P. 1
Betonarme_2_Temeller

Betonarme_2_Temeller

|Views: 189|Likes:
Yayınlayan: Birol Kale

More info:

Published by: Birol Kale on Jun 11, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/05/2015

pdf

text

original

TEMELLER

Temeller yapının en alt katındaki kolon veya perdelerin yükünü (normal kuvvet, moment, v.s.) yer yüzeyine (zemine) aktarırlar. Diğer bir deyişle, temeller yapının ayaklarıdır. Kolon veya perdeler zemine doğrudan oturtulamazlar. Betonarme kolonun dayanımı zeminin dayanımına göre çok daha yüksektir (100~200 kat). Kolon kesitleri kendi yüklerini güvenle taşıyacak şekilde seçilir. Ancak, bu kesitler dayanımı çok küçük olan zemine doğrudan oturtuldukları takdirde zeminde, zemin dayanımının çok üstünde olan gerilmeler oluşur ve kolon zemini zımbalayarak saplanır. Zemindeki gerilmeyi düşürebilmek için, kolonların alt ucu ile zemin arasına kesit alanı kolonun kesitinden çok daha büyük olan plak, kiriş gibi betonarme elemanlar (temel) yapılır. Temelin tek amacı zeminde oluşan gerilmeyi zeminin taşıyabileceği düzeye düşürmek değildir. Diğer önemli bir amaç da kolon veya perdenin altındaki zeminde oluşacak çökmeyi (oturma) sınırlı bir düzeyde tutmak ve üst yapının farklı oturmalarından zarar görmesini de önlemektir. Tüm kolonların aynı miktarda oturması üst yapıya zarar vermezken, farklı oturmalar çok tehlikeli olabilirler. Üst yapı tipi ne olursa olsun (betonarme, yığma, çelik, ahşap), temel daima betonarme yapılır. Çünkü diğer tüm malzemeler (çelik, ahşap gibi) dayanım ve zemin şartlarına dayanıklılık açısından uygun değildir.
Pisa kulesi/İTALYA. İnşa süresi: 1173-1370

Farklı oturma sonucu hasarlı ve yan yatan yapılar
Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

236

Temel tipleri

Duvar altı temeli Tekil temel Birleşik temel Sürekli temel a) Bir doğrultuda sürekli temel b) İki doğrultuda sürekli temel 5. Radye temel a) Kirişsiz radye b) Kirişli radye

Derin temeller

Yüzeysel temeller

1. 2. 3. 4.

Sağlam zemin

Düşük maliyet

6. Kazıklı temel 7. Keson temel

Çürük zemin

Yüksek maliyet

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

237

Duvar altı temeli
Bir-iki katlı basit yığma yapıların temel duvarlarının altına geniş betonarme kiriş yapılarak oluşturulur. Genişliği 50-70 cm, yüksekliği 30-40 cm civarındadır.

Tekil temel
Kolonlarının altına kolon kesitinden çok daha büyük bir betonarme pabuç yapılarak oluşturulur. Deprem kuvvetini aktarması için pabuçlar bağ kirişi veya kalınlığı en az 15 cm olan döşeme ile birbirine bağlanır. Pabuç genişliği; kolon kuvvetinden zeminde oluşan gerilme zeminin emniyetle taşıyabileceği gerilmeden küçük kalacak şekilde seçilir. Pabuç boyutları en az 100x100 cmxcm, kalınlığı en az 25 cm dir, uygulamada 30-40 cm civarında olur. Tekil temel; yüksekliği az fakat uzun hangar tipi yapılarda ve çok sağlam (kaya) zemin üzerindeki normal yapılarda kullanılır. Apartman tipi yüksek yapılar için uygun bir temel değildir. Farklı oturma riski çok yüksektir.
plan

Üst yapıdan gelen yük

kesitler

Bağ kirişi Kolon Temel pabucu
Perspektif görünüş

Bağ kirişi

Kolon Temel pabucu
Perspektif görünüş Plan
Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

238

Tekil temel

Birleşik temel
İki kolonun birbirine çok yakın olması durumunda tek pabuç yapılarak oluşturulur. Eksenel kuvveti yüksek olan kolon tarafında pabuç daha geniş yapılarak zeminde oluşan gerilme dağılımın pabuç altında her yerde eşit olması sağlanır.

