1.

GİRİŞ Günümüz teknoloji çağında endüstri ve ticaretin globalleşmesi, rekabeti de beraberinde getirmiş, kalite ise rekabetin en önemli unsuru olmuştur. Tüketici alışkanlıklarının, en iyi kaliteyi en ucuza edinme isteği, firmaların ürün ve hizmetlerindeki hata oranını en aza indirme ve maliyeti de en düşük seviyeye çekme çabalarını arttırmıştır. Günümüzde tüketiciler, bir ürünü satın aldıktan sonra bir kalite kontrol işlemine başvurmadan, ürünün kalitesine, daha ürünü almadan güvenmek eğiliminde olduklarından, firmalar da bunu gerçekleştirmenin yollarını aramaktadır. Üstün kalite, hatasız ürün veya hizmet ile eşanlamlı düşünülmeye başlanmıştır. Bu gelişme, hatalı ürünlerin hatasızların içinden ayıklanması yerine, sistemin hatasız üretim yapacak şekilde kurulmasını gerekli kılmaktadır. Böylece kalite, en son aşamada değil, üretimin tüm aşamalarında ortaya çıkmakta, bir başka deyişle, kalitenin kendisi üretilmektedir. Bu şekilde hatalar ortaya çıkmadan önlendiği için, maliyetlerde düşmekte ve dolayısıyla rekabette önemli bir koşul olan ucuzluk da sağlanmış olmaktadır (Anık ve Vural, 1996). Üretimin tüm aşamalarında, hataların oluşmasına fırsat vermeden üretmek, tarım makinaları üretimi ile uğraşan sektörlerde de önem kazanmalı ve kalite çalışmalarına daha fazla zaman ayırmaları gerekmektedir. Tarım makinalarının imalatı ve kullanımı alanında çeşitli imalat hataları ile karşılaşılmaktadır. Bu hatalar ve nedenleri araştırılarak ortaya konulmalı, etkin önlemler alınmalı ve kaliteli üretim için gerekenler geciktirilmeden yapılmalıdır. Bunun için tarım makinalarının geçerli ulusal ya da uluslar arası standartlara uygunluğunun sağlanması gereklidir. Trakya Yöresi, ülkemizin tarımsal mekanizasyona elverişli arazi yapısıyla özellikle buğday ve ayçiçeği üretiminde önemli bir konuma sahiptir. Diğer tarımsal ürünlerden soğan, şeker pancarı, çeltik, karpuz-kavun, üzüm ve bazı hububat ürünlerinin de geniş bir alanda ekim, dikim ve hasadı yapılmakla birlikte, en fazla tarımsal makinalaşma ile buğday ve ayçiçeği üretiminde karşılaşılmaktadır. Buna paralel olarak, tarım alet ve makina üreten sanayi de gözle görülebilir bir büyüme evresine girmektedir. Özellikle Tekirdağ ve ilçeleri Hayrabolu’da, Malkara’da daha yoğun ve gelişmiş düzeyde üretici grupları ile karşılaşılmaktadır. Makinaların günümüz teknolojisi ile üretilmesi mutlaka kalitenin yanında başarıyı da getirecektir. Ancak başarının sadece makina, malzeme ve kalifiye işçilikle kazanılamayacağı bilinmelidir. Bunlarla birlikte sistemlerin de ön plana çıkması gerekmektedir. Son yıllarda ISO 9000 Standartları, kalite sistemlerinin kurulmasında iyi bir rehberlik görevi üstlenmiştir. 1.1. Kalite çalışmalarının tarihsel gelişimi İnsanlığın tarihi kadar eski olan üretim faaliyeti sonunda ortaya çıkan mal ve hizmetin amaçlanan gereksinmeyi karşılama derecesi, yani kalitesi de eski çağlardan beri önem verilen bir konu olmuştur. Ortaçağlardan günümüze dek yaşayan çıraklık, kalfalık ve ustalık kavramları kaliteye verilen önemin simgeleri sayılabilir. Batıdaki sanayileşme devrimi ile beraber pek çok konuda olduğu gibi kalite konusunda da önemli gelişmeler oldu, gereksinmeler karşısında yeni kavramlar ortaya çıktı. Kalite kavramının üretim faaliyeti kadar uzun bir geçmişi olduğu söylenebilir. I. ve II. Dünya Savaşlarının çarpıcı etkileri, teknoloji ve ulaşımda sağlanan olağanüstü başarılar, kalitede ustalığın ötesinde kavram ve yöntemlerin ortaya çıkmasını sağladı. İlk takım tezgahlarının ortaya çıktığı 18. asır sonlarından II. Dünya Savaşına kadar, muayene ve kalite kontrol eş anlamlı kullanılıyordu. Bu alandaki gelişme ve yeniliklerin özellikle yüzyılımızın ilk çeyreğinden sonra hız kazandığı göze çarpmaktadır. Sonraları "Toplam Kalite Kontrol" dönemi başlar. İstatistiğin kalite kontrol problemlerinin çözümlenmesinde bir araç olarak

kullanılması ise 1920’lerde başlar. Teorik temellerin oluşturulması ve deneme niteliğindeki ilk uygulamalardan sonra A.B.D.’nin çeşitli bilimsel ve mesleki kuruluşları arasında sıkı bir işbirliği kuruldu. American Society for Testing Materials (ASTM), American Standards Association (ASA), American Society for Mechanical Engineers (ASME) ve benzeri kuruluşlar çeşitli eğitim ve yayın faaliyetleri ile endüstrinin bu konuda bilinçlenmesi ve uygulamaya geçmesi yolunda çaba harcadılar (Kobu, 1987). II. Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkan iki kutuplu dünya ekonomisi, 1989 yılında Berlin Duvarı’nın yıkılışı ile yeni bir şekil almış ve 1990 yılından itibaren serbest piyasa ekonomisi olarak tüm dünya üzerinde bir rüzgar gibi esmeye başlamıştır. Rekabette temel unsurlar, düşük fiyat, mükemmel kalite ve hızlı teslimattır. Rekabette kalite kavramına, multidisipliner bir yaklaşım ile bakılmalı, bir ölçme veya kontrolden çok, başlı başına bir sistem olarak ele alınmalıdır. Rekabet, kaliteyi laboratuardan çıkarmış, multidisipliner tabanda ölçülebilen ve ölçülemeyen parametrelere sahip bir sisteme dönüştürmüştür. Kalite için geliştirilen birçok yaklaşım mevcut olup, tümü kalite sistemleri çatısı altında incelenmektedir. Günümüzde zamana dayalı rekabet stratejisi büyük önem kazanmıştır. Bir bakıma hız, kar veya servetle özdeşleşmiştir. Proaktif bir kalite güvence sisteminde işletmenin her faaliyetinde yer alan parametreler, birbirinden ayrılmaz bir bütün olarak ele alınır (Yerebakan, 1998). 1.2. İmalat hatalarını önlemede kalite kontrolün rolü Ürün kalitesinin korunmasında girdi malların kalite düzeyi çok önemlidir. Kötü malzemenin girdiği bir işletmeden, kötü ürün çıkması kaçınılmazdır. Giriş kontrolü yapmadan malzemeyi üretime sokmak çok ciddi bir risktir. Bu bakımdan işletme mutlaka bir giriş kalite kontrol sistemi oluşturmak zorundadır. Böylelikle kötü malzeme ile işlem yapılması ve bundan dolayı oluşacak zaman ve para kayıpları engellenecektir. Üretim aşamasında ise, kalite planları ve dökümante edilmiş prosedürlere göre test ve kontroller yapılmalıdır. Bu süreç zarfında ortaya çıkan her yarı mamul, ilgili prosedür ya da kalite planları doğrultusunda yapılan muayene ve deney sonuçları alınana ve ürün doğrulanıncaya kadar bir sonraki aşamaya gönderilmemelidir. Kalite planları doğrultusunda ürün kalitesinin korunması için son muayene ve deneylerin yapılması gereklidir. Aktiviteler tamamlanıp kayıt altına alındıktan sonra yetkili personelce gözden geçirilmeli ve ancak onaylandıktan sonra sevkiyata gönderilmelidir. Üründen beklenen koşulların tümü doğrulanmalı, kabul edilemez ürünler karantinaya alınmalıdır. İşlemler sırasında, kırmızı-işlem yapma (hold), sarı-karantina, mavi-hasarlı ve yeşil-serbest, doğrulanmış, anlamına gelen renkli etiketler kullanılmalıdır. Şekil 1.1. de kalite kontrolünde kullanılan uyarı örnekleri verilmiştir.

TARİH........KONTROLÖR.........

TARİH........KONTROLÖR.........

İŞLEM YAPMA
SEBEP:..........................

SERBEST-OK
SEBEP:..........................

TARİH........KONTROLÖR.........

TARİH........KONTROLÖR.........

KARANTİNA
SEBEP:..........................

HASARLI
SEBEP:..........................

Şekil 1.1. Kalite kontrol elemanlarınca kullanılan uyarı örnekleri İmalat hatalarını önlemede İstatistiksel Proses Kontrolünün önemi her geçen gün artmaktadır. İPK bir ürünün en ekonomik ve yararlı bir tarzda üretilmesini sağlamak amacıyla veri toplamak, analiz etmek, yorumlamak ve çözüm yolları önermek üzere istatistik prensip ve tekniklerin üretimin tüm aşamalarında kullanılmasıdır. İPK üretimin önceden belirlenmiş kalite spesifikasyonlarına uygunluğunu sağlayan, standartlara bağlılığı hedef alan, uygun olmayan ürün üretimini en aza indirgemekte kullanılan bir araçtır. Bütün işlemler, makina, takım, yöntem, malzeme, operatör, bakım ve çevre şartlarından kaynaklanan bir değişime uğrarlar. İşlenen parçaların ölçüleri-özellikleri arasında küçük de olsa mutlaka birbirine göre fark vardır. Farklılığın genel sebepleri; titreşim, sıcaklık, nem ve gerilim dalgalanması olduğu gibi, özel sebepleri de takım kırılması, takım aşınması, gevşeyen bağlantılar, tezgah boşlukları, yatak aşınmaları, malzeme cinsleri ve operatör tecrübesizlikleri olabilir. İstatistiksel yöntemlerin kullanılmasında karşılaşılan sorunların en önemlisi veri toplamadır. Yanlış ya da gerçeklerle bağdaşmayan veriler, yetersiz veri toplama yöntemleri, veri iletiminden doğan hatalar ve hatalı matematiksel işlemler, anormal değerlerin kullanılması, uygun istatistiksel yöntemlerin belirlenmemesi ve deneyimsiz kişilerin yaptıkları yanlış uygulamalardan kaçınılması gereklidir. Gerçek verilere dayanmayan fikirler ve kişisel görüşler, kalitenin geliştirilmesinde başlangıç noktası olamazlar. Uygun yöntemlerle toplanan veriler toplandığı şekliyle kalırlarsa rakam yığınından öteye gidemez ve prosesteki değişmelerin anlaşılmasına olanak tanımazlar. Toplanan verilerin tasnifi, değerlendirilmesi ve amaca uygun bir şekilde ifadesi gereklidir. Veriler, ya mevcut durumu tespit etmek için ya da prosesi kontrol altında tutmak ve iyileştirmek için toplanırlar. Verilerin toplanmasında dikkate alınacak konular şöyle sıralanabilir; -Verilerin ne amaçla toplandığı belirlenmelidir. -Nerede, ne zaman ve kim tarafından toplandığı bilinmelidir. -Veriler toplandığı yere göre sınıflandırılmalıdır. -Kullanılacak ölçü aletleri, ölçü birimleri, parti miktarları ve veri sayısı belirlenmelidir. -Veriler hazırlanan bir form üzerine kaydedilmelidir. -Ölçüm yöntemleri ve cihazların doğru olması, periyodik bakımlarının gerçekleştirilmiş ve kalibrasyonlarının yapılmış olması verilerin güvenilir olması açısından önemlidir.

1. her türlü döküm malzemesi. kullanılacak personelin eğitimi de çok önemli bir konudur. Kaynaklı imalatta karşılaşılabilecek pek çok sorunun yine. Tarım makinaları üreten pek çok işletmeci özellikle döküm malzemeleri fason olarak dışarıya yaptırmaktadırlar. sağlamlığını bozmadan hatalı olanlardan ayırma işlemidir. hangi kalite düzeyi ve standartlara sahip olması gerektiği çok iyi belirtilmelidir. Eğer önceden yapılacak bir anlaşma ile muhtemel hatalar. vakum kutusu.NDT (Non-DestructiveTest) üretilen sağlam mamullerin yararlılığını koruyarak. tolerans ve kriterler belirlenirse daha kaliteli bir yan sanayi ürünü elde edilmiş olur. tedarikçiden istenilen her malzemenin özellikleri çok iyi açıklanmalı. kaynak makinaları ve sarf malzemeleri üreten kuruluşlarla da yeterli bir diyalog içerisinde olmadığı görülmektedir. Gözle Kontrol (VT-Visual Test). köpük testleri) de günümüzde geniş ölçüde faydalanılmaktadır. satın alma birimi ile paralel düşünmek zorundadır. Ayrıca malzemeyi tahrip etmeden. zincirler. Genel malzeme hataları Genel malzeme hatalarına. Eğer bir firma girdi kontrolü ile ilgili ciddi çalışmalar yapmak istiyorsa. Yan sanayi ile tarım makinaları üreticisi ilişkisi Tarım makinaları üreticileri özellikle ayçiçeği ve buğday üretiminde kullanılan makinaları üretirken. basınçlı su. Ayrıca yapılan birleştirmelerin büyük oranda kaynaklı imalata dayalı olduğu düşünülürse. girdi aşamasında daha fazla karşılaşılmaktadır. .1. Girici Sıvılarla Kontrol (PTPenetrant Test).4. % 53’ünün ise yan sanayide yaptırıldığı ya da hazır olarak sağlandığı bulunmuştur (Karagöz.1. makinayı % 50 oranında yan sanayi ürünleri ile tamamladıkları önceden araştırılmıştır.4. uç demirler. Burada iletişim kuran kişilerin veya satın alma personelinin teknik eleman olmaları gerektiği gibi malzemeden çok iyi anlamaları da zorunludur. En fazla kullanılanlar. Döküm malzemeler gibi uç demirlerinin de uygun bir ısıl işlemle yüksek sertlik derecelerinde imal edilmeleri istenmelidir. Günümüzde üretimin her safhasında uygulanabilen pek çok türde tahribatsız deney türü vardır ve gelişen teknoloji ile önemi daha da artmaktadır. dökümcünün gönderdiği her malzemenin kontrol edilmeden kullanılıyor olmasıdır. Ultrases Dalgaları ile Test (UT-Ultrasonik Test) ve Radyoaktif ışınlarla yapılan test (RT-Radyografik Test) sayılabilir. Endüstrinin her alanında kalite kontrolcülerin vazgeçemeyeceği testler arasındaki yerini korumaktadır. Burada en büyük sorun. Üreticiden malzeme spesifikasyonunu.3. özellikle kaynakların sızdırmazlık kontrolünde uygulanan testlerden (basınçlı hava. tekerlek-lastik. 1. Özellikle balta ayaklar için aşınmaya dayanıklı daha sert özellikler istenmelidir. mukavemet değerlerini ve tam olarak ne tür bir döküm malzemesi istediğini teknik olarak açıklamalı ve bir şartname ile döküm malzemesi çok iyi tanımlanmalıdır. Magnetik Parçacıklarla Test (MPT-Magnetik Partikül Test). plastik parçalar ve daha pek çok malzeme bunlara eklenebilir. Mamul ya da yarı mamul. dişliler. rulman yataklar. 1990). Tarım makinası üreticilerinin dışarıdan hazır olarak aldıkları malzemelerin başında civata-somunlar. İmalat hatalarını önlemede tahribatsız testlerin önemi Tahribatsız deneyler . Ancak tarım makinaları üreticilerinin. yaylar. Bir pnömatik ekim makinasının %47’sinin işletme atelyesinde. bu konuda uzman kişilerle çözümlenmesi gereklidir. hareket ileten organlar. bakımı. kaynak makinalarının verimli ve doğru çalıştırılması.

birçok nedenlerin ortak bir sonucu da olabilir. Mikrogözeneklilik: Alüminyum ve magnezyum alaşımlarında bölgesel olarak tane sınırlarında oluşan çok ince gözenekliliktir. sıvı metalin kalıba döküldükten son katılaşma haline gelinceye kadar ki sürede farklı etkenlere bağlı olarak oluşur. kumun nem miktarı azaltılarak. Döküm hatalarını radyografi veya radyoskopi yöntemleri ile tespitindeki görsel anlamı ile boşluk tipi ve çatlak tipi olmak üzere ikiye ayırabiliriz. Döküm hataları ile ilgili genel tanımlamalar Yan sanayi ürünü döküm malzemelerde. kalıpçı ve maça yapımcısının kontrolü dışında meydana gelmekle beraber. Döküm sıcaklığı azaltılarak. Bilinen en eski şekillendirme yöntemi olan döküm. çekme ve hatalar oluşur. Bu hatalar ile karşılaşıldığında. sadece bir tek sebebin fonksiyonu olabildiği gibi. malzeme içinde bu tip hatalar oluşacaktır. dökümün üst yüzeyine yakın veya yüzeyin hemen altında oluşurlar. kumun gaz geçirgenliği artırılarak. kalıp dizaynına.4. Boşlukların boyutları değişmekle birlikte bir araya toplanmış gaz boşlukları da gözenekliliği oluşturur. tarım makinaları sanayicimiz için çok önemlidir. Döküm hataları.Bunlardan başka boya ve kaplama malzemeleriyle ilgili problemlerde yetkili kurumlarla birlikte çözüm yoluna gidilmelidir. Boşluk tipi hatalar Gaz boşlukları: Genelde küresel biçimde ve düzgün yüzeylere sahip olan bu tip hatalar yapılarının çok düzgün olmaları nedeniyle radyografik film veya monitörden kolayca tespit edilebilir. her bir döküm alaşımının katılaşması sırasında benzer bir mekanizma yani yapı oluşumu. Aygün (1999). bazı işlem hataları. havalandırma delikleri açılarak. Eğer katılaşma. en gelişmiş yöntem ile seramik kalıplara doldurulması ve katılaşmasıdır. birçok hata doğrudan doğruya insan faktöründen kaynaklanır. sıvı metalin en basit yöntem ile kum kalıba. tanımlanabilmesi ve muhtemel sebeplerinin neler olabileceği konusunda fikir yürütülmesi. Gözeneklilik (porosity) : Döküm parçasının en son soğuyan bölgesinde görülen küçük gözeneklerdir. boyutta ve görüntüde olabilir. Alüminyum alaşımlarında gaz alma işleminin tam olarak yapılamaması veya döküm sırasında hava ile fazla teması tüm döküm parçada dağılmış gaz boşlukları meydana getirir.2. Bir döküm hatası. hızlı maden akışı düzenlenerek ve döküm sıcaklığı artırılarak önlenebilir. Kum dökümde. döküm hatalarının önce tanımlanarak parçada yerinin ve boyutunun belirlenmesi daha sonra da hataların oluşum nedenlerinin araştırılarak ortadan kaldırılmasının gerekliliği üzerinde durmuştur. Temelde. Tahribatsız muayenenin parçaya zarar vermeden uygulanabilecek tek hata belirleme yöntemi olduğunu vurgulamıştır. gazların ortamdan uzaklaşmasına olanak sağlamayacak kadar kısa sürede meydana geliyorsa. Çok sayıda küçük gözenekten oluşmuş gözeneklilik. 1. erimiş metaldeki hidrojen gazından kaynaklanmaktadır. Tarım makinaları üreticileri satın aldıkları boyanın imalatçıları ile yeterli bilgi ve tecrübe alışverişi yapmadığı için halen çok yaygın boya ve korozyon sorunları yaşamaktadır. parça boyutuna ve proses kontrolü gibi birçok değişkene bağlı olarak farklı şekilde. Kalıp veya maça gazlarından dolayı oluşan gaz boşlukları. Aynı zamanda. araştırmasında hatasız bir döküm elde etmek için. Genelde. kalıp metal reaksiyonu sonucu hidrojen gazının çıkması yüzeyde veya yüzeyin hemen altında 1 mm çapında iğne başı (pinhole) tipi boşluklar oluşturur. dizaynı kalın . hatalar malzeme cinsine. Yine birçok nedenin birlikte etkilemesi ile tek bir hata oluşabilmektedir.

en son soğuyan bölgelerde yeterli sıvı metal girdisi olmamasından dolayı oluşur. kalıp içindeki gazın tamamen boşaltılamaması ve düşük döküm hızında çalışılması. metale maksimum dayanma değeri üzerinde statik yük uygulanması sonucu oluşurlar. Korrosiv ortamlarda statik yük uygulaması. Çekme boşluğu: Belli bir şekli olmayan. Parçanın farklı yerlerinde ve yüke maruz kalan yerlerinde oluşur. sıcak metal nemin hemen buhara dönüşmesine neden olur ve yüzeyden içe doğru bir seri sıralı boşluklar oluşturur. Bunlar yuvarlak ve derinliği çok az olan yüzey bozuklukları şeklindedir. kalın kesitlerde bu tür hatalar mikroçekinti olarak ortaya çıkar. Sıcak yırtılma (Hot tear) : Parçanın soğuması sırasında ortaya çıkan gerilimlerin oluşturduğu çatlaklardır ve et kalınlığının kalından inceye doğru değiştiği bölgelerde tane sınırları boyunca oluşur. gerilimli korozyon çatlaklarına neden olur. Metal yürümemesi: Metal akışkanlığının düşük olması. Döküm sıcaklığı azaltılarak. Bu durum döküm sıcaklığı artırılarak ve kalıp hızlı ve kesintisiz doldurularak giderilebilir. pek çok küçük çekme boşluğunun oluşturduğu dallanma şeklinde olan taneler arası çekme boşluklarıdır.kesitleri elimine edecek şekilde değiştirerek. çil kullanılarak ve fosfor içeriği azaltılarak bu hatanın oluşumu önlenebilir. Bu tip hatalar katılaşma noktası sıcaklığında. bazı bölgelerin bazı alaşım elementlerince daha fazla zenginleşmesi bu bölgelerde konsantrasyon farklılıkları oluşturur. ince kesitlerde kalıp tamamen dolmadan metalin donmasına neden olur. sülfür ve fosfor gibi ergime noktaları düşük olan elementlerin katılaşma ara yüzeyi boyunca merkeze ulaşmaları ve burada katılaşmaları ile meydana gelir. kalın kesitlerde ve besleyici ağızlarında oluşan hatalardır. Genelde ince kesitlerde oluşur. Metalin katılaşması ve soğuması sırasında. Çeşitli . Diğer döküm hataları Soğuk birleşme: Döküm bir seferde yapılmamışsa bu tip hatalar ortaya çıkar. Çatlak : Soğuk çatlaklar. Bazen mikroçekintiden büyüktür ve görüntü olarak süngere benzer. çekmenin sınırlandığı ve gerilimsiz soğumanın mümkün olmadığı durumlarda meydana gelir. Kum. döküm sıcaklığı azaltılarak. Bu tip hatalar. Belli bir elementin zenginleşmesi genellikle merkeze doğru olur. besleyici ve çil hesapları doğru yapılarak önlenebilir. karbon. dizaynı kalın kesitleri elimine edecek şekilde modifike ederek ve çil kullanarak bu tip hatanın oluşumu önlenebilir. Çatlak tipi hatalar. cüruf ve diğer kalıntılar: Kalıptan veya yolluk sisteminden düşen kumlar katılaşma sırasında malzeme içerisinde kalır. Segrigasyon: Alüminyum ve magnezyum gibi düşük atom numarasına sahip alaşımlarda. Süngerimsi çekinti (Sponge shrinkage) : Birbirleri ile bağlantısız küçük çekme boşluklarının oluşturduğu bölgelerdir. karbon eşdeğeri azaltılarak. Ayrıca metale cüruf karışmasından veya ergitme sırasında yüzeye çıkamayan oksit ve pislik ise cüruf kalıntılarını oluşturur. Mikroçekinti: Döküm parçasının en son katılaşan bölgesinde. Önce dökülen metalin yüzeyinde bir oksit tabakası oluşur ve sonradan dökülen metalle birleşme sağlanamaz. Yüzey çukurları (Blow holes) : Sıcak ergimiş metal nemli ve kirli kalıba döküldüğünde.

Kaynak anında ergimenin bütün malzeme kalınlığınca aynı olmaması sonucunda. kav ve diğer demir olmayan yabancı maddelerin varlığı neden olur. bağlantının alt kısımlarında kırılmaya neden olabilecek oyuk ve çentikler oluşur. Oluklar dikiş boyunca.5. • Uygun kaynak ağzı açılmaması. MİG-MAG kaynak yönteminde curuf kalıntısı problemi. • Kaynakçının aşırı hızla çalışması. Kalıntılar gerek kaynak kesitini zayıflatmaları ve gerekse de çatlak başlangıcına neden olduklarından arzu edilmezler. • Kaynak sırasında elektrodun yanlış açıyla tutulması. sürekli veya kesintili olarak devam eder. Kaynak hataları ve metalik malzemelerin ergitme kaynağında meydana gelen hataların sınıflandırılması” standardından faydalanılmıştır. Yüksek ısı girdisi ile çok hızlı kaynak uygulaması. Birleşme azlığına genellikle curuf. bu olayın tersi gerçekleşir yani merkez bazı alaşım elementlerince fakirleşir. MIG-MAG kaynağında nüfuziyet azlığının oluşmasının nedenleri. Arc-Tech Firması'nın "MIG/MAG gazaltı kaynak yöntemi" yayınlarından yararlanılmıştır. • Elektrodun fazla zig-zag hareketler yapması. Ergiyen elektrod ile gazaltı kaynağında iki tür kalıntı ile karşılaşılır. “TS 7536 / Ekim 1989. • Akım şiddetinin yüksek seçilmesi. örtülü elektrod halinde olduğu gibi büyük bir sorun değildir çünkü. oksit. Isı girdisi ve çil kullanılarak alaşım elementlerinin homojen dağılımı sağlanabilir. Nedenleri. Kaynak metali ile esas metal veya üs tüste yığılan kaynak metaline ait pasolar arasında birleşmeyen kısımların bulunması sonucunda bu hata ortaya çıkar. Nedenleri. Bunlar curuf ve oksit kalıntılarıdır. Kalıntılar. Yetersiz ısı girdisi. esas metal veya ek kaynak metalinin tamamen ergimesine engel olduğundan yetersiz bir birleşme ortaya çıkar. Bu maddeler. • • • • • • Kirli kaynak ağzı yan yüzleri. 1. Kaynak hataları ile ilgili genel tanımlamalar Kaynak hatalarının değerlendirilmesi ve tanımlamasında. Bu hata ana malzemede ve dikişin kenarında oyuk veya çentik şeklinde ortaya çıkar. • Esas metalin aşırı derecede paslı olması. kaynak . Yanma olukları veya çentikler. Birleştirme azlığı (Yetersiz ergime) . Çok büyük kaynak ağız genişliği. Kötü ağız dizaynı. Yanma olukları kaynak dikişi kesitini zayıflattıklarından ve çentik etkisi yaptıklarından özellikle. • Akım şiddetinin uygun seçilmemesi. Hatalı bir teknik uygulanması. • Kök pasosunun kötü çekilmesi. Nüfuziyet azlığı. • Birleştirme yerinin geometrisine uygun bir elektrod çapının seçilmemesi. Ayrıca MIG/MAG gazaltı kaynak yöntemi ve ergiyen elektrod ile yapılan gazaltı kaynağında en çok karşılaşılan hata türleri ve bunların nedenleri üzerinde.alüminyum alaşımlarında. dinamik zorlamaların etkisi altındaki bağlantılarda istenmezler.

fosfor ve kurşun içermesi. (yüksek akım şiddeti ile geniş pasolar çekilmelidir). • Sertleşme eğilimi fazla çeliklerin kaynağında. Bu yüzden parçaların olabildiğince serbest hareket edebilecek konumda olmaları istenir. Oluşum şekline göre de kaynak banyosu katılaşmaya başladığı anda oluşan sıcak çatlaklar ve kaynak metali katılaştıktan sonra ortaya çıkan soğuk çatlaklar olarak da gruplandırılırlar. iç gerilmelerin dağılmasında önemli rol oynar. Özellikle. • Çelikler halinde yüksek manganlı kaynak elektrodu kullanmak. soğuma hızı ve çekme gerilmeleri bu tür çatlakların başlıca nedenleridir. çatlak içeren bir kaynaklı bağlantının gerek dinamik ve gerekse statik zorlanmasına izin verilmez. Bu taşma ya tek tek bölgeler halinde ya da bütün dikiş boyunca ortaya çıkmaktadır. • Kaynak dikişinde oluşan gerilmeleri azaltmak amacı ile öntav-preheat uygulamak. Ancak özellikle çeliklerin kaynağında kullanılan bazı tür elektrodlar dikiş üzerinde çok az miktarlarda camsı bir curuf oluştururlar. Gereğinden fazla kalın elektrod kullanmaktan kaçınılmalıdır. Çatlaklar . Kaynak metalinde oluşan çatlaklar. Kaynak yerinin bir hava akımı ile çabuk soğutulması veya düşük ortam sıcaklıkları çatlama eğilimini artırır. dikiş biçimini değiştirmek. • Kaynak edilecek parçalara kaynaktan önce ve sonra tav uygulanmalıdır. önceden tavlama işlemi uygulanmadığı durumlarda. Çatlaklara genellikle dikişteki bölgesel gerilmeler neden olmaktadır. • Çok pasolu kaynaklarda.banyosu curuf örtüsü yerine bir koruyucu gaz atmosferi tarafından korunmaktadır. • Kaynak ağzı geometrisini. yatay dikişlerin (korniş) kaynağında torçun tutuş açısına ve el hareketine dikkat edilmelidir. • Parçaya verilen ısı miktarı arttırılmalıdır. • Ortam sıcaklığının 0°C ve altında bulunduğu durumlarda yapı çeliklerinin kaynağında dahi hafif bir önısıtmaya gerek vardır. Kaynak sırasındaki çarpılma ve çekmelere karşı koyan kuvvetler. parçaya verilen ısının çabuk dağılması önlenmelidir. Bu olaya kaynaktan sonra ısıdan etkilenen bölgenin sertleşmesi neden olmaktadır. yatay ve düşey düzlemdeki. Ana metalin bileşimi. demir dışı metallerde de kükürt ve çinko içermesi sonucu karşılaşılır. • Kaynak dikişinin (kök pasonun) boyutlarını arttırmak. boylamasına ve krater çatlakları gibi gruplarda sınıflandırılır. Sıcak çatlaklara çeliklerde ana metalin fazla kükürt. • Sıcak çatlak oluşumunu teşvik eden elementler içermeyen esas metal kullanmak. Biçim bakımından enlemesine. yüksek mukavemetli çeliklerde daha sık olarak rastlanır. Bu olaya kaynak hızını azaltıp ark gerilimini yükselterek engel olunabilir. Ayrıca kaynak dikiş kesitinin ana metalin kalınlığı yanında çok küçük olması da bu çatlaklara neden olur. Çok pasolu kaynakta bir sonraki pasoya başlamadan önce bunların temizlenmesi özellikle önerilen bir konudur. Esas metalde oluşan çatlaklar. Sıcak çatlakların oluşumu için engeller. Kaynak metalinin esas metal üzerine birleşme olmadan taşması durumudur. puntalama işleminden ve arkı kaynak ağzının dışında tutuşturmaktan kaçınılmalıdır. Ana metalde oluşan çatlaklara yalın karbonlu ve az alaşımlı yumuşak çeliklerde nadiren. yüksek karbonlu ve alaşımlı. • Temiz koruyucu gaz kullanmak. Önlemek için. Kaynak hataları arasında en tehlikelileri çatlaklar olup. Yumuşak çeliklerde kükürt gibi bazı alaşım elementlerinin fazlalığı da çatlamaya neden olur. Kaynak dikişinin taşması. MİG-MAG kaynağında yanlış manipülasyon da taşmaya neden olur. Taşmanın .

Sıçrantıyı yok etmek için .önlenmesinde. kirli tel veya iş parçası. Bu tür hatalara nedenler olarak.5. Şekil 10. genel olarak kaynağa yatkın olmayan ana metal. Genellikle. örtülü elektrod ile yapılmış punta üzerine MIG-MAG ile paso çekilmesi. Hatalı kaynak biçimi ve boyutu.Ölçüsüz kaynak ağzı (kaçıklık).Offset or mismatch with LOP (lack of penetration) . sıçrantılarla tıkanmış gaz nozulu. Şekil 3. diğer bakımlardan hatasız fakat dikişin biçim ve boyutu bakımından farklı kaynaklar bu gruba girer.External concavity or insufficient fill – Yüzeyde eksik nüfuziyet.İnterpass slag inclusions – Pasolar arası curuf kalıntıları. Ergiyen elektrod ile gazaltı kaynak yönteminde en sık karşılaşılan kaynak hatası gözeneklerdir. Bu hatanın bağlantının dayanımı yönünden görünür bir etkisi yoktur. Şekil 9. elektrod çapının uygun seçilmemesi.External undercut – Dışta yanma oluğu. fazla uzun serbest tel ucu. Bu hatalar. Şekil 1-Offset or mismatch(Hi-Lo) . fazla içbükey veya dışbükey. kaynak metalini veya ana metali bir keski veya tel fırça ile temizlemek gerekir bu da zaman kaybına neden olur. Sıçrantılar (spatter). Nedenleri. yanlış torç açısı. Şekil 11. . Şekil 4. diğer gazlara göre daha fazla sıçrantı görülür. yüzey bozukluğu. Şekil 2. Yanlış çalışma tekniği.İncomplete or lack of penetration – Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet. uygun olmayan koruyucu gaz türü. uyumsuz tel. Genel kaynak hatalarının radyografik görüntüleri Kaynakların radyografilerinin değerlendirmesinde “Dupont NDT Systems Radiographer’s Weld Interpretation Reference “ fotoğraflarından yararlanılmıştır. Şekil 8.1. çok yüksek ve çok düşük ark gerilimi. zayıf gaz koruması. Kaynak sırasında çeşitli nedenlerle oluşan patlamaların etkisiyle oluşan küçük metal parçacıklarının çevreye sıçrantısıdır. uygulanan akım şiddeti. Taşmalar özellikle dinamik zorlamalarda tehlikelidir. Dupont’un NDT sistemi referans fotoğrafları görsel açıdan daha iyi fikir vereceği düşünülerek aynı kontrast ve fonda Ek-5 ve Ek-6’da aşağıda açıklanan sıraya göre verilmiştir. kökte sarkma.Excessive penetration – Aşırı nüfuziyet. aşırı yüksek kaynak hızı sayılabilir. çünkü bu noktalarda bir gerilme yığılması oluştururlar. kaynak ağızlarının iyi hazırlanmaması. Çok çeşitli oluşum nedeni olan gözenekler kaynak banyosunda sıkışıp kalan gazların oluşturduğu boşluklardır. Gözenekler. Bunlar gaz kabarcığı denilen tek tek yuvarlak veya gaz kanalı diye adlandırılan uzunlamasına boşluklar halinde dikiş içinde yer alırlar. Şekil 5. çekilen pasoların sayısı ve kaynak hızı gösterilir.İnternal (root) undercut – İçte (kökte) yanma oluğu Şekil 7. kalınlık azlığı ve eşit olmayan dikiş uzunluğu şekillerinde olabilmektedir.Elongated slag lines (Wagon tracks) – Sıralı curuf kalıntısı. Bunlar gerek kaynak dikişinin gerekse ana metalin yüzeyinde istenmeyen ve kesinlikle temizlenmesi gereken küresel kabarcıklar oluştururlar.ölçüsüz kaynak ağzı (kökte nüfuziyetsizlik). Genel olarak CO2 gazı koruyucu gaz olarak kullanılması halinde.İnternal concavity (suck back) – Kökte konkavite. akım şiddetinin uygun seçilmesi ve kısa ark boyu ile çalışılmasının da önemli etkisi vardır. 1. kaynak bölgesine rutubet taşınması.Burn through – Kökte lokal konkavite. Gözenekler dikişin taşıyıcı kesitini azalttığı için dayanım değerlerini de düşürür ve aynı zamanda yerel gerilme birikmelerine neden olurlar. Şekil 6. Aşırı sıçrantı kaynak dikişinin görünüşünü bozduğu gibi gereksiz elektrod tüketimine de neden olur.

portakallanma Nedenleri: .Longitudinal root crack – Kökte boyuna çatlak.Boya ve yüzey arasındaki sıcaklık farklılıkları . Akma veya sarkma: Nedenleri: .Root pass aligned porosity – Kök pasoda sıralı gaz kanalları.Lack of side wall fusion (LOF) – Yan yüzeyde nüfuziyetsizlik. Açıklama: Boyanın viskozitesine çok dikkat edilmeli.Tabancanın yüzeyden çok uzak tutulması . tabancanın yüzeyden uzaklığı normal uygulamalarda 20 cm.Boya yüzeyinin yaşlanması Çözüm: 320 nolu zımpara kağıdı ile yüzey temizlenir ve üzerine bir primer surfacer (astar) atılır. gerekirse akmalar zımparalanmalı .Püskürtücü basıncının kötü olması . Pratikte rastlanan en önemli hatalar ve bunların önlenmesi için alınacak tedbirler şu şekilde özetlenebilir.Solventlerin çok seri buharlaşması . Şekil 15. Şekil 16. tabancanın yakın tutulması . .Boya miktarı azaltılmalı. Blusning-sütlenme: Nedenleri: .Yetersiz veya dikkatsiz yüzey temizliği .Cluster porosity – Yoğun gruplaşmış gaz boşlukları.6.Tinere % 5. Boya hataları ile ilgili genel tanımlamalar Boya uygulaması herhangi bir işçinin yapabileceği basit bir iş değildir.Yeni kurumuş bir sentetik yüzeye kuvvetli solventler içeren selülozik malzeme atılmamalıdır.Püskürtücü odasından yüksek nem gelmesi. Tamamen kuruduktan ve zımparalandıktan sonra üst kat atılır. Yanlış uygulamalar ve yetersiz bir işçinin yapacağı hatalar boya ömrünün azalmasına neden olur. Orange pell. 1. tabanca daha seri kullanılmalıdır.Alt kat tamamen kurumalıdır. yüksek basınçlı uygulamalarda yaklaşık 30 cm olmalıdır.Viskozitenin uygun olmaması.Alt katın tamamen kurumasından önce ikinci bir kat uygulanması .Scattered porosity – Dağınık (saçılmış) gaz boşlukları.Sütlenmiş yüzeye retarder katılmış ince bir film geçilir .Yetersiz inceltme .Üst katın çok kalın uygulanması .Boya akmaya başladığında akıntı yumuşak bir fırça ile dağıtılmalı. Açıklama: . Şekil 17.Şekil 12. Lifting veya boyanın kalkması: Nedenleri: .Transverse crack – Enine çatlak.Interpass cold lap – Pasolar arası soğuk bindirme.Yüksek nemli ortamda uygulama .Tabancanın yüzeye çok yakın tutulması . . Şekil 18. Şekil 13.10 retarder ilave edilir.Tabancanın yüzeye dik açıyla tutulmayıp çeşitli açı ve şekillerde tutulması nedeniyle boyanın bir noktada yığılması Çözüm: .Düzensiz kuruma .Çok boya kullanmak .Kötü tiner kompozisyonu Çözüm: . Açıklama: Boyaya uygun tiner katılır. Şekil 14.Püskürtücü odasından kuvvetli hava çekişi .

Eğer çok sıcak havalarda uygulama zorunluysa boya içine % 5-10 retarder ilave edilmelidir.Çok kalın uygulama yapılmamalı.Hatalı tiner kullanımı . İkinci bir kat atıldığında boya üzerinde fish eyes-balık gözü denilen açılmalar oluşur.kaynama Nedeni: Kuru sprey tatbikatı veya sıcak havada çok kalın film atılması Çözüm: . .Çok kalın film .Tavsiye edilen tinerin kullanılması ve çok seri buharlaşan tinerlerden sakınmalı. Silicone-silikon problemleri Polisaj veya waxlar silikon içereceğinden ikinci bir uygulamada sorun çıkması muhtemeldir. Çözüm: Yukarıdaki nedenleri önleyecek önlemlerin alınması. Bu oksidasyon çok çabuk oluyorsa bu bir boya hatasıdır. Blistering-kabarcıklaşma Nedenleri: .Solventlerin çok seri buharlaşması Trinkling-kırışma Nedenler: .Çok yüksek nem. Tüm boyalar zamanla okside olurlar.kabuk Nedenleri: . .Korozyon .Yetersiz veya çok yüksek atomizasyon .Kalın uygulama .Alt kat kurumadan ikinci bir kat atılması . Pin holes.Boyanın kuruma karakterleri çevre sıcaklığına bağlı olması dolayısıyla uygun olmayan sıcaklıkta uygulama yapılması Çözüm: .Sentetik boyalarda uygulama sonrası 24 saat içinde güneş ışınlarından ve çok sıcak havadan sakınmalı.Çok kalın uygulamalardan kaçınılır. Alligatör-skin. .Metallerin yetersiz yüzey temizliği .Boya ile yüzey arasındaki büyük sıcaklık farklılıkları . Bu süre çok kısa olmadığı taktirde oluşan tebeşirlenme polisajla giderilmeye çalışılır. Chalking–tebeşirlenme Güneş ve hava şartlarındaki değişmelerle beraber boyanın okside olmasından kaynaklanır. atılan kat üzerine boyanın solventlerinin tamamen buharlaşmasına yetecek bir süre bıraktıktan sonra ikinci bir kat atılmalı .Çözüm: Portakallı yüzeyi 400-600 numara zımpara ile yaş zımparalayıp üzerine yukarıda bahsedilen nedenlere dikkat edilerek bir kat daha atılır.Sprey havasına yağ ve su karışması .Uygulama öncesi yüzeyde kalan el izleri .

