kurşun rakamlı şeritmetre ve kimliği tanıtıcı bilgiler için kurşun harflerin yerleştirilmesi bitince. film görüntü kalite belirteçleri (IQI).2. banyo-proses işlemi için dark room’a (karanlık odaya) gönderilir.28. geniş-dar ve hazır rulo şeklinde imal edilirler ki. Gerek şantiye gerekse işletme şartlarında aşağıdaki işlemler sırası takip edilir. 7) Işınlanan yani görüntüsü alınan film. 1) Karanlık odada istenen özellikte filmlerin yeterli boyutlarda kesilerek. malzemenin ışın tarafındaki yüzeyine yerleştirilir. en riskli olanı radyografi yöntemidir. Burada işlem manuel yani el ile yapıldığı gibi. Radyografi yönteminin işlem sırasıyla açıklaması Tahribatsız muayeneler içersinde uygulanış açısından en uzun ve zahmetli olduğu kadar. malzeme kalınlığı ve cinsi. 5) Gerekli güvenlik önlemlerinin alındığından emin olunduktan sonra.3. ince kurşun levhalar arasında. boru veya döküm malzemelerin şekline göre çekim tekniği belirlenir.2. Bazı filmler kapalı. 3) Malzeme-ışın kaynağı mesafesinin belirlenir. Daha sonra gerektiğinde incelenmek üzere arşive kaldırılır. İŞLEMLER Film hazırlanır Çekim tekniği belirlenir İŞLEM YERİ KARANLIK ODA SAHA / ATELYE Işınlama süresi belirlenir Film tanıtımı yapılır ve ışınlanır SAHA / ATELYE SAHA Film proses işlemine girer KARANLIK ODA/ LABORATUAR KARANLIK ODA Değerlendirme ve rapor hazırlanır Şekil 3. yani Cüri cinsinden ışın değeridir. Şekil 3.Viewer-Işık kasası da denen cihazlarda değerlendirilerek raporlar hazırlanır. Gerekli bilgiler ise. Bu işlem expose-time yani uygun ışınlama süresinin hesaplanması için hazırlanmış aristo tipi cetvellerden faydalanılır. radyo-izotopun aktivitesi. izotop mekanik çevirmeli kol aracılığıyla istenen konuma gönderilir. ışık geçirmez plastik kılıflara konarak kasetlenirler. otomatik olarak ta yapılabilir. 2) Filmi alınacak malzemenin plaka. bunların kasetlenmesi gerekmez. film türü. 6) Hesaplanan ışınlama süresi kadar beklendikten sonra izotop tekrar koruma kabının içersine sokulur. Fixing ve developing (geliştirme) işlemlerinden sonra kurutulan filmler değerlendirmeye hazırlanır. Radyografi yönteminin aşamaları . 8) Film karanlık oda şartlarında.

11-Fim badge’leri her ay ilgili kuruluşlara (ülkemizde Küçük Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi) gönderilerek sonuçların yine kaydedilmesi gerekmektedir. Radyasyon ile çalışmanın riskleri büyük olması sebebiyle. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Radyasyon Güvenliği Tüzüğü’ne göre en önemli kurallar. 5-Kurşun plaka ve benzeri donanımla çekimlerde çok iyi zırhlama (perdeleme) yapılmalı ve mutlaka kolimatör (ışın çıkış düzeneği) kullanılmalıdır. Radyografi ve güvenlik Tüm canlı organizmaların yapı taşları hücrelerdir. 4-Bu işle çalışan personel teorik ve pratik olarak çok iyi eğitilmelidir.13. 12-Bu işle çalışacak personele. Bu amaçla genel ulaşım araçları kesinlikle kullanılmamalıdır. uyarıcı ışıldaklar v. saç dökülmesi ve ölüm somatik. düzenli olarak yapılmalı.Işınlama süresi mümkün olduğunca kısa olmalıdır. izotop cinsine ve aktivitesine (gamma–ray) bağlıdır. kullanılan film cinsine. yemek yenmemelidir. uyarı işaretleri (şeritler. tüp voltajı ve tüp akımına (X-ray). 10-Her çalışma günü sonunda kalem dozimetrede okunan doz değerleri. 13-Radyoaktif izotoplar özel bir araçla ve gerekli önlemler alınarak (çelik ya da kurşun bir kutu içersinde) taşınmalı ve aracın üzerinde radyoaktif madde taşındığına dair işaretler kullanılmalıdır. Işınlama süresi (expose time). cilt yanıkları. Hücre zehiri oluştuğu hücreyi tahrip ettiği gibi enzimlerle taşınarak diğer hücreleri de tahrip edebilir. fim badge’i. izotopun kolimatöre gitme süresi en çok 10 saniye olmalıdır. bu bölgeye giriş ve çıkışlar kontrol altında tutulmalıdır. herkesin özel dosyalarına işlenmelidir.Çalışma bölgesi 40 µSv/h’lık alan. özellikle kan sayımı değerleri personel dosyasında saklanmalıdır.2.3. Radyasyonun genel ilk etkileri/belirtileri. 1. Hücre sıvısının %80’ i sudan oluşmaktadır. çekim sınıfına. mümkün olduğunca kısa tutulmalı. istenilen yoğunluğa. 9-Tüm çalışanların üzerinde kalem dozimetresi. 6-Kolimatör ile izotop koruyucu kabı arasındaki mesafe. 7-Kullanılan tüm donanımın bakımı. işe başlarken check-up yaptırmalı.3. 14-Gidilecek yere trafik kurallarına uyarak. malzeme kalınlığına. gelişme çağındaki yapı bozuklukları da genetik etkilerdir. 8. Vücudumuzun radyasyona hassasiyeti organdan organa değişir. 15-Olası bir kaza durumunda (örneğin izotopun dışarıda kalması) mümkün olan en kısa sürede bölge emniyet şeridi ile çevrilerek yetkili kurum ve kuruluşlara (Küçük Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi) haber verilmelidir. . Sonraki etkiler ise lösemi ve kanser hastalığı gibi tehlikelerdir.) ile belirlenip. mümkün olan en kısa süre içinde ve en güvenli bir şekilde gidilmelidir. bu ortamda yiyecek ve içecek bulundurulmamalı. özellikle kılavuz kablosunda hiçbir hasarın olmamasına dikkat edilmelidir. su moleküllerini birbirinden ayırarak yeni bir yapı meydana getirebilir. iyonlaştırıcı özelliğinden dolayı. Radyoaktif ışınım. oksijenli su ya da hücre zehiri olarak adlandırılır. Bu oluşan yeni yapı. 2-Gereksiz ışınlamalardan kaçınılmalıdır. 3-Kapalı bir ortamda çalışılıyorsa. uyarıcı doz hızı ölçer radyakmetre türü cihazlar olmalıdır.b. korunmak için pek çok kurala uyulması zorunludur.

• Tam kuruma.14. • Dokunma kuruması.1. Baş parmak ucuyla kol dik tutularak boya filmine basılır ve yine en fazla kol kuvveti uygulanarak baş parmak 90° çevrilir.14. Boyalı paneller testten önce son 24 saat. 3. Hava kurumalı boyaların kuruması için ise oldukça uzun bir süreç olup bu sürecin çeşitli aşamaları aynı anlamda olan veya anlamları birbirine çok yakın olan farklı terimlerle ifade edilebilir. paneller üzerindeki kuru boya film kalınlığı 35 ± 3 µm olmalıdır. çözücü buharlaşmasıyla kuruyan boyalar. Boya uygulamalarında yapılan test ve kontroller Boya uygulamalarında yapılan test ve kontrollerde Dewilüx Ar-Ge Çalışmaları. Uygulanmış yaş boya filmi üzerine belirli periyodlarla pamuk lifleri düşürülür ve hafifçe üflenir. Lifler iz bırakmadan hafif üfleme ile boya yüzeyinden uzaklaştırıldığı ana kadar geçen süredir. Akzo Nobel Ar-Ge ve Laboratuar çalışmaları Marshall Boya. Boya uygulama ortamında yapılan test ve kontrol Araştırmaların yapıldığı işletmelerde boya uygulamalarının hangi koşullarda ve nasıl yapıldığını belirlemek amacıyla. boyanın doğru hazırlanıp hazırlanmadığının kontrolü. parmağa boya bulaşmadığı ana kadar geçen süredir. Hava kurumalı boyalar (oksidasyon kurumalı boyalar.1. Boyalar test panellerine uygulandıktan sonra bir dizi kimyasal ve fiziksel değişiklikler geçirerek kuruyacaktır. Toz dökülerek (160 mesh CaCo3 ) veya işaret parmağını boya yüzeyine çok hafif sürterek te tespit edilebilir. Kolu dik tutarak baş parmakla boya filmine uygulanabilecek maksimum kuvvet uygulandığında film bozulmuyorsa veya kalan iz yumuşak bir bezle silindiğinde kayboluyorsa.120 °C / 30 dak. fırın kurumalı boyalar ise fırın çıkışından 24 saat sonra test edilmeli.14.2. • Retüş edilebilirlik (recoating) . Ortam ve kurutma koşullarının uygunluğu Boya ortamında yapılan kontroller.1. iki bileşenli boyalar). bütün bilgileri içeren bir Ek-4 bilgi formu hazırlanmıştır. Jotun Boya ve Esmer Teknik A. Boya filmine hafifçe parmakla bastırıldığında boya filminin bozulmadığı. kırışma. Bu terimlerden yaygın olarak kullanılan bazıları. 160 °C / 20 dak gibi) Boyanın tam olarak kürlenebilmesi. Kalite Kontrol El Kitapçıklarından faydalanılmıştır. sıcaklık) etkisi çok büyüktür. Bazı boyaların üzerine şu veya bu nedenle ikinci bir kat uygulamak gerekirse.2. Boyaları kuruma şekilleri bakımından iki gruba ayırmak mümkündür. Bu kritik süreler içinde ikinci kat uygulandığında boya da kabarma. uygulama ve kurutma işlemlerinin sağlıklı yapılıp yapılmadığının kontrolü vs. Kuruma süresinin kontrolü: Fırın kurumalı boyalarda kuruma süresi zaten belirli bir süre bekletilerek belirlenir. sıcaklığı ve nemi sabit tutulan bir klima odasında (20°C / 55 ±5RH) muhafaza edilmeli. boya montaj kurumasını tamamlamıştır.3. Aksi belirtilmedikçe hava kurumalı boyalar uygulamadan 7 gün sonra. relatif nem ölçümü.Ş. yapışma zayıflaması gibi film bozuklukları görülür. • Toz kuruması. ikinci katın uygulanabilmesi için geçmesi için geçen süre en az ve en çok olarak belirtilir. Fırın kurumalı boyalar (kuruma için belirli bir sıcaklıkta ve belirli bir süre bekletilen boyalardır. yani kendinden beklenilen fiziksel ve kimyasal özelliklerini tam olarak tam olarak kazanabilmesi için kuruma süresinin ve bu süre içinde boya filminin bulunduğu ortam ve koşulların (nem. . ortam hava sıcaklığı ve malzeme yüzey sıcaklığının ölçümü.2. • Montaj kuruması. Her işletmede bu formlar dikkatlice doldurularak daha sonra yapılan laboratuar testlerinde ne denli etkili olduğu saptanmıştır. 3. Film bozulmuyorsa tam kuruma olmuş demektir.

yüzeyi düzgün soğuk çekilmiş çelikten kesilerek hazırlanmalıdır. kabarma. Panel boyutları testte taraf olan kişilerce karşılıklı olarak herhangi bir ölçüde belirlenebilirse de bir çok spesifikasyonda belirtilmiş olması bakımından. . Astarlar için önemlidir. Boya filminin esnekliğinin darbe ile belirlenmesi amacıyla yapılır. Bilindiği gibi çelik atmosferik çevreden etkilendiğinden hazırlanan paneller kullanıma kadar geçen depolamabekleme süresince pasa karşı koruyucu bir madde ile korunmalıdır. sertliği. İlgili standart.14. filmin deforme olmadan uzatılıp bükülebileceği maksimum değeri Erichsen deformasyon cihazı ile saptamak amacı ile yapılır. Boya türü malzemeler için elastikiyet boya filminin herhangi bir arıza göstermeden bükülebilmesi ve uzatılabilmesi olarak tanımlanabilir. ASTM D 2794-93 Boya filminin üzerine sürüldüğü yüzeyle birlikte ani darbelere karşı direncinin ölçüldüğü bu testte.) meydana gelinceye kadar her seferinde yükseklik biraz daha arttırılarak devam edilir.2. Boya filminin herhangi bir bozulma göstermeden direnç gösterdiği en fazla yükseklik. Genel olarak elastikiyet ölçme testleri çok ağır testlerdir. 3. Bu işleme boya filminde bir bozulma (çatlama. 3.8 mm 225 x 365 x 0.2. Sonuçlarda bulunan en fazla yükseklik inç. 25 kg-cm 35 µm kuru film. Örneğin. ucu yarı küresel şekilde olan belirli bir ağırlık yatay durumdaki boyalı panel üzerine dik olarak belirli bir mesafeden düşürülür.2.14. Konik bükme ve silindirik bükme testleri gibi boya filminin elastikiyetini belirlemede kullanılan testlerden olup. Boyaların performansını belirlemek üzere sayısı çok fazla olan ve objektif olarak değerlendirilmesi zor olan değişkenlerin kontrol edilebilmesi için boya testlerinde kullanılan panellerin çok itinalı seçilmesi ve hazırlanması gerekir.2.8 mm * (testlerin yapıldığı boyutlar) 100 x 365 x 0. darbe direnci olarak alınır. pullanma vs.1. Test panellerinin hazırlanması.pound veya kg–cm olarak ifade edilir ve panel cinsi film kalınlığı ile birlikte verilir. Ne kadar zaman sonra zımpara yapılabileceğini gösterir. Boya testleri için kullanılacak çelik paneller passız. Laboratuar koşullarında yapılan test ve kontroller Bu bölümde açıklanan testlerin uygulamasında (Akzo Nobel ve Jotun) boya firmalarının kalite kontrol laboratuarlarından faydalanılmıştır. Çelik paneller. 3. 36 inç-lb 35 µm kuru film. ASTM D 2794-69. Darbe direnci testi Amaç.2. Burada ilk duruma dönüş söz konusu olabilirde olmayabilirde.• Zımparalama süresi. yapışması ve uygulandığı yüzeyin özelliklerinin bir bileşkesi olarak ölçülür.2.2.8 mm boyutlarındaki paneller boya testleri için uygundur. 75 x 150 x 0.14. Her ne kadar boya filmlerinin elastikiyeti uzama katsayısı olarak uygun bir yöntemle oluşturulan serbest boya filminde ölçülebilirse de yine genel olarak pratikte boya filminin elastikiyeti filmin kendi elastikiyeti. Elastikiyet-derin çekme testi Amaç.

4. Bu işlem yavaş yavaş devam ederken büyüteç ile boya filminin durumu gözlenir. sıcaklık ve paneli esneterek uzatan kuvvetin etki hızına fazlasıyla bağlıdır. Konik bükme: 20mm çatlama 35 µm kuru film Konik bükme: %13. Sonuçlar silindir çapı ve film kalınlığı ile birlikte verilir. TSH-1503G Yapışma iki yüzeyin bir arada tutulduğu durumdur.2.2. Konik bükme testinde panel konik bir mandrel etrafında 15 saniye içinde 180° bükülür ve boya filminde çatlamaların uzadığı mesafe koninin küçük tabanından itibaren ölçülerek ( mm ) olarak verilir veya hesapla filmin uzama yüzdesi bulunur. 12. Örneğin. Çatlama olup olmadığına bakılır ve bir seri kontrol yapılarak çatlamanın olmadığı en küçük silindir bulunur.Elastikiyet özelliği nem. ASTM D 3359. çıplak saç panelde veya 10 mm mandrel. çıplak saç panelde. 10. 8. çatlama yok 35 µm kuru film . pigment. çözücü ve katkı maddeleri gibi nitelik ve nicelikleri çok farklı birçok maddenin boya da bulunuşu. etkin olan kuvvetleri ölçmek üzere iyi bir yöntem geliştirilememiştir. 16. bunların uygulamadan sonra davranışları. bu mikro ara kesitte. Bunun için geliştirilmeye çalışılan yöntemler birçok varsayımların büyük kısmı geçersiz kalır. 6. Boya filminde yırtılma. Bunlardan önceden kararlaştırılmış biri seçilerek boyalı panel bunun üzerinde 1-2 saniye içinde 180° bükülür. Bu nedenle testlerin sabit nemde (% 55 ± 5 relatif nemde) yapılması ve test panellerinin en az 24 saat bu ortamda bekletilmesi gerekir. IDerin çekme (Erichsen Cupping Test) IIKonik bükme IIISilindirik bükme Derin çekme testinde boyalı panel çıplak yüzeyinden hidrolik bir küresel ucun ilerlemesiyle çukurlaştırılır. Elastikiyet ölçümü için kullanılan cihazlar. 25 ve 32mm olan bir seri silindirik mandrel kullanılır. 3. Yapışma testi Amaç. 20. 14 mm mandrel.8 35 µm kuru film Silindirik bükme testinde çapları. çatlama yok 35 µm kuru film . yüzey pürüzlülüğü ve kirleri gibi kontrol edilmesi son derece güç olan birçok etmen boyalarda bu tür yöntemlerin uygulanmasını olanaksız kılar. Kuru boya filminin metal yüzeyine veya bir diğer uygulama yüzeyine yapışmasını test etmek amacı ile kullanılır. . İki yüzeyin birbiriyle temas ettiği mikro ara yüzeyde bu kimyasal ve fiziksel kuvvetleri ölçmek son derece güçtür. Ayrıca bütün varsayımlar olsa bile halen. Bu nedenle boyalarda yapışmanın ölçülmesi için yapışmayı sağlayan bütün güçlerin toplamının ölçülmesi esasına dayanan yöntemler kullanılmaktadır. 2. 5. İlgili standart.3. 3. çatlama gözlendiği anda cihaz durdurulur ve yapılan bombenin derinliği Erichsen elastikiyet değeri olarak ( mm biriminde) ifade edilir. Reçine.14. uygulanan yüzeyin çok heterojen olması. Yüzeylerin bir arada tutulmasını kimyasal ve/veya fiziksel kuvvetler sağlar. Örneğin.

'da verilen tarama (kareleme) test çizgi aralıkları film kalınlığına bağlı olarak üç şekilde hazırlanır. Film kalınlığı Çizgi aralığı 60 µm ‘ dan küçük 1mm 60-120 µm arası 2mm 120 µm’ dan büyük 3mm Sonuçlar verilirken boyanın tatbik edildiği yüzeyin cinsi. Böylece 1cm2’lik alan 100 eşit parçaya bölünür.30. Yapışkan bant Şekil 3. Bantla panel arasında kalan hava kabarcıkları parmakla ovularak giderilir.Çapraz çizgi. film kalınlığı ve kuruma şartları verilmelidir. Yapışması zayıf olan boya filmleri için kullanılır.29. Yapışkan bandı bir ucu serbest bırakılarak diğer ucundan tutulan bant ani bir hareketle yüzeye dik olarak çekilir. Boya filmi üzerinde 1.29. Yapışma testi-tarama (kareleme) Şekil 3. Sonuçlar banda yapışarak boşalan karelerin toplam alanı (%) olarak ifade edilir.Tarama (kareleme) : Daha çok bu yöntem kullanılır. Çizgi üzerine yan kenarları 135° ‘lik açıların karşısına gelecek şekilde yapışkan bant yapıştırılır. Şekil 3.'da açıklandığı gibi uygulanarak değerlendirme yapılır.30. astar olup olmadığı. Boya filmi üzerinde 1mm ara ile birbirini dik olarak kesen 11 yatay ve 11 düşey çizgi çizilir. . I.Yapışma testi iki şekilde yapılır. Ancak bunu ölçmek pratik olmadığından pratik değerlendirme beş ayrı kategoride yapılır. Yapışma testi-çapraz çizgi II. Şekil 3.5 – 2 cm uzunluğunda 45 ° açılı iki çapraz çizgi çizilir.

Sadece çiziklerin kesim noktalarında çok az miktarda boya dökülmüş. Çizikler boyunca ve kesim yerlerinde boya filmi dökülmüş. Yansıtma ilkesine göre parlaklık ölçme amacı ile kullanılır.'da verilmiştir. 45. Işık boya ve astar üzerine 20. Çizikler boyunca geniş bantlar halinde boya filmi dökülmüştür.14.9.31. Cihaz ışın kaynağından çıkan ışınları. DIN 53151) Değerlendirme ASTM D-3359 Mükemmel –5 Çok iyi – 4 İyi – 3 Orta – 2 Kötü – 1 0 Değerlendirme DIN 53151 Mükemmel Gt – 0 Çok iyi Gt – 1 İyi Gt – 2 Orta Gt – 3 Kötü Gt – 4 - AÇIKLAMA Çiziklerin kenarları tamamen muntazam. Şekil 3.' de parlaklık ölçümü şematik olarak gösterilmiştir. Parlaklık ölçümü foto-elektrik cihazlarla yapılır ve esas olarak bu cihazlar bu cihazlar bir ışın kaynağı ile yansıyan ışının şiddetini ölçen bir detektörden ibarettir. Parlaklığın ölçümü ifadesi birkaç şekilde yapılabilirse de yaygın olarak yüzeyden yansıtılan ışığın şiddetinin belirli bir açıda yüzeye düşen ışık şiddetine oranı olarak ifade edilir. Boyasız alan toplam alanın % 35’ini geçmemelidir.31. Boyasız alan % 65’ ten çok. bir kaynaktan gelen ışınlarla yüzeyde oluşan görüntünün netlik derecesi ile ifade edilir. Çizelge 3. Boyasız kalan alan toplam alanın %15’ini geçmemelidir. Parlaklık ölçümü (gloss test) Amaç.2.9. Işık kaynağı I0 αi αr I Detektör Parlaklık ≈ I / I0 (specular gloss) Test Paneli Şekil 3.2. İlgili standart. tarama ile meydana getirilen karelerin hiçbiri dökülmemiş. parlaklık derecesi.4. 60 ve 85° ‘lif açılarla plaka üzerine düşürülür. Birçok kare kısmen veya tamamen boşalmıştır. 3. Boyasız alan toplam alanın % 65’ini geçmemelidir. Parlaklık ölçümü şematik gösterimi . Yatay ve düşey çizikler boyunca ve kesim yerlerinde boya filmi dökülmüş. birkaç kare kısmen boşalmıştır. Son kat boyaların parlaklığı genellikle 45 ve 60 ° ‘lerde ölçülür.ASTM D-3359 ‘a göre yapışma testi sonuçlarının karşılaştırılması Çizelge 3. boyası dökülmüş alan toplam alanın % 5’ini geçmemelidir. parlaklığı ölçülecek yüzeye değişik açılardan düşürebilecek niteliktedir. birkaç kare kısmen veya tamamen boşalmıştır. ASTM D 523-89 Parlaklık bir yüzeyin üzerine düşen ışınları yansıtması demek olup. Yapışma testinin değerlendirilmesi (ASTM D-3359.

Kullanılan tuzlu su kabin içi sıcaklığında (35°C) yoğuşma ile toplanıp test edildiğinde. ek panel konularak test süresi maksimum hasar noktasına kadar uzatılır. Örneğin.2.30° açı yapabilecek yerleşime uygun hazırlanmış kütüklere. boya kalınlık ölçme metodudur. boya kalınlık ölçümü de mağnetik aletlerle yapılmaktadır. damıtık su kule sıcaklığı 47. kalibrasyon yapılmasına da olanak sağladığı için her zaman hassas ölçüm yapmak mümkündür. Bu metodla metal yüzeyler üzerine yapılan boya ve kaplama uygulamalarında. atomizasyonu sağlayan hava basıncı ASTM B-117-73’e uygun olarak seçilmelidir. 1-2cm.6. Bant sonrası kopan boya filmleri değerlendirilir. "Mağnetik Aletle Ölçme Metodu" en hassas ve hızlı. Film kalınlığı kontrol edilmiş. Test süreleri kullanım kolaylığı yönünden 24 saatin katları biçiminde seçilmelidir. kuru film çıplak saç plakada.Film kalınlığı d. boyalı test plakaları veya parçalar üzerine saç yüzeyine inecek kadar ( X ) şeklinde çizgi çizilir. Kuru film kalınlığı ölçümü TS 149’ a göre açıklanan.5. Çalışabilir durumdaki test cihazının damıtık su ve tuzlu su yeterlilik kontrolleri yapıldıktan sonra çizilmiş paneller. ASTM B-117-85 Gerekli Araçlar. Günümüz teknolojisinde anında ve kesin netice veren aletler rağbet gördüğü için. Testin değerlendirme işlemi 15 dakika içinde tamamlanmalıdır. Daha sonra X boyunca şeffaf bant yapıştırılıp havası iyice alındıktan sonra yapışma testinde olduğu gibi hızla 180° çekilir. markası ile birlikte verilir. korozif ortamlarda kullanılacak paslanmayı önleyecek boya sistemlerinin performansını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir testtir. Örneğin ( test sıcaklığı 35°C. a. .14. ) gibi. hava basıncı 15 psı. Kabin içi sıcaklığı. blister (kabarcık) boyutlarını ve yoğunluğunu gösteren ASTM figürleri. Uygulama.Ölçüm yapılan aracın cinsi. Test sonunda cihazdan çıkarılan paneller çeşme suyu ile yıkanıp dikkatlice kurutulur. boya üretiminde ezilme aşamasının yeterli derecede yapılıp yapılmadığına bağlıdır ve bunların toplam etkilerinin sonucu ortaya çıkan bir özelliktir. Ayrıca cihazla ölçümlere başlanmadan önce kalibre edilmesini sağlayan folyolar.14. damıtık su kule sıcaklığı.Işığın yüzeye geliş açısı b. cross-cut bıçağı. 45° ------63 Multiangle Gardner Glossmeter 60° -----98 mic. Korozyon test cihazı.8°C. 3. çizilmiş kısımlar üste gelecek şekilde oturtulur. İlgili standartlar. Panel yerleştirilmesinde dikkat edilecek diğer bir husus da herhangi bir panelden diğeri üzerine yoğuşmuş tuzlu su düşmemesini sağlamaktır. Değerlendirme sonrasında ilgili şartnamede öngörülen test süresi sonunda tolore edilebilecek maksimum hasar oluşmamışsa. varsa X ( cross) ta ve paneldeki blister incelenip kaydedilir. Hızlandırılmış dayanım testlerinden olup. Panellerin yanları ve arkaları dayanıklı bir boya ile kapatılmalıdır. eninde ve-ge bant.2 pH değerini verecek özellikte olmalıdır. ortam ısısında kürlenebilen vernik. Değerlendirmede. Uzun süreli testlerde belirli aralıklarla görsel kontroller yapılmalıdır. Korozyon direnci (tuzlu sis) testi Amaç.Parlaklık boyanın pigment bağlayıcı oranın içindeki dolgu maddelerinin miktarına. dikeyle 15° . Öte yandan özellikle dekoratif amaçla kullanılan boyalarda parlaklık son derece önemlidir. 6. %5’lik tuzlu su.2.5 – 7. dijital ekran üzerinde ve mikron hassasiyetinde okuma sağlanmaktadır. Cihaz probunu film kalınlığı ölçülecek yüzeyin üzerine tutmak yeterli olmaktadır.2. 3.Panelin cinsi c. Test süresi isteğe göre değişebilmektedir. Parlaklık ölçüm aracında okunan değer. Düzgün bir şekle sahip olmayan ya da çok büyük paneller cihazdaki yardımcı araçlara uygun şekilde yerleştirilip test edilmelidirler.2. Test panellerinin birbiriyle veya herhangi bir yabancı malzeme ile temas etmemesine dikkat edilmelidir.