Nd1 ≈ Nd2

Nd1 << Nd2

Nd1 >> Nd2

Perspektif görünüş

Plan

Perspektif görünüş 239

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

Bir doğrultuda sürekli temel
Yapının bir doğrultudaki her aksı boyunca dizili kolonlarının altına ters tablalı betonarme bir kiriş yapılır. Kolon yükleri bir bütün olarak kirişe, kirişten tablaya (pabuca), tabladan zemine aktarılır. Deprem kuvvetini aktarması için kirişler bağ kirişi veya kalınlığı en az 15 cm olan döşeme ile birbirine bağlanır. Kolon tümüyle kirişe oturmalı bir kısmı kirişin dışına taşmamalıdır. Pabuç kalınlığı en az 20 cm dir, uygulamada genelde 25-30 cm civarında olur. Pabuç genişliği en az 100 cm dir ve kolon kuvvetlerinden zeminde oluşan gerilme zeminin emniyetle taşıyabileceği gerilmeden küçük kalacak şekilde seçilir. Bir doğrultuda sürekli temel; kolonları bir doğrultuda düzenli dizili hangar tipi yapılarda kullanılır. Apartman tipi yüksek yapılar için genellikle uygun değildir. Farklı oturma riski yüksektir.

Kolon

Bağ kirişi

Kiriş

Temel papucu

Perspektif görünüş

Plan

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

240

İki doğrultuda sürekli temel
Yapının her iki doğrultudaki her aksı boyunca dizili kolonlarının altına ters tablalı betonarme bir kiriş yapılır. Kolon yükleri bir bütün olarak kirişe, kirişten tablaya (pabuca), tabladan zemine aktarılır. Kolon tümüyle kirişe oturmalı bir kısmı kirişin dışına taşmamalıdır. Pabuç kalınlığı en az 20 cm dir, uygulamada genelde 25-30 cm civarında olur. Pabuç genişliği en az 100 cm dir ve kolon kuvvetlerinden zeminde oluşan gerilme zeminin emniyetle taşıyabileceği gerilmeden küçük kalacak şekilde seçilir. İki doğrultuda sürekli temel apartman tipi yüksek yapılar için genelde uygundur. Farklı oturma riski, bir doğrultuda sürekli temele nazaran, çok daha düşüktür.

Temel papucu Kiriş Kolon

Plan
Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

241

Radye Temel
Yapının tüm kolonları altına, inşaat alanının tümünü örten kalın bir plak yapılarak ve kolonlar doğrudan plağa oturtularak kirişsiz radye temel oluşturulur. Yapının tüm kolonları altına, inşaat alanının tümünü örten kalın bir plak, plağın üstüne de kirişler yapılarak ve kolonlar kirişlere oturtularak kirişli radye temel oluşturulur. Plak kalınlığı en az 20 cm dir. Kirişsiz radye plağı 40-60 cm, kirişli radye plağı 25-30 cm civarında olur. Kolon kuvvetlerinden zeminde oluşan gerilme zemin emniyet gerilmesini aşarsa plak ve kirişler konsol yapılarak gerilme düşürülür. Ancak, konsol yapılabilmesi için arsa durumunun müsait olması gerekir (arsa başkasına ait olmamalı). Radye temel, zayıf zeminlerde, apartman tipi yüksek yapılar için en uygun temel tipidir. Kirişli radye kirişsiz radyeye nazaran davranış ve güvenlik açısından daha iyidir, ancak kalıp işçiliği daha fazladır. Kirişsiz radyede zımbalama riski vardır. Radye temellerde farklı oturma riski çok düşüktür. Kirişsiz radye
Kolon

Kirişli radye

Kolon

Kiriş

Kiriş

Plan

Kalın Plak

Plan

Plak
242

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

Kazıklı temel
Çok zayıf zeminlerde sağlam zemine ulaşılıncaya kadar çakılan veya delip yerinde dökülen kazıkların üstüne zemin seviyesinde bir platform oluşturulur ve kolonlar bu platforma oturtulur. Maliyeti çok yüksektir. Çok değerli arsalarda, köprü ve liman inşaatında uygulanır.
Zemin Temel platformu Temel platformu Yapı Kazık Zayıf zemin Kazık Sağlam zemin Kazık kolon

Köprü ayağı kazıklı temeli

Keson temel
Çok zayıf zeminlerde veya su içinde temel yapımında kullanılır. Et kalınlığı az, çapı büyük halka veya içi boş prizma betonarme elemanlar kendi ağırlığı ile zemine veya suya batırılır. Sağlam zemine ulaşılıncaya kadar üstüne yeni elemanlar konur. İçi malzeme ile doldurulur ve temel platform betonu dökülür. Betonarme elemanlar yerinde dökülüp içteki toprak boşaltılarak batırma yoluyla da yapılmaktadır. Maliyeti çok yüksektir. Çok değerli arsalarda, köprü ve liman inşaatında uygulanır.