Trakya Yöresinin en fazla üretilen tarımsal ürünleridir. ülke ekonomisinin kayıplarının ne ölçüde büyük olduğu ortaya çıkar. Araştırma ile ortaya çıkarılan hataları. düzeltici önlemlerin alınmasında üreticiyi bilgilendirmek ve proseste hiç yapılmayan bazı test ve kontrollerle kalite düzeylerini belirlemek olmuştur. katma değerlerinin ise %15-18’i olduğunu ortaya koymuştur (Tan ve Peşkircioğlu. İngiliz kalite uzmanlarından Nixon.7.1. makinanın işlevini daha erken yitirmesine ve daha da önemlisi. Araştırmada bu ürünlerin işlenmesinde kullanılan tahıl ekim makinaları ve kültüvatörlerin imalatında karşılaşılan genel kalite sorunları ele alınmıştır. Çalışmalarda. bu işletmelerin net satışlarının %8-10’u. kimyasal analiz. 1991). Ayrıca iyi yapılamayan boya ve kaplama nedeniyle binlerce ton metalin korozyona uğrayarak doğaya karışıp gitmesine. kalite düzeltme giderlerini işçi başına yıllık 500-1000 ABD Doları civarında olduğunu tahmin etmiştir. toprağa karışıp giden metalin eşdeğeri enerji kaybına yol açmaktadır. gerekse işletme açısından doğurduğu zararlar uzun süreden beri bilinmektedir. Endüstride kalitesizliğin güncel maliyetini tahmin etmek ve böylece ekonomik sonuçlarını ortaya koyarak işletme yönetimlerinin karar organlarına ışık tutmak amacıyla sanayileşmiş bazı ülkelerde yapılan diagnostik analizlere dayalı araştırmalar. daha kaliteli ürün ve imalat için ileri bir adım atılacaktır. Araştırmanın amacı. Araştırmanın önemi ve amacı Kalitesiz üretimin gerek ülke ekonomisi.J. mikroyapı incelemesi. Üretimde girdi olarak kullanılacak malzemelerin belirlenen kalite seviyesinde olması. tahıl ekim makinası ve kültüvatör üreten en büyük beş işletmede. mekanik testler ve tahribatsız testler ile boya kalitesini belirleyici önemli testler ve korozyon direnç testleri üzerinde araştırmalar durulmuştur. malzeme ve bazı önemli yan sanayi ürünleri. imalat hataları ile karşılaşması kaçınılmazdır. Bunlara istenen kalite ve sağlamlıkta yapılamayan kaynak ve diğer birleştirme elemanlarının kopması ve kırılmasıyla ortaya çıkan kayıpları da eklersek. 1983 yılında Fransa’da 130 örnek işletmede kalitesizliğin maliyeti araştırılmış ve 1982 verilerine göre yapılan araştırmada kalitesizliğin maliyetinin işçi başına 12860 Fransız Frangı olduğu tespit edilmiştir. 1950’li yıllarda yaptığı araştırmalarında amaca uymayan bir üretimin maliyetinin işçi başına yıllık 180-520 İngiliz Sterlini olduğunu. kaliteyi etkileyen bazı imalat hatalarını ortaya koyarak. Yan sanayi ürünü pek çok döküm malzemenin istenen özellikte olmaması ve sadece balta ayakların istenen sertlikte dökülememesi. Tarım makinası imalatçıları üretimlerini her aşamada kontrol etmeden veya kontrol sistemini kurmadan üretim yaptığı sürece. Bu ise zaman ve maliyet kayıplarını büyük ölçüde azaltacaktır. Juran ise. ABD’li kalite uzmanı Dr. her üretici firma kendi bünyesinde değerlendirerek kalıcı ve önleyici tedbirleri alabilirse. işletmelerde kalitesizliğin maliyetinin. Malzeme ve kaynak çalışmalarında metalurjik yapı ile ilgili. Tarım makinaları üretiminde kullanılacak malzemelerin kontrolü büyük önem taşımaktadır. Buğday ve ayçiçeği. her sene binlerce ton çeliğin toprağa karışmasına neden olmaktadır.M. ya da kültüvatör uç demirlerinin uygun ısıl işlem görmeden yetersiz ölçülerde sertleştirilmesi. . kaynak ve kaynaklı birleştirmeler ve boya işlemleri üzerinde durulmuştur. kuruluşların üretim aşamasında malzemelerden kaynaklanacak bazı olumsuzlukları en baştan tespit edip gidermesini sağlayacaktır.

ekim makinalarında kullanılan malzemelerin standartlara uygunluğunun saptanması üzerine yaptığı araştırmasında. sertlik deneyi. (1995). %53’ünün ise yan sanayide yaptırıldığını ya da hazır olarak sağlandığını ortaya koymuştur. ekonomik değişiklik ve teknik/teknolojik gelişmelere paralel olarak ileriye dönük "araştırma/yeni ürün yaratma" düzeyine geçme gereği duymuşlardır. imalatta kullanılacak istenilen kalitede malzemenin zamanında ve yeterince bulunamaması. Bunlar. Bu davranışın temelinde yan sanayinin. Tesadüfi örnekleme yöntemi ile altı firmadan alınan örneklerin kimyasal analiz. kar marjını arttırma düşüncesi.1. atelye alanı. tarım makinaları tasarımında kalite kavramı ve malzeme sorununu ele almışlardır. Elde edilen bulgulara göre ekim makinası üreten firmaların malzeme ve işletmeyle ilgili sorunları söz konusudur. Yaklaşık yirmi yıl kadar geçmişe dönüldüğünde. . tarım makinalarında kalite kavramı. düşük maliyet düşünülerek malzemenin teknik özelliklerinin göz ardı edilmesi. teknik eleman yetersizliğinden dolayı malzeme seçiminin iyi yapılamaması. makina üretiminde karar verme döngüsünün her aşamasında maliyet üzerinde de etkisi olan bir başka filtredir. imalat akışının düzensizliği. ekim makinalarında kullanılan normal sac. çekme dayanımı ve mikroyapı açısından ilgili TS’lerle karşılaştırılması yapılmıştır. Birsin (1996). Sonuçlarda kimyasal analiz. yıllık üretim miktarlarını. Tekirdağ’da pnömatik ekim makinası imalatının durumu ve makinanın her bir parçası için imalat evrelerini ayrı ayrı inceleyerek imalat yapan işletme ve atelye düzenlerini. ” Kalite” kavramı. Ülkemizde. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2. Başlangıçta yabancı kaynaklı makinaları örnek alma veya birbirinden kopya çekme şeklinde üretilse bile. dökme çelik ve dökme demir denemeye almıştır. Tarımsal mekanizasyon üzerine bazı kalite ve sistem çalışmaları Karagöz (1990). ancak pek yol alınamayan bir konudur. personel durumu ve mevcut tezgah kapasitelerini ortaya çıkaran bir araştırma yapmıştır.2. Kalite teriminin tanımındaki güçlükler nedeniyle son yıllarda. eski deneyimlere dayanarak "ustalık" düzeyinde üretim yapan küçük ölçekli tarım makinaları imalatçıları. tasarım/geliştirme/üretim sürecinin kullanıcının tatminine yönelik "güvenilirlik ve kalite güvencesi" kavramıyla bütünleştirilmesi (ISO 9000 Serisi) ön plana çıkmıştır. farklı tarafların katılımıyla bir dizi ortak önlem almak ve dil birliği yaratmak zorunlu görülmektedir. Parametrelerin çokluğu ve etkileşimlerinin karmaşıklığı nedeniyle. gereksinmeyi kantite/ kalite olarak karşılayamaması ve buna dayalı güvensizlik. kendine rakip yaratma endişesi gibi geçerli nedenler yatmaktadır. imal edilen makinanın satıştan önce test edilme olanağının olmamasıdır. kalitenin ölçülebilir/ tekrarlanabilir/karşılaştırılabilir değerlerle tanımlanması ve objektif yöntemlerle sınanması sürekli olarak tartışılan. mevcut kapasitenin daha yüksek oranda kullanılması. bugün uluslararası ticaret kodlamalarında yer alan tarım alet ve makinalarının pek çoğunda Türkiye koşullarında geliştirilmiş model ve tipler mevcuttur. Son tüketici konumundaki çiftçi de kalite/fiyat ilişkisi bakımından her zaman rasyonel davranmadığından ülkemizde "kalitesiz tarım makinaları parkı" genişlemesini önlemek amacıyla. her parçanın kendisi tarafından yapılmasıdır. işletmenin birçok çeşit üzerinde faaliyet göstermesi. tarım makinaları imalatçılarının eğilimi. Ulusoy ve ark. sertlik. ve çekme dayanımı sonucunda elde edilen bulguların ilgili standartlara uygun olmadığını ortaya koymuştur. Araştırmasının yürütüldüğü işletmenin imal ettiği pnömatik ekim makinası parçalarının % 47 ‘si işletme atelyesinde.

Tunalıgil ve ark. Son yıllarda her sektörde olduğu gibi tarım makinaları imalat sektöründe de kalite faktörü ön plana alınmaya başlanmıştır. (2001). Kayhan ve Özkan (2001). 1997-2000 yılları arasında Trakya Yöresindeki 30 adet tarım işletmesinde kayıt ve anket yöntemi ile yürütülmüştür. daha fazla aşınmaya maruz kalan kısımlar almaktadır. Günümüzde verimlilik kavramı içersinde ele alınan konuların başında da kalite kavramı ön plana çıkmaktadır. asıl olarak tarım alet ve makinalarının arızalanma olasılıklarının diğer deyişle makina güvenilirliğinin belirlenmesi amacıyla ele alınmış olup. dizayn ve imalat işlemlerinin. parçalarının testi. • Üretilecek makinanın istenilen fonksiyonları yerine getirmesi • Gerinim ve dayanım optimizasyonu • Maliyet planlanması • Makinanın ve montaj öncesinde. Amaç üretilen tarım makinalarının müşterilerinin beklentilerine ve gereksinmelerine göre imalatın yönlendirilmesi olmaktadır. tasarım kalitesi (off-line quality. Bunun sonunda sürekli olarak proses geliştirme ve ürün geliştirme çabaları ön plana çıkmaktadır. diğer makinalarda ise belirli bir periyoda bağlı olmayan bakımların geçerli olduğu görülmektedir. Arın ve Eker (2001). tarım makinaları imalatında kalite geliştirmede istatistiksel proses kontrol tekniğinin uygulanması konusunu işlemişlerdir. Bu amaç doğrultusunda tarım makinaları imalat ve kullanımında yönetim araçlarının bilinmesi. üretilmesi gereken bir özellik olarak ele alınmaktadır. Artık klasik işletme yapıları yerini kalite mantığına göre hareket eden işletmelere terk etmekte böylece bir taraftan verimlilik sağlanırken bir taraftan da gelişmeye yönelik çabaların hızla uygulamaya girmesine yol açmaktadır. tarım makinaları imalat ve kullanımında kalite mantığı çerçevesinde yönetim araçlarının incelenmesini açıklamışlardır. proses ile ilgili sürekli eğitim ve kurs gereksinimi Uygun finansal kaynak ve kredi olanakları Isıl işlem departmanının kurulması Kalite güvence bölümünün kurulması. • • • • • İmalat İşlemlerinin kaliteye etkisini ise aşağıdaki şu ana başlıklarla açıklamıştır. Klasik anlamda tarım makinaları kullanımının giderek azaltılarak tekniğe uygun tarım makinaları hem imalatının hem de kullanımının yaygınlaşmaya başladığı günümüzde diğer sektörlerde olduğu gibi tarım makinalarında da kalite mantığının ele alınmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu durumda kaliteyi belirleyen öğeler. Makinalardaki arızalar büyük oranda aşınmaya bağlı etkenlerden kaynaklanmakta ve bu nedenle arızalanan makina elemanlarında birinci sırayı. Trakya Yöresinde kullanılan bazı tarım makinalarındaki arızalar ve ekonomik sonuçları üzerinde durmuşlardır. tarım makinalarının kalitesi üzerindeki etkisi üzerinde yaptığı çalışmasında. Çiftçilerin sadece traktör için periyodik bakım alışkanlığına sahip olduğu. imalat kalitesi (on-line quality) ve kullanım kalitesidir.Lammers (1996). işin çözümünde en büyük etken olacaktır. . kontrol edilmesi gereken bir özellik değil. Bu araştırma. Uygun hammadde kullanılması Kalifiye ve tecrübeli insan gücü. dizaynın kaliteye etkisini aşağıdaki şu ana başlıklarla vermiştir. Teknolojik gelişmeler her sektörde yeni düşüncelerin uygulamaya girmesine yol açarken çoğu zaman amaç verimliliği sağlayacak parametreler üzerinde yoğunlaşmaya neden olmaktadır. Günümüzde kalite.

Tarım makinalarının işlevi ve malzeme özellikleri ile ilgili çalışmalar Ulusoy (1977).15x106 MJ ‘lük bir enerji kaybı olduğunu ortaya koymuştur. Organizasyon akış şemalarında yer alan birimlerin görev ve yetkileri açık bir şekilde ortaya konulmalıdır. mikroyapısını ve malzemenin mekanik özelliklerini saptamıştır. Böylece üretimi yapılan tarım ürününün kalitesi ve verimi önemli ölçüde artacaktır. St 42. Karamış (1985). Ege Bölgesinde imal edilen bazı toprak işleme aletlerinin aşınma miktarlarını saptamaya yönelik araştırmalarında. St 60. . Ekonomik ve teknik açıdan böylesine önemli bir konuda araştırma çalışmalarını yoğunlaştırmak ve yeni çözümler sunmanın kaçınılmaz olduğunu vurgulamıştır. Bu nedenle öncelikle kalite çalışmalarında organizasyon akış şemalarının oluşturulması gerekir. Kantarcı (1982). toprak işleme organlarının hepsinde aşınma ile sertlik arasında ters bir ilişki olduğunu vurgulamıştır. Ayrıca örnek malzeme seçilerek bu malzemeden çizel uç demiri imal ederek uygulanan ısıl işlemin. 841. Ülkemizdeki tarım makinaları imalatçıları belirli bir kalite anlayışına sahip değillerdir. gübre ve tarımsal savaş ilaçlarının yanı sıra tarımsal üretimden üstün bir verim elde etmek için mekanizasyon araçlarının uygun olması. araştırmasında toprak işleme aletlerinin aşınmasını incelemiş ve tarım makinaları imalatçılarının uç demiri malzemesi olarak kullandıkları. Göktürk (1995). Akça (2001). bu çalışmalardaki ürün kayıplarını azaltacaktır. malzeme sertliği ile aşınma arasındaki ilişki üzerinde durmuştur. Sertleştirme işleminin malzemenin aşınmaya karşı direncini iyileştirmede tek başına etkili olmadığını göstermiş ve sertliğin aynı malzeme türlerinde göreceli olarak aşınma direncini iyileştirdiği sonucuna varmıştır. Farklı malzemelerin aşınma miktarları arasında farklar olduğunu ve malzeme sertliği arttıkça aşınma miktarının azaldığını ortaya koymuştur. Yılda yaklaşık 9701850 kilogram çeliğin aşınma neticesinde toprağa karıştığını saptamıştır. ülkemizdeki tarım makinaları imalatının kalite açısından incelenmesi üzerine yaptığı bir araştırmada. tarımsal işlerin yerinde yapılması için önemlidir. St 70 ve 41Cr4.Kuşlar (2001). tohumluk.2. Uygun makina seçimi ve bunların tarımsal işletmelerde kullanılması tarımsal çalışmaların sürelerini kısaltacağı gibi. 2. aşınmalarının enerji eşdeğerini hesaplamıştır. kaliteli imalat yapabilmenin yolu. Tekirdağ ilinde kullanılan tarım alet ve makinaların kullanım ömrünün saptanması üzerine yaptığı araştırmasında. Bayhan (1996). belirli alanda ve belirli sürede çalışmalarında oluşan aşınma miktarlarını. araştırmasında Trakya Yöresinde üretilen çizel ve kombikürüm tipi toprak işleme ve hazırlama ekipmanlarının uç demirlerinin tarla ve laboratuar koşullarında. Ülkemizdeki tarım makinaları imalatında genellikle fabrika ya da işletme içinde işlem akış planlarının bulunmayışı. Bu aşınma miktarının eşdeğeri olarak. tarımsal üretimin yapılabilmesi için gerekli olan toprak. kalite oluşturulmasında engelleyici faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. araştırmasında kültüvatör uç demirlerinin imalatında yaygın olarak kullanılan 60SiMn5 yay çeliğine çeşitli ısıl işlem kombinasyonları uygulanmış ve sonuçta malzemenin kimyasal değişimini. aşınmaya etkisini saptamıştır. araştırmasında tarımda verimliliği etkileyen toprak işleme aletleri iş elemanlarının. 42CrMo4 malzemelerden yapılmış uç demirlerini karşılaştırmıştır. ISO 9000 standartlarını benimseyip uygulamaktan geçtiğini vurgulamıştır. su. Ayrıca aşındırıcı tane çapının aşınma miktarı üzerinde önemli bir etkisinin olduğunu saptamıştır.

DİE ‘nün 2000 yılı bilgilerine göre tahıl mibzeri. örnek olarak sap parçalayıcı bıçak imal eden firmalardan alınan örneklerin. %9. Denemeye alınan bıçaklarda kullanılan malzemelerin standartlara uygun olduğu.6’sı Edirne ve %9. sertlik durumları tespit edildikten sonra.Trakya Yöresinde tarım makinaları imalatçılarının %72. Tarımsal alet ve makinaların Türkiye ve illere göre sayıları.7’si toprak işleme alet ve makinası. Ayrıca ısıl işlem sonunda. araştırmasında sap parçalama makinalarının. bıçakların hacimsel kayıplarının %7 oranında azaldığı tespit edilmiştir. mibzerler ve kültüvatörler (DİE. Babacan (2001). Denemelerde. Bıçaklara ısıl işlem uygulaması sonucunda.1. ısıl işlem uygulaması ile aşınmada %80-85 iyileşme elde edilmektedir.1’i Tekirdağ. aynı işlemde kullanarak. kombine tahıl mibzeri ve üniversal mibzer olarak ele alınan pnömatik ekim makinaları ile mibzerler ile kültüvatörlerin Türkiye genelinde ve Trakya İllerine göre sayıları Çizelge 2.1998) Makina Türü Tahıl Mibzeri Kombine Tahıl Mibzeri Üniversal Mibzer Kültüvatör Türkiye 81222 139212 69787 383488 TÜRKİYE VE TEKİRDAĞ’A GÖRE DAĞILIM Tekirdağ 2855 11188 2693 17391 Edirne - Kırklareli - .3’ü Kırklareli’nde bulunmaktadır. Araştırmaların yapıldığı imalatçı firmalar. %18. malzeme özellikleri. %7’si bitki koruma makinası ve %4. Çizelge 2. %67.2. Türkiye ve Tekirdağ’da tarım alet ve makina varlığı. Böylece aynı malzemeyi.3’ü hasat ve harman makinası. aşınmanın ayçiçek sapı parçalamada 7 gram ve buğday sapı parçalamada 5 gram düzeyine düştüğü görülmüştür. yörenin ihtiyaçları doğrultusunda en fazla ayçiçeği ve buğday ekim makinaları ürettikleri için.7’si ekim. mibzerler ve kültüvatörler (Anonymous. dikim ve gübreleme makinası. parçalayıcı bıçakları ve makinanın işlevsel özelliklerini tarla ve laboratuar koşullarında incelemiştir.2.'de ve Çizelge 2. incelemelerde bu özellikteki makinalar üzerinde çalışılmıştır.'de verilmiştir. ancak sertlik derecelerinin yeterli olmaması nedeniyle aşınmanın daha fazla olduğu saptanmıştır. Trakya Yöresi’ndeki firmaların %83. yapılan ısıl işlem sonucundaki değişim değerleri saptanmıştır.7’si sulama makinası üretmektedir.1. 2000) Makina Türü Tahıl Mibzeri Kombine Tahıl Mibzeri Üniversal Mibzer Kültüvatör TÜRKİYE VE TRAKYA İLLERİNE GÖRE DAĞILIM Türkiye 84910 151869 72161 402145 Tekirdağ 2832 11395 2752 17484 Edirne 6545 4008 6512 16387 Kırklareli 1507 7552 2745 6343 Çizelge 2.

Türkiye genelinde % 9 artarken Tekirdağ’da % 1.4 artarken Tekirdağ’da % 2.7 azalmıştır. . Üniversal mibzer varlığı.Çizelge 2.9. Yukarıdaki veriler kullanımla ilgili sayılar olduğundan Trakya Yöresinde üretilen makina sayısını yansıtmamaktadır.8 artmıştır. Kültüvatör varlığı.’ da iki yıllık gelişme incelendiğinde.8 artarken Tekirdağ’da % 0. Türkiye genelinde % 4. Anadolu’nun pek çok yöresinde Trakya ve Tekirdağ’da üretilen tarım makinaları kullanılmaktadır. Türkiye genelinde % 3.5 artarken Tekirdağ’da % 0.5 artmıştır.8. ve 2. Kombine tahıl mibzeri sayısı.1 artmıştır. tahıl mibzeri sayısı Türkiye genelinde % 4.

civatasomun ve yaylar ele alınmıştır. pnömatik hassas ekim makinaları ve kültüvatörler ile bu makinaların yapımında kullanılan mamul veya yarı mamul bazı yan sanayi ürünleri. uç demirler. Üniversal ekim makinası genel görünüşü Şekil 3. Üniversal ekim makinası genel görünüşü Çizelge 3.'de ve teknik özellikleri ise Çizelge 3. Üniversal ekim makinası Tahıl ekim makinaları ayak tiplerine göre uçtan yaylı baltalı. halk arasındaki adıyla "mibzer" üretiminin malzeme girdisi.1.1. imalat işlemleri ve kontrolünü özetleyen üretim proses akış diyagramı Ek13‘te verilmiştir. Üniversal ekim makinası teknik özellikleri Tip: Uçtan yaylı balta ayaklı 18 sıralı Genişlik Yükseklik Uzunluk Tohum depo hacmi Gübre depo hacmi Gübresiz depo hacmi Sıra arası mesafe İş Genişliği Ekici ayak sayısı Çalışma hızı Gerekli güç Ağırlık Birim mm mm mm lt lt lt mm mm Adet km/h kW kg Değer 2484 1550 1450 235 295 488 125 2500 20 5-7 37-44 710 .'de verilmiştir. imalatı en fazla sayıda gerçekleştirilen üniversal ekim makinaları.1.1. yan sanayi.1. MATERYAL VE YÖNTEMLER 3. Üniversal ekim makinasının.1. Materyal Araştırmada materyal olarak. 3.1. Ayrıca bu makina ve parçaların yapımında kullanılan kaynak ve boya işlemleri de incelenerek kalite düzeylerini belirleyici çalışmalar yapılmıştır. Şekil 3.3. balta ayaklar. yaylı baltalı ve tek diskli olarak üç farklı türde üretilirler.

Şekil 3.3.2. Üniversal ekim makinası ve incelenen elemanları Şekil 3.3. BOYA (GENEL) KAYNAK (ANA ÇATI) CİVATA-SOMUN BAĞLANTILAR ÇEKME-BASMA YAYLARI BALTA AYAKLAR Şekil 3. Üniversal ekim makinası-uçtan yaylı balta ayaklı (solda) ve yaylı balta ayaklı (sağda) yan görünüşleri .Şekil 3.'de Üniversal ekim makinası ve incelenen elemanları.2.’te ise yan görünüşleri verilmiştir.

5. sebze ve soğan tohumların hassas ekimlerini yapabilen makinalardır.’de ve incelemeye alınan elemanları Şekil 3. üretim proses akış diyagramı Ek-13‘te verilmiştir.4. kabak. süpürge otu. tekleme ve taşıma işini görür. Araştırmada hem gübre deposuz hem de gübre depolu tipi ele alınmıştır. ekici düzenle bağlantılı olarak tohumun dolma. Genel olarak traktör kuyruk milinden alınan hareketle.4. domates. Kapalı bir yapı görünümündeki sistemde. Pnömatik hassas ekim makinası genel görünüşü Çizelge 3.'de verilmiştir. karpuz. Araştırmada üretilen makinalar emme havalı ekici düzene sahip makinalardır. imalat işlemleri ve kontrolü özetleyen. Şekil 3. 2. delikli disk-plakadır.1. teknik özellikleri ise Çizelge 3.2.2. başta ayçiçeği. lifi alınmış pamuk tohumu.2. traktöre üç nokta askı düzeni ile bağlanabilen.5. Pnömatik hassas ekim makinası üretiminin malzeme girdisi. tohumların tek tek depodan alınıp ekilmesinde etkili olan parça.3.'te. uygun bir fan tarafından oluşturulan hava akımı. çalışma şekli bakımından en gelişmiş makinalardır. Pnömatik hassas ekim makinası teknik özellikleri 4 Sıralı Gübre Depolu Genişlik Yükseklik Uzunluk Tohum depo hacmi Gübre depo hacmi Disk delik sayısı Disk delik çapı Sıra arası mesafe Sıra üzeri mesafe Çalışma hızı Gerekli güç Ağırlık Birim Adet mm " lt " Adet mm " " km/h kW kg Değer 2950 1520 2000 4×23 2×156 Değişken 1-6 250-900 8-50 5-7 37-52 700 . Genellikle gübre depolu ve deposuz olarak. Pnömatik hassas ekim makinası genel görünüşü Şekil 3. ve 6 sıralı tipleri üretilmektedir. Pnömatik hassas ekim makinaları. Pnömatik hassas ekim makinası-4 sıralı gübre depolu Pnömatik ekim makinaları sıraya ekilen tohumları hassas olarak ekebilen. 4. mısır soya yer fıstığı.

3. Şekil 3.6. 4 sıralı. Çizelge 3.BOYA (GENEL) KAYNAK (ANA ÇATI) CİVATA-SOMUN ÇÖZEBİLİR BAĞLANTILAR YAYLAR BALTA AYAKLAR Şekil 3. Pnomatik hassas ekim makinası ön görünüşü (solda) ve yan görünüşü (sağda) Çizelge 3. Pnömatik hassas ekim makinasında incelenen elemanlar Şekil 3.3.6. gübre depolu pnömatik hassas ekim makinasının.5.'da gösterilen ön ve yan görünüşe göre ana elemanları tanıtılmıştır.'te. Pnomatik hassas ekim makinası-4 sıralı gübre depolu-ana elemanları Parça No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Adı Üç nokta askı sistemi Makina ana taşıyıcı şase Emici fan Çizel kolu ve diski Tohum emiş hortumu Tohum sandığı Tohum hücresi Toprak açıcı Tohum ekici balta Toprak kapatıcı çapa Arka baskı tekerleği Parça No 12 13 14 15 16 17 23 24 25 26 Adı Toprak kapatıcı çapa yayı Baskı tekerleği derinlik ayar kolu Gübre sandıkları Gübre sandığı bağlantı şasesi Gübre hortumu Gübre ayağı ve baltası Ön disk bağlantı civatası Tohum ünitesi hareket tekerleği Gübre grubu hareket tekerleği Şaft giriş mili .

çatı(kaynaklı).8.1.'de ise kültüvatör ayak yapıları verilmiştir.'de kombikürümün genel görünüşü. Çizelge 3.3.8.4. BOYA (GENEL) KAYNAK (ANA ÇATI) CİVATA-SOMUN YAY YAYLI AYAKLAR VE UÇ DEMİRLERİ DÖNEL TIRMIK Şekil 3. çatıya bağlı yaylı ayaklar ve uç demirleri. Şekil 3.7. Kombikürüm teknik özellikleri Kombikürüm Ayak sayısı Taşıma genişliği Yükseklik Uzunluk İş genişliği Ayak arası mesafe Çalışma hızı Traktör gücü Ağırlık Merdaneli ağırlık Birim Adet mm " " " " km/h kw kg kg Değer 17 2285 1250 2250 2000 120 6-10 30-37 300 440 Şekil 3. Çeşitli kültüvatör ayakları (a) S-şeklinde . merdane(dönel tırmık) ana elemanlarını oluşturur.'de ise teknik özellikleri verilmiştir. Şekil 3. (b ve c) yarım yaylı ayaklar. (d ve e) yaysız ayaklar .7. Kombikürümler-yaylı ve dönel tırmık Kombikürümler ikincil toprak işleme aletlerinden olup.3.7. askı düzeni. Kombikürüm genel görünüşü Çizelge 3.

civata ve somun. Kullanılan tüm yayların.L profilleri (köşebent).6 4. C 35K. Fosfor ve kükürt her biri max.4. U . altı köşeli M6 . bu yan sanayi ürünlerini incelenmesi gereken materyal kapsamına sokmuştur. karbon % 0.1.8 civata ve somunlardır. Soğuk çekilmiş bant halinde yay çelikleri olarak ta bilinirler. Yan sanayiden karşılanan malzemelerin listesi bir hayli fazla olmasına karşın.6 6.15S20 K St 60 KG. küçük çaplı boru. 3. Civata ve somunlar Araştırmaların yapıldığı tarım makinalarında kullanılan bağlama elemanları genellikle dış vidalı bağlama elemanları olup.'de verilmiştir. QSt 34 St 34K.8 6. .3. imal edecekleri makinanın türüne göre çok çeşitli çelik malzemeler kullanmaktadırlar.53. Civata ve somunlar için uygun çelik çeşitleri (TÜKEL. Çekme ve basma yayları Silindirik helisel basma yayları ve çekme yayları.60 arasında değişen ve SAE’ ye göre 1040.045 olup. C 35 C 45 C 35.4. C 15 K. En fazla tüketilen malzemeler içinde. Çeki yaylarında standart kanca formları dışında makinanın kullanım amacına uygun kanca formları da kullanılmaktadır.6 4. Q St 34 Cq 22. Saç Malzemeler Tarım makinaları imalatçıları. çubuk demir. QSt 34 Cq 35. imalat kalitesi 6. TS 1442 ile de çekme yayları incelenmiştir.1.5.8 ile 8.2. geniş lamalar.1.35S 20K C 35.8 10. Yan sanayi ürünleri Tarım makinaları imalatçıları ürettikleri makinanın parçalarının % 50’sine yakın bir bölümünü yan sanayiden hazır mamul ya da yarı mamul olarak sağlamaktadırlar.5.0. civata ve somunlar gibi çinko ile kaplanmış olarak kullanıldıkları gözlenmiştir. C15 St 50. Cq 35 Cq 35K Cq 45 St 37.4. ) s 20 KG 35 S 20 K.8 6.I ve . C 45 KG St 50K. ve TS 1441' le basma yayları. vidalar ve saplamalardan oluşmaktadır. Civata ve somunlar için uygun çelik çeşitleri Çizelge 3.1.8 5. Çizelge 3. çeşitli çeki ve bası yayları. MUSt 34.M20 civatalar. C 35 KG St 37K. Bunlar arasında en fazla kullanılmakta olanlar. TS 1440. Cq 35K. St 37.9 8. Cq45. 1060 olarak adlandırılan çeliklerdir. üzerinde çalışılan tarım makinalarında çok sayıda kullanılıyor olması. 9 S 20K. döküm parçaları ile saç ve demir malzemeler işletmecilerin en fazla talepte bulundukları malzemeler olarak göze çarpmaktadır 3.1. 34 Cr 4 41 Cr 4 Soğuk şekillendirme için St 34 St 34. % 0.9 Sıcak şekillendirme için St 34 St 37. Genellikle soğuk şekillendirilmiş kaliteli ve özel çeliklerden üretilen yaylardır. C 45 - 3. 35 Cr 4 41 Cr 4 Talaşlı şekillendirme için St 34 KG St 37 KG.4. profil demir ve saç malzemeler sayılabilir. 1979) Kalite 3. C 45.6 5. St 37K. MUSt 34.3.

80 P % 0.1. bir ayak 2-6 kp çeki direnci gösterir. Balta ayaklar diğer ekici ayaklara göre daha dar bir şerit içerisinde toprakta şekil değişikliği yaptıklarından. bazı önemli elementlerin (C. Döküm malzemelerde en iyi aşınma mukavemetine % 0. 2. S. Araştırmalarda tohum ekici baltalar (büyük kütleli) 1.30 max. ekim derinliği az olan tohumların ekiminde başarılı bir şekilde kullanılabilirler.60 Mn ve % 2.3. gübre ayağı baltası da 2. Aşınmaya maruz döküm malzemeler için aşınmayı en aza indiren element yüzde değerleri Çizelge 3.60-0. 1. çok fazla aşınmaya maruz kalırlar.80 Mn % 0. Buna karşın derin ekim isteyen tohumların ekilmesi bu ayaklarla zordur. P.10. da verilmiştir.6 C içeriğinde erişilmiştir (TÜKEL 1979). dar sıra ekim için geliştirilmiş olan makinalarda kullanılmasına neden olmuştur. Cr % 0. Mn. Avrupa tipi ekici ayak diye bilinen balta ayaklar. Aşınma mukavemeti için tavsiye edilen elementler (TÜKEL. % 0.Tip olarak adlandırılmıştır.40-0.Tip balta ayak-tohum ekici Şekil 3.9. ayağı topraktan çıkmaya zorladığından ekim derinliği ek yüklemelerle arttırılabilir.60 .Tip balta ayak-gübre ekici Tarım makinalarında kullanılan balta ayaklarda ve uç demirlerinde. Çapa ayakların tersine bu ayaklarda geniş batma açısından dolayı bileşke direnç kuvveti. sifero ve çelik döküm olarak karşımıza çıkmaktadır.75 Si.9. S % 0. Öte yandan çeki dirençleri de düşüktür.6. dökümden yapılmış bir göğüs kısmı ile buna iki taraftan perçinle veya kaynakla bağlanmış olan kanatçıklardan oluşur. Balta ayaklarda ayarlanabilen ekim derinliği 2-6 cm arasında değişir.25 Si % 0. Çizelge 3. Şekil 3.Tip.50-0.4.10. makina üzerine daha küçük sıra arası uzaklıkları ile dizilebilirler. gerek aşınma özelliğini gerekse sertlik değerlerini önemli ölçüde etkilemektedir. Si. ve Şekil 3.da sırasıyla bu tip ayaklar gösterilmiştir. Farklı tiplerde imal edilen bu malzemeler.4. Balta ayaklar Trakya Yöresi tarım makinaları üreticilerinin imal ettikleri pnömatik hassas ekim makinaları ve üniversal ekim makinalarında kullanılan balta ayaklar genellikle pik.10 max. 1979) C % 3.6. Bu nitelikleri. Cr) yüzde içerikleri. Balta ayaklarla çok yüzeysel ekim yapılabildiğinden. Şekil 3.

12. Keskin kenarlar 25-40 mm genişliğinde ve yaklaşık 500 B.Tip uç demirleri olarak adlandırılmış olup şekil 3. Bu uç demirleri 1. Bitkiler arası toprak işlemede ve kuru tarım bölgelerinde yeğlenen uç demiri tipi ise kaz ayağı şeklinde olan uç demiridir.Tip (çizel) uç demirleri . Kesme genişlikleri 300 mm’ye kadar olan bu uç demirleri ile yabancı ot savaşında başarılı sonuçlar alınmaktadır.12.'de gösterilmiştir.Tip (çizel) uç demirleri olarak adlandırılmış olup şekil 3. dar uç demirlerinde 7-10 mm arasında değişir. 2.Tip (dar) uç demirleri Şekil 3. yırtma.3.5. Kültüvatör uç demirleri Kültüvatörlerde kesme. 1. 1986). sertleştirilir (GÖKÇEBAY. En yaygın olarak kullanılan uç demirleri her iki ucu da keskinleştirilmiş ve aşındığında ters çevrilerek diğer ucu kullanılabilen dar uç demirleridir. parçalama ve kabartma işlemlerini uç demirleri yaparlar.S. kesme genişliğine göre kaz ayaklarında 3-6 mm. Kesme genişliği 55 mm dolaylarında olan dar uç demirleri ikincil toprak işlemede yaygın olarak kullanılırlar.1. Karbonlu çelikten yapılan kültüvatör uç demirleri kalınlığı.11.'de gösterilmiştir.D. Bu uç demirleri 2.11. Şekil 3.4.

3.1.5. Ana malzeme sacı kaynaklı test plakaları Ana malzeme sacı ile kaynatılan test plakalarından, mekanik testlerin yapılabilmesi için çekme, bükme ve makro test örnekleri alınmıştır. Çekme deneyinde kullanılan örnekler, WPS 1G, 2G, 3G kaynaklı test plakaları 10mm kalınlıkta, esas metali St 37 malzeme ve dolgu metali de SG 2 kaynak teli malzemesi seçilmiştir. Makro test için WPQ 1F, 2F, 3F köşe kaynaklı test plakaları aynı malzeme olup sadece kalınlığı 5mm'dir. Bu malzemelerin mukavemet değerleri, TS 5618’e göre çizelge 3.7.'de verilmiştir. Çekme deneyinde mukavemetin esas malzemeye göre değerlendirildiği göz önüne alınarak, kaynak metalinin de çekme ve akma değerleri en az esas malzeme kadar olması istenir. Şekil 3.13.'te Ana malzeme sacı-alın kaynaklı test plakaları, Şekil 3.14.'te ise Ana malzeme sacı-köşe kaynaklı test plakaları gösterilmiştir. Çizelge 3.7. Kaynak metalinin çekme, akma ve % uzama değerleri (TS 5618, EN 440)
Esas Metal Sembol Çekme Dayanımı En Az En Az Sembol Akma Uzama % Dayanımı N/mm2 Dolgu Teli (AWS) ER70S-6 Çekme Dayanımı

En Az En Az Akma Uzama % Dayanımı N/mm2 ksi ksi N/mm2 N/mm2 Y 42 500-640 420 22 SG 2 72 60 22 496,42 413,69 (Saf kaynak metali kütlesinde bağlantı yerinden alınan enine deney parçasında en az çekme değeri, kaynatılan ana metalin en az çekme mukavemetinin %10’u kadar düşük değerde olabilir)

Şekil 3.13. Ana malzeme sacı-alın kaynaklı test plakaları

Şekil 3.14. Ana malzeme sacı-köşe kaynaklı test plakaları

3.1.6. Boya test ve kontrol panelleri Boya testinde kullanılan test panelleri genellikle, firmaların kullandığı 0,8 ile 1,5mm kalınlıklarda ve yaklaşık 1m2 boyutlarda saç malzemelere, proses sırasında hangi boya kullanılıyorsa, boyatılarak elde edilmiştir. En az bir hafta kuruması için beklendikten sonra giyotin makasta 80×150mm boyutlarda kesilerek laboratuar koşullarına hazırlanmıştır. Kesilen sacların boyasız kenar yüzeyleri bantlanarak boyayı kirletmemesi sağlanmış ve marker ile tanımlamaları yapılmıştır. Boya test ve kontrol panelleri-test sonrası görünüşü Şekil 3.15.'te verilmiştir.