çok az .. d. film kalınlığı. sis üreten kule filtrelerindeki tıkanmalar. çalışma kodu:.. Test paneli kontrol için yerinden alındığında. Tuzlu sis testi: 96 saat. c. Korozyon direnci (nem) testi (QCT) Amaç. çatlama ve matlaşma şeklinde olabilir. 3. sıcaklık ayarları. İlkesel olarak ASTM D 4585-87 Gerekli Araçlar. yanlış panel yerleştirimleri ve test süre bölünmeleridir. Test panellerinin konulacağı raflar. Test devam ederken paneller için gerekiyorsa ara kontroller yapılabilir. pas ilerlemesine izin verilmeksizin saklanır. blister. Test sonunda incelenen özellikler çizikten itibaren pas ilerlemesi.Değerlendirilmesi tamamlanan paneller koruyucu bir vernikle kapatılıp. blister ve pas yönlerinden incelenir. yüzey. Test panelleri.film kalınlığının ölçülmesi gibi kontroller yapılır.görünüm. X ‘ta blister. b. QCT(Coil Coating test) cihazı Uygulama. Bu sıcaklığa ulaşmak için termostat ayarlanır.. pH. bu boşluklar bir bant yardımıyla kapatılır.7. Puan: 70 (0 ile 100 arasında kötüden iyiye doğru olacak şekilde bir puanlandırma standardı geliştirilebilir). sonuçlar. Şartnamede bu test için belirlenen süreye ulaşılıncaya kadar cihaz sürekli çalıştırılır. Sonuç ve değerlendirme. boş bir panel kontrol için alınan panelin yerine konur. Testin tekrarlanabilirliğini etkileyen faktörler şöyle sıralanabilir. X’ ta ve paneldeki genel paslanma ve pas kusması.. QCT testi sonucu (şartnamede belirtilen süre sonunda) elde edilen sonuçların şartnamede istenilen sınırlar içinde olup olmadığı kontrol edilir.... vb. Genellikle 96 saatlik uygulama sonucunda test panelleri üzerinde yapılan bazı inceleme ve kontrollerde.yapışma.Blister. Test panellerinin yerleştirilmesi esnasında paneller arasında boşluklar oluşur ise. Sonuçlar ilgili dosyaya kaydedilir. İlgili Standartlar... QCT cihazının iç tarafına gelecek şekilde yerleştirilir. cross-cut karton bıçağı ile saca kadar inerek çizgi çizilir. Sonuç ve değerlendirme.2. a. QCT test cihazının tabanında bulunan su haznesi 25mm derinliğinde damıtılmış su ile doldurulur. ürün gamı. • Uygulamanın yapıldığı panelin yeterince temizlenememesi. Film kalınlığı: 35 µm. Test panellerinin boyalı yüzeylerine (X) şeklinde. test panelleri veya korozyona karşı dirençli boş panellerle tamamen doldurulur.2...birkaç. Korozyon direnci testlerinin sonuç ve raporlarında kullanılan bazı harflerin açıklamaları. lokal no: 8MD Bant sonrası açılma: 1cm (min-0/max-1. • Test koşullarındaki değişiklikler. basınç ayarları. B: Blister-kabarcık D: Dense-yoğunluk P: Panel MD: Medium dense-orta düzeyde yoğunluk X: Cross (çapraz çizik) M: Medium-orta düzey F: Few. Örnek olarak panelin test sonundaki zayıflamalarını şu şekilde kaydetmek mümkündür.14. 1mm’den büyük boşluklar ve 2mm çapından daha büyük açıklıklar.Tarih:. test parametreleri bildirilerek kayıt edilir.. test cihazında su buharı kaybına ve sıcaklık dalgalanmasına sebebiyet vermektedir. Test sırasında yapılan kontrolde panel.5) Görsel değerlendirme: Panelde pas kusması var. İstenilen test sıcaklığı bu test için 50°C ‘dir. Bu test boya filminin mutlak yoğuşmanın bulunduğu ortamda nem direncinin belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır. No:6M Panelde blister.

Fisher kesin ki kare (non-parametrik) testi ile değerlendirilmiştir. tesadüf bloklarında 5 × 3 faktöriyel deneme deseninde değerlendirilmiş. boya kalınlıkları ve boya korozyon test sonuçları. çekme ve basma yayları ve bükme deney sonuçları. korozyon test sonuçları da Fisher kesin ki kare non-parametrik test ile değerlendirilmiştir (SOYSAL. tesadüf bloklarında 5 × 3 × 3 faktöriyel deneme deseninde değerlendirilmiştir.2. Çekme deney sonucunda elde edilen bulgular. Civata-somunlar. Çekme deney örneklerinin sertlik ölçüm sonuçları. bükme deneyi. İstatistiksel yöntemler Civata-somunlar. Boya kalınlıkları. SPSS paket programından faydalanarak varyans analizinde değerlendirilmiştir.3. . çekme deneyi.15. çekme örnekleri sertlik değerleri. tesadüf bloklarında 3 × 2 faktöriyel deneme desenine göre istatistiksel analizleri yapılmıştır. çekme ve basma yayları. 2000).

O. Kimyasal analiz düzeni Cihaz adı: Kimyasal Analiz.9. Makina Bölümü Malzeme Laboratuarı. 3.3. HB.2 / 60/ 62. HRC.O. HV olmak üzere 5 değişik türde sertlik ölçme Cihaz adı: OFFİCİNE GALİLEO.Ş. Japan Özellikleri: 50. kalibrasyon blok ve 51x36x12cm boyutlarında çanta ile toplam 6 kg ağırlığında.Ş. Tekirdağ Model: Ergotest Comp 25R. Switzerland Özellikleri: Dijital ekran.Ü.Ş.5 ve 250 kg yüklerde kullanılabilen.Ü. Çerkezköy Model: Zwick ZHV 10 Metalografi mikroskopu ve sertlik ölçüm cihazı Üreticilere ait örneklerin metal mikroskobunda inceleme için hazırlanmasında özel sıvı soğutmalı testereler. HS-Shore. spektrometre Kullanıldığı yer: KUTES A. Sertlik ölçüm cihazları Cihaz adı: Portatif Sertlik Ölçüm Cihazı (Portable Hardness Test Instrument) Kullanıldığı yer:T. Çorlu Cihaz adı: Kimyasal Analiz.3. Tekirdağ Model: EQUOTİP. Tekirdağ Model: Nikon Optiphot.3. 31. DUROMETRİ-Hardness Testers Kullanıldığı yer:T. Makina Bölümü Malzeme Laboratuarı. Çerkezköy Model: Foundry – MASTER. polaroid fotoğraf alma özelliği. Tekirdağ M. Vakum optik emisyon spektrometre 3. kalite kontrol laboratuarı. Tekirdağ M. Orijin. Orijin. Orijin.Y. işlem sırasına göre 320. 100.3.3. Tekirdağ M. . 200 ve 400 büyütme yapabilen mercekler. 285x612x930mm boyutlarında ve 150 kg. kalite kontrol laboratuarı. ve Panasonic Mini CCTV Monitör Cihaz adı: Metalurjik Mikroskop Kullanıldığı Yer: HEMA Hidrolik A.10.5/100/125/125/150/187. 10 kg ön yüklemeli.Y. Düşey 295mm ve yatay.2. HRC sertlik ölçümü yapabilen.O. spektrometre Kullanıldığı yer:HEMA Hidrolik A. 220mm çalışma alanına sahip.8. Mikroyapı inceleme düzeni Cihaz adı: Metalurjik Mikroskop Kullanıldığı Yer:T. D tipi prob ve yapıştırma pastası.Y. HRB. 600 ve 800 nolu zımparalarla yapılan silme ve parlatma (polisaj) düzenekleri kullanılmıştır. Araştırmalarda kullanılan ölçü alet ve cihazlar Araştırmalarda kullanılan alet cihaz ve düzenlerin genel görünüşleri aşağıda açıklanan sıraya uygun olarak EK-7. 3.Ü. İtaly Özellikleri: Dijital ekran.1. D tipi standart blok.11 ve 12' de verilmiştir. Makina Bölümü Malzeme Laboratuarı.3.

Ü.5 6H 89 Somun için. Tekirdağ Özellikleri: 1.Y.Ş.3.M 14 x 2 6. Orijin. 500 HP Screen. Kalite Kontrol Laboratuarı. Orijin. Tekirdağ Model: Micro-vu. İç ve dış çap vida mastarları (geçer-geçmez) Ölçü aleti adı: Vida Mastarları (Tampon ve Delik Tip) Kullanıldığı yer:T.4. USA Özellikleri: Cam ekran çapı: 300mm. Boyutları.3. 0. takım odası tipi.O. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.5 4.5 7. karbid uçlu.5. Kalite Kontrol Laboratuarı. 300x75mm malzeme bağlama boşluğuna sahip.Y. 300x450x75mm. 40 ton. 20x. Çerkezköy Model: ODC 003 Üretim Tarihi: Haz. Tekirdağ M. Optik komparatör (projeksiyon) Cihaz adı: Micro-vu. 6g 89 Civatalar için 3.7. 31.25 3. Tekirdağ M.3. Tekirdağ M.O. Çerkezköy Model: AG-250 kNG SHİMADZU TSE-Sertifika No:801 . Orijin: Japonya 3. Tekirdağ Özellikleri: 305mm (12") kapasiteli. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. Kalite Kontrol Laboratuarı. Orijin: Türkiye Cihaz adı: AUTO GRAPH Çekme ve Basma Test Cihazı Kullanıldığı yer: ARC TECH A. 10x.Ü. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.Ü. Çerkezköy Amsler 3. 1982 Seri No: 118 Kapasite .M 8 x 1.75 5.M 18 x 2.Ş. Çekme ve bükme/ kırma test cihazları Cihaz adı: ALŞA Çekme ve Basma Cihazı Kullanıldığı yer: HEMA Hidrolik A.01mm.8.Y.3.001 inç okuma hassasiyetli. Dijital mihengir ve granit pleyt Cihaz adı: Starret 85016 surface plate Kullanıldığı yer:T.6.M 10 x 1. 3.O. 0. Orijin. 40x ve 50x büyütme yapabilen lensler. 500 HP Optical Comparatör Kullanıldığı yer:T. 63. USA Cihaz adı: Fowler Digital Height Gauge (Dijital mihengir) Kullanıldığı yer:T.3.O.M 6 x 1 2.Ş.5mm dikey çalışma alanına sahip.M 12 x 1. Kapasite: 250 kN. Yay deformasyon test cihazı Cihaz adı: Kullanıldığı yer: Model: Amsler Yay Deformasyon Test Cihazı HEMA Hidrolik A.3. Tekirdağ M. Tekirdağ Özellikleri: Siyah granite.Y.Ü.5mm odak mesafesine sahip. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.M 20 x 2. 150mm yatay. USA .

209x77x36mm.Ü. el feneri. kronometre . Max. AC Voltaj (200-750V). X5ER Model. 275.8020. büyüteç. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.O.Y. mikrometre.10. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.Ü. Kullanıldığı yer: T.2001 BT-70 Developer Batch No: 20020111 / 11.Y.13.O. geyci Kullanıldığı yer:T. Göz ve boyut kontrol ölçü aletleri Ölçü aleti adı: Kumpas.Ü.Y. çeşitli tiplerde geyçler. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. Orijin: Germany Alet Adı:(4) Crayons (ısı tebeşirleri) 3. Kaynak parametreleri ölçü aletleri Alet adı:(1) 1000A AC/DC PENS AMPERMETRE Kullanıldığı yer:T. kurşun şeritmetre.3.12. Otomatik kapanma 30 dakika. METHODS AB&C Non halogenated solvent 3. BT-69 TYPE I &II METHOD C Class2.11.O. Tekirdağ M. 520gr. yapıştırıcı bantlar. Ekran. Rezistans ve Frekans ölçme özelliklerine sahip. Rezistans ölçme. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.03. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. boyutlar.Ü. Tekirdağ Model : CİE 2605. Tekirdağ M.5.O. Ekran. Germany Gereç Adı: Film Kasetleri (ışık geçirmez plastik). çelik şeritmetre. çelik şeritmetre. Tekirdağ M. çelik gönyeler.çene açıklığı. metal marker. Tekirdağ M.3. Tekirdağ Model: BT-68 TYPE II. 31/2 dijital. İnce kurşun plakalar. Seri No: 23 Orijin. Alet Adı:(2) YU FONG DİGİTAL CLAMP METER Kullanıldığı yer:T. Alet adı: Graetz marka. Radyografi test cihazı ve gereçleri Cihaz adı: GAMMAMAT Radyografi cihazı (şekil 18. Alet Adı:(3) HANHART Felix stop watch-kronometre Kullanıldığı yer:T.Ü. 57mmx70x18 Busbar. çene açıklığı.3.3. Pil.1) Kullanıldığı yer: İMKOSAN Metal İmalat ve Röntgen Kontrol San.2001 BT-69 Cleaner Remover (Solvent) Batch No:CN20010328 / 28.O. METHODS B&C.Y.3. 701560 seri nolu radyasyon ölçer . Tic.Y.Y.O. Tekirdağ Model : YF. fleksibil metal uçlu mıknatıs.02.4x90. Tekirdağ M. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. Penetrant test malzemeleri Malzeme adı:BT-68 Penetrant Red Dye Batch No:P20010515 / 15. 9V. BT-70 TYPE I & II FORM d.Alın kaynağında kaynak ağzı açısı kontrol mastarı. Max. boyutlar.Köşe kaynakları için yapılmış özel tip geyçler 4. Orijin: Taiwan Özellikleri: DC ve AC Akım. kurşun harf takımı. Tekirdağ M. 31/2 dijital. 260gr. Ağırlık.2002 Kullanıldığı yer: T. İSTANBUL Özellikleri: İzotop. İridyum 192.3. Tekirdağ Model : Hassasiyet 1/10 second(saniye).Ü.9. DC ve AC Voltaj. Kaynak ağzı ve profili ölçüm geyçleri Alet Adı: 1-Alın ve köşe kaynakları boyutlarının ölçümünde kullanılan geyç(gauge) 2. Model: NEB 211. Tekirdağ 3. Tekirdağ 3. 57mm. Orijin: Taiwan Özellikleri: AC Akım (20-600A). Ağırlık.Köşe kaynakları için yapılmış özel tip geyçler 3.5x43mm.

14. Tip: W10 FE 10-16 Gereç Adı: Sürgülü cetvel (expose time)ışınlama süresi ölçüm aleti Gereç Adı: Karanlık oda (dark room) banyo proses. İzmir 3. Kalite Kontrol Laboratuarı.3. Parlaklık ölçme cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A.Ş.Ş. telli penetrametre.19. Erichsen deformasyon-derin çekme test cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A.3. Korozyon direnci-nem testi (QCT) cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A. İzmir 3. boya.3. termometre. Çorlu Model ve Özellikleri: Elcometer 345 modeli demir ve çeliğin üzerindeki manyetik olmayan kaplamanın kalınlığını.18.3.15.Ş. 10x48 cm AGFA.3. ağırlık pillerle 115 gr. Yapışma kontrolü test aletleri Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A.Ş. İzmir 3. özel lamba. kurutma dolabı Gereç Adı: Radyasyon ile çalışma kurallarına uygun uyarıcı levhalar. Darbe direnci test cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A.3. Korozyon direnci-tuzlu sis test cihazı Cihaz adı: Kullanıldığı yer: Erichsen Tuz Sprey Cihazı Akzo Nobel A. galvaniz.Ş.Kullanıldığı yer:İMKOSAN Metal İmalat ve Röntgen Kontrol San. Kuru boya film kalınlığı ölçü aleti Cihaz adı: ELCOMETER 345 Kullanıldığı yer: ESMER TEKNİK A. Çorlu 3.16. emaye. Kalite D5 FW.3. İzmir . Kalite Kontrol Laboratuarı. İzmir 3. Kalite Kontrol Laboratuarı. ışıldaklı uyarıcılar. elektrolitik olmayan nikel gibi kaplamalar üzerinde kullanılabilir. ısıtıcılar.Ş. 0 ile 50°C (32-120 °F) 3.Ş. radyasyon alarm cihazı ve diğer güvenlik önlem aletleri.17. 3. Tic. çerçeveler.21.3. sert krom. boyutları 56x24x120mm.Ş. İSTANBUL Gereç Adı: Endüstriyel X-RAY Film. Boyahane nem ve sıcaklık ölçme aleti Cihaz adı: Kullanıldığı yer: HT-3001 C DİGİTAL Humudity / Temperature Meter ESMER TEKNİK A.Orjin:Belgium Gereç Adı: Işık kasası (Viewer) karanlık odada film değerlendirme aracı Gereç Adı: Görüntü kalite belirteci. Dijital göstergeli ekran. Minimum kaplama kalınlığı 300µm ve uygun çalışma sıcaklığı.20. İzmir 3. plastik. kırmızı bant. Kalite Kontrol Laboratuarı. dakikada 40 okuma yapabilen. Kalite Kontrol Laboratuarı. filmin oluşturulması ve kurutulup hazır duruma getirilmesini sağlayan kimyasallar. Kalite Kontrol Laboratuarı.

/4.1./4.1. D-Örneği. ferritik (açık) iç yapıda dağılmış.7. 200 × %C 3.62 -%Mn 0. dağlanmış yüzey 200 × Küresel ve lamel lifler(koyu). 200 × %C 3.39 küresel grafitli yapı tamamlanmamış yüksek karbonlu dökme demir. dağlanmış yüzey 200 × 5-8 boyutlu./4. 1.61-%Si 0.1. A ve B tipi lamel grafitli damarlar (koyu). dağlanmış yüzey 200 × Kaba lamel ve taneli grafit (koyu) formu A tipi kır dökme demir yapısında. ARAŞTIRMA SONUÇLARI 4. Şekil 4./4.6./4.53 kaba lamel grafitler (koyu)./4. D-Örneği.64 -%Mn 0.5. 200 × %C 3. Şekil 4.4.2. 4.4.5.1.8. İ-Örneği./4.47 aşınma dirençli ve yüksek karbonlu alaşımlı dökme demir mikroyapısı.3. 'daki mikroyapılara rastlanmıştır. parlatılmış yüzey Şekil 4. ferritik yapı içinde belirsiz dağılım göstermiştir.72 -%Mn 0.76-%Si 0. İ-Örneği.65-%Cr 0.9. ferritik yapı (açık renk) içersinde düzensiz olarak dağılmış.6. G-Örneği. parlatılmış yüzey Şekil 4.4. Şekil 4.1. .10. G-Örneği.3.2.91-%Si 0./4.Tip balta ayakların mikroyapıları Şekil Yapılan testler sonucunda denemeye alınan balta ayaklarda. parlatılmış yüzey Şekil 4. Mikroyapı (metalurjik doku incelemesi) 4./4.

200 × %C 3. parlatılmış yüzey Şekil 4. dağlanmış yüzey 200 × E tipi lamel grafitler (koyu siyah) interdentritik segregasyon içersinde dağınık yapıdadır.7.8. Şekil 4. sınıfı 50 ve 7 boyutunda %30 düzeyinde sferolaşmış dökme demir mikroyapısı. K-Örneği. K-Örneği. küreselleşmiş grafitli dökme demir.16 -%Mn 0.10. M-Örneği.11-%Si 1. Şekil 4.44-%Si 2. M-Örneği.08 dana gözü şekilli.32 -%Mn 0. dağlanmış yüzey 200 × Küresel grafit yapı (koyu yuvarlaklar) serbest ferritle (açık renk) çevrilmiş perlit matriksi içindedir. % 75 ferritik yapı.200 × %C 3.9.4. parlatılmış yüzey Şekil 4. .

2.13. 60-45-12 derecesinde küresel grafitler (koyu) ve ferrit (açık) ince perlit matriksi içinde dağılmış yapıda.11./4. de olduğu gibi karbon oranı daha az olan sementit-demir karbürlü (koyu) ve ferritik (açık) yapı görünümünde. M-Örneği. dağlanmış yüzey 200 × %C 0. 200 × %C 0.075 Düşük karbonlu çelik döküm.48 -%Mn 0.'deki mikroyapılara rastlanmıştır.12.56-%Cr 0.15. dağlanmış yüzey 200 × %C 0.11 Yüksek karbonlu.43 -%Mn 0. K-Örneği.36 Düşük karbonlu çelik döküm. perlitik yapıdadır. 2. Ferritik yapı (açık). İ-Örneği.049 Düşük karbonlu çelik döküm. dağlanmış yüzey Şekil 4.05-%Si 0. balta ayaklarda.12. Sementit (koyu) ve ferritik (açık) perlit yapı içerisinde dağılmış yapıda.11.36-%Si 0. alaşımlı dökme demir.14.1 Düşük karbonlu çelik döküm.77-%Cr 0.73-%Cr 0./4.4. demir karbürsementit (koyu).38-%Cr 0.20-%Si 0./4. Ferrit kristalleri (açık).36 -%Mn 0. Şekil 4. dağlanmış yüzey 200 × %C 0. G-Örneği.37 -%Mn 0. Şekil 4.25-%Si 0. 200 × %C 4. Şekil 4./4.Tip balta ayakların mikroyapıları Yapılan testler sonucunda denemeye alınan 4.15. dağlanmış yüzey .12. Şekil 4.1.38-%Cr 0.4-%Ni 0. D-Örneği.14.13. sementit (koyu) bölgeler daha azalmış mikroyapıdadır. Şekil Şekil 4.14 -%Mn 0.36-%Si 0.

İ-Örneği.26-%Mn 0.20.74-%Cr 0. Kültüvatör 1. dağlanmış yüzey Şekil 4.1. Isıl işlem görmüş. östenitik yapı hakimdir.28-%Cr 0.50-%Cr 0.4.3.31-%Si 0. Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısındadır.076 Düşük karbonlu çelik (SAE 1030) .21-%Mn 0.19.56-%Si > 1.16-%Mn 0. Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısı. Şekil 4.19. Şekil 4.18.14 yay çeliği (SAE 9260) .14 Düşük karbonlu çelik (SAE 1030) . G-Örneği. dağlanmış yüzey 200 × %C 0. beyaz noktalar (karbid) olup. Büyük geniş(koyu siyah)grafit. yağda sertleştirilmiş.3-%Si 0. dağlanmış yüzey 200 × %C 0.89-%Cr 0. .25-%Mn 1.18.16. dağlanmış yüzey 200 × %C 0.17.Tip uç demirlerinin mikroyapıları Yapılan testler sonucunda denemeye alınan 4. K-Örneği./4. D-Örneği.7-%Mn 0./4. dağlanmış yüzey 200 × %C 0.73-%Cr 0./4.16. 200 × %C 0. M-Örneği.26-%Si 0.062-%Si 0. Şekil Şekil 4. Ferritik ana yapı içine sementit homojen olarak dağılmış. Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısı.20.17.'deki mikroyapılara rastlanmıştır.003 Düşük karbonlu çelik (SAE 1008) . Şekil 4.39 Düşük karbonlu çelik (SAE 1030) . uç demirlerinde. Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısı./4.

7220 0.0412 0.0011 0.0000 0.5355 0.0483 0. K-Firmasında (10.6 HRC).9166 0.5 HRC).0716 0.0875 0.'de verilmiştir.0032 0.0000 0.729 M 3. malzeme seçiminin bu firmalar tarafından doğru yapıldığı görüşünü onaylamaktadır.0436 0. 1.199 K 3.1.0035 94. K-Örneği GGG 50 küresel grafitli dökme demir (sifero) ve M-Örneğinin de siferolaşmanın yeterli olmadığı çelik döküm grubunda olduğu sonucuna varılmıştır.0124 0.Tip balta ayakların.0002 0. Kutes Döküm Fabrikasında yapılan kimyasal analizleri sonucunda elde edilen onyedi ayrı elementin (%) değerleri.7 HRC) ve MFirmasında (0 HRC) değerleri ölçülmüştür.0460 0. %Cr değerlerinin ise sadece İ-Firmasında uygun olduğu görülmektedir.0000 0.6 HRC) ile D-Firmasının örneğinde ölçülmesi.1214 0.1.2. D-Firmasında (47.3928 0.0812 0.0009 94.0006 0.7699 0.0008 0.0026 0. Çizelge 4.0084 0. Döküm balta ayakların kimyasal analiz sonuçları Tarım makinaları üreticilerinden alınan.0129 0. D-Örneği SAE-1010 çelik döküm. İ-Firmasında (48.1.0488 93.6290 0.4’de verilen aşınmaya dayanıklı elementlerin (%) değerleri ile karşılaştırıldığında.0012 0. döküm malzemelerden 1.0000 0.0106 0.0035 0. Çizelge 3.635 Yukarıdaki değerler ve kimyasal analiz cihazının bilgisayar ortamına aktardığı verilere dayanarak irdelendiğinde.0140 0.3259 0.3488 0.0853 0.0000 0. G-Örneği GG 25-lamel grafitli dökme demir.4052 0.6408 0. karbon ve silis yüzdelerinin hepsinde uygun olduğu.1635 0.0046 0.6599 0.0675 0.0229 0.0060 0.0004 0.0810 0.0001 0.0209 0.0000 94.0066 0. İ-Örneği çelik döküm.0055 0. %Mn sadece G ve İFirmalarında uygun.0138 0.0606 0.0000 0.0093 0.0016 0.0022 95.0272 0.0011 0.0024 0.4409 2.0410 0. Çizelge 4.0000 0.0583 0.0313 0.0009 0.'da verilen sertlik değerleri ile karşılaştırıldığında.Tip balta ayakların kimyasal analiz sonuçları ELEMENT ADI %C % Si %S %P % Mn % Ni % Cr % Mo % Cu % Ti % Sn % Al % Pb %B % Bi % Mg % Fe D 3. Kimyasal analiz sonuçları 4. En yüksek sertlik değeri (48 HRC)'nin İFirmasının örneğinde ve (47. . G-Firmasında (0 HRC). Çizelge 4.0186 0.0043 0.1190 1.0817 0.1420 0.0567 0.6.6150 0.0132 0.0011 0.0567 0.4.074 G 3.0033 0.4732 0.2.609 FİRMA ADI İ 3.