Yerinde döküm keson Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

Batırma keson 243

Bağ kirişi sınır değerleri
Koşulun tanımı Bağ kirişinin min eksenel kuvveti* Minimum enkesit boyutu(cm)** Minimum enkesit alanı(cm2) Minimum boyuna donatı Minimum etriye[çap/adım(cm)]
*

(Dep.Yön. 2007, Sayfa 130)
Zemin grubu

Deprem bölgesi 1, 2 3, 4 1, 2 3, 4 1, 2 3, 4 1, 2 3, 4 φ8/20

A %6 %4 25 25 625 625 4φ14 4φ14 φ8/20

B %8 %6 25 25 750 625 4φ16 4φ14 φ8/20

C %10 %8 30 25 900 750 4φ16 4φ16 φ8/20

D %12 %10 30 25 900 750 4φ18 4φ16 φ8/20

Tekil temelleri veya bir doğrultuda sürekli temelleri birbirine bağlayan bağ kirişinin görevi: •Deprem kuvvetini pabuçtan-pabuca aktararak tüm sistemin bir bütün olarak depreme direnmesini sağlamak •Yatay yönde temellerin farklı yer değiştirmelerini önlemek.

** Minimum

Bağ kirişinin bağlandığı kolon veya perdelerdeki en büyük eksenel kuvvetin yüzdesi olarak. enkesit boyutu, bağ kirişinin serbest açıklığının 1/30’undan az olamaz.

ÖRNEK: Aşağıdaki temel Eskişehir’de D zemin grubunda inşa edilecektir. Malzeme C20/25/S420a. Bağ kirişini boyutlandırınız, kesitini çiziniz.
500 kN 1000 kN 500 kN

1000 kN 2000 kN 1000 kN

ÇÖZÜM: Tüm bağ kirişleri aynı kesitli yapılacaktır. En çok zorlananla orta aks zerindekilerdir. Bağ kirişinde N eksenel kuvveti çekme ve basınç olur. N=0.12.2000=240 kN. Kesit en az 300mmx300 mm olmalı, en az 4φ18 donatı kullanılmalıdır. Çekme durumunda beton katkıda bulunamayacak N kuvvetini sadece çelik çubuklar taşıyacaktır. Bu kuvveti taşıyacak donatı alanı N ≤ fyd As bağıntısından As ≥240000/365.22 = 657 mm2 dir. 4φ18 in alanı=1018 mm2 olduğundan ayrıca donatı koymaya gerek yoktur. N kuvvetinin basınç durumunu kontrol etmek gerekmez, çünkü bu durumda beton da basınç alacağından daha az donatı gerekir.
244

500 kN 1000 kN 500 kN

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

300 mm

50

Zemin gerilmesi modeli-tanımlar
Zemin karmaşık bir ortamdır, bilinmeyeni çoktur. Bir temelin zemini ne kadar araştırılırsa araştırılsın beklenmedik durumla her zaman karşılaşılabilir. Gözden kaçan bir yerinde kaya bir yerinde dolgu veya kapatılmış kuyu olabilir, kolon temeli bu noktaya rastlayabilir. Temel hesabı teorisi de çok net değildir. Bu nedenle temel hesaplarında basitleştirici modeller yapılır, boyutlarda cömert davranılır.
zemin Kolon