Şekil 3.15. Boya test ve kontrol panelleri-test sonrası görünüşü

3.2. Yöntemler 3.2.1. Mikroyapının incelenmesi Metal mikroskopları altında incelenen döküm ve uç demiri örneklerinin metalurjik dokularının değerlendirilmesinde "ASM Metals Handbook 8th edition, Atlas of Microstructures of Industrial Alloys" elkitabından yararlanılmıştır. Metalografik muayene için örnek, sırasıyla kalından inceye doğru zımpara kağıdı ile ısıtılmadan zımparalanır ve sonunda özel çuha üzerinde polisaj pastası ile ıslak uygulamayla parlatılır. Metal örnekler yeterince büyük kesilemezse bakalite almak gerekir. Parlatılmış örnek kısa süreli bir dağlamadan sonra hazır hale getirilir. Asit olarak genellikle nital (%3-5 nitrik asit ve alkol) kullanılır ve bir kısım kristal türü reaksiyona girerken bir tür kristal yapı hiç etkilenmez. Dağlamanın etkisi ile bazı kristal çeşitleri üzerinde kısmen renkli ayrışmalar da meydana gelebilir (SERFİÇELİ, 2000). 3.2.2. Kimyasal analiz Yöntem kimyasal analiz için hazırlanan örneklere, argon koruyucu gazı ortamında, elektrik ark yoluyla enerji verilerek uygulanmıştır. Elementlerin metal içindeki yüzde değerleri, bilgisayar ortamına çok az bir bekleme ile aktarılarak, verilere ulaşılmıştır. Araştırmalarda veriler (Kutes ve Hema AŞ.)nin kimyasal analiz test cihazlarından sağlanmıştır. Aynı firmalardan elde edilen prosedürler ve TS 2799 izlenerek test sonuçları değerlendirilmiştir. 3.2.3. Sertlik ölçme yöntemi Kaynak metali, ana malzeme ve döküm parçalarının sertlik ölçümlerinde TS 7226 "Sertlik Deneyi, Kaynak Dolgu Metali İçin", TS 139 (Brinell sertlik), TS 140 (Rockwell sertlik) standartlarından faydalanılmıştır. Sertlik ölçme deneyleri, Hema ve Tekirdağ MYO Makina Laboratuarlarında, deney ortam şartlarına uygun olarak yapılmıştır. 3.2.4. Yay deformasyon testi TS 1440 Yaylar, (Basınca Çalışan) Silindirik-Helisel Yuvarlak Telden Soğuk Sarılmış, TS 1441 Yaylar, (Basınca Çalışan) Silindirik-Helisel Yuvarlak Çubuktan Sıcak Sarılmış, TS 1442 Yaylar, (Çekmeye Çalışan) Silindirik-Helisel Yuvarlak Çubuktan Soğuk Sarılmış standartlarına göre Hema Hidrolik A.Ş.’ de çeki ve bası yayları için kullanılan Amsler yay test cihazı ile yapılmıştır. İşletmenin özel yay kontrolü için hazırladığı TS 1440’ koşullarını da kapsayan prosedüründen de faydalanılmıştır. Yine cihaz için hazırlanan KG.10.004 kullanma talimatına uyularak deneyler gerçekleştirilmiştir. 3.2.5. Çekme deneyi (Tensile test) ASME Section IX. QW-463, TS 138 " Çekme Deneyleri-Metalik Malzemeler İçin" standartlarından faydalanılmıştır. Bir çekme deneyi, çekme deney parçası, düşük hızda, düzgün ve darbesiz olarak kopuncaya kadar uzatılarak yapılır. Deney sırasında malzemenin sabit olarak artan ve kesit üzerine eşit olarak dağılmış çekme kuvveti etkisi altındaki davranışı takip edilir. Çekme deneyi sonucunda, malzemenin çekme mukavemeti, akma sınırı, elastiklik modülü, kopma uzaması ve kopma büzülmesi gibi değerleri ortaya çıkar (Anık, 1977).

3/4in.1(a) TENSİON – REDUCED SECTION – PLATE .35mm R min 1 in.1.35mm 6. da Test plakalarının çekme ve bükme testi uygulanacak bölgeleri. Çekme örneklerinin istenilen boyutları QW.462.5.463. Test plakalarının çekme ve bükme testi uygulanacak bölgeleri QW.1/16 TO ¾ IN. Şekil 3.2.17. (25mm) Distorsiyon Şekil 3.1(a) PLATES.35 6. Çekme ve bükme test örneklerinin hazırlanması Kaynak testleri ve çekme deney parçaların hazırlanmasında ASME IX.3.5mm – 19mm) X= Kaynak dikiş kabı dahil kalınlık (Reinforcement included) Y= çekme parçası kalınlığı T= Kaynak dikiş kabı hariç kalınlık (Reinforcement excluded) W= Genişlik. ortadaki dört adet bükme için). Hurdaya 1-Çekme deneyi 2-Kökten Eğme 3-Yüzden Eğme 4-Kökten Eğme 5-Yüzden Eğme 6-Çekme Deneyi Hurdaya Atılacak Parçası Parçası Parçası Parçası Parçası Parçası Atılacak Şekil 3.35mm X 6.(250mm veya istenen kadar) y W 6. QW-463 “Order of Removal “izlenmiştir (Uçtakiler çekme.16. de ise Çekme örneklerinin istenilen boyutları verilmiştir. Şekil 3. ( 19mm) Frezede karşılıklı olarak paralel yüzeyler elde edinceye kadar düzlenecek T 10in.17.16. (1.

20. Şekil 3. QW-466. QW-463’e göre hazırlanmış deney parçalarının QW-462’ de açıklanan ölçülerde hazırlanmış bir düzenekte. Kökten bükme test örnekleri (2 ve 4 numaralar) QW-462 .'da Yüzden bükme test örnekleri (3 ve 5 numaralar).6. Yüzden bükme test örnekleri (3 ve 5 numaralar) 6in.'de Kökten bükme test örnekleri (2 ve 4 numaralar) QW-462.19.2) de açıklandığı şekliyle uygulanmıştır. bükme test örneklerinin hazırlanmasını şematik olarak açıklamaktadır.min(150mm) 11/2in.6. Eğme/bükme deney düzeneği (QW-466. de Eğme/bükme deney düzeneği (QW-462. Burada ASME IX.18.1.3.2 GUIDED-BEND ROLLER JIG (Eğme deney düzeneği) Şekil 3.2) 3.20.(32mm) y T Şekil 3. 6in.2. yüzden (kaynak yüzeyi) ve kökten bükülmek suretiyle kaynağın kırılmalar olmadan katlanabilir veya katlanamaz özelliği ortaya çıkarılır.min(150mm) 1 1/2in(32mm) y T Şekil 3. Bükme test örneklerinin hazırlanması Şekil 3.19. A B=1/2 A C=6t +1/8 C Rmin =3/4in.18.(19mm) Şekil 3. Bükme-eğme deneyi ASME IX.2.

22. QW-462.76mm’ den 9. köşe kaynaklarının eğme veya darbeye karşı mukavemeti ölçüldüğü gibi.462. T 4in. İstenen kalitede olmayan kaynakların kırıldığı. T= 3/16 in to 3/8 in.4(b) Fillet Welds-Performance ve TS pr EN 1320'den de faydalanılmıştır.21.(4. Bu yöntemde.(75mm) 4in.2. kesit alınarak kaynak nüfuziyeti de incelenir. . Makro test örneğinden istenilen kesit QW. sağlamların ise kırılmadan büküldüğü gözlenir.7.52mm’ye kadar) Max.3.(100mm) 6in.22. Kaynakçıya malzeme kalınlığından büyük olmama koşuluyla tek bir paso kaynak yaptırılır. kesildikten sonra ince zımpara ile çok iyi temizlenip silinerek dağlanmış ve kaynakların nüfuziyetleri incelenmiştir. Ortada veya ortaya yakın bir yerde durdurulup yeniden başlatılır. Köşe kaynakları kırma deneyi (Makrotest) Köşe kaynağı kalifikasyonu makrotest parçasının hazırlanması ve uygulamasında ASME Section IX.(150mm) Şekil 3. şematik olarak verilmiştir. Şekil 3.21. Makrotest örneklerinin hazırlanması ve istenilen boyutlar Şekil 3.de ise makrotest örneğinden istenen kesit. Şekil 3.’de makrotest örneklerinin hazırlanması ve istenilen boyutlar ile kırma yönü görülmektedir.4(b) Köşe kaynaklı test parçaları uçlardan yaklaşık 25 mm. fillet size = T Bükme/Kırma Yönü Kaynakta Durup başlama yeri(ortaya yakın) Hurdaya çıkarılacak(karşılıklı 25mm) 3 in.

hata giderildikten sonra geriye kalıcı belge ya da döküman bırakmama gibi bir dezavantajı vardır. prosedür ve spesifikasyonlara da büyük ölçüde gereksinim vardır. Uyulması gereken tolerans ve kabul kriterleri çok iyi açıklanmalıdır.11. Göz ve boyut kontrol (visual test) yöntemi TS pr EN 970 "Kaynaklı Birleştirmelerin Gözle Muayenesi". bütün bilgileri içeren ve özetleyen Ek-3 bilgi formu hazırlanmıştır. personelin kalifiye olması ve sertifikalandırılması zorunludur. sağlam gözlere sahip olunması. Her bir kaynakçı için. ikişer kaynakçı seçilerek. Visual test olarak da bilinen gözle kontrol. günümüzde her alanda uygulanan bir tahribatsız muayenedir. 1F. majör hatalar varsa “tamir gerekir” ya da kabul edilemez ve yeniden yapılması gerekirse “red” şeklinde değerlendirme yapılmıştır. standart. Yatırım masrafı gerektirmediği için ucuz ve sorunları hemen çözüme götürdüğü için de her sektörde uygulama avantajına sahiptir. kalifikasyon testinde başarılı olan birer kaynakçı seçilerek. 3. alın kaynağında) Welder Performance Qualification – Kaynakçı kalifikasyon testi.2.2. Her bir kaynakçı için. toplam 10 kaynakçı üzerinde ve sadece 1G (yatay pozisyonda) kalifikasyon test kaynağı uygulanmıştır. genellikle alın kaynağı için seçilen kaynakçılara aynı zamanda. eğer gözlük kullanılıyorsa düzenli olarak göz kontrollerinin yapılması gerekir. kaynak proses bilgilerini içeren ve özetleyen Ek-2 formu hazırlanmıştır. alın kaynağında) Welder Procedure Qualification – İmalatçı Prosedür Kaynağı olarak bilinen bu test . Direkt olarak gözle ve 10 x büyütmeli büyüteçlerle yapıldığı gibi. Ortam sıcaklığı. bakılması gereken max. ve min. 3. temizlik derecesi. Her bir prosedür kaynakçısı için.3.10. • Personel olarak ele alındığında. Prosedür test kaynakları önemli olduğu için. kalibrasyonlarının periyodik olarak yapılması gereklidir. “hata görülmedi”. Kaynakçı kalifikasyon testi (WPQ. WPS 1G (yatay kaynak). dolaylı olarak ta monitör. Bu koşullar. Kaynakçı kalifikasyon testi (WPQ. Test uygulanış açısından çok kolay görünmesine karşın bazı ön koşullar yerine getirilmeden yapılırsa büyük sakıncalar doğurabilir. araştırmaların yapıldığı beş ayrı işletmeden. aydınlatma ve ışık şiddeti. renk körlüğü olmaması.8. minör hatalar varsa “kabul edilebilir”. WPS kaynak testleri uygulanmıştır. bütün bilgileri içeren ve özetleyen Ek-1’de verilen form işlenmiştir. Çünkü visual test sadece tecrübeli personelin yapabileceği bir iştir. Değerlendirmeler yapılırken mevcut standart ve normlar göz önüne alınarak. TS EN 288-5 standardından da faydalanılmıştır. • Sürekli yeniliklere açık olması için kurs. teleskop. TS 6868 "Kaynakçılara Yeterlilik Sertifikası Verilme Esasları" standardından yararlanılmıştır. • Doküman olarak proje. seminer ve eğitimlere gereken önemin verilmesi.2. resim.9. Ancak bu dokümanların son revizyonları ile çalışılması ve onaylı olması gereklidir. • Kullanılan ölçü alet ve boyut kontrol gereçlerinin de iyi ve bakımlı durumda tutulması. İmalat kaynağı prosedür testi (WPS. 2F ve 3F (Fillet/köşe) pozisyonlarında kalifikasyon test kaynağı da yaptırılmıştır. WPS 2G (yan kaynak) ve WPS 3G (dik kaynak) olarak üç ayrı pozisyonda yaptırılarak uygulanmıştır. TS 2399 "Tahribatsız Muayene-Gözle Muayenede Yardımcı Aygıtlar " standartlarından yararlanılmıştır. 3. aletlerle de uygulanır. ayna vb. gözmalzeme uzaklığı ile açısı da önemli değerlerdir. köşe kaynağında) Araştırma yapılan beş ayrı imalatçıdan.2. mikroskop. . Gözle kontrolün pek çok avantajları yanında. nemi. • Kontrol ve ölçüm yapılacak ortam koşulları da çok önemlidir.

3. malzemenin gözle kontrolü yapılır. 3. direnç-voltaj ve ilerleme hızı ölçülerek kaynakçı bilgi formlarına (Ek-1. 3.). Kaynak proses ve göz kontrolü 3.Ş. 3. Isı girdilerinin hesaplanmasında aşağıda verilen eşitlikten yararlanılmıştır (ASME Section IX QW-282.11.2.2.Ş. Firmasının malzeme giriş test ve prosedürlerinden de faydalanılmıştır.11.4. kaynağın göz kontrolü gibi yapılır. Firmasının malzeme giriş test ve prosedürlerinden de faydalanılmıştır. Kaynak parametrelerinin ve ısı girdisinin ölçümü Kaynak yapılırken gözlemlenen kaynak parametreleri. ısıl işlem hataları ile görünümleri de içeren tanımlamalar ve kriterler hazırlanarak. Çekme ve basma yaylarının göz ve boyut kontrolü Silindirik helisel basma yayları için TS 1440. Döküm hataları olarak açıklanan hatalar ile görünümleri de içeren tanımlamalar ve kriterler hazırlanarak. TS 1442 standartları ile özel Hema A.2. A × V × 60 Isı Girdisi = ---------------------(Heat İnput) S ( cm/dak) (J/cm) A =Amper-Akım şiddeti V= Voltaj. Genel malzeme hataları olarak açıklanan sıcak ve soğuk şekil vermeler. 3.11. TS 80 "Bağlama Elemanları-Vida Dişi Açılmış-Genel Esaslar standartları ile özel olarak hazırlanmış Hema A. Amper ve voltaj (Yu Fong dijital clamp meter) ile ark süresi de Hanhart model kronometre ile ölçülerek bulunmuştur.1.2.2.3.5.11.3) işlenmiştir. TS 1441.5. Döküm parçaların göz ve boyut kontrolü Döküm malzemelerin (balta ayaklar) gözle kontrolü için mevcut visual test prosedüründen yararlanılmıştır.11. Uç demirlerin göz ve boyut kontrolü Uç demirlerin gözle kontrolü için mevcut visual test prosedüründen yararlanılmıştır. çelikten mamul normal dişli somunlar için mukavemet sınıfları ve deneyler".2.11. Civata ve somunların göz ve boyut kontrolü TS 61 "Bağlama elemanları-Vidalar.Gerilim 60= Düzeltme faktörü S = (cm/dak) kaynak ilerleme hızı .4. akım-amper.2.2. TS 1026 "Somunlar-Altıköşe.1. metrik".f.

e.2.11. Şekil 3.a.Alaşımsız çeliklerin MAG kaynağı için önerilen kaynak parametreleri Çizelge 3.8.e.23.d.528 135290 3.f.' de çeşitli kaynak geyçleri ve bunların kullanımı ile ilgili şekiller verilmiştir.b.2-9 10-15 591 134 10. Alaşımsız çeliklerin MAG kaynağı için önerilen kaynak parametreleri (TÜLBENTÇİ.5 50 3 1. de verilmiştir. 1998) Yöntem : MAG kaynağı Uygulama : Yarı otomatik Malzeme kalınlığı mm Ağız türü Aralık mm Ağız açısı (°) Paso sayısı Tel çapı mm Malzeme: Alaşımsız çelik Tel (elektrod): SG 2 DIN 8559 Kaynak gerilimi V Kaynak akımı A Tel ilerleme m/dak Koruyucu gaz debisi lt/dak Kaynak metali g/m Koruyucu gaz tüketimi lt/dak Kaynak süresi (tk) dak/m 10 V-Alın 2. gibi standartlardan faydalanılmıştır.5.2 18. TS 7536 "Kaynak hataları-metalik malzemelerin ergitme kaynağı için-sınıflandırma.b. TS 2399. (a) Köşe kaynağı tam ölçüsünde (b) Çeşitli ölçü ağızlı yaprak geyçler (c) Ayak boyutu fazla (d) Amerikan tipi geyçle ayak yüksekliği ölçümü (e) İçbükeylik ölçümü (f) Dışbükeylik ölçümü (g) Kapak yüksekliği ölçümü Şekil 3.f.2.a. terimler ve tarifler ". Çizelge 3.d.c.g.6 3. TS prEN 970 Kaynak-Ergitme kaynaklı birleştirmelerin gözle muayenesi. Visual Inspection. Kaynakların göz ve boyut kontrolü ASME Section V. Çeşitli kaynak geyçlerinin kullanılması .c.23.g.8.

. Liquid Penetrant Method. NDT Training Program. 5dak. 1989 Radiographic Inspection. 291.13. uygulaması basit. Section V. Öncelikle test malzemesinin gözle kontrolden onay alması gerekir.Sıvı penetrantın uygulaması (15-52 °C ve min.N. d. Nondestructive Methods of Examination. Radyografi ile halen tıp sektöründen her türlü sanayi alanına kadar uzanan geniş bir yelpazede çalışılmaktadır. Malzeme büyüklüğü. Test genellikle altı aşamada tamamlanır. Subsection A. Ç. Günümüz teknolojisinde halen.M.2. plastik vb.Yine en az 7 dakika ile maksimum 30 dakika kadar beklenilerek değerlendirme yapılır. malzemelere de uygulanabilir. Testin başarılı olabilmesi için malzeme yüzeyinin çok iyi temizlenmiş olması zorunludur. termik ve hidrolik) yapım ve kurulum. testi uygulayan kişi tarafından yazılarak ilgili yerlere iletilir. toz ve yabancı maddelerle tıkanma olasılığına karşı. f. aşamalarında uygulanan en güvenilir NDT yöntemi olarak bilinmektedir. Penetrant test ASME VIII. rafineriler. a. boru hatları. Continuing Education In Nondestructive Testing.E. doğal gaz depolama tankları. Eğer malzeme yüzeyinde süreksizlikler (çatlak. Diğer tahribatsız muayene yöntemlerine göre pahalı olması ve dikkatli çalışılma gereğinin yanında. petro-kimya tesisleri. 292. Penetrant test kaynak ve döküm sanayinde çok geniş bir uygulama alanına sahiptir.M.Yüzey temizliği b. Ç. . boşluk.Son temizlik antikorozyon solvent ve uçucularla çok iyi yapılmalıdır. TR302 (Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi) yayın ve standartlarından yararlanılarak aşağıda açıklanmıştır. Radyografi testi ASME VIII. maliyeti düşük ve portatif olması sebebiyle her alanda karşılaşılabilecek bir tahribatsız muayene deneyidir.A.Yeterli süre sonunda yüzeydeki penetrant boya (genellikle kırmızı) sadece bez kullanma koşuluyla silinir.3. Nondestructive Methods of Examination. bu hatalar içerisine sızan kırmızı penetrant boya. Malzeme yüzeyindeki ve yüzeye açık süreksizliklerin ortaya çıkarılmasında kullanılan. ASNT (The American Society for Nondestructive Testing). geliştirici (genellikle beyaz) boyanın üzerine çıkarak yerini ve büyüklüğünü belirtir.Terimler" standartlardan faydalanılmıştır. 3.Yüzeyin tamamen temizliği sağlandıktan sonra geliştirici (developer) tatbik edilir. 30 dakika beklenir) c. curuf vs.2. TR-287. ve max. 303 nolu yayın ve TS 8824" Tahribatsız Muayene Metodları-Radyografik Muayene . boyutu ne olursa olsun her yerde ve sert yapı ve dokuya sahip ise cam. Subsection A. çok iyi yüzey temizliği gerekir. e.A. film gibi yıllarca saklanabilecek kalıcı belge sağlaması en büyük üstünlük faktörüdür. seramik. Bütün işlemleri. Ancak yüzeye açık hataların. kullanılan malzemeleri ve bilgileri basitçe açıklayan rapor.E. enerji üretim santralleri (nükleer.) varsa .N.12. Section V.

çatlak ve kalıntı gibi hataların film düzlemine paralel iki boyutu.'te radyografi tekniği ve esas elemanları basitçe gösterilmiştir. bu kesitlerden geçen ışınlar kalınlığa bağlı olarak ve değişik ölçülerde zayıflayarak filme ulaşırlar ve film üzerinde farklı kararmalar oluşur ki buna kontrast denilmektedir. İyonlaştırıcı özellikleri olup geçtikleri ortamdaki atomların dış yörüngelerinden elektron koparırlar. yani boşluk.24. kalınlık farklılıklarının ve iç yapıdaki hacimsel süreksizliklerin de bir film üzerinde görünür hale getirildiği çok önemli bir tahribatsız test yöntemidir. bir fotoğraf filminin X ya da γ ışınları kullanılarak karartılması esasına dayanır. Görünür ışıkta olduğu gibi doğrusal ve ışık hızında yayılan enerji paketlerinden oluşurlar. Malzeme farklı kalınlıkta bölgelere sahipse. Tm-170. mR/h Bir maddenin özelliklerini kaybetmeden bölünebileceği en küçük parça atomdur. İşte bu iyonlaşma neticesinde flüor ışıma. J= 1R’lik bir doz 1gr havada normal şartlar altında (P=1. keV. Bir cismin sadece profilinin değil. . Süreksizliklerin.1.3. Radyografi testinde kullanılan X-ray ve γ-ray ışınlarının üretim ve oluşum şekli dışında bir farkları yoktur.13. Malzeme kalınlığına ve cinsine bağlı olarak malzemeyi kat eden ışınlar (X-ray. Se-75 . γ-ray) zayıflamış olarak filme ulaşırlar ve filmi karartırlar. yüksüz nötronlar ve çekirdek etrafında dönen (-) yüklü elektronlardır.) koparılması sonucu geride (+) yüklü ve iyon denilen bir atom kalır. Sapma ve kırılmaya uğramadan malzemelere nüfuz edip içinden geçebilirler. çekirdeği oluşturan (+) yüklü protonlar. X ve gamma ışınları arasında oluşum ve enerji dağılımları gibi çeşitli farklılıklar gözlenir. Ir-192. fotokimyasal etki ve biyolojik etki gibi yan etkiler ortaya çıkar. Işınım şiddetleri (radyografik muayenede doz hızı olarak tanımlanır).61×1012) iyon çifti oluşturan radyasyon miktarı. Işınım enerjileri. Gamma ışınları ise bazı radyoaktif elementlerin (radyoizotopların) Co-60. Test edilecek malzemenin bir tarafına ışın kaynağı (source) diğer tarafına ise film yerleştirilir. J= R/h. Radyoaktivite ışınım miktarı(doz) birimi röntgen(R) dir. Atomun esas itibariyle 3 temel parçacıktan oluştuğu kabul edilebilir. görüntü üzerinden ölçülebilir. MeV).24. Böylece elektron (e. elektron volt olarak tanımlanırlar (eV. Radyografik görüntü üç boyutlu cisimlerin iki boyutlu izdüşümüdür. Bir plaka kaynağından film alma tekniğinin şematik gösterilişi Source-ışın kaynağı( X ve γ ışınları) X ve Gamma ışınları kısa dalga boyuna sahip elektromanyetik ışınlardır. Yb-169 bozunması ile elde edilir. Atom merkezinde kendi kütlesinin hemen tamamını oluşturan (+) yüklü çekirdek ve bu çekirdeğin etrafında belirli yörüngelerde dönen(-) yüklü elektronlardan oluşan bir sistemdir.293mg/cm2) 1.2. Şekil 3. Radyografi testinde görüntü almak için görünür ışıkta olduğu gibi. Bu yöntemde radyasyonla çalışıldığı için güvenlik kurallarının çok iyi bilinmesi ve uygulanması zorunludur. X ve gama ışınlarının tanımlanmasında faydalanılan birimler. X ışınları (röntgen ışınları) özel katot tüplerinden elektriksel olarak üretilir. Source (ışın kaynağı-odak) FFD: Film odak mesafesi FFD Kurşun metre IQI Film ID Kaynaklı test parçası Film Şekil 3. Radyografi testinin temel prensipleri Radyografi girici ışınlarla fotoğraf alma tekniğidir.

gönderme borusu.'de gösterilmiştir.izotop ışınlama konumunda Şekil 3. protonlarla nötronların toplamına kütle numarası denir ve (A) ile gösterilir. Örneğin.27. source taşıyıcı. Şekil 3.'te ışın kaynağı-izotop ışınlama konumunda görülmektedir.27. uzaktan kumanda aleti. farklı nötron sayılarına sahip çekirdeklere izotop adı verilir. İzotop koruyucu kabı . Mekanik çevirme kolu Şekil 3.26. Işınlama kabı. Endüstriyel radyografide kullanılan gamma cihazları Gamma cihazları TS 5737' ye göre kapalı bir radyoaktif kaynaktan salınan gama radyasyonunun endüstride kullanılmasına uygun olarak tasarlanmıştır.25. Işın kaynağı. ışınlama kafası gibi elemanlardan oluşur.26.25. 60 z= 27. kapalı kaynak (source).'da ve izotop koruyucu kabı ise Şekil 3.Çekirdek içerisindeki proton sayısı atom numarasıdır ve (z) ile gösterilir. Radyoaktif özellik gösteren izotoplar da radyoizotop olarak adlandırılır. A= 60 27Co Aynı proton. Şekil 3. İzotopu hareket ettiren mekanik çevirme kolu Şekil 3.

1) Karanlık odada istenen özellikte filmlerin yeterli boyutlarda kesilerek. Burada işlem manuel yani el ile yapıldığı gibi. Gerek şantiye gerekse işletme şartlarında aşağıdaki işlemler sırası takip edilir. en riskli olanı radyografi yöntemidir. ince kurşun levhalar arasında. film görüntü kalite belirteçleri (IQI). yani Cüri cinsinden ışın değeridir. Fixing ve developing (geliştirme) işlemlerinden sonra kurutulan filmler değerlendirmeye hazırlanır.Viewer-Işık kasası da denen cihazlarda değerlendirilerek raporlar hazırlanır. film türü. radyo-izotopun aktivitesi. Radyografi yönteminin aşamaları . bunların kasetlenmesi gerekmez.28. de Radyografi yönteminin aşamaları gösterilmiştir. 4) Film üzerine lokasyonu belirlemek için kurşun rakamlı şeritmetre ve kimliği tanıtıcı bilgiler için kurşun harflerin yerleştirilmesi bitince. 5) Gerekli güvenlik önlemlerinin alındığından emin olunduktan sonra. Daha sonra gerektiğinde incelenmek üzere arşive kaldırılır. 8) Film karanlık oda şartlarında. malzemenin ışın tarafındaki yüzeyine yerleştirilir. Radyografi yönteminin işlem sırasıyla açıklaması Tahribatsız muayeneler içersinde uygulanış açısından en uzun ve zahmetli olduğu kadar. malzeme kalınlığı ve cinsi. Şekil 3.3. otomatik olarak ta yapılabilir. İŞLEMLER Film hazırlanır Çekim tekniği belirlenir İŞLEM YERİ KARANLIK ODA SAHA / ATELYE Işınlama süresi belirlenir Film tanıtımı yapılır ve ışınlanır SAHA / ATELYE SAHA Film proses işlemine girer KARANLIK ODA/ LABORATUAR KARANLIK ODA Değerlendirme ve rapor hazırlanır Şekil 3.13.2. banyo-proses işlemi için dark room’a (karanlık odaya) gönderilir. 6) Hesaplanan ışınlama süresi kadar beklendikten sonra izotop tekrar koruma kabının içersine sokulur. boru veya döküm malzemelerin şekline göre çekim tekniği belirlenir. 3) Malzeme-ışın kaynağı mesafesinin belirlenir. Bazı filmler kapalı. 2) Filmi alınacak malzemenin plaka. Bu işlem expose-time yani uygun ışınlama süresinin hesaplanması için hazırlanmış aristo tipi cetvellerden faydalanılır.2. Gerekli bilgiler ise. ışık geçirmez plastik kılıflara konarak kasetlenirler. 7) Işınlanan yani görüntüsü alınan film. izotop mekanik çevirmeli kol aracılığıyla istenen konuma gönderilir.28. geniş-dar ve hazır rulo şeklinde imal edilirler ki.

Radyografi ve güvenlik Tüm canlı organizmaların yapı taşları hücrelerdir. uyarı işaretleri (şeritler. Hücre sıvısının %80’ i sudan oluşmaktadır. fim badge’i. 11-Fim badge’leri her ay ilgili kuruluşlara (ülkemizde Küçük Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi) gönderilerek sonuçların yine kaydedilmesi gerekmektedir. 9-Tüm çalışanların üzerinde kalem dozimetresi. mümkün olduğunca kısa tutulmalı.2. özellikle kılavuz kablosunda hiçbir hasarın olmamasına dikkat edilmelidir. 14-Gidilecek yere trafik kurallarına uyarak. bu ortamda yiyecek ve içecek bulundurulmamalı. . işe başlarken check-up yaptırmalı. istenilen yoğunluğa.Işınlama süresi mümkün olduğunca kısa olmalıdır. 13-Radyoaktif izotoplar özel bir araçla ve gerekli önlemler alınarak (çelik ya da kurşun bir kutu içersinde) taşınmalı ve aracın üzerinde radyoaktif madde taşındığına dair işaretler kullanılmalıdır. 2-Gereksiz ışınlamalardan kaçınılmalıdır. su moleküllerini birbirinden ayırarak yeni bir yapı meydana getirebilir. 12-Bu işle çalışacak personele. düzenli olarak yapılmalı.13. uyarıcı doz hızı ölçer radyakmetre türü cihazlar olmalıdır. 1. Bu amaçla genel ulaşım araçları kesinlikle kullanılmamalıdır. 10-Her çalışma günü sonunda kalem dozimetrede okunan doz değerleri. Işınlama süresi (expose time). herkesin özel dosyalarına işlenmelidir. Radyasyonun genel ilk etkileri/belirtileri. mümkün olan en kısa süre içinde ve en güvenli bir şekilde gidilmelidir. 3-Kapalı bir ortamda çalışılıyorsa. 15-Olası bir kaza durumunda (örneğin izotopun dışarıda kalması) mümkün olan en kısa sürede bölge emniyet şeridi ile çevrilerek yetkili kurum ve kuruluşlara (Küçük Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi) haber verilmelidir. Vücudumuzun radyasyona hassasiyeti organdan organa değişir.) ile belirlenip. gelişme çağındaki yapı bozuklukları da genetik etkilerdir.Çalışma bölgesi 40 µSv/h’lık alan. özellikle kan sayımı değerleri personel dosyasında saklanmalıdır. Hücre zehiri oluştuğu hücreyi tahrip ettiği gibi enzimlerle taşınarak diğer hücreleri de tahrip edebilir. 8. kullanılan film cinsine. izotopun kolimatöre gitme süresi en çok 10 saniye olmalıdır. Radyasyon ile çalışmanın riskleri büyük olması sebebiyle.b. yemek yenmemelidir. Radyoaktif ışınım. tüp voltajı ve tüp akımına (X-ray). izotop cinsine ve aktivitesine (gamma–ray) bağlıdır. bu bölgeye giriş ve çıkışlar kontrol altında tutulmalıdır. saç dökülmesi ve ölüm somatik.3. cilt yanıkları. 7-Kullanılan tüm donanımın bakımı. Sonraki etkiler ise lösemi ve kanser hastalığı gibi tehlikelerdir. çekim sınıfına. 6-Kolimatör ile izotop koruyucu kabı arasındaki mesafe.3. Bu oluşan yeni yapı. 5-Kurşun plaka ve benzeri donanımla çekimlerde çok iyi zırhlama (perdeleme) yapılmalı ve mutlaka kolimatör (ışın çıkış düzeneği) kullanılmalıdır. malzeme kalınlığına. oksijenli su ya da hücre zehiri olarak adlandırılır. 4-Bu işle çalışan personel teorik ve pratik olarak çok iyi eğitilmelidir. korunmak için pek çok kurala uyulması zorunludur. uyarıcı ışıldaklar v. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Radyasyon Güvenliği Tüzüğü’ne göre en önemli kurallar. iyonlaştırıcı özelliğinden dolayı.

• Dokunma kuruması. • Retüş edilebilirlik (recoating) . Kalite Kontrol El Kitapçıklarından faydalanılmıştır.2. Ortam ve kurutma koşullarının uygunluğu Boya ortamında yapılan kontroller. kırışma. Hava kurumalı boyaların kuruması için ise oldukça uzun bir süreç olup bu sürecin çeşitli aşamaları aynı anlamda olan veya anlamları birbirine çok yakın olan farklı terimlerle ifade edilebilir. Her işletmede bu formlar dikkatlice doldurularak daha sonra yapılan laboratuar testlerinde ne denli etkili olduğu saptanmıştır.2. Baş parmak ucuyla kol dik tutularak boya filmine basılır ve yine en fazla kol kuvveti uygulanarak baş parmak 90° çevrilir. • Toz kuruması. Kuruma süresinin kontrolü: Fırın kurumalı boyalarda kuruma süresi zaten belirli bir süre bekletilerek belirlenir. çözücü buharlaşmasıyla kuruyan boyalar.1. 3. • Tam kuruma. Jotun Boya ve Esmer Teknik A. boyanın doğru hazırlanıp hazırlanmadığının kontrolü. Boyaları kuruma şekilleri bakımından iki gruba ayırmak mümkündür.14. Film bozulmuyorsa tam kuruma olmuş demektir. Boya filmine hafifçe parmakla bastırıldığında boya filminin bozulmadığı.2. • Montaj kuruması.120 °C / 30 dak.14. ortam hava sıcaklığı ve malzeme yüzey sıcaklığının ölçümü. bütün bilgileri içeren bir Ek-4 bilgi formu hazırlanmıştır. Boya uygulamalarında yapılan test ve kontroller Boya uygulamalarında yapılan test ve kontrollerde Dewilüx Ar-Ge Çalışmaları. Boyalı paneller testten önce son 24 saat. yani kendinden beklenilen fiziksel ve kimyasal özelliklerini tam olarak tam olarak kazanabilmesi için kuruma süresinin ve bu süre içinde boya filminin bulunduğu ortam ve koşulların (nem. Uygulanmış yaş boya filmi üzerine belirli periyodlarla pamuk lifleri düşürülür ve hafifçe üflenir. parmağa boya bulaşmadığı ana kadar geçen süredir. Boyalar test panellerine uygulandıktan sonra bir dizi kimyasal ve fiziksel değişiklikler geçirerek kuruyacaktır. fırın kurumalı boyalar ise fırın çıkışından 24 saat sonra test edilmeli. 160 °C / 20 dak gibi) Boyanın tam olarak kürlenebilmesi. paneller üzerindeki kuru boya film kalınlığı 35 ± 3 µm olmalıdır. iki bileşenli boyalar). boya montaj kurumasını tamamlamıştır. 3. ikinci katın uygulanabilmesi için geçmesi için geçen süre en az ve en çok olarak belirtilir. Bazı boyaların üzerine şu veya bu nedenle ikinci bir kat uygulamak gerekirse. relatif nem ölçümü.1.Ş. sıcaklığı ve nemi sabit tutulan bir klima odasında (20°C / 55 ±5RH) muhafaza edilmeli.3.14. uygulama ve kurutma işlemlerinin sağlıklı yapılıp yapılmadığının kontrolü vs. Fırın kurumalı boyalar (kuruma için belirli bir sıcaklıkta ve belirli bir süre bekletilen boyalardır. Aksi belirtilmedikçe hava kurumalı boyalar uygulamadan 7 gün sonra. Toz dökülerek (160 mesh CaCo3 ) veya işaret parmağını boya yüzeyine çok hafif sürterek te tespit edilebilir. Bu terimlerden yaygın olarak kullanılan bazıları. . Akzo Nobel Ar-Ge ve Laboratuar çalışmaları Marshall Boya. sıcaklık) etkisi çok büyüktür. Hava kurumalı boyalar (oksidasyon kurumalı boyalar.1. Bu kritik süreler içinde ikinci kat uygulandığında boya da kabarma. Boya uygulama ortamında yapılan test ve kontrol Araştırmaların yapıldığı işletmelerde boya uygulamalarının hangi koşullarda ve nasıl yapıldığını belirlemek amacıyla. yapışma zayıflaması gibi film bozuklukları görülür. Lifler iz bırakmadan hafif üfleme ile boya yüzeyinden uzaklaştırıldığı ana kadar geçen süredir. Kolu dik tutarak baş parmakla boya filmine uygulanabilecek maksimum kuvvet uygulandığında film bozulmuyorsa veya kalan iz yumuşak bir bezle silindiğinde kayboluyorsa.

1. Genel olarak elastikiyet ölçme testleri çok ağır testlerdir. . Darbe direnci testi Amaç.pound veya kg–cm olarak ifade edilir ve panel cinsi film kalınlığı ile birlikte verilir. filmin deforme olmadan uzatılıp bükülebileceği maksimum değeri Erichsen deformasyon cihazı ile saptamak amacı ile yapılır. pullanma vs. Sonuçlarda bulunan en fazla yükseklik inç.) meydana gelinceye kadar her seferinde yükseklik biraz daha arttırılarak devam edilir.2. yüzeyi düzgün soğuk çekilmiş çelikten kesilerek hazırlanmalıdır. Her ne kadar boya filmlerinin elastikiyeti uzama katsayısı olarak uygun bir yöntemle oluşturulan serbest boya filminde ölçülebilirse de yine genel olarak pratikte boya filminin elastikiyeti filmin kendi elastikiyeti. ASTM D 2794-93 Boya filminin üzerine sürüldüğü yüzeyle birlikte ani darbelere karşı direncinin ölçüldüğü bu testte. İlgili standart. 3. Test panellerinin hazırlanması. Laboratuar koşullarında yapılan test ve kontroller Bu bölümde açıklanan testlerin uygulamasında (Akzo Nobel ve Jotun) boya firmalarının kalite kontrol laboratuarlarından faydalanılmıştır. yapışması ve uygulandığı yüzeyin özelliklerinin bir bileşkesi olarak ölçülür. ASTM D 2794-69.2. Elastikiyet-derin çekme testi Amaç. Boya türü malzemeler için elastikiyet boya filminin herhangi bir arıza göstermeden bükülebilmesi ve uzatılabilmesi olarak tanımlanabilir. Örneğin. 36 inç-lb 35 µm kuru film. Bu işleme boya filminde bir bozulma (çatlama. kabarma. Boya filminin esnekliğinin darbe ile belirlenmesi amacıyla yapılır.2.2. Boya filminin herhangi bir bozulma göstermeden direnç gösterdiği en fazla yükseklik.2.14. 25 kg-cm 35 µm kuru film.2. darbe direnci olarak alınır.14. Panel boyutları testte taraf olan kişilerce karşılıklı olarak herhangi bir ölçüde belirlenebilirse de bir çok spesifikasyonda belirtilmiş olması bakımından. 3. ucu yarı küresel şekilde olan belirli bir ağırlık yatay durumdaki boyalı panel üzerine dik olarak belirli bir mesafeden düşürülür. 75 x 150 x 0. Astarlar için önemlidir.8 mm 225 x 365 x 0. Boya testleri için kullanılacak çelik paneller passız. Ne kadar zaman sonra zımpara yapılabileceğini gösterir. sertliği. Boyaların performansını belirlemek üzere sayısı çok fazla olan ve objektif olarak değerlendirilmesi zor olan değişkenlerin kontrol edilebilmesi için boya testlerinde kullanılan panellerin çok itinalı seçilmesi ve hazırlanması gerekir. Burada ilk duruma dönüş söz konusu olabilirde olmayabilirde. Bilindiği gibi çelik atmosferik çevreden etkilendiğinden hazırlanan paneller kullanıma kadar geçen depolamabekleme süresince pasa karşı koruyucu bir madde ile korunmalıdır. 3.14.8 mm boyutlarındaki paneller boya testleri için uygundur.• Zımparalama süresi. Konik bükme ve silindirik bükme testleri gibi boya filminin elastikiyetini belirlemede kullanılan testlerden olup. Çelik paneller.8 mm * (testlerin yapıldığı boyutlar) 100 x 365 x 0.2.