6.066 0.0002 0.217 0.002 0.149 0.004 0.004 Yukarıdaki değerler ve kimyasal analiz cihazının bilgisayar ortamına aktardığı verilere dayanarak irdelendiğinde.0002 < 0.006 0.004 0.002 0.430 0. En yüksek sertlik değeri (45.0017 0.020 0.010 0.004 0.15 < 0. 2.005 0.7 HRC). döküm malzemelerden 2.017 < 0.020 < 0.369 0.14 0.005 K 98.075 0.002 0.003 M 98.Ş. G-Firmasında (0 HRC).107 0.7 HRC)'nin İ-Firmasının örneğinde ölçülmesi.16 0.063 0.002 G 98.054 0.002 0.002 0.005 0.93 0.016 < 0.002 < 0.009 0. Tip döküm balta ayakların sonuçlarıda Çizelge 3.366 0.012 0.022 0.483 0.053 0.003 FİRMA ADI İ 94.002 0.011 0.21 0. D-Örneği SAE-1010 çelik döküm.017 0.387 0. D-Firmasında (0 HRC).057 0.005 0.010 0.402 0.006 0.026 0.078 0.049 0.0024 0.016 0.027 0.006 0.009 0.387 0.008 0.002 0. en uygun değerlere İ-Firmasının örneğinde karşılaşılmaktadır.778 0. İ-Örneği 34Cr4 yüksek karbonlu çelik döküm. malzeme seçiminin bu firma tarafından doğru yapıldığını göstermektedir.004 0.018 < 0.366 0. Çizelge 4. .004 0.010 0. K-Firmasında (3 HRC) ve M-Firmasında (0 HRC) değerleri ölçülmüştür.020 0.23 4.008 < 0.051 0.731 0.2'de verilmiştir.040 0.4’deki değerlerle karşılaştırıldığında.002 0. Çizelge 4.002 0.036 0.0013 0.037 < 0.014 0.025 0.0017 0.006 0.002 < 0.Tip balta ayakların Hema Hidrolik A.031 0.252 0.092 0. 2.2.Tip balta ayakların kimyasal analiz sonuçları ELEMENT ADI % Fe %C % Si % Mn %P %S % Cr % Mo % Ni % Pb %V % Al % As %B % Ca % Co % Cu % Nb % Sn % Ti %W % Zr D 98.0005 < 0.'da verilen sertlik değerleri ile karşılaştırıldığında.0002 < 0.002 0. G-Örneği SAE-1015 çelik döküm.002 0.025 0.074 0. İ-Firmasında (45.085 0.041 0.058 < 0.037 0.008 < 0.373 0.011 0.031 0.021 0.116 0.005 0. Fabrikasında yapılan kimyasal analizleri sonucunda elde edilen yirmiiki ayrı elementin değerleri. K-Örneği SAE-1040 çelik döküm ve M-Örneği SAE-1030 çelik döküm olduğu sonucuna varılmıştır.106 0.Tarım makinaları üreticilerinden alınan.563 0. Çizelge 4.0003 < 0.

134 0.003 0.011 0.255 0.025 0.211 0. K-örneği SAE-1030 çelik döküm ve M-örneği SAE9260 yay çeliği olduğu sonucuna varılmıştır.Tip (dar) uç demirlerinin kimyasal analiz sonuçları ELEMENT ADI % Fe %C % Si % Mn %P %S % Cr % Mo % Ni % Pb %V % Al % As %B % Ca % Co % Cu % Nb % Sn % Ti %W % Zr D 99.067 0.266 0.06 0.016 0.212 0.028 0.027 0. D-Firmasında (0 HRC).016 0.041 0.3.009 < 0. D-örneği SAE-1008 düşük karbonlu çelik.745 0.004 M 96.042 0.0010 0.0009 0.062 0.312 0.003 0.2 HRC).017 < 0.003 Yukarıdaki değerler ve kimyasal analiz cihazının bilgisayar ortamına aktardığı verilere dayanarak irdelendiğinde.014 0. İ-Firmasında (3 HRC).Tip (dar) kültüvatör uç demirlerinin Hema Hidrolik A.003 0.012 < 0.011 0.048 0.2. Kültüvatör uç demirlerinin kimyasal analiz sonuçları Tarım makinaları üreticilerinden alınan. 1.056 0.24 0. 1.0005 0.011 < 0.037 0.4.016 0.005 0.142 0.011 0. ölçülmesi.030 0. G-örneği SAE-1030 orta karbonlu çelik.014 0.009 0.002 0.005 FİRMA ADI İ 98. Aşınma dayanımı ve sertlik açısından ele alındığında en uygun malzemelerin G ve Mfirmalarında olduğu gözlenmektedir.002 0.006 0.027 0.Ş.018 0.005 0. malzeme seçiminin bu firmalar tarafından doğru yapıldığını göstermektedir.731 0.17 0.0018 < 0.007 0.0010 > 0.005 G 97.131 0.002 < 0.076 0.004 0.501 < 0.0010 0.008 < 0.2.005 0.038 0.84 0.700 0.007 0.002 0.002 0.053 0.007 < 0.027 0. K-Firmasında (11 HRC) ve M-Firmasında (54 HRC) değerleri ölçülmüştür.6. Çizelge 4.'de verilmiştir.349 0.265 0.2 HRC) ile M-Firmasının örneğinde.002 0.002 0.024 0. En yüksek sertlik değeri (54 HRC)'nin M-Firmasının örneğinde ve (43.3.149 0. Fabrikası’nda yapılan kimyasal analizleri sonucunda elde edilen yirmi iki ayrı elementin değerleri Çizelge 4.0010 0.392 0.017 0.002 0.024 0.021 0.564 > 1. .002 0.280 0. G-Firmasında (43. Çizelge 4.006 < 0.259 1.14 0.899 0.168 0.0005 0.'da verilen sertlik değerleri ile karşılaştırıldığında.002 0.025 < 0. İ-örneği SAE1030 çelik.098 0.050 0.003 0.029 < 0.012 0.0010 0.025 0.3 0.020 0.002 K 97.013 0.007 0.235 0.0010 0.

7 3 11 11. 47.4.1. malzeme sertifikası verilemediği için. 4.2 - 186 154 402 136 48.9 54 23 304. Ana malzeme sacı kimyasal analiz sonucu Satıcıdan St-37 malzeme olarak istenen esas metalin.5 140 43.Tip uç demiri (-) 0 HRC değeri ölçülmüştür.3 156 651 245 .Tip balta ayak (Çelik döküm) Uç demiri D Yüksek karbonlu dökme demir SAE1010 Düşük karbonlu çelik döküm SAE1008 Düşük karbonlu çelik G GG25 Pik döküm SAE1015 Düşük karbonlu çelik döküm SAE1030 Düşük karbonlu çelik FİRMA ADI İ Yüksek karbonlu dökme demir 34CR4 Yüksek karbonlu dökme demir (alaşımlı) SAE1030 Düşük karbonlu çelik K GGG50 sifero döküm SAE1040 Düşük karbonlu çelik döküm SAE1030 Düşük karbonlu çelik M Siferolaşma yetersiz dökme demir SAE1030 Düşük karbonlu çelik döküm SAE9260 Yay çeliği 4.6.2. WPS-prosedür kaynak testlerinde aynı esas malzeme kaynatılmıştır.'da verilmiştir. Çizelge 4.0027 Mo 0. Kimyasal analiz sonuçlarının değerlendirilmesi Kimyasal analiz sonuçlarına göre Çizelge 4.0014 Cu 0.3. Çizelge 4.3 163 131. Sertlik ölçüm sonuçları 4.0012 DIN 17100 Normu ile karşılaştırıldığında.5.4. Balta ayakların ve uç demirlerin sertlik değerleri Döküm balta ayakların ve uç demirlerin sertlik ölçümleri çizelge 4.0103 Cr 0. WPS test plakasının kimyasal analizi % Element C 0.7 3 - 599 407 218 145 10.3688 Ni 0.5.'deki malzeme sınıflandırması yapılmıştır. Çizelge 4.Tip uç demiri 2.5 45.0261 Sn 0.3.Tip balta ayak 1.2.0074 P 0.3.4.4. test malzemesi St 37’ ye karşılık gelmektedir.0504 Si 0.Tip balta ayak 2.5 215.Tip Balta ayak Pik/sifero/çelik döküm 2. Denemelerde güvenilir sonuçlar alınması amacıyla. Çizelge 4. Kimyasal analiz sonuçlarına göre malzeme sınıfı PARÇA ADI 1. Balta ayakların ve uç demirlerin (HRC ve HB) sertlik değerleri FİRMA ADI PARÇA ADI HRC D HB HRC G HB İ HRC HB HRC K HB HRC M HB 1.6 163 265 128 23.'de verilen kimyasal analizi yaptırılmıştır.0092 S 0.6.0036 Mn 0.6 - 607.

Çekme örneklerinde sertlik ölçüm noktaları Çizelge 4.5 142.5 155.5 120 101 107 106. BÖLGE ISI ETKİ BÖLGESİ (2-4 Noktaları) 3. BÖLGE ESAS METAL (1-5 Noktaları) 2.5 88.5 155 106 144 142 157 161 156 180 204 180 150 120 161 173 163 173 149 155 177 193 151 186 159 155 157 220 181 188 169 178 174 163 .3.5 91.7.4. Çekme örneklerinin HB-Sertlik değerleri FİRM A KAYNAK METODU Top.5 99.5 101 84 132 147.5 131. Isı etki bölgesi (HAZ)’de (2-4 noktaları ölçüm ortalaması) ve kaynak metali üzerinde (3 noktasında ölçüm) yapılmıştır.21.5 96.5 147 127. Ölçümler.2. esas metalde (1-5 noktaları ölçüm ortalaması).5 137 129 107 94 117.5 147.5 112 223 138.5 127.5 98.5 94.21.5 129.5 135 121.5 110.5 95 98 128.5 98 139 135 117 112.’de verilmiştir. 3 2 4 1 5 Şekil 4. WPS Testleri çekme örneklerinin sertlik değerleri WPS testlerinden elde edilen çekme deney örneklerinin beş ayrı yerinde yapılan sertlik ölçüm noktaları Şekil 4.5 138 127.5 126.'de ve ölçüm değerleri de Çizelge 4. BÖLGE KAYNAK METALİ (3-Noktası) WPS-1G 31 987 44 574 36 074 23134 30946 33653 27621 24695 27383 27463 43523 24539 20046 52073 38112 D WPS-2G WPS-3G WPS-1G G WPS-2G WPS-3G WPS-1G İ WPS-2G WPS-3G WPS-1G K WPS-2G WPS-3G WPS-1G M WPS-2G WPS-3G Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 137 134 102 103 95 108 121 122 108.5 135.5 91.5 137.5 94.7.5 97. Isı Girdisi J/cm Çekme Örnek No SERTLİK ÖLÇÜM BÖLGESİ 1.

kaynaklı parçada aşırı yüksek ve düşük sertlik değerlerinin oluşmamasını sağlamıştır.83A Std.294 Olasılık 0.49 330253.71 %VK 18.5 193 220 133.44A 30.000 0.61 96.991 1138. α=0. firmalarda. Çizelge 4.80 M 98 188 139.744 349.8. Çizelge 4.80 27.23 4. kaynak metodlarında.'da verilmiştir.92 4554.12a 1651265.000 0. bölgelerde ve KM × Bölge interaksiyonunda önemli bulunmuştur (Fh=2.25 HKO 38367. aynı doğal ortamlarda yavaşça soğutulması.95 25.4.01)= 32.5 Max 180 Ortalamalar 130.19A 30.22 1.40 51962. incelendiğinde en yüksek ortalama sertlik değeri (HB 142.70 25981.314 0.75A 142.132 269.243 KARAR Önemli Önemli Önemli Önemli Önemsiz Önemsiz Önemli Önemsiz Çizelge 4. .9.10 Çekme örneği sertlik değeri ( HB ) Çizelge 4.9.8.28 1.28 327. Çekme örneklerinin sertlik ölçüm değerleri varyans analizi Varyasyon Kaynağı Genel Blok (Firma) KM (Kaynak Metodu) BÖLGE FİRMA × KM FİRMA × BÖLGE KM × BÖLGE FİRMA × KM × BÖLGE HATA TOPLAM SD 45 5 2 2 8 8 4 16 45 90 HKT 1726537.302 0. İş parçalarının kaynak sırasında ve kaynak bitiminde. Önemli bulunan konular ile ilgili AÖF analizi ve ortalamalar.54 22.83 22.10 12143.01).97 5586.182 1223. incelendiğinde.116 332.12 1738680.423 .21 7887.8.22 FİRMALAR İ K 94 88. çekme örnekleri sertlik ölçüm değerlerinin.85 14.92 2663.000 0.49 G 84 204 130.19) ile KFirmasında elde edilirken en düşük sertlik değeri (HB 130.04 3943. Çekme örnekleri sertlik değerlerinin firmalarla ilgisi D Min 94.'de verilmiştir. firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.3.63A 32. Çekme örnekleri sertlik değerleri açısından irdelendiğinde. WPS Testleri çekme örneklerinin sertlik değerleri ile ilgili istatistiksel bulgular WPS testlerinden elde edilen çekme örneklerinin sertlik ölçüm değerleri ile ilgili varyasyon analizi.63) ile G-Firmasında elde edilmiştir.88 AÖF(P<0. Çizelge 4.000 0.57 2616. Çizelge 4.50 39. Sapma 24.3.847 F Değeri 142.9.21 1.006 0.

Çekme örneklerinin sertlik değerlerinin kaynak metodları (WPS 1G/2G/3G) ile ilgisi Çizelge 4. Bu bakımdan sertleşebilme kabiliyeti. 1998). Sertlik genel olarak çeliğin içerdiği karbon miktarının bir fonksiyonudur. Kaynak ve diğer ısıl işlemlerde malzeme iç yapısındaki dönüşüm sabit bir sıcaklıkta değil.37 WPS-3G 91.01)=32.10. İç yapı değişiklikleri en fazla kaynak metalinde.06) ile WPS1G Kaynak metodunda elde edilirken en düşük ortalama sertlik değeri (HB 122. Çekme örneklerinin sertlik değerleri açısından. Ergiyerek kaynak metalini oluşturan dolgu teli ve esas metal bir kaynak banyosu meydana getirdikten sonra soğuyarak tekrar katılaşır.29 Çizelge 4. Genel olarak sertlik değerleri de en yüksek kaynak metalinde.3) ile 1.Bölge Kaynak metali Çekme Örneği Sertlik Değeri ( HB ) Min Max Ortalamalar Std. Çekme örneklerinin sertlik değerleri açısından.46 22.3) ile 3.76 WPS-2G 84 178 122.5 223 138. Çekme örnekleri sertlik değerlerinin bölgelerle ilgisi 1.da verilmiştir.49 88.Bölgede (kaynak metalinde) elde edilirken en düşük ort.14 28.Bölge Isı etki bölgesi 3.10. ikinci olarak ısı etkileşim bölgesinde ve esas metalde ölçülmesi doğal bir sonuçtur. Bölgede (esas metal) elde edilmiştir.87 15. daha sonra ısıdan etkileşen bölgede ve esas metalde meydana gelir. sertlik değeri (HB 109.69 120 220 167. Çizelge 4.Bölge Esas metal 2. çeliğin kaynak sonrası kaynak bölgesinde göstereceği sertliğin bir bakıma ölçüsüdür (TÜLBENTÇİ. Çizelge 4.11 84 155.06 22.5 137.9 11. kaynak metalinin sertliğini ve sertleşebilme kabiliyetini etkiler.48B 25. Kaynak sırasında en yüksek sıcaklık kaynak metalinde ortaya çıkar. kaynak metodları arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.'de verilmiştir.33B 15.10 incelendiğinde en yüksek ortalama sertlik değeri (HB 145. Sertleşme kabiliyeti kritik soğuma hızı ile doğrudan ilgilidir (ANIK 1975).33 39. devamlı bir soğuma-transformasyon ile gerçekleşir. . Kaynak metodları arasında farklı ısı girdileri elde edilmesine rağmen sertlik değerlerini aşırı düzeyde etkilememiştir. Sertleşebilme kabiliyeti ise çeliğin östenit bölgesinden itibaren ani olarak soğutulması sonucu ortaya çıkan martenzitik yapının oluşma kolaylığının bir ölçüsüdür.89 Çizelge 4.30A 19.71) ile WPS2G Kaynak metodunda elde edilmiştir.11.43 14.49 120 204 145. Çekme örneklerinin sertlik değerlerinin ölçüm bölgeleri ile ilgisi Çizelge 4.01)=32.5 109. Çeliğin içerdiği karbon ve diğer alaşım elementleri.71 27. Sapma % VK AÖF(P<0.11.5 19. bölgeler arasında istatistiksel olarak bir farklılık gözlenmiştir.11 incelendiğinde en yüksek ortalama sertlik değeri (HB 167. Sapma % VK AÖF(P<0.5 129. Çekme örnekleri sertlik değerlerinin kaynak metodları ile ilgisi WPS-1G Çekme örneği sertlik değeri ( HB ) Min Max Ortalamalar Std.

37 43.02 151.31 38.87 50.87 436.62 32.94 137.56 134.14 345.25 27.12 51.73 144.1 448.12 52.67 146.4 476. Çizelge 4.5 13.67 414.78 145.75 52.43 53.75 1 8.67 340.31 42.5 226.15 465.25 42.4 52.18 51.7 15.55 28.69 432.6 296.’de verilmiştir.25 11.394 114.5 30.42 301.51 136.21 122.76 44.'e göre değerlendirilmiştir.12 49.5 423.03 145.15 207.02 11.1 27.05 315.81 46.9 83.65 230.37 67.43 63.93 29.2 238.21 356.16 302.18 44.57 3.23 365.12.87 48.62 6.03 352.2 33.92 31.75 63.48 192.22 27.46 34. Isı Girdisi J/cm Çekme Örnek No Örnek Kesiti mm2 Akma Yükü KN Akma Dayanımı N/mm2 Çekme Yükü KN Çekme Dayanımı N/mm2 Uzama % Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARILI * BAŞARISIZ** BAŞARISIZ * BAŞARILI * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ** BAŞARILI** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ * BAŞARILI * BAŞARISIZ** BAŞARILI * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARILI** BAŞARILI* WPS-1G 31 987 44 574 36 074 D WPS-2G WPS-3G Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 139.49 128.7 465.7 356.56 53.4.98 389.84 303.69 341.04 347.75 5.75 32.31 49.1 48.5 32.73 224.31 44.62 32.06 62.6 251.18 6. esas metalin kaynak metaline göre daha yumuşak ve sünek yapıya sahip olmasından dolayı kopmanın esas metalden olması beklenir.25 33 45.25 7.27 139.93 144 121.34 473.73 362.43 60.18 52.37 12. beş ayrı üretici.94 142.18 27.75 63.87 130.3. DIN 8559 ve TS 5618 ‘den alınarak hazırlanan Çizelge 3.2 18.25 31.49 443.5 35.6 361.52 50.57 15.3 359.4 18.56 62.9 32.14 134.59 466.55 6. Ancak kriterleri sağlayan kaynaktan kopmalar da başarılı sayılmaktadır.68 109.06 14. . üç ayrı kaynak metodu ve ısı girdisi ölçümü ile her metod için iki adet çekme örneğinden (toplam 30 adet) elde edilen değerler Çizelge 4.77 232.33 350.06 34.92 226.31 38 61 36 22 60.75 112. WPS-1G/2G/3G Çekme deney sonuçları FİRM A KAYNAK METODU Top.54 134.12 138.43 23.15 7.04 115.52 WPS-1G 23 134 30 946 33 653 G WPS-2G WPS-3G WPS-1G 27 621 24 695 27 383 İ WPS-2G WPS-3G WPS-1G 27 463 43 523 24 539 K WPS-2G WPS-3G WPS-1G 28 046 52 073 38 112 M WPS-2G WPS-3G ** : Kopma kaynak metalinden olmuştur * : Kopma esas metalden olmuştur Genel olarak bir çekme deneyinde.43 63.75 20.85 346.77 372.56 130.95 136.4 6.06 59.27 316.79 135.3 277.12 240 226.29 490.23 232. WPS Testleri çekme deney sonuçları Çekme deneyinde.08 38.15 28.45 142.84 130.56 48.21 401.96 335.38 145.75 33. çekme dayanımı ve % uzamalar olup.5 28.6 6.58 133.12 49.64 140.55 191.4 141. akma dayanımı.06 50.2 31.31 260.08 227.4.12.92 3.75 34.35 168.12 6 45.25 23.6 400. Deney sonuçları.75 30 10.81 64.

1 HKO 13504.63 11946.71 22493.30 54018. .4.49 4.85 8.1. Akma dayanımı ile ilgili varyasyon analizi Varyasyon kaynağı Genel Blok (Firma) Alt grup KM (Kaynak Metodu) ÇN (Çekme Örneği) KM × ÇN Hata SD 29 4 5 2 1 2 20 HKT 379159.1.43 5.21 1.87 3.66 17243. çekme örnekleri arasında ve kaynak metodu × çekme örneği interaksiyonunda-karşılıklı etkileşiminde.48 38781.48 19390.13 1.13’ de verilmiştir.49 KARAR %1 4. akma dayanımı değerleri açısından.65 86218.4. Akma dayanımı ile ilgili bulgular Tarım makinaları imalatçısı beş ayrı firmada uygulanan WPS kaynak prosedürlerine ilişkin akma dayanımları ile ilgili veri analizi çizelge 4.11 F Değeri 1.55 44987.623 Fc %5 2.4.1.82 2449.85 Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz ( P >0. kaynak metodları arasında.91 2449.883 0.10 5. firmalar arasında. istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır .13' de akma dayanımı ile ilgili varyans analizi incelendiğinde.13. Çizelge 4.05 ) Çizelge 4.35 3. WPS Testleri çekme deneyi istatistiksel sonuçlar 4.25 238922.

15.14).49 4.17 26166.53 13545.85 Önemsiz Önemli Önemsiz Önemsiz Çekme deneyinde kullanılan örneklerin çekme dayanımı açısından sonuçlar İncelendiğinde (Çizelge 4. 3G) arasındaki farklılık önemli bulunmuştur ( Fh=5.70 476.89 .94B Std. 85. 2G. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda önemli bulunan konuların AÖF değerlendirmesi ile ilgili ortalamalar Çizelge 4.4.60 AÖF(P<0.1.84 376.69 414. 1998). Burada daha yüksek çekme dayanımı değeri . α=0.10 5.07 4437. Çekme dayanımı ile ilgili bulgular Tarım makinaları imalatçısı beş ayrı firmada uygulanan WPS kaynak prosedürlerine ilişkin çekme dayanımları ile ilgili varyans analiz sonuçları Çizelge 4.14 N/mm2 elde edilmesi düşük ve uygun ilerleme hızı ort.36 16683.27 WPS-3G 277.01).95 HKO 5728.67 Çekme Dayanımı Max 361.01)= 171.30 2 ( N/mm ) Ortalamalar 312. .25 22913. Kaynak ilerleme hızı arttıkça malzemeye giren ısı enerjisi düşmekte ve nüfuziyeti de azaltmaktadır.14’ de verilmiştir. kaynak metodları (WPS-1G. Çizelge 4.15' de verilmiştir.22 16.20 3993.14A 69.2.35 3.87 52332.14 88752.87 3.43 5.76 3.72cm/dak kaynak hızı ile WPS-1G kaynak metodunda elde edilmiştir. Sapma 58. 414.51B 87.85 8.29 5.4.89 ** 0. Çizelge 4. Kaynak hızının artması birim boya verilen ısının azalmasına ve dolayısıyla da esas metalin ergiyen miktarlarının azalmasına neden olur ve bu da nüfuziyeti azaltır. Çekme dayanımı ile ilgili varyasyon analizi Varyasyon Kaynağı Genel Blok (Firma) Alt grup KM ÇN KM × ÇN Hata SD 29 4 5 2 1 2 20 HKT 195082. Çekme dayanımının kaynak metodları ile ilgisi WPS-1G Min 191.23 % VK 18.22cm/dak ile ve yüksek ısı girdisi sayesinde olmuştur. 95.94 N/mm2 ile ve ort. Bunun neticesi de çekme dayanımı düşmektedir.62 23.49 KARAR %1 4.53 27090.43 83415.05 Fc %5 2. Aşırı derecede yavaş kaynak hızı da fazla miktarda kaynak metalinin yığılması ve nüfuziyetin azalması demektir (TÜLBENTÇİ.1 3393.50 490.86 WPS-2G 224. En düşük ortalama çekme dayanımı değeri ise 312.65 F Değeri 1.71 Çekme dayanımı açısından WPS-1G ile WPS-2G arasında istatistiksel açıdan farklılık bulunmamıştır. WPS-3G dik pozisyonda yapılan ve diğer metodlara göre zorluk derecesi daha yüksek olan bir kaynak metodudur.14. WPS-3G diğer iki metoda göre farklı bir grup oluşturmuştur.

Çekme dayanımı ile ilgili regresyon grafiği Şekil 4.22.'de ve çekme dayanımı ile kaynak metodları arasındaki ilişki Şekil 4.23.'de verilen grafikle açıklanmıştır.

Beklenen %

Gözlenen % Şekil 4.22. Çekme dayanımı ile İlgili regresyon grafiği

Şekil 4.23. Çekme dayanımı ile kaynak metodları arasındaki ilişki

Şekil 4.23 incelendiğinde çekme dayanım değerlerini en çok etkileyen, kaynak metodları ve pozisyona göre ayarlanan kaynak hızları olmuştur. Grafik incelendiğinde hız azaldıkça çekme dayanım değerlerinin yükseldiği, ters orantılı bir ilişki görülmektedir.

4.4.1.3.

Uzama yüzdeleri ile ilgili bulgular

Tarım makinaları imalatçısı beş ayrı firmada uygulanan WPS Kaynak prosedürlerine ilişkin uzama yüzdeleri ile ilgili varyans analiz sonuçları çizelge 4.16’ da verilmiştir. Çizelge 4.16. Çekme örneklerinin uzama yüzdeleri ile ilgili varyasyon analizi Varyasyon Kaynağı
Genel Blok (Firma) Alt grup KM (Kaynak Metodu) ÇN (Çekme Örneği) KM × ÇN Hata

SD
29 4 5 2 1 2 20

HKT
14297,84 1165,13 554,29 220,21 76,23 257,85 1854,5

HKO
291,28 110,86 110,11 76,23 128,93 92,73

Olasılık %5
3,14 * 1,19 0,82 1,39 2,87 3,49 4,35 3,49

Fc %1
4,43 5,85 8,10 5,85

KARAR
Önemli Önemsiz Önemsiz Önemsiz

Çekme deneyinde kullanılan örneklerde uzama yüzdeleri açısından sonuçlar incelendiğinde (çizelge 4.16); firmalar arasında, istatistiksel farklılık önemli bulunmuştur ( Fh=3,14 , α=0,05). Uzama yüzdeleri açısından kaynak metodları, çekme örnekleri ve KM × ÇN interaksiyonunda istatistiksel olarak farklılık önemsiz bulunmuştur. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda önemli bulunan konuların AÖF değerlendirmesi ile ilgili bulgular Çizelge 4.17 ‘de verilmiştir. Çizelge 4.17. Uzama ile ilgili ortalamalar çizelgesi D Min 13,2 Max 35,5 Ortalamalar 28,83A Std. Sapma 8,10 %VK 28,09 AÖF(P<0,01)= 16,61 G 6,4 28,75 18,03A 9,76 54,13 FİRMALAR İ 6,25 33,15 21,95A 12,0 54,66 K 3,57 30,0 15,33A 11,75 76,64 M 1,0 18,75 10,37B 6,2 59,78

Uzama (%)

Uzama yüzdeleri ile ilgili ortalamalar çizelgesi incelendiğinde D, G, İ ve K-firmaları arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır. En düşük uzama yüzdesi (%10,37) MFirmasında gözlenmiştir. Çizelge incelendiğinde en düşük uzama yüzdesi %10,37 ile M-Firmasında, en yüksek yüzde uzaması ise %28,83 ile D-Firmasında gözlenmiştir. Uzamalar aynı esas malzemede ele alındığı için kaynağın nüfuziyetiyle ilgilidir. Kaynak nüfuziyetinin en iyi olduğu DFirmasında en yüksek çekme dayanımı ortalaması (393,87 N/mm2 ) elde edilmesi bu hipotezi doğrulamaktadır. Ortalama uzama yüzdelerinde olduğu gibi ortalama çekme dayanım değerlerinin de en düşük M-Firması ile K-Firmasında gözlenmesi bir rastlantı değildir. Bu firmalarda beş çekme örneğinin de kaynaktan kopması başarısızlığın diğer bir göstergesidir (Çizelge 4.12).