Temel betonu gerilme

σz

Kumlu (kohezyonsuz) zeminde gerilme dağılımı

Nd : G ve Q etkilerinden oluşan kolon tasarım yükü, (temele üst yapıdan gelen yük). h :Temel derinliği σz : Kolon kuvvetlerinden temel altında oluşan gerilme σzem: Zemin emniyet gerilmesi. fzn : Zemin net dayanımı. γz : Zeminin birim hacim ağırlığı. γb : Betonarme betonu birim hacim ağırlığı. Zeminde oluşan gerilme = kolon kuvvetlerinden oluşan gerilme + temel betonundan oluşan gerilme - boşaltılan topraktan oluşan gerilme. σz +1.5γbh – 1.5γzh ≤ 1.5 σzem olmalı. Burada σz gerilmesi tasarım, γbh, γzh ve σzem gerilmeleri ise karakteristiktir. Karakteristik değerler 1.5 ile çarpılarak tasarım değerlerine dönüştürülmüştür. γb ve γz değerleri sabittir, γz≈8-22 kN/m3, γb ≈24-25 kN/m3 civarındadır. σz +1.5(γb – γz)h ≤ 1.5 σzem γ σz ≤ 1.5 σzem - γh γ değeri yaklaşık 18~20 kN/m3 arasında, genelde γ =18 alınır. fzn= 1.5 σzem - γh gerilmesine zeminin net dayanımı denir. Mühendis h temel derinliğine karar vererek fzn değerini ve σz ≤ fzn

h

σz
Killi (kohezyonlu) zeminde gerilme dağılımı

σz
Varsayılan gerilme dağılımı modeli

sağlanacak şekilde temel taban boyutunu (pabucu) belirler.

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

245

Hesap modeli: Bir doğrultuda sürekli temeller
Bir doğrultuda sürekli her temel diğerinden bağımsız davranır. Bağ kirişinin görevi depremde sadece yatay yönde bir bütün davranışı sağlamaktır.
C
a2

B A
a1

L2

Nd8

L1

Nd5

Nd2

z3

z2 z1

b

Model

plan

Nd2, Nd5 ve Nd8 : Kolon tasarım kuvvetleri (kN) σz1, σz2, σz3 : Kolon kuvvetlerinden zeminde oluşan gerilmeler (kN/m2) q1= σz1.b, q2 = σz2.b, q3 = σz3.b : Gerilmelerin eşdeğer çizgisel yükü=kolon kuvvetleri ile dengede olan zemin tepki kuvvetleri (kN/m) Kiriş üzerindeki kolon kuvvetlerinden pabuç altında düzgün yayılı varsaydığımız gerilme oluşur: σz1, σz2, σz3. Her kolonun eksenel kuvveti farklı olduğundan kiriş boyunca farklı gerilme oluşur. Arsa müsait ise ve gerekirse, ilk ve son kolonun altındaki gerilmeyi düşürmek için, a1 ve a2 konsolları yapılır. Gerilmeler pabuç genişliği b ile çarpılarak düzgün yayılı q1, q2 ve q3 eşdeğer çizgisel yüklerine dönüştürülür. Çizgisel yükler kolon kuvvetleri ile dengededir.
Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

246

Kolon kuvvetleri üst yapının analizinden bilinmektedir. q1, q2 ve q3 çizgisel yüklerinin sayısal değerleri bulunur:

Sınır değerler:
çekme donatısı Etriye Gövde donatısı

q1 =

N d2 L a1 + 1 2

q2 =

N d5 L1 L 2 + 2 2

q3 =

N d8 L2 + a2 2

Montaj donatısı

Temel kirişi ters dönmüş bir sürekli kirişe dönüşmüştür. Kolonların bulunduğu noktalar mesnettir. q1, q2 ve q3 yükleri açıklıklarda farklıdır. El hesaplarında zorluk yaratır. Yüklerin ortalaması alınarak açıklık yükleri düzgün yayılı olan daha basit bir sistem oluşturulur:

Pabuç dağıtma donatısı Pabuç ana donatısı

A
q' 1 = q 1
q1 + q 2 2

B
q2 + q3 2

C

h ≥ Lnet/10 b ≥ 100 cm h’ ≥ 50 mm t ≥ 200 mm As2 ≥ As1/3 Donatı oranı: As1, As2, Asgöv : kirişlerdeki gibi As3 : bir doğrultuda çalışan döşemelerdeki gibi As4 ≥ As3 b/5 : dağıtma donatısı (bir doğrultuda çalışan döşemelerdeki gibi)

q' 2 =

q' 3 =

q' 4 = q 3

Statik ve betonarme hesaba esas alınacak sürekli kiriş modeli

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

247

Pabuç genişliğinin belirlenmesi: b pabuç genişliği; zeminde oluşacak en büyük gerilme zemin net gerilmesi fzn den küçük kalacak şekilde seçilir.

Max σ z =

Max q i'

b

≤ f zn

Pabuç konsollarında kesit tesirleri M d= 0.5 σz [(b-bw) / 2]2 Vd = σz [(b-bw) / 2] •As3 donatısı Md momentinden hesaplanır. •t pabuç kalınlığı (mutlaka!) Vcr >Vd olacak şekilde seçilir. •Kuvvetler 1 m derinliğindeki pabuç parçası için yapılır. Momentin birimi kN. m/m, kesme kuvvetinin birimi kN/m dir.