Reçine. 12. 3. 4. 16. Çatlama olup olmadığına bakılır ve bir seri kontrol yapılarak çatlamanın olmadığı en küçük silindir bulunur. bu mikro ara kesitte.2. İlgili standart. 20. ASTM D 3359. çatlama gözlendiği anda cihaz durdurulur ve yapılan bombenin derinliği Erichsen elastikiyet değeri olarak ( mm biriminde) ifade edilir. Boya filminde yırtılma. çatlama yok 35 µm kuru film .14. Kuru boya filminin metal yüzeyine veya bir diğer uygulama yüzeyine yapışmasını test etmek amacı ile kullanılır. 3.3. Konik bükme: 20mm çatlama 35 µm kuru film Konik bükme: %13. çıplak saç panelde veya 10 mm mandrel.2. yüzey pürüzlülüğü ve kirleri gibi kontrol edilmesi son derece güç olan birçok etmen boyalarda bu tür yöntemlerin uygulanmasını olanaksız kılar. 6. Yüzeylerin bir arada tutulmasını kimyasal ve/veya fiziksel kuvvetler sağlar. Bunun için geliştirilmeye çalışılan yöntemler birçok varsayımların büyük kısmı geçersiz kalır. Konik bükme testinde panel konik bir mandrel etrafında 15 saniye içinde 180° bükülür ve boya filminde çatlamaların uzadığı mesafe koninin küçük tabanından itibaren ölçülerek ( mm ) olarak verilir veya hesapla filmin uzama yüzdesi bulunur. Örneğin. çözücü ve katkı maddeleri gibi nitelik ve nicelikleri çok farklı birçok maddenin boya da bulunuşu. Bunlardan önceden kararlaştırılmış biri seçilerek boyalı panel bunun üzerinde 1-2 saniye içinde 180° bükülür. Bu nedenle testlerin sabit nemde (% 55 ± 5 relatif nemde) yapılması ve test panellerinin en az 24 saat bu ortamda bekletilmesi gerekir. 8. 10. Yapışma testi Amaç. Elastikiyet ölçümü için kullanılan cihazlar.Elastikiyet özelliği nem. uygulanan yüzeyin çok heterojen olması. 25 ve 32mm olan bir seri silindirik mandrel kullanılır. çıplak saç panelde. IDerin çekme (Erichsen Cupping Test) IIKonik bükme IIISilindirik bükme Derin çekme testinde boyalı panel çıplak yüzeyinden hidrolik bir küresel ucun ilerlemesiyle çukurlaştırılır. Bu işlem yavaş yavaş devam ederken büyüteç ile boya filminin durumu gözlenir. . Örneğin.8 35 µm kuru film Silindirik bükme testinde çapları. çatlama yok 35 µm kuru film . bunların uygulamadan sonra davranışları. sıcaklık ve paneli esneterek uzatan kuvvetin etki hızına fazlasıyla bağlıdır. 5. pigment. 14 mm mandrel. TSH-1503G Yapışma iki yüzeyin bir arada tutulduğu durumdur. Ayrıca bütün varsayımlar olsa bile halen. 2. Bu nedenle boyalarda yapışmanın ölçülmesi için yapışmayı sağlayan bütün güçlerin toplamının ölçülmesi esasına dayanan yöntemler kullanılmaktadır. İki yüzeyin birbiriyle temas ettiği mikro ara yüzeyde bu kimyasal ve fiziksel kuvvetleri ölçmek son derece güçtür. Sonuçlar silindir çapı ve film kalınlığı ile birlikte verilir. etkin olan kuvvetleri ölçmek üzere iyi bir yöntem geliştirilememiştir.

Yapışması zayıf olan boya filmleri için kullanılır. Film kalınlığı Çizgi aralığı 60 µm ‘ dan küçük 1mm 60-120 µm arası 2mm 120 µm’ dan büyük 3mm Sonuçlar verilirken boyanın tatbik edildiği yüzeyin cinsi.29. I. film kalınlığı ve kuruma şartları verilmelidir.30. Çizgi üzerine yan kenarları 135° ‘lik açıların karşısına gelecek şekilde yapışkan bant yapıştırılır.5 – 2 cm uzunluğunda 45 ° açılı iki çapraz çizgi çizilir. Yapışma testi-tarama (kareleme) Şekil 3.30. Boya filmi üzerinde 1.Yapışma testi iki şekilde yapılır. Yapışma testi-çapraz çizgi II. Şekil 3. astar olup olmadığı.29. Ancak bunu ölçmek pratik olmadığından pratik değerlendirme beş ayrı kategoride yapılır.'da açıklandığı gibi uygulanarak değerlendirme yapılır. Sonuçlar banda yapışarak boşalan karelerin toplam alanı (%) olarak ifade edilir.Tarama (kareleme) : Daha çok bu yöntem kullanılır. Yapışkan bant Şekil 3. Şekil 3.Çapraz çizgi. Böylece 1cm2’lik alan 100 eşit parçaya bölünür.'da verilen tarama (kareleme) test çizgi aralıkları film kalınlığına bağlı olarak üç şekilde hazırlanır. Boya filmi üzerinde 1mm ara ile birbirini dik olarak kesen 11 yatay ve 11 düşey çizgi çizilir. . Bantla panel arasında kalan hava kabarcıkları parmakla ovularak giderilir. Yapışkan bandı bir ucu serbest bırakılarak diğer ucundan tutulan bant ani bir hareketle yüzeye dik olarak çekilir.

Boyasız alan toplam alanın % 65’ini geçmemelidir. Yatay ve düşey çizikler boyunca ve kesim yerlerinde boya filmi dökülmüş. Çizikler boyunca geniş bantlar halinde boya filmi dökülmüştür.4.'da verilmiştir. parlaklık derecesi. Parlaklık ölçümü (gloss test) Amaç. Şekil 3. parlaklığı ölçülecek yüzeye değişik açılardan düşürebilecek niteliktedir. Işık boya ve astar üzerine 20. 3. Parlaklık ölçümü şematik gösterimi .14. Sadece çiziklerin kesim noktalarında çok az miktarda boya dökülmüş. Çizikler boyunca ve kesim yerlerinde boya filmi dökülmüş.9. Boyasız alan toplam alanın % 35’ini geçmemelidir. Yansıtma ilkesine göre parlaklık ölçme amacı ile kullanılır.2. Birçok kare kısmen veya tamamen boşalmıştır. 45. ASTM D 523-89 Parlaklık bir yüzeyin üzerine düşen ışınları yansıtması demek olup. Işık kaynağı I0 αi αr I Detektör Parlaklık ≈ I / I0 (specular gloss) Test Paneli Şekil 3. DIN 53151) Değerlendirme ASTM D-3359 Mükemmel –5 Çok iyi – 4 İyi – 3 Orta – 2 Kötü – 1 0 Değerlendirme DIN 53151 Mükemmel Gt – 0 Çok iyi Gt – 1 İyi Gt – 2 Orta Gt – 3 Kötü Gt – 4 - AÇIKLAMA Çiziklerin kenarları tamamen muntazam.31.' de parlaklık ölçümü şematik olarak gösterilmiştir. Boyasız kalan alan toplam alanın %15’ini geçmemelidir. boyası dökülmüş alan toplam alanın % 5’ini geçmemelidir.2. Cihaz ışın kaynağından çıkan ışınları.9. bir kaynaktan gelen ışınlarla yüzeyde oluşan görüntünün netlik derecesi ile ifade edilir. birkaç kare kısmen boşalmıştır. Parlaklığın ölçümü ifadesi birkaç şekilde yapılabilirse de yaygın olarak yüzeyden yansıtılan ışığın şiddetinin belirli bir açıda yüzeye düşen ışık şiddetine oranı olarak ifade edilir. Parlaklık ölçümü foto-elektrik cihazlarla yapılır ve esas olarak bu cihazlar bu cihazlar bir ışın kaynağı ile yansıyan ışının şiddetini ölçen bir detektörden ibarettir. tarama ile meydana getirilen karelerin hiçbiri dökülmemiş. Yapışma testinin değerlendirilmesi (ASTM D-3359. İlgili standart. 60 ve 85° ‘lif açılarla plaka üzerine düşürülür. Çizelge 3. Boyasız alan % 65’ ten çok.ASTM D-3359 ‘a göre yapışma testi sonuçlarının karşılaştırılması Çizelge 3.31. birkaç kare kısmen veya tamamen boşalmıştır. Son kat boyaların parlaklığı genellikle 45 ve 60 ° ‘lerde ölçülür.

.2. ek panel konularak test süresi maksimum hasar noktasına kadar uzatılır. Test süresi isteğe göre değişebilmektedir. markası ile birlikte verilir.Ölçüm yapılan aracın cinsi. Hızlandırılmış dayanım testlerinden olup. boyalı test plakaları veya parçalar üzerine saç yüzeyine inecek kadar ( X ) şeklinde çizgi çizilir. %5’lik tuzlu su. Bant sonrası kopan boya filmleri değerlendirilir. dijital ekran üzerinde ve mikron hassasiyetinde okuma sağlanmaktadır. atomizasyonu sağlayan hava basıncı ASTM B-117-73’e uygun olarak seçilmelidir. Düzgün bir şekle sahip olmayan ya da çok büyük paneller cihazdaki yardımcı araçlara uygun şekilde yerleştirilip test edilmelidirler. Panellerin yanları ve arkaları dayanıklı bir boya ile kapatılmalıdır. 6. Değerlendirmede.2. varsa X ( cross) ta ve paneldeki blister incelenip kaydedilir. Ayrıca cihazla ölçümlere başlanmadan önce kalibre edilmesini sağlayan folyolar.30° açı yapabilecek yerleşime uygun hazırlanmış kütüklere.Parlaklık boyanın pigment bağlayıcı oranın içindeki dolgu maddelerinin miktarına. damıtık su kule sıcaklığı. boya üretiminde ezilme aşamasının yeterli derecede yapılıp yapılmadığına bağlıdır ve bunların toplam etkilerinin sonucu ortaya çıkan bir özelliktir. hava basıncı 15 psı. Örneğin. İlgili standartlar. Test süreleri kullanım kolaylığı yönünden 24 saatin katları biçiminde seçilmelidir. Testin değerlendirme işlemi 15 dakika içinde tamamlanmalıdır. kuru film çıplak saç plakada. boya kalınlık ölçme metodudur. Uygulama. Film kalınlığı kontrol edilmiş. Korozyon test cihazı. boya kalınlık ölçümü de mağnetik aletlerle yapılmaktadır.2 pH değerini verecek özellikte olmalıdır. Test sonunda cihazdan çıkarılan paneller çeşme suyu ile yıkanıp dikkatlice kurutulur.5 – 7. Panel yerleştirilmesinde dikkat edilecek diğer bir husus da herhangi bir panelden diğeri üzerine yoğuşmuş tuzlu su düşmemesini sağlamaktır. Korozyon direnci (tuzlu sis) testi Amaç. 3.Film kalınlığı d. eninde ve-ge bant. kalibrasyon yapılmasına da olanak sağladığı için her zaman hassas ölçüm yapmak mümkündür. çizilmiş kısımlar üste gelecek şekilde oturtulur. Kabin içi sıcaklığı. Çalışabilir durumdaki test cihazının damıtık su ve tuzlu su yeterlilik kontrolleri yapıldıktan sonra çizilmiş paneller. Parlaklık ölçüm aracında okunan değer. korozif ortamlarda kullanılacak paslanmayı önleyecek boya sistemlerinin performansını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir testtir.Işığın yüzeye geliş açısı b.Panelin cinsi c. dikeyle 15° . Kullanılan tuzlu su kabin içi sıcaklığında (35°C) yoğuşma ile toplanıp test edildiğinde. Cihaz probunu film kalınlığı ölçülecek yüzeyin üzerine tutmak yeterli olmaktadır.14. damıtık su kule sıcaklığı 47. Test panellerinin birbiriyle veya herhangi bir yabancı malzeme ile temas etmemesine dikkat edilmelidir. Değerlendirme sonrasında ilgili şartnamede öngörülen test süresi sonunda tolore edilebilecek maksimum hasar oluşmamışsa. "Mağnetik Aletle Ölçme Metodu" en hassas ve hızlı. 1-2cm.2.8°C. ASTM B-117-85 Gerekli Araçlar. cross-cut bıçağı. Uzun süreli testlerde belirli aralıklarla görsel kontroller yapılmalıdır.14. ortam ısısında kürlenebilen vernik.6. Öte yandan özellikle dekoratif amaçla kullanılan boyalarda parlaklık son derece önemlidir. Örneğin ( test sıcaklığı 35°C. Günümüz teknolojisinde anında ve kesin netice veren aletler rağbet gördüğü için. blister (kabarcık) boyutlarını ve yoğunluğunu gösteren ASTM figürleri. Daha sonra X boyunca şeffaf bant yapıştırılıp havası iyice alındıktan sonra yapışma testinde olduğu gibi hızla 180° çekilir. a. Kuru film kalınlığı ölçümü TS 149’ a göre açıklanan. 45° ------63 Multiangle Gardner Glossmeter 60° -----98 mic. Bu metodla metal yüzeyler üzerine yapılan boya ve kaplama uygulamalarında. 3.2.5. ) gibi.

Tuzlu sis testi: 96 saat. ürün gamı. Test paneli kontrol için yerinden alındığında. B: Blister-kabarcık D: Dense-yoğunluk P: Panel MD: Medium dense-orta düzeyde yoğunluk X: Cross (çapraz çizik) M: Medium-orta düzey F: Few. QCT test cihazının tabanında bulunan su haznesi 25mm derinliğinde damıtılmış su ile doldurulur. Test sırasında yapılan kontrolde panel. sonuçlar. Test panellerinin boyalı yüzeylerine (X) şeklinde. Sonuçlar ilgili dosyaya kaydedilir. X ‘ta blister.Tarih:. d. sis üreten kule filtrelerindeki tıkanmalar. • Uygulamanın yapıldığı panelin yeterince temizlenememesi.2. Bu sıcaklığa ulaşmak için termostat ayarlanır.. 1mm’den büyük boşluklar ve 2mm çapından daha büyük açıklıklar. basınç ayarları. QCT(Coil Coating test) cihazı Uygulama.. lokal no: 8MD Bant sonrası açılma: 1cm (min-0/max-1.. Test panelleri. boş bir panel kontrol için alınan panelin yerine konur. Sonuç ve değerlendirme. Testin tekrarlanabilirliğini etkileyen faktörler şöyle sıralanabilir.. Sonuç ve değerlendirme. 3.5) Görsel değerlendirme: Panelde pas kusması var.görünüm. yüzey. Test devam ederken paneller için gerekiyorsa ara kontroller yapılabilir. pH. Bu test boya filminin mutlak yoğuşmanın bulunduğu ortamda nem direncinin belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır. blister. • Test koşullarındaki değişiklikler. vb. çatlama ve matlaşma şeklinde olabilir... a. film kalınlığı. İstenilen test sıcaklığı bu test için 50°C ‘dir.. sıcaklık ayarları. bu boşluklar bir bant yardımıyla kapatılır. test parametreleri bildirilerek kayıt edilir.2. yanlış panel yerleştirimleri ve test süre bölünmeleridir. İlgili Standartlar. Genellikle 96 saatlik uygulama sonucunda test panelleri üzerinde yapılan bazı inceleme ve kontrollerde. Şartnamede bu test için belirlenen süreye ulaşılıncaya kadar cihaz sürekli çalıştırılır... Puan: 70 (0 ile 100 arasında kötüden iyiye doğru olacak şekilde bir puanlandırma standardı geliştirilebilir).. test panelleri veya korozyona karşı dirençli boş panellerle tamamen doldurulur.14. b. çok az . Film kalınlığı: 35 µm. c. Test panellerinin yerleştirilmesi esnasında paneller arasında boşluklar oluşur ise. pas ilerlemesine izin verilmeksizin saklanır. Test panellerinin konulacağı raflar.Blister.7.. cross-cut karton bıçağı ile saca kadar inerek çizgi çizilir. Korozyon direnci testlerinin sonuç ve raporlarında kullanılan bazı harflerin açıklamaları.Değerlendirilmesi tamamlanan paneller koruyucu bir vernikle kapatılıp. Test sonunda incelenen özellikler çizikten itibaren pas ilerlemesi.yapışma. No:6M Panelde blister. QCT cihazının iç tarafına gelecek şekilde yerleştirilir. X’ ta ve paneldeki genel paslanma ve pas kusması. çalışma kodu:.film kalınlığının ölçülmesi gibi kontroller yapılır.birkaç. İlkesel olarak ASTM D 4585-87 Gerekli Araçlar.. test cihazında su buharı kaybına ve sıcaklık dalgalanmasına sebebiyet vermektedir. QCT testi sonucu (şartnamede belirtilen süre sonunda) elde edilen sonuçların şartnamede istenilen sınırlar içinde olup olmadığı kontrol edilir. Korozyon direnci (nem) testi (QCT) Amaç. Örnek olarak panelin test sonundaki zayıflamalarını şu şekilde kaydetmek mümkündür. blister ve pas yönlerinden incelenir.

2. tesadüf bloklarında 3 × 2 faktöriyel deneme desenine göre istatistiksel analizleri yapılmıştır. 2000). Civata-somunlar. İstatistiksel yöntemler Civata-somunlar. . tesadüf bloklarında 5 × 3 faktöriyel deneme deseninde değerlendirilmiş. Fisher kesin ki kare (non-parametrik) testi ile değerlendirilmiştir. Çekme deney örneklerinin sertlik ölçüm sonuçları. Çekme deney sonucunda elde edilen bulgular.15. korozyon test sonuçları da Fisher kesin ki kare non-parametrik test ile değerlendirilmiştir (SOYSAL. bükme deneyi. boya kalınlıkları ve boya korozyon test sonuçları.3. tesadüf bloklarında 5 × 3 × 3 faktöriyel deneme deseninde değerlendirilmiştir. çekme ve basma yayları ve bükme deney sonuçları. çekme deneyi. SPSS paket programından faydalanarak varyans analizinde değerlendirilmiştir. çekme örnekleri sertlik değerleri. çekme ve basma yayları. Boya kalınlıkları.

Vakum optik emisyon spektrometre 3. Orijin.O. Orijin.Y.2 / 60/ 62. 600 ve 800 nolu zımparalarla yapılan silme ve parlatma (polisaj) düzenekleri kullanılmıştır.3. kalibrasyon blok ve 51x36x12cm boyutlarında çanta ile toplam 6 kg ağırlığında.10. HRB.1. HRC sertlik ölçümü yapabilen. Çerkezköy Model: Foundry – MASTER.O. 3. Makina Bölümü Malzeme Laboratuarı. Sertlik ölçüm cihazları Cihaz adı: Portatif Sertlik Ölçüm Cihazı (Portable Hardness Test Instrument) Kullanıldığı yer:T.Ş. . Tekirdağ M. Mikroyapı inceleme düzeni Cihaz adı: Metalurjik Mikroskop Kullanıldığı Yer:T. 10 kg ön yüklemeli.3.8. Tekirdağ M. Makina Bölümü Malzeme Laboratuarı. 100. HB. HRC. İtaly Özellikleri: Dijital ekran. ve Panasonic Mini CCTV Monitör Cihaz adı: Metalurjik Mikroskop Kullanıldığı Yer: HEMA Hidrolik A. Tekirdağ Model: EQUOTİP. Kimyasal analiz düzeni Cihaz adı: Kimyasal Analiz.2. Araştırmalarda kullanılan ölçü alet ve cihazlar Araştırmalarda kullanılan alet cihaz ve düzenlerin genel görünüşleri aşağıda açıklanan sıraya uygun olarak EK-7.Ş. HV olmak üzere 5 değişik türde sertlik ölçme Cihaz adı: OFFİCİNE GALİLEO. 200 ve 400 büyütme yapabilen mercekler.11 ve 12' de verilmiştir. DUROMETRİ-Hardness Testers Kullanıldığı yer:T.Ş.3.Ü. 285x612x930mm boyutlarında ve 150 kg. 31. Düşey 295mm ve yatay. kalite kontrol laboratuarı. D tipi prob ve yapıştırma pastası.3. Makina Bölümü Malzeme Laboratuarı.O. HS-Shore. 3.3. polaroid fotoğraf alma özelliği.9.Y. Orijin.5/100/125/125/150/187. işlem sırasına göre 320. Çerkezköy Model: Zwick ZHV 10 Metalografi mikroskopu ve sertlik ölçüm cihazı Üreticilere ait örneklerin metal mikroskobunda inceleme için hazırlanmasında özel sıvı soğutmalı testereler.5 ve 250 kg yüklerde kullanılabilen. 220mm çalışma alanına sahip. D tipi standart blok. Japan Özellikleri: 50. Switzerland Özellikleri: Dijital ekran. Çorlu Cihaz adı: Kimyasal Analiz.Y. kalite kontrol laboratuarı. Tekirdağ M. Tekirdağ Model: Nikon Optiphot.Ü. spektrometre Kullanıldığı yer: KUTES A. Tekirdağ Model: Ergotest Comp 25R. spektrometre Kullanıldığı yer:HEMA Hidrolik A.Ü.3.

Ü. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.M 10 x 1. 300x450x75mm. 10x. Tekirdağ M. USA .M 12 x 1.6. Kalite Kontrol Laboratuarı. karbid uçlu.01mm. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. Tekirdağ M.7.8. Orijin. 40 ton. Orijin: Türkiye Cihaz adı: AUTO GRAPH Çekme ve Basma Test Cihazı Kullanıldığı yer: ARC TECH A. 500 HP Optical Comparatör Kullanıldığı yer:T. Çerkezköy Model: ODC 003 Üretim Tarihi: Haz. 0.Ş. Tekirdağ Özellikleri: 1.5.75 5.001 inç okuma hassasiyetli. Kapasite: 250 kN. USA Cihaz adı: Fowler Digital Height Gauge (Dijital mihengir) Kullanıldığı yer:T.Ü. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.M 8 x 1. takım odası tipi.5mm dikey çalışma alanına sahip.M 18 x 2. 3. Optik komparatör (projeksiyon) Cihaz adı: Micro-vu.M 14 x 2 6. USA Özellikleri: Cam ekran çapı: 300mm. Tekirdağ M. 63. İç ve dış çap vida mastarları (geçer-geçmez) Ölçü aleti adı: Vida Mastarları (Tampon ve Delik Tip) Kullanıldığı yer:T. Dijital mihengir ve granit pleyt Cihaz adı: Starret 85016 surface plate Kullanıldığı yer:T.O. 150mm yatay. Tekirdağ Özellikleri: Siyah granite. Çerkezköy Amsler 3.O. 0. Kalite Kontrol Laboratuarı.M 6 x 1 2. Kalite Kontrol Laboratuarı.3.Y.3.O. 40x ve 50x büyütme yapabilen lensler. Çerkezköy Model: AG-250 kNG SHİMADZU TSE-Sertifika No:801 .M 20 x 2. Boyutları.5mm odak mesafesine sahip. Tekirdağ M.5 7. Çekme ve bükme/ kırma test cihazları Cihaz adı: ALŞA Çekme ve Basma Cihazı Kullanıldığı yer: HEMA Hidrolik A. 1982 Seri No: 118 Kapasite . Orijin. 31. Tekirdağ Model: Micro-vu. 6g 89 Civatalar için 3.Y.5 4.Ü.3.5 6H 89 Somun için. 300x75mm malzeme bağlama boşluğuna sahip.O.Ü. 500 HP Screen.Y.Y. 20x. Tekirdağ Özellikleri: 305mm (12") kapasiteli.25 3.3.4. Yay deformasyon test cihazı Cihaz adı: Kullanıldığı yer: Model: Amsler Yay Deformasyon Test Cihazı HEMA Hidrolik A.3.3.Ş. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.Ş. Orijin. Orijin: Japonya 3.

12. METHODS B&C.03.O.Y.2001 BT-70 Developer Batch No: 20020111 / 11. METHODS AB&C Non halogenated solvent 3. yapıştırıcı bantlar.5x43mm. Ekran. boyutlar.8020.5. kronometre . fleksibil metal uçlu mıknatıs.Y. Tekirdağ M. 209x77x36mm. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. çeşitli tiplerde geyçler. Tekirdağ Model : YF.9. Ekran.1) Kullanıldığı yer: İMKOSAN Metal İmalat ve Röntgen Kontrol San.Ü.O. 31/2 dijital. Tic. 520gr. Seri No: 23 Orijin.Köşe kaynakları için yapılmış özel tip geyçler 4.3.O. 701560 seri nolu radyasyon ölçer .O.3. DC ve AC Voltaj. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.O. Göz ve boyut kontrol ölçü aletleri Ölçü aleti adı: Kumpas. İnce kurşun plakalar. kurşun şeritmetre. AC Voltaj (200-750V). Kaynak ağzı ve profili ölçüm geyçleri Alet Adı: 1-Alın ve köşe kaynakları boyutlarının ölçümünde kullanılan geyç(gauge) 2. İSTANBUL Özellikleri: İzotop.Köşe kaynakları için yapılmış özel tip geyçler 3. çelik şeritmetre. 9V. Max.02. çelik şeritmetre.çene açıklığı.4x90. 275. Rezistans ölçme.3. X5ER Model. Tekirdağ Model: BT-68 TYPE II. Tekirdağ Model : Hassasiyet 1/10 second(saniye). Ağırlık.Ü. Tekirdağ M. 260gr. BT-70 TYPE I & II FORM d.Ü. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. Otomatik kapanma 30 dakika. İridyum 192. BT-69 TYPE I &II METHOD C Class2. 57mmx70x18 Busbar. Tekirdağ 3.Y.3. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.Ü. Orijin: Taiwan Özellikleri: DC ve AC Akım. el feneri. 57mm. Tekirdağ M. Kullanıldığı yer: T. Max. Orijin: Germany Alet Adı:(4) Crayons (ısı tebeşirleri) 3.Alın kaynağında kaynak ağzı açısı kontrol mastarı. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı. Alet Adı:(2) YU FONG DİGİTAL CLAMP METER Kullanıldığı yer:T. Tekirdağ M. Radyografi test cihazı ve gereçleri Cihaz adı: GAMMAMAT Radyografi cihazı (şekil 18. Rezistans ve Frekans ölçme özelliklerine sahip. Ağırlık.2002 Kullanıldığı yer: T. Germany Gereç Adı: Film Kasetleri (ışık geçirmez plastik). Alet Adı:(3) HANHART Felix stop watch-kronometre Kullanıldığı yer:T.2001 BT-69 Cleaner Remover (Solvent) Batch No:CN20010328 / 28. Tekirdağ M.Y. mikrometre. geyci Kullanıldığı yer:T.Y. Tekirdağ M. çelik gönyeler. çene açıklığı.Ü. Pil. 31/2 dijital. Tekirdağ Model : CİE 2605.3. Kaynak parametreleri ölçü aletleri Alet adı:(1) 1000A AC/DC PENS AMPERMETRE Kullanıldığı yer:T. Model: NEB 211. Tekirdağ 3. Alet adı: Graetz marka.O. kurşun harf takımı.13.Ü.3.Y. Makina Bölümü Metroloji Laboratuarı.11. Penetrant test malzemeleri Malzeme adı:BT-68 Penetrant Red Dye Batch No:P20010515 / 15. metal marker. boyutlar. büyüteç.10. Orijin: Taiwan Özellikleri: AC Akım (20-600A).

ağırlık pillerle 115 gr. Kalite Kontrol Laboratuarı. Kalite D5 FW.Ş.Kullanıldığı yer:İMKOSAN Metal İmalat ve Röntgen Kontrol San. İSTANBUL Gereç Adı: Endüstriyel X-RAY Film.19. Korozyon direnci-tuzlu sis test cihazı Cihaz adı: Kullanıldığı yer: Erichsen Tuz Sprey Cihazı Akzo Nobel A. termometre.Ş. Çorlu 3. Dijital göstergeli ekran.3. çerçeveler. elektrolitik olmayan nikel gibi kaplamalar üzerinde kullanılabilir.3. Kalite Kontrol Laboratuarı.14. İzmir . İzmir 3. Erichsen deformasyon-derin çekme test cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A. İzmir 3. ışıldaklı uyarıcılar. İzmir 3. emaye.20.3. Kalite Kontrol Laboratuarı.3. galvaniz. boyutları 56x24x120mm. ısıtıcılar.21. Kuru boya film kalınlığı ölçü aleti Cihaz adı: ELCOMETER 345 Kullanıldığı yer: ESMER TEKNİK A.Orjin:Belgium Gereç Adı: Işık kasası (Viewer) karanlık odada film değerlendirme aracı Gereç Adı: Görüntü kalite belirteci.Ş. kırmızı bant. radyasyon alarm cihazı ve diğer güvenlik önlem aletleri. Yapışma kontrolü test aletleri Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A. Tic.3.Ş.18.3.15. Darbe direnci test cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A. 3. dakikada 40 okuma yapabilen. Boyahane nem ve sıcaklık ölçme aleti Cihaz adı: Kullanıldığı yer: HT-3001 C DİGİTAL Humudity / Temperature Meter ESMER TEKNİK A.Ş. boya.16. 10x48 cm AGFA.3. Çorlu Model ve Özellikleri: Elcometer 345 modeli demir ve çeliğin üzerindeki manyetik olmayan kaplamanın kalınlığını. plastik. İzmir 3. Kalite Kontrol Laboratuarı. 0 ile 50°C (32-120 °F) 3.3. özel lamba. filmin oluşturulması ve kurutulup hazır duruma getirilmesini sağlayan kimyasallar. Kalite Kontrol Laboratuarı. Minimum kaplama kalınlığı 300µm ve uygun çalışma sıcaklığı. Tip: W10 FE 10-16 Gereç Adı: Sürgülü cetvel (expose time)ışınlama süresi ölçüm aleti Gereç Adı: Karanlık oda (dark room) banyo proses.17. sert krom. Parlaklık ölçme cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A. İzmir 3.Ş. Kalite Kontrol Laboratuarı. telli penetrametre.Ş.Ş. Korozyon direnci-nem testi (QCT) cihazı Kullanıldığı yer: Akzo Nobel A. kurutma dolabı Gereç Adı: Radyasyon ile çalışma kurallarına uygun uyarıcı levhalar.

ARAŞTIRMA SONUÇLARI 4. ferritik (açık) iç yapıda dağılmış./4./4. parlatılmış yüzey Şekil 4.91-%Si 0.76-%Si 0.1.62 -%Mn 0. İ-Örneği.4. Mikroyapı (metalurjik doku incelemesi) 4. 200 × %C 3. . dağlanmış yüzey 200 × 5-8 boyutlu. dağlanmış yüzey 200 × Küresel ve lamel lifler(koyu). 'daki mikroyapılara rastlanmıştır.2. İ-Örneği. Şekil 4.2.1.5. ferritik yapı (açık renk) içersinde düzensiz olarak dağılmış. 4.4./4.1. dağlanmış yüzey 200 × Kaba lamel ve taneli grafit (koyu) formu A tipi kır dökme demir yapısında./4.64 -%Mn 0. D-Örneği.4. A ve B tipi lamel grafitli damarlar (koyu)./4. 1./4./4. G-Örneği. Şekil 4. parlatılmış yüzey Şekil 4.6.9.72 -%Mn 0.53 kaba lamel grafitler (koyu).5.65-%Cr 0. G-Örneği./4. parlatılmış yüzey Şekil 4.6.1. 200 × %C 3.39 küresel grafitli yapı tamamlanmamış yüksek karbonlu dökme demir.8. D-Örneği.61-%Si 0. ferritik yapı içinde belirsiz dağılım göstermiştir.3.10.Tip balta ayakların mikroyapıları Şekil Yapılan testler sonucunda denemeye alınan balta ayaklarda.1./4.3. Şekil 4. 200 × %C 3.47 aşınma dirençli ve yüksek karbonlu alaşımlı dökme demir mikroyapısı.7.

200 × %C 3. sınıfı 50 ve 7 boyutunda %30 düzeyinde sferolaşmış dökme demir mikroyapısı.4.7. Şekil 4. % 75 ferritik yapı. 200 × %C 3. M-Örneği.8.11-%Si 1. parlatılmış yüzey Şekil 4. K-Örneği.32 -%Mn 0.08 dana gözü şekilli. M-Örneği. parlatılmış yüzey Şekil 4. küreselleşmiş grafitli dökme demir. .9.44-%Si 2.16 -%Mn 0. dağlanmış yüzey 200 × Küresel grafit yapı (koyu yuvarlaklar) serbest ferritle (açık renk) çevrilmiş perlit matriksi içindedir. dağlanmış yüzey 200 × E tipi lamel grafitler (koyu siyah) interdentritik segregasyon içersinde dağınık yapıdadır. Şekil 4. K-Örneği.10.

dağlanmış yüzey 200 × %C 0. Şekil 4.36 -%Mn 0./4. balta ayaklarda.14 -%Mn 0.56-%Cr 0.36-%Si 0./4.20-%Si 0.14.38-%Cr 0.14.12.36-%Si 0. 60-45-12 derecesinde küresel grafitler (koyu) ve ferrit (açık) ince perlit matriksi içinde dağılmış yapıda. dağlanmış yüzey Şekil 4. Ferritik yapı (açık). sementit (koyu) bölgeler daha azalmış mikroyapıdadır. dağlanmış yüzey .15. 200 × %C 4.11. G-Örneği. dağlanmış yüzey 200 × %C 0.48 -%Mn 0.'deki mikroyapılara rastlanmıştır. Şekil 4. perlitik yapıdadır. demir karbürsementit (koyu).2.37 -%Mn 0.12.05-%Si 0.13.11.4. alaşımlı dökme demir.77-%Cr 0. M-Örneği.11 Yüksek karbonlu.049 Düşük karbonlu çelik döküm. Şekil Şekil 4.25-%Si 0.1.4-%Ni 0.075 Düşük karbonlu çelik döküm. D-Örneği.1 Düşük karbonlu çelik döküm.Tip balta ayakların mikroyapıları Yapılan testler sonucunda denemeye alınan 4.13.36 Düşük karbonlu çelik döküm.73-%Cr 0. 2. Sementit (koyu) ve ferritik (açık) perlit yapı içerisinde dağılmış yapıda./4. İ-Örneği./4.15.12. dağlanmış yüzey 200 × %C 0.38-%Cr 0.43 -%Mn 0. Ferrit kristalleri (açık). de olduğu gibi karbon oranı daha az olan sementit-demir karbürlü (koyu) ve ferritik (açık) yapı görünümünde. Şekil 4. Şekil 4. 200 × %C 0. K-Örneği.

'deki mikroyapılara rastlanmıştır.14 Düşük karbonlu çelik (SAE 1030) . İ-Örneği.21-%Mn 0. Şekil 4. dağlanmış yüzey Şekil 4.Tip uç demirlerinin mikroyapıları Yapılan testler sonucunda denemeye alınan 4.20. 200 × %C 0. Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısı. K-Örneği. Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısındadır.74-%Cr 0. beyaz noktalar (karbid) olup. Büyük geniş(koyu siyah)grafit.31-%Si 0.18.50-%Cr 0./4.39 Düşük karbonlu çelik (SAE 1030) .28-%Cr 0.17. yağda sertleştirilmiş. M-Örneği. dağlanmış yüzey 200 × %C 0.19.25-%Mn 1.16.89-%Cr 0./4. Kültüvatör 1.20.062-%Si 0.26-%Mn 0. . G-Örneği. Isıl işlem görmüş. Şekil 4./4. Ferritik ana yapı içine sementit homojen olarak dağılmış. Şekil Şekil 4.16-%Mn 0.003 Düşük karbonlu çelik (SAE 1008) . D-Örneği.56-%Si > 1.3-%Si 0.16.26-%Si 0.19. dağlanmış yüzey 200 × %C 0. uç demirlerinde.1. östenitik yapı hakimdir.7-%Mn 0. Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısı.17./4.4. Yağda sertleştirilmiş malzeme yapısı.3.73-%Cr 0.18. Şekil 4. dağlanmış yüzey 200 × %C 0.14 yay çeliği (SAE 9260) .076 Düşük karbonlu çelik (SAE 1030) . dağlanmış yüzey 200 × %C 0.

malzeme seçiminin bu firmalar tarafından doğru yapıldığı görüşünü onaylamaktadır. Kimyasal analiz sonuçları 4.609 FİRMA ADI İ 3.0436 0. Çizelge 4.1190 1.0000 0.0124 0.0032 0.6 HRC) ile D-Firmasının örneğinde ölçülmesi.6.0410 0. İ-Firmasında (48.4409 2.0209 0.6290 0.0313 0.0009 0.5355 0. döküm malzemelerden 1. İ-Örneği çelik döküm.0675 0.0006 0. %Cr değerlerinin ise sadece İ-Firmasında uygun olduğu görülmektedir.0000 0.0716 0.1.0011 0.0035 94.0460 0.0875 0.6150 0. %Mn sadece G ve İFirmalarında uygun. .3488 0.7699 0.0016 0.0011 0.4’de verilen aşınmaya dayanıklı elementlerin (%) değerleri ile karşılaştırıldığında. Çizelge 3.0000 0.0000 0.5 HRC).3259 0.0138 0. D-Firmasında (47.0817 0.0004 0.0229 0.6 HRC).0412 0.199 K 3.1420 0.0012 0. D-Örneği SAE-1010 çelik döküm.0140 0. Kutes Döküm Fabrikasında yapılan kimyasal analizleri sonucunda elde edilen onyedi ayrı elementin (%) değerleri.0000 0.0043 0.4.1.0060 0.0022 95.7 HRC) ve MFirmasında (0 HRC) değerleri ölçülmüştür. karbon ve silis yüzdelerinin hepsinde uygun olduğu. G-Firmasında (0 HRC).0000 0.1.0066 0.0812 0.'da verilen sertlik değerleri ile karşılaştırıldığında.0008 0.0129 0.4732 0.635 Yukarıdaki değerler ve kimyasal analiz cihazının bilgisayar ortamına aktardığı verilere dayanarak irdelendiğinde.0483 0.0046 0.0567 0.0024 0.0810 0.3928 0.'de verilmiştir.0002 0. K-Örneği GGG 50 küresel grafitli dökme demir (sifero) ve M-Örneğinin de siferolaşmanın yeterli olmadığı çelik döküm grubunda olduğu sonucuna varılmıştır.4052 0.0000 0.2. Çizelge 4.0583 0. En yüksek sertlik değeri (48 HRC)'nin İFirmasının örneğinde ve (47.Tip balta ayakların kimyasal analiz sonuçları ELEMENT ADI %C % Si %S %P % Mn % Ni % Cr % Mo % Cu % Ti % Sn % Al % Pb %B % Bi % Mg % Fe D 3.0488 93.0186 0.0026 0. Döküm balta ayakların kimyasal analiz sonuçları Tarım makinaları üreticilerinden alınan.0009 94. G-Örneği GG 25-lamel grafitli dökme demir.1635 0.0606 0.1214 0.Tip balta ayakların.074 G 3. 1.6599 0.0272 0.0853 0.729 M 3.0084 0.0055 0.0035 0.0001 0.0033 0.6408 0. K-Firmasında (10.0567 0.9166 0. Çizelge 4.0106 0.7220 0.0000 94.0132 0.2.0093 0.0011 0.

G-Örneği SAE-1015 çelik döküm.149 0.020 0.041 0.005 K 98.002 0.Tip balta ayakların Hema Hidrolik A.049 0.004 0.002 0.005 0.020 < 0.003 FİRMA ADI İ 94.054 0.002 < 0.0024 0.074 0.0013 0.058 < 0. Fabrikasında yapılan kimyasal analizleri sonucunda elde edilen yirmiiki ayrı elementin değerleri.040 0. D-Örneği SAE-1010 çelik döküm.2'de verilmiştir.002 0.Tip balta ayakların kimyasal analiz sonuçları ELEMENT ADI % Fe %C % Si % Mn %P %S % Cr % Mo % Ni % Pb %V % Al % As %B % Ca % Co % Cu % Nb % Sn % Ti %W % Zr D 98.022 0.003 M 98. En yüksek sertlik değeri (45.0002 0.002 0.0002 < 0.0017 0.107 0.025 0.002 0.092 0. döküm malzemelerden 2.004 0.008 < 0. en uygun değerlere İ-Firmasının örneğinde karşılaşılmaktadır.085 0.402 0.6.002 0.006 0.016 < 0.366 0.014 0.563 0.005 0.027 0.011 0.366 0.009 0.057 0.006 0. 2.006 0.002 G 98.010 0.0005 < 0.369 0.004 0.483 0.031 0.011 0. İ-Örneği 34Cr4 yüksek karbonlu çelik döküm.053 0. Tip döküm balta ayakların sonuçlarıda Çizelge 3.026 0.Tarım makinaları üreticilerinden alınan.017 0.93 0.430 0.Ş.017 < 0.116 0.778 0.0002 < 0.051 0.002 0.037 0. 2.010 0.15 < 0. K-Örneği SAE-1040 çelik döküm ve M-Örneği SAE-1030 çelik döküm olduğu sonucuna varılmıştır.021 0.23 4. malzeme seçiminin bu firma tarafından doğru yapıldığını göstermektedir. G-Firmasında (0 HRC).008 0.025 0.005 0. Çizelge 4.2.036 0.217 0.075 0. .387 0.005 0.020 0.14 0.002 < 0. Çizelge 4. K-Firmasında (3 HRC) ve M-Firmasında (0 HRC) değerleri ölçülmüştür.7 HRC)'nin İ-Firmasının örneğinde ölçülmesi.002 0.006 0.004 Yukarıdaki değerler ve kimyasal analiz cihazının bilgisayar ortamına aktardığı verilere dayanarak irdelendiğinde.012 0.018 < 0.016 0.037 < 0.004 0.7 HRC).078 0.21 0. D-Firmasında (0 HRC).009 0.066 0.16 0.002 0.002 0.0017 0.002 0. Çizelge 4.004 0.373 0.106 0.0003 < 0.'da verilen sertlik değerleri ile karşılaştırıldığında. İ-Firmasında (45.063 0.031 0.008 < 0.731 0.252 0.387 0.4’deki değerlerle karşılaştırıldığında.010 0.