Uzama yüzdesi ile ilgili regresyon grafiği Şekil 4.24.'te ve Firmalarda % uzama değerlerinin karşılaştırılması Şekil 4.23.'de verilen grafikle açıklanmıştır.

Beklenen %

Gözlenen % Şekil 4.24. Uzama % ile ilgili regresyon

Şekil 4.25. Firmalarda % uzama değerlerinin karşılaştırılması 4.4.1.4. Akma dayanımı, çekme dayanımı ve % uzama değerleri arasındaki korelasyon Akma dayanımı, çekme dayanımı ve % uzama değerleri arasındaki korelasyon Çizelge 4.18.'de verilmiştir. Çizelge 4.18. AD, ÇD ve % UZ arasındaki korelasyon AD
Akma dayanımı Çekme dayanımı % Uzama 1 0,714** 0,576**

ÇD
0,714** 1 0494**

% UZ
0,576** 0,494** 1

Çizelge 4.18.de görüldüğü gibi, çekme dayanımı ile akma dayanımı arasındaki ilişki oldukça yüksek (0,714**) bulunmuştur.

99 KARAR Önemli (α=0.01) Önemli (α=0.’de ortaya konmuştur.21 9.99 5. bükme deney sonuçlarında da diğer firmalardan ayrı bir grup oluşturmuştur.4. Çizelge 4. WPS Testleri bükme deneyi istatistik sonuçları 2 Firmalarda bükme deneyleri ile ilgili sonuçlara göre χ analizi uygulanmış ve firmalar arasında istatistiksel olarak farklılıkları Çizelge 4.'de bükme deney sonuçları irdelendiğinde.21 χc %1 5. Çizelge 4. WPS Testleri bükme deneyi sonuçları WPS test sonuçlarından elde edilen toplam 60 adet bükme test örneğinin (30 adedi kökten.02** 12. D-Firması ile G-Firması bir grup.2.da verilmiştir.20.20. 30 adedi yüzden bükme) deney sonuçları Çizelge 4. İ-Firması ile K-Firması ayrı bir grup oluştururken.1.20.21 9.99 5. çekme dayanım değerleri ve %uzama ile büyük ölçüde ilgili olduğu göze çarpmaktadır.99 5. En yüksek çekme dayanımı özelliği görülen D ve G-Firmaları. M-Firması tek başına bir grup oluşturmaktadır.19.01) Önemli (α=0.21 9. WPS 1G/2G/3G bükme deney sonuçları FİRMA KAYNAK METODU Toplam ısı girdisi J/cm Bükme örnek adedi (Yüzden:2 Kökten:2) Bükme testi BAŞARILI Adet Bükme testi BAŞARISIZ Adet WPS 1G 31987 4 4 WPS 2G D 44574 4 0 WPS 3G 36074 4 4 WPS 1G 23134 4 4 WPS 2G G 30946 4 4 WPS 3G 33653 4 0 WPS 1G 27621 4 2 WPS 2G İ 24695 4 0 WPS 3G 27383 4 4 WPS 1G 27463 4 4 WPS 2G K 24523 4 2 WPS 3G 24539 4 0 WPS 1G 28046 4 2 WPS 2G M 52073 4 0 WPS 3G 38112 4 0 BAŞARILI : Yüzden ve kökten bükme sonucunda kaynak metalinde çatlak ve kırılmalar görülmemiştir.05) Önemli (α=0.2. Bükme deneyi istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh %5 12.02** 8* 8* 4. İ ve K-Firmaları da yine ayrı bir grup oluşturarak ikinci derecede . Kaynaklı test örneklerinin bükme deneylerinde elde edilen sonuçlar.21 9. BAŞARISIZ : Yüzden ve kökten bükme sonucunda kaynak metalinde çatlak ve kırılmalar olmuştur 0 4 0 0 0 4 2 4 0 0 2 4 2 4 4 4.19.4.99 5.05) Önemsiz Çizelge 4.83 9.4.

Çizelge 3. Ayrıca Şekil 4. Şekil 4.'te verilen kaynak radyografilerinde.8'de önerilen kaynak parametreleri değerlerine göre tatmin edici bulunmamıştır. ve 4. genel olarak yetersiz nüfuziyet ve düzensiz kaynak dikişi gibi hatalar göze çarpmaktadır..'da MFirmasının elde ettiği test parametreleri ve ısı girdileri değerleri. Uzama yüzdesinin düşük olması bükme deney sonucunu olumsuz yönde etkileyerek kaynak dikişinin yeterli elastiklik düzeyine ulaşamadığını göstermektedir.65. 4.60.39.başarılı görülürken M-Firması tek başına bir grup oluşturarak en düşük başarı düzeyinde kalmıştır.70. . Çizelge 4.37 ile MFirmasında gözlenmiştir.25.de görüldüğü gibi uzama yüzdesi ortalaması en düşük % 10.

Kaynaktan kırıldı Kaynaktan lokal kırılma Kaynaktan kırıldı Kaynaktan kırıldı Kırılma veya kopma görülmedi Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI Kırma/bükme testi sonuçlarına göre sadece M-Firmasının test örneği başarılı olmuştur.21.Ç.Y. . E. Diğer Firmaların test örneklerinde. A.'de ve 3F pozisyonu sonuçları ise Çizelge 4. Y.K.22. İ. S. H.23. R. A. Çizelge 4.'de. G.M.Ç. M. H. N. kaynak bölgelerinde tam ve bölgesel kırılmalar gözlenmiştir.M.K. Çizelge 4. Kaynaktan kırıldı Kaynaktan lokal kırılma Kırılma veya kopma görülmedi Kırılma veya kopma görülmedi Kaynaktan kırıldı Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI BAŞARILI BAŞARISIZ Kırma/bükme testi sonuçlarına göre sadece İ ve K-Firmalarının test örnekleri başarılı olmuştur. İ.B.Y. Diğer firmaların test örneklerinin kaynaklarında tam ve bölgesel kırılmalar gözlenmiştir. E.K.K. İ.F.4. Makrotest sonuçları (1F pozisyonu) ( 1F pozisyonunda ikişer kaynakçı test edilmiştir) FİRMA Kaynakçı AÇIKLAMA D G İ K M R.E. 2F pozisyonu Çizelge 4. Kaynaktan kırıldı Kaynaktan kırıldı Kırılma veya kopma görülmedi Kırılma veya kopma görülmedi Kaynaktan lokal kırılma Kaynaktan lokal kırılma Kırılma veya kopma görülmedi Kırılma veya kopma görülmedi Kaynaktan kırıldı Kaynaktan kırıldı Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI BAŞARILI BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI BAŞARILI BAŞARISIZ BAŞARISIZ Kırma/bükme testi sonuçlarına göre sadece G ve K-Firmalarının test örnekleri başarılı olmuştur. A.T.Ö.B.M.23.22.E. Ç. Makrotest sonuçları (2F pozisyonu) FİRMA Kaynakçı AÇIKLAMA D G İ K M H. Çizelge 4. 1F pozisyonu sonuçları Çizelge 4. Makrotest (köşe kaynaklı örneklerin kırma/bükme) sonuçları Makrotest örnekleri. R. M. Makrotest sonuçları (3F pozisyonu) FİRMA Kaynakçı AÇIKLAMA D G İ K M R. Diğer firmaların test örneklerinin kaynaklarında tam ve bölgesel kırılmalar gözlenmiştir.'de verilmiştir.21.5.

24. bükme ve makrotest sonuçlarının karşılaştırılması D Makrotest Örneği Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri G Makrotest Örneği Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri I Makrotest Örneği Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri K Makrotest Örneği 4 1 Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri Çekme deney örnekleri 1 2 1 2 3 4 1 1 2 1 2 3 4 1 1 2 1 2 3 4 1 1 2 1 2 3 1 2 1 × √ × 1 2 × × √ 1 2 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 × × × 3 × × × 3 × √ × 1 2 √ √ × 2 1 √ √ × 2 1 √ √ × 2 1 √ √ × 2 1 √ × × 1 2 × √ √ 2 1 × × × 0 3 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 × √ × 1 2 × × × 3 × × × 3 √ √ × 2 1 √ × × 1 2 √ √ × 2 1 √ × × 1 2 √ √ × 2 1 × × √ 1 2 × × √ 1 2 √ × × 1 2 Başarılı: 10 Başarısız: 11 Başarılı: 10 Başarısız: 11 Başarı oranı: %47 Başarılı: 9 Başarısız: 12 Başarı oranı: %42 Başarılı: 8 Başarısız: 13 Başarı oranı: %38 Başarılı: 5 Başarısız: 16 Başarı oranı: %47 Başarı oranı: % = Başarılı × = Başarısız . WPS-2G/F. bükme (60 örnek) ve makrotest (15 örnek) ile yapılan toplam 105 adet test örneği sonuçlarına göre. Çizelge 4.6.'te verilen başarı oranları saptanmıştır. WPS-3G/F Çekme.√ 4. çekme (30 örnek). WPS-1G/F. Çizelge 4. Kaynakların mekanik test sonuçlarına göre başarı oranları Firmalardan alınan kaynaklı test parçalarından elde edilen.24 .

fazla girintili yüzeyler hahim.Tip döküm balta TOPLAM 1. Çizelge 4.4.Tip döküm balta TOPLAM G Döküm boşlukları ve girintili yüzeyler gözleniyor.Tip döküm balta TOPLAM 1. K-Firması %83. en iyi görünümlü döküm balta ayak kullanan firmalar.Tip balta ayakların göz ve boyut kontrol sonuçları Döküm malzemeden yapılmış 1. Döküm balta ayakların gözle kontrolü FİRMA MALZEME Uygun Uygun değil Malzeme Uygun adedi malzeme oranı (%) AÇIKLAMA Gözlenen dış yüzey döküm hataları Büyük hacımlı döküm boşlukları. % 38 Döküm boşlukları.Tip döküm balta 2. kalıp ve kumdan kaynaklanan hatalarla da çok sık karşılaşılmaktadır. Küçük döküm boşlukları ve girintili yüzeyler var.Tip ve 2.Tip döküm balta 2. Döküm boşlukları. Döküm boşlukları ve girintili yüzey en az düzeyde.Tip ve 9 adedi 2.Tip ve 2. . ölçüler uygun.Tip döküm balta 1 2 3 3 4 7 9 8 17 8 7 15 4 5 9 8 7 15 6 5 11 0 1 1 1 2 3 5 4 9 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 %50 % 94 %16 D 2.1.Tip döküm balta 2.Tip döküm balta 2. Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında. en fazla göze çarpan hatalar döküm boşlukları ve kendini çekmeler olup. 1.7. 1.25. İ K M Çizelge 4. kalıp ve kum hataları. kalıp ve kum hataları. İ-Firması %94. fazla girintili yüzeyler var.25. kalıp ve kum hatalarına rastlanmadı. yine çok sayıda kalıp ve kumdan kaynaklanan hatalarla karşılaşılmaktadır.7. G-Firması %38 ve D-Firması %16 olarak sıralanmıştır.Tip döküm balta TOPLAM 1.Tip balta ayakların göz ve boyut kontrolleri Çizelge 4. toplam 18 adet döküm malzeme üzerinde yapılan incelemelerde. incelendiğinde her gruptan rasgele alınan. Büyük hacımlı döküm boşlukları. 9 adedi 1.Tip döküm balta TOPLAM 1.Tip olmak üzere. MFirması %50 . Göz ve boyut kontrol sonuçları 4. kalıp ve kum hatalarına rastlanmadı. kalıp ve kum hataları. kalıp ve kum hataları. fazla girintili yüzeye sahip.'te verilmiştir.Tip döküm malzemelerde de en fazla görülen hatalar döküm boşlukları ve yüzey pürüzlülükleri olup.25. fazla girintili yüzeyler gözleniyor. % 83 Büyük hacımlı döküm boşlukları. Büyük hacımlı döküm boşlukları. Döküm boşlukları ve girintili yüzey en az düzeyde. 2. ölçüler uygun.

1.1. ezik ve çapaklı görünümleri olmuştur.Tip(çizel) uç demirlerinin göz ve boyut kontrol sonuçları Isıl işlemle sertleştirilmiş 1. Gözle kontrollerde ve diş mastarlarında yapılan kontrollerde.Tip uç demirleri 4 6 10 7 6 13 8 8 16 7 8 15 7 5 12 5 3 8 2 3 5 1 1 2 2 1 3 2 4 6 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 % 55 % 72 % 88 G İ K 2. somunlar daha iyi ve uygun çıkmış.'da verilmiştir. Optik komparatörden elde edilen sonuçlar Optik komparatör ile yapılan göz ve boyut kontrolleri sonucunda.4.Tip uç demirleri % 83 % 66 Form hataları ve yüzeydeki tufaller daha az Form hataları ve yüzeydeki tufaller daha az M Çizelge 4.7.Tip uç demirleri 1. toplam 18 adet uç demiri incelendiğinde.Tip çizel uç demirlerinde en fazla görülen hatalar. 9 adedi 1.26.3. Çizelge 4. İ. ısıl işlem öncesi şekil verme operasyonlarından kaynaklanan form hataları olup.26.2.Tip uç demirleri 2. dişlerin temiz ve düzgün işlenmemiş. incelendiğinde her gruptan rasgele alınan.Tip Uç demirlerin göz ve boyut kontrollerinden elde edilen bulgular Çizelge 4.Tip uç demirleri 2.7.Tip uç demirleri 2.Tip uç demirleri 2. 4.Tip ve 2. diş formlarının içte olmasının.sırayı paylaşmaktadırlar. ezilme ve kirlenmeye karşı civatalara oranla daha iyi korunduğu gözlenmiştir. Uç demirlerin gözle kontrolü FİRMA MALZEME Uygun Uygun değil Malzeme adedi Uygun malzeme Oranı (%) AÇIKLAMA Gözlenen dış yüzey hataları Form hataları ve tufalli yüzeyler var Form hataları. M ve D firmalarının hepsinde kullanılan Norm markalı civata ve somunlar uygun ve kabul edilebilir bulunmuş.Tip kültüvatör uç demirlerinde ve 2.7. taşımalarda darbe. İ-Firması %88.Tip (dar) ve 9 adedi 2. Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında. Diğer üreticilerden Denet ve Berk’ te kalite açısından 2.Tip uç demirleri TOPLAM 1.26. genellikle asimetrik ve tufalli yüzeyler gözlenmekte Form hatalı ve tufalli yüzeyler daha az Form hatalı ve tufalli yüzeyler daha az Form hatasız ve temiz yüzeylere sahip Form hatasız ve temiz yüzeylere sahip Form hatası ve tufalli yüzeyler daha az düzeyde Form hatası ve tufalli yüzeyler daha az D 1. Civata ve somun üreticileri içinde standartlara en uygun ürün olarak Norm civatayı görmekteyiz.Tip (dar) ve 2. uygun şekil ve görünümlü uç demiri kullanma oranları sırasıyla.3. G-Firmasının kullandığı Berk markalı civata ve somunlar uygun bulunmuştur. yine K-Firmasının kullandığı Denet markalı civata ve somunlarla. K-Firması %83. Civata ve somunların göz ve boyut kontrol sonuçları 4. preslerde düzgün şekil verilmediği ve hatalı ısıl işlemle sertleştirme yapılırken de tufalleşmenin önlenemediği gözlenmiştir.Tip uç demirleri 1.Tip uç demirleri 1. M-Firması %66 ve D-Firması %55 bulunmuştur. 1. Gözle yapılan kontrollerde en çok görülen hatalar.Tip(çizel) olmak üzere. K. . G. G-Firması %72 .

99 5. Yapılan araştırmalar sonucunda da bu tür malzemelerin.40 %5 9.99 5. .44 0.24 1.99 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Civataların dış çap vida mastarlarıyla yapılan uygunluk kontrollerinde firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır. genellikle aynı tedarikçi firmalardan temin edildikleri gözlenmiştir. Çizelge 4.27.28.21 9.99 5. Bu sonuca göre firmaların. 609) FİRMA TEKRAR M20 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 × × × √ × × × × × √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × ×√ × √ √ × √ √ √ CİVATALAR VE DEĞERLENDİRME M16 √ √ × √ × × √ × × √ √ × √ √ × √ × × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ × √ × × M12 √ ×× √ √ × √ × × √ √ √ √ √ × √ × × √√ √ √ √ × √ √ × √√ √ √ ×√ √ √ × √ ×√ √ √ × √ √ × M10 √ √ √ √ × × √ √ × √ √ √ √ × × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ × × √ √ × M8 √ √ × √ √ × √ × × TOPLAM √ √ × √ √ × √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ × √ √ × √ √ √ TOPLAM UYGUN 8 7 5 20 12 9 10 31 13 14 13 40 12 13 12 37 10 9 11 29 UYGUN DEĞİL 7 8 10 25 3 6 5 14 2 1 2 5 3 2 3 8 5 6 5 16 TOPLAM ADET 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 TOPLAM BAŞARI D % 44 G % 68 İ % 88 K %82 M % 64 √ : Uygun × : Uygun değil Çizelge 4.7.30 0.21 9. 962.21 9. İç ve dış çap vida mastarlarından elde edilen sonuçlar Civataların dış çap vida mastarları ile yapılan uygunluk kontrolü Çizelge 4. Civataların kontroluna ilişkin istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh 1.2.'de verilmiştir. hazır mamul olarak satın aldıkları civatalar arasında kalite açısından büyük farklılıklar görülmediği anlaşılmaktadır.99 5. Civataların dış çap vida mastarlarıyla uygunluk kontrolü (DIN 960. civataların kontrolüne ilişkin istatistiksel bulgular ise Çizelge 4. 961.21 χc %1 5.33 0.28.3.21 9.'de.27.4.

Çizelge 4.24 0.29. M-Firması %64 civata -%75 somun ve D-Firması %44 civata -%73 somun. Somunların iç çap mastarlarıyla uygunluk kontrolü (DIN 962 ) FİRMA TEKRAR M20 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 √ √ √ √ × × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ × × √ √ × ×√ √ SOMUNLAR VE DEĞERLENDİRME M16 √ ×√ √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ × √ M12 ×√ √ √ √ × √ √ √ × √ √ √ √ × √ × √ √√ √ √ × √ √ √ √ ×√ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × M10 √ √ × × √ √ √ √ × √ √ √ √ × √ √ √ × √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ M8 √ √ × √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ × √ √ × √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √√ √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ × × √ √ √ √ √ TOPLAM UYGUN 11 10 13 34 12 11 12 35 14 13 14 41 11 14 13 38 10 11 12 33 UYGUN DEĞİL 4 5 2 11 3 4 3 10 1 2 1 4 4 1 2 7 5 4 3 12 TOPLAM ADET 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 TOPLAM BAŞARI D % 75 G % 77 İ % 91 K % 84 M % 73 √ : Uygun × : Uygun değil 2 Çizelge 4. G-Firması %68 civata -%77 somun.53 2.21 9.99 5.'da verilmiştir. hazır olarak satın aldıkları somunları da civatalar gibi genellikle aynı tedarikçi firmalardan temin etmektedirler.'da ve somunların kontrolüne ilişkin istatistiksel bulgular ise Çizelge 4.99 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Somunların iç çap vida mastarlarıyla yapılan uygunluk kontrollerinde firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır. K-Firması %82 civata -%84 somun.21 9. .36 0. Somunların χ analizine ilişkin istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh 1.Somunların iç çap vida mastarları ile yapılan uygunluk kontrolü Çizelge 4.30. İ-Firması %88 civata -%91 somun.21 χc %1 5.99 5. bulunmuştur.99 5.68 %5 9. en kaliteli ve iyi görünümlü civata-somun kullanan firmalar sırasıyla.21 9.99 5.29.21 9.30. Bu sonuca göre firmalar.60 0. Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında.

Tip √ √ √ × √ × TOPLAM √ √ √ × √ √ TOPLAM √ √ √ × × √ TOPLAM √ √ √ × √ √ TOPLAM √ √ √ × √ √ TOPLAM 4 4 3 11 7 5 6 18 8 6 5 19 7 6 7 20 5 5 7 17 4 4 5 13 1 3 2 6 0 2 3 5 1 2 1 4 3 3 1 7 8 8 8 24 8 8 8 24 8 8 8 24 8 8 8 24 8 8 8 24 D % 45 G % 75 İ % 79 K % 83 M % 70 √ : Uygun × : Uygun değil .'de.Tip 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 √ × √ × ×√ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ × √ √ √ √ × √ √ × √ √ BASMA YAYI 1.7.Tip ve 2.TİP ÇEKME YAYI 2. Çekme ve basma yaylarının özellikleri YAYLAR Çekme (DIN 2097 ) ve Basma (DIN 2095 ) Yaylarının Özellikleri d Dm L0 Sargı sayısı Yüksüz boy Tel çapı Ort.5 24 28 116 162 205 5 6 6. Çizelge 4. 1.31.33.TİP BASMA YAYI Çekme ve basma yaylarının deformasyon test sonuçları Çizelge 4.TİP ÇEKME YAYI 1.'de açıklanmıştır. Bunlar. Çekme ve basma yaylarının deformasyon test sonuçları Tarım makinalarında tohum ekici düzenlerde en çok kullanılan 2’şer tip çekme ve basma yayı incelenmiştir.32.'te verilmiştir. sargı çapı mm mm mm 70 2.Tip ×√ √ × × √ √ √ √ × ×√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ × √ UYGUN UYGUN DEĞİL TOPLAM ADET TOPLAM BAŞARI 2.5 43 44 37 22 12 16 Tip (h) İngiliz kanca (a) Yarım Alman kanca Düz.Tip × × √ × √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × × √ √ √ √ √ × √ × × √ × √ √ 2.32.Tip çekme ve basma yayları olarak Çizelge 4.4.4. Çizelge 4.TİP BASMA YAYI 2. Yayların χ analizine ilişkin istatistik sonuçları ise Çizelge 4. Çekme ve basma yaylarının deformasyon test sonuçları FİRMA TEKRAR YAYLARIN DEFORMASYONA UYGUNLUĞU 2 ÇEKME YAYI 1.31. son sarım yüzeyleri taşlanmış Son sarım yüzeyleri taşlanmamış 1.

İ. WPQ Kaynakçı kalifikasyon testlerinin (1G pozisyonu) gözle kontrolü FİRMA D G Kaynakçı R.T. Kaynakların göz ve boyut kontrol sonuçları 4.'te verilmiştir.99 5. WPQ Kalifikasyon testlerinin (alın kaynaklı) gözle kontrolü ASME Section V. K-Firması %83. Çizelge 4. yanma oluğu Aşırı kaynak.99 5. her firmadan ikişer kaynakçı test edilmiş ve sonuçlar Çizelge 4.B. Visual Inspection. 4. R. R.53 0. 4.34.5.K. geniş ve yüksek kapak Az sıçrantı.99 5. tarım makinaları üretici firmalarının yan sanayiden hazır olarak aldıkları yayları. düzensiz paso Sıçrantı Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir İ Ç. düzensiz yüzey Az sıçrantı Kaynak arka yüz Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Az sıçrantı Hataya rastlanmadı Boşluk (Gaz gözeneği) Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Az sıçrantı.Çizelge 4.M.Sınıflandırma Terimler ve Tarifler “ standardına göre değerlendirilmiştir.2.M. Kaynak ön yüz Eksik dolgu Hızlı çekilmiş kaynak (düzensiz yüzey) Az sıçrantı Hataya rastlanmadı Eksik dolgu Az sıçrantı.7.Y.21 χc %1 5. TS 7536 / Ekim 1989 “ Kaynak Hataları Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı için .5. E.32 1. . en iyi görünümlü ve kaliteli çekme-basma yayı kullanan firmalar sırasıyla. WPQ Kaynakçı kalifikasyon testlerinin (1G pozisyonu) gözle kontrolünde.99 5.7. Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında.7.34.21 9. M WPQ Kaynakçı kalifikasyon testlerinin (1G pozisyonu) gözle kontrolünde kaynaklar kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur.1. G. Yayların χ analizine ilişkin istatistik sonuçları Firma D G İ K M 2 χh 0. İFirması %79.21 9.33. Sonuçlar. M-Firması %70 D-Firması %45 olarak bulunmuştur.21 9.F.52 1. S. G-Firması %75. M.5. A.61 %5 9.32 3.21 9. Y.D.99 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Çekme ve basma yaylarının deformasyon testi uygunluk kontrollerinde firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır. genellikle aynı tedarikçi firmalardan temin ettiklerini göstermektedir. K A. yüzeyde eksik dolgu Fazla sıçrantı.

WPS 1G.5 11 11 11 11 11 8.7 27.36.5 5./ 4. WPS 1G.2 1.37.27 13.5 8.2.2 32 53.38.2 1.3 27. WPS 1G.5 26 26 22 34 21 22 22 21 86 74 105 80 259 110 60 65 57 292 65 60 55 50 230 5.5 5.2 34. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm İ TOPLAM İ TOPLAM İ WPS 1G WPS 2G WPS 3G TOPLAM 1 2 3 3 1 2 3 3 1 2 3 4 5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 DC + “ “ DC + “ “ DC + “ “ “ 200 205 210 615 175 220 220 615 140 170 175 180 23 24 24 71 23 24 24 18 19 19 19 75 28 65 48 141 55 47 28 130 55 52 57 55 219 8 8 9 8 8 9 6 6 6 6 53.5 5.2 30 75.5.5 12 12 12 20 20 20 12 12 12 12 5152 12792 9677 27621 8855 9926 5914 24695 5540 6718 7581 7544 27383 .5 112.5 185 190 190 160 755 24 24 25 73 26.6 25 23 26./ 4.5 23 31.5 5.2 1.5 8.2 109.4.5 29.36. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm D TOPLAM D WPS 1G WPS 2G TOPLAM D WPS 3G TOPLAM 1 2 3 3 1 2 3 4 4 1 2 3 4 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 DC + “ “ DC + “ “ “ DC + “ “ “ 140 145 165 450 150 155 152.2 DC + “ “ DC + “ “ DC + “ “ 185 200 200 385 190 200 200 390 220 235 240 695 21 21 21 63 23 24 24 71 26 27 27 80 44 66 31 141 55 68 43 166 45 48 43 136 8.5 140 597.2 1.8 84 33.8 26.39.35./ 4. WPS Prosedür testlerinin kaynak parametreleri ve ısı girdileri sonuçları Firmalara ait WPS Prosedür testlerinin kaynak parametreleri ve ısı girdileri sonuçları sırasıyla Çizelge 4.25 108 27.5 5. İ-Firması.3 14 14 14 - 6838 11088 5208 23134 9614 13056 8276 30946 10306 12202 11145 33653 Çizelge 4.2 22 34.3 105 27.31 67. G-Firması. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm G TOPLAM G TOPLAM G TOPLAM WPS 1G WPS 2G WPS 3G 1 2 3 3 1 2 3 3 1 2 3 3 1 1 1 1.4 24.7.5 5.5 5.5 34 22.5 5. Çizelge 4.5 5./ 4.7 48.2 28. D-Firması .35.8 99.91 23 25 27.37.6 95.3 31.'da verilmiştir.2 1.5 5.27 41.20 - 9946 14616 7425 31987 17537 9672 10343 7022 44574 10101 10032 9221 6720 36074 Çizelge 4.