σz

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

248

Temel kirişinin moment ve kesme diyagramları
Temel kirişinin statik çözümü herhangi bir yöntem ile (örneğin:CROSS) yapılır. Veya, önce kesme kuvveti diyagramı çizilir, sonra kesme alanlarından moment diyagramı çizilir(daha basit yol) •a1, a2 konsol boyları elden geldiğince q’1 ≈ q’2 ve q’3 ≈ q’4 olacak şekilde seçilir. Konsol boyunun 1.5 m yi aşması uygun olmaz. •h kiriş yüksekliği Vcr ≥ Vd veya elden geldiğince Vcr ≈ Vd olacak şekilde seçilir. Vd kolon yüzünde hesaplanır. h kiriş yüksekliğini Vcr ≥ Vd olacak şekilde seçmek çok yüksek kirişler gerektirir. Bu nedenle, kesme kuvvetinin %80-%90 nını beton, geri kalanını etriye alacak şekilde h yüksekliğini seçmek uygun olur. •Betonarme hesaplarda kesit açıklıklarda ters tablalı (⊥), mesnetlerde dikdörtgendir. •As1 ve As2 donatıları Md momentinden hesaplanır. •Temellerde kesme kuvveti momente nazaran daha etkindir. Bu nedenle önce kesme (etriye) hesabı yapılır. •Moment etkin olmadığından, genellikle, boyuna donatılar minimum olur.

Betonarme hesap sırası:
q'1
q'4

q'2

q'3

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Kiriş genişliği bw seçilir Pabuç yüksekliği t seçilir Kiriş yüksekliği kesme kuvvetinden hesaplanır. Pabuç genişliği b hesaplanır Zeminde oluşan gerilme hesaplanır. Etriye hesabı yapılır. Açıklık donatıları hesaplanır. Mesnet ek donatıları hesaplanır. Pabuç donatıları hesaplanır Kirişin çizimi yapılır.

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

249

Örnek: Bir doğrultuda sürekli temel kirişi
770 kN 910 kN 910 kN

30

A 60 3.4 m

30

B 60 3.8

30

C 60

770 kN TK01 30 1.4 A 60 3.4 m TK02 30

910 kN TK03 B 60 3.8

910 kN TK04 30 C 60 1.5

30/60 cmxcm kesitli üç kolonun oturduğu temel kirişi yapılacaktır. Gerekli statik-betonarme hesapları yapınız, çizimleri veriniz. Kolon yükleri tasarım yükleridir. Arsa sınırı ilk kolonun 1.4 m solunda, son kolonun 3 m sağındadır. σzem=150 kN/m2, şantiye iyi denetimlidir. Malzeme: Beton: C16/20 Çelik: S420a (boyuna donatı) S220a (sargı) ÇÖZÜM: q2 = 910 = 252.8 kN/m (3.4 + 3.8)/2

Arsa müsait olduğundan solda ve sağda konsol yapılabilir:
q1= 248.4 A q2= 252.8 kN/m B q3= 267.6 C

770 ≈ 252.8 → a 1 ≈ 1.35 m. 3.4 a1 + 2 910 ≈ 252.8 → a 2 ≈ 1.70 m. 3.8 a2 + 2

q'1= 248.4

q'2= 250.6 kN/m 437.3

q'3= 260.2

q'4= 267.6

Max q’i

347.8

+ 414.7 99.8 kN m
.

+ 489.3 kN 178.1

+
192 cm

499.5

401.4

Vd

1.5 m den daha uzun konsol, moment ve kesme nedeniyle, fazla zorlanacağından a1=1.4 m ve a2=1.5 m seçilecektir.
q1 = q3 = 770 = 248.4 kN/m 1.4 + 3.4/2 910 = 267.6 kN/m 1.5 + 3.8/2

+ 243.4

+ 281.8 kN m
.

301.1

Md

Bu değerler ile hesaplanan q1’, q2’, q3’ , q4’ düzgün yayılı yüklerine ait moment ve kesme kuvveti diyagramları verilmiştir.
250

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

fcd = 10.67, fctd = 0.93, fyd = 365.22 N/mm2, fywd = 191.30 N/mm2 Min ρ = 0.8 . 0.93/365.22 =0.0020 (açıklık ve mesnetlerde) Kiriş genişliği bw= 60 cm seçildi. Pabuç plağı kalınlığı t = 30 cm seçildi. Paspayı = 5 cm seçildi.