D-örneği SAE-1008 düşük karbonlu çelik.002 0.06 0.501 < 0.266 0.134 0.0009 0.002 0.142 0.0010 0. İ-Firmasında (3 HRC).'de verilmiştir.016 0.0005 0.0010 0.021 0.700 0.017 < 0.024 0. 1.005 0.029 < 0.017 0.008 < 0.056 0.003 0.004 M 96.212 0.030 0.17 0.098 0.011 < 0.Tip (dar) uç demirlerinin kimyasal analiz sonuçları ELEMENT ADI % Fe %C % Si % Mn %P %S % Cr % Mo % Ni % Pb %V % Al % As %B % Ca % Co % Cu % Nb % Sn % Ti %W % Zr D 99.016 0.014 0.259 1.024 0. İ-örneği SAE1030 çelik.899 0.24 0.006 0.0010 0.013 0.005 FİRMA ADI İ 98.312 0. G-Firmasında (43.2. Çizelge 4.002 0.745 0.011 0.027 0.076 0.002 0.0010 0.005 0.84 0. Aşınma dayanımı ve sertlik açısından ele alındığında en uygun malzemelerin G ve Mfirmalarında olduğu gözlenmektedir.009 0.002 0. Fabrikası’nda yapılan kimyasal analizleri sonucunda elde edilen yirmi iki ayrı elementin değerleri Çizelge 4.131 0.002 0.731 0.020 0.149 0.007 0.007 < 0.0010 > 0. G-örneği SAE-1030 orta karbonlu çelik.007 0.Tip (dar) kültüvatör uç demirlerinin Hema Hidrolik A.003 0. D-Firmasında (0 HRC).'da verilen sertlik değerleri ile karşılaştırıldığında. K-örneği SAE-1030 çelik döküm ve M-örneği SAE9260 yay çeliği olduğu sonucuna varılmıştır.003 0. ölçülmesi.025 0.255 0. malzeme seçiminin bu firmalar tarafından doğru yapıldığını göstermektedir. Kültüvatör uç demirlerinin kimyasal analiz sonuçları Tarım makinaları üreticilerinden alınan.042 0.003 0.028 0. En yüksek sertlik değeri (54 HRC)'nin M-Firmasının örneğinde ve (43.027 0.6.265 0.0005 0.027 0.14 0.002 0. .050 0.011 0.006 < 0.005 G 97.062 0.211 0.002 0.025 0.025 < 0.2.067 0.002 0.168 0.235 0.016 0.002 < 0.564 > 1.3 0.2 HRC).037 0.280 0. K-Firmasında (11 HRC) ve M-Firmasında (54 HRC) değerleri ölçülmüştür.011 0.007 0.2 HRC) ile M-Firmasının örneğinde.3.038 0.005 0.012 0.0018 < 0.392 0.012 < 0.009 < 0.048 0. 1.003 Yukarıdaki değerler ve kimyasal analiz cihazının bilgisayar ortamına aktardığı verilere dayanarak irdelendiğinde.Ş.002 K 97.053 0. Çizelge 4.014 0.041 0.004 0.3.349 0.4.018 0.0010 0.

Balta ayakların ve uç demirlerin (HRC ve HB) sertlik değerleri FİRMA ADI PARÇA ADI HRC D HB HRC G HB İ HRC HB HRC K HB HRC M HB 1.0014 Cu 0.4.7 3 - 599 407 218 145 10.6. WPS test plakasının kimyasal analizi % Element C 0.6. Sertlik ölçüm sonuçları 4.0027 Mo 0. Çizelge 4.5. WPS-prosedür kaynak testlerinde aynı esas malzeme kaynatılmıştır.3.1.Tip uç demiri (-) 0 HRC değeri ölçülmüştür.Tip uç demiri 2.3688 Ni 0.5 45.6 - 607.4.5.2 - 186 154 402 136 48.2.3 156 651 245 .5 140 43. Kimyasal analiz sonuçlarının değerlendirilmesi Kimyasal analiz sonuçlarına göre Çizelge 4.2. Kimyasal analiz sonuçlarına göre malzeme sınıfı PARÇA ADI 1. 4.0012 DIN 17100 Normu ile karşılaştırıldığında.3. Çizelge 4. 47. Çizelge 4.0261 Sn 0.Tip balta ayak 1. Balta ayakların ve uç demirlerin sertlik değerleri Döküm balta ayakların ve uç demirlerin sertlik ölçümleri çizelge 4.4.3 163 131.0103 Cr 0.0036 Mn 0.'de verilen kimyasal analizi yaptırılmıştır.'deki malzeme sınıflandırması yapılmıştır.'da verilmiştir.Tip Balta ayak Pik/sifero/çelik döküm 2.3.6 163 265 128 23. Çizelge 4. test malzemesi St 37’ ye karşılık gelmektedir. Denemelerde güvenilir sonuçlar alınması amacıyla.Tip balta ayak 2.0092 S 0.5 215. Ana malzeme sacı kimyasal analiz sonucu Satıcıdan St-37 malzeme olarak istenen esas metalin.4. malzeme sertifikası verilemediği için.Tip balta ayak (Çelik döküm) Uç demiri D Yüksek karbonlu dökme demir SAE1010 Düşük karbonlu çelik döküm SAE1008 Düşük karbonlu çelik G GG25 Pik döküm SAE1015 Düşük karbonlu çelik döküm SAE1030 Düşük karbonlu çelik FİRMA ADI İ Yüksek karbonlu dökme demir 34CR4 Yüksek karbonlu dökme demir (alaşımlı) SAE1030 Düşük karbonlu çelik K GGG50 sifero döküm SAE1040 Düşük karbonlu çelik döküm SAE1030 Düşük karbonlu çelik M Siferolaşma yetersiz dökme demir SAE1030 Düşük karbonlu çelik döküm SAE9260 Yay çeliği 4.0074 P 0.7 3 11 11.0504 Si 0.9 54 23 304.

esas metalde (1-5 noktaları ölçüm ortalaması).'de ve ölçüm değerleri de Çizelge 4. Isı etki bölgesi (HAZ)’de (2-4 noktaları ölçüm ortalaması) ve kaynak metali üzerinde (3 noktasında ölçüm) yapılmıştır. Çekme örneklerinde sertlik ölçüm noktaları Çizelge 4.5 94.5 97. 3 2 4 1 5 Şekil 4.5 112 223 138.5 131.5 126.5 91.5 110.7.2. Isı Girdisi J/cm Çekme Örnek No SERTLİK ÖLÇÜM BÖLGESİ 1.7. WPS Testleri çekme örneklerinin sertlik değerleri WPS testlerinden elde edilen çekme deney örneklerinin beş ayrı yerinde yapılan sertlik ölçüm noktaları Şekil 4.5 127.5 147.5 94.3.5 138 127.5 96.21.5 129.5 142.5 135. Çekme örneklerinin HB-Sertlik değerleri FİRM A KAYNAK METODU Top.’de verilmiştir.5 120 101 107 106.5 147 127. BÖLGE ISI ETKİ BÖLGESİ (2-4 Noktaları) 3.5 137. BÖLGE KAYNAK METALİ (3-Noktası) WPS-1G 31 987 44 574 36 074 23134 30946 33653 27621 24695 27383 27463 43523 24539 20046 52073 38112 D WPS-2G WPS-3G WPS-1G G WPS-2G WPS-3G WPS-1G İ WPS-2G WPS-3G WPS-1G K WPS-2G WPS-3G WPS-1G M WPS-2G WPS-3G Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 137 134 102 103 95 108 121 122 108.5 95 98 128.5 155 106 144 142 157 161 156 180 204 180 150 120 161 173 163 173 149 155 177 193 151 186 159 155 157 220 181 188 169 178 174 163 .5 137 129 107 94 117.5 91.5 98 139 135 117 112.5 155.5 99.21.5 135 121.4. Ölçümler.5 98.5 101 84 132 147.5 88. BÖLGE ESAS METAL (1-5 Noktaları) 2.

63A 32.97 5586. incelendiğinde en yüksek ortalama sertlik değeri (HB 142.25 HKO 38367.294 Olasılık 0. çekme örnekleri sertlik ölçüm değerlerinin. aynı doğal ortamlarda yavaşça soğutulması.4.44A 30. incelendiğinde.991 1138.19A 30.92 2663.21 7887. firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.8.000 0.83 22.243 KARAR Önemli Önemli Önemli Önemli Önemsiz Önemsiz Önemli Önemsiz Çizelge 4.28 1.'da verilmiştir. Çekme örnekleri sertlik değerlerinin firmalarla ilgisi D Min 94.01)= 32.132 269.5 Max 180 Ortalamalar 130.9. Çizelge 4.70 25981. kaynaklı parçada aşırı yüksek ve düşük sertlik değerlerinin oluşmamasını sağlamıştır.85 14.5 193 220 133.182 1223.92 4554.8.9.61 96.9.95 25. kaynak metodlarında.847 F Değeri 142.88 AÖF(P<0.302 0.50 39.01). α=0.63) ile G-Firmasında elde edilmiştir.10 Çekme örneği sertlik değeri ( HB ) Çizelge 4.19) ile KFirmasında elde edilirken en düşük sertlik değeri (HB 130.000 0. Çizelge 4.04 3943.80 27.71 %VK 18. Çekme örneklerinin sertlik ölçüm değerleri varyans analizi Varyasyon Kaynağı Genel Blok (Firma) KM (Kaynak Metodu) BÖLGE FİRMA × KM FİRMA × BÖLGE KM × BÖLGE FİRMA × KM × BÖLGE HATA TOPLAM SD 45 5 2 2 8 8 4 16 45 90 HKT 1726537.006 0.21 1.28 327.49 330253.22 FİRMALAR İ K 94 88.3.8.116 332. WPS Testleri çekme örneklerinin sertlik değerleri ile ilgili istatistiksel bulgular WPS testlerinden elde edilen çekme örneklerinin sertlik ölçüm değerleri ile ilgili varyasyon analizi.40 51962. bölgelerde ve KM × Bölge interaksiyonunda önemli bulunmuştur (Fh=2.54 22.23 4. Çekme örnekleri sertlik değerleri açısından irdelendiğinde.000 0.'de verilmiştir.423 . .744 349.49 G 84 204 130. Sapma 24.314 0. firmalarda.12 1738680.12a 1651265.3.10 12143. Çizelge 4. İş parçalarının kaynak sırasında ve kaynak bitiminde.22 1.80 M 98 188 139.75A 142.57 2616.83A Std. Önemli bulunan konular ile ilgili AÖF analizi ve ortalamalar. Çizelge 4.000 0.

49 120 204 145. Sapma % VK AÖF(P<0.76 WPS-2G 84 178 122. 1998).5 137.46 22. Kaynak metodları arasında farklı ısı girdileri elde edilmesine rağmen sertlik değerlerini aşırı düzeyde etkilememiştir.89 Çizelge 4. Çekme örneklerinin sertlik değerleri açısından.Çekme örneklerinin sertlik değerlerinin kaynak metodları (WPS 1G/2G/3G) ile ilgisi Çizelge 4. Bölgede (esas metal) elde edilmiştir.Bölge Kaynak metali Çekme Örneği Sertlik Değeri ( HB ) Min Max Ortalamalar Std.37 WPS-3G 91.5 19.71) ile WPS2G Kaynak metodunda elde edilmiştir. Çizelge 4. Çekme örnekleri sertlik değerlerinin bölgelerle ilgisi 1.10.43 14. Ergiyerek kaynak metalini oluşturan dolgu teli ve esas metal bir kaynak banyosu meydana getirdikten sonra soğuyarak tekrar katılaşır. Çeliğin içerdiği karbon ve diğer alaşım elementleri. sertlik değeri (HB 109. daha sonra ısıdan etkileşen bölgede ve esas metalde meydana gelir.87 15. Kaynak ve diğer ısıl işlemlerde malzeme iç yapısındaki dönüşüm sabit bir sıcaklıkta değil. Çizelge 4. kaynak metalinin sertliğini ve sertleşebilme kabiliyetini etkiler.9 11. Kaynak sırasında en yüksek sıcaklık kaynak metalinde ortaya çıkar. Çekme örneklerinin sertlik değerleri açısından. bölgeler arasında istatistiksel olarak bir farklılık gözlenmiştir.01)=32.48B 25.Bölge Isı etki bölgesi 3.33B 15.5 129.11. .11 incelendiğinde en yüksek ortalama sertlik değeri (HB 167. kaynak metodları arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.14 28. Sapma % VK AÖF(P<0.71 27.Bölgede (kaynak metalinde) elde edilirken en düşük ort.06) ile WPS1G Kaynak metodunda elde edilirken en düşük ortalama sertlik değeri (HB 122.29 Çizelge 4. Sertlik genel olarak çeliğin içerdiği karbon miktarının bir fonksiyonudur. Sertleşme kabiliyeti kritik soğuma hızı ile doğrudan ilgilidir (ANIK 1975).5 223 138.10.30A 19. Çekme örnekleri sertlik değerlerinin kaynak metodları ile ilgisi WPS-1G Çekme örneği sertlik değeri ( HB ) Min Max Ortalamalar Std. ikinci olarak ısı etkileşim bölgesinde ve esas metalde ölçülmesi doğal bir sonuçtur.06 22. Çekme örneklerinin sertlik değerlerinin ölçüm bölgeleri ile ilgisi Çizelge 4.33 39.11 84 155.10 incelendiğinde en yüksek ortalama sertlik değeri (HB 145. Sertleşebilme kabiliyeti ise çeliğin östenit bölgesinden itibaren ani olarak soğutulması sonucu ortaya çıkan martenzitik yapının oluşma kolaylığının bir ölçüsüdür. Bu bakımdan sertleşebilme kabiliyeti.3) ile 3. İç yapı değişiklikleri en fazla kaynak metalinde. çeliğin kaynak sonrası kaynak bölgesinde göstereceği sertliğin bir bakıma ölçüsüdür (TÜLBENTÇİ. devamlı bir soğuma-transformasyon ile gerçekleşir.3) ile 1.11.da verilmiştir.'de verilmiştir.49 88. Genel olarak sertlik değerleri de en yüksek kaynak metalinde.Bölge Esas metal 2.69 120 220 167.5 109.01)=32.

75 1 8.48 192.25 33 45.75 112.75 63.18 27.2 31.4 18.84 130.27 316.25 27.06 34.49 443.79 135.87 48.05 315.4 141.12.57 15.87 130.75 32.21 356.62 6.81 46.2 18.1 448.4.12.34 473.96 335.25 42.62 32. beş ayrı üretici.12 49.15 465.56 62. çekme dayanımı ve % uzamalar olup.73 144.12 52.93 29. DIN 8559 ve TS 5618 ‘den alınarak hazırlanan Çizelge 3.21 122.06 59.75 34.67 146.75 5.85 346.67 340.08 38.5 13.75 33.37 43.14 134.64 140.73 224.9 32.92 226.4.22 27.27 139.92 31.18 52.57 3.5 28. Isı Girdisi J/cm Çekme Örnek No Örnek Kesiti mm2 Akma Yükü KN Akma Dayanımı N/mm2 Çekme Yükü KN Çekme Dayanımı N/mm2 Uzama % Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARILI * BAŞARISIZ** BAŞARISIZ * BAŞARILI * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ** BAŞARILI** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ * BAŞARILI * BAŞARISIZ** BAŞARILI * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ * BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARISIZ** BAŞARILI** BAŞARILI* WPS-1G 31 987 44 574 36 074 D WPS-2G WPS-3G Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 Ç-1 Ç-2 139.94 142.87 436.6 400.31 44.12 49.06 50.58 133.6 6.25 11.03 145.75 30 10.06 14.43 63.76 44.75 20. akma dayanımı.3 359.55 28.5 30.94 137.67 414.35 168.93 144 121.43 23. esas metalin kaynak metaline göre daha yumuşak ve sünek yapıya sahip olmasından dolayı kopmanın esas metalden olması beklenir.56 134.45 142.54 134.4 6.43 53.18 6.5 423.78 145.6 296.69 341.37 67.04 115.75 63. Çizelge 4.15 7.3.2 33.1 27.81 64. WPS-1G/2G/3G Çekme deney sonuçları FİRM A KAYNAK METODU Top.08 227.75 52. WPS Testleri çekme deney sonuçları Çekme deneyinde.12 51.'e göre değerlendirilmiştir.7 356.38 145.12 138.7 465.42 301.23 365.77 232.65 230.5 32. üç ayrı kaynak metodu ve ısı girdisi ölçümü ile her metod için iki adet çekme örneğinden (toplam 30 adet) elde edilen değerler Çizelge 4.37 12.3 277.15 28.25 31.55 191.73 362.33 350.56 48. Deney sonuçları.31 49.98 389.49 128.25 7.14 345.56 130.68 109.52 WPS-1G 23 134 30 946 33 653 G WPS-2G WPS-3G WPS-1G 27 621 24 695 27 383 İ WPS-2G WPS-3G WPS-1G 27 463 43 523 24 539 K WPS-2G WPS-3G WPS-1G 28 046 52 073 38 112 M WPS-2G WPS-3G ** : Kopma kaynak metalinden olmuştur * : Kopma esas metalden olmuştur Genel olarak bir çekme deneyinde.43 60.95 136.16 302. Ancak kriterleri sağlayan kaynaktan kopmalar da başarılı sayılmaktadır.87 50.84 303.56 53.02 11.5 35.29 490.23 232.4 52.03 352.21 401.394 114.77 372.62 32.52 50.18 44.18 51.31 42.59 466.2 238.04 347.’de verilmiştir.02 151.6 361.69 432.46 34.92 3.9 83.4 476.06 62.6 251.7 15.51 136.31 38.43 63.31 260.12 6 45.1 48.15 207. .55 6.25 23.31 38 61 36 22 60.12 240 226.5 226.

63 11946.883 0.10 5. kaynak metodları arasında.21 1.48 38781.13' de akma dayanımı ile ilgili varyans analizi incelendiğinde.4.4. Çizelge 4.25 238922.66 17243.30 54018.49 KARAR %1 4.85 8.91 2449. istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır .49 4.87 3.11 F Değeri 1.71 22493.85 Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz ( P >0.65 86218.55 44987. Akma dayanımı ile ilgili bulgular Tarım makinaları imalatçısı beş ayrı firmada uygulanan WPS kaynak prosedürlerine ilişkin akma dayanımları ile ilgili veri analizi çizelge 4. firmalar arasında. çekme örnekleri arasında ve kaynak metodu × çekme örneği interaksiyonunda-karşılıklı etkileşiminde.13 1.1.13.82 2449. .48 19390. Akma dayanımı ile ilgili varyasyon analizi Varyasyon kaynağı Genel Blok (Firma) Alt grup KM (Kaynak Metodu) ÇN (Çekme Örneği) KM × ÇN Hata SD 29 4 5 2 1 2 20 HKT 379159.623 Fc %5 2. akma dayanımı değerleri açısından.1. WPS Testleri çekme deneyi istatistiksel sonuçlar 4.1 HKO 13504.4.43 5.1.35 3.13’ de verilmiştir.05 ) Çizelge 4.

65 F Değeri 1. Aşırı derecede yavaş kaynak hızı da fazla miktarda kaynak metalinin yığılması ve nüfuziyetin azalması demektir (TÜLBENTÇİ.30 2 ( N/mm ) Ortalamalar 312.25 22913.84 376.50 490.60 AÖF(P<0.20 3993. 414.49 4.29 5.72cm/dak kaynak hızı ile WPS-1G kaynak metodunda elde edilmiştir. Çizelge 4. α=0.4. 95.14 N/mm2 elde edilmesi düşük ve uygun ilerleme hızı ort. WPS-3G diğer iki metoda göre farklı bir grup oluşturmuştur.10 5.14’ de verilmiştir. Sapma 58.15' de verilmiştir.07 4437. Kaynak ilerleme hızı arttıkça malzemeye giren ısı enerjisi düşmekte ve nüfuziyeti de azaltmaktadır.86 WPS-2G 224.67 Çekme Dayanımı Max 361.1. WPS-3G dik pozisyonda yapılan ve diğer metodlara göre zorluk derecesi daha yüksek olan bir kaynak metodudur.70 476.14).05 Fc %5 2.87 52332. Bunun neticesi de çekme dayanımı düşmektedir.01).22cm/dak ile ve yüksek ısı girdisi sayesinde olmuştur. 85.94B Std. En düşük ortalama çekme dayanımı değeri ise 312.01)= 171.4.62 23.87 3.23 % VK 18.43 5.35 3.53 27090. Burada daha yüksek çekme dayanımı değeri . 1998).27 WPS-3G 277.51B 87.89 ** 0.2.43 83415.94 N/mm2 ile ve ort.17 26166.14.49 KARAR %1 4.95 HKO 5728.53 13545. Çizelge 4.14A 69.22 16.85 Önemsiz Önemli Önemsiz Önemsiz Çekme deneyinde kullanılan örneklerin çekme dayanımı açısından sonuçlar İncelendiğinde (Çizelge 4.89 . Kaynak hızının artması birim boya verilen ısının azalmasına ve dolayısıyla da esas metalin ergiyen miktarlarının azalmasına neden olur ve bu da nüfuziyeti azaltır. Çekme dayanımı ile ilgili varyasyon analizi Varyasyon Kaynağı Genel Blok (Firma) Alt grup KM ÇN KM × ÇN Hata SD 29 4 5 2 1 2 20 HKT 195082. 3G) arasındaki farklılık önemli bulunmuştur ( Fh=5.14 88752. .15.76 3.1 3393. Çekme dayanımının kaynak metodları ile ilgisi WPS-1G Min 191.71 Çekme dayanımı açısından WPS-1G ile WPS-2G arasında istatistiksel açıdan farklılık bulunmamıştır. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda önemli bulunan konuların AÖF değerlendirmesi ile ilgili ortalamalar Çizelge 4. kaynak metodları (WPS-1G.85 8. 2G. Çekme dayanımı ile ilgili bulgular Tarım makinaları imalatçısı beş ayrı firmada uygulanan WPS kaynak prosedürlerine ilişkin çekme dayanımları ile ilgili varyans analiz sonuçları Çizelge 4.36 16683.69 414.

Çekme dayanımı ile ilgili regresyon grafiği Şekil 4.22.'de ve çekme dayanımı ile kaynak metodları arasındaki ilişki Şekil 4.23.'de verilen grafikle açıklanmıştır.

Beklenen %

Gözlenen % Şekil 4.22. Çekme dayanımı ile İlgili regresyon grafiği

Şekil 4.23. Çekme dayanımı ile kaynak metodları arasındaki ilişki

Şekil 4.23 incelendiğinde çekme dayanım değerlerini en çok etkileyen, kaynak metodları ve pozisyona göre ayarlanan kaynak hızları olmuştur. Grafik incelendiğinde hız azaldıkça çekme dayanım değerlerinin yükseldiği, ters orantılı bir ilişki görülmektedir.

4.4.1.3.

Uzama yüzdeleri ile ilgili bulgular

Tarım makinaları imalatçısı beş ayrı firmada uygulanan WPS Kaynak prosedürlerine ilişkin uzama yüzdeleri ile ilgili varyans analiz sonuçları çizelge 4.16’ da verilmiştir. Çizelge 4.16. Çekme örneklerinin uzama yüzdeleri ile ilgili varyasyon analizi Varyasyon Kaynağı
Genel Blok (Firma) Alt grup KM (Kaynak Metodu) ÇN (Çekme Örneği) KM × ÇN Hata

SD
29 4 5 2 1 2 20

HKT
14297,84 1165,13 554,29 220,21 76,23 257,85 1854,5

HKO
291,28 110,86 110,11 76,23 128,93 92,73

Olasılık %5
3,14 * 1,19 0,82 1,39 2,87 3,49 4,35 3,49

Fc %1
4,43 5,85 8,10 5,85

KARAR
Önemli Önemsiz Önemsiz Önemsiz

Çekme deneyinde kullanılan örneklerde uzama yüzdeleri açısından sonuçlar incelendiğinde (çizelge 4.16); firmalar arasında, istatistiksel farklılık önemli bulunmuştur ( Fh=3,14 , α=0,05). Uzama yüzdeleri açısından kaynak metodları, çekme örnekleri ve KM × ÇN interaksiyonunda istatistiksel olarak farklılık önemsiz bulunmuştur. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda önemli bulunan konuların AÖF değerlendirmesi ile ilgili bulgular Çizelge 4.17 ‘de verilmiştir. Çizelge 4.17. Uzama ile ilgili ortalamalar çizelgesi D Min 13,2 Max 35,5 Ortalamalar 28,83A Std. Sapma 8,10 %VK 28,09 AÖF(P<0,01)= 16,61 G 6,4 28,75 18,03A 9,76 54,13 FİRMALAR İ 6,25 33,15 21,95A 12,0 54,66 K 3,57 30,0 15,33A 11,75 76,64 M 1,0 18,75 10,37B 6,2 59,78

Uzama (%)

Uzama yüzdeleri ile ilgili ortalamalar çizelgesi incelendiğinde D, G, İ ve K-firmaları arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır. En düşük uzama yüzdesi (%10,37) MFirmasında gözlenmiştir. Çizelge incelendiğinde en düşük uzama yüzdesi %10,37 ile M-Firmasında, en yüksek yüzde uzaması ise %28,83 ile D-Firmasında gözlenmiştir. Uzamalar aynı esas malzemede ele alındığı için kaynağın nüfuziyetiyle ilgilidir. Kaynak nüfuziyetinin en iyi olduğu DFirmasında en yüksek çekme dayanımı ortalaması (393,87 N/mm2 ) elde edilmesi bu hipotezi doğrulamaktadır. Ortalama uzama yüzdelerinde olduğu gibi ortalama çekme dayanım değerlerinin de en düşük M-Firması ile K-Firmasında gözlenmesi bir rastlantı değildir. Bu firmalarda beş çekme örneğinin de kaynaktan kopması başarısızlığın diğer bir göstergesidir (Çizelge 4.12).

Uzama yüzdesi ile ilgili regresyon grafiği Şekil 4.24.'te ve Firmalarda % uzama değerlerinin karşılaştırılması Şekil 4.23.'de verilen grafikle açıklanmıştır.

Beklenen %

Gözlenen % Şekil 4.24. Uzama % ile ilgili regresyon

Şekil 4.25. Firmalarda % uzama değerlerinin karşılaştırılması 4.4.1.4. Akma dayanımı, çekme dayanımı ve % uzama değerleri arasındaki korelasyon Akma dayanımı, çekme dayanımı ve % uzama değerleri arasındaki korelasyon Çizelge 4.18.'de verilmiştir. Çizelge 4.18. AD, ÇD ve % UZ arasındaki korelasyon AD
Akma dayanımı Çekme dayanımı % Uzama 1 0,714** 0,576**

ÇD
0,714** 1 0494**

% UZ
0,576** 0,494** 1

Çizelge 4.18.de görüldüğü gibi, çekme dayanımı ile akma dayanımı arasındaki ilişki oldukça yüksek (0,714**) bulunmuştur.

20.19. 30 adedi yüzden bükme) deney sonuçları Çizelge 4.’de ortaya konmuştur. İ-Firması ile K-Firması ayrı bir grup oluştururken. Kaynaklı test örneklerinin bükme deneylerinde elde edilen sonuçlar.2. İ ve K-Firmaları da yine ayrı bir grup oluşturarak ikinci derecede .83 9. WPS Testleri bükme deneyi sonuçları WPS test sonuçlarından elde edilen toplam 60 adet bükme test örneğinin (30 adedi kökten. BAŞARISIZ : Yüzden ve kökten bükme sonucunda kaynak metalinde çatlak ve kırılmalar olmuştur 0 4 0 0 0 4 2 4 0 0 2 4 2 4 4 4.4.20. çekme dayanım değerleri ve %uzama ile büyük ölçüde ilgili olduğu göze çarpmaktadır. En yüksek çekme dayanımı özelliği görülen D ve G-Firmaları. WPS 1G/2G/3G bükme deney sonuçları FİRMA KAYNAK METODU Toplam ısı girdisi J/cm Bükme örnek adedi (Yüzden:2 Kökten:2) Bükme testi BAŞARILI Adet Bükme testi BAŞARISIZ Adet WPS 1G 31987 4 4 WPS 2G D 44574 4 0 WPS 3G 36074 4 4 WPS 1G 23134 4 4 WPS 2G G 30946 4 4 WPS 3G 33653 4 0 WPS 1G 27621 4 2 WPS 2G İ 24695 4 0 WPS 3G 27383 4 4 WPS 1G 27463 4 4 WPS 2G K 24523 4 2 WPS 3G 24539 4 0 WPS 1G 28046 4 2 WPS 2G M 52073 4 0 WPS 3G 38112 4 0 BAŞARILI : Yüzden ve kökten bükme sonucunda kaynak metalinde çatlak ve kırılmalar görülmemiştir.99 5. D-Firması ile G-Firması bir grup.21 9.'de bükme deney sonuçları irdelendiğinde.99 5.99 KARAR Önemli (α=0.da verilmiştir.01) Önemli (α=0.01) Önemli (α=0.2. Çizelge 4.21 9.21 9.21 9.02** 12.99 5.4. M-Firması tek başına bir grup oluşturmaktadır.05) Önemli (α=0. WPS Testleri bükme deneyi istatistik sonuçları 2 Firmalarda bükme deneyleri ile ilgili sonuçlara göre χ analizi uygulanmış ve firmalar arasında istatistiksel olarak farklılıkları Çizelge 4.20.05) Önemsiz Çizelge 4.99 5. bükme deney sonuçlarında da diğer firmalardan ayrı bir grup oluşturmuştur.21 χc %1 5.1.4.02** 8* 8* 4. Çizelge 4. Bükme deneyi istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh %5 12.19.

'te verilen kaynak radyografilerinde.de görüldüğü gibi uzama yüzdesi ortalaması en düşük % 10. . Şekil 4. Çizelge 4.'da MFirmasının elde ettiği test parametreleri ve ısı girdileri değerleri.başarılı görülürken M-Firması tek başına bir grup oluşturarak en düşük başarı düzeyinde kalmıştır. 4. genel olarak yetersiz nüfuziyet ve düzensiz kaynak dikişi gibi hatalar göze çarpmaktadır. Ayrıca Şekil 4. Çizelge 3.8'de önerilen kaynak parametreleri değerlerine göre tatmin edici bulunmamıştır.70. Uzama yüzdesinin düşük olması bükme deney sonucunu olumsuz yönde etkileyerek kaynak dikişinin yeterli elastiklik düzeyine ulaşamadığını göstermektedir.65..60.25. ve 4.37 ile MFirmasında gözlenmiştir.39.

Ö. E.Y. H. E. Çizelge 4. Çizelge 4. 1F pozisyonu sonuçları Çizelge 4. Kaynaktan kırıldı Kaynaktan lokal kırılma Kaynaktan kırıldı Kaynaktan kırıldı Kırılma veya kopma görülmedi Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI Kırma/bükme testi sonuçlarına göre sadece M-Firmasının test örneği başarılı olmuştur.M.22. S.B.K. . R.E.23. A.'de verilmiştir. Çizelge 4.21. Ç.21.K. M.K.4. M.'de ve 3F pozisyonu sonuçları ise Çizelge 4. Diğer firmaların test örneklerinin kaynaklarında tam ve bölgesel kırılmalar gözlenmiştir. Diğer Firmaların test örneklerinde. A.5.23. Makrotest (köşe kaynaklı örneklerin kırma/bükme) sonuçları Makrotest örnekleri. İ.'de. Kaynaktan kırıldı Kaynaktan lokal kırılma Kırılma veya kopma görülmedi Kırılma veya kopma görülmedi Kaynaktan kırıldı Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI BAŞARILI BAŞARISIZ Kırma/bükme testi sonuçlarına göre sadece İ ve K-Firmalarının test örnekleri başarılı olmuştur.22. Diğer firmaların test örneklerinin kaynaklarında tam ve bölgesel kırılmalar gözlenmiştir.K.T. Makrotest sonuçları (1F pozisyonu) ( 1F pozisyonunda ikişer kaynakçı test edilmiştir) FİRMA Kaynakçı AÇIKLAMA D G İ K M R. G. 2F pozisyonu Çizelge 4.F. İ. Makrotest sonuçları (3F pozisyonu) FİRMA Kaynakçı AÇIKLAMA D G İ K M R. Kaynaktan kırıldı Kaynaktan kırıldı Kırılma veya kopma görülmedi Kırılma veya kopma görülmedi Kaynaktan lokal kırılma Kaynaktan lokal kırılma Kırılma veya kopma görülmedi Kırılma veya kopma görülmedi Kaynaktan kırıldı Kaynaktan kırıldı Başarılı/ Başarısız BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI BAŞARILI BAŞARISIZ BAŞARISIZ BAŞARILI BAŞARILI BAŞARISIZ BAŞARISIZ Kırma/bükme testi sonuçlarına göre sadece G ve K-Firmalarının test örnekleri başarılı olmuştur.Ç. N. A.M.B. H. kaynak bölgelerinde tam ve bölgesel kırılmalar gözlenmiştir.Ç.Y. R.M. Makrotest sonuçları (2F pozisyonu) FİRMA Kaynakçı AÇIKLAMA D G İ K M H.E. İ. Y.

Çizelge 4. bükme (60 örnek) ve makrotest (15 örnek) ile yapılan toplam 105 adet test örneği sonuçlarına göre. çekme (30 örnek). Kaynakların mekanik test sonuçlarına göre başarı oranları Firmalardan alınan kaynaklı test parçalarından elde edilen.√ 4. WPS-3G/F Çekme. Çizelge 4.24 .6.24. WPS-1G/F. WPS-2G/F. bükme ve makrotest sonuçlarının karşılaştırılması D Makrotest Örneği Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri G Makrotest Örneği Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri I Makrotest Örneği Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri K Makrotest Örneği 4 1 Bükme deney örnekleri Çekme deney örnekleri Çekme deney örnekleri 1 2 1 2 3 4 1 1 2 1 2 3 4 1 1 2 1 2 3 4 1 1 2 1 2 3 1 2 1 × √ × 1 2 × × √ 1 2 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 × × × 3 × × × 3 × √ × 1 2 √ √ × 2 1 √ √ × 2 1 √ √ × 2 1 √ √ × 2 1 √ × × 1 2 × √ √ 2 1 × × × 0 3 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 √ × √ 2 1 × √ × 1 2 × × × 3 × × × 3 √ √ × 2 1 √ × × 1 2 √ √ × 2 1 √ × × 1 2 √ √ × 2 1 × × √ 1 2 × × √ 1 2 √ × × 1 2 Başarılı: 10 Başarısız: 11 Başarılı: 10 Başarısız: 11 Başarı oranı: %47 Başarılı: 9 Başarısız: 12 Başarı oranı: %42 Başarılı: 8 Başarısız: 13 Başarı oranı: %38 Başarılı: 5 Başarısız: 16 Başarı oranı: %47 Başarı oranı: % = Başarılı × = Başarısız .'te verilen başarı oranları saptanmıştır.

Tip döküm balta TOPLAM 1. kalıp ve kum hataları. İ-Firması %94. G-Firması %38 ve D-Firması %16 olarak sıralanmıştır. en iyi görünümlü döküm balta ayak kullanan firmalar. Çizelge 4. Döküm boşlukları ve girintili yüzey en az düzeyde.Tip döküm balta 1 2 3 3 4 7 9 8 17 8 7 15 4 5 9 8 7 15 6 5 11 0 1 1 1 2 3 5 4 9 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 %50 % 94 %16 D 2.Tip döküm balta TOPLAM 1.Tip ve 2. kalıp ve kumdan kaynaklanan hatalarla da çok sık karşılaşılmaktadır. Büyük hacımlı döküm boşlukları.Tip döküm balta 2. en fazla göze çarpan hatalar döküm boşlukları ve kendini çekmeler olup. ölçüler uygun. K-Firması %83. Döküm balta ayakların gözle kontrolü FİRMA MALZEME Uygun Uygun değil Malzeme Uygun adedi malzeme oranı (%) AÇIKLAMA Gözlenen dış yüzey döküm hataları Büyük hacımlı döküm boşlukları. Döküm boşlukları.Tip döküm balta 2.Tip ve 2. 1. 2.'te verilmiştir.Tip döküm balta 2. 1. Büyük hacımlı döküm boşlukları.Tip döküm balta 2.4.Tip ve 9 adedi 2. Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında.25.Tip döküm balta TOPLAM 1. kalıp ve kum hataları. Döküm boşlukları ve girintili yüzey en az düzeyde. fazla girintili yüzeye sahip. 9 adedi 1.Tip döküm balta TOPLAM 1. kalıp ve kum hatalarına rastlanmadı.Tip olmak üzere.Tip döküm malzemelerde de en fazla görülen hatalar döküm boşlukları ve yüzey pürüzlülükleri olup. incelendiğinde her gruptan rasgele alınan. % 38 Döküm boşlukları.25. toplam 18 adet döküm malzeme üzerinde yapılan incelemelerde. fazla girintili yüzeyler var.7. fazla girintili yüzeyler gözleniyor. Küçük döküm boşlukları ve girintili yüzeyler var. .Tip balta ayakların göz ve boyut kontrolleri Çizelge 4. kalıp ve kum hataları.Tip balta ayakların göz ve boyut kontrol sonuçları Döküm malzemeden yapılmış 1. yine çok sayıda kalıp ve kumdan kaynaklanan hatalarla karşılaşılmaktadır.1. İ K M Çizelge 4.7. fazla girintili yüzeyler hahim. % 83 Büyük hacımlı döküm boşlukları. kalıp ve kum hataları. ölçüler uygun. kalıp ve kum hatalarına rastlanmadı. MFirması %50 .Tip döküm balta TOPLAM G Döküm boşlukları ve girintili yüzeyler gözleniyor.25. Göz ve boyut kontrol sonuçları 4.

Civata ve somunların göz ve boyut kontrol sonuçları 4.Tip (dar) ve 9 adedi 2. 1. ısıl işlem öncesi şekil verme operasyonlarından kaynaklanan form hataları olup. 4.7.Tip uç demirleri 2. Gözle kontrollerde ve diş mastarlarında yapılan kontrollerde. ezik ve çapaklı görünümleri olmuştur.Tip uç demirleri 2.Tip çizel uç demirlerinde en fazla görülen hatalar. ezilme ve kirlenmeye karşı civatalara oranla daha iyi korunduğu gözlenmiştir. Optik komparatörden elde edilen sonuçlar Optik komparatör ile yapılan göz ve boyut kontrolleri sonucunda. İ.Tip kültüvatör uç demirlerinde ve 2. M-Firması %66 ve D-Firması %55 bulunmuştur.Tip uç demirleri TOPLAM 1. G. G-Firması %72 . 1.Tip(çizel) uç demirlerinin göz ve boyut kontrol sonuçları Isıl işlemle sertleştirilmiş 1.Tip uç demirleri 1. G-Firmasının kullandığı Berk markalı civata ve somunlar uygun bulunmuştur.Tip uç demirleri 4 6 10 7 6 13 8 8 16 7 8 15 7 5 12 5 3 8 2 3 5 1 1 2 2 1 3 2 4 6 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 9 9 18 % 55 % 72 % 88 G İ K 2.Tip (dar) ve 2.7. preslerde düzgün şekil verilmediği ve hatalı ısıl işlemle sertleştirme yapılırken de tufalleşmenin önlenemediği gözlenmiştir. Çizelge 4.26. uygun şekil ve görünümlü uç demiri kullanma oranları sırasıyla.Tip(çizel) olmak üzere.3.Tip ve 2. Civata ve somun üreticileri içinde standartlara en uygun ürün olarak Norm civatayı görmekteyiz.Tip uç demirleri 2.Tip uç demirleri 1. genellikle asimetrik ve tufalli yüzeyler gözlenmekte Form hatalı ve tufalli yüzeyler daha az Form hatalı ve tufalli yüzeyler daha az Form hatasız ve temiz yüzeylere sahip Form hatasız ve temiz yüzeylere sahip Form hatası ve tufalli yüzeyler daha az düzeyde Form hatası ve tufalli yüzeyler daha az D 1. Gözle yapılan kontrollerde en çok görülen hatalar.Tip uç demirleri % 83 % 66 Form hataları ve yüzeydeki tufaller daha az Form hataları ve yüzeydeki tufaller daha az M Çizelge 4. K-Firması %83.26.4. incelendiğinde her gruptan rasgele alınan.'da verilmiştir. taşımalarda darbe.7.Tip uç demirleri 2. M ve D firmalarının hepsinde kullanılan Norm markalı civata ve somunlar uygun ve kabul edilebilir bulunmuş.sırayı paylaşmaktadırlar. Uç demirlerin gözle kontrolü FİRMA MALZEME Uygun Uygun değil Malzeme adedi Uygun malzeme Oranı (%) AÇIKLAMA Gözlenen dış yüzey hataları Form hataları ve tufalli yüzeyler var Form hataları. K.3. Diğer üreticilerden Denet ve Berk’ te kalite açısından 2. dişlerin temiz ve düzgün işlenmemiş.26. diş formlarının içte olmasının.2. 9 adedi 1. . Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında.Tip Uç demirlerin göz ve boyut kontrollerinden elde edilen bulgular Çizelge 4.1. İ-Firması %88. toplam 18 adet uç demiri incelendiğinde.Tip uç demirleri 1. yine K-Firmasının kullandığı Denet markalı civata ve somunlarla. somunlar daha iyi ve uygun çıkmış.