K-Firması.1 12 “ “ 12 “ “ “ “ 10 “ “ “ 8568 11940 6955.4 24.2 22 24. M-Firması.75 27. 1996).5 5 5 5 5 5 5 5 5 29.3.5 9.5 9. 4. Bu nedenle kaynak işleminin bir kalite sistemi tarafından kontrol edilmesi gerekir (Anık ve Vural.4 19.5 5 5 4. Sonuçlar incelendiğinde.2 1.27 18. çentik darbe tokluğu. özellikle Çizelge 4.7. metalurjik yapısı veya korozyon direnci tespit edilemez.5 8. kullanılan kaynak ilave malzemelerinden ve ısı girdilerinden etkilenirler.3 161.2 1.5. .2 27463 10560 8603 11700 3300 9360 43523 3959 6350 5914 8316 24539 TOPLAM K TOPLAM WPS 3G Çizelge 4.95 39.38. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm K TOPLAM K WPS 1G WPS 2G 1 2 3 3 1 2 3 4 5 5 1 2 3 4 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1.2 DC + “ “ DC + “ “ “ “ DC + “ “ “ 200 210 210 620 165 195 195 165 180 900 130 210 220 220 780 21 23 23 67 20 20 20 20 20 100 20 21 21 21 83 51 62 36 149 80 55 75 25 65 250 38 36 32 45 151 4.5 9. uygun ve tavsiye edilen kaynak parametreleri ile çalışmanın gerekliliği ortaya çıkmıştır.2 24. kaynaklı bağlantının dayanımı.6 95.2 20 60 23 148.5 8 9 9 23.39.4 25 26.4 52.6 46.27 41.8 11 “ “ 11 “ “ - 9408 9324 9314 28046 17785 20059 14229 52073 12003 13763 12346 38112 Elde edilen sonuçlara göre ısı girdilerinin kaynak kalitesini. WPS 1G.4 15.2 1.4 41. Bu faktörler. ve 4.8 33.Çizelge 4. Kaynağa ne kadar iyi bir tahribatsız muayene yöntemi uygulanırsa uygulansın.19.1 17.7 75.5 9.'da verilen çekme ve bükme test sonuçlarını büyük ölçüde etkilediği görülmüştür.12. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm M TOPLAM M TOPLAM M TOPLAM WPS 1G WPS 2G WPS 3G 1 2 3 3 1 2 3 3 1 2 3 3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 DC + “ “ DC + “ “ DC + “ “ 175 180 195 550 220 235 210 665 220 230 230 680 21 21 21 63 22 22 22 66 22 22 22 66 64 60 58 182 86 97 77 260 62 68 61 191 8. WPS 1G.6 70.

WPS-3G prosedür kaynaklarından sadece İ-Firmasına ait test parçasında tamir gerekecek ölçüde kaynak hatası (yüksek kap ve undercut) gözlenmiş. WPS Prosedür test parçalarının gözle kontrolü ASME Section V. H.Y.E.K. WPS-1G. Çizelge 4.M. WPS-3G prosedür testlerinin gözle kontrolleri sırasıyla Çizelge 4. İ./ 4. Kaynak ön yüz Küçük boyutlu undercut. M.7. TS 7536/Ekim 1989 "Kaynak Hataları-Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı İçin-Sınıflandırma Terimler ve Tarifler" standardına göre değerlendirilmiştir.K. WPS-2G.M. sıçrantı Yüksek kapak ve sıçrantılar Yetersiz kapak ve küçük undercut Düzensiz ve yüksek kapak Düzensiz ve yüksek kapak Kaynak arka yüz Küçük boyutlu undercut.Ö.B. Visual Inspection. diğerleri kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur. WPS-3G prosedür testlerinin gözle kontrolü FİRMA D G İ K M Kaynakçı R.Ö. taşma-bindirme Hataya rastlanmadı Kabul edilebilir Undercut Kabul edilebilir Hataya rastlanmadı Kabul edilebilir Küçük undercut Kabul / Red az Kabul edilebilir Kabul edilebilir Çizelge 4.40. WPS-2G prosedür testlerinin gözle kontrolü FİRMA D G İ K M Kaynakçı H. Kaynak ön yüz Küçük undercut Geniş ve düşük kapak Fazla undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz kapak Kaynak arka yüz Hataya rastlanmadı Kabul edilebilir Hataya rastlanmadı Yüksek kap ve fazla undercut Tamir gerekir Kabul edilebilir Kabul / Red Kabul edilebilir Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz Kabul edilebilir kapak WPS-1G ve WPS-2G prosedür test kaynakları kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur. Kaynak ön yüz Sıçrantı Hataya rastlanmadı Küçük yanma oluğu Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Kaynak arka yüz Gaz boşluğu Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Kabul Kabul Çizelge 4.42. ./ 4.M. İ.3.42.G.40.4. R.Ç. M. E. WPS-1G prosedür testlerinin gözle kontrolü FİRMA D G İ K M Kaynakçı R.K.E. A.41. N. H.'de verilmiştir. A.Ç. İ.41.5.

M.44.F.Y. TS 7536 / Ekim 1989 “ Kaynak Hataları . İ. Sonuçlar incelendiğinde. Ç.Sınıflandırma Terimler ve Tarifler “ Standardına göre değerlendirilmiştir.7. Makrotest-köşe kaynakların gözle kontrolü ASME Section IX. Visual Inspection.B. Makrotest (2F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Firma Kaynakçı sembolü Yüzeyde değerlendirme Hataya rastlanmadı Gözenekler. ortaya yakın noktada durdurularak tekrar başlama sağlanmış ve böylece parametrelere dikkat edilmiştir.K. . K. gaz boşlukları var Fazla Dışbükeylik var Kökte çok az boşluk var Hataya rastlanmadı Kesitte değerlendirme Nüfuziyet iyi Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet orta Nüfuziyet iyi Kabul / Red Kabul edilebilir Red Red Kabul edilebilir Kabul D G İ K M R. Makrotest (2F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Çizelge 4. K.K. E. diğer test örnekleri kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur.M. Çizelge 4. Makrotest (2F pozisyonu) köşe kaynaklarında G-Firmasının örneği ve Makrotest (3F pozisyonu) köşe kaynaklarında ise G ile İ-Firmalarının örnekleri red edilmiş.45. Makrotest (1F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolünde ikişer örnek değerlendirilmiş ve sonuçlar Çizelge 4. ASME Section V.T.4(b) de açıklandığı gibi hazırlanmış test parçaları kaynak yapılmıştır. İ. Ç. A. M. Y.'te verilmiştir. R. ve Makrotest (3F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Çizelge 4.M. S. Çizelge 4. Makrotest (3F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Firma Kaynakçı sembolü Yüzeyde değerlendirme Hataya rastlanmadı Gözenekler. M. H.45. Makrotest (1F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Firma Kaynakçı sembolü Yüzeyde değerlendirme Sıçrantı var Sıçrantı var Küçük yanma oluğu Hataya rastlanmadı Sıçrantı var Sıçrantı var Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Sıçrantı var Sıçrantı var Kesitte değerlendirme Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet iyi Nüfuziyet iyi Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet orta Nüfuziyet iyi Nüfuziyet iyi Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet zayıf Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir D G İ K M R.4. Ö. QW-462.Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı için .43. N. A. H.43. E. Çizelge 4. E. Tek bir paso ve maksimum malzeme kalınlığı ölçüsünde kaynatılmasına dikkat edilmiş. R.44. E.B A. Y.'te verilmiştir. G.4.5. Ç. gaz boşlukları var Hataya rastlanmadı Kökte az boşluk var Kökte az boşluk var Kesitte değerlendirme Nüfuziyet orta Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet iyi Nüfuziyet orta Nüfuziyet zayıf Kabul / Red Kabul edilebilir Red Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir D G İ K M H. İ.

kaynakçı E.4. Şekil 4. G-Firması. Şekil 4. Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir.34 / 4. Şekil 4.M. kaynakçı R.B. Şekil 4.30 / 4.B. kaynak formu uygun görülmektedir. D-Firması.5. kaynakçı A.M. kaynakçı M. Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir. kaynakçı A.30.5. M-Firması. . Şekil 4. İ-Firması. kaynak formu uygun görülmektedir.29.5. Nüfuziyet iyi.1.33 / 4.29 / 4.31. Şekil 4.5. Şekil 4.34.32 / 4. Şekil 4. D-Firması.S. K-Firması. kaynak formu uygun görülmektedir.32. Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir. kaynak formu uygun görülmektedir. Şekil 4. kaynakçı R.26 / 4. kaynakçı H. kaynakçı Ç.31/ 4.7. Nüfuziyet iyi. G-Firması.26.G. Şekil 4. Makrotest kaynak kesitlerinin dağlanarak incelenmesi Makrotest kaynak kesitleri (1F pozisyonu) 4.28.K. M-Firması.35.33.27 / 4. kaynakçı Y. kaynakçı İ.Y.28 / 4. Nüfuziyet iyi. kaynak formu eksik görülmektedir.27. Şekil 4. Nüfuziyet orta. Makrotest (1F pozisyonu) örnekleri üzerinde yapılan testler sonucunda. K-Firması.F. İ-Firması.7.T.35.'de gösterilen kesitler elde edilmiştir. Nüfuziyet iyi.

K.K.37 / 4. G-Firması. M-Firması. gaz boşluklu ve gözenekli yapı olduğu görülmektedir.2. Nüfuziyet ve kaynak formu orta düzeyde olduğu gözlenmektedir. Nüfuziyet ve kaynak formu iyi düzeyde olduğu görülmektedir. İ-Firması.Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir. kaynakçı: H. Şekil 4. D-Firması. kaynakçı: İ.5.40. kaynakçı: M.38 / 4. Makrotest kaynak kesitleri (2F pozisyonu) Makrotest (2F pozisyonu) örnekleri üzerinde yapılan incelemelerde.Ç.E. kaynakçı: E. .Y. Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir. Nüfuziyet zayıf ve kaynak formu orta düzeyde gözlenmektedir.39. Şekil 4. kaynakçı: R.38.'da görüntülenen kaynak kesitleri elde edilmiştir. Nüfuziyetin zayıf. Şekil 4. Kökte az boşluk bırakılmış. Nüfuziyet zayıf ve kaynak formu orta düzeyde gözlenmektedir.36.36 / 4.40.7.5. K-Firması. Şekil 4. Şekil 4. 4. Kökte az boşluk bırakılmış. Şekil 4.37.39 / 4.

Kökte az boşluk bırakılmış. Şekil 4. Makrotest kaynak kesitleri (3F pozisyonu) Makrotest (3F pozisyonu) örnekleri üzerinde yapılan incelemelerde. kaynakçı: A. Şekil 4.42. Şekil 4.4. Şekil 4.45.42 / 4.E.7.41. Nüfuziyet ve kaynak formu orta düzeyde gözlenmektedir. Şekil 4. kaynakçı: R. Nüfuziyetin zayıf.Ç. kaynakçı: N.M.K.5.41 / 4. Nüfuziyetin zayıf.Ö.43. Nüfuziyet iyi. gaz boşluklu ve gözenekli yapı olduğu görülmektedir. G-Firması.'de görüntülenen kaynak kesitleri elde edilmiştir.43 / 4. M-Firması. Nüfuziyet iyi. .45.5. Fazla dışbükeylik göze çarpmaktadır. kaynak formu orta düzeyde olduğu görülmektedir.44 / 4. kaynakçı: İ.3.44. K-Firması. kaynakçı: H. Şekil 4. kaynak formu orta düzeyde olduğu görülmektedir. D-Firması. İ-Firması.

M.K. İ.Y.46.4. Kaynak ön yüz Küçük undercut Sıçrantı ve yüksek kapak Yetersiz kapak ve küçük undercut Düzensiz ve yüksek kapak Düzensiz ve yüksek kapak Kaynak arka yüz Küçük undercut./ 4. H.E. A.K.G. göz testi yapıldıktan hemen sonra PT uygulanmış ve alınan sonuçlar Çizelge 4. M.M. İ.Ö. H.8.E./ 4. diğer test örnekleri kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur. WPS 1G prosedür kaynakları penetrant test sonucu FİRMA D G İ K M Kaynakçı R.M.B. .47. WPS 3G prosedür kaynakları penetrant test sonucu FİRMA D G İ K M Kaynakçı R.K. Çizelge 4.46. Kaynak ön yüz Küçük undercut Geniş ve düşük kapak Fazla undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz kapak Kaynak arka yüz Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Fazla undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz kapak Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Tamir Gerekir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Sonuçlar incelendiğinde sadece İ-Firmasının WPS 3G prosedür kaynaklarında tamir gerekecek düzeyde hataya rastlanmış. 2G ve 3G prosedür kaynaklarına. N.‘de verilmiştir.48. Penetrant test sonuçları WPS 1G. az taşma Hataya rastlanmadı Undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Çizelge 4. R. E.Ç.Ö.48. WPS 2G prosedür kaynakları penetrant test sonucu FİRMA D G İ K M Kaynakçı H.M. Kaynak ön yüz Sıçrantılar Hataya rastlanmadı Küçük yanma oluğu Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Kaynak arka yüz Küçük boşluklar Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Yüzeyde gaz curufları Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Çizelge 4.Ç. İ.47. A.

Şekil 4. Şekil-5-9-15 . WPQ Kalifikasyon kaynağı radyografileri (1G pozisyonu) WPQ Kalifikasyon kaynağı radyografileri (1G pozisyonu). kaynakçı Y. Kökte bölgesel.52 / 4.46 / 4. kaynakçı E.46. Radyografi test sonuçları ASME SECTİON V.53 / 4.49 / 4. Radyografi test prosedürüne uygun olarak ve yetkili kalifiye personellerce filmleri alınan kaynakçı testleri.Firması.Firması.55. kaynakçı R.54 / 4. Kısmi olarak kökte yetersiz nüfuziyet saptanmaktadır. Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet çok belirgin olarak görülmektedir. prosedür testleri ve diğer yan sanayi ürünü metal ve döküm malzemelerin radyografi test sonuçları. Şekil 4. ışık kasasından dijital fotoğraf makinası ile alınarak bilgisayara kaydedilmiş. görüntüleri de aşağıda verilmiştir.' de gösterilmiştir.4.48.47 / 4.48 / 4. Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet olarak görülüyor. rapordan alınan açıklamalar yanında.Firması. G. Ek-5'te.S. D.50 / 4. Referans. oradan da yazıcıyla çıktıları elde edilmiştir.1. Şekil-9 Şekil 4.Firması.9. yetersiz nüfuziyet. Ek-5'te. Ek-5'te.G.9. G.M En belirgin hata. Ek-5 ve 6'da. D.51/ 4.49. Referans. kaynakçı A. Üretici firmalara ait radyografi filmlerinin siyah beyaz (negatif) görüntüleri.Y. Şekil-9 Şekil 4. Şekil-9 Şekil 4. Referans. 4. dışta yanma oluğu ve porozite var.47. Referans.

Referans.Firması.51. Ek-5'te.Firması. Ek-5'te. M-Firması.T.52. K. Ek-5'te.B. Ek-5'te. Aşırı nüfuziyet-kökte sarkma görülmektedir. Referans. Referans. İ.Şekil 4. Referans.F.50. M. K-Firması. Bölgesel ve aralıklı kökte yetersiz nüfuziyet ile sıçrantılar görülüyor. Şekil-4 . İ-Firması. kaynakçı M. Şekil-4. Sürekli olmayan kökte yetersiz nüfuziyet ve kökte sarkma var. Şekil-14 Şekil 4. kaynakçı Ç. Referans. Aşırı nüfuziyet ve dışta yanma oluğu görülmektedir. Referans.55. kaynakçı R.Firması.54. kaynakçı İ.M. Şekil-4-5 Şekil 4. Ek-6'da. kaynakçı: R.9 Şekil 4. Şekil-2-6 Şekil 4. kaynakçı: A. Ek-5'te. Geniş ve düzensiz kaynak ve saçılmış gaz boşlukları görülmektedir. Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet çok belirgin olarak görülmektedir.K.53. Şekil-9 Şekil 4.D.

Şekil-15-18 Şekil 4. Referans. M-Firması. Yoğun gruplaşmış gaz boşlukları ve kökte çatlak görülmektedir. kaynakçı M.59 / 4.60. Belirgin bir hataya rastlanmadı .M. Şekil-5 Şekil 4.M. kaynakçı H.57 / 4. Şekil 4. WPS Prosedür kaynağı radyografileri (1G pozisyonu) WPS Prosedür kaynağı radyografileri (1G pozisyonu). Ek-6'da. G-Firması.9.'da gösterilmiştir. Küçük boyutlarda dışta yanma oluğu var.G. kaynakçı R.56. kaynakçı A.Ö.2.59.58.60. K-Firması. Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4.58 / 4. Ek-5'te. kaynakçı İ. İ-Firması.B.56 / 4.57.4. Referans. Şekil 4. Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4. D-Firması.

Y. kaynakçı: M.E. kaynakçı: E. D-Firması.64 / 4.65. Şekil-13 . Ek-6'te. Düzensiz bindirme ve pasolar arası soğuk bindirmeler var. Şekil 4. G-Firması.62. Şekil-8 Şekil 4. M-Firması. Belirgin bir hataya rastlanmadı.'de gösterilmiştir. Referans. Ek-5'te. kaynakçı: İ.61.64. kaynakçı: H. kaynakçı: R.9. Şekil-13 Şekil 4.61 / 4. Referans.4. Ek-6'te. Dışta yanma oluğu ve akma-sıçrantılar gözlenmektedir.65.K.K.62 / 4. Referans. Şekil-5 Şekil 4. Referans. K-Firması.Ç. Düzensiz ve pasolar arası soğuk bindirme var. Kökte lokal konkavite (iki bölgede) görülüyor.3. Şekil 4. İ-Firması. Şekil 4. WPS Prosedür kaynağı radyografileri (2G pozisyonu) WPS Prosedür kaynağı radyografileri (2G pozisyonu).63. Ek-5'te.63 / 4.

Yan yüzeyde nüfuziyetsizlik ve dağınık gaz boşlukları belirgin.66. M-Firması. Dağınık ve yoğun gruplaşmış gaz boşlukları görülmektedir. Şekil 4.4.68 / 4. Şekil 4.M.Ö. Ek-5-6'da.69 / 4.67. Referans.69. İ-Firması. Şekil-4-13 .'de gösterilmiştir.70. kaynakçı: A. Şekil-4-5 Şekil 4. kaynakçı: İ. G-Firması. Referans. Şekil-12-14 Şekil 4.66 / 4.E. kaynakçı: R.9. Ek-5'te.Ç.4. K-Firması. Aşırı Nüfuziyet ve dışta yanma oluğu var. Pasolar arası soğuk bindirme ve aşırı nüfuziyet hataları gözleniyor. Şekil-14-15 Şekil 4. D-Firması.70. Ek-6'da. kaynakçı: H. Belirgin bir hataya rastlanmadı.68. kaynakçı: N. Şekil 4.K. Referans. Ek-6'da.67 / 4. WPS Prosedür kaynağı radyografileri (3G pozisyonu) WPS Prosedür kaynağı radyografileri (3G pozisyonu). Referans.

G-Firması 2. D-Firması 2.4. .9.74 / 4. Şekil 4.Tip(dar) uç demirlerin birlikte alınan radyografileri Şekil 4.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal ve dikine büyük çatlaklar gözlenmektedir.5.75.Tip Balta ayakların ve 1. 2.Tip balta ayak ve 1. Şekil 4.73.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir.Tip balta ayak ve 1.Tip balta ayak ve 1.73 / 4.72 / 4.71 / 4. İ-Firması 2.72. Şekil 4.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir.Tip (dar) uç demirlerin radyografileri Döküm 2.Tip balta ayaklar ve 1.71.'de gösterilmiştir.

75. M-Firması 2.74. K-Firması 2.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir. Şekil 4.Tip uç demiri Balta ayakta büyük çaplı döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir.Tip balta ayak ve 1. .Tip balta ayak ve 1.Şekil 4.

Tip (çizel) uç demiri hatalı bükme işlemi ve derinliği gözlenmektedir.Tip-çizel uç demiri radyografisi 2.77.77 / 4.Tip-çizel uç demirlerin radyografisi 2. Şekil 4.79.Tip-dar uç demiri radyografisi Belirgin bir hataya rastlanmadı. Şekil 4.80.79 / 4.9.Tip (dar) ve 2.Tip (dar) ve 2.76 / 4. .6.Tip (çizel) uç demirlerin radyografileri Isıl işlemle sertleştirilmiş 1. Şekil 4. G-Firması 1.'de gösterilmiştir. D-Firması 1.Tip (çizel) uç demirlerin birlikte alınan radyografileri.78. Şekil 4. M-Firması 1.Tip-dar ve 2.Tip-çizel uç demirlerin radyografisi 2. K-Firması 2.Tip (çizel) uç demiri hatalı bükme işlemi ve derinliği gözlenmektedir.4. Şekil 4.Tip-dar ve 2.78 / 4.Tip-dar uç demirlerin radyografisi Belirgin bir hataya rastlanmadı. Şekil 4. 1.80. İ-Firması 1.76.Tip (çizel) uç demiri hatalı bükme işlemi ve derinliği gözlenmektedir.

Balta ayaklar ve civatalar Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4.83.85. civata-somun ve yayların birlikte alınmış radyografileri. Şekil 4. Civata-somun ve rulman yatağı Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4.81 / 4. Şekil 4. Şekil 4.83 / 4. Balta ayaklar Alt konumdaki balta ayakta büyük boyutlu gaz boşlukları görülmektedir. .9.4.7.84.85. Farklı balta uçları Kılcal çatlaklar ve dağınık gaz boşlukları görülmektedir. Çekme ve basma yayı Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4.82.84 / 4.81. Farklı döküm ürünleri.82 / 4.'de gösterilmiştir. civata-somun ve yayların radyografileri Farklı döküm ürünleri.

Boya kontrol ve test sonuçları Boya ile ilgili testler.'te ve Kuru boya kalınlıklarının karşılaştırılması ise Şekil 4.2.'de.86.Ş.3.5 >8 7 İ 1 >8 7 K 1. Kalite kontrol laboratuarlarında gerçekleştirilmiş ve elde edilen bulgular.cm) (kg.49. Akzo Nobel A. çizelge ya da şekillerle verilmiştir. Derin çekme test sonuçları BULGULAR ( mm ) ( mm ) ( mm 1.Tekrar 3.49. Kuru boya film kalınlıkları Çizelge 4.Tekrar 3.cm) (kg.51. Yapışma test sonuçları Çizelge 4.1.51.Tekrar 2.86.5 >8 FİRMA G 6.'daki grafikle açıklanmıştır.Tekrar Ön / Arka D <10 <5 50 <10 FİRMA G <10 <10 60 <10 İ >36 18 60 <10 K >36 >36 >100 >100 M <20 18 50 <10 4. Darbe direnci test sonuçları Çizelge 4.Tekrar D >8 3.10.Tekrar D 4B 1B 0B G 4-5B 4B 1B İ 5B 3B 3B K 5B 3B 4B M 4-5B 1B 2B Şekil 4. ve Jotun Boya A. Derin çekme test sonuçları Çizelge 4.50. Darbe direnci test sonuçları Çizelge 4. Derin çekme test sonuçları Çizelge 4.4.10.'de verilmiş ve Boya yapışma derecelerinin karşılaştırılması Çizelge Şekil 4. 4.87.53.'de verilmiştir.5 >8 >8 M 1.'da.50.10.'de. Parlaklık (gloss) test sonuçları Çizelge 4.Tekrar 3. Darbe direnci test sonuçları BULGULAR (kg.cm) 1. Yapışma test sonuçları Çizelge 4.Tekrar 2.4 6 6 4.Ş.Tekrar 2. Yapışma test sonuçları FİRMA BULGULAR ( 0B -5B ) ( 0B -5B ) ( 0B-5B ) 1.52. Boya yapışma derecelerinin karşılaştırılması .10.

3 87.5 92 70. Tekrar 2. Tekrar D 88 96 28 74. Tekrar 3. Parlaklık (gloss) test sonuçları Çizelge 4.2 41 81 55.6 93. Kuru boya kalınlıklarının karşılaştırılması .9 4.87.5 G 91.1 K 16 19 80.5.10. Tekrar Şekil 4.2 72.3 60.9 72.2 81.5 58.Tekrar 2.53. Tekrar 3. Parlaklık (gloss) test sonuçları FİRMA BULGULAR 60° 85° 20° 60° 20° 60° 1.6 81. Kuru boya film kalınlıkları BULGULAR (µm) (µm) (µm D 48-54 60-61 80-106 FİRMA G İ 57-61 35-44 85-90 80-85 87-107 30-41 K 19-22 120-128 30-42 M 54-64 113-129 28-37 1.2 87.52.2 36.4.4.4 95 M 50 53.8 87 38.1 İ 30 42.10. Kuru boya film kalınlığı ölçüm sonuçları Çizelge 4.

663 19.4.000 0.4 82.49 1159.22 95.7 125.13 30.54.54. . 3 53 61 95 61 87 90 42 85 39 22 127 38 60 120 32 4 54 60 85 60 89 87 44 83 30 20 126 31 62 125 28 5 52 61 80 61 88 92 43 82 32 21 128 30 64 129 30 51.93 N-ölçme sayısı 5 5 5 15 5 5 5 15 5 5 5 15 5 5 5 15 5 5 5 15 25 25 25 75 1 D 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 48 60 106 57 85 107 35 80 41 19 120 42 54 113 37 2 50.9235 8.0299 21.55.72 410037.3808 0.81 1.8166 5.06 20. Çizelge 4.10.76 66.2 36.7 59.62 34760.6733 1.3589 6.68 15. Boya kalınlık kontrolünün istatistiksel sonuçları Çizelge 4.6469 38.'te ise Boya kalınlıkları ile ilgili varyans analizi verilmiştir.44 60.54 27241.5 100 59 90 102 38 82 40 21.0 121.38 58. Boya kalınlıkları varyans analizi Varyasyon Kaynağı Genel FİRMA BOYAMA FİRMA × BOYAMA Hata Toplam SD HKT HKO F değeri Olasılık 15 5 2 8 60 75 408627. incelendiğinde boya kalınlıkları arasındaki istatistiksel farklılık.8 46. Boya kalınlıkları ile ilgili istatistiksel bulgular FİRMA BOYAMA KALINLIK µm Ortalama Standart Sapma 2.78 ORTALAMA G ORTALAMA İ ORTALAMA K ORTALAMA M ORTALAMA TOPLA M Çizelge 4.07 16308.84 68250.2 60.4 53.8 95.91 0. boyamalarda ve FİRMA × BOYAMA interaksiyonunda önemli bulunmuştur (α<0.000 0.66 341250.08 23. en büyük ve en küçük değerleri göstermektedir.'te Boya kalınlıkları ile ilgili istatistiksel bulgular verilmiştir.4037 47.66 1409.52 694.46 1.000 Çizelge 4.33 2904.38 32616.78 4.2042 3.53.01).7815 1.69 3.2 60.5029 16.1145 5.6.000 0.0 32.31 4345.2 68.55.6 87.'te verilen kuru boya film kalınlıkları.4 70.06 25.6 81 40.5 125 40 55 118 35 1 2 3 TOP.4 36.03 184. Çizelge 4. firmalar arasında.55.5 93. Çizelge 4.44 31.5 10. Bu ölçümlerde her bir test örneği için beş ayrı kalınlık değeri bulunmuştur.38 59.2048 3.