Kiriş yüksekliği h nın tahmini:
Vd 162 = 499.5 192
Vd

Vd = 421.5 kN. Vcr ≈ Vd sağlanmalı: 0.65•0.93 •600 •d ≈ 421500 d ≈ 1162 mm d = 95 cm, h = 95+5 = 100 cm seçildi. Kesmenin 95/116.2=0.82 katını (%82 sini) beton alacak, kalan kısım etriye ile karşılanacaktır. Kontrol: h =100 cm > Lnet/10=(380-60)/10

TK03
162 cm

499.5 kN C kolon
30

TK04

192 cm

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

251

Pabuç genişliği b nin belirlenmesi: fzn = 1.5σzem - 18h=1.5•150.0 - 18•1.0 = 207.0 kN/m2 Max q’i = 267.6 kN/m

Kiriş etriye hesabı: Vd = 421.5 kN Max Vd = 0.22•10.67•600•950 = 1338.0 kN Vd < Max Vd Vcr = 0.65•0.93•600•950 = 344.6 kN 344.6/421.5=0.82 (%82) beton tarafından karşılanıyor. Vcr < Vd olduğundan min etriye yetmez, etriye hesabı yapılacak: 4 kollu φ12 etriye kullanılırsa Asw = 4•113 = 452 mm2 452/s = 421500/(191.30•950) Etriye: 2φ12/190 açıklıklarda s = 195 mm olur.

Max q ≤ f zn b
267.6/b ≤ 207.0 b ≥ 1.29 m b = 150 cm seçildi.

' i

Zemindeki gerilme: Max σz = 267.6/1.50 = 178.4 kN/m2 ≤ fzn= 207.0 kN/m2

2φ12/100 sıklaştırma bölgelerinde. Kontrol: 452/(190•600) ≥ 0.3•0.93/191.30 olmalı 0.0040 > 0.0015

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

252

Kiriş boyuna donatı hesabı (M.R. AYDIN tabloları): B-C açıklığında: Md=178.1 kN.m, d=95 cm, b/b0=150/60=2.5, hf/d=30/95≈0.3 m=178.1 • 106/(1500•9502 •10.67)=0.012 ω=0.015 As=0.015 (10.67/365.22)•1500•950=624 mm2
60

C Mesnedinde(dikdörtgen): Md=301.1-(401.4•0.60)/3=220.8 kN.m, d=95 cm

kh =

950 600 =15.66 → k s = 0.284 100 220.8

Min As=0.0020•600•950=1140 mm2>As As=1140 mm2 alınacak. Üstte seç.: 3φ16+3φ16 (603+603=1206 mm2) Mont.:1206/3=402 mm2 Altta Seç.: 4φ12 (452 mm2) montaj

As=? Md=178.1 kN.m

As=104 • 0.284 220.8/950= 660 mm2 Min As=1140 mm2>As. As=1140 mm2 alınacak. Asmev=603+452=1055 mm2 Asek=1140-1055=85 mm2 Altta ek seç.: 1φ12 (113 mm2) B Mesnedinde(dikdörtgen): Min donatı gerekli. As=1140 mm2. Asmev=2 • 603+452=1658 mm2>As, ek gerekmez. A Mesnedinde(dikdörtgen): Min donatı gerekli, C mesnedi ile aynı. Altta ek: 1φ12 (113 mm2) Gövde donatısı: Asgövde=0.001•600•950=570 mm2 Seç.:4φ14 (616 mm2)

150 cm

Montaj ve düz donatılar kesilmeden kiriş boyunca uzatılacak(L<12 m) A-B açıklığında: Md=99.8 kN.m <B-C açıklığındaki moment. B-C açıklığında Min donatı kullanıldığından, bu açıklıkta da minimum donatı gerekecektir. Üstte seç.: 3φ16+4φ16 (603+603=1206 mm2) Altta : 4φ12 (452 mm2)

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

253

Pabuç statik-betonarme hesabı: Pabuç konsol kuvvetleri: Md = -178.4•0.452/2 = -18.1 kN•m/m Vd = 178.4•0.45 = 80.2 kN/m Pabuç kesme hesabı: Pabuca etriye konulamadığından kesmenin tamamını beton karşılamalıdır. Max Vd = 0.22•10.67•1000•250=586.9 kN/m >Vd Vcr > Vd olmalı (mutlaka!) Vcr= 0.65•0.93•1000•250 = 151.1 kN/m >Vd Pabuç enine donatısının hesabı: Md = 18.1 kN•m/m, d=25 cm.