İç ve dış çap vida mastarlarından elde edilen sonuçlar Civataların dış çap vida mastarları ile yapılan uygunluk kontrolü Çizelge 4.'de verilmiştir.44 0.4. genellikle aynı tedarikçi firmalardan temin edildikleri gözlenmiştir. Civataların kontroluna ilişkin istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh 1.'de.99 5.99 5. Civataların dış çap vida mastarlarıyla uygunluk kontrolü (DIN 960.99 5. 962.21 9. civataların kontrolüne ilişkin istatistiksel bulgular ise Çizelge 4.24 1.7.28.3.99 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Civataların dış çap vida mastarlarıyla yapılan uygunluk kontrollerinde firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.28. .21 χc %1 5.99 5.21 9. hazır mamul olarak satın aldıkları civatalar arasında kalite açısından büyük farklılıklar görülmediği anlaşılmaktadır.30 0.33 0. 961.40 %5 9. 609) FİRMA TEKRAR M20 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 × × × √ × × × × × √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × ×√ × √ √ × √ √ √ CİVATALAR VE DEĞERLENDİRME M16 √ √ × √ × × √ × × √ √ × √ √ × √ × × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ × √ × × M12 √ ×× √ √ × √ × × √ √ √ √ √ × √ × × √√ √ √ √ × √ √ × √√ √ √ ×√ √ √ × √ ×√ √ √ × √ √ × M10 √ √ √ √ × × √ √ × √ √ √ √ × × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ × × √ √ × M8 √ √ × √ √ × √ × × TOPLAM √ √ × √ √ × √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ × √ √ × √ √ √ TOPLAM UYGUN 8 7 5 20 12 9 10 31 13 14 13 40 12 13 12 37 10 9 11 29 UYGUN DEĞİL 7 8 10 25 3 6 5 14 2 1 2 5 3 2 3 8 5 6 5 16 TOPLAM ADET 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 TOPLAM BAŞARI D % 44 G % 68 İ % 88 K %82 M % 64 √ : Uygun × : Uygun değil Çizelge 4.2. Bu sonuca göre firmaların.21 9.27. Yapılan araştırmalar sonucunda da bu tür malzemelerin.21 9.27. Çizelge 4.

29.'da verilmiştir.99 5. . Somunların iç çap mastarlarıyla uygunluk kontrolü (DIN 962 ) FİRMA TEKRAR M20 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 √ √ √ √ × × √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ × × √ √ × ×√ √ SOMUNLAR VE DEĞERLENDİRME M16 √ ×√ √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ × √ M12 ×√ √ √ √ × √ √ √ × √ √ √ √ × √ × √ √√ √ √ × √ √ √ √ ×√ √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × M10 √ √ × × √ √ √ √ × √ √ √ √ × √ √ √ × √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ M8 √ √ × √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ × √ √ × √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √√ √ √ √ TOPLAM √ √ √ √ √ √ √ √ √ TOPLAM √ √ × × √ √ √ √ √ TOPLAM UYGUN 11 10 13 34 12 11 12 35 14 13 14 41 11 14 13 38 10 11 12 33 UYGUN DEĞİL 4 5 2 11 3 4 3 10 1 2 1 4 4 1 2 7 5 4 3 12 TOPLAM ADET 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 15 15 15 45 TOPLAM BAŞARI D % 75 G % 77 İ % 91 K % 84 M % 73 √ : Uygun × : Uygun değil 2 Çizelge 4. bulunmuştur.68 %5 9.29.21 9.99 5. İ-Firması %88 civata -%91 somun.99 5. en kaliteli ve iyi görünümlü civata-somun kullanan firmalar sırasıyla.30. K-Firması %82 civata -%84 somun.21 9. Çizelge 4. M-Firması %64 civata -%75 somun ve D-Firması %44 civata -%73 somun.53 2.24 0.60 0.21 9. Bu sonuca göre firmalar.Somunların iç çap vida mastarları ile yapılan uygunluk kontrolü Çizelge 4.21 χc %1 5. Somunların χ analizine ilişkin istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh 1. Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında.'da ve somunların kontrolüne ilişkin istatistiksel bulgular ise Çizelge 4.36 0.21 9.99 5. hazır olarak satın aldıkları somunları da civatalar gibi genellikle aynı tedarikçi firmalardan temin etmektedirler. G-Firması %68 civata -%77 somun.99 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Somunların iç çap vida mastarlarıyla yapılan uygunluk kontrollerinde firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.30.

Tip √ √ √ × √ × TOPLAM √ √ √ × √ √ TOPLAM √ √ √ × × √ TOPLAM √ √ √ × √ √ TOPLAM √ √ √ × √ √ TOPLAM 4 4 3 11 7 5 6 18 8 6 5 19 7 6 7 20 5 5 7 17 4 4 5 13 1 3 2 6 0 2 3 5 1 2 1 4 3 3 1 7 8 8 8 24 8 8 8 24 8 8 8 24 8 8 8 24 8 8 8 24 D % 45 G % 75 İ % 79 K % 83 M % 70 √ : Uygun × : Uygun değil .5 43 44 37 22 12 16 Tip (h) İngiliz kanca (a) Yarım Alman kanca Düz.31.TİP BASMA YAYI 2.5 24 28 116 162 205 5 6 6.Tip ×√ √ × × √ √ √ √ × ×√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ √ × √ UYGUN UYGUN DEĞİL TOPLAM ADET TOPLAM BAŞARI 2.31. Çizelge 4. Çekme ve basma yaylarının deformasyon test sonuçları Tarım makinalarında tohum ekici düzenlerde en çok kullanılan 2’şer tip çekme ve basma yayı incelenmiştir.TİP ÇEKME YAYI 1. 1. Çekme ve basma yaylarının deformasyon test sonuçları FİRMA TEKRAR YAYLARIN DEFORMASYONA UYGUNLUĞU 2 ÇEKME YAYI 1.'de açıklanmıştır.32.4. Yayların χ analizine ilişkin istatistik sonuçları ise Çizelge 4.33.Tip çekme ve basma yayları olarak Çizelge 4. son sarım yüzeyleri taşlanmış Son sarım yüzeyleri taşlanmamış 1.TİP BASMA YAYI Çekme ve basma yaylarının deformasyon test sonuçları Çizelge 4. Bunlar.Tip × × √ × √ √ × √ √ × √ √ √ √ √ × × √ √ √ √ √ × √ × × √ × √ √ 2. Çizelge 4.Tip 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 √ × √ × ×√ √ √ √ √ √ × √ √ √ √ √ × √ × √ √ √ √ × √ √ × √ √ BASMA YAYI 1.Tip ve 2.32.7.TİP ÇEKME YAYI 2.'te verilmiştir.'de. sargı çapı mm mm mm 70 2.4. Çekme ve basma yaylarının özellikleri YAYLAR Çekme (DIN 2097 ) ve Basma (DIN 2095 ) Yaylarının Özellikleri d Dm L0 Sargı sayısı Yüksüz boy Tel çapı Ort.

K A. Y.Çizelge 4. geniş ve yüksek kapak Az sıçrantı. her firmadan ikişer kaynakçı test edilmiş ve sonuçlar Çizelge 4. düzensiz yüzey Az sıçrantı Kaynak arka yüz Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Az sıçrantı Hataya rastlanmadı Boşluk (Gaz gözeneği) Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Az sıçrantı. yüzeyde eksik dolgu Fazla sıçrantı.Sınıflandırma Terimler ve Tarifler “ standardına göre değerlendirilmiştir.K. Yayların χ analizine ilişkin istatistik sonuçları Firma D G İ K M 2 χh 0. K-Firması %83.21 9.34. WPQ Kaynakçı kalifikasyon testlerinin (1G pozisyonu) gözle kontrolünde. yanma oluğu Aşırı kaynak. M-Firması %70 D-Firması %45 olarak bulunmuştur.53 0.99 5. A.34.T.33. 4. R.21 9.M. Visual Inspection.21 χc %1 5. genellikle aynı tedarikçi firmalardan temin ettiklerini göstermektedir. Firmaların uygun malzeme kullanmadaki toplam başarı oranları karşılaştırıldığında.7. E.7. 4.32 1.32 3.5. G. en iyi görünümlü ve kaliteli çekme-basma yayı kullanan firmalar sırasıyla. Sonuçlar.21 9.52 1.1.21 9.99 5.Y. Çizelge 4.M.99 5. WPQ Kaynakçı kalifikasyon testlerinin (1G pozisyonu) gözle kontrolü FİRMA D G Kaynakçı R. R. TS 7536 / Ekim 1989 “ Kaynak Hataları Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı için . M WPQ Kaynakçı kalifikasyon testlerinin (1G pozisyonu) gözle kontrolünde kaynaklar kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur. İFirması %79.'te verilmiştir.61 %5 9. İ. . M.99 5.5.2. tarım makinaları üretici firmalarının yan sanayiden hazır olarak aldıkları yayları.D. Kaynakların göz ve boyut kontrol sonuçları 4. Kaynak ön yüz Eksik dolgu Hızlı çekilmiş kaynak (düzensiz yüzey) Az sıçrantı Hataya rastlanmadı Eksik dolgu Az sıçrantı.99 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Çekme ve basma yaylarının deformasyon testi uygunluk kontrollerinde firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.7. düzensiz paso Sıçrantı Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir İ Ç. S. WPQ Kalifikasyon testlerinin (alın kaynaklı) gözle kontrolü ASME Section V.F.B. G-Firması %75.5.

WPS 1G.7 27.5 5.3 31.27 13.31 67.5 8. WPS 1G. D-Firması .2 1.25 108 27.20 - 9946 14616 7425 31987 17537 9672 10343 7022 44574 10101 10032 9221 6720 36074 Çizelge 4. WPS Prosedür testlerinin kaynak parametreleri ve ısı girdileri sonuçları Firmalara ait WPS Prosedür testlerinin kaynak parametreleri ve ısı girdileri sonuçları sırasıyla Çizelge 4.3 14 14 14 - 6838 11088 5208 23134 9614 13056 8276 30946 10306 12202 11145 33653 Çizelge 4.2 1.7 48.2 22 34.2 30 75.4.5 140 597.5 26 26 22 34 21 22 22 21 86 74 105 80 259 110 60 65 57 292 65 60 55 50 230 5.5 185 190 190 160 755 24 24 25 73 26.5 5.5 5.5 34 22. Çizelge 4.5 11 11 11 11 11 8./ 4.35./ 4.36./ 4.2 109.5 5. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm İ TOPLAM İ TOPLAM İ WPS 1G WPS 2G WPS 3G TOPLAM 1 2 3 3 1 2 3 3 1 2 3 4 5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 DC + “ “ DC + “ “ DC + “ “ “ 200 205 210 615 175 220 220 615 140 170 175 180 23 24 24 71 23 24 24 18 19 19 19 75 28 65 48 141 55 47 28 130 55 52 57 55 219 8 8 9 8 8 9 6 6 6 6 53.5 29.5 12 12 12 20 20 20 12 12 12 12 5152 12792 9677 27621 8855 9926 5914 24695 5540 6718 7581 7544 27383 .3 27.2 28.5 5. G-Firması.2 1.8 26.37.2 34.2 DC + “ “ DC + “ “ DC + “ “ 185 200 200 385 190 200 200 390 220 235 240 695 21 21 21 63 23 24 24 71 26 27 27 80 44 66 31 141 55 68 43 166 45 48 43 136 8.4 24.5 112.27 41.8 84 33.2 1. WPS 1G.5 8.35.38.37.5 5. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm D TOPLAM D WPS 1G WPS 2G TOPLAM D WPS 3G TOPLAM 1 2 3 3 1 2 3 4 4 1 2 3 4 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 DC + “ “ DC + “ “ “ DC + “ “ “ 140 145 165 450 150 155 152. İ-Firması.6 95.2.3 105 27.91 23 25 27.8 99.6 25 23 26.5 5.7.5 5. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm G TOPLAM G TOPLAM G TOPLAM WPS 1G WPS 2G WPS 3G 1 2 3 3 1 2 3 3 1 2 3 3 1 1 1 1.5 5.5 23 31.36.39.2 1.2 32 53.'da verilmiştir.5 5.5./ 4.

5 9.2 24. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm K TOPLAM K WPS 1G WPS 2G 1 2 3 3 1 2 3 4 5 5 1 2 3 4 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1. ve 4. Sonuçlar incelendiğinde. Bu faktörler.2 27463 10560 8603 11700 3300 9360 43523 3959 6350 5914 8316 24539 TOPLAM K TOPLAM WPS 3G Çizelge 4.2 DC + “ “ DC + “ “ “ “ DC + “ “ “ 200 210 210 620 165 195 195 165 180 900 130 210 220 220 780 21 23 23 67 20 20 20 20 20 100 20 21 21 21 83 51 62 36 149 80 55 75 25 65 250 38 36 32 45 151 4.27 41.2 22 24. 4.4 52.8 11 “ “ 11 “ “ - 9408 9324 9314 28046 17785 20059 14229 52073 12003 13763 12346 38112 Elde edilen sonuçlara göre ısı girdilerinin kaynak kalitesini.39.38.1 12 “ “ 12 “ “ “ “ 10 “ “ “ 8568 11940 6955.4 41.'da verilen çekme ve bükme test sonuçlarını büyük ölçüde etkilediği görülmüştür. uygun ve tavsiye edilen kaynak parametreleri ile çalışmanın gerekliliği ortaya çıkmıştır. WPS 1G.4 15. 2G ve 3G prosedür testleri parametreleri ve ısı girdileri FİRMA KAYNAK METODU Paso No Tel çapı mm Akım tipi / kutup Akım Amper Gerilim Volt Ark süresi sn Tel ilerleme hızı cm/d Kaynak İlerleme hızı cm/d Gaz çıkış Debisi lt/d Isı girdisi J/cm M TOPLAM M TOPLAM M TOPLAM WPS 1G WPS 2G WPS 3G 1 2 3 3 1 2 3 3 1 2 3 3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 DC + “ “ DC + “ “ DC + “ “ 175 180 195 550 220 235 210 665 220 230 230 680 21 21 21 63 22 22 22 66 22 22 22 66 64 60 58 182 86 97 77 260 62 68 61 191 8.4 19.12.7 75.5 5 5 5 5 5 5 5 5 29.5 5 5 4.4 25 26.6 70.1 17.5 9.7. .5 8.2 1. WPS 1G.5 9.19.5 8 9 9 23. metalurjik yapısı veya korozyon direnci tespit edilemez.6 95. Bu nedenle kaynak işleminin bir kalite sistemi tarafından kontrol edilmesi gerekir (Anık ve Vural. 1996).6 46.2 20 60 23 148.3 161.27 18. özellikle Çizelge 4.95 39.3.2 1.75 27.Çizelge 4. çentik darbe tokluğu.5.5 9.2 1. M-Firması.4 24. kaynaklı bağlantının dayanımı. kullanılan kaynak ilave malzemelerinden ve ısı girdilerinden etkilenirler. K-Firması.8 33. Kaynağa ne kadar iyi bir tahribatsız muayene yöntemi uygulanırsa uygulansın.

A. Çizelge 4.E. E.E. WPS-3G prosedür kaynaklarından sadece İ-Firmasına ait test parçasında tamir gerekecek ölçüde kaynak hatası (yüksek kap ve undercut) gözlenmiş.M. ./ 4.M.K. WPS-1G prosedür testlerinin gözle kontrolü FİRMA D G İ K M Kaynakçı R.M.42.4. WPS Prosedür test parçalarının gözle kontrolü ASME Section V. WPS-3G prosedür testlerinin gözle kontrolü FİRMA D G İ K M Kaynakçı R. M.G./ 4. WPS-2G prosedür testlerinin gözle kontrolü FİRMA D G İ K M Kaynakçı H. H.3. taşma-bindirme Hataya rastlanmadı Kabul edilebilir Undercut Kabul edilebilir Hataya rastlanmadı Kabul edilebilir Küçük undercut Kabul / Red az Kabul edilebilir Kabul edilebilir Çizelge 4. WPS-3G prosedür testlerinin gözle kontrolleri sırasıyla Çizelge 4. TS 7536/Ekim 1989 "Kaynak Hataları-Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı İçin-Sınıflandırma Terimler ve Tarifler" standardına göre değerlendirilmiştir.41.Ç. Visual Inspection.'de verilmiştir. M.Ö. Kaynak ön yüz Sıçrantı Hataya rastlanmadı Küçük yanma oluğu Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Kaynak arka yüz Gaz boşluğu Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Kabul Kabul Çizelge 4. İ.41. İ.40.42. Kaynak ön yüz Küçük boyutlu undercut.B.7.Y. Kaynak ön yüz Küçük undercut Geniş ve düşük kapak Fazla undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz kapak Kaynak arka yüz Hataya rastlanmadı Kabul edilebilir Hataya rastlanmadı Yüksek kap ve fazla undercut Tamir gerekir Kabul edilebilir Kabul / Red Kabul edilebilir Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz Kabul edilebilir kapak WPS-1G ve WPS-2G prosedür test kaynakları kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur. sıçrantı Yüksek kapak ve sıçrantılar Yetersiz kapak ve küçük undercut Düzensiz ve yüksek kapak Düzensiz ve yüksek kapak Kaynak arka yüz Küçük boyutlu undercut. WPS-1G. R. A.Ç. H.40. WPS-2G. İ.K. N. diğerleri kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur.5.K.Ö.

B.4. İ.Sınıflandırma Terimler ve Tarifler “ Standardına göre değerlendirilmiştir. R. Y.'te verilmiştir.43.M. diğer test örnekleri kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur. Ç. N.B A. gaz boşlukları var Hataya rastlanmadı Kökte az boşluk var Kökte az boşluk var Kesitte değerlendirme Nüfuziyet orta Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet iyi Nüfuziyet orta Nüfuziyet zayıf Kabul / Red Kabul edilebilir Red Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir D G İ K M H. E.K. M.Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı için .44. Visual Inspection. M. Ç. Makrotest (2F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Firma Kaynakçı sembolü Yüzeyde değerlendirme Hataya rastlanmadı Gözenekler. ortaya yakın noktada durdurularak tekrar başlama sağlanmış ve böylece parametrelere dikkat edilmiştir.5. R. M.M. Makrotest (2F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Çizelge 4. G. Çizelge 4. Makrotest-köşe kaynakların gözle kontrolü ASME Section IX. Ç. H. E.43. gaz boşlukları var Fazla Dışbükeylik var Kökte çok az boşluk var Hataya rastlanmadı Kesitte değerlendirme Nüfuziyet iyi Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet orta Nüfuziyet iyi Kabul / Red Kabul edilebilir Red Red Kabul edilebilir Kabul D G İ K M R. İ. K. Makrotest (1F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolünde ikişer örnek değerlendirilmiş ve sonuçlar Çizelge 4. Makrotest (1F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Firma Kaynakçı sembolü Yüzeyde değerlendirme Sıçrantı var Sıçrantı var Küçük yanma oluğu Hataya rastlanmadı Sıçrantı var Sıçrantı var Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Sıçrantı var Sıçrantı var Kesitte değerlendirme Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet iyi Nüfuziyet iyi Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet orta Nüfuziyet iyi Nüfuziyet iyi Nüfuziyet zayıf Nüfuziyet zayıf Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul Kabul Kabul edilebilir Kabul edilebilir D G İ K M R.F. E. ve Makrotest (3F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Çizelge 4. A. Y. H. .Y. TS 7536 / Ekim 1989 “ Kaynak Hataları . Makrotest (2F pozisyonu) köşe kaynaklarında G-Firmasının örneği ve Makrotest (3F pozisyonu) köşe kaynaklarında ise G ile İ-Firmalarının örnekleri red edilmiş.45. Makrotest (3F pozisyonu) köşe kaynaklarının gözle kontrolü Firma Kaynakçı sembolü Yüzeyde değerlendirme Hataya rastlanmadı Gözenekler. Tek bir paso ve maksimum malzeme kalınlığı ölçüsünde kaynatılmasına dikkat edilmiş.4(b) de açıklandığı gibi hazırlanmış test parçaları kaynak yapılmıştır. ASME Section V.45. Çizelge 4.44. Sonuçlar incelendiğinde. İ.'te verilmiştir.4. A. E.7. Ö. K. QW-462.T. Çizelge 4. S.K.

Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir.Y. kaynak formu uygun görülmektedir. kaynakçı İ.26 / 4. M-Firması. kaynakçı R. Nüfuziyet iyi. Şekil 4.31/ 4. Şekil 4.'de gösterilen kesitler elde edilmiştir. Şekil 4.34. kaynakçı R. D-Firması.29 / 4.5.B.7. kaynak formu eksik görülmektedir. Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir.4.26. Şekil 4. kaynakçı Ç. G-Firması. İ-Firması. D-Firması. kaynakçı Y.28 / 4.27. Şekil 4.34 / 4. K-Firması. K-Firması.F.5.S.T. kaynak formu uygun görülmektedir.M. Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir. Şekil 4. İ-Firması. Nüfuziyet orta. Makrotest kaynak kesitlerinin dağlanarak incelenmesi Makrotest kaynak kesitleri (1F pozisyonu) 4. kaynakçı E. Nüfuziyet iyi.M. Makrotest (1F pozisyonu) örnekleri üzerinde yapılan testler sonucunda.30 / 4.35. G-Firması. Şekil 4.G. kaynakçı A. kaynak formu uygun görülmektedir.1. Şekil 4. kaynakçı A.33.33 / 4.28.35.7. Nüfuziyet iyi. kaynakçı H. Nüfuziyet iyi. M-Firması. Şekil 4. kaynak formu uygun görülmektedir.29.30.5. kaynakçı M.B.K. Şekil 4.5. Şekil 4.27 / 4.31.32 / 4. .32.

kaynakçı: E.37 / 4. Nüfuziyet ve kaynak formu orta düzeyde olduğu gözlenmektedir. Şekil 4. G-Firması.2. Şekil 4.Ç. Şekil 4. kaynakçı: H. Nüfuziyet zayıf ve kaynak formu orta düzeyde gözlenmektedir. Nüfuziyetin zayıf.39 / 4.E. Şekil 4.K. Kökte az boşluk bırakılmış.37. Şekil 4. Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir.Y.40. Şekil 4. . gaz boşluklu ve gözenekli yapı olduğu görülmektedir.Nüfuziyetin zayıf olduğu gözlenmektedir. Nüfuziyet zayıf ve kaynak formu orta düzeyde gözlenmektedir. Kökte az boşluk bırakılmış.'da görüntülenen kaynak kesitleri elde edilmiştir.38.K. D-Firması. Makrotest kaynak kesitleri (2F pozisyonu) Makrotest (2F pozisyonu) örnekleri üzerinde yapılan incelemelerde.36 / 4. İ-Firması. M-Firması.36. 4. Nüfuziyet ve kaynak formu iyi düzeyde olduğu görülmektedir.5.39.40.38 / 4.5. kaynakçı: İ. kaynakçı: M.7. kaynakçı: R. K-Firması.

G-Firması.42 / 4.3. M-Firması. kaynakçı: R.43 / 4.4.41. kaynakçı: H.7. Kökte az boşluk bırakılmış. Şekil 4.45.44 / 4.5.5. Fazla dışbükeylik göze çarpmaktadır. İ-Firması. kaynak formu orta düzeyde olduğu görülmektedir.43. K-Firması. . Şekil 4. Nüfuziyet ve kaynak formu orta düzeyde gözlenmektedir. Nüfuziyet iyi. Nüfuziyet iyi.Ö.42.K. kaynak formu orta düzeyde olduğu görülmektedir. Şekil 4.Ç.44. kaynakçı: A.'de görüntülenen kaynak kesitleri elde edilmiştir.45. D-Firması.E.M. Makrotest kaynak kesitleri (3F pozisyonu) Makrotest (3F pozisyonu) örnekleri üzerinde yapılan incelemelerde. Nüfuziyetin zayıf. gaz boşluklu ve gözenekli yapı olduğu görülmektedir. Nüfuziyetin zayıf. Şekil 4. Şekil 4. kaynakçı: İ. kaynakçı: N.41 / 4. Şekil 4.

/ 4. Penetrant test sonuçları WPS 1G./ 4.K. diğer test örnekleri kabul ya da kabul edilebilir bulunmuştur.M.46.48.K.Ç.G. N. Kaynak ön yüz Küçük undercut Sıçrantı ve yüksek kapak Yetersiz kapak ve küçük undercut Düzensiz ve yüksek kapak Düzensiz ve yüksek kapak Kaynak arka yüz Küçük undercut.E.M.47. E. Kaynak ön yüz Küçük undercut Geniş ve düşük kapak Fazla undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz kapak Kaynak arka yüz Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Fazla undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut ve düzensiz kapak Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Tamir Gerekir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Sonuçlar incelendiğinde sadece İ-Firmasının WPS 3G prosedür kaynaklarında tamir gerekecek düzeyde hataya rastlanmış.46. A.K.47. WPS 3G prosedür kaynakları penetrant test sonucu FİRMA D G İ K M Kaynakçı R.Ç.8. R. . WPS 1G prosedür kaynakları penetrant test sonucu FİRMA D G İ K M Kaynakçı R.Ö.48. Kaynak ön yüz Sıçrantılar Hataya rastlanmadı Küçük yanma oluğu Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Kaynak arka yüz Küçük boşluklar Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Hataya rastlanmadı Yüzeyde gaz curufları Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Kabul Kabul edilebilir Çizelge 4. 2G ve 3G prosedür kaynaklarına. M. İ. A.B.M.Y. İ. göz testi yapıldıktan hemen sonra PT uygulanmış ve alınan sonuçlar Çizelge 4. WPS 2G prosedür kaynakları penetrant test sonucu FİRMA D G İ K M Kaynakçı H. az taşma Hataya rastlanmadı Undercut Hataya rastlanmadı Küçük undercut Kabul / Red Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Kabul edilebilir Çizelge 4.‘de verilmiştir.E.4.Ö. Çizelge 4. H. M. İ. H.

S. Şekil-9 Şekil 4.54 / 4. Kısmi olarak kökte yetersiz nüfuziyet saptanmaktadır. Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet olarak görülüyor.49.48 / 4. Şekil-9 Şekil 4. Ek-5'te. rapordan alınan açıklamalar yanında. dışta yanma oluğu ve porozite var.47. Referans. G. Şekil-9 Şekil 4. 4. kaynakçı R. kaynakçı A.4. Ek-5'te.M En belirgin hata.' de gösterilmiştir. Ek-5 ve 6'da.Firması.9.Firması. Radyografi test sonuçları ASME SECTİON V.52 / 4. G. Referans. Şekil 4.48.47 / 4.Firması. prosedür testleri ve diğer yan sanayi ürünü metal ve döküm malzemelerin radyografi test sonuçları. yetersiz nüfuziyet.1.49 / 4. D. ışık kasasından dijital fotoğraf makinası ile alınarak bilgisayara kaydedilmiş. Radyografi test prosedürüne uygun olarak ve yetkili kalifiye personellerce filmleri alınan kaynakçı testleri. Şekil-5-9-15 .9. Referans. oradan da yazıcıyla çıktıları elde edilmiştir. görüntüleri de aşağıda verilmiştir.46. kaynakçı E.53 / 4. Şekil 4. kaynakçı Y.50 / 4. D. Ek-5'te. Kökte bölgesel. Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet çok belirgin olarak görülmektedir.51/ 4.46 / 4. WPQ Kalifikasyon kaynağı radyografileri (1G pozisyonu) WPQ Kalifikasyon kaynağı radyografileri (1G pozisyonu).55. Referans.Y.G.Firması. Üretici firmalara ait radyografi filmlerinin siyah beyaz (negatif) görüntüleri.

Firması. kaynakçı: A. Ek-5'te. kaynakçı Ç. Geniş ve düzensiz kaynak ve saçılmış gaz boşlukları görülmektedir. İ.D. Şekil-4 . kaynakçı R. Şekil-14 Şekil 4.M. Bölgesel ve aralıklı kökte yetersiz nüfuziyet ile sıçrantılar görülüyor. Referans. Referans.Şekil 4.Firması. K-Firması. Ek-5'te. Referans. Şekil-4-5 Şekil 4. Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet çok belirgin olarak görülmektedir. Ek-6'da.Firması. Aşırı nüfuziyet ve dışta yanma oluğu görülmektedir.54. kaynakçı: R.50. Aşırı nüfuziyet-kökte sarkma görülmektedir.53. M.52.B.K. Ek-5'te. Referans. Ek-5'te.51. Referans. kaynakçı İ. Şekil-9 Şekil 4. Ek-5'te. M-Firması.T. Şekil-4. İ-Firması. Sürekli olmayan kökte yetersiz nüfuziyet ve kökte sarkma var.9 Şekil 4.55. K. kaynakçı M.F. Şekil-2-6 Şekil 4. Referans.

'da gösterilmiştir. Referans. Ek-5'te.B. kaynakçı M. Küçük boyutlarda dışta yanma oluğu var. M-Firması. Ek-6'da. Şekil-15-18 Şekil 4.59.59 / 4. Referans. Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4. K-Firması.2.60.57 / 4.Ö. İ-Firması.60. WPS Prosedür kaynağı radyografileri (1G pozisyonu) WPS Prosedür kaynağı radyografileri (1G pozisyonu). Şekil 4. Yoğun gruplaşmış gaz boşlukları ve kökte çatlak görülmektedir.M. kaynakçı A. Şekil 4.4.57.G. Şekil-5 Şekil 4. kaynakçı R.56 / 4.56.58 / 4. D-Firması.9. kaynakçı H.58. Belirgin bir hataya rastlanmadı . G-Firması. Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4.M. kaynakçı İ.

Ek-6'te.4.65. Referans. Ek-5'te.63.'de gösterilmiştir.K.9. kaynakçı: E.61 / 4.K.63 / 4.Y. Ek-5'te. Referans.62 / 4. Şekil 4.3. WPS Prosedür kaynağı radyografileri (2G pozisyonu) WPS Prosedür kaynağı radyografileri (2G pozisyonu). Şekil 4. Düzensiz ve pasolar arası soğuk bindirme var. Referans. kaynakçı: R.65.61. Şekil-5 Şekil 4. M-Firması.62.Ç. Referans. Ek-6'te. Şekil 4. kaynakçı: İ. D-Firması. K-Firması. Belirgin bir hataya rastlanmadı. İ-Firması.64 / 4. Dışta yanma oluğu ve akma-sıçrantılar gözlenmektedir. Şekil-8 Şekil 4. Şekil-13 . Düzensiz bindirme ve pasolar arası soğuk bindirmeler var. G-Firması.64. kaynakçı: H.E. Kökte lokal konkavite (iki bölgede) görülüyor. kaynakçı: M. Şekil-13 Şekil 4.

Referans.68 / 4.66 / 4. Belirgin bir hataya rastlanmadı.66. Aşırı Nüfuziyet ve dışta yanma oluğu var. Dağınık ve yoğun gruplaşmış gaz boşlukları görülmektedir.'de gösterilmiştir.K.Ö.70. Pasolar arası soğuk bindirme ve aşırı nüfuziyet hataları gözleniyor. İ-Firması.4. Şekil 4.70.67. kaynakçı: A.M. D-Firması.69 / 4. Şekil 4. Şekil-12-14 Şekil 4. Şekil 4. kaynakçı: N.Ç. kaynakçı: H.69. Referans. Referans. Referans.67 / 4. Şekil-4-5 Şekil 4. M-Firması. Ek-6'da. Şekil-14-15 Şekil 4. Ek-5'te. Yan yüzeyde nüfuziyetsizlik ve dağınık gaz boşlukları belirgin. K-Firması.9. Şekil-4-13 .68.4. kaynakçı: İ. Ek-5-6'da. WPS Prosedür kaynağı radyografileri (3G pozisyonu) WPS Prosedür kaynağı radyografileri (3G pozisyonu). Ek-6'da. G-Firması.E. kaynakçı: R.

Tip balta ayaklar ve 1.73. 2.Tip(dar) uç demirlerin birlikte alınan radyografileri Şekil 4.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal ve dikine büyük çatlaklar gözlenmektedir.72. Şekil 4.Tip balta ayak ve 1. Şekil 4. D-Firması 2.Tip balta ayak ve 1.72 / 4.74 / 4.4.Tip Balta ayakların ve 1.71. Şekil 4.9.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir.Tip (dar) uç demirlerin radyografileri Döküm 2.71 / 4.5.73 / 4.75. G-Firması 2. .'de gösterilmiştir. İ-Firması 2.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir.Tip balta ayak ve 1.

K-Firması 2.Tip uç demiri Balta ayakta büyük çaplı döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir. .Tip balta ayak ve 1.Şekil 4.75.74.Tip uç demiri Balta ayakta döküm boşlukları ve kılcal çatlaklar gözlenmektedir. M-Firması 2. Şekil 4.Tip balta ayak ve 1.

.9.78 / 4.76 / 4.Tip (dar) ve 2.79.77 / 4.76.Tip-dar ve 2. 1. M-Firması 1. Şekil 4.77. G-Firması 1.'de gösterilmiştir.Tip (çizel) uç demiri hatalı bükme işlemi ve derinliği gözlenmektedir. Şekil 4.Tip (dar) ve 2.Tip-çizel uç demiri radyografisi 2.78.Tip-çizel uç demirlerin radyografisi 2. D-Firması 1. K-Firması 2. Şekil 4.Tip (çizel) uç demirlerin birlikte alınan radyografileri. Şekil 4. İ-Firması 1.80. Şekil 4.Tip-dar uç demirlerin radyografisi Belirgin bir hataya rastlanmadı.Tip (çizel) uç demirlerin radyografileri Isıl işlemle sertleştirilmiş 1.4.Tip (çizel) uç demiri hatalı bükme işlemi ve derinliği gözlenmektedir.80.Tip (çizel) uç demiri hatalı bükme işlemi ve derinliği gözlenmektedir. Şekil 4.79 / 4.Tip-dar ve 2.6.Tip-çizel uç demirlerin radyografisi 2.Tip-dar uç demiri radyografisi Belirgin bir hataya rastlanmadı.

. Şekil 4. Şekil 4. Balta ayaklar Alt konumdaki balta ayakta büyük boyutlu gaz boşlukları görülmektedir. Farklı balta uçları Kılcal çatlaklar ve dağınık gaz boşlukları görülmektedir. civata-somun ve yayların birlikte alınmış radyografileri.84 / 4.7.82 / 4.85. Civata-somun ve rulman yatağı Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4.82.81.83 / 4.84. Farklı döküm ürünleri.81 / 4. Şekil 4. Balta ayaklar ve civatalar Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4.83. civata-somun ve yayların radyografileri Farklı döküm ürünleri.4. Çekme ve basma yayı Belirgin bir hataya rastlanmadı Şekil 4.85.'de gösterilmiştir.9.

86.Tekrar 3.10.5 >8 >8 M 1. Darbe direnci test sonuçları Çizelge 4.'de verilmiştir.'da. 4.'de.'te ve Kuru boya kalınlıklarının karşılaştırılması ise Şekil 4.4.'daki grafikle açıklanmıştır.5 >8 7 İ 1 >8 7 K 1. Yapışma test sonuçları Çizelge 4.cm) 1.3.51.Tekrar D >8 3.52.Tekrar 2.Tekrar 3. Darbe direnci test sonuçları BULGULAR (kg.51. Kuru boya film kalınlıkları Çizelge 4.4 6 6 4.49. Boya yapışma derecelerinin karşılaştırılması .Tekrar 2.87.49.Ş. Kalite kontrol laboratuarlarında gerçekleştirilmiş ve elde edilen bulgular. Darbe direnci test sonuçları Çizelge 4. ve Jotun Boya A.53.Tekrar 2. Derin çekme test sonuçları Çizelge 4.10.cm) (kg.Tekrar Ön / Arka D <10 <5 50 <10 FİRMA G <10 <10 60 <10 İ >36 18 60 <10 K >36 >36 >100 >100 M <20 18 50 <10 4.Tekrar D 4B 1B 0B G 4-5B 4B 1B İ 5B 3B 3B K 5B 3B 4B M 4-5B 1B 2B Şekil 4. Yapışma test sonuçları Çizelge 4. Derin çekme test sonuçları Çizelge 4. çizelge ya da şekillerle verilmiştir.Tekrar 3.2. Boya kontrol ve test sonuçları Boya ile ilgili testler.10. Derin çekme test sonuçları BULGULAR ( mm ) ( mm ) ( mm 1. Yapışma test sonuçları FİRMA BULGULAR ( 0B -5B ) ( 0B -5B ) ( 0B-5B ) 1.1.'de verilmiş ve Boya yapışma derecelerinin karşılaştırılması Çizelge Şekil 4.10.50.'de. Parlaklık (gloss) test sonuçları Çizelge 4.86.cm) (kg.5 >8 FİRMA G 6. Akzo Nobel A.Ş.50.

Tekrar 3.9 4.Tekrar 2.10.2 72.1 K 16 19 80.53. Parlaklık (gloss) test sonuçları Çizelge 4.10.4 95 M 50 53.5 92 70.2 41 81 55.2 81. Tekrar 2.5 G 91.6 81.9 72.3 87.52.8 87 38. Parlaklık (gloss) test sonuçları FİRMA BULGULAR 60° 85° 20° 60° 20° 60° 1. Tekrar D 88 96 28 74.6 93. Kuru boya film kalınlığı ölçüm sonuçları Çizelge 4. Tekrar Şekil 4. Kuru boya kalınlıklarının karşılaştırılması .2 87.4.5.1 İ 30 42. Kuru boya film kalınlıkları BULGULAR (µm) (µm) (µm D 48-54 60-61 80-106 FİRMA G İ 57-61 35-44 85-90 80-85 87-107 30-41 K 19-22 120-128 30-42 M 54-64 113-129 28-37 1.3 60.87. Tekrar 3.5 58.2 36.4.

54.93 N-ölçme sayısı 5 5 5 15 5 5 5 15 5 5 5 15 5 5 5 15 5 5 5 15 25 25 25 75 1 D 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 48 60 106 57 85 107 35 80 41 19 120 42 54 113 37 2 50.2048 3. .6 87.000 Çizelge 4.38 32616.76 66.08 23.8 95.2 36.2 68. Çizelge 4.4 82.2 60.5 10.0 121.07 16308.62 34760.4 70. firmalar arasında.0 32.54 27241.01).6 81 40.38 59.4037 47.06 25.8166 5.91 0.'te verilen kuru boya film kalınlıkları.06 20.78 ORTALAMA G ORTALAMA İ ORTALAMA K ORTALAMA M ORTALAMA TOPLA M Çizelge 4.22 95.44 60.55.33 2904. 3 53 61 95 61 87 90 42 85 39 22 127 38 60 120 32 4 54 60 85 60 89 87 44 83 30 20 126 31 62 125 28 5 52 61 80 61 88 92 43 82 32 21 128 30 64 129 30 51. en büyük ve en küçük değerleri göstermektedir.3589 6.72 410037.4 36.13 30.7 125. Çizelge 4.54.'te Boya kalınlıkları ile ilgili istatistiksel bulgular verilmiştir.000 0. Çizelge 4.0299 21. Boya kalınlıkları varyans analizi Varyasyon Kaynağı Genel FİRMA BOYAMA FİRMA × BOYAMA Hata Toplam SD HKT HKO F değeri Olasılık 15 5 2 8 60 75 408627.9235 8.5 93.6733 1.5 125 40 55 118 35 1 2 3 TOP.000 0.5029 16.78 4.10.55. incelendiğinde boya kalınlıkları arasındaki istatistiksel farklılık.69 3.7 59.4 53.1145 5.66 341250.4.2042 3. boyamalarda ve FİRMA × BOYAMA interaksiyonunda önemli bulunmuştur (α<0.44 31.000 0.663 19.03 184.2 60.31 4345.6.84 68250. Bu ölçümlerde her bir test örneği için beş ayrı kalınlık değeri bulunmuştur.68 15.81 1.3808 0.8 46.49 1159.66 1409.53.6469 38.38 58.55.5 100 59 90 102 38 82 40 21.52 694. Boya kalınlık kontrolünün istatistiksel sonuçları Çizelge 4.46 1.'te ise Boya kalınlıkları ile ilgili varyans analizi verilmiştir. Boya kalınlıkları ile ilgili istatistiksel bulgular FİRMA BOYAMA KALINLIK µm Ortalama Standart Sapma 2.7815 1.