06D 21.32 G 57 107 81A 16.56.38B SD 19.44 51. Boya kalınlıklarının boyama işlemi açısından incelenmesi Boya Kalınlıkları (µm) Min. Boya kalınlıklarının firmalar açısından incelenmesi Boya Kalınlıkları (µm) D Min.57.67. Ort.76B 30.).56.46 %VK 28. Boyamalar arasında da istatistiksel farklılıklar önemli bulunmuştur (Çizelge 4.68 54.8B 38.'de Boya kalınlıkları boyama işlemi açısından incelenmiştir. D-Firması ile M-Firmalarında kurutma fırını olmayıp doğal kurutma yöntemi ile boyalarını kurutmaktadırlar. K-firması ve G-Firmasında pek fazla değişmezken.57. İ-Firması ve K-Firması arasında istatistiksel olarak farklılık bulunmuştur.10 K 19 128 60.80 Boya kalınlıkları firmalar açısından incelendiğinde maximum kalınlık (129 µm) ile MFirmasında.22C 15.63 Çizelge 4. Diğer üç firma kurutma fırını kullanmakta ve son kat boyalarını Akzo marka boya ile yapmaktadırlar.60 İ 30 44 53. Kullanılan boya markaları İ-Firması. Araştırmalarda her boyama işleminde farklı tecrübelere sahip boyacıların uygulama yaptıkları gözlenmiştir.32 Boyama-1 19 64 46.13 26.01)=7.7C 47.45 AÖF(P<0.01)=7. M-Firması. 48 Max. 68. D-Firmasında her boyamada farklı boya markası kullanıldığı gözlenmiştir (Çizelge 4.69 20. SD %VK AÖF(P<0.38A 25.'da Boya kalınlıklarının firmalar açısından incelenmesi ile ilgili ortalamalar verilmiş ve Çizelge 4. 106 Ort. minumum kalınlık ise (19 µm) ile K-Firmasında ölçülmüştür (Çizelge 4.71 M 28 129 70.81 41.58 Boyama-2 60 129 95.78 78. Max. Boya kalınlıkları açısından D-Firması ile M-Firması arasında bir farklılık bulunmazken G-Firması.06 32.34 Boyama-3 28 107 58. Çizelge 4.57).Çizelge 4. .56).

2 87.'de karşılaştırılması yapılmıştır.6 81.1 27-41 19-22 1 .8 87 80-85 38. TEKRAR İ 3. TEKRAR G 3. TEKRAR 1.58.Firmalarda boya kalitesinin araştırılması için yapılan testlerin ve elde edilen bulguların. Çizelge 4.2 60-61 36.5 4B 5B 91. Firmalarda boya test sonuçlarının karşılaştırılması FİRMALAR D TEST ADI 1.2 < 10 >8 4B 60 < 10 7 1B >36 1 5B 30 42. TEKRAR 2. TEKRAR 1. TEKRAR 1.3 85-90 60. Çizelge 4. TEKRAR 2.5 1B 50 < 10 >8 0B < 10 6.3 87.5 18 >8 3B 60 < 10 7 3B >36 1. TEKRAR 3.cm Derin çekme mm Yapışma 0B-5B Parlaklık 60°/ 85° <10 >8 4B 88 96 <5 3. TEKRAR T Darbe direnci kg.5 76-126 57-61 72.9 72. TEKRAR 2.6 93.1 109-127 35-44 58.58.5 5B 16 19 20°/ 60° Boya film kalınlığı 48-54 µm 28 74.

Tuzlu sis testi sonuçları (3.7cm açılma 45-46 85-90 X’ta ≈0.Tekrar) BULGULAR Blister Pas Açılma Film kalınlığı (µm) 90-95 Cross’ta lokal kopma var 50-55 100 X’te ≈0.59.7.10.100.61.5cm açılma (Lokal) 78-83 95-100 X’ta ≈0.tuzlu sis testi sonuçları Boyada korozyon direnç ölçümünde uygulanan tuzlu sis testi.4. üç tekrarlı olarak yapılmış ve sonuçlar sırasıyla Çizelge 4.Tekrar) BULGULAR Blister Pas Açılma Film kalınlığı (µm) 85-90 X’ta ≈0.Tekrar) BULGULAR Blister miktarı-M Blister boyutu-C (0–5) Pas Açılma VAR Film kalınlığı (µm) 78-98 YOK 82-102 VAR 29-40 YOK 28-40 YOK 27-35 D M0C0 G M0C0 FİRMA İ M0C0 K M1C1 M M0C0 >3mm 0 >3mm 0 0 .5cm açılma var 61-66 90-95 Bant eninde açılma var 32-34 D X: 6+8F P: Yok G X: 4+6M P: Yok FİRMA İ X: 2+8M P: 4+6F K M X: 4+6+8MD P: Yok 90-95 Bant eninde lokal kopma var 57-58 X: 8D P: 8D Aşırı pas kusması <50 Yok 17-19 Çizelge 4.100.20.60. Tuzlu sis testi sonuçları (1. Tuzlu sis testi sonuçları (2.5cm açılma 75-85 90-95 Lokal kopma 135-140 80-85 Bant eninde açılma var 101-105 D X: 6+8MD P: Yok G X: 4+6MD P: 6F Lokal FİRMA İ X: 6+8MD P: YOK K X: 2+4+6M P: YOK M X: 4M P: 6MD Çizelge 4.50.59 / 4.60 / 4. Korozyon direnci . Çizelge 4.61.'de verilmiştir.

üç tekrarlı olarak yapılmış ve sonuçlar sırasıyla Çizelge 4.62 / 4.64.10.8.Tekrar) BULGULAR Blister Görünüm Yapışma 0B Film kalınlığı (µm) 58-60 0B 76-81 4B 89-94 0B 121-132 D 8D Matlaşma Var G 6D Matlaşma yok FİRMA İ 6+8D Matlaşma Yok K Yok Matlaşma Yok M 6D Matlaşma yok 1B (Blister boyutunda kopma) 67-78 Çizelge 4. Nem testi sonuçları (1. Nem testi sonuçları (2.63 / 4. Korozyon direnci-nem testi sonuçları Boyada korozyon direnç ölçümünde uygulanan nem testi.Tekrar) BULGULAR Blister Görünüm Yapışma Film kalınlığı (µm) D 8D Matlaşma var 0B(saçtan) G 6+8D Matlaşma yok 0B(saçtan) FİRMA İ 8D Hafif matlaşma var Blister boyutunda noktasal 26-29 K Yok Matlaşma ve paslanma var 5B M 8D Matlaşma yok 0B(astardan) 42-52 55-65 15-16 60 Çizelge 4. Çizelge 4.64.62.4. Nem testi sonuçları (3.'te verilmiştir.63.Tekrar) BULGULAR Blister Görünüm Yapışma Film kalınlığı (µm) D M4C3 %60 Parlaklık kaybı var 0B 75-105 G M5C2 Parlaklık kaybı yok 0B 85-105 FİRMA İ M2C3 Parlaklık kaybı yok 2B 28-42 K M0C0 M M5C2 Parlaklık kaybı Parlaklık kaybı yok yok 1B 29-41 0B 26-33 .

65.84 3. yöntem ve işlemler dikkate alınarak korozyon testleri irdelendiğinde.63 6. Çizelge 4.65.66’da verilmiştir.84 3.9.63 χc %1 3. Çizelge 4.10.84 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Korozyon testleri sonuçlarına göre firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır. Korozyon testleri ile ilgili istatistik bulgular Boyada korozyon direnç ölçümünde uygulanan tuzlu sis testi ve nem testinden elde edilen sonuçlara göre.'te verilen bilgiler.63 6.65. Firmalarda korozyon sonuçları ile ilgili istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh 0.63 6.63 6. Bu sonuca göre firmaların uyguladıkları boya. göz önüne alınarak yapılan χ2 analizine ilişkin istatistiksel bulgular Çizelge 4.84 3. Firmalarda korozyon test sonuçları ile ilgili başarı oranları FİRMA TEKRAR KOROZYON TESTİ Tuzlu sis testi Paslanma Blister × √ √ Blister × × √ Blister × √ √ Blister √ √ × Blister × × √ Açılma × × × Paslanma √ √ × Paslanma √ √ √ Paslanma √ √ √ Paslanma √ √ √ Paslanma √ √ √ Nem testi Blister × × × Blister × × × Blister × × × Blister × √ √ Blister × × × Matlaşma × × × Matlaşma √ √ √ Matlaşma √ √ √ Matlaşma × √ √ Matlaşma √ √ √ TOPLAM BAŞARI Başarılı Başarısız % Başarı D 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 √ √ × Paslanma √ √ √ Paslanma × √ × Paslanma × √ √ Paslanma √ √ √ 6 12 33 Açılma × × √ Açılma × × × Açılma √ × √ Açılma × × √ G 11 7 61 İ 9 9 55 K 13 5 72 M 11 7 61 √ = BAŞARILI × = BAŞARISIZ Çizelge 4. Çizelge 4. korozyona dayanıklı boya yapılamadığı kanısı ortaya çıkmaktadır. .23 2 0.66.4.'te firmaların başarı oranları çıkarılmıştır.65. firmaların boya uygulama koşullarının benzer yanlarını ortaya koymaktadır.98 0. aralarında pek farklılık görülmediği. Çizelge 4.27 %5 6.84 3.27 0.

5 Akzo.boya 2. Penta Kanat.1 22 25 17.boya 2.5 2 3 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Özel Fırında Özel Fırında Özel Fırında Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile ÖLÇÜLEN / GÖZLENEN Ortam nem kontrolü ( RH %) Ortam sıcaklık Kontrolü ( °C ) Kullanılan boya Üretici adı Tekrar 1.boya 2. kanat Akzo.boya 2. kanat Yok 7 8 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Doğal ortamda Doğal ortamda Özel Fırında Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile M 53 57 54 23 25 18 Sintaş Sintaş Sintaş 6 6 7 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Doğal ortamda Doğal ortamda Doğal ortamda Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Boyacı tecrübesi ( yıl) Boya proses tipi 1.67. kanat Akzo.boya D 54 67 47.boya Boya öncesi yüzey 1.boya 3.10.boya 3.boya Kurutma şekli (*) 1. Çizelge 4.boya 1.67.'deki bilgiler özetlenmiştir.boya 3. Dyo. Adolin. İ-Firması denemeler sonuçlanmak üzere iken yüzey temizliği için kumlama ünitesi kurmuştur.10. Boya uygulama ortamında yapılan gözlem ve kontroller Araştırmalar sırasında boya ile ilgili bilgi formlarından (Ek-4) faydalanılarak Çizelge 4.boya temizlik işlemi (**) 2.boya 2. Dyo Hob.2 22 24 13 Akzo. Çizelge. Akzo 4 4 5 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Özel Fırında Özel Fırında Özel Fırında Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile K 55 64 52.boya 2. Kanat.boya 3. .Genç. Firmaların boya uygulama koşullarının karşılaştırılması FİRMALAR İ 53 63 54 21 26 18 Akzo Akzo Akzo 1. Hob Hob.4.boya 3. Ebru 5 5 1 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Doğal ortamda Doğal ortamda Doğal ortamda Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile G 54 59 56 23 27 19 Penta.boya (*) (**) K-Firması denemeler sırasında işletmelerine özel bir kurutma fırını ilave etmiştir. Akzo Kanat. Genç.boya 3.boya 3. araştırmaların yapıldığı işletmelerin boya uygulama koşullarını karşılaştırmaktadır.boya 1.boya 1.

K ve G-Firmalarının kullandıkları 1. G-Örneğinde sertlik değeri düşük olduğundan (0 HRC) değerine karşın (186 HB) ölçülmüştür. Ayrıca aşınma ve sertlik değerini yükselten elementlerden Cr ve Mn'ın. M-Örneğinde (23. pürüzlü yüzey.75. Radyografi testi 10 × 24 film boyutlarına sığmadığı için uygulanamamıştır.7 HRC ) ölçülmüş diğerlerinde çok düşük değerlerle karşılaşılmıştır.1. D-Örneği SAE 1010.1. KÖrneğinin GGG 50 sifero-küresel grafitli döküm olduğu. Bilindiği gibi balta ayakların hatalı döküm sonucu iç yapılarında oluşan çatlaklar ve boşluklar. D-Örneğinin SAE 1008. döküm boşlukları ve döküm çatlaklarına rastlanmıştır. Kimyasal analiz sonuçlarına göre beş ayrı firmanın örneği de yüksek karbonlu (%C 3. M-Örneği SAE 1030 düşük karbonlu çelik ve İ-Örneği ise 34Cr4 yüksek karbonlu (%4 C) çelik olduğu sonucuna varılmıştır. 2. kum boşlukları. pürüzlü yüzeyler. 2. Yan sanayi ürünleri ile ilgili tartışma ve öneriler.Tip döküm balta ayaklar üzerinde uygulanan mikroyapı-doku incelemelerinde. İÖrneğinin SAE 1030. diğer örneklerden farklılığını ortaya koymaktadır.Tip balta ayaklarda olduğu gibi en yüksek İ-Firmasının örneğinde (45. oksit ve curuf inklüzyonları ve kalıp hatalarından kaynaklanan kaçıklıklar en fazla gözlenen hatalar olmuştur. İ ve D-Örneklerindeki yüzde değerleri. 1. yüksek sertlik derecelerinin rastlantı olmadığı sonucunu vermektedir. DÖrneğinde (47.'te verilen M-Firmasının örneğinde görülmektedir.Tip balta ayakların gözle kontrol sonuçlarında da döküm boşlukları.Tip dar uç demirlerin Çizelge 4. Sertlik değerleri de 1.4’de belirtildiği gibi kimyasal analiz ve mikroyapı incelemeleri sonucu. Tip döküm baltaların Çizelge 4. çalışma ortamındaki darbe ve yüklere karşı dayanıklılığını düşürerek. kum boşlukları. TARTIŞMA VE ÖNERİLER Araştırmada elde edilen bulgular üç ana başlıkta açıklanmıştır.1. 5. G-Örneği SAE 1015. Gözle kontrol sonuçlarına göre en fazla rastlanan hatalar. K-Örneğinde küresel grafit yapı oluşumu görülmekte ve bunu sağlayan Mg ve Cu elementlerinin yüzdeleri. G ve M-Örneklerinin ise GG 25 kır döküm olduğu. M-Örneğindeki %Mn ve %Cr değerleri de bir hayli yüksek bulunmuş ve malzemeye sertlik kazandırmıştır. Sertlik değerleri kimyasal yapı ve doku incelemesinde de açıklandığı gibi. en yüksek sertlik değeri yüksek karbonlu yapıya bağlı olarak sırasıyla.6 HRC). İ ve D-Örneklerinin ise ısıl işlem görmüş-temperlenmiş döküm oldukları sonucuna varılmıştır.11 ile 3. oksit ve curuf inklüzyonları ve kalıp hatalarından kaynaklanan kaçıklıklar olarak gözlenmiştir. Tip balta ayakların sertlik düzeylerinin çok düşük olduğu tedarikçi firmalarla görüşerek önlem almaları gerekmektedir. K-Örneği SAE 1040. Firmalardan alınan balta ayak örneklerinin radyografi testlerinde. G-Örneğinin SAE 1030.91) arasında olan pik döküm malzeme yapısına uymaktadır.9 HRC) ve K-Örneğinde (10. Kaynak ve testleri ile ilgili tartışma ve öneriler. döküm boşlukları. .5 HRC). En fazla döküm boşlukları ve çatlakları ise Şekil 4. K-Örneğinin SAE 1030 düşük karbonlu çelik ve M-Örneğinin ise SAE 9260 yay çeliği olduğu sonucuna varılmıştır. Döküm balta ayaklar 1. kırılmalara neden olmaktadır.7 HRC) ölçülmüştür.3 ve 4.4’de belirtildiği gibi kimyasal analiz ve mikroyapı incelemeleri sonucunda.2 ve çizelge 4.5. Boya ve korozyonla ilgili tartışma ve önerilerdir. İ-Örneğinde (48. Yan sanayi ürünleri ile ilgili tartışma ve öneriler 5.

M16. D-Firması .30) sırasıyla şöyledir.3.83. Sertlik ölçüm sonuçları da bu görüşü doğrular değerlerde olup en yüksek sertlik derecesi yine M-Firmasının çizel uç örneğinde ölçülmüştür (23 HRC). İ-Firması %79. Norm. Bazı civata ve somunların radyografik testlerinde (Şekil 4. Çekme ve basma yayları Çekme ve basma yaylarından iki ayrı tip ve ikişer adet örnek toplanarak göz ve boyut kontrolünden geçenlerin deformasyon testi uygulanarak çizelge 4. G-Firması %77. G-Firması %68.81/4. Civata ve somunlar Civata ve somunların göz ve boyut kontrolleri. D-Firması %45. Diğer firmalarda da civataya oranla başarı oranlarının biraz daha yüksek oluşu. Diğer firmaların 1. K-Firması %84 ve MFirması %73 olarak gözlenmiştir. darbe ve ezilmelere karşı daha korunaklı oluşu gösterilebilir. K-Firması %83 ve M-Firması %70’lik başarı oranları elde etmişlerdir. Yine İ-Firması %77 başarı oranı ile ilk sırada ve Norm Civata markasını kullandığı görülmektedir. İ-Firmasında %88. En düşük uygunluk oranına sahip DFirması ise çoğunlukla kendi ürettiği yayları kullandıklarını belirtmişlerdir. 2. Gözle kontrol sonuçlarına göre tufal ile kaplı bir yüzey gözlenmiştir. K-Firmasında %82 ve M-Firmasında %64 olarak bulunmuştur. 5. Başarı oranı en yüksek (%88) ile İ-Firması göze çarpmaktadır. M8 ölçülerinde beş ayrı tip civata ve somun örneklerinin her birinden üçer örnek alınarak işletmede yapılan dişli mastar kontrol sonucunda on beş adet civata somun tedarikçisi içerisinde ancak. Metrik M20.27. ve 4.82/4.’deki uygun malzeme başarı oranları elde edilmiştir. Gözle kontrol sonucuna göre de M-Firmasının örneği dışında diğer üreticilerin çizel uç demirlerinde tufal ve form bozuklukları en fazla göze çarpan hatalar olarak gözlenmiştir. Denet ve Berk markalı ürünler gözle kontrolde başarılı olmuş.Tip uç demirlerinde alınan sertlik değerleri K-Örneğinde (11 HRC) ölçülmüş. Uygun malzeme kullanma oranı en yüksek olan K-Firmasının tedarikçisi araştırıldığında.1. Radyografi sonuçlarında önemli sayılabilecek hatalara rastlanmamıştır.Ş. HEMA A.32.Tip dar uç demirleri gibi düşük karbonlu çelik olduklarını kabul etmek gerekir.1. M10.Tip çizel uç demirlerin kimyasal analizleri yapılmamış ancak aynı tedarikçiden temin edildikleri ve aynı tür malzemeden üretildikleri için 1.) ise herhangi bir hataya rastlanmamıştır.29 ve 4. somun vida dişlerinin içte oluşu. diğer ürünler ya optik komparatörde ya da diş mastarlarında uygun bulunmamışlardır.Sertlik ölçüm sonuçlarına göre de en yüksek sertlik derecesi M-Örneğinde (54 HRC) ölçülmüştür. D-Firması %75. İ-Firması %91. G-Firması %75.) sırasıyla.28. M12. Metiş marka spiral yay üreten Çanakkale yapımı yay Firması göze çarpmaktadır. diğer firmalarda çok düşük düzeylerde kalmıştır. Kalite Kontrol laboratuarında yapılan testlerde elde sonuçlar sırasıyla. Diğer firmalarda kullanılan çizel uç demirlerinde ölçülen sertlik değerlerinin çok düşük oldukları gözlenmiştir. D-Firması %44. ve 4.2. Radyografi sonuçlarında bükmelerden dolayı oldukça derin darbe izleri görülmektedir.33. 5. Somunlar için yapılan işlemler civatalardan farklı olmayıp diş mastarlarla yapılan aynı kontrol ve araştırmalar sonucunda somunlarda uygunluk oranları (çizelge 4. Optik komparatör iş mastarları ve Fowler dijital mihengir ile yapılmıştır. Civatalar üzerinde yapılan üç tekrarlı kontroller sonucunda toplam onbeşer adet çoğunlukla altı köşe başlı civatalarda geçer-geçmez mastarlara göre uygun malzeme kullanma oranları (çizelge 4. Kullanılan civataların tedarikçisi araştırıldığında Norm Civata markası öne çıkmaktadır. Bu sonuca göre uç demirlerin ısıl işlemle sertleştirmede yetersiz oldukları görülmektedir.

özellikle MIG-MAG kaynağı. İ ve M-Firmalarının birer adet kaynağı başarılı olmuş. Burada kaynakçı personelinin eğitimi gibi bazı imalatçıların kaynak makina ve teçhizatlarının bakımına gereken önemi vermedikleri söylenebilir. WPS-İmalatçı prosedür testidir. Şekil 4.46’dan Şekil 4. Saçlar İmalatçıların çoğunda Erdemir sacı kullanıldığı gözlenmiştir. kaynak sırasında ve sonrasında gözlenen gerekli bilgileri içeren Ek-1. Çizelge 4. Kaynak ve testleri ile ilgili tartışma ve öneriler Kaynak işlemi. makrotest sonuçlarına bakılarak karar verilmiştir. WPQ-Kaynakçı kalifikasyon test plakalarının radyografi test neticelerinde.35’e kadar olan şekillerde de görüldüğü gibi. Şekil 4. kabarcık ve sıçrantılar en fazla rastlanan kaynak hatalar olarak göze çarpmaktadır. kaynaklarının test ve kontrollerinde.44’de verildiği gibi beş adet köşe kaynağının gözle ve boyut kontrolleri yapılmış ve sadece G-Firmasının test örneği red .dışındaki üreticilerin çekme ve basma yaylarının gözle ve boyut kontrolleri sonucunda uygunsuzluğa rastlanmamıştır.1. dağlanmış yüzeylerde nüfuziyetler incelenmiştir. Bilindiği gibi Ereğli Demir Çelik sacları üzerinde her türlü tanıtıcı bilgi olması hatalı ürün kullanımını önlemektedir. Bunlar.81) çekme ve basma yaylarında da hata gözlenmemiştir. G. on ayrı kaynakçının da testte başarısız olmalarına sebebiyet verecek kadar hatalı kaynak yaptıklarını ortaya koymaktadır. 'deki form kullanılmış ve her kaynakçı için uygulanmıştır.34) reddedilmeyi gerektirecek kadar önemli bir hataya rastlanmamıştır.24’e göre makrotest örneklerinin kırma test sonuçlarına göre ancak K-Firmasının iki.26. Çizelge 4.43’de verildiği gibi on adet makrotest köşe kaynağının gözle ve boyut kontrolleri yapılmış ve kabul edilir bulunmuştur. WPQkalifikasyon Alın kaynağında olduğu gibi EK-2’te verilen bilgiler doldurulmuş. kabul edilebilir (minör) hatalar gözlenmiştir.’ dan 4. 5. DFirmasının kaynakları ise başarısız olmuştur. WPQ-2F yan duvar köşe kaynağında beşer adet kaynakçı (WPS-2G pozisyonunda kaynak yapan kaynakçılarla aynı) test edilmiştir. Bazı test kaynaklarının sağlamlığı konusunda. Ön ve arka yüzler üzerinde yapılan kontrollerde. Çizelge 4. şimdiye kadar konusuyla ilgili ciddi bir eğitim almadığını belgelemektedir. Bu sonuçlar. WPQ-Makrotest köşe kaynakları testi (1F/2F/3F pozisyonu).Kaynakçı performans-kalifikasyon testi. Ayrıca Bağımsız Devletler Topluluğuna ait ülkelerden de ucuz ithal saçlar sağlanmaktadır. WPQ. Radyografilerini aldığımız (Şekil 4. WPQ-1F pozisyonunda ve WPQ-kalifikasyon test kaynakçılarına yaptırılmıştır. Kaynak öncesinde.4. Her üreticiden ikişer kaynakçı olmak üzere on adet kaynakçı üzerinde ve sadece 1G pozisyonunda uygulanmıştır. Alın kaynaklı test plakalarının gözle ve boyut kontrollerinde (çizelge 4. makrotest köşe kaynaklarının testi. üç ayrı kaynak testi üzerinde çalışılmıştır. uzun süredir kaynakçı olarak çalışan personelin.2. tarım makinaları üreticilerimizin en fazla uyguladıkları imalat yöntemlerinden biri olduğu için. Özellikle kökte yetersiz nüfuziyet. kaynak işlemi ile ilgili veriler bu forma işlenmiştir.55’e kadar olan radyografik test görüntüleri. WPQ-Kaynakçı kalifikasyon testleri (1G pozisyonu). 5.