0 10

cm

60

As3

σz=178.4 kN/m2
150 cm

kh =

250 1000 =18.58 → k s = 0.282 100 18.1

- M d + Vd
45

As3=104 • 0.282•(18.1/250)=204 mm2/m. Min As3=0.002•1000•250=500 mm2/m > As3 As3=500 mm2/m alınacak. Seç.: φ10/155 (507 mm2) Pabuç boyuna(dağıtma) donatısının hesabı: Dağıtma donatısı As4 = As3 b/5 As4 =507•1.5/5 =152 mm2 Seç.:2φ10 (157 mm2)

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

254

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

255

Hesap modeli: İki yönde sürekli temeller
Farklı hesap modelleri vardır. Burada en basit bir model açıklanacaktır. Her kolon yükü, o noktaya birleşen kirişlerin komşu açıklıkları ile orantılı olarak, kirişlere dağıtılır. Her kiriş, bağımsız olarak, bir yönde sürekli kiriş gibi hesaplanır. Örnek olarak B ve 2 aksı kirişlerinin yükleri aşağıda verilmiştir.

Nd 4x = Nd 5x = Nd 6x = Nd 2 y = Nd 5 y = Nd 8 y =

Lx1 Nd 4 Lx1 + Ly1 + Ly 2 Lx1 + Lx 2 Nd 5 Lx1 + Lx 2 + Ly1 + Ly 2 Lx 2 Nd 6 Lx 2 + Ly1 + Ly 2 Ly1 Ly1 + Lx1 + Lx 2 Ly1 + Ly 2 Ly1 + Ly 2 + Lx1 + Lx 2 Ly 2 Ly 2 + Lx1 + Lx 2 Nd 8 Nd 2 Nd 5

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

256

Hesap modeli: Kirişli radye temeller
Kolon kuvvetlerinin bileşkesi yaklaşık olarak plak ağırlık merkezinden geçmelidir. Gerekirse plak konsolları yapılarak bu sağlanmaya çalışılır. Bu durumda zemin gerilmesi düzgün yayılı olur. Zemin gerilmesi σz=ΣNdi/A ≤ fzn dir. A plak alanıdır. Plaklar σz düzgün yayılı yükü ile çözülürler. Plak zati yükü alınmaz. Kirişlere plaklardan üçgen, trapez ve varsa (konsol döşemelerden) düzgün yayılı yükler etkir. Kiriş zati yükü alınmaz. Kirişler sürekli kiriş gibi çözülür. Döşeme ve kiriş zati yükleri, kendi paylarına düşen zemin gerilmesi ile dengelendiğinden, plak ve kiriş statiğinde yük olarak alınmazlar. Plak ve kirişlerin açıklıklarında üstte, mesnetlerinde altta çekme oluşur. Plak ve kiriş minimum koşullarına ve temeller için verilen minimum koşullara uyulur. 1 aksı kirişinin yükleri örnek olarak gösterilmiştir.
Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

257

Temel Örnekleri (Fotoğraflar)
Kolon filizleri Kolon kalıbı

Pabuç Pabuç Bağ kirişi

Birleşik temel Tekil temel Birleşik ve tekil temel Tekil temel

Kolon filizleri Kiriş donatıları

Pabuç (ampatman)

Bir yönde sürekli temel Tekil temel
Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

258

İki yönde sürekli temel: Donatılar yerleştiriliyor

Kiriş donatıları

Pabuç donatıları

Kiriş donatıları Kolon filizleri Kolon filizleri Konsol

İki yönde sürekli temel: dolgu yapılıyor

İki yönde sürekli temelde kiriş-kiriş-kolon birleşim noktası 259

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

Plak donatıları

Kiriş donatıları

Radye temel: Donatılar yerleştiriliyor Kolon filizleri döşeme

Radye temel : beton dökülüyor

Kiriş

Radye temel : Boşluklar dolduruluyor Radye temel : kalıp söküldükten sonra
Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

260

Kazık temel

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

261

Keson temel

Foto: Cihan BÜYÜKBURÇ-Romanya, 2005
Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