D-Firmasında her boyamada farklı boya markası kullanıldığı gözlenmiştir (Çizelge 4. Ort. Diğer üç firma kurutma fırını kullanmakta ve son kat boyalarını Akzo marka boya ile yapmaktadırlar.45 AÖF(P<0.58 Boyama-2 60 129 95.7C 47. 106 Ort. Çizelge 4.76B 30.57.78 78.56).63 Çizelge 4. Boyamalar arasında da istatistiksel farklılıklar önemli bulunmuştur (Çizelge 4.32 G 57 107 81A 16.67. SD %VK AÖF(P<0.06 32. minumum kalınlık ise (19 µm) ile K-Firmasında ölçülmüştür (Çizelge 4.38A 25. .56. Araştırmalarda her boyama işleminde farklı tecrübelere sahip boyacıların uygulama yaptıkları gözlenmiştir.22C 15. K-firması ve G-Firmasında pek fazla değişmezken.46 %VK 28.10 K 19 128 60. 68. Boya kalınlıkları açısından D-Firması ile M-Firması arasında bir farklılık bulunmazken G-Firması.01)=7. Max. İ-Firması ve K-Firması arasında istatistiksel olarak farklılık bulunmuştur.06D 21.44 51.56. Boya kalınlıklarının boyama işlemi açısından incelenmesi Boya Kalınlıkları (µm) Min.57. D-Firması ile M-Firmalarında kurutma fırını olmayıp doğal kurutma yöntemi ile boyalarını kurutmaktadırlar.Çizelge 4.34 Boyama-3 28 107 58.32 Boyama-1 19 64 46. M-Firması.'da Boya kalınlıklarının firmalar açısından incelenmesi ile ilgili ortalamalar verilmiş ve Çizelge 4.60 İ 30 44 53. 48 Max.71 M 28 129 70.81 41.01)=7.69 20.68 54.'de Boya kalınlıkları boyama işlemi açısından incelenmiştir. Boya kalınlıklarının firmalar açısından incelenmesi Boya Kalınlıkları (µm) D Min. Kullanılan boya markaları İ-Firması.13 26.).57).80 Boya kalınlıkları firmalar açısından incelendiğinde maximum kalınlık (129 µm) ile MFirmasında.8B 38.38B SD 19.

TEKRAR İ 3.58.2 87.8 87 80-85 38.3 85-90 60. TEKRAR 2. TEKRAR 1. Çizelge 4.1 27-41 19-22 1 .3 87.5 18 >8 3B 60 < 10 7 3B >36 1.Firmalarda boya kalitesinin araştırılması için yapılan testlerin ve elde edilen bulguların.5 1B 50 < 10 >8 0B < 10 6. TEKRAR 2.'de karşılaştırılması yapılmıştır.2 < 10 >8 4B 60 < 10 7 1B >36 1 5B 30 42.1 109-127 35-44 58.6 81.58.2 60-61 36. Firmalarda boya test sonuçlarının karşılaştırılması FİRMALAR D TEST ADI 1.6 93. Çizelge 4. TEKRAR 1.cm Derin çekme mm Yapışma 0B-5B Parlaklık 60°/ 85° <10 >8 4B 88 96 <5 3. TEKRAR T Darbe direnci kg.9 72. TEKRAR 2. TEKRAR G 3. TEKRAR 3.5 4B 5B 91.5 76-126 57-61 72.5 5B 16 19 20°/ 60° Boya film kalınlığı 48-54 µm 28 74. TEKRAR 1.

'de verilmiştir.59 / 4.5cm açılma 75-85 90-95 Lokal kopma 135-140 80-85 Bant eninde açılma var 101-105 D X: 6+8MD P: Yok G X: 4+6MD P: 6F Lokal FİRMA İ X: 6+8MD P: YOK K X: 2+4+6M P: YOK M X: 4M P: 6MD Çizelge 4.Tekrar) BULGULAR Blister Pas Açılma Film kalınlığı (µm) 85-90 X’ta ≈0.5cm açılma (Lokal) 78-83 95-100 X’ta ≈0. üç tekrarlı olarak yapılmış ve sonuçlar sırasıyla Çizelge 4.tuzlu sis testi sonuçları Boyada korozyon direnç ölçümünde uygulanan tuzlu sis testi.60 / 4.61.100.60.Tekrar) BULGULAR Blister Pas Açılma Film kalınlığı (µm) 90-95 Cross’ta lokal kopma var 50-55 100 X’te ≈0.61. Tuzlu sis testi sonuçları (2.4.7. Tuzlu sis testi sonuçları (1. Tuzlu sis testi sonuçları (3.7cm açılma 45-46 85-90 X’ta ≈0.50.20. Korozyon direnci . Çizelge 4.5cm açılma var 61-66 90-95 Bant eninde açılma var 32-34 D X: 6+8F P: Yok G X: 4+6M P: Yok FİRMA İ X: 2+8M P: 4+6F K M X: 4+6+8MD P: Yok 90-95 Bant eninde lokal kopma var 57-58 X: 8D P: 8D Aşırı pas kusması <50 Yok 17-19 Çizelge 4.Tekrar) BULGULAR Blister miktarı-M Blister boyutu-C (0–5) Pas Açılma VAR Film kalınlığı (µm) 78-98 YOK 82-102 VAR 29-40 YOK 28-40 YOK 27-35 D M0C0 G M0C0 FİRMA İ M0C0 K M1C1 M M0C0 >3mm 0 >3mm 0 0 .59.100.10.

Nem testi sonuçları (2. Korozyon direnci-nem testi sonuçları Boyada korozyon direnç ölçümünde uygulanan nem testi.8.62 / 4. Nem testi sonuçları (1. üç tekrarlı olarak yapılmış ve sonuçlar sırasıyla Çizelge 4.'te verilmiştir.Tekrar) BULGULAR Blister Görünüm Yapışma Film kalınlığı (µm) D 8D Matlaşma var 0B(saçtan) G 6+8D Matlaşma yok 0B(saçtan) FİRMA İ 8D Hafif matlaşma var Blister boyutunda noktasal 26-29 K Yok Matlaşma ve paslanma var 5B M 8D Matlaşma yok 0B(astardan) 42-52 55-65 15-16 60 Çizelge 4.62.Tekrar) BULGULAR Blister Görünüm Yapışma Film kalınlığı (µm) D M4C3 %60 Parlaklık kaybı var 0B 75-105 G M5C2 Parlaklık kaybı yok 0B 85-105 FİRMA İ M2C3 Parlaklık kaybı yok 2B 28-42 K M0C0 M M5C2 Parlaklık kaybı Parlaklık kaybı yok yok 1B 29-41 0B 26-33 .63 / 4.4.10.64.Tekrar) BULGULAR Blister Görünüm Yapışma 0B Film kalınlığı (µm) 58-60 0B 76-81 4B 89-94 0B 121-132 D 8D Matlaşma Var G 6D Matlaşma yok FİRMA İ 6+8D Matlaşma Yok K Yok Matlaşma Yok M 6D Matlaşma yok 1B (Blister boyutunda kopma) 67-78 Çizelge 4. Çizelge 4.63.64. Nem testi sonuçları (3.

Çizelge 4. Çizelge 4.27 0. firmaların boya uygulama koşullarının benzer yanlarını ortaya koymaktadır. korozyona dayanıklı boya yapılamadığı kanısı ortaya çıkmaktadır.9.98 0.'te verilen bilgiler.84 3.65.63 6.10. aralarında pek farklılık görülmediği.65. göz önüne alınarak yapılan χ2 analizine ilişkin istatistiksel bulgular Çizelge 4. Firmalarda korozyon sonuçları ile ilgili istatistiksel bulgular Firma D G İ K M χh 0.66’da verilmiştir.63 6.65. Çizelge 4.63 6.84 3.63 χc %1 3.65.66. Firmalarda korozyon test sonuçları ile ilgili başarı oranları FİRMA TEKRAR KOROZYON TESTİ Tuzlu sis testi Paslanma Blister × √ √ Blister × × √ Blister × √ √ Blister √ √ × Blister × × √ Açılma × × × Paslanma √ √ × Paslanma √ √ √ Paslanma √ √ √ Paslanma √ √ √ Paslanma √ √ √ Nem testi Blister × × × Blister × × × Blister × × × Blister × √ √ Blister × × × Matlaşma × × × Matlaşma √ √ √ Matlaşma √ √ √ Matlaşma × √ √ Matlaşma √ √ √ TOPLAM BAŞARI Başarılı Başarısız % Başarı D 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 √ √ × Paslanma √ √ √ Paslanma × √ × Paslanma × √ √ Paslanma √ √ √ 6 12 33 Açılma × × √ Açılma × × × Açılma √ × √ Açılma × × √ G 11 7 61 İ 9 9 55 K 13 5 72 M 11 7 61 √ = BAŞARILI × = BAŞARISIZ Çizelge 4.84 KARAR Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Önemsiz Korozyon testleri sonuçlarına göre firmalar arasında istatistiksel olarak bir farklılık bulunmamıştır.63 6.4. Çizelge 4. . Bu sonuca göre firmaların uyguladıkları boya.27 %5 6. Korozyon testleri ile ilgili istatistik bulgular Boyada korozyon direnç ölçümünde uygulanan tuzlu sis testi ve nem testinden elde edilen sonuçlara göre.84 3.84 3.23 2 0. yöntem ve işlemler dikkate alınarak korozyon testleri irdelendiğinde.'te firmaların başarı oranları çıkarılmıştır.

boya 1. Kanat.boya temizlik işlemi (**) 2. İ-Firması denemeler sonuçlanmak üzere iken yüzey temizliği için kumlama ünitesi kurmuştur.boya D 54 67 47.Genç.boya Boya öncesi yüzey 1.boya (*) (**) K-Firması denemeler sırasında işletmelerine özel bir kurutma fırını ilave etmiştir. Çizelge 4.2 22 24 13 Akzo.5 2 3 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Özel Fırında Özel Fırında Özel Fırında Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile ÖLÇÜLEN / GÖZLENEN Ortam nem kontrolü ( RH %) Ortam sıcaklık Kontrolü ( °C ) Kullanılan boya Üretici adı Tekrar 1.4.1 22 25 17.boya 2. Genç. kanat Akzo.boya 3. Hob Hob. Penta Kanat. Firmaların boya uygulama koşullarının karşılaştırılması FİRMALAR İ 53 63 54 21 26 18 Akzo Akzo Akzo 1. kanat Yok 7 8 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Doğal ortamda Doğal ortamda Özel Fırında Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile M 53 57 54 23 25 18 Sintaş Sintaş Sintaş 6 6 7 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Doğal ortamda Doğal ortamda Doğal ortamda Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Boyacı tecrübesi ( yıl) Boya proses tipi 1.boya 3. Dyo Hob.5 Akzo. Dyo. Akzo 4 4 5 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Özel Fırında Özel Fırında Özel Fırında Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile K 55 64 52. Ebru 5 5 1 Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Havalı püskürtme ile Doğal ortamda Doğal ortamda Doğal ortamda Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile Benzin veya tinerli bez ile G 54 59 56 23 27 19 Penta.boya 3.10. Akzo Kanat.'deki bilgiler özetlenmiştir. Adolin. kanat Akzo. araştırmaların yapıldığı işletmelerin boya uygulama koşullarını karşılaştırmaktadır.boya 2.boya 2.10.boya 3.boya 2.boya Kurutma şekli (*) 1.boya 1.67.boya 2.boya 3. .boya 2. Çizelge.67.boya 3.boya 1.boya 3. Boya uygulama ortamında yapılan gözlem ve kontroller Araştırmalar sırasında boya ile ilgili bilgi formlarından (Ek-4) faydalanılarak Çizelge 4.

5. K-Örneği SAE 1040. Bilindiği gibi balta ayakların hatalı döküm sonucu iç yapılarında oluşan çatlaklar ve boşluklar. Kaynak ve testleri ile ilgili tartışma ve öneriler.3 ve 4. oksit ve curuf inklüzyonları ve kalıp hatalarından kaynaklanan kaçıklıklar en fazla gözlenen hatalar olmuştur. Sertlik değerleri kimyasal yapı ve doku incelemesinde de açıklandığı gibi. DÖrneğinde (47. 5.Tip döküm balta ayaklar üzerinde uygulanan mikroyapı-doku incelemelerinde. Gözle kontrol sonuçlarına göre en fazla rastlanan hatalar. G-Örneğinin SAE 1030.6 HRC).9 HRC) ve K-Örneğinde (10. döküm boşlukları ve döküm çatlaklarına rastlanmıştır. Tip döküm baltaların Çizelge 4. 1.7 HRC ) ölçülmüş diğerlerinde çok düşük değerlerle karşılaşılmıştır.5 HRC). 2. Tip balta ayakların sertlik düzeylerinin çok düşük olduğu tedarikçi firmalarla görüşerek önlem almaları gerekmektedir. G-Örneği SAE 1015. Radyografi testi 10 × 24 film boyutlarına sığmadığı için uygulanamamıştır. İ ve D-Örneklerindeki yüzde değerleri. döküm boşlukları. .Tip dar uç demirlerin Çizelge 4.'te verilen M-Firmasının örneğinde görülmektedir.11 ile 3. oksit ve curuf inklüzyonları ve kalıp hatalarından kaynaklanan kaçıklıklar olarak gözlenmiştir. İ ve D-Örneklerinin ise ısıl işlem görmüş-temperlenmiş döküm oldukları sonucuna varılmıştır. çalışma ortamındaki darbe ve yüklere karşı dayanıklılığını düşürerek.4’de belirtildiği gibi kimyasal analiz ve mikroyapı incelemeleri sonucu. M-Örneğinde (23. G ve M-Örneklerinin ise GG 25 kır döküm olduğu. Kimyasal analiz sonuçlarına göre beş ayrı firmanın örneği de yüksek karbonlu (%C 3. 2. pürüzlü yüzeyler. K-Örneğinde küresel grafit yapı oluşumu görülmekte ve bunu sağlayan Mg ve Cu elementlerinin yüzdeleri.4’de belirtildiği gibi kimyasal analiz ve mikroyapı incelemeleri sonucunda. Yan sanayi ürünleri ile ilgili tartışma ve öneriler.1. Boya ve korozyonla ilgili tartışma ve önerilerdir. KÖrneğinin GGG 50 sifero-küresel grafitli döküm olduğu.91) arasında olan pik döküm malzeme yapısına uymaktadır. Firmalardan alınan balta ayak örneklerinin radyografi testlerinde. K-Örneğinin SAE 1030 düşük karbonlu çelik ve M-Örneğinin ise SAE 9260 yay çeliği olduğu sonucuna varılmıştır. İ-Örneğinde (48. M-Örneğindeki %Mn ve %Cr değerleri de bir hayli yüksek bulunmuş ve malzemeye sertlik kazandırmıştır. K ve G-Firmalarının kullandıkları 1. kum boşlukları. pürüzlü yüzey. D-Örneğinin SAE 1008.75.1. kum boşlukları.2 ve çizelge 4. D-Örneği SAE 1010. Yan sanayi ürünleri ile ilgili tartışma ve öneriler 5.1. en yüksek sertlik değeri yüksek karbonlu yapıya bağlı olarak sırasıyla.7 HRC) ölçülmüştür. Sertlik değerleri de 1. M-Örneği SAE 1030 düşük karbonlu çelik ve İ-Örneği ise 34Cr4 yüksek karbonlu (%4 C) çelik olduğu sonucuna varılmıştır. yüksek sertlik derecelerinin rastlantı olmadığı sonucunu vermektedir.Tip balta ayakların gözle kontrol sonuçlarında da döküm boşlukları. diğer örneklerden farklılığını ortaya koymaktadır. G-Örneğinde sertlik değeri düşük olduğundan (0 HRC) değerine karşın (186 HB) ölçülmüştür. kırılmalara neden olmaktadır. En fazla döküm boşlukları ve çatlakları ise Şekil 4. Döküm balta ayaklar 1.Tip balta ayaklarda olduğu gibi en yüksek İ-Firmasının örneğinde (45. TARTIŞMA VE ÖNERİLER Araştırmada elde edilen bulgular üç ana başlıkta açıklanmıştır. İÖrneğinin SAE 1030. Ayrıca aşınma ve sertlik değerini yükselten elementlerden Cr ve Mn'ın.

D-Firması %45. Yine İ-Firması %77 başarı oranı ile ilk sırada ve Norm Civata markasını kullandığı görülmektedir. somun vida dişlerinin içte oluşu.1. Bu sonuca göre uç demirlerin ısıl işlemle sertleştirmede yetersiz oldukları görülmektedir. Civatalar üzerinde yapılan üç tekrarlı kontroller sonucunda toplam onbeşer adet çoğunlukla altı köşe başlı civatalarda geçer-geçmez mastarlara göre uygun malzeme kullanma oranları (çizelge 4. 2. M8 ölçülerinde beş ayrı tip civata ve somun örneklerinin her birinden üçer örnek alınarak işletmede yapılan dişli mastar kontrol sonucunda on beş adet civata somun tedarikçisi içerisinde ancak. Sertlik ölçüm sonuçları da bu görüşü doğrular değerlerde olup en yüksek sertlik derecesi yine M-Firmasının çizel uç örneğinde ölçülmüştür (23 HRC). Civata ve somunlar Civata ve somunların göz ve boyut kontrolleri.30) sırasıyla şöyledir.Tip dar uç demirleri gibi düşük karbonlu çelik olduklarını kabul etmek gerekir. Uygun malzeme kullanma oranı en yüksek olan K-Firmasının tedarikçisi araştırıldığında.Tip çizel uç demirlerin kimyasal analizleri yapılmamış ancak aynı tedarikçiden temin edildikleri ve aynı tür malzemeden üretildikleri için 1. Metrik M20.Ş. 5.82/4. Optik komparatör iş mastarları ve Fowler dijital mihengir ile yapılmıştır. G-Firması %77. Denet ve Berk markalı ürünler gözle kontrolde başarılı olmuş.Tip uç demirlerinde alınan sertlik değerleri K-Örneğinde (11 HRC) ölçülmüş. Kullanılan civataların tedarikçisi araştırıldığında Norm Civata markası öne çıkmaktadır. K-Firmasında %82 ve M-Firmasında %64 olarak bulunmuştur. ve 4. 5. diğer ürünler ya optik komparatörde ya da diş mastarlarında uygun bulunmamışlardır. Radyografi sonuçlarında önemli sayılabilecek hatalara rastlanmamıştır.83. Kalite Kontrol laboratuarında yapılan testlerde elde sonuçlar sırasıyla. K-Firması %83 ve M-Firması %70’lik başarı oranları elde etmişlerdir. D-Firması . İ-Firması %91. D-Firması %75.) ise herhangi bir hataya rastlanmamıştır.’deki uygun malzeme başarı oranları elde edilmiştir.3. ve 4. Diğer firmaların 1. Çekme ve basma yayları Çekme ve basma yaylarından iki ayrı tip ve ikişer adet örnek toplanarak göz ve boyut kontrolünden geçenlerin deformasyon testi uygulanarak çizelge 4. Gözle kontrol sonucuna göre de M-Firmasının örneği dışında diğer üreticilerin çizel uç demirlerinde tufal ve form bozuklukları en fazla göze çarpan hatalar olarak gözlenmiştir. İ-Firması %79.) sırasıyla. M10.33.2.28.81/4. G-Firması %75. İ-Firmasında %88.27. Başarı oranı en yüksek (%88) ile İ-Firması göze çarpmaktadır. G-Firması %68. Gözle kontrol sonuçlarına göre tufal ile kaplı bir yüzey gözlenmiştir. Somunlar için yapılan işlemler civatalardan farklı olmayıp diş mastarlarla yapılan aynı kontrol ve araştırmalar sonucunda somunlarda uygunluk oranları (çizelge 4.1. Metiş marka spiral yay üreten Çanakkale yapımı yay Firması göze çarpmaktadır. Diğer firmalarda kullanılan çizel uç demirlerinde ölçülen sertlik değerlerinin çok düşük oldukları gözlenmiştir. Diğer firmalarda da civataya oranla başarı oranlarının biraz daha yüksek oluşu.32.Sertlik ölçüm sonuçlarına göre de en yüksek sertlik derecesi M-Örneğinde (54 HRC) ölçülmüştür. Bazı civata ve somunların radyografik testlerinde (Şekil 4. M16. diğer firmalarda çok düşük düzeylerde kalmıştır. darbe ve ezilmelere karşı daha korunaklı oluşu gösterilebilir. D-Firması %44.29 ve 4. Radyografi sonuçlarında bükmelerden dolayı oldukça derin darbe izleri görülmektedir. En düşük uygunluk oranına sahip DFirması ise çoğunlukla kendi ürettiği yayları kullandıklarını belirtmişlerdir. HEMA A. M12. K-Firması %84 ve MFirması %73 olarak gözlenmiştir. Norm.

DFirmasının kaynakları ise başarısız olmuştur. G.81) çekme ve basma yaylarında da hata gözlenmemiştir. uzun süredir kaynakçı olarak çalışan personelin. Şekil 4. Çizelge 4. Bunlar. makrotest köşe kaynaklarının testi. 5.2. WPQ-Kaynakçı kalifikasyon test plakalarının radyografi test neticelerinde.’ dan 4. WPS-İmalatçı prosedür testidir. şimdiye kadar konusuyla ilgili ciddi bir eğitim almadığını belgelemektedir. WPQkalifikasyon Alın kaynağında olduğu gibi EK-2’te verilen bilgiler doldurulmuş. Çizelge 4.35’e kadar olan şekillerde de görüldüğü gibi. WPQ-Makrotest köşe kaynakları testi (1F/2F/3F pozisyonu). özellikle MIG-MAG kaynağı.44’de verildiği gibi beş adet köşe kaynağının gözle ve boyut kontrolleri yapılmış ve sadece G-Firmasının test örneği red . Şekil 4. kaynak işlemi ile ilgili veriler bu forma işlenmiştir. 5. WPQ-Kaynakçı kalifikasyon testleri (1G pozisyonu). makrotest sonuçlarına bakılarak karar verilmiştir.1. Çizelge 4. kaynaklarının test ve kontrollerinde. WPQ. 'deki form kullanılmış ve her kaynakçı için uygulanmıştır. üç ayrı kaynak testi üzerinde çalışılmıştır. kabarcık ve sıçrantılar en fazla rastlanan kaynak hatalar olarak göze çarpmaktadır. İ ve M-Firmalarının birer adet kaynağı başarılı olmuş.43’de verildiği gibi on adet makrotest köşe kaynağının gözle ve boyut kontrolleri yapılmış ve kabul edilir bulunmuştur.24’e göre makrotest örneklerinin kırma test sonuçlarına göre ancak K-Firmasının iki.46’dan Şekil 4.26. Kaynak öncesinde. WPQ-1F pozisyonunda ve WPQ-kalifikasyon test kaynakçılarına yaptırılmıştır. Özellikle kökte yetersiz nüfuziyet. tarım makinaları üreticilerimizin en fazla uyguladıkları imalat yöntemlerinden biri olduğu için.34) reddedilmeyi gerektirecek kadar önemli bir hataya rastlanmamıştır.55’e kadar olan radyografik test görüntüleri. on ayrı kaynakçının da testte başarısız olmalarına sebebiyet verecek kadar hatalı kaynak yaptıklarını ortaya koymaktadır. WPQ-2F yan duvar köşe kaynağında beşer adet kaynakçı (WPS-2G pozisyonunda kaynak yapan kaynakçılarla aynı) test edilmiştir. Ön ve arka yüzler üzerinde yapılan kontrollerde. Radyografilerini aldığımız (Şekil 4.Kaynakçı performans-kalifikasyon testi. Saçlar İmalatçıların çoğunda Erdemir sacı kullanıldığı gözlenmiştir. Bazı test kaynaklarının sağlamlığı konusunda. kaynak sırasında ve sonrasında gözlenen gerekli bilgileri içeren Ek-1. dağlanmış yüzeylerde nüfuziyetler incelenmiştir.dışındaki üreticilerin çekme ve basma yaylarının gözle ve boyut kontrolleri sonucunda uygunsuzluğa rastlanmamıştır. Her üreticiden ikişer kaynakçı olmak üzere on adet kaynakçı üzerinde ve sadece 1G pozisyonunda uygulanmıştır. Alın kaynaklı test plakalarının gözle ve boyut kontrollerinde (çizelge 4. Burada kaynakçı personelinin eğitimi gibi bazı imalatçıların kaynak makina ve teçhizatlarının bakımına gereken önemi vermedikleri söylenebilir. Ayrıca Bağımsız Devletler Topluluğuna ait ülkelerden de ucuz ithal saçlar sağlanmaktadır.4. kabul edilebilir (minör) hatalar gözlenmiştir. Kaynak ve testleri ile ilgili tartışma ve öneriler Kaynak işlemi. Bu sonuçlar. Bilindiği gibi Ereğli Demir Çelik sacları üzerinde her türlü tanıtıcı bilgi olması hatalı ürün kullanımını önlemektedir.

Diğer dört firmanın kaynakları da hatasız bulunmuştur. G-Firmasının sadece WPS-2G’de bir adet çekme örneği başarılı olmuştur. WPS-3G prosedür testinde. dağlanmış yüzeylerde kaynak nüfuziyetleri incelenmiştir. WPS.61/62/63/64/65. K. Çizelge 4.edilmiş. D-Firmasının WPS-2G’de ve WPS-3G’de birer çekme örneği başarılı olmuştur.7.48’de verilmiş ve gözle kontrolde olduğu gibi "kabul edilebilir" onayı almışlardır.'e kadar olan şekillerde de görüldüğü gibi.36. WPS-2G kaynaklarının PT sonuçları Çizelge 4. G. Çizelge 4. Bazı kaynaklarda küçük boyutlarda yanma oluğu.'a kadar olan şekillerde de görüldüğü gibi. M-Firmasının da sadece iki adet WPS-3G çekme örnekleri başarılı olmuştur. gözle kontrolden onay almışlardır. G-Firmasının köşe kaynak kesitinde gaz boşlukları belirgin olarak görülmektedir. Şekil 4.47’de ve WPS-3G kaynaklarının PT sonuçları Çizelge 4. Daha sonra sırasıyla aşağıdaki NDT ve mekanik test işlemleri yapılmıştır. ‘da verilmiştir. Değerlendirilmeler sırasıyla. Bu neticelere göre beş firmanın da. İ ve D-firmalarının kaynakları testte kırılarak başarısız olmuştur. köşe kaynak kesitinde gaz boşlukları ve İ-Firmasının örneğinde fazla dışbükey kaynak kesiti belirgin olarak görülmektedir.66/67/68/69/70. öncelikle kaynak makinalarını ve teçhizatlarını.'de değerler HB sertlik değerinde verilmiştir.46’da. 5-Hazırlanan çekme test örnekleri üzerinde beş noktada sertlik ölçülmüş ve çizelge 4.' de görüntülenmiştir.'de verilmiştir. D-Firmasının WPS-1G’de ve WPS-3G’de dörder örnekleri . 1-Çizelge 4. WPS-1G prosedür testinde. Makrotest sonuçlarına göre sadece M-Firmasının kaynağı başarılı olmuş.42’de WPS-3G kaynaklarının gözle kontrol sonuçları verilmiştir. 4-Radyografi testinden sonra kaynaklar Şekil 3. WPS3G kaynaklarının radyografileri de Şekil-4. kullandıkları tel.'te.her bir test plakasından iki adet çekme ve dört adet bükme (iki adet yüzden. Şekil 4.45.'da. İFirmasının WPS-2G’de ve WPS-3G’de birer çekme örneği başarılı olmuş. 3-Gözle kontrol ve penetrant testlerden onay alındıktan sonra kaynaklı plakaların radyografik testleri yapılmış ve WPS-1G kaynaklarının radyografileri Şekil4.'dan 4.40’da WPS-1G. 7. sadece D-Firmasının kaynağında.19. Bu test için bazı kaynakçılar önceden WPQ ve makrotest kaynaklarında başarısız olmalarına rağmen kısa süreli bir açıklama ve bilgilendirme sonrası tekrar teste alınmışlardır. WPS-2G kaynaklarının radyografileri Şekil-4. WPQ-3F dik köşe kaynağında beşer adet kaynakçı (WPS-3G pozisyonunda kaynak yapan kaynakçılar) test edilmiştir. gaz ve benzeri sarf malzemeleri gözden geçirmeleri gerekmektedir. G. Makrotest sonuçlarına göre sadece İ ve K-Firmalarının kaynakları başarılı olmuş. her firmanın kaynakçısı için hazırlanmış ve doldurulmuştur.12. G-Firmasının ve İ-Firmasının kaynaklarında porosity-gaz boşluklarına rastlanmıştır.16’da açıklandığı gibi kesilerek.’de belirtilen bilgi formu bu testte kaynak yapan. 2. Ek-3.WPS-1G kaynaklarının penetrant test sonuçları Çizelge 4. K-Firmasının başarılı örneği gözlenmemiştir. iki adet kökten) test parçaları hazırlanmıştır. diğerleri "kabul edilir" bulunmuştur. 6-Çekme test örneklerinin çekme deneyi sonuçları Çizelge 4.41’de WPS-2G ve Çizelge 4.40. dağlanmış yüzeylerde kaynak nüfuziyetleri incelenmiştir. D ve M-Firmalarının kaynakları ise başarısız olmuştur.56/57/58/59/60. sıçrantı ve yüksek kapak hataları gözlenmesine rağmen kaynaklar. G ve İ-Firmalarının test örnekleri red edilmiş.' den 4. yüzeyde ve kabul değerleri içersinde porosity-gaz boşluğuna rastlanmıştır. bir imalatta uygulanan en önemli kaynak testidir. G-Firmasının örneğinde. diğerleri "kabul edilir" bulunmuştur.41. Değerlendirilmeler sırasıyla.45’de verildiği gibi beş adet köşe kaynağının gözle ve boyut kontrolleri yapılmış. WPS-Prosedür testi (1G/2G/3G pozisyonu).Bükme test örneklerinin bükme deneyi sonuçları Çizelge 4. WPS-2G prosedür testinde sadece D-Firmasının kaynağında yüzeyde sıçrantılar .

G. KFirması %38 ve M-Firması %23 oranında gerçekleşmiştir. 5. Elde edilen sonuçlar. açıklanan maddeleri yeterince temizleyemediği gibi. az miktarda malzeme boyanacağı durumlarda. İ-Firması %42. G-Firması %47. WPS-2G bükme örnekleri ise başarısız olmuştur. Asıl giderilmesi gereken pas ve oksitlenmiş yüzeye ise hiçbir etkisi olmamaktadır. Ayrıca kaynakçılarına eğitim. ekonomik olmadığı için fırını kullanmayıp. eski boya artıkları ve benzeri organik kirlerin temizlenmesi amacıyla yapılan bu uygulama. tamamen ayrılması gerekir.başarılı olmuş. firmaların boya uygulama koşullarını özetlemektedir. D-Firması başarı oranı %47. boyalı yüzeylerde oldukça ciddi hasarlara neden olmaktadır. kaynak teli ve kullanılan argon. sahip oldukları kurutma fırınlarıyla avantajlı konumlarını sürdürmekle birlikte. taleplerin karşılanmakta zorluk çekildiği dönemlerde boyanmış malzemelerin kuruma sürecini tamamlamadan montaja sokulmasıyla. Araştırma sonuçlarına göre üreticilerin boya uygulaması ile ilgili herhangi bir prosedür veya talimat izlemedikleri gözlenmektedir. Ayrıca taşıma ve transport işlemlerinde kullanılan yöntemlerde. WPS-3G'de başarısız olmuştur.3. imalathane içinde bir köşede boya işlemini sürdürmektedirler. ayrı birer boya atelyelerine gereksinimleri olduğu söylenebilir. WPS-3G'de başarısız olmuştur. Değerlendirmeler sırasıyla. Kaynak makinalarının. M ve D-firmaları ayrı bir kısmı boyahane olarak kullanırken. Çizelge 4. kir. CO2 ya da karışım gazı tedarikçileri ile diyaloga girmeleri önerilir. Boya ve korozyonla ilgili tartışma ve öneriler Bilindiği gibi boya işlemleri korozyonu önleme açısından çok önemli olduğu için araştırmaların bir boyutu da boya film kalınlıklarını ölçme. bükme ve makrotest) karşılaştırması ve başarı oranları Çizelge 4. Boya işlemi. Firmaların gerek güvenlik gerekse temiz ve sağlıklı çalışma ortamı açısından bakıldığında. K. doğal kurutma yöntemini seçmektedirler. boyalı yüzeylerin önemli ölçüde çizilme. tiner veya benzine emdirilmiş bez kullanarak yapmaktadırlar. M-Firmasında sadece iki adet WPS-1G bükme örnekleri başarılı olmuştur. gelecekte ürünlerinde ciddi sorunlara neden olabileceğini ortaya koymaktadır. . yapışma.’de verilmiştir. WPS-2G'de başarısız olmuştur.’de oluşturulan bilgiler. aynı bez kullanılarak temiz yüzeylerinde kirlenmesine neden olmaktadır. Araştırmalarda boya işlemi yapılırken uyulması gereken kuralların yeterince bilinmediği ve boya işlemlerinin uygulayıcıları boyacıların yeterli eğitim ve tecrübe düzeyine sahip olmadıkları gözlenmiştir. seminer ya da kurslar düzenleyerek. donanım veya teçhizatlarının bir an önce gözden geçirilmesi. Diğer bir ortak sorun ise. boya öncesi temizliğin en ucuz ve kolay yolu. beş üreticinin de imalatta yaptıkları kaynaklı birleştirmelerin.Firmasının WPS-1G’de dört ve WPS-2G’de iki adet bükme test örneği başarılı. beş ayrı tarım makinaları üreticisinin de uygulama alanında olan bir proses olarak göze çarpmaktadır. Boya test ve kontrollerinde elde edilen bulgulardan da anlaşılacağı gibi.67. tecrübe kazandırmalı ve kalifiye olmaları sağlanmalıdır. ezilme ve kirlenmelerine neden olunmaktadır.24. İ-Firmasının WPS1G’de iki ve WPS-3G’de dört adet bükme örneği başarılı olurken. Toplam beş tarım makinaları üreticisi ile yürütülen kaynakla ilgili mekanik testlerin (çekme. G. gres. darbe ve deformasyon testleri ile de dayanıklılıklarını ortaya koymak olmuştur. tarım makinaları imalatçıları. Masraflı ve zaman alacağı düşünülerek diğer kumlama ve asitle temizleme gibi güvenilir yöntemlere ilgi gösterilmemektedir. Yağ. İ ve KFirmaları. İ ve KFirmaları. Öncelikle boya ile ilgili işlemlerin imalathane ortamından. G-Firmasının WPS-1G ve WPS-2G bükme test örnekleri başarılı.

5mm). . G-Firmasının panelinde iyi (6.49’da. İ-Firmasında 3B-iyi. D . İ ve M-Firmalarının panellerinde sadece arka yüzeylerde limiti geçebilmiştir. K ve G-Firmalarının panellerinde 4B-çok iyi. Parlaklık–gloss test sonuçları.cm’den küçük değerler bulunarak D-Örneği’nin 2.87’de verilmiştir.cm ve D-Firmasında 5 kg.4 mm ) ve İ-Firmasının panelinde (1mm) bulunarak.cm’den büyük (100’den büyük. Değerler iyiden kötüye doğru sıralanırsa. MFirmasında (1. darbe dirençlerinin zayıf olduğu sonucuna varılır. sadece K-Firmasının değeri 36 kg.51’de ve Şekil 4.53’de ve şekil 4. İ ve M-Firmalarının panelinde 18 kg. Darbe direnci test sonuçları Çizelge 4. G-Firmasının panelinde 15 kg. 2.5mm).cm .Laboratuar test sonuçları ile ilgili tartışma. 3. 2. uygun bulunmuş).cm’ den küçük olması sebebiyle. ve D-Firmalarının panellerinde 8mm’ den büyük bulunarak en iyi değerler ölçülmüş. G ve D-Firmalarında ise 10 kg. 2. Tekrarda yapılan derin çekme test sonuçlarına göre K. 1.cm’ den büyük (uygun bulunmuş).yarı mat. Derin çekme test sonuçları Çizelge 4. Tekrarda alınan sonuçlarda yapışma oranları oldukça düşük çıkmıştır. Tekrarda alınan sonuçlarda yapışma oranları oldukça düşük çıkmıştır.Firmalarının panelleri (mat).G . K ve İ.Tekrar sonuçlarına göre 60° de yapılan ölçümler sonucunda. Tekrarda elde edilen sonuçlara göre. Tekrarda yapılan derin çekme test sonuçlarına göre K. kötü elastikiyet değerleri gözlenmiştir. K-Firmasında (1.86’da. 1. sadece K-Firmasının değeri 36 kg.5 mm ölçülerek kötü elastikiyet değeri saptanmıştır. D-Firmasının paneli ise 3.52’de. İ ve G-Firmasının panellerinde 8mm’ den büyük bulunarak en iyi değerler ölçülmüş. M-Firmasının panelinde ise 6 mm -iyi ölçülerek en zayıf elastikiyet değeri saptanmıştır.Tekrarda elde edilen bulgulara göre K ve İFirmalarının panellerinde değerler uygun (36 kg. Değerler iyiden kötüye doğru sıralanırsa. ve Şekil 4.Firmalarında 3Biyi.Tekrarda alınan sonuçlara göre beş üreticinin de panellerinde 5B-mükemmel sonucu alınmıştır. Kuru boya film kalınlıkları ise Çizelge 4.50’de açıklandığı gibi.cm’ den büyük). Yapışma test sonuçları Çizelge 4. incelendiğinde.86. Tekrarda elde edilen sonuçlara göre. 3. K ve İ. G ve İ-Firmasının panelinde 7mm-iyi. G ve D-Firmalarının panelleri ise (parlak) olarak değerlendirilmiştir. M-Firmasında 20’den küçük. 1. Derin çekme test sonuçları Çizelge 4. Parlaklık-gloss test sonuçları Çizelge 4. G-Firmasının panelinde 4B-çok iyi.51. M ve D-Firmalarında ise 1B-kötü yapışma değerleri saptanmıştır. D-Firmasının panelinde çok iyi (8mm’den büyük). Darbe direnci test sonuçlarında. M. Tekrarda da en zayıf darbe direnç değerini aldığı gözlenmiştir. M-Firmasının paneli 6 mm-iyi.50’de. 3. Yapışma test sonuçlarında Çizelge 4. Tekrarda alınan sonuçlara göre elastikiyet iyiden kötüye doğru sıralanırsa. 1. M-Firmasında 2B-orta ve D-Firmasında ise 0B-çok kötü yapışma değerleri saptanmıştır.

56/4. kalından inceye doğru şöyle sıralanmıştır. Çizelge 4.tekrar. bu kadar yüksek değerler ölçülmesinin ana nedenlerinden biri. blister ve matlaşma özelliklerinin değerlendirildiği nem testinde. boya işlemini yapan personel tarafından 1. KFirmasında %77 ve M-Firmasında %66 olarak saptanmıştır. Korozyon direncinin paslanma. değerlendirilme sırası yine bozulmamış.59/4. Çizelge 4.53. İ-Firmasında %66.5 ile parlaklığı en zayıf paneller olarak ölçülmüştür. MFirmasında (28-37µm).tekrar ve 3. 2.65. 60° ‘de yapılan ölçümlerde beş firmanın panellerinde 70 üzeri değerler saptanmış. G-Firmasında %66. Çizelge 4. blister ve açılma değerlerinin incelendiği Çizelge 4. İ-Firmasında %33.55/4. K-Firması 95 değeri ile en parlak ve D-Firması ise 72.’de sonuçlar verilmiş.Tekrarda ise alınan sonuçlara göre kalınlıklar şöyledir. 3.’de açıklanmıştır. M-Firmasında (5464µm). İ-Firmasının panelinde de minimum 35 µm sınır değerine yakın kalınlıklar ölçülmüştür.66. K-Firmasında %66 ve M-Firmasında %55 olarak belirlenmiştir.66’da istatistiksel analizleri yapılmıştır. Çizelge 4.Tekrarda ise alınan sonuçlar oldukça tatmin edici bulunmuştur. İ-Firmasında (35-44µm) ve KFirmasında (19-22µm).Tekrarda alınan sonuçlara göre ölçülen boya film kalınlıkları. K-Firmasında 92 değeri ile en parlak ve D-Firmasında ölçülen 74. Korozyon direncinin paslanma. Bu sonuçlara göre K-Firmasının paneli. 60° ‘de yapılan ölçümlerde beş firmanın panellerinde 70 üzeri değerler verdiği için. İ-Firmasında (27-41µm) ve DFirmasında (76-126µm). ve 4.61. K-Firmasının paneli en fazla mat ve D-Firmasının paneli ise en parlak olarak gözlenmiştir.63/4. İ-Firmasında (80-85µm) ve D-Firmasında (60-61µm).tekrar test sonuçlarına göre başarı oranları.’da tuzlu sis deney sonuçları ile birlikte. Çizelge 4. K-Firmasında (31-42µm). Tekrarda alınan sonuçlara göre. korozyon testi istatistiksel analiz bulguları elde edilmiştir. G-(85-90µm). G-Firmasında (109-127µm). 1.85° ‘de alınan sonuçlara göre.60/4. Kalınlıklarla ilgili istatistiksel bulgular ve varyans analiz sonuçları. 2. 2. 3.tekrarda elde edilen düşük değerlere karşı önlem alınmış olmasıdır.65 ve 4.tekrarında. 2.’de sonuçlar verilmiş.64. Film kalınlık sonuçlarının 2. D-Firmasında %44. .87. ve Şekil 4. G-Firmasında %55. Nem testi. Tekrarda alınan sonuçlara göre. Çizelge 4.65’te. G-Firmasında (57-61µm). en kalından en inceye doğru şöyle sıralanmaktadır.54/4.65.tekrar. Tuzlu sis testi. D-Firmasında %22. K-Firmasında (120-128µm).tekrar ve 3. parlak sonucuna varılmıştır. incelendiğinde 1.62/4. Çizelge 4. D-Firmasında (48-54µm). minimum 35µm boya film kalınlığını dahi sağlayamamaktadır. Ölçülen kalınlıklar. parlak sonucuna varılmıştır.57. M-Firmasında (113129µm).2 ile parlaklığı en az paneller ölçülmüştür.’e göre 1.tekrar test sonuçları birlikte incelenmiş ve başarı oranları.