İFirmasının WPS-2G’de ve WPS-3G’de birer çekme örneği başarılı olmuş. Bu test için bazı kaynakçılar önceden WPQ ve makrotest kaynaklarında başarısız olmalarına rağmen kısa süreli bir açıklama ve bilgilendirme sonrası tekrar teste alınmışlardır. WPS-2G kaynaklarının PT sonuçları Çizelge 4.41’de WPS-2G ve Çizelge 4. Değerlendirilmeler sırasıyla. WPQ-3F dik köşe kaynağında beşer adet kaynakçı (WPS-3G pozisyonunda kaynak yapan kaynakçılar) test edilmiştir. her firmanın kaynakçısı için hazırlanmış ve doldurulmuştur. Şekil 4. M-Firmasının da sadece iki adet WPS-3G çekme örnekleri başarılı olmuştur. G.40’da WPS-1G. G ve İ-Firmalarının test örnekleri red edilmiş.'de verilmiştir.’de belirtilen bilgi formu bu testte kaynak yapan.46’da.7. WPS-3G prosedür testinde. sadece D-Firmasının kaynağında. Çizelge 4.45’de verildiği gibi beş adet köşe kaynağının gözle ve boyut kontrolleri yapılmış. bir imalatta uygulanan en önemli kaynak testidir.edilmiş. Şekil 4. D-Firmasının WPS-1G’de ve WPS-3G’de dörder örnekleri . 5-Hazırlanan çekme test örnekleri üzerinde beş noktada sertlik ölçülmüş ve çizelge 4. 1-Çizelge 4. 7. 3-Gözle kontrol ve penetrant testlerden onay alındıktan sonra kaynaklı plakaların radyografik testleri yapılmış ve WPS-1G kaynaklarının radyografileri Şekil4.' den 4. Bazı kaynaklarda küçük boyutlarda yanma oluğu. dağlanmış yüzeylerde kaynak nüfuziyetleri incelenmiştir. Değerlendirilmeler sırasıyla. Diğer dört firmanın kaynakları da hatasız bulunmuştur. G-Firmasının köşe kaynak kesitinde gaz boşlukları belirgin olarak görülmektedir. yüzeyde ve kabul değerleri içersinde porosity-gaz boşluğuna rastlanmıştır. gözle kontrolden onay almışlardır.WPS-1G kaynaklarının penetrant test sonuçları Çizelge 4.36.19. WPS-2G kaynaklarının radyografileri Şekil-4. sıçrantı ve yüksek kapak hataları gözlenmesine rağmen kaynaklar.16’da açıklandığı gibi kesilerek.42’de WPS-3G kaynaklarının gözle kontrol sonuçları verilmiştir. köşe kaynak kesitinde gaz boşlukları ve İ-Firmasının örneğinde fazla dışbükey kaynak kesiti belirgin olarak görülmektedir.her bir test plakasından iki adet çekme ve dört adet bükme (iki adet yüzden.66/67/68/69/70. ‘da verilmiştir.12. Ek-3. dağlanmış yüzeylerde kaynak nüfuziyetleri incelenmiştir. 6-Çekme test örneklerinin çekme deneyi sonuçları Çizelge 4. gaz ve benzeri sarf malzemeleri gözden geçirmeleri gerekmektedir. Daha sonra sırasıyla aşağıdaki NDT ve mekanik test işlemleri yapılmıştır. G-Firmasının sadece WPS-2G’de bir adet çekme örneği başarılı olmuştur. Makrotest sonuçlarına göre sadece İ ve K-Firmalarının kaynakları başarılı olmuş.'a kadar olan şekillerde de görüldüğü gibi. WPS-2G prosedür testinde sadece D-Firmasının kaynağında yüzeyde sıçrantılar . G. WPS3G kaynaklarının radyografileri de Şekil-4. WPS-Prosedür testi (1G/2G/3G pozisyonu). diğerleri "kabul edilir" bulunmuştur.40.'e kadar olan şekillerde de görüldüğü gibi.'de değerler HB sertlik değerinde verilmiştir.'da. D ve M-Firmalarının kaynakları ise başarısız olmuştur.'dan 4. 2. öncelikle kaynak makinalarını ve teçhizatlarını.' de görüntülenmiştir. K-Firmasının başarılı örneği gözlenmemiştir. WPS-1G prosedür testinde. 4-Radyografi testinden sonra kaynaklar Şekil 3. K.45. G-Firmasının örneğinde. kullandıkları tel. WPS.47’de ve WPS-3G kaynaklarının PT sonuçları Çizelge 4.56/57/58/59/60. Bu neticelere göre beş firmanın da. İ ve D-firmalarının kaynakları testte kırılarak başarısız olmuştur.'te. iki adet kökten) test parçaları hazırlanmıştır.48’de verilmiş ve gözle kontrolde olduğu gibi "kabul edilebilir" onayı almışlardır. G-Firmasının ve İ-Firmasının kaynaklarında porosity-gaz boşluklarına rastlanmıştır.Bükme test örneklerinin bükme deneyi sonuçları Çizelge 4. diğerleri "kabul edilir" bulunmuştur.61/62/63/64/65. Makrotest sonuçlarına göre sadece M-Firmasının kaynağı başarılı olmuş. D-Firmasının WPS-2G’de ve WPS-3G’de birer çekme örneği başarılı olmuştur.41. Çizelge 4.

başarılı olmuş. Boya ve korozyonla ilgili tartışma ve öneriler Bilindiği gibi boya işlemleri korozyonu önleme açısından çok önemli olduğu için araştırmaların bir boyutu da boya film kalınlıklarını ölçme. darbe ve deformasyon testleri ile de dayanıklılıklarını ortaya koymak olmuştur. tarım makinaları imalatçıları. D-Firması başarı oranı %47. KFirması %38 ve M-Firması %23 oranında gerçekleşmiştir. Toplam beş tarım makinaları üreticisi ile yürütülen kaynakla ilgili mekanik testlerin (çekme. WPS-3G'de başarısız olmuştur. M ve D-firmaları ayrı bir kısmı boyahane olarak kullanırken. Elde edilen sonuçlar. İ ve KFirmaları.’de verilmiştir. az miktarda malzeme boyanacağı durumlarda. WPS-3G'de başarısız olmuştur. G-Firması %47. İ-Firması %42. kir. Araştırmalarda boya işlemi yapılırken uyulması gereken kuralların yeterince bilinmediği ve boya işlemlerinin uygulayıcıları boyacıların yeterli eğitim ve tecrübe düzeyine sahip olmadıkları gözlenmiştir. Öncelikle boya ile ilgili işlemlerin imalathane ortamından. CO2 ya da karışım gazı tedarikçileri ile diyaloga girmeleri önerilir.3. bükme ve makrotest) karşılaştırması ve başarı oranları Çizelge 4. sahip oldukları kurutma fırınlarıyla avantajlı konumlarını sürdürmekle birlikte. Yağ. tecrübe kazandırmalı ve kalifiye olmaları sağlanmalıdır. M-Firmasında sadece iki adet WPS-1G bükme örnekleri başarılı olmuştur. eski boya artıkları ve benzeri organik kirlerin temizlenmesi amacıyla yapılan bu uygulama. Ayrıca taşıma ve transport işlemlerinde kullanılan yöntemlerde. ayrı birer boya atelyelerine gereksinimleri olduğu söylenebilir. Boya işlemi. Masraflı ve zaman alacağı düşünülerek diğer kumlama ve asitle temizleme gibi güvenilir yöntemlere ilgi gösterilmemektedir. beş ayrı tarım makinaları üreticisinin de uygulama alanında olan bir proses olarak göze çarpmaktadır. aynı bez kullanılarak temiz yüzeylerinde kirlenmesine neden olmaktadır. boyalı yüzeylerin önemli ölçüde çizilme. kaynak teli ve kullanılan argon. donanım veya teçhizatlarının bir an önce gözden geçirilmesi. WPS-2G bükme örnekleri ise başarısız olmuştur. Çizelge 4. Ayrıca kaynakçılarına eğitim. imalathane içinde bir köşede boya işlemini sürdürmektedirler. Diğer bir ortak sorun ise. yapışma. boya öncesi temizliğin en ucuz ve kolay yolu. Kaynak makinalarının. G. Boya test ve kontrollerinde elde edilen bulgulardan da anlaşılacağı gibi. Firmaların gerek güvenlik gerekse temiz ve sağlıklı çalışma ortamı açısından bakıldığında. K. gres.’de oluşturulan bilgiler. gelecekte ürünlerinde ciddi sorunlara neden olabileceğini ortaya koymaktadır. . seminer ya da kurslar düzenleyerek. ezilme ve kirlenmelerine neden olunmaktadır. Asıl giderilmesi gereken pas ve oksitlenmiş yüzeye ise hiçbir etkisi olmamaktadır. İ-Firmasının WPS1G’de iki ve WPS-3G’de dört adet bükme örneği başarılı olurken.24. 5. beş üreticinin de imalatta yaptıkları kaynaklı birleştirmelerin. WPS-2G'de başarısız olmuştur. ekonomik olmadığı için fırını kullanmayıp. G. boyalı yüzeylerde oldukça ciddi hasarlara neden olmaktadır. açıklanan maddeleri yeterince temizleyemediği gibi. Değerlendirmeler sırasıyla.67. G-Firmasının WPS-1G ve WPS-2G bükme test örnekleri başarılı. Araştırma sonuçlarına göre üreticilerin boya uygulaması ile ilgili herhangi bir prosedür veya talimat izlemedikleri gözlenmektedir. İ ve KFirmaları. tiner veya benzine emdirilmiş bez kullanarak yapmaktadırlar. firmaların boya uygulama koşullarını özetlemektedir. doğal kurutma yöntemini seçmektedirler. tamamen ayrılması gerekir. taleplerin karşılanmakta zorluk çekildiği dönemlerde boyanmış malzemelerin kuruma sürecini tamamlamadan montaja sokulmasıyla.Firmasının WPS-1G’de dört ve WPS-2G’de iki adet bükme test örneği başarılı.

M-Firmasının paneli 6 mm-iyi. uygun bulunmuş). Tekrarda elde edilen sonuçlara göre.87’de verilmiştir. Tekrarda alınan sonuçlarda yapışma oranları oldukça düşük çıkmıştır.50’de.cm’ den büyük). Derin çekme test sonuçları Çizelge 4.53’de ve şekil 4.cm’den büyük (100’den büyük. 3. K ve İ. M. K ve İ. Tekrarda da en zayıf darbe direnç değerini aldığı gözlenmiştir. G-Firmasının panelinde iyi (6. M ve D-Firmalarında ise 1B-kötü yapışma değerleri saptanmıştır. Tekrarda alınan sonuçlara göre elastikiyet iyiden kötüye doğru sıralanırsa. 2. 3. ve Şekil 4. incelendiğinde. Derin çekme test sonuçları Çizelge 4. 1.Tekrar sonuçlarına göre 60° de yapılan ölçümler sonucunda.5 mm ölçülerek kötü elastikiyet değeri saptanmıştır.50’de açıklandığı gibi.5mm). darbe dirençlerinin zayıf olduğu sonucuna varılır. K ve G-Firmalarının panellerinde 4B-çok iyi. İ-Firmasında 3B-iyi. .5mm). D-Firmasının panelinde çok iyi (8mm’den büyük).cm . sadece K-Firmasının değeri 36 kg.cm’ den büyük (uygun bulunmuş).Firmalarının panelleri (mat).Firmalarında 3Biyi. Yapışma test sonuçları Çizelge 4. 1. Yapışma test sonuçlarında Çizelge 4. Tekrarda elde edilen sonuçlara göre. 2. Parlaklık-gloss test sonuçları Çizelge 4.G . Değerler iyiden kötüye doğru sıralanırsa.86. MFirmasında (1. ve D-Firmalarının panellerinde 8mm’ den büyük bulunarak en iyi değerler ölçülmüş. Değerler iyiden kötüye doğru sıralanırsa. D . Darbe direnci test sonuçları Çizelge 4. İ ve G-Firmasının panellerinde 8mm’ den büyük bulunarak en iyi değerler ölçülmüş.51’de ve Şekil 4.52’de. İ ve M-Firmalarının panelinde 18 kg. kötü elastikiyet değerleri gözlenmiştir. M-Firmasında 2B-orta ve D-Firmasında ise 0B-çok kötü yapışma değerleri saptanmıştır. G-Firmasının panelinde 15 kg.Tekrarda elde edilen bulgulara göre K ve İFirmalarının panellerinde değerler uygun (36 kg.49’da.86’da.cm’ den küçük olması sebebiyle. Parlaklık–gloss test sonuçları. Kuru boya film kalınlıkları ise Çizelge 4. Tekrarda yapılan derin çekme test sonuçlarına göre K. K-Firmasında (1. 2. 1.4 mm ) ve İ-Firmasının panelinde (1mm) bulunarak. G-Firmasının panelinde 4B-çok iyi.51. 3. 1.Tekrarda alınan sonuçlara göre beş üreticinin de panellerinde 5B-mükemmel sonucu alınmıştır. G ve D-Firmalarının panelleri ise (parlak) olarak değerlendirilmiştir. M-Firmasında 20’den küçük. G ve İ-Firmasının panelinde 7mm-iyi. Tekrarda yapılan derin çekme test sonuçlarına göre K. Tekrarda alınan sonuçlarda yapışma oranları oldukça düşük çıkmıştır. G ve D-Firmalarında ise 10 kg. M-Firmasının panelinde ise 6 mm -iyi ölçülerek en zayıf elastikiyet değeri saptanmıştır. D-Firmasının paneli ise 3.cm’den küçük değerler bulunarak D-Örneği’nin 2.yarı mat. sadece K-Firmasının değeri 36 kg.Laboratuar test sonuçları ile ilgili tartışma. Darbe direnci test sonuçlarında.cm ve D-Firmasında 5 kg. İ ve M-Firmalarının panellerinde sadece arka yüzeylerde limiti geçebilmiştir.

53. Tekrarda alınan sonuçlara göre. boya işlemini yapan personel tarafından 1. 3.66.65. ve 4. İ-Firmasında (80-85µm) ve D-Firmasında (60-61µm). blister ve matlaşma özelliklerinin değerlendirildiği nem testinde. 2.Tekrarda ise alınan sonuçlar oldukça tatmin edici bulunmuştur. Bu sonuçlara göre K-Firmasının paneli.62/4. Korozyon direncinin paslanma. K-Firmasında %66 ve M-Firmasında %55 olarak belirlenmiştir. kalından inceye doğru şöyle sıralanmıştır.59/4. incelendiğinde 1. G-Firmasında %66. değerlendirilme sırası yine bozulmamış. korozyon testi istatistiksel analiz bulguları elde edilmiştir. K-Firmasında 92 değeri ile en parlak ve D-Firmasında ölçülen 74.’da tuzlu sis deney sonuçları ile birlikte. Nem testi. . G-Firmasında (109-127µm).66’da istatistiksel analizleri yapılmıştır.’de sonuçlar verilmiş. MFirmasında (28-37µm).54/4. 1. bu kadar yüksek değerler ölçülmesinin ana nedenlerinden biri.64. Çizelge 4. Korozyon direncinin paslanma. K-Firmasının paneli en fazla mat ve D-Firmasının paneli ise en parlak olarak gözlenmiştir. M-Firmasında (5464µm). Çizelge 4. 60° ‘de yapılan ölçümlerde beş firmanın panellerinde 70 üzeri değerler saptanmış.60/4.57. İ-Firmasında (27-41µm) ve DFirmasında (76-126µm).63/4. İ-Firmasının panelinde de minimum 35 µm sınır değerine yakın kalınlıklar ölçülmüştür.61. Çizelge 4. K-Firması 95 değeri ile en parlak ve D-Firması ise 72. G-(85-90µm). KFirmasında %77 ve M-Firmasında %66 olarak saptanmıştır. İ-Firmasında %33.Tekrarda ise alınan sonuçlara göre kalınlıklar şöyledir.tekrar test sonuçlarına göre başarı oranları. Çizelge 4.tekrar.65.2 ile parlaklığı en az paneller ölçülmüştür.’de sonuçlar verilmiş. 3.’de açıklanmıştır. D-Firmasında %22. 2. Çizelge 4. Çizelge 4. G-Firmasında %55.5 ile parlaklığı en zayıf paneller olarak ölçülmüştür.85° ‘de alınan sonuçlara göre.tekrar test sonuçları birlikte incelenmiş ve başarı oranları. Tuzlu sis testi. Film kalınlık sonuçlarının 2. G-Firmasında (57-61µm). parlak sonucuna varılmıştır.tekrarda elde edilen düşük değerlere karşı önlem alınmış olmasıdır.tekrar. Tekrarda alınan sonuçlara göre. K-Firmasında (31-42µm). blister ve açılma değerlerinin incelendiği Çizelge 4.56/4.65’te. 2. minimum 35µm boya film kalınlığını dahi sağlayamamaktadır. M-Firmasında (113129µm). D-Firmasında %44. D-Firmasında (48-54µm).tekrarında. Ölçülen kalınlıklar. İ-Firmasında %66. İ-Firmasında (35-44µm) ve KFirmasında (19-22µm).tekrar ve 3.’e göre 1.65 ve 4. 60° ‘de yapılan ölçümlerde beş firmanın panellerinde 70 üzeri değerler verdiği için.55/4. ve Şekil 4. Kalınlıklarla ilgili istatistiksel bulgular ve varyans analiz sonuçları. 2. K-Firmasında (120-128µm). Çizelge 4.87.tekrar ve 3. parlak sonucuna varılmıştır.Tekrarda alınan sonuçlara göre ölçülen boya film kalınlıkları. en kalından en inceye doğru şöyle sıralanmaktadır.

%55 ile İ-Firması ve %33 başarı oranı ile D-Firması gelmektedir. Diğer firmalarda boya tedarikçi firmalarıyla düzenli olarak diyalog içerisinde olmalı. en yüksek başarıyı %72 ile KFirması.Korozyon direnç testleri birlikte değerlendirildiğinde. %61 ile G ve M-firmaları. gerekli her konuda yardımlaşmalıdırlar. Bu sonuçlar ışığında D-Firmasının boya uygulamalarını tekrar gözden geçirerek gerekli önlemleri alması gerekmektedir. .

R. Kütüphanesi. N. TÜLBENTÇİ. ANONYMOUS. Endüstriyel Uygulama Bölümü. Endüstriyel Uygulama Bölümü. 1975. N.A.N. İstanbul. 3.M.E.. 3. N. AKGÜN. ANIK.M.290. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi.R. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. K.M. İstanbul. F. YILDIRIM. TARIMSAL YAPI (ÜRETİM. T. Ç.. N. Kaynak Tekniği Cilt. Tahribatsız Test: Sıvı Penetrant... 13.N. İstanbul. A. Kaynak Teknolojisi El Kitabı.292.. N. Kaynak Tekniği Cilt. İstanbul.R. Fen Bilimleri Enstitüsü. A. KALUÇ. AKGÜN.N. T. AKGÜN. A. T.R.303. 9. B.R. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.M.R. DEĞER). Nisan 1990. F. Mayıs 1991. K.Ü. Ergör Matbaası. Endüstriyel Uygulama Bölümü. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.E. 15. F.A. ANIK. İ.E. AKÇA.KAYNAKLAR 1. İstanbul. 7.E. ANIK. DİE.A.. Endüstriyel Uygulama Bölümü.291.M.E. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. İstanbul. Tahribatsız Test: Radyografi Film Çekimi. A. A.. ANIK.. T. M. A. 1984. Milli Eğitim Basımevi. FİYAT. AKGÜN. 10. Endüstriyel Uygulama Bölümü.Ü.A. Sayı: 1030. A.. AKGÜN.302. F. Yüksek Lisans Tezi. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. Şanlıurfa.. A. F. Kütüphanesi. BAŞ. Tahribatsız Test: Radyografi İçin Karanlık Oda ve Banyo İşlemleri. YILDIRIM. Ulusal Kongresi. 1983. Ekim 1991. Trakya İlinde Kullanılan Tarım Alet ve Makinaların Kullanım Ömrünün Saptanması Üzerine Bir Araştırma.T.301. Mayıs 1992. 2001. S. T. İstanbul. Sayı: 883. F. Tahribatsız Test: Radyografi Tekniği – Seviye 1. ADSAN. T..79-84 .. TEMEL M.N.. S. İ. S. T. S. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. 11.. Tahribatsız Test: Radyografik Donanım. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi.A. Ç.A. A. İstanbul. Gedik Holding A. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. YILDIRIM.E. Tahribatsız Test: Malzeme Süreksizlikleri.... Tarım Makinaları İmalat ve Kullanımında Kalite Mantığı Çerçevesinde Yönetim Araçlarının İncelenmesi. AKSU. E. AKGÜN. İstanbul. YILDIRIM. 13-15 Eylül. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. Ç. Otomatik (İleri) Kaynak Teknolojisi. İstanbul.. AKGÜN.. Temmuz 1991. BAŞ. S. A. Ç. 14. Ç. BAŞ.A.M. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu..T. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.M. Tarımsal Mekanizasyon 20. BAŞ. İstanbul. Ç. 8. M. Ç. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.. F. 5. 12. AKSU.N. 2.287. A..E. 2001. 6. A. Kasım 1990. EKER. Ş.. 2. 1972. Endüstriyel Uygulama Bölümü. G. YILDIRIM. Endüstriyel Uygulama Bölümü.N. Temmuz 1991. s.. T.. 2000. Tekirdağ. ARIN.R. BAŞ. 1991 1991Örtülü Elektrod İle Elektrik Ark Kaynağı...Ü.N. 4. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi.. İstanbul. Tahribatsız Test: Radyograf Elde Etmek. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.

1989 USA. 1999 1. 22. NDT Training Program.. Döküm Hatalarının Radyografik ve Radyoskopik Muayene Yöntemleri ile Belirlenmesi. Standard Practice for Testing Water Resistance of Coatings Using Controlled Condensation. Fen Bilimleri Enstitüsü. Nondestructive Methods of Examination. Designation: D 714-87. Trakya Yöresinde İmal Edilen Bazı Toprak İşleme Aletlerinin Uç Demirlerindeki Aşınma ve Aşınmaya Etkili Bazı Etkenlerin Saptanması Üzerinde Bir Araştırma. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. 1. Uluslar arası Tahribatsız Muayene sempozyumu ve Sergisi. M.. 29. Uluslararası Tahribatsız Muayene sempozyumu ve Sergisi. A. BİNGÖLDAĞ. 1996. Philedelphia PA 19103. 28. 18. BAGGERUD.. Continuing Education In Nondestructive Testing. Designation: D 523-89 (Reapproved 1994). Standard Test Methods for Measuring Adhesion by Tape Test. K. Second Edition. Endüstriyel Uygulama Bölümü. 1999. 20. T. Anız Toprak İşlemede Bitki Artıklarının Toprağa Karıştırılmasında Kullanılan Döner Parçalayıcıların İşleyici Organlarının Geliştirilmesi Üzerine Bir Araştırma. PROCEEDİNGS. ASNT. 29.. Ohio USA. Tekirdağ. İstanbul. A.Ü.. TÜLBENTÇİ. Y. ASTM. M.10 .10 . LIQUID PENETRANT METHOD. 30. T.. BAYHAN. 1966. Subsection A. ASTM. AKSU.. Designation: B 117-85. Standard Test Methods for 23. S. Standard Method of Salt Spray (Fog) Testing.09-01. KURTÇEBE. 29. ASME-VIII. Standard Test Method for Determining the Focal Size of Iridium-192 Industrial Radiographhic Sources. Tahribatsız Test: Radyografi İçin Radyasyon Fiziği. AYGÜN. 1989 Edition USA. H. ASTM. Ankara. 21.. Fen Bilimleri Enstitüsü. 27. Doktora Tezi. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. 17. T. ANIK.16. Standard Test Methods for Specular Gloss. ..Ü. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. ASME BOILER AND PRESSURE VESSEL CODE AND AMERICAN NATIONAL STANDARD. Kütüphanesi.. 185-191 26. USA. Ankara. 19. (Reapproved 1994) Evaluating Degree of Blistering of Paints. 2001.. Sayı: 670. Section V.. Qualification Standard for Welding and brazing Operatörs. Designation: D 4585-97. ASTM. Tekirdağ.09-01. Kaynak Metalurjisi. İ. BİLDİRİLER KİTABI. 24. ASTM Designation: E 1114-92. 25. . ASTM. The American Society for Nondestructive Testing 1979. Designation: D 3359-97. BABACAN. M. Doktora Tezi. s.Ü.T. SECTİON IX. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.

40. Http:/www.G. Ekim Makinalarında Kullanılan Malzemelerin. Gedik Eğitim Vakfı. htt://www.31. DIN 17100 DEUTSCHE NORMEN September 1966. METROLOGY FOR ENGİNEERS.. Yayın No: 1421..Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü. Ankara.vnetsys. January 1990. Yayın No:1. 46. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.. DIN 54111 Part 1. 34.. Ders Kitabı:289. III.dow. DURSUN. GÖKTÜRK.A.amweld. 45. Kadıköy İstanbul.M. GEV. İstanbul. 44. No:979.. 42.html.. ve Muayene Enstitüsü. Toronto 7. EN 440 EUROPEAN STANDARD. http://www.N. Ankara.uytes. M. Tarım Makinaları 1. s: 327-334 33. VERNİK.. R. International Institute of Welding.Ü.org.. S. EROL.E. W.. B-1050 Brussels. Nisan 1991. 32. Yüksek Lisans Tezi. 2002.. ÇERKEZKÖY. B. B. A. Welding Information Network. HEMA ENDÜSTRİ A. CANADA.Ü. C. Fifth (revised) Edition. Tekirdağ. American Welding Society. 47. . A Division of Canadian Standards Association. Tahribatsız Test: Tahribatsız Testle İlgili Üretim İşlemleri ve Hataların Oluş Nedenleri. T.ac. ULUSLAR ARASI BOYA.asminternational. Steels for General Structural Purposes Quality Specifications.Ş.uk/iiw/iiw. September 1994.cam. 1996. BİRSİN. Uygulama Klavuzu: 242. Tarım Makinaları Anabilim Dalı.M.O.B. 1995. BOYA’95. Araştırma. 35. H.M. EKİNCİ. 39.. May 1988. T. Tekirdağ. O. MÜREKKEP VE YARDIMCI MADDELER SANAYİ KONGRESİ VE SERGİSİ. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi.tr/ipk. UYTES.A. Kaynak Teknolojisi Eğitim. T. Kimya Mühendisleri Odası. GALYER. Ç. Toprak İşleme Aletlerine İlişkin Hesaplama Yöntemleri. ÖZGÜLER. Giriş Muayene Prosedürü.com/win/index. Standartlara Uygunluğunun Saptanması Üzerine Bir Araştırma. 1986. Doküman No: 1. 43. GÖKÇEBAY.Wire electrodes and deposits for gas shielded metal arc welding of non alloy and fine grain steels . T.Classification. J. 36. Luton College of Higher Education. http://www.org. 38. Kültüvatör Uç Demirlerine uygulanan Farklı Isıl İşlemlerin Mekanik Özelliklere Etkilerinin Karşılaştırılması Üzerine Bir Araştırma.com.. 22-24 Kasım BİLDİRİLER. Endüstriyel Uygulama Bölümü. Weld Quality Control and Inspection.R. Non-destructive testing Radiographic Examination of metallic Materials by x-ray or gamma rays.ve M.011. YAVUZCAN. Welding consumables . Ankara. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. 41.htm.295. Fen Bilimleri Enstitüsü. F. H. American Society Metallurji Organisation. 37.. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. London. SHOTBOLT. Yüksek Lisans Tezi. Ş. htt://vnsgate. CANADIAN WELDING BUREAU. 48. 1995. Ziraat Fakültesi.

T. 61.. GÜLSOYLU. S. Fen Bilimleri Enstitüsü. Mühendis ve Makina. 6. ÖZKAN. Htt://www. E. KARAMIŞ. s:48-56. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. ANKARA. KANTARCI... Toprak İşleme Aletlerinde İş Organlarının Aşınmasının Etüdü. 7. 13-15 Eylül. E. Bornava-İzmir 2002. USA. Şanlıurfa.au... Basım). S.. G. Makina Fakültesi. Trakya Bölgesinde Kullanılan Bazı Tarım Makinalarındaki Arızalar ve Ekonomik Sonuçları. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No: 545. Sanayii’nde Kaynak 58. İstanbul Üniversitesi Yayınları No: 3425. İ. İstanbul. Uluslar arası Tarımsal Mekanizasyon ve Enerji Kongresi. . ISBN: 975 94854-6-X. Makina Konstrüksiyonu. 1977. Yüksek Lisans Tezi. DEMİR DÖKÜMHANESİ. Tarımsal Mekanizasyon 20. Ohio 44073. 53. M.. 65. Malzeme Bilgisi. 59.T. 1982. SELÇUK. Yüksek Lisans Tezi.. USA. Trabzon... M. H. TMMOB Makina Mühendisleri Odası Aylık Yayın Organı. T. S.B. Toprak İşleme Aletlerinde Aşınma. JUNGBLUTH. Ulusal Kongresi.M. METALS HANDBOOK. Ankara.E. s. İstanbul. PAKSOY.. Doktora Tezi. 62. California. Toprak İşleme Makinaları (1. Boya El Kitabı. Doktora Tezi. İ. Metal Mesleğinde Tablolar.49. 2001. 1985. 50. Ankara. 1995. Edition Vol.Ü.T. K. SCHNEEMAN.Ü. GÜRLEYİK Y. İstanbul.wtia. K. KUŞLAR. H. 56. Sayı: 579. 1996.. Library of Congress Catalog Card Number 68-59309.. President X-Ray Products Corporation Pico Rivera. İndustrial X-Ray İnterpretation. JUSTİN. KEÇECİOĞLU. LAMMERS. İ.. Kütüphanesi. American Society for Metals. KARAGÖZ. TMMOB. KAYHAN.Ü.com. 64. 1987 İstanbul. İşletme Fakültesi. KOENIGSBERGER. 1990.Elektrik Fakültesi. M. 8th. 51. Yayınları 2919. 1972.. Sayı: 467. M. Y. Welding Technology Institute of Australia. Kimya Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi. F. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. Tekirdağ. ÖZDAŞ. 2001 Tekirdağ. B. 1999 A. 2000.Ü.592-597 55. Fen Bilimleri Enstitüsü. E.Ü. Atlas of Microstructures of Industrial Alloys. Endüstriyel Kalite Kontolu. G. 54. Tekirdağ İlinde Pnömatik Ekim Makinası İmalatında Kullanılan Tezgahlar ve İşlemler. 52. 60. T. Ülkemizdeki Tarım Makinaları İmalatının Kalite Açısından İncelenmesi Üzerine Bir Araştırma.N. Ü. Aralık 1998.Ü.. 57. E. Kayseri. 63. 1964. KOBU. SERFİÇELİ. Makina . Ankara .

66. Bakanlıklar Ankara. 77. B. 78. Bakanlıklar Ankara. İstanbul. 79. Malzeme ve Ölçme Tekniği Kürsüsü. TAN. Tarımsal Mekanizasyon 20. İPK 01. TÜLBENTÇİ. Bakanlıklar. 29/3/96. Tekirdağ Ziraat Fakültesi. Bakanlıklar. TS-IS0 9000/Aralık 1991... 75.İ. 13-15 Eylül. TS-IS0 9005/Aralık 1991. Tekirdağ. Kalitesizliğin Maliyeti. 76. Metalik Malzemelerin Kaynak Prosedürlerinin Şartnamesi ve Onayı Kısım 5. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 1979. GH Yayını. ISO 9000 ve Kalibrasyon Eğitimi . 67.C. 80.İ. TÜRK STANDARDLARI.C. Malzeme. N.C. TSE-ISO-EN 9000. 69. TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ. PEŞKİRCİOĞLU. MIG / MAG Gazaltı Kaynak Yöntemi.. ANKARA. 4/4/1996. Ders notu No: 64 . Kalite Sistemleri-Üretim ve Tesiste Kalite Güvencesi Modeli. A. Yayın No:95. K. TÜKEL. Kalite yönetimi ve Kalite Sistemi Elemanları-Kılavuz. 2000. Bakanlıklar.G. 82.M. Tarım Makinaları İmalatında Kalite Geliştirmede İstatistiksel Proses Kontrol Tekniğinin Uygulanması. Bakanlıklar. İstanbul 1990. . MIG-MAG Eriyen Elektrod ile Gazaltı Kaynağı. TÜRK STANDARDLARI. ANKARA. M. T. TÜRK STANDARDLARI. TÜRK STANDARDLARI. TÜRK STANDARDLARI. EKER. ANKARA. 81. TS prEN 1320. TS-IS0 9001/Aralık 1991. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Ulusal Kongresi. TS-IS0 9004/Aralık 1991. s. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. TÜLBENTÇİ. Metalik Malzemeler-Kaynaklı Birleştirmeler-Kırılma Deneyleri. Kalite SistemleriTasarım/Geliştirme. Şanlıurfa. TAYSAD – KOSGEB. T. S..III. TS prEN 970. 1998 İstanbul.. Demir-Karbon Alaşımları.Ü. ACAR.. Kaynak-Ergitme Kaynaklı Birleştirmelerin Gözle MuayenesiWelding-Visual Examination of Fusion Welded Joints. 73. Üretim Tesis ve Hizmette Kalite Güvencesi Modeli. İstanbul.M. İstatistiksel Proses Kontrol Eğitim Notu. 1991. TS EN 288-5. N. 2001. İ. Kalite yönetimi ve Kalite Güvencesi Standardları-Seçim ve Kullanım Kılavuzu. T. TS-IS0 9003/Aralık 1991. 72. TUNALIGİL. Kalite Sözlüğü Bakanlıklar. Bakanlıklar. Makina Bölümü. TÜRK STANDARDLARI..13-14 70. MPM Yayını. K-Q. s: 27 68. 74. Bakanlıklar Ankara.A. B. Kalite Sistemleri-Son Muayene ve Deneylerde Kalite Güvencesi Modeli.. s. SOYSAL. ANKARA. ANKARA. Biometrinin Prensipleri ( İstatistik I ve II Ders Notları ) T. K. 221-303 71.D. ANKARA. Ankara. 1995. TS-IS0 9002/Aralık 1991..

T. Bakanlıklar Ankara. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. T. Bakanlıklar Ankara. TS 139. 88.C. T. T. 97. 90. T. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. T. Alevle ve Plazma ile Kesme Hataları-Sınıflandırma. Çekme Deneyleri-Metalik malzemeler için. . Bakanlıklar Ankara. 86. Rockwell Sertlik Deneyi (Metalik Malzemeler İçin).C. TS 5371. Bakanlıklar Ankara. 1992. Terimler ve Tarifler.C. 1977.C.C. T. T. TS 1441. TS 2799. Bakanlıklar Ankara. 89. 16/5/89. Bakanlıklar Ankara. 1992. 18/4/1988. T.Alaşımsız ve Düşük Alaşımlı Çeliklerin Gazaltı Ark Kaynağı İçin. T. 92. Bakanlıklar Ankara. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. TS 7227. Soğuk Sarılmış.C. Yuvarlak Çubuktan Sıcak Sarılmış. 8/11/1973. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 93. Muayene ve Deney İçin Örnek Alma Metodları. TS 2399. Bakanlıklar Ankara. Yaylar (Çekmeye Çalışan) Silindirik-Helisel. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. T.C. 8/11/1973 Yaylar (Basınca Çalışan) Silindirik Helisel.C. Metal ve Metal Alaşımlarının Korozyonu-Genel Terimler ve Tarifler. Bakanlıklar Ankara. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü.83. Demir ve Çeliklerin Kimyasal Analiz Metodları. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Bakanlıklar Ankara.C. Bakanlıklar Ankara. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü.C. TS 5618. Bakanlıklar Ankara.C. Soğuk Sarılmış. 24/10/1989. Sertlik Deneyi-Kaynak Dolgu Metali için-Testing of Filler Metals by Means of Weld Metal Specimens-Test Piece for Determining the hardness for Surfacing. 21/03/1988. T. 94. T.C. 11/4/1995. TS 2765. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. T.C. Kaynakçılara Yeterlilik Sertifikası Verilme Esasları-Çelik kaynağı için. TS 140. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 1978. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 8/11/1973. Sertlik Deneyi 87. 98. Terimler ve Tarifler. TS 7226. Düşük ve Güçlü Büyüteçlerin Seçimi. Bakanlıklar Ankara. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 95. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. TS 1442. Bakanlıklar Ankara. Yaylar (Basınca Çalışan) Silindirik-Helisel. 99. Metalik Malzemenin Brinell Sertlik Deneyi. TS 138. Yuvarlak Telden. TS 6868. 85. TS 1440. T. Bakanlıklar Ankara. 11/4/1989. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. TS 1026 Bağlama Elemanları-Somunlar. Tahribatsız Muayeneler. T. Gözle Muayenede Yardımcı Aygıtlar.C. TS 7536. T. Yuvarlak Telden. Bakanlıklar Ankara.C. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. TS 61 Bağlama elemanları-Vidalar.C. 91.C. 84. 96. Elektrotlar ve Teller. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Bakanlıklar Ankara. Kaynak Hataları-Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı İçinSınıflandırma.

İstanbul. Tarım Makinaları Tasarımında Kalite Kavramı ve Malzeme Sorunu.. PINAR. Kimya Mühendisleri Odası İstanbul şubesi. ULUSOY. A Division of Canadian Standards Association. GÜZEL. MEYER LTD. 106. Doçentlik Tezi.M. 110. TS 7706.E. N.100. E. KOÇ. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Welding İnspection. E. Çev. Canadian Welding Bureau. 111. M. H. N. İzmir. Seventh Edition. Ü. VİNÇOTTE. Fakülteler matbaası. BAYHAN. 1977. Y. ULUSOY. Tarım Makinaları İlkeleri (Gözden geçirilmiş ikinci baskı). ANIK. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. ISO 9000 DANIŞMAN. Authorized İnspection Agency. T. USA.. S. 12/12/1989. E.. T. KAYİŞOĞLU. 107. Bakanlıklar Ankara. WALTON. Tahribatsız Muayene metodları-Radyografik muayene-Terimler. SAĞLAM. Metals and Their Weldability. B. EKER. 5-7 Eylül. Volume -4.C. Bakanlıklar Ankara. Ulusal Kongresi. C. T. THOMAS. Toronto. CANADA.Belgium... WELD QUALİTY CONTROL AND INSPECTION. 105. Malzeme Bilgisi ve Muayenesi.C.. P. F. Y. Ziraat Fakültesi. Mühendisler İçin Korozyon. 103. S. 1998.. YALÇIN. Bursa. 101. Brussels. TS 8824.O. ÇAKMAK. B. T. YEREBAKAN. Theoretical Course.. 2002.. 109.. BAYHAN. 104. 7-9 .M. ANIK. 102.. AKDEMİR.. B. Y. AWS. ÜLGER. W. TECHNICAL DATA REQUIREMENTS FOR SYSTEMS ENGİNEERİNG AND SUPPORT.. Library of Congress Catalog Card Number 65-14084. Welding Handbook 1982. P. Kalite Yöneticisi El Kitabı. İstanbul. s. Kaynak İlave Metallerinin Deneyi-Kaynak Metali Örnekleri Yardımıyla Ark Kaynaklı Deney Parçalarının Mekanik ve Teknolojik Deneyleri. 1995.B. Tarımsal Mekanizasyon 16. USA. 108. Bazı Toprak İşleme Alet ve Makinalarında İş Organlarının Aşınması Üzerinde Araştırmalar. E.. B. ÜLGER. Weissbach.

kimyasal analiz düzeni Sertlik ölçüm cihazları. Penetrant test malzemeleri Radyografi test cihazı ve gereçleri. İç ve dış çap vida mastarları (geçer-geçmez). Üniversal ekim makinası. yaylı ayaklı döner tırmıklı kültüvatör 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 . Yapışma kontrolü test aletleri. mikroyapı inceleme düzeni. Optik komparatör (projeksiyon). çekme bükme test cihazları Yay deformasyon test cihazı. Boyahane nem ve sıcaklık ölçüm aleti. Dijital mihengir ve granit pleyt Göz ve boyut kontrol ölçü aletleri. Korozyon direnci test cihazları (tuzlu sis-nem testi) İmalat İşlem Diyagramları.alın kaynağında Boya Uygulama Bilgi Formu Genel kaynak hataları referans radyografik görüntüler (Dupont NDT systems radiographer's weld interpretation reference) Şekil 1-9 Genel kaynak hataları referans radyografik görüntüler (Dupont NDT systems radiographer's weld interpretation reference) Şekil 10-18 Araştırmada Kullanılan Alet ve Cihazlar.EKLER Ek-1 Ek-2 Ek-3 Ek-4 Ek-5 Ek-6 Ek-7 Ek-8 Ek-9 Ek-10 Ek-11 Ek-12 Ek-13 WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-alın kaynağında WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-köşe kaynağında WPS Prosedür Kaynak Testi Bilgi Formu. Kuru boya film kalınlığı ölçme aleti Boya direnci test cihazı. pnömatik hassas ekim makinası.

T-Penetran Test R. MANUFACTURER’S RECORD OF WELDER OR WELDING OPERATOR QUALIFICATION TESTS(WPQ) Manufacturer’s Name: Welder’s Name(Kaynakçı Adı): Welding Process(es) Used(Kullanılan kaynak İşlemi): Base Material Welded(kaynatılan esas malzeme): 60° Date(Tarih): Type(Tip): Thickness(kalınlık): 2 10mm 1 3 Kaynak Kesiti(Joint Dizaynı ve kaynak sırası) Manual or Semiautomatic Variables for Each Process ( QW-350) Manuel veya Yarıotomatik Her bir proses için Değişkenler Backing(Metal. Flux.T-Visual Test (Gözle Kontrol) P. etc.T.) (QW-405) Backing Gas for GTAW.PAW or GMAW (QW-408) (Koruyucu Gaz) GMAW Transfer Mode (QW-409) GMAW Welding Current Type / Polarity Test Results(Test Sonuçları) Test Türü Accept (Kabul) / Reject / Red V. 5G. (QW-403) Plate or Pipe (Enter Diameter if pipe) Filler Metal Specification(SFA): Classification(QW-404) Manufacturer-İmalatçı: Weld Deposit Thickness for Each Welding Process ( Kaynaklı malzeme kalınlığı) Weld Position( 1G. Weld Metal.Ek-1 WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-alın kaynağında WPQ-WELDERS PERFORMANCE QUALIFICATION(Kaynakçı Performans Testleri).) (QW-402) ASME P-No.Fracture Test Values (Değerler) WBS-Welded from Both Sides Remarks(Açıklamalar) . to ASME P-No. Welded From Both Sides. etc.Radyografik Test Macro Test Fusion(Makro Test Nüfuziyeti) Fillet Weld.

Fracture Test Values (Değerler) WBS-Welded from Both Sides Remarks(Açıklamalar) . Flux. 5G.T-Visual Test (Gözle Kontrol) P.PAW or GMAW (QW-408) (Koruyucu Gaz) GMAW Transfer Mode (QW-409) GMAW Welding Current Type / Polarity Test Results(Test Sonuçları) Test Türü Accept (Kabul) / Reject / Red V. to ASME P-No.T. Welded From Both Sides.Radyografik Test Macro Test Fusion(Makro Test Nüfuziyeti) Fillet Weld.Ek-2 WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-köşe kaynağında WPQ-WELDERS PERFORMANCE QUALIFICATION(Kaynakçı Performans Testleri). etc.) (QW-402) ASME P-No.) (QW-405) Backing Gas for GTAW. (QW-403) Plate or Pipe (Enter Diameter if pipe) Filler Metal Specification(SFA): Classification(QW-404) Manufacturer-İmalatçı: Weld Deposit Thickness for Each Welding Process ( Kaynaklı malzeme kalınlığı) Weld Position( 1G.T-Penetran Test R. etc. MANUFACTURER’S RECORD OF WELDER OR WELDING OPERATOR QUALIFICATION TESTS(WPQ) Manufacturer’s Name: Welder’s Name(Kaynakçı Adı): Welding Process(es) Used(Kullanılan kaynak İşlemi): Base Material Welded(kaynatılan esas malzeme): Date(Tarih): Type(Tip): Thickness(kalınlık): Manual or Semiautomatic Variables for Each Process ( QW-350) Manuel veya Yarıotomatik Her bir proses için Değişkenler Backing(Metal. Weld Metal.

Welded From Both Sides. etc.PAW or GMAW (QW-408) (Koruyucu Gaz) GMAW Transfer Mode (QW-409) GMAW Welding Current Type / Polarity Test Results(Test Sonuçları) Test Türü Accept (Kabul) / Reject / Red V. (QW-403) Plate or Pipe (Enter Diameter if pipe) Filler Metal Specification(SFA): Classification(QW-404) Weld Deposit Thickness for Each Welding Process ( Kaynaklı malzeme kalınlığı) Weld Position( 1G. to ASME P-No. etc.Ek-3 WPS Prosedür Kaynak Testi Bilgi Formu-alın kaynağında WPS-WELDİNG PROCEDURE SPECIFICATION(İmalatçının Kaynak İşlem Spesifikasyonu) Manufacturer’s Name: Welder’s Name(Kaynakçı Adı): Welding Process(es) Used(Kullanılan kaynak İşlemi): Base Material Welded(kaynatılan esas malzeme): Date(Tarih): Type(Tip): Thickness(kalınlık): 60° 2 10mm 1 3 Kaynak Kesiti(Joint Dizaynı ve kaynak sırası) Paso No 1 2 3 Manual or Semiautomatic Variables for Each Process ( QW-350) Manuel veya Yarıotomatik Her bir proses için Değişkenler Backing(Metal.Radyografik Test Bend-Eğme Testi ( 2 adet yüzden) Bend-Eğme Testi ( 2 adet kökten) Macro Test Fusion(Makro Test Nüfuziyeti) Fillet Weld. Weld Metal.Fracture Test Welding Test Conducted by (Test kaynağını yürüten): Nondestructive Tests Conducted by (Tahribatsız Testleri Yürüten): Mechanical Tests Conducted by (Mekanik Testleri Yürüten): Values (Değerler) WBS-Welded from Both Sides Elektrod/Tel Çapı mm AkımTürü/ kutup Akım A Gerilim V Tel İlerleme hızı (m/d) Kaynak İlerlemeHızı (cm/d) Gaz Debisi Lt/d Isı Girdisi J/cm Remarks(Açıklamalar) .T-Penetran Test R. Flux.) (QW-402) ASME P-No.) (QW-405) Backing Gas for GTAW.T. 5G.T-Visual Test (Gözle Kontrol) P.

.......İMALATÇISI : BOYACI ADI : BOYA PROSES TİPİ : BOYA MAKİNASI : KULLANILAN BOYA TÜRÜ VE İMALATCISI : ÜRETİM TARİHİ VEYA PARTİ NO : FIRIN veya DOĞAL KURUTMA : FIRIN Kurutma ise ÖZELLİKLERİ : FIRINLAMA ile Kurutuluyorsa. KAT: BOYA 3... 1............ Sıcaklık. (µm) ÖLÇÜM NO (µm) ÖLÇÜM NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ..........Süre:........... MAKİNA No: . KUMLAMA PİKLİNG (ASİTLE) BENZİN VEYA TİNERLE TEL FIRÇA VEYA BEZLE TAŞLAMA HİÇBİRİ MONTAJDAKİ ÜRÜNÜN KURU BOYA KALINLIK KONTROLÜ (µm) ÖLÇME SAYISI : Her bir makinanın rasgele 20 ayrı noktasından yapılan ölçümler.... 3.. 5.Ek-4 Boya Uygulama Bilgi Formu Tarih: / / RH(Relative Humidity %): TEMP(0C): TARIM MAK..................... KAT: BOYA ÖNCESİ TEMİZLİK : 1... 4. 2............................. KAT: ASTAR 2...... 6............................ ÖLÇME Cihazı: ELCOMETER 345 ÖLÇÜM NO (µm) ÖLÇÜM NO (µm) MAKİNA Türü:.......

Ek-5 Genel Kaynak Hataları Referans Radyografik Görüntüler (Dupont NDT Systems Radiodrapher's Weld İnterpretation Reference) Şekil 1-9 Şekil-1 Şekil-2 Şekil-3 Şekil-4 Şekil-5 Şekil-6 Şekil-7 Şekil-8 Şekil-9 .

Ek-6 Genel Kaynak Hataları Referans Radyografik Görüntüler (Dupont NDT Systems Radiodrapher's Weld İnterpretation Reference) Şekil 10-18 Şekil-10 Şekil-11 Şekil-12 Şekil-13 Şekil-14 Şekil-15 Şekil-16 Şekil-17 Şekil-18 .

Ek-7 ARAŞTIRMADA KULLANILAN ALET VE CİHAZLAR Cihaz adı : Metalurjik Mikroskop Model : Nikon Optiphot. spektrometre Model : Foundry – MASTER. Orijin. Japan Cihaz adı : Metalurjik Mikroskop Model : Zwick ZHV 10 Metalografi mikroskobu ve sertlik ölçüm cihazı Cihaz adı : Kimyasal Analiz. Vakum optik emisyon spektrometre .

Ek-8

Cihaz adı : OFFİCİNE GALİLEO, DUROMETRİ- Sertlik Ölçüm Cihazı Model : Ergotest Comp 25R, Orijin; İtalya

Cihaz adı : Portable Hardness Test Instrument-Portatif Sertlik Ölçüm Cihazı Model : EQUOTİP, Orjin; Switzerland

Çekme ve bükme test cihazları Cihaz adı : ALŞA Çekme ve Basma Cihazı Model : ODC 003 Üretim Tarihi: Haz. 1982 Seri No: 118

Cihaz adı : AUTO GRAPH Çekme ve Basma Test Cihazı Model : AG-250 kNG SHİMADZU

Ek-9

Yay deformasyon test cihazı Cihaz adı : Amsler Yay Deformasyon Test Cihazı

Optik komparatör (projeksiyon) Cihaz adı : Micro-vu, 500 HP Optical Comparatör

İç ve dış çap vida mastarları (geçer-geçmez) Ölçü aleti adı : Vida Mastarları (Tampon ve Delik Tip)

Dijital mihengir ve Granit pleyt Cihaz adı : Starret 85016 surface plate Cihaz adı : Fowler Digital Height Gauge- Dijital mihengir

Ek-10

Göz ve boyut kontrol ölçü aletleri

Kaynak parametreleri ölçü aletleri Alet Adı:(1)1000A AC/DC Pens ampermetre Alet Adı:(2)YU FONG Dijital clamp meter Alet Adı:(3)HANHART Felix stop watch-kronometre , Alet Adı:(3): Isı tebeşeri

Kaynak ağzı ve profili ölçüm geyçleri; 1-Amerikan tipi çok amaçlı geyç 2-Köşe kaynak kontrol geyci, 3-Köşe kaynak için yaprak geyç 4-Kaynak ağzı açısı için yaprak geyç

Penetrant test malzemeleri Malzeme adı:BT-68 Penetrant Red Dye Batch BT-69 Cleaner Remover (Solvent) Batch No:CN20010328 / 28.03.2001

İridyum 192. Seri No: 23 Cihaz adı: Viewer-Film yorumlama ışık kasası.Ek-11 Radyografi test cihazı ve gereçleri Cihaz adı : GAMMAMAT Radyografi cihazı Özellikleri : İzotop. Radyakmetre(radyasyon ölçer) Boyahane nem ve sıcaklık ölçme aleti Cihaz adı : HT-3001 C DİGİTAL Humudity / Temperature Meter Kuru boya film kalınlığı ölçme aleti Cihaz adı: ELCOMETER 345 . Model: NEB 211.

Ek-12 Darbe direnci test cihazı Tubular impact tester-Tüp darbe direnci test cihazı Yapışma kontrolü test aleti Cross Hatch Cutter-Çapraz ve kare çizici/kesici Korozyon direnci-tuzlu sis test cihazı Cihaz adı : Salt spray corrosion cabinets-Tuz sprey cihazı Korozyon direnci-nem testi cihazı Cihaz adı : Humidity cabinets-Nem dolabı cihazı .

Ek-13 İMALAT İŞLEM DİYAGRAMLARI Üniversal ekim makinası imalat işlem diyagramı Pnömatik hassas ekim makinası imalat işlem diyagramı Kombikürüm imalat işlem diyagramı .

Savaş DALMIŞ’a.TEŞEKKÜR Tez çalışmalarımın planlanması. Prof. Prof. TSE Tekirdağ ve Edirne Mahalli Temsilciliklerine teşekkürü bir borç bilirim. Prof. Müdürü ve sahibi Mehmet ESMER’e. Birol KAYİŞOĞLU’na ve diğer Tarım Makinaları Öğretim Üyelerine. eşime ve kızıma şükranlarımı sunuyorum. GÜNGÖR.Ş. E. Dr. Bülent EKER’e. ESMER TEKNİK A. Teknisyen Arslancan DEMİRKIRAN'a. Dr. Gör. Tarım Makinaları Anabilim Dalı hocalarım Prof. Kutsal TÜLBENTÇİ’ye ve Kalite Kontrol Bölümü çalışanlarına. Dr. Teknisyen Mansur SARIGÜL’e ve Bilgin TERZİ'ye. HEMA Hidrolik A. İMKOSAN A. ARCTECH Firması Eğitim ve teknik danışmanı Prof. Dr. Kalite Güvence Müdürü Nazmi SUCUKÇU’ya. Meslek Yüksekokulu personeli mesai arkadaşlarım Dr. Tuncay TUNA’ya. MERTSAN VE DURMAZ KARDEŞLER Tarım Makinaları imalatçılarına. Kemal GÜRKAN’a. Poyraz ÜLGER’e. Atilla BABACAN’a. Dr. Kalite Güvence Müdürü Selçuk ÖZGÜLER ve laboratuar personeline. Doç. Dr. . Dr. OERLİKON Eğitim müdürü Hacı DOLUTAŞ’a. GEDİK A. Öğr. Mehmet TURAN’a. AKZO NOBEL Kalite Güvence Müdürü Demet EROL’a. Selçuk ARIN’a.Ş. Y. Meslekdaşım ve yeğenim Ege YILDIZOĞLU'na teşekkür ederim. Çalışmalarımı işletmelerinde sürdürmeme izin veren İRTEM. İhsan SOYSAL’a.Ş. Selçuk ALBUT’a. Gör.Ş. Yard. Eğitim Müdürü Prof. Dr. Prof. Bana her zaman manevi destekleri ile güç veren aileme. Prof. Teknisyen Füruzan BALCI’ya. Dr. Yöneticisi Erdoğan AVCI ve çalışanlarına. Doç. Muhittin ÖZDEN’e. Dr. Dr. Dr. Ş. Kamil ALİBAŞ'a. KURT. yürütülmesi ve ortaya çıkarılmasında yardımlarını ve ilgilerini esirgemeyen başta danışman hocam Prof. Prof. KUTES A. JOTUN BOYA Kalite Güvence Müdürü Bülent SEZGİN’e. Bahattin AKDEMİR’e. Öğr. Dr.

Evliyim ve bir kız çocuk babasıyım. Selçuk ARIN'ın danışmanlığında yüksek lisans öğrenimime başladım ve 1996’ da tamamladım. Makine Mühendisliğinde devam ettim ve 1982’ de mezun oldum. Tekirdağ Meslek Yüksekokulunda öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladım. Zonguldak Mühendislik Fakültesi. 1993 yılında T. . İlk ve orta öğrenimimi Düzce’de tamamladım. Askerlik hizmetimi asteğmen olarak 1984’te tamamladıktan sonra bazı özel şirketlerde makine mühendisi olarak görev aldım. T. Bu proje kapsamında İngiltere'de yedi aylık süre ile teknik eğitim ve kurslara gönderildim. 1997’ de aynı anabilim dalında ve Prof Dr. Halen Tekirdağ Meslek Yüksekokulunda öğretim görevlisi ve Makine 1. Endüstriyel Eğitim Projesi kapsamında.Öğretim Program Danışmanlığı görevimi sürdürmekteyim.Ü. Selçuk ARIN'ın danışmanlığında doktoraya başladım. 1992 yılında YÖK/Dünya Bankası II. Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Makinaları Anabilim Dalında Prof Dr. Yüksek öğrenimime Hacettepe Üniversitesi. değişik projelerde kalite kontrol ve kaynak mühendisi olarak 1992 yılına kadar çalıştım. ENKA ve STFA Firmalarında.Ü.ÖZGEÇMİŞ 1957 yılında Düzce’de doğdum.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->