262

Betonarme teorisi henüz “tam ve kusursuz” değildir. Hesap yöntemlerinin temelini oluşturan varsayımlar ne kadar gerçekçi olursa olsun, bu yöntemler, kesin değildir-yaklaşıktır. Çünkü bu yöntemlerde, betonarmenin koşullara göre değişen karmaşık davranışı idealleştirilerek ele alınır. Karmaşık davranışı çözümleyebilmek ve somut olarak anlayabilmek için benzeşimler yapılır. Davranış, soyut mekanik modellerden yararlanılarak açıklanmaya çalışılır. Ayrıca bazı durumlar, genellikle etkileri az olduğu için, hesaba katılmaz-ama bunlar vardır. Bu yüzden, betonarmenin gerçek davranışını yansıtan tablo, hiçbir zaman “tam ve kesin” olarak çizilemez.
“GÜNDÜZ, A., Betonarme, Taşıma Gücüne Göre Hesap, İstanbul, 1980” den alınmıştır.

Statik, Mukavemet, Yapı Statiği, Betonarme, v.b. konuları okuyan öğrenci, bütün bu bilgileri belirli bir amaca yönelik olarak biraraya getirme gayreti içindedir, bu gayreti doğru ve anlamlı yapabilme becerisini bir kitapta aramaktadır. Öğrencinin gerçekte istediği “tecrübe” nin öğretilmesidir. Ancak, tecrübeyi öğretmek mümkün değildir, tecrübe ancak yaşanarak elde edilebilir. Mühendislik faaliyetleri içinde yaşamak ve proje yapmak “hata” yapmak demektir. Hata yapmayan mühendis tecrübe de kazanamaz. Doğal olarak bu iddia, hata yapan ancak, hatasını gören ve bunu düzelterek doğrusunu bulan mühendis için geçerlidir. Oysa, çok az proje mühendisi dizayn ettiği yapıyı, işletmeye açıldıktan sonra ve zaman zaman, gidip ziyaret etmektedir. Böylece proje mühendisi, proje esnasında yaptığı hataları hemen hiç görmemekte ve gerekli dersi de alamamaktadır.
“ATIMTAY, E., Betonarme Sistemlerin Tasarımı, Ortadoğu Teknik yayını, Ankara 2000” den alınmıştır.

“Analizden sayısal sonuçlar elde edilir. Cahil mühendisler yapılan varsayımları unutarak çıkan sayıları gerçek sanıp bunların problemin çözümü olduğuna inanırlar.
Hardy Cross (Amerikalı Mühendis, yapı statiğinden bilinen ünlü CROSS metodunun yaratıcısı)

Mühendisin Yemini:
Bana verilen mühendislik unvanına daima layık olmaya, onun bana sağladığı yetki ve yüklediği sorumluluğu bilerek, hangi şartlar altında olursa olsun onları ancak iyiye kullanmaya, yurduma ve insanlığa yararlı olmaya, kendimi ve mesleğimi maddi ve manevi alanlarda yükseltmeye çalışacağıma namusum üzerine yemin ederim.
“www.imo.gov.tr” den alınmıştır.
Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

263

"Engineers must be trained, and not only should knowledge be poured into their heads," he said to the people celebrating him in the Rector's Conference Room, "but enthusiasm and love as well; they should feel the joy of enriching the homeland by however small a work it be, which is the result of their own work. Creation is the greatest award of engineers." Győző Mihailich (Macar Mühendis/Profesör, 1889 yılında ilk betonarme kemer köprüyü tasarladı)

Schnell, gut, billig:
Bu PORECE ne denli güvenli bir PROJEDİR acaba?

Yanlış Doğru ----------------------------------------------BURO Büro MÜTAHHİT Müteahhit MİMARI Mimari POROCE Proje MINTIKA Ada PORSEL Parsel SİTATİK Statik ELEKTİRİK Elektrik SIHİ Sıhhi

Wer schnell und gut baut, kann nicht billig bauen! Wer schnell und billig baut, kann nicht gut bauen! Wer gut und billig baut, kann nicht schnell bauen!

Hızlı, iyi, ucuz:
Hızlı ve iyi inşa eden ucuz inşa edemez! Hızlı ve ucuz inşa eden iyi inşa edemez! İyi ve ucuz inşa eden hızlı inşa edemez!

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

264

DOLU DOLU YARINLAR DİLEĞİ İLE…

Prof. Dr. Ahmet TOPÇU, Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2010, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

265

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->