. gerekli her konuda yardımlaşmalıdırlar. %55 ile İ-Firması ve %33 başarı oranı ile D-Firması gelmektedir.Korozyon direnç testleri birlikte değerlendirildiğinde. en yüksek başarıyı %72 ile KFirması. Bu sonuçlar ışığında D-Firmasının boya uygulamalarını tekrar gözden geçirerek gerekli önlemleri alması gerekmektedir. %61 ile G ve M-firmaları. Diğer firmalarda boya tedarikçi firmalarıyla düzenli olarak diyalog içerisinde olmalı.

AKGÜN. Şanlıurfa.291.N. Tahribatsız Test: Radyograf Elde Etmek.N. A. 1991 1991Örtülü Elektrod İle Elektrik Ark Kaynağı. TEMEL M.R. Tahribatsız Test: Sıvı Penetrant.KAYNAKLAR 1.. A. Tahribatsız Test: Radyografi Film Çekimi. Tahribatsız Test: Radyografi Tekniği – Seviye 1.. BAŞ.A.292. T. Kaynak Tekniği Cilt.. M. Ç. Ç. BAŞ. AKGÜN.. G. 7. S.M.E.. 1984. 1972.R. A. A. Endüstriyel Uygulama Bölümü. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. FİYAT. A.M. N. S.. İstanbul.N. Nisan 1990.M.. Ekim 1991. YILDIRIM. s. N. 1975. Ergör Matbaası. Sayı: 1030.M. Kütüphanesi.A. 2001.A.R.. KALUÇ.. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi.302. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. 2001. Ç. TÜLBENTÇİ.E. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. Trakya İlinde Kullanılan Tarım Alet ve Makinaların Kullanım Ömrünün Saptanması Üzerine Bir Araştırma. 15. ANIK. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.E. 11. ANIK. ANIK. 13-15 Eylül.Ü. ADSAN.. Sayı: 883.301.N. İstanbul. YILDIRIM. İstanbul. 10. 2000. BAŞ. N. T. AKGÜN. 8. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. AKGÜN.N. 13. Kaynak Tekniği Cilt.Ü.M. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. Endüstriyel Uygulama Bölümü. B. Endüstriyel Uygulama Bölümü. İstanbul.. Temmuz 1991. F. Mayıs 1991. F. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi.E. İstanbul.Ü.. AKÇA. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. İstanbul. Mayıs 1992. Kaynak Teknolojisi El Kitabı. Tahribatsız Test: Malzeme Süreksizlikleri.E. A. A. ARIN. F. İstanbul. 2. YILDIRIM... A. Ş. Kütüphanesi. BAŞ. ANONYMOUS.T.290. Endüstriyel Uygulama Bölümü...A.E.N. A.N. Endüstriyel Uygulama Bölümü. 6. Endüstriyel Uygulama Bölümü.. Tahribatsız Test: Radyografik Donanım. E. Otomatik (İleri) Kaynak Teknolojisi. S. Temmuz 1991.. 5. Gedik Holding A.287. A. A. İ. İstanbul. S. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. F. YILDIRIM. İstanbul. 14.R. AKGÜN. İstanbul. AKGÜN. Endüstriyel Uygulama Bölümü.. YILDIRIM. EKER. T. Tarımsal Mekanizasyon 20.. 4.79-84 ..R. 3.M..A.A.R. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. Ç. 9. BAŞ. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. 1983. İstanbul. AKSU. Ulusal Kongresi. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. N. K. Ç. DEĞER). Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. Tarım Makinaları İmalat ve Kullanımında Kalite Mantığı Çerçevesinde Yönetim Araçlarının İncelenmesi. F.303. T. Tahribatsız Test: Radyografi İçin Karanlık Oda ve Banyo İşlemleri. Fen Bilimleri Enstitüsü. 3. AKSU. A. Kasım 1990.E. Milli Eğitim Basımevi. 2.M. ANIK. İ. AKGÜN. TARIMSAL YAPI (ÜRETİM. Yüksek Lisans Tezi... S. Tekirdağ.A.. T. F.R.T. Ç. T. Ç.. T. DİE.. K. M. 12. İstanbul. F. N. T. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu..

H. BİLDİRİLER KİTABI. A.09-01. BABACAN. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu.Ü. M. T. USA..Ü. Subsection A. 1. 1966.T.. Designation: D 523-89 (Reapproved 1994). Endüstriyel Uygulama Bölümü. Tahribatsız Test: Radyografi İçin Radyasyon Fiziği. 29. 19. Doktora Tezi. 1999. 25. PROCEEDİNGS. 29. Sayı: 670. 27. Designation: B 117-85. Nondestructive Methods of Examination. Ankara. ASNT. Section V. 17.. 28. 1999 1.Ü.. KURTÇEBE. Uluslar arası Tahribatsız Muayene sempozyumu ve Sergisi. The American Society for Nondestructive Testing 1979. 20. Designation: D 3359-97.10 . BAGGERUD. 1989 USA. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. Tekirdağ. A. ASTM Designation: E 1114-92. SECTİON IX. Fen Bilimleri Enstitüsü. İstanbul. Standard Practice for Testing Water Resistance of Coatings Using Controlled Condensation. TÜLBENTÇİ. Designation: D 4585-97. Standard Test Methods for Specular Gloss. 21... ASTM. 1996. (Reapproved 1994) Evaluating Degree of Blistering of Paints.. 18. Second Edition. Continuing Education In Nondestructive Testing. s. 22. Kaynak Metalurjisi. 2001. BAYHAN. T. Tekirdağ. M. Standard Method of Salt Spray (Fog) Testing. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. Philedelphia PA 19103. 30. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. 24. Trakya Yöresinde İmal Edilen Bazı Toprak İşleme Aletlerinin Uç Demirlerindeki Aşınma ve Aşınmaya Etkili Bazı Etkenlerin Saptanması Üzerinde Bir Araştırma. Ohio USA. ASME BOILER AND PRESSURE VESSEL CODE AND AMERICAN NATIONAL STANDARD. ASTM.. Uluslararası Tahribatsız Muayene sempozyumu ve Sergisi. AYGÜN. ASTM. 29. T. Döküm Hatalarının Radyografik ve Radyoskopik Muayene Yöntemleri ile Belirlenmesi. .. AKSU. ASTM. Standard Test Method for Determining the Focal Size of Iridium-192 Industrial Radiographhic Sources.. Kütüphanesi. S. İ. ANIK.10 . Doktora Tezi. K. Qualification Standard for Welding and brazing Operatörs. Fen Bilimleri Enstitüsü. LIQUID PENETRANT METHOD..09-01. Designation: D 714-87.16. BİNGÖLDAĞ. 185-191 26. NDT Training Program. 1989 Edition USA. Anız Toprak İşlemede Bitki Artıklarının Toprağa Karıştırılmasında Kullanılan Döner Parçalayıcıların İşleyici Organlarının Geliştirilmesi Üzerine Bir Araştırma. Standard Test Methods for 23. . Y. M. Ankara. ASME-VIII. ASTM. Standard Test Methods for Measuring Adhesion by Tape Test..

Wire electrodes and deposits for gas shielded metal arc welding of non alloy and fine grain steels . B. Tahribatsız Test: Tahribatsız Testle İlgili Üretim İşlemleri ve Hataların Oluş Nedenleri.31. 1995. Kaynak Teknolojisi Eğitim. Doküman No: 1. BOYA’95.. . 43. Ankara. 1986. Ş. Ç.. Fen Bilimleri Enstitüsü. T. Nisan 1991. MÜREKKEP VE YARDIMCI MADDELER SANAYİ KONGRESİ VE SERGİSİ. 41. Fifth (revised) Edition. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları. Toprak İşleme Aletlerine İlişkin Hesaplama Yöntemleri.amweld. İstanbul..ve M. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. Kadıköy İstanbul. METROLOGY FOR ENGİNEERS.dow. Steels for General Structural Purposes Quality Specifications. Endüstriyel Uygulama Bölümü. Welding consumables .. A.G. J. September 1994. F. S. Uygulama Klavuzu: 242. 42.Ş.org.org.. 34. 22-24 Kasım BİLDİRİLER..Classification.M. Welding Information Network. Ders Kitabı:289. Ziraat Fakültesi. DURSUN. EKİNCİ. 45. 48. Gedik Eğitim Vakfı. III. Toronto 7. 35. H. B. ULUSLAR ARASI BOYA. ÇERKEZKÖY..M.M. W.html. Luton College of Higher Education. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. 38. BİRSİN. 32. CANADA.A. http://www. 36. SHOTBOLT. Tekirdağ. C.Ü. American Welding Society.cam. Yüksek Lisans Tezi. 40.295. H. O. Non-destructive testing Radiographic Examination of metallic Materials by x-ray or gamma rays. T.com/win/index.B. 39. A Division of Canadian Standards Association.vnetsys. Ankara.O.A. DIN 17100 DEUTSCHE NORMEN September 1966. May 1988. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. HEMA ENDÜSTRİ A.011. Tekirdağ. Kültüvatör Uç Demirlerine uygulanan Farklı Isıl İşlemlerin Mekanik Özelliklere Etkilerinin Karşılaştırılması Üzerine Bir Araştırma. 47. YAVUZCAN. 1996. UYTES. htt://vnsgate. 44. M. http://www. GÖKÇEBAY. No:979. Ekim Makinalarında Kullanılan Malzemelerin. DIN 54111 Part 1. 37. VERNİK. Ankara. s: 327-334 33. Yayın No: 1421. GÖKTÜRK. Http:/www. htt://www. T. GEV. CANADIAN WELDING BUREAU. R. EROL. ÖZGÜLER.E.Ü.ac.uytes. 2002.asminternational. Tarım Makinaları 1.htm.com. Yüksek Lisans Tezi. Giriş Muayene Prosedürü... Weld Quality Control and Inspection.tr/ipk. Yayın No:1... B-1050 Brussels.R. ve Muayene Enstitüsü. Araştırma. American Society Metallurji Organisation.N. 46.. International Institute of Welding. 1995. EN 440 EUROPEAN STANDARD.uk/iiw/iiw..Ü. Standartlara Uygunluğunun Saptanması Üzerine Bir Araştırma. Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi. T. Kimya Mühendisleri Odası. Fen Bilimleri Enstitüsü. London. January 1990. GALYER.

Kütüphanesi. G. Toprak İşleme Makinaları (1. 56.wtia. TMMOB Makina Mühendisleri Odası Aylık Yayın Organı. ANKARA. Ohio 44073. Mühendis ve Makina.Ü. Kayseri.T. 2001 Tekirdağ.Ü..Ü. Ülkemizdeki Tarım Makinaları İmalatının Kalite Açısından İncelenmesi Üzerine Bir Araştırma.M. . President X-Ray Products Corporation Pico Rivera. 1972. Htt://www. SERFİÇELİ. KOENIGSBERGER. 6. H. 65.au.. S. İ... 64. B. ÖZDAŞ. 1985. E. Malzeme Bilgisi. 60. M.. G. 51. 7. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. İstanbul Üniversitesi Yayınları No: 3425.Ü. Makina . İstanbul. 63.com. Sanayii’nde Kaynak 58. İstanbul. 57. Ankara... Tekirdağ İlinde Pnömatik Ekim Makinası İmalatında Kullanılan Tezgahlar ve İşlemler. Toprak İşleme Aletlerinde Aşınma... 2000.. KARAMIŞ. Basım). Toprak İşleme Aletlerinde İş Organlarının Aşınmasının Etüdü. İstanbul. Yayınları 2919. Sayı: 467. KUŞLAR. Bornava-İzmir 2002. KANTARCI. 8th. Ankara. KEÇECİOĞLU. GÜRLEYİK Y. 59. Tarım Makinaları Anabilim Dalı. 1999 A. Tekirdağ. Atlas of Microstructures of Industrial Alloys. Ü. Uluslar arası Tarımsal Mekanizasyon ve Enerji Kongresi. E. S. 52. M.E. Şanlıurfa. İndustrial X-Ray İnterpretation. E.T. USA. METALS HANDBOOK. Trakya Bölgesinde Kullanılan Bazı Tarım Makinalarındaki Arızalar ve Ekonomik Sonuçları. KAYHAN. K. S. H. Makina Konstrüksiyonu. E. JUSTİN. 54.Elektrik Fakültesi. Makina Fakültesi.N. 62. ISBN: 975 94854-6-X. s:48-56. İ. LAMMERS. Fen Bilimleri Enstitüsü. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No: 545. 1964. Welding Technology Institute of Australia. 1987 İstanbul. PAKSOY. İ. Doktora Tezi. 1977. Library of Congress Catalog Card Number 68-59309. JUNGBLUTH. Endüstriyel Kalite Kontolu. American Society for Metals. Kimya Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi.Ü.. Edition Vol. Trabzon. SCHNEEMAN. Ulusal Kongresi.. 1995. KOBU. Aralık 1998. 53.. M. 13-15 Eylül.49. K.Ü. Y. Yüksek Lisans Tezi. Doktora Tezi. 1990. ÖZKAN. GÜLSOYLU. USA.592-597 55. TMMOB. 1996.. Metal Mesleğinde Tablolar. Tarımsal Mekanizasyon 20.B. 61. s. DEMİR DÖKÜMHANESİ. Fen Bilimleri Enstitüsü. M. California. 50. 1982. Yüksek Lisans Tezi.. İşletme Fakültesi.. Ankara . KARAGÖZ. Sayı: 579. F. 2001. Boya El Kitabı. T. T.T. SELÇUK.

. ANKARA. 80. 76. Yayın No:95. 2001. A. Bakanlıklar Ankara. Kalite yönetimi ve Kalite Güvencesi Standardları-Seçim ve Kullanım Kılavuzu. TS-IS0 9001/Aralık 1991. PEŞKİRCİOĞLU. TÜRK STANDARDLARI. Bakanlıklar. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Tarımsal Mekanizasyon 20. T.. Ankara. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 1995. TS-IS0 9003/Aralık 1991. TUNALIGİL.C. Malzeme ve Ölçme Tekniği Kürsüsü. ANKARA. 79. MIG / MAG Gazaltı Kaynak Yöntemi.M. TAN.İ.. K-Q. TS-IS0 9002/Aralık 1991. ANKARA. TÜRK STANDARDLARI. TS prEN 1320. İstanbul. İ.III.D. Tekirdağ Ziraat Fakültesi. 4/4/1996. MPM Yayını. K. Bakanlıklar.M. Kalite Sistemleri-Üretim ve Tesiste Kalite Güvencesi Modeli. N. Kalitesizliğin Maliyeti. s.İ. TS-IS0 9000/Aralık 1991. TÜRK STANDARDLARI. 29/3/96. TS prEN 970. 74. 13-15 Eylül. 75. 82. İstanbul 1990. Şanlıurfa. 1979.Ü. Tarım Makinaları İmalatında Kalite Geliştirmede İstatistiksel Proses Kontrol Tekniğinin Uygulanması. 73.C. Bakanlıklar. TÜKEL. N.. K. Metalik Malzemelerin Kaynak Prosedürlerinin Şartnamesi ve Onayı Kısım 5.A. İPK 01. Biometrinin Prensipleri ( İstatistik I ve II Ders Notları ) T. ANKARA. TAYSAD – KOSGEB. 81. Kalite Sözlüğü Bakanlıklar. 72. TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ.G. Bakanlıklar Ankara. M. TÜRK STANDARDLARI. SOYSAL.. TÜLBENTÇİ. MIG-MAG Eriyen Elektrod ile Gazaltı Kaynağı. Ulusal Kongresi. TS-IS0 9004/Aralık 1991. İstatistiksel Proses Kontrol Eğitim Notu. TÜLBENTÇİ. ANKARA. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü.. Kaynak-Ergitme Kaynaklı Birleştirmelerin Gözle MuayenesiWelding-Visual Examination of Fusion Welded Joints. ANKARA. Bakanlıklar. 78. T. 1991. Metalik Malzemeler-Kaynaklı Birleştirmeler-Kırılma Deneyleri.C. TS EN 288-5. s: 27 68. Makina Bölümü. Malzeme.. TÜRK STANDARDLARI.. 69. ACAR. TS-IS0 9005/Aralık 1991. Ders notu No: 64 . ISO 9000 ve Kalibrasyon Eğitimi . EKER. Bakanlıklar Ankara. 1998 İstanbul. B. Kalite yönetimi ve Kalite Sistemi Elemanları-Kılavuz. Kalite Sistemleri-Son Muayene ve Deneylerde Kalite Güvencesi Modeli. Üretim Tesis ve Hizmette Kalite Güvencesi Modeli. Demir-Karbon Alaşımları. Tekirdağ.66. s. . TÜRK STANDARDLARI. TSE-ISO-EN 9000. B. S. Bakanlıklar. GH Yayını. 67.. İstanbul. 2000. T. 221-303 71. Kalite SistemleriTasarım/Geliştirme. 77.13-14 70.

Kaynakçılara Yeterlilik Sertifikası Verilme Esasları-Çelik kaynağı için. TS 7226. Sertlik Deneyi 87. T.C. T. 85. Bakanlıklar Ankara. TS 1441. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Yuvarlak Telden. 99. T. Soğuk Sarılmış. TS 139. T. T. 18/4/1988. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Bakanlıklar Ankara.C. Düşük ve Güçlü Büyüteçlerin Seçimi. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü.C. 84. 88. T. 8/11/1973 Yaylar (Basınca Çalışan) Silindirik Helisel. TS 2765. Bakanlıklar Ankara. Rockwell Sertlik Deneyi (Metalik Malzemeler İçin). T. TS 5618.C. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Gözle Muayenede Yardımcı Aygıtlar. Yuvarlak Çubuktan Sıcak Sarılmış. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Sertlik Deneyi-Kaynak Dolgu Metali için-Testing of Filler Metals by Means of Weld Metal Specimens-Test Piece for Determining the hardness for Surfacing. Bakanlıklar Ankara. 1977. Bakanlıklar Ankara. 95. 1992. 11/4/1995. TS 6868. Bakanlıklar Ankara. 16/5/89. 92. Demir ve Çeliklerin Kimyasal Analiz Metodları. TS 1440. T. Bakanlıklar Ankara. T.C. 94. 90. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. T. Bakanlıklar Ankara. Soğuk Sarılmış. Tahribatsız Muayeneler. Kaynak Hataları-Metalik Malzemelerin Ergitme Kaynağı İçinSınıflandırma.C. T. 91. Bakanlıklar Ankara. Yuvarlak Telden. TS 2399. Bakanlıklar Ankara. 21/03/1988. 86. Bakanlıklar Ankara. Muayene ve Deney İçin Örnek Alma Metodları.C. T. Bakanlıklar Ankara. Bakanlıklar Ankara. T. TS 138. 1978. TS 140. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. TS 1442.C. Yaylar (Basınca Çalışan) Silindirik-Helisel. Metal ve Metal Alaşımlarının Korozyonu-Genel Terimler ve Tarifler. Alevle ve Plazma ile Kesme Hataları-Sınıflandırma. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 97.C. T. T.C. 98. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Terimler ve Tarifler. Çekme Deneyleri-Metalik malzemeler için. 89.C. TS 5371.Alaşımsız ve Düşük Alaşımlı Çeliklerin Gazaltı Ark Kaynağı İçin. 8/11/1973.C. TS 7227. T. TS 2799. 93.C.C. Elektrotlar ve Teller. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Bakanlıklar Ankara. TS 7536. Metalik Malzemenin Brinell Sertlik Deneyi.C.C. 11/4/1989. Yaylar (Çekmeye Çalışan) Silindirik-Helisel. T. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 1992. Bakanlıklar Ankara. 96. . TS 1026 Bağlama Elemanları-Somunlar. Bakanlıklar Ankara.C. TS 61 Bağlama elemanları-Vidalar. Terimler ve Tarifler. 8/11/1973. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. 24/10/1989.83. Bakanlıklar Ankara.

P.. B... Fakülteler matbaası. USA. Ü.C. TS 7706. 1977. ÇAKMAK. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. ISO 9000 DANIŞMAN. İzmir.Belgium. P. 110. Başbakanlık Türk Standartları Enstitüsü. PINAR. Canadian Welding Bureau. KAYİŞOĞLU. THOMAS. T. ÜLGER. CANADA.. T. BAYHAN. 111. E. S. Ziraat Fakültesi. Bakanlıklar Ankara. VİNÇOTTE.C. Doçentlik Tezi. ULUSOY. T. Çev. Welding İnspection. N. Kalite Yöneticisi El Kitabı. T. TECHNICAL DATA REQUIREMENTS FOR SYSTEMS ENGİNEERİNG AND SUPPORT. 102. YALÇIN. İstanbul. ANIK. İstanbul. M. s. 104. Weissbach.100.. Kimya Mühendisleri Odası İstanbul şubesi. H. 12/12/1989. B. WALTON. MEYER LTD. Authorized İnspection Agency. 5-7 Eylül. ÜLGER. Malzeme Bilgisi ve Muayenesi. ULUSOY. E. AWS. KOÇ.. AKDEMİR. Toronto.M. Welding Handbook 1982. 105. Volume -4.M. Bazı Toprak İşleme Alet ve Makinalarında İş Organlarının Aşınması Üzerinde Araştırmalar. YEREBAKAN.. S. Tahribatsız Muayene metodları-Radyografik muayene-Terimler. E. SAĞLAM. E.. USA. 108. W. Ulusal Kongresi. Tarım Makinaları Tasarımında Kalite Kavramı ve Malzeme Sorunu. 103. TS 8824. 107. Tarımsal Mekanizasyon 16. Library of Congress Catalog Card Number 65-14084. EKER.B. Bakanlıklar Ankara. B. Kaynak İlave Metallerinin Deneyi-Kaynak Metali Örnekleri Yardımıyla Ark Kaynaklı Deney Parçalarının Mekanik ve Teknolojik Deneyleri. A Division of Canadian Standards Association. 106. Seventh Edition.. Metals and Their Weldability. 101. Bursa.. GÜZEL. BAYHAN. B. WELD QUALİTY CONTROL AND INSPECTION.E.. 2002. 109. 1998.O. Tarım Makinaları İlkeleri (Gözden geçirilmiş ikinci baskı).. F. Brussels.. C. ANIK. Y. 1995.. 7-9 . N. Y. Theoretical Course. Y. Mühendisler İçin Korozyon.

çekme bükme test cihazları Yay deformasyon test cihazı. mikroyapı inceleme düzeni. kimyasal analiz düzeni Sertlik ölçüm cihazları. yaylı ayaklı döner tırmıklı kültüvatör 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 . Penetrant test malzemeleri Radyografi test cihazı ve gereçleri. Optik komparatör (projeksiyon). Üniversal ekim makinası. Korozyon direnci test cihazları (tuzlu sis-nem testi) İmalat İşlem Diyagramları. Boyahane nem ve sıcaklık ölçüm aleti. İç ve dış çap vida mastarları (geçer-geçmez). Yapışma kontrolü test aletleri.EKLER Ek-1 Ek-2 Ek-3 Ek-4 Ek-5 Ek-6 Ek-7 Ek-8 Ek-9 Ek-10 Ek-11 Ek-12 Ek-13 WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-alın kaynağında WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-köşe kaynağında WPS Prosedür Kaynak Testi Bilgi Formu. pnömatik hassas ekim makinası. Dijital mihengir ve granit pleyt Göz ve boyut kontrol ölçü aletleri. Kuru boya film kalınlığı ölçme aleti Boya direnci test cihazı.alın kaynağında Boya Uygulama Bilgi Formu Genel kaynak hataları referans radyografik görüntüler (Dupont NDT systems radiographer's weld interpretation reference) Şekil 1-9 Genel kaynak hataları referans radyografik görüntüler (Dupont NDT systems radiographer's weld interpretation reference) Şekil 10-18 Araştırmada Kullanılan Alet ve Cihazlar.

5G.T-Penetran Test R. Welded From Both Sides.PAW or GMAW (QW-408) (Koruyucu Gaz) GMAW Transfer Mode (QW-409) GMAW Welding Current Type / Polarity Test Results(Test Sonuçları) Test Türü Accept (Kabul) / Reject / Red V.Radyografik Test Macro Test Fusion(Makro Test Nüfuziyeti) Fillet Weld. to ASME P-No.T.) (QW-405) Backing Gas for GTAW. etc.Ek-1 WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-alın kaynağında WPQ-WELDERS PERFORMANCE QUALIFICATION(Kaynakçı Performans Testleri). Flux.) (QW-402) ASME P-No. etc.Fracture Test Values (Değerler) WBS-Welded from Both Sides Remarks(Açıklamalar) . (QW-403) Plate or Pipe (Enter Diameter if pipe) Filler Metal Specification(SFA): Classification(QW-404) Manufacturer-İmalatçı: Weld Deposit Thickness for Each Welding Process ( Kaynaklı malzeme kalınlığı) Weld Position( 1G. MANUFACTURER’S RECORD OF WELDER OR WELDING OPERATOR QUALIFICATION TESTS(WPQ) Manufacturer’s Name: Welder’s Name(Kaynakçı Adı): Welding Process(es) Used(Kullanılan kaynak İşlemi): Base Material Welded(kaynatılan esas malzeme): 60° Date(Tarih): Type(Tip): Thickness(kalınlık): 2 10mm 1 3 Kaynak Kesiti(Joint Dizaynı ve kaynak sırası) Manual or Semiautomatic Variables for Each Process ( QW-350) Manuel veya Yarıotomatik Her bir proses için Değişkenler Backing(Metal. Weld Metal.T-Visual Test (Gözle Kontrol) P.

T. Welded From Both Sides. Weld Metal. (QW-403) Plate or Pipe (Enter Diameter if pipe) Filler Metal Specification(SFA): Classification(QW-404) Manufacturer-İmalatçı: Weld Deposit Thickness for Each Welding Process ( Kaynaklı malzeme kalınlığı) Weld Position( 1G. 5G. Flux. etc.T-Penetran Test R.Ek-2 WPQ Kaynak Testi Bilgi Formu-köşe kaynağında WPQ-WELDERS PERFORMANCE QUALIFICATION(Kaynakçı Performans Testleri).PAW or GMAW (QW-408) (Koruyucu Gaz) GMAW Transfer Mode (QW-409) GMAW Welding Current Type / Polarity Test Results(Test Sonuçları) Test Türü Accept (Kabul) / Reject / Red V.Radyografik Test Macro Test Fusion(Makro Test Nüfuziyeti) Fillet Weld. to ASME P-No.) (QW-405) Backing Gas for GTAW.Fracture Test Values (Değerler) WBS-Welded from Both Sides Remarks(Açıklamalar) . MANUFACTURER’S RECORD OF WELDER OR WELDING OPERATOR QUALIFICATION TESTS(WPQ) Manufacturer’s Name: Welder’s Name(Kaynakçı Adı): Welding Process(es) Used(Kullanılan kaynak İşlemi): Base Material Welded(kaynatılan esas malzeme): Date(Tarih): Type(Tip): Thickness(kalınlık): Manual or Semiautomatic Variables for Each Process ( QW-350) Manuel veya Yarıotomatik Her bir proses için Değişkenler Backing(Metal.) (QW-402) ASME P-No.T-Visual Test (Gözle Kontrol) P. etc.

Ek-3 WPS Prosedür Kaynak Testi Bilgi Formu-alın kaynağında WPS-WELDİNG PROCEDURE SPECIFICATION(İmalatçının Kaynak İşlem Spesifikasyonu) Manufacturer’s Name: Welder’s Name(Kaynakçı Adı): Welding Process(es) Used(Kullanılan kaynak İşlemi): Base Material Welded(kaynatılan esas malzeme): Date(Tarih): Type(Tip): Thickness(kalınlık): 60° 2 10mm 1 3 Kaynak Kesiti(Joint Dizaynı ve kaynak sırası) Paso No 1 2 3 Manual or Semiautomatic Variables for Each Process ( QW-350) Manuel veya Yarıotomatik Her bir proses için Değişkenler Backing(Metal.) (QW-405) Backing Gas for GTAW. etc.T-Penetran Test R. Welded From Both Sides. 5G. etc. Weld Metal.PAW or GMAW (QW-408) (Koruyucu Gaz) GMAW Transfer Mode (QW-409) GMAW Welding Current Type / Polarity Test Results(Test Sonuçları) Test Türü Accept (Kabul) / Reject / Red V. (QW-403) Plate or Pipe (Enter Diameter if pipe) Filler Metal Specification(SFA): Classification(QW-404) Weld Deposit Thickness for Each Welding Process ( Kaynaklı malzeme kalınlığı) Weld Position( 1G.Radyografik Test Bend-Eğme Testi ( 2 adet yüzden) Bend-Eğme Testi ( 2 adet kökten) Macro Test Fusion(Makro Test Nüfuziyeti) Fillet Weld.) (QW-402) ASME P-No. to ASME P-No.Fracture Test Welding Test Conducted by (Test kaynağını yürüten): Nondestructive Tests Conducted by (Tahribatsız Testleri Yürüten): Mechanical Tests Conducted by (Mekanik Testleri Yürüten): Values (Değerler) WBS-Welded from Both Sides Elektrod/Tel Çapı mm AkımTürü/ kutup Akım A Gerilim V Tel İlerleme hızı (m/d) Kaynak İlerlemeHızı (cm/d) Gaz Debisi Lt/d Isı Girdisi J/cm Remarks(Açıklamalar) .T. Flux.T-Visual Test (Gözle Kontrol) P.

.......... 3........... KAT: BOYA 3. 6... ÖLÇME Cihazı: ELCOMETER 345 ÖLÇÜM NO (µm) ÖLÇÜM NO (µm) MAKİNA Türü:................... KAT: BOYA ÖNCESİ TEMİZLİK : 1........İMALATÇISI : BOYACI ADI : BOYA PROSES TİPİ : BOYA MAKİNASI : KULLANILAN BOYA TÜRÜ VE İMALATCISI : ÜRETİM TARİHİ VEYA PARTİ NO : FIRIN veya DOĞAL KURUTMA : FIRIN Kurutma ise ÖZELLİKLERİ : FIRINLAMA ile Kurutuluyorsa.... 2.... MAKİNA No: .. 4......Süre:....... KAT: ASTAR 2................ KUMLAMA PİKLİNG (ASİTLE) BENZİN VEYA TİNERLE TEL FIRÇA VEYA BEZLE TAŞLAMA HİÇBİRİ MONTAJDAKİ ÜRÜNÜN KURU BOYA KALINLIK KONTROLÜ (µm) ÖLÇME SAYISI : Her bir makinanın rasgele 20 ayrı noktasından yapılan ölçümler...... 5........... 1.....Ek-4 Boya Uygulama Bilgi Formu Tarih: / / RH(Relative Humidity %): TEMP(0C): TARIM MAK. Sıcaklık............... (µm) ÖLÇÜM NO (µm) ÖLÇÜM NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ...................

Ek-5 Genel Kaynak Hataları Referans Radyografik Görüntüler (Dupont NDT Systems Radiodrapher's Weld İnterpretation Reference) Şekil 1-9 Şekil-1 Şekil-2 Şekil-3 Şekil-4 Şekil-5 Şekil-6 Şekil-7 Şekil-8 Şekil-9 .

Ek-6 Genel Kaynak Hataları Referans Radyografik Görüntüler (Dupont NDT Systems Radiodrapher's Weld İnterpretation Reference) Şekil 10-18 Şekil-10 Şekil-11 Şekil-12 Şekil-13 Şekil-14 Şekil-15 Şekil-16 Şekil-17 Şekil-18 .

spektrometre Model : Foundry – MASTER. Japan Cihaz adı : Metalurjik Mikroskop Model : Zwick ZHV 10 Metalografi mikroskobu ve sertlik ölçüm cihazı Cihaz adı : Kimyasal Analiz.Ek-7 ARAŞTIRMADA KULLANILAN ALET VE CİHAZLAR Cihaz adı : Metalurjik Mikroskop Model : Nikon Optiphot. Orijin. Vakum optik emisyon spektrometre .

Ek-8

Cihaz adı : OFFİCİNE GALİLEO, DUROMETRİ- Sertlik Ölçüm Cihazı Model : Ergotest Comp 25R, Orijin; İtalya

Cihaz adı : Portable Hardness Test Instrument-Portatif Sertlik Ölçüm Cihazı Model : EQUOTİP, Orjin; Switzerland

Çekme ve bükme test cihazları Cihaz adı : ALŞA Çekme ve Basma Cihazı Model : ODC 003 Üretim Tarihi: Haz. 1982 Seri No: 118

Cihaz adı : AUTO GRAPH Çekme ve Basma Test Cihazı Model : AG-250 kNG SHİMADZU

Ek-9

Yay deformasyon test cihazı Cihaz adı : Amsler Yay Deformasyon Test Cihazı

Optik komparatör (projeksiyon) Cihaz adı : Micro-vu, 500 HP Optical Comparatör

İç ve dış çap vida mastarları (geçer-geçmez) Ölçü aleti adı : Vida Mastarları (Tampon ve Delik Tip)

Dijital mihengir ve Granit pleyt Cihaz adı : Starret 85016 surface plate Cihaz adı : Fowler Digital Height Gauge- Dijital mihengir

Ek-10

Göz ve boyut kontrol ölçü aletleri

Kaynak parametreleri ölçü aletleri Alet Adı:(1)1000A AC/DC Pens ampermetre Alet Adı:(2)YU FONG Dijital clamp meter Alet Adı:(3)HANHART Felix stop watch-kronometre , Alet Adı:(3): Isı tebeşeri

Kaynak ağzı ve profili ölçüm geyçleri; 1-Amerikan tipi çok amaçlı geyç 2-Köşe kaynak kontrol geyci, 3-Köşe kaynak için yaprak geyç 4-Kaynak ağzı açısı için yaprak geyç

Penetrant test malzemeleri Malzeme adı:BT-68 Penetrant Red Dye Batch BT-69 Cleaner Remover (Solvent) Batch No:CN20010328 / 28.03.2001

İridyum 192. Model: NEB 211. Radyakmetre(radyasyon ölçer) Boyahane nem ve sıcaklık ölçme aleti Cihaz adı : HT-3001 C DİGİTAL Humudity / Temperature Meter Kuru boya film kalınlığı ölçme aleti Cihaz adı: ELCOMETER 345 .Ek-11 Radyografi test cihazı ve gereçleri Cihaz adı : GAMMAMAT Radyografi cihazı Özellikleri : İzotop. Seri No: 23 Cihaz adı: Viewer-Film yorumlama ışık kasası.

Ek-12 Darbe direnci test cihazı Tubular impact tester-Tüp darbe direnci test cihazı Yapışma kontrolü test aleti Cross Hatch Cutter-Çapraz ve kare çizici/kesici Korozyon direnci-tuzlu sis test cihazı Cihaz adı : Salt spray corrosion cabinets-Tuz sprey cihazı Korozyon direnci-nem testi cihazı Cihaz adı : Humidity cabinets-Nem dolabı cihazı .

Ek-13 İMALAT İŞLEM DİYAGRAMLARI Üniversal ekim makinası imalat işlem diyagramı Pnömatik hassas ekim makinası imalat işlem diyagramı Kombikürüm imalat işlem diyagramı .

Prof. Mehmet TURAN’a. Birol KAYİŞOĞLU’na ve diğer Tarım Makinaları Öğretim Üyelerine. İMKOSAN A. Dr. Y. Bana her zaman manevi destekleri ile güç veren aileme. GÜNGÖR. Teknisyen Füruzan BALCI’ya. Gör. Eğitim Müdürü Prof. ARCTECH Firması Eğitim ve teknik danışmanı Prof. Prof. Atilla BABACAN’a. Teknisyen Mansur SARIGÜL’e ve Bilgin TERZİ'ye. Prof. Dr. Gör. Dr. Ş. TSE Tekirdağ ve Edirne Mahalli Temsilciliklerine teşekkürü bir borç bilirim. Dr. E. AKZO NOBEL Kalite Güvence Müdürü Demet EROL’a. Dr. KUTES A. Muhittin ÖZDEN’e.TEŞEKKÜR Tez çalışmalarımın planlanması. Teknisyen Arslancan DEMİRKIRAN'a. İhsan SOYSAL’a. Yard. Dr. Dr. Dr. Bülent EKER’e. Tarım Makinaları Anabilim Dalı hocalarım Prof. GEDİK A. Prof. Doç. Müdürü ve sahibi Mehmet ESMER’e. Selçuk ALBUT’a. Meslekdaşım ve yeğenim Ege YILDIZOĞLU'na teşekkür ederim. Yöneticisi Erdoğan AVCI ve çalışanlarına. Prof. Poyraz ÜLGER’e.Ş. Kalite Güvence Müdürü Nazmi SUCUKÇU’ya. Dr. Selçuk ARIN’a. eşime ve kızıma şükranlarımı sunuyorum. Tuncay TUNA’ya. Dr. Dr.Ş. Öğr. Kamil ALİBAŞ'a. Dr. . HEMA Hidrolik A.Ş. Dr. Çalışmalarımı işletmelerinde sürdürmeme izin veren İRTEM. Kutsal TÜLBENTÇİ’ye ve Kalite Kontrol Bölümü çalışanlarına. yürütülmesi ve ortaya çıkarılmasında yardımlarını ve ilgilerini esirgemeyen başta danışman hocam Prof. Öğr. JOTUN BOYA Kalite Güvence Müdürü Bülent SEZGİN’e. OERLİKON Eğitim müdürü Hacı DOLUTAŞ’a. Kalite Güvence Müdürü Selçuk ÖZGÜLER ve laboratuar personeline. ESMER TEKNİK A. KURT. Prof. Doç. Bahattin AKDEMİR’e. MERTSAN VE DURMAZ KARDEŞLER Tarım Makinaları imalatçılarına. Meslek Yüksekokulu personeli mesai arkadaşlarım Dr. Kemal GÜRKAN’a. Savaş DALMIŞ’a.Ş.

değişik projelerde kalite kontrol ve kaynak mühendisi olarak 1992 yılına kadar çalıştım.Ü. 1992 yılında YÖK/Dünya Bankası II. Selçuk ARIN'ın danışmanlığında doktoraya başladım. T. 1997’ de aynı anabilim dalında ve Prof Dr. Zonguldak Mühendislik Fakültesi. Makine Mühendisliğinde devam ettim ve 1982’ de mezun oldum. Tekirdağ Meslek Yüksekokulunda öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladım. Halen Tekirdağ Meslek Yüksekokulunda öğretim görevlisi ve Makine 1. Selçuk ARIN'ın danışmanlığında yüksek lisans öğrenimime başladım ve 1996’ da tamamladım. Askerlik hizmetimi asteğmen olarak 1984’te tamamladıktan sonra bazı özel şirketlerde makine mühendisi olarak görev aldım.Öğretim Program Danışmanlığı görevimi sürdürmekteyim.ÖZGEÇMİŞ 1957 yılında Düzce’de doğdum. Endüstriyel Eğitim Projesi kapsamında. Yüksek öğrenimime Hacettepe Üniversitesi. İlk ve orta öğrenimimi Düzce’de tamamladım. Evliyim ve bir kız çocuk babasıyım. 1993 yılında T.Ü. ENKA ve STFA Firmalarında. . Bu proje kapsamında İngiltere'de yedi aylık süre ile teknik eğitim ve kurslara gönderildim. Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Makinaları Anabilim Dalında Prof Dr.